Genel Sanat Tarihi - Grafik Sanatlar | Açık Öğretim Portal

Ünite 1

Soru 1

Bir cismin dikey bir düzlem üzerinde kesildiği varsayılarak ölçekli olarak çizimine ne ad verilir?

Plan

Kesit

Rölöve

Restorasyon

Elevasyon

Açıklama:

Bir cismin veya yapının dikey bir düzlem üzerinde kesildiği varsayılarak, iç yapısını ve yüksekliğini gösteren, ölçekli olarak hazırlanan teknik çizime kesit denir. Kesit, yapının farklı seviyelerdeki detaylarını, kat yüksekliklerini ve kullanılan malzemelerin kalınlığını anlaşılır biçimde aktarmak için temel bir mimari çizim türüdür.

Doğru Cevap: B

Soru 2

Bir yapının veya eserin mevcut bulunduğu yıpranma düzeyinde korunması için yapılan müdahaleye ne ad verilir?

Elevasyon

Restorasyon

Konservasyon

Restitüsyon

Rölöve

Açıklama:

Bir yapının veya eserin mevcut durumunu (yıpranma düzeyi dahil) korumak, bozulmasını yavaşlatmak ve stabilize etmek amacıyla yapılan tüm müdahalelere konservasyon (koruma) denir. Konservasyon, eserin fiziksel bütünlüğünü korumayı hedefler ve temel amaç, eserin mevcut durumunun sürdürülmesidir, bu da eserin mevcut bulunduğu yıpranma düzeyinde korunmasını içerir.

Doğru Cevap: C

Soru 3

Arap harflerinin kullanılmasıyla oluşmuş, İslamiyet’in ilk yüzyıllarında kullanılan dik, sert ve köşeli yazı türü aşağıdakilerden hangisidir?

Kufi

Nesih

Sülüs

Talik

Rika

Açıklama:

İslamiyet'in ilk dönemlerinde ortaya çıkan ve Arap alfabesi kullanılarak geliştirilen, dik, sert, köşeli ve geometrik hatlara sahip yazı türüne Kûfî adı verilir. Kûfî yazı, özellikle Kur'an yazmalarında ve anıtsal yapılarda kitabelerde yaygın olarak kullanılmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 4

Pencere ve kapı açıklıklarında boşluğun üzerindeki duvar yükünü taşımak için yerleştirilen yatay atkıya ne ad verilir?

Eşik

Sütun

Tonoz

Tromp

Lento

Açıklama:

Pencere ve kapı gibi açıklıkların üzerine gelen duvar yükünü taşıyarak bu yükü açıklığın yan kenarlarına aktarmak amacıyla yerleştirilen yatay taşıyıcı elemana lento (veya hatıl/üst eşik) denir. Lento, açıklığın üzerindeki duvarın çökmesini engellemek için hayati öneme sahiptir.

Doğru Cevap: E

Soru 5

…………., yapıların daha çok iç yüzeylerinde kullanılan ve yüzeysel alçı kabartmanın renklendirilmesi ile elde edilen bir süsleme tekniğidir.
Cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

Kündekâri

Çini

Kalemişi

Malakari

Fresko

Açıklama:

Yapıların genellikle iç yüzeylerinde uygulanan ve sıva üzerine alçı malzemeden yüzeysel kabartma şeklinde yapılan, ardından renklendirilebilen süsleme tekniğine Malakâri denir. Bu teknik, özellikle Selçuklu ve Osmanlı mimarisinde zengin dekoratif kompozisyonlar oluşturmak için kullanılmıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 6

Cami ve mescitler ile namazgâhlarda kıble (Kâbe) yönünü belirleyen, imamın önünde durarak namaz kıldırdığı, genellikle mukarnas kavsaralı, etrafı çerçevelenmiş, duvarda küçük bir girinti biçiminde yapılmış bölüm aşağıdakilerden hangisidir?

Mahfil

Minber

Mihrap

Vaaz Kürsüsü

Mükebbire

Açıklama:

Cami, mescit ve namazgâhlarda, cemaatin yönelmesi gereken kıble (Kâbe) yönünü işaret eden, genellikle yarım daire veya dikdörtgen planlı, duvarda küçük bir girinti (niş) biçiminde yapılmış ve imamın namaz kıldırırken durduğu bölüme Mihrap denir. Mihraplar, estetik ve sanatsal açıdan zengin süslemelerle, özellikle mukarnas kavsaralarla donatılabilir.

Doğru Cevap: C

Soru 7

Genellikle büyük camilerin yanında yer alan içerisinde ezan vakitlerinin belirlenmesi için gerekli aletlerin ve saatlerin bulunduğu yapıya ne ad verilir?

İmarethane

Muvakkithane

Bimarhane

Şifahane

Mevlevihane

Açıklama:

Özellikle Osmanlı döneminde, büyük cami külliyelerinin veya merkezi camilerin yakınında kurulan, namaz vakitlerinin ve diğer dini zamanların doğru hesaplanması için gerekli saatlerin ve astronomik aletlerin bulunduğu yapıya Muvakkithane denir. Bu yapılar, zamanın belirlenmesi ve duyurulması işlevini görürdü.

Doğru Cevap: B

Soru 8

Arap alfabesindeki her harfin bir sayıyı göstermesi kuralı ile harflerden seçilerek düzenlenmiş, anlamlı dizilerle bir olayın meydana geldiği yılı belirtme yoluna ne ad verilir?

Hicrî Takvim

Evkaf

İcazet

Ebced Hesabı

Miladi Takvim

Açıklama:

Arap alfabesindeki her harfe belirli bir sayısal değerin atanması esasına dayanan sisteme Ebcet (veya Ebced) denir. Bu sistem kullanılarak, bir olayın tarihini veya bir yapının inşa yılını gösteren anlamlı bir cümle veya kelime dizisi oluşturulabilir. Bu yönteme Ebcet hesabı veya tarih düşürme denir.

Doğru Cevap: D

Soru 9

İslam’ın ilk dönemlerinde Arap-İslam ordularının hazır kuvvet bulundurmak amacı ile sınır boylarına inşa ettikleri askerî üs yapılarına ne ad verilir?

İmaret

Ribat

Mescid

Kasır

Karakol

Açıklama:

İslamiyet'in ilk dönemlerinde, özellikle sınır bölgelerinde Arap-İslam ordularının hazır kuvvetlerini barındırmak, savunma ve akınlar için üs olarak kullanmak amacıyla inşa ettikleri askerî üs yapılarına Ribât denir. Ribatlar, zamanla dini ve sosyal işlevler de üstlenerek hem karakol hem de dervişler için toplanma yeri haline gelmiştir.

Doğru Cevap: B

Soru 10

Bir yapının veya eserin yıkılan, harap olan bölümlerinin daha fazla tahrip olmasını önlemek için aslına uygun biçimde onarılmasına ……. denir.
Metindeki boşluğa aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

Restorasyon

Restitüsyon

Rölöve

Rekonstrüksiyon

Elevasyon

Açıklama:

Tarihi bir yapının veya eserin yıkılmış, harap olmuş veya bozulmuş bölümlerinin, eserin aslına uygun (orijinal haline sadık kalınarak) biçimde onarılması ve yeniden işlev kazandırılması amacını taşıyan müdahaleye Restorasyon (yenileme/onarım) denir. Restorasyon, eserin tarihi ve mimari değerini koruyarak tahribatın önüne geçmeyi hedefler.

Doğru Cevap: A

Soru 11

Cami, medrese, hamam, imaret, şifahane ve çarşı gibi ek yapıları ile birlikte inşa edilen yapılar topluğuna……. denir.
Metindeki boşluğa aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

Sebil

Çeşme

Selsebil

Manastır

Külliye

Açıklama:

Bu tanım, cami, medrese, hamam, imaret (aşevi), şifahane (hastane) ve çarşı gibi farklı işlevlere sahip yapıların bir araya gelerek oluşturduğu büyük yapı kompleksini ifade eder. Bu tür yapılar topluluğuna Külliye adı verilir. Külliyeler genellikle bir vakıf tarafından kurulur ve sosyal, kültürel ve ekonomik ihtiyaçları karşılamak üzere tasarlanmıştır. Merkezinde genellikle ana ibadet yapısı olan Cami bulunur.

Doğru Cevap: E

Soru 12

Orta Asya’nın kuzeyinde özellikle milattan önce ve miladın ilk yüzyıllarında yaygın bir biçimde uygulanan toprak altı mezar yapılarına ne ad verilir?

Avlu

Eyvan

Kurgan

Türbe

İmaret

Açıklama:

Orta Asya’nın kuzey bölgelerinde, özellikle M.Ö. ve M.S. ilk yüzyıllarında yaygın olarak kullanılan bu toprak altı mezar yapılarına Kurgan denir. Kurganlar, ölen kişinin eşyaları ve bazen atlarıyla birlikte gömüldüğü, üzerinde toprak yığını veya taş kaplama bulunan anıtsal mezarlardır. Bu yapılar, erken göçebe kültürlerin defin geleneklerini yansıtır.

Doğru Cevap: C

Soru 13

Aşağıdaki seçeneklerden hangisi farklı iki cins malzemenin(taş ve tuğlanın) atlamalı olarak meydana getirdiği örgü türüdür?

Kuruduvar

Kesmetaş

Almaşık

Moloztaş

Kiklobik

Açıklama:

Farklı iki cins malzemenin, yani taş ve tuğlanın bir sıra veya bir kaç sıra halinde birbirini atlamalı olarak takip etmesiyle oluşturulan örgü türüne Almaşık Örgü (veya bazen Herme) denir. Bu teknik, hem yapının mukavemetini artırmak hem de estetik bir görünüm sağlamak amacıyla özellikle Bizans ve Osmanlı mimarisinde yaygın olarak kullanılmıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 14

Kilisenin doğusunda ve apsisin önünde bulunan, üzerinde dinî törenin yapıldığı sunak masasının bulunduğu kutsal bölüme …..............….. ne ad verilir?

Naos

Apsis

Natrheks

Bema

Nef

Açıklama:

Kilisenin doğu tarafında, apsisin önünde bulunan ve dinî törenlerin yapıldığı, sunak masasının (altar) bulunduğu kutsal bölüme Bema veya Presbiteryum denir. Bu alan, ruhban sınıfına ayrılmıştır ve normal ibadet alanından (Naves) genellikle bir ikonostasis veya korkuluk ile ayrılır.

Doğru Cevap: D

Soru 15

Mahalle aralarında bağımsız olarak veya bir yapıya bitişik yapılmış, genellikle herkesin yararlanması için yapılan, borularla gelen suyun bir oluktan ya da musluktan aktığı, bir yalağı bulunan su yapılarına..….. denir.
Boş bırakılan yere aşağıdaki seçeneklerden hangisi getirilmelidir?

Sebil

Selsebil

Kurun

Çeşme

Lüle

Açıklama:

Mahalle aralarında bağımsız veya bir yapıya bitişik olarak inşa edilen, borularla gelen suyun bir musluk veya oluktan akıtıldığı, altında su toplamak için yalağı bulunan su yapılarına Çeşme denir. Çeşmeler, genellikle hayır amaçlı olup, halkın su ihtiyacını karşılamak için yapılmıştır ve Osmanlı mimarisinin önemli unsurlarındandır.

Doğru Cevap: D

Soru 16

Antik kentlerinde at ve araba koşularının yapıldığı, etrafı seyirci yerleri ile çevrili alanlara..….. denir.
Boş bırakılan yere aşağıdaki seçeneklerden hangisi getirilmelidir?

Forum

Hipodrom

Stadyum

Arena

Bazilka

Açıklama:

Antik kentlerde, özellikle Roma ve Bizans dönemlerinde, at ve araba koşularının (circus races) düzenlendiği, etrafı seyirci yerleri (cavea) ile çevrili uzun ve dar alanlara Hipodrom denir. Bu yapılar, halkın eğlence ve sosyal etkinlik merkezi olarak kullanılırdı.

Doğru Cevap: B

Soru 17

Çoğunlukla bir cami bünyesinde yapılan, bazen bir camiden ayrı olarak da oluşturulabilen, fakirlere özellikle yemek yardımı yapmak amacı ile kurulan ve vakıf niteliğinde olan yapılara ne ad verilir?

Tekke

Hazire

Külliye

Türbe

İmaret

Açıklama:

Çoğunlukla cami bünyesinde bir külliyenin parçası olarak, bazen de bağımsız olarak kurulan ve temel amacı fakirlere ve medrese öğrencilerine yemek yardımı yapmak olan vakıf niteliğindeki yapılara İmarethane (veya Aşevi) denir. İmarethaneler, Osmanlı sosyal devlet anlayışının önemli bir parçasıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 18

Asıl ibadet alanının üzerini örten kubbenin altı ayak tarafından taşınması ile oluşan cami plan türü aşağıdakilerden hangisidir?

Altı istinatlı cami

Merkezî planlı cami

Sekiz istinatlı cami

Transept planlı cami

Çok ayaklı cami

Açıklama:

Asıl ibadet alanının üzerini örten büyük kubbenin yükünü taşıyan dört ana duvar dışında, kubbe ağırlığını zemine aktarmak için içeride altı adet destek (ayak veya sütun) kullanılan cami plan tipidir. Bu plan şeması, merkezi kubbenin etrafındaki alanları genişletmek ve dengeyi sağlamak için geliştirilmiştir. Bu mimari düzenleme, Altı Ayaklı Plan Tipi olarak adlandırılır.

Doğru Cevap: A

Soru 19

Bir kemer yayının tepe noktasından inen dikin çevresine dönmesi ile meydana gelen örtü biçimine ne ad verilir?

Kubbe kasnağı

Kubbe feneri

Kubbe ayağı

Kubbe

Maksure kubbesi

Açıklama:

Bir kemer yayının tepe noktasından inen dikey bir eksen (dik) etrafında 360 derece dönmesi (devir etmesi) ile meydana gelen yarım küre şeklindeki örtü biçimine Kubbe denir. Kubbeler, büyük ve kare planlı mekânların örtülmesinde kullanılan en önemli mimari unsurlardan biridir.

Doğru Cevap: D

Soru 20

Yapıların iç yüzeylerinde kullanılan ve yüzeysel alçı kabartmanın renklendirilmesi ile elde edilen süsleme tekniğine ne denir?

Malakari

Fresko

Vitray

Rölyef

Çini

Açıklama:

Yapıların iç yüzeylerinde kullanılan, ince bir alçı tabakasının şekillendirilerek (kabartma yapılarak) ve daha sonra renklendirilerek elde edilen süsleme tekniğine Alçı Kalem İşi veya genellikle batıda kullanılan terimle Stukko denir. Bu teknik, özellikle Selçuklu ve erken Osmanlı mimarisinde niş, kubbe içi ve duvar yüzeylerini süslemek için popülerdir.

Doğru Cevap: A

Soru 21

Kiliselerde koronun arkasında bulunan ve camilerdeki mihrap bölümünü teşkil eden, doğu yönünü gösteren genellikle yarım yuvarlak planlı niş için aşağıdaki ifadelerden hangisi kullanılır?

Mihrap

Apsis

Narteks

Ambon

Bema

Açıklama:

Kiliselerde koronun arkasında bulunan, genellikle yarım yuvarlak planlı olup, camilerdeki mihrap bölümünün karşılığı olarak doğu yönünü gösteren mimari öğe Apsis olarak adlandırılır. Apsis, kutsal kabul edilen sunağın (altar) bulunduğu mekandır.

Doğru Cevap: B

Soru 22

Temizlik maksadıyla inşa edilmiş kamuya açık herkesin yıkanabileceği Türk-İslam dönemi hamam yapılarında aşağıdaki bölümlerden hangisi yer almaz?

Soyunmalık (Camekân)

Ilıklık

Sıcaklık

Revak

Külhan

Açıklama:

Türk-İslam dönemi hamam yapıları, temizlenme ve sosyalleşme amacıyla inşa edilir. Standart bir hamam yapısında soğukluk (camekan), ılıklık (tepidarium) ve sıcaklık (caldarium) bölümleri bulunur. Hamam, bir ibadethane yapısı olmadığı için genellikle kilise veya tapınakların ana ibadet mekanı olan Naos (Nef) gibi bölümler hamamlarda yer almaz.

Doğru Cevap: D

Soru 23

Gözlemevi, gök bilimi için kullanılan medrese türü aşağıdakilerden hangisidir?

Rasathane

Ribat

Kasır

Kervansaray

Bezirhane

Açıklama:

Gözlemevi, gök bilimi (astronomi) çalışmaları ve gözlemleri yapmak üzere özel olarak inşa edilmiş bilim merkezidir. Bu tür yapılar, özellikle İslam medeniyetinde medreselerin yanında kurularak bilimsel çalışmaların ilerlemesini sağlamıştır ve Rasathane olarak adlandırılır.

Doğru Cevap: A

Soru 24

Sütunun ağırlık altında dağılmasını önlemek için gövdeye sarılacak madeni öğeye ne ad verilir?

Sütun Kaidesi

Sütun Başlığı

Sütun Bileziği

Sütun Gövdesi

Sütun Yastığı

Açıklama:

Sütunun üzerine binen aşırı ağırlık veya yapısal zayıflık nedeniyle gövdenin patlayıp dağılmasını önlemek amacıyla gövdeye sarılan madeni pekiştirme öğesine sütun kuşağı (veya bilezik/kıskaç) adı verilir. Bu eleman, sütun malzemesine (taş, mermer) destek sağlar ve bütünlüğünü korur.

Doğru Cevap: C

Soru 25

Aşağıdakilerden hangisi bir tonoz örtü biçimi değildir?

Kaburgalı Tonoz

Çapraz Tonoz

Aynalı Tonoz

Beşik Tonoz

Bursa Tonozu

Açıklama:

Tonoz, kemerlerin birbiri ardına dizilmesiyle ortaya çıkan, mekanları örtmeye yarayan eğrisel bir yapı elemanıdır. Yaygın tonoz tipleri arasında beşik tonoz, çapraz tonoz ve manastır tonozu bulunur. Pandantif ise bir tonoz örtü biçimi değil, kubbeli yapılarda kare planlı alt yapıdan dairesel kubbe kasnağına geçişi sağlayan taşıyıcı üçgen elemandır.

Doğru Cevap: E

Ünite 2

Soru 1

Aşağıdakilerden hangisi Anadolu'da tarih öncesi dönemler arasında yer almaz?

Neolitik (Yeni Taş) Çağ

Kalkeololitik (Taş-Bakır)

Bronz Çağı

Orta Çağ

Paleolitik (Eski Taş) Çağ

Açıklama:

Anadolu'da tarih öncesi dönemler, yazının icadından (MÖ 3200 civarı) önceki zaman dilimlerini kapsar: Paleolitik, Mezolitik, Neolitik ve Kalkolitik çağlar. Yazının kullanılmaya başlandığı ve tarihi çağlara geçişi simgeleyen Asur Ticaret Kolonileri Çağı gibi dönemler ise tarih öncesi değil, Protohistorik veya Tarihi dönemler arasında yer alır.

Doğru Cevap: D

Soru 2

Anadolu’nun en eski yerleşimine ait Göbekli Tepe, arkeologların buluntuları ışığında günümüzden ne kadar yıl önceye tarihlendirilir?

12000

10000

9000

5000

1200

Açıklama:

Şanlıurfa yakınlarında bulunan ve dünyanın bilinen en eski anıtsal tapınak kompleksi olan Göbekli Tepe, Çanak Çömleksiz Neolitik A dönemine (PPNA) tarihlenir. Arkeolojik bulgular, bu yapının yaklaşık olarak günümüzden 12.000 yıl önceye (MÖ 10. binyıl) dayandığını göstermektedir.

Doğru Cevap: A

Soru 3

MÖ 10.000- 6000 tarihleri arasındaki zaman dilimi aşağıdaki dönemlerden hangisini kapsar?

Kalkolitik

Paleolitik

Neolitik

Bronz Çağı

Tunç Çağı

Açıklama:

MÖ 10.000 ile MÖ 6000 yılları arasındaki zaman dilimi, Anadolu'da insanların avcı-toplayıcılıktan yerleşik yaşama ve tarıma geçtiği büyük kültürel değişimin yaşandığı dönemi, yani Neolitik Dönem'i (Yeni Taş Çağı) kapsamaktadır.

Doğru Cevap: C

Soru 4

…………., MÖ 2000-1000 yıllarında Anadolu’ya Kafkasya’dan Güney İran, Mezopotamya yolu ile geldikleri kabul ediliyor. Boğazköy, Kültepe, Alaca, Alişar’da bu uygarlığının önemli kalıntıları vardır.
Paragrafta boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

Kimmerlerin

Urartuların

Hattilerin

Hititlerin

Friglerin

Açıklama:

MÖ 2000-1000 yılları arasında Anadolu'da Kafkasya ve Mezopotamya üzerinden gelerek Boğazköy (Hattuşa) merkezli büyük bir imparatorluk kuran ve Kültepe'de önemli kalıntılar bırakan Hint-Avrupa kökenli uygarlık Hititlerdir. Hititler, Anadolu'da devletler kuran ilk büyük topluluktur.

Doğru Cevap: D

Soru 5

MÖ 725-675 yıllarında Anadolu’ya göç eden Balkan kökenli boylardan olup siyasi bir topluluk olarak ilk defa MÖ 750’den sonra Hitit İmparatorluğu’nun yıkılmasının ardından Anadolu'da kurulan uygarlık aşağıdakilerden hangisidir?

Likya

Lidya

Urartu

Hatti

Frigler

Açıklama:

Hitit İmparatorluğu'nun çöküşünün ardından (MÖ 1200 sonrası) Anadolu'ya Balkanlar'dan göç eden ve MÖ 750'den sonra siyasi bir güç olarak ortaya çıkan, Gordion merkezli uygarlık Friglerdir. Frigler, özellikle metal işleme ve dokumacılıkta ilerlemişlerdir.

Doğru Cevap: E

Soru 6

Göbeklitepe aşağıdaki illerden hangisinin sınırları içindedir?

Mardin

Gaziantep

Diyarbakır

Şanlıurfa

Kahramanmaraş

Açıklama:

Göbeklitepe, tarih öncesi döneme ait önemli bir kült merkezi olup, dünyanın bilinen en eski megalitik yapılarına ev sahipliği yapar. Bu arkeolojik alan, Türkiye'nin güneydoğusunda, Şanlıurfa ili sınırları içerisinde yer almaktadır ve Neolitik dönemin anlaşılması açısından kritik öneme sahiptir.
Bu bölge, tarımın başlangıcından önceki avcı-toplayıcı kültürlerin karmaşık sosyal yapılarını gösterir.

Doğru Cevap: D

Soru 7

Urartu mimarisinin en önemli yapı tipleri aşağıdakilerin hangisinde verilmiştir?

Tapınak-Saray-Kale

Saray-Hamam-Kilise

Han-Hamam-Saray

Tümülüs-Kale-Türbe

Höyük-Tümülüs-Saray

Açıklama:

Urartu medeniyeti (MÖ 9. - 6. yy), Doğu Anadolu'da gelişmiş ve özellikle mimari alanda büyük ilerlemeler kaydetmiştir. Urartu mimarisinin en bilinen ve kalıcı yapı tipleri, güçlü savunma amaçlı inşa edilen kaleler (örneğin Tuşpa/Van Kalesi) ve yüksek ustalık gerektiren kaya mezarlarıdır. Bu yapılar, Urartuların taş işçiliğindeki yetkinliğini ve merkezi otoritelerinin gücünü gösterir.

Doğru Cevap: A

Soru 8

Alman arkeolog Heinrich Schliemann’ın 1871 yılında Truva kazılarında yağmaladığı 24 parça altın takı, Kültür ve Turizm Bakanlığı girişimiyle, 140 yıl sonra Ankara Anadolu Medeniyetleri Müzesi’ne geri getirilmiştir. Metinde sözü edilen Truva antik kenti hangi ilimiz sınırları içerisindedir?

Manisa

İzmir

Edirne

Çanakkale

Kırklareli

Açıklama:

Efsanelere ve Homeros'un İlyada destanına konu olan Truva (Troya) Antik Kenti, Anadolu'nun kuzeybatısında, günümüz Çanakkale ili sınırları içinde yer almaktadır. Alman arkeolog Heinrich Schliemann tarafından yapılan kazılarla dünya çapında ün kazanmış olup, UNESCO Dünya Mirası Listesi'nde yer almaktadır. Antik kent, birden fazla yerleşim katmanına sahiptir.

Doğru Cevap: D

Soru 9

Lidyalıların en önemli mezarları aşağıdakilerden hangisidir?

Mouzelyum

Türbe

Tümülüs

Kümbet

Şapel

Açıklama:

Lidyalılar (MÖ 7. - 6. yy), Batı Anadolu'da hüküm sürmüş ve parayı icat eden medeniyet olarak bilinirler. Lidyalıların ölü gömme geleneklerinde en önemli ve karakteristik yapı tipi tümülüslerdir. Tümülüsler, genellikle soylular veya krallar için inşa edilen, toprak ve taş yığma tepelerden oluşan büyük anıt mezarlardır (örneğin Manisa'daki Bin Tepe nekropolü).

Doğru Cevap: C

Soru 10

İnsanlık tarihinde tarımsal faaliyetlerin başladığı dönem aşağıdakilerden hangisidir?

Neolitik Dönem

Kalkolitik Dönem

Paleolotik Dönem

Bronz Çağı

İlk Çağ

Açıklama:

İnsanlık tarihinde avcı-toplayıcılıktan yerleşik hayata geçişin ve dolayısıyla tarımsal faaliyetlerin başladığı dönem Neolitik Dönem'dir (Cilalı Taş Devri). Bu dönem, yaklaşık MÖ 10.000 civarında başlamış olup, insanların ilk kez toprağı işlemeye, bitkileri ıslah etmeye ve hayvanları evcilleştirmeye başladığı, Neolitik Devrim adı verilen büyük dönüşüme işaret eder.

Doğru Cevap: A

Soru 11

Tarihte bilinen ilk demokratik birliği kurmuş olan Anadolulu halk aşağıdakilerden hangisidir?

Likyalılar

Frikyalılar

Karyalılar

Urartular

Hititler

Açıklama:

Tarihte bilinen ve günümüzdeki federal sistemlere benzer bir yapıyı barındıran ilk demokratik birlik, Güneybatı Anadolu'da kurulan Likya Birliği'dir. Likyalılar, özerk şehir devletlerinden oluşan ve temsilcilerin nüfuslarına göre oy hakkına sahip olduğu bir meclis aracılığıyla ortak kararlar alan bir yapıya sahiptiler. Bu Birlik, antik dünyadaki demokratik yönetim ve federasyonun en dikkat çekici örneklerinden biri kabul edilir.

Doğru Cevap: A

Soru 12

Doğu Anadolu’da Van Gölü ve çevresinde Çavuştepe, Toprakkale, Patnos ve Erzincan civarında Altıntepe’de tapınakları ve kaleleri ile dikkat çeken tarım, hayvancılık ve madenciliği oldukça gelişmiş olan medeniyet aşağıdakilerden hangisidir?

Likyalılar

Frigyalılar

Karyalılar

Urartular

Hititler

Açıklama:

Bahsedilen coğrafya (Van Gölü çevresi) ve merkezler (Çavuştepe, Toprakkale, Altıntepe) Urartu Devleti'ne işaret eder. Urartular, MÖ 9. yüzyılda kurulmuş, özellikle madencilik (demir ve tunç işçiliği) ve gelişmiş sulama kanalları sayesinde tarım ve hayvancılıkta ilerlemiş, güçlü kale mimarisi ile Doğu Anadolu'ya egemen olmuş bir medeniyettir.

Doğru Cevap: D

Soru 13

Anadolu’da ilk defa yazıyı kullanan medeniyet aşağıdakilerden hangisidir?

Likyalılar

Frigyalılar

Karyalılar

Urartular

Hititler

Açıklama:

Anadolu coğrafyasına yazıyı (özellikle çivi yazısını) getiren medeniyet, Mezopotamya kökenli olan Asurlardır. Asurlu tüccarlar, MÖ 2. binyılın başlarında, özellikle Kültepe/Kaniş gibi merkezlerde ticaret kolonileri kurarak kayıt tutmak amacıyla çivi yazısını kullanmışlardır. Bu sayede Anadolu, Tarih Çağları'na geçmiştir.

Doğru Cevap: E

Soru 14

Ayakta kalan en eski demokratik meclis binasına sahip olan ve aynı zamanda Kültür ve Turizm Bakanlığı 2020 yılının teması seçilen Antalya'nın Kaş İlçesindeki Patara Antik Kenti aşağıdaki hangi antik bölge içerisinde yer alır?

Hattiler

Frigyalılar

Likyalılar

Urartular

Hititler

Açıklama:

Antalya'nın Kaş ilçesinde yer alan Patara Antik Kenti, Antik Likya bölgesi içerisinde yer alır. Patara, Likya Birliği'nin başkenti ve en önemli limanlarından biriydi. En önemli özelliklerinden biri, ayakta kalmış olan ve Likya Birliği Meclisi'ne ev sahipliği yapan dünyanın en eski demokratik meclis binalarından birine sahip olmasıdır. Bu önemi nedeniyle 2020 yılı Patara Yılı teması seçilmiştir.

Doğru Cevap: C

Soru 15

1915 yılında ilk kez Hitit çivi yazısının dilini çözen araştırmacı aşağıdakilerden hangisidir?

Winckelmann

C. Newton

Heinrich Schliemann

J. Lubbock

Friedrich Hrozny

Açıklama:

Hitit İmparatorluğu'nun (MÖ 17.-12. yy) başkenti Hattuşa'da bulunan çivi yazılı tabletlerin dilini çözen bilim insanı, Çek asıllı dilbilimci Bedřich Hrozný'dir. Hrozný, 1915 yılında yaptığı çalışmayla Hititçenin, daha önce bilinmeyen bir dil grubu değil, Hint-Avrupa dilleri grubuna ait olduğunu kanıtlamış ve Hitit tarihinin çözümlenmesini sağlamıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 16

Günümüzden 12.000 yıl öncesine tarihlenen Göbekli Tepe hangi döneme ait bir inanç merkezidir?

Paleolitik Dönem

Neolitik Dönem

Kalkolitik Dönem

Bronz Devri

Tunç Devri

Açıklama:

Göbekli Tepe, günümüzden yaklaşık 12.000 yıl öncesine, yani Neolitik Dönem'e (Cilalı Taş Devri) tarihlenen dünyanın bilinen en eski tapınak kompleksidir. Bu dönem, insanların avcı-toplayıcılıktan yerleşik hayata ve tarıma geçtiği kritik bir geçiş sürecini temsil eder. Göbekli Tepe'deki anıtsal yapılar, tarım öncesi toplulukların bile karmaşık sosyal organizasyonlara ve dini inançlara sahip olduğunu göstermesi açısından önemlidir. Bu nedenle Göbekli Tepe Neolitik İnanç Merkezi olarak bilinir.

Doğru Cevap: A

Soru 17

Aşağıdakilerden hangisi Anadolu'da ilk defa yazıyı kullanan uygarlıktır?

Hititler

Likyalılar

Karyalılar

Urartular

Hattiler

Açıklama:

Anadolu'ya yazıyı getiren ve dolayısıyla Anadolu'da Tarih Devirleri'ni başlatan uygarlık Asurlular'dır. Asurlular, MÖ 2000'li yıllarda Kayseri yakınlarındaki Kültepe (Kaniş) merkezli kurdukları ticaret kolonileri aracılığıyla Mezopotamya'dan getirdikleri çivi yazısını kullanmışlardır. Bu faaliyetler sayesinde Anadolu, tarih öncesi çağlardan tarih çağlarına geçiş yapmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 18

Yazının icadından, Kavimler Göçü (375) veya Batı Roma’nın yıkılmasına (476) kadar geçen süre ……....... olarak adlandırılır.
Cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

İlk Çağ

Orta Çağ

Yeni Çağ

Yakın Çağ

Karanlık Çağ

Açıklama:

Tarih çağları, evrensel olaylara göre sınıflandırılır. Sümerler tarafından yaklaşık MÖ 3200 civarında yazının icat edilmesiyle Tarih Çağları başlar. Yazının icadından, 375 yılında gerçekleşen Kavimler Göçü'ne (veya 476'da Batı Roma İmparatorluğu'nun yıkılışına) kadar geçen süre İlk Çağ (Antik Çağ) olarak adlandırılır.

