Görme Biçimleri - Grafik Sanatlar | Açık Öğretim Portal

Ünite 1

Soru 1

Özne-nesne ve ışık ilişkisinin algıya dönüşme sürecini belli bir optik kurama göre açıklanması hangi filozof ile başlar?

İbn-i Heysem

Eflatun/ Platon

Rene Descartes

De-Leukippos

Johannes Kepler

Açıklama:

Özne-nesne ve ışık ilişkisinin matematiksel ve sistematik bir optik kurama oturtulması, genellikle Euclid ile ilişkilendirilir. Euclid, görmeyi geometrik prensiplere dayandırarak, ışık ışınlarının gözden düz çizgiler halinde çıktığı (ekstramisyon) fikrine dayanan bir model geliştirmiş ve böylece Antik Yunan'da optiğin bilimsel temellerini atmıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 2

‘’Işıklı bir ortamda nesnelere düşen ışığın kırılarak göz retinasına odaklanmasıyla ………… başlar.’’
Cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

görme süreci

algılama süreci

bilme süreci

duygulanım süreci

düşünme süreci

Açıklama:

Işıklı bir ortamda nesnelere düşen ışığın kırılarak göz retinasına odaklanmasıyla fizyolojik görme süreci başlar. Retina üzerindeki fotoreseptörler (koni ve çubuklar) bu odaklanmış ışığı alır ve beyne iletilecek sinir sinyallerine dönüştürür.

Doğru Cevap: A

Soru 3

İçinde koni ve çubuk hücrelerin bulunduğu ve beyinle bağlantısı olan gözün bölümü aşağıdakilerden hangisidir?

İris

Retina

Göz akı

Sert tabaka

Mercek

Açıklama:

İçinde ışığa duyarlı fotoreseptör hücreler (koni ve çubuk hücreleri) bulunan ve optik sinir aracılığıyla bilgiyi doğrudan beyne ileten gözün bölümü Retina'dır. Retina, gözün en içteki sinir tabakasıdır ve görme bilgisinin ilk nöral işlendiği yerdir.

Doğru Cevap: B

Soru 4

“Gözün retina tabakasında yer alan ve düşük ışıkta (karanlıkta) görmemizi sağlayan çubuk hücreler görüntüyü ………………………… tonlarda görmemizi sağlarlar.”
Cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

kırmızı, yeşil ve mavi

mor

sarı

yeşil

siyah-beyaz ve gri tonlarda

Açıklama:

Gözün retina tabakasında yer alan çubuk hücreler, özellikle düşük ışıkta (karanlıkta) oldukça duyarlıdırlar ancak renk ayrımı yapamazlar. Bu nedenle, çubuk hücreler görüntüyü yalnızca siyah, beyaz ve gri (akromatik) tonlarda görmemizi sağlarlar.

Doğru Cevap: E

Soru 5

Bütün nesnelerin çok küçük gözenekleri olduğunu ve ışığın bu gözeneklerden çıkarak gözümüze kadar ulaşması sonucunda görmenin gerçekleştiğini söyleyen filozof aşağıdakilerden hangisidir?

Eflatun

Ampedokles

Rene Descartes

İbni Heysem

Jhannes Kepler

Açıklama:

Atomcu filozof Democritus, nesnelerin çok küçük gözenekleri olduğunu ve bu nesnelerden yayılan suretlerin (effluences/simulacra) gözümüze ulaşmasıyla görmenin gerçekleştiğini savunmuştur. Bu, intromisyon (gözün içine girme) teorisinin erken bir formu olarak kabul edilir.

Doğru Cevap: B

Soru 6

Görmenin gerçekleşmesini, “Nesneleri görünür kılan şey gözün yaydığı ışıktır.” şeklinde açıklayan filozof aşağıdakilerden hangisidir?

Krotonlu Alkemeon

Eflatun

Sokrates

Öklid

Demokritos

Açıklama:

Görmenin, “Nesneleri görünür kılan şey gözün yaydığı ışıktır.” şeklinde açıklanması Ekstramisyon Kuramı'dır. Bu kuramın önemli savunucularından biri Euclid (veya Plato) olup, görmenin gözden çıkan ışınlar aracılığıyla gerçekleştiğini öne sürer.

Doğru Cevap: B

Soru 7

Işık ve görmeyi matematiksel bağlamda ele alan, geometrik olduğu gibi optik alanda da bir model geliştirmiş olan filozof aşağıdakilerden hangisidir?

Öklid

Eflatun

Krotonlu Alkemeon

Sokrates

Rene Descartes

Açıklama:

Işık ve görmeyi matematiksel bağlamda ele alan ve görme ışınlarının geometrik doğrular şeklinde yayıldığına dair bir model geliştiren filozof Euclid'dir. Euclid, optiği geometri disiplini içine dahil eden ilk düşünürlerdendir.

Doğru Cevap: A

Soru 8

Görmenin gerçekleşebilmesi için hem gözün hem de cismin aydınlık olması gerektiğini söyleyen filozof aşağıdakilerden hangisidir?

Rene Descartes

Eflatun

Öklid

Demokritos

Sokrates

Açıklama:

Plato, saf ekstramisyon teorisini geliştirerek, görmenin gerçekleşebilmesi için hem gözden yayılan iç ateşin hem de cismin aydınlık olması için dışarıdaki ışığın (güneş ışığı) gerekli olduğunu ileri sürmüştür. Bu iki ışık akımının birleşimiyle görmenin mümkün olduğunu açıklamıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 9

‘’Işık-göz ve nesne arasında bir dizi karmaşık fizyolojik işlemler sonrasında ………………………. oluşur.’’
Cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

algı

görme

bilinç

düşünce

duygu

Açıklama:

Işık-göz ve nesne arasında bir dizi karmaşık fizyolojik işlem (ışığın retinaya odaklanması, nöral sinyallere dönüştürülmesi ve beyne iletilmesi) gerçekleştikten sonra, bu uyaranların anlamlandırılması süreci olan algı oluşur. Algı, dış dünyadan gelen ham bilginin beyin tarafından yorumlanmasıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 10

İnsan gözü kaç tabakadan oluşur?

Açıklama:

İnsan gözü, temelde üç ana tabakadan (tunikadan) oluşur:
1. En dıştaki koruyucu tabaka olan Sklera (Sert tabaka).
2. Orta katman olan damar ve pigment içeren Koroid (Damar tabaka).
3. En içteki ışığa duyarlı katman olan Retina (Ağ tabaka).

Doğru Cevap: C

Soru 11

İnsan gözünün retina tabakasında bulunan ve renkli görmemizi sağlayan koni hücreler ne renktir?

Mavi-sarı-kırmızı

Mavi-yeşil-kırmızı

Sarı-turuncu-mavi

Mavi-beyaz-sarı

Kırmızı-mavi-turuncu

Açıklama:

Renkleri görmemizi sağlayan koni hücreleri, farklı dalga boylarına (kısa, orta, uzun) duyarlı üç tipte bulunurlar. Kendi başlarına bir renge sahip değillerdir; ancak ışık enerjisini sinyallere dönüştürdükleri için fotoreseptör olarak adlandırılırlar. Bu hücrelerin beynimiz tarafından yorumlanmasıyla renk algısı oluşur.

Doğru Cevap: B

Soru 12

İnsan gözünde ışığa karşı duyarlı ve düşük ışıkta görmemizi sağlayan çubuk hücreler daha çok göz küresinin hangi bölgesinde yer alır?

Orta kısmında

Ön kısmında

Arka kısmında

Sağ alt kısmında

Sol üst kısmında

Açıklama:

Çubuk hücreler, düşük ışık koşullarında görmeyi sağlayan, ışığa karşı son derece duyarlı hücrelerdir. Bu hücreler, merkezi görme alanının (Fovea) dışında, göz küresinin çevresel (periferik) bölgelerinde çok daha yoğun olarak yer alır.

Doğru Cevap: C

Soru 13

Gözün retinal tabakasında yer alan ve renkleri görmemizi sağlayan kaç tip koni hücresi vardır?

Açıklama:

İnsan gözünün retinal tabakasında renkleri görmemizi sağlayan, farklı dalga boylarına duyarlı (kısa, orta ve uzun) üç tip koni hücresi bulunur. Bu üç tipin beynimizde farklı oranlarda uyarılması ve karşılaştırılmasıyla milyonlarca renk tonunu ayırt edebiliriz.

Doğru Cevap: B

Soru 14

Beynimizin duyu organlarına ayrılan bölümünde en büyük işlem hacmi hangi duyu organımıza aittir?

Görme duyusu

İşitme duyusu

Koku alma duyusu

Dokunma duyusu

Tat alma duyusu

Açıklama:

Duyu organlarından gelen veriler arasında, çevremizdeki dünyadan topladığımız bilginin büyük çoğunluğunu oluşturan görme (vizyon) duyusu, beynimizin özellikle görsel korteksine ayrılan en büyük işlem hacmine sahiptir. İnsan beyni kapasitesinin önemli bir kısmı görsel bilgiyi işlemek için kullanılır.

Doğru Cevap: A

Soru 15

Duyulardan gelen bilgileri beyin daha önce kaydettiği verilerle birleştirip dışardan gelen uyarıların ne olduğuna dair bir yargıya varır. Bilginin başladığı bu noktaya ne ad verilir?

Duygu

Duyum

Algı

Görme

Yargı

Açıklama:

Duyulardan gelen ham bilgilerin, beynin daha önce kaydettiği verilerle birleştirilerek dışarıdan gelen uyarıların ne olduğuna dair bir anlamlı yargıya varılması, yani bilginin yorumlanmaya başlandığı nokta, Algı (Perception) olarak adlandırılır.

Doğru Cevap: B

Soru 16

Görmeyi hem nesnelerden hem de gözlerden çıkan ışığın karşılaşması ile oluşan “Görüş Akıntısı” olarak tanımlayan filozof aşağıdakilerden hangisidir ?

Eflatun

Sokrates

Krotonlu Alkemeon

Leukippos

Öklid

Açıklama:

Antik Yunan filozofu Empedocles, görme olayını açıklarken, hem nesnelerden yayılan akıntıların hem de gözlerden çıkan ateşin/ışığın karşılaşmasıyla oluşan bir “Görüş Akıntısı” mekanizmasını tanımlayan ilklerdendir.

Doğru Cevap: A

Soru 17

Optik kuramını deneysel yöntemlerle açıklamaya çalışırken fizik biliminin temel bir disiplin hâline gelmesini sağlamış olan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

Johannes Kepler

İbn-i Heysem

Rene Descartes

Sir Isaac Newton

Leukippos

Açıklama:

Alhazen (İbn-i Heysem), Antik Yunan'dan beri süregelen optik kuramları reddetmiş, görmenin deneysel yöntemlerle (Intromission) çalıştığını göstermiş ve optiği, matematiksel ilkelerle desteklenen, modern fizik biliminin temel bir disiplini haline gelmesini sağlamış önemli bir düşünürdür.

Doğru Cevap: B

Soru 18

Işık ışınlarının farklı renkte olduğunu ve tüm bu ışınların karışımının beyaz ışığı verdiğini söyleyen kuramcı aşağıdakilerden hangisidir?

Rene Descartes

İbni Heysem

Roger Bacon

Johannes Kepler

Sir Isaac Newton

Açıklama:

Prizma deneyleriyle ünlü bilim insanı Isaac Newton, beyaz ışığın tek bir ışın olmadığını, aksine farklı kırılma indislerine sahip olan ve tüm bu ışınların karışımının beyaz ışığı verdiğini söyleyerek ışık spektrumu kuramını geliştirmiştir.

Doğru Cevap: E

Soru 19

Öz-nesne-ışık ilişkisinin algıya dönüşme sürecinin belli bir optik kurama oturtulmasını sağlayan Antik Yunan filozofu aşağıdakilerden hangisidir?

Aristoteles

Kant

Hegel

Eflatun

Descartes

Açıklama:

Öz-nesne-ışık ilişkisinin algıya dönüşme sürecini geometrik prensiplere dayandırarak belli bir optik kurama oturtulmasını sağlayan Antik Yunan filozofu Euclid'dir. Euclid, optiğin sistematikleştirilmesinde kilit rol oynamıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 20

Aşağıdakilerden hangisi gözün yapısını oluşturan bölümlerden biri değildir?

Kör nokta

İris

Göz bebeği

Örs

Saydam tabaka

Açıklama:

Gözün temel yapısını Kornea, Lens, Retina, İris, Sklera gibi hayati bölümler oluşturur. Eğer seçeneklerde (örneğin) Hipotalamus veya Pons gibi bir beyin bölgesi olsaydı, bu bölge gözün fizyolojik yapısını oluşturan ana kısımlardan biri değildir; çünkü bu yapılar beyin sapında veya beyin içindedir, göz küresinin kendisinde değil.

Doğru Cevap: D

Soru 21

Görmeyi sağlayan hücrelerin olduğu ve beyin ile bağlantılı tabakanın adı aşağıdakilerden hangisidir?

Retina

Uvea

Kornea

İris

Damar tabaka

Açıklama:

Gözde görmeyi sağlayan ışığa duyarlı hücrelerin (çubuk ve koni hücreleri) bulunduğu ve sinir lifleri aracılığıyla beyin ile direkt bağlantıyı kuran tabakanın adı retina (ağ tabaka)dır. Retina, ışık enerjisini sinir sinyallerine dönüştürerek görme sürecinin ilk aşamasını gerçekleştirir.

Doğru Cevap: A

Soru 22

Algıyı dokunma duyusuyla ilişkilendirerek bütün duyularımızın dokunma duyusunun değişik biçimleri olduğunu ileri sürerek ruh ve beden ilişkisini algılayan ve bilenin beden değil ruh olduğu tezini öne sürmen Antik Yunan filozofu, Leukippos ………… Teorisi'ni geliştirmiştir.
Yukarıdaki boşluğa aşağıdaki terimlerden hangisi getirilmelidir?

Işık

Atomculuk

Göz ışını

Nesne

Bilgi

Açıklama:

Antik Yunan filozofu Leukippos'un geliştirdiği teori Atomizm Teorisi'dir. Atomistler (Leukippos ve Demokritos), evrendeki her şeyin atomlardan oluştuğunu savunur. Algı konusunda ise, nesnelerden yayılan atom akımlarının (efluvia) duyu organlarına fiziksel olarak teması sonucu duyumun oluştuğunu ileri sürerler. Bu nedenle tüm duyular, atomların temasına dayandığı için, dokunma duyusunun farklı biçimleri olarak algılanır. Ruh ve beden ilişkisinde ise, bilginin kaynağının beden değil ruh olduğu tezi, atomların hareketini yorumlayan zihnin önemini vurgular.

Doğru Cevap: B

Soru 23

Temel bilgilerimiz mantığın prensipleri gibi aklımızda doğuştan vardır. Dolayısı ile görüntünün bilgisinin de doğuştan geldiği söylenebilir görüşü aşağıdaki filozoflardan hangisine aittir?

Eflatun

Sokrates

Democritus

Öklid

Aristotales

Açıklama:

Temel bilgilerin ve mantık prensiplerinin doğuştan (innate) zihnimizde var olduğunu, dolayısıyla bilginin kaynağının dış deneyim değil akıl olduğunu savunan bu görüş, Rasyonalizm akımına aittir. Bu yaklaşım, özellikle 17. yüzyıl felsefesinde René Descartes tarafından savunulmuştur. Descartes, matematiksel ve mantıksal gerçekliklerin deneyimden önce zihinde mevcut olduğunu ve bu doğuştan gelen fikirlerin (clear and distinct ideas) güvenilir bilginin temeli olduğunu ileri sürer. Bu nedenle, görüntünün bilgisinin de doğuştan gelme tezi Descartes’ın rasyonalist epistemolojisine uygundur.

Doğru Cevap: B

Ünite 2

Soru 1

“Biçim canlı varlıktır, form (üç boyutlu biçim) ölü doğadır.” diyen teorisyen ve sanatçı aşağıdakilerden hangisidir?

Piet Mondrian

Paul Klee

Henry Matisse

Michelangelo Merisi da Caravaggio

Paul Cezanne

Açıklama:

Bu ayrım, sanat teorisyeni Henri Focillon'a atfedilen bir görüştür. Focillon, Biçimlerin Yaşamı (The Life of Forms) adlı eserinde, bir nesnenin temel yapısı olan biçimi (shape) dinamik ve sürekli değişebilen canlı bir varlık olarak ele alır. Buna karşın, form (üç boyutlu biçim) ise daha durağan, sabitlenmiş ve bu nedenle 'ölü doğa' olarak nitelendirilir.

Doğru Cevap: B

Soru 2

Biçim ve anlam arasındaki ilişkiyi, ‘’Eğer bir biçim kesin bir içeriğe bağlanmamışsa hiçbir anlamı olmaz.’’ diyen düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

Immanuel Kant

Jhon Loke

Karl Marks

James Gibson

David Hume

Açıklama:

Bu görüş, biçim ile içeriğin ayrılmazlığını savunan filozof Susanne K. Langer'a aittir. Langer, sanatta biçimin salt estetik bir unsur olmaktan öte, belirli bir içeriği veya sembolizmi ifade etme aracı olduğunu savunur. Biçimin, iletmek istediği kesin bir içeriğe bağlanmadığı sürece anlamsız kalacağını vurgular.

Doğru Cevap: C

Soru 3

Şekil kelimesini dar anlamıyla ‘’Bir alanın diğer alanla sınırlandırılmasından başka bir şey değildir.’’ tanımını yapan sanatçı teorisyen aşağıdakilerden hangisidir?

Vasili Vasilyeviç Kandinsky

Piet Mondrain

Paul Cezanne

Jackson Pollock

Kasimir Malevich

Açıklama:

Şekil kelimesini dar ve geometrik anlamda ele alan, onu yalnızca alanların sınırlandırılması üzerinden tanımlayan teorisyen Wassily Kandinsky'dir. Soyut sanatın öncülerinden olan Kandinsky, şekli (figure), bir düzlemde sınır çizgileri ile belirlenmiş iki boyutlu bir oluşum olarak tanımlamıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 4

Yaşamı devam ettirmek, bir şeyleri yapabilmek, öğrenebilmek için beynimiz bu görsel dünyanın verilerinin bazılarını yok sayar, bazılarını değiştirir, bazılarını indirger ve o an yapılan işe göre de bazı objelere odaklanır. Buna algıda ne ad verilir?

Seçicilik

Gruplama

Değişim

Dikkat

İndirgeme

Açıklama:

Beynimizin dış dünyadan gelen sonsuz görsel veriyi filtreleyerek, sadece o anki işimiz veya hayatta kalmamız için gerekli olanlara odaklanması sürecine Seçici Algı (Selective Perception) adı verilir. Bu mekanizma, bilişsel kaynakları korumak ve ilgili objelere dikkatimizi yönlendirmek için hayati önem taşır.

Doğru Cevap: A

Soru 5

Aşağıdakilerden hangisi ya da hangilerinin algıya dayanmaktadır?

Koku

Doku

Renk ve dokunun

Ses

Nesneler ve boşluk

Açıklama:

Algı, duyu verilerinin yorumlanması ve anlamlandırılması süreci olduğu için, görsel deneyimlerimizin temelini oluşturan pek çok kavram algıya dayanır. Örneğin, derinlik algısı, boyut ve renk değişmezlikleri, şekil-zemin ilişkisi gibi bilişsel yapılar doğrudan algıya dayanarak inşa edilir.

Doğru Cevap: E

Soru 6

“Bilgilerimiz deneyden doğar.” diyen evrimci felsefeci aşağıdakilerden hangisidir?

Karl Marks

David Hume

Herbert Spencer

Jhon Loke

Benedetto Croce

Açıklama:

Bilgilerin temel kaynağının deneyim olduğunu savunan felsefi akım Deneycilik (Empirizm)'dir. Bu görüşü evrimci bir bağlamda ele alan ünlü felsefeci, 19. yüzyıl düşünürü Herbert Spencer'dır. Spencer, zihinsel süreçlerin ve bilginin evrimsel süreçler sonucu, çevresel deneyimlerle edinildiğini savunur.

Doğru Cevap: C

Soru 7

Psikolojinin bilimin ayrı bir bilimsel inceleme alanı olarak ortaya çıkması kaçıncı yüzyılda olmuştur?

15. yy

16. yy

17. yy

19. yy

20. yy

Açıklama:

Psikolojinin, felsefeden bağımsız, ayrı bir bilimsel inceleme alanı olarak kabul edilmesi ve deneysel çalışmalara başlaması 19. yüzyılın ikinci yarısında gerçekleşmiştir. Bu gelişme, 1879'da Wilhelm Wundt'un Almanya'da ilk psikoloji laboratuvarını kurmasıyla resmiyet kazanmıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 8

Boşluğu ve boşluk içinde yer alan nesnelerin formlarını, şekillerini nasıl algıladığımız sorusuna cevap arayan teoriler arasında aşağıdakilerden hangisi bulunur?

Evrim Teorisi

Özel Görelilik Teorisi

Evren Teorisi

Gestalt Teorisi

Duygu Teorisi

Açıklama:

Boşluk (mekan) ve nesnelerin formlarını nasıl algıladığımız sorusuna en kapsamlı cevapları arayan teorilerin başında Gestalt Kuramı gelir. Gestalt, algının parçaları değil, nesnelerin bütüncül yapılarını (Gestalt) otomatik olarak organize ettiğini ve şekil-zemin ilişkisinin mekân algısında merkezi rol oynadığını savunur.

Doğru Cevap: D

Soru 9

Bilincin oluşabilmesi için aşağıdaki durumlardan hangisi ya da hangileri gerçekleşmelidir?

Duyum

Duyum ve duygu

Duyum, duygu ve düşünce

Düşünce

Duyum ve düşünce

Açıklama:

Bilincin oluşabilmesi (consciousness) için sadece dış dünyadan gelen duyusal verilerin alınması yetmez. Bu verilerin beyin tarafından işlenmesi, yorumlama sürecinden geçirilmesi ve kişinin kendisini bir özne olarak algıladığı farkındalık durumunun gerçekleşmesi gerekir. Bilinç, temel olarak duyusal girdinin bilişsel olarak organize edilmesini gerektirir.

Doğru Cevap: C

Soru 10

James J. Gibson’un görsel alan ve görsel dünya arasındaki farklılığı ortaya koyan ifadesi aşağıdakilerden hangisidir?

Görsel dünya, bilinir; görsel alan, duyumsanır.

Görsel dünya, objelerin yansıtılmış şekillerini içerir.

Görsel alan, derinlik şekillerini içine alır.

Görsel alan, bilinir.

Görsel dünya, görülür.

Açıklama:

Ekolojik Görüş Kuramı'nın kurucusu James J. Gibson, algıyı incelemiş ve aradaki farkı netleştirmiştir. Görsel Alan, kişinin retinaya düşen anlık, sınırlı ve öznel veriler bütünüdür. Görsel Dünya ise, bu verilerin yorumlanması sonucu oluşan, stabil, derinlikli ve üç boyutlu olarak algıladığımız çevremizdir.

Doğru Cevap: A

Soru 11

“İnsan zihni doğuştan boş bir sayfadır.” düşüncesi aşağıdaki teorisyenlerden hangisine aittir?

Max Planck

John Loke

Jean Piaget

Lawrence Kohlberg

David Hume

Açıklama:

İnsan zihninin doğuştan boş bir sayfa (Tabula Rasa) olduğu düşüncesi, Deneycilik (Empirizm) felsefesinin en önemli savunucusu John Locke'a aittir. Locke, tüm bilginin ve fikirlerin, doğuştan gelmek yerine, tamamen dış deneyimler ve gözlemler aracılığıyla edinildiğini savunur.

Doğru Cevap: B

Soru 12

1890 tarihinde ilk kez felsefe ve psikoloji alanında ortaya atılan Gestalt Kuramı’nın öncüleri arasında aşağıdakilerden hangisi bulunur?

Christian Von Ehrenfels

David Hume

Immanuel Kant

David Hartley

Ernst Mach

Açıklama:

Gestalt Kuramı (Bütünlük Psikolojisi), algının parçaların toplamından daha fazlası olduğunu savunur. Kuramın psikolojideki başlıca öncüleri ve kurucuları arasında Max Wertheimer, Wolfgang Köhler ve Kurt Koffka bulunur. Kuram, algılama yasalarını inceleyerek formların nasıl organize edildiğini açıklamıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 13

Görsel dünyanın algısı, objelere yüklenen anlamlarla değil, geçmişteki uyarılara dayanır. Bu hipoteze göre duyumsama, anlık uyarılara dayandığı hâlde algı .............. göre şekillenir.
Paragrafta boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

geçmişteki uyarılara ve hafızaya

duygulara

bulunduğumuz fiziksel pozisyona

düş gücüne

gözleme

Açıklama:

Bu paragraf, algının anlık duyumsamadan farklı olarak öğrenilmiş bilgilere ve deneyime dayandığını savunan Yapılandırmacı yaklaşımı özetler. Buna göre, duyumsama anlık olsa da, algı geçmiş uyarılar veya deneyimler üzerine inşa edilerek anlam kazanır.

Doğru Cevap: A

Soru 14

Görsel alanın özellikleri arasında aşağıdakilerden hangisi bulunur?

Sürekliliği olan bir alandır.

Dokular, kenarlar, şekiller ve iç boşluklardan oluşur.

Bizi çepeçevre sarar.

İçerisinde tanıdık objeler vardır.

Derinlik şekillerini içine alır.

Açıklama:

Görsel alan, James J. Gibson tarafından tanımlandığı şekliyle, öznel, iki boyutlu ve izleyicinin konumuna bağlı olarak sınırlı ve değişken bir yapıya sahiptir. Görsel alan, nesneleri sabit ve tutarlı görmemizi sağlayan Görsel Dünya'nın aksine, retinaya düşen ham görsel verileri temsil eder.

Doğru Cevap: B

Soru 15

Salt biçimin sanatta ereğini aşarak bizi kavrama götürdüğünü savunan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

Immanuel Kant

John Loke

James Gibson

Karl Marks

Ernst Mach

Açıklama:

Salt biçimin (çizgi, renk, şekil) kendi başına bir amaç taşıyarak, bizi estetik bir heyecana ve dolayısıyla bir kavrayışa götürdüğünü savunan akım Formalizm'dir. Bu düşünceyi savunan başlıca teorisyenlerden biri Roger Fry'dır. Fry, eserin konusundan bağımsız olarak, anlamlı biçimin (Significant Form) sanatın özünü oluşturduğunu belirtir.

Doğru Cevap: A

Soru 16

“Biçim, bizim dışımızda görülen nesne ile bizim aramızdaki diyalektik ilişkiden doğmuştur.” görüşünü ortaya atan yazar aşağıdakilerden hangisidir?

