İletişime Giriş - Halkla İlişkiler ve Tanıtım

Ünite 1

Soru 1

Aşağıdakilerden hangisi iletişimin tarihsel olarak gelişimini gösteren bir örnektir?

Sosyal medya paylaşımları

posta gönderimi

Canlı yayınlar

Video konferans

Sesler, beden hareketleri ve sembolik çizimler

Açıklama:

İletişimin tarihsel gelişimi, genellikle teknolojik ilerlemelerle ve bilginin depolanma ile iletilme biçimindeki dönüşümlerle açıklanır. Tarihsel gelişim örnekleri arasında, sözlü kültürden yazının icadına geçiş, ardından matbaanın geliştirilmesi ile kitle iletişiminin başlangıcı ve son olarak elektronik ve dijital medyanın ortaya çıkışı yer alır. Bu süreç, iletişimin hızını ve kapsamını artırmıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 2

Aşağıdakilerden hangisi iletişimin gerçekleşmesi için zorunlu bir unsurdur?

Sadece gönderici

Sadece kod

Sadece kanal

Gönderici ve alıcı

Sadece alıcı

Açıklama:

İletişimin gerçekleşmesi için zorunlu olan temel unsurlar; Kaynak (gönderici), Mesaj (ileti) ve Alıcıdır. Bu unsurlardan en az birinin eksik olması, iletişimin temel tanımı olan bilgi, duygu veya düşünce alışverişini imkansız hale getirir. Özellikle mesaj (ileti), aktarılmak istenen içeriği oluşturduğu için olmazsa olmaz bir zorunluluktur.

Doğru Cevap: D

Soru 3

İletişimin etkileşimsel boyutla ilgili aşağıdaki örneklerden hangisi doğrudur?

İnternet altyapısının yavaş çalışması

Bir reklamda kırmızı elma kullanılması

Öğrencinin öğretmenden aldığı geri bildirim doğrultusunda ders çalışma yöntemini değiştirmesi

Milli bayramlarda yapılan ritüeller

Seçim propagandası görselleri

Açıklama:

İletişimin etkileşimsel boyutu, iletişimi tek yönlü bir süreç olarak değil, katılımcıların sırayla gönderici ve alıcı rollerini üstlendiği bir alışveriş olarak ele alır. Bu modelde geri bildirim (feedback) önemli bir yer tutar. Etkileşimsel boyuta en iyi örnek, iki kişinin karşılıklı olarak konuşması ve anlık tepkiler vermesi (geri bildirim) yoluyla iletişim kurmasıdır. Bu, iletişimin döngüsel olduğunu gösterir.

Doğru Cevap: C

Soru 4

Aşağıdakilerden hangisi iletişimin etkileşimsel boyutuna örnek değildir?

Öğrencinin ders çalışma yöntemini değiştirmesi

Arkadaş sohbetinde empati kurulması

Kamuoyu oluşumu

Sosyal medya üzerinden bir tartışma başlatılması

postanın hızlı ulaşması

Açıklama:

İletişimin etkileşimsel boyutunda karşılıklı ve anlık geri bildirim esastır. Etkileşimsel boyuta örnek olmayan durumlar genellikle iletişimin doğrusal (lineer) ve tek yönlü olduğu durumlardır. Örneğin, televizyon yayını izlemek veya geleneksel bir radyo yayını dinlemek, alıcının hemen ve doğrudan yanıt veremediği, geri bildirim kanalının sınırlı olduğu durumlardır.

Doğru Cevap: E

Soru 5

Ferdinand de Saussure’ün ikili gösterge modelinde “gösteren” neyi ifade etmektedir?

Kavram

Toplumsal normlar

Ses veya yazı

Nesnenin kendisi

Alıcının yorumu

Açıklama:

Ferdinand de Saussure'ün göstergebilimdeki ikili modelinde gösterge, gösteren (signifier) ve gösterilen (signified) olmak üzere iki bileşenden oluşur. Gösteren, göstergenin somut, fiziksel formu olan ses imajını, yazılı kelimeyi veya görsel şekli ifade ederken; gösterilen, bu forma atfedilen zihinsel kavram veya fikirdir.

Doğru Cevap: C

Soru 6

Sosyolojinin iletişimi incelemesinde odaklandığı temel kavram hangisidir?

Medya metinleri

Toplumsal normlar, değerler ve kültürel pratikler

Psikolojik bozukluklar

Duygusal ihtiyaçlar

Bireysel yetenekler

Açıklama:

Sosyoloji, iletişimi, bireysel etkileşimlerden ziyade, toplumsal yapılar ve sosyal ilişkiler bağlamında inceler. Sosyolojinin iletişimi incelerken odaklandığı temel kavramlar toplumsal normlar, toplumsallaşma süreçleri, kurumlar ve iletişim ağlarının toplum içindeki düzenleyici rolüdür. İletişimin toplumsal değişime etkileri de ana odak noktalarındandır.

Doğru Cevap: B

Soru 7

Sosyal medyada bir içerik üreticisinin takipçilerini etkilemesi, psikoloji açısından hangi süreci en iyi açıklamaktadır?

Algıda seçicilik

Bilişsel yük ve unutma

Duygusal tepkilerin iletişime etkisi

Algısal sabitlik

Sosyal kimlik ve grup normlarının yönlendirici etkisi

Açıklama:

İçerik üreticisinin takipçilerini etkilemesi, psikoloji açısından incelendiğinde, temel olarak ikna süreci (persuasion) ve tutum değişikliği süreçleriyle açıklanır. Psikoloji, bireylerin mesajları nasıl algıladığını, motivasyonlarını ve sosyal etki altında davranışlarını nasıl değiştirdiğini inceler.

Doğru Cevap: E

Soru 8

Platon’un Phaidros ve Gorgias diyaloglarında iletişimin ele alınışı hangi özelliğini ön plana çıkarır?

İletişimin yalnızca teknik bir beceri olduğunu

İletişimin görsel sembollerle sınırlı olduğunu

İletişimin toplumsal yaşamla ilgisi olmadığını

İletişimin etik bir sorumluluk taşıdığını

İletişimin yalnızca yazılı metinler aracılığıyla gerçekleştiğini

Açıklama:

Platon, Phaidros ve Gorgias diyaloglarında iletişimin temel formu olan retoriği (güzel konuşma/ikna sanatı) ele almıştır. Ancak Platon, retoriğin sadece teknik bir beceri değil, aynı zamanda etik ve hakikat ile ilişkili felsefi bir konu olduğunu vurgulamış, retoriğin amacının sadece ikna değil, ruhun hakikate yönlendirilmesi olması gerektiğini savunmuştur.

Doğru Cevap: D

Soru 9

Medyanın iletişim sürecindeki rolü hangisidir?

Süreci şekillendirmek, yönlendirmek ve toplumsal değerleri yeniden üretmek

Sadece teknik bir araç olmak

İnsan davranışlarını gözlemlemek

İnsanlar arası etkileşimi sağlamak

Yalnızca bilgi üretmek

Açıklama:

Medya, iletişim sürecinde mesajların geniş kitlelere ulaştırılmasında kullanılan kanal veya araç işlevini görür. Medyanın rolü, bilgiyi çoğaltmak, toplumsal konulara gündem oluşturmak ve toplumu belirli fikirler etrafında birleştirmek veya bölmek gibi çok yönlüdür. Esas görevi, mesajın yayılımını sağlamaktır.

Doğru Cevap: A

Soru 10

İnternet ve sosyal medyanın iletişim sürecine kattığı temel özellik aşağıdakilerden hangisidir?

Radyo ve televizyonun yerini alma

Bilgi üretimini engelleme

Tek yönlü ve sınırlı iletişim

Küresel, anlık ve etkileşimli iletişim

Sadece yazılı metin paylaşımı

Açıklama:

İnternet ve sosyal medyanın iletişim sürecine kattığı en temel özellik, etkileşimlilik (interactivity) ve iki yönlü akıştır. Geleneksel medyanın aksine, yeni medya ortamları alıcının sadece tüketici değil, aynı zamanda anında geri bildirim veren ve içerik üreten (prosumer) konumuna geçmesini sağlayarak iletişim sürecini merkeziyetsizleştirmiştir.

Doğru Cevap: D

Ünite 2

Soru 1

Aşağıdakilerden hangisi iletişim sürecinin temel öğelerinden biri değildir?

Kaynak

Araç

İleti

Süreç

Geri bildirim

Açıklama:

İletişim sürecinin temel öğeleri genellikle Kaynak (Gönderici), Mesaj (İleti), Kanal (Ortam), Alıcı, Kodlama, Kod Açma ve Geri Bildirim'dir. Bu temel listeye dahil edilmeyen, sürecin akışını sağlamayan bir öğe temel öğe olarak kabul edilmez. Seçenekler arasında yer alan ve süreç içinde zorunlu bir adım olmayan bir kavram (örneğin Amaç veya Fiziksel Mesafe) bu sorunun cevabı olacaktır.

Doğru Cevap: D

Soru 2

Aşağıdakilerden hangisi etkin olmayan geri bildirimin özelliklerindendir?

Mesajın anlamı özeldir

Mesajın anlam ile doğrudan ilgisi yoktur

Zamanlaması tamdır

Kaynağa yardımcı olmayı amaçlar

Yorum içermez

Açıklama:

Etkin geri bildirim, spesifik, zamanında ve yapıcıdır. Buna karşın etkin olmayan geri bildirim, genellikle yargılayıcı, genel ve belirsiz olma ya da kişiye yönelik olma (davranışa değil) gibi özellikler taşır. Örneğin, 'Bu sunum çok kötüydü' gibi yargılayıcı ve genelleştirilmiş bir ifade, etkin olmayan geri bildirim örneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 3

Aşağıdaki kavramlardan hangisi göndericinin düşünce, duygu veya bilgiyi alıcı tarafından anlaşılabilecek bir dizi işaret/simge sistemine dönüştürme sürecini ifade eden kavramdır?

Kodlama

Kanal

Geri bildirim

Kod açma

Gürültü

Açıklama:

Göndericinin (kaynağın) zihnindeki düşünce, duygu veya bilgiyi, alıcının anlayabileceği bir dizi işaret, simge veya dil sistemine dönüştürme işlemine Kodlama (Encoding) denir. Mesajın kanala aktarılabilmesi için bu dönüşüm zorunludur.

Doğru Cevap: A

Soru 4

Aşağıdakilerden hangisi iletişim sürecini başlatan öğedir?

Mesaj

Kanal

Kaynak

Alıcı

Geri bildirim

Açıklama:

İletişim sürecini başlatan ve mesajı oluşturan öğe Kaynak veya Gönderici'dir. Kaynak, bir fikre veya bilgiye sahip olup bunu bir alıcıya iletme niyetiyle süreci başlatır ve mesajı kodlar.

Doğru Cevap: C

Soru 5

Aşağıdakilerden hangisi gürültü türlerinden fiziksel gürültüye örnektir?

Kaygı

Motivasyon düşüklüğü

Görme bozukluğu

Trafik sesleri

Statü farklılıkları

Açıklama:

Gürültü, mesajın doğru anlaşılmasını engelleyen her türlü faktördür. Fiziksel gürültü, iletişim ortamından kaynaklanan, fiziksel olarak algılanabilen çevresel engellerdir. Örneğin, yüksek ses, trafik uğultusu, sıcaklık veya rahatsız edici ışıklandırma fiziksel gürültüye örnektir.

Doğru Cevap: D

Soru 6

Aşağıdakilerden kavramlardan hangisi kaynaktan gelen mesaja alıcının verdiği yanıt olarak ifade edilir?

Denem alanı

Ortak referans çerçevesi

Kanal

Sinyal

Geri bildirim

Açıklama:

Kaynaktan gelen mesaja alıcının verdiği her türlü yanıta veya tepkiye Geri Bildirim (Feedback) adı verilir. Geri bildirim, iletişimin başarılı olup olmadığını kontrol etme ve kaynağa mesajının alıcı üzerindeki etkisini gösterme işlevi görür.

Doğru Cevap: E

Soru 7

Aşağıdakilerden hangisi gürültü türlerinden biri değildir?

Fiziksel gürültü

Nöro- fizyolojik gürültü

Kültürel gürültü

Seçici gürültü

Psikolojik gürültü

Açıklama:

Temel gürültü türleri Fiziksel Gürültü (çevresel), Psikolojik Gürültü (zihinsel ve duygusal durumlar) ve Semantik Gürültü'dür (anlam veya dil farklılıkları). Bu üç temel kategori dışında kalan bir iletişim öğesi (örneğin: Kaynak, Mesaj veya Geri Bildirim) gürültü türü olarak kabul edilmez.

Doğru Cevap: D

Soru 8

……………………… kaynağın gönderdiği mesaja yüklediği anlam ile alıcının aynı mesajın kodunu açarak yorumlaması sonucu ortaya çıkan anlamın örtüşmesidir.
Yukarıda verilen boşluğa aşağıdaki kavramlardan hangisi getirilmelidir?

Ortak referans çerçevesi

Denem alanı

Geri bildirim

İletişim bağlamı

Zaman bağlamı

Açıklama:

Kaynağın mesaja yüklediği anlam ile alıcının kodu açarak yorumlaması sonucu ortaya çıkan anlamın örtüşmesi, Etkili İletişim'in gerçekleştiğini gösterir. Bu duruma aynı zamanda Anlamın Paylaşılması (Shared Meaning) da denir ve iletişimin amacına ulaştığını ifade eder.

Doğru Cevap: A

Soru 9

Aşağıdakilerden hangisi bir konuşmacının konuşma sonunda alkışlanmasına örnek gösterilecek geri bildirim türüdür?

Ertelemeli geri bildirim

Anında geri bildirim

Gecikmeli geri bildirim

Olumsuz geri bildirim

Olumlu geri bildirim

Açıklama:

Bir konuşmacının alkışlanması, Sözsüz Geri Bildirim türüne bir örnektir. Alkış, jestler, mimikler, göz teması ve beden dili gibi sözlü olmayan işaretlerle ifade edilen, alıcının mesaja yönelik tepkisini gösteren geri bildirimlerdir.

Doğru Cevap: E

Soru 10

Aşağıdakilerden hangisi statü ilişkileri, roller ve insanların içinde iletişim kurdukları toplumun kültürel kuralları gibi öğeleri içeren iletişim bağlamıdır?

Zamansal bağlam

Sosyal bağlam

Kültürel bağlam

Fiziksel bağlam

Biyolojik bağlam

Açıklama:

İletişim sürecini etkileyen bağlamlar çeşitlidir. Statü ilişkileri, roller, sosyal normlar ve bir toplumun kültürel kurallarını içeren bağlam, Sosyokültürel Bağlam olarak adlandırılır. Bu bağlam, hangi mesajların uygun olduğunu ve nasıl iletilmesi gerektiğini belirler.

Doğru Cevap: B

Ünite 3

Soru 1

Aşağıdakilerden hangisi basın yayın araçlarına ait bir özellik değildir?

Bilişsel faaliyet ister.

Yavaş tüketilir.

Çabuk yayılır.

Yeniden okunup denetlenebilir.

Genellikle bireyseldir.

Açıklama:

Geleneksel basın yayın araçları (radyo, televizyon, gazete) doğası gereği tek yönlü iletişimi esas alır. Bu araçların temel özellikleri arasında geniş kitleye ulaşma, yüksek üretim maliyetleri ve geri bildirimin gecikmeli olması yer alır. Yüksek düzeyde anında etkileşim ve geri bildirim sağlama özelliği, daha çok yeni medya veya sosyal medya araçlarının temel niteliğidir ve geleneksel basın yayın araçlarının bir özelliği değildir.

Doğru Cevap: A

Soru 2

Yeni medya iletişimi içerisinde tek yönlü, etkileşimin olmadığı sadece bilgiye erişimin imkân tanındığı web versiyonu aşağıdakilerden hangisidir?

Web 1.0

Web 3.0

Web 2.0

Web 4.0

Web 5.0

Açıklama:

Yeni medya gelişiminin ilk aşaması olan Web 1.0 (1991-2004), internetin 'Salt Okunur' dönemi olarak bilinir. Bu versiyonda web siteleri statik olup, kullanıcıların içerik üretmesine veya birbiriyle etkileşim kurmasına olanak tanımazdı. İletişim akışı tamamen tek yönlüdür (bilgiyi sunan merkezden alıcıya) ve temel amaç sadece bilgiye erişim sağlamaktır. Etkileşim ve kullanıcı katılımı Web 2.0 ile başlamıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 3

Dikey ya da yatay iletişim şekillerini içeren iletişim türü aşağıdakilerden hangisidir?

Kişilerarası iletişim

Kitle iletişimi

Yeni medya iletişimi

Kişi-içi İletişim

Örgüt iletişimi

Açıklama:

Dikey ve yatay iletişim şekilleri, kurum içi bilgi akışını tanımlayan temel kavramlardır. Dikey iletişim, ast-üst ilişkisi içinde (emirler, raporlar) yukarıdan aşağıya veya aşağıdan yukarıya gerçekleşir. Yatay iletişim ise, aynı hiyerarşik seviyedeki birimler veya kişiler arasındaki koordinasyon ve bilgi paylaşımını içerir. Bu iki akış biçimi, Örgütsel İletişim (Kurumsal İletişim) türünün ayrılmaz parçalarıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 4

Kişilerarası iletişimde belirli rozetler, simgeler kullanarak karşı tarafa mesaj verme anlamı taşıyan sözsüz iletişim biçimi aşağıdakilerden hangidir?

Mekân Kullanımı

Araç Kullanımı

Bedensel Temas

Yüze Dayalı İletişim

Bedene Dayalı İletişim

Açıklama:

Kişilerarası iletişimde, kişinin giydiği kıyafetler, taşıdığı aksesuarlar, rozetler, semboller, kullandığı saç stili gibi nesneler veya kişisel 'donanımlar' aracılığıyla mesaj iletilmesi Nesne Dili (Artifacts) veya Nesne İletişimi olarak adlandırılır. Bu sözsüz iletişim biçimi, kişinin statüsü, kimliği, mesleği, ekonomik durumu veya ait olduğu kültürü karşı tarafa aktarır.

Doğru Cevap: A

Soru 5

Düşünmek, duygulanmak, ihtiyaçları fark etmek, içinde bulunulan durumu muhakeme etmek gibi gündelik yaşamın akışında en çok kurduğumuz iletişim aşağıdakilerden hangisidir?

Kişi-içi iletişim

Kişilerarası İletişim

Örgüt İletişimi

Kitle İletişimi

Yeni Medya İletişimi

Açıklama:

Bahsedilen eylemler (düşünmek, duygulanmak, ihtiyaçları fark etmek, durumu muhakeme etmek), bireyin kendi benliğiyle kurduğu iletişimin bir parçasıdır. Bu iletişim türü Kişi İçi İletişim (Intrapersonal Communication) olarak adlandırılır ve bireyin günlük yaşamdaki kararlarının, duygularının ve davranışlarının temelini oluşturur. Bu, tüm iletişim türlerinin de başlangıç noktasıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 6

Aşağıdakilerden hangisi yeni medyanın özelliklerinden biri değildir?

Etkileşimli olma

Multimedya (ses, görüntü, metin ve sayısal veri) biçemine sahip olma

Dijital kodlama sistemiyle çok miktarda enformasyon gönderebilme

Enformasyonun düz çizgisel iletiminden hipermetinselliğe geçilmesi

Zamana ve mekâna bağlı olma

Açıklama:

Yeni medyanın temel karakteristikleri arasında etkileşimlilik (kullanıcının içeriğe katkısı), çoklu ortam (metin, ses, video bir arada), kitlesizleşme (dar niş kitlelere ulaşım) ve bilgisayarlaştırma yer alır. Yeni medyanın en ayırt edici özelliği çift yönlü iletişim sağlamasıdır. Bu nedenle, tek yönlü iletişim (sadece bilgi gönderimi), geleneksel kitle iletişim araçlarının (Basın Yayın) bir özelliğidir ve yeni medyanın bir özelliği değildir.

Doğru Cevap: E

Soru 7

Aşağıdakilerden hangisinin gelişmesiyle birlikte sosyal medya uygulamaları hız kazanmıştır?

Web 1.0

Web 3.0

Web 2.0

Web 4.0

Web 5.0

Açıklama:

Sosyal medya uygulamalarının kitlesel olarak yaygınlaşması ve hız kazanması, internetin ikinci aşaması olan Web 2.0'ın gelişmesiyle mümkündür. Web 2.0, kullanıcıların pasif tüketici olmaktan çıkıp aktif içerik üreticisi haline gelmesini sağlayan teknolojik ve mimari bir değişimdir. Bu dönüşüm, sosyal ağ platformları, bloglar ve paylaşım siteleri gibi etkileşimli uygulamaların ortaya çıkışının temelini atmıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 8

Aaşağıdakilerden hangisi ChatGBT ile benzer özelliklere sahip yapay zekalardan biri değildir?

Bing Chat

Google Bard

JasperChat

YouChat,

Bloglar

Açıklama:

ChatGPT, Büyük Dil Modeli (LLM) mimarisine dayanan, üretken yapay zeka (Generative AI) bir sohbet robotudur. Benzer özelliklere sahip araçlar da aynı LLM teknolojisini kullanarak metin üretme, özetleme, çeviri yapma ve doğal dilde soru yanıtlama gibi görevleri yerine getirir (örneğin Google Gemini, Microsoft Copilot veya Claude). Bu kategorinin dışında kalan (örneğin sadece görsel işleme yapan, geleneksel arama motoru işlevi gören veya yalnızca belirli bir oyunda uzmanlaşan) yapay zeka türleri, ChatGPT ile benzer özelliklere sahip değildir.

Doğru Cevap: E

Ünite 4

Soru 1

İletişim araştırmalarının disiplinlerarası niteliği en iyi hangi ifadenin altını çizer?

Sadece siyaset bilimiyle ilişkilidir.

Doğuşu psikoloji ve tıp çalışmalarına dayanır.

Sosyoloji, psikoloji, siyaset bilimi, ekonomi, antropoloji ve kültürel çalışmalarla

güçlü etkileşim içindedir.

Temel olarak mühendislik kökenlidir.

Açıklama:

İletişim araştırmaları, başlangıcından itibaren tek bir disipline ait olmamıştır. Bu durum, iletişimin hem bireysel hem de toplumsal boyutlarının anlaşılması için psikoloji, sosyoloji, siyaset bilimi ve antropoloji gibi çeşitli alanlardan kavram ve yöntemler ödünç alınmasını gerektirmiştir. Bu disiplinlerarası nitelik, iletişim olgusunun karmaşıklığını ve çok yönlülüğünü tam olarak yakalamayı amaçlar ve iletişimi bu alanların kesişim noktasında konumlandırır.

Doğru Cevap: C

Soru 2

Chicago Okulu’nun erken dönem katkısının odağı aşağıdakilerden hangisidir?

İki aşamalı akış modeli

Gazetenin toplumsal bütünleşmedeki işlevi ve şehir çalışmaları

Kullanımlar ve doyumlar yaklaşımı

Shannon & Weaver bilgi kuramı

Gözetim kapitalizmi

Açıklama:

Chicago Okulu’nun erken dönem sosyolojik katkısı (özellikle Robert Park ve George Herbert Mead'in çalışmaları), kentsel yaşamı ve insan etkileşimini merkeze almıştır. Bu okul, özellikle şehirlerin (city) bir laboratuvar olarak görülmesi ve toplumsal yaşamın temelini oluşturan sembolik etkileşim kavramına odaklanmıştır. İletişim, bireylerin kimliklerini ve toplumsal gerçekliği inşa etme sürecinin anahtarı olarak ele alınmıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 3

Allport ve Postman’ın “The Psychology of Rumor” (1947) çalışması hangi olgunun psikolojisini inceler?

Seçmen davranışı

Söylentinin yayılımı

Kültür endüstrisi

Ağ toplumunda kimlik

Dijital aktivizm

Açıklama:

Gordon Allport ve Leo Postman’ın 1947 tarihli çalışması 'The Psychology of Rumor', savaş zamanı gibi belirsizlik anlarında yayılan söylentilerin nasıl yayıldığını, çarpıtıldığını ve psikolojik olarak nasıl işlendiğini incelemiştir. Çalışma, söylentinin yayılmasını önem (importance) ve muğlaklık (ambiguity) faktörlerine bağlamış, söylentilerin genellikle kısaltma (leveling), keskinleştirme (sharpening) ve özümleme (assimilation) süreçlerinden geçtiğini göstermiştir.

Doğru Cevap: B

Soru 4

Lasswell’in propaganda ve iletişim çalışmaları, iletişimi en çok hangi çerçevede konumlandırır?

Yalnızca eğlence

Güç ve ikna mekanizması

Bireysel terapi

Estetik deneyim

Rastlantısal süreç

Açıklama:

Harold Lasswell, iletişim çalışmalarına siyaset bilimci olarak girmiş ve özellikle 1. ve 2. Dünya Savaşları sırasında propagandanın rolüne odaklanmıştır. Onun için iletişim, temel olarak güç, kontrol ve iktidar mekanizmalarının işlemesi için hayati bir araçtır. Çalışmaları, kitlesel ikna ve siyasi sonuçları kontrol etme çerçevesinde konumlanmıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 5

Walter Lippmann’ın “pseudo-environment” kavramı neyi anlatır?

Fiziksel çevrenin doğrudan deneyimlenmesini

İnsanların dünyayı medya aracılığıyla oluşan imgeler üzerinden algılamasını

Medyanın teknik altyapısını

Yalnızca sosyal medyayı

Doğal afet haberlerini

Açıklama:

Walter Lippmann, *Public Opinion* (1922) adlı eserinde, insanların dünyayı olduğu gibi değil, kendi kafalarında oluşturdukları basitleştirilmiş, çarpıtılmış veya medyadan aldıkları zihinsel temsiller üzerinden algıladıklarını savunmuştur. Bu zihinsel haritalara 'pseudo-environment' (sözde çevre) adını vermiştir. İnsanlar gerçek çevreye değil, bu temsil edilen çevreye tepki verirler, bu da kamuoyu oluşumunda önemli sorunlara yol açar.

Doğru Cevap: B

Soru 6

1938’deki “War of the Worlds” yayını ve Cantril’in (1940) çalışması hangi tartışmayı körüklemiştir?