Doğru Cevap: A

Soru 19

Aşağıdakilerden hangisi Anadolu'daki uygarlıklardan biridir?

Vizigotlar

Urartular

Franklar

Vandallar

Burgondlar

Açıklama:

Anadolu, tarihte pek çok önemli uygarlığa ev sahipliği yapmıştır. Başlıca Anadolu uygarlıkları arasında Hititler, Frigler, Lidyalılar, İyonyalılar ve Urartular sayılabilir. Hititler, başkenti Hattuşa (Boğazköy) olan ve MÖ 17. yüzyıldan itibaren güçlü bir imparatorluk kurmuş, tarım, hukuk ve diplomatik ilişkilerde (örneğin Kadeş Antlaşması) önemli gelişmeler kaydetmiştir.

Doğru Cevap: B

Soru 20

MÖ 10.000 yani günümüzden 12.000 yıl öncesine tarihlenen, Neolitik Dönem’e ait bir inanç merkezi olan ve "T" biçimindeki dikilitaşlarıyla ön plana çıkan bölge aşağıdakilerden hangisidir?

Nevali Çori

Çayönü

Göbeklitepe

Karain

Hattuşa

Açıklama:

Tanımı yapılan arkeolojik alan, Şanlıurfa yakınlarında bulunan Göbekli Tepe'dir. Burası, MÖ 10.000'e tarihlenmesiyle Neolitik Dönem'in en erken ve en önemli inanç merkezidir. Alanın ayırt edici özelliği, üzerinde hayvan kabartmaları bulunan ve insan figürlerini sembolize eden büyük "T" biçimli dikilitaşları (megalitler) barındırmasıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 21

Aşağıdaki uygarlıklardan hangisi Anadolu'da kurulmamıştır?

Lidyalılar

Hattiler

Frigler

Asurlular

Likyalılar

Açıklama:

Uygarlıklar coğrafi kökenlerine göre ayrılır. Hititler, Lidyalılar, Frigler ve İyonyalılar Anadolu merkezli uygarlıklardır. Ancak Sümerler, Anadolu'da değil, Mezopotamya'da (Fırat ve Dicle nehirleri arası, bugünkü Irak) kurulmuş olan ve yazıyı icat etmeleriyle bilinen en eski medeniyettir.

Doğru Cevap: D

Soru 22

I. Çavuştepe
II.Toprakkale
III. Alişar
Yukarıdaki yerleşim yerlerinden hangisi ya da hangileri Urartuların önemli kale veya tapınak yerlerinden biri değildir?

I ve II

Yalnız I

Yalnız II

I, II ve III

Yalnız III

Açıklama:

Urartular, Doğu Anadolu'da (Başkentleri Tuşpa/Van) kurulmuştur. Çavuştepe ve Toprakkale, Urartu krallığının önemli idari, askeri ve dini merkezleri arasında yer alan meşhur kale/kentlerdir. Ancak Alişar, Yozgat yakınlarında bulunan ve esas olarak Hititler döneminden kalma, aynı zamanda Asur Ticaret Kolonileri Çağı'ndan kalma eserlerin bulunduğu bir yerleşim yeridir. Dolayısıyla Alişar, Urartu merkezlerinden biri değildir.

Doğru Cevap: E

Ünite 3

Soru 1

Aşağıdakilerden hangisi Mısır mimarisinin anıtsal örneklerinden biri değildir?

Mastabalar

Piramitler

Tapınaklar

Saraylar

Köprü

Açıklama:

Mısır mimarisi anıtsal yapılarla ünlüdür; bunlar arasında piramitler, obeliskler ve devasa tapınaklar bulunur. Ancak Zigguratlar, Mısır'a değil, Mezopotamya (Sümer, Babil, Asur) uygarlıklarına ait, hem tapınak hem depo hem de gözlemevi olarak kullanılan çok katlı kule şeklindeki yapılardır.

Doğru Cevap: E

Soru 2

En önemli edebiyat eserleri arasında gösterilen Gılgamış Destanı, Yaradılış Destanı ve Tufan Hikâyesi hangi medeniyete aittir?

Asurlar

Sümerler

Akadlar

Babiller

Selçuklular

Açıklama:

Gılgamış Destanı, Yaradılış Destanı ve Tufan Hikayesi gibi dünyaca ünlü epik ve mitolojik eserler, Mezopotamya uygarlıklarına aittir. Özellikle Gılgamış Destanı, Sümerler döneminde ortaya çıkmış ve ölümsüzlük arayışı temasını işler. Bu eserler, çivi yazısıyla kil tabletlere kaydedilmiştir.

Doğru Cevap: B

Soru 3

Kültepe'de çivi yazısını Anadolu'ya öğreterek Anadolu'da tarih devirlerini başlatan, tüm çivi yazılı eserleri başkentleri Ninova'da toplayarak ilk kütüphanecilik ve arşivcilik faaliyetini başlatan medeniyet aşağıdakilerden hangisidir?

Mısırlılar

Babiller

Akadlar

Asurlar

Sümerler

Açıklama:

Bu tanım, Asurlular'a aittir. Asurlular, Kayseri yakınlarındaki Kültepe (Kaniş) merkezli ticaret kolonileri kurarak Anadolu'ya çivi yazısını getirmiş ve Tarih Çağlarını başlatmıştır.
Ayrıca, Asur İmparatorluğu'nun başkenti olan Ninova'da, Kral Asurbanipal döneminde, on binlerce çivi yazılı tabletin toplandığı ve organize edildiği dünyanın ilk kütüphanesini kurmuşlardır.

Doğru Cevap: D

Soru 4

Piramitler çevresindeki küçük mezarlara ne ad verilir?

Kripta

Mastaba

Piramit

Tapınak

Sfenks

Açıklama:

Piramitler, firavunlar için inşa edilen büyük anıtlardır. Bu piramitlerin çevresinde, firavunların ailesi, yüksek rütbeli memurları veya asilzadeleri için daha küçük mezarlar inşa edilirdi. Bu dikdörtgen, düz çatılı, eğimli duvarlara sahip mezarlara Mastaba adı verilir. Mastabalar, daha sonraki dönemlerde piramitlerin geliştirilmesinde mimari bir basamak görevi görmüştür.

Doğru Cevap: B

Soru 5

Antik Çağ'da yaşamış, Sami dillerine mensup bir dil konuşan Akdenizli kavimdir. Kenan toprakları olarak adlandırılan, günümüzde Lübnan, İsrail, Suriye, Ürdün, Gazze ve Türkiye'nin güney kıyılarını içine alan bölgede yaşayan medeniyet aşağıdakilerden hangisidir?

Fenike

Lidya

Urartu

Hatti

Asur

Açıklama:

Kenan toprakları (Levant) olarak bilinen, Doğu Akdeniz kıyılarında yerleşmiş, Sami dillerine mensup bir dil konuşan medeniyet Fenikeliler'dir. Ticaret ve denizcilikte uzmanlaşmışlar, geniş bir Akdeniz ticaret ağı kurmuşlardır. Fenikelilerin insanlık tarihine en büyük katkısı, modern alfabelerin temelini oluşturan Fenike Alfabesi'ni geliştirmeleridir.

Doğru Cevap: A

Soru 6

Aşağıdaki medeniyetlerden hangisi Mezopotamya uygarlıklarından biri değildir?

Sümer

Akad

Babil

Asur

Mısır

Açıklama:

Mezopotamya, Fırat ve Dicle nehirleri arasındaki bölgeyi ifade eder. Bu bölgede Sümerler, Babilliler, Asurlular ve Akadlar gibi medeniyetler gelişmiştir. Eğer seçeneklerde Mısır Medeniyeti veya Anadolu'da gelişen Hitit Medeniyeti gibi uygarlıklar varsa, coğrafi olarak bu uygarlıklar Mezopotamya tanımının dışında kaldığı için doğru cevap olur.

Doğru Cevap: E

Soru 7

Dünyanın yedi harikasından biri olan Babil'in Asma Bahçeleri aşağıdakilerden hangisi tarafından yaptırılmıştır?

Hammurabi

Nebukadnezar

Khufu

III. Tutmosis

I. Theodosius

Açıklama:

Dünyanın Yedi Harikasından biri olarak kabul edilen Babil'in Asma Bahçeleri'nin, Yeni Babil İmparatorluğu'nun en ünlü ve güçlü hükümdarı olan II. Nabukadnezar (MÖ 605-562) tarafından inşa ettirildiği yaygın olarak kabul edilir. Efsaneye göre bahçeler, eşi Amytis'in memleketi olan dağlık Med ülkesine olan özlemini gidermek amacıyla yapılmıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 8

Berlin’deki Pergamon Müzesinde bulunan ünlü İştar Kapısı hangi medeniyete ait eserdir?

Sümer

Akad

Babil

Asur

Mısır

Açıklama:

Berlin’deki Pergamon Müzesi’nde sergilenen ünlü İştar Kapısı, Yeni Babil İmparatorluğu dönemine ait en önemli mimari eserlerden biridir. Kapı, Kral II. Nabukadnezar döneminde (yaklaşık MÖ 575) inşa edilmiş olup, mavi sırlı tuğlaları ve kabartma tekniğiyle yapılmış boğa ve ejderha figürleriyle Babil şehrine girişin ana kapısı olarak kullanılmıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 9

Günümüzde Sultanahmet Meydanı'nı süsleyen üç anıttan biri olan Mısır Medeniyeti'ne ait Dikilitaş ilk olarak Mısır firavunu III. Tutmosis tarafından (MÖ 1504-1450) yaptırılmış ve Karnak tapınağının güneyine dikilmişti. Bu eseri İstanbul Hipodrumu'na diktiren Bizans imparatoru aşağıdakilerden hangisidir?

I. Constantinus

I. Theodosius

Justinianus

III.Tutmosis

Septimius Sererius

Açıklama:

Mısır firavunu III. Tutmosis tarafından yaptırılan ve Karnak Tapınağı'nda bulunan bu Dikilitaş, daha sonra Roma (Bizans) İmparatorluğu döneminde Konstantinopolis'e (İstanbul) taşınmıştır. Eseri, MS 4. yüzyılın sonlarında büyük bir zorlukla Hipodrom'a (bugünkü Sultanahmet Meydanı) diktiren imparator I. Theodosius'tur. Bu eylem, imparatorluğun gücünün ve ihtişamının bir göstergesi olarak kabul edilmiştir.

Doğru Cevap: B

Soru 10

Hint-İslam tarzı türbe mimarisinin en önemli eserlerinden biri olarak kabul edilir. Babür İmparatorluğunun 5. hükümdarı Şah Cihan'ın 17 Haziran 1631 tarihinde genç yaşta ölen eşi Ercümend Bânû Begüm için yaptırdığı anıtın dört yanına Hattat Settâr Efendi tarafından Yasin suresinin tamamı yazılmış olduğu türbe, aşağıdakilerden hangisidir?

Kutup Minar

Tac Mahal,

Stupa

Keops Piramidi

Petra Kral Mezarı

Açıklama:

Hint-İslam tarzı türbe mimarisinin zirvesi kabul edilen bu eser, Tac Mahal'dir. Babür İmparatoru Şah Cihan tarafından 1631 yılında genç yaşta ölen eşi Ercümend Bânû Begüm (Mümtaz Mahal) anısına yaptırılmıştır. Yapının dört tarafına, İslam sanatının güzel örneklerinden biri olarak, Hattat Settâr Efendi tarafından Yasin suresinin tamamı yazılmıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 11

Çivi yazısını aşağıdaki milletlerden hangisi bulmuştur?

Sümerler

Urartular

Hititler

Asur

Mısır

Açıklama:

Tarihte bilinen ilk yazı sistemi olan Çivi Yazısı (Cuneiform), Mezopotamya'daki Sümerler tarafından yaklaşık MÖ 3200 civarında icat edilmiştir. Kil tabletler üzerine kama (çivi) şeklindeki uçlarla bastırılarak yazıldığı için bu adı almıştır ve daha sonra Akad, Babil ve Asur gibi pek çok Mezopotamya medeniyeti tarafından kullanılmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 12

Aşağıdakilerden hangisi Çin Seddi'nin yapılış amaçlarından biri değildir?

Türk boylarının saldırısına karşı savunmak

Uzun savaşlar sonunda yıktığı beyliklerin esir düşen yöneticilerini sürgün ve ağır işe sürerek cezalandırmak

Ülkeden kaçışları önlemek

Ülkenin tek yönetim altında birleştiğini içeriye ve dışarıya göstermek

Yönetimin gücünü yansıtmak

Açıklama:

Çin Seddi'nin yapılışının temel amacı, kuzeyden gelen göçebe kavimlerin (özellikle Xiongnu) istilalarına ve akınlarına karşı Çin topraklarını korumaktı. Savunma işlevi dışında, sınır kontrolü ve haberleşme (duman/işaret kuleleri aracılığıyla) gibi amaçlar da taşımaktaydı. Yapılış amaçları arasında iç ticareti veya tarımsal faaliyetleri doğrudan desteklemek gibi bir hedef bulunmamaktadır.

Doğru Cevap: E

Soru 13

Hindistan'da kutsal kalıntıları korumak için kullanılan kubbe biçimli bir anıt olan tepe mezar şeklindeki Budist anıtlarına verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?

Höyük

Tümülüs

Piramit

Stupa

Ziggurat

Açıklama:

Budizm'de kutsal kalıntıları (reklikleri) korumak ve muhafaza etmek amacıyla inşa edilen kubbe biçimli, tepe mezar şeklindeki anıtlara Stupa adı verilir. Stupalar, Budist ibadet merkezleri ve hac yerleri olarak işlev görür ve Hindistan'da Ashoka dönemi başta olmak üzere önemli bir mimari form haline gelmiştir.

Doğru Cevap: D

Soru 14

Japon mimarisinin en karakteristik örneklerini aşağıdaki hangi yapılarda görürüz?

Saraylar, mezarlar, surlar

Saraylar, tapınaklar ve evler

Stupalar, zigguratlar, tapınaklar

Evler, şehirler, kral mezarları

Piramitler, saraylar, mezarlar

Açıklama:

Japon mimarisinin en karakteristik örnekleri genellikle Şinto Tapınakları'nda (Jinja) ve Budist Pagodaları'nda görülür. Şinto tapınakları, özellikle Ise Jingu gibi yapılar, doğal ahşap malzemeler, yükseltilmiş zeminler ve basit, zarif çizgilerle karakterize edilir. Bu yapılar, Japon sanatının doğayla uyum ve saflık ilkelerini yansıtır.

Doğru Cevap: B

Soru 15

Hz. Süleyman tarafından saltanatının dördüncü yılında Kudüs’te yapımına başlanmış ve yedi yıl altı ayda (yaklaşık MÖ 967 veya 953) tamamlanmış, Babilliler’in Kudüs’ü işgali sırasında (MÖ 587 veya 586) yağmalanmış ve yakılmış mabed, aşağıdakilerden hangisidir?

Kubbetüs-Sahra

Mescid-i Aksa

Süleyman Mabedi

Kutsal Doğuş Kilisesi

Kûfe Mescidi

Açıklama:

Tarif edilen yapı, tarihsel olarak Süleyman Mabedi (Birinci Tapınak) olarak bilinir. Bu mabedin yapımına Hz. Süleyman tarafından saltanatının dördüncü yılında Kudüs’te başlanmıştır. Yaklaşık MÖ 586 yılında, Babil Kralı II. Nebukadnezar'ın Kudüs'ü işgali sırasında yağmalanmış ve yıkılmıştır. Bu, İbrani halkının en kutsal yapılarından biridir.

Doğru Cevap: C

Soru 16

Aşağıdakilerden hangisi Mısır resminin özelliklerinden biri değildir?

Yazının resim, resmin de yazı olduğu bir sanattır.

Rölyefler ve duvar resimleri, daima olayı anlatan yazılarla çerçevelenmiştir.

Yüz profilden, göz önden görülürmüşçesine çizilirdi.

Omuzlardan kalçaya kadar karşıdan, bacaklar yeniden profilden görülür.

Kolların bedene nasıl bağlandığını görebilmek için vücudun üst bölümü yandan çizilir.

Açıklama:

Mısır resmi, katı kurallara bağlıdır. Özellikleri arasında figürlerin kompozit görünüm ile çizilmesi (baş ve bacaklar yandan, gövde önden), frontalite (önden duruş), hiyerarşik oranlama ve renklerin sembolik kullanımı yer alır.
Mısır resminde, Antik Yunan veya Roma sanatında görülen gibi gerçekçi üç boyutlu derinlik (perspektif) veya ışık/gölge (sfumato) kullanımı yoktur; bu nedenle, yanıltıcı derinlik algısı yaratmak Mısır resminin bir özelliği değildir.

Doğru Cevap: E

Soru 17

……… sanatı resim, heykel, çömlekçilik ve dokuma ipek gibi tekstil sanatlarını içeren çeşitli sanat formlarından oluşur. Kökeni MÖ 3. bin yılda tarih öncesi yerleşimlere kadar uzanabilir.
Cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

Hint

Japon

Çin

Mısır

Mezopotamya

Açıklama:

Açıklaması verilen sanat formu Çin Sanatı'dır. Çin, MÖ 3. bin yıla dayanan tarih öncesi yerleşimlere sahiptir ve ipek (tekstil sanatı), çömlekçilik (özellikle porselen) ve bronz döküm gibi sanat formlarında yüzyıllar boyunca ustalığını korumuştur. İpek üretimi ve ticareti, Çin sanatının dünya çapında tanınmasında kilit rol oynamıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 18

Mısır'da yer alan en eski ve en büyük piramit aşağıdakilerden hangisidir?

Mikerinos Piramidi

Kefren Piramidi

Sfenks Piramidi

Gize Piramitleri

Keops Piramidi

Açıklama:

Mısır'da yer alan en büyük piramit, Giza Platosu'nda bulunan Keops Piramidi'dir (Khufu). Dördüncü Hanedanlık döneminde inşa edilen bu piramit, hem Mısır'ın hem de dünyanın en büyük anıtsal taş yapılarından biri olarak kabul edilir ve antik dünyanın yedi harikasından hayatta kalan tek örnektir. En eski piramit ise Zoser'in Basamaklı Piramidi olsa da, Keops boyut olarak en büyüğüdür.

Doğru Cevap: E

Soru 19

Aşağıdakilerden hangisi Doğu Akdeniz Uygarlıkları arasında yer alır?

Mısır

Fenikeliler

Hint

Asurlular

Sümerler

Açıklama:

Doğu Akdeniz Uygarlıkları, Akdeniz'in doğu kıyılarında ve adalarında gelişen medeniyetleri içerir. Bu uygarlıklara örnek olarak Fenikeliler, Girit (Minos) ve Miken uygarlıkları verilebilir. Fenikeliler, özellikle deniz ticareti ve alfabenin geliştirilmesi ile bu bölgede öne çıkmıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 20

Aşağıdakilerden hangisi II. Nebukadnezar tarafından inşa edilen ve dünyanın yedi harikasından biri olan yapıdır?

Mısır Piramitleri

Babil'in Asma Bahçeleri

İskenderiye Deniz Feneri

Zeus Tapınağı

Halikarnas Mozolesi

Açıklama:

II. Nebukadnezar (MÖ 605-562) Yeni Babil İmparatorluğu'nun en güçlü hükümdarıdır. Onun tarafından başkent Babil'de inşa edildiği varsayılan ve antik çağın yedi harikasından biri olarak kabul edilen yapı, Babil'in Asma Bahçeleri'dir. Bu bahçeler, mühendislik harikası sulama sistemleriyle tanınır.

Doğru Cevap: B

Soru 21

I. Dikili Taşlar
II. Mastabalar
III. Ev Mimarisi
Yukarıdaki yapılardan hangisi Mısır'ın anıtsal örnekleri arasında yer alır?

Yalnız I

Yalnız II

Yalnız III

I ve II

I, II ve III

Açıklama:

Mısır'ın anıtsal mimarisi, genellikle kalıcı ve dini/funerary amaçlı yapılarla karakterize edilir. Dikili Taşlar (Obeliskler) ve Mastabalar (erken hanedanlık döneminin dikdörtgen mezar yapıları) anıtsal örneklerdir. Ev mimarisi (III), genellikle kerpiçten yapılmış olup, anıtsal kabul edilmez, çünkü kalıcılık için değil, günlük yaşam için tasarlanmıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 22

Mısır'da ayakta duran, bir ayakları ileri atılmış biçimde ve eklem yerleri son derece katı olan, gözler iri ve anlamsız bakan heykel duruşuna ne ad verilir?

Frontal

Heraklit

İnhumasyon

Hoker

Taktis

Açıklama:

Mısır heykel sanatında, figürlerin katı bir duruşla, genellikle bir ayağın öne atılmış olduğu, uzuvların vücuda yapışık ve eklemlerin son derece katı olduğu bu pozisyona Kanonik Duruş (veya Statik Duruş) adı verilir. Bu duruş, Mısır Heykel Kanonu'nun bir gereğidir ve heykellerin zamana meydan okuyan, ölümsüz bir varlık imajını temsil etmesini sağlar.

Doğru Cevap: A

Soru 23

Aşağıdaki uygarlıklardan hangisi Mezopotamya Bölgesi'nde kurulmuştur?

Fenikeliler

Franklar

Frigler

Asurlular

İbraniler

Açıklama:

Mezopotamya, Dicle ve Fırat nehirleri arasında kalan bölgenin adıdır ('İki Nehir Arası' anlamına gelir). Bu bölgede kurulan başlıca uygarlıklar arasında Sümerler, Akadlar, Babilliler ve Asurlular yer alır. Sümerler, Mezopotamya'da MÖ 4. binyılın sonlarına doğru ilk şehir devletlerini kuran medeniyettir.

Doğru Cevap: D

Soru 24

1526’da Delhi Sultanlığı’na son veren Babürler’in dünya mirasına kazandırdıkları yapı aşağıdakilerden hangisidir?

Tac Mahal

Babil’in Asma Bahçeleri

Çin Seddi

Kutb Minar

Ur Zigguratı

Açıklama:

1526 yılında Delhi Sultanlığı'na son vererek kurulan Babür İmparatorluğu'nun (Mughal) dünya mirasına kazandırdığı en görkemli yapı, İmparator Şah Cihan'ın eşi Mümtaz Mahal anısına inşa ettirdiği Tac Mahal'dir. Tac Mahal, Hint ve İslam mimari unsurlarını birleştiren ve Babür mimarisinin zirvesi kabul edilen anıtsal bir türbedir.

Doğru Cevap: A

Soru 25

Hz. Davut tarafından kurulan ve Hz. Süleyman Dönemi'nde altın çağını yaşayan İbrani Devleti’nin başkenti aşağıdakilerden hangisidir?

Şam

Ürdün

Kudüs

Mekke

Medine

Açıklama:

Hz. Davut tarafından kurulup oğlu Hz. Süleyman Dönemi'nde (MÖ 10. yüzyıl) en parlak zamanını yaşayan İbrani Devleti’nin (İsrail Krallığı) başkenti Kudüs'tür. Kudüs, aynı zamanda Hz. Süleyman tarafından inşa edilen Birinci Tapınak'ın da bulunduğu kutsal merkezdi.

Doğru Cevap: C

Ünite 4

Soru 1

Aşağıdakilerden hangisi halkın toplandığı ticari, dinî, ekonomik, siyasi, hukuki ve sosyal etkinliklerin gerçekleştiği bir kamu alanı, açık meydan ve pazar yeridir?

Tiyatro

Bazilika

Forum

Gymnasium

Hipodrom

Açıklama:

Halkın bir araya geldiği, ticari (pazar yeri), dinî, siyasi, hukuki (mahkemeler) ve sosyal etkinliklerin gerçekleştiği, şehir hayatının merkezi olan açık meydanlar Antik Roma'da Forum olarak adlandırılır. Forum, bir Roma kentinin kalbiydi.

Doğru Cevap: C

Soru 2

Eski Roma'da zafer kazanan komutan ve imparatorlar adına inşa edilen, üzeri tonoz kemerle örtülü bir ya da üç gözlü geçitlere sahip olan yapılara ne ad verilir?

Mausoleum

Taklar

Su kemeri

Castrum

Nimfeum

Açıklama:

Eski Roma'da zafer kazanan komutan ve imparatorların askeri başarılarını anmak ve onurlandırmak amacıyla inşa edilen, genellikle tonoz kemerle örtülü bir veya üç gözlü geçitlere sahip anıtsal yapılara Zafer Takı (Arcus Triumphalis) adı verilir. Bu yapılar, Roma gücünün sembollerinden biriydi.

Doğru Cevap: B

Soru 3

Dört atla çekilen iki tekerlekli "guadrika" denilen atlı araba sporlarının yapıldığı yer aşağıdakilerden hangisidir?

Hipodrom

Amfitiyatro

Gymnasium

Stadium

Forum

Açıklama:

Dört atla çekilen, iki tekerlekli araba anlamına gelen 'guadrika' (quadriga) yarışlarının yapıldığı, U şeklinde uzun ve büyük spor alanlarına Hipodrom (veya Roma'da Circus) adı verilir. En ünlüsü Roma'daki Circus Maximus'tur.

Doğru Cevap: A

Soru 4

Roma İmparatorları için inşa edilmiş olan büyük anıt mezarlara ne ad verilir?

Stupa

Piramit

Martiryum

Mausoleum

Türbe

Açıklama:

Roma İmparatorları ve üst düzey yetkililer için tasarlanmış olan, genellikle dairesel veya kare planlı, anıtsal nitelikteki büyük mezar yapılarına Mozole (Mausoleum) denir. Bu yapılar, ölen kişinin ihtişamını ve önemini vurgulamak için tasarlanırdı (Örn: Hadrian Mozolesi).

Doğru Cevap: D

Soru 5

……………......... Romalılarda, ön yüzünde sütunlu bir gezi yeri bulunan anıtsal çeşmedir.
Cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

Çeşme

Ayazma

Nimfeum

Selsebil

Forum

Açıklama:

Romalılarda, su kemerlerinin bitim noktasında veya merkezi bir konumda inşa edilen, ön yüzünde sütunlu bir gezi yeri (revak) bulunan ve su tanrıçaları Nymph'lere adanan anıtsal çeşmeye Nymphaeum (Nimfeum) adı verilir. Hem su dağıtımı hem de görsel şölen amaçlı kullanılırdı.

Doğru Cevap: C

Soru 6

Aşağıdakilerden hangisi Vezüv Dağı'nın MS 79 yılındaki patlamasıyla kül ve pomza altına gömülen şehirdir?

Pompei

Ravenna

Roma

Atina

Napoli

Açıklama:

MS 79 yılında Vezüv Dağı'nın aniden patlaması sonucu çıkan yoğun kül, lav ve pomza bulutları altında kalarak yok olan meşhur Roma şehri Pompeii'dir. Şehrin bu ani gömülüşü, dönemin günlük yaşam ve mimari yapısını neredeyse bozulmadan korumuştur.

Doğru Cevap: A

Soru 7

Aşağıdakilerden hangisi Ege uygarlıklarından biri değildir?

Dor

Aka

Miken

Girit

Asur

Açıklama:

Ege Uygarlıkları; Minos (Girit), Miken (Yunanistan anakarası) ve Truva gibi Ege Denizi çevresinde gelişen medeniyetleri kapsar. Eğer şıklarda Hititler veya Mısırlılar gibi bu coğrafyanın dışında gelişen bir medeniyet yer alıyorsa, doğru cevap odur. Örneğin, Hititler, Ege değil, Anadolu uygarlığıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 8

Roma Dönemi’nde halka açık yarışmalara katılan atletlerin beden eğitimi için düzenlenmiş, çevresinde revaklı avlular bulunan büyük binalara ne ad verilir?

Gymnasium

Forum

Bazilika

Hipodrom

Amfitiyatro

Açıklama:

Roma Dönemi’nde atletlerin ve gençlerin beden eğitimi alması, antrenman yapması ve halka açık yarışmalara hazırlanması için kullanılan, etrafında revaklı avlular (sütunlu galeriler) bulunan büyük binalara Gymnasium (Jimnazyum) veya daha küçük eğitim alanları için Palaestra adı verilirdi. Bu yapılar eğitim ve sosyalleşme merkeziydi.

Doğru Cevap: A

Soru 9

Roma Dönemi’nde gösteriler, gladyatör ve vahşi hayvan oyunları için kullanılan, daire ya da elips biçimli, yükselen tribünlerden oluşan bir kamu yapısıdır. Bu sadece Roma mimarisine özgü bir yapı türüdür. Tiyatrolardan farklı olarak bunlarda tabanın altında vahşi hayvanlar ve oyunlarda gerekli araçların saklandığı mahzenler ve koridorlar yer almaktadır. Bu kapsamda en büyüğü Roma’da yer alan ve Vespasianus tarafından MS 72 yılında yapımına başlanan, MS 80 yılında Titus Dönemi'nde tamamlanan yapı aşağıdakilerden hangisidir?

Hipodrom

Forum

Colesseum

Nimfeum

Gymnasium

Açıklama:

Tanımı yapılan yapı Amfitiyatro tipindeki halk yapısıdır. Bu yapılar Roma mimarisine özgü olup, gladyatör dövüşleri ve vahşi hayvan oyunları gibi gösteriler için kullanılırdı. Tiyatrolardan farkı, taban altında hayvanların ve araçların saklandığı mahzen ve koridorlara sahip olmasıdır. Bu kapsamda bahsedilen, MS 72 yılında Vespasianus tarafından yapımına başlanan ve MS 80 yılında Titus Dönemi'nde tamamlanan en büyük yapı, Kolezyum (Colosseum) olarak bilinir.

Doğru Cevap: C

Soru 10

Duvar örgüsünde taş ve tuğlaları pozolona adı verilen, volkanik küllerden oluşan, günümüz çimentosunu andıran harçla birleştirerek kullanarak, büyük yapıların gelişmesini sağlayan medeniyet aşağıdakilerden hangisidir?

Yunan

Roma

Etrüsk

Mısır

Osmanlı

Açıklama:

Büyük yapıların inşasını mümkün kılan bu yenilikçi harç tekniğini kullanan medeniyet Roma Medeniyeti'dir. Romalılar, taş ve tuğlaları birleştirmek için pozolana adı verilen, volkanik küllerden oluşan ve modern çimentoyu andıran hidrolik özelliklere sahip bir harç kullanmışlardır. Bu malzeme, yapıların dayanıklılığını ve boyutunu artırmıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 11

Roma İmparatorları için inşa edilmiş olan büyük anıt mezarlara verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?

Türbe

Mausoleum

Stupa

Piramid

Kral Mezarı

Açıklama:

Roma İmparatorları için inşa edilen görkemli ve büyük anıt mezarlara verilen ad Mozole'dir. En bilinen örneklerinden biri Roma'daki Hadrianus Mozolesi'dir (günümüzde Castel Sant'Angelo).

Doğru Cevap: B

Soru 12

Roma’daki 43 m çapındaki kubbesiyle Roma Antik Dönemi’nin kubbeli ve merkezi planlı yapılarının en büyük örneği aşağıdakilerden hangisidir?

Ayasofya

Mausoleum

Stupa

Piramid

Pantheon

Açıklama:

Roma Antik Dönemi’nin en büyük kubbeli ve merkezi planlı yapısı, Pantheon'dur. Özellike 43 m çapındaki kubbesi ile tanınır. Bu yapı, Roma mühendisliğinin ve mimarisinin bir şaheseridir.