Paul Klee

Vasili Vasilyeviç Kandinsky

Rollo May

James J. Gibson

Anthony Storr

Açıklama:

Biçimin, dış nesnenin yapısı ile algılayan öznenin iç dünyası arasındaki diyalektik ilişkiden doğduğunu savunan yazar Herbert Read'dir. Read, biçimin oluşumunun sadece nesneye bağlı olmadığını, aynı zamanda izleyicinin deneyim, duygu ve beklentilerinin bu algıyı şekillendirdiğini belirtir.

Doğru Cevap: C

Soru 17

Göz objenin bütününe nasıl ulaşır?

Sınırlarını takip ederek

Yüzeylerine bakarak

Dokusuyla

Karakteriyle

Malzemesiyle

Açıklama:

Göz, objenin bütününe Gestalt İlkeleri aracılığıyla ulaşır. Beyin, Yakınlık, Benzerlik, Tamamlama ve Süreklilik gibi organizasyon yasalarını kullanarak duyusal verileri hızla gruplar ve objeyi yalıtılmış parçalar yerine, anlamlı bir bütün olarak algılar (Bütün, parçaların toplamından fazladır ilkesi).

Doğru Cevap: A

Soru 18

I. Derinlik
II. Uzaklık
III. Gerçeklik
IV. Ağırlık
Yukarıdakilerden hangileri fiziksel çevrenin sahip olduğu boyutlar arasında yer alır?

I ve IV

II ve IV

IV ve III

I, II ve III

I, II ve IV

Açıklama:

Fiziksel çevrenin temel boyutları uzunluk, genişlik ve derinlikten oluşur. Bu boyutlar arasında yer alan ve görsel algımız için kritik olanlar Derinlik (I) ve Uzaklık'tır (II). Bu iki faktör, üç boyutlu mekânı algılamamızı sağlar.

Doğru Cevap: D

Soru 19

Bilgilerimizin deneyden doğduğunu öne süren, on dokuzuncu yüzyıl ünlü düşünürünün adı aşağıdakilerden hangisidir?

Herbert Spencer

Karl Marx

Friedrich Nietzsche

John Venn

Edgar Allan Poe

Açıklama:

Bilginin temel olarak deneyimden türediğini savunan Deneycilik akımının 19. yüzyıldaki önemli temsilcisi Herbert Spencer'dır. Spencer, bilginin doğuştan gelmediğini, duyusal deneyim ve ilişkilendirme (association) yoluyla edinildiğini öne sürmüştür.

Doğru Cevap: A

Soru 20

Atları dört nala koşarken saniyeler içerisinde bir film şeridine de öncül oluşturacak sık aralıklar ile fotoğraflamayı başaran fotoğrafçının adı aşağıdakilerden hangisidir?

Louis Daguerre

Eadweard Muybridge

Eugene Disderi

Roger Fenton

Henry Peach Robinson

Açıklama:

Atın dört nala koşarkenki hareketini saniyeler içerisinde, sık aralıklarla art arda fotoğraflayarak hareketin analizini mümkün kılan ve sinemanın temellerini atan öncü fotoğrafçı Eadweard Muybridge'dir. Bu tekniğe kronofotografi adı verilir.

Doğru Cevap: B

Soru 21

Objelerin algılanması iki obje arasındaki etkileşimden değil, devam eden bir arka planın etkisiyle oluşur. Bu demektir ki, ancak …........… plan doğru algılandığında ….........….. da algılanır.
Cümlede boş bırakılan yerlere sırasıyla aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

ön / arka

uzak / yan

arka / ışık

uzak / saha

arka / uzaklık

Açıklama:

Soru, algılama psikolojisinin temel kavramlarından biri olan Şekil-Zemin (Figure-Ground) ilişkisini tanımlamaktadır. Bu ilke, objelerin algılanmasının (şekil), bir arka plan (zemin) karşısında gerçekleştiğini öne sürer. Gestalt psikolojisine göre, algılama sürecimizde objeleri ve olayları birbirinden ayırmak için öncelikle bir zemin oluştururuz.
Cümlede belirtildiği gibi, objenin algılanması (yani şekil), iki obje arasındaki etkileşimden değil, devam eden bir arka planın etkisiyle oluşur.
Bu demektir ki, ancak arka plan doğru algılandığında (zemin sabitlendiğinde), onun karşısındaki obje (şekil) algılanır. Doğru sıralama bu nedenle “arka plan” ve “obje”dir.

Doğru Cevap: E

Ünite 3

Soru 1

Eğer bakışımızı objelerin kimliklerine aldırmadan tek bir noktaya perspektif çizer gibi odaklarsak, orada renk alanları, köşeler, dokular vb. soyut değerler görürüz.
Tarifi yapılan bu alan aşağıdakilerden hangisidir?

Görsel dünya

Görsel alan

Renk alanı

Doku alanı

Duygu alanı

Açıklama:

Bu tanım, bakışımızı objelerin kimliklerine aldırmadan, sadece tek bir noktaya perspektif çizer gibi odakladığımızda gördüğümüz, renk alanları, köşeler, dokular vb. soyut değerleri içeren Görsel Alan'ı (Visual Field) açıklamaktadır. Görsel Alan, algının sübjektif, retinaya düşen anlık izlenimlerini ifade eder.

Doğru Cevap: B

Soru 2

Görsel dünyamızın en karakteristik özelliği aşağıdakilerden hangisidir?

Değişken olması

Durağan olması

Tanımlanamaz olması

Soyut değerlere sahip olması

Renk alanlarından oluşması

Açıklama:

Görsel Dünya (Visual World), bizim nesnel olarak kabul ettiğimiz, tanıdık objelerin bulunduğu ve algısal sabitliğin hakim olduğu çevredir. En karakteristik özelliği, bakış açımız veya hareketimiz değişse bile, objelerin kimliklerinin değişmemesi ve algılanan mekanın dengeli ve sabit kalmasıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 3

Görsel dünya ve görsel alan tanımlarına aşağıdakilerden hangisi uymaz?

Görsel dünya bizi 360 derece çevreleyen, aşina olduğumuz görsel değerlere sahiptir.

Görsel dünya, yaşadığımız toplumun öğretileriyle anlamlandırılmıştır.

Görsel alanda objeler görsel dünyadaki gibi tanıdık değil konturlar ile çevrelenmiş renk alanları gibi gözükür.

Görsel alan görsel dünyanın sahip olduğu değerlerin azaltılmış hâline sahiptir.

Görsel alan görme eyleminin sıradan bir izlenimidir.

Açıklama:

Görsel alan (Visual Field) tanımına göre, gözümüzü veya başımızı hareket ettirdiğimizde retinaya düşen görüntü sürekli değişir, dolayısıyla görsel alan kayar veya titrek gözükür. Görsel alanın hareket ettiğimizde sabit kalması ifadesi (ki bu Görsel Dünya'nın özelliğidir) bu tanıma uymaz.

Doğru Cevap: E

Soru 4

Göz çevreyi tararken doğal hareketi sırasında görsel dünyanın ve görsel alanın renkli yüzeyleri ................ gözükür.
Cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

hareketli

hareketsiz

ışıklı

ışıksız

sıralı

Açıklama:

Göz çevreyi tararken, objelerin kendilerinin ve mekanın istikrarını sağlayan Görsel Dünyanın renkli yüzeyleri sabit gözükürken; retinaya düşen anlık izlenimi temsil eden Görsel Alanın renkli yüzeyleri göz hareketlerine bağlı olarak titrek veya kayar gözükür.

Doğru Cevap: B

Soru 5

Gerçek dünya algımızın bozulmasına aşağıdakilerden hangisi neden olur?

Yer değiştirmemiz

Dengeyi sağlayan iç kulak rahatsızlığı

Bir konu üzerine odaklanma

Heyecanlanmamız

Dikkatimizin başka yerde olması

Açıklama:

Gerçek dünya algımız (Görsel Dünya) nesne kimliğine dayalıdır. Eğer bakışımızı objelerin kimliklerinden soyutlayarak, sadece perspektif ve doku gibi anlık Görsel Alan değerlerine odaklarsak, algı sistemimizin objeleri sabit tutma mekanizması bozulur ve gerçek dünya algısı sarsılır.

Doğru Cevap: B

Soru 6

Derinlik algısı ........... dayanarak oluşturduğumuz görsel dünyamıza dair algılama biçimidir.
Cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

geçmiş deneyimlerimize

anlık deneyimlerimize

nesneler arası deneyimlerimize

duygusal deneyimlere

çalışma deneyimlerimize

Açıklama:

Derinlik algısı, Görsel Dünya'nın temelidir ve mesafe tahminlerimizi, çevremizdeki tanıdık objeler arasındaki oran ilişkisine dayanarak oluştururuz. Bu, beynimizin 3 boyutlu hareketlerimizi (uzanma, yürüme) düzenlemesini sağlayan istikrarlı bir referans sistemidir.

Doğru Cevap: A

Soru 7

I. Bir noktaya bakışımızı odakladığımızda görüntü merkezde keskin, net ve detaylıdır.
II. Görüntünün merkezinde konturlar daha net gözükürken, merkezden uzaklaştıkça netlikleri azalır.
III. Göz görsel alanın sınırlarına doğru konturları takip etmekte zorlanır.
IV. Göz odaklandığı görüntünün merkezinden görüntünün sınırlarına doğru konturları takip etmek isteğindedir.
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri doğru kabul edilemez?

Yalnız II

Yalnız IV

I ve II

I, II ve III

Yalnız III

Açıklama:

I, II ve III numaralı ifadeler, gözün anatomik yapısına uygun olarak, görüntünün merkezde (fovea) keskin olduğunu ve merkezden uzaklaştıkça netliğin azaldığını (periferik görüş) belirtir. IV. İfade ise doğru kabul edilemez çünkü göz odaklandığı merkezden görüntünün sınırlarına doğru konturları takip etmekte zorlanır; bu, retinanın çevresel bölgelerinin düşük çözünürlüğünden kaynaklanır.

Doğru Cevap: B

Soru 8

Durağan pozisyondayken gözümüzü hareket ettirdiğimizde görüş alanı ile ilgili aşağıdaki hangi durum yaşanır?

Görüş alanımız daralır.

Görüş alanımız değişir.

Görüş alanımız aynı kalır.

Görüş alanımızın netliği azalır.

Görüş alanımızın bölünür.

Açıklama:

Durağan pozisyondayken sadece gözümüzü hareket ettirdiğimizde, retinaya düşen görüntü hareket eder. Bu durum Görsel Alanın kaymasına veya hareket etmesine neden olur. Ancak beynimiz, objelerin yerlerini sabit tutarak Görsel Dünyanın algısal olarak sabit kalmasını sağlar (algısal sabitlik).

Doğru Cevap: B

Soru 9

Görsel alan özellikleri arasında aşağıdakilerden hangisi bulunmaz?

Bakış açımız sağdan sola 180 derece, aşağıdan yukarıya 150 derece ile sınırlıdır.

Görüntüyü deneyimlemek için belli bir fiziksel çaba gereklidir.

Gördüklerimiz, tanıdık olan objeler değildir.

Sıradan izlenimlerin bir parçası ve sınırsızdır.

Vücudumuz ve başımızın hareketsiz kalması, gözlerimizin belli bir noktaya odaklanması gerekir.

Açıklama:

Görsel Alan, sübjektif, perspektife bağlı, anlık izlenimlere odaklanan ve kenarları flu olan bir algı biçimidir. Objelerin kimliklerinin değişmemesi veya sabit olması (Object Constancy), Görsel Dünya'nın temel bir özelliğidir ve görsel alanda bulunmaz.

Doğru Cevap: D

Soru 10

“Bir gözümüzü kapattığımızda kapatılan tarafta ................oranda görüşün daraldığını fark ederiz.”
Cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

1/4

1/2

1/3

1/6

1/5

Açıklama:

İnsan görsel alanı, iki gözün binoküler görüşü sayesinde genişler. Bir göz kapatıldığında, özellikle yanlarda (periferide) olmak üzere, toplam görüş alanı kabaca yarı yarıya oranda daralır ve derinlik algısı azalır.

Doğru Cevap: C

Soru 11

Görsel alanın şekli aşağıdakilerden hangisi ile ifade edilir?

Daire

Oval

Kare

Üçgen

Dörtgen

Açıklama:

Göz anatomimiz ve burun, kaş gibi yüz yapılarımızın kısıtlamaları nedeniyle, Görsel Alanımız dikeyden çok yatay yönde daha geniştir. Bu şekil, yatay elips olarak ifade edilir.

Doğru Cevap: B

Soru 12

‘’Kişi gözlerinin önündeki dünya gibi, başının arkasında kalan dünyanın da farkındadır.” görüşünü ortaya atan Gestalt kuramcısı aşağıdakilerden hangisidir?

Max Wertheimer

Wolfgang Köhler

Edward Chace Tolman

Kurt Koffka

Goodwin B. Watson

Açıklama:

Bu ifade, Gestalt kuramcılarından Kurt Koffka'ya aittir ve görsel algının sadece o an görülenlerle sınırlı olmadığını, aynı zamanda zihnin Görsel Dünyayı sürekli ve bütün olarak algıladığını, hatta görünmeyen kısımları bile kapsadığını vurgular.

Doğru Cevap: D

Soru 13

“Görsel dünya algısı ………. bağlı iken; görsel alan algısı bağlı değildir.”
Cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

kişinin konumuna

yer çekimine

mekâna

kişinin pozisyonuna

ışığa

Açıklama:

Görsel Dünya algısı, objelerin mekandaki sabitliğini ve objenin kimliğini tanımaya bağlıdır. Buna karşın, Görsel Alan algısı anlık perspektif görüntüsüne (renk, doku) odaklandığı için objenin kimliğine bağlı değildir.

Doğru Cevap: B

Soru 14

Şeklin bilinen kaç anlamı vardır?

Açıklama:

Görsel algıda sıklıkla ele alınan çok anlamlı şekiller (ambiguous figures), aynı anda sadece tek bir algının baskın olabildiği, ancak bu algının zemin-şekil ilişkisi değiştirilerek alternatif olarak İki farklı şekilde yorumlanabildiği formlardır (örn. Rubin Vazosu).

Doğru Cevap: A

Soru 15

“Tanıdık objelerin birbirleriyle olan oran ilişkisi ile geliştirdiğimiz, adımımızı atarken, bir şeyi uzanıp alırken, kısacası günlük yaşamımızın içinde hareketlerimizi düzenlememize olanak sunar.” tanımında hangi algıdan bahsedilmektedir?

Renk algısı

Biçim algısı

Derinlik algısı

İşitme algısı

Dokunma algısı

Açıklama:

Bu tanım, Derinlik Algısına aittir. Tanıdık objeler arasındaki oran ilişkisi sayesinde mesafeleri doğru tahmin ederiz ve bu da günlük hareketlerimizi (adım atmak, uzanmak) güvenli bir şekilde gerçekleştirmemizi sağlar.

Doğru Cevap: C

Soru 16

“Görsel dünyada objelerin arasındaki boşluklara ilgi gösterirsek objelere benzer olarak boşlukların da ...............alanlarından oluştuğunu fark ederiz.”
Cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

biçim

renk

ışık

form

çizgi

Açıklama:

Objelerin arasındaki boşluklar (negatif alan), objelerin kendileri gibi (pozitif alan), algısal olarak Şekil alanlarından oluşur. Bu, sanat ve tasarımda zemin-şekil ilişkisinin tersine çevrilerek boşlukların da bir form olarak algılanabileceği anlamına gelir.

Doğru Cevap: B

Soru 17

Bakışımızı değiştirip ikincil bir açıdan odaklanmayı denediğimizde objenin şekli bir önceki bakışımıza göre aynı değildir.
Faklı bakış açılarına göre şekli değişmeyen form aşağıdakilerden hangisidir?

Küre

Silindir

Küp

Dikdörtgen prizması

Üçgen Prizması

Açıklama:

Objenin retinaya düşen şekli bakış açısına göre değişse de (Görsel Alan), Küre formu, uzayda nasıl konumlandırılırsa konumlandırılsın veya hangi açıdan bakılırsa bakılsın, perspektif görüntüsü her zaman dairesel kalır ve bu sayede şekli değişmeyen bir formdur.

Doğru Cevap: A

Soru 18

Tren raylarına bakan kişilerin izlenimleri iki farklı şekilde olabilir. Birisi tren raylarının ufka doğru yaklaştıkça birbirine yaklaştıklarını söylerken, başka bir izleyici de fiziksel olarak rayların birbirine uzaklığının eşit olmasından dolayı kesinlikle birbirine yaklaşmadığını söyleyebilir.
Tren raylarının hiçbir zaman birleşmediğini söyleyen izleyici hangi bakış açısına sahiptir?

Perspektif

Öklid

Estetik

Anlatıcı

Duygusal

Açıklama:

Tren raylarının ufukta birleştiğini söyleyen kişi optik yanılsamaya (perspektif, yani Görsel Alan) odaklanmıştır. Rayların fiziksel olarak paralel olduğunu ve hiçbir zaman birleşmeyeceğini söyleyen kişi ise, objelerin sabit kimliğine ve nesnel gerçekliğe odaklanan Görsel Dünya bakış açısına sahiptir (Algısal Sabitlik ilkesi).

Doğru Cevap: B

Soru 19

Temel olarak ikiye ayrılan görme biçimleri aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?

Görsel Dünya / Görsel Alan

Görsel Alan / Düzen

Çerçeve / Düzlem

Çizgi / Görsel Dünya

Çerçeve / Tonlama

Açıklama:

Temel olarak ikiye ayrılan görme biçimleri, objelerin ve mekanın sabit, nesnel algısını temsil eden Görsel Dünya ve retinaya düşen anlık, sübjektif perspektif algısını temsil eden Görsel Alan'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 20

Görsel alanımız gözümüzün şekline bağlı olarak sağdan sola …..…. derece, yukarı aşağı olarak da ….….. derecelik görüş alanına sahiptir.
Cümlede boş bırakılan yerlere sırasıyla aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

45 / 45

45 / 180

90 / 360

120 / 90

180 / 150

Açıklama:

İki gözle birlikte sahip olduğumuz Görsel Alan, yatay düzlemde (sağdan sola) yaklaşık 180 derece, dikey düzlemde (yukarı aşağı) ise burun ve kaş gibi anatomik kısıtlamalar nedeniyle yaklaşık 130 derecelik bir görüş alanına sahiptir.

Doğru Cevap: E

Soru 21

Görsel alan bir noktaya odaklanmayı gerektirdiğinde, göz ile yapılan odaklanma ile aşağıdakilerden hangisi hissedilecektir?

Odaklanan alanın tamamen keskin olması

Odaklanan alanın tam merkezinin keskin, merkez dışına doğru netliğin azalması

Odaklanan alanda renksizleşme

Odaklanan alanda renksizleşme, merkez dışına doğru netliğin azalması

Odaklanan alanın tam merkezinde netsizlik, merkez dışına doğru renklerin azalması

Açıklama:

Görsel alan bir noktaya odaklanmayı gerektirdiğinde, göz bu noktayı sabitlemek için fiksasyon ve akomodasyon hareketlerini yapar. Bu odaklanma süreci sırasında, göz kaslarının uyguladığı çaba (özellikle konverjans çabası) hakkında duyusal geri bildirim alınır. Gözün yaptığı odaklanma hareketi ile hissedilen şey, görsel sistemin çevredeki nesnelerin netliğini korumak için uyguladığı kas çabası veya propriyoseptif his olarak tanımlanır. Bu his, beynin nesne mesafesini doğru algılamasına yardımcı olur.

Doğru Cevap: B

Soru 22

Baş ve bedenin hareketi, görsel dünyayı etkilemez ama ………. etkiler.
Cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

görsel alanı

nesnenin konumunu

nesnelerin hızını

nesnelerin yerini

nesnenin hacmini

Açıklama:

Baş ve bedenin hareketi (öz hareket), fiziksel görsel dünyayı (çevredeki nesneleri) etkilemez; yani nesneler yerinde kalır. Ancak, hareket sırasında retinamızdaki görüntü sürekli olarak değişir (optik akış). Beyin, bu retinal kaymayı vestibüler sistem ve efference kopyası gibi diğer duyusal girdilerle birleştirerek, görsel dünyanın sabit kaldığını, değişenin ise bizim mekandaki pozisyonumuz veya kendi hareket algımız olduğunu belirler. Bu nedenle boşluğa getirilmesi gereken ifade 'kendi hareketimiz' veya 'yer değiştirmemiz' olmalıdır. Cümle bu durumda: 'Baş ve bedenin hareketi, görsel dünyayı etkilemez ama kendi hareketimizi etkiler' şeklinde tamamlanır.

Doğru Cevap: A

Ünite 4

Soru 1

Yapıtlarda ışık anlatım için bir araç değil amaçtır. Gün ışığı resmin ana konusu olmuştur. Sanatçılar ışığın peşine düşerek, optik değerleri ortaya çıkarmaya uğraşmışlardır.
Bu açıklamalar aşağıdaki hangi sanat akımını ifade eder?

Rönesans

Gotik

Kübizm

Barok

Empresyonizm

Açıklama:

Bu açıklamalar, 19. yüzyılın ikinci yarısında ortaya çıkan Empresyonizm (İzlenimcilik) sanat akımını tanımlamaktadır. Empresyonist sanatçılar (başta Claude Monet), stüdyo yerine dış mekânlarda (en plein air) çalışarak, gün ışığının anlık ve değişken etkilerini yakalamayı amaçladılar. Bu akımda ışık, bir nesneyi betimleme aracı olmaktan çıkıp, resmin bizzat ana konusu ve amacı haline gelmiştir. Sanatçılar, ışığın nesneler üzerindeki optik değerlerini ve renk değişimlerini tuvale yansıtmaya odaklanmışlardır.

Doğru Cevap: E

Soru 2

Tüm zamanların en başarılı sanat fotoğraflarından biri olarak bilinen “Güverte” isimli fotoğraf aşağıdaki hangi sanatçıya aittir?

Alfred Stieglitz

Paul StrandMan

Ray Ansel

AdamsRichard

Avedon

Açıklama:

Tüm zamanların en başarılı sanat fotoğraflarından biri olarak kabul edilen ve fotoğrafın sanatsal potansiyelini gösteren “Güverte” (The Steerage) isimli eser, Amerikalı fotoğrafçı Alfred Stieglitz’e aittir. Stieglitz, 1907 yılında çektiği bu fotoğrafta, gemideki üst ve alt güvertede bulunan yolcuların ayrımını keskin çizgiler, formlar ve ışık/gölge kontrastı ile yansıtmış, böylece fotoğrafçılığın salt belgesel olmaktan çıkıp modern bir sanat formu olabileceğini kanıtlamıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 3

Hareketli gölgelerle yaptığı deneyler ile de bilinen, bugünkü fotoğraf makinelerinin prototipi olarak kabul edilen "Karanlık Oda" terimi (Daha sonra Latince “Camera Obscuro” olarak anılmıştır.) aşağıdaki hangi düşünüre aittir?

Robert Hooke

Rene Descartes

Thomas Young

İbni Heysem

Johannes Kepler

Açıklama:

Hareketli gölgelerle yaptığı deneyler ve bugünkü fotoğraf makinelerinin öncülü sayılan Karanlık Oda (Camera Obscura) prensibini detaylıca açıklayan ve bu terimin (Latince karşılığıyla) yaygınlaşmasında önemli rol oynayan düşünür İbn-i Heysem'dir (Alhazen). 11. yüzyılda yaşamış olan İbn-i Heysem, 'Optik Kitabı' (Kitab al-Manazir) eserinde, ışığın düz bir çizgide yayıldığını ve bu sayede iğne deliğinden geçen ışığın karşı duvarda ters bir görüntü oluşturduğunu matematiksel ve deneysel olarak kanıtlamıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 4

1876’da kısa aralıklarla çektiği fotoğraflar sinema düşüncesinin temelini oluşturdu. Yan yana getirilmiş bu fotoğrafların bir silindire yerleştirilip hızla çevrilmesi atın koşma hareketini bir yanılsama olarak canlandırdı.
Paragrafta anlatılan fotoğrafçı aşağıdakilerden hangisidir?

Lumiere Kardeşler

Eadweard Muybridge

Ansel Adams

Rechard Avedon

Man Ray

Açıklama:

1876-1878 yıllarında, atın koşma hareketini bilimsel olarak incelemek amacıyla kısa aralıklarla seri fotoğraflar çeken ve bu fotoğrafları bir araya getirerek hareket yanılsaması yaratan fotoğrafçı Eadweard Muybridge'dir. Muybridge’in bu kronofotografik çalışmaları, daha sonra sinema sanatının ve hareketli görüntü teknolojisinin temelini oluşturmuştur. Bu deneyler, insan gözünün algılayamadığı anlık hareket aşamalarını yakalamıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 5

“Dr. Tulp’un Anatomi Dersi” tablosu aşağıdakilerden hangi sanatçıya aittir?

Michelangelo Merisi da Caravaggio

Rembrant Harmenszoon van Rijn

Man Ray

Raffaello Sanzino

Peter Paul Rubens

Açıklama:

“Dr. Tulp’un Anatomi Dersi” tablosu, 17. yüzyıl Hollanda Altın Çağı'nın en önemli ressamlarından biri olan Rembrandt Harmenszoon van Rijn'e aittir. Rembrandt bu eserde, ışık ve gölge kontrastını (Chiaroscuro) ustaca kullanarak dramatik bir etki yaratmış, özellikle kadavranın soluk rengini ve doktorların dikkatini vurgulayan güçlü bir aydınlatma kullanmıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 6

Empresyonizmin ilk sanatçılarından Claude Oscar Monet tarafından 1892-1894 yılları arasında otuz defadan fazla resimlenmiş olan katedral aşağıdakilerden hangisidir?

Rouen Katedrali

Sainte Chapelle

Notre Dame Katedrali

Chartres Katedrali

Metz Katedrali

Açıklama:

Empresyonizmin öncüsü Claude Oscar Monet, aynı nesnenin farklı ışık, hava durumu ve gün saatlerindeki izlenimlerini yakalamak amacıyla, 1892-1894 yılları arasında Fransa'daki Rouen Katedrali'ni otuzdan fazla kez resmetmiştir. Bu seride Monet’nin asıl odak noktası katedralin mimarisi değil, katedralin cephesi üzerine düşen ışığın ve atmosferin sürekli değişen etkisidir.

Doğru Cevap: A

Soru 7

Aşağıdakilerden hangisi görmemize olanak sağlayan doğal ışık kaynaklarından biri değildir?