Medya etkilerinin daima sınırlı olduğu

Medyanın doğrudan ve güçlü etkileri olabileceği

İzleyicinin tamamen aktif olduğu

Kültürel emperyalizmin sona erdiği

Ağ analizinin gereksizliği

Açıklama:

1938’deki 'War of the Worlds' radyo yayını sonrasında yaşanan panik, medyanın kitleler üzerindeki etkisinin çok güçlü, doğrudan ve sınırsız olduğu varsayımını (hipodermik iğne/mermi teorisi) geçici olarak körüklemiştir. Cantril’in (1940) çalışması, panikleyenlerin ortak özelliklerini ve medyanın etkisini inceleyerek, bu tartışmaya ampirik veri sağlamıştır, ancak sonuçlar etkiyi sınırlayan faktörlerin varlığını da göstermiştir.

Doğru Cevap: B

Soru 7

Hovland, Janis & Kelley’nin (1953) Yale çalışmaları özellikle neyi vurgular?

Mesaj kaynağı, içerik ve kanalın ikna üzerindeki etkisi

İzleyicinin sadece pasifliği

Kodlama/çözümleme modeli

İki aşamalı akışın reddi

Dijital eşitsizlikler

Açıklama:

Carl Hovland ve ekibinin Yale Üniversitesi'nde yürüttüğü çalışmalar, iletişim araştırmalarında ikna ve tutum değiştirme süreçlerini deneysel yöntemlerle sistematik olarak inceleyen ilk büyük programdır. Bu çalışmalar, özellikle ikna edici iletişimin etkinliğini belirleyen anahtar değişkenleri (örneğin, kaynağın güvenilirliği, mesajın yapısı ve alıcının özellikleri) vurgular. Bu yaklaşım, iletişimde 'kim neyi, kime, hangi koşullarda' söylerse en etkili olacağını anlamaya çalışmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 8

Frankfurt Okulu’nun “kültür endüstrisi” kavramı hangi sonucu vurgular?

Medyanın katılımcılığı artırdığı

Kitleleri pasifleştirdiği ve eleştirel düşünmeyi engellediği

Teknolojik determinizmi reddettiği

Seçmen davranışını açıklamadığı

Yalnızca reklama odaklandığı

Açıklama:

Frankfurt Okulu’nun (Adorno ve Horkheimer) geliştirdiği 'kültür endüstrisi' kavramı, kitlesel üretilen kültür ürünlerinin (film, müzik, medya) standardize edilerek ve metalaştırılarak kitlelere sunulmasını ifade eder. Bu süreç, bireylerin eleştirel düşünme yeteneğini köreltir ve mevcut kapitalist ideolojiyi yeniden üretip sürdürerek toplumsal kontrolü sağlamaya hizmet eder.

Doğru Cevap: B

Soru 9

Columbia Okulu’nun The People’s Choice (1944) çalışmasından çıkan “iki aşamalı akış” modeli neyi savunur?

Medya etkileri yalnızca doğrudandır.

Etkiler, kanaat önderleri aracılığıyla dolaylıdır.

Medya etkileri yoktur.

İzleyici her zaman muhaliftir.

Mesajın kaynağı önemsizdir.

Açıklama:

Columbia Okulu’nun (Lazarsfeld, Berelson, Gaudet) 'The People’s Choice' çalışmasından çıkan iki aşamalı akış modeli, medyanın etkisinin doğrudan olmadığını savunur. Bu model, medya mesajlarının önce kanaat önderlerine ulaştığını, daha sonra bu önderlerin mesajları kendi sosyal çevrelerindeki bireylere yorumlayarak ve yeniden çerçeveleyerek aktardığını öne sürer. Böylece, kişisel etki, medya etkisinden daha baskın hale gelir.

Doğru Cevap: B

Soru 10

Lasswell’in ünlü formülü hangisidir?

Kim, neyi, kime, ne zaman, nerede?

Kim, neyi, hangi kanaldan, kime, hangi etkiyle?

Ne, nasıl, neden, sonuç?

Gönderici, gürültü, alıcı, geri bildirim

Kod, kanal, bağlam, ileti

Açıklama:

Harold Lasswell'in 1948’de ortaya koyduğu ünlü formül, iletişim sürecini analiz etmek için beş temel soruya odaklanan doğrusal bir modeldir: Kim (kaynak) ne söyler (mesaj) hangi kanaldan (kanal) kime (alıcı) hangi etkiyle (etki)? Bu formül, iletişim araştırmalarında incelenmesi gereken temel araştırma alanlarını sistematik olarak belirlemiştir.

Doğru Cevap: B

Ünite 5

Soru 1

“İletişim kuramı, olguları betimleyip açıklamanın yanında geleceğe dönük öngörüler ve normatif değerlendirmeler de üretmektedir” ifadesi, kuramın hangi işlevinin altını çizmektedir?

Yalnızca açıklama

Yalnızca betimleme

Yalnızca ölçme

Betimleme-açıklama-öngörü ve eleştiri bütünlüğü

Salt doğrulama

Açıklama:

İletişim kuramlarının işlevleri arasında sadece olguları betimleme ve açıklama (açıklayıcı işlev) ya da geleceğe dönük öngörülerde bulunma (öngörücü işlev) değil, aynı zamanda toplumsal uygulamalara rehberlik etme ve medyanın nasıl olması gerektiğini sorgulama gibi normatif değerlendirmeler üretme işlevi de bulunur. Bu kapsamlı ifade, kuramın sadece ne olduğunu değil, ne olması gerektiğini de kapsayan yönünü yani eleştirel veya normatif işlevini vurgulamaktadır.

Doğru Cevap: D

Soru 2

Sanayi devrimiyle birlikte ortaya çıkan “kitle toplumu” yaklaşımında, kitle iletişiminin etkilerine dair erken varsayımı en iyi hangi model temsil etmektedir?

Kullanımlar ve Doyumlar

Sihirli Mermi / Hipodermik İğne

İki Aşamalı Akış

Gündem Belirleme

Medya Sistemi Bağımlılığı

Açıklama:

Sanayi devrimi sonrası oluşan kitle toplumu varsayımı, izleyicileri atomize, birbirinden yalıtılmış ve medya mesajlarına karşı savunmasız bireyler olarak görüyordu. Bu bağlamda, kitle iletişim araçlarının mesajlarının alıcılar üzerinde anında, doğrudan ve güçlü etkiler yarattığını öne süren Hipodermik İğne Modeli (veya Büyülü Kurşun Kuramı) erken dönemdeki güçlü etki varsayımını en iyi temsil eden modeldir.

Doğru Cevap: B

Soru 3

Payne Fonu Araştırmaları (1929-1932) özellikle hangi mecranın etkilerini incelemiş ve “güçlü etki” kanaatini beslemiştir?

Radyo

Gazete

Sinema

Televizyon

Afiş

Açıklama:

1929-1932 yılları arasında gerçekleştirilen Payne Fonu Araştırmaları, kitle iletişiminin etkilerini inceleyen ilk büyük ampirik çalışmalardan biridir. Bu araştırmalar özellikle sinema filmlerinin çocuklar ve gençler üzerindeki etkilerine odaklanmış ve o dönemde yaygın olan medyanın güçlü etki yapabileceği kanaatini beslemiştir. Bulgular, filmlerin bilgi edinme, tutum geliştirme ve davranışları etkileme potansiyelini göstermiştir.

Doğru Cevap: C

Soru 4

Aşağıdakilerden hangisi iki aşamalı akış modelinin bulgularıyla örtüşmemektedir?

Kanaat önderleri içerikleri süzer.

Kişilerarası etkileşim belirleyicidir.

Etkiler çoğu kez dolaylıdır.

Tüm alanlarda aynı kişiler kanaat önderidir.

Medya mesajı önce aktif bireylere ulaşır

Açıklama:

İki Aşamalı Akış Modeli (Lazarsfeld ve Katz), kitle iletişiminin etkisinin doğrudan olmadığını, medya mesajlarının önce kanaat önderlerine (opinion leaders) ulaştığını, daha sonra bu kanaat önderleri aracılığıyla sosyal çevreye yayıldığını öne sürer. Bu model, medya etkisinin kişilerarası iletişim ağları tarafından süzüldüğünü ve bu nedenle etkilerin doğrudan, güçlü ve tek tip olmadığını vurgular. Dolayısıyla, medyanın bireyler üzerindeki etkilerinin doğrudan ve güçlü olduğu iddiası bu modelin bulgularıyla örtüşmemektedir.

Doğru Cevap: D

Soru 5

Hovland’ın II. Dünya Savaşı dönemindeki deneysel ikna araştırmaları, kitle iletişiminin tutum değişimi üzerindeki etkisini nasıl karakterize etmiştir?

Evrensel ve anlık

Koşullu ve sınırlı

Kalıcı ve kaçınılmaz

Yalnızca bilişsel

Sadece duygusal

Açıklama:

Carl Hovland liderliğinde II. Dünya Savaşı sırasında ve sonrasında Yale Üniversitesi'nde yapılan deneysel araştırmalar, ikna sürecini ve kitle iletişiminin tutum değişimi üzerindeki etkilerini incelemiştir. Bu çalışmalar, medyanın etkilerinin sınırlı olduğunu ve etkinin kaynağın güvenilirliği, mesajın yapısı, alıcının özellikleri gibi pek çok koşula bağlı olduğunu göstermiştir. Bu bulgular, Hipodermik İğne Modelinden Sınırlı Etkiler paradigmasına geçişte önemli rol oynamıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 6

Gündem Belirleme kuramının temel tezi aşağıdakilerden hangisidir?

Medya ne düşüneceğimizi belirler.

Medya ne hakkında düşüneceğimize işaret eder.

Medya davranışlarımızı zorunlu kılar.

Medya yalnızca bilgi taşır.

Medya etkileri yalnızca kısa vadelidir.

Açıklama:

Gündem Belirleme Kuramı (McCombs ve Shaw), kitle iletişim araçlarının toplumsal konuları ele alış biçimi ve sıklığı ile halkın bu konulara verdiği önem arasındaki güçlü korelasyona dayanır. Kuramın temel tezi şudur: Medya, insanlara ne düşüneceklerini söylemede başarılı olmayabilir, ancak onlara ne hakkında düşüneceklerini söylemede son derece başarılıdır. Yani medya, kamu gündemini ve önceliklerini yapılandırır.

Doğru Cevap: B

Soru 7

Noelle-Neumann’ın modeline göre, bireyler hangi nedenle azınlıkta olduğunu düşündükleri görüşleri daha az ifade etmektedir?

Yalıtılma/dışlanma korkusu

Bilişsel uyumsuzluk

Bilgi eksikliği

Teknoloji yetersizliği

Zaman baskısı

Açıklama:

Elisabeth Noelle-Neumann’ın Suskunluk Sarmalı kuramına göre, bireyler kamuoyunu sürekli olarak tarar ve kendi görüşlerinin çoğunlukla uyumlu olup olmadığını kontrol eder. Eğer birey, kendi görüşünün azınlıkta kaldığını algılarsa, sosyal tecrit (izolasyon) edilme korkusu nedeniyle bu görüşü daha az ifade etme eğilimi gösterir. Bu durum, azınlık görüşlerinin daha da sessizleştiği bir sarmal yaratır.

Doğru Cevap: A

Soru 8

Medya Sistemi Bağımlılığı yaklaşımında, hangi durumlarda medyanın etkilerinin güçlenmesi beklenmektedir?

Rutin ve öngörülebilir dönemlerde

Bireylerin medyadan uzaklaştığı anlarda

Yalnızca eğlence içeriklerinde

Yalnızca uzman kitlelerde

Belirsizlik ve kriz dönemlerinde

Açıklama:

Medya Sistemi Bağımlılığı Yaklaşımı (Ball-Rokeach ve DeFleur), medyanın etkilerinin, izleyicinin bilgi, yönelim ve eğlence hedeflerine ulaşmak için medyaya olan bağımlılığıyla orantılı olduğunu savunur. Bu bağımlılık, özellikle toplumsal değişim, kriz, belirsizlik veya istikrarsızlık dönemlerinde artar; çünkü bireyler bu dönemlerde çevrelerini anlamlandırmak ve uygun davranış stratejileri geliştirmek için medyaya daha çok ihtiyaç duyarlar. Bağımlılığın arttığı durumlarda medyanın etkileri de güçlenir.

Doğru Cevap: E

Soru 9

İngiliz Kültürel Çalışmalar geleneğinde Stuart Hall’un kodlama/kodaçımlama modeli izleyiciyi nasıl konumlandırmaktadır?

Tek tip pasif hedef

Metin üstünde yetkisiz

Konumuna göre egemen/müzakereci/karşıt okuma üreten etkin özne

Yalnızca bilişsel alıcı

Tamamen bağımsız yaratıcı

Açıklama:

Stuart Hall’un Kodlama/Kodaçımlama Modeli, izleyicinin medya mesajlarını pasif olarak kabul etmediğini, aksine aktif bir yorumlayıcı olduğunu vurgular. İzleyici, mesajı kendi sosyal ve kültürel bağlamına dayanarak üç temel şekilde kodaçımlayabilir: Hegemonik/Dominant (üreticinin amaçladığı gibi), Pazarlıkçı (kısmen kabul, kısmen reddetme) veya Muhalif/Karşıt (mesajı tamamen farklı okuma). Bu, izleyicinin mesajın anlamını aktif olarak müzakere ettiğini gösterir.

Doğru Cevap: C

Soru 10

Eleştirel Ekonomi Politik yaklaşımında reklam destekli yayıncılıkta “esas ürün” olarak vurgulanan nedir?

İçeriğin özgünlüğü

Program türü

Kamu yararı

Teknolojik yenilik

İzleyicinin zamanı/dikkati (izleyici metası)

Açıklama:

Eleştirel Ekonomi Politik yaklaşımında, reklam destekli ticari medyada medya kuruluşlarının asıl amacı içerik üretmekten ziyade, reklam verenlere satılacak bir izleyici kitlesi oluşturmaktır. Bu bağlamda, medya tarafından üretilen programlar 'kayıp lider' (loss leader) iken, reklamcılara satılan izleyici kitlesinin dikkati veya erişimi asıl ürün (esas ürün) olarak görülmektedir. Böylece medya, izleyicinin zamanını metalaştırmış olur.

Doğru Cevap: E

Ünite 6

Soru 1

Saussure’e göre “dil (langue) - söz (parole)” ayrımını en doğru biçimde açıklayan seçenek hangisidir?

Dil, toplumsal ve kurallı bir dizgedir; söz, bireysel ve tekil kullanımdır.

Dil, bireysel yaratımdır; söz, toplumsal sözleşmedir.

Dil, yalnızca yazıyı; söz, yalnızca sözlü ifadeyi anlatır.

Dil, gerçekliğin kopyasıdır; söz, bu kopyanın yorumudur.

Dil, tekil olaydır; söz, soyut düzendir.

Açıklama:

Saussure’e göre, dil (langue), bir toplumun üyeleri tarafından paylaşılan, kurallar ve yapıdan oluşan soyut sistemdir (potansiyel). Söz (parole) ise bu sistemi kullanan bireyin gerçekleştirdiği somut, anlık konuşma eylemidir. Dil, toplumsal bir kurum iken; söz, bireysel bir eylemdir ve konuşmayı mümkün kılan ortak dil bilgisi ve söz dağarcığı dil sistemini oluşturur.

Doğru Cevap: A

Soru 2

Düzanlam (denotation) - yananlam (connotation) ilişkisine uygun eşleştirme hangisidir?

“Gül” → aşk (düzanlam) & bitki (yananlam)

“Ekmek” → besin (düzanlam) & emek / geçim (yananlam)

“Kırmızı” → tehlike (düzanlam) & renk (yananlam)

“Kaplan” → güç / cesaret (düzanlam) & hayvan (yananlam)

“Ev” → güven / aidiyet (düzanlam) & barınak (yananlam)

Açıklama:

Düzanlam (denotation), bir göstergenin herkesçe kabul gören, nesnel ve sözlükteki temel anlamıdır (birinci düzey anlam). Buna karşılık yananlam (connotation), göstergenin düzanlamının üzerine eklenen, kültürel, ideolojik, duygusal veya kişisel çağrışımlarıdır (ikinci düzey anlam). İlişki, yananlamın düzanlam üzerine kurulu olmasıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 3

Peirce’in sınıflamasında indeks (belirti) için en uygun örnek hangisidir?

Portre resmi

Ders zili - “derse başla” kuralı

Duman - ateş ilişkisi

“Barış” sözcüğü

Yol haritası

Açıklama:

Charles Sanders Peirce, göstergeleri nesneleriyle olan ilişkilerine göre üç sınıfa ayırır: ikon (benzerlik), indeks (belirti) ve sembol (uzlaşım). İndeks (belirti), gösterilen nesne ile gösterge arasında doğrudan fiziksel veya nedensel bir bağ bulunduran göstergedir. Örneğin, dumanın ateşin belirtisi olması, ya da termometrenin civasının ısının belirtisi olması bir indekstir.

Doğru Cevap: C

Soru 4

Barthes’ın mit / doğallaştırma kavrayışı en iyi nasıl özetlenir?

Sözlükteki anlamların değişmezliği

Gösterge-nesne birebir benzerliği

Kodlama ile kodaçımının zorunlu örtüşmesi

Tarihsel olarak üretilmiş anlamların “doğal” ve “evrensel” gibi sunulması

Metinlerin yalnızca bireysel niyetle anlaşılması

Açıklama:

Roland Barthes’a göre mit, yananlam düzeyinde işleyen ikinci bir göstergebilimsel sistemdir. Mitin temel işlevi, kültürel ve tarihsel olarak oluşturulmuş anlamları (ideolojileri) alıp, onları evrensel, doğal ve kaçınılmaz gerçekliklermiş gibi sunmaktır. Bu süreç, ideolojiyi görünmez kılarak doğallaştırma işlevini yerine getirir.

Doğru Cevap: D

Soru 5

Müzakereci okuma konumu en iyi hangisiyle betimlenir?

Egemen koda bütünüyle karşı çıkma

Egemen kodu tümüyle onaylama

Kodlamanın aynen kopyası

Salt duygusal alımlama

Egemen kodun genel mantığını kabul edip yerel koşullarda sınırlı itiraz/uyarlama yapma

Açıklama:

Stuart Hall’un kodlama/kod çözme modelinde yer alan müzakereci okuma konumu, okuyucunun metnin egemen ideolojik kodlarını ve tanımlamalarını büyük ölçüde kabul etmesi, ancak bu kodları kendi yerel koşulları, deneyimleri veya sosyal pozisyonuyla çeliştiği noktalarda yerel olarak uyarlaması veya değiştirmesi durumudur. Bu konum, ne egemen (dominant) ne de karşıt (oppositional) okumadır; ikisinin arasında bir uzlaşma arar.

Doğru Cevap: E

Soru 6

Eleştirel söylem analizinde söylem ile toplumsal pratikler arasındaki ilişki çoğunlukla nasıl kavranır?

Diyalektik ve karşılıklı kurucu bir “an” ilişkisi olarak

Tek yönlü belirleme olarak

Tam ayrışmış iki düzlem olarak

Yalnızca dilbilgisel bir düzen olarak

Tamamen tesadüfi olarak

Açıklama:

Eleştirel Söylem Analizi'nde (CDA), söylem (discourse) ile toplumsal pratikler (social practices) arasındaki ilişki, tek yönlü değil, karşılıklı kurucu olarak kavranır. Söylem, toplumsal pratikleri oluşturur ve şekillendirir (örneğin, bir olayı nasıl konuştuğumuz o olaya nasıl tepki verdiğimizi belirler) ve aynı zamanda bu pratikler tarafından üretilir ve yeniden üretilir.

Doğru Cevap: A

Soru 7

Çerçevelemenin bileşenleri arasında hangisi yer alır?

Fonetik artikülasyon

Sorun tanımı, neden atfı, değerleme, çözüm önerisi

Yalnızca başlık uzunluğu

Paragraf sayısı

Yazı tipi seçimi

Açıklama:

Çerçeveleme (Framing), iletişimde veya medyada bir konunun belirli yönlerinin seçilerek, diğer yönleri göz ardı edilerek vurgulanmasıdır. Çerçevelemenin temel bileşenleri arasında belirli kelime seçimleri, tanımlama, etiketleme, sunum tarzı ve neyin hikayeye dahil edilip neyin dışarıda bırakıldığı yer alır. Bu bileşenler, alıcının konuyu nasıl algılayacağını yönlendirir.

Doğru Cevap: B

Soru 8

Hangi metinsel seçim, sorumluluğu belirsizleştirerek güç ilişkilerini perdeleyebilir?

Emir kipinin yoğun kullanımı

Tırnak içi alıntı sayısının artması

Edilgen yapıların tercih edilmesi (“hata yapıldı” vb.)

Özne tekrarlarının artması

Sözcük kökenlerinin vurgulanması

Açıklama:

Güç ilişkilerini perdelemek ve sorumluluğu (agency) belirsizleştirmek için kullanılan yaygın metinsel seçim, edilgen çatı (passive voice) kullanımıdır. Edilgen çatıda eylemi gerçekleştiren özne (fail) gizlenir veya tamamen ortadan kaldırılır. Örneğin, 'Hatalar yapıldı' ifadesi, 'Kim hata yaptı?' sorusunu yanıtsız bırakarak sorumluluğu belirsizleştirir ve güç sahiplerini koruyabilir.

Doğru Cevap: C

Soru 9

Dijital platformlarda göstergelerin dolaşımı hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Aynı hashtag her bağlamda aynı anlamı taşır.

Platform mimarisi anlamı etkilemez.

Emojiler yalnızca duyguları belirtir, ironi taşımaz.

Göstergeler farklı söylem toplulukları arasında yeniden kodlanabilir; aynı işaret farklı anlamlar alabilir.

Dijital ortamlar yananlam üretmez.

Açıklama:

Dijital platformlarda göstergelerin dolaşımı geleneksel medyaya kıyasla daha hızlı, çok yönlü ve yaygındır. Göstergeler (görseller, metinler, memler) kolayca kopyalanır, değiştirilir ve farklı bağlamlarda (yeniden bağlamlandırma) hızla dolaşıma girer. Bu durum, göstergelerin anlamlarının daha akışkan ve anlık olmasına neden olur.

Doğru Cevap: D

Soru 10

Medya temsilinde vurgulanan başlıca nokta hangisidir?

Medya dünyayı tarafsız biçimde yansıtır.

Temsil yalnızca dilsel seçimlerle ilgilidir.

Görsel-işitsel seçimler anlamı etkilemez.

Seçme, adlandırma ve sınıflandırma yoluyla dünyaya biçim verilir.

Haber değerleri temsil mantığıyla ilişkili değildir.

Açıklama:

Medya temsilinde vurgulanan başlıca nokta, temsilin gerçekliği doğrudan yansıtmadığı, aksine inşa ettiği veya yeniden inşa ettiğidir. Temsil, her zaman bir seçim, kodlama ve ideolojik bir süzgeçten geçirme sürecidir; yani gerçekliğin kendisi değil, onun düzenlenmiş, anlamlandırılmış ve toplumsal güç ilişkilerini yansıtan bir versiyonudur.

Doğru Cevap: D

Ünite 7

Soru 1

Sözsüz iletişimde tutarlığı sağlama adına yapılanlar arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?

Sözle birlikte kullanma

Duygulara kulak verme

Kendiniz olmaya çalışma

Uyum içerisinde olma

İlk izlenime dikkat etme

Açıklama:

Sözsüz iletişimin temel işlevlerinden biri, sözel mesajı desteklemek ve onunla tutarlılık sağlamaktır. Bu işlevler arasında tekrarlama, vurgulama, tamamlama ve düzenleme (regülasyon) yer alır. Ancak, sözsüz ipuçlarının sözel mesajla çelişmesi (contradiction), mesajı geçersiz kılar ve tutarlığı sağlamak adına yapılan bir eylem olarak kabul edilmez; aksine tutarlığı bozar.

Doğru Cevap: A

Soru 2

Engizisyon mahkemelerini yüz ve beden yapısındaki gerçekliği ortaya koymaya çalıştığı fakat tam karşılık bulamadığı yüzyıl aşağıdakilerden hangisidir?

15. yüzyıl

16. yüzyıl

17. yüzyıl

18. yüzyıl

19. Yüzyıl

Açıklama:

Engizisyon mahkemeleri, kişilerin yüz ve beden yapısındaki fiziksel özelliklere bakarak gerçeği ortaya çıkarma veya suçluluğu tespit etme denemelerini, özellikle 17. yüzyıl civarında yaygınlaştırmıştır. Bu dönemdeki çalışmalar, modern fizyonomi (yüz okuma) biliminin erken denemeleri olup, tam olarak bilimsel karşılık bulamamıştır. Bu, beden dilinin tarihsel kökenlerinin bir parçasıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 3

Sözsüz iletişimi işlevleri arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?

Vurgulama

Susma

Kimlik tamamlama

Duygular araçlığıyla ifade etme

Ritüeller

Açıklama:

Sözsüz iletişimin temel işlevleri arasında sözel mesajı tekrarlama, vurgulama, yerine geçme (ikame etme), düzenleme ve çelişme yer alır. Bu işlevler mesajın anlamını yönetmeye odaklanmıştır. Seçeneklerde yer alacak, bu rollerden birini üstlenmeyen bir eylem (örneğin, tamamen bilişsel bir süreç olan rasyonel kararlar verme gibi) sözsüz iletişimin birincil işlevi sayılmaz.

Doğru Cevap: B

Soru 4

Beden dilini kültürel yapılardan bağımsız kişisel temellere dayalı olarak fizyolojik açıdan incelemektedir.
Yukarıda açıklaması verilen beden dili sınıflandırması aşağıdakilerden hangisidir?

Makro kinezik

Sosyal kinezik

Mikro kinezik

Ön kinezik

Kültürel kinezik

Açıklama:

Beden dilinin incelenmesinde, hareketleri kültürel yapılardan bağımsız olarak, fizyolojik ve kişisel temellere dayandıran yaklaşım, genellikle Biyolojik/Fizyolojik Sınıflandırma veya Evrensel Yaklaşım olarak adlandırılır. Bu yaklaşım, evrensel olarak kabul edilen ve temel duyguları ifade eden, tüm insanlarda benzer görülen davranışlara odaklanır.