Doğru Cevap: E

Soru 13

Dünyanın en iyi korunmuş Antik Roma Anıtı olarak biliniyor. İlk başta içerisinde pagan tanrı heykelleri varken, kilise tarafından bu heykeller yok edilmiş, bir Katolik kilisesi hâline getirilmiş yapı aşağıdakilerden hangisidir?

Ayasofya

Pantheon

San Pier

Notre Dame

Mausoleum

Açıklama:

Tanımlanan yapı Pantheon'dur. Pantheon, Dünyanın en iyi korunmuş Antik Roma Anıtı olarak kabul edilir. Başlangıçta pagan tanrılar için bir tapınak olmasına rağmen, daha sonra 7. yüzyılda bir Hristiyan kilisesi (Katolik kilisesi) haline getirilmesi, yapının büyük ölçüde yıkımdan ve malzeme sökümünden korunmasını sağlamıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 14

“……………..”Roma Dönemi’nde danslı gösteri yapmak, dinsel törenler, tragedya ve komedya türü oyunların sergilendiği yapılardır. Boş bırakılan yere aşağıdaki seçeneklerden hangisi getirilmelidir?

Tiyatro

Mausoleum

Gymnasium

Bazilika

Forum

Açıklama:

Boş bırakılan yere Tiyatro kelimesi getirilmelidir. Roma Dönemi’nde tiyatrolar, danslı gösteriler, dinsel törenler ve edebi oyunlar (tragedya ve komedya) gibi çeşitli kültürel ve sanatsal etkinliklerin sergilendiği temel yapılardır.

Doğru Cevap: A

Soru 15

“……………..”Roma Dönemi’nde gösteriler, gladyatör ve vahşi hayvan oyunları için kullanılan, daire ya da elips biçimli, yükselen tribünlerden oluşan bir kamu yapısıdır. Boş bırakılan yere aşağıdaki seçeneklerden hangisi getirilmelidir?

Forum

Amfitiyatro

Bazilika

Gymnasium

Tiyatro

Açıklama:

Boş bırakılan yere Amfitiyatro kelimesi getirilmelidir. Amfitiyatrolar, özellikle gladyatör ve vahşi hayvan oyunları gibi kanlı gösteriler için tasarlanmış, daire ya da elips biçimli, Roma'ya özgü kamu yapısıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 16

“……………..”Roma Dönemi’nde din dışı bazı kamu işleri için kullanılan dikdörtgen planlı sütun dizilerince taşınan bir yapı türü olup içinde alış veriş yapılan çarşılarla, mahkeme bulunur.
Boş bırakılan yere aşağıdaki seçeneklerden hangisi getirilmelidir?

Forum

Amfitiyatro

Bazilika

Gymnasium

Tiyatro

Açıklama:

Boş bırakılan yere Bazilika kelimesi getirilmelidir. Roma bazilikaları dikdörtgen planlı, sütunlarla çevrili büyük salonlardır ve din dışı kamu işleri, mahkemeler ve alışveriş merkezleri (çarşılar) olarak kullanılırdı. Hristiyanlık kabul edildikten sonra kilise mimarisine de model olmuştur.

Doğru Cevap: C

Soru 17

Aşağıdakilerden hangisi etrüks ev özelliklerinden biri değildir?

Eğimli bir çatısı olan dikdörtgen avlulu bir yapıdır.

Temeli taş, duvarları kerpiç, çatı ise kiremittir.

Çatıdaki geniş bir açıklıktan ışık alan yüksek kare ya da dikdörtgen planlı bir avluya sahiptir.

Evin diğer odaları avlunun etrafında simetrik bir şekilde düzenlenmiştir.

Ev odaları karanlık bir atrium ile avluya bağlıdır.

Açıklama:

Etrüsk evleri, daha sonra Roma mimarisine de etki edecek olan, merkezi avluya (atrium) sahip konut tiplerinin erken örnekleridir. Tipik Etrüsk evleri genellikle dikdörtgen planlı olup, taş temeller üzerine ahşap ve kerpiç gibi malzemeler kullanılarak inşa edilmiştir. Soruya doğru cevap verebilmek için (yani 'değildir' özelliğini bulmak için) seçeneklerin bilinmesi gerekse de, Etrüsk ev mimarisinin temel özellikleri bu basit ve merkezi planlı yapıları içerir. Örneğin, Romalıların kalabalık şehirlerindeki çok katlı kiralık apartmanlar olan insula tipi yapılar Etrüsk ev özelliği değildir.

Doğru Cevap: E

Soru 18

I. Arkaik Dönem: Mısır ve Mezopotamya sanatının etkileri görülür.
II. Hellenistik Dönem: Üstün estetik değerlere ve dışavurumcu güce sahip heykeller yapılmıştır.
III. Klasik Dönem: Figürlerde idealizm ön plandadır, yapılan heykel doğal gerçekliğe kavuşturulmuştur.
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri Antik Yunan Heykeli özellikleri arasında yer alır?

Yalnız I

Yalnız II

I ve II

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Verilen her üç ifade de Antik Yunan Heykeltıraşlığının dönemlerini doğru bir şekilde özetlemektedir:
I. Arkaik Dönem (MÖ 800-480): Bu dönemde Mısır ve Mezopotamya sanatının etkileri belirgindir (Kouros ve Kore heykelleri).
II. Hellenistik Dönem (MÖ 323-30): Bu geç dönemde, duygusallık, hareket ve drama ön plana çıkarılarak üstün estetik değerlere ve dışavurumcu güce sahip heykeller (örneğin Laocoön Grubu) yapılmıştır.
III. Klasik Dönem (MÖ 480-323): Bu dönem, figürlerde idealizmin ön planda olduğu, heykelin insan anatomisine uygun bir doğal gerçekliğe kavuşturulduğu (Contrapposto kullanımı gibi) altın çağdır.
Dolayısıyla, I, II ve III numaralı öncüllerin hepsi Antik Yunan Heykeli özellikleri arasında yer alır.

Doğru Cevap: E

Soru 19

Zafer kazanan komutan ve imparatorlar adına inşa edilen, üzeri tonoz kemerle örtülü bir ya da üç gözlü geçitlere sahip olan zafer takları nerede görülmektedir?

Roma

Etrüks

Yunan

Mısır

Osmanlı

Açıklama:

Zafer takları (Triumphal Arches), savaşta zafer kazanan komutanlar ve imparatorlar adına, onların başarılarını anmak amacıyla inşa edilen anıtlardır. Bu yapılar genellikle tonoz kemerle örtülü, bir veya üç gözlü geçitlere sahiptir. Bu tür anıtsal mimari yapılar en belirgin ve yaygın haliyle Roma medeniyetinde, özellikle Roma İmparatorluğu döneminde görülmektedir.

Doğru Cevap: A

Soru 20

Antik Yunan ve Roma medeniyetlerinde görülen, dört atla çekilen iki tekerlekli guadrika denilen atlı araba sporlarının yapıldığı yere ne ad verilir?

Hipodrom

Mausoleumlar

Castrumlar

Stadiumlar

Su Kemerleri

Açıklama:

Antik Yunan ve Roma medeniyetlerinde, dört atla çekilen (guadrika/quadriga) iki tekerlekli araba yarışlarının yapıldığı, uzun, oval veya U şeklindeki yapıya Hipodrom (Hipódromo) adı verilir. Hipodrom kelimesi, Yunanca 'at' (hippos) ve 'koşu alanı' (dromos) kelimelerinin birleşimiyle oluşmuştur ve Roma'daki Circus Maximus bunun en bilinen örneklerindendir.

Doğru Cevap: A

Soru 21

Yunan mitolojik tanrıları ve eşleşmeleri aşağıdakilerden hangisinde yanlıştır?

Zeus - Yüce tanrı ve gökyüzünün hükümdarı

Hephaestus - Yangın ve maden tanrısı

Athena - Bilgelik tanrıçası

Poseidon - Deniz tanrısı

Demeter - Savaş tanrısı

Açıklama:

Bu soru, Yunan mitolojisindeki tanrı ve tanrıçaların geleneksel eşleşmelerini sorgulamaktadır. Klasik mitolojide, Zeus tanrıların kralı olup eşi Hera'dır; Poseidon deniz tanrısı olup eşi Amphitrite'dir; Hades yeraltı tanrısı olup eşi Persephone'dir. Eğer şıklarda, örneğin, Zeus - Artemis gibi bir eşleşme varsa, bu kesinlikle yanlıştır, çünkü Artemis, Zeus'un karısı değil, kızıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 22

MS I. yüzyıldan itibaren inşa edilen apartman tipi evler hangi devlet ile başlamıştır?

Yunan

Etrüsk

Maya

Franklar

Roma

Açıklama:

MS I. yüzyıldan itibaren Roma şehirlerindeki yoğun nüfus nedeniyle ortaya çıkan, çok katlı, apartman tipi konutlara insula (çoğulu insulae) adı verilirdi. Bu yapı türü, kentsel alanda konut ihtiyacını karşılamak üzere Roma İmparatorluğu döneminde inşa edilmeye başlanmıştır. Genellikle alt katları dükkan (taberna) olarak kullanılırdı.

Doğru Cevap: E

Soru 23

MÖ 7. yüzyıldan itibaren tanrılar için inşa edilen, taştan yapılmaya başlanan tapınaklar ve bunların biçimi, süslemesi, planı belirli kurallara bağlanmıştır. Bu kurallara “nizam” adı verilmektedir. Tapınakların hangi nizama göre yapıldığı cephe düzeni ve sütun başlıklarından anlaşılmaktadır.
Bu nizamların isimleri aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?

Dor, İyon ve Korint

Dor, Samerra ve Ampir

Korint, A Üslubu ve Barok

İyon, Antik ve Volüt

Dor, İyon ve C Üslubu

Açıklama:

Antik Yunan ve Roma mimarisinde, tanrılar için inşa edilen tapınakların cephe düzeni, planı ve özellikle sütun başlıkları ile belirlenen kurallar bütününe nizam (order) adı verilir. Bu nizamlar, gelişme sırasına ve süsleme yoğunluğuna göre şunlardır: en eski ve yalın olan Dor (Doric), helezonik başlıklı İyon (Ionic) ve en süslü, akanthus yapraklı Korint (Corinthian).

Doğru Cevap: A

Soru 24

Yunanistan’da güçlü surlarla korunan şehirlere “polis” adı verilir, bu şehirler surlarla çevrilmişlerdir. Bu şehirlerde birbirine paralel ve birbirini dik kesen düzenli caddelerin bulunduğu Hippodamos planının diğer ismi aşağıdakilerden hangisidir?

Karışık Plan

Izgara Plan

Rotond Plan

Klasik Plan

Eyvanlı Plan

Açıklama:

Yunanistan'da güçlü surlarla korunan şehirler 'polis' olarak adlandırılırdı. Bu şehirlerde, Miletli Hippodamos tarafından geliştirilen ve birbirine paralel caddelerin birbirini dik keserek düzenli adalar oluşturduğu planlama sistemine Hippodamos planı denir. Bu düzenli ızgara sistemine sahip planın diğer ismi ızgara plan (Grid Plan) veya dik açılı plandır (Orthogonal Plan).

Doğru Cevap: B

Soru 25

Roma, efsaneye göre MÖ 27 Nisan 753 tarihinde, Truva Prensi Aeneas'ın torunları olarak da bilinen hangi kardeşler tarafından kurulmuştur?

Romulus ve Remus

Attila ve Bleda

Herodot ve Pasteur

Herkül-Apollo

Gog-Magog

Açıklama:

Efsaneye göre Roma, MÖ 27 Nisan 753 tarihinde, Truva Prensi Aeneas'ın soyundan geldiği düşünülen ikiz kardeşler olan Romulus ve Remus tarafından kurulmuştur. Efsaneye göre kardeşler şehir kurma yeri konusunda anlaşmazlığa düşmüş, Romulus Remus'u öldürmüş ve kurduğu şehre kendi adını vermiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 26

Roma İmparatorlarına inşa edilen büyük mezar anıtları için aşağıdaki terminolojilerden hangisi kullanılmaktadır?

Mausoleumlar

Castrumlar

Hipodrum

Kolezyum

Nimfeum

Açıklama:

Roma İmparatorlarına inşa edilen büyük, anıtsal ve genellikle silindir veya kare planlı mezar yapıları için kullanılan özel terminoloji Mozole (Mausoleum)'dir. Bu terim, adını Karya Kralı Mausolos'un görkemli anıt mezarından almıştır ve Roma İmparatorluk ailesinin gösterişli mezar anıtlarını ifade eder (örneğin Augustus Mozolesi).

Doğru Cevap: A

Soru 27

İlk Yunan tapınaklarında kullanılan malzemeler aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

Mermer

Kesme Taş

Ahşap-Kerpiç

Taş-Mermer

Taş

Açıklama:

Antik Yunan'da tapınak mimarisi taş çağına geçmeden önce (MÖ 7. yüzyıl öncesi), ilk tapınaklar daha dayanıksız ve kolay bulunan malzemelerle inşa edilmiştir. Bu malzemeler genellikle ahşap (yapısal iskelet ve çatı için), kerpiç (duvarlar için) ve saz/kamış (çatı kaplaması için) olmuştur.

Doğru Cevap: C

Ünite 5

Soru 1

Sanat ve mimarlıkta özellikle 4. ve 5. yüzyıllarda, Antik Roma sanatından çok fazla etkiler taşıması nedeniyle bu dönem “……………” olarak da adlandırılmaktadır.
Cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

İlk Çağ

Geç Antik Çağ

Orta Çağ

Roma Çağı

Helenistik Çağ

Açıklama:

Cümlede boş bırakılan yere getirilmesi gereken ifade Geç Antik Dönem'dir. Sanat ve mimarlıkta 4. ve 5. yüzyıllar, Roma İmparatorluğu'nun kültürel mirasını taşımaya devam ettiği ve Hristiyan sanatının filizlenmeye başladığı bir geçiş sürecini temsil eder. Bu dönem, Antik Roma sanatının üslup ve tekniklerinden yoğun etkiler taşıması nedeniyle Geç Antik Dönem (Late Antiquity) olarak adlandırılır. Bu süreçte, heykeltıraşlık ve mimaride (örneğin bazilika yapısında) görülen Klasik sanatsal gelenekler, yeni inancın (Hristiyanlık) ihtiyaçlarına göre yeniden yorumlanmıştır. Bu adlandırma, Klasik sanat ile Orta Çağ sanatı arasındaki doğal ve stilistik köprüyü vurgular.

Doğru Cevap: B

Soru 2

6. yüzyıldan başlayarak Bizans Kültürü yavaş yavaş Roma'nın antik kültüründen uzaklaştığı ve kendi özgünlüğünü oluşturduğu, İmparatorluğun sınırlarının, ülkenin var olduğu süre içinde en geniş alana ulaştığı; İmparatorluğun askerî ve idari sistemi yeniden yapılandırıldığı ve Latince yerine Grekçenin resmî dil olarak benimsendiği dönem aşağıdakilerden hangisidir?

İlk Çağ

Antik Çağ

Erken Bizans Dönemi

Orta Bizans Dönemi

Son Bizans Dönemi

Açıklama:

6. yüzyıldan başlayarak yaşanan bu dönüşüm dönemi, Bizans İmparatorluğu'nun Roma'nın geç dönem kültüründen ayrılarak kendi özgünlüğünü oluşturduğu Erken Bizans Dönemi'ni kapsar. Bu süreçte, İmparatorluğun askerî ve idari sistemi yeniden yapılandırıldı ve en kritik kültürel değişimlerden biri olarak Latince yerine Grekçe resmî dil olarak benimsendi. Ayrıca İmparatorluğun sınırları, özellikle I. Justinianus (527-565) döneminde, en geniş alana ulaşmıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 3

"……………….." doğu-batı ekseni üzerinde gelişen üstü ahşap, çift meyilli çatı ile örtülü olan ve Hristiyanlığın zaferini simgelemek istercesine çok büyük ölçülerde inşa edilen uzunlamasına yapılardır.
Cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

Kilise

Katedral

Şapel

Bazilika

Manastır

Açıklama:

Tanımlanan yapı tipi Bazilika'dır. Erken Hristiyanlık döneminde ibadethane olarak kullanılan bu yapılar, genellikle doğu-batı ekseni üzerinde gelişir ve üstleri ahşap, çift meyilli çatı ile örtülüdür. Roma döneminin sivil amaçlı büyük salonlarından (bazilikalardan) esinlenilerek, Hristiyanlığın zaferini simgeleyecek görkemli ölçülerde inşa edilmişlerdir.

Doğru Cevap: D

Soru 4

İstanbul Ayasofyası Camisinin planı aşağıdakilerden hangisidir?

Yunan Haçı Plan

Serbest Haç Plan

Bazilika

Kubbeli Bazilika

Dört Yapraklı Yonca Plan

Açıklama:

İstanbul Ayasofyası, Bizans mimarisinin bir şaheseri olup, mimar Anthemius ve İsidoros tarafından 6. yüzyılda inşa edilmiştir. Ayasofya, Merkezi Planlı (kubbeli) yapıların ihtişamını, Bazilikal Planın (uzunlamasına) işlevselliğiyle birleştiren karma (sentez) bir plana sahiptir. Bu plan, devasa bir orta kubbenin yarım kubbelerle desteklenmesiyle geniş ve görkemli bir ibadet alanı yaratır.

Doğru Cevap: D

Soru 5

Bizans İmparatorluğu'nda 726-842 yılları arası tasvir kırıcılık anlamına gelen dönem aşağıdakilerden hangisidir?

İkonoklazma

Rönesans

Latin İstilası

Son Bizans Dönemi

Orta Bizans Dönemi

Açıklama:

726-842 yılları arası, Bizans İmparatorluğu'nda İkonoklazma (Tasvir Kırıcılık) dönemi olarak bilinir. Bu dönemde, dinî tasvirlerin (ikonaların) putperestliğe yol açtığı gerekçesiyle İmparatorluk kararıyla ikonalar yasaklanmış, yok edilmiş ve İkona yanlıları ile Tasvir Kırıcılar arasında büyük anlaşmazlıklar yaşanmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 6

Roma İmparatoru Septimus tarafından yaptırılan ve daha sonra Konstantinus tarafından genişletilen ve imparatorluğun değişik yerlerinden getirilen eserlerle donatılan Hipodromun; eni 117, boyu ise 480 metreye, kapasitesi ise ………… kişiye ulaşıyordu.
Cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

2.000

5.000

10.000

40.000

100.000

Açıklama:

Konstantinopolis'teki Hipodrom, İmparator Konstantinus tarafından genişletilerek Roma'nın siyasi ve sosyal hayatının merkezi haline gelmiştir. 117 metre en ve 480 metre boya ulaşan bu devasa arenanın kapasitesinin 100.000 kişiye kadar ulaştığı tahmin edilmektedir. Hipodrom, özellikle araba yarışları ve halk gösterileri için kullanılmıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 7

Delfi’deki Apollon Tapınağı’na sunulmuş olan üç ayaklı altından kazanın kaidesidir. Birbirine sarılmış üç büyük yılan başları üzerinde altından bir kazanı taşıyordu. Anıtın orijinali 8 metre yüksekliğinde olup 29 boğumludur. Bizans İmparatoru Konstantinus, anıtı Delfi kehanet merkezinden söktürerek Konstantinapolis’e getirtmiş ve Hipodroma diktirmiştir.
Yukarıda özellikleri anlatılan Delfi kehanet merkezi hangi ülkededir?

Mısır

Filistin

Yunanistan

Anadolu

İtalya

Açıklama:

Yukarıda özellikleri anlatılan Üç Ayaklı Kazan'ın kaidesi, yani Yılanlı Sütun, Antik Çağ'da büyük kehanet merkezi olan Delfi'den gelmektedir. Delfi, o dönemde ve günümüzde Yunanistan (Hellas) sınırları içerisinde yer almaktadır. Bu anıt, Pers savaşlarında kazanılan zaferin anısına dikilmiş olup, 330 yılında Konstantinus tarafından İstanbul Hipodromu'na taşınmıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 8

Genelde şehirden uzakta, yüksek dağ başlarına, ulaşılması zor alanlara kurulan, içerisinde din görevlilerinin ve kendini dine adayan kimselerin bir arada yaşadığı yapılardan oluşan mimari yapı türü aşağıdakilerden hangisidir?

Kilise

Mahzen

Kripta

Manastır

Katakomp

Açıklama:

Şehirden uzakta, genellikle yüksek dağ başlarına veya ulaşılması zor alanlara kurulan, kendini dine adayan keşiş ve rahibelerin bir arada inzivada yaşadığı mimari yapılar bütününe Manastır denir. Manastırlar, dinî yaşamın dünyevi hayattan ayrı tutulmasını ve ruhani gelişime odaklanılmasını sağlamak amacıyla bu izole yerlerde inşa edilmiştir.

Doğru Cevap: D

Soru 9

Hristiyan Ortodoks Kilisesi’nde ibadete mahsus, tahta üzerine boya ile yapılmış dinî resimlere verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?

İkona

Minyatür

Fresko

Mozaik

Diptikon

Açıklama:

Hristiyan Ortodoks Kilisesi’nde ibadete mahsus, tahta paneller üzerine boya ile yapılmış dinî resimlere İkona adı verilir. İkonalar, kutsal figürleri (İsa, Meryem, azizler) tasvir eder ve Ortodoks teolojisinde önemli bir yere sahiptir; bir ibadet aracı ve görsel teoloji işlevi görürler.

Doğru Cevap: A

Soru 10

El yazmalarında karşımıza çıkan, çok ince işlenmiş ve küçük boyutlu resimlere “………………..” denir.
Boş bırakılan yere aşağıdaki seçeneklerden hangisi getirilmelidir.

Fresko

Minyatür

Ebru

Hat

İkona

Açıklama:

El yazması kitapların metinlerini süsleyen, resimleyen ve açıklayan, çok ince işlenmiş ve küçük boyutlu resimlere Minyatür denir. Bu sanat türü, özellikle Bizans döneminde el yazması İncil ve diğer kutsal metinlerin hazırlanmasında büyük önem taşımıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 11

Sümela Manastırı hangi ilin sınırları içerisindedir?

Rize

Gümüşhane

Trabzon

Bayburt

Artvin

Açıklama:

Tarihî bir yapı olan Sümela Manastırı (Meryem Ana Manastırı), Türkiye'nin Karadeniz Bölgesi'nde, Trabzon ilinin Maçka ilçesi sınırları içerisinde, sarp bir kayalık üzerine kurulmuştur. Bizans ve Pontus Rum İmparatorluğu döneminde önemli bir dini merkez olarak varlığını sürdürmüştür.

Doğru Cevap: C

Soru 12

Aşağıdaki ülkelerin hangisi Bizans medeniyeti sınırları içerisinde değildir?

Anadolu

Suriye

Filistin

Mısır

İran

Açıklama:

Bizans Medeniyeti (Doğu Roma İmparatorluğu) sınırları ağırlıklı olarak Anadolu, Balkanlar, Yakın Doğu ve Kuzey Afrika'nın bazı kısımlarını kapsıyordu. Bizans, Batı Roma İmparatorluğu'nun çöküşünden sonra Batı Avrupa'nın iç kısımları (örneğin Fransa veya Almanya) üzerinde kalıcı bir egemenlik kuramamıştır. Bu nedenle, coğrafi olarak Batı Avrupa'da yer alan bir ülke Bizans sınırları içerisinde kabul edilmez.

Doğru Cevap: E

Soru 13

Bizans medeniyetinde konuşulan resmî dil aşağıdakilerden hangisidir?

Sırpça

Bulgarca

Rusça

Grekçe

Almanca

Açıklama:

Bizans İmparatorluğu, Roma İmparatorluğu'nun devamı olmasına rağmen, özellikle 7. yüzyıldan itibaren imparatorlukta kullanılan resmî dil Yunanca (Grekçe) olmuştur. Başlangıçta Latince idari dil olarak kullanılsa da, halkın büyük çoğunluğunun Yunanca konuşması ve imparatorluğun giderek Helenleşmesiyle birlikte, Yunanca hem yönetim hem de kilise dili haline gelmiştir.

Doğru Cevap: D

Soru 14

Roma İmparatoru I. Konstantin, 330'da imparatorluğun başkentini Byzantion'a taşıdığında bu kente hangi ismi vermiştir?

Byzantion

Konstantinapolis

Nova Roma

Bizans

İstanbul

Açıklama:

Roma İmparatoru I. Konstantin, 330 yılında imparatorluğun başkentini Byzantion'a taşıdığında bu şehre öncelikle 'Yeni Roma' (Nova Roma) adını vermiştir. Ancak tarih boyunca ve yaygın olarak kurucusunun onuruna Konstantinopolis (Konstantin'in Şehri) olarak anılmıştır. Bu başkent, Bizans'ın merkezi ve dünyanın en büyük şehri olmuştur.

Doğru Cevap: C

Soru 15

Hristiyanlığın gizli gizli yayılmaya başladığı ilk yıllardan başlayarak onun resmî din olarak kabul edildiği MS 4. yüzyıla kadar geçen süre içinde ortaya çıkan sanata ne ad verilir?

Paleologoslar

İkonoklazma

Orta Bizans

Erken Hristiyan

Geç Devir

Açıklama:

Hristiyanlığın gizlice yayılmaya başladığı (MS 1. yüzyıl) dönemden, MS 313'te Milano Fermanı ile serbest bırakılmasına ve 4. yüzyıl sonunda resmî din olarak kabul edilmesine kadar geçen sürede ortaya çıkan sanata Erken Hristiyan Sanatı adı verilir. Bu sanat, genellikle Roma'daki katakomplar (yeraltı mezarlıkları) içinde gizli Hristiyan sembollerini ve İncil'den kısa hikâyeleri tasvir etmiştir.

Doğru Cevap: D

Soru 16

325 yılında…………. toplanan I. Konsil Hristiyanlığa yeni bir güç kazandırmıştır.
Cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

İznik’te

Kadıköy’de

Trabzon’da

İstanbul’da

Antakya’da

Açıklama:

MS 325 yılında İmparator I. Konstantin'in çağrısıyla toplanan I. Ekümenik Konsil (evrensel kilise meclisi), İznik'te (Nicaea) gerçekleşmiştir. Bu konsilin temel amacı, özellikle İsa'nın ilahi doğası hakkındaki Arianizm gibi ciddi teolojik anlaşmazlıkları çözmek ve Hristiyanlık inancının temellerini (İznik İnancı) belirleyerek mezhebe yeni bir güç kazandırmaktı.

Doğru Cevap: A

Soru 17

Bizans mimarisinde çeşitli plan tipleri uygulanmıştır.
Aşağıdakilerden hangisi bu plan tiplerinden biri değildir?

Bazilikal plan

Merkezî plan

Serbest ve Yunan haçı plan

Kubbeli bazilika planı

T plan

Açıklama:

Bizans mimarisi, özellikle kilise yapımında çeşitli plan tipleri uygulamıştır. Bunların başında Bazilikal Plan (uzunlamasına nefler), Merkezi Plan (dairesel veya çokgen yapılar, kubbe merkezli) ve Kapalı Yunan Haçı Planı gelmektedir. Bu planlar, kubbenin ve merkezi ibadet alanının vurgulanması üzerine kurulmuştur. Soruda verilen şıklardan bu temel tiplerden biri olmayan, Bizans'a özgü olmayan bir plan (örneğin Gotik veya Romanesk döneme ait bir tip) doğru cevap olacaktır.

Doğru Cevap: E

Soru 18

Kariye Camii (Khora Manastırı) nerede bulunmaktadır?

Trabzon

İstanbul

İzmir

Çanakkale

Antakya

Açıklama:

Kariye Camii, Bizans dönemindeki adıyla Khora Manastırı, Bizans sanatının ve özellikle Paleologos Rönesansı'nın en parlak örneklerine ev sahipliği yapan önemli bir yapıdır. Bu manastır, Bizans İmparatorluğu'nun başkenti olan İstanbul'da (Edirnekapı bölgesinde) bulunmaktadır ve freskleri ile mozaikleri dünya çapında ünlüdür.

Doğru Cevap: B

Soru 19

Bizans Dönemi’nden kalma İstanbul’da yedi tane dikilitaş mevcuttur.
Aşağıdakilerden hangisi bu dikilitaşlardan biri değildir?

Obelisk (Dikilitaş)

Yılanlı Sütun

Örmeli Sütun

Çemberlitaş

Çekme Sütun

Açıklama:

Bizans Dönemi'nden kalma İstanbul'daki en meşhur dikilitaş ve anıtlar Sultanahmet Meydanı'ndaki (Hipodrom) Mısır Obeliski (Theodosius Obeliski), Örme Sütun (Duvarlı Sütun) ve Yılanlı Sütun'dur. Ayrıca Çemberlitaş'taki Konstantin Sütunu gibi anıtlar da bulunmaktadır. Bu listede yer almayan, İstanbul'da bulunsa dahi Bizans dönemine ait olmayan veya dikilitaş niteliği taşımayan bir yapı doğru cevap olacaktır.

Doğru Cevap: E

Soru 20

Yaş sıva üstüne resim yapma yöntemi ve bu yöntemden yararlanılarak yapılan duvar resmine ne ad verilir?

Vitray

Fresko

Minyatür

Mozaik

Tempera

Açıklama:

Yaş sıva üzerine resim yapma yöntemi ve bu yöntemle yapılan duvar resmine Fresk adı verilir. Fresk tekniğinde (fresk, İtalyanca 'taze' anlamına gelir), kireç sıva henüz kurumadan pigmentler uygulanır. Pigmentler sıva ile kimyasal olarak bütünleştiği için son derece dayanıklı ve kalıcı resimler ortaya çıkar. Bu yöntem, Bizans kiliselerinin iç mekan süslemelerinde (özellikle Kariye Camii fresklerinde) yaygın olarak kullanılmıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 21

Aşağıdakilerden hangisi Bizans İmparatorluğu'nun tarihi dönemlerinden biri değildir?

İntikal ve Geçiş Dönemi

İkonoklazma Dönemi

Latin İstilası

Ampir Dönem

Son Bizans Dönemi

Açıklama:

Bizans İmparatorluğu'nun tarihi ve sanatsal gelişimi genellikle üç ana döneme ayrılır:
1. Erken Bizans Dönemi (330-726/843, Kuruluş ve I. Justinianus),
2. Orta Bizans Dönemi (726/843-1204, Ikonoklazm sonrası ve Makedonya Hanedanlığı),
3. Geç Bizans Dönemi (1261-1453, Paleologos Dönemi). Bu tarihi periyotlardan biri olmayan, örneğin 'Yeniçağ' ya da 'Helenistik Dönem' gibi bir ifade, Bizans İmparatorluğu'nun tarihi dönemlerinden biri değildir.

Doğru Cevap: D

Soru 22

İstanbul Sultan Ahmet Meydanı'nda yer alan ve bölgenin en büyüğü olarak bilinen sarnıç aşağıdakilerden hangisidir?

Binbirdirek Sarnıcı

Zeyrek Sarnıcı

Yerebatan Sarnıcı

Ayasofya Sarnıcı

Aya İrini Sarnıcı

Açıklama:

İstanbul Sultan Ahmet Meydanı'nda yer alan ve bölgenin en büyüğü olarak bilinen sarnıç, Yerebatan Sarnıcı'dır (Basilica Cistern). Bu yapı, 6. yüzyılda Bizans İmparatoru I. Justinianus tarafından yaptırılmıştır. Geniş boyutu ve ayakta kalan 336 sütunu ile İstanbul'un en görkemli su depolarından biridir. Meydanın altında bulunması sebebiyle bölgenin su ihtiyacını karşılamada kritik bir rol oynamıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 23

I. Gotlar Sütunu
II. Arkadius Sütunu
III. Çemberlitaş Sütunu
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri Topkapı Sarayı'nın dış bahçesinde yer alan, yekpare mermerden yapılmış 18,5 m yüksekliğindeki korint başlıklı ve kartal armalı sütundur?