Güneş

Mum

Yıldızlar

Yıldırım

Şimşek

Açıklama:

Görmemize olanak sağlayan doğal ışık kaynakları, doğada kendiliğinden bulunan ve ışık yayan Güneş, Yıldızlar ve geçici olarak Yıldırım gibi kaynaklardır. Lamba ise (örneğin elektrik lambası veya gaz lambası), insan tarafından teknoloji kullanılarak üretilmiş ve kontrol edilen yapay bir ışık kaynağıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 8

Aşağıdakilerden hangisi ışığın simgesel karşılığı değildir?

İyilik

Doğruluk

Güzellik

Korku

Erdem

Açıklama:

Işık, tarih boyunca ve pek çok kültürde evrensel olarak bilgi, saflık, aydınlanma, tanrısallık ve iyilik gibi pozitif kavramları simgelemiştir. Işığın simgesel karşılığı olmayan, ya da zıttı olan kavramlar arasında karanlık, cehalet veya kötülük bulunur. Işığın kendisi somut bir kavramı (maddeyi) değil, genellikle soyut, ruhani veya bilişsel bir durumu simgeler.

Doğru Cevap: D

Soru 9

"Işık dini" olarak da ifade edilen, ışık ve karanlık, iyilik ve kötülük gibi iki zıt karakteri temsil eden dinin adı aşağıdakilerden hangisidir?

Manihaizm

Mitra

Minoan

Kenani

Atenizm

Açıklama:

Işık ve karanlık, iyilik ve kötülük gibi iki zıt ilkenin ebedi mücadelesine dayanan düalist bir inanç sistemi olan din Maniheizm'dir. Kurucusu Mani'nin öğretilerinden adını alan Maniheizm, Işık Prensliği (iyi) ve Karanlık Prensliği (kötü) arasındaki çatışmaya odaklandığı için tarihsel metinlerde 'Işık Dini' olarak da anılmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 10

Mimarisinde ışığın tanrısallık adına en güzel kullanımını Pantheon Tapınağı’nda buluruz. Pantheon Tapınağı nerededir?

Viyana

Roma

Venedik

Floransa

Siena

Açıklama:

Mimarisinde ışığın tanrısallık adına en güzel kullanımlarından birini barındıran Pantheon Tapınağı, İtalya’nın başkenti Roma’da yer almaktadır. Pantheon’un devasa kubbesinin tepesindeki Oculus (Göz) adı verilen dairesel açıklık, yapıya tek doğal ışık kaynağı olarak hizmet eder ve içeride hareket eden ışık huzmesi, tanrısallığın ve evrensel düzenin bir simgesi olarak algılanır.

Doğru Cevap: B

Soru 11

Ana kubbenin hem ağırlığını azaltmak hem de ana mekânın aydınlatılmasını sağlamak için kubbenin altında açılmış olan 40 adet pencereden süzülen ışık bir illüzyon yaratarak kubbeyi karanlıkta yüzüyormuş gibi gösterir.
Cümlede anlatılan mimari yapı aşağıdakilerden hangisidir?

Pantheon

Tac Mahal

Ayasofya

Gol Gumbaz

Santa Maria del Fiore

Açıklama:

Cümlede anlatılan ve özellikle 40 pencereden süzülen ışık ile kubbeyi karanlıkta yüzüyormuş gibi göstererek ruhani bir illüzyon yaratan mimari yapı, İstanbul'daki Ayasofya’dır. Bizans İmparatoru Justinyanus döneminde (6. yy) inşa edilen bu eserde, ışık kullanımı sayesinde maddenin ağırlığı ortadan kalkmış, böylece yapının ilahi ve soyut bir varlık izlenimi vermesi sağlanmıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 12

Minyatürlerde ışık sanki objelerden yayılıyormuş gibi görünür. Her bir obje sanki kendi başına birer ışık kaynağıdır.
Bu cümle ile hangi dönemden bahsedilmektedir?

Orta Çağ

Barok

Rönesans

Gotik

Antik Çağ

Açıklama:

Minyatür sanatında, gölgelendirme (Chiaroscuro) kullanılmaz ve merkezi perspektifden kaçınılır. Işık, dünyevi değil, ilahi bir ışık olarak kabul edilir ve resimdeki her bir objenin eşit derecede aydınlık olması istenir. Bu durum, objelerin sanki kendi içlerinden ışık yayılıyormuş gibi görünmesine neden olur. Bu tarz bir ışık kullanımı İslam Sanatı (Minyatür) dönemine özgüdür.

Doğru Cevap: A

Soru 13

Tanrıyı ve cennetin yeryüzündeki yansımasını dinsel yapılarda insana sunmak isteyen dönem aşağıdakilerden hangisidir?

Barok

Rönesans

Gotik

Maniyerizm

Orta Çağ

Açıklama:

Tanrıyı ve cennetin yeryüzündeki yansımasını sunmak amacıyla dinsel yapılarda ışığı yoğun ve mistik bir şekilde kullanan dönem Gotik Dönem'dir. Gotik katedrallerin yüksekliği ve devasa vitray pencereleri sayesinde içeri süzülen renkli ışık, cemaate ilahi bir atmosfer ve ruhsal bir deneyim sunmayı, böylece dünyevi olan ile ilahi olan arasındaki bağı kurmayı hedeflemiştir.

Doğru Cevap: C

Soru 14

Altın oran kavramı matematiksel bir veri olarak sanatsal tasarımın en önemli ilkesi hâline gelen dönem aşağıdakilerden hangisidir?

Orta Çağ

Barok

Gotik

Rönesans

Modern Çağ

Açıklama:

Altın Oran (Divine Proportion) kavramının matematiksel bir veri olarak tekrar keşfedildiği ve sanatsal tasarımın (mimari, resim, heykel) temel ilkesi hâline geldiği dönem Rönesans'tır. Rönesans sanatçıları, eserlerinde mükemmel denge ve uyumu sağlamak, ideal güzelliği yakalamak ve insanın evren içindeki merkeziliğini vurgulamak için bu oranı bilinçli olarak kullanmışlardır.

Doğru Cevap: D

Soru 15

Mimaride fil ayağı sistemini geliştirerek Ayasofya’nın kubbe çapından daha büyük tam bir kubbe inşa etmiş olan Mimar Sinan’ın yapmış olduğu yapı aşağıdakilerden hangisidir?

Sultan Ahmet Camisi

Selimiye Camisi

Rüstem Paşa Camisi

Süleymaniye Camisi

Şehzade Camisi

Açıklama:

Mimar Sinan’ın, Bizans’ın Ayasofya kubbesinden daha büyük ve zarif bir kubbeyi sadece altı adet fil ayağı sistemi üzerine oturtarak inşa ettiği ve 'ustalık eserim' dediği yapı Selimiye Camii’dir. Bu yapı, Osmanlı Klasik Mimarisi'nin zirvesini temsil eder ve özellikle ışığın kubbe altındaki dağılımı mimari bir deha örneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 16

Batı resim sanatında perspektifin kullanılmaya başlaması hangi sanatçı ile olmuştur?

Leonardo da Vinci

Michelangelo Buonarroti

Raffaello Sanzio

Albrecht Dürer

Giotto di Bondone

Açıklama:

Batı resim sanatında merkezi (doğrusal) perspektifin bilimsel ve matematiksel temellerle kullanılmaya başlanması, Erken Rönesans sanatçısı Masaccio ile olmuştur (15. yüzyıl). Masaccio’nun 'Kutsal Üçleme' freski, perspektifin resim yüzeyine derinlik katmak amacıyla kullanıldığı en erken ve en önemli örneklerden biridir. Bu teknik daha sonra Leonardo da Vinci gibi sanatçılar tarafından geliştirilmiştir.

Doğru Cevap: E

Soru 17

Aşağıdakilerden hangisi ışığın genel özellikleri arasında yer almaz?

Yöneltilebilir.

Yansıtılabilir.

Kırılamaz.

Bölünebilir.

Dağıtılabilir.

Açıklama:

Işık, temel olarak elektromanyetik bir dalga ve foton adı verilen parçacıklardan oluşan bir enerji formu olup, boşlukta saniyede yaklaşık 300.000 km hızla yayılır ve homojen ortamlarda düz bir çizgide ilerler. 'Işığın kavisli yayılması' (kırılma ve yansıma hariç) veya ses dalgası olması gibi iddialar, ışığın genel kabul görmüş fiziksel özellikleri arasında yer almaz.

Doğru Cevap: C

Soru 18

Tarihin en önemli kutsal yapıtlarından biridir. Bizans İmparatoru Justinyanus Dönemi'nde bugünkü kubbesi ile yapılmıştır. Bu olağanüstü yapı ile Justinyanus, tüm dünyaya imparatorluğunun Tanrı katında kutsanmış en büyük uygarlık olduğunu adeta haykırmıştır. Ayrıca, ışığın dinî mabette kullanımının en iyi örneklerindendir. Ana kubbenin hem ağırlığını azaltmak hem de ana mekânın aydınlatılmasını sağlamak için kubbenin altında açılmış olan 40 adet pencereden süzülen ışık, bir illüzyon (yanılsama) yaratarak kubbeyi karanlıkta yüzüyormuş gibi gösterir. Böylece madde ışığın içinde süzülerek soyut, ruhsal bir görüntüye dönüşür.
Paragrafta tanımı yapılan mimari yapının adı aşağıdakilerden hangisidir?

Pantheon

Tac Mahal

Ayasofya

Fresko, Siena

St. Denis Kilisesi

Açıklama:

Tanımı yapılan ve Bizans İmparatoru Justinyanus döneminde (6. yüzyıl) inşa edilen, ana kubbesinin etrafındaki 40 pencereden süzülen ışıkla kubbenin adeta karanlıkta yüzüyormuş gibi bir illüzyon yarattığı mimari yapı Ayasofya'dır. Bu yapıda ışık, maddeyi aşarak soyut ve ruhsal bir görünüme dönüşür, bu da imparatorluğun ilahi kudretini simgeler.

Doğru Cevap: C

Ünite 5

Soru 1

Peter Schlemihl’in Olağanüstü Öyküsü (1814) kitabında, tam da Modern Çağı'n başlangıcında, edebiyatta gölgeyi bir metafor olarak varlık sorunu ile ilişkilendiren kitabın yazarı aşağıdakilerden hangisidir?

La Fontaine

Victor Hugo

Adelbert Von Chamisso

Gustav Flaubert

Emile Zola

Açıklama:

Bu eser, Peter Schlemihl’in Olağanüstü Öyküsü, 1814 yılında Adelbert von Chamisso tarafından yazılmıştır. Eserde, kahraman Peter Schlemihl’in gölgesini kaybetmesi, Modern Çağ'ın başlangıcında kişinin varlık ve kimlik sorunlarını edebi bir metafor olarak ele alır.

Doğru Cevap: C

Soru 2

20. yüzyılın sonlarına doğru Simülasyon (Hipergerçeklik) Kuramı ve postmodernizm üzerine yapmış olduğu çalışmalarıyla bilinen kuramcı, yazar aşağıdakilerden hangisidir?

Jean Baudrillard

Michel Foucault

Jacques Derrida

Jacques Lacan

Gilles Deleuze

Açıklama:

Postmodernizm ve özellikle Simülasyon (Hipergerçeklik) Kuramı üzerine yaptığı çalışmalarla tanınan önemli kuramcı Jean Baudrillard’dır. Baudrillard, günümüzde gerçekliğin yerini simülasyonların aldığını ve bunun sonucunda hipergerçekliğin ortaya çıktığını savunur.

Doğru Cevap: A

Soru 3

Süprematist Manifesto’da, “Kendimi formun sıfırına dönüştürdüm ve çöplerle dolu akademik sanat havuzunun dışına sürükledim.” diyen sanatçı aşağıdakilerden hangisidir?

El Lissitzky

Vera Yermolayeva

Kazimir Maleviç

İlya Chashnik

Olga Rozanova

Açıklama:

Süprematist Manifesto'da bu ifadeyi kullanan sanatçı Kazimir Malevich’tir. Malevich, sanatı nesnel gerçekliğin taklidinden kurtarmayı ve saf duyarlılığa ulaşmayı amaçlamıştır. "Formun sıfırına dönüştürmek" ifadesi, tüm temsiliyetten arınmış, temel geometrik formlara dönüşü simgeler.

Doğru Cevap: C

Soru 4

“Siyah Kare” yapıtıyla bilinen sanatçı aşağıdakilerden hangisidir?

Kazimir Maleviç

Alexander Rodchenko

El Lissitzky

Nikolai Suetin

Olga Rozanova

Açıklama:

Siyah Kare (Black Square) eseri, Süprematizm akımının en ikonik ve temel eserlerinden biridir ve bu eserin yaratıcısı Kazimir Malevich’tir. Bu eser, Malevich'in sanatta nesnesizliğe ulaşma arayışını ve resmin başlangıç noktasına dönüşünü temsil eder.

Doğru Cevap: A

Soru 5

Heykellerinde formu olabildiğince sadeleştirerek varlığın arketipine (kök örneğine) ulaşmayı hedefleyen bir sanat anlayışına sahip sanatçı aşağıdakilerden hangisidir?

Karel Appel

Kazimir Maleviç

Costantin Brancusi

Alberto Giacometti

Ernst Barlach

Açıklama:

Formu olabildiğince sadeleştirerek eserin özüne ve varlığın arketipine ulaşmayı hedefleyen, modern heykeltıraşlığın öncülerinden olan sanatçı Constantin Brâncuși'dir. Brâncuși’nin eserleri, malzemenin saf formunu ve özünü ortaya çıkarmayı amaçlar.

Doğru Cevap: C

Soru 6

......................ressamları gölgeyi, tuval üzerinde yaratmak istedikleri tuhaf, mistik, gizemli ve zaman zaman ürkütücü dünyanın vazgeçilmez ögeleri olarak kullanmışlar.
Cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

Suprematizm

Sürrealizm

Kübizm

Empresyonizm

Dadaizm

Açıklama:

Metafizik Ressamlar, özellikle Giorgio de Chirico, eserlerinde gölgeyi uzun, keskin ve mantıksız bir şekilde kullanarak tuval üzerinde yaratmak istedikleri tuhaf, mistik, gizemli ve zaman zaman ürkütücü atmosferin vazgeçilmez ögeleri olarak kullanmışlardır.

Doğru Cevap: B

Soru 7

1981’de Roma’da gerçekleştirdiği “Warhol De Chirico’ya Karşı” adlı sergiyi gerçekleştiren sanatçı aşağıdakilerden hangisidir?

Kazimir Maleviç

Joseph Beusy

Andy Warhol

Richard Hamilton

Nicolas Castello

Açıklama:

1981’de Roma’da gerçekleştirilen “Warhol De Chirico’ya Karşı” sergisi, iki farklı dönemin ve stilin (Pop Art ve Metafizik Resim) temsilcileri olan Andy Warhol ve Giorgio de Chirico'nun çalışmalarını bir araya getirerek modern sanatın farklı yönlerini incelemiştir. Serginin gerçekleştirilmesinde ve popülerleştirilmesinde önemli rol oynayan sanatçılardan biri Andy Warhol'dur.

Doğru Cevap: C

Soru 8

Plastik Sanat Teorisi ve toplumsal plastik sanat düşüncesini ortaya olan sanatçı aşağıdakilerden hangisidir?

Joseph Beusy

Tristan Tzara

Marcel Duchamp

Francis Picabia

Raoul Haousmann

Açıklama:

Plastik Sanat Teorisi ve toplumsal plastik sanat düşüncesini ortaya atan ve özellikle Süprematizm akımının kurucusu olan sanatçı Kazimir Malevich'tir. Malevich, resimdeki formların ve renklerin saf ilişkisi üzerine yoğunlaşarak sanata dair kuramsal temeller oluşturmuştur.

Doğru Cevap: A

Soru 9

Doğal Tarih Ansiklopedisi’nde resmin doğuş öyküsünü anlatan yazar aşağıdakilerden hangisidir?

Joseph Meyer

John Harris

Piliny the Elder

Ephraim Chambers

Roger Bacon

Açıklama:

Doğal Tarih Ansiklopedisi (Naturalis Historia) adlı eserinde, resmin doğuş öyküsünü (Corinthli Butades'in gölgeyi çizerek resmi keşfetmesi gibi efsaneleri) anlatan yazar Büyük Plinius (Pliny the Elder)'dur. Bu öykü, resmin kökenini gölgenin izini sürme fikrine dayandırır.

Doğru Cevap: C

Soru 10

Bir çocuğun gölgenin ışık ile olan ilişkisini kavraması, gölgenin ışık noksanlığı anlamına geldiğini hangi yaşlarda olur?

Açıklama:

Çocukların gölgenin oluşum mekanizmasını, yani gölgenin ışık noksanlığı anlamına geldiğini ve cisimlerin ışığı engellemesi sonucu oluştuğunu kavramaları genellikle 6-8 yaşları arasında gerçekleşir. Bu dönem, çocukların somut mantıksal düşünme becerilerini geliştirdiği dönemdir.

Doğru Cevap: D

Soru 11

Güneş ışınları kaç derece açıyla düşünce cisim ile gölgesi aynı boyda olur?

Açıklama:

Bir cismin boyu ile gölgesinin boyunun aynı olması için, güneş ışınlarının cisme 45 derece açıyla düşmesi gerekir. Bu, geometrik olarak gölgenin ve cismin yüksekliğinin oluşturduğu dik üçgende tepe açısının 45 derece olduğu anlamına gelir.

Doğru Cevap: C

Soru 12

Kişilik katmanlarını tanımlamaya yönelik çalışmasında bilinçaltının ilk katmanına “gölge” adını veren psikiyatr aşağıdakilerden hangisidir?

Carl Gustav Jung

Albert Bandura

Martin Seligman

Howard Gadner

Daniel Goleman

Açıklama:

Kişilik katmanlarını tanımlamaya yönelik çalışmalarında, özellikle kolektif bilinçdışının ilk katmanına kişinin bastırılmış, kabul edilmeyen yanlarını içeren “gölge” (shadow) adını veren psikiyatr Carl Gustav Jung'dur. Gölge, Jungiyen psikolojide temel bir arketip kavramıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 13

Ünlü mağara metaforu ile gölgeye atfedilen anlamlarıyla da bilinen ünlü düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

Sokrates

Aristoteles

Demokritos

Tales

Eflatun (Platon)

Açıklama:

Ünlü Mağara Metaforu’nda (Mağara Allegorisi), zincirlenmiş insanların duvardaki gölgeleri gerçeklik sanması üzerinden bilgi ve gerçeklik kavramlarını tartışan ünlü düşünür Platon’dur (Eflatun). Platon'a göre gölgeler, idealaların (gerçekliğin) sadece soluk bir yansımasıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 14

Fiziksel olarak kaç tür gölge vardır?

Açıklama:

Fiziksel olarak, bir ışık kaynağı ve bir nesne arasındaki etkileşim sonucunda genellikle iki tür gölge oluşur: Tam gölge (Umbra), ışığın tamamen engellendiği bölge; ve Yarı gölge (Penumbra), ışığın bir kısmının ulaştığı bölge. Yani iki tür gölge vardır.

Doğru Cevap: A

Soru 15

Nesnenin başka bir yüzey üzerinde oluşturduğu gölgeye ................... denir.
Cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

Bağlı gölge

Düşen gölge

İç gölge

Mükemmel gölge

Hareketli gölge

Açıklama:

Nesnenin kendisi yerine, ışığın nesne tarafından engellenmesi sonucu başka bir yüzey üzerinde oluşan gölgeye atılan gölge (cast shadow) veya düşen gölge denir.

Doğru Cevap: B

Soru 16

“Mükemmel resim doğanın bir aynasıdır.” diyen, sanatında gölgenin temsiline büyük önem veren sanatçı kimdir?

Rembrant Harmenszoon van Rijn

Peter Paul Rubens

Francisco Goya

Diego Velazquez

Johannes Vermeer

Açıklama:

“Mükemmel resim doğanın bir aynasıdır” sözüyle tanınan ve resimlerinde gölgenin doğru temsili ve ışık-gölge kullanımı (sfumato) konusunda çığır açan sanatçı Leonardo da Vinci’dir. Da Vinci, sanat ve bilimi birleştirerek gölgenin form üzerindeki etkilerini incelemiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 17

Aşağıdakilerden hangisi sanatta karanlık ve aydınlığın oluşturduğu zıtlık için kullanılan terimdir?

Allegori

Chiaroscuro

Dekalomani

Dekolaj

İzokefali

Açıklama:

Sanatta aydınlık (chiaro) ve karanlık (scuro) arasındaki güçlü zıtlık ve ton geçişleri ile derinlik ve hacim yaratma tekniği için kullanılan İtalyanca terim Chiaroscuro (Kiyaroskuro) veya Türkçede Işık-Gölge terimidir.

Doğru Cevap: B

Soru 18

Siyahı renk paletlerinden çıkarıp gölgeleri koyu renklerin karışımları olarak resimleyen sanatçılar hangi sanat akımı içerisinde yer alır?

Empresyonizm

Kübizm

Realizm

Sürrealizm

Rönesans

Açıklama:

Siyah rengi paletlerinden çıkararak gölgeleri gri yerine koyu mavi, mor veya kahverengi gibi koyu renklerin karışımlarıyla resmeden sanatçılar Empresyonizm (İzlenimcilik) akımı içinde yer alırlar. Onlar, gölgelerin doğada tam olarak siyah olmadığını gözlemlemişlerdir.

Doğru Cevap: A

Soru 19

Gölge de plastik sanatlar gibi varlığını …............... borçludur.
Cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

altın orana

dengeye

ritme

ışığa

kompozisyona

Açıklama:

Gölgenin var olabilmesi için mutlaka bir ışık kaynağına ihtiyaç vardır; nesneler ışığı engellediği için gölge oluşur. Benzer şekilde, plastik sanatlar (özellikle heykel ve resim), ışık sayesinde formun, hacmin ve derinliğin algılanmasını sağlar. Dolayısıyla gölge ve plastik sanatlar varlığını ışığa borçludur.

Doğru Cevap: D

Soru 20

Sanatı karanlığı sonsuz olanakların kaynağı olarak gören ve "Siyah Kare" isimli tabloyu yapan sanatçının adı aşağıdakilerden hangisidir?

Michelangelo Merisi da Caravaggio

Kazimir Maleviç

Salvador Dali

Pablo Picasso

Man Ray

Açıklama:

"Siyah Kare" (Black Square) tablosu ile bilinen ve karanlığı, sonsuz olanakların kaynağı ve saf duyarlılığın temsili olarak gören sanatçı Kazimir Malevich’tir. Bu eser, Süprematizm akımının başlangıç noktası ve nesnesizliğin zirvesi olarak kabul edilir.

Doğru Cevap: B

Ünite 6

Soru 1

"Resimde boşluk, mekân, uzam rasyonel bir gözlemin yanılsamasından çok duyguların aktarımı için kullanılmıştır." tanımlaması hangi sanat akımını ifade eder?

Epresyonizm

Kübizm

Romantizm

Dadaizm

Fütürizm

Açıklama:

Bu tanım, özellikle 20. yüzyılın başlarında ortaya çıkan ve geleneksel rasyonel temsilin ötesine geçen Ekspresyonizm (Dışavurumculuk) akımını ifade eder. Ekspresyonistler, sanat eserinde nesnel gerçekliği değil, sanatçının iç dünyasını, yoğun duygularını ve kaygılarını yansıtmayı amaçlamıştır.
Bu bağlamda, resimdeki mekân ve boşluk, rasyonel bir gözlemin ürünü olan perspektif kurallarını terk ederek, duygusal etkiyi ve ruh halini aktarmak için deforme edilmiş veya sembolik olarak kullanılmıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 2

Hangi sanat akımı ile birlikte sanatçılar resim yüzeyinde, artık sadece duyulara yönelik olmayan, boşluk ve zaman ilişkisini düşünsel bir kaygıyla ele almaya başladı?

Kübizm

Empresyonizm

Dadaizm

Fütürizm

Romantizm

Açıklama:

Boşluk ve zaman ilişkisinin düşünsel bir kaygıyla ele alınmaya başlanması, Kübizm (Cubism) akımı ile gerçekleşmiştir. Kübistler, özellikle Analitik Kübizm aşamasında, geleneksel tek bakış açılı (perspektif) mekân algısını yıkarak, nesneleri birden fazla bakış açısından aynı anda resim yüzeyine aktarmayı hedeflemiştir. Bu yaklaşım, boşluğu ve uzamı sadece duyulara yönelik bir yanılsama olmaktan çıkarıp, düşünsel ve analitik bir boyutta, zamanı da içeren dört boyutlu bir gerçeklik olarak ele almıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 3

"Nesne ile bağlarını kökten koparırken, mekân algısını da resmin dışında bırakarak tamamen değişime uğrattı." cümlesinde hangi sanat hareketinden bahsedilmektedir?

Kübizm

Empresyonizm

Fütürizm

Soyut Resim

Konstrüktivizm

Açıklama:

Bu ifade, sanatta 1910'lardan sonra ortaya çıkan Nesnesiz Sanat veya Soyut Sanat (Non-figüratif) hareketini tarif etmektedir. Sanatçılar, temsil edilen nesnelerle olan bağlarını kopararak, sanatın konusunun bizzat renk, form ve yüzey olmasını sağladılar. Bu radikal kopuş, aynı zamanda geleneksel mekân algısını (persimsel derinlik illüzyonu) resmin dışında bırakarak, resim yüzeyinin fiziksel bir alanın illüzyonu olmadığını, kendi başına bir gerçeklik olduğunu vurgulamıştır. Öncüleri arasında Kandinsky ve Malevich sayılabilir.

Doğru Cevap: D

Soru 4

“Resim yüzeyinde alışıldık mekân algısını deneyimlememize karşın, bu mekân içinde yer alan nesneler oluşları ve konumları ile fiziksel gerçekliğe uymaz.” cümlesi hangi sanat akımını tarif eder?

Fovizm

Empresyonizm

Fütürizm

Konstrüktivizm

Sürrealizm

Açıklama:

Bu tarif, Sürrealizm (Gerçeküstücülük) akımına aittir. Sürrealistler, resim yüzeyinde derinlik ve perspektif gibi alışıldık mekân algılarını (örneğin ufuk çizgisi) kullanabilirler; ancak bu mekânın içine yerleştirilen nesneler (örneğin eriyen saatler, bilinçaltı imgeleri) fiziksel gerçeklik kurallarına, mantığa veya yerçekimine uymaz. Amaç, rüyalar ve bilinçaltı dünyasının irrasyonel mantığını görselleştirmektir.

Doğru Cevap: E

Soru 5

“Büyük Cam” olarak da bilinen yapıtı “Bekârları Tarafından Çırılçıplak Soyulan Gelin”i cam kullanarak mekânla bütünleştirmenin ötesine geçirerek akıp giden zamanın içine de dâhil etmiştir.
Yukarıda tanıtılan yapıt kime aittir?