Doğru Cevap: D

Soru 5

Jest olarak kollar ‘V’ şeklinde kırılarak bel hizasına yerleştirilmişse ve başparmaklar arkayı gösteriyorsa bu harekete ne ad verilir?

Kinezik

Monokrami

Polikrami

Postür

Akimbo

Açıklama:

Kolların 'V' şeklinde kırılarak bel hizasına yerleştirilmesi ve başparmakların arkayı göstermesi, genellikle Hakimiyet Duruşu veya Hazır Pozisyonu olarak yorumlanır. Bu hareket, kişinin kendine güvenini, otoritesini ve duruma müdahale etmeye veya kontrol etmeye hazır olduğunu sözsüz olarak ifade eder.

Doğru Cevap: E

Soru 6

Karşıdaki kişini göz seviyesinden bakıldığında samimi arkadaşça bir düzlem oluşur . Bu bir arkadaş bakışıdır. Bu tür durumlarda bakışlar gözle ağız arasındaki üçgene odaklanır. Böylece mesafeler ortadan kalkar.
Yukarıda açıklaması verilen bakış türü aşağıdakilerden hangisidir?

İş bakışı

Mahrem bakış

Sosyal bakış

Yan bakış

Üstten bakış

Açıklama:

Bakışın gözler ile ağız arasındaki üçgen bölgeye odaklanması, samimi ve arkadaşça bir düzlem oluşturarak mesafeleri ortadan kaldıran Sosyal Bakış türüdür. Bu tür bakış, günlük, resmi olmayan ve dostane iletişimlerde kullanılır ve rahat bir etkileşimi işaret eder.

Doğru Cevap: C

Soru 7

Dudağın kenarı tek taraflı olarak yukarı kalktığında hangi duygumuzu sözsüz olarak ifade etmiş oluruz?

Kibir ve küçümseme

Tiksinme

Şaşkınlık

Korku

Öfke

Açıklama:

Dudağın kenarının sadece tek taraflı olarak yukarı kalkması (sırıtma), evrensel olarak kabul edilen temel duygulardan biri olan Küçümseme (Contempt) duygusunun sözsüz ifadesidir. Bu ifade, genellikle alay etme veya birini hor görme durumlarında ortaya çıkar ve mutluluğu belirten tam gülümsemeden farklıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 8

Sembollerin sözsüz iletişimdeki işlevleri arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?

Bir güç ve statü göstergesidir.

Duygusal mesajların aktarımı yapılmaktadır.

Kimlikleri aktarır.

İletişimi kolaylaştırır.

Her kültürde aynıdır.

Açıklama:

Semboller (giysiler, aksesuarlar, amblemler) sözsüz iletişimde statü belirtme, kimlik gösterme ve aidiyet ifade etme gibi temsil rollerini üstlenir. Ancak, iletişimin akışını başlatma, bitirme veya değiştirme gibi etkileşimi düzenleme (regüle etme) işlevi, genellikle jestler, duruşlar veya konuşma dışı sesler gibi kinetik davranışlara aittir ve sembollerin doğrudan bir işlevi değildir.

Doğru Cevap: E

Soru 9

Mesleği gücü otoriteyi temsil eden sembol türü aşağıdakilerden hangisidir?

Takım elbise

Üniforma

Dini kıyafet

Mekan

El işareti

Açıklama:

Mesleği, gücü ve otoriteyi temsil eden semboller, bireyin toplumsal konumunu ve rolünü hızlıca belirtir. Bu tür sembollere Statü Sembolleri veya Nişanlar (örneğin üniformalar, rütbeler, rozetler) adı verilir. Bunlar, giyim ve nesneler aracılığıyla sosyal hiyerarşi hakkında bilgi iletir.

Doğru Cevap: B

Soru 10

Bir toplumun zamanı kullanma iletişim biçimi kavramı aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?

Kronemik iletişim

Uzamsal iletişim

Çizgisel iletişim

Proksemik iletişim

Dairesel iletişim

Açıklama:

Bir toplumun zamanı nasıl kullandığını, algıladığını ve iletişimde zaman kavramına yüklediği anlamı inceleyen sözsüz iletişim alt alanı Kroneksik (Chronemics) olarak adlandırılır. Bu kavram, kültürlerin dakikliği, bekleme sürelerini ve zaman çizelgelerini (monokronik/polikronik) nasıl yönettiğini açıklar.

Doğru Cevap: A

Ünite 8

Soru 1

Aşağıdakilerden hangisi kurumsal iletişimin işlevleri arasında yer almaz?

Düzenleme

Sistemleştirme

Bilgi verme

İkna etme

Bütünleştirme

Açıklama:

Kurumsal iletişim, kurumun hedeflerine ulaşması için gerekli olan koordinasyonu sağlamak, iç ve dış paydaşlarla ilişkileri yönetmek ve kurumsal imajı güçlendirmek gibi temel işlevlere sahiptir. Bu işlevler arasında
kurumun içindeki ve dışındaki uyumu sağlamak,
kurumu temsil etmek ve
kurumsal ilişkileri yönetmek yer alır. Ancak, doğrudan
hasılat sağlama (gelir elde etme) veya
satın alma gibi operasyonel/finansal süreçler, kurumsal iletişimin temel işlevi olarak kabul edilmez; bunlar daha çok işletme ve finans departmanlarının işlevleridir.

Doğru Cevap: B

Soru 2

Aşağıdakilerden hangisi kurumsal tasarım elemanlarından biri değildir?

Sembol

Renk

Amblem

Denge

Slogan

Açıklama:

Kurumsal tasarım (Corporate Design),
Kurumsal Kimliği görsel ve fiziksel olarak ifade eden unsurların bütünüdür. Bu elemanlar arasında
logo,
renk paleti,
tipografi,
ofis mimarisi ve
kurumsal yayınlar (kataloglar, broşürler) yer alır.
Kurum Felsefesi ise, kurumun temel inançlarını, değerlerini ve misyonunu içeren soyut bir kavramdır ve Kurumsal Kimliğin temelini oluşturur, ancak fiziki bir tasarım elemanı değildir.

Doğru Cevap: D

Soru 3

Kurum kültürü açısından önemli bir kültür taşıyıcısı konumunda olan ..................., kurumun geçmişine ait olayların abartılarak anlatılmasıyla ortaya çıkarlar.
Cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

hikâye ve mitler

âdetler

inanç ve değerler

varsayımlar

liderler

Açıklama:

Kurum kültürü, çalışanlar arasında paylaşılan değerler, normlar ve inançlar bütünüdür. Bu kültürün aktarılmasında önemli rol oynayan taşıyıcılar arasında
Efsaneler (Legends/Myths) yer alır. Efsaneler, kurumun geçmişinde yaşanmış, önemli olayların zamanla abartılarak, çarpıtılarak ve süslenerek anlatılmasıyla ortaya çıkan hikayelerdir ve genellikle kurumun
kurucu değerlerini veya
kahramanlarını yüceltirler. Bunlar, yeni çalışanların kültürü anlamasına yardımcı olan güçlü birer araçtır.

Doğru Cevap: A

Soru 4

I. Sergi stantları
II. Kataloglar
III. Broşür
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri kurumsal kimlik çalışmalarını yansıtan araçlar arasında yer alır?

Yalnız I

Yalnız III

I ve II

I ve III

I, II ve III

Açıklama:

Kurumsal kimlik çalışmaları, kurumun kendini dış dünyaya sunduğu tüm görsel ve iletişimsel materyalleri kapsar. Kurumsal kimliği yansıtan araçlar genellikle
Kurumsal Tasarım ve
Kurumsal İletişim unsurlarını içerir.
I.
Sergi stantları (mekansal tasarım),
II.
Kataloglar (basılı iletişim ve tasarım), ve
III.
Broşür (basılı iletişim ve tasarım) gibi tüm bu materyaller, kurumun
görsel standartlarını (logo, renk, tipografi) yansıtarak kurumsal kimliği destekler. Dolayısıyla verilen maddelerin hepsi kurumsal kimlik çalışmalarını yansıtan araçlardır.

Doğru Cevap: E

Soru 5

Aşağıdakilerden hangisi iletişim etkililiğinin kuruma faydaları arasında yer almaz?

Çalışanlar için iş tatmini sağlar.

İş akışını yönlendirir.

Kurumun rekâbet olanağını ortadan kaldırır.

Devamsızlık oranını düşürür.

Değişen koşullara uyum sağlamayı kolaylaştırır.

Açıklama:

Etkili kurumsal iletişim, kurum içinde ve dışında sayısız fayda sağlar. Bunlar arasında
karar verme sürecini hızlandırmak,
çalışan bağlılığını ve verimliliğini artırmak,
örgüt içi çatışmaları azaltmak ve
kurumsal itibarı güçlendirmek yer alır. Etkili iletişim, süreçleri optimize ettiği için genellikle
Maliyetleri düşürür (veya kaynak kullanımını iyileştirir). Bu nedenle, Maliyetlerin Artması, iletişim etkililiğinin kuruma sağladığı faydalar arasında yer almaz; aksine, iletişimsizliğin bir sonucu olabilir.

Doğru Cevap: C

Soru 6

................ ............., örgüt tarafından belirlenen konuları belirleme, analiz etme, önceliklere göre sıralama strateji programı seçme, uygulamaya koyma ve etkinliği ölçme sürecidir.
Cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

Konu Yaklaşımı

Paydaş Yaklaşımı

İtibar Yaklaşımı

İmaj Yaklaşımı

Sosyal Yanıt Verebilirlik Yaklaşımı

Açıklama:

Cümlede tanımlanan süreç, bir örgütün uzun vadeli hedeflerine ulaşabilmesi için izlediği kapsamlı bir yolu ifade eder. Bu süreç,
konuları belirleme ve analiz etme (çevre analizi),
önceliklere göre sıralama,
strateji programını seçme,
uygulamaya koyma ve
etkinliği ölçme aşamalarını içerir. Bu tanımlama,
Stratejik Yönetim Süreci kavramına aittir. Stratejik yönetim, kurumun kaynaklarını ve yetkinliklerini en iyi şekilde kullanarak belirlenen amaçlara ulaşmasını sağlar.

Doğru Cevap: A

Soru 7

Stratejik Yönetim ve Paydaş Yaklaşımı kitabı aşağıdaki yazarlardan hangisine aittir?

Glibb

R.E. Freeman

Wolf

van Riel

Salancik

Açıklama:

Kurumsal iletişim ve stratejik yönetim alanlarında
Paydaş Yaklaşımı (Stakeholder Approach) teorisinin en bilinen isimlerinden ve bu konudaki önemli eserin yazarı
R. Edward Freeman'dır. Freeman, yönetim stratejilerinin sadece hissedarların değil, tüm paydaşların (çalışanlar, müşteriler, tedarikçiler, toplum vb.) çıkarlarını gözeterek oluşturulması gerektiğini savunmuştur.

Doğru Cevap: B

Soru 8

Aşağıdakilerden hangisi iletişim iklimini oluşturan faktörlerden biri değildir ?

Destekleyicilik

Katılımcı karar alma

Düşük performans

Güven ve inanılırlık

Açık kalplilik ve içtenlik

Açıklama:

İletişim iklimi, örgüt üyelerinin iletişim kurarken hissettikleri genel atmosferi ve ruh halini ifade eder. Bu iklimi oluşturan faktörler genellikle
güven,
açıklık,
destekleyici yönetim anlayışı,
katılım ve
çatışma yönetimi gibi içsel, kişilerarası ve yapısal unsurlardır.
Pazar Payı ise kurumun dış pazardaki ticari başarısını ölçen bir göstergedir ve doğrudan iletişim iklimini oluşturan psikolojik veya yapısal bir faktör değildir.

Doğru Cevap: C

Soru 9

Aşağıdakilerden hangisi Gibb’e ait iletişim iklimi türlerindendir?

Karşılaştırmalı ve zıtlaştırıcı

Güvenilir ve katılımcı

Merkezileştirici ve yerel

Destekleyici ve savunmacı

Yüksek ve düşük performanslı

Açıklama:

Jack Gibb, iletişim iklimlerini
Savunmacı (Defensive) ve
Destekleyici (Supportive) olmak üzere iki temel kategoriye ayırmıştır. Savunmacı iklim, yargılama ve kontrol ile karakterize edilirken, destekleyici iklim
empati,
eşitlik ve
sorun yönelimi gibi unsurlarla karakterizedir. Dolayısıyla Gibb’e ait iletişim iklimi türlerinden biri bu kavramlardan oluşur; örneğin, destekleyici iklimin bir bileşeni olan
Empati, Gibb'in modeline aittir.

Doğru Cevap: D

Soru 10

I. Kurumsal vizyon
II. Kurumsal misyon
III. Kurumsal analiz
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri kurum felsefesinin bileşenleri içerisinde yer almaktadır?

I ve III

II ve III

I, II ve III

I ve II

Yalnız III

Açıklama:

Kurum felsefesi, bir kurumun temel varlık nedenini, değerlerini ve geleceğe yönelik aspirations (arzularını) belirleyen temel kavramlar setidir. Bu felsefenin ana bileşenleri şunlardır:
I.
Kurumsal Vizyon (gelecekte nerede olmak istediğimizin resmedilmesi) ve
II.
Kurumsal Misyon (bugün ne yaptığımızın ve varoluş nedenimizin beyanı).
Kurumsal Analiz ise (III. madde), stratejik planlama sürecinin bir adımıdır (SWOT gibi) ve kurum felsefesinin kendisi değil, felsefeyi uygulamaya koyma sürecinin bir parçasıdır. Bu yüzden kurum felsefesinin çekirdek bileşenleri I ve II'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 11

Aşağıdakilerden hangisi kurumsal iletişimin amaçları arasında yer almaz?

Kurumsal iletişim, kurumsal tutanakların yönlendirilmesinde ve çalışanların kurumsal amaçlar doğrultusunda güdülünmelerinde en önemli araçtır.

Kurumun hissedarlara ve sermaye piyasasına yönelik olarak piyasa hareketlerine ilişkin bilgileri sürekli bir şekilde duyurması hissedarlara ve hissedar olmak isteyenlere yol göstermektedir.

Kurumların birleşmesi veya başka bir kurumun bünyesine dâhil olarak büyümelerinde ortaya çıkabilecek endişe, kıskançlık, rekabet vb. sorunların giderilmesinde kurumsal iletişimden destek sağlanabilir.

Kurumsal iletişim ile kurumun dış bağlantıları, ihracatı, yurt dışı büroları ve başarıları hedef kitlelere duyurulur.

Kurumla ilgili bazı olumsuz bilgiler kurum paydaşlarından sağlanır ve ürün ile ilgili araştırma-geliştirme çalışmaları yapılır.

Açıklama:

Kurumsal iletişimin temel amaçları;
kurum imajını yönetmek,
paydaşlarla güvene dayalı ilişkiler kurmak,
kurum kültürünü yaymak,
örgüt içi koordinasyonu artırmak ve
kurumun hedeflerine ulaşmasına destek olmaktır.
Tekel oluşturmak ise, rekabet hukuku ve piyasa stratejileriyle ilgili bir kavram olup, bir kurumun operasyonel veya pazarlama iletişimi faaliyeti değil, bir pazar dominasyonu hedefidir. Bu, kurumsal iletişimin doğrudan bir amacı değildir.

Doğru Cevap: E

Soru 12

Aşağıdakilerden hangisi kurumsal iletişim ile ilgili yaklaşımlardan biri değildir?

Konu Yaklaşımı

Sosyal Sorumluluk Yaklaşımı

İtibar Yaklaşımı

Paydaş Yaklaşımı

Sistem Yaklaşımı

Açıklama:

Kurumsal iletişimin akademik ve yönetimsel literatürde incelenen farklı yaklaşımları mevcuttur. Bunlar arasında
Bütünleşik Kurumsal İletişim Yaklaşımı (tüm iletişim çabalarının senkronizasyonu),
Stratejik İletişim Yaklaşımı (iletişimin stratejik hedeflere bağlanması) ve
Yönetsel Yaklaşım sayılabilir.
Deneysel Yaklaşım ise bir yönetim veya iletişim felsefesi değil, sosyal bilimlerde veri toplama ve hipotez test etme amacıyla kullanılan bir
araştırma metodolojisidir.

Doğru Cevap: E

Soru 13

Aşağıdakilerden hangisi kurum kimliği yapılarından biri değildir?

Ürün kimliği

Açıklanan kimlik

Gerçek kimlik

İstenilen kimlik

İdeal kimlik

Açıklama:

Kurum kimliği yapıları (veya mimarileri), farklı birimlerin veya markaların nasıl bir araya gelerek kurumun genel kimliğini oluşturduğunu tanımlar. Başlıca kimlik yapıları arasında
Monolitik Kimlik (tek bir isim ve tasarım altında toplanma),
Markalı Kimlik (birçok bağımsız markanın varlığı) ve
Onaylanmış Kimlik (markaların ana kurum tarafından desteklenmesi) yer alır.
Kurumsal Kimlik Analizi ise bu yapıyı inceleme sürecidir ve bir kimlik yapısı tipi değildir.

Doğru Cevap: A

Soru 14

Aşağıdakilerden hangisi kurumsal kimliğin unsurları arasında yer almaz?

Kurumsal iletişim

Kurumsal davranış

Kurumsal bağlılık

Kurum felsefesi

Kurumsal tasarım

Açıklama:

Kurumsal kimlik (Corporate Identity) genellikle üç temel unsurdan oluşur:
Kurumsal Tasarım (Görsel kimlik),
Kurumsal Davranış (Tüm paydaşlarla olan davranışlar) ve
Kurumsal İletişim (Sözlü ve yazılı iletişim). Bu üç unsur, kurumun 'Gerçek Kimliğini' (Actual Identity) oluşturur ve yönetilir.
Kurumsal İtibar ise, bu üç unsurun paydaşlar tarafından algılanması sonucu ortaya çıkan
dışsal algı (outcome) veya değerlendirmedir, dolayısıyla kurumsal kimliğin yaratıcı unsurlarından biri değildir.

Doğru Cevap: C

Soru 15

Aşağıdakilerden hangisi kurumsal kimlik yapısı olarak adlandırılan tiplerden biridir?

Monolitik kimlik

Ürün kimliği

Çift kimlik

Tekli kimlik

Alternatif kimlik

Açıklama:

Kurumsal kimlik yapısı, kurumun sahip olduğu markaları veya alt birimleri nasıl sunduğunu gösterir. Üç ana tip mevcuttur:
Monolitik Kimlik Yapısı (Bütünleşik),
Markalı Kimlik Yapısı ve
Onaylanmış (Endorsed) Kimlik Yapısı.
Monolitik Kimlik Yapısı, tüm birimlerin tek bir isim, logo ve kimlik altında toplandığı yapıdır ve kurumsal kimlik tiplerinden biridir. Bu yapı, genellikle güçlü ve tek bir kurum imajı yaratmak isteyen kurumlarca tercih edilir.

Doğru Cevap: A

Soru 16

Aşağıdakilerden hangisi kurumsal kültürün unsurları arasında yer almaz?

Kahramanlar

Dil

Dedikodu ve söylenti

Varsayımlar

Hikâye ve efsaneler

Açıklama:

Kurumsal kültür, örgüt üyeleri tarafından paylaşılan derin ve görünmez inançlar,
değerler,
normlar ile bu değerleri yansıtan görünür
semboller,
efsaneler,
ritüeller ve
kahramanlardan oluşur.
Pazarlama Stratejisi ise kurumun ürün ve hizmetlerini pazara sunma biçimiyle ilgili
dışsal ve ticari bir plandır ve doğrudan kurum kültürünün temel unsurları arasında yer almaz; ancak kültür, stratejiyi etkileyebilir.

Doğru Cevap: C

Soru 17

Aşağıdakilerden hangisi örgütsel etkililik ölçütleri arasında yer almaz?

Amacın gerçekleşmesi-kurumun belirlenen amaçlara ulaşması

Kaynak elde etme-kurumun gerekli üretim girdilerinin genişletilmesi

İç süreçler- kurumun sağlıklı örgüt sistemlerini kurması ve devam ettirmesi

Stratejik oluşumların doyumu-kurumun tüm önemli ve kilit hissedarlarının veya katılımcılarının doyumunun sağlanması

Dış süreçler-dışa açılımın sağlanması

Açıklama:

Örgütsel etkililik (Organizational Effectiveness), bir örgütün hedeflerine ulaşma derecesini ölçmek için kullanılan çeşitli modeller ve ölçütler içerir. Bu ölçütler genellikle
amaçlara ulaşma,
kaynak sistem modeli,
içsel süreç modeli veya
rekabet eden değerler modeli gibi kavramları temel alır.
Kurumsal Tasarım ise, örgütün görsel ve fiziksel kimliğinin bir parçasıdır ve doğrudan etkililiği ölçen bir
kriter olarak kabul edilmez, olsa olsa etkililiğin bir
göstergesi olabilir.

Doğru Cevap: E

Soru 18

Aşağıdakilerden hangisi kurumsal iletişimin faaliyet alanı içerisinde yer alır?

Piyasaya yeni ürün sunmak

Kurum kültürü oluşturmak

Yatırımları gerçekleştirmek

Ar-Ge çalışmalarını yürütmek

Ürün denetimlerini gerçekleştirmek

Açıklama:

Kurumsal iletişim, bir örgütün tüm paydaşlarıyla gerçekleştirdiği iletişim faaliyetlerinin bütünüdür. Faaliyet alanları üç ana kategoriye ayrılabilir: yönetim iletişimi, pazarlama iletişimi ve örgüt iletişimi. Bunlar arasında
Kurum İçi İletişim (Internal Communication),
Halkla İlişkiler (PR),
Finansal İletişim ve
Kriz İletişimi gibi alt dallar bulunur. Bu nedenle
Kurum İçi İletişim, kurumsal iletişimin ayrılmaz ve temel bir faaliyet alanıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 19

Aşağıdakilerden hangisi kurumların iletişim biçimlerinden biri değildir?

Bürokratik

Manipülatif

Demokratik

Rekabetçi

Orantısız

Açıklama:

Kurumlar, genellikle sistematik ve stratejik olarak planlanmış iletişim biçimleri kullanırlar. Bunlar arasında
Pazarlama İletişimi (ürün/hizmet tanıtımı),
Yönetsel İletişim (örgütü yönetme) ve
Örgütsel İletişim (tüm paydaşlarla ilişkiler) gibi tanımlanmış biçimler yer alır.
Gündelik İletişim (Casual Communication) terimi ise, daha çok bireyler arası plansız, günlük konuşmaları ifade eder ve kurumsal iletişim literatüründe stratejik bir 'iletişim biçimi' olarak kabul edilmez.

Doğru Cevap: D

Soru 20

..........kuruluşun stratejik olarak planlanmış ve uygulamaya koyulmuş kendini (kurumsal varlığını) istenilen imaj temelinde tanıtma biçimidir.
Cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

Kurumsal imaj

Kurum kültürü

Kurum kimliği

Kurum iklimi

Kurumsal iletişim

Açıklama:

Tanımda bahsedilen, kuruluşun
stratejik olarak planlanmış ve
istenilen imaj temelinde kendini tanıtma biçimidir. Bu tanım, kurumun ne olduğunu, ne yaptığını ve nasıl yaptığını
tutum,
davranış ve
tasarım yoluyla somutlaştıran, özgün ve tutarlı bir ifadesi olan
Kurumsal Kimliği (Corporate Identity) işaret eder. Kurumsal kimlik, kurumun içsel özünü dışarıya yansıtma çabasıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 21

Kurum kültürünün somut ögeleri ile insanların işitebileceği, görebileceği ve hissedebileceği tüm görünürlükler aşağıdaki kavramlardan hangisiyle açıklanır?

Mitler

Törenler

Artifaktlar

Kahramanlar

Dil

Açıklama:

Kurum kültürünün somut ögeleri, kurumun dışarıdan gözlemlenebilir olan ve çalışanlar veya dış paydaşlar tarafından kolayca algılanabilen tüm görünür unsurlarını ifade eder. Bu unsurlar arasında kurumun fiziksel düzenlemeleri, kullanılan dil, ritüeller, seremoniler, giyim tarzı, hikayeler ve sloganlar gibi gözlemlenebilir yapılar ve semboller bulunur. Bunlar, kültürün en üst ve en yüzeysel katmanını oluşturur ve işitilebilir, görülebilir ve hissedilebilir niteliktedir.

Doğru Cevap: C

Soru 22

Kurumların iletişim yaklaşımları arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?

Manipülatif iletişim biçimi

Demokratik iletişim biçimi

Bürokratik iletişim biçimi

Orantısız iletişim biçimi

Didaktik iletişim biçimi

Açıklama:

Kurumların iletişim yaklaşımları genellikle dört temel halkla ilişkiler modeli veya çeşitli organizasyonel iletişim teorileri üzerinden incelenir. Yaygın yaklaşımlar arasında Basın Ajanlığı Modeli (tek yönlü, doğruluk önemli değil), Halka Açıklık Modeli (tek yönlü, doğru bilgi), Asimetrik İki Yönlü Model (geri bildirim alır ama ikna amaçlı kullanır) ve Simetrik İki Yönlü Model (karşılıklı anlayış ve uzlaşma amaçlı) bulunur. Soruda bu temel yaklaşımların dışında kalan bir seçeneğin doğru cevap olduğu varsayılır. Bu yaklaşımlar, kurumun paydaşlarıyla nasıl bir ilişki kurduğunu ve mesajları hangi amaçla kullandığını belirler.

Doğru Cevap: E

Soru 23

Çalışanların tutum, inanç, varsayım ve beklentileri ile kişilerin davranışlarını ve kişilerarası ilişkilerini belirleyen faaliyetlerin nasıl yürütüldüğünü gösteren normlar denetimine ne ad verilir?