Yalnız I

Yalnız II

Yalnız III

I ve III

I, II ve III

Açıklama:

Topkapı Sarayı'nın dış bahçesinde, yekpare mermerden yapılmış, 18,5 metre yüksekliğindeki korint başlıklı ve kartal armalı sütun Gotlar Sütunu'dur (I. Gotlar Sütunu). Bu sütun, 3. veya 4. yüzyıla tarihlenmekte olup, Gotlara karşı kazanılan bir zafer anısına dikildiğine inanılır. İstanbul'daki en eski Bizans anıtlarından biridir ve Sarayburnu'ndaki konumundan dolayı rahatça görülebilmektedir.

Doğru Cevap: A

Ünite 6

Soru 1

702 yılında Hâlife Abdülmelik b. Mervan tarafından inşa edilen, yaşadığı deprem sonrası Abbasi Halifesi Mansur tarafından 757 yılında yenilenen, Haçlı Seferleri esnasında zarar görmesi sebebiyle 1187’de Selahaddin-i Eyyubi tarafından esaslı bir şekilde tamir edilen yapı aşağıdakilerden hangisidir?

Kâbe

Mescid-i Nebevi

Kuba Mescidi

Mescid-i Aksa

Beytülatik

Açıklama:

Sözü edilen yapı Mescid-i Aksa’dır. İlk olarak Hâlife Abdülmelik b. Mervan (Emevi) tarafından 702 yılında inşa edilmiştir. Yaşadığı depremler ve savaşlar nedeniyle defalarca tamir görmüştür. 757’de Abbasi Halifesi Mansur tarafından yenilenmiş, en önemli onarımlardan biri ise Haçlı Seferleri sonrası yapının esaslı bir şekilde tamir edildiği 1187 yılında Selahaddin-i Eyyubi tarafından gerçekleştirilmiştir. Bu, yapının İslam dünyası için taşıdığı sürekli önemi göstermektedir.

Doğru Cevap: D

Soru 2

Müslümanların ilk kıblesi aşağıdakilerden hangisidir?

Kâbe

Mescid-i Nebevi

Kuba Mescidi

Mescid-i Aksa

Beytülatik

Açıklama:

Müslümanların ilk kıblesi Mescid-i Aksa’nın bulunduğu Kudüs şehridir. Hicretten sonra bir süre Müslümanlar namazlarını Mescid-i Aksa’ya doğru kılmıştır. Bu durum, Kur’an-ı Kerim’deki bir ayetle kıblenin Mekke’deki Kâbe yönüne çevrilmesine kadar devam etmiştir. Dolayısıyla Kudüs, İslam tarihi ve mimarisi açısından büyük önem taşımaktadır.

Doğru Cevap: D

Soru 3

Erken İslam sanatının ve mimarisinin en önemli örneklerinden biri olarak kabul edilen; Ürdün’de başkent Amman’ın doğusunda çölde bulunan ve süslemelerindeki hükümdar tasvirlerine dayanılarak Hâlife I. Velid b. Abdülmelik zamanına denk gelen 711-715 yıllarına tarihlendirilen eser aşağıdakilerden hangisidir?

Kuseyr Amra

Meşatta

Kasrü’l-Hayru’l-Garbî

Mescid-i Aksa

Hırbetü’l-Mefcer

Açıklama:

Erken İslam sanatının en önemli örneklerinden biri olarak kabul edilen ve Ürdün’de çölde bulunan eser Kasr-ı Amra'dır. Bu yapı, Hâlife I. Velid b. Abdülmelik dönemine (711-715) tarihlendirilir ve özellikle çöl kasırlarında rastlanmayan, içerisinde hükümdar tasvirleri ve günlük hayat sahneleri barındıran zengin freskolarıyla meşhurdur. Bu freskolar, Emevi sanatının figüratif yönünü göstermesi açısından eşsizdir.

Doğru Cevap: A

Soru 4

Suriye’de Palmira'nın 80 km güneybatısında bulunan antik bir kasırdır. Çölde inşa edilen ve hanı, hamamı ve büyük bir bahçesi ile bir bütünlük teşkil eden 727-30 yıllarında Hâlife Hişam b. Abdülmelik tarafından yaptırılan eser aşağıdakilerden hangisidir?

Kuseyr Amra

Meşatta

Kasrü’l-Hayru’l-Garbî

Mescid-i Aksa

Hırbetü’l-Mefcer

Açıklama:

Suriye’de Palmira'nın yakınlarında bulunan, hanı, hamamı ve büyük bir bahçesi ile bütünlük teşkil eden antik kasır Kasr-ül Hayr eş-Şarki’dir (veya el-Garbi). Bu büyük kompleks, 727-30 yılları arasında Emevi Hâlifesi Hişam b. Abdülmelik tarafından çöl güzergahları üzerinde bir ticaret ve tarım merkezi olarak inşa ettirilmiştir. Çöl mimarisinin organize ve çok fonksiyonlu yapısını yansıtır.

Doğru Cevap: C

Soru 5

Endülüs Emevilerinin en önemli eserlerinden biridir. Daro ve Genil Irmaklarına bakan sarp bir tepenin üzerinde, ilk olarak 9. yüzyılda inşa edilen sarayın bugün ayakta kalan bölümlerinin büyük kısmı I. Yusuf (1333-54) ve Gani Billâh V. Muhammed (1354-59, 1362-91) tarafından inşa edilen eser aşağıdakilerden hangisidir?

Kuseyr Amra

Meşatta

Kasrü’l-Hayru’l-Garbî

Elhamra

Hırbetü’l-Mefcer

Açıklama:

Endülüs Emevilerinin (daha doğru bir ifadeyle onların halefi olan Nasri Hanedanlığı'nın) en önemli eserlerinden biri, Granada'da Daro ve Genil Irmaklarına bakan sarp bir tepe üzerinde yer alan El Hamra Sarayı'dır. Sarayın ayakta kalan büyük kısmı, 14. yüzyılda Nasri sultanları I. Yusuf ve V. Muhammed tarafından inşa edilmiştir. İnce işçiliği, geometrik süslemeleri ve Aslanlı Avlusu (Patio de los Leones) ile İslami mimarinin zirvesini temsil eder.

Doğru Cevap: D

Soru 6

İspanya'nın Cordoba şehrinde ilk olarak I. Abdurrahman tarafından 785 - 86 yılında 75,00 x 100,00 m ebatlarında yaptırılan, “…………………”, daha sonraki yapılan eklemelerle genişletilmiş, 178,00 x 125,00 m ölçülerinde 22.000 m^2'lik alana kurulmuştur. Endülüs Emevilerinin başkentindeki en anıtsal ve ihtişamlı eserdir.
Cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

Elhamra

Kurtuba Büyük Camii

Kubbetü’s-Süleybiye

Kubbetü’s-Sahra

Kasru Müşettâ

Açıklama:

İspanya'nın Cordoba şehrinde ilk olarak I. Abdurrahman tarafından 785 - 86 yıllarında inşa ettirilen ve sonraki eklemelerle devasa boyutlara ulaşan yapı, Kurtuba Ulu Camii’dir (Mezquita de Córdoba). Bu cami, 22.000 m²'lik alana yayılmış olup, Endülüs Emevilerinin başkentindeki mimari ve sanatsal gücünü simgeleyen en anıtsal ve ihtişamlı eserdir. Özgün çift katmanlı kemer sistemi mimari açıdan çığır açmıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 7

Samerra Camiu’l-Kebiri, Damgan Tarıhane ve Tolunoğlu Ahmet Camii gibi çoğunluğu ordugâh tipi, büyük boyutlu bazıları da küçük ölçülerine karşın İslam mimarisinde önemli bir adım teşkil edecek plan ve form yansıtan camii ve mescitler hangi döneme aittir?

Emevi

Abbasi

Fatimi

Memlük

Endülüs Emevileri

Açıklama:

Samerra Camiu’l-Kebiri, Damgan Tarıhane ve Tolunoğlu Ahmet Camii gibi büyük boyutlu ve ordugâh tipi camiler, Abbasi Dönemi’ne aittir. Abbasi başkenti Samerra'nın kurulmasıyla bu mimari tarz yayılmıştır. Bu camiler, genellikle çok geniş avlulara ve devasa ölçülere sahiptir. Samerra Camiu’l-Kebiri'nin dıştan spiral minaresi gibi yenilikler, İslam mimarisinde önemli bir adım teşkil etmiştir.

Doğru Cevap: B

Soru 8

İlk İslam mescidi aşağıdakilerden hangisidir?

Kâbe

Mescid-i Nebevi

Kuba Mescidi

Mescid-i Aksa

Beytülatik

Açıklama:

İslam tarihinde inşa edilen ilk mescid, Kuba Mescidi’dir. Hz. Muhammed (s.a.v.) ve sahabelerinin Mekke'den Medine'ye hicretleri sırasında, Medine'ye varmadan hemen önce Kuba bölgesinde inşa edilmiştir. Bu mescit, İslam cemaatinin ilk ibadet mekanı ve toplanma yeri olması açısından tarihi ve dini öneme sahiptir.

Doğru Cevap: C

Soru 9

Fresk tarzı tezyinatı ile İslam sivil mimarisinde önemli bir yer tutan Emevi sarayı aşağıdakilerden hangisidir?

Kasru Müşettâ

Hırbetü’l-Minye

Kuseyru’l-Hâllabat

Ancar

Kuseyru Amre

Açıklama:

Fresk tarzı tezyinatıyla ünlü olan Emevi sarayı Kasr-ı Amra'dır. Ürdün'de bulunan bu küçük çöl sarayı, özellikle banyo kısımlarındaki freskleriyle meşhurdur. Bu freskler, 8. yüzyıl Emevi sanatının figüratif öğeler içeren nadir örneklerini sunar ve İslam sanatında duvar resminin erken dönem uygulamalarını göstermesi açısından büyük önem taşır.

Doğru Cevap: E

Soru 10

Planı bizzat Abbasi halifesi tarafından çizilerek kurulan İslam kenti aşağıdakilerden hangisidir?

Bağdat

Rakka

Samerra

Caferiye

Katai

Açıklama:

Planı bizzat halife tarafından çizilerek kurulan ünlü İslam kenti Bağdat'tır. 762 yılında Abbasi Halifesi Ebû Ca‘fer el-Mansûr tarafından kurulan Bağdat, dairesel planı (Medînetü's-Selâm - Barış Şehri) ile özdeşleşmiştir. Bu merkezi plan, halifenin sarayının ve Ulu Cami'nin merkezde yer aldığı, Abbasi iktidarının gücünü ve düzenini simgeleyen benzersiz bir örnektir.

Doğru Cevap: A

Soru 11

İslam dünyasında ilk kez 9. yüzyılda Bağdat ve Samarra’da kullanılmış olan altın ve gümüş tozlarının seramik üzerine serpilerek ikinci kez fırınlanmasıyla oluşan sırüstü çini tekniği aşağıdakilerden hangisidir?

Kalemişi

Sedef

Lüster

Çeşm-i bülbül

Mozaik

Açıklama:

Bahsedilen teknik, lüster (sırüstü) tekniği olarak adlandırılır. Bu teknikte, seramikler önce sırlanıp pişirilir, ardından yüzeyine altın ve gümüş tozları içeren metal oksit karışımı sürülerek, düşük ısıda ikinci kez fırınlanır. Bu işlem, seramiğe parlak, metalik ve yansıtıcı bir yüzey kazandırır. Lüster tekniği, 9. yüzyılda Bağdat ve Samarra’daki Abbasi atölyelerinde zirveye ulaşmıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 12

Kudüs’te semavi dinlerce kutsal kabul edilen Haremü’ş-Şerif’te Hacer-i Muallâk denilen kayanın üzerinde yükselen anıtsal yapı aşağıdakilerden hangisidir?

Harrekan Türbeleri

Gaffari Türbesi

Kubbetü’s-Süleybiye

Kubbetü’s-Sahra

Mescid-i Nebevi

Açıklama:

Kudüs’teki Haremü’ş-Şerif’te, semavi dinlerce kutsal kabul edilen Hacer-i Muallâk (Askıdaki Kaya) üzerinde yükselen anıtsal yapı Kubbetü’s-Sahra’dır. Emevi Halifesi Abdülmelik bin Mervan tarafından 691 yılında tamamlanmıştır. Yapı, mimari formu (sekizgen) ve iç/dış cephesindeki zengin mozaik ve mermer tezyinatı ile Erken İslam mimarisinin en önemli eserlerinden biridir.

Doğru Cevap: D

Soru 13

Mekke'de bulunan Mescid-i Haram'dan sonra Müslümanlara göre ikinci en kutsal mescit aşağıdakilerden hangisidir?

Mescid-i Kubâ

Kâbe

Kudüs

Kubbetü’s-Sahra

Mescid-i Nebevi

Açıklama:

İslamiyet’te en kutsal kabul edilen üç mescit bulunmaktadır. Birincisi Mekke’de Kâbe’yi barındıran Mescid-i Haram’dır. İkinci en kutsal mescit ise Mescid-i Nebevi'dir (Peygamber Camii). Bu mescit, Medine’de yer alır ve Hz. Muhammed’in kabrini (Ravza-i Mutahhara) içinde barındırmaktadır. Üçüncüsü ise Kudüs’teki Mescid-i Aksa'dır.

Doğru Cevap: E

Soru 14

Mescid-i Nebevi’de “……………….” en büyük imar işlerini gerçekleştiren Osmanlı padişahıdır.
Cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

Kanuni Sultan Süleyman

Sultan II. Mustafa

Sultan I. Mahmud

Sultan II. Mahmud

Sultan Abdülmecid

Açıklama:

Mescid-i Nebevi’de 19. yüzyılda gerçekleştirilen en büyük ve en kapsamlı imar işlerini gerçekleştiren Osmanlı padişahı Sultan Abdülmecid’dir. Sultan Abdülmecid (1853-1861) döneminde başlatılan bu büyük imar, mescidin temelden yenilenmesini, yeni revaklar eklenmesini ve bugünkü görünümüne kavuşmasında en önemli adımı teşkil etmiştir.

Doğru Cevap: E

Soru 15

“………………..”, üç yıl süren bir çalışmadan sonra Mescidi Nebevi’nin kubbe kasnaklarını, duvarlarını, kapılarını, mihrap ve sütunlarını kuşak hâlinde celî sülüs tarzında ayetler, hadisler, Hz. Peygamber’in ve mescidinin adları ve sıfatlarıyla tezyin etmiştir.
Cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

Kazasker Mustafa İzzet

Hafız Osman

Hasan Çelebi

Abdullah Zühdü

Seyyid Abdullah

Açıklama:

Mescid-i Nebevi’nin kubbe kasnakları, duvarları ve sütunlarını celî sülüs tarzında ayetler ve övgülerle kuşatan ünlü hattat Abdullah Zühdi Efendi’dir. Kendisi, Sultan Abdülmecid’in başlattığı büyük imar sırasında görev almış ve bu tezyinatı üç yıl süren bir çalışmayla tamamlayarak Osmanlı hat sanatının en önemli eserlerinden birini bu kutsal mekâna kazandırmıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 16

İslamiyet ilk fetihlerle yayılmaya başladığında İslam ordularının gittiği yerlerde kurulan ilk camiler hangi isimle anılmıştır?

Kufe

Ordugâh

Namazgâh

Mescid

Cami

Açıklama:

İslamiyet’in ilk fetihlerle yayılmaya başladığı dönemde, yeni kurulan garnizon şehirlerinde (misr) veya fethedilen bölgelerde inşa edilen ilk ve en büyük camilere Cami-i Kebir (Büyük Cami) veya Ulu Cami adı verilmiştir. Bu yapılar, sadece ibadet merkezi değil, aynı zamanda askeri, idari ve sosyal işlerin yürütüldüğü şehrin merkezi konumundaydı (Örn: Basra, Kufe Ulu Camileri).

Doğru Cevap: B

Soru 17

Kudüs’teki Mescid-i Aksa ve Kubbetü’s-Sahra, Şam Emeviye Camii, Kayrevan Sidi Ukba Camii hangi dönemin en önemli örnekleri olarak gösterilebilir?

Emevi

Abbasi

Fatimi

Memlük

Endülüs Emevileri

Açıklama:

Kudüs’teki Kubbetü’s-Sahra (691), Şam Emeviye Camii (705-715) ve Kayrevan Sidi Ukba Camii (ilk temelleri 7. yy) gibi anıtsal yapılar, İslam mimarisinin temellerinin atıldığı ve ilk büyük ölçekli eserlerinin inşa edildiği Emevi Dönemi'nin (661-750) en önemli örnekleri olarak kabul edilir. Bu yapılar, cami ve kutsal mekan mimarisinin temel şemalarını belirlemiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 18

Aşağıdakilerden hangisi Erken İslam Dönemi'nin en önemli mimari yapıları arasında yer almaz?

Kâbe

Mescid-i Nebevi

Ayasofya

Basra Mescidi

Kûfe Mescidi

Açıklama:

Erken İslam Dönemi, genellikle Emevi ve erken Abbasi dönemlerini (yaklaşık 7. ve 9. yüzyıllar) kapsar. Bu döneme ait olmayan bir yapıyı belirlemek için sonraki döneme ait örnekler bilinmelidir. Örneğin, Selimiye Camii (16. yüzyıl Osmanlı) gibi yapılar veya İsfahan Şah Camii (17. yüzyıl Safevi) gibi yapılar Erken İslam Dönemi'ne değil, çok daha sonraki Klasik Dönemlere aittir. Erken İslam'ın ana yapıları Kubbetü's-Sahra, Samarra Mescidi veya Emevi saraylarıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 19

Sîdî Ukbe Camii kim tarafından ne zaman yaptırılmıştır?

Ukbe b. Nafi tarafından 670’te

Halife Abdülmelik b. Mervan tarafından 691’te

Halife I. Velid b. Abdülmelik tarafından 705-715’te

Süleyman bin Abdülmelik tarafından 715-716'da

Sa'd bin Ebi Vakkas tarafından 635‘te

Açıklama:

Sîdî Ukbe Camii, yani Kayrevan Ulu Camii, 670 yılında Ukbe b. Nâfi tarafından Tunus’ta (Kayrevan’da) yaptırılmıştır. Bu cami, Kuzey Afrika’daki İslami mimarinin ve Fıkıh eğitiminin önemli bir merkezidir. Emeviler döneminde inşa edilen ilk büyük camilerdendir ve bölgedeki erken İslam mimarisinin temel özelliklerini taşır.

Doğru Cevap: A

Soru 20

Kur’an-ı Kerim’deki ayetlere göre Kâbe ne zaman yapılmıştır?

Hz. İbrahim’den önce

Hz. Muhammed’ten önce

Hz. Musa’dan önce

Hz. İsa’dan önce

Hz. Nuh’tan önce

Açıklama:

Kur’an-ı Kerim’deki ayetlere (özellikle Bakara Suresi 127. ayet) göre Kâbe, Hz. İbrahim ve oğlu Hz. İsmail tarafından inşa edilmiştir. Bu inşaat, İslam inancına göre Kâbe'nin Allah'a ibadet için yeryüzündeki ilk ev olma özelliğini pekiştirir.

Doğru Cevap: A

Soru 21

Kurtuba Camii'nin plan yapısı aşağıdakilerden hangisidir?

Dikey dikdörtgen planlı

Kare planlı

Payeli

Çok kubbeli

Taphaneli

Açıklama:

Kurtuba Camii (Mezquita), İslami mimarinin Endülüs'teki en önemli örneklerinden biridir. Plan yapısı, tipik bir çok ayaklı (hipostil) plan şemasına sahiptir. Bu şemada, geniş bir alanı kaplayan çok sayıda sütun ve ayak kullanılarak cami mekanı oluşturulmuştur. Bu yapı, özellikle çift katlı kemer sistemi ile tanınır ve Endülüs Emevilerinin gücünü simgeler.

Doğru Cevap: A

Soru 22

Dört Halife Dönemi’nden sonra kurulan ve 661-750 yılları arasında hüküm sürmüş olan, Mescid-i Aksa ve Kubbetü's Sahra gibi yapıları inşa eden Müslüman Arap Devleti aşağıdakilerden hangisidir?

Emeviler

Abbasiler

Gazneliler

Karahanlılar

Memlüklüler

Açıklama:

Dört Halife Dönemi'nden sonra (661-750) hüküm süren devlet Emevîler Devleti'dir. Başkenti Şam olan Emeviler, Kudüs’te bulunan Kubbetü's Sahra (Abdülmelik b. Mervan tarafından) ve Mescid-i Aksa gibi İslam mimarisinin ilk anıtsal ve önemli yapılarını inşa ederek bu bölgenin mimari gelişimini başlatmışlardır.

Doğru Cevap: A

Soru 23

Abbasiler Dönemin'de tuğladan sekizgen planda inşa edilen yapı, İslam sanatının ilk türbe mimarisi olması açısından önem teşkil etmektedir.
Samerra'da Dicle Nehri'nin batı kıyısında yer alan bu türbe aşağıdakilerden hangisidir?

Arap Ata Türbesi

Ayşe Bibi Türbesi

Kubbetü’s-Süleybiye

Kızlar Türbesi

Harrekan Türbesi

Açıklama:

Abbasiler döneminde Samerra'da, Dicle Nehri kıyısında tuğladan sekizgen planda inşa edilen yapı, Kubbetü’s Süleybiyye'dir. Bu türbe, İslam sanatının bilinen ilk türbe mimarisi örneği olması açısından büyük önem taşır ve tuğla işçiliği ile dikkat çeker.

Doğru Cevap: C

Soru 24

Kudüs’te Hacer-i Muallâk denilen kayanın üzerinde yükselen anıtsal yapı aşağıdakilerden hangisidir?

Mescidi Nebevi

Mescidi Aksa

Kubbetü’s- Sahra

Sidi Ukba Cami

Süleyman Mabedi

Açıklama:

Kudüs’te Hacer-i Muallâk (Muallak Taş) adı verilen kutsal kayanın üzerinde yükselen anıtsal yapı Kubbetü's Sahra'dır (Kaya Kubbesi). Bu yapı, 691 yılında Emevî Halifesi Abdülmelik b. Mervan tarafından yaptırılmış olup, sekizgen planı ve zengin süslemeleriyle erken İslam mimarisinin başyapıtlarından biridir.

Doğru Cevap: C

Soru 25

İslam sanatının ilk türbesi olarak bilinen mezar yapısı aşağıdakilerden hangisidir?

Arap Ata Türbesi

Kubbetü’s-Süleybiye

Ayşe Bibi Türbesi

İsmail Samani Türbesi

Gazneli Mahmud Türbesi

Açıklama:

İslam sanatının bilinen ilk türbe mimarisi örneği, Abbasi döneminde Samerra'da inşa edilen Kubbetü’s Süleybiyye'dir. Bu yapı, mezar mimarisinin gelişiminde bir dönüm noktası teşkil eder ve sekizgen planlı yapısıyla sonraki İslami türbelere öncülük etmiştir.

Doğru Cevap: B

Ünite 7

Soru 1

Şamanizm'e, sonra Çin'in etkisiyle Budizm'e, daha sonra da Maniheizm’e inanmış Türk Devleti aşağıdakilerden hangisidir?

Hunlar

Göktürkler

Uygurlar

Büyük Selçuklular

Hazarlar

Açıklama:

Tarihte sırasıyla Şamanizm, Budizm ve Maniheizm dinlerini benimsemiş olan Türk devleti Uygurlardır. Uygurlar, özellikle 762 yılında Hakan Bögü Kağan'ın emriyle Maniheizm'i resmi din olarak kabul etmişlerdir. Bu durum, Uygur sanat ve kültürünü, özellikle de el yazması ve minyatür sanatını kökten etkilemiştir.

Doğru Cevap: C

Soru 2

……………....... minyatür sanatının başlangıcı Maniciliğin kutsal kitabında bulunan resimlere dayanmaktadır. Maniheizm etkileri minyatür, el yazmalarında ve çeşitli metinlerde görülür.
Paragrafta boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

Uygur

Göktürk

Buda

Türk

Selçuklu

Açıklama:

Paragrafta bahsedilen ve minyatür sanatının başlangıcını Maniheizm'in kutsal kitaplarındaki resimlere dayandıran sanat geleneği Uygur minyatür sanatıdır. Uygurlar, Maniheist ve Budist inançların etkisi altında gelişen bu minyatürleri, el yazmalarını süslemek için kullanmışlardır ve bu, Orta Asya Türk sanatının önemli örneklerini oluşturur.

Doğru Cevap: A

Soru 3

İlk büyük Müslüman Türk devleti aşağıdakilerden hangisidir?

Uygurlar

Gazneliler

Karahanlılar

Göktürkler

Büyük Selçuklular

Açıklama:

İslamiyet'i resmi devlet dini olarak kabul eden ve Orta Asya'da kurulan ilk büyük Müslüman Türk devleti Karahanlılardır (840-1212). Karahanlılar, Satuk Buğra Han döneminde topluca Müslümanlaşmış ve İslam mimarisi ile Türk mimari unsurlarını birleştiren önemli eserler (ribatlar, camiler) inşa etmişlerdir. Türkçeyi resmi dil olarak kullanan ilk Müslüman devlettir.

Doğru Cevap: C

Soru 4

Türkmenistan’ın Merv şehrinde yer alan türbe, Büyük Selçuklu mimarisinin önemli örneklerindendir. 1153-1157 yılları arasında yaptırılmıştır. Yapının mimarı Muhammed bin Atsız’dır.
Paragrafta anlatılan türbe aşağıdakilerden hangisidir?

Arap Ata Türbesi

Ayşe Bibi Türbesi

Harrekan Türbesi

Sultan Sencer Türbesi

Arslan Cazip Türbesi

Açıklama:

Paragrafta özellikleri verilen türbe, Sultan Sencer Türbesi'dir. Türkmenistan'ın Merv şehrinde bulunan bu yapı, Büyük Selçuklu mimarisinin en anıtsal ve önemli örneklerinden biridir. 1153-1157 yılları arasında inşa ettirilmiş olup, mimarı Muhammed bin Atsız’dır. Sultan Sencer’in mezarı olan bu yapı, Selçuklu türbe mimarisinde kubbeli ve merkezi planlı yapıların zirvesini temsil eder.

Doğru Cevap: D

Soru 5

Türklerin ölümden sonra da yaşamın olduğuna inandığı için, kerpiç taş ve ağaçtan mezar odaları yaptıkları, ölenin yeri belli olsun diye mezar odalarının üzerini geniş bir daire biçiminde toprak veya taş ile doldurarak piramit görünümlü küçük tepeler oluşturdukları mezar yapılarına ne ad verilmektedir?

Türbe

Kümbet

Kurgan

Ribat

Kabir

Açıklama:

Türklerin ölümden sonra yaşam (ahiret inancı) fikrine sahip olmalarından dolayı, ölen kişilerin eşyalarıyla birlikte gömüldüğü, kerpiç, taş veya ağaçtan yapılmış mezar odalarının (oda mezar) üzerinin toprak ve taş yığınlarıyla doldurularak oluşturulan küçük tepelere Kurgan adı verilir. Kurganlar, özellikle İskit/Saka ve erken Hun dönemlerine ait önemli arkeolojik veriler sunmaktadır.

Doğru Cevap: C

Soru 6

Dünya halıcılık tarihinin bilinen ve bir bütün olarak bulunmuş en eski düğümlü halısı aşağıdakilerden hangisidir?

Pazırık halısı

Gördes halısı

Holbain halısı

Hereke halısı

İran halısı

Açıklama:

Dünya halıcılık tarihinin bilinen ve bir bütün halinde bulunmuş en eski düğümlü halısı, Pazırık Halısı’dır. Halı, MÖ 5-4. yüzyıllara tarihlendirilmekte olup, Sibirya’daki Pazırık Kurganı’nda, donmuş toprak sayesinde günümüze kadar korunarak ulaşmıştır. Yüksek teknik kalitesi ve karmaşık motifleri (özellikle atlı ve geyik figürleri), Türk halı sanatının kökenlerini anlamamız açısından hayati öneme sahiptir.

Doğru Cevap: A

Soru 7

Semerkand'a yaklaşık olarak 100 km uzaklıkta Buhara-Semerkant yolu üzerinde bulunan ve genel olarak 11. yüzyıla tarihlendirilen, Karahanlı Dönemi içerisinde plan şeması ve mimarisi ile oldukça önemli bir yere sahip olup, merkezî plan şemasının öncüsü niteliğindeki cami aşağıdakilerden hangisidir?

Muğak Attari Camii

Leşker-i Bazar Ulu Camii

Zevvare Mescidi Cuması

Hazara Diggaron Camii

Talhatan Baba Camii

Açıklama:

Semerkand-Buhara yolu üzerinde bulunan ve 11. yüzyıla tarihlenen, Karahanlı Dönemi mimarisinin öncü örneklerinden olan bu cami, Deggeron Camisi'dir. Özellikle merkezî plan şemasının Orta Asya'daki ilk örneklerinden biri olması ve dört paye üzerine oturan kubbesiyle dikkat çekmesi bakımından büyük önem taşımaktadır.

Doğru Cevap: D

Soru 8

Türbe mimarisinin belki de en gözde eserlerinden biri olan, Nahçıvan’da bulunan, Kızıl Arslan tarafından 1186 yılında Acemi bin Ebubekir adlı ustaya inşa ettirilen ve Anadolu dışında ongen planda inşa edilen tek mezar anıtı olması bakımından ayrı bir yere sahip eser aşağıdakilerden hangisidir?

Fahreddin Razi Kümbeti

Sultan Tekeş Kümbeti

Harrekan Kümbeti

Mümine Hatun Türbesi

Sultan Sencer Türbesi

Açıklama:

Nahçıvan’da bulunan bu önemli eser, Mümine Hatun Türbesi’dir. 1186 yılında Kızıl Arslan tarafından mimar Acemi bin Ebubekir’e yaptırılmıştır. Türbenin en belirgin özelliği, Anadolu dışında ongen planda (dekagonal) inşa edilen tek mezar anıtı olmasıdır. Bu eser, Azerbaycan Atabeyleri (İldenizliler) döneminin zirve noktasını temsil eder.

Doğru Cevap: D

Soru 9

Aşağıdakilerden hangisi Karahanlı Devri mimarlık örneklerindendir?

Talhatan Baba Camii

Leşkeri Bazar Sarayı

Rey Medresesi

Musul Ulu Camii

Fahreddin Razi Kümbeti

Açıklama:

Karahanlı Devri mimarlık örnekleri arasında kervansaraylar, camiler ve türbeler bulunur. Bu dönemin en tanınmış ve anıtsal yapılarından biri Ribât-ı Melik Kervansarayı'dır. Karahanlılar, özellikle tuğla işçiliğinde ve cephe düzenlemelerinde yeni teknikler geliştirmişlerdir. Diğer önemli örnekler arasında Arap Ata Türbesi ve Burana Minaresi sayılabilir.

Doğru Cevap: A

Soru 10

Türk maden işleme sanatının en güzel örneklerinden olan Altın Elbiseli Adam hangi kurganda bulunmuştur?

Pazırık Kurganı

Esik Kurganı

Karasuk Kurganı

Berel Kurganı

Noin-Ula Kurganı

Açıklama:

Türk maden işleme sanatının ve Saka (İskit) kültürünün en önemli keşiflerinden olan Altın Elbiseli Adam, 1969 yılında Kazakistan’da bulunan Esik Kurganı’nda ortaya çıkarılmıştır. Bu buluntu, binlerce altın plakadan oluşan törensel bir zırh içeriyordu ve erken Orta Asya halklarının kuyumculuk (maden işleme) sanatındaki yüksek seviyesini göstermektedir.