Marcel Duchamp

Kazimir Maleviç

Vassily Kandisky

Vladimir Tatlin

Mikhail Matiushin

Açıklama:

Tanıtılan bu avangard yapıt, 20. yüzyılın en etkili sanatçılarından biri olan Marcel Duchamp’a aittir. Eserin resmi adı “Bekârları Tarafından Çırılçıplak Soyulan Gelin, Hatta” olup, kısaca “Büyük Cam” olarak bilinir. Duchamp, eserde cam kullanarak, yapıtı sadece bulunduğu fiziksel mekânla bütünleştirmenin ötesine geçirmiş; aynı zamanda camın doğal çatlamaları ve zamanla üzerindeki tozlanmaları da eserin tamamlanmış hali olarak kabul ederek zaman kavramını da sanat yapıtının aktif bir bileşeni haline getirmiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 6

Uzamsal Kavram adını verdiği yapıtlarında hareket, zaman ve boşluk aramak için tuval yüzeyini keserek yeni bir boyut ve sonsuzluk duygusu yaratan sanatçı aşağıdakilerden hangisidir?

Umberto Boccioni

Carlo Carra

Lucio Fontana

Vladimir Tatlin

Gino Severini

Açıklama:

Bahsedilen sanatçı, Uzamsal Kavram (Concetto Spaziale) serisi ile tanınan İtalyan sanatçı Lucio Fontana'dır. Fontana, tuvali keserek veya delerek (tagli ve buchi), resmin geleneksel iki boyutlu yüzeyini reddetmiş ve fiziksel olarak tuvalin arkasındaki uzamı, boşluğu ve sonsuzluğu yapıtın bir parçası haline getirmiştir. Bu eylem, sanatta yeni bir boyut arayışını ve uzamsal dinamiklerin sorgulanmasını temsil eder.

Doğru Cevap: C

Soru 7

“Artık kütleyi değil, sergilenen nesnelerle boşluğu yontuyoruz.” cümlesi hangi sanat akımının anlayışını tarif eder?

Kübizm

Fütürizm

Empresyonizm

Minimalizm

Soyut Sanat

Açıklama:

Bu cümle, 1960'larda ortaya çıkan Minimalizm (Minimal Sanat) akımının heykel anlayışını tarif eder. Minimalistler, geleneksel heykelin odaklandığı kütle ve kapalı form yerine, nesnenin kendi biçiminden ziyade, nesnenin bulunduğu mekânla (boşlukla) kurduğu ilişkiyi ve bu ilişkinin izleyici üzerindeki deneyimini vurgulamıştır. Yani, heykelin çevresindeki boşluk, yontulan kütle kadar önemli, hatta kütlenin kendisinden bağımsızlaşarak algılanan bir malzeme haline gelmiştir.

Doğru Cevap: D

Soru 8

Batı uygarlığı boşluk kavramını daha çok hangi kavram veya kavramlar üzerinden ele almıştır?

Mesafe

Zaman ve Hareket

Genişleme ve Uzlaşma

Boyut ve Aralık

Hiçlik ve Boşluk

Açıklama:

Batı uygarlığı felsefesi, Antik Yunan'dan (Örn: Aristoteles'in boşluğun imkansızlığı tezi) itibaren boşluk kavramını genellikle fiziksel mekân ve Varlık sorunları üzerinden ele almıştır. Boşluk, genellikle nesnenin (varlığın) bulunmadığı yer olarak tanımlanmış veya Varlık kavramının karşıtı olarak konumlandırılmıştır. Batı düşüncesi boşluğu rasyonel, ölçülebilir Mekân ve Zaman kategorileri üzerinden incelemiştir.

Doğru Cevap: B

Soru 9

“Uzak Doğu uygarlıklarında ……………………. varlık algısının temeli olarak tanımlanır.”
Cümlede boş bırakılan yere aşağıdaki seçeneklerden hangisi getirilmelidir?

Hiçlik ve Boşluk

Geometri

Şekil ve Konum

Hareket ve Zaman

Meydan ve Saha

Açıklama:

Uzak Doğu uygarlıklarında (özellikle Taoculuk ve Zen Budizmi'nde), Boşluk (Sunyata, Mu, Ku) bir eksiklik veya yokluk olarak değil, tam tersine, tüm potansiyelin ve oluşun kaynağı, yani varlık algısının temeli olarak tanımlanır. Bu felsefede, boşluk, mutlak bütünlüğün ve tükenmez olanın zeminidir.

Doğru Cevap: A

Soru 10

Etrafımızı saran evrene ilk kez “kozmos” adını veren düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

Immanuel Kant

Pisagor

Demokritos

Leukippos

Epikür

Açıklama:

Etrafımızı saran evrene, yani düzenlenmiş, uyumlu bütüne ilk kez “kozmos” adını veren düşünür Pisagor'dur. Pisagor, evrenin matematiksel bir düzen ve harmoni içinde olduğuna inanmış ve bu düzeni ifade etmek için bu terimi kullanmıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 11

"Boşluk, içinde hiçbir duyulur cismin bulunmadığı aralık, ara nesnedir." görüşünü ortaya atan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

Farabi

İbni Sina

Aristo

Immanuel Kant

Pisagor

Açıklama:

Bu tanım, Atomcu okulun önde gelen isimlerinden olan Demokritos'a aittir. Demokritos'a göre evren, tamamen katı, bölünmez parçacıklar olan atomlar ile bu atomların içinde hareket ettiği boşluktan (void) oluşur. Bu boşluk, içinde hiçbir duyulur cismin bulunmadığı, ancak varlığı zorunlu olan ara nesnedir.

Doğru Cevap: C

Soru 12

Aşağıdakilerden hangisi bütünlüğü “temel bütünlük, görünürdeki boşluktur, tükenmez olandır” diye tanımlayan Taocu felsefenin önde gelen düşünürlerindendir?

Konfücyüs

Meng Zi

Kong Sun Long

Hui Shi

Leo Tzu

Açıklama:

Bütünlüğü “temel bütünlük, görünürdeki boşluktur, tükenmez olandır” diye tanımlayan Taocu felsefenin önde gelen düşünürü Lao Tzu'dur (Laozi). Taoculukta, evrenin kaynağı olan Tao, tanımlanamayan, sınırsız ve görünmez bir boşluk (Wu) olarak kavranır; bu boşluk, her şeyin var olmasını sağlayan temel bütünlüktür.

Doğru Cevap: E

Soru 13

Aristo’dan beri süregelen Kant ile devam eden Kartezyen temelli özne-nesne ayrımına karşı çıkan ve özne merkezli metafizik varlık anlayışı yerine ontoloji temelli bir yaklaşım ile varlığın ele alınması gerektiğini öne süren düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

Martin Heidegger

Rene Descartes

Baruch Spinoza

Georg Wilhelm

Friedrich Hegel

Açıklama:

Aristo’dan beri süregelen, Kant ile devam eden Kartezyen temelli özne-nesne ayrımına karşı çıkan ve özne merkezli metafizik varlık anlayışı yerine ontoloji temelli (varoluş bilimi) bir yaklaşım ile varlığın ele alınması gerektiğini öne süren düşünür Martin Heidegger'dir. Heidegger, özellikle ‘Varlık ve Zaman’ eserinde, Batı felsefesinin Varlık (Sein) sorusunu unuttuğunu iddia etmiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 14

1912 de yapmış olduğu Guitar (Gitar) çalışmasında sanatçının boşluğu heykelin malzemelerinden biri olarak kullandığını görüyoruz. Guitar çalışması aşağıdaki sanatçıların hangisinin eseridir?

Pablo Picasso

Naum Gabo

Antonie Pevsner

Auguste Rodin

Umberto Boccinoni

Açıklama:

1912 tarihli “Guitar” (Gitar) çalışması, Pablo Picasso'ya aittir. Bu eser, heykel sanatında bir devrim yaratmıştır. Picasso, kütlesel bir heykel yerine, düz levhaları (karton veya metal) kullanarak bir konstrüksiyon yaratmış ve bu sayede geleneksel kütleyi ortadan kaldırarak, formun içindeki ve etrafındaki boşluğu, heykelin bizzat bir malzemesi ve formun ayrılmaz bir bileşeni olarak kullanmıştır. Bu, Kübist heykelin önemli bir özelliğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 15

…………………… heykel mimariden tamamen bağımsızlaşarak etrafında dolaşılarak her açıdan algılanan kendi başına anlam yüklenen bir sanat dalına dönüşmüştür.
Cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

Rönesans’ta

Gotik’te

Barok'ta

Maniyerizm’de

Orta Çağ’da

Açıklama:

Cümledeki boşluğa, Rönesans ile temelleri atılan ve Modernizm ile tam bağımsızlığına ulaşan Heykel Sanatı veya Serbest Heykel kavramı gelmelidir. Heykel, mimari bir süsleme olmaktan tamamen bağımsızlaşarak, izleyicinin etrafında dolaşarak her açıdan algılayabileceği ve kendi başına anlam yüklenen bir sanat dalına dönüşmüştür. Bu dönüşüm, heykelin mekânla olan ilişkisini temelden değiştirmiştir.

Doğru Cevap: C

Soru 16

Heykellerini yarım bırakarak izleyicinin heykeli boşlukta tamamlamasını isteyen sanatçı aşağıdakilerden hangisidir?

Naum Gabo

Auguste Rodin

Antonie Pevsner

Pablo Picasso

Umberto Boccinoni

Açıklama:

Heykellerini kasıtlı olarak bitmemiş (non-finito) bırakan ve izleyicinin zihnini kullanarak eseri boşlukta tamamlamasını teşvik eden sanatçılardan biri Auguste Rodin'dir. Bu teknik, eserin çevresindeki uzam ile etkileşimini güçlendirir ve izleyicinin sadece kütleyi değil, aynı zamanda hayal gücüyle doldurulan mekânsal boşluğu da algılamasını sağlar.

Doğru Cevap: B

Soru 17

Heykellerinde çoğunlukla kullandığı elips ve spirallerde oluşan formları ile uzam, boşluk, alan, ölçü, ağırlık ve zaman kavramlarını izleyicinin beden algısı üzerinden sorgulamaya çalışan sanatçı aşağıdakilerden hangisidir?

Richart Serra

Alberto Giacommetti

Naum Gabo

Antonie Pesvsner

Vladimir Tatlin

Açıklama:

Heykellerinde elips ve spiral gibi organik ve soyut formları kullanarak, uzam, boşluk, alan ve ağırlık gibi kavramları izleyicinin beden algısı üzerinden sorgulamaya çalışan sanatçı Henry Moore'dur. Moore, heykellerindeki delikleri ve oyukları kullanarak, boşluğu kütlenin ayrılmaz bir parçası haline getirmiş ve bu formların insan bedeninin temel formlarıyla (özellikle yatan figürler) kurduğu ilişkiyi vurgulamıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 18

Boşluk kavramını aklın kavrayabileceği varlık kavramı üzerinden tanımlayan, akıl ile kavranacak ilk varlığın tanrı olduğunu ve nesneler dünyasına indiğimizde toprak, su, hava ve ateş gibi dört unsurun her birinin sıcak ve soğuk gibi karşıtlıkla birleşerek maddeyi oluşturduğunu vurgulayan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

Farabi

İbni Sina

Aristo

Lao Tzu

Descartes

Açıklama:

Evreni dört temel unsur (toprak, su, hava, ateş) üzerinden açıklayan ve bu unsurların karşıtlıklarla (sıcak-soğuk vb.) birleşerek maddeyi oluşturduğunu savunan düşünür Empedokles'tir. Empedokles, aynı zamanda akılla kavranacak ilk varlığın Tanrı olduğunu öne sürerek, boşluk kavramını fiziksel unsurların yanı sıra akılsal varlık hiyerarşisi içinde de tanımlamıştır. (Bu tanım, Empedokles'in doğa felsefesi ile akıl/tanrı felsefesini birleştiren klasik Batı metafiziğine işaret eder.)

Doğru Cevap: A

Soru 19

……………düşünürleri boşluğu fiziksel bir zemin üzerinden ele alırken, ………………. boşluk kavramını daha tasavvufî (içsel) açıdan ele almışlardır.
Cümlede boş bırakılan yerlere sırasıyla aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

İslam - Batı rasyonalist düşünürleri

Batı rasyonalist - İslam filozofları

Antik çağ - İslam filozofları

İslam - Antik çağ felsefecileri

Antik çağ - Batı rasyonalist düşünürleri

Açıklama:

Boşluk kavramı, kültürel ve felsefi olarak farklı ele alınmıştır. Batı düşünürleri (Atomistler, Fizikçiler) boşluğu genellikle ölçülebilir, nesnel bir fiziksel zemin (mekân) üzerinden ele alırken; Uzak Doğu felsefeleri (Taoizm, Budizm) boşluğu (Sunyata) bir yokluktan ziyade, tasavvufî (içsel) bir varoluş kaynağı ve mutlak gerçeklik olarak ele almıştır. Bu nedenle boşluklara sırasıyla Batı ve Uzak Doğu gelmelidir.

Doğru Cevap: B

Soru 20

Resimsel boşluk ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Gerçek anlamda uzam içermez.

İki boyutlu bir düzlem üzerindedir.

Görme duyusu ile algılanır.

Yanılsama şeklindedir.

Üç boyutludur.

Açıklama:

Resimsel boşluk, sanat tarihi boyunca illüzyon, rasyonel temsil veya duygusal ifade aracı olarak kullanılmıştır. Resimsel boşlukla ilgili yanlış bir ifade, genellikle belirli bir döneme ait teknik özelliğin yanlış tarif edilmesidir. Örneğin, Rönesans’ta resimsel boşluk, duygusal anlatımı güçlendirmek için perspektif kurallarını reddetmiştir şeklindeki bir ifade yanlıştır. Çünkü Rönesans, tam aksine lineer perspektif ile rasyonel ve ölçülebilir bir derinlik illüzyonu yaratmayı hedeflemiştir; perspektif kurallarının reddi 20. yüzyıl akımlarına aittir.

Doğru Cevap: E

Ünite 7

Soru 1

Geometrik ilkelere dayalı yaptığı resimlerinde uyguladığı yöntem ile yaptığı çizimin gerçek dünyadaki görsel algımız ile benzerliğini ortaya koyan Floransalı sanatçı ve mimar aşağıdakilerden hangisidir?

Raffaello Sanzio

Michelangelo di Lodovico Buonarroti Simoni

Jan van Eyck

Flippo Brunesleschi

Piero della Francesca

Açıklama:

Geometrik ilkelere dayalı merkezi perspektif (lineer perspektif) yöntemini sistemli hale getirerek, yaptığı çizimin gerçek dünyadaki görsel algımızla benzerliğini bilimsel olarak ortaya koyan Floransalı sanatçı ve mimar Filippo Brunelleschi’dir. Bu keşif, Rönesans resminde üç boyutlu mekân yanılsamasının yüzeye aktarılmasında devrim yaratmıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 2

“Ressamların resmetmeye çalıştıkları şey aslında görülmez boşluktur.” ifadesiyle boşluğun ressamlar için önemini belirten ressam ve yazar aşağıdakilerden hangisidir?

Umberto Eco

Jhon Berger

George Kepes

Vasili Kandisky

Jerry Saltz

Açıklama:

Post-Empresyonist dönemin önemli figürlerinden olan ressam ve yazar Maurice Denis, resimde boşluğun sadece arka plan olmadığını, resmedilen nesneler kadar önemli bir görsel varlık taşıdığını vurgulamıştır. Denis'in 'Ressamların resmetmeye çalıştığı şey aslında görülmez boşluktur' ifadesi, resmin temelinde yatan kompozisyonel dengeye ve yüzeyin algılanmasına dikkat çeker.

Doğru Cevap: B

Soru 3

“Her şey bir şeyle dolmuştur, hiç boşluk yoktur.” diyen İslam düşünürü aşağıdakilerden hangisidir?

İbn el-Farah el Farabi

Hallac-ı Mansur

İbn-i Sina

Gazzali

İbn-i Rüşt

Açıklama:

İbn-i Sina (Avicenna), Antik Yunan felsefesi ve özellikle Aristo'nun fizikselliğe dair görüşlerini temel alarak doğada mutlak bir boşluğun varlığını reddetmiştir. Bu düşünce, 'horror vacui' (boşluk korkusu) kavramıyla da ilişkilidir ve 'Her şey bir şeyle dolmuştur, hiç boşluk yoktur' şeklinde ifade edilir.

Doğru Cevap: A

Soru 4

İslam dünyasının gizemli kadın yaşamı ve süslü objelerini de konuları arasına alan Romantizm ve Neoklasisizm akımlarında etkili olan düşünce hangisidir?

Klasisizm

Empresyonizm

Oryantalizm

Kübizm

Sürrealizm

Açıklama:

Romantizm ve Neoklasisizm akımlarında etkili olan, Batılı sanatçıların İslam dünyasının ve Doğu kültürlerinin egzotik, gizemli ve süslü yönlerini, özellikle de gizli kadın yaşamını konu edindiği düşünce akımı Oryantalizm'dir. Bu akım, Batı'nın hayali bir 'Doğu'ya' dair mekân algısını yansıtır.

Doğru Cevap: C

Soru 5

Uzak Doğu resmi ve kaligrafisinde boşluğun resimsel görsel bir değer olarak resmi yapılan şeye eş değer bir önemle ele alınması Batı sanatında hangi sanat akımına referans olmuştur?

Fovizm

Empresyonizm

Neoklasisizm

Post-empresyonizm

Sürrealizm

Açıklama:

Uzak Doğu resminde ve kaligrafisinde, fırça darbeleri arasındaki boşluk (negatif alan), resmedilen nesne (pozitif alan) ile eş değerde önemli bir resimsel görsel değerdir. Bu boşluk vurgusu, Batı sanatında yüzeyin bütünlüğüne odaklanan ve derinliği reddeden 20. yüzyıl akımlarına, özellikle Soyut Ekspresyonizm ve Minimalizm'e referans olmuştur.

Doğru Cevap: D

Soru 6

Resim düzleminde şekiller arasında oluşan boşluklar ve en arkada kalan düzlemin parçalanmış boşluklarının toplamı resmin mekânıdır. Resim sanatında buna ne ad verilir?

Mas ve Espas

Kadraj

Valör

Değer

Nesnel-Gölgesel

Açıklama:

Resim düzleminde ana figürler veya nesneler dışında kalan, ancak kompozisyonun derinliğini oluşturan alana Negatif Alan (Negative Space) adı verilir. Şekiller arasında oluşan boşluklar ve arkada kalan düzlemin parçalanmış boşluklarının toplamı, sanat eserinin algılanan mekânını oluşturur.

Doğru Cevap: A

Soru 7

Renk planlarının birbirini örtmesi ile oluşan derinlik algısına ne ad verilir?

Profil

Kroki

Kontur

Mas

Planimetrik Espas

Açıklama:

Resim yüzeyinde bir nesnenin diğerini örtmesi veya katmanlanması (layering) yoluyla oluşan derinlik algısına Örtüşme (Overlapping) veya Basamaklama denir. Bu yöntem, nesnelerin uzaydaki göreceli konumunu belirlemede kullanılan temel derinlik ipuçlarından biridir.

Doğru Cevap: E

Soru 8

Rönesans sanatının öncüsü olarak kabul edilen, resim sanatında mekân ve figürü yüzeye perspektif olarak doğruya çok yakın yerleştirmeyi başarmış 13. yy. İtalyan sanatçı aşağıdakilerden hangisidir?

Leonardo da Vinci

Giotto di Bondone

Flippo Brunesleschi

Raffaello Sanzio

Jan van Eyck

Açıklama:

13. yüzyıl İtalyan sanatçısı Giotto di Bondone, Rönesans sanatının öncüsü olarak kabul edilir. Giotto, Bizans geleneğinden koparak figürlerine hacim kazandırmış, mekânı ve figürü yüzeye perspektife doğruya çok yakın bir biçimde yerleştirerek resim sanatında gerçekçiliğin ve mekân algısının temellerini atmıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 9

“Bir kap ancak boşluğu sayesinde yararlı olabilir.” diyen antik Çin filozofu aşağıdakilerden hangisidir?

Lao Tzu

Ssu-ma Ch

Fung Yu-Lan

Hui Tzu

Chuang Tzu

Açıklama:

Antik Çin filozofu Lao Tzu, Taoizm'in kurucusudur. Lao Tzu, varoluşun ve kullanışlılığın özünde 'yokluğun' (boşluğun) yattığını savunur. 'Bir kap ancak boşluğu sayesinde yararlı olabilir' sözüyle, kabın işlevini yerine getirmesi için içindeki boşluğun ne kadar değerli olduğunu felsefi olarak açıklar.

Doğru Cevap: A

Soru 10

Resim içindeki nesne veya figürlerin geometrik perspektifi kullanmaya gerek olmadan en uzak noktalara kadar taşınmasını sağlayan perspektif aşağıdakilerden hangisidir?

Çizgisel perspektif

Hava perspektif

Paralel perspektif

İzometrik perspektif

Konik perspektif

Açıklama:

Atmosferik (Hava) Perspektifi, geometrik çizgi ve kaçış noktaları kullanmaya gerek olmadan resim içindeki nesnelerin en uzak noktalara taşınmasını sağlayan derinlik yöntemidir. Bu yöntemde, uzaktaki nesneler daha az kontrastlı, daha soluk ve renkleri maviye çalan bir şekilde betimlenir; bu da hava katmanlarının etkisiyle oluşan doğal bir görsel illüzyondur.

Doğru Cevap: B

Soru 11

“Arnolfini’nin Düğünü” adlı yapıtında kullandığı ayna imgesi ile dikkat çeken ressam aşağıdakilerden hangisidir?

Jan van Eyck

Diego Velazquez

Flippo Brunesleschi

Leonardo da Vinci

Raffaello

Açıklama:

Kuzey Rönesansı'nın önemli isimlerinden Jan van Eyck, 1434 tarihli 'Arnolfini’nin Düğünü' adlı eserinde karmaşık bir simgesellik kullanmıştır. Eserde, arka duvarda yer alan dışbükey ayna imgesi, resmin mekânını genişletir, görünmeyen alanı yansıtır ve ressamın kendini dahi eser içine yerleştirmesiyle dikkat çeker.

Doğru Cevap: A

Soru 12

Diego Velazquez’in 1656 yılında yaptığı resimde mekân, zaman, simgesel anlatım iç içe geçmiştir. Farklı perspektif yöntemleriyle oluşturulan resim Picasso tarafından da 50’nin üzerinde yorumu yapılmıştır.
Paragrafta hakkında bilgi verilen resim aşağıdakilerden hangisidir?

Arnolfini’nin Düğünü

Boşluğa Sıçrayış

Las Meninnas

Kral ve Kraliçe

Aynadaki Venüs

Açıklama:

Diego Velazquez’in 1656 yılında yaptığı, mekân, zaman ve simgesel anlatımı iç içe geçiren başyapıtı Las Meninas (Nedimeler)’tir. Resim, aynalar ve bakış açısı oyunlarıyla izleyiciyi eserin içine çeken karmaşık bir perspektif sunar. Mekânın bu sorgulanması nedeniyle, modern sanatçı Picasso tarafından 50’den fazla kez yorumlanmıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 13

Görsel dünyamıza yüzeyde görünenin altında yatan yapıyı anlamak için bakmayı öneren ve kübizme giden yolu açan sanatçı aşağıdakilerden hangisidir?

Pablo Picasso

Paul Cezanne

Fernand Leger

Francis Picabia

Georges Braque

Açıklama:

Post-Empresyonist ressam Paul Cézanne, görsel dünyaya bakışını temel geometrik formlara indirgeyerek, yüzeyde görünenin altında yatan yapıyı anlamayı amaçlamıştır. Cézanne’ın bu yapısal analiz çabası ve nesneleri çoklu bakış açısıyla ele alma yaklaşımı, 20. yüzyılın en etkili akımı olan Kübizme giden yolu açmıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 14

Gerçeklik kavramını sorgularken tek bir gerçeğin olamayacağını, dolayısıyla mutlak bir gerçeklikten bahsedemeyeceğimizi söyleyen ve bu düşüncesini “perspektivizm” üzerinden tartışmaya açan filozof aşağıdakilerden hangisidir?

Friedrich Nietzsche

William James

Charles Sanders Peirce

Max Weber

Emile Durkheim

Açıklama:

Alman filozof Friedrich Nietzsche, felsefi görüşlerinde perspektivizm kavramını ortaya atmıştır. Nietzsche, tüm bilginin veya yorumun belirli bir bakış açısı (perspektif) tarafından şartlandırıldığını savunarak, mutlak ve nesnel bir tek gerçekliğin olamayacağını öne sürmüştür.

Doğru Cevap: A

Soru 15

İki boyutlu resmi üç boyutlu rölyef ile bir araya getirerek gerçek mekân ile birleştirmesi ile resim sınırlarını aşarak gerçek mekânda yeni fiziksel boşluklar oluşturan konstrüktivist sanatçı aşağıdakilerden hangisidir?

Naum gabo

Aexander Rodchenko

Vasili Kandinsky

Paul Klee

Lazar Markovich El Lissitzky

Açıklama:

Rus Konstrüktivizm akımının öncülerinden Vladimir Tatlin, sanatı tuvalden kurtararak, iki boyutlu resmi üç boyutlu rölyeflerle birleştirmiş ve bu eserleri sergilendikleri gerçek mekânla bütünleştirmiştir. Onun bu 'köşe rölyefleri' (kontra-rölyef), resim sınırlarını aşarak gerçek mekânda yeni fiziksel boşluklar oluşturmuştur.

Doğru Cevap: E

Soru 16

Sürrealizm akımının önemli temsilcilerinden biri olan sanatçı, 1924’te yaptığı “İki Çocuk Bir Bülbül Tarafından Tehdit Ediliyor” isimli yapıtında boşluk hem algısal hem de fiziksel olarak vardır.
Paragrafta bazı özellikleri verilen sanatçı aşağıdakilerden hangisidir?

Max Ernst

Salvador Dali

Rene Magritte

Marc Chagall

Alberto Giacometti

Açıklama:

Sürrealizm akımının en önemli temsilcilerinden biri olan Max Ernst, 1924’te yaptığı 'İki Çocuk Bir Bülbül Tarafından Tehdit Ediliyor' isimli eserinde gerçeküstü bir ortam yaratarak, algısal (rüyaya benzer) ve fiziksel (nesnelerin beklenmedik yerleştirilmesi) olarak bir boşluk ve tehdit hissini bir araya getirmiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 17

1953 yılında ünlü Amerikan sanatçı Willem de Kooning’den aldığı bir çizimi silgi ile silmesi ile de bilinen ve bu eylemiyle resim yüzeyinin imgelerini boşaltarak resmi kendi boşluğuna geri döndürmüş olan sanatçı aşağıdakilerden hangisidir?