Kurum Kültürü

Kurum Kimliği

Kurumsal İletişim

Kurum İmajı

Kurumsal Algı

Açıklama:

Çalışanların paylaştığı tutumlar, inançlar, varsayımlar ve beklentiler ile kişilerin davranışlarını ve kişilerarası ilişkilerini düzenleyen normların denetimi, o kurumdaki Kurum İklimi (Organizational Climate) kavramıyla yakından ilişkilidir. Kurum iklimi, çalışanların organizasyonel süreçlere ve yönetim uygulamalarına dair yaptıkları ortak algıları ifade eder. Bu iklim, davranışların nasıl yürütüldüğünü ve ilişkilerin nasıl şekillendiğini belirleyen günlük normlar bütünüdür. Bu, kurum kültürünün daha yüzeysel ve gözlemlenebilir bir yansımasıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 24

Aşağıdakilerden hangisi kurumlardaki iletişim iklimini oluşturan faktörlerden biri değildir?

Destekleyicilik

Katılımcı Karar Alma

Lobicilik

Açık Kalplilik ve İçtenlik

Yüksek Performans Hedefleri

Açıklama:

Kurumlardaki İletişim İklimi, çalışanların organizasyonel iletişim hakkında sahip olduğu ortak algılardır. Bu iklimi oluşturan temel faktörler arasında Güven (yönetime ve çalışma arkadaşlarına), Geri Bildirim Olanakları (hem olumlu hem de olumsuz), Açıklık/Şeffaflık (bilgi akışında), Destekleyici Yönetim Anlayışı ve Katılım (karar alma süreçlerine) yer alır. Bu faktörler, kurum içinde iletişimin ne kadar sağlıklı, dürüst ve teşvik edici olduğunu belirler. Olumsuz bir iklim ise genellikle savunmacı ve kapalı iletişime yol açar.

Doğru Cevap: C

Ünite 9

Soru 1

Örgütlerde, örgüte yönelik zayıf ve güçlü yönleri, fırsat ve tehditleri belirlemek için SWOT analizi yapılır.
Buna göre aşağıdakilerden hangisi SWOT analizinin güçlü yönleri arasında yer almaz?

Ürün kalitesi

Lider markalar

Finansal kaynaklar

Teknolojik yetersizlikler

Paydaş ilişkileri

Açıklama:

SWOT analizi, örgütün iç ve dış faktörlerini değerlendirir. Güçlü yönler (Strengths), örgütün kontrolünde olan ve başarıya katkıda bulunan içsel olumlu özelliklerdir (Örn: Yetenekli personel, güçlü mali yapı). Zayıf yönler (Weaknesses) ise içsel olup performansı düşüren olumsuz özelliklerdir. Soruda kastedilen, seçeneklerde yer alan ve açıkça örgütün kontrolündeki bir eksiklik olan "Zayıf bir dağıtım ağına sahip olmak" gibi bir ifadenin, güçlü yön değil, içsel bir zayıf yön olmasıdır. Bu nedenle güçlü yönler arasında yer almaz.

Doğru Cevap: D

Soru 2

Örgütün içinde bulunduğu sosyal, ekonomik, çevresel ve siyasal değişkenlerin yarattığı koşulların, örgütün zayıf ve güçlü yönlerinin, fırsatlar ve tehditlerin tespit edildiği halkla ilişkilerde iletişim planlamasının temel aşaması aşağıdakilerden hangisidir?

Durum Analizi

Hedef Kitleleri Belirleme

Amaçları Belirleme

Mesajı Biçimlendirme

Uygulama ve Değerlendirme

Açıklama:

Halkla ilişkilerde iletişim planlaması süreci, bir sorunun veya durumun tam olarak anlaşılmasıyla başlar. Bu ilk aşama, Durum Analizi (Araştırma) olarak adlandırılır. Bu analiz sırasında, örgütün içinde bulunduğu çevresel koşullar (sosyal, ekonomik, siyasal) belirlenir ve örgütün iç ve dış faktörlerinin tespiti için SWOT (GZFT) analizi gerçekleştirilir. Bu analizler, sonraki aşamalarda atılacak adımların temelini oluşturur.

Doğru Cevap: A

Soru 3

Aşağıdakilerden hangisi ikna sürecini etkileyen değişkenler arasında yer almaz?

Kaynak

Dönüt

Mesaj

Hedef

Alıcı

Açıklama:

İkna sürecini etkileyen temel değişkenler genellikle iletişimin dört ana unsuruyla ilişkilidir: Kaynak (Güvenilirlik), Mesaj (İçerik, Düzenleme), Kanal (Ortam) ve Alıcı/Hedef Kitle (Tutumlar, Özellikler). Örneğin, bir seçenekte belirtilen 'Yönetimsel krizler' gibi durumlar örgütün genel itibarını etkileyebilir ancak bunlar, ikna iletişiminin psikolojik ve yapısal unsurları olan temel değişkenler arasında doğrudan sayılmaz.

Doğru Cevap: B

Soru 4

I. İklim ya da çevre
II. Yanıt aramak
III. Amaçlara ulaşmak
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri ikna edici iletişimi, bilgilendirici iletişimden ayıran temel özellikler arasında yer alır?

Yalnız I

Yalnız III

I ve II

I ve III

I, II ve III

Açıklama:

İkna edici iletişim, sadece bilgi vermekten (bilgilendirici iletişim) öteye giderek, alıcıda düşünce veya davranış değişikliği yaratmayı hedefler (III. Amaçlara ulaşmak). Bu, alıcının pasif bir şekilde bilgiyi alması yerine, iletişimciye bir karşılık veya bir eylem (yanıt) vermesi beklentisini içerir (II. Yanıt aramak). Dolayısıyla ikna edici iletişimi ayıran temel özellikler, bir amaç doğrultusunda yanıt araması ve hedeflenen sonuca (davranış değişikliğine) odaklanmasıdır. İklim veya çevre (I) her iki iletişim türünde de mevcuttur.

Doğru Cevap: E

Soru 5

I. En önemli temsilcisi Lvy Lee Ledbetter’dir.
II. Gerçeği söylemek önemlidir.
III. Amacı bilgiyi yaymaktır.
Özellikleri verilen halkla ilişkiler modeli aşağıdakilerden hangisidir?

Basın Ajansı Modeli

Çift Yönlü Asimetrik Model

Kamuoyunu Bilgilendirme Modeli

Çift Yönlü Simetrik Model

Etkileme Modeli

Açıklama:

Bu özellikler, Grunig ve Hunt'un dört modelinden biri olan Kamuoyu Bilgilendirme Modeli'ne aittir. Bu modelin en önemli temsilcisi Ivy Lee'dir (I). Bu modelde temel amaç, gerçeği söyleyerek (II) ve doğru bilgileri yayarak (III) kamuoyunu bilgilendirmektir. İletişim tek yönlüdür ancak Basın Ajanslığı'ndan farklı olarak doğruluk esastır.

Doğru Cevap: C

Soru 6

Aşağıdakilerden hangisi Basın Ajanslığı Modeli’nin temel özelliklerinden biri değildir?

En önemli temsilcisi P. T. Barnum’dur.

Amacı, propaganda yapmaktır.

Abartılar üzerine kurulmuştur.

Az araştırmaya dayanır.

İletişimin işleyişi çift yönlüdür.

Açıklama:

Basın Ajanslığı Modeli (Press Agentry), Grunig ve Hunt'un en eski modelidir. Temel özellikleri arasında tek yönlü iletişim, propaganda amaçlı tanıtım ve doğruluk endişesinin olmaması bulunur. Bu modelde iletişim sadece medyaya bilgi yığmayı amaçlar. Modelde herhangi bir araştırma ve değerlendirme (feedback) süreci yer almaz; bu özellik daha çok İki Yönlü Simetrik/Asimetrik modellerin bir özelliğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 7

Aşağıdakilerden hangisi SWOT (GZFT) Analiz matrisindeki güçlü yönler içerisinde yer almaz?

Teknolojik yeterlilikler

Yeni pazarlar

Ürün kalitesi

Paydaş bağlılığı

Finansal kaynaklar

Açıklama:

SWOT analizinde Güçlü Yönler (S), organizasyonun içinde bulunan ve kontrol edilebilen olumlu faktörlerdir (örneğin güçlü mali yapı, yetenekli insan kaynağı). Hükümet düzenlemelerinin değişmesi gibi unsurlar ise örgüt dışından gelen, örgütün kontrol edemediği dış çevre faktörleridir ve bunlar SWOT matrisinde Fırsatlar (O) veya Tehditler (T) başlıkları altında değerlendirilir. Bu nedenle güçlü yönler arasında yer almaz.

Doğru Cevap: B

Soru 8

Aşağıdakilerden hangisi Basın Ajanslığı Modeli’nin özelliklerinden biri değildir?

İletişimin işleyişi tek yönlüdür.

Örgüt ve kamuları arasında karşılıklı anlayış önemli değildir.

İyi niyete ve dürüstlüğe her zaman yer verilmez.

Abartılar üzerine kurulmuştur.

Çok araştırmaya dayanır.

Açıklama:

Grunig ve Hunt'un halkla ilişkiler modelleri arasında Basın Ajanslığı Modeli, bilginin organizasyondan hedef kitleye doğru aktığı tek yönlü iletişimi esas alır. Bu modelde geri bildirim mekanizması yoktur ve amaç ikna değil, propaganda yoluyla tanıtımdır. Dolayısıyla, iletişimin iki yönlü olması, bu modelin temel özelliklerinden biri değildir; bu özellik İki Yönlü Asimetrik ve Simetrik modeller için geçerlidir.

Doğru Cevap: E

Soru 9

............................, kişi veya kuruluşların amaçlarını gerçekleştirmesine yardımcı olan, kimi zaman tüketici, kimi zaman dağıtımcı ve çalışanlar gibi kurumun yapısına göre değişkenlik gösteren hedef kitlelerle gerçekleştirilen iletişim yönetimidir.
Cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

Halkla İlişkiler

Pazarlama

Sosyal Sorumluluk

İtibar Yönetimi

Kurum İçi İletişim

Açıklama:

Cümlede tanımlanan faaliyet, Halkla İlişkiler (Public Relations) tanımına karşılık gelmektedir. Halkla ilişkiler, kişi veya kuruluşların amaçlarını gerçekleştirmesine yardımcı olmak üzere, kurumun yapısına göre değişkenlik gösteren hedef kitlelerle (paydaşlarla) yürütülen stratejik iletişim yönetimi işlevidir.

Doğru Cevap: A

Soru 10

.........., önceden belirlenmiş sonuçlara ulaşmak amacıyla, bilinçli olarak, insan güdülerinin manipülasyonu yoluyla düşünce ve eylemlerini değiştirme girişimidir.
Cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

İkna

Bilgilendirme

İletişim

Paylaşma

Eğitim

Açıklama:

Tanım, halkla ilişkilerle sıklıkla karıştırılan ancak amaç ve etik açıdan farklılık gösteren Propaganda kavramına aittir. Propaganda, önceden belirlenmiş sonuçlara ulaşmak amacıyla, genellikle rasyonellikten ziyade duygulara hitap ederek ve manipülasyon yoluyla insan düşünce ve eylemlerini değiştirme girişimidir.

Doğru Cevap: A

Soru 11

Aşağıdakilerden hangisi halkla ilişkilerde iletişim planlama aşamalarından biri değildir?

Durum analizi

Örgüt şemasının oluşturulması

Amaçları belirleme

Mesaj biçimlendirme

Uygulama ve değerlendirme

Açıklama:

Halkla ilişkilerde iletişim planlama aşamaları sırasıyla Araştırma/Durum Analizi, Planlama (Hedef/Strateji Belirleme), Uygulama ve Değerlendirmedir. Bir kurumda Yönetici Ataması veya personel yönetimine dair kararlar almak, iletişim planlama sürecinin doğrudan bir aşaması değil, örgütsel yönetim fonksiyonudur.

Doğru Cevap: B

Soru 12

Mevcut durumu belirlemeye yönelik vergi artışları, hükûmet politikalarındaki değişim, ekonomik dalgalanmalar gibi konular SWOT analizinde hangi faktör içinde yer alır?

Fırsatlar

Güçlü yanlar

Dış faktörler

İç faktörler

Zayıf yönler

Açıklama:

SWOT analizinde Vergi artışları, hükûmet politikalarındaki değişim ve ekonomik dalgalanmalar gibi unsurlar, örgütün kontrolü dışında gerçekleşen ve çevresel faktörler olarak adlandırılan durumlardır. Bu dış faktörler, örgüt için olumsuz etkiler taşıdıklarında Tehditler (Threats), olumlu etkiler taşıdıklarında ise Fırsatlar (Opportunities) olarak sınıflandırılırlar. Her durumda bunlar iç faktörler (Güçlü/Zayıf Yönler) değildir.

Doğru Cevap: C

Soru 13

Halkla İlişkilerde iletişim planlamasının son aşaması aşağıdakilerden hangisidir?

Durum analizi

Amaçları belirleme

Hedef kitleleri belirleme

Uygulama ve değerlendirme

Mesajı biçimlendirme

Açıklama:

Halkla ilişkilerde iletişim planlaması, döngüsel bir süreçtir. Araştırma ve planlama ile başlayan süreç, Uygulama (Eylem) aşamasıyla devam eder ve son aşamada programın hedeflerine ulaşıp ulaşmadığını belirlemek için Değerlendirme ve Ölçme (Evaluation) yapılır. Bu aşama, gelecekteki planlamalar için geri bildirim sağlar.

Doğru Cevap: D

Soru 14

Halkla ilişkilerde iletişim planlaması ile içsel ve dışsal olarak ulaşmak, etkilemek istenilen kişilere ne ad verilir?

Çevre

Mesaj

Araç

Ortam

Hedef kitle

Açıklama:

Halkla ilişkilerde iletişim planlaması yapılırken, iletişim çabalarıyla ulaşılmak ve etkilenmek istenen, kurumun içinden (çalışanlar) ve dışından (müşteriler, yatırımcılar, medya) gelen tüm gruplara Hedef Kitle (Target Audience) veya Paydaş (Stakeholder) adı verilir. İletişim stratejileri, bu kitlelerin özelliklerine göre özelleştirilir.

Doğru Cevap: E

Soru 15

Aşağıdakilerden hangisi halkla ilişkiler uygulayıcılarının görevleri arasında yer almaz?

Üretim planlama

Yazma

Editörlük

Medya ile ilişkileri yürütme

Halkla ilişkiler faaliyetlerini yönetme

Açıklama:

Halkla ilişkiler uygulayıcılarının temel görevleri stratejik planlama, medya ilişkileri, kriz yönetimi, yayın hazırlama ve iletişim sürecini yönetmedir. Üretim bandını denetlemek gibi görevler, doğrudan örgütün operasyonel veya üretim yönetimi departmanlarının işlevleridir ve halkla ilişkiler alanının dışındadır.

Doğru Cevap: A

Soru 16

Aşağıdakilerden hangisi halkla ilişkiler uygulayıcılarının rollerinden biri değildir?

Uzman reçetesi

İletişim kolaylaştırıcı

Sorun çözme sürecini kolaylaştırma

Gazeteci

İletişim teknisyeni

Açıklama:

Halkla ilişkiler uygulayıcılarının Grunig ve Hunt tarafından geliştirilen ya da genel kabul gören temel rolleri arasında Uzman Danışman (Expert Prescriber), İletişim Kolaylaştırıcısı (Communication Facilitator) ve İletişim Teknisyeni (Communication Technician) bulunur. Mali İşler Uzmanı ise muhasebe, bütçeleme ve finansal raporlama gibi fonksiyonları yerine getirir ve halkla ilişkiler uygulayıcısı rolü değildir.

Doğru Cevap: D

Soru 17

Aşağıdakilerden hangisi Grunig ve Hunt’un geliştirmiş olduğu halkla ilişkiler modelleri içerisinde yer almaz?

Kamuoyunu bilgilendirme

Basın ajanslığı

Etkileme

İki yönlü asimetrik

İki yönlü simetrik

Açıklama:

Grunig ve Hunt, halkla ilişkiler uygulamalarını dört temel modelde sınıflandırmıştır: 1. Basın Ajanslığı/Tanıtım, 2. Kamuoyu Bilgilendirme, 3. İki Yönlü Asimetrik ve 4. İki Yönlü Simetrik. İlişki Geliştirme Modeli (veya benzeri isimler) modern halkla ilişkilerde önemli bir yaklaşım olsa da, Grunig ve Hunt'un orijinal tipolojisi içinde yer almaz.

Doğru Cevap: C

Soru 18

Aşağıdakilerden hangisi hedef kitleye ulaşma ortam ve araçlarından değildir?

Yazılı araçlar

Sözlü araçlar

Basınla ilişkilerde kullanılan araçlar

Kuruluş dışı diğer araçlar

Test araçlar

Açıklama:

Hedef kitleye ulaşma ortam ve araçları, mesajın iletilmesinde kullanılan fiziksel veya dijital kanallardır (Basın bültenleri, sosyal medya, kurumsal yayınlar vb.). Finansal Analiz ise, örgütün mali durumunu değerlendirmek ve stratejik kararlar almak için kullanılan bir araştırma ve raporlama yöntemidir; doğrudan hedef kitleye ulaşmak için kullanılan bir iletişim aracı veya ortamı değildir.

Doğru Cevap: E

Soru 19

Aşağıdakilerden hangisi halkla ilişkiler uygulayıcılarının rollerinden biri olan “operasyonel rolün” özellikleri içinde yer almaz?

Örgütün iletişimini formülleştirmesine yardımcı olacak iletişim araçlarını hazırlamak

Dışa doğru iletişim

Diğerleri tarafından geliştirilen iletişim planıyla ilgili

Uygulamayla ilişkili

Baskın koalisyona yönelik

Açıklama:

Halkla ilişkilerde operasyonel rol genellikle İletişim Teknisyeni rolüne karşılık gelir. Bu rol, mesajların yazılması, medya ile ilişkilerin yürütülmesi, bültenlerin hazırlanması gibi uygulama ve teknik becerileri gerektiren görevleri üstlenir. Üst yönetime stratejik danışmanlık yapmak ise teknik bir görev değil, daha çok Yönetimsel Rol (Expert Prescriber) kapsamına giren üst düzey bir fonksiyondur.

Doğru Cevap: E

Soru 20

SWOT analizi matrisine göre aşağıdakilerden hangisi iç faktörler arasında değildir?

Ürün kalitesi

Dağıtım kanalları

Teknolojik yetersizlikler

Paydaş ilgilerinin değişimi

Finansal kaynaklar

Açıklama:

SWOT analizinde İç Faktörler, organizasyonun kontrolünde olan ve güçlü yönler (S) ile zayıf yönler (W) olarak sınıflandırılan faktörlerdir (Örn: Kurum kültürü, insan kaynakları, teknolojik kapasite). Rakiplerin faaliyetleri ise örgütün dış çevresinde yer alır ve örgütün kontrol edemediği Dış Faktörler grubunda (Fırsatlar veya Tehditler) incelenir.

Doğru Cevap: D

Soru 21

Bu rolü üstlenenler toplumdaki değişim ve gelişmeleri takip ederek, üst düzey yöneticilerle paylaşıp, örgütün değişime adapte olmasını sağlarlar.
Tanımı verilen halkla ilişkiler uygulayıcılarının rolü aşağıdakilerden hangisidir?

Operasyonel Rol

Yansıma Rolü

Eğitim Rolü

Uzman Reçetesi Rolü

İletişim Teknisyeni Rolü

Açıklama:

Verilen tanım, halkla ilişkiler uygulayıcısının stratejik yönetim rolüne odaklanan görevlerini açıklamaktadır. Bu rolü üstlenen uygulayıcılar, çevreyi (toplumdaki değişim ve gelişmeleri) sürekli olarak tararlar (çevre taraması). Elde ettikleri bilgileri üst yönetime sunarak, örgütün bu değişimlere uyum sağlamasına ve gerektiğinde kendi stratejilerini adapte etmesine yardımcı olurlar. Bu pozisyon, genellikle stratejik iletişim yöneticisi rolü olarak adlandırılır, zira örgütün uzun vadeli hedeflerine ulaşmasında kritik bir danışmanlık ve adaptasyon işlevi görür.

Doğru Cevap: B

Soru 22

I. Çift Yönlü Simetrik Model
II. Basın Ajansı Modeli
III. Çift Yönlü Asimetrik Model
IV. Kamuoyunu Bilgilendirme Modeli
Buna göre Grunig ve Hunt'ın halkla ilişkiler birimlerinin ve uygulayıcılarının değerlerini, davranış tarzlarını ve iletişim biçimlerinin doğru sıralaması aşağıdakilerden hangisidir?

II-III-I-IV

III-II-I-IV

I-III-IV-II

IV-I-II-III

II-IV-III-I

Açıklama:

Grunig ve Hunt, halkla ilişkiler uygulamalarının tarihsel ve teorik gelişimini yansıtan dört model öne sürmüşlerdir. Bu modellerin doğru sıralaması, basit ve tek yönlü iletişimden, araştırmaya dayalı, karşılıklı anlayışa odaklanan çift yönlü iletişime doğru ilerler. Doğru sıralama şöyledir:
1. Basın Ajansı Modeli (II): Tek yönlü, doğruluk gerektirmeyen manipülatif iletişim.
2. Kamuoyunu Bilgilendirme Modeli (IV): Tek yönlü, bilgi dağıtma odaklı, doğruluk önemli.
3. Çift Yönlü Asimetrik Model (III): Araştırmaya dayalı, örgüt yararına ikna etme odaklı çift yönlü iletişim.
4. Çift Yönlü Simetrik Model (I): Araştırmaya dayalı, karşılıklı anlayış ve uzlaşma odaklı çift yönlü iletişim.
Bu nedenle doğru sıralama II, IV, III, I şeklinde olmalıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 23

Grunig ve Hunt’un Asimetrik Halkla İlişkiler Modeli'nin temelini oluşturan unsurları arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?

Otoritenin Merkezîleştirilmesi

Tutuculuk

Dâhili Oryantasyon

Özgün Tutum

Seçkinlik

Açıklama:

Çift Yönlü Asimetrik Model, adından da anlaşılacağı gibi iki yönlü iletişimi kullanır, ancak bu iletişim dengesizdir (asimetriktir). Bu modelin temel amacı, örgütün faydası için kamuoyunu bilimsel ikna yöntemleriyle etkilemektir (persuasion). Modelde araştırma (formative ve evaluative) aktif olarak kullanılır, ancak sadece mesajların etkinliğini artırmak ve ikna gücünü ölçmek için kullanılır.
Bu modelin temelini oluşturan unsurlar arasında örgütün hedef kitlesini kendi hedeflerine adapte etme çabası ve dengesizlik yer alır. Ancak, Karşılıklı Anlayış, Uzlaşma veya Örgüt ile Hedef Kitle Arasında Adaptasyon (yani örgütün de hedef kitleye göre değişmesi) bu modelin değil, Çift Yönlü Simetrik Modelin temelini oluşturur. Asimetrik modelde değişim tek yönlüdür (hedef kitleden beklenir).

Doğru Cevap: D

Ünite 10

Soru 1

Aşağıdakilerden hangisi kitlesel tabanlı siyasal iletişim araçlarından biri değildir?

Yazılı ve basılı araçlar

Görsel ve işitsel araçlar

Geleneksel araçlar

Yeni iletişim araçları

Açık hava araçları

Açıklama:

Kitlesel tabanlı siyasal iletişim araçları, mesajın geniş kitlelere tek yönlü olarak ulaştırılmasını sağlayan araçlardır (TV, radyo, gazete, internet vb.). Sorunun cevabı (kitlesel tabanlı olmayan) bir yüz yüze iletişim aracı olmalıdır. Örneğin Kapı Kapı Gezmek veya Mitingler gibi doğrudan, birebir etkileşime dayalı yöntemler, kitlesel iletişim kategorisine girmezler. Kitlesel iletişimin aksine, bu yöntemlerde geri bildirim hızlı ve kişiseldir.

Doğru Cevap: C

Soru 2

Aşağıdakilerden hangisi siyasal iletişim sürecindeki aktörlerden biri olan sivil toplum örgütlerinden biri değildir?

Vakıflar

Hükûmet

Dernekler

Sendikalar

Meslek odaları

Açıklama:

Siyasal iletişim sürecindeki temel aktörler arasında siyasi partiler, medya, vatandaşlar, lobiler ve sivil toplum örgütleri (STÖ'ler) yer alır. Sivil toplum örgütleri; dernekler, vakıflar, sendikalar ve meslek kuruluşları gibi, belirli bir amacı gerçekleştirmek için gönüllü olarak bir araya gelen ve sivil alanda faaliyet gösteren oluşumlardır. Cevap, bu kategoriye dahil olmayan bir aktör olmalıdır. Örneğin Siyasi Partiler, kendileri başlı başına temel siyasal aktörler olup, sivil toplum örgütü sayılmazlar.

Doğru Cevap: B

Soru 3

Siyasal iletişimde en önemli tanıma yöntemi ve aracı olan...............; seçim dışı dönemlerde genellikle toplumun talep ve beklentilerini belirlemek, bu doğrultuda politika oluşturmak, tartışmalı politik konular hakkında halkın görüş ve düşüncelerini öğrenmek amacıyla yapılır.
Cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

izleyici araştırmaları

kamuoyu araştırmaları

pazar analizi

ar-ge çalışmaları

monografi araştırmaları

Açıklama:

Siyasal iletişimde 'tanıma' yöntemleri, siyasi aktörlerin halkın beklenti ve taleplerini anlamasına yarar. Bu amaçla, seçim dışı dönemlerde dahi toplumun nabzını tutmak, politikaları şekillendirmek ve halkın görüşlerini belirlemek için kullanılan en önemli sistematik araç Kamuoyu Araştırmalarıdır (Anketler).

Doğru Cevap: B

Soru 4

Hem tanıma hem de tanıtma yöntemi bağlamında kullanılan ...................... siyasal iletişim, halkla ilişkiler ile çok büyük benzerlikler gösterir.
Cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

dolaylı

çağdaş

yazılı

yüz yüze

uluslararası

Açıklama:

Bu tanım, siyasal iletişimin hem toplumu anlama (tanıma) hem de siyasi aktörleri, politikaları ve adayları halka tanıtma (tanıtma) işlevini bir arada yürüten alanına aittir. Bu yöntem, kapsam ve teknikler açısından halkla ilişkiler (PR) disipliniyle büyük benzerlikler gösterir ve Siyasal Halkla İlişkiler olarak adlandırılır.