Doğru Cevap: B

Soru 11

Göktürk alfabesini yaşatan Kültigin Yazıtı, Türk dilinin en eski yazıtlarındandır. Bilge Kağan ile Kültigin yazıtları hangi ülkede bulunmaktadır?

Kazakistan

Türkmenistan

Moğolistan

Kırgızistan

Azerbaycan

Açıklama:

Kültigin ve Bilge Kağan Yazıtları, Türk dilinin en eski yazılı belgeleri olup, Göktürk alfabesi ile yazılmışlardır. Bu anıtlar, günümüzde Moğolistan sınırları içerisinde, Orhun Irmağı Vadisi'nde yer almaktadır. Bu yazıtlar, Türk tarihini, siyasetini ve devlet yapısını anlamamız için birincil kaynaklardır.

Doğru Cevap: C

Soru 12

Bilge Kağan ile Kültigin yazıtlarında aşağıdaki hangi konudan bahsedilmez?

Çin-Türk ilişkilerinden

Çin imparatorları ile Türk kağanları arasındaki yakın dostluktan

Türk kağanlarının başarılarından

Kültigin'in vefatından

Türklerin göçlerinden

Açıklama:

Bilge Kağan ve Kültigin yazıtları, Türk milletinin tarihi, Çin ile ilişkiler, askeri başarılar, devletin nasıl kurulduğu ve millete verilen öğütler gibi konulara odaklanır. Ancak, bu yazıtlar ağırlıklı olarak devlet felsefesi ve tarihi aktardığından, örneğin detaylı günlük ticari hayat veya o dönemde henüz Türkler arasında yayılmamış olan İslami inanç sisteminin detayları gibi konulara yer verilmez. Odak noktası ulusun bekası ve bağımsızlığıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 13

İnsan şeklinde tasvir edilmiş, kendine özgü ikonografileri bulunan mezar taşlarına ne ad verilir?

Kurgan

Mezar taşı

Lahit

Balbal

Kabartma

Açıklama:

İnsan şeklinde tasvir edilmiş, kendine özgü kıyafet ve donanımlarla (ikonografi) mezar taşı olarak kullanılan bu heykellere Balbal veya bazen daha figüratif olanları için Taş Baba (Kıpçak taşı) adı verilir. Başlangıçta ölen kişinin savaşta öldürdüğü düşmanları temsil eden Balballar, zamanla ölen kişinin kendisini temsil eden, daha sanatsal ve detaylı ikonografilere sahip mezar anıtlarına dönüşmüştür. Bu yapılar, özellikle Orta Asya’daki göçebe kültürlerde yaygındır.

Doğru Cevap: D

Soru 14

8. yüzyılda “………………” Doğu Türkistan’a nüfuz etmeleriyle duvar resimleri devri başlamıştır. Böylece ortaya çıkan resim üslubu zamanla bütün Orta Asya ülkelerini etkisi altına almıştır.
Cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

Hunlar

Göktürkler

Uygurlar

Büyük Selçuklular

Moğollar

Açıklama:

8. yüzyılda Uygurların Doğu Türkistan'a nüfuz etmesi ve burada güçlü bir medeniyet kurmasıyla birlikte sanat alanında büyük gelişmeler yaşanmıştır. Uygurlar, özellikle duvar resimleri alanında son derece başarılı olmuşlardır. Bu dönemde ortaya çıkan resim üslubu, zamanla bütün Orta Asya ülkelerini etkisi altına almış; Budist ve Manici etkilerle harmanlanmıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 15

Talhatan Baba Camii'nin bulunduğu yer aşağıdakilerden hangisidir?

Özbekistan /Tirmiz

Semerkand /Hazara kasabası

Buhara

Özbekistan/Çar Kurgan köyü

Eski Merv Kenti

Açıklama:

Talhatan Baba Camii (Talhatan Baba Mescidi olarak da bilinir), Orta Asya Türk-İslam mimarisinin önemli yapılarından biridir. Erken Türk-İslam dönemine ait bu eser, günümüzde Türkmenistan sınırları içinde yer alan tarihi Merv kentinde bulunmaktadır. Yapı, dönemin tuğla işçiliğini gösteren karakteristik özelliklere sahiptir.

Doğru Cevap: E

Soru 16

"Ribat" adı verilen kervansaraylar hangi dönemde yapılmıştır?

Karahanlılar

Gazneliler

Osmalılar

Büyük Selçuklular

Harzemşahlar

Açıklama:

Ribatlar, başlangıçta askeri amaçlı sınır karakolları veya dini yapılar olsa da, zamanla gelişerek kervansaray işlevi görmeye başlamıştır. Ticaret yollarının güvenliğini ve konaklamasını sağlamak amacıyla inşa edilen bu yapılar, özellikle Orta Asya'da ticaretin zirve yaptığı Karahanlılar Dönemi'nde yaygınlaşmıştır. Karahanlılar, ticaret ağını desteklemek için pek çok ribat inşa etmiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 17

Selçuklu Dönemi'nin ilk çinili eseri aşağıdakilerden hangisidir?

Sultan Sencer Türbesi

Rey Medresesi

Ribat-ı Şerif

Harrekan Kümbetleri

Damgan Minaresi

Açıklama:

Büyük Selçuklu Dönemi'nde çini sanatının mimarideki ilk ve önemli kullanımlarından biri Sultan Sancar Türbesi'nde görülmektedir. Türkmenistan'ın Merv kentinde bulunan bu türbe, Selçuklu Sultanı Sancar adına yapılmıştır ve Selçuklu çini sanatının erken dönemdeki dekoratif uygulamalarını göstermesi açısından kritik öneme sahiptir. Kullanılan teknikler, çininin sonraki Selçuklu yapılarındaki gelişimine zemin hazırlamıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 18

Aşağıdaki devletlerden hangisi "Türk" adıyla kurulmuş ve Türk adını resmî devlet ismi şekliyle kullanmıştır?

Karahanlılar

Uygurlar

Hun Devleti

Avarlar

Göktürkler

Açıklama:

Tarihte “Türk” adını resmî devlet ismi olarak kullanan ilk devlet Göktürk Kağanlığı'dır (Kök Türk). Bu durum, özellikle Orhun Yazıtları'nda açıkça ifade edilmiş olup, Türk milletinin siyasi kimliğini bu isim altında belirlemiştir.

Doğru Cevap: E

Soru 19

Afganistan sınırları içerisinde Alp Tegin tarafından kurulan, 961 - 1187 arasında hüküm süren, Leşker-i Bazar Sarayı, Leşker-i Bazar Ulu Camii ve Ribat-ı Mahi gibi eserleri Türk-İslam mimarisine kazandıran devlet aşağıdakilerden hangisidir?

Karahanlılar

Anadolu Selçuklu Devleti

Samaniler

Gazneliler

Müvahidler

Açıklama:

961 yılında Afganistan topraklarında (Gazne merkezli) Alp Tegin tarafından kurulan devlet Gazneliler'dir. Gazneliler, kendilerine özgü bir mimari üslup geliştirerek Türk-İslam sanatına önemli eserler kazandırmıştır. Bahsedilen Leşker-i Bazar Sarayı, Leşker-i Bazar Ulu Camii ve Ribat-ı Mahi (Balık Ribatı), Gazneli mimarisinin tuğla ve stuko işçiliğini yansıtan en çarpıcı örnekleridir.

Doğru Cevap: D

Soru 20

I. Anav
II. Karasuk
III. Taştık
IV. Afanesyevo
Orta Asya’da yukarıda verilen kültürlerden hangisi ya da hangileri Türk Sanatı'nın ilk örneklerini oluşturmaktadır?

Yalnız I

II ve IV

Yalnız III

I ve IV

I, II, III ve IV

Açıklama:

Orta Asya'da Türk sanatının ilk örneklerini oluşturan kültürler arasında özellikle Afanesyevo (IV) ve Karasuk (II) kültürleri yer almaktadır. Afanesyevo, bölgedeki en eski Proto-Türk izlerini barındırırken; Karasuk, metal işçiliği ve hayvan üslubu sanatının gelişimi açısından önemlidir. Anav ise daha eski bir Neolitik kültürken, Taştık daha geç bir dönem kültürünü temsil eder.

Doğru Cevap: E

Ünite 8

Soru 1

Saltuklu dönemi eserleri arasında aşağıdakilerden hangisi gösterilebilir?

Erzurum Ulu Camii

Divriği Ulu Camii

Konya Alaaddin Camii

Bursa Yeşil Camii

Kayseri Ulu Camii

Açıklama:

Saltuklular, Malazgirt Savaşı sonrası Doğu Anadolu'da kurulan ilk Türk beyliklerindendir (Erzurum ve çevresi). Bu döneme ait en önemli ve karakteristik yapılar arasında Mama Hatun Külliyesi (Tercan) gösterilebilir. Bu yapı, Saltuklu mimarisinin güçlü taş işçiliğini ve anıtsal kümbet mimarisini yansıtan önemli bir örnektir.

Doğru Cevap: A

Soru 2

Selçuklu medreseleri arasında aşağıdakilerden hangisi bulunmaz?

Konya İnce Minareli Medrese

Konya Karatay Medresesi

Kayseri Seraceddin Medresesi

İznik Süleyman Paşa Medresesi

Isparta Atabey Ertokuş Medresesi

Açıklama:

Anadolu Selçuklu Devleti, pek çok önemli medrese inşa etmiştir (Ör: Sivas Gök Medrese, Konya Karatay Medresesi). Selçuklu medreseleri arasında Sahn-ı Seman Medreseleri bulunmaz. Çünkü Sahn-ı Seman Medreseleri, 15. yüzyılda Osmanlı Padişahı Fatih Sultan Mehmet döneminde İstanbul'da kurulmuş olan, klasik Osmanlı eğitim sisteminin merkezini oluşturan yapılardır ve Selçuklu mimarisinden çok sonraki bir döneme aittir.

Doğru Cevap: D

Soru 3

1985 yılında UNESCO tarafından "Dünya Kültür Mirası" listesine alınmış olan Divriği Ulu Camii hangi döneme aittir?

Artuklu

Mengücekli

Saltuklu

Danişmendli

İldenizli

Açıklama:

Divriği Ulu Camii ve Darüşşifası, 1985 yılında UNESCO tarafından Dünya Kültür Mirası listesine alınmış abidevi bir yapıdır. Bu eser, 13. yüzyılın başlarında Anadolu'da kurulan beyliklerden Mengücekliler dönemine aittir. Özellikle kompleksin taç kapılarındaki benzersiz ve zengin taş süslemeleri ile ünlüdür ve Anadolu Türk mimarisinin şaheserleri arasında kabul edilir.

Doğru Cevap: B

Soru 4

Kervansaraylar, Anadolu’da Selçuklu Çağı mimarlığının en anıtsal eserleri arasında yer alır. Anadolu Selçuklu öncesinde benzer yapılar ................... olarak adlandırılırken, Osmanlı Dönemi'nde de daha çok ................... adı kullanılmıştır.
Paragrafta boş bırakılan yerlere sırasıyla aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

han - taçkapı

ribat - han

taçkapı - ribat

han - anıt

medrese - han

Açıklama:

Kervansaraylar, Anadolu Selçuklu mimarisinin önemli yol üstü konaklama yapılarıdır. Ancak bu yapıların tarihsel süreçte farklı isimleri olmuştur. Anadolu Selçuklu öncesinde, özellikle Karahanlılar ve Gazneliler gibi Orta Asya ve İran'daki Türk devletlerinde, benzer işlevlere sahip, çoğu zaman savunma amaçlı da kullanılan yapılar için Ribat terimi kullanılmıştır. Osmanlı Dönemi'nde ise hem kervansaray hem de şehir içi konaklama/ticaret yapıları için yaygın olarak Han kelimesi tercih edilmiştir. Bu nedenle boşluklara sırasıyla Ribat ve Han gelmelidir.

Doğru Cevap: B

Soru 5

Saltuklu dönemine ait, çevresi daire biçiminde bir kuşatma duvarı ile çevrili olan kümbet, kare planlı bir cenazelik üzerinde yükselen, dilimli gövdeli ve üzeri külahla örtülmüş bir mezar yapısıdır. Bu eser aşağıdakilerden hangisidir?

Ahlat Ulu Kümbet

Tercan Mama Hatun Kümbeti

Konya II. Kılıçarslan Türbesi

Kayseri Hunat Hatun Türbesi

Konya I.İzzeddin Keykavus Türbesi

Açıklama:

Paragrafta özellikleri verilen mezar yapısı Mama Hatun Kümbeti'dir. Erzincan'ın Tercan ilçesinde bulunan bu eser, Saltuklu Beyliği dönemine (13. yüzyıl başı) aittir. Yapının en belirgin özelliği, onu çevreleyen daire biçiminde kuşatma duvarı (çevre avlusu) ile kare planlı cenazelik üzerinde yükselen ve dıştan dilimli (yivli) gövdeli olan ana kümbet yapısıdır. Mama Hatun Kümbeti, Anadolu'daki Türk mezar anıtlarının en özgün ve anıtsal örneklerinden biridir.

Doğru Cevap: B

Soru 6

“………… Süleyman Şah’ın oğlu Ahmet Şah tarafından, darüşşifa ise eşi Melike Turan Melek tarafından yaptırılmıştır. 1228 yılında başlanıp 1243 tarihinde tamamlanan yapı kompleksinin cami ve şifahanenin baş mimarı Ahlatlı Hürrem Şah’tır.”
Cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

Erzurum Ulu Camii

Divriği Ulu Camii

Konya Alaaddin Camii

Diyarbakır Ulu Camii

Siirt Ulu Camii

Açıklama:

Paragrafta detayları verilen yapı kompleksi Divriği Ulu Camii ve Darüşşifası'dır. Bu anıtsal eser, Mengücekli Beyliği döneminde (13. yüzyıl) inşa edilmiştir. Cami kısmı Süleyman Şah'ın oğlu Ahmet Şah, Darüşşifa (hastane) kısmı ise eşi Melike Turan Melek tarafından yaptırılmıştır. Yapının mimarı Ahlatlı Hürrem Şah'tır ve 1228-1243 yılları arasında tamamlanmıştır. Mimari süsleme ve yapım tekniği açısından Anadolu Türk sanatının başyapıtlarından biri olarak kabul edilir.

Doğru Cevap: B

Soru 7

Mengüceklülere ait en önemli mezar anıtlardan biri Kemah’ta, 12. yüzyıl sonu, 13. yüzyılın başına tarihlendirilen ………………… 'dir.”
Cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

Ulu Kümbet

Emir Saltuk Kümbeti

II. Kılıçarslan Türbesi

Melik Gazi Türbesi

I.İzzeddin Keykavus Türbesi

Açıklama:

Mengüceklülerin Kemah'taki en önemli mezar anıtı, 12. yüzyıl sonu veya 13. yüzyıl başına tarihlendirilen Melik Gazi Kümbeti'dir. Bu kümbet, bölgedeki Mengücekli Beyliği yöneticilerine ait önemli bir anıt mezardır ve dönemin mimari özelliklerini yansıtmaktadır. Kemah, Mengüceklilerin önemli yerleşim merkezlerinden biriydi.

Doğru Cevap: D

Soru 8

Aşağıdakilerden hangisi Anadolu’da tıp eğitimi verilen ilk medreselerden biridir?

Niksar Yağıbasan Medresesi

Konya Karatay Medresesi

Kayseri Seraceddin Medresesi

Kayseri Hacı Kılıç Medresesi

Diyarbakır Mesudiye Medresesi

Açıklama:

Anadolu Selçukluları döneminde tıp eğitimi verilen önemli ve erken tarihli medreselerden biri Kayseri Gevher Nesibe Darüşşifası ve Medresesi'dir. Bu yapı 13. yüzyılın hemen başında (1204-1206) I. Gıyaseddin Keyhüsrev tarafından kardeşi Gevher Nesibe Sultan adına yaptırılmıştır. Bu külliye, hem hastane (Darüşşifa) hem de tıp okulu (Tıp Medresesi) işlevi görmesi açısından Anadolu'daki ilk entegre tıp merkezlerinden biridir.

Doğru Cevap: A

Soru 9

Günümüzde Ilısu Baraj inşasından dolayı sular altında kalan Orta Çağ kenti aşağıdakilerden hangisidir?

Yusufeli

Ani

Hasankeyf

Keban

Harput

Açıklama:

Ilısu Barajı'nın inşası ve su tutmaya başlaması sonucunda sular altında kalan tarihi Orta Çağ kenti Hasankeyf'tir. Batman'da, Dicle Nehri kıyısında yer alan Hasankeyf, köklü tarihi ve Artuklu dönemine ait önemli mimari eserleri barındırmaktaydı. Baraj projesi nedeniyle şehrin kültürel mirası büyük ölçüde etkilenmiş, bazı eserler taşınmıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 10

Anadolu Selçuklu'nun ilk başkenti aşağıdakilerden hangisidir?

Konya

Bursa

Edirne

Ahlat

İznik

Açıklama:

Anadolu Selçuklu Devleti'nin (Rum Selçukluları) kurucusu Kutalmışoğlu Süleyman Şah tarafından 1075 yılında ele geçirilen ve devletin resmen kurulduğu yer olan ilk başkenti İznik'tir. 1097 yılındaki Haçlı Seferleri sırasında İznik kaybedilince, başkent Konya'ya taşınmıştır ve Konya, devletin yıkılışına kadar ana başkent olarak kalmıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 11

Anadolu Selçuklularından günümüze gelen en erken tarihli cami, yapımına Sultan Mesud ve Kılıç Arslan Dönemi'nde başlanan ve Alaaddin Keykubad tarafından 1220 yılında tamamlanan ………………… 'dir.
Cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

Erzurum Ulu Camii

Divriği Ulu Camii

Konya Alaaddin Camii

Diyarbakır Ulu Camii

Kayseri Ulu Camii

Açıklama:

Anadolu Selçuklu Dönemi'nden günümüze ulaşan ve erken bir tarihe sahip olan cami Konya Alaaddin Camii'dir. Bu caminin inşasına I. Mesud ve II. Kılıç Arslan dönemlerinde başlanmıştır, ancak yapının ana kısımları ve son düzenlemeleri I. Alaaddin Keykubad (1220) zamanında tamamlanmıştır. Cami, Selçuklu başkenti Konya'nın en önemli ulu cami örneğidir ve çok destekli (bazilikal) plan tipini yansıtır.

Doğru Cevap: C

Soru 12

Konya’da bulunan medreseler arasında aşağıdakilerden hangisi bulunmaktadır?

Yağıbasan Medresesi

İnce Minareli Medrese

Seraceddin Medresesi

Hacı Kılıç Medresesi

Mesudiye Medresesi

Açıklama:

Konya, Anadolu Selçuklu Devleti'nin başkenti olduğu için bu dönemden kalma çok sayıda önemli eğitim yapısına sahiptir. Bu yapılar arasında, Emir Celaleddin Karatay tarafından 1251 yılında yaptırılan Karatay Medresesi bulunmaktadır. Karatay Medresesi, özellikle çini mozaik bezemeleri ile ünlüdür ve Anadolu Selçuklu mimarisinin en zarif örneklerinden biridir.

Doğru Cevap: B

Soru 13

Anadolu’da tek ongen gövdeli ve aynı zamanda sekiz sultanın medfun bulunduğu mezar anıtı hangisidir?

Ahlat Ulu Kümbet

Erzurum Emir Saltuk Kümbeti

Konya II. Kılıçarslan Türbesi

Kayseri Hunat Hatun Türbesi

Konya I.İzzeddin Keykavus Türbesi

Açıklama:

Anadolu Selçuklu mimarisindeki ongen (dekagonal) gövdeli tek türbe olması ve içinde sekiz Selçuklu sultanının (veya hanedan üyesinin) medfun bulunması özelliği ile öne çıkan mezar anıtı Konya Sultanlar Kümbeti'dir (I. Kılıç Arslan Kümbeti olarak da bilinir). Bu kümbet, Konya'daki Alaaddin Camii'nin haziresinde yer almaktadır ve Anadolu Selçuklu hanedanının önemli bir anıtıdır. Ongen planı, yapıyı diğer mezar anıtlarından ayırır.

Doğru Cevap: C

Soru 14

Aşağıdakilerden hangisi Anadolu Selçuklu Çağı’ndan günümüze ulaşabilen anıt niteliğindeki mimari eserler arasında yer almaz?

Camiler

Medreseler

Mezar anıtları

Kervansaraylar

Evler

Açıklama:

Bu soru, Anadolu Selçuklu Çağı’na ait olmayan bir anıt eseri belirlemeyi amaçlar. Anadolu Selçuklu mimarisi genellikle 11. yüzyılın sonlarından 14. yüzyılın başlarına kadar uzanan, külliye, medrese, kervansaray ve kümbet gibi yapı tiplerini kapsar. Eğer seçeneklerde Emir Bayındır Kümbeti gibi Akkoyunlulara (15. yüzyıl) veya başka bir beyliğe ait bir eser varsa, bu eser Anadolu Selçuklu dönemi eserleri arasında yer almaz. Anadolu Selçuklu anıtları arasında Kayseri Döner Kümbet, Konya Karatay Medresesi, Sivas Gök Medrese gibi yapılar sayılabilir. Doğru şıkkın bu döneme ait olmayan bir eseri işaret etmesi gerekir.

Doğru Cevap: E

Soru 15

“Anadolu’daki camilerin ilk örneklerinden biri olan ……………..Camii, Sultan Melikşah tarafından 1091-1092 yılında inşa edilmiştir. Transept plan tipinde inşa edilen camii, geniş bir avlu etrafında dizili mekanlardan oluşmakta ve avluya üç farklı yöndeki kapılardan ulaşılmaktadır.” Cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

Erzurum Ulu Camii

Divriği Ulu Camii

Konya Alaaddin Camii

Diyarbakır Ulu Camii

Kayseri Ulu Camii

Açıklama:

Verilen tanım, 1091-1092 yıllarında Büyük Selçuklu Sultanı Melikşah döneminde yenilenen ve Anadolu’daki camilerin erken ve önemli bir örneği olan Diyarbakır Ulu Camii’ne aittir. Caminin en belirgin özelliklerinden biri, mimari şemasını Şam Emeviye Camii’nden alan ve Anadolu’da nadir görülen transept (enine nefli) plan tipinde inşa edilmiş olmasıdır. Geniş bir avlu etrafında sıralanan mekanları ve farklı yönlerden avluya açılan kapıları tipiktir.

Doğru Cevap: D

Soru 16

Ankara Etnoğrafya Müzesi’ne taşınan minberi üzerinde, çok sayıda ayet ve usta ismi bulunmaktadır. Ayrıca Anadolu’nun ilk çini mozaik mihrabına sahiptir. Çini ile kaplanmış, kare kaideli, silindirik gövdeli tuğla minaresi ise sırlı malzemenin Anadolu’da kullanıldığı en erken örnek olması bakımından önemlidir. Verilen bu özellikler hangi camiye aittir?

Erzurum Ulu Camii

Divriği Ulu Camii

Konya Alaaddin Camii

Diyarbakır Ulu Camii

Siirt Ulu Camii

Açıklama:

Verilen özellikler, Anadolu Selçuklu döneminin önemli yapılarından olan Malatya Ulu Camii’ne aittir. Özellikle Anadolu’nun ilk çini mozaik mihrabına sahip olması bu camiyi eşsiz kılar. Ayrıca, Ankara Etnoğrafya Müzesi’ne taşınan minberinin üzerindeki zengin ayet ve usta isimlerinin bulunması ve tuğla minaresindeki sırlı malzemenin kullanıldığı en erken örneklerden biri olması, caminin mimari ve sanatsal önemini vurgular.

Doğru Cevap: E

Soru 17

Saltuklu dönemi eserleri arasında aşağıdakilerden hangisi bulunmaz?

Tepsi Minare

Emir Saltuk Kümbeti

Erzurum Ulu Camii

Tercan Mama Hatun Türbesi

I.İzzeddin Keykavus Türbesi

Açıklama:

Saltuklular, Erzurum ve çevresinde hüküm sürmüş ilk beyliklerdendir (1071-1202). Saltuklu dönemi eserleri arasında Erzurum Ulu Camii, Tepsi Minare, Üç Kümbetler ve Tercan Mama Hatun Külliyesi gibi yapılar bulunur. Eğer seçeneklerde Malabadi Köprüsü gibi bir eser varsa, bu eser Saltuklu değil, Artuklu dönemine (Silvan kolu) ait olup 12. yüzyılda inşa edilmiştir. Bu nedenle Saltuklu eserleri arasında yer almaz.

Doğru Cevap: E

Soru 18

……………… kubbe kasnağındaki üçgen kesitli nişlerin içerisine, gövdesi düğümlü çift başlı ejder, yarasa, kartal, tavşan, boğa gibi hayvan figürlerinin yanı sıra grifon, insan başı ve hayat ağacı tasvirleri işlenmiştir. Orta Asya Türk sanatı etkilerinin Anadolu’da temsilciliğini yapması bakımından önemlidir.
Cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

Ahlat Ulu Kümbet

Erzurum Emir Saltuk Kümbeti

Konya II. Kılıçarslan Türbesi

Kayseri Hunat Hatun Türbesi

Konya I.İzzeddin Keykavus Türbesi

Açıklama:

Bu detaylı ve zengin hayvan figürleri tasvirleri, Kayseri’de bulunan Döner Kümbet’e (1276) aittir. Kümbetin kubbe kasnağında yer alan bu kabartmalar, çift başlı ejder, kartal, aslan, yarasa ve insan başı gibi figürlerle Orta Asya Türk inanç ve sanatının Anadolu’daki en çarpıcı temsillerinden birini sunar. Bu figürler genellikle koruyucu ve kozmolojik anlamlar taşır.

Doğru Cevap: B

Soru 19

Anadolu Selçuklu Dönemi'nde (1251) inşa edilen ............................... dengeli ve simetrik planlı, mermer taçkapısı, zengin çini mozaik bezemeleriyle bir baş eserdir.
Cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

Eminüddin Medresesi

Konya Karatay Medresesi

Tokat Yağıbasan Medresesi

Niksar Yağıbasan Medresesi

Niksar Kırkkızlar Kümbeti

Açıklama:

Tanımlanan yapı, 1251 yılında Anadolu Selçuklu döneminde Emir Celaleddin Karatay tarafından Konya’da inşa ettirilen Karatay Medresesi’dir. Yapı, dengeli ve simetrik planı, mermer taçkapısının ince işçiliği ve özellikle kapalı avlusunun üstünü örten kubbesi altındaki zengin çini mozaik bezemeleri ile Anadolu Selçuklu mimarisinin bir başyapıtı olarak kabul edilir. Medrese, mozaik çini sanatının en yetkin örneklerini barındırır.

Doğru Cevap: B

Soru 20

Artuklular; cami, medrese, türbe, hamam, köprü ve saray başta olmak üzere mimarinin pek çok kolunda yapılar inşa etmişlerdir.
Buna göre aşağıdakilerden hangisi Artuklu mimari yapısı değildir?

Divriği Külliyesi

Silvan Ulu Camii

Mardin Ulu Camii

Kızıltepe Ulu Camii

Urfa Ulu Camii

Açıklama:

Artuklular (Hasankeyf, Mardin, Harput kolları) 12. ve 13. yüzyıllarda Güneydoğu Anadolu’da etkin olmuşlardır. Artuklu eserleri arasında Mardin’deki medreseler (Hatuniye, Zinciriye), Malabadi Köprüsü ve Silvan Ulu Camii sayılabilir. Eğer seçeneklerde Divriği Ulu Camii gibi bir yapı varsa, bu eser Artuklu değil, Mengücekliler dönemine (1228-1229) ait olup Sivas/Erzincan bölgesinde yer alır. Divriği Ulu Camii, anıtsal taçkapıları ve bezemeleriyle UNESCO Dünya Mirası Listesi’ndedir.

Doğru Cevap: A

Soru 21

Şam Emeviye Camii'nin transept plan şemasını Anadolu’da tekrar eden yapı aşağıdakilerden hangisidir?

Siirt Ulu Camii

Bitlis Ulu Camii

Sivas Ulu Camii

Diyarbakır Ulu Camii

Kayseri Ulu Camii

Açıklama:

Şam Emeviye Camii’nin büyük bir avluya sahip, mihrap önünde enine (transept) nefin bulunduğu plan şemasını Anadolu’da birebir tekrar eden ve bu plan tipinin en önemli temsilcisi olan yapı, Diyarbakır Ulu Camii’dir. Bu camii, Selçuklu döneminde (1091-1092) yenilenmiş ve klasik İslam mimarisindeki bu plan tipini Anadolu’ya taşımıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 22

Anadolu Selçuklu Devleti Dönemi'nde Kayseri’de 1249 yılında inşa ettirilen, cami medrese birleşmesinin en güzel örneği olarak tanımlanan eser aşağıdakilerden hangisidir?

Kayseri Çifte Medrese

Kayseri Hacı Kılıç Cami ve Medresesi

Kayseri Avgunlu Medresesi ve Cami

Kayseri Ulu Cami ve Medresesi

Kayseri Seracettin Medresesi ve Cami

Açıklama:

Anadolu Selçuklu döneminde Kayseri’de 1249 yılında inşa ettirilen ve cami ile medreseyi bir araya getiren külliye tipi yapıların güzel bir örneği Hacı Kılıç Camii ve Medresesi’dir. Bu külliyeler, sosyal ve eğitim işlevlerini tek bir kompleks içinde toplayarak Selçuklu mimarisinin karakteristik gelişimini gösterir. Daha geniş kapsamlı külliyelerden sonra, daha kompakt cami-medrese birleşimi örnekleri bu dönemde Kayseri’de yaygındır.

Doğru Cevap: B

Ünite 9

Soru 1

Akkoyunlu mezar yapıları içerisinde en dikkat çekici örneklerden biri, Emir Bayındır Kümbeti’dir. 1492’de camiye bitişik olarak yapılan kümbetin gövdesinde sütunlar kullanılarak kemerlerle dışarıya açılan tek örnektir. Emir Bayındır Kümbeti aşağıdaki yerleşim yerlerinden hangisinde bulunmaktadır?

Kayseri

Ahlat

Harput

Hasankeyf

Konya

Açıklama:

Akkoyunlu Devleti’nin (14.-15. yy) önemli mezar mimarisi örneklerinden olan Emir Bayındır Kümbeti, 1492 yılında inşa edilmiştir. Bu kümbet, kümbetin gövdesinde sütunlar kullanılarak dışarıya açılan kemerli açıklıkların bulunduğu nadir bir plana sahiptir. Bu mimari özellik, kümbeti Ahlat’taki diğer mezar anıtları arasında öne çıkarır. Ahlat, tarih boyunca önemli bir mezarlık alanı olarak bilinir ve farklı dönemlere ait kümbetlere ev sahipliği yapar.

Doğru Cevap: B

Soru 2

Eğirdir, Isparta ve Konya bölgesinde 1301 yılında kurulan Anadolu Türk Beyliği aşağıdakilerden hangisidir?

Candaroğulları

Menteşeoğulları

Karamanoğulları

Ramazanoğulları

Hamidoğulları

Açıklama:

Verilen coğrafya (Eğirdir, Isparta ve Konya bölgesi) ve kuruluş yılı (1301), bölgede kurulan Hamidoğulları Beyliği'ne işaret etmektedir. Hamidoğulları, bölgenin hakimiyetini sağlayarak kendi mimari ve kültürel yapılarını oluşturmuşlardır.

Doğru Cevap: E

Soru 3

1373’de Mübarizeddin Mehmed Bey tarafından yaptırılan ve Antalya şehrinin sembolü olan Yivli Minare Camii hangi beyliğin eseridir?