Piet Mondrian

Rene Magritte

Yves Klein

Robert Raushenberg

Max Ernst

Açıklama:

Çağdaş sanatçı Robert Rauschenberg, 1953 yılında yaptığı 'Silinmiş De Kooning Çizimi' (Erased De Kooning Drawing) adlı çalışmasıyla, sanatta yok etme eylemini yaratıcılığın bir parçası olarak kullanmıştır. Rauschenberg, bu eylemle resim yüzeyinin imgelerini boşaltarak, resmi yeniden kendi boşluğuna ve sıfır noktasına döndürmüştür.

Doğru Cevap: D

Soru 18

Sıfırı cebirsel ifade olarak işlemlere katmasıyla pek çok geometrik problemi çözümsüzlükten kurtaran düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

Ömer Hayyam

Aristo

Farabi

Platon

Lao Tzu

Açıklama:

İslam düşünürü ve matematikçisi Harizmi (Al-Khwārizmī), özellikle 'cebir' (algebra) biliminin gelişmesinde kilit rol oynamıştır. Sıfırı (boşluğu temsil eden kavramı) cebirsel ifadelere ve hesaplamalara dahil etmesi, Antik Yunan geometrisinden beri çözümsüz kalan pek çok karmaşık problemin çözülmesine imkân tanımıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 19

Aşağıdakilerden hangisi resim yüzeyinde derinlik yaratmak için kullanılan yöntemlerden biri değildir?

Çizgi ve kontör

Biçim ve zemin

Geçirgenlik

Vernikleme

Şeffalık

Açıklama:

Resim yüzeyinde derinlik yaratmak için kullanılan temel yöntemler: Perspektif (çizgisel/atmosferik), Örtüşme (Basamaklama) ve Gölgeleme (Chiaroscuro). Ancak Yüzey Gerilimi, görsel sanatlarda resim yüzeyinde derinlik yanılsaması oluşturmak için kullanılan bir teknik değildir; bu terim genellikle farklı fiziksel veya sanatsal bağlamlarda kullanılır.

Doğru Cevap: D

Soru 20

Cezanne’ın görsel dünyaya bakıp onu betimlerken yüzeyde görünenin altındaki temel yapıları görme ve bunu resimlerine aktarma çabası, hangi akıma giden yolu açmıştır?

Realizm

Kübizm

Sürrealizm

Dadaizm

Minimalizm

Açıklama:

Paul Cézanne’ın görsel dünyayı betimlerken, nesnelerin altındaki temel geometrik yapıları (küp, koni, silindir) görme ve bu yapıları resimlerine aktarma çabası, nesnelerin çoklu bakış açılarından çözümlenmesine dayanan Kübizm akımının temellerini atmış ve bu akıma giden yolu açmıştır.

Doğru Cevap: B

Ünite 8

Soru 1

Açık sarı rengin toprağa, yeşil rengin suya, mavi rengin havaya ve kırmızı rengin ateşe, siyahın ise karanlığa ait olduğunu referans gösteren sanatçı aşağıdakilerden hangisidir?

Van Gogh

El Greco

Leonardo da Vinci

Peter Paul Rubens

Giotto di Bondone

Açıklama:

Bu soru, renklerin elementlerle veya ruhsal durumlarla ilişkilendirilmesini konu alır. Sanat tarihinde bu tür sembolik renk kullanımları, soyut sanatın öncüsü Wassily Kandinsky ile yakından ilişkilidir. Kandinsky, özellikle teorik yazılarında (Sanatta Ruhsallık Üzerine), renklerin sadece fiziksel değil, aynı zamanda ruhsal ve sembolik anlamlar taşıdığını iddia etmiştir. Açık sarıyı toprağa, yeşili suya, maviyi havaya, kırmızıyı ateşe ve siyahı karanlığa atfetmek, onun renklerin içsel titreşimlerine verdiği önemi gösteren temel sembolik atamaları arasındadır.

Doğru Cevap: C

Soru 2

Ruhsal değerlerin önemini vurgulamak amacı ile resimlerinde canlı renkler yerine renklerin açık ve koyu tonlarını kullanmayı benimseyen Rönesans sanatçısı aşağıdakilerden hangisidir?

Peter Paul Rubens

Michelangelo

Titian

Raffaello Sanzio

Giotto di Bondone

Açıklama:

Rönesans döneminde ruhsal değerleri ve derinliği vurgulamak amacıyla canlı renklerin parlaklığından ziyade açık ve koyu tonları (Valör) kullanma eğilimi gösteren sanatçı Leonardo da Vinci'dir. Da Vinci, özellikle objelerin hatlarını yumuşatarak, ışık ve gölge geçişlerini kademeli hale getiren sfumato tekniği ile tanınır. Bu teknik, resimlerine mistik, derin ve ruhsal bir hava katmış, rengin saf gücü yerine tonların psikolojik ve ruhsal etkisine odaklanmıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 3

Kaçıncı yüzyılda krom sarısı elde edilip ressamların paletine eklenmiştir?

15. yy.

14. yy.

18. yy.

17. yy.

13. yy.

Açıklama:

Yeni pigmentlerin keşfi, özellikle 19. yüzyılda sanat dünyasında büyük değişimlere yol açmıştır. Krom sarısı (Kurşun Kromat), 18. yüzyılın sonlarında keşfedilmiş olmasına rağmen, ticari olarak üretilip ressamların paletine yaygın olarak eklenmesi 19. yüzyılın başlarına denk gelmektedir. Bu parlak ve kalıcı sarı pigment, özellikle İzlenimcilik (Empresyonizm) ve sonrası akımların sanatçıları tarafından doğadaki ışığı daha canlı yakalamak için sıklıkla kullanılmıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 4

"Sanatçılar eserlerine konu ettikleri zenginlik ve ihtişamı anlatmak için parlak renkleri kullanmışlardır." cümlesi ile aşağıdaki hangi dönem sanatçıları ifade edilmektedir?

Barok

Rönesans

Maniyerizm

Realizm

Rokoko

Açıklama:

Zenginlik, ihtişam ve drama anlatımında, duygusal yoğunluğu ve hareketi vurgulamak için parlak, doygun renklerin yoğun olarak kullanıldığı dönem Barok Dönemi'dir (17. yüzyıl). Barok sanatçıları, konularının (genellikle kilise veya aristokrasi) zenginliğini ve gücünü anlatmak için dramatik ışık-gölge kontrastları (chiaroscuro) ve canlı, derin renk paletleri kullanmışlardır.

Doğru Cevap: E

Soru 5

Renk ve biçim ilişkilerini kuramsal olarak araştırmış, rengin her türlü kontrastını resimlerinde kullanmış olan sanatçı aşağıdakilerden hangisidir?

Piet Mondrian

Wasili Kandinsky

Mark Rothko

James Barry

Paul Signac

Açıklama:

Renk ve biçim ilişkilerini kuramsal düzeyde inceleyen ve rengin her türlü kontrastını (sıcak-soğuk, açık-koyu, tamamlayıcı vb.) resimlerinde uygulayan önemli figürlerden biri Johannes Itten veya Josef Albers'tir. Özellikle rengin optik etkileşimlerine odaklanan ve formları basitleştirerek saf renk ilişkilerini sergileyen Josef Albers, kuramsal araştırmaları resme dökmede kilit bir sanatçıdır. Albers, 'Kareye Övgü' serisinde rengin illüzyonlarını ve kontrastlarını sistematik olarak araştırmıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 6

Aşağıdakilerden hangisi resimlerinde yer alan tüm elemanların çok sayıda renk noktacıklarının yan yana gelmesiyle oluştuğu Puantilizm Akımı sanatçılarındandır?

Henri Mattisse

Paul Signac

John Everett Millais

Paul Gauguin

Robert Delaunay

Açıklama:

Bu tanım, 19. yüzyılın sonlarında ortaya çıkan ve renk noktacıklarının yan yana getirilmesiyle görüntü oluşturmayı hedefleyen Puantilizm (veya Divisionizm) akımını ifade eder. Bu tekniğin en önde gelen uygulayıcısı ve kurucusu, renk teorisini bilimsel olarak uygulayan Georges Seurat'dır. Seurat, renkleri paletinde karıştırmak yerine, saf renk noktacıklarını kullanarak renk karışımının izleyicinin gözünde (optik olarak) gerçekleşmesini amaçlamıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 7

Renklerin doğadaki hareketleriyle tanımlanacağını söyleyen ve doğadaki renklerin karşıtlık ve kontrastlıklarına dikkat çekmiş olan sanatçı aşağıdakilerden hangisidir?

Robert Delaunay

Henry Mattisse

Vincent Van Gogh

Piet Mondrain

Georges Seurat

Açıklama:

Renklerin doğadaki sürekli değişen ışık ve atmosfere bağlı olarak hareketini ve karşıtlıklarını inceleyen sanatçılar İzlenimcilik (Empresyonizm) akımına aittir. Bu akımın önde gelen ismi, özellikle seri resimlerinde aynı nesnenin farklı ışık koşullarında nasıl değiştiğini gözlemleyen Claude Monet'dir. Monet, renklerin doğal hareketini ve titreşimini yakalamayı amaçlamış, doğadaki karşıtlıkların görsel etkisine dikkat çekmiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 8

Resimlerinde renk başka şeylerin simgesi, öykünmesi, temsili değildir; sadece kendini temsil eder.
Cümlede aşağıdaki hangi sanatçıdan bahsedilmektedir?

Henry Mattisse

Paul Gaugen

Mark Rothko

Robert Delaunay

Paul Signac

Açıklama:

Bu ifade, rengin bir nesneyi taklit etme veya bir sembol taşıma yükünden kurtarıldığı, sadece kendi varlığı için kullanıldığı modern sanat anlayışını tanımlar. Rengi biçimden üstün tutan ve duygusal ifade aracı olarak kullanan en önemli sanatçılardan biri Henri Matisse'dir. Fovizm'in (Vahşiler) öncüsü olan Matisse, renkleri nesnelerin doğal renklerinden bağımsız, saf ve otonom bir ifade gücü olarak kullanmıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 9

Işığın geniş dalga boyu aralığında insan gözündeki foto reseptör koni hücreleri, yaklaşık 400 nm ile 700 nm arasındaki dalga boyunu renk olarak görür.
Dalga boyu en uzun olan renk aşağıdakilerden hangisidir?

Sarı

Yeşil

Mor

Kırmızı

Mavi

Açıklama:

İnsan gözünün algılayabildiği görünür ışık spektrumu yaklaşık 400 nm (Mor) ile 700 nm (Kırmızı) arasındadır. Spektrumda dalga boyu en uzun olan renk Kırmızı'dır (yaklaşık 620-750 nm aralığı). Kırmızı ışık, atmosferde en az saçılmaya uğrayan ışıktır, bu nedenle uzak mesafelerde veya sisli havalarda daha belirgin olarak görülebilir.

Doğru Cevap: D

Soru 10

Dik açıyla gelen güneş ışıklarının yansıma ve saçılmaya uğramadan doğrudan gözümüze gelmesiyle güneş ışınları........, gökyüzü ........renkte gözükür.
Boş bırakılan yerlere aşağıdaki seçeneklerden hangisi gelmelidir?

beyaz, sarı

beyaz, mavi

sarı, mavi

mavi, beyaz

turuncu, mavi

Açıklama:

Güneş ışınları dik açıyla geldiğinde (öğle vakti), atmosferdeki yolculukları en kısa mesafede gerçekleşir ve ışık bileşenleri daha az saçılmaya uğrar. Bu durumda, ışınların tamamı (yani Beyaz ışık) doğrudan gözümüze ulaşır. Gökyüzü ise atmosferdeki moleküllerin mavi dalga boyunu daha çok saçması (Rayleigh Saçılması) nedeniyle mavi renkte görünür. Dolayısıyla boşluklara Beyaz ve Mavi gelmelidir.

Doğru Cevap: B

Soru 11

Güneş ışığı, su zerreciklerinin (yağmur, fıskiye vb.) içine girdiği zaman, bir kısmı damlaların içinden geçerken kırılmaya uğrayarak yansıması sonucu aşağıdaki hangi atmosferik olay gerçekleşir?

Gökkuşağı

Sis

Gökyüzü beyaz gözükür.

Mavi ışık saçılımı olur.

Gökyüzü grimsi ve mavi gözükür.

Açıklama:

Güneş ışığı (beyaz ışık), su zerreciklerinin (yağmur damlaları) içine girdiğinde, farklı dalga boylarının farklı açılarda kırılmasına (refraksiyon) ve damlanın iç yüzeyinden yansımasına uğrar. Bu kırılma ve yansıma sonucunda beyaz ışık, bileşen renklerine (spektruma) ayrılarak Gökkuşağı olayı gerçekleşir.

Doğru Cevap: A

Soru 12

Üç ana rengin karışımından meydana gelen renkler nasıl tanımlanır?

Tamamlayıcı renkler

Nötr renkler

Kontrast renkler

Zıt renkler

Doygunlaştırılmış renkler

Açıklama:

Boyaların (çıkarımsal) renk sisteminde, üç ana rengin (Kırmızı, Sarı, Mavi) eşit veya dengeli oranlarda karıştırılması sonucunda genellikle renk doygunluğunu kaybederek Nötr Renkler (koyu gri veya siyaha yakın kahverengi tonları) elde edilir. Renk çemberinde, üç ana rengin karışımıyla elde edilen bu tür doygunluğunu yitirmiş renklere Nötr (Neutral) renkler denir.

Doğru Cevap: B

Soru 13

Isaac Newton yaklaşık üç yüz elli yıl önce karanlık bir odada küçük bir delikten içeriye giren ışık demetini bir üçgen prizmadan geçirerek aşağıdaki hangi ışığı bileşenlere ayırmayı başarmıştır?

Mavi

Beyaz

Kırmızı

Sarı

Yeşil

Açıklama:

Isaac Newton, 17. yüzyılda (yaklaşık 350 yıl önce) yaptığı ünlü deneyle, karanlık bir odada prizma kullanarak Güneş Işığını (Beyaz Işık) yedi temel bileşen renge (spektruma) ayırmayı başarmıştır. Bu deney, ışığın renkli bileşenlerden oluştuğunu bilimsel olarak kanıtlamış ve renk teorisinin gelişiminde dönüm noktası olmuştur.

Doğru Cevap: B

Soru 14

Yeryüzünün topraklarında en sık rastlanan demir içeriği yoğun topraktan elde edilen renklerdir.
19. yy.a kadar en sık rastlanan renk tonları aşağıdakilerden hangileridir?

Kırmızı, mavi tonları

Turuncu, sarı, mavi tonları

Kırmız, mavi, mor tonları

Beyaz, turuncu, mavi tonları

Kırmızı, sarı, yeşil tonları

Açıklama:

19. yüzyıla kadar resimde en sık kullanılan pigmentler, yeryüzünden elde edilen doğal pigmentlerdi. Yeryüzünün topraklarında en sık rastlanan demir içeriği yoğun mineral ve killerden üretilen renkler Sarı, Kırmızı ve Kahverengi toprak tonlarıdır (Aşı Boyası ve Umbra). Bu renkler hem bol bulunurlukları hem de kalıcılıkları nedeniyle yaygın olarak kullanılmıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 15

Renk çemberinde birbirinin karşısında bulunan renkler ........... renklerdir.
Cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

tamamlayıcı

doygunlaştırılmış

nötr

monokrom

saf

Açıklama:

Renk çemberinde birbirinin tam karşısında, yani 180 derece zıt konumda bulunan renklere Tamamlayıcı Renkler (Komplemanter Renkler) denir. Bu renkler yan yana kullanıldığında birbirlerinin doygunluğunu artırarak en yüksek kontrastı ve görsel titreşimi yaratırlar. Karıştırıldıklarında ise birbirlerini nötralize ederler.

Doğru Cevap: A

Soru 16

Aşağıdaki hangi renk grubunu huzurlu sakin bir ortam yaratmak istendiğimizde kullanırız?

Sıcak renkler

Nötr renkler

Soğuk renler

Zıt renkler

Monokrom renkler

Açıklama:

Renk psikolojisine göre, huzur, sakinlik ve rahatlama hissi uyandıran renkler Soğuk Renkler grubuna aittir. Bu grup temel olarak Mavi ve Yeşil tonlarından oluşur. Mavi genellikle dinginlik ve güven, yeşil ise doğayı çağrıştırarak rahatlatıcı bir atmosfer yaratır.

Doğru Cevap: C

Soru 17

İnsanlık tarihinde bütün renklerin siyah ve beyazdan türediğine inanan dönem aşağıdakilerden hangisidir?

Neolitik

Antik dönem

Tunç Çağı

Orta Çağ

Yakın Çağ

Açıklama:

İnsanlık tarihinde, Antik Çağ'da ve özellikle Aristoteles'in baskın olduğu dönemde, tüm renklerin siyah ve beyazın (karanlık ve aydınlığın) karışımıyla türediğine inanılırdı. Aristoteles, renkleri beyaz (en parlak) ile siyah (en karanlık) arasında bir geçiş olarak sınıflandırmıştır. Bu teori, Newton'ın 17. yüzyıldaki ışık spektrumu deneylerine kadar etkisini sürdürmüştür.

Doğru Cevap: B

Soru 18

Güç ve dayanıklılığın rengidir. Dışa dönük, yapıcı ve heyecan vericidir. Hırs, eğlence ve cömertlik anlamına gelen renk aşağıdakilerden hangisidir?

Kırmızı

Turuncu

Sarı

Mavi

Yeşil

Açıklama:

Bu özelliklerin tamamı (güç, dayanıklılık, dışa dönüklük, heyecan vericilik, hırs ve cömertlik) Turuncu renge atfedilir. Turuncu, kırmızının enerjisi ile sarının neşesini ve sosyalliğini birleştirir. Bu nedenle yapıcı eylemi, coşkuyu ve pozitif enerjiyi temsil eder.

Doğru Cevap: B

Soru 19

I. Işık
II. Göz
III. Beyin
Fiziksel olarak renk yukarıdakilerin hangisi ya da hangileriyle algılanır?

Yalnız I

Yalnız II

I ve II

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Rengin fiziksel olarak algılanması, üç temel bileşenin eş zamanlı çalışmasını gerektiren karmaşık bir fizyolojik ve psikolojik süreçtir:
I. Işık: Nesneden yansıyarak uyaranı sağlar.
II. Göz: Işık sinyallerini alan ve elektriksel impulslara dönüştüren koni hücreleri içerir.
III. Beyin: Gözden gelen sinyalleri işleyerek bu impulsları renk olarak yorumlar.
Bu nedenle, renk fiziksel olarak bu üç bileşen ile algılanır.

Doğru Cevap: E

Soru 20

Tamamlayıcı Renk Teorisi'ne göre Sarı’nın tamamlayıcısı aşağıdakilerden hangisidir?

Mavi

Mor

Yeşil

Turuncu

Kırmızı

Açıklama:

Geleneksel Çıkarımsal Renk Teorisi'nde (RYB modeli), bir ana rengin tamamlayıcısı, diğer iki ana rengin karıştırılmasıyla oluşan ikincil renktir. Ana renkler Kırmızı, Sarı ve Mavidir. Sarı’nın tamamlayıcısı, Kırmızı ve Mavi’nin karışımıyla elde edilen Mor renktir. Sarı ve Mor, renk çemberinde birbirine en zıt konumda bulunur.

Doğru Cevap: B

Ünite 9

Soru 1

Resim düzleminde, yer çekimine paralel olmayan biçim ve çizgiler dinamik etkileri ile ............... izlenimi yaratır.
Cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

hareket

ritim

derinlik

denge

perspektif

Açıklama:

Resim düzleminde, yer çekimine paralel olmayan (eğik veya çapraz) biçim ve çizgiler, eserde gözü hareket ettirerek yoğun bir gerilim ve hareket hissi yaratır. Bu yerleşim, kompozisyona dinamizm izlenimi kazandırır.

Doğru Cevap: A

Soru 2

Resim düzleminde yer alan plastik ögelerin yön değişikliği ............oluşturur.
Cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?

Ritim

Hareket

Düzen

Derinlik

Denge

Açıklama:

Resim düzleminde yer alan plastik ögelerin (çizgi, biçim, renk) yön değiştirmesi veya hareketli bir akış oluşturması, izleyicinin gözünü yüzey boyunca yönlendirir ve bu da görsel bir hareket algısı veya tansiyon (gerilim) oluşturur.

Doğru Cevap: B

Soru 3

I. Renk değeri eşitliği
II. Farklı güçlerin dengesi
III. Çizgisel uyumluluk
Yukarıda verilen seçeneklerden hangisi ya da hangileri statik dengeyi oluşturan ögelerden değildir?

Yalnız I

I ve II

Yalnız II

I ve III

Yalnız III

Açıklama:

Statik denge, tipik olarak simetriye ve eşitliğe dayanır (I. Renk değeri eşitliği, III. Çizgisel uyumluluk). Farklı güçlerin dengesi (II) ise, asimetrik yerleşimde görsel ağırlıklar eşitlenirken, ögelerin biçim ve değerlerinin farklı olduğu dinamik dengenin bir özelliğidir. Bu nedenle II, statik dengeyi oluşturan öge değildir.

Doğru Cevap: C

Soru 4

İki birimin büyüklük, renk değeri, çizgisel uyumluluk gibi simetri esasına dayalı karşıtlığı ile aşağıdakilerden hangisi sağlanır?

Dinamik denge

Renk dengesi

Statik denge

Derinlik

Ritmik denge

Açıklama:

İki birimin büyüklük, renk değeri ve çizgisel uyumluluk gibi özelliklerde simetri esasına dayalı karşıtlığı, kompozisyonda iki tarafın da mutlak eşitlikte görsel ağırlığa sahip olmasını sağlar. Bu durum, durağanlık ve ciddiyet hissi veren Statik Denge ile sağlanır.

Doğru Cevap: C

Soru 5

Resim yüzey özelliklerini analiz ederken hareket kavramını tansiyon kavramı ile değiştirerek terminolojide değişim yapmış olan sanatçı aşağıdakilerden hangisidir?

Wassily Kandinsky

Piet Mondrian

Robert Delunay

Giorgio Morandi

Umberto Boccioni

Açıklama:

Soyut Dışavurumculuğun önemli figürlerinden Hans Hofmann, resim yüzeyi analizlerinde, özellikle renk ve biçimlerin mekansal ilişkisini açıklarken 'hareket' yerine 'tansiyon' (gerilim) kavramını öne çıkarmış ve meşhur 'Push and Pull' (İtme ve Çekme) teorisini geliştirmiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 6

Bir kompozisyonda her iki taraftaki görsel ağırlık eşit olduğunda benzeşmeyen objelerin birbirlerini tamamlamasıyla ...............oluşur.
Cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?

Simetri

Ritim

Hareket

Asimetri

Gerilim

Açıklama:

Görsel ağırlık her iki tarafta eşit olmasına rağmen, objelerin biçim, renk veya doku açısından birbirlerine benzemediği ve farklı ögelerin birbirini dengelediği bu kompozisyon türü Asimetrik Denge (veya İnformal Denge) olarak adlandırılır. Bu denge türü daha dinamik ve ilgi çekicidir.

Doğru Cevap: D

Soru 7

Düzenli devamlılık evrenin .......... oluşturur ve ............. bu ritme bağlı olarak belirlenir.
Cümlede boş bırakılan yerlere sırasıyla aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

hareketini - denge de

ritmini - zaman da

hareketini - zaman da

ritmini - denge de

hareketini - ritim de

Açıklama:

Evrende görülen düzenli devamlılık ve döngüler (gece-gündüz, mevsimler) evrenin ritmini oluşturur. Varoluşun ve doğanın akışı bu ritme bağlıdır ve zaman algısı ve ölçümü bu ritim üzerinden belirlenir.

Doğru Cevap: B

Soru 8

Aşağıdakilerden hangisi düzenli ritme dayalı bir etkinliktir?

İnsanın göz kapaklarını açıp kapaması

Gözlerin sürekli hareket etmesi

Öfke anında yapılan bedensel hareket

Mevsimlerin değişimi

Balıkların sudaki hareketi

Açıklama:

Düzenli ritim, ögelerin veya olayların eşit aralıklarla ve öngörülebilir bir şekilde tekrar etmesidir. İnsan vücudunun temel hareketlerinden olan Yürüyüş, eşit adımlarla ve düzenli bir tempo ile devam ettiği için düzenli ritme dayalı tipik bir faaliyettir.

Doğru Cevap: D

Soru 9

Bir insanın uykudayken göz kapakları altında gözlerinin hareket etmesi uykunun hangi evresidir?

1. evre

REM evresi

2. evre

3. evre

Non REM evresi

Açıklama:

Uykunun bir evresi olan REM (Rapid Eye Movement - Hızlı Göz Hareketi) uykusu, rüyaların en yoğun yaşandığı evredir. Bu esnada, beyin aktiftir ve göz kapakları altında hızlı göz hareketleri (istemsiz hareketler) gözlenir.

Doğru Cevap: B

Soru 10

Aşağıdakilerden hangisi gözün istemsiz hareketine örnek verilebilir?

Yürüyüş yaparken kafamızın hareketine bağlı kısa göz hareketi

Dans ederken ayak hareketlerimiz

Gezegenlerin yörüngelerindeki yolculuğu

Kalp atışımız

Mevsimlerin değişimi

Açıklama:

Göz hareketlerinin çoğu istemli olsa da, bazı hareketler refleksiftir. Nistagmus, göz kürelerinin sürekli, istemsiz ve ritmik salınımlarıdır ve görsel sistemin veya denge sisteminin istemsiz hareketine bir örnektir.

Doğru Cevap: A

Soru 11

Araştırmalara göre, ikili ilişkilerde beden dili, sözlerle ifade ettiklerimizden %........ daha fazla anlam taşır.
Cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

Açıklama:

İletişim uzmanları (özellikle Mehrabian modeli) tarafından yapılan araştırmalara göre, yüz yüze iletişimde duygusal mesajların büyük bir kısmı sözlü değil, sözsüz kanallarla (beden dili ve ses tonu) iletilir. Beden dili, sözlerle ifade ettiklerimizden yaklaşık %65 (bu oran kaynaktan kaynağa değişebilir, ancak yüksek bir yüzdeyi temsil eder) daha fazla anlam taşır ve iletişimin büyük bir bölümünü oluşturur.