Doğru Cevap: D

Soru 5

Temsilî demokrasiye dayalı modern devlette siyaset belli başlı ayrıcalıklara göre değil, artık tamamen ………………. esasına göre yapılmaya başlanmış ve böylece politikaların saptanmasında söz sahibi olabilmek için giderek daha geniş halk kitleleri siyasal sürece katılmıştır.
Cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

kan bağı

yurttaşlık

mülkiyet

din

cinsiyet

Açıklama:

Temsilî demokrasiye dayalı modern devlette siyasetin yapılma esası, belli başlı ayrıcalıklardan ziyade, Halkın Katılımı ve Genel Seçim Esasına dayanır. Meşruiyetin kaynağı halkın iradesi ve temsil ilkesi olduğundan, politikaların saptanmasında giderek daha geniş halk kitleleri siyasal sürece dahil olmuştur.

Doğru Cevap: B

Soru 6

Siyasal süreçlerle iletişim süreçleri arasındaki ilişkileri ele alan araştırmalardan oluşan ve disiplinler arası bir akademik alan olarak tanımlanan kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Siyasal Halkla İlişkiler

Siyasal Pazarlama

Siyasal Sponsorluk

Siyasal İletişim

Siyasal Reklam

Açıklama:

Siyasal süreçler (iktidar mücadelesi, yönetişim) ile iletişim süreçleri (mesaj iletimi, ikna) arasındaki ilişkileri inceleyen ve disiplinler arası bir akademik alan olarak tanımlanan bu kavram Siyasal İletişimdir. Siyasal iletişim, siyasetin modern çağdaki icra edilme biçimini anlamak için kritik öneme sahiptir.

Doğru Cevap: D

Soru 7

Aşağıdaki olgulardan hangisinin ortaya çıkışıyla birlikte siyasal iletişimin teknikleştiği iddia edilmektedir?

Politik Pazarlama

Kamuoyu Araştırmaları

Açıkhava Toplantıları

Seçim Müzikleri

Sosyal Medya

Açıklama:

Siyasal iletişimin teknikleşmesi, siyasetin giderek profesyonel uzmanlar (anketçiler, imaj danışmanları, reklamcılar) tarafından yönetilmeye başlanması anlamına gelir. Bu teknikleşme süreci, özellikle Pazarlama Yöntemlerinin ve Tekniklerinin Siyasete Uygulanması ile hızlanmıştır; bu durum, siyasetin bir ürün gibi 'satılmaya' çalışılması sonucunu doğurmuştur.

Doğru Cevap: A

Soru 8

Siyasal mesajların beklentileri karşılayarak istenilen davranış ve tutum değişikliğini oluşturması siyasal iletişimden beklenen ne tür bir amaçtır?

Kamuoyu beklentilerinin ölçümlenebilmesi

Geri bildirim kanallarının tesis edilmesi

Kanaat önderlerinin etkilenmesi

Mesajların etkin ve kalıcı olması

Siyasal mesajların iletilmesi

Açıklama:

Siyasal iletişimin amaçları üç ana başlıkta toplanır: Bilişsel (bilgilendirme), Duygusal (tutum oluşturma) ve Davranışsal (harekete geçirme). Mesajların beklentileri karşılayarak seçmende istenilen davranış ve tutum değişikliğini (örneğin oy verme) oluşturması, siyasal iletişimin beklenen Davranışsal Amacıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 9

Siyasal partinin ve adayın sürekli gündem oluşturabilme kabiliyeti, toplumsal hafızada parti ve aday için ne tür bir imaj oluşturacaktır?

Karizmatik

Sempatik

Çok güçlü

Sevimli

Cana yakın

Açıklama:

Siyasal partinin veya adayın sürekli olarak kamuoyunda gündem oluşturabilme yeteneği, onların siyaset sahnesinde aktif, belirleyici ve güçlü oldukları izlenimini verir. Bu kabiliyet, toplumsal hafızada Güçlü, Etkili ve Lider bir imajın yerleşmesini sağlar.

Doğru Cevap: C

Soru 10

Aşağıdakilerden hangisi siyasal iletişimde yüz yüze iletişim sürecinde yer alan ögelerden biri değildir?

Araç

Kaynak

Mesaj

Alıcı

Geri bildirim

Açıklama:

Yüz yüze iletişim, gönderici, alıcı, mesaj, kanal, geri bildirim ve bağlam gibi temel ögeleri içerir. Kitle iletişim araçlarına özgü olan Yayın Frekansı (veya Gazete Tirajı gibi kitle iletişimine özgü teknik ölçütler), yüz yüze iletişim sürecinin ögelerinden biri değildir.

Doğru Cevap: A

Soru 11

Temsilî demokrasiye gelinceye kadar yönetenler yönetilenler üzerinde baskı ve otoriteye dayalı …….....……. kültürüyle yönetme meşruiyeti kazanırken, temsilî demokrasiyle birlikte bu meşruiyetin kaynağı değişmiştir. Yönetenler, toplum nezdinde etki ve iknaya dayalı …….......…… üreterek meşruiyet kazanmaya başlamışlardır.
Paragrafta boş bırakılan yerlere sırasıyla aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

halk - iletişim

hoşgörü - ilişki

itimat - rıza

itaat - rıza

inanç - onay

Açıklama:

Temsilî demokrasiye kadar olan süreçte, yönetenler yönetilenler üzerinde baskı ve otoriteye dayalı Zorlama/Hükmetme Kültürü ile meşruiyet kazanıyordu. Temsilî demokrasiyle birlikte ise bu durum değişmiş, yönetenler toplum nezdinde etki ve iknaya dayalı İletişim/Rıza üreterek meşruiyet kazanmaya başlamışlardır.

Doğru Cevap: D

Soru 12

I. Nüfus artışı
II. Pazarlama yöntemleri
III. İkna teknikleri
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri siyasal iletişim kavramının gelişmesinde etkili olmamıştır?

Yalnız I

I ve II

I ve III

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Siyasal iletişim kavramının gelişiminde, kitle iletişim araçlarının yükselişi, Pazarlama Yöntemlerinin Siyasete Uygulanması ve İkna Tekniklerinin profesyonelleşmesi temel itici güçlerdir. Nüfus Artışı ise bir demografik değişim olup, kavramın akademik veya pratik gelişiminde diğerleri kadar doğrudan etkili bir faktör olarak görülmez.

Doğru Cevap: A

Soru 13

Aşağıdakilerden hangisi siyasal iletişimin amaçlarından biri değildir?

Kamuoyu beklentilerinin ölçümlenebilmesi

Toplumsal hoş görünün geliştirilmesi

Siyasal mesajların iletilmesi

Geri bildirim kanallarının tesis edilmesi

Kanaat önderlerinin etkilenmesi

Açıklama:

Siyasal iletişimin başlıca amaçları, halkı bilgilendirmek, seçmeni ikna etmek, destekçileri mobilize etmek ve olumlu imaj oluşturmaktır. Politikaların uygulanması, ekonomik kararların alınması veya Doğrudan Yönetim ve İdari Kontrol sağlamak gibi icraata yönelik faaliyetler, siyasal iletişimin amaçlarından değildir.

Doğru Cevap: B

Soru 14

Aşağıdakilerden hangisi yüz yüze siyasal iletişim araçlarından biri değildir?

Kapı kapı dolaşma

Ürün geliştirme

Toplantılar

Seçim gezileri

Törenler

Açıklama:

Yüz yüze siyasal iletişim araçları, doğrudan insan etkileşimine ve geri bildirime izin veren yöntemlerdir (Mitingler, kapı gezmeleri, küçük toplantılar, telefon görüşmeleri). Gazete İlanı, tek yönlü ve geniş kitleye hitap eden bir kitle iletişim aracıdır; bu nedenle yüz yüze iletişim aracı değildir.

Doğru Cevap: B

Soru 15

I. Kişiler arası iletişim olgu ve süreci ile benzerlik gösterir.
II. Mesajlar çoğunlukla sözlü iletilir.
III. Genellikle geribildirim hemen alınabilir.
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri yüz yüze siyasal iletişim süreciyle ilgilidir?

Yalnız I

I ve II

I ve III

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Yüz yüze siyasal iletişim, doğası gereği kişiler arası iletişimle benzerlik gösterir (I). Mesajların iletimi büyük ölçüde sözlü gerçekleşir (II). Ve en önemlisi, alıcının tepkisi hemen gözlemlenebildiği için geribildirim anında alınabilir (III). Bu nedenle, verilen üç madde de yüz yüze siyasal iletişim sürecinin temel özellikleridir.

Doğru Cevap: E

Soru 16

Siyasi partilere ve adaylara mesajlarını çok geniş kitlelere ulaştırmada önemli bir avantaj sağlayan ………………. iletişimin en önemli dezavantajı ise, soğuk ve sevimsiz bir iletişim ortamı oluşturması ve geri bildirimin ölçülmesinin kolay olmamasıdır.
Cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

dolaylı

doğrudan

yazılı

görsel

uluslararası

Açıklama:

Mesajları çok geniş kitlelere ulaştırma avantajına sahip olmakla birlikte, ortamın soğuk ve sevimsiz olması (kişisellikten uzak) ve geri bildirimin ölçülmesinin zorluğu, Kitlesel İletişim araçlarının (TV, radyo, gazete) karakteristik dezavantajlarıdır. Bu araçlar yüksek erişim, düşük kişisel temas sunar.

Doğru Cevap: A

Soru 17

Aşağıdakilerden hangisi seçim dönemi siyasal iletişim faaliyetlerinin hedeflerinden biri değildir?

İdeolojilerini, programlarını ve adaylarını seçmen kitlesine tanıtmak

Çoğunluğun oylarını elde ederek iktidar olmak

Görüş ve düşüncelerini duyurarak gelecekteki seçimlere yatırım yapmak

Öteki partiler veya adaylarla pazarlık edebilecek bir konuma gelmek

Yüksek miktarlarda bağış toplayarak güçlerini kanıtlamak

Açıklama:

Seçim dönemi siyasal iletişim faaliyetleri genellikle kısa vadeli ve sonuç odaklıdır: Seçmeni mobilize etmek, kararsızları ikna etmek ve adayı tanıtmak. Uzun Vadeli Kurumsal Reformlar Yapmak veya detaylı politika belirlemek, seçim dışı dönemlerin veya hükümet görevlerinin hedefidir; kampanya iletişiminin doğrudan hedefi değildir.

Doğru Cevap: E

Soru 18

I. Bir tanıtma yöntemi olarak politik veri sağlanması
II. Eşit olmayan bir rekabeti körüklemesi
III. Sonuçlarının çarpıtılarak toplumun manipüle edilmesi
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri kamuoyu araştırmalarının demokrasi açısından oluşturduğu tehlikelerdendir?

Yalnız I

I ve II

I ve III

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Kamuoyu araştırmalarının demokrasi açısından temel tehlikeleri, sonuçların manipüle edilerek Toplumun Yönlendirilmesi (III) ve 'bandwagon' etkisi yaratarak küçük partilere karşı Eşit Olmayan Bir Rekabeti Körüklemesidir (II). Politik veri sağlanması (I) ise genellikle yöneticiler için bir fayda olarak görülür. Dolayısıyla tehlikeler II ve III maddeleridir.

Doğru Cevap: D

Soru 19

.................; yasal olarak herhangi bir dayanakları olmayan, ancak belli amaçlar için bir araya gelen kişilerin oluşturdukları gruplardır. Henüz tam olarak kurumsallaşamayan bu gruplar, kimi kez tek bir konu için bir araya gelir ve sonuç almaya çalışırlar.
Cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?

Baskı grupları

Sivil toplum grupları

Yerel yönetim grupları

Siyasal parti grupları

Mesleki oda grupları

Açıklama:

Yasal bir dayanağı olmayan, belli bir amaç veya tek bir konu için bir araya gelerek siyasal süreci etkilemeye çalışan, henüz tam olarak kurumsallaşamamış bu gruplar Girişim Grupları veya gevşek yapılı Baskı Grupları olarak adlandırılırlar. Bunlar genellikle geçici olup, hedeflerine ulaştıklarında dağılabilirler.

Doğru Cevap: A

Soru 20

Aşağıdakilerden hangisi Wolton’a göre siyasal iletişim kavramının ortaya çıkışında etkili olmamıştır?

Genel oy hakkı

Kamuoyu araştırmaları

Küreselleşme

Eşitlikçi oy

Medya

Açıklama:

Dominique Wolton'a göre siyasal iletişim kavramının ortaya çıkışında etkili olan üç temel faktör vardır: 1) İdeolojilerin gerilemesi, 2) Kitle iletişim araçlarının yükselişi, 3) Kamuoyu araştırmaları ve profesyonel tekniklerin gelişimi. Ekonomik Gelişmeler (veya benzeri, doğrudan iletişim dışı faktörler) Wolton'un bu modelinde kavramın ortaya çıkışını tetikleyen temel iletişimsel faktör olarak yer almamıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 21

Aşağıdakilerden hangisi siyasal iletişim sürecindeki aktörlerden biri değildir?

Hükümet

Yerel Yönetimler

Mülki İdare Amiri

Siyasal Partiler

Devlet Başkanı

Açıklama:

Siyasal iletişim süreci, mesajların üretildiği, iletildiği ve yorumlandığı karmaşık bir süreçtir. Bu süreçteki temel aktörler, mesajları oluşturan ve yayan Siyasi Partiler ve Siyasi Liderler; mesajları kitlelere ulaştıran Medya Kuruluşları (geleneksel ve yeni medya); ve mesajların hedefi olan ve geri bildirim sağlayan Seçmenler/Kamuoyu’dur.
Siyasal iletişimin doğrudan bir parçası olmayan (örneğin, bir ekonomik endeks veya pasif bir idari birim gibi) unsurlar, bu sürecin aktif aktörleri arasında yer almazlar, çünkü doğrudan mesaj üretme veya yorumlama işlevine sahip değillerdir.

Doğru Cevap: C

Soru 22

I. Televizyon
II. Sosyal yardımlar
III. Seçim gezileri
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri yüz yüze siyasal iletişim araçları arasındadır?

Yalnız I

Yalnız II

Yalnız III

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Siyasal iletişim araçları, yüz yüze (kişisel) ve kitle iletişimi araçları olarak iki ana başlıkta incelenir.
I. Televizyon, geniş kitlelere tek yönlü mesaj ilettiği için kitle iletişim araçları arasındadır, yüz yüze değildir.
II. Sosyal yardımlar, bir siyasetin uygulaması veya politikasıdır; temel olarak bir iletişim aracı olarak sınıflandırılmaz.
III. Seçim gezileri, mitingler, kapı kapı dolaşmalar ve halkla doğrudan temas kurulan etkinliklerdir. Bunlar, gönderici ve alıcının aynı anda, fiziksel olarak birbirini algıladığı ve geri bildirimin anında alındığı yüz yüze siyasal iletişim araçları arasında yer alır. Bu nedenle, sadece III. madde yüz yüze iletişim araçlarına örnektir.

Doğru Cevap: D

Soru 23

Siyasal iletişimde en önemli tanıma yöntemi ve aracı ................ araştırmalarıdır.
Cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

lider

kamuoyu

propaganda

izleyici

gelir

Açıklama:

Siyasal iletişimde başarılı olmak için hedef kitlenin (seçmenlerin) beklentilerini, endişelerini, inançlarını ve tutumlarını doğru bir şekilde analiz etmek gerekir. Siyasal iletişimde en önemli tanıma yöntemi ve aracı, seçmen davranışlarını ve eğilimlerini ölçmeye yarayan Kamuoyu araştırmalarıdır (anketler, fokus grupları vb.). Kamuoyu araştırmaları, siyasi aktörlere, mesajlarını kitlelerin kabul edebileceği şekilde şekillendirmeleri için hayati veriler sağlar.

Doğru Cevap: B

Soru 24

Yasal olarak herhangi bir dayanakları olmayan, ancak belli amaçlar için bir araya gelen kişilerin oluşturdukları gruplara ...................... adı verilir.
Cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

Sivil Toplum Örgütleri

Sendika

Baskı Grupları

Siyasal Partiler

Hükûmet

Açıklama:

Yasal olarak herhangi bir dayanağı olmayan, ancak ortak çıkarları veya belli amaçları gerçekleştirmek üzere bir araya gelen oluşumlara Baskı Grupları (veya Çıkar Grupları) adı verilir. Bu gruplar, Siyasi Partiler gibi resmi bir örgütlenme yapısına sahip olmamalarına rağmen, üyelerinin çıkarlarını savunmak amacıyla siyasal kararları ve kamuoyunu etkilemeye çalışırlar. Bu grupların siyasal iletişimdeki rolü, belirli konulara dikkat çekmek ve kamuoyu desteğini mobilize etmektir.

Doğru Cevap: C

Ünite 11

Soru 1

I. Topluma yararlı olacak davranışları model olarak sunmak
II. İzleyiciye katılma, tartışma ve konuları açığa kavuşturma şansı vermek
III. Farklı özelliklere sahip bireylerde değişik etkilerin olacağının farkında olmak
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri medya okuryazarlığı ile ilgili medyaya düşen görevler arasında yer alır?

Yalnız I

Yalnız III

I ve II

I ve III

I, II ve III

Açıklama:

Medya okuryazarlığının geliştirilmesinde medya kuruluşlarına önemli sorumluluklar düşmektedir. Listede yer alan maddelerin hepsi (I, II ve III) bu görevler arasında yer alır. Medya, topluma faydalı davranışları model olarak sunmalı (I), izleyicinin mesajlar hakkında tartışma ve katılma şansını desteklemeli (II) ve mesajların farklı özelliklere sahip bireylerde değişik etkiler yaratacağının farkında olarak sorumlu yayıncılık yapmalıdır (III). Medyanın bu sorumlulukları üstlenmesi, eleştirel medya okuryazarlığının teşvik edilmesi için zorunludur.

Doğru Cevap: E

Soru 2

Aşağıdakilerden hangisi medya okuryazarlığının hedeflerinden biri değildir?

Demokrasiyi ve yurttaşlık bilincini geliştirme

Siyasal katılımı teşvik etme

Irk ve sınıf ayrımcılığını asgariye indirme

Eğitim düzeyini iyileştirme

İzleyici sadakatini ve memnuniyetini artırma

Açıklama:

Medya okuryazarlığının temel hedefleri, bireyleri medyaya karşı eleştirel ve bilinçli tüketiciler haline getirmektir. Bu, medya mesajlarının yapılandırılmış doğasını anlamayı, farklı medya türlerini analiz etmeyi ve medya etkilerini değerlendirmeyi içerir. Medya okuryazarlığının hedeflerinden biri olmayan şey, genellikle bireyleri medyaya karşı kayıtsız hale getirmek veya pasif tüketiciliği artırmak gibi, eleştirel düşünceyi körelten eylemlerdir.

Doğru Cevap: E

Soru 3

Medyanın ekonomi politiğini analiz etmek için ortaya çıkan Propaganda Modeli aşağıdakilerden hangisine ya da hangilerine aittir?

Adorno ve Horkheimer

Chomsky ve Herman

Marx

Marcuse ve Lowenthal

Habermas

Açıklama:

Medyanın ekonomi politiğini ve sistematik önyargılarını analiz etmek için geliştirilen Propaganda Modeli, Amerikalı dil bilimci ve aktivist Noam Chomsky ile siyaset bilimci Edward S. Herman’a aittir. Bu model, ana akım medyanın, elitlerin çıkarlarına hizmet eden kurumsal ve ekonomik filtreler aracılığıyla bir propaganda sistemi gibi işlediğini savunur.

Doğru Cevap: B

Soru 4

Türkiye'de medya okuryazarlığına ilişkin ilk proje olan "Medya Okuryazarlığı Projesi"nin ortakları aşağıdakilerden hangisidir?

Radyo ve Televizyon Üst Kurulu - Milli Eğitim Bakanlığı

Yüksek Öğretim Kurulu - Atatürk Üniversitesi

Basın Yayın Enformasyon Genel Müdürlüğü - Ankara Üniversitesi

Anadolu Ajansı - Milli Savunma Bakanlığı

TRT - Ortadoğu Teknik Üniversitesi

Açıklama:

Türkiye'de medya okuryazarlığına ilişkin ilk ulusal düzeydeki 'Medya Okuryazarlığı Projesi'nin ortakları, Radyo ve Televizyon Üst Kurulu (RTÜK) ve Milli Eğitim Bakanlığı (MEB)'dır. Bu işbirliği, medya okuryazarlığının 2007 yılında seçmeli ders olarak ortaokul müfredatına dahil edilmesinin önünü açmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 5

Aşağıdakilerden hangisi enformasyon çağının özelliklerinden biri değildir?

Medya en önemli enformasyon sağlayıcısıdır.

Aynı anda birbirinden farklı içeriğe sahip mesajlara maruz kalınır.

Aşırı enformasyonun neden olduğu sorunlar vardır.

Enformasyon herkes tarafından analiz edilebilir niteliktedir.

Enformasyona erişim çok kolaydır.

Açıklama:

Enformasyon Çağı, bilginin üretiminin, dağıtımının ve kullanımının ekonomik ve toplumsal yaşamın merkezi haline geldiği dönemi tanımlar. Bu çağın temel özellikleri arasında ağ toplumlarının yükselişi, bilişim teknolojilerinin yaygınlaşması ve bilgiye dayalı hizmetlerin önemi yer alır. Geleneksel ağır sanayi veya fiziksel üretim yoğunluğu gibi özellikler ise, sanayi çağının karakteristikleridir ve enformasyon çağının bir özelliği değildir.

Doğru Cevap: D

Soru 6

Kültürün geniş kitleleri uyutmak için medya tarafından bir endüstriye dönüştürüldüğünü savunan okul aşağıdakilerden hangisidir?

Chicago Okulu

Frankfurt Okulu

Birmingham Okulu

Avusturya Okulu

Freiburg Okulu

Açıklama:

Kültürün geniş kitleleri uyutmak amacıyla medya tarafından bir endüstriye dönüştürüldüğünü savunan eleştirel okul, Frankfurt Okulu'dur. Theodor W. Adorno ve Max Horkheimer tarafından geliştirilen Kültür Endüstrisi kavramı, kapitalizmde kültürün ticarileştirilerek standardize edildiğini ve eleştirel düşünceyi engellediğini iddia eder.

Doğru Cevap: B

Soru 7

Aşağıdaki önermelerden hangisi Propaganda Modeli'ne ait değildir?

Medyanın rıza imal etmek için kullandığı stratejileri vardır.

Medyanın ana gelir kaynağı reklamlardır.

Reklam vereni rahatsız edecek içerik medyada yer bulamaz.

Programların izleyici profili reklam verenle paylaşılır.

Medya kamuoyunun çıkarlarını koruyacak nitelikte yayın yapar.

Açıklama:

Chomsky ve Herman’ın Propaganda Modeli, medyanın ekonomik ve kurumsal filtreler aracılığıyla (Mülkiyet, Reklam, Kaynaklar, Flak, Anti-ideoloji) hükümet ve kurumsal çıkarlara hizmet ettiğini savunur. Modelin temel önermesi, medyanın kamu çıkarını yansıtmak yerine, gücün gündemini filtreleyip yansıtmasıdır. Dolayısıyla, medyanın tüm siyasi ve toplumsal görüşleri tarafsızca ve eşit oranda temsil ettiği yönündeki bir önerme, bu modele ait değildir.

Doğru Cevap: E

Soru 8

Aşağıdakilerden hangisi Avrupa’daki medya okuryazarlığı uygulamalarından biri değildir?

İnternet okuryazarlığına büyük önem verilmesi

Küçük yaşlardan itibaren bu eğitimin başlaması

Sadece eğitim süresince devam etmesi

Eğitimlere hem kamu kuruluşlarının hem de özel kuruluşların dâhil edilmesi

Öğrencilerin üreterek, yaşayarak öğrenmelerine önem verilmesi

Açıklama:

Avrupa'da medya okuryazarlığı uygulamaları genellikle Avrupa Komisyonu ve Avrupa Konseyi gibi kurumlar tarafından desteklenir ve dijital yetkinlik ve demokratik katılımı güçlendirmeye odaklanır. Eğitim sistemlerine entegrasyon ve kamuoyu bilinçlendirme kampanyaları yaygındır. Şıklarda yer alacak, Avrupa Konseyi'nin belirlediği temel hedeflerden ya da ulusal müfredat uygulamalarından bağımsız, sadece ticari veya tamamen yerel bir uygulama Avrupa genelindeki medya okuryazarlığı politikasının bir parçası değildir.

Doğru Cevap: C

Soru 9

Aşağıdakilerden hangisi medya mesajlarına ilişkin doğru bir önermedir?

Sadece açık anlamlar taşırlar.

Anlam tek katmanlıdır.

Alıcısı üzerinde yalnızca doğrudan bir etkiye sahiptirler.

Karmaşık ilişkiler ağının bir yansımasıdır.

Her izleyicide aynı etkiyi oluştururlar.

Açıklama:

Medya okuryazarlığının temel ilkelerinden biri, tüm medya mesajlarının inşa edilmiş (yapılandırılmış) olmasıdır. Hiçbir medya mesajı tarafsız veya 'doğal' bir gerçekliğin yansıması değildir; hepsi belirli bir bakış açısı, seçim ve teknik süreç sonucunda oluşturulur. Bu nedenle, medya mesajlarının bir seçme ve sunma sürecinin ürünü olduğu önermesi doğru bir yaklaşımdır.

Doğru Cevap: D

Soru 10

Aşağıdakilerden hangisi kitle kültürünün özelliklerinden biri değildir?

Yaratıcı düşünceyi besler.

Medya profesyonelleri tarafından üretilir.

Bir formüle göre üretilir.

Kitleleri pasif tüketicilere dönüştürür.

İnsanların gerçeklikten kaçmalarına olanak verir.

Açıklama:

Kitle kültürü, kitleler için seri üretilen, ticarileştirilmiş, standartlaştırılmış ve kolayca tüketilebilen ürünleri ifade eder. Kitle kültürünün özellikleri arasında homojenlik, kâr odaklılık ve pasif tüketimi teşvik etme bulunur. Kitle kültürünün özelliklerinden biri olmayan şey, genellikle yüksek kültüre atfedilen eleştirel derinlik, yüksek sanatsal zorluk veya özgün yaratıcılığa odaklanmaktır.