Saruhanoğulları

Hamidoğulları

Karamanoğulları

Ramazanoğulları

Germiyanoğulları

Açıklama:

Antalya'nın sembolü olan Yivli Minare Camii, esasen Selçuklu döneminde inşa edilmiş olsa da, çevresindeki külliye yapıları ve önemli onarımları Tekeoğulları Beyliği dönemine aittir. Özellikle 1373'te Mübarizeddin Mehmed Bey tarafından yaptırılan kısım bu beyliğin eseri olarak kabul edilir. Tekeoğulları, Antalya merkezli önemli bir Türkmen beyliğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 4

Hasan Bey’in Sivas’da 1347’de yaptırmış olduğu Güdük Minare ve 1322 tarihli Kırşehir Âşık Paşa Türbesi hangi beyliğin eserleridir?

Karamanoğulları

Candaroğulları

Eretnalılar

Ramazanoğulları

Germiyanoğulları

Açıklama:

Hem Sivas'taki Hasan Bey'in Güdük Minare'si (1347) hem de Kırşehir'deki Âşık Paşa Türbesi (1322), Orta Anadolu'da hüküm süren ve İlhanlı mirasını devam ettiren Eretna Beyliği'nin önemli yapılarıdır. Bu beylik, genellikle Kırşehir ve Sivas merkezli mimari faaliyetlerde bulunmuştur.

Doğru Cevap: C

Soru 5

Şehir dışından gelenlere, yolculara, yoksul ve düşkünlere yiyecek, sağlık ve giyecek yardımının temin edildiği yapılar aşağıdakilerden hangisidir?

Şifahane

İmarethane

Bimarhane

Muvakkithane

Rasathane

Açıklama:

Şehir dışından gelenlere, yolculara, yoksul ve düşkünlere yiyecek, barınma, sağlık ve giyecek gibi temel ihtiyaçların sağlandığı yapılar İmaretler olarak adlandırılır. İmaretler, Türk-İslam sosyal yardım kurumlarının temelini oluşturur ve genellikle külliye yapılarının bir parçasıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 6

Candaroğullarının önemli yapılarından biri, Kastamonu’daki 1454 yıllı …………………'dir. Cami, türbe, medrese, imaret, han ve hamamdan oluşan yapı kompleksi, Osmanlı külliyelerine benzerliği ile dikkat çeker.
Cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

Birgi Ulu Camii

Vacidiye Medresesi

Selçuk İsa Bey Camii

İbrahim Bey İmareti

İsmail Bey Külliyesi

Açıklama:

Candaroğullarının Kastamonu'daki en önemli külliye yapısı, 1454 tarihli İbrahim Bey Külliyesi'dir. Bu yapı kompleksi (cami, türbe, medrese, imaret, han ve hamam), Anadolu beyliklerinde henüz yaygınlaşmamış olan Osmanlı külliye tipine benzerliği ile dikkat çekmekte ve bölgedeki Candaroğulları hâkimiyetinin mimari gücünü göstermektedir.

Doğru Cevap: E

Soru 7

Selçuklu Dönemi plan özelliğini sürdüren Aydınoğlu Mehmed Bey tarafından 1312’de yaptırılan cami aşağıdakilerden hangisidir?

Firuz Bey Camii

Manisa Ulu Camii

Selçuk İsa Bey Camii

Birgi Ulu Camii

Milas Ulu Camii

Açıklama:

Aydınoğlu Mehmed Bey tarafından 1312 yılında yaptırılan ve Selçuklu Dönemi plan özelliğini sürdüren cami, Birgi Ulu Camii'dir. Bu cami, revaklı avlusu ve çok ayaklı (hypostyle) planıyla, beylikler dönemi erken mimarisinin en güzel örneklerinden biridir.

Doğru Cevap: D

Soru 8

Aşağıdakilerden hangisi İlhanlı Dönemi eserleri arasında yer alır?

Vacidiye Medresesi

Yakutiye Medresesi

Birgi Ulu Camii

İsa Bey Camii

Zeynel Bey Türbesi

Açıklama:

Anadolu'da Moğol (İlhanlı) egemenliği döneminde (özellikle 13. yüzyılın sonu) inşa edilen önemli eserler mevcuttur. Bu döneme ait belirgin örnekler arasında Sivas'taki Buruciye Medresesi veya Erzurum'daki Çifte Minareli Medrese gibi yapılar sayılabilir. Bu yapılar, dönemin siyasi gücünü ve mimari etkileşimini yansıtır.

Doğru Cevap: B

Soru 9

Renkli sırla boyama tekniğiyle yapılmış ve altın yaldızla süslenmiş çini mihrabı İstanbul’da Çinili Köşk’te sergilenen Karamanoğlu Dönemi eseri aşağıdakilerden hangisidir?

Birgi Ulu Camii

Manisa Ulu Camii

İbrahim Bey İmareti

Selçuk İsa Bey Camii

Vacidiye Medresesi

Açıklama:

Karaman'daki İbrahim Bey İmareti Camii'nin mihrabı, Karamanoğulları Dönemi'nin en görkemli çini sanatı eserlerinden biridir. Bu mihrap, renkli sırla boyama tekniği ve zengin altın yaldız süslemeleri ile öne çıkar ve günümüzde İstanbul Çinili Köşk'te sergilenmektedir.

Doğru Cevap: C

Soru 10

1273 yılında ölen Hz. Mevlâna için Sultan Veled tarafından yaptırılan türbenin mimarı aşağıdakilerden hangisidir?

Mimar Hayrettin

Tebrizli Bedreddin

Mimar Sinan

Şamlı Ali

Ahlatlı Mufaddal

Açıklama:

Hz. Mevlâna'nın (öl. 1273) manevi liderliğinin merkezi olan Konya'daki Mevlâna Türbesi, oğlu Sultan Veled tarafından yaptırılmıştır. Türbenin ilk yapım aşamasında görev alan ve bu önemli eserin mimarı olan kişi Bedreddin Tebrizî'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 11

Ramazanoğullarının en önemli yapısı olan, cami, türbe ve medrese ile bir külliye hâlinde düzenlenen Selçuklu ve Osmanlı mimarisiyle güneyden gelen Memluk etkisini birleştiren yapı hangisidir?

Elbistan Ulu Camii

Birgi Ulu Camii

Manisa Ulu Camii

İsa Bey Camii

Adana Ulu Camii

Açıklama:

Ramazanoğulları Beyliği'nin Adana'daki en önemli mimari yapısı, Adana Ulu Camii Külliyesi'dir. Bu külliye, cami, türbe ve medreseyi bir araya getirerek Selçuklu ve Osmanlı mimarisi ile güneyden gelen Memluk etkisini başarılı bir şekilde sentezlemesiyle bilinir. Ramazanoğulları'nın stratejik konumu, bu mimari çeşitliliğin ana sebebidir.

Doğru Cevap: E

Soru 12

Şam Emeviye Camii plan özellikleri taşıyan ve Ali adlı bir mimara yaptırılmış olan Aydınoğullarının en önemli yapısı hangisidir?

Birgi Ulu Camii

Manisa Ulu Camii

Selçuk İsa Bey Camii

FiruzBey Camii

Milas Ulu Camii

Açıklama:

Aydınoğulları Beyliği'nin Selçuk (Ayasuluk) kentindeki en görkemli yapısı İsa Bey Camii'dir. 1375 yılında Mimar Ali tarafından inşa edilen bu cami, Anadolu Beylikleri dönemi mimarisinin zirvelerinden biridir. Plan özellikleri açısından, geniş avlusu ve mihrap duvarına paralel üç nefli düzenlemesiyle, Şam Emeviye Camii plan şemasından etkilenmiştir. Bu özelliği ve Ali adlı bir mimara yaptırılmış olması nedeniyle İsa Bey Camii doğru cevaptır.

Doğru Cevap: C

Soru 13

Sultan Olcayto ve Bolugan Hatun adına 1310 tarihinde Hoca Yakut Gazani tarafından yaptırılan İlhanlı dönemi yapısı aşağıdakilerden hangisidir?

Birgi Ulu Camii

Vacidiye Medresesi

Selçuk İsa Bey Camii

İbrahim Bey İmareti

Erzurum Yakutiye Medresesi

Açıklama:

Anadolu'da İlhanlı dönemine ait en önemli yapılarından biri olan Yakutiye Medresesi, 1310 yılında (H. 710) İlhanlı Sultanı Olcayto ve eşi Bolugan Hatun adına Erzurum'da Hoca Yakut Gazani tarafından yaptırılmıştır. Bu yapı, taç kapısındaki zengin süslemeleri ve anıtsal görünümüyle İlhanlı mimarisinin Anadolu'daki gücünü yansıtır. Tarih, patronlar (Sultan Olcayto ve Bolugan Hatun) ve mimar (Hoca Yakut Gazani) bilgileri bu eseri işaret etmektedir.

Doğru Cevap: E

Soru 14

Sağlık kuruluşu olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Şifahane

İmarethane

Darüşşifa

Bimarhane

Hastahane

Açıklama:

İslami dönemde kurulmuş olan hastanelere genel olarak Bimaristan, Darüşşifa veya Şifahane adı verilirdi ve bunlar temel sağlık kuruluşlarıydı. Oysa Tekke, genellikle dervişlerin barındığı, ibadet ettiği, eğitim aldığı ve misafirlerin ağırlandığı, daha çok dini ve sosyal işlevlere sahip bir yapıdır. Bu nedenle, doğrudan bir sağlık kuruluşu olarak kabul edilemez.

Doğru Cevap: B

Soru 15

Karakoyunlu dönemi eserleri arasında aşağıdakilerden hangisi bulunmaz?

Gevaş Halime Hatun Kümbeti

Tebriz'de Gök Mescid

Selçuk İsa Bey Camii

İsfahan Cuma Camisi

Van'daki Ulu Cami

Açıklama:

Karakoyunlular ve Akkoyunlular, Doğu Anadolu ve İran coğrafyasında hüküm süren Türkmen devletleridir. Karakoyunlu eserleri genellikle Van ve Erzurum çevresinde yoğunlaşır. Zeynel Bey Türbesi ise, Uzun Hasan’ın oğlu Zeynel Bey için Akkoyunlular döneminde Hasankeyf’te inşa ettirilmiş, tuğla ve çini işçiliği ile ünlü bir yapıdır. Dolayısıyla, bu eser Karakoyunlu dönemi değil, Akkoyunlu dönemi eseridir ve Karakoyunlu eserleri arasında bulunmaz.

Doğru Cevap: C

Soru 16

Uzun Hasan’ın oğlu Zeynel Bey için Hasankeyf’te, Dicle nehrinin kıyısında inşa ettirdiği Zeynel Bey Türbesi hangi beyliğin eseridir?

Akkoyunlular

Karakoyunlular

Karamanoğulları

Ramazanoğulları

Candaroğulları

Açıklama:

Söz konusu yapı, Akkoyunlu hükümdarı Uzun Hasan’ın oğlu Zeynel Bey için Hasankeyf’te yaptırılmıştır. Akkoyunlular (Ak Koyunlular), Doğu Anadolu’da ve İran’da hüküm süren önemli bir Türkmen beyliği/devletidir. Türbenin mimarisi ve Uzun Hasan'ın patronajı, yapının Akkoyunlular beyliğine ait olduğunu kesinleştirir.

Doğru Cevap: A

Soru 17

“Müslüman olmadan önce koyun totemine bağlı olan ………………., İslam dinini benimsedikten sonra da bu toteme bağlılıklarını sürdürerek bayraklarını ve mezar taşlarını koyun resimleriyle süslemişlerdir.” Cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

Candaroğulları

Menteşeoğulları

Karamanoğulları

Ramazanoğulları

Akkoyunlular

Açıklama:

Cümlede bahsedilen, Müslüman olmadan önce koyun totemine bağlı olan ve İslamiyet’ten sonra dahi bayraklarında ve özellikle mezar taşlarında koyun resimlerini (koç heykellerini) kullanan Türkmen grupları Karakoyunlular ve Akkoyunlulardır. Bu iki beylik, isimlerini de bu totemin renklerinden (Kara=Siyah, Ak=Beyaz) almıştır. Bu kültürel özellik, özellikle Akkoyunluların mezar taşlarında çokça görülür.

Doğru Cevap: E

Soru 18

İnsanların iyileşmesine, tedavi olmasına, şifa bulmasına yardımcı olan, yolcu, tüccar, garip ve kimsesizler için yaptırılmış yerlere ne ad verilir?

Şifahaneler

Medrese

Külliye

Bimarhane

Kümbet

Açıklama:

İyileşmeye, tedavi olmaya ve şifa bulmaya yardımcı olan kurumlar, İslami Orta Çağ mimarisinde Darüşşifa (Şifa Yurdu) veya Bimaristan olarak adlandırılır. Bu yapılar sadece hasta tedavisi değil, aynı zamanda yolcular, fakirler ve kimsesizler için de sosyal yardım ve barınma hizmetleri sunabilen büyük külliyelerin parçası da olabilirdi. Ancak tanımın ana odağı, şifa ve tedavi merkezi olan Darüşşifa'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 19

Dulkadiroğullarının önemli camilerinden biri olan .................... plan ve mimari özellikleri bakımından Osmanlı üslubunu yansıtan merkezî planlı düzenlemeye sahiptir.
Cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

İlyas Bey Camii

İsa Bey Camii

Elbistan Ulu Camii

Manisa Ulu Camii

Aksaray Ulu Camii

Açıklama:

Dulkadiroğulları Beyliği'nin Maraş'taki en önemli yapılarından biri olan Maraş Ulucamii, mimari özellikleri bakımından Osmanlı üslubunun etkilerini taşıyan, merkezi planlı düzenlemeye sahip cami örneklerindendir. Özellikle caminin son onarımı ve eklemeleri sırasında Osmanlı mimarisinin merkezi plan anlayışına yakın düzenlemeler görülmektedir. Bu özellik Dulkadiroğullarının önemli eseri olan Maraş Ulucamii'ne aittir.

Doğru Cevap: C

Soru 20

İlhanlı Valisi Sungur Ağa zamanında, Niğde'de Selçuklu Prensesi için sekizgen planda yaptırılmış olan, gövdesi üzerinde çift başlı kartal, aslan, insan başı, bitkisel ve geometrik motiflerin yer aldığı türbe aşağıdakilerden hangisidir?

Hüdavent Hatun Türbesi

Gevher Nesibe Hatun Türbesi

Kırkkızlar Türbesi

Mümine Hatun Türbesi

Balam Sultan Türbesi

Açıklama:

Niğde'de bulunan Hüdavent Hatun Türbesi, 1312 yılında İlhanlı Valisi Sungur Ağa tarafından Selçuklu prensesi Hüdavent Hatun için inşa ettirilmiştir. Sekizgen planlı bu türbe, Anadolu Selçuklu ve İlhanlı mimarisinin karakteristik özelliklerini taşır. Gövdesi üzerindeki zengin figürlü bezemeler arasında çift başlı kartal, aslan, insan başı ve çeşitli bitkisel/geometrik motifler yer alır. Bu detaylar, yapıyı Anadolu'nun en süslü türbelerinden biri yapar.

Doğru Cevap: A

Soru 21

Âşık Paşa Türbesi ve Güdük Minare gibi önemli mezar anıtlarını ortaya koyan beylik aşağıdakilerden hangisidir?

Menteşeoğulları

Dulkadiroğulları

Eretnalılar

Karamanoğulları

Candaroğulları

Açıklama:

Anadolu Beylikleri döneminde, özellikle Kırşehir ve çevresinde önemli yapılar inşa eden beylik Eretna Beyliği'dir (1335-1381). Kırşehir’de yer alan büyük düşünür ve şair Âşık Paşa Türbesi (1333) ve yine Kırşehir’deki Güdük Minare (14. yy başı) gibi anıtlar, Eretna Beyliği veya bu beyliğin kontrolündeki yerel yöneticiler zamanında inşa edilmiş, dönemin mimari ve kültürel izlerini taşıyan önemli mezar anıtlarıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 22

Candaroğulları tarafından 1366 yılında Kastamonu’da inşa edilen ve Anadolu’nun en güzel ahşap tavanlı eseri olarak bilinen camii aşağıdakilerden hangisidir?

Emir Mahmut Bey Camii

Kastamonu Ulu Cami

İlyas Bey Cami

Birgi Ulu Cami

Âşık Paşa Camii

Açıklama:

Bu cami, Candaroğulları Beyliği dönemine ait önemli bir eserdir. Sözü edilen cami, Kastamonu Kasaba Köyü Mahmut Bey Camii'dir. 1366 yılında inşa edilen bu cami, Anadolu'nun en güzel ahşap tavanlı eseri olarak kabul edilmektedir. Özellikle tavanındaki ahşap işçiliği ve süslemeleri, Anadolu ahşap mimarisinin zirve örneklerinden birini temsil eder.

Doğru Cevap: A

Ünite 10

Soru 1

İstanbul’un sembol eserlerinden olan, Avrupalılarca "Mavi Camii (Blue Mosque)" olarak adlandırılan caminin mimarı aşağıdakilerden hangisidir?

Mimar Sinan

Mimar Ahmed

Mimar Davud

Sedefkar Mehmed Ağa

Mimar Kemaleddin

Açıklama:

Avrupalılar tarafından "Mavi Camii" (Blue Mosque) olarak adlandırılan eser, İstanbul'un sembollerinden olan Sultanahmet Camii'dir. Bu muhteşem eserin mimarı, 17. yüzyılın önemli ustalarından Sedefkâr Mehmed Ağa'dır. Cami, Sultan I. Ahmed tarafından yaptırılmıştır ve iç mekanındaki yoğun mavi, yeşil ve beyaz İznik çinileri sebebiyle bu ismi almıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 2

İstanbul'da bulunan ve altı minareli olarak inşa edilen ilk cami aşağıdakilerden hangisidir?

Edirne Selimiye Camii

İstanbul Süleymaniye Camii

İstanbul Şehzade Camii

İstanbul Mihrişah Sultan Camii

İstanbul Sultan Ahmed Camii

Açıklama:

Osmanlı mimarisinde altı minareli olarak inşa edilen ilk cami, 17. yüzyıl eseri olan Sultanahmet Camii'dir. Sultan I. Ahmed tarafından yaptırılan bu cami, yapıldığı dönemde minare sayısıyla tartışmalara yol açmış, hatta sonrasında Mekke'deki Kâbe'ye (Mescid-i Haram) yedinci bir minare eklenmiştir. Bu cami, aynı zamanda İstanbul'un en görkemli imparatorluk camilerinden biridir.

Doğru Cevap: E

Soru 3

Osmanlı Dönemi'nde başta Kur'an-ı Kerim olmak üzere çocuklara ilköğretim ve ilmihal bilgilerini öğretmek amacıyla kurulan okullar aşağıdakilerden hangisidir?

Darülfünun

Sıbyan Mektebi

Medrese

Okul

Darülkurra

Açıklama:

Osmanlı Dönemi'nde çocuklara temel okuma, yazma, Kur'an-ı Kerim ve ilmihal (dinî bilgiler) gibi ilköğretim seviyesindeki bilgileri öğretmek amacıyla kurulan okullara Sıbyan Mektepleri (veya Mahalle Mektepleri) denirdi. Bu kurumlar genellikle cami, külliye veya mahalle içerisinde yer alır ve Osmanlı eğitim sisteminin en temel basamağını oluştururdu.

Doğru Cevap: B

Soru 4

Su yapısı olarak aşağıdakilerden hangisi değerlendirilemez?

Sarnıç

Sebil

Su kemeri

Hamam

Çeşmi bülbül

Açıklama:

Osmanlı mimarisinde su yapısı, suyun temini, dağıtımı, depolanması veya kullanımı amacıyla inşa edilen eserlerdir. Örnek olarak Su Kemerleri (Aquaducts), Çeşmeler, Sarnıçlar (Cisterns) ve Su Terazileri verilebilir. Ancak, Kervansaray (ticaret ve konaklama amaçlı yapılar), İmaret (aşevi) veya Medrese (eğitim kurumu) gibi yapılar doğrudan su yapısı olarak değerlendirilemez. (Genellikle konaklama yapıları bu kategoride değerlendirilemeyecek türdendir.)

Doğru Cevap: E

Soru 5

“Mimar Sinan’ın Meriç Nehri üzerinde kurduğu …………………….Köprüsü (1528), 225 m boyunda ve 20 kemer gözlüdür.” Cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

Büyük Çekmece Köprüsü

Çobandede Köprüsü

Purut Köprüsü

Çoban Mustafa Paşa Köprüsü

Mağlova Köprüsü

Açıklama:

Cümlede bahsedilen köprü, Mimar Sinan'ın kariyerinin erken dönemlerinde inşa ettiği ve Meriç Nehri üzerinde bulunan Mustafapaşa Köprüsü'dür (Svilengrad). 1528 yılında tamamlanan bu köprü, 225 metre uzunluğunda olup, 20 kemer gözüne sahiptir. Bu köprü, Sinan'ın su mühendisliği alanındaki yetkinliğini gösteren önemli sivil mimari yapılarından biridir.

Doğru Cevap: D

Soru 6

Mimar Sinan’ın 1568 tarihinde yaptığı, ortasında görkemli bir tarih köşkü bulunan, denizle gölü birleştiren boğazın üzerine yapılan, toplam 28 sivri kemer gözlü dört köprüden oluşan 636 metre uzunluğa sahip köprü aşağıdakilerden hangisidir?

Büyük Çekmece Köprüsü

Çobandede Köprüsü

Purut Köprüsü

Çoban Mustafa Paşa Köprüsü

Mağlova Köprüsü

Açıklama:

Tüm bu spesifik özellikler, Mimar Sinan’ın Kanuni Sultan Süleyman adına yaptığı Büyükçekmece Köprüsü'nü işaret etmektedir. 1568 yılında tamamlanan bu eser, deniz ve gölü birleştiren boğazın üzerine inşa edilmiştir. Köprü, aslında dört ayrı bölümden (köprüden) oluşmakta olup, toplam uzunluğu 636 metre ve kemer gözü sayısı 28'dir. Köprünün ortasında bulunan görkemli bir tarih köşkü, yapıyı benzersiz kılan mimari detaylardandır.

Doğru Cevap: A

Soru 7

Cumhuriyet Dönemi mimari eserleri arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?

Cumhurbaşkanlığı Köşkü

Merkez Bankası

Harp Okulu

Genelkurmay Başkanlığı

Osmanlı Bankası

Açıklama:

Cumhuriyet Dönemi mimarisi, 1923 sonrası inşa edilen yapıları (Örn: Anıtkabir, TBMM binası, Kızılay Binası) kapsar. Süleymaniye Camii (Mimar Sinan eseri, 16. yy) veya Topkapı Sarayı gibi Osmanlı Klasik Dönemi'ne ait eserler, Cumhuriyet Dönemi mimari eserleri arasında yer almaz. (Cevabın Klasik Dönem Osmanlı yapısı olduğu varsayılmıştır.)

Doğru Cevap: E

Soru 8

Erken Osmanlı döneminde yaptırılan külliye örneği aşağıdakilerden hangisidir?

Edirne Muradiye Külliyesi

İstanbul Süleymaniye Külliyesi

Lüleburgaz Sokollu Mehmet Paşa Külliyesi

Nevşehir Damat İbrahim Paşa Külliyesi

Antalya Elmalı Ömer Paşa Külliyesi

Açıklama:

Erken Osmanlı Dönemi (14. yüzyıl ve 15. yüzyıl başları) mimarisi, devletin kuruluşu ve gelişimi sürecindeki yapıları içerir. Bu dönemin en önemli külliye örnekleri Bursa'da yer alır. Bu külliyelerden biri, Osmanlı devletinin kurucularından Orhan Gazi tarafından yaptırılan Orhan Gazi Külliyesi'dir. Bu külliyeler, genellikle cami, medrese, imaret ve hamam gibi yapıları bir arada bulundurur.

Doğru Cevap: A

Soru 9

Aşağıdakilerden hangisi Erken Osmanlı Dönemi medreseleri arasında yer almaz?

Bursa Muradiye Külliyesi

İznik Süleyman Paşa Medresesi

Bursa Yıldırım Külliyesi

Konya Karatay Medresesi

İstanbul Fatih Külliyesi

Açıklama:

Erken Osmanlı Dönemi medreseleri, 14. ve 15. yüzyıl başlarında kurulmuştur (Örn: İznik Orhan Gazi Medresesi, Bursa Yeşil Medrese). Ancak, 15. yüzyılın ikinci yarısında Fatih Sultan Mehmed tarafından İstanbul'da kurulan ve Osmanlı eğitim sisteminin zirvesini temsil eden Sahn-ı Seman Medreseleri, kronolojik olarak Klasik Osmanlı Dönemi eseridir ve bu nedenle Erken Osmanlı Dönemi medreseleri arasında yer almaz.

Doğru Cevap: D

Soru 10

Yıldırım Beyazıt tarafından 1399 tarihinde yaptırılan yirmi kubbesi, on iki ayağı ve enine dikdörtgen planı ile çok ayaklı (ulu cami) camiler konusunda verilebilecek en güzel örnek aşağıdakilerden hangisidir?

Bayburt Ulu Camii

Edirne Üç Şerefeli Camii

Manisa Ulu Camii

Erzurum Ulu Camii

Bursa Ulu Camii

Açıklama:

Bu tanım, Erken Osmanlı mimarisinin çok ayaklı (ulu cami) tipindeki en önemli örneği olan Bursa Ulu Camii'ne aittir. Cami, 1399 yılında Yıldırım Beyazıt tarafından inşa ettirilmiştir. Mimarisi, enine dikdörtgen plan üzerinde, on iki ayağın taşıdığı toplam yirmi kubbe ile karakterize edilir ve cemaat için geniş bir iç mekân sağlamıştır. Bu özellikler, yapıyı bu tür camilerin en güzel örneği yapmaktadır.

Doğru Cevap: E

Soru 11

İstanbul’daki ilk Osmanlı sarayı aşağıdakilerden hangisidir?

Topkapı Sarayı

Dolmabahçe Sarayı

İshak Paşa Sarayı

Eski Saray

Beylerbeyi Sarayı

Açıklama:

İstanbul’un Fethi’nden (1453) hemen sonra Fatih Sultan Mehmed tarafından şehirde inşa ettirilen ilk Osmanlı sarayı, günümüz Beyazıt çevresinde bulunan Eski Saray’dır (Saray-ı Atik). Bu saray, daha sonra inşa edilen ve imparatorluğun merkezi haline gelen Topkapı Sarayı yapılana kadar kullanılmıştır. Eski Saray, bu nedenle İstanbul’daki ilk Osmanlı sarayı unvanını taşır.

Doğru Cevap: D

Soru 12

Bünyesinde farklı binaları barındıran yapılar topluluğununa ne ad verilir?

Medrese

Mahalle

Külliye

Kompleks

İmaret

Açıklama:

Bünyesinde cami, medrese, darüşşifa (hastane), imaret (aşevi), hamam gibi farklı işlevlere sahip birden çok binayı barındıran yapılar topluluğuna Külliye adı verilir. Külliyeler, Osmanlı mimarisinde yalnızca dini değil, aynı zamanda sosyal ve eğitimsel hizmetleri de merkezi bir noktada sunan komplekslerdir.

Doğru Cevap: C

Soru 13

Kanuni Sultan Süleyman tarafından 1543-1548 yılları arasında İstanbul'un Fatih ilçesinde yaptırılan Şehzade külliyesi kim adına yaptırılmıştır?

Şehzade Ahmed

Şehzade Mehmed

Şehzade Mustafa

Şehzade Mahmud

Şehzade İbrahim

Açıklama:

1543-1548 yılları arasında İstanbul'da Mimar Sinan’a yaptırılan Şehzade Külliyesi, Kanuni Sultan Süleyman tarafından genç yaşta vefat eden çok sevdiği oğlu Şehzade Mehmed adına yaptırılmıştır. Sinan, bu eseri kendi kariyerinde 'çıraklık eserim' olarak nitelendirmiştir. Bu külliye, anıtsal bir taziye yapısı olarak tasarlanmıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 14

Mimar Sinan'ın “Çıraklık eserimdir.” dediği cami aşağıdakilerden hangisidir?

Edirne Selimiye Camii

İstanbul Süleymaniye Camii

İstanbul Şehzade Camii

İstanbul Mihrişah Sultan Camii

İstanbul Sultan Ahmed Camii

Açıklama:

Mimar Sinan, mimari kariyerindeki gelişimini üç aşamada tanımlamıştır. Bu aşamaların ilki olan “Çıraklık eserimdir.” dediği yapı, İstanbul’da bulunan ve Kanuni Sultan Süleyman'ın oğlu Şehzade Mehmed için inşa ettiği Şehzade Camii'dir. Bu eser, Sinan’ın klasik dönem merkezî plan arayışlarının ilk önemli adımıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 15

1551-1557 yılları arasında İstanbul'da Mimar Sinan tarafından inşa edilen ve Sinan'ın “Kalfalık devri eserim.” olarak nitelendirdiği camii aşağıdakilerden hangisidir?

İstanbul Süleymaniye Camii

İstanbul Sultan Ahmed Camii

İstanbul Şehzade Camii

İstanbul Mihrişah Sultan Camii

Edirne Selimiye Camii

Açıklama:

1551-1557 yılları arasında Kanuni Sultan Süleyman adına İstanbul'da inşa edilen büyük külliye camisi, Süleymaniye Camii'dir. Mimar Sinan, bu anıtsal yapıyı, teknik ve estetik olgunluğunu gösterdiği dönem olan “Kalfalık devri eserim.” olarak nitelendirmiştir. Süleymaniye, Ayasofya’yı aşma çabasının belirginleştiği ve Klasik Osmanlı mimarisinin zirveye doğru tırmandığı bir yapıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 16

Osmanlı külliyeleri içinde Fatih Külliyesi’nden sonra ikinci büyük külliye olan ve 53 m yüksekliğinde ve 27,5 m çapında olan bir kubbeye sahip anıtsal cami aşağıdakilerden hangisidir?

Edirne Selimiye Camii

İstanbul Sultan Ahmed Camii

İstanbul Şehzade Camii

İstanbul Mihrişah Sultan Camii

Süleymaniye Camii

Açıklama:

Osmanlı külliyeleri arasında, Fatih Külliyesi’nden sonra büyüklük açısından ikinci sırada yer alan kompleks, Süleymaniye Külliyesi'dir. Külliyenin merkezinde yer alan Süleymaniye Camii, 53 metre yüksekliğe ve yaklaşık 27,5 metre çapa sahip anıtsal bir kubbeye sahiptir. Bu cami, Mimar Sinan’ın kalfalık eseri olup, Klasik Dönem mimarisinin en önemli sembollerindendir.

Doğru Cevap: E

Soru 17

Edirne'de bulunan ve Osmanlı Padişahı II. Selim'in 1575 yılında Mimar Sinan'a yaptırdığı cami aşağıdakilerden hangisidir?

Selimiye Camii

Süleymaniye Camii

Şehzade Camii

Rüstem Paşa Camii

Valide Sultan Camii

Açıklama:

Osmanlı Padişahı II. Selim’in emriyle 1575 yılında Edirne’de tamamlanan cami, Mimar Sinan’ın “ustalık eserim” olarak tanımladığı Selimiye Camii'dir. Selimiye, 43.28 metre çapındaki tek ve devasa kubbesiyle dikkat çeker. Sinan, bu yapıda mimari mükemmelliğe ulaşarak merkezi mekân tasarımında zirveyi temsil etmiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 18

19. yüzyılda Batılılaşma Hareketi'ne bağlı olarak eğitim sisteminde yağlı boya resim sanatının yer aldığı görülür. Bu bağlamda Batılı anlamda eğitim verecek resim dersini müfredatına dâhil eden askerî okullar kurulur ve ilk Türk ressamları da bu askerî okullardan yetişir.
Aşağıdakilerden hangisi bu okullardan biridir?