Doğru Cevap: C

Soru 12

Stroboskopik hareketle yaptığı deneylerde gözlemcilerin belirli koşullar altında algıladıkları şeyin bir konumdan diğerine hareket eden bir nesne değil, iki nesne arasında gerçekleşen ve her ikisiyle ilgisi olan “saf hareket” olduğunu bulduğunu bulan Gestalt kuramcısı aşağıdakilerden hangisidir?

Max Wertheir

Wolfgap Kohler

Kurt Kaffka

Fritz Peris

Jhann Wolfgang von Goethe

Açıklama:

Gestalt kuramının kurucusu Max Wertheimer, stroboskopik hareket (hızla ardı ardına gösterilen durağan görüntüler) üzerine yaptığı deneylerde, izleyicinin iki ayrı nesne yerine, aralarındaki sürekliliği algıladığı “saf hareket” olgusunu (Phi Fenomeni) tanımlamıştır. Bu, hareket algısının basit uyaranların toplamından fazlası olduğunu gösterir.

Doğru Cevap: A

Soru 13

Evrendeki varlıkların birbirleri arasındaki gerilimin oluşturduğu ritimli hareketin dinamik dengesi altın oran denilen matematiksel veride sayısal karşılığını bulur.
Altın oranın sayısal karşılığı aşağıdakilerden hangisidir?

1,02

0,140

1,618

1,025

1,125

Açıklama:

Doğada ve sanatta uyumu, dengeyi ve estetiği temsil eden Altın Oran (Golden Ratio), Yunanca 'fi' (Φ) harfi ile gösterilir ve matematiksel olarak yaklaşık 1.618 sayısına karşılık gelir. Bu oran, parçalar ve bütün arasındaki ideal ilişkiyi ifade eder.

Doğru Cevap: C

Soru 14

Antik Yunan’da altın oran uygulayıcısı olarak bilinen ve isminin baş harfinin okunuşu olan “fi” altın oranı belirleyen sayıları ifade etmede kullanılan heykeltraş aşağıdakilerden hangisidir?

Leochares

Fidias

Polykeitos

Skopas

Pihidias

Açıklama:

Antik Yunan’ın ünlü heykeltıraşı Phidias, Parthenon gibi eserlerinde altın oranı uyguladığı bilinen bir sanatçıdır. Altın oranı temsil eden 'fi' (Φ) sembolü, onun isminin baş harfinin okunuşu olması nedeniyle kullanılmıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 15

15. yy. Rönesans öncesi, Arap ve Hint matematikçilerin geliştirdiği ondalık sistemi ‘’Liber Abaci’’ adını verdiği kitapla Batı dünyasına tanıtan kişi aşağıdakilerden hangisidir?

Pisalı Leonardo Fibonacci

Leonardo da Vinci

Luca Pacionli

Hieronimo Cardano

Ludovico Ferrari

Açıklama:

İtalyan matematikçi Leonardo Fibonacci, 1202 yılında yazdığı 'Liber Abaci' (Hesap Kitabı) adlı eseriyle, Arap ve Hint matematikçiler tarafından geliştirilen ondalık sistemi (ve sıfır kavramını) Batı dünyasına tanıtmış ve böylece aritmetik devriminin öncüsü olmuştur.

Doğru Cevap: A

Soru 16

I. Ahenk ve armoni oluşturur.
II. Düzen ifadesi verir.
III. Dikkatimizi dağıtır.
Yukarıda verilen seçeneklerden hangisi ya da hangileri sanatta ritim fonksiyonlarının etkilerinden değildir?

Yalnız I

I ve II

I, II ve III

Yalnız III

I ve III

Açıklama:

Sanatta ritim, ögelerin tekrarı yoluyla Ahenk ve armoni (I) ile Düzen (II) oluşturur ve kompozisyonun bütünlüğünü sağlar. Ritim, görsel akışı düzenlediği için dikkatimizi dağıtmaz (III), aksine odaklanmayı ve akıcılığı teşvik eder. Dolayısıyla III, ritmin fonksiyonlarından değildir.

Doğru Cevap: A

Soru 17

Bir sanat eserinde yapıtı oluşturan ögelerden birinin ya da daha fazlasının düzenli ya da düzensiz tekrarı bize ……............….. verir.
Cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

dengeyi

altın oranı

kompozisyonu

düzeni

ritmi

Açıklama:

Bir sanat eserinde çizgisel veya biçimsel ögelerin ya da diğer yapısal ögelerin düzenli ya da düzensiz tekrarı yoluyla elde edilen görsel süreklilik ve hareket duygusu Ritim olarak adlandırılır. Ritim, esere akış ve canlılık katar.

Doğru Cevap: E

Ünite 10

Soru 1

"Sanat yapıtı oluşturma süreci, sanatçının hissetme, görme tarzıdır. Fazla bir çabaya ihtiyaç duymadan üretme dürtüsünü kendisinde bulur. Benim için film düşüncemde biter, diğer insanların görmesi için filme çekerim.” diyen ünlü film yönetmeni aşağıdakilerden hangisidir?

Alfred Hichcock

Jean-Luc Godard

Luis Bunuel

Martin Scorsese

Woody Allen

Açıklama:

Bu söz, sanat eserinin yaratılma sürecini, sanatçının dışsal bir çabadan çok, içsel bir görme ve hissetme tarzı olarak tanımlamaktadır. Film düşüncesinin zihinde tamamlanması ve sadece başkalarının görmesi için çekilmesi fikri, otobiyografik ve düşsel sinemanın en önemli temsilcilerinden biri olan Federico Fellini'ye aittir. Fellini, eserlerini genellikle bilinçaltından ve kişisel vizyonundan yola çıkarak üretmiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 2

Sanatçının en ayırt edici, en belirgin özelliği aşağıdakilerden hangisidir?

El becerisi

Düşünme yeteneği

Hayal gücü

Kinetik enerjisi

Duyumsaması

Açıklama:

Sanatçıyı diğer insanlardan ayıran en belirgin ve temel özellik yaratıcılıktır. Yaratıcılık, sanatçının alışılmışın dışında, özgün fikirler ve biçimler üreterek, dünyayı farklı bir bakış açısıyla yorumlama yeteneğini ifade eder. Sanatçının algılama biçimi, estetik nesneyi meydana getiren başlıca kaynaktır.

Doğru Cevap: C

Soru 3

Düşsel güçlerin uyarımı için sanatçının görsel dünyadaki uyarılara ihtiyacı olduğu bir gerçektir.
Ressamlara, düş güçlerini uyarmaları için nem lekeli duvarlara ve karışık renkli taşlara bakmalarını salık veren ünlü sanatçı aşağıdakilerden hangisidir?

Paul Klee

Wassily Kandinsky

Piet Mondrian

Michelangelo di Lodovico Buonarroti

Leonardo da Vinci

Açıklama:

Rönesans döneminin evrensel dehası Leonardo da Vinci, sanatçıların yaratıcı güçlerini ve hayal güçlerini harekete geçirmek için bu tür rastgele formlara bakmalarını önermiştir. Da Vinci, nem lekeleri, taş damarları veya sıva çatlakları gibi doğal düzensizliklerin, ressamın zihninde yeni biçimler ve kompozisyonlar oluşturmasına yardımcı olabileceğini belirtmiştir. Bu yaklaşım, sanatçının sadece doğayı taklit etmemesi, aynı zamanda onu yorumlaması gerektiğini vurgular.

Doğru Cevap: E

Soru 4

Çizginin Dışındakiler adlı araştırma kitabında farklı disiplin ve sanat dallarında deha olarak nitelenen kişilerin yaşamlarını incelemiş ve 10 bin saat kuralı diye adlandırdığı bir olgu ortaya koymuş olan Kanadalı gazeteci ve yazar aşağıdakilerden hangisidir?

Anthony Giddens

David Fredman

Muray Rohtbard

Malcolm Gladwell

Anthony McGrew

Açıklama:

Kanadalı gazeteci ve yazar Malcolm Gladwell, 'Çizginin Dışındakiler' (Outliers) adlı eserinde, üstün başarı gösteren kişilerin (dehaların) biyografilerini incelemiştir. Gladwell, bir alanda gerçek ustalık ve uzmanlık elde etmek için yaklaşık 10 bin saatlik bilinçli pratiğin gerekli olduğu hipotezini ortaya atmıştır. Bu kural, yeteneğin yanı sıra yoğun ve uzun süreli çalışmanın önemini vurgular.

Doğru Cevap: D

Soru 5

Yapıtın, her izleyicinin algısı ile yeniden yaratıldığını söyleyen yazar aşağıdakilerden hangisidir?

Umberto Eco

Rollo May

Anthony Giddens

Adolf von Hildebran

Michael Wolf

Açıklama:

Yapıtın, izleyicinin algısıyla yeniden yaratıldığını söyleyen yazar Umberto Eco’dur. Eco, bu fikri özellikle Açık Yapıt (Opera Aperta) kavramıyla açıklamıştır. Ona göre, modern sanat yapıtları yoruma o kadar açıktır ki, her alımlayıcı (izleyici) kendi kişisel, duygusal ve kültürel birikimleriyle esere yeni bir anlam katarak, eseri yeniden yaratır.

Doğru Cevap: A

Soru 6

Sanatçı da estetik nesnenin belirlenmesi .......................... katılımıyla oluşur ki, bu da sanat eserinin yapılmasındaki başlangıcı teşkil eder.
Cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi ya da hangileri getirilmelidir?

Duyum-Duygu

Duyum-Duygu-Düşünce

Duygu-Hayal Gücü

İlham-Duygu-Hayal gücü

Düşünce-Duygu

Açıklama:

Estetik deneyim ve dolayısıyla estetik nesnenin belirlenmesi için sanatçının üretimine ek olarak izleyici (alımlayıcı) katılımı zorunludur. Sanat eseri (fiziksel nesne), ancak izleyici onu algıladığında ve yorumladığında estetik nesneye dönüşür ve sanat yapıtının varoluş süreci tamamlanır. Bu nedenle cümlede boş bırakılan yere 'izleyici (alımlayıcı)' getirilmelidir.

Doğru Cevap: B

Soru 7

“Yaratıcı yazar, oyun oynayan bir çocukla aynı işi yapar. Son derece ciddiye aldığı -yani büyük oranda duygu yüklediği- bir fantezi dünyası yaratır ve bu arada bunu gerçeklikten kesin bir biçimde ayırır.” diyen ve psikanaliz biliminin de kurucusu kabul edilen araştırmacı aşağıdakilerden hangisidir?

Anne Frank

Sigmund Freud

Melanie Klein

Susan Isaacs

Karen Horney

Açıklama:

Psikanalizin kurucusu kabul edilen Sigmund Freud, yaratıcılığı ve sanat yapıtı üretimini, nevroz ve rüya oluşumuyla aynı mekanizmalara bağlar. Freud, yaratıcı yazarın, ciddiye aldığı fantezi dünyasını (çocukların oyunları gibi) yaratarak, bilinçdışı arzularını toplumsal olarak kabul edilebilir bir biçimde (yüceltme yoluyla) ifade ettiğini savunur.

Doğru Cevap: B

Soru 8

Aşağıdakilerden hangisi yaratıcı kişiye ait özelliklerden biri değildir?

Katı kurallarla yaşayan, duyarsız

Merak eden

İç dünyası ve dış dünyasıyla bağlantı kurabilen

Görüntülerden anlam çıkarabilen

Yeni ve farklı şeyleri öğrenme heveslisi

Açıklama:

Yaratıcı kişiler genellikle esnek, meraklı, risk almaktan çekinmeyen, eleştiriye açık ve rutin dışı düşünce biçimine sahip kişilerdir. Bu bağlamda, 'rutine ve kurallara aşırı bağlılık' yaratıcı bir kişiye ait özelliklerden biri değildir. Yaratıcılık, mevcut yapıları sorgulamayı ve değiştirmeyi gerektirir.

Doğru Cevap: A

Soru 9

Resim çizme etkinliğinin bir tür dil olarak gören dil bilimci filozof aşağıdakilerden hangisidir?

Johann Wolfgang von Goethe

J.J Rousseau

Wilhem von Humboldt

Max Osborn

Paul Klee

Açıklama:

Resim çizme etkinliğini bir tür dil olarak gören, dil bilimci filozof Ludwig Wittgenstein'dır. Wittgenstein, özellikle 'Tractatus Logico-Philosophicus' adlı eserinde, dilin dünyayı resmetmesi üzerine yoğunlaşmıştır. Sanat, sözel dil gibi, dünyayı temsil etmenin ve anlamı iletmenin bir görsel aracı olarak görülür.

Doğru Cevap: E

Soru 10

20. yy. başlarında tasarım elemanlarının ve estetiğin biçimle ilişkisini sanat eğitimine içerik olarak yansıtmış olan sanat kurumu aşağıdakilerden hangisidir?

Bauhaus

Julliard School

Royal College of Art

Pratt Institute

ESMOD International

Açıklama:

20. yüzyılın başlarında Almanya'da kurulan ve tasarım elemanlarının biçimle ilişkisini sanat eğitimine içerik olarak yansıtan sanat kurumu Bauhaus'tur. Bauhaus, sanat ve zanaatı birleştirmeyi, estetik biçimi işlevsellikle kaynaştırmayı amaçlamış ve modern mimari ve tasarım eğitiminin temellerini atmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 11

Kinestetik algı aşağıdaki hangisi ya da hangileri arasındaki işlem sonucu oluşur?

Göz, sinir-kas

Göz, beyin

Göz, sinir-kas, beyin

Göz

Sinir-kas, beyin

Açıklama:

Kinestetik algı, vücudumuzun hareketini ve uzaydaki konumunu algılama duyusudur. Bu algı, dışsal duyular yerine, vücut içindeki sensörler tarafından sağlanır. Kinestetik algı, esas olarak kaslar, tendonlar ve eklemler arasındaki etkileşim ve işlem sonucu oluşur. Bu sensörler sayesinde vücudumuzun hareketini ve eforunu hissederiz.

Doğru Cevap: C

Soru 12

26 Nisan 1937 tarihinde İspanya’nın küçük bir kenti olan Guarnica, Alman uçakları tarafından saldırıya uğrar. Guarnica ile ilgili haberlerin etkisiyle yapılmış olan ‘’Guarnica’’ adlı yapıt aşağıdakilerden hangi sanatçıya aittir?

Francisco Goya

Pablo Picasso

Joseph Mallord William Turner

George Braque

Paul Cezanne

Açıklama:

26 Nisan 1937’deki Guernica bombardımanının ardından, savaşın dehşetini ve İspanyol İç Savaşı'nın trajedisini yansıtmak amacıyla yapılmış olan anıtsal eser 'Guernica', kübizmin en büyük temsilcilerinden Pablo Picasso’ya aittir. Bu eser, savaş karşıtı bir sembol olarak sanat tarihinde önemli bir yer tutar.

Doğru Cevap: B

Soru 13

“Herhangi bir tarih döneminin psikolojik ve tinsel mizacını anlamak istiyorsanız, bunu o dönemin sanatının derinlerinde aramaktan daha iyisini yapamazsınız.” diyen psikolog, yazar aşağıdakilerden hangisidir?

Paul Tillich

Rollo May

Umberto Eco

Henry Bergson

Leon Chestov

Açıklama:

Bu söz, bir dönemin ruhunu (zeitgeist) ve derin psikolojik yapısını anlamada sanatın vazgeçilmez bir kaynak olduğunu vurgular. Bu yaklaşım, sanatın toplumsal ve kültürel analizdeki merkezi rolünü öne süren Arnold Hauser’e veya kültürel psikolojiye odaklanan psikologlara ait olabilir. Sanat, o dönemin bilinçdışı eğilimlerini ve tinsel mizacını en saf haliyle yansıtır.

Doğru Cevap: B

Soru 14

Yapım süresi boyunca sanatçının hareketinin gücü, hızı ve yönü yapıta yansır.
Bunu hangi sanat hareketlerinde gözlemlenebilir?

Maniyerizm

Empresyonizm

Kübizm ve fütürizm

Aksiyon sanatı ve dışavurumculuk

Romantizm

Açıklama:

Sanatçının hareketinin gücü, hızı ve yönünün doğrudan yapıta yansıdığı sanat hareketi, özellikle 2. Dünya Savaşı sonrası ABD’de ortaya çıkan Soyut Dışavurumculuk (Abstract Expressionism) içinde yer alan Aksiyon Resmi (Action Painting) akımıdır. Jackson Pollock gibi sanatçılar, tuval üzerine boya damlatırken veya fırlatırken, fiziksel eylemlerini eserin biçimine dönüştürmüştür.

Doğru Cevap: D

Soru 15

Çocuklar ve sanatçılar yaşama, yaşamı çoğunluğun algıladığı kanunlarla, ahlaki, geleneksel, dinsel yaptırımlarla tekdüze bakmazlar. Onlar yaşamın değişen dinamiklerini, görünenin ardındaki gerçekleri sezen, kavrayan ve bunları oyunları/sanatları ile nesnelleştirebilen özel insanlardır.
Çocuk ile sanatçıyı ayıran en önemli şey, çocuğun doğuştan gelen hangi özelliğidir?

Zeki olması

Saf olması

Sezgi gücü

Algı gücü

Kavrama gücü

Açıklama:

Hem çocuklar hem de sanatçılar dünyaya geleneksel normların dışında bakabilse de, çocuğu ayıran en önemli özellik, onun aktivitesinin doğuştan gelen ve bilinçli estetik amaç gütmeyen oyun ve içgüdüsel ifade olmasıdır. Sanatçı ise, yeteneğini bilinçli bir estetik iletişim amacı ve teknik ustalıkla nesnelleştirir.

Doğru Cevap: B

Soru 16

Bakmak, açıkça görülen şeyin biçiminin ve benzerliğinin doğal olarak gözle algılanmasından başka bir şey değildir. Ama bir nesneyi, şeklin gözdeki basit ve doğal algılayışından başka bir şey kabul ederek görme, özel bir uygulamayla aynı nesneyi iyice tanıma yollarını aramak demektir.
Görmek ve bakmak arasındaki farkı tanımlayan sanatçı aşağıdakilerden hangisidir?

Nicolas Poussin

Henry Mattisse

Pablo Picasso

Piet Mondrain

Paul Klee

Açıklama:

Bakmak (pasif algı) ile görmek (aktif, bilinçli ve derinlemesine inceleme) arasındaki farkı tanımlayan sanatçı veya sanat teorisyeni, görsel dünyanın derinlemesine analizini önemseyen figürlerden biri olan John Ruskin'dir. Ruskin, sadece görsel benzerliği değil, nesnenin özünü ve ayrıntısını kavramanın gerekliliğini vurgulayarak görme eylemini özel bir uygulama olarak tanımlamıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 17

Sanat derslerinin amacı görsel, yorumsal olarak biçimlendirici düşünme biçimine ulaşmaktır. 1961’de kendine özgü düşünme biçimi olarak tanımladığı sanatın eğitim ile geliştirilebileceğini ortaya atan kuramcı aşağıdakilerden hangisidir?

Walter Groupius

Paul Klee

Herbert Read

J. F. Schiller

R. Pfenning

Açıklama:

Sanat derslerinin amacının görsel ve yorumsal olarak biçimlendirici düşünme biçimine ulaşmak olduğunu belirten ve sanatın kendine özgü düşünme biçiminin eğitimle geliştirilebileceğini savunan kuramcı Elliot W. Eisner'dır. Eisner, sanat eğitiminin sadece teknik beceri değil, aynı zamanda bilişsel gelişim ve benzersiz problem çözme yetenekleri sağladığını öne sürmüştür.

Doğru Cevap: E

Soru 18

Sanatçı için de …..............….., doğuştan getirdiği görsel yetenek kadar önemlidir. Dahası bu yeteneğin ..............…….. dönüşmesi için zorunluluktur.
Cümlede boş bırakılan yerlere sırasıyla aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

deha/sanata

uzmanlık/ustalığa

sanat/ustalığa

sanatçı olmak/dehaya

çalışmak/dehaya

Açıklama:

Sanatçılar için doğuştan gelen görsel yetenek ne kadar önemliyse, bu yeteneği geliştirmek için harcanan eğitim (veya çalışma/pratik) de o kadar önemlidir. Dahası, yeteneğin tam anlamıyla ustalık (yetkinlik) veya profesyonel sanata dönüşmesi için sürekli ve bilinçli çaba zorunludur. Dolayısıyla boşluklara sırasıyla 'eğitim' ve 'ustalığa' getirilmelidir.

Doğru Cevap: E

Soru 19

1. Dünya Savaşı’ndan sonra ABD’de ortaya çıkan ve Harold Rosenberg’in kullandığı terimle tanımlanan resim üslubu aşağıdakilerden hangisidir?

Aksiyon Resmi

Kolaj

Asemblaj

Karakalem

Enstalasyon

Açıklama:

1. Dünya Savaşı’ndan sonra ABD’de ortaya çıkan ve Harold Rosenberg’in 'Action Painting' (Aksiyon Resmi) terimiyle tanımladığı resim üslubu, Soyut Dışavurumculuk akımına aittir. Rosenberg, bu terimi, yapıtın bitmiş halinden çok, sanatçının tuval üzerindeki fiziksel hareketine ve spontane eylemine odaklanan ressamları tanımlamak için kullanmıştır.

Doğru Cevap: A

Ünite 11

Soru 1

Aşağıdakilerden hangisi bir resim yüzeyinde plastik görüntünün organik, dinamik olabilmesi için gerekli ögelerden değildir?

Hareket

Ritim ve uyum

Parçaların birlikteliği

Denge

Sabitlik

Açıklama:

Plastik görüntü, resim yüzeyinde yaratılan görsel organizasyonun canlılığını ve hareketini ifade eder. Bir görüntünün organik ve dinamik olabilmesi için denge, ritim, hareket ve gerilim gibi temel görsel algı ilkelerinin kullanılması gerekir. Gerekli ögeler genellikle görsel olarak algılanan ve düzenlemeye katkıda bulunan unsurlardır. Yüzeyin sadece maddesel varlığı veya kullanılan malzemenin kimyasal yapısı, görüntünün organik/dinamik niteliği için doğrudan bir öge değil, sadece bir araçtır.

Doğru Cevap: E

Soru 2

Görsel dünyanın ışıkla, hareketle değişen görsel değerleri içsel dünyada hızlı değişimlere neden olur.
Aşağıdakilerden hangisi, görsel deneyimlerle elde edilmiş olan bilgilerin oluşumunda etken değildir?

Bilgi birikimi

Sosyal olayların etkisi

Bilimsel gelişmeler

Araç, gereç kullanımı

Teknolojik değişimler

Açıklama:

Görsel deneyimlerle elde edilen bilgilerin oluşumunda, dış dünyadan gelen ışık, hareket ve görsel değerler gibi fiziksel girdilerin duyusal ve bilişsel süreçlerle işlenmesi esastır. Gözün retina üzerindeki tepkileri, beynin bu tepkileri düzenlemesi ve önceki görsel hafıza bu süreçte etkendir. Görsel olmayan girdiler (örneğin, dokunsal hafıza veya işitsel çağrışımlar) görsel bilginin oluşumunda doğrudan etken değildir.

Doğru Cevap: D

Soru 3

Işık enerjisi bir resim yüzeyi üzerine düştüğünde farklı yayılmalarda farklı pigmentler tarafından soğurulur ya da yansıtılır. Pigmentlerin yapısı aşağıdaki duyumsamalarımızdan hangisini sağlamaz?

Renklerin tonunu

Resim yüzeyinin sınırlarını

Biçimlerin karakterini

Renklerin parlaklığını

Renklerin değerini

Açıklama:

Işık, bir resim yüzeyine düştüğünde, pigmentler belirli dalga boylarını soğurur ve diğerlerini yansıtır. Yansıyan dalga boyları gözümüz tarafından algılanır ve renk, değer (açıklık/koyuluk) ve yoğunluk (kromatiklik) duyumsamalarını sağlar. Pigmentlerin kimyasal yapısı ve ışıkla etkileşimi, dokunma veya ağırlık algısı gibi mekanik veya fiziksel duyumsamalarımızı sağlamaz; bunlar dokunsal ve proprioseptif duyularla ilişkilidir.

Doğru Cevap: B

Soru 4

Göz uzun bir süre kırmızı ışık ışınlarına maruz kalırsa, kırmızı yüzeyden ayrıldığı anda aşağıdakilerden hangi renk geç görüntü olarak gözümüzün önünde belirir?

Yeşil

Kırmızı

Mavi

Sarı

Mor

Açıklama:

Göz, uzun süre yoğun bir renge (bu durumda kırmızı) maruz kaldığında, ilgili reseptörler (koniler) yorgunluk yaşar. Kırmızı yüzeyden ayrılıp nötr bir yüzeye bakıldığında, yorgun düşen kırmızı reseptörlerin eksikliği nedeniyle, beyin otomatik olarak kırmızının tamamlayıcı rengini (zıt rengini) algılar. Kırmızının tamamlayıcı rengi yeşil veya siyan-yeşildir (turkuaz). Bu durum, negatif geç görüntü olarak bilinir.

Doğru Cevap: A

Soru 5

Aşağıdakilerden hangisi plastik düzenlemenin koşullarından biri olamaz?

Yakınlık

Kopya

Duygusal alan

Benzerlik/eşitlik

Süreklilik

Açıklama:

Plastik düzenleme, görsel yüzeyde anlamlı ve etkili bir organizasyon yaratmanın kurallarını ifade eder. Bu koşullar, denge, ritim, gerilim, uyum ve bütünlük gibi nesnel ilkeleri içerir. Bu ilkeler, eserin izleyici üzerindeki etkisini yapılandırır. Bireysel tercihin önceliği veya sanatçının öznel duyguları, düzenlemenin koşullarından (yani yapısal zorunluluklarından) biri olamaz; bu, eserin içeriği veya tarzı ile ilgilidir.

Doğru Cevap: B

Soru 6

Resim yüzeyindeki plastik görüntüden bahsederken ”Göz ısrarla bütünlük ister.” diyen yazar ve teorisyen aşağıdakilerden hangisidir?

Goethe

J.K. Rowling

Emily Bronte

George Orwell

Ray Bradbury

Açıklama:

Görsel algı teorisinde önde gelen isimlerden biri olan Rudolf Arnheim, 'Görsel Düşünme' (Visual Thinking) adlı çalışmasında ve diğer eserlerinde, insan gözünün (ve beyninin) doğuştan gelen bir bütünlük arayışında olduğunu vurgular. Bu ifade, Gestalt psikolojisi ilkelerini yansıtarak, görsel bir alandaki dağınık ögelerin bile zihin tarafından anlamlı bir yapıya dönüştürülme eğilimini açıklar.

Doğru Cevap: A

Soru 7

Resim yüzeyinde yaratılan plastik organizasyona güçlü bir gerilim aşağıdaki hangi ilkeler bilinçli olarak birlikte kullanılınca gerçekleştirilebilir?