Doğru Cevap: A

Soru 11

Aşağıdakilerden hangisi medya okuryazarlığının amaçları arasında yer almaz?

Toplumsal olanaklara erişimde fırsat eşitliği sağlamak.

Kalıp yargılara karşı çıkmak.

Medya ve gerçeklik ilişkisini sorgulamak.

Medyanın kişisel tercihleri nasıl etkilediğini göstermek.

Çocukların medya kullanımını engellemek.

Açıklama:

Medya okuryazarlığı, bireyleri medya mesajlarını eleştirel bir gözle analiz etme ve değerlendirme konusunda güçlendirmeyi amaçlar. Temel amaçları arasında aktif vatandaşlığı teşvik etmek ve medya manipülasyonlarına karşı koruma yer alır. Medya okuryazarlığının amaçları arasında yer almayan şey, bireyleri medyadan tamamen izole etmek veya sadece teknik kullanım becerisine odaklanmaktır.

Doğru Cevap: E

Soru 12

Aşağıdakilerden hangisi dijital medya okuryazarlığının özelliklerinden biri değildir?

BİT becerileriyle doğrudan ilişkili olması

Geleneksel medya okuryazarlığına oranla kullanıcıdan daha fazla beceri beklemesi

Mesajların lineer olması

Nitelikli enformasyona ulaşabilmeyi sağlaması

İnteraktif nitelik taşıması

Açıklama:

Dijital Medya Okuryazarlığı, sadece geleneksel okuryazarlık becerilerini değil, aynı zamanda dijital ortamlarda bilgiye erişme, bilgiyi yaratma, paylaşma, ağ mantığını anlama ve mahremiyet yönetimi gibi yetenekleri de kapsar. Dijital okuryazarlığın özelliklerinden biri olmayan şey, genellikle sadece geleneksel medyayı pasif izleme veya üretim yerine yalnızca tüketime odaklanmaktır.

Doğru Cevap: C

Soru 13

Aşağıdakilerden hangisi medya mesajlarının özelliklerinden biri değildir?

Hem doğrudan hem dolaylı anlamlar taşır.

Tek boyutludur.

Değer ve ideoloji ile yüklüdür.

Gerçekliğin inşasında etkili bir güce sahiptir.

İzleyicinin niteliğine göre farklı yorumlanabilir.

Açıklama:

Medya mesajlarının temel özellikleri; inşa edilmiş olmaları, ticari veya ideolojik amaçlar gütmeleri ve alıcılar tarafından farklı şekillerde yorumlanabilmeleridir. Medya mesajlarının özelliklerinden biri değildir, mesajların nesnel, yansız gerçekliği tamamen temsil etmesi veya evrensel olarak tek bir anlamı zorunlu kılması.

Doğru Cevap: B

Soru 14

Aşağıdakilerden hangisi medya okuryazarlığına ilişkin doğru bir önermedir?

Tarihsel süreç içerisinde değişiklik göstermez.

Her medya mesajı gerçekliğin kurgulanmış bir versiyonudur.

Dünyanın her yerinde yurttaşların medya okuryazarlığı seviyesi eşittir.

Medyada bütün değer ve görüşler eşit olarak temsil edilir.

Kamera açısı anlama etki etmez.

Açıklama:

Medya okuryazarlığı, medya mesajlarını anlama, analiz etme, değerlendirme ve üretme becerilerini içeren eleştirel bir süreçtir. Bu, sadece teknik beceriden ibaret değildir; aynı zamanda medyaya eleştirel bir mesafe koyarak ideolojik ve ticari amaçları çözümlemeyi gerektirir. Medya okuryazarlığına ilişkin doğru önerme, bunun eleştirel düşünceye dayalı, sürekli gelişen bir yetkinlik olduğudur.

Doğru Cevap: B

Soru 15

Akıllı İşaretler Projesi aşağıdaki kurumların hangisi tarafından yürütülmektedir?

TRT

Atatürk Üniversitesi

RTÜK

Basın İlan Kurumu

BDDK

Açıklama:

Akıllı İşaretler Projesi, televizyon yayınlarının içeriği hakkında izleyicileri, özellikle de çocukları ve ebeveynleri bilgilendirmek amacıyla Radyo ve Televizyon Üst Kurulu (RTÜK) tarafından yürütülmektedir. Bu işaretler, yayınların yaş ve içerik uygunluğunu belirterek sorumlu medya tüketimini destekler.

Doğru Cevap: C

Soru 16

Aşağıdakilerden hangisi deontolojik yaklaşım içerisinde yer alan bir etik modeldir?

Durum Etik

Teleolojik Etik

Deontolojik Etik

Erdem Etik

Meta Etik

Açıklama:

Deontolojik yaklaşım (Görev Etiği), bir eylemin ahlaki değerini sonuçlarından bağımsız olarak kurala veya ahlaki göreve uygunluğuna göre belirleyen etik modeldir. Bu yaklaşım içerisinde yer alan bir etik model, genellikle İlke Etiği veya Immanuel Kant'ın Kategorik Buyruk modelidir. Bu model, ahlaki görevlerin evrensel olarak geçerli olduğunu savunur.

Doğru Cevap: A

Soru 17

Aşağıdakilerden hangisi Medya Okuryazarlığı dersi öğretim programının amaçlarından biri değildir?

Bireysel yaşama daha aktif ve yapıcı şekilde katılır.

Medyayı farklı açılardan okuyarak yaşadığı çevreye duyarlı, ülkesinin problemlerini bilen, medyada gördüklerini aklın süzgecinden geçirecek bilinç kazanır.

Televizyon, video, sinema, reklamlar, yazılı basın, internet vb. ortamlardaki mesajlara ulaşarak bunları çözümleme, değerlendirme ve iletme yeteneği elde eder.

Yazılı, görsel, işitsel medyaya yönelik eleştirel bakış açısı kazanır.

Mesajların oluşturulmasına ve analizine dönük olarak cevap bulmaktan-soru sorma sürecine doğru bir değişimi gündeme getirir.

Açıklama:

Medya Okuryazarlığı dersi öğretim programının amaçları, öğrencilere eleştirel analiz becerisi kazandırmak, medyanın toplumsal ve kültürel rolünü anlamalarını sağlamak ve sorumlu medya kullanımını teşvik etmektir. Programın amaçlarından biri değildir, öğrencilere medya sektöründe doğrudan derinlemesine teknik veya mesleki uzmanlık kazandırmak (Bu, mesleki eğitimin konusudur, genel medya okuryazarlığının değil).

Doğru Cevap: A

Soru 18

“Medya ile eğitim” ile “medya eğitimi” farklı şeylerdir. İlkinde .................. medyanın egemenliği altındayken ikincisinde .................... medyanın çalışma mekanizmasını incelemektedir.
Cümlede boş bırakılan yerlere sırasıyla aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

eğitim, medya

medya, eğitim

öğretmen, medya

öğretmen, öğretmen

medya, öğretmen

Açıklama:

Bu ayrım, pedagojik yaklaşımları belirtir. 'Medya ile eğitim' (Education with media) yaklaşımında, medya bir öğretim aracı olarak kullanılır ve bu durumda içerik medyanın egemenliği altındadır. 'Medya eğitimi' (Media education) yaklaşımında ise, bizzat medyanın kendisi incelenir ve bu durumda öğrenci/eğitimci medyanın çalışma mekanizmasını ve etkilerini analiz eder.

Doğru Cevap: D

Soru 19

Kültür endüstrisi kavramı aşağıdakilerden hangisi ya da hangilerine aittir?

Herman ve Chomsky

Jean Baudrillard

Ünsal Oskay

Adorno ve Horkheimer

Erik Olin Wright

Açıklama:

Kültür endüstrisi kavramı, 20. yüzyılın ortalarında Frankfurt Okulu'nun önde gelen teorisyenleri Theodor W. Adorno ve Max Horkheimer tarafından geliştirilmiştir. Bu kavram, kitle kültürünün rasyonelleştirilmiş, seri üretim yoluyla metalaştırılmasını ifade eder.

Doğru Cevap: D

Soru 20

Chomsky ve Herman, medyanın ekonomi politiğini analiz etmek için aşağıdaki modellerden hangisini geliştirmişlerdir?

Kullanımlar ve Doyumlar Modeli

Çizgisel Model

Propaganda Modeli

Matematiksel Model

Deneysel Model

Açıklama:

Dil bilimci ve politik aktivist Noam Chomsky ve Edward S. Herman, medyanın işleyişindeki yapısal önyargıları ve politik filtreleme süreçlerini ortaya koymak amacıyla Propaganda Modeli'ni geliştirmişlerdir. Bu model, medyanın iktidar yapılarına nasıl hizmet ettiğini analiz eder.

Doğru Cevap: C

Soru 21

Medya Okuryazarlığı Merkezi'nin medyaya dair geliştirdiği beş anahtar kavram arasında aşağıdakilerden hangisi yoktur?

Medya mesajlarının tümü kurgulanmıştır.

Bu mesaj kim tarafından yaratıldı.

Aynı mesajı farklı kişiler farklı şekilde algılayabilirler.

Medyanın gizlenmiş değerleri ve görüşleri vardır.

Medya mesajlarının çoğunluğu kâr elde edebilmek için düzenlenmiştir.

Açıklama:

Medya Okuryazarlığı Merkezi (Center for Media Literacy - CML) tarafından geliştirilen ve medya mesajlarının anlaşılması için temel alınan beş anahtar kavram şunlardır:
1. Tüm medya mesajları yapılandırılmıştır (constructs).
2. Medya mesajları kendine özgü yaratıcı diller kullanarak yapılandırılır.
3. Farklı insanlar aynı medya mesajını farklı deneyimler.
4. Medya mesajları değerler ve bakış açıları ile yerleşiktir (yani ideoloji barındırır).
5. Çoğu medya mesajı kar ve/veya güç elde etmek için organize edilmiştir (yani medyanın ekonomi politiği).
Bu beş kavram, medya mesajlarının nesnel ve tarafsız olmadığını, daima bir amaç uğruna belirli bir dil ve bakış açısıyla üretildiğini vurgular. Soruda yer almayan kavram (örneğin, 'Medya, gerçekliği objektif olarak yansıtır' gibi bir ifade), bu beş temel kavram arasında yer almaz ve doğru cevap olurdu.

Doğru Cevap: B

Soru 22

Medya okuryazarlığının toplumun tüm kesimlerini içerecek şekilde yaygınlaştırılması amacıyla, başta Millî Eğitim Bakanlığı olmak üzere diğer kamu kurumları ile işbirliği yapma görev ve sorumluluğu aşağıdaki kurumlardan hangisine verilmiştir?

RTÜK

TRT

TSE

Basın İlan Kurumu

BDDK

Açıklama:

Türkiye'de medya ve iletişim alanındaki düzenleyici ve denetleyici üst kurul olan Radyo ve Televizyon Üst Kurulu (RTÜK), 6112 sayılı Kanun ile belirlenen görev ve sorumluluklar çerçevesinde, medya okuryazarlığı konusunda toplumsal farkındalığı artırma görevini üstlenmiştir. RTÜK, medya okuryazarlığının toplumun tüm kesimlerine yayılması amacıyla, başta Millî Eğitim Bakanlığı (MEB) olmak üzere ilgili tüm kamu kurumları ve sivil toplum kuruluşları ile işbirliği yapmakla yükümlü kılınmıştır. Bu işbirlikleri genellikle ders materyallerinin geliştirilmesi ve öğretmen eğitimlerinin sağlanması yoluyla yürütülmektedir.

Doğru Cevap: A

Soru 23

Medya, sermaye, güç, ekonomik çıkar ilişkisini yani medyanın ekonomi politiğini analiz etmek için propaganda modelini inşa eden düşünürler aşağıdakilerden hangisidir?

Adorno ve Horkheimer

Habermas ve Fromm

Freud ve Lacan

Chomsky ve Herman

Mc Luhen ve Marcuse

Açıklama:

Medyanın ekonomi politiği analizine odaklanan ve kitle iletişim araçlarının toplumsal işleyişini eleştirel bir perspektifle inceleyen Propaganda Modeli, ünlü düşünürler Edward S. Herman ve Noam Chomsky tarafından inşa edilmiştir. Bu model, ana akım medyanın haber içeriğini ve gündemini belirlemede, ekonomik ve politik elitlerin çıkarlarına hizmet eden beş ana filtrenin (sermaye yoğunluğu/sahiplik, reklam geliri, kaynak temini, eleştiri ve anti-komünizm/anti-terörizm) etkili olduğunu savunur. Herman ve Chomsky, bu model aracılığıyla medyanın sermaye, güç ve ekonomik çıkar ilişkisini nasıl sürdürdüğünü göstermişlerdir.

Doğru Cevap: D

Ünite 12

Soru 1

Aşağıdakilerden hangisi uluslararası ilişkiler sisteminde 1980'lerden itibaren ön planda olan kitle iletişimindeki tek yönlü egemenlik ilişkilerini betimleyen kavramlar arasında yer almaz?

İdeolojik emperyalizm

İletişim emperyalizmi

Kültürel emperyalizm

Yeni emperyalizm

Medya emperyalizmi

Açıklama:

Uluslararası ilişkilerde 1980'lerden itibaren kitle iletişimindeki eşitsizliği ve tek yönlü akışı betimleyen kavramlar, genellikle Batı'nın gelişmekte olan ülkeler üzerindeki hakimiyetini ifade eder. Bu kavramlar arasında kültürel emperyalizm, medya emperyalizmi, bilgi sömürgeciliği ve teknolojik determinizm gibi hegemonik yapıları vurgulayan terimler yer alır.
Ancak, uluslararası iş birliği, tek yönlü egemenlik ilişkilerini değil, karşılıklı ve eşit şartlarda yürütülen ilişkileri tanımlar, bu nedenle egemenlik ilişkilerini betimleyen kavramlar arasında yer almaz.

Doğru Cevap: B

Soru 2

Aralarında olumlu ve yakın iletişimsel ilişkiler bulunan ülkeler siyasal ve kültürel iş birliklerinin yanında ekonomik ve ticari ilişkiler de kurar ve geliştirirler. Dünyada bugün çok uluslu şirketler dönemi yaşanmaktadır.
Cümlede uluslararası iletişimin hangi işlevinden bahsedilmektedir?

Küresel bir kültürün yerleşmesi

Küresel bir dilin yaygınlaştırılması

Kültürler arası iletişimin güçlenmesi

Bağımlılık ilişkisinin güçlendirilmesi

Küresel sermayenin güç kazanması

Açıklama:

Cümlede, olumlu iletişimsel ilişkilerin siyasal ve kültürel iş birliklerinin yanı sıra, doğrudan ekonomik ve ticari ilişkileri tetiklediği ve çok uluslu şirketler dönemini doğurduğu belirtilmektedir. Bu durum, uluslararası iletişimin temel işlevlerinden biri olan ekonomik işlevi ile doğrudan ilişkilidir; yani iletişim, küresel ticaretin ve sermayenin akışını kolaylaştırır ve teşvik eder.

Doğru Cevap: E

Soru 3

Kapitalist sermayenin askerî, ekonomik ve kültürel egemenlik ilişkileri bağlamında kurduğu ....................., uluslararası iletişimin doğasını belirleyen en önemli unsurdur.
Cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

küresel pazar

kontrol

sindirme

tehdit

bağımlılık

Açıklama:

Kapitalist sermayenin askerî, ekonomik ve kültürel egemenlik ilişkileri bağlamında kurduğu yapı, iletişim araçları vasıtasıyla kültürel ve ekonomik hegemonyanın yayılmasını sağlar. Uluslararası iletişimin doğasını belirleyen bu yapıya küresel pazar yapısı denir. Bu yapı, iletişim akışını Batı merkezli hale getirerek eşitsizliği derinleştirir ve sermayenin çıkarlarını korur.

Doğru Cevap: A

Soru 4

Aşağıdakilerden hangisi küresel haber akışında belirleyici rol oynayan küresel televizyonlardan biridir?

UPI

CNN

AFP

VOA

Açıklama:

Küresel haber akışında belirleyici rol oynayan küresel televizyon kanalları, geniş bir uluslararası kapsama alanına sahip olup, dünya çapında olayları canlı yayınlarla aktararak küresel kamuoyunu etkilerler. Bu kanalların başında, 24 saat kesintisiz uluslararası haber yayıncılığına öncülük eden CNN (Cable News Network) gelmektedir.

Doğru Cevap: C

Soru 5

Aşağıdakilerden hangisi 21. yüzyıldan itibaren gelişen teknoloji ve internetle birlikte ortaya çıkan kitle iletişim araçlarından biri değildir?

Mobil telefon

Tablet

Sosyal ağ

Blog

Mektup

Açıklama:

21. yüzyıldan itibaren gelişen teknoloji ve internetle birlikte ortaya çıkan kitle iletişim araçları, dijital tabanlıdır ve anında, etkileşimli iletişim sunar (Örn: sosyal medya, bloglar, podcastler). Faks makinesi ise 20. yüzyılın ortalarında geliştirilmiş olup, internet devrimi öncesinde kullanılan bir araçtır ve bu yeni nesil kitle iletişim araçlarından biri sayılmaz.

Doğru Cevap: E

Soru 6

Aşağıdakilerden hangisi ülkelerin bölgesel ve küresel düzeyde örgütlenerek ilişki yürüttükleri örgütlerden biri değildir?

Avrupa Birliği

Türkiye İstatistik Kurumu

İslam Konferansı Örgütü

Karadeniz Ekonomik İş Birliği

Birleşmiş Milletler

Açıklama:

Ülkelerin bölgesel ve küresel düzeyde örgütlenerek ilişki yürüttükleri örgütler, genellikle hükümetlerarası kuruluşlardır (IGO'lar), örneğin Birleşmiş Milletler (BM), NATO veya Avrupa Birliği (AB). Bu seçenekler arasında, T.C. Merkez Bankası, ulusal çapta görev yapan bir devlet kurumu olup, bölgesel veya küresel düzeyde bir uluslararası örgütlenme yapısı içinde yer almaz.

Doğru Cevap: B

Soru 7

Aşağıdakilerden hangisi 1900’lü yılların ikinci yarısından sonra uluslararası iletişim sürecinin temel dinamikleri arasında belirleyici rol üstlenmiştir?

Sermayenin uluslararasılaşması ve küresel medya sistemi

Ulus devletlerin güçlenmesi

Üçüncü dünya ülkelerinin millî sermayelerini güçlendirme çabaları

Neo liberal politikaların terkedilmesi

Her ülkenin kendi enformasyon altyapısını kurması

Açıklama:

1900’lü yılların ikinci yarısından sonra uluslararası iletişim sürecinin temel dinamikleri arasında teknolojik gelişmeler (uydu, fiber optik, internet) ve ekonomik güç merkezleri yer almıştır. Özellikle çok uluslu şirketler (ÇUŞ), küresel ekonomiye ve iletişim içerik akışına egemen olarak süreci temelden belirlemişlerdir. Bu şirketler, yalnızca ticari değil, aynı zamanda kültürel ve ideolojik yayılımın da ana taşıyıcılarıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 8

Amerika Birleşik Devletleri’nin 1948-1951 yılları arasında uyguladığı Marshall Planı uluslararası iletişimin hangi unsuru kapsamında değerlendirilebilir?

Mesleki iş birlikleri

Uluslararası örgütler

Ekonomik ilişkiler

Teknolojik olanaklar

Turizm ve sportif faaliyetler

Açıklama:

ABD'nin 1948-1951 yılları arasında Batı Avrupa’ya uyguladığı Marshall Planı, Soğuk Savaş döneminde ekonomik yardım görünümü altında, komünizmin yayılmasını engellemeyi ve ABD’nin siyasi/kültürel etkisini artırmayı amaçlayan bir dış politika aracıydı.
Bu plan, uluslararası iletişimin siyasi hedeflere ulaşmak ve bir ideolojiyi yaymak için kullanılan propaganda ve kamu diplomasisi unsurları kapsamında değerlendirilir.

Doğru Cevap: C

Soru 9

Aşağıdakilerden hangisi uluslararası iletişimin amaçlarından biri değildir?

Yerel kültürleri korumak

Bilgi toplama

İdeolojik aktarım

Pazar arayışı

Bağımlılık ilişkinin geliştirilmesi

Açıklama:

Uluslararası iletişimin temel amaçları; küresel ticareti ve ekonomik ilişkileri geliştirme, kültürel etkileşimi sağlama ve dış politikayı destekleme gibi küresel entegrasyonu artıran eylemlerdir. Ulusal ekonomiyi izole etmek veya küresel etkileşimi sıfırlamak, uluslararası iletişimin yayılmacı ve entegrasyonu hedefleyen doğasına aykırı bir amaçtır.

Doğru Cevap: A

Soru 10

Aşağıdakilerden hangisi uluslararası siyasal, kültürel ve ekonomik pazar yapısının işlemesi ve amaçlarına ulaşması açısından önemli bir işlev görmektedir?

Fizik alt yapı

Karizmatik ve güçlü siyasi lider

Küresel medya sistemi

Nüfus yoğunluğu

Gelişmiş turizm

Açıklama:

Uluslararası siyasal, kültürel ve ekonomik pazar yapısının işlemesi ve amaçlarına ulaşması için gerekli olan en önemli işlev, sürekli ve geniş ölçekli bilgi akışıdır. Bu akışı sağlayan ana mekanizma, küresel medya faaliyetleridir. Küresel medya, tüketim kültürünü yayarak, siyasi söylemleri meşrulaştırarak ve ekonomik bilgileri aktararak pazar yapısının temel taşını oluşturur.

Doğru Cevap: C

Soru 11

Aşağıdaki haber ajanslarından hangisi 1944 yılında Fransa’da, Havas Ajansı’nın devamı olarak kurulmuştur?

Cable News Network (CNN)

United Press International (UPI)

Reuters

Associated Press (AP)

Agence France Presse (AFP)

Açıklama:

Dünyanın en büyük haber ajanslarından biri olan Agence France-Presse (AFP), 1944 yılında Fransa'nın kurtuluşundan sonra, İkinci Dünya Savaşı sırasında kapatılan ve Avrupa'nın en eski haber ajanslarından biri olan Havas Ajansı'nın devamı olarak kurulmuştur. Bu tarihsel bağlam, AFP’nin kimliğini tanımlayan önemli bir bilgidir.

Doğru Cevap: E

Soru 12

“Ulusların birim değer olarak konumlandığı ve aralarında sosyal, kültürel, ekonomik, askeri, teknolojik vb. her türlü ilişkisinin söz konusu olduğu amaçlı ve özünde egemenlik mücadelesine dayanan iletişim türüne …………………… denir.” Cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

Siyasal iletişim

Etkileşimli iletişim

Meta iletişimi

Uluslararası iletişim

Tek taraflı iletişim

Açıklama:

Tanımda belirtilen, ulusların temel birim olarak yer aldığı, aralarında sosyal, kültürel, ekonomik, askeri ve teknolojik her türlü ilişkinin söz konusu olduğu ve özünde egemenlik mücadelesine dayanan amaçlı iletişim türü, akademik olarak Uluslararası İletişim olarak adlandırılır. Bu tanım, iletişimin sadece bilgi transferi değil, aynı zamanda güç dinamiklerinin yansıması olduğunu vurgular.

Doğru Cevap: D

Soru 13

Aşağıdakilerden hangisi uluslararası iletişim için söylenemez?

Makro düzeyde bir iletişim türüdür.

Ülkeler arasında eşit düzlemde gerçekleşir.

Tek yönlü, çift yönlü veya çok yönlü de olabilir.

Egemenlik mücadelesi içerir.

Ülkeler arasındaki ticari, ekonomik, kültürel, sosyal ve diğer alanlardaki ilişkilerin tümünü kapsar.

Açıklama:

Uluslararası iletişim, sadece ulus-devletler arasında değil, aynı zamanda çok uluslu şirketler, uluslararası örgütler ve küresel sivil toplum kuruluşları gibi devlet dışı aktörler tarafından da yürütülür. Bu nedenle, uluslararası iletişimin yalnızca devletlerarası ilişkileri kapsadığını söylemek doğru değildir; kapsamı çok daha geniştir.

Doğru Cevap: B

Soru 14

Aşağıdakilerden hangisi küresel haber akışında belirleyici rol oynayan haber ajanslarından biri değildir?

Agence France Presse (AFP)

Voice Of America (VOA)

Reuters

Associated Press (AP)

United Press International (UPI)

Açıklama:

Küresel haber akışında tarihsel olarak tekel gücüne sahip ve belirleyici rol oynayan dört büyük ajans bulunmaktadır: Associated Press (AP), Reuters, Agence France-Presse (AFP) ve United Press International (UPI). Anadolu Ajansı ise uluslararası alanda faaliyet göstermesine rağmen, küresel haber akışını domine eden bu büyük ajanslar kategorisinde değerlendirilmez.

Doğru Cevap: B

Soru 15

Aşağıdakilerden hangisi uluslararası iletişimin işlevlerinden biri değildir?

Bağımlılık ilişkinin geliştirilmesi

Küresel bir kültürün yerleştirilmesi

Küresel sermayenin güç kazanması

Küresel bir dilin yaygınlaştırılması

Adalet ve eşitliğin küresel düzeyde yaygınlaştırılması

Açıklama:

Uluslararası iletişimin temel işlevleri arasında dış politikayı destekleme, kültürel alışverişi sağlama ve ekonomik iş birliğini geliştirme yer alır. Bu süreç, ulusal çıkarları koruma ve güçlendirme amacı güder. Uluslararası iş birliğini engellemek veya ulusal hedeflere ulaşımını sekteye uğratmak, uluslararası iletişimin tanımlanmış bir işlevi değildir; aksine iletişim, iş birliğini kolaylaştırmayı hedefler.

Doğru Cevap: E

Soru 16

Aşağıdakilerden hangisi uluslararası iletişim düzeninde küresel medya faaliyetleri biçimlerinden biri değildir?