Osmanlı Ressamlar Cemiyet

Sanayi-i Nefise Mektebi

Mekteb-i Osmanî

Mühendishane-i Berri Hümayun

1914 Kuşağı veya Çallı Kuşağı

Açıklama:

19. yüzyılda başlayan Batılılaşma Hareketi ile birlikte, Batılı anlamda resim eğitimi veren ilk kurumlar askeri okullardır. Bu okullar, teknik çizim ve haritacılık gibi ihtiyaçlar için resim derslerini müfredatlarına dahil etmişlerdir. Bu okulların başında Mekteb-i Harbiye (Kara Harp Okulu) ve Mekteb-i Tıbbiye gelmektedir. İlk Türk ressamları (Asker Ressamlar) da büyük ölçüde bu askeri kurumlardan yetişmiştir.

Doğru Cevap: D

Soru 19

I. Erken Osmanlı Dönemi-Şehzade Camii
II. Barok Dönemi-Nuruosmaniye Camii
III. Klasik dönem -Süleymaniye Camii
Yukarıda Osmanlı mimarisinde farklı üsluplarda yapılmış olan eserler ve dönemleri birlikte verilmiştir. Bu eşleştirmelerden hangisi ya da hangileri yanlıştır?

Yalnız I

Yalnız III

I ve II

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Eşleştirmeleri incelediğimizde:
I. Şehzade Camii (1540'lar), Mimar Sinan’ın eseridir ve Klasik Dönem (1453-1700 civarı) mimarisine aittir. Bu eserin Erken Osmanlı Dönemi’ne (1300-1453) ait olduğu iddiası yanlıştır.
II. Nuruosmaniye Camii (1748-1755), Batı etkisinin görüldüğü ve tam anlamıyla Barok Dönemi’nin ilk büyük yapısıdır. Bu eşleşme doğrudur.
III. Süleymaniye Camii (1550'ler), Mimar Sinan’ın şaheserlerindendir ve Klasik Dönem’in temsilcisidir. Bu eşleşme doğrudur.
Dolayısıyla, sadece I numaralı eşleştirme yanlıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 20

Aşağıdakilerden hangisi Osmanlı sanatının dönemleri içerisinde yer almaz?

İntikal ve Geçiş Dönemi

Klasik Dönem

Eklektik Üslup

Erken Dönem

Ampir Dönem

Açıklama:

Osmanlı sanat tarihi, genellikle yapısal ve üslup farklılıklarına göre dönemlere ayrılır. Bu dönemler tipik olarak Erken Dönem (Kuruluş ve İlk Başkentler dönemi, 14. ve 15. yüzyıl başları), Klasik Dönem (Mimar Sinan ve zirve dönemi, 16. yüzyıl) ve Geç Dönem veya Batılılaşma Dönemi (Barok ve Rokoko etkileri, 18. ve 19. yüzyıllar) olarak sınıflandırılır. Bu üç dönemin dışında kalan (örneğin Gotik veya Romantik gibi) bir ifade, Osmanlı sanatının dönemleri içerisinde yer almaz.

Doğru Cevap: A

Soru 21

Aşağıdaki yapı-dönem eşleştirmelerinden hangisi yanlıştır?

Erken Dönem-Edirne Üç Şerefeli Cami

Klasik Dönem-Şehzade Cami

Lale Devri-Hekimoğlu Ali Paşa Cami

Ampir Dönem-Ortaköy Cami

Eklektik Dönem- Nuru Osmaniye

Açıklama:

Yapı-dönem eşleştirmeleri Osmanlı mimarisinin gelişim sürecini anlamak için önemlidir. Örneğin, Bursa Ulu Camii Erken Dönem mimarisinin karakteristik özelliklerini taşır. Süleymaniye Camii ve Selimiye Camii, Klasik Dönem'in (Mimar Sinan) merkezî plan şemasının zirveleridir. Nuruosmaniye Camii ise Geç Dönem/Barok etkilerinin başladığı bir yapıdır. Eşleştirmenin yanlış olması için, örneğin bir Klasik Dönem yapısının Erken Dönem olarak etiketlenmesi gerekmektedir.

Doğru Cevap: E

Soru 22

I. Edirne Selimiye Camii
II. Sultanahmet Camii
III. Bursa Ulu Camii
IV. Nuriosmaniye Camii
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri Osmanlı'nın erken dönem mimari özelliklerini taşır?

I ve II

Yalnız IV

II ve III

Yalnız III

Yalnız II

Açıklama:

Osmanlı'nın Erken Dönem (14. yy sonu - 15. yy başı) mimarisi, genellikle birden çok kubbeli veya tek kubbeli, sade yapılarla karakterizedir ve 'Ulu Cami' tipolojisi önemlidir. Bu listede:
I. Edirne Selimiye Camii: Klasik Dönem (Mimar Sinan).
II. Sultanahmet Camii: Klasik sonrası/17. yy.
III. Bursa Ulu Camii: Erken Dönem (Yıldırım Bayezid dönemi, çok kubbeli plan).
IV. Nuriosmaniye Camii: Geç Dönem/Barok.
Dolayısıyla sadece III. Bursa Ulu Camii erken dönem mimari özelliklerini taşır.

Doğru Cevap: D

Ünite 11

Soru 1

Rönesans Dönemi’ne ait “Köy Düğünü” adlı tablo aşağıdakilerden hangisidir?

Bernini

Albrecht Dürer

Leonardo da Vinci

Pieter Brueghel

Michelangelo

Açıklama:

“Köy Düğünü” (The Peasant Wedding) adlı ünlü eser, Rönesans Dönemi'nin özellikle Kuzey Rönesansı temsilcilerinden biri olan Pieter Bruegel the Elder'a aittir. Bruegel, günlük yaşamı, köylüleri ve geleneksel Flaman kültürünü detaylı bir şekilde yansıtmasıyla tanınır ve bu eser de onun en önemli çalışmalarından biridir.

Doğru Cevap: D

Soru 2

Rönesans'ın en önemli eserlerinden olan Gattamelata Atlı Heykel aşağıdaki hangi sanatçının eseridir?

Donatello

Pierre Puget

Bernini

Leonardo da Vinci

Michelangelo

Açıklama:

Rönesans'ın en önemli heykel sanatçılarından biri olan Donatello (1386-1466), Gattamelata Atlı Heykeli'ni (1453) yapmıştır. Padua'da bulunan bu heykel, Antik Roma döneminden bu yana Avrupa'da yapılmış ilk büyük bronz atlı heykeldir ve Rönesans sanatının anıtsal heykel anlayışına dönüşünü temsil eder.

Doğru Cevap: A

Soru 3

Flaman sanatının ve Barok üslubun en ünlü temsilcisi aşağıdakilerden hangisidir?

Pier Paul Rubens

Pierre Puget

Bernini

Leonardo da Vinci

Michelangelo

Açıklama:

Flaman sanatının ve 17. yüzyıl Avrupa sanatına damgasını vuran Barok üslubun en ünlü ve üretken temsilcisi Peter Paul Rubens'tir (1577-1640). Rubens, eserlerinde yoğun renkler, büyük boyutlar ve dramatik hareket kullanarak Barok sanatının temelini oluşturan duygusal yoğunluğu ve dinamizmi ustalıkla yansıtmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 4

Rönesans Dönemi’ne ait “Hipopotam Avı” adlı tablo hangi ressamın eseridir?

Bernini

Albrecht Dürer

Leonardo da Vinci

Rubens

Michelangelo

Açıklama:

“Hipopotam Avı” tablosu, Flaman Barok ustası Peter Paul Rubens'in dramatik ve egzotik av sahnelerinden biridir. Eser, Barok dönemin hareketli ve tutkulu doğasını, güçlü figürleri ve vahşi yaşamın kaosunu yansıtarak Rubens'in tipik dinamik kompozisyon özelliklerini gösterir.

Doğru Cevap: D

Soru 5

Rönesans Dönemi’ne ait “Dr. Nicolaes Tulp’un Anatomi Dersi” adlı tablo hangi ressamın eseridir?

Bernini

Albrecht Dürer

Rembrant

Rubens

Michelangelo

Açıklama:

“Dr. Nicolaes Tulp’un Anatomi Dersi” (1632) adlı ünlü eser, Hollanda Altın Çağı’nın en önemli ressamı Rembrandt van Rijn’e aittir. Bu eser, Rembrandt’ın kendine özgü ışık-gölge (chiaroscuro) kullanımı ve canlı portre yeteneği ile tanınan, grup portresi türünün çığır açan bir örneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 6

Dünyada en çok bilinen yapı Giovanni Lorenzo Bernini (1598-1680) tarafından yapılan “…………………”, Vatikan'daki en göze çarpan bina olup kubbesi ile Roma'nın siluetindeki en önemli parçalardan biridir.
Cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

Chartres Katedrali

San Pietro Bazilikası

Strasbourg Katedrali

Salisbury Katedrali

Notre Dame Katedrali

Açıklama:

Cümlede boş bırakılan yere Aziz Petrus Bazilikası (Basilica di San Pietro) getirilmelidir. Giovanni Lorenzo Bernini, Bazilika'nın ana kubbesini (Michelangelo tasarımı) inşa etmese de, yapının içindeki Baldacchino ve dış cephesindeki ikonik Aziz Petrus Meydanı'nı tasarlayarak Barok dönemi Roma'sının en önemli sanatçısı olarak Bazilika'nın görünümüne büyük katkı sağlamıştır. Bu yapı, Barok sanatının simgelerindendir.

Doğru Cevap: B

Soru 7

17. ve 18. yüzyıllarda, Roma’da gelişmiş ve oradan bütün Avrupa’ya yayılmış olan sanat akımı aşağıdakilerden hangisidir?

Barok

Rokoko

Rönesans

Romanik

Gotik

Açıklama:

17. ve 18. yüzyıllarda Roma’da gelişen ve oradan bütün Avrupa’ya yayılan sanat akımı Barok üslubudur. Barok, özellikle Karşı Reform hareketinin etkisiyle gelişmiş olup, dramatik etki, abartılı hareket, zengin süslemeler ve duygusal yoğunluk ile karakterize edilir. Önde gelen temsilcileri Bernini, Caravaggio ve Rubens’tir.

Doğru Cevap: A

Soru 8

1452-1519 yılları arasında yaşayan; ressam, heykeltıraş, mimar, mühendis ve araştırmacı olarak Rönesans Dönemi’nin kendine özgü filozof-sanatçı tipleri arasında en önemli isim olan çok yönlü sanatçı aşağıdakilerden hangisidir?

Bernini

Albrecht Dürer

Leonardo da Vinci

Donatello

Michelangelo

Açıklama:

1452-1519 yılları arasında yaşamış olan ve 'filozof-sanatçı' tipinin en önemli temsilcisi kabul edilen çok yönlü sanatçı Leonardo da Vinci'dir. Rönesans döneminin idealize edilmiş figürü olarak kabul edilir; sadece ressam (Mona Lisa, Son Akşam Yemeği) değil, aynı zamanda heykeltıraş, mimar, mühendis ve araştırmacı olarak da çalışmıştır. Rönesans'ın hümanist bakış açısını eserlerinde somutlaştırmıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 9

Rönesans’ın en önemli eserlerinden olan “Musa Heykeli” hangi sanatçının eseridir?

Donatello

Pierre Puget

Bernini

Leonardo da Vinci

Michelangelo

Açıklama:

Rönesans'ın en önemli heykeltıraşlık eserlerinden biri olan Musa Heykeli (Moses), büyük usta Michelangelo Buonarroti'ye aittir. Bu eser, Papa II. Julius’un mezar anıtının bir parçası olarak yapılmıştır. Michelangelo, insan figürünü yansıtmadaki dramatik gücü ve kas anatomisi üzerindeki hakimiyeti ile tanınır.

Doğru Cevap: E

Soru 10

9 ve 12. yüzyıllar arasında Fransa’da doğmuş ve Avrupa’ya yayılmış olan Orta Çağ sanatı aşağıdakilerden hangisidir?

Gotik Sanat

Romanik Sanat

Rönesans

Bizans Sanatı

Barok Sanat

Açıklama:

9. ve 12. yüzyıllar arasında Fransa’da doğup tüm Avrupa’ya yayılan bu Orta Çağ sanatı Romanesk Sanat'tır. Romanesk, adını Roma mimarisinden alır ve bu dönemde yapılan kiliselerde kalın duvarlar, küçük pencereler, yuvarlak kemerler ve tonozlu tavanlar kullanılması karakteristiktir. Romanesk, Gotik dönemin hemen öncesini temsil eder.

Doğru Cevap: B

Soru 11

Yapımına 1163'te Kral VII. Louis'nin hükümdarlığı döneminde başlamış, 1345 yılında tamamlanan, 1991 yılında UNESCO tarafından Dünya Mirası olarak ilan edilen ve 15 Nisan 2019'da çıkan bir yangın sebebiyle büyük bir kısmı ağır hasar alan Notre Dame Katedrali, hangi ülkede bulunmaktadır?

Fransa

Almanya

İngiltere

İtalya

İspanya

Açıklama:

Gotik mimarinin en önemli ve tanınan örneklerinden biri olan, yapımına 1163'te başlanan ünlü Notre Dame Katedrali, Fransa'nın başkenti Paris'te bulunmaktadır. 1991 yılında UNESCO Dünya Mirası olarak ilan edilmiş, Gotik sanatın zirve eserlerinden biridir.

Doğru Cevap: A

Soru 12

15. Yüzyılın ilk çeyreğinde Floransa’da ortaya çıkan ve Antik Çağ’ın yeniden doğuşu olarak nitelendirilen dönem hangisidir?

Gotik Dönem

Romanik Dönem

Karolenj Dönemi

Rönesans Dönemi

Barok Dönem

Açıklama:

15. yüzyılın ilk çeyreğinde Floransa'da ortaya çıkan ve kelime anlamı 'yeniden doğuş' olan bu dönem Rönesans'tır. Rönesans, Antik Yunan ve Roma sanatının, felsefesinin ve biliminin yeniden keşfedilmesi ve canlandırılması üzerine kurulmuştur. Bu dönem, Orta Çağ'ın sona erip Modern Çağ'ın başlangıcı kabul edilir.

Doğru Cevap: D

Soru 13

Romanesk mimari örnekleri Avrupa’nın birçok ülkesinde rastlamak mümkündür. Aşağıdakilerin hangisinde Romanesk mimari örneği yoktur?

Fransa

Almanya

İngiltere

İtalya

Yunanistan

Açıklama:

Romanesk mimari 9. ve 12. yüzyıllar arasında Batı ve Orta Avrupa'da (Fransa, İtalya, Almanya, İngiltere) yaygın olarak görülmüştür. Bu tarzın örnekleri, tarihsel olarak ağırlıklı olarak Bizans ve sonrasında Selçuklu/Osmanlı mimari geleneklerinin etkisi altında olan Türkiye (Anadolu) gibi bölgelerde tipik olarak bulunmaz.

Doğru Cevap: E

Soru 14

Aşağıdakilerden hangisi Gotik mimarinin başlıca özelliklerinden biri değildir?

Sivri kemer

Uçan payanda

Büyük kubbeler

Kaburgalı tonoz

Gül pencere

Açıklama:

Gotik mimarinin başlıca özellikleri arasında sivri kemerler, yüksek dikey çizgiler, uçan payandalar (flying buttresses) ve büyük renkli vitray pencereler bulunur. Bu özellikler, yapıların ince ve ışık dolu olmasını sağlardı. Gotik mimarinin özelliği olmayan, aksine ondan önceki dönem olan Romanesk mimarisinin temel özelliği olan seçenek, kalın duvarlar ve küçük pencerelerdir.

Doğru Cevap: C

Soru 15

Paris'in 80 km güneybatısında 13. yüzyılda kurulmuş olan; Romanesk mimari teknikleri ile yapılmış olmasına rağmen, Gotik mimariyi en iyi temsil eden ve günümüze kadar özgün heykelleri, vitrayları ve döşemeleri ile en çok korunmuş olan anıt eser hangisidir?

Chartres Katedrali

Reims Katedrali

Strasbourg Katedrali

Salisbury Katedrali

Notre Dame Katedrali

Açıklama:

Paris'in güneybatısında bulunan ve Gotik mimariyi en iyi temsil eden anıt eserlerden biri Chartres Katedrali'dir. 13. yüzyılda kurulmuş olup, özellikle özgün heykelleri, vitrayları ve döşemeleri ile günümüze kadar en çok korunmuş olan anıtlardandır. İnşaatında erken dönem Romanesk teknikleri kullanılmış olsa da, genel mimari formu Yüksek Gotik dönemin mükemmel bir örneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 16

“Yudas’ın Öpücüğü” adlı tablo hangi ressamın eseridir?

Albrecht Dürer

Giotto

Jan Van Eyck

Tiziano

Raphael

Açıklama:

“Yudas’ın Öpücüğü” (The Kiss of Judas) adlı ünlü fresk, İtalyan ustası Giotto di Bondone’ye aittir. Giotto, Orta Çağ sanatından Rönesans'a geçişin kilit figürü olarak kabul edilir. Eser, ressamın Padova’daki Scrovegni Şapeli fresk döngüsünün bir parçasıdır ve figürlerin duygusal derinliğini ve dramatik anı yansıtma biçimiyle devrim niteliğindedir.

Doğru Cevap: B

Soru 17

“Arnolfi’nin Evlenmesi” adlı tablo hangi ressamın eseridir?

Albrecht Dürer

Giotto

Jan Van Eyck

Tiziano

Raphael

Açıklama:

“Arnolfi’nin Evlenmesi” (The Arnolfini Portrait) adlı ikonik eser, Kuzey Rönesans'ının Flaman ustası Jan van Eyck tarafından yapılmıştır. 1434 tarihli bu tablo, yağlı boya tekniğinin ustaca kullanımı, olağanüstü detaycılığı ve dönemin gizlenmiş sembolizmini (özellikle evlilik ve dindarlık sembolleri) barındırmasıyla ünlüdür.

Doğru Cevap: C

Soru 18

15. yüzyılın ilk çeyreğinde İtalya'da (Floransa) ortaya çıkan, Antik Çağ’ın yeniden doğuşu anlamına gelen sanat hareketi aşağıdakilerden hangisidir?

Gotik

Barok

Rönesans

Romanik

Roma

Açıklama:

15. yüzyılın ilk çeyreğinde İtalya'da (özellikle Floransa) ortaya çıkan Rönesans (yeniden doğuş), kelimenin tam anlamıyla Antik Çağ kültürünün ve sanatının yeniden keşfedilmesi hareketidir. Bu dönem, Orta Çağ'ın sonunu işaret ederken, insanı merkeze alan (hümanizm) yeni bir sanatsal ve kültürel dönemi başlatmıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 19

Pieta Heykeli aşağıdaki sanatçılardan hangisine aittir?

Michelangelo

Donatello

Leonardo da Vinci

Giotto di Bondone

Peter Paul Rubens

Açıklama:

Dünyanın en ünlü heykel eserlerinden biri olan Pieta Heykeli, Meryem Ana'nın kucağında İsa'nın çarmıhtan indirilmiş cansız bedenini tuttuğu anı tasvir eder. Bu eser, Yüksek Rönesans'ın dev sanatçısı Michelangelo Buonarroti'ye aittir ve günümüzde Roma'daki Aziz Petrus Bazilikası'nda sergilenmektedir.

Doğru Cevap: A

Soru 20

12. yüzyılın ikinci yarısında Romanesk sanatının değişmesiyle, Latin sanatına bir tepki olarak ortaya çıkan, Orta Çağı kapatan Rönesans’ı başlatan dönem aşağıdakilerden hangisidir?

Ampir

Karolenj

Gotik

Rokoko

Barok

Açıklama:

12. yüzyılın ikinci yarısında Romanesk sanatının ağır ve kapalı yapısına bir tepki olarak, daha yüksek, ışıklı ve estetik açıdan inceltilmiş yapıları hedefleyen Gotik Sanat ortaya çıkmıştır. Gotik dönem, Orta Çağı resmen kapatan ve sanatsal yenilikleriyle Rönesans’ın başlangıcını hazırlayan önemli bir sanatsal geçiş dönemidir.

Doğru Cevap: C

Soru 21

Simetri, orantı, geometri ve parçaların düzenliliğine sahip yapılarının cephelerinde, sütun dizilerinin ve kemerlerin oluşturduğu bir hareketliliğin görüldüğü dönem aşağıdakilerden hangisidir?

Romanesk

Rönesans

Gotik

Ampir

Eklektik

Açıklama:

Bu özellikler bütünüyle Rönesans Mimarisini tanımlar. Antik Roma ve Yunan mimarisinden ilham alınarak, yapılarda simetri, matematiksel orantı ve geometri büyük önem taşır. Cephelerde sıklıkla kullanılan sütun dizileri, pilasterler ve yuvarlak kemerler, düzenli ve hareketli bir yüzey estetiği yaratır.

Doğru Cevap: B

Ünite 12

Soru 1

1950’li yılların sonundan itibaren 1960’lı yıllarda İngiltere ve Amerika’da ortaya çıkan akımın adı aşağıdakilerden hangisidir?

Dualizm

Realizm

Pop Art

Romantizm

Neo Gotik

Açıklama:

1950’li yılların sonundan itibaren 1960’lı yıllarda İngiltere ve Amerika’da (özellikle New York’ta) yükselen akımın adı Pop Art’tır. Bu akım, kitle iletişim araçlarının, reklamların ve tüketim kültürünün görsellerini sanatın merkezine taşıyarak geleneksel 'yüksek sanat' anlayışına tepki göstermiştir.

Doğru Cevap: C

Soru 2

Marilyn Monroe serisiyle popüler Pop Art sanatçısı aşağıdakilerden hangisidir?

Andy Warhol

Roy Lichtenstein

Keith Haring

Yayoi Kusama

David Hockney

Açıklama:

Andy Warhol, Pop Art akımının en tanınan ve etkili figürüdür. Seri üretim ve çoğaltma tekniklerini, özellikle serigrafiyi kullanarak, Marilyn Monroe serisi, Elvis Presley ve Campbell's çorba kutuları gibi ticari ve popüler imgeleri ikonik sanat eserlerine dönüştürmüştür. Warhol, şöhret ve medyanın etkisini sorgulamıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 3

Sürrealizm hangi akımların öncüsüdür?

Dadaizm-Metafizik

Rokoko-Barok

Gotik-Rönesans

Romantizm-Realizm

Fovizm-Kübizm

Açıklama:

1920'lerde André Breton önderliğinde gelişen Sürrealizm (Gerçeküstücülük), doğrudan Dadaizm akımının sanatsal ve felsefi mirası üzerine kurulmuştur. Dadaizm, I. Dünya Savaşı'nın rasyonalitesine bir tepki olarak mantık dışı ve kaotik yaklaşımları benimsemiş; Sürrealizm ise bu mantık dışılığı, bilinçaltı ve rüya dünyasını keşfetmek için kullanmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 4

Sürrealist sanatçılar arasında aşağıdakilerden hangisi bulunmaktadır?

Maleviç

Mayakovski

Şemsi Arel

Salvador Dali

Giorgio de Chiricco

Açıklama:

Sürrealist sanatçılar arasında yer alan Salvador Dalí, akımın en popüler ve etkili isimlerindendir. Dalí, rüya sekanslarını ve bilinçaltı imgelerini son derece gerçekçi (fotorealist) tekniklerle tuvale aktararak, 'eriyen saatler' gibi meşhur eserleriyle Sürrealizmin görsel dilini oluşturmuştur. Diğer önemli sürrealistler arasında Max Ernst ve René Magritte de bulunur.

Doğru Cevap: D

Soru 5

Abstre, non figüratif, non objektif gibi isimlerle de anılan akım aşağıdakilerden hangisidir?

Fütürizm

Metafizik sanat

Dadaizm

Soyut resim

Eklektizm

Açıklama:

Figüratif olmayan, yani gerçek dünyadaki nesneleri doğrudan temsil etmeyen sanata Soyut Sanat (Abstrakt Sanat) denir. Bu akım, eserlerin doğadaki görsel referanslardan bağımsız, sadece biçim, renk ve çizgiyi kullanması nedeniyle non figüratif veya non objektif (nesnel olmayan) gibi terimlerle de anılır.

Doğru Cevap: D

Soru 6

Ekspresyonist mimari üzerinde etkisi olan Bauhaus Okulu'nun kurucusu aşağıdakilerden hangisidir?

Salvador Dali

Michelangelo

Raphael

Vedat Tek

Walter Gropius

Açıklama:

Modern mimari ve tasarımın gelişiminde köşe taşı olan Bauhaus Okulu, 1919 yılında Almanya'da ünlü mimar Walter Gropius tarafından kurulmuştur. Gropius, sanat, zanaat ve teknolojiyi birleştirmeyi amaçlayarak, rasyonel ve işlevsel tasarımların öncülüğünü yapmıştır. Bauhaus, özellikle Ekspresyonist mimarinin etkilerini erken dönemlerinde barındırmış ve modern mimarinin uluslararası stile geçişinde kilit rol oynamıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 7

Aşağıdakilerden hangisi Empresyonizm (İzlenimcilik) Dönem sanatçıları arasında yer almaz?

Michelangelo

Paul Cezanne

Vincent Van Gogh

Claude Monet

Alfred Sisley

Açıklama:

Empresyonizm (İzlenimcilik) 19. yüzyılın ikinci yarısında Fransa'da ortaya çıkmış bir akımdır. Manet, Monet, Degas, Renoir, ve Pissarro gibi sanatçılar bu akımın önde gelen temsilcileridir. Eğer şıklarda bu isimlerden farklı, özellikle Neoklasizm veya Romantizm gibi önceki akımlara ait bir sanatçı varsa (örneğin Ingres veya David), bu kişi Empresyonizm sanatçıları arasında yer almaz. Empresyonistler ışık ve anlık izlenimleri yakalamayı amaçlarken, Ingres gibi Neoklasik sanatçılar katı çizgiye ve ideal forma bağlı kalmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 8

Aşağıdakilerden hangisi sanatsal akımlar arasında yer almaz?

Neoklasik

Romantizm

Realizm

Empresyonizm

Gotik

Açıklama:

Sanatsal akımlar, belirli bir dönemde sanatta ortak estetik, felsefi veya teknik yaklaşımları paylaşan sanatçı gruplarını ifade eder. Örneğin Neoklasizm, Romantizm, Realizm ve Empresyonizm birer sanat akımıdır. Eğer şıklarda bir sanat akımı olmayan, genel bir dönem adı (örneğin Antik Çağ) veya sanat dışı bir kavram yer alıyorsa, doğru cevap odur. Akımların temel özelliği, sanatsal üslup ve düşünce birliğine dayanmalarıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 9

Antik Dönem kazılarının yapılması hangi sanat akımının ortaya çıkışında etkili olmuştur?

Fovizm

Kübizm

Dadaizm

Neoklasik

Ekspresyonizm

Açıklama:

18. yüzyılda yapılan Herculaneum ve Pompei gibi Antik Dönem kazıları, Yunan ve Roma uygarlıklarına dair eserlerin keşfedilmesini sağladı. Bu keşifler, Batı sanatında Barok ve Rokoko'nun aşırı süslemeciliğine tepki olarak klasik idealizmi, düzeni ve sadeliği yeniden canlandıran Neoklasizm (Yeniklasikçilik) akımının ortaya çıkışında en büyük etken olmuştur.

Doğru Cevap: D

Soru 10

Herculaneum, Pompei ve Atina kazılarında hangi dönem bulgularıyla karşılaşılmıştır?

Barok

Gotik

Antik Yunan ve Roma

Manyerizm

Bizans

Açıklama:

Herculaneum ve Pompei, M.S. 79 yılında Vezüv Yanardağı patlaması sonucu küller altında kalmış Roma şehirleridir. Atina ise Antik Yunan medeniyetinin kalbiydi. Bu kazılarda karşılaşılan bulgular, Antik Yunan ve Roma dönemlerine ait sanat, mimari ve günlük yaşam örneklerini içerir. Bu keşifler, 18. yüzyılda sanatı büyük ölçüde etkileyerek Neoklasizmin doğmasına zemin hazırlamıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 11

Odalık ve Türk Hamamları gibi eserlerin sanatçısı aşağıdakilerden hangisidir?

Andrea Appiani

Auguste Dominique İngres

Angelica Kaufman

Karl Briullov

James Barry

Açıklama:

Jean-Auguste-Dominique Ingres, Neoklasizmin önde gelen figürlerinden biridir. Sanatçı, özellikle ‘Odalık’ (La Grande Odalisque) ve ‘Türk Hamamları’ (Le Bain Turc) gibi eserlerinde klasik çizgi mükemmeliyetini oryantalist temalarla birleştirmiştir. Ingres, özellikle çizgisel mükemmelliğe verdiği önemle bilinir ve bu eserler, onun teknik ustalığının tipik örnekleridir.

Doğru Cevap: B

Soru 12

Mars, Paolina Borghese, Cupido ve Psykhe adlı heykeller aşağıdakilerden hangisine aittir?

Robert Adam

Antonio Canova

Andrea Palladio

Thomas Jefferson

Thorvaldsen

Açıklama:

Mars, Paolina Borghese (Venüs Victrix olarak), ve Cupido ve Psykhe (Aşk ve Ruh) gibi heykeller, Neoklasik heykel sanatının en önemli temsilcisi olan Antonio Canova'ya aittir. Canova, heykellerinde Antik Yunan ve Roma heykellerinin idealize edilmiş güzelliğini, durağanlığını ve pürüzsüz mermer yüzeylerini yeniden canlandırmıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 13

Vicenza Rotondo Villası, İtalya Saint Giorgio Maggiore Kilisesi, Berlin Brandenburg Kapısı ve Pariste Etual Meydanı Zafer Takı hangi dönem mimarisinin örnekleridir?

Barok

Rönesans

Rokoko

Neoklasik

Pop Art

Açıklama:

Bahsi geçen yapılar (Vicenza Rotondo Villası - Palladio etkisi, Saint Giorgio Maggiore Kilisesi, Berlin Brandenburg Kapısı, Paris Etual Meydanı Zafer Takı) Neoklasizm (Yeniklasikçilik) döneminin monumental ve klasik formlara dönüşünü yansıtan mimari örneklerdir. Bu mimaride simetri, oran ve Antik Yunan/Roma tapınaklarının unsurları (sütunlar, üçgen alınlıklar) ön plana çıkarılmıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 14

Adını şövalyeler için söylenen aşk şiirleri olan romansdan alan akımın adı aşağıdakilerden hangisidir?

Romantizm

Realizm

Sürrealizm

Metafizik sanat

Dadaizm

Açıklama:

Bu akımın adı, Orta Çağ'da şövalyeler için söylenen ve duygusal, fantastik ya da destansı hikayeleri anlatan şiir veya nesir türü olan romans'tan (Fransızca 'roman') gelmektedir. Bu köken, akımın duygusal derinliğe, hayal gücüne ve Klasisizmin rasyonel kurallarından kurtulmaya olan vurgusunu açıklar. Bu akım Romantizm'dir.

Doğru Cevap: A

Soru 15

Romantizmin etkileri, kendinden sonra hangi akımlarla devam ettirilmiştir?

Maniyerizm

Ön-Rafaelciler ve Sembolistler

Fütürizm

Sürrealizm

Gotik

Açıklama:

Romantizm, sanatçının bireysel duygularını, iç dünyasını ve hayal gücünü ön plana çıkararak 19. yüzyıl boyunca sanat akımlarına zemin hazırlamıştır. Romantizmin yoğun duygu ve bireysellik vurgusu, daha sonraki dönemlerde Sembolizm ve Ekspresyonizm gibi akımlarla devam ettirilmiştir. Özellikle Sembolizm, Romantizmin mistik ve edebi yönünü benimserken, Ekspresyonizm ise duygusal dışavurumculuğunu modern formda sürdürmüştür.

Doğru Cevap: B

Soru 16

19. yüzyılda Avrupa’da görülen sanat akımları arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?

Bizans

Empresyonizm

Abstre

Kübizim

Fovizm

Açıklama:

19. yüzyıl, Avrupa'da Neoklasizmin sonuyla başlayıp Romantizm, Realizm, Empresyonizm ve Post-Empresyonizm gibi büyük akımların görüldüğü bir dönemdir. Eğer soruda Barok (17. yy) veya Rokoko (18. yy başı) gibi önceki yüzyıllara ait bir akım ya da Kübizm veya Fütürizm gibi 20. yüzyılın başındaki bir akım yer alıyorsa, bu akım 19. yüzyılın baskın akımları arasında yer almaz. Örneğin Rokoko, 19. yüzyıldan önce Neoklasizm tarafından büyük ölçüde geri plana itilmiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 17

Modern sanatın babası olarak da görülen Fransız sanatçı aşağıdakilerden hangisidir?

Henri Matisse

Paul Cezanne

Marcel Duchamp

Edward Munch

James Ensor

Açıklama:

Modern sanatın başlangıcına ve 20. yüzyıl sanat akımlarına (özellikle Kübizm’e) zemin hazırlayan Paul Cézanne, genellikle Modern Sanatın Babası olarak kabul edilir. Cézanne, doğadaki nesneleri temel geometrik biçimlere (küre, silindir, koni) indirgeme yaklaşımıyla geleneksel perspektif ve betimleme kurallarını radikal bir şekilde değiştirmiştir. Bu yapısal yaklaşım, resim sanatında yeni bir dönemin kapılarını açmıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 18

I. Kübizm-Pablo Picasso-Avignonlu Kızlar
II. Dada-Claude Monet-İzlenim
III. Fovizm -Henri Matisse-Okuyan Kadın
Yukarıda verilen sanatsal akım, öncü sanatçıları ve eserleri eşleştirmelerinden hangisi ya da hangileri doğrudur

Yanlız I

Yanlız III

I ve III

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Verilen eşleştirmelerin doğruluğu şöyledir:
I. Kübizm akımının öncüsü Pablo Picasso'dur ve 1907 tarihli Avignonlu Kızlar eseri, Kübizmin başlangıcı olarak kabul edilir. (Doğru)
II. Dada akımı yanlış eşleştirilmiştir. Claude Monet, İzlenimcilik (Empresyonizm) akımının en büyük temsilcisidir. (Yanlış)
III. Fovizm (Vahşiler), canlı ve saf renklerin yoğun kullanımıyla bilinen akımdır ve öncüsü Henri Matisse'dir. (Doğru)
Bu durumda I ve III numaralı eşleştirmeler doğrudur.

Doğru Cevap: C

Soru 19

Aşağıdaki akım (sanat) ve ortaya çıktığı ülke eşleştirmelerinden hangisi yanlıştır?

Neoklasik Sanat-İtalya

Empresyonizm-Fransa

Fovizm-Fransa

Kübizm-Romanya

Dadaizm - İsviçre

Açıklama:

Sanat akımları ve ortaya çıktıkları ülkeler genellikle bellidir. Örneğin, Fütürizm İtalya'da, Bauhaus Almanya'da ve Sürrealizm Fransa'da (özellikle Paris’te) doğmuştur. Kübizm (Cubism), 20. yüzyılın başlarında Fransa'nın (Paris) sanat çevrelerinde Pablo Picasso ve Georges Braque tarafından geliştirilmiş bir akımdır. Dolayısıyla Kübizm'in başka bir ülke ile eşleştirilmesi (örneğin İtalya veya İspanya) yanlış olacaktır.

Doğru Cevap: D

Soru 20

Sürrealizm sanat akımının önde gelen sanatçılarından olan ve "Belleğin Azmi" tablosu ile bilinen sanatçı kimdir?

Andy Warhol

Salvador Dali

Kazimir Maleviç

Bruno Taut

Edward Munch

Açıklama:

Sürrealizm (Gerçeküstücülük), 1920'lerde Fransa'da ortaya çıkan ve bilinçaltının, rüyaların ve mantık dışı imgelerin sanat yoluyla dışa vurulmasını amaçlayan bir akımdır. Bu akımın en tanınan ve eserlerinde rüya manzaralarını sıklıkla kullanan sanatçısı Salvador Dalí'dir. Dalí’nin 1931 tarihli ünlü eseri “Belleğin Azmi” (The Persistence of Memory), eriyen cep saatleri motifiyle bilinir ve Sürrealizmin simgelerindendir.

Doğru Cevap: B

Ünite 13

Soru 1

Ana maddesi kil olan ve özellikle mimaride kaplama olarak kullanılan sanat dalı aşağıdakilerden hangisidir?

Çini

Cam

Maden

Döküm

Maden

Açıklama:

Ana maddesi kil olan, şekillendirildikten sonra yüksek sıcaklıkta pişirilerek sertleştirilen ve genellikle mimari yapıların yüzeylerini süslemek için kullanılan sırlı, dekoratif seramiklere Çini denir. Çini sanatı, Türk-İslam mimarisinde, özellikle cami ve sarayların iç ve dış yüzeylerinde kaplama malzemesi olarak binlerce yıldır önemli bir yere sahiptir.

Doğru Cevap: A

Soru 2

Çininin kullanıldığı en erken tarihli cami aşağıdakilerden hangisidir?

Kuseyr Amra

Kayravan Seydi Ukba Camii

Damgan Mescid-i Cuma

Kazvin Mescid-i Haydariye

Tinmel Camii

Açıklama:

İslam sanatında çininin mimari yapıların süslenmesinde kullanıldığı bilinen en erken ve önemli örneklerden biri, Kudüs'te yer alan Kubbet-üs-Sahra’dır. Her ne kadar bugünkü dış cephe çinileri Osmanlı döneminde yenilenmiş olsa da, yapının ilk inşaatında (M. 691) mozaik ve erken seramik bezemelerin kullanıldığı bilinmektedir. Bu yapı, İslam coğrafyasında çini ve mozaik kullanımının en eski örneklerini barındırır.

Doğru Cevap: B

Soru 3

Büyük Selçuklu Dönemi’nde hangi çini tekniği yaygınlık kazanmıştır?

Minai

Sır altı

Lüster

İznik

Boyama

Açıklama:

Büyük Selçuklu İmparatorluğu döneminde (11.-13. yüzyıllar) ve Anadolu Selçuklularında mimari bezemede en yaygın ve karakteristik olarak kullanılan çini tekniği Mozaik Çini Tekniği’dir. Bu teknikte, önceden sırlanıp pişirilmiş tek renkli çini plakalar, kesilerek motifler oluşturulur ve yapı yüzeyine alçı veya harç yardımıyla mozaik gibi döşenir. Bu teknik, özellikle mihraplarda ve kubbe kasnaklarında göz kamaştırıcı geometrik ve yazılı kompozisyonlar oluşturmuştur.

Doğru Cevap: C

Soru 4

Anadolu Selçuklu ve Beylikler Dönemi’nde sırlı tuğlanın kullanıldığı yapılar arasında aşağıdakilerden hangisi bulunmaz?

Sivas Ulu Camii

Akşehir Taş Medrese

Konya İnce Minare Medresesi

Diyarbakır Ulu Camii

İznik Yeşil Camii

Açıklama:

Anadolu Selçuklu ve Beylikler Dönemi’nde sırlı tuğla (genellikle mavi ve turkuaz sırlar), yapıların strüktürel ve estetik açıdan öne çıkan kısımlarında kullanılmıştır. Bu teknoloji, daha çok anıtsal dinsel ve eğitim yapıları olan cami minarelerinde, kümbetlerin gövde ve kasnaklarında, ayrıca bazı medreselerin eyvanlarında görülür. Bu yapıların dışında, sıradan ticari veya sivil yapılar (örneğin sade kervansaraylar veya hanlar) genellikle bu pahalı tekniği kullanmazdı.

Doğru Cevap: D

Soru 5

Osmanlı seramik sanatının en önemli merkezi aşağıdakilerden hangidir?

Kütahya

Çanakkale

İstanbul

İzmir

İznik

Açıklama:

Osmanlı İmparatorluğu'nun seramik ve çini sanatında üretim ve sanatsal kalitenin zirveye ulaştığı, dünyanın en önemli merkezi İznik'tir. 16. yüzyılda İznik atölyelerinde geliştirilen kuvars bazlı fritli hamur ve Sıraltı tekniği sayesinde, eşsiz parlaklıkta ve canlı renklerde (özellikle mercan kırmızısı) eserler üretilmiştir. İznik çinileri, İstanbul'daki Selatin camilerinin ve sarayların süslemesinde yaygın olarak kullanılmıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 6

Aşağıdakilerden hangisi kırmızı hamurlu İznik seramiklerinde görülen teknikler arasında yer almaz?

Astar boyama (slip)

Milet İşi

Tek renk sırlı

Kazıma

Dövme

Açıklama:

İznik seramik sanatının erken dönemine (15. yüzyıl) ait olan kırmızı hamurlu (killi) seramikler genellikle Milet Tipi olarak adlandırılır. Bu seramiklerde genellikle Astar Altı Boyama, Renkli Sırlar ve bazen kazıma (sgraffito) teknikleri kullanılırdı. Ancak İznik sanatının zirvesini temsil eden ve meşhur renkleri (kırmızı, kobalt mavi, turkuaz) ortaya çıkaran hassas Sıraltı Tekniği, 16. yüzyıldan itibaren kullanılan beyaz, kuvars bazlı (fritli) hamur üzerinde uygulanmıştır. Bu nedenle, Sıraltı Tekniği, kırmızı hamurlu seramiklerde karakteristik olarak görülmez.

Doğru Cevap: E

Soru 7

Cami, köşk gibi mimari eserler ve yelkenliler hangi merkez seramiklerinde silüet hâlinde betimlenmiştir?

Çanakkale

Karaman

İznik

Bursa

Bilecik

Açıklama:

Mimari eserler (cami, köşk) ve yelkenliler gibi figüratif konuların özellikle silüet hâlinde, bazen naif bir üslupla betimlendiği seramikler 18. ve 19. yüzyıllarda üretilen Çanakkale Seramikleri için karakteristik bir özelliktir. Bu seramikler, diğer Osmanlı merkez seramiklerine (İznik, Kütahya) göre daha serbest ve halk sanatına yakın bir üslup sergiler.

Doğru Cevap: A

Soru 8

Camın ilk olarak hangi dönemde keşfedildiği kabul edilir?

Vikingler

Fenikeliler

İskoçlar

Babiller

Akadlar

Açıklama:

Camın bilinçli bir malzeme olarak ilk kez üretimi, genellikle M.Ö. 3. binyılın sonlarına doğru, özellikle Mezopotamya ve Eski Mısır uygarlıklarında keşfedildiği kabul edilir. Bu dönem, camın boncuk, süs eşyası ve küçük kaplar hâlinde kullanılmaya başlandığı Geç Bronz Çağı'na denk gelir. Bu, cam sanatının başlangıcı için kesin doğru kabul edilen görüştür.

Doğru Cevap: B

Soru 9

Osmanlı cam ithalatında ön planda olan merkezler aşağıdakilerden hangisidir?

Bükreş ve Atina

Selanik ve Rodos

Paris ve Nice

Venedik ve Cenova

Midilli ve Lefkoşa

Açıklama:

Osmanlı İmparatorluğu'nda lüks cam ihtiyacının karşılanmasında yerel üretim yetersiz kaldığı için Avrupa’dan yoğun ithalat yapılmıştır. Özellikle 16. yüzyıldan itibaren, kaliteli ve rağbet gören cam eşyaların bir numaralı kaynağı, Venedik (özellikle Murano adası) merkezli üretimdir. Bu merkezler, Osmanlı pazarına renkli, mine ile süslenmiş ve zarif formlarda cam ürünleri sağlamıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 10

Erken İslam döneminde, maden sanatında özellikle hangi kültürlerin etkisi görülür?

Sümer ve Babil

Akad ve Asur

Urartu ve Hitit

Roma ve Yunan

Sasani ve Bizans

Açıklama:

Erken İslam döneminde (7-10. yüzyıllar), maden sanatı büyük ölçüde fethedilen bölgelerin güçlü sanat geleneklerinden etkilenmiştir. Özellikle Sasani (Pers) ve Bizans (Doğu Roma) kültürlerinin madencilik, form ve dekorasyon teknikleri, İslam maden sanatının temelini oluşturmuştur. Sasani geleneğinden hayvan figürleri ve simetrik kompozisyonlar, Bizans'tan ise bazı formlar ve kakma teknikleri alınmıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 11

Maden sanatında hangi yapım teknikleri görülür?

Savatlama ve kabartma

Sır altı ve sır üstü

Çeşmibülbül ve mavi beyaz

Döküm ve dövme

Tombak ve billur

Açıklama:

Maden sanatında kullanılan başlıca yapım teknikleri şunlardır: Metalin sıvı hâlde kalıba döküldüğü döküm; metalin çekiçle şekillendirildiği dövme veya kakma (repoussé); metal yüzeyin oyularak içine farklı bir metalin yerleştirildiği kakma (inlay); desenlerin keskin araçlarla yüzeye işlendiği kazıma ve kabartma (rölyef) teknikleridir. Bu teknikler, madeni eserlerin hem yapısını oluşturur hem de dekorasyonunu sağlar.

Doğru Cevap: D

Soru 12

Dokumalarda tezgâha dik gerilen iplere verilen isim aşağıdakilerden hangisidir?

Cicim

Halı

Çözgü

Atkı

Mekik

Açıklama:

Dokuma sanatında, tezgâha boylamasına ve gergin bir şekilde dik olarak yerleştirilen, dokumanın iskeletini oluşturan iplere çözgü (warp) denir. Enine atılan iplere ise atkı (weft) denir. Çözgü ipleri, halı veya kumaşın temel dayanıklılığını ve boyutunu belirler.

Doğru Cevap: C

Soru 13

Türk dokuma sanatında …...............…. oldukça yaygın bir şekilde kullanılmıştır.
Cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

düz dokuma tekniği

düğümsüz ve havsız teknik

cicim tekniği

zili (sili) tekniği

kilim tekniği

Açıklama:

Türk dokuma sanatında, özellikle Osmanlı saray dokumalarında ve ipekli kumaşlarda bitkisel motiflerin stilize edilerek kullanıldığı Hatayi Grubu Bitkisel Motifler oldukça yaygın bir şekilde kullanılmıştır. Bu motifler, genellikle hayali çiçekler, yapraklar ve dallardan oluşur ve kompozisyonlara dinamik bir zarafet katar. Lale, karanfil ve sümbül gibi belirgin çiçek motifleri de sıklıkla görülür.

Doğru Cevap: A

Soru 14

Beykoz camları sınıflandırıldığında aşağıdakilerden hangisi bu sınıflandırma içerisinde yer almaz?

Renkli

Renksiz

Opalin

Çeşmibülbül

Bordür

Açıklama:

Beykoz camları (18. ve 19. yüzyıllar) genellikle üfleme tekniğiyle üretilmiş olup, Çeşmibülbül, süt camı (opak beyaz), kesme ve yaldız/mine dekorasyonlu camlar gibi teknik ve stillerle tanınır. Bu sınıflandırma içerisinde, Beykoz dönemine ait olmayan veya yaygın kullanılmayan teknikler (örneğin Erken İslam dönemine özgü mozaik cam veya füzyon teknikleri) yer almaz. Beykoz esas olarak Avrupa (Venedik/Bohemya) etkilerini yansıtan üfleme ve kesme cam tekniklerine odaklanmıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 15

Anadolu'nun en eski örneği olması ile dikkat çeken Konya Alaaddin Cami'nin (1155) minberi hangi ahşap teknikte yapılmıştır?

Ajur

Kazıma

Kündekari

Kakma

Aplike

Açıklama:

Anadolu Selçuklu döneminin önemli ahşap yapılarından olan Konya Alaaddin Cami'nin minberi (1155), ahşap sanatının zirvesi kabul edilen kündekâri tekniği ile yapılmıştır. Kündekâri, küçük geometrik ahşap parçaların birbirine geçirilerek (zıvana, kilit) birleştirilmesi esasına dayanır. Bu teknik, hem dayanıklılık sağlar hem de eserin estetik değerini arttıran üç boyutlu bir yüzey oluşturur. Erken Anadolu Selçuklu minberlerinde bu teknik sıklıkla kullanılmıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 16

I. Kayseri
II. Tokat
III. Uşak
Osmanlı'da 16-17. yüzyılda yukarıdaki yerleşim yerlerinden hangileri önemli bir halı merkezi değildir?

I ve II

Yalnız III

Yalnız II

Yalnız I

II ve III

Açıklama:

Osmanlı döneminde 16. ve 17. yüzyıllarda halı sanatının zirvesi yaşanmıştır. Uşak (III), dünya çapında ün salmış Saray ve Madalyon halılarının üretildiği, bu dönemin en önemli halı merkezlerinden biridir. Kayseri (I) de bir halı merkezi olmasına rağmen, bu özel dönemde Uşak'ın ulaştığı uluslararası öneme sahip değildir. Tokat (II) ise bu dönemde özellikle halıcılıkta değil, daha çok yazmacılık (baskılı kumaş) sanatında ön planda olan bir merkezdir. Dolayısıyla, 16-17. yüzyıl için önemli bir halı merkezi sayılmayan yer Tokat'tır (II).

Doğru Cevap: C

Ünite 14

Soru 1

Kitap sanatları arasında aşağıdakilerden hangisi bulunmaz?

Hat

Çini

Tezhip

Ebru

Cilt

Açıklama:

Kitap sanatları, yazma eserlerin estetik değerini artıran sanatlardır ve genellikle Hat (güzel yazı), Tezhip (süsleme), Minyatür (resimleme), Cilt (kaplama) ve Ebru (kağıt süsleme) disiplinlerinden oluşur. Bu sanatlar arasında geleneksel olarak heykel veya fresk gibi büyük ölçekli plastik sanatlar yer almaz. (Doğru şık kitap sanatları dışında bir sanatı işaret etmelidir.)

Doğru Cevap: B

Soru 2

Hat, tezhip, minyatür, cilt ve ebru sanatlarını hangi başlık altında toplamak mümkündür?

Maden Sanatı

Kitap Sanatları

Ahşap Sanatı

Seramik Sanatı

Modern Sanatlar

Açıklama:

Hat, tezhip, minyatür, cilt ve ebru sanatlarının tamamı, yazma eserlerin oluşturulması ve süslenmesi sürecinde kullanılan temel disiplinlerdir. Bu sanatlar genel olarak Kitap Sanatları başlığı altında toplanır.

Doğru Cevap: B

Soru 3

Arap yazısının kökeni konusundaki yaygın kabul aşağıdakilerden hangisidir?

Yemen’den geliştiği

Hicaz’dan geliştiği

Nabat yazısından geliştiği

Kûfî yazısından geliştiği

Çivi yazısından geliştiği

Açıklama:

Arap yazısının kökeni konusunda yaygın kabul gören görüş, bu yazının Nebatî yazısından (Anbâr ve Hîre çevresindeki yerleşkelerde kullanılan) türediğidir. Nebatî yazısı, M.Ö. 2. yüzyıldan sonra gelişmiş ve Arap yazısına kaynaklık etmiştir.

Doğru Cevap: C

Soru 4

Kûfî hatlı Arap yazısında ilk ciddi gelişmeler hangi dönemde görülmüştür?

Dört Halife

Abbasi

Selçuklu

Emevi

Osmanlı

Açıklama:

Kûfî, İslâm yazısının ilk gelişmiş biçimidir ve genellikle geometrik yapısıyla bilinir. Kûfî hatlı Arap yazısında ilk ciddi gelişmeler ve kurallar silsilesi, özellikle Abbâsî halifeleri döneminde, İbn Mukle gibi vezir hattatlar tarafından ortaya konan standartlaşma çalışmalarıyla görülmüştür.

Doğru Cevap: D

Soru 5

19. yüzyılın ilk yarısında Bâb-ı Âli’de gelişmiş yazı türü aşağıdakilerden hangisidir?

Rika

Dîvâni

Celi Dîvâni

Sülüs

Kûfî

Açıklama:

Bâb-ı Âli, Osmanlı İmparatorluğu'nun idari merkezidir. Burada, resmi yazışmaların hızlı ve okunaklı olmasını sağlamak amacıyla 19. yüzyılın ilk yarısında Rik'a (veya Rik'a-i Bâb-ı Âli) yazı türü geliştirilmiş ve yaygın olarak kullanılmıştır. Bu yazı, Divânî'ye göre daha sade ve pratik bir el yazısıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 6

Barok ve rokoko sanatlarının Osmanlılardaki yeni yorumuyla ortaya çıkan ve çiçek motifleri stilize edilerek meydana getirilen tezhip türü aşağıdakilerden hangisidir?

Şukûfe

Mine

Sır Altı

Mozaik

Halkâr

Açıklama:

Barok ve Rokoko sanatlarının etkisiyle Osmanlı süsleme sanatlarına giren ve genellikle natüralist bir yaklaşımla, stilize edilmemiş çiçek motiflerinin (özellikle lale, karanfil, gül) kullanıldığı tezhip türü Şükûfe olarak adlandırılır. Bu üslup, Lale Devri'nden itibaren belirginleşmiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 7

Minyatür sanatı kapsamında Varka ve Gülşâh ile Kelile ve Dimne hangi dönem eserleridir?

Abbasi

Selçuklu

Emevi

Beylikler

Osmanlı

Açıklama:

Anadolu Selçukluları dönemine ait bilinen en önemli minyatürlü yazmalar arasında Dicle Nehri kıyısında yazılan Varka ve Gülşâh (destansı aşk hikayesi) ile Hint fabllarından tercüme edilen Kelile ve Dimne bulunmaktadır. Bu eserler, Türk minyatür sanatının Selçuklu dönemindeki gelişimini gösteren erken ve önemli örneklerdir.

Doğru Cevap: B

Soru 8

20. yüzyılda minyatür sanatına en çok emeği geçen ve eserlerin resimleri ile kaydedilmesi fikrini hayata geçiren kişi aşağıdakilerden hangisidir?

Abdullah Buhari

Levnî

Nakkaş Osman

Süheyl Ünver

Uğur Derman

Açıklama:

20. yüzyılda geleneksel Türk sanatlarını yaşatma ve kaydetme misyonunu üstlenen önemli isimlerden biri Prof. Dr. A. Süheyl Ünver'dir. Ünver, minyatür sanatının akademik düzeyde incelenmesine ve Osmanlı eserlerindeki resimlerin (minyatürlerin) bilimsel metotlarla kaydedilerek belgelenmesine büyük emek vermiştir.

Doğru Cevap: D

Soru 9

Güzel yazı yazma olarak adlandırılan kitap sanatına ne ad verilir?

Cilt

Halkâr

Hat

Rûmî

Seramik

Açıklama:

İslâm medeniyetinde yazı, sadece bir iletişim aracı olmanın ötesinde estetik bir değer kazanmıştır. Güzel yazı yazma sanatı, yani Arap harfleriyle estetik kurallara uygun yazı oluşturma sanatı, Hüsn-i Hat (kısaca Hat) olarak adlandırılır. Bu sanat, kitap sanatlarının en önemlilerindendir.

Doğru Cevap: C

Soru 10

Hz. Ali’nin (r.a.) mucidi olduğu ileri sürülen yazı türünün adı aşağıdakilerden hangisidir?

Celî

Sülüs

Kûfî

Murakka

Nesih

Açıklama:

İslâm hat sanatının tarihi gelişiminde önemli bir rol oynayan ve en eski yazı türlerinden biri olan Kûfî, bazı kaynaklarda Hz. Ali'nin (r.a.) tarafından icat edildiği veya geliştirildiği ileri sürülmektedir. Bu, onun ilim ve sanata verdiği öneme atfedilen güçlü bir gelenektir.

Doğru Cevap: C

Soru 11

Yazma kitaplarda, murakkalarda ve hüsn-i hat levhalarında boya ve altınla yapılan süslemelere ne ad verilir?

Minyatür

Gravür

Miklep

Tezhip

Zehep

Açıklama:

Yazma kitapların sayfalarını, murakkaları veya hüsn-i hat levhalarını süslemek amacıyla, genellikle altın tozu (ezilmiş altın) ve çeşitli boyalar kullanılarak yapılan süsleme sanatına Tezhip (kelime anlamı: altınlamak) denir. Tezhipte genellikle Rumi, Hataî gibi motifler kullanılır.

Doğru Cevap: D

Soru 12

Tezhip üslupları arasında aşağıdakilerden hangisi bulunmaz?

Ferman

Klasik

Halkârî

Zerefşân

Sazyolu

Açıklama:

Tezhip üslupları, kullanılan ana motif ve kompozisyon özelliklerine göre adlandırılır. Yaygın üsluplar arasında hayvansal figürlerin stilize edildiği Rumi, bitkisel motiflerin stilize edildiği Hataî ve natüralist çiçeklerin kullanıldığı Şükûfe (veya Batı etkili üsluplar) bulunur. Muhakkak ise bir hat (yazı) çeşididir, dolayısıyla tezhip üslubu değildir.

Doğru Cevap: A

Soru 13

Nakkâş ve musavvar olarak da adlandırılan sanatçılar, hangi sanat dalında eser verir?

Münhani

Kubur

Hat

Çini

Minyatür

Açıklama:

Minyatür sanatçılarına Osmanlı ve önceki dönemlerde Musavvir (tasvir eden) veya saray atölyelerinde çalışan baş minyatürcü anlamında Nakkâş denirdi. Bu sanatçılar, özellikle yazma kitapları resimleyerek (minyatür yaparak) görsel anlatımı sağlarlardı.

Doğru Cevap: E

Soru 14

Türk minyatürlerinin bilinen ilk örnekleri hangi uygarlığa aittir?

Göktürk

Moğol

Hun

Karahanlı

Uygur

Açıklama:

Türk minyatür sanatının bilinen ilk örnekleri, Orta Asya'da Mani ve Buda dinlerinin yaygın olduğu Uygur dönemi eserlerinde, özellikle duvar resimleri ve kitap resimleri şeklinde görülür. Bu eserler, daha sonraki İslami dönem minyatür geleneğinin kökenlerini oluşturur.

Doğru Cevap: E

Soru 15

Battal, akkâse, çiçekli ve hatîp gibi türleri olan kitap sanatı aşağıdakilerden hangisidir?

Ebru

Cam

Saz Yolu

Hatayi

Minyatür

Açıklama:

Ebru, su yüzeyine serpilen boyaların oluşturduğu desenin kâğıda aktarılması sanatıdır. Bu sanatın farklı teknikleri ve desenleri bulunur. Battal (en sade form), akkâse (üst üste farklı desenlerin uygulanması), çiçekli (lale, karanfil vb. motiflerin yapılması) ve hatîp (damla ebru) gibi isimler, ebru sanatının yaygın türleridir.

Doğru Cevap: A

Soru 16

Cilt sanatıyla uğraşanlara verilen isim aşağıdakilerden hangisidir?

Müzehhip

Hattat

Mücellit

Ebrî

Şükûfe

Açıklama:

Kitapları dış etkilere karşı koruyan, deriden veya kumaştan yapılan kapakları (ciltleri) tasarlayan, süsleyen ve uygulayan sanatçıya Mücellit adı verilir. Cilt sanatının yapıldığı atölyelere ise Cilthâne denirdi.

Doğru Cevap: C

Soru 17

Cilt çeşitleri arasında aşağıdakilerden hangisi bulunmaz?

Zerduva

Divânî

Rugan

Çarköşe

Yekşâh

Açıklama:

Cilt çeşitleri, kullanılan malzemeye, teknolojiye ve süsleme şekline göre değişir. Örnek cilt türleri arasında miklebli cilt (uzantılı kapak), şemse cilt (ortada güneş motifi), hâfız ciltleri (küçük boyutlu), meşin veya kumaş ciltler sayılabilir. (Doğru şık, bir cilt çeşidi olmayan bir terimi işaret etmelidir, örneğin bir hat türü olan Sülüs.)

Doğru Cevap: B

Soru 18

Hat sanatı tarihî süreçte farklı yazı türleriyle karşımıza çıkar. Aşağıdakilerden hangisi hat sanatındaki yazı çeşitlerinden biri değildir?

Kûfî

Sülüs

Rikâ

Aklâm-ı sitte

Halkârî

Açıklama:

Hat sanatı, tarihsel süreçte birçok farklı yazı türü (aklâm) geliştirmiştir. Bunlar arasında Sülüs, Nesih, Muhakkak, Reyhani, Tevki ve Rik'a gibi geleneksel türler (Aklâm-ı Sitte) ile Divânî, Ta'lik ve Rik'a (Osmanlı bürokratik yazıları) bulunur. Cilt ise güzel yazı değil, bir Kitap Sanatı dalı olup, kitabın kaplanması sanatıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 19

Aşağıdakilerden hangisi cildin bölümlerinden biri değildir?

Miklep

Sertâp

Serlevha

Köşebent

Sırt

Açıklama:

Cilt, bir kitabın dış kaplamasını oluşturan kısımdır. Temel bölümleri arasında kitabın ön ve arka kapağı, ön kapağın iç kısmı (iç pervaz), koruyucu kanat olan mıkleb ve kitabın sırt bölümü bulunur. Hataî ise tezhip veya minyatür sanatında kullanılan stilize edilmiş bir bitkisel motif türüdür, cildin yapısal bir parçası değildir.

Doğru Cevap: C

Soru 20

Deniz kadayıfı, kitre ve benzeri maddelerle yoğunlaştırılmış suya serpilen boyalarla oluşturulan kompozisyonun kâğıt yüzeyine aktarılmasıyla meydana gelen sanat türü aşağıdakilerden hangisidir?

Minyatür

Ebru

Halkari

Cilt

Tezhip

Açıklama:

Deniz kadayıfı veya kitre (geven otu özü) gibi maddelerle yoğunlaştırılmış su yüzeyine özel fırçalarla serilen doğal boyaların, suyun üzerinde desen oluşturması ve bu desenin öd maddesi yardımıyla dağılmadan kâğıt yüzeyine geçirilmesi tekniğiyle yapılan sanat Ebru olarak adlandırılır. Ebru, suyun gizemini kâğıda taşıyan geleneksel bir kitap süsleme sanatıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 21

I. Ahar
II. Divit
III. Hokka
IV. Mühre
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri hat sanatında kullanılan araç gereçler arasında yer alır?

I ve II

Yalnız III

Yalnız IV

II ve IV

I, II, III ve IV

Açıklama:

Verilen maddelerin hepsi, geleneksel Hat sanatında (İslam Kaligrafisi) kullanılan temel araç ve gereçler arasında yer alır.
I. Ahar: Kâğıdın mürekkebi emmesini önlemek ve yazıya uygun pürüzsüz bir yüzey oluşturmak için kullanılan özel bir kâğıt hazırlama sıvısıdır.
II. Divit: Kalemlerin, özellikle de kamış kalemin (kalem-i sitte) saklandığı ve taşındığı kalem kutusudur; bazen mürekkep haznesini de barındırır.
III. Hokka: Hattatın kullandığı mürekkebin konulduğu, özel sünger veya ipekle (lika) donatılmış mürekkep kabıdır (inkpot).
IV. Mühre: Aharlandıktan sonra kâğıdın yüzeyini parlatmak, pürüzsüzleştirmek ve yazıya hazır hale getirmek için kullanılan parlatma aracıdır.
Bu dört unsur (Ahar, Divit, Hokka, Mühre) hat sanatının icrası ve kâğıt hazırlama sürecinde vazgeçilmezdir.

Doğru Cevap: E

Genel Sanat Tarihi - Tüm Sorular

Ünite 1

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Ünite 2

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Ünite 3

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Ünite 4