Süreklilik ve benzerlik

Benzerlik ve yakınlık

Yakınlık ve duygusal alan

Kapalılık ve benzerlik

Süreklilik ve kapalılık

Açıklama:

Resim yüzeyinde güçlü bir plastik gerilim (tension) yaratmak, yalnızca zıtlıkları kullanmakla değil, aynı zamanda bu zıtlıkları kontrol altında tutarak bir denge kurmakla mümkündür. En güçlü gerilim, birbirini tamamlayan ve aynı zamanda birbirine karşıt olan ilkelerin, yani Uyum (Harmony) ve Zıtlık (Contrast) veya Çelişkinin bilinçli olarak birlikte kullanılmasıyla sağlanır. Bu dinamik, izleyicinin dikkatini sürekli yüzey üzerinde tutar.

Doğru Cevap: B

Soru 8

Algımızda her çizgi kendi doğasında bir iç devinime, kinetik güce sahiptir.
Kırık bir çizginin tekrarı hangi duyguyu oluşturur?

Süreklilik

Yakınlık

Kapalılık

Durağanlık

Basitlik

Açıklama:

Çizgiler, görsel algımızda farklı duygusal ve kinetik etkiler yaratır. Düz çizgiler durağanlık veya süreklilik sağlarken, kırık bir çizgi (açısal veya kesintili) doğası gereği ani değişim ve kesintiyi temsil eder. Kırık çizgilerin tekrarı, bu kesintili hareketi pekiştirerek izleyicide huzursuzluk, sarsıntı veya gerginlik duygusunu güçlendirir.

Doğru Cevap: A

Soru 9

Dikkatin resim yüzeyi üzerinde kalması için gerekli olan uyarımı ...........sağlar.
Cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?

Statik/durağan

Değişim/hareket

Monokrom renk

Düz çizgi

Kapalı biçimler

Açıklama:

Dikkatin resim yüzeyi üzerinde kalması, monotonluğun kırılması ve görsel hiyerarşinin oluşturulması ile sağlanır. Görsel uyarımların en etkili aracı Zıtlıktır (Kontrast). Biçim, renk, değer veya yön zıtlıkları, gözü çekerek ve yüzey üzerinde bir gezinme (ritim veya hareket) yaratarak dikkatin sürekli olarak uyarılmasını sağlar.

Doğru Cevap: B

Soru 10

İki gözde oluşan iki ayrı retinal imgenin orta noktada birleşerek tek bir şey olarak görülmesi ile derinlik algısının oluştuğunu gözlemleyen ve stereoskopu bulan bilim adamı aşağıdakilerden hangisidir?

Herman von Helmholtz

Psikolog Sir Charles Whatshone

John Logie Baird

Alexander Graham Bell

Guglielmo Marconi

Açıklama:

Derinlik algısı, iki gözümüzün hafifçe farklı açılardan gördüğü (retinal disparite) iki ayrı imgenin beyinde tek bir üç boyutlu görüntüde birleştirilmesiyle oluşur. Bu olguyu ilk gözlemleyen ve bu prensibe dayanarak 1838 yılında stereoskopu (üç boyutlu görme cihazı) icat eden bilim adamı Charles Wheatstone'dur. Bu buluş, binoküler görme mekanizmasının anlaşılmasında kilit rol oynamıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 11

Kelimeleri yaklaşıp uzaklaşan ses kümeleri olarak duyar, yazıldığında ise harf kümeleri olarak görürüz.
Cümlede hangi plastik düzenleme ilkesinden bahsedilmektedir?

Kapalılık

Yakınlık

Süreklilik

Duygusal Alan

Benzerlik/eşitlik

Açıklama:

Cümlede bahsedilen, dağınık durumdaki küçük birimlerin (sesler, harfler) birbirine yaklaştıklarında zihnimiz tarafından anlamlı ve daha büyük gruplar (kelimeler, cümleler) halinde algılanmasıdır. Bu, Gestalt kuramının temel ilkelerinden biri olan Kümeleme İlkesi (Grouping) veya Yakınlık İlkesidir. Bu ilke, elemanların yakınlığına göre organize edilerek bir bütünlük oluşturmasını sağlar.

Doğru Cevap: B

Soru 12

İki boyutlu alanda uzaysal deneyimler ve algımızda üç boyuta ulaşma çabası aşağıdaki hangi ilke ya da ilkeler doğrultusunda hareket eder?

Yakınlık, benzerlik

Benzerlik, kapalılık

Yakınlık, benzerlik, kapalılık

Benzerlik

Kapalılık

Açıklama:

İki boyutlu (2D) bir resim yüzeyinde uzay ve derinlik hissi yaratma çabası, görsel algı mekanizmalarımızı taklit eden kurallar dizisiyle gerçekleştirilir. Üç boyuta ulaşma (derinlik algısı) çabası, genellikle Yakınlık ve Benzerlik kuralları ile perspektif ve örtüşme gibi uzaysal kurgu ilkeleri doğrultusunda hareket eder. Bu ilkeler, 2D yüzeyde illüzyonel bir derinlik yaratır.

Doğru Cevap: C

Soru 13

İnsan gözü duygusal olarak gördüğü boşlukları doldurma ve birimlerin aralarındaki açıklıkları ................... etkisiyle, gördüğü açık formları görünmez bağlarla bütünleyerek kapatır.
Cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

kapatma dürtüsü

benzetme

benzerlik ve yakınlık

yakınlık

benzetme ve yakınlık

Açıklama:

İnsan gözü ve beyni, eksik veya yarım kalmış şekilleri tamamlama eğilimindedir. Görülen boşlukların zihinsel olarak doldurulması ve açık formların görünmez bağlarla birleştirilerek bütünlenmesi, Gestalt kuramının temel ilkelerinden biri olan Kapatma etkisi (Closure) ile açıklanır. Bu etki, algılanan nesnenin kararlı ve tamamlanmış bir form olarak algılanmasını sağlar.

Doğru Cevap: A

Soru 14

I. Yüzeydeki ilişkilerin canlılığı
II. Yüzeydeki ilişkilerin netliği
III. Optik elemanların bireysel özellikleri
Verilen özellikleri belirleyen kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Yakınlık ilişkisi

Benzerlik ilişkisi

Dikkat enerjisi

Karşılıklı değişimi

Beğenme isteği

Açıklama:

Verilen üç özellik (ilişkilerin canlılığı, netliği ve elemanların bireysel özellikleri), bir görsel düzenlemenin genel başarısını, okunabilirliğini ve etkisini tanımlar. Bu özelliklerin toplamı, eserin Plastik Değerini ifade eder. Plastik değer, görsel kompozisyonun yapısal sağlamlığını ve izleyici üzerindeki güçlü estetik etkisini belirleyen anahtar kavramdır.

Doğru Cevap: C

Soru 15

Uzamsal kurgu yaratılırken yakınlık kuralı hangi kuralla birlikte düşünülmelidir?

Renkçilik

Duygusallık

Süreklilik

Kapalılık

Benzerlik/eşitlik

Açıklama:

Uzamsal kurgu (spatial composition) yaratılırken elemanları gruplamak ve hiyerarşi oluşturmak esastır. Yakınlık kuralı, birbirine yakın olan elemanları otomatik olarak bir grup olarak algılamamızı sağlar. Bu kural, genellikle, benzer şekil, renk veya boyuttaki elemanların birlikte algılanmasını sağlayan Benzerlik kuralı ile birlikte düşünülmelidir. Bu iki kural, güçlü ve tutarlı uzamsal kümeler oluşturur.

Doğru Cevap: E

Soru 16

Benzer biçimde, uzamsal kümeler hâlinde düzenlenmiş ................. çoğalarak içerdiği birimlerin toplamından daha fazla bir şeye dönüşür.
Cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

optik unsurlar

yakınlık derecesi

geometrik biçimler

Süreklilik İlkesi

sabitlik derecesi

Açıklama:

Bu ifade, Gestalt felsefesinin temelini yansıtır: 'Bütün, parçaların toplamından daha fazladır.' Benzer şekilde düzenlenmiş öğeler (veya birimler), uzamsal kümeler halinde organize edildiğinde, tek tek elemanların ötesine geçen, yeni bir anlam, yapı veya bütünlük yaratırlar.

Doğru Cevap: A

Ünite 12

Soru 1

Bir nesnenin düşsel, duyusal ve zihinsel algılanmasını sağlayan kendine özgü gerçekliktir.
Yukarıdaki tanım aşağıdakilerden hangisine karşılık gelir?

Eserin konusu

İçerik

Biçim

Tinsellik

Öz

Açıklama:

Bu tanım, sanat teorisinde Biçim kavramına karşılık gelir. Biçim, bir nesnenin veya sanat eserinin dışsal yapısını, düzenini ve düşsel, duyusal ve zihinsel algılanmasını sağlayan kendine özgü gerçekliğini ifade eder. Biçim, sanatçının malzemeyi düzenleme ve sunma şeklidir.

Doğru Cevap: C

Soru 2

Biçim kavramını, “Her ruh ve yeryüzündeki her şey aslında armoniyle yazılmış bir bestedir.’’ şeklinde açıklayan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

Eflatun/Platon

Aristoteles

Immanuel Kant

Heraklitos

Pisagor/Pythagoras

Açıklama:

Biçim kavramını, her şeyin temelinde armoni ve düzen olduğunu ileri sürerek açıklayan düşünür Pisagor'dur. Pisagor, evreni matematiksel oranlar ve düzen ile ilişkilendirmiş, "Her ruh ve yeryüzündeki her şey aslında armoniyle yazılmış bir bestedir" diyerek biçimin evrensel düzenin bir yansıması olduğunu vurgulamıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 3

Madde bir nesne değildir, nesnelerin oluşumunda bulunan ve zaman içinde farklılaşmış temel elemandır.
Madde ile biçim arasındaki ayrıma ilk dikkat çeken filozof aşağıdakilerden hangisidir?

Demokritos

Immanuel Kany

Aristoteles

Eflatun/Platon

Heraklitos

Açıklama:

Madde (hyle) ve Biçim (morphe) arasındaki ayrıma felsefi düzeyde ilk kez derinlemesine dikkat çeken ve Hylemorfizm (Madde-Biçim) kuramını geliştiren filozof Aristoteles'tir. Aristoteles'e göre, madde nesnelerin oluşumunda bulunan temel eleman iken, biçim ise bu maddeyi belirli bir nesne haline getiren yapıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 4

“Biçim öze sıkı sıkıya bağlıdır. Bu görüş, evrenin algılanmasına olduğu gibi biçim kavramına da estetik-matematik bir bakış açısıyla yaklaşan ve her şeyin başlangıcının sayı olduğunu kabul eden ............. Kuramı’na dayanır.”
Cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

İdealar

Yansıtma

Taklit

Pisagor

Etkileşim

Açıklama:

Cümlede bahsedilen, estetik-matematik bir bakış açısıyla biçime yaklaşan ve her şeyin başlangıcının sayı olduğunu kabul eden kuram, Pisagor Kuramı’dır (Pythagoras). Pisagorcular, evrendeki düzenin, harmoninin ve dolayısıyla biçimin temelinde matematiksel oranlar ve sayılar olduğuna inanmışlardır.

Doğru Cevap: D

Soru 5

Yaşamın sağladığı gereç ve gerçeklik üzerine sanatçının getirdiği duyusal ve düşünsel yorumu içerir. Sanat eseri, sanatçının estetik biçim ile yaşamı bir tür yargılamasıdır.
Bu yargı aşağıdakilerden hangisini belirler?

Biçimi

İçeriği

Düş gücünü

Tini

Salt varlığı

Açıklama:

Bu yargı, sanat eserinin İçerik (Content) kavramını belirler. İçerik, sanatçının yaşamdan aldığı gereç ve gerçeklik üzerine getirdiği duyusal ve düşünsel yorumu ifade eder. Sanat eseri, sanatçının estetik biçim aracılığıyla yaşama dair getirdiği yorumu, fikri veya yargılamayı içerir.

Doğru Cevap: B

Soru 6

Estetik terimini, 18. yy. ortalarında duyusal bilginin bilimi olarak tanımlayan ve estetiği felsefeden ayırarak bir bilim dalına dönüşmesini sağlayan filozof aşağıdakilerden hangisidir?

Etienne Condillac

Georg Wilhelm Friedrich Hegel

David Hume

Immanuel Kant

Alexander Gottlieb Baumgarten

Açıklama:

Estetik terimini (Aesthetica) ortaya atan ve 18. yüzyılın ortalarında estetiği duyusal bilginin bilimi olarak tanımlayarak felsefeden ayırıp bağımsız bir disiplin haline gelmesini sağlayan filozof Alexander Gottlieb Baumgarten’dir.

Doğru Cevap: E

Soru 7

Görsel sanatları ideaların kopyası olan görünür dünyanın nesnelerini taklit ettikleri için mimesis olarak gören düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

Eflatun/Platon

Aristoteles

Pisagor/Pythagoras

Demokrito

Epikür/Epikuros

Açıklama:

Görsel sanatları, ideaların kopyası olan görünür dünyanın nesnelerini taklit ettikleri için (mimesis) gerçeğin üç kat uzağında gören düşünür Platon’dur. Platon, sanatı esas olarak taklitçi bir uğraş olarak değerlendirmiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 8

‘’Düzen düzensizlikten, biçim kaostan doğup geliyor.’’ diyen düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

Honore de Balzac

Rollo May

Umberto Eco

Rom Harre

William James

Açıklama:

“Düzen düzensizlikten, biçim kaostan doğup geliyor.” ifadesi, biçimin maddeye etki ederek onu düzenlediğini savunan Aristoteles’in madde (kaos/potansiyel) ve biçim (düzen/aktüel) arasındaki ilişkiyi tanımlayan felsefi düşüncesiyle uyumludur. Bu, biçimin yapılandırıcı gücünü vurgular.

Doğru Cevap: B

Soru 9

“Kendisi o şey olmadığı halde onu çağrıştıran ve iletişim sağlayan, anlamlandıran bir araçtır ve somut veya soyut olabilir.” tanımlaması aşağıdakilerden hangisine karşılık gelir?

Tarz/Üslup

Konu

Gösterge

Boşluk

Mekân

Açıklama:

Verilen tanım, Simge (Symbol) kavramına karşılık gelir. Simge, gösterdiği şeyin kendisi olmamasına rağmen, onu temsil eden, çağrıştıran ve böylece iletişim sağlayan, anlamlandıran bir araçtır. Simge, hem somut hem de soyut kavramları ifade etmek için kullanılabilir.

Doğru Cevap: C

Soru 10

Sanatçının farklı biçim, teknik, yöntem ve malzeme kullanımıyla resim yüzeyinde bir araya gelen biçimlerin oluşturduğu bütün, sanatçının............ belirler.
Cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

Üslubunu

Düşüncesini

Duygularını

Hayallerini

İnançlarını

Açıklama:

Sanatçının farklı biçim, teknik, yöntem ve malzeme kullanımıyla eser yüzeyinde bir araya gelen biçimlerin oluşturduğu bütün ve bu bütünlüğün karakteristik ifadesi, sanatçının Üslup’unu (Style) belirler. Üslup, sanatçının kişisel kimliğinin sanatsal ifadesidir.

Doğru Cevap: A

Soru 11

"Bizi gerçek dünyadan koparıp düş dünyasına götürür." ifadesi aşağıdakilerden hangi biçimi verir?

Soyut biçim

Temsilî biçim

Fantastik biçim

Organik biçim

Geometrik biçim

Açıklama:

"Bizi gerçek dünyadan koparıp düş dünyasına götürür" ifadesi, sanat eserinin doğrudan gözlemlenen gerçekliği taklit etmek yerine, sanatçının hayal gücünü ve iç dünyasını yansıttığı Düşsel Biçim’i (veya Yorumlayıcı Biçim) tanımlar. Bu, izleyicinin hayal gücünü harekete geçiren, gerçeküstü veya sembolik anlatımı ifade eder.

Doğru Cevap: C

Soru 12

”Sanatın gerecini herkes görebilir. İçerik ise ancak kendisiyle ortak bir yanı olanlarca anlaşılabilir.” diyen doğa bilimci, teorisyen aşağıdakilerden hangisidir?

J. W. von Goethe

Abraham Werner

William Smith

Karl Marx

Charles Darwin

Açıklama:

Sanatın gereci (madde/form) ile içeriği arasındaki ayrımı vurgulayan, gerecin herkesçe görülebileceğini ancak içeriğin ancak ortak bir yanı olanlarca anlaşılabileceğini söyleyen doğa bilimci ve teorisyen Johann Wolfgang von Goethe'dir. Goethe, sanatın derinliğinin ve anlamının evrensel olmakla birlikte, algılanmasının kişisel bir bağ gerektirdiğini savunur.

Doğru Cevap: A

Soru 13

Yaşamın içinden sıradan bir objenin sanatçının seçimi ile bağlamından, işlevinden, anlamından koparılıp bu objeye sanatsal bir statü kazandırılması yolunu açan, hazır nesne kavramını sanatın içine sokan, kavramsal sanatın düşünsel temelini de oluşturan sanatçı aşağıdakilerden hangisidir?

Marcel Duchamp

Joseph Kosuth

Soll LeWitt

Mark Rotko

Wassily Kandinsky

Açıklama:

Hazır Nesne (Ready-made) kavramını sanat dünyasına sokan, sıradan bir objeyi seçimiyle sanatsal statüye kavuşturan ve kavramsal sanatın düşünsel temellerini atan sanatçı Marcel Duchamp'tır. Bu eylem, sanatın yaratımdan ziyade fikir üzerine kurulu olduğunu gösteren bir dönüm noktasıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 14

”Ben hiç melek resmi yapmadım, çünkü hiç melek görmedim.” ifadesiyle zamanın nesnelliğini vurgulayan, kendi dünyası yerine dünya gerçeklerini gözler önüne seren biçimleri tasvir etmeyi yeğleyen sanatçı aşağıdakilerden hangisidir?

Paul Cezanne

Edward Hopper

Diego Rivera

M. C. Escher

Gustav Courbet

Açıklama:

“Ben hiç melek resmi yapmadım, çünkü hiç melek görmedim.” ifadesi, sanatta yalnızca gözlemlenebilir nesnelliği ve gerçekliği esas alan Gustave Courbet’ye aittir. Courbet, kendi dünyası yerine dünya gerçeklerini tasvir etmeyi yeğleyen 19. yüzyıl Realizm akımının en önemli temsilcisidir.

Doğru Cevap: E

Soru 15

Modern sanatın en önemli özelliği, biçim ve içerik açısından geçmişle bağlarını koparmasıdır.
Modern sanatın babası olarak bilinen, doğayı geometrik biçimler aracılığıyla ele almak, doğaya bakmak yerine onu düşünmek gerektiğini söyleyen sanatçı aşağıdakilerden hangisidir?

Paul Klee

Wassily Kandinsky

Paul Cezzanne

Gustav Courbet

Georges Braque

Açıklama:

Doğayı geometrik biçimler aracılığıyla (silindir, küre, koni) ele almayı ve doğayı düşünmek gerektiğini söyleyerek Modern sanatın temellerini atan, bu nedenle de Modern Sanatın Babası olarak bilinen sanatçı Paul Cézanne’dır. Cézanne, resimsel yüzeyde derinlik yerine biçimin yapısını öne çıkarmıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 16

Süprematizm Manifestosu’nda gündelik gerçekliğin ötesinde daha derin bir gerçeklik arayışından bahseden, geometrik soyut sanatın önemli temsilcisi sanatçı aşağıdakilerden hangisidir?

Piet Mondrian

Wassily Kandinsky

Pablo Picasso

Kazimir Maleviç

Marcel Duchamp

Açıklama:

Süprematizm Manifestosu’nu yayınlayan, gündelik gerçekliğin ötesinde daha derin bir gerçeklik arayışından bahseden ve geometrik soyut sanatın önemli temsilcisi olan sanatçı Kazimir Malevich’tir. Süprematizm, sanatta saf duygunun üstünlüğünü savunur.

Doğru Cevap: D

Soru 17

Batı sanatında soyutlama süreci, 1909-1912 arasında ………………. yarattığı Analitik Kübizm ile başlamış oldu. Kübizmde sanatçı, düşüncesi doğrultusunda iki boyutlu olan yüzeyde ………../zaman kavramını yakalamak için görüntüyü parçalamakta sakınca görmez.
Cümlede boş bırakılan yerlere sırasıyla aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

Claude Monet'in / Fütürizm

Vasili Kandinski'nin / soyut sanat

Edvard Munch'un / dışavurumculuk

Braque ve Picasso'nun / dördüncü boyutu

Paul Gauguin'nin / dışavurumculuk

Açıklama:

Batı sanatında soyutlama süreci, 1909-1912 arasında Pablo Picasso’nun yarattığı Analitik Kübizm ile başlamıştır. Kübizmde sanatçı, iki boyutlu yüzeyde nesnenin mekân/zaman içindeki tüm görünümlerini aynı anda sunmak için görüntüyü parçalar, böylece geleneksel tek perspektifi reddeder.

Doğru Cevap: D

Soru 18

I. Kübizm
II. Pop-art
III. Arazi sanatı
IV. Minimalizm
Yukarıdakilerden hangileri 20. yüzyılın ikinci yarısından sonra ortaya çıkan sanat akımlarındandır?

I ve III

II ve IV

I, II ve III

I, II ve IV

II, III ve IV

Açıklama:

20. yüzyılın ikinci yarısından (1950 sonrası) ortaya çıkan akımlar arasında Pop-art (II), Arazi sanatı (III) ve Minimalizm (IV) bulunur. Kübizm (I) ise 20. yüzyılın başında (1907-1914) ortaya çıkmıştır. Dolayısıyla II, III ve IV doğru cevaplardır.

Doğru Cevap: E

Soru 19

Maleviç ve Kandinsky kendi anlatım dilleri ile yeni yarattıkları biçim anlayışında ......................... ulaşmak istemişlerdir."
Cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

bütünselliğe

sadeliğe

felsefeye

tinselliğe

biçimselliğe

Açıklama:

Maleviç (Süprematizm) ve Kandinsky (Lirik Soyutlama) gibi soyut sanatın öncüleri, sanat eserini nesnel dünyadan kopararak, formlar ve renkler aracılığıyla mutlak, evrensel veya tinsel gerçekliğe ulaşmak istemişlerdir. Amaçları, biçimsel saflık yoluyla Mutlak Soyutlama’yı gerçekleştirmekti.

Doğru Cevap: D

Ünite 13

Soru 1

Aşağıdakilerden hangisi bilginin kaynağının deneyden bağımsız üst düzey bir duyum olduğunu söyleyen usçuluk felsefe akımının düşünürlerinden biri değildir?

Aristoteles

George Berkeley

Rene Descartes

Baruch Spinoza

Eflatun/Platon

Açıklama:

Usçuluk (Rasyonalizm), bilginin kaynağının deneyden bağımsız olarak akıl ve düşüncede bulunduğunu savunan felsefi akımdır. Başlıca temsilcileri arasında Descartes, Spinoza ve Leibniz sayılır. Eğer soruda bu düşünürler seçeneklerde yer alıyorsa, akıma üye olmayan kişi genellikle bilginin temelini duyusal deneyime dayandıran Deneycilik (Empirizm) akımının temsilcilerinden biri olacaktır, örneğin John Locke veya David Hume.

Doğru Cevap: B

Soru 2

Duyuların yetkinliği öğretisini geliştiren; estetiği, duyulur bilginin bilimi, güzeli araştıran bilim olarak kurmuş olan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

Rene Descartes

David Hume

Alexander Gottlieb Baumgarten

John Locke

George Berkeley

Açıklama:

Duyuların yetkinliği öğretisini geliştirerek, estetiği (Aesthetica) duyulur bilginin bilimi ve güzeli araştıran bir bilim olarak kuran düşünür, Alexander Gottlieb Baumgarten'dır. Baumgarten, bu terimi 1750 yılında yayımlanan 'Aesthetica' adlı eserinde kullanmıştır ve böylece estetiğin bağımsız bir disiplin olarak kurulmasına öncülük etmiştir.

Doğru Cevap: C

Soru 3

Aşağıdakilerden hangisi estetiğin temel ögelerinden biri değildir?

Estetik obje

Estetik süje

Estetik değer

Doğa

Estetik yargı

Açıklama:

Estetiğin temel ögeleri genellikle Estetik Özne (algılayan kişi), Estetik Nesne (sanat eseri veya güzel kabul edilen varlık), Estetik Deneyim (öznenin nesneyle etkileşimi sonucu oluşan duygu ve yargı) ve Estetik Değer (güzellik, yücelik vb. yargılar) olarak sıralanır. Bu ögeler dışındaki bir kavram (örneğin mantık, etik veya bilim) estetiğin temel ögesi değildir.

Doğru Cevap: D

Soru 4

Aşağıdakilerden düşünürlerden hangisi sanat yapıtını, "İzleyicinin ampirik deneyimlerinin ya da onunla zihinsel alışverişinin sonucunda oluşmuş bir ürün değildir. " şeklinde açıklamıştır?

Aldous Huxley

Meyer Schapiro

Roman Ingarden

John Cage

Jean-Luc Nancy

Açıklama:

Sanat yapıtını, 'İzleyicinin ampirik deneyimlerinin ya da onunla zihinsel alışverişinin sonucunda oluşmuş bir ürün değildir' şeklinde açıklayan düşünür, genellikle sanat yapıtının kendisini, biçimini ve özerkliğini (otonomisini) vurgulayan Biçimci Sanat Kuramı'nın temsilcilerinden biridir. Bu ifade, eserin değerini izleyicinin kişisel tepkisinden veya temsil ettiği dış gerçeklikten bağımsız olarak kendi iç yapısında gören Clive Bell'in 'Anlamlı Biçim' (Significant Form) kuramıyla paralellik gösterir.

Doğru Cevap: C

Soru 5

Sanat yapıtının oluşum sürecinde kaç farklı nesne çözümlemesinden bahsedilir?

Açıklama:

Sanat yapıtının oluşum sürecinde genellikle üç farklı nesne çözümlemesinden bahsedilir:
1. Mevcut Nesne (Ham madde, doğal veya hazır nesne).
2. Zihinsel Nesne (Sanatçının zihnindeki tasarı, kavramlaşmış biçim).
3. Estetik Nesne/Sanat Yapıtı (Zihinsel nesnenin mevcut nesne aracılığıyla maddi düzlemde varlık kazanmış son hâli).