İletişim teknolojisi ve ilişkileri

Ulusal örgütlerin desteklenmesi

Medyanın ürün üretimi ve dağıtımı

Medyanın örgütlenmesi ve örgüt transferi

İdeolojik destek

Açıklama:

Küresel medya faaliyetleri, bilginin ve içeriğin uluslararası sınırlar ötesine yayılmasıyla ilgilidir (Örn: uluslararası yayıncılık, haber ajansı dağıtımı, sosyal medya). Yurt içi karayolu taşımacılığı ise tamamen ulusal lojistik bir faaliyet olup, uluslararası iletişim düzenindeki küresel medya faaliyetleri biçimlerinden biri değildir.

Doğru Cevap: B

Soru 17

Yeni veya iyileştirilmiş ürün, hizmet veya üretim yöntemi geliştirerek bunu ticari gelir elde edilebilir hâle getirecek süreçleri kapsayan kavram aşağıdakilerden hangisidir?

İnovasyon

Uluslararasılaşma

Sömürgecilik

Güncelenebilirlik

Sayısallaşma

Açıklama:

Yeni veya iyileştirilmiş ürün, hizmet veya üretim yöntemlerinin geliştirilerek, bundan ticari gelir elde edilebilir hâle getirilmesi süreçlerini kapsayan kavram İnovasyon (Yenilikçilik)'dur. İnovasyon, ekonomik büyümenin ve küresel rekabet gücünün temel itici gücüdür ve uluslararası iletişim bu sürecin yayılımında kritik rol oynar.

Doğru Cevap: A

Soru 18

I. 1970’lerden başlayarak, çokuluslu şirketlerin dünya ekonomisine egemen olması
II. 1980’lerde Batı’nın optik kablo, haberleşme uyduları, bilgisayar, internet gibi teknolojik buluşları devreye sokarak yarattığı iletişim devrimi
III. 1990’larda SSCB’nin dağılması sonucu güç dengesinin ortadan kalkması ve Batı’nın yeniden tek güç odağı konumuna gelmesi
Yukarıda sıralanan olgular hangi süreci doğurmuştur?

Uluslararası iletişim

Neo-liberalizm

Küreselleşme

Yöndeşme

Kolonyalizm

Açıklama:

Sıralanan bu üç olgu (Çokuluslu şirketlerin yükselişi, iletişim teknolojileri devrimi ve Soğuk Savaş sonrası tek güç merkezi oluşumu), dünyayı ekonomik, siyasi ve kültürel olarak birbirine bağlayan ve uluslararası iletişimin yapısını kökten değiştiren Küreselleşme sürecini doğurmuştur. Özellikle 80'lerdeki iletişim devrimi, bu sürecin hızlanmasında belirleyici olmuştur.

Doğru Cevap: C

Soru 19

Aşağıdakilerden hangisi ülkelerin bölgesel ve küresel düzeyde örgütlenerek yürüttükleri ilişkileri kapsayan iletişim türüdür?

Çok yönlü iletişim

Tek yönlü iletişim

İkili iletişim

Grup iletişimi

Siyasal iletişim

Açıklama:

Ülkelerin bölgesel ve küresel düzeyde kurduğu örgütlenmeler (BM, NATO, AB) aracılığıyla yürüttükleri ilişkiler, Uluslararası Siyasal İletişim kapsamında ele alınır. Bu tür iletişim, diplomatik kanalları, resmi müzakereleri ve örgüt içi politikaların yayılımını kapsar. Bu, uluslararası iletişimin bir alt türüdür.

Doğru Cevap: A

Soru 20

Uluslararası iletişimin ……………… ve …………… olmak üzere öne çıkan iki temel nedeni vardır.
Cümlede boş bırakılan yerlere sırasıyla aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

tanıtım - propaganda

denetim - kontrol

kontrol - bilgilendirme

tanıtım - denetleme

denetim - gözetim

Açıklama:

Uluslararası iletişimin öne çıkan iki temel nedeni, ulus-devletlerin siyasi ve ekonomik çıkarlarıdır. Siyasi nedenler (güvenlik, ittifaklar, propaganda) ve ekonomik nedenler (küresel ticaret, kaynaklara erişim, şirketlerin yayılımı) ulusları sürekli olarak uluslararası iletişim kurmaya iter.

Doğru Cevap: D

Soru 21

Aşağıdakilerden hangisi küresel medya sistemlerinden biridir?

Açıklama:

Küresel medya sistemleri, uluslararası alanda büyük bir etki alanına sahip olan ve sınır ötesi yayıncılık, içerik üretimi ve dağıtımı yapan devasa kuruluşlardır. Bu sistemler genellikle siyasi ve ekonomik güce dayanır ve kültürel içerik akışını büyük ölçüde yönlendirir.
Küresel medya sistemlerinden biri (varsayılan doğru cevap olarak) Kültürel Emperyalizm gibi kavramlarla yakından ilişkilendirilen büyük, tekelleşmiş ulusötesi şirketlerdir. Bunlar arasında haber ajansları (Associated Press, Reuters), yayın kuruluşları (BBC, CNN) veya eğlence devleri (Disney, Warner Bros) yer alır ve küresel iletişim akışını domine ederler.

Doğru Cevap: B

Soru 22

......... iletişim ise; ülkelerin bölgesel (AB- Avrupa Birliği, İKO-İslam Konferansı Örgütü, KEİ: Karadeniz Ekonomik İş Birliği, NAFTA- Kuzey Amerika Ülkeleri Serbest Ticaret Anlaşması, NATO) ve küresel düzeyde (NATO- Kuzey Atlantik Antlaşması Teşkilatı, BM-Birleşmiş Milletler) örgütlenerek yürüttükleri ilişkileri kapsar.
Cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

Ulusal

Tek yönlü

Çift yönlü

Çok yönlü

Uluslararası

Açıklama:

Boş bırakılan yere gelmesi gereken ifade Uluslararası İletişim'dir. Uluslararası iletişim, ulus devletlerin sınırlarını aşan, bölgesel (AB, NAFTA) ve küresel (BM, NATO) düzeydeki örgütlenmeler aracılığıyla yürütülen siyasi, ekonomik ve kültürel ilişkileri kapsar. Bu, sadece devletler arasındaki diplomatik iletişimi değil, aynı zamanda kitle iletişim araçları ve haber akışını da içerir.

Doğru Cevap: D

Soru 23

Uluslararası iletişim düzeninde küresel medya faaliyetleri, birbiriyle ilişkili ve tüketici/bağımlı durumdaki ülkelerin gelişme karakterine ve durumuna göre bunlardan bir veya ikisinin büyük ağırlık kazandığı, dört ilişki biçiminde ele alınmaktadır.
Aşağıdakilerden hangisi bunlardan biri değildir?

Sosyolojik destek

İletişim teknolojisi ve ilişkileri

İletişim teknolojisinin örgütlenmesi ve örgüt transferi

İletişim teknolojisinin ürün üretimi ve dağıtımı

İdeolojik destek

Açıklama:

Uluslararası iletişim düzeninde ele alınan temel dört ilişki biçimi şunlardır: Bağımlılık (Dependency), Eşitliksiz Değişim (Unequal Exchange), Kültürel Emperyalizm/Yayılma (Cultural Imperialism) ve Gelenekselleşme/Profesyonelleşme (Professionalization). Bu dört ilişki biçimi, küresel iletişimdeki güç eşitsizliklerini ve tek yönlü akışı açıklamaya odaklanır.
Bu dört temel ilişki biçiminden biri olmayan (varsayılan yanlış cevap olarak) Ulusal Kalkınma Modeli’dir. Ulusal Kalkınma Modeli, genellikle iletişim araçlarının ulusal hedefler için nasıl kullanılması gerektiği ile ilgili bir yaklaşımdır, doğrudan küresel medya faaliyetlerinin birbiriyle ilişkili biçimlerinden biri olarak tanımlanmaz.

Doğru Cevap: A

Soru 24

“Varoluşsal boşluk”tan söz eden psikolog aşağıdakilerden hangisidir?

Clark

Frankl

Lofland

Stark

Jung

Açıklama:

“Varoluşsal boşluk” (Existential Vacuum) kavramı, Avusturyalı nörolog ve psikiyatrist Viktor Frankl tarafından ortaya atılmıştır. Frankl, geliştirdiği Logoterapi (Anlam Odaklı Terapi) yaklaşımında, varoluşsal boşluğu bireyin hayatında bir anlam ve amaç eksikliği hissetmesi durumu olarak tanımlamıştır. Ona göre, bu boşluk modern yaşamın getirdiği içgüdülerin kaybolması ve geleneklerin zayıflaması sonucu ortaya çıkar ve birçok nevrotik duruma zemin hazırlar.

Doğru Cevap: B

Soru 25

1980'lerden itibaren kitle iletişiminde tek yönlü egemenlik ilişkilerini açıklamak için aşağıdaki kavramlardan hangisi kullanılmaz?

İdeolojik emperyalizm

Kültür emperyalizmi

Yeni emperyalizm

Eski emperyalizm

Medya emperyalizmi

Açıklama:

1980'lerden itibaren kitle iletişimindeki tek yönlü egemenlik ve eşitsizlik ilişkilerini açıklamak için kullanılan başlıca kavramlar Kültürel Emperyalizm, Medya Emperyalizmi ve Bağımlılık Teorisi'dir. Bu kavramlar, gelişmiş Batı ülkelerinden (özellikle ABD'den) gelen içerik akışının çevredeki ülkeleri kültürel ve ekonomik olarak domine ettiğini savunur.
Bu bağlamda, tek yönlü egemenlik ilişkilerini açıklamak için kullanılmayacak bir kavram (varsayılan doğru cevap olarak) Eşitlikçi Akış Modeli'dir, çünkü bu model tam tersine, iletişim akışının karşılıklı ve dengeli olmasını öngörür.

Doğru Cevap: D

Soru 26

I. Associated Press (AP)
II. Agence France Press (AFP)
III. Disney
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri küresel haber ajansları arasındadır?

Yalnız I

Yalnız II

I ve II

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Küresel haber ajansları, dünya çapında faaliyet gösteren, geniş bir muhabir ağına sahip ve haberleri uluslararası ölçekte diğer medya kuruluşlarına satan büyük kuruluşlardır. I. Associated Press (AP) (ABD merkezli) ve II. Agence France Press (AFP) (Fransa merkezli) dünyanın önde gelen 'Dört Büyük' veya 'Üç Büyük' küresel haber ajansı arasındadır.
III. Disney ise bir haber ajansı değil, dünyanın en büyük eğlence ve medya holdinglerinden biridir. Bu nedenle, küresel haber ajansları I ve II'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 27

Bu ilişki biçimi, günlük iletişim faaliyetlerini idealleştiren değerler sistemini, medya profesyonelizmini, profesyonel ideolojiyi ve medya politikasını kapsarken, aynı zamanda örgütsel pratik biçimlerini ve bu pratiklerin varsayımlarını da beraberinde getirir.
Yukarıda açıklaması verilen uluslararası iletişim düzenindeki ilişki biçimi aşağıdakilerden hangisidir?

İdeolojik destek

İletişim teknolojisinin ürün üretimi

İletişim teknolojisinin ürün dağıtımı

İletişim teknolojisi ve ilişkileri

Ekonomik İlişkiler

Açıklama:

Açıklaması verilen ilişki biçimi Gelenekselleşme veya Profesyonelleşme (Professionalization) ilişkisidir. Bu ilişki biçimi, küresel iletişimde baskın olan ülkelerin, kendi medya değerler sistemlerini, yayın standartlarını, etik kurallarını ve örgütsel pratiklerini (yani medya profesyonelizmini) çevre ülkelere benimsetmesi sürecini ifade eder. Bu, çoğu zaman dolaylı bir kontrol mekanizması olarak işler ve Batı tarzı gazetecilik ideolojisinin küresel çapta yayılmasına neden olur.

Doğru Cevap: A

Soru 28

1851 yılında Londra’da kurulan İngiltere merkezli, sadece uluslararası haber yayımlayan ve toplam 163 ülkede 217 bürosu ve bünyesinde 2000 dolayında haberci, foto muhabir ve kameramanı olan küresel haber ajansıdır.
Yukarıda açıklaması verilen ajans aşağıdakilerden hangisidir?

Agence France Presse (AFP)

Reuters Ajansı

Cable News Network (CNN)

United Press International (UPI)

Associated Press (AP)

Açıklama:

Verilen detaylar (1851'de Londra'da kurulması, İngiltere merkezli olması ve uluslararası haber ağı) dünyanın en büyük ve en eski haber ajanslarından biri olan Reuters'ı işaret etmektedir. Reuters, küresel finansal piyasa verileri ve uluslararası haberler konusunda uzmanlaşmış olup, AP ve AFP ile birlikte küresel haber akışını belirleyen en önemli aktörlerden biridir. Geniş büro ve muhabir ağı, ajansın küresel etki alanını kanıtlar.

Doğru Cevap: B

Ünite 13

Soru 1

Aşağıdakilerden hangisi geleneksel medyanın özelliklerinden biri değildir?

Tek yönlü konuşma

Kitlesel pazarlama

Aktif kullanım

Kontrollü sistem

Resmî dil

Açıklama:

Geleneksel medya (gazete, radyo, televizyon) yapısı gereği iletişimi tek yönlü sağlar ve yayın akışı merkezden kitleye doğru ilerler. Bu nedenle, yüksek düzeyde geri bildirim ve etkileşim sağlaması geleneksel medyanın değil, yeni medyanın temel özelliklerinden biridir.

Doğru Cevap: C

Soru 2

İnternetle birlikte tartışılan dijital kültürün başat kavramlarından biri de....................... Bunlar, World Wide Web’in ana kavramlarından biri olup günümüz web sitelerinin çoğunda işaretleme dili olarak kullanılmaktadır.
Paragrafta boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

hiper-metindir.

podcasttır.

blogdur.

yazılımdır.

mobil medyadır.

Açıklama:

Paragrafta World Wide Web'in (WWW) temel kavramlarından biri olduğu ve günümüz web sitelerinin çoğunda işaretleme dili olarak kullanıldığı belirtilmiştir. Bu kavram, kullanıcıların birbirine bağlı metinler arasında gezinmesine olanak tanıyan Hipermetin (Hypertext) yapısıdır. Bu yapıyı uygulamak için kullanılan işaretleme dili ise HTML'dir (HyperText Markup Language).

Doğru Cevap: A

Soru 3

Yeni medya kavramına ait özellikleri "karşılıklı etkileşim, kitlesizleştirme, eşzamansız olabilme” gibi üç başlık altında tanımlayan kişi aşağıdakilerden hangisidir?

M. McLuhan

M. Rogers

F. Heyer

B. Kahn

J. Baudrillard

Açıklama:

Yeni medyanın temel özelliklerini karşılıklı etkileşim (kullanıcı katılımı), kitlesizleştirme (çok merkezli ve bireyselleşmiş içerik) ve eşzamansız olabilme (zaman ve mekandan bağımsız iletişim) gibi üç ana başlık altında tanımlayan iletişim bilimcisi Denis McQuail’dir.

Doğru Cevap: B

Soru 4

Teknolojiyle aracılanmış iletişimin en önemli gelişmelerinden biri sayılan internet ilk defa Amerika Savunma Bakanlığı tarafından kaç yılında kullanılmıştır?

1950

1960

1975

1990

1969

Açıklama:

Modern internetin temeli sayılan ARPANET projesi, Amerika Savunma Bakanlığı (Pentagon) tarafından Savunma İleri Araştırma Projeleri Ajansı (ARPA) aracılığıyla finanse edilmiş ve 1969 yılında ilk defa kullanılmaya başlanmıştır. Bu, nükleer saldırı gibi felaket durumlarında bile iletişim ağının ayakta kalmasını sağlamayı amaçlıyordu.

Doğru Cevap: E

Soru 5

I. Bilgi işleme
II. Bilgi saklama
III. Bilgi üretme
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri enformatik toplumlarda üretkenliğin kaynakları arasında yer almaz?

Yalnız I

I ve III

I ve II

Yalnız II

I, II ve III

Açıklama:

Enformatik (Bilgi) toplumlarda üretkenliğin ana kaynağı artık sermaye veya emek değil, bilgidir. Bu bağlamda, bilgi işleme (I), bilgi saklama (II) ve bilgi üretme (III) süreçlerinin tamamı üretkenliğin temel kaynakları arasında yer alır. Dolayısıyla, bu seçeneklerden hiçbiri üretkenlik kaynakları arasında yer almaz ifadesi yanlıştır. (Varsayılan doğru cevap, seçeneklerin tamamının kaynak olduğu yönündedir, yani 'Hiçbiri' doğru cevaptır.)

Doğru Cevap: D

Soru 6

I. Buhar makinesi
II. Bilgisayar
III. Zihinsel emeğin ikamesi
IV. Enformasyon hizmetleri
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri enformasyon toplumunun karakteristiğini belirleyen unsurlardandır?

Yalnız I

I ve III

I, III ve IV

II, III ve IV

I, II, III ve IV

Açıklama:

Enformasyon toplumu, bilginin ekonomik ve toplumsal yaşamın merkezi haline geldiği bir yapıya işaret eder.
I. Buhar makinesi, Sanayi Toplumunun karakteristiğidir.
II. Bilgisayar, Enformasyon Toplumunun temel aracıdır.
III. Zihinsel emeğin ikamesi (otomasyon), enformasyon teknolojilerinin getirdiği sonuçtur.
IV. Enformasyon hizmetleri, yeni ekonominin ana sektörüdür.
Bu nedenle II, III ve IV. maddeler enformasyon toplumunun karakteristiğini belirler.

Doğru Cevap: D

Soru 7

Aşağıdaki ifadelerden hangisi Web 2.0’ın özelliklerinden biri değildir?

Web 2.0 internetin ilk dönemindeki statik sayfaları tanımlamak için kullanılmaktadır.

Web 2.0 teknolojisinde etkileşim oldukça fazladır.

Web 2.0 katılımcı webi tanımlamak için kullanılmaktadır.

Web 2.0 internet aracılığıyla kurulan iletişime interaktif bir boyut kazandırmıştır.

Web 2.0 teknolojisi ile birlikte bilgi alıcısı konumda olan pek çok kişi aynı zamanda bilgi üreticisi olmuştur.

Açıklama:

Web 2.0 (Sosyal Web), kullanıcı katılımını, etkileşimi ve içeriğin topluluklar tarafından üretilmesini (kullanıcı tarafından oluşturulan içerik) merkeze alır. İçeriğin statik olması ve sadece okunabilir olması, daha çok Web 1.0 döneminin özelliğidir, Web 2.0’ın değil.

Doğru Cevap: A

Soru 8

Aşağıdakilerden hangisi geleneksel kitle iletişim araçlarından biri değildir?

Gazete

Sinema

İnternet

Radyo

Televizyon

Açıklama:

Geleneksel kitle iletişim araçları (mass media), 20. yüzyılın ortalarında yaygınlaşan, merkezden kitleye tek yönlü yayın yapan ve pahalı olan araçlardır (Radyo, TV, Gazete). Sosyal Paylaşım Ağları ise internet tabanlı, çift yönlü ve interaktif olduğu için yeni medya kapsamına girer.

Doğru Cevap: C

Soru 9

Yeni Medya ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Yeni medya ortamındaki tüm yayın akışları önceden belirlenmiştir.

Etkileşim, kitlesizleştirme ve eş zamansızlık yeni medyanın üç temel özelliğidir.

Yeni medyada kullanılan dil resmîdir.

Yeni medyadaki tüm içerikler profesyonel olarak kurgulanmıştır.

Yeni medya kullanıcısı pasiftir.

Açıklama:

Yeni medya, dijital tabanlı olması, etkileşimli (çift yönlü iletişim) olması ve içeriği kişiselleştirme imkanı sunmasıyla geleneksel medyadan ayrılır. Geleneksel medyanın aksine, iletişim tek yönlü değildir ve merkezileşmiş bir yapıya sahip olmak zorunda değildir. Bu nedenle, dijital tabanlı olması ve çift yönlü iletişime olanak sağlaması doğru bir ifadedir.

Doğru Cevap: B

Soru 10

Aşağıdaki ifadelerden hangisi internet için söylenemez?

Enformasyon teknolojilerinin gelişimindeki anahtar rolü internet almaktadır.

İnternet 1950’lerde ABD tarafından askeri amaçlarla icat edilmiştir.

İnternet günümüzde devasa bir iletişim ağı halini almıştır.

Ağlar arası olarak tanımlanan internet, zaman ve mekân farkını ortadan kaldırarak mesafeleri kısaltmıştır.

İnternet televizyonla rekabet edebilecek bir düzeyde gelişme göstermemiştir.

Açıklama:

İnternet, küresel ve çok merkezli bir ağlar ağıdır. Bilgi akışını hızlandırır ve kişisel etkileşimi mümkün kılar. İnternet, tam tersine, iletişim yetkisini bireylere ve yeni platformlara dağıtarak geleneksel medya kurumlarının tekelini kırar. Bu nedenle, iletişimi sadece geleneksel medya kurumları üzerinden sağladığı ifadesi söylenemez.

Doğru Cevap: E

Soru 11

Çift yönlü iletişimin olduğu ve bu anlamda etkileşimli, aynı zamanda kullanıcıları birbirine bağlayan ve bunu yaparken de internet teknolojisini kullanan sanal iletişim kanalı ………..................... olarak ifade edilmektedir.
Cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

sosyal medya

geleneksel medya

Web 1.0

kitlesel medya

manipülasyon

Açıklama:

Tanımlanan kanal, çift yönlü iletişim (etkileşimli), kullanıcıları birbirine bağlayan ve internet teknolojisini kullanan bir yapıya sahiptir. Bu özellikler bütünü, Sosyal Medya veya Sosyal Paylaşım Ağları kavramını ifade etmektedir. Bu yapılar, Web 2.0’ın ruhunu yansıtır.

Doğru Cevap: A

Soru 12

Aşağıdakilerden hangisi bir sosyal paylaşım ağı değildir?

Facebook

Hipermedya

Instagram

Twitter

Youtube

Açıklama:

Sosyal paylaşım ağları, kullanıcıların profil oluşturup geniş bir kitleyle etkileşim kurduğu platformlardır (Facebook, Instagram, X). E-posta (Elektronik posta) ise iki kişi arasında doğrudan, özel yazışma sağlamak için kullanılan temel bir internet hizmetidir ve sosyal paylaşım ağı olarak kabul edilmez.

Doğru Cevap: B

Soru 13

Aşağıdakilerden hangisi sosyal medyayı geleneksel medya karşısında daha güçlü bir konuma getiren özelliklerinden biri değildir?

Depolama

Gözetleme

Denetleme

Etkileşim

Bilgilendirme

Açıklama:

Sosyal medyanın geleneksel medyadan güçlü olması, anında yayılma, düşük maliyet ve yüksek kullanıcı etkileşiminden kaynaklanır. Sosyal medya içeriği genellikle profesyonel bir editoryal denetimden geçmez; bu durum geleneksel medyada mevcuttur. Profesyonel editoryal denetime tabi olması ve yayın tekelinin olması, geleneksel medyanın özelliğidir, sosyal medyanın değil.

Doğru Cevap: E

Soru 14

Elektromanyetik dalgaların keşfiyle birlikte 1887 yılında bu dalgalarla ilk deneyi yapan kişi kimdir?

Thomas Edison

Fritz Heyer

Henrich Hertz

Bob Kahn

Vint Cerf

Açıklama:

Kablosuz iletişimin temeli olan elektromanyetik dalgaların varlığını ispatlayan ve 1887 yılında yaptığı deneylerle bu dalgaları üreterek yayan ilk kişi Alman fizikçi Heinrich Hertz'dir. Bu keşif, radyo ve diğer kablosuz iletişim teknolojilerinin gelişimine öncülük etmiştir.

Doğru Cevap: C

Soru 15

Aşağıdakilerden hangisi yeni medyada gerçekleşen iletişimin niteliklerinden biri değildir?

Hızlı

Değişken

Parçalı

Çizgisel

Etkileşimli

Açıklama:

Yeni medyada iletişim etkileşimli ve ademi merkeziyetçi bir yapıdadır. Önemli bir özelliği, iletişimin hem anlık (eşzamanlı) hem de kullanıcıya uygun zamanda (eşzamansız) gerçekleşebilmesidir (e-posta, forumlar, yorumlar). Bu nedenle, iletişimin mutlaka eşzamanlı olması yeni medyanın niteliklerinden biri değildir.

Doğru Cevap: D

Soru 16

Aşağıdakilerden hangisi yeni medya olarak gösterilebilecek ortamlardan biri değildir?

Radyolar

Elektronik postalar (e-mail)

Bloglar

Podcastlar

Web siteleri

Açıklama:

Yeni medya ortamları, dijitalleşmiş, internet tabanlı ve kullanıcı etkileşimine izin veren platformlardır (Podcastler, bloglar, sosyal ağlar). Basılı gazete (veya dergi) ise fiziksel formda yayın yapan, merkezileşmiş ve tek yönlü bir yayın aracı olduğu için geleneksel medya olarak sınıflandırılır.

Doğru Cevap: A

Soru 17

1960’ların ilk yarısında ABD Savunma Bakanlığı (Pentagon) tarafından desteklenen ağ çalışmalarından biri olan İnternet Protokolü'nü (IP) kullanan ilk ağın adı aşağıdakilerden hangisidir?

IRCNET

ARPANET

PALO ALTONET

TYMNET

TELENET

Açıklama:

1960’ların ilk yarısında ABD Savunma Bakanlığı (Pentagon) bünyesindeki ARPA (Advanced Research Projects Agency) tarafından desteklenen, bugünkü internet protokollerinin temeli olan paket anahtarlama tekniğini kullanan ilk ağ ARPANET’tir (Advanced Research Projects Agency Network). Bu ağ 1969’da aktif olmuştur.

Doğru Cevap: B

Soru 18

Aşağıdakilerden hangisi bir sosyal medya ortamı değildir?

Facebook

Instagram

MySpace

Amazon

Açıklama:

Sosyal medya ortamları, kullanıcıların içerik oluşturduğu, paylaştığı ve topluluklar halinde etkileşim kurduğu dijital platformlardır (Instagram, TikTok, X). Geleneksel bir ansiklopedi veya sadece statik bilgi kaynağı olan bir web sitesi, bu etkileşim ve paylaşım özelliklerine sahip olmadığı için sosyal medya ortamı değildir.

Doğru Cevap: E

Soru 19

Aşağıdakilerden hangisi sosyal medyanın özelliklerinden biri değildir?

İki yönlü konuşma

Açık sistem

Pasif kullanım

Şeffaflık

Yapılandırılmamış sistem

Açıklama:

Sosyal medya, katılımcı, etkileşimli, esnek ve düşük maliyetli bir iletişim sunar. Geleneksel kitle yayıncılığı (TV, radyo) ise yüksek yatırım gerektirir, bu da sosyal medyanın değil, geleneksel medyanın bir özelliğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 20

Enformasyon toplumu kavramını 1950’lerin sonunda ilk kullanan iktisatçı aşağıdakilerden hangisidir?

Fritz Machlup

Marshall McLuhan

Jean Baudrillard

Jurgen Habermas

Martin Heidegger

Açıklama:

Enformasyon toplumu (Bilgi Toplumu) kavramını iktisadi açıdan inceleyen ve 1962’de 'The Production and Distribution of Knowledge in the United States' adlı eseriyle bu kavramın yayılmasına öncülük eden ilk iktisatçı Fritz Machlup'tur. Bazı erken çalışmalar 1950'lerin sonuna işaret etse de, Machlup bu kavramı küresel akademik literatüre sokan kişidir.

Doğru Cevap: A

Soru 21

Bilgisayarların işlem gücüyle oluşturulan ve kullanılan, izlerkitlenin aktif olarak yer aldığı dijital ortamlara ne ad verilir?

Hiper-metin

Yeni Medya

Yakınsama Kültürü

Sanal Gerçeklik

Kitle İletişimi

Açıklama:

Bilgisayarların yüksek işlem gücü kullanılarak oluşturulan ve kullanıcıların sadece izleyici değil, aynı zamanda aktif katılımcı olarak yer aldığı bu tür dijital, üç boyutlu ve sürükleyici ortamlara Metaverse (Meta Evren) veya daha genel bir ifadeyle Sanal Gerçeklik/Dijital Ortamlar adı verilir. Bu ortamlar, geleneksel pasif izleme deneyiminden farklı olarak, sosyal, ekonomik ve etkileşimli faaliyetlerin gerçekleştirildiği yerlerdir.

Doğru Cevap: B

Soru 22

Aşağıdakilerden hangisi endüstriyel toplumun özelliklerinden biridir?

Sosyoekonomik yapıda: Faydalı mallar ve hizmet

Sosyal problem: Terör

Sosyoekonomik özellik: Üretim ve Faydalanma

Değer ölçüleri: Disiplin

Hükûmet şekli: Fonksiyonel Toplum

Açıklama:

Endüstriyel toplum, temel olarak 18. yüzyıldan itibaren sanayileşme ile ortaya çıkan, üretimin kitlesel üretim ve mekanizasyon odaklı olduğu bir toplum yapısıdır. Bu dönemin başlıca özelliği, tarım yerine sanayinin ana ekonomik sektör haline gelmesi ve şehirleşmenin artmasıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 23

Aşağıdakilerden hangisi sosyal medyanın özelliklerinden biridir?

Kontrollü sistem

Kitle pazarlama

Gayri resmi dil

Profesyonel kurgulanmış içerik

Tek yönlü konuşma

Açıklama:

Sosyal medya, temel olarak internet tabanlı uygulamalar aracılığıyla kullanıcıların etkileşimli bir şekilde içerik oluşturması, paylaşması ve ağlar kurması üzerine kuruludur. Sosyal medyanın en belirgin özelliği, içeriğin merkezi bir otoriteden değil, doğrudan kullanıcı üretimi (User Generated Content - UGC) yoluyla sağlanmasıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 24

Genel anlamda ..................................., bilginin egemen olduğu, demokratik, rasyonel, özgürlükçü bir toplum yapısı olarak tanımlanabilir.
Cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

enformasyon toplumu

bilgi toplumu

ağ toplumu

endüstriyel toplum

iletişim toplumu

Açıklama:

Bilginin ekonomik ve sosyal yaşamın merkezi haline geldiği, demokratik süreçlerin ve özgürlükçü yaklaşımların önem kazandığı bu yeni toplum yapısına Enformasyon Toplumu (Bilgi Toplumu) denir. Bu yapıda bilgi, en önemli kaynak ve egemen güçtür.

Doğru Cevap: A

Soru 25

"Enformasyon Toplumu" kavramı ilk olarak kim tarafından kullanılmıştır?

Daniel Bell

Fritz Machlup

Harold Innis

Marshall McLuhan

Manuel Castells

Açıklama:

Ekonomik anlamda 'Enformasyon Toplumu' kavramı (bilgi üretimi ve dağıtımı odaklı) ilk olarak Amerikalı ekonomist Fritz Machlup tarafından 1962 yılında yayımlanan 'The Production and Distribution of Knowledge in the United States' adlı eserinde kullanılmıştır. Bu çalışma, bilginin ekonomik değerini analiz eden ilk kapsamlı eser olarak kabul edilir.

Doğru Cevap: B

Soru 26

2004 yılında geliştirilen .............. internet kullanıcılarını pasif kullanıcılardan aktif kullanıcılara dönüştürmüştür.
Cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

Web 1.0

Web 2.0

Blog

Instagram

Sosyal TV

Açıklama:

2004 yılında Tim O'Reilly tarafından popülerleştirilen ve internetin büyük bir dönüşüm geçirmesini sağlayan bu kavram Web 2.0'dır. Web 2.0, internet kullanıcılarını sadece içerik tüketen pasif kullanıcılardan, bloglar, sosyal medya ve wiki'ler aracılığıyla içerik üreten ve etkileşime giren aktif kullanıcılara dönüştürmüştür.

Doğru Cevap: B

Soru 27

Bu dönem web siteleri ve uygulamaları statik bir yapıya sahiptir. Ürün ya da firma tanıtımı yapılmakta fakat kullanıcılar yorum veya eleştiri yapamamakta, internet ortamındaki içeriğe katkıda bulunamamaktadır. Bilgi erişimi sağlayan, etkileşimin olmadığı bir sayfa yapısına sahiptir.
Yukarıda tanımı verilen Web hizmetinin adı nedir?

Web 0.0

Web 1.0

Web 2.0

Web 3.0

Web 4.0

Açıklama:

Tanımı yapılan Web hizmeti Web 1.0'dır. Web 1.0, internetin ilk aşamasını temsil eder. Bu dönemde web siteleri genellikle statik olup, içerik firmalar veya webmasterlar tarafından yayınlanır ve kullanıcıların yorum yapma, eleştiri yapma veya içerik üretme gibi etkileşim imkanları bulunmazdı. Temel amaç bilgiye erişim sağlamaktı.

Doğru Cevap: B

Soru 28

Bilginin egemen olduğu, demokratik, rasyonel, özgürlükçü toplum yapısına ne ad verilir?

Modern toplum

Sınıfsız toplum

Sanayileşmiş toplum

Enformasyon toplumu

Sosyal toplum

Açıklama:

Bu tanım, Soru 290146'da belirtilen tanımın aynısıdır ve Enformasyon Toplumu (Bilgi Toplumu) kavramını ifade eder. Bu toplum yapısında bilgi, temel üretim kaynağı ve toplumsal düzenin belirleyicisidir, rasyonel ve özgürlükçü bir yapı hedeflenir.

Doğru Cevap: D

Ünite 14

Soru 1

Aşağıdakilerden hangisi yeni medyanın ticari boyutlarıyla birlikte gündeme gelen ciddi bir etik sorun alanıdır?

Özel yaşamın gizliliğinin ihlali

Nefret söylemi sorunu

İnternet trollüğü

Veri madenciliği olgusu

İntihal sorunu

Açıklama:

Yeni medyanın ticari boyutlarıyla birlikte gündeme gelen en ciddi etik sorun alanlarından biri, kullanıcıların özel verilerinin sömürülmesi ve bu verilerin hedefli reklamcılık ve içerik kişiselleştirme için kullanılmasıdır. Bu durum, bireysel mahremiyetin ihlali, algoritmik ayrımcılık ve verilerin hukuka aykırı ticareti gibi sorunları içerir. Özellikle büyük teknoloji şirketlerinin iş modelleri, veri sömürüsü üzerine kurulduğunda bu etik sorunlar kritik hale gelir.

Doğru Cevap: D

Soru 2

............................., bir davranışın ahlakilik kriterini ürettiği sonuçlara göre değil, davranışı güdüleyen nedenlere ve davranışın amacına bakarak değerlendirir.
Cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

Erdem etik

Teleolojik etik

İletişim etiği

Meslek etiği

Deontolojik etik

Açıklama:

Boş bırakılan yere gelmesi gereken kavram Deontolojik Etik'tir. Deontolojik etik (Ödev Etiği), bir davranışın ahlaki değerini, eylemin sonuçlarına bakarak değil, eylemi yönlendiren iyi niyete, göreve ve davranışın amacına bakarak değerlendirir. Bu yaklaşımda, bazı eylemler, sonuçları ne olursa olsun, doğası gereği doğru veya yanlış kabul edilir (Örn: Kant'ın Kategorik İmperatifi).

Doğru Cevap: E

Soru 3

Aşağıdakilerden hangisi Edward Bernays’in, "Kamuoyunun Belirginleşmesi ya da Kristalleşmesi" adlı eserinde yer alan halkla ilişkiler mesleğinin belirleyici ilke, uygulama ve kuralları arasında yer almaz?

Halkı anlamak için kişisel ilişki ön koşuldur.

Sözcüklerin arkasındaki anlamları dikkatle düşünmek çok önemlidir.

İyi niyet kendi başına bir amaçtır.

Önceden yazılı izin alınmadan hiç kimsenin yazıları ve sözleri kullanılmamalıdır.

Halkla ilişkiler çabası yaratılan etkiye göre değerlendirilmelidir.

Açıklama:

Edward Bernays, halkla ilişkiler mesleğinin temellerini atmış ve "Kamuoyunun Belirginleşmesi ya da Kristalleşmesi" eserinde mesleğin bilimsel temellere dayanması, kamuoyunun anlaşılması ve kamu yararının gözetilmesi gerektiğini savunmuştur. Bernays'ın vurguladığı temel ilkeler arasında, halkla ilişkiler uzmanlarının toplum bilimci gibi hareket etmesi ve bilgi akışında dürüst olması bulunur. Bu ilkeler arasında yer almayacak bir ifade, örneğin, halkın çıkarlarını tamamen göz ardı ederek sadece kurumun çıkarını savunmak veya bilimsel verileri manipüle etmek olacaktır.

Doğru Cevap: C

Soru 4

I. Erdem etik
II. Teleolojik etik
III. Meta etik
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri normatif etik yaklaşımları arasında yer alır?

Yalnız I

Yalnız III

I ve II

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Normatif Etik, ahlaki standartları ve kuralları oluşturmaya çalışan etik yaklaşımdır. Normatif etiğin temel yaklaşımları arasında I. Erdem Etik (karakter merkezli), II. Teleolojik Etik (sonuç merkezli) ve Deontolojik Etik (görev merkezli) yer alır. III. Meta Etik ise etik kavramların ve yargıların doğasını inceleyen felsefi bir alandır ve normatif etik yaklaşımları arasında yer almaz. Dolayısıyla I ve II normatif etik yaklaşımlarıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 5

Aşağıdakilerden hangisi normatif etiğin özelliklerinden biri değildir?

“Erdemli yaşam nasıl olmalıdır?” sorusuna yanıt arar.

Var olanı betimlemeyi amaç edinir.

Kendi içerisinde açıklayıcı ve tanımlayıcıdır.

Herhangi bir davranışı ahlakilik kriterlerine göre saptar.

Doğrudan İyi olanın ne olduğuyla ilgilenir.

Açıklama:

Normatif etik (Kural koyucu etik), hangi davranışların doğru, hangilerinin yanlış olduğunu belirleyen standartlar ve kurallar koymayı amaçlar. Bu yaklaşım preskriptif (kural koyucu) özelliktedir. Özelliklerinden biri olmayan durum, ahlaki kavramların anlamını ve etik yargıların doğasını incelemek olacaktır; bu, Meta Etiğin görevidir. Normatif etik mevcut ahlakı sadece tanımlamaz, ona yön verir.

Doğru Cevap: B

Soru 6

Siyasetçilerin gazetecilere kayıt dışı kalması, dolayısıyla yayımlanmaması koşuluyla bazı önemli bilgiler vermesi aşağıdaki ifadelerden hangisiyle adlandırılır?

Off the record

On the record

Kontrollü haber

Depo haber

Gizli bilgi

Açıklama:

Siyasetçilerin veya herhangi bir kaynağın, gazetecilere verdiği bilgilerin kesinlikle yayımlanmaması ve kaynağa atfedilmemesi koşuluyla yapılan bu tür bilgi aktarımı Off the Record (Kayıt Dışı) olarak adlandırılır. Bu, gazetecilik etiği çerçevesinde kaynağın güvenini ve gizliliğini korumaya yönelik kritik bir protokoldür.

Doğru Cevap: A

Soru 7

Aşağıdakilerden hangisi etik kavramı için doğru değildir?

Etik, erdemin felsefi incelenişidir.

Etik, iyi bir varoluş tarzı, bilgece bir eylem yolu arayışıdır.

Etik, bireyler tarafından sergilenen iradeli davranışlar bütünüdür.

Etik, insan davranışları için önerilen ahlak yasasıdır.

Etik, beşeri eylemlerin ahlakilik kriterini belirleyen değerler alanıdır.

Açıklama:

Etik, doğru ve yanlış davranışları inceleyen ve felsefi temellere dayanan teorik bir disiplindir. Etik için doğru olmayan ifade, muhtemelen etik kurallarının yasal düzenlemelerle tamamen aynı olması veya etik kurallarının sadece belirli bir toplumun geleneksel ahlaki uygulamalarını betimlemesi (Betimleyici Etik) yönünde olacaktır. Etik, ahlakı (pratikleri) analiz eden, kural koyan (normatif) ve kavramsal inceleme yapan (meta) bir alandır, sadece betimlemez veya yasayla sınırlı değildir.

Doğru Cevap: C

Soru 8

Aşağıdakilerden hangisi Teleolojik Etik Modeli'nin doğru açıklamalarından biridir?

Bir eylemin ahlakilik kriteri yalnızca sonuçları olamaz, ahlaki eylemde önemli olan amaçlanandır.

Her durumda geçerli olan hiçbir temel ilke yoktur, bir eylemin ahlakilik kriteri istisnai durumlara göre belirlenir.

Ahlaki eylemde önemli olan amaçlanandır, bu nedenle hiçbir amaç kullanılan etik dışı bir aracı meşrulaştıramaz.

En üstün iyi çıkar ve yarardır, bu nedenle bir eylemde asıl önemli olan amaç değil, eylemin sonucudur.

Bu yaklaşımda kararlar dürüstlük, adalet, kişi hak ve özgürlüklerine saygı temelinde verilir.

Açıklama:

Teleolojik Etik Modeli (Sonuççu Etik), eylemlerin ahlaki doğruluğunu, eylemin kendisinden ziyade ürettiği sonuçlara (telos: amaç/sonuç) göre değerlendirir. Doğru açıklama şudur: Etik davranış, eylemin sonunda elde edilen faydayı veya mutluluğu en üst düzeye çıkaran davranıştır. En bilinen örneği, en fazla sayıda insana en fazla faydayı savunan Yararcılık (Utilitarizm)'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 9

Aşağıdakilerden hangisi teleolojik etik çerçevesinde değerlendirilemez?

Gözetleme programları

Haber programları

Talk show programları

İzdivaç programları

Yarışma programları

Açıklama:

Teleolojik etik, sonuç odaklıdır. Bu çerçevede değerlendirilemeyecek olan yaklaşım, eylemin sonuçlarından bağımsız olarak, mutlak ahlaki kurallara ve görevlere (ödevlere) odaklanan Deontolojik Etik olacaktır. Örneğin, bir eylemi sırf kural öyle olduğu için doğru kabul etmek (niyet odaklılık), teleolojik değil, deontolojik bir yaklaşımdır.

Doğru Cevap: B

Soru 10

Aşağıdakilerden hangisi gazetecilik etiğinin kapsama alanı içinde değerlendirilebilecek sorunlar arasında yer almaz?

Özel yaşamın gizliliğinin ihlali

Bedava geziler ve hediyeler

Zakazuka uygulamaları

Spin denetimi uygulamaları

Hızdan kaynaklanan sorunlar

Açıklama:

Gazetecilik etiği, haberin doğruluğu, kaynak gizliliği, mahremiyet ihlali, çıkar çatışması ve görsel manipülasyon gibi konuları kapsar. Kapsam alanı içinde yer almayacak bir sorun, halkla ilişkiler stratejilerinin belirlenmesi veya bir ürünün ticari reklamının yanıltıcı olup olmadığı (Reklamcılık etiği) gibi doğrudan haber toplama ve yayımlama süreçleri dışındaki konular olacaktır.

Doğru Cevap: E

Soru 11

Aşağıdakilerden hangisi televizyon haberciliği alanında karşılaşılan etik sorunlardan biri değildir?

Spin denetimi uygulaması

Arşiv görüntüsü kullanma

Canlandırmaya başvurma

Amatör kamera kullanımı

Trajik görüntülerin kullanımı

Açıklama:

Televizyon haberciliğinde karşılaşılan etik sorunlar arasında duygusal sömürü (sansasyon), görüntü manipülasyonu, özel hayata müdahale ve anlık yayın baskısı bulunur. Bu sorunlardan biri olmayan durum, örneğin, gazete sayfa düzenindeki tipografik hataların etik değerlendirilmesi gibi sadece yazılı basını ilgilendiren veya dijital reklam tıklama oranlarının izlenmesi gibi yeni medya ticari etiğine ait bir konu olacaktır.

Doğru Cevap: A

Soru 12

Gazetecilik literatüründe “off the record” ne anlama gelir?

Kaynağın muhabire yayımlamaması koşuluyla verdiği bilgilerdir.

Kaynağın muhabirden gizlediği bilgilerdir.

Gazetecilerin beklentisini yönlendiren halkla ilişkiler uzmanlarıdır.

Soruşturmacı gazetecilerin yalancılara yalan söyleme hakkıdır.

Kaynağın muhabiri yanıltmak için verdiği bilgilerdir.

Açıklama:

Gazetecilik literatüründe “off the record” (kayıt dışı), bir kaynağın gazeteciye verdiği bilginin, kaynağa atıf yapılmadan ve genellikle yayımlanmama koşuluyla alındığı anlamına gelen profesyonel bir anlaşmadır. Gazeteci bu bilgiyi arka plan bilgisi olarak kullanabilir ancak doğrudan haberin parçası yapamaz.

Doğru Cevap: A

Soru 13

İnsanları tahrik ederek ve öfkeyle yanıt vereceklerini umarak e-posta atmak” şeklinde tanımlanan kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Nefret Söylemi

Veri madenciliği

Siber Zorbalık

İnternet Trollüğü

Zakazuka

Açıklama:

İnternet iletişim ortamlarında, özellikle e-posta veya forumlarda, insanları kışkırtarak ve düşmanca, hakaret içeren mesajlarla (öfkeyle yanıt vereceklerini umarak) taciz etme davranışına Flaming (Ateşleme/Kışkırtma) denir. Bu, dijital ortamdaki iletişim etiği ihlallerinden ve siber zorbalık biçimlerinden biridir.

Doğru Cevap: D

Soru 14

Aşağıdakilerden hangisi dijital gözetim biçimlerinden biri değildir?

Kişilerin e-postalarının denetlenmesi

Kişilerin cep telefonlarının dinlenmesi

Kişilerin ziyaret ettikleri web sitelerinin izlenmesi

Kişilerin kredi kartlarının takibi

Kişilerin ikamet ettikleri yerlerin tespit edilmesi

Açıklama:

Dijital gözetim biçimleri, kullanıcıların çevrimiçi ve çevrimdışı davranışlarının, konumlarının ve iletişimlerinin teknolojik olarak izlenmesini içerir (Örn: Çerez takibi, konum izleme, sosyal medya analizi). Dijital gözetim biçimlerinden biri olmayan durum, örneğin, geleneksel radyo yayın lisanslarının düzenlenmesi gibi bireyi doğrudan dijital veri üzerinden takip etmeyen bir idari süreçtir.

Doğru Cevap: E

Soru 15

Reklamcılık tarihindeki ilk etik reklam tartışmasının konusu aşağıdakilerden hangisidir?

Zayıflama hapı reklamlarının zararları

İlaç reklamlarındaki abartılı iddialar

Coca-Cola ile ilgili bilinçaltı reklamlar

Politikacılarla ilgili reklamların yönlendiriciliği

Oyuncak reklamlarında çocukların sömürülmesi

Açıklama:

Reklamcılık tarihindeki ilk ciddi etik tartışmalar, genellikle 19. yüzyıl sonu ve 20. yüzyıl başlarında, özellikle Patentli İlaçlar (Patent Medicines) reklamlarının yarattığı sağlık tehlikeleri ve içerdiği asılsız sağlık iddiaları (quackery) etrafında yoğunlaşmıştır. Bu yanıltıcı reklamlar, yasal düzenlemelerin ve modern reklamcılık etiği kurallarının oluşturulmasında temel itici güç olmuştur.

Doğru Cevap: B

Soru 16

Aşağıdakilerden hangisi halkla ilişkiler mesleğinin öncü isimlerinden Edward Bernays'ın Kamuoyunun Belirginleşmesi ya da Kristalleşmesi adlı eserinde belirttiği halkla ilişkiler mesleğinin belirleyici ilke, uygulama ve kurallarından biri değildir?

Önceden yazılı izin alınmadan hiç kimsenin yazı ve sözlerini kullanmayız.

Halkı anlamak için kişisel ilişki ön koşuldur.

Sözcüklerin arkasındaki anlamları dikkatle düşünmek çok önemlidir.

İyi niyet kendi başına bir amaç olarak düşünülebilir.

Halkla ilişkiler çabası dolaysız olarak harekete geçirilmeden meydana gelmeli ve yaratılan etkiye göre değerlendirilmelidir.

Açıklama:

Edward Bernays, halkla ilişkilerde bilimsel analize, kamuoyunun netleştirilmesine ve dürüstlüğe önem vermiştir. Onun ilkeleri arasında yer almayacak bir davranış, etik dışı ve manipülatif bir eylem olmalıdır. Örneğin, Bernays'ın vurguladığı profesyonellik ilkesine ters düşen bir madde, kamuoyunu tamamen gizli tutulan bilgilerle yanıltmak olacaktır. Bernays, halkla ilişkiler uzmanının halka karşı dürüst olması gerektiğini savunur.

Doğru Cevap: D

Soru 17

İnsanı en fazla hoşnut edecek davranışın etik bir davranış olduğunu ileri süren anlayışa verilen isim aşağıdakilerden hangisidir?

Teleolojik Etik

Deontolojik Etik

Erdem Etik

Betimleyici Etik

Meta Etik

Açıklama:

İnsanı en fazla hoşnut edecek davranışın etik olduğunu ileri süren anlayışa Yararcılık (Utilitarizm) denir. Bu etik model, Teleolojik Etik (sonuççu etik) kapsamında yer alır ve bir eylemin ahlaki değerini, eylemin sonuçlarının mümkün olan en fazla sayıda insana en büyük faydayı (hoşnutluğu/mutluluğu) sağlamasıyla ölçer.

Doğru Cevap: A

Soru 18

I. Erdem etik
II. Meta etik
III. Teleolojik etik
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri normatif etiğin kendi içinde ayrıldığı alt alanlar arasında yer alır?

Yalnız I

Yalnız II

I ve II

I ve III

I, II ve III

Açıklama:

Normatif etiğin kendi içinde ayrıldığı alt alanlar, ahlaki yargı ve standartları belirlemeye odaklanır. Bunlar I. Erdem Etik (karaktere odaklı), III. Teleolojik Etik (sonuçlara odaklı) ve Deontolojik Etik (göreve odaklı)'tir. II. Meta Etik, normatif yargıların doğasını ve dilini incelediği için normatif etiğin bir alt alanı değil, felsefi etiğin ayrı bir ana dalıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 19

Yararcı/hazcı etik olarak da bilinen, mutluluğu çıkar ilkesiyle ilişkilendirerek “en üstün iyinin yarar olduğunu ve etik olan davranışın en fazla insanı hoşnut edecek davranış" olduğunu savunan etik model aşağıdakilerden hangisidir?

Deontolojik Etik Model

Teleolojik Etik Model

Erdem Etik

Betimleyici Etik

Meta Etik

Açıklama:

Yararcı/hazcı etik olarak da bilinen ve en üstün iyinin yarar olduğunu savunan etik model Yararcılık (Utilitarizm)'dir. Bu Teleolojik Etik modeline göre, etik olan davranış, eylemin sonuçları itibarıyla en fazla insanı hoşnut edecek ve en büyük genel mutluluğu (çıkarı) sağlayacak olandır.

Doğru Cevap: B

Soru 20

Aşağıdakilerden hangisi halkla ilişkiler mesleğinin sorumluluk alanlarından biri değildir?

Halkla İlişkilerin Kamusal Sorumluluğu

Halkla İlişkilerde Müşterilere Karşı Sorumluluk

Halkla İlişkilerde Meslektaşlara Karşı Sorumluluk

Halkla İlişkilerin Üretim Pazarlarına Karşı Sorumluluğu

Halkla İlişkilerin Medyaya Karşı Sorumluluğu

Açıklama:

Halkla ilişkiler (Hİ) mesleği, bir kurumun hedef kitleleriyle ilişkilerini yönetme, itibar yönetimi, kriz iletişimi ve medya ilişkileri gibi sorumlulukları üstlenir. Hİ'nin sorumluluk alanlarından biri olmayan durum, örneğin, kurumun tüm finansal denetimlerini yürütmek (Muhasebe ve finans görevi) veya tıbbi tavsiye vermek gibi mesleğin çekirdek fonksiyonları dışında kalan, başka bir uzmanlık gerektiren görevlerdir.

Doğru Cevap: D

İletişime Giriş - Tüm Sorular

Ünite 1

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Ünite 2

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Ünite 3

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Ünite 4

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Ünite 5

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Ünite 6

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Ünite 7

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Ünite 8

Seçenekler

Seçenekler