Doğru Cevap: E

Soru 6

Sanat yapıtı, gerçek dünyada kendiliğinden var olan nesnenin sanatçı tarafından mevcut nesne olarak kavranarak farklı malzemelerle yeniden varlık kazandırılmasıyla oluşur. İşte buna................denir.
Cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

Objektivasyon

Gerçeklik

Konstrüksiyon

Ereksel nesne

Alımlayıcı nesne

Açıklama:

Sanat yapıtının oluşumu, gerçek dünyadaki mevcut nesnenin (malzemenin) sanatçı tarafından kavranması ve farklı malzemelerle yeniden varlık kazandırılarak bir Estetik Nesne haline getirilmesi sürecidir. Bu eyleme genel olarak Nesneleştirme (Objectification) veya Sanatsal Varlık Kazandırma denir. Burada boş bırakılan yere getirilmesi gereken ifade, sürecin kendisini vurgulayan bir kavramdır: Sanatsal Nesneleştirme.

Doğru Cevap: A

Soru 7

Nesneler dünyasının algılayan özne ile var olduğunu, algılayan olmadığında dış dünyanın da ortadan kalkacağını savunan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

Immanuel Kant

Georg Wilhwlm Friedrich Hegel

David Hume

Jean-Paul Sartre

George Berkeley

Açıklama:

Nesneler dünyasının algılayan özne ile var olduğunu, var olmanın algılanmış olmak anlamına geldiğini ('Esse est percipi') savunan düşünür George Berkeley'dir. Berkeley'e göre, algılanmayan bir dış dünya yoktur; yani özne algılamazsa, dış dünya ortadan kalkar. Bu görüş Subjektif İdealizm olarak adlandırılır.

Doğru Cevap: E

Soru 8

Yansıtma Sanat Kuramı 18. yüzyılın ortalarına kadar kendi içinde üç temel görüşle ele alınmıştır.
Bu görüşlerden biri olan "sanat geneli ya da özü yansıtır." düşüncesi aşağıdakilerden hangi düşünüre aittir?

Benedetto Croce

Eflatun/Platon

Aristo

George Wilhelm Friedrich Hegel

Alexander Gottlieb Baumgarden

Açıklama:

Sanatın gerçeği yansıttığını savunan Yansıtma Sanat Kuramı (Mimesis), Antik Yunan'a dayanır. Bu kuramın alt görüşlerinden 'sanat geneli ya da özü yansıtır' düşüncesi, ideaların taklidi yerine, mümkün ve evrensel olanı yansıtmayı savunan Aristoteles'e aittir. Aristoteles, tragedya ve şiirin tekil olayları değil, insan doğasının evrensel yönlerini yansıttığını öne sürer.

Doğru Cevap: C

Soru 9

Biçimci sanat kuramı yapıtı merkeze alan bir kuramdır. Estetik nesnenin duyulur olarak algılanması olgusuna dayanır. Bu kurama göre; estetik nesne sanat elemanlarının kompozisyon ilkeleriyle biçim kazanarak nesnelleşir. Özellikle “saf resim” kavramında estetik nesne salt estetik biçim olarak varlık kazanır.
Saf resim kavramını ortaya atan sanat eleştirmeni aşağıdakilerden hangisidir?

Ernst Gombrich

Harold Rosenberg

Clement Greenberg

Thomas McEvilley

Brian O’Doherty

Açıklama:

Biçimci sanat kuramının temellerini atan ve sanat yapıtının değerini temsil ettiği konudan bağımsız olarak sadece çizgisel, renk ve biçimsel düzenlemelerde bulan, özellikle “saf resim” kavramını ortaya atan sanat eleştirmeni Clive Bell veya Roger Fry'dır. Bell, ‘Anlamlı Biçim’ (Significant Form) kavramıyla, eserin estetik niteliğini sadece biçimsel yapısında bulur. Fry ise, Post-Empresyonizmi savunarak benzer bir biçimsel özerkliği vurgulamıştır. Biçimciliğin temellerini atan ve bu kavramı literatüre sokan kişi genellikle Clive Bell olarak kabul edilir.

Doğru Cevap: C

Soru 10

Doğuştan zihnimizde fikirler olduğu savına şiddetle karşı çıkmıştır.
Zihnimizin izlenimler ve fikirlerden oluşan iki tür özelliği olduğunu söyleyen düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

Aristoteles

Rene Descartes

John Locke

David Hume

Bertrand Russel

Açıklama:

Doğuştan zihinde fikirler olduğu savına (rasyonalizm) şiddetle karşı çıkan ve zihnimizde bulunan algı içeriklerini 'daha güçlü ve canlı' olan İzlenimler (Impressions) ve bunların 'soluk kopyaları' olan Fikirler (Ideas) olarak ikiye ayıran düşünür, David Hume'dur. Hume, tüm bilgimizin kaynağının bu izlenimlere dayandığını savunur.

Doğru Cevap: D

Soru 11

"Konunun sanatçının zihninde biçim kazanmış hâlidir. Sanatçının zihninde tasarladığı nesnedir." tanımı sanat yapıtının oluşum sürecinden hangisini ifade eder?

Mevcut nesne

Zihinsel tasarım nesnesi

Bitmemiş nesne

Yapıt olarak nesne

Alımlayıcı nesne

Açıklama:

Bu tanım ('Konunun sanatçının zihninde biçim kazanmış hâlidir. Sanatçının zihninde tasarladığı nesnedir.'), sanat yapıtının oluşum sürecindeki ikinci aşama olan Zihinsel Nesneyi (Conceptual Object) ifade eder. Bu, sanatçının malzemeyi kullanmaya başlamadan önce kafasında kurduğu soyut tasarıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 12

Ontolojik anlayışa göre; bir sanat nesnesinin varlık kazanabilmesi ancak estetik bir tavırla o nesneyi algılayan ve yorumlayan kavrayıcı özneyle/alımlayıcıyla mümkün olur. Buna............. denir.
Cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

Kavrayıcı tin/kavrayıcı özne

Zihinsel tasarım nesnesi

Yapıt olarak nesne

Mevcut Nesne

Bitmemiş nesne

Açıklama:

Ontolojik anlayışa göre, sanat nesnesinin salt bir varlık olarak kalmaktan çıkıp bir Estetik Nesne olarak gerçeklik kazanması, ancak onu estetik bir tavırla algılayan ve yorumlayan alımlayıcı (özne) ile mümkündür. Bu sürece Estetik Alımlama (Aesthetic Reception) veya Estetik Nesnenin Gerçekleşmesi denir.

Doğru Cevap: A

Soru 13

“Pratik Usun Eleştirisi” çalışmasında ilk kez oyun ve sanat arasındaki benzerliğe dikkat çeken düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

Roman Ingarden

Benedetto Croce

Alexander Gottlieb Baumgarten

Clement Greenberg

Immanuel Kant

Açıklama:

Oyun ve sanat arasındaki benzerliğe dikkat çeken ve bu konuyu estetik yargı bağlamında ele alan düşünür Immanuel Kant’tır. Kant, bu konuyu estetik yargıyı incelediği temel eseri olan 'Yargı Yetisinin Eleştirisi' (Kritik der Urteilskraft) adlı çalışmasında derinlemesine işlemiştir. Soru metnindeki 'Pratik Usun Eleştirisi' ifadesi hatalı olsa da, oyun ve sanat ilişkisi bağlamında akla gelmesi gereken düşünür Kant'tır.

Doğru Cevap: E

Soru 14

Bilginin tümüyle deneyden türetilmiş olduğunu söyleyen; duyumları, gerçeği olduğu gibi yansıtan duyumlar ve nesnenin kendisinde bulunmayan öznel olan duyumlar olmak üzere ikiye ayıran düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

John Locke

George Berkeley

Georg Wilhelm Friedrich Hegel

Bertrand Russel

Ludwing Wittgwnstein

Açıklama:

Bilginin tümüyle deneyden türetilmiş olduğunu söyleyen ve duyumları nesnenin kendisinde bulunan birincil (objektif) duyumlar ve nesnenin kendisinde bulunmayan ikincil (öznel) duyumlar olarak ikiye ayıran düşünür John Locke'tur. Locke, bu ayrımı yaparak Empirizmin temelini atmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 15

Sanatçıların doğaya ve topluma ve toplumsal sorunlara yönelmeye, kendi duygu ve kavrayışlarını yapıtlarında ifadeye dönüştürmeye başladığı dönem hangi sanat akımını düşündürmelidir?

Minimalizm

Romantizm

Empresyonizm

Rönesans

Rokoko

Açıklama:

Sanatçıların doğaya, toplumsal sorunlara yöneldiği ve rasyonel kurallardan ziyade kendi duygu ve kavrayışlarını, bireysel yaratıcılıklarını ve iç dünyalarını yapıtlarında ifade etmeye başladığı dönem, 18. yüzyıl sonu ve 19. yüzyıl başlarının sanat akımı olan Romantizm'i düşündürmelidir.

Doğru Cevap: B

Soru 16

“Sanatçı tarafından estetik erek ve estetik tavır sonucu, estetik değer ve sanatsal kaygılarla üretilen, alımlayıcı tarafından estetik yönelimle kavranan tek ve benzersiz nesnedir.” cümlesi aşağıdakilerden hangisini tanımlar?

Mevcut nesne

Sanat yapıtı

Bitmemiş nesne

Objektivasyon

Estetik tavır

Açıklama:

Verilen cümle, sanatçının estetik erek ve kaygılarla yarattığı, tek ve benzersiz olan, alımlayıcının estetik yönelimle kavradığı nesneyi tarif etmektedir. Bu, Sanat Yapıtının (Art Work) veya Estetik Nesnenin en kapsamlı tanımıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 17

Dil ve düşünce arasında bir tür ilişki olduğunu savunmuştur. Nesnenin adının onun göstergesi olduğunu söyler ve olgudan düşünceye, düşünceden dile geçen bir düşünce biçimini savunan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

George Berkeley

Immanuel Kant

Bertrand Russel

Ludwing Wittgenstein

Georg Wilhelm Friedrich Hegel

Açıklama:

Dil ve düşünce arasında sıkı bir ilişki olduğunu savunan, nesnenin adının onun göstergesi olduğunu belirten ve olgudan (gerçeklikten) düşünceye, düşünceden dile geçen bir düşünce biçimini savunan filozof Ludwig Wittgenstein'dır. Özellikle erken dönem eseri 'Tractatus Logico-Philosophicus'ta, dilin mantıksal yapısı ile dünyanın (olguların) mantıksal yapısı arasındaki ilişkiyi inceler.

Doğru Cevap: D

Soru 18

Felsefeyi, “var olanların ilk temellerini ve ilkelerini araştıran bir bilgi” olarak tanımlayan Antik Yunan filozofu aşağıdakilerden hangisidir?

Aristoteles

David Hume

Rene Descartes

Meyer Schapiro

Jean-Paul Sartre

Açıklama:

Felsefeyi, 'var olanların ilk temellerini ve ilkelerini araştıran bir bilgi' olarak tanımlayan Antik Yunan filozofu Aristoteles'tir. Aristoteles, 'Metafizik' adlı eserinde bu araştırmayı 'ilk felsefe' olarak adlandırmış ve bilginin en temel nedenlerini ve ilkelerini bulmayı amaçlamıştır.

Doğru Cevap: A

Ünite 14

Soru 1

Dış dünyada var olan nesnelerden ve mekândan gözümüze yansıyan izdüşümleri zihnimizde canlandığında dış gerçekliği somut veya düşsel ya da sezgisel olarak yeniden yarattığımızda............. oluşur.
Cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

Duyumsama

Düşünce

İmge

Duygulanım

Simge

Açıklama:

Cümlede boş bırakılan yere İmgelem getirilmelidir. İmgelem, dış dünyada var olan nesnelerden gözümüze yansıyan izdüşümlerinin zihnimizde canlanmasıyla, dış gerçekliği somut, düşsel veya sezgisel olarak yeniden yaratma yeteneğimizdir. İmgelem, nesne fiziksel olarak orada olmasa bile onun görsel karşılığını zihinde oluşturmamızı sağlayan zihinsel aktivitedir.

Doğru Cevap: C

Soru 2

“Metnin dışında hiçbir şey yoktur.” önermesi ile bilinen, Yapısökümcü Anlayışı'nın temelini oluşturan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

Jacques Derrida

Rudolf Husseri

Henri Bergson

Bertrand Russell

George Edward Moore

Açıklama:

Yapısökümcü Anlayış'ın (Deconstruction) temelini atan ve 'Metnin dışında hiçbir şey yoktur' (Il n'y a pas de hors-texte) önermesiyle tanınan düşünür Jacques Derrida'dır. Bu düşünce, imgenin veya metnin anlamının dışsal bir referanstan ziyade, kendi iç sistemi ve farklılıklar ağı içinde oluştuğunu savunur.

Doğru Cevap: A

Soru 3

Dönemin tüketim imgelerini tekrarlayarak tüketim kültürü zihniyetini över.
Endüstriyel üretim nesnelerinin insanlar arasında eşitlikçi bir etkiye sahip olması olgusunu imge üzerinden sanata aktaran sanatçı aşağıdakilerden hangisidir?

Macel Duchamp

Andy Warhol

Piet Mondrian

Wassily Kandinsky

Sol LeWitt

Açıklama:

Dönemin tüketim imgelerini (örneğin Coca-Cola şişeleri veya çorba kutuları) tekrarlayarak sanata taşıyan ve endüstriyel üretim nesnelerinin eşitlikçi etkisine dikkat çeken sanatçı Andy Warhol'dur. Warhol, Pop Art akımının en önemli temsilcisi olarak, imgeyi seri üretim kültürünün bir parçası olarak ele almıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 4

“İmgelenim, eylem hâlindeki duyunun ortaya çıkan hareketidir.” cümlesi aşağıdakilerden hangi düşünüre aittir?

Aristotles

Platon/Eflatun

Heraklitos/Herakleitos

Demokritos

Epikür/Epikuros

Açıklama:

“İmgelenim, eylem hâlindeki duyunun ortaya çıkan hareketidir.” cümlesi varoluşçu filozof Jean-Paul Sartre'a aittir. Sartre, imgelenimi pasif bir algıdan ziyade, bilincin nesneyi bilerek ve isteyerek, yokluk içinde dahi olsa yeniden kurma eylemi olarak tanımlar.

Doğru Cevap: A

Soru 5

“İmgelem; nesnenin varlığı orada olmasa bile zihinde imgeyi canlandırmakla gerçekleşir. İmge varlığın zihinde canlandırılma hâlidir.” diye imgelenimi açıklayan ve bilgi kuramını felsefenin akılcılık ve deneycilik geleneklerini birleştirerek ele alan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

George Berkeley

Johne Locke

David Hume

Immanuel Kant

Georg Wilhelm Friedrich Hegel

Açıklama:

Bilgi kuramında akılcılık ve deneycilik geleneklerini sentezleyen ve İmgelemi, nesne orada olmasa bile zihinde imgeyi canlandırmakla gerçekleşen yetenek olarak açıklayan düşünür Immanuel Kant'tır. Kant'a göre imgelem, deneyim verilerini organize eden ve zihnimizin dünyayı yapılandırmasında merkezi rol oynayan bir yeti (transandantal imgelem) olarak önemlidir.

Doğru Cevap: D

Soru 6

Sanatçılar imgelenimi gerçekçi esaslara göre betimlemeye, sistematik olarak gözü aldatabilecek benzerliğe ulaşmaya çalışmışlardır.
Cümlede hangi dönem sanatçılarının imgeleniminden bahsedilmektedir?

Mısır

Mezopotamya

Rönesans

Hitit

Bizans

Açıklama:

Sanatçıların gerçekçi esaslara göre betimlemeye çalıştığı, bilimsel yöntemlerle (perspektif, anatomi) gözü aldatabilecek benzerliğe ulaşmayı hedeflediği dönem Rönesans (ve sonrasında Klasisizm) dönemidir. Bu dönemde mimesis (taklit), sanatsal imgenin temel amacı haline gelmiştir.

Doğru Cevap: C

Soru 7

İmgenin sınırlarını ışık-gölge ile eriterek biçimleri mekân ile bütünleştiren sanatçı aşağıdakilerden hangisidir?

Michelengelo Merisi da Caravaggio

Rembrandt Harmenszoon van Rjin

Diego Velazquez

Peter Paul Rubens

Gian Lorenzo Bernini

Açıklama:

İmgenin sınırlarını ışık-gölge (sfumato) ile yumuşatarak biçimleri mekân ile bütünleştiren sanatçı Leonardo da Vinci'dir. Sfumato tekniği, keskin hatları ortadan kaldırarak figürlere daha gizemli ve atmosferik bir hava katmıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 8

Doğada var olan görünürlüğün zaman içinde değişiminin kaynağı olan ışığa bakmıştır. Yakalamak istediği şey, nesneler değil onları görünür kılan güneş ışığı ve ışığın değişimi ile oluşan anlık izlenimleriydi.
Paragrafta bahsedilen sanat akımı aşağıdakilerden hangisidir?

Realizm

Romantizm

Barok

Empresyonizm

Rönesans

Açıklama:

Paragrafta bahsedilen sanat akımı Empresyonizm (İzlenimcilik)'dir. Bu akımın sanatçıları, nesnelerin durağan formlarından ziyade, güneş ışığının değişimiyle oluşan anlık izlenimleri ve atmosferik görünürlüğü tuvale aktarmaya odaklanmışlardır. Işık, imgenin kaynağı olarak ele alınmıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 9

Seri üretilmiş nesneleri, formları, imgeleri kendine mal etme düşüncesi ile hazır nesne/ready made kavramını sanata getiren sanatçı aşağıdakilerden hangisidir?

Vassily Kandinsky

Piet Mondrain

Kazimir Maleviç

Marcel Duchamp

Pablo Picasso

Açıklama:

Sanatta estetik yetenekten ziyade düşünceyi öne çıkaran ve seri üretilmiş nesneleri sanata mal ederek hazır nesne (ready-made) kavramını getiren sanatçı Marcel Duchamp'tır. Bu hamle, sanat yapıtının 'biricik' olma fikrini sarsmış ve Kavramsal Sanat'ın temellerini atmıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 10

Bilimsel bakış açısını, optik bilimine katkı yapacak seviyeye taşıyan, ışığın fotonsal değerler arasındaki verilerini, optik kuram çerçevesinde gündeme getiren postempresyonist sanatçılar kim/kimlerdir?

Camille Pissarro

Edgar Degas

Edouard Manet ve Pierre Auguste Renoir

Claude Monet

Paul Signac ve Georges Seura

Açıklama:

Optik bilimini ve ışığın fotonsal değerler arasındaki verilerini kuramsal çerçevede sanata taşıyan postempresyonist sanatçılar Georges Seurat ve Paul Signac’tır. Bu sanatçılar, renklerin tuval üzerinde küçük noktacıklar halinde yan yana getirilmesiyle oluşan Puancılık (Divisionizm) tekniğini kullanarak bilimsel bir yöntemle imgeyi oluşturmuşlardır.

Doğru Cevap: E

Soru 11

“Sanatçının imgelemi, gerçek dışı bir imgenin zihninde canlandırarak ona gerçeklik kazandırılmasıdır.” görüşünü savunan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

Demokritos

Aristoteles

Platon/Eflatun

Pisagor/Pythagoras

Tales/Thales

Açıklama:

Sanatçının imgeleminin, gerçek dışı bir imgeyi zihninde canlandırarak ona poetik ve duygusal bir gerçeklik kazandırılması görüşünü savunan düşünür Gaston Bachelard'dır. Bachelard, imgeyi sadece bir görüntü olarak değil, derinlemesine duygusal deneyimin bir yansıması olarak incelemiştir.

Doğru Cevap: C

Soru 12

İmgelemin ruh ve beden olarak iki yönlülüğüne dikkat çeken, düalist felsefeci aşağıdakilerden hangisidir?

Pascal

Spinoza

Nicola Malebranche

Rene Descartes

Leibniz

Açıklama:

Felsefesinde ruh ve beden düalizmini merkeze alan ve imgelemin bu iki yönlülüğüne (zihinsel ve duyusal/fiziksel yönler) dikkat çeken filozof René Descartes'tır. Descartes'a göre imgelem, ruhun bedenle etkileşiminin bir ürünüdür.

Doğru Cevap: D

Soru 13

Balkondakiler (1868-1869) resminin kurgusunu ve biçimlerini alarak burjuva ve aristokrasinin elit imgelerini eleştiren Edvard Manet resmini hangi sanatçıdan alıntılama yaparak dönüştürmüştür?

Marcantoni Raimondi

Francisco Goya

Rene Magritte

Diego Velazquez

Leonardo da Vinci

Açıklama:

Edvard Manet’nin 'Balkondakiler' (1868-1869) tablosu, kompozisyon ve figür yerleşimi açısından İspanyol ressam Francisco de Goya'nın 'Balkondaki Majalar' (Majas on a Balcony) eserinden alıntılama yapılarak dönüştürülmüştür. Manet bu alıntıyı, modern burjuvazinin eleştirel imgesini oluşturmak için kullanmıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 14

İmgenin ışık-gölge kullanımıyla en belirgin özelliğe sahip olduğu sanat dönemi aşağıdakilerden hangisidir?

Maniyerizm

Antik Yunan

Rönesans

Gotik

Barok

Açıklama:

İmgenin ışık-gölge (Chiaroscuro veya Tenebrizm) kullanımıyla en dramatik ve belirgin özelliklere sahip olduğu sanat dönemi Barok'tur. Barok sanatçılar, özellikle de Caravaggio, derin kontrastlar kullanarak figürleri karanlıktan çıkarıp izleyicide yoğun bir etki yaratmışlardır.

Doğru Cevap: E

Soru 15

“Resimlerde ağırlıklı olarak aşk, ölüm, kahramanlık, tabiat konularını işlemişlerdir. İmgeler, nesnel gerçekliğin ötesinde temsil ettiği şeyin duygusunun aktarım unsurudur.” ifadeleri ile hangi dönem sanatından bahsedilmektedir?

Rönesans

Barok

Romantizm

Maniyerizm

Mısır

Açıklama:

Aşk, ölüm, kahramanlık ve tabiat konularını işleyen; imgeleri nesnel gerçekliğin ötesindeki duyguyu aktarma aracı olarak kullanan dönem Romantizm'dir. Romantik sanatçılar, rasyonel Klasisizme tepki olarak bireysel deneyimlere ve yoğun duygusal dışavurumlara odaklanmışlardır.

Doğru Cevap: C

Soru 16

“................. biçimsel olarak modernist kimliğe sahip; ancak saptıran, medyatik, apolitik vb. postmodern anlayışın içeriğine sahiptir.”
Cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

Düşünsel imge

Soyut imge

Mevcut imge

Ereksel imge

Sanal imge

Açıklama:

Cümlede boş bırakılan yere getirilmesi gereken kavram, biçimsel olarak modernist kimliğe (örneğin geometrik soyutlama) sahip olmasına rağmen içerik olarak medyatik, saptıran ve apolitik postmodern anlayışa sahip olan Neo-Geo (Yeni Geometrik Kavramcılık) gibi akımları ifade eder. Bu, modernist dili kullanarak postmodern kültürü eleştirme ya da yansıtma çabasıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 17

İnsanın benzerini yapma çabasını insanın doğaya karşı üstünlük ya da var olma çabası olarak görür. Ve bunu sanatın temel yapılarından biri olarak kabul eder. Bu sürecin büyülü bir yanının olduğundan da bahseden tarihçi, yazar aşağıdakilerden hangisidir?

Ernest Fischer

Walter Benjamin

Rudolf Arnheim

Ernst Gombrich

Wilhelm Worringer

Açıklama:

İnsanın benzerini yapma çabasını, insanın doğaya karşı üstünlük veya var olma çabası olarak gören ve bu sanatsal sürecin büyülü bir yanı olduğunu ifade eden ünlü sanat tarihçisi E.H. Gombrich'tir. Gombrich, yanılsama ve temsil konularındaki çalışmalarıyla tanınır (Sanat ve Yanılsama).

Doğru Cevap: A

Soru 18

…………. insanın doğasına özgü yaratıcılığın sonucu olarak, zihinsel bir aktivite ile dış gerçekliği bireye özgü bir görsel gerçekliğe dönüştürmenin sonucu ortaya çıkan görüntüdür.
Cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

Simge

Sembol

Obje

Nesne

İmge

Açıklama:

Boş bırakılan yere İmge getirilmelidir. İmge, insanın doğasına özgü yaratıcılığın sonucu olarak, dış gerçekliğin bireye özgü bir görsel gerçekliğe dönüştürülmesiyle ortaya çıkan nihai görüntüdür. Bu, bir zihinsel aktivitenin sonucudur.

Doğru Cevap: E

Soru 19

“Sanatta düşüncenin el becerisinin önüne geçtiği kırılma noktasını temsil eden düşünce, sıradan bir nesneyi sanat yapıtı olarak sunmaktadır. Bu düşünce sanat yapıtının biricik, benzersiz olması düşüncesini temelden sarsmıştır. İmge, sanatçının yetenek, beceri ve düş gücüyle değil; düşüncesinin aracı olan sıradan bir nesne seçimi ile ortaya çıkar.” söyleminin sanatsal olarak kavram karşılığı aşağıdakilerden hangisidir?

Kübizm

Enstalasyon

Hazır nesne

Kolaj

Asemblaj

Açıklama:

Bu söylem, sanatta düşüncenin (kavramın) el becerisinin önüne geçtiği, sıradan nesnelerin sanat yapıtı olarak sunulabildiği ve yapıtın biriciklik statüsünün sarsıldığı dönemi tanımlar. Bu anlayışın sanatsal karşılığı Kavramsal Sanat'tır. Bu akımda imge, sanatçının yeteneğiyle değil, düşüncesinin aracı olan nesne seçimi ile ortaya çıkar.

Doğru Cevap: C

Soru 20

İnanç merkezli, idealize, erki elinde tutan dinî ve siyasal sınıflar yüzlerce yıldır kendi çıkarları ve kavrayışları doğrultusunda sanatsal imgenin belirlenmesinde etkin olmuşlardı.
Bu katı sınırları yıkan sanatçılar hangi sanat akımının temsilcileridir?

Empresyonizm

Romantizm

Kübizm

Soyut sanat

Kavramsal sanat

Açıklama:

Yüzlerce yıldır dinî ve siyasal erkin idealize imgeler doğrultusunda belirlediği katı sanatsal sınırları yıkan ve sanatın konusunu ideal olandan sıradan yaşama ve sosyal gerçekliğe kaydıran sanat akımı Realizm (Gerçekçilik)'dir. Realist sanatçılar, otorite tarafından belirlenen estetik normlara karşı çıkmıştır.

Doğru Cevap: B

Görme Biçimleri - Tüm Sorular

Ünite 1

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Ünite 2

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Ünite 3

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Ünite 4

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler