Türk Dili II - Fotoğrafçılık ve Kameramanlık

Ünite 1

Soru 1

Büyük harflerin kullanımı ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Ahmet'in söylediklerine -bana pek inandırıcı gelmese de- inandım.

Kapının arkasına saklanmış bekliyordu.

Arkadaşlarına dönüp "niçin bana yardım etmiyorsunuz?" diye sitem etti.

Ona Denizkızı Adası derler.

Mehmet'in köpeği Karabaş üç gündür kayıp.

Açıklama:

Büyük harflerin kullanımıyla ilgili temel kurallar vardır. Özel isimler ve özel isimden sonra gelen unvan/lakaplar büyük harfle başlar. Ancak, akrabalık bildiren kelimelerin kullanımı sıklıkla karıştırılır.
Kural şudur: Akrabalık bildiren kelimeler gerçek akrabalık anlamıyla kullanıldığında küçük harfle yazılır (örneğin: Ayşe teyzem, Ali amcam). Ancak bu kelimeler lakap veya unvan yerine kullanılıyorsa büyük harfle yazılır (örneğin: Nene Hatun, Dayı Kemal).

Doğru Cevap: C

Soru 2

Büyük harflerin kullanımı ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Özel isimlerle birlikte kullanılan saygı sözcükleri küçük harfle başlar.

Akrabalık bildiren kelimeler lakap ya da unvan olarak kullanılıyorlarsa büyük harfle başlar.

Şahıs adları yerine kullanılan "o" zamiri cümle içinde büyük harfle yazılır.

Dilekçeler tamamen büyük harflerle yazılır.

Belli bir tarih gösteren gün ve ay adlarından yalnızca ay adı büyük harfle başlar.

Açıklama:

Büyük harf kullanımında dikkat edilmesi gereken en kesin kurallardan biri tarihlerin yazımıdır. Eğer ay ve gün adları belirli bir tarihle (sayıyla) birlikte kullanılıyorsa, büyük harfle başlamalıdır (örneğin: 19 Mayıs 1919 Pazartesi). Eğer tarih belirtilmeden kullanılırsa (örneğin: her pazartesi, önümüzdeki mayıs), küçük harfle yazılır.

Doğru Cevap: B

Soru 3

"ki" bağlacı bazı kullanımlarda, kalıplaşmış olduğu için önüne geldiği kelimeyle bitişik yazılır.
Aşağıdakilerden hangisi bu kalıplaşmış kelimelerden biri değildir?

Oysaki

Çünkü

Mademki

Meğerki

Yeterki

Açıklama:

"Ki" bağlacı normalde ayrı yazılır (Örn: Gel ki görelim). Ancak Türkçede bazı kelimeler kalıplaşarak bitişik yazılır. Bu kelimeler genellikle 'Sanki, Oysaki, Mademki, Belki, Halbuki, Çünkü, Meğerki' (SİMBACIM veya SONBAHARIM kısaltmasıyla akılda tutulur) kelimeleridir. Bu listede olmayan ve bağlaç görevinde olan her 'ki' ayrı yazılır. Soru, bu istisnalar dışında kalan ve ayrı yazılması gereken bir 'ki' içeren seçeneği hedeflemektedir.

Doğru Cevap: E

Soru 4

I. Erzurum 12 mart 1918 tarihinde düşman işgalinden kurtarıldı.
II. Ülkenin doğusu zengin kömür yataklarına sahiptir.
III. İşçiler sıcakmı sıcak bir havada çalışıyorlardı.
IV. Ahmet'in yanında ki adamı kimse tanımıyordu.
V. Yeni ürünler yarın yada öbür gün elimizde olacak.
Yukarıdakilerden hangilerinde yazım yanlışı vardır?

I, II ve V

I, III ve V

I, III, IV ve V

I, II, III ve IV

I, II, III, IV ve V

Açıklama:

Yukarıdaki ifadelerde birden fazla yazım yanlışı bulunmaktadır:
I. '12 mart 1918' ifadesinde belirli tarih bildiren ay adı ('mart') büyük harfle yazılmalıdır (12 Mart 1918). (Yanlış)
III. 'sıcakmı sıcak' ifadesindeki pekiştirme amaçlı kullanılan 'mı/mi' edatı ayrı yazılmalıdır (sıcak mı sıcak). (Yanlış)
IV. 'yanında ki adamı' ifadesinde sıfat yapan '-ki' (Hangi adam? Yanındaki adam) daima bitişik yazılır (yanındaki). (Yanlış)
V. 'yada' kelimesi bağlaçtır ve daima 'ya da' şeklinde ayrı yazılmalıdır. (Yanlış)
Bu nedenle I, III, IV ve V. ifadelerde yazım yanlışı vardır.

Doğru Cevap: C

Soru 5

Aşağıdakilerden hangisinde “mi” soru edatı başka bir anlamda kullanılmıştır?

Yağmur yağdı mı toprağı güzel bir koku kaplar.

Soğuk mu soğuk bir kış günüydü.

Annesini çok mu çok özlemişti.

Güzel mi güzel bir arabası vardı.

Hızlı mı hızlı bir şekilde geçti yanımızdan.

Açıklama:

Mi eki (mı, mi, mu, mü) genellikle soru anlamı katmak için kullanılır. Ancak metin içinde bu edatın başka görevleri de bulunur. 'Mi' edatının soru dışında kullanıldığı başlıca anlamlar pekiştirme (örneğin: güzel mi güzel, pahalı mı pahalı), şart/zaman (örneğin: Yağmur yağdı mı eve gireriz) anlamlarıdır. Başka bir anlamda kullanıldığı seçenekte genellikle pekiştirme anlamı taşıyan bir ifade yer alır.

Doğru Cevap: A

Soru 6

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde büyük harflerin kullanımı ile ilgili bir yanlış yapılmıştır?

Küçük pencereden vuran güneş, evi aydınlatıyordu.

Ağrı ve Cudi dağları Türkiye’nin en yüksek noktalarıdır.

Bu tarihî eserler -her ne kadar bakımsız olsalar da- çok kıymetlidir.

Karşıdaki adam, “buraya gelmeyin.” diye bağırıyordu.

Trabzon Türkiye’nin kuzeydoğusunda yer alır.

Açıklama:

Büyük harf kullanımında yapılan yanlışlıklar genellikle özel isimlere bağlı unvan veya makam isimlerinde ya da belirli bir tarih bildirmeyen ay/gün adlarında görülür. Örneğin, belirli bir tarihi belirtmeyen bir ay adı (Örn: Önümüzdeki Nisan ayında) küçük harfle yazılmalıdır. Eğer seçenek bu kuralı ihlal etmişse (Nisan'ı büyük yazmışsa), yanlışlık yapılmıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 7

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yazım yanlışı yapılmıştır?

Kardeşim de bizimle birlikte gelecek.

Bugün sende anlamadığım bir hâl var.

Bende onun ne söylediğini anlamıyorum.

Şu sakladığın pastayı getir de yiyelim.

Benden de mi şüphe ediyorsun?

Açıklama:

En sık yapılan yazım yanlışlarından biri bağlaç olan 'de/da'nın bitişik yazılmasıdır. Bağlaç olan 'de/da' her zaman ayrı yazılır ve cümleden çıkarıldığında cümlenin anlamı bozulmaz ancak daralır (Örn: Sen de gel). Hal eki olan '-de/-da' ise bitişik yazılır ve çıkarıldığında anlam tamamen bozulur (Örn: Evde kaldım). Yanlış yapılan cümlede, büyük ihtimalle ayrı yazılması gereken bağlaç bitişik yazılmıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 8

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde “ki”nin yazımı yanlıştır?

Masadaki evraklar bir anda kaybolmuştu.

Bendeki kitabını yarın getiririm.

Akşam seni o kadar aradım ki.

Oysa ki o seni çok severdi.

Sabahki gürültünün sebebi neymiş?

Açıklama:

"Ki"nin yazım yanlışlığı, genellikle bitişik yazılması gereken sıfat yapan -ki veya ilgi zamiri -ki'nin ayrı yazılmasıyla ortaya çıkar (Örn: 'Masadaki kitap' doğru, 'Masada ki kitap' yanlış). Zira bu ekler daima bitişiktir. Yanlışlık yapılan cümlede, bitişik olması gereken bir 'ki'nin ayrı yazılması kural ihlalidir.

Doğru Cevap: D

Soru 9

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı vardır?

Doğu Anadolu tren hattı batılı mühendislerce yapılıyor.

Bu yılki yarışma Güney Kore’de yapılacak.

Güneydoğuya bakan odalar yazın çok sıcaktır.

Akdeniz’in doğusuna doğru yol alıyorduk.

Hava tahminlerine göre İç Ege’de yağış bekleniyor.

Açıklama:

Bir yazım yanlışının olduğu cümle tespit edilirken genellikle birleşik kelimelerin ayrı mı yoksa bitişik mi yazılacağı kuralına bakılır. Birleşik kelime oluşturulurken kelimelerden hiçbiri veya ikincisi anlam değişikliğine uğramazsa ayrı yazılır (Örn: deniz yılanı). Eğer anlam değişirse bitişik yazılır (Örn: bülbül yuvası [tatlı ismi]). Yanlışlık genellikle ayrı yazılması gereken bir birleşik kelimenin (Örn: art arda, peşi sıra, el ele) bitişik yazılmasıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 10

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı yoktur?

Yarın bizimle Ankara’ya gelmiyormusun?

Ünlü şair, Tevfik Fikret lisesini başarıyla bitirmiş.

Menderes nehri, bu bölgeye dökülür.

Seninde saçına bir gün karlar yağacak.

Tarihî kale yok olmak üzere.

Açıklama:

Yazım yanlışı olmayan cümlenin tespit edilmesi için, o cümlenin büyük harf, de/da, ki, mi, birleşik kelimeler ve kısaltmaların yazımı kurallarının tamamına uyması gerekir. Diğer seçeneklerin tamamında bu kurallardan en az biri ihlal edilmiştir. Doğru şık, tüm ortografik kuralların titizlikle uygulandığı seçenektir.

Doğru Cevap: E

Soru 11

Aşağıdakilerin hangisinde bir yazım yanlışı yoktur?

Ayşe teyzem de bizimle gelecekmiş.

Ali amcamı görmedimki söyleyeyim.

Mehmet bey durumu biliyor mu?

Prof. dr. Zeki Akgün toplantıya katılacak.

Bizim köyün en yaşlısı dayı Kamber imiş.

Açıklama:

Bu tür sorularda, doğru yazılmış seçeneği bulmak için öncelikle yaygın hataların (de/da, ki, ayrı yazılması gereken birleşik fiiller/isimler, sayılar) kontrol edilmesi gerekir. Doğru seçenekte, ayrı yazılması gereken tüm bağlaçlar, ek fiiller ve yardımcı fiiller doğru şekilde ayrılmış olmalıdır (Örn: hissetmek yerine hissetmek doğruysa; ya da yerine yada yanlışsa).

Doğru Cevap: A

Soru 12

Satır sonuna gelen sözcüklerin kesme işareti kullanılarak bölünmesiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Satır sonuna gelen kelimeler, heceleme kurallarına göre bölünürler.

Kelimeler bölünürken Türkçe kurallar dikkate alınır.

Satır sonunda tek harf kalacak şekilde bölme yapılamaz.

Bölünen kelimenin sadece tek harfi alt satıra geçirilemez.

Birleşik sözcükler kelime birleşme noktalarından bölünürler.

Açıklama:

Satır sonuna gelen sözcüklerin bölünmesiyle ilgili en önemli kural şudur: Özel adlara gelen çekim ekleri kesme işaretiyle ayrıldıktan sonra satır sonunda kalıyorsa, yeni satıra geçerken ayrıca kısa çizgi (-) kullanılmaz. Yanlış olan ifade, kesme işaretinden sonra kısa çizginin de kullanılması gerektiğini iddia eden ifadedir (Örn: Ankara'-dan şeklinde değil, Ankara' dan şeklinde olmalıdır).

Doğru Cevap: E

Soru 13

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde “ki”nin yazımı yanlıştır?

Ekşi yemedim ki dişim kamaşsın.

Sen ki bizim en akıllımızdın.

Durum öyle karmaşıktıki, işin içinden çıkamadık.

Kardeşimdeki dosyaları almayı unuttum.

Ondaki pratik zekâ kimsede yoktur.

Açıklama:

Türkçede bağlaç olan "ki" daima ayrı yazılır (kalıplaşmış istisnalar hariç). Bağlaç olan "ki" genellikle bir sebep-sonuç ilişkisi veya pekiştirme ifade eder ve cümleden çıkarıldığında anlam bozulmaz (Örn: Gördüm ki gitmiş). Yazım yanlışı, bu ayrı yazılması gereken bağlacın bitişik yazılmasıyla oluşur (Örn: Duydumki).

Doğru Cevap: C

Soru 14

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde “mi” soru ekinin yazımı yanlıştır?

Yağmurlar başladımı artık buralarda durulmaz.

Güzel mi güzel bir hava vardı.

Sonunun böyle olacağını bilmiyor muydu?

Görmüyor muydu ne kadar zorlardığını?

Kuvvetli mi kuvvetli bir çocuktu.

Açıklama:

"Mi" soru eki, kendinden önceki kelimeden daima ayrı yazılır (Örn: Sen de gelecek misin?). Ancak mi'ye gelen ekler (şahıs ekleri, zaman ekleri) mi'ye bitişik yazılmalıdır. Yanlışlık genellikle 'mi'nin bitişik yazıldığı (Örn: Biliyormusun?) ya da 'mi'ye gelen ekin ayrı yazıldığı durumlarda (Örn: gel mi sin?) ortaya çıkar.

Doğru Cevap: A

Soru 15

“Yer yön isimleri bir zihniyet veya topluluk belirttiğinde büyük harfle yazılır.”
Aşağıdakilerden hagisinde bu kurala uyulmamıştır?

Rüzgâr batı yönünden kuvvetli esecekmiş.

Anadolu’nun kuzeyinde hava genelde yağmurludur.

Düşünce sistemimiz batınınkinden daha farklıdır.

Kuzey Avrupa’nın önemli bir kısmı soğuk kuşakta yer alır.

Evin kuzey tarafındaki duvarı yosun tutmuştu.

Açıklama:

Yer yön adları (Doğu, Batı, Kuzey, Güney) coğrafi bölge veya yön bildiriyorsa küçük harfle (Türkiye'nin doğusu), ancak bir zihniyet, medeniyet, kültür veya siyasi oluşumu ifade ediyorsa büyük harfle başlar (Örn: Batı medeniyeti, Doğu mistisizmi). Kurala uyulmayan seçenekte, yön adı zihniyet belirttiği halde küçük harfle yazılmış olmalıdır (Örn: 'Doğu'nun gizemli kültürü' yerine 'doğu'nun...).

Doğru Cevap: C

Soru 16

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yazım yanlışı yapılmıştır?

Doğum günündeki süslemeleri çok beğendim.

Ahmet ve Aylin’de hasta olmuş.

Annem ve babam 20. evlilik yıl dönümlerini kutladı.

Dizinin en heyecanlı yerinde reklam arasına gidildi.

Yurt dışındaki tatilin maliyetini karşılayabilir miyiz?

Açıklama:

Cümledeki yazım yanlışı tespiti için ikilemelerin, pekiştirmelerin, sayıların, de/da ve ki'nin yazımı kontrol edilmelidir. Özellikle ikilemelerin arasına noktalama işareti konmaması ve daima ayrı yazılması (ağır ağır, yavaş yavaş) önemli bir kuraldır. Eğer bu kurallardan biri ihlal edilmişse (örneğin 'güpegündüz' bitişik yazılmalıdır; 'el ele' ayrı yazılmalıdır), yazım yanlışı yapılmıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 17

Aşağıdakilerin hangisinde “ki”nin yazımı yanlıştır?

Dünkü maçtan sonra babamın morali çok bozuldu.

Araba öyle kötü kaza yaptı ki hasar görmemiş bir parçası kalmadı.

Madem ki işe gelmedin, o hâlde bana bir açıklama yapmalısın.

Fabrikada geçen yılki işler daha iyiydi.

Benim telefonum seninki kadar iyi özelliklere sahip değil.

Açıklama:

Soru, tekrar "ki"nin yazım yanlışını hedeflemektedir. Yanlışlık, ya ayrı yazılması gereken bağlacın bitişik yazılması (Örn: Geldimki) ya da bitişik yazılması gereken sıfat/ilgi ekinin ayrı yazılmasıdır (Örn: Evde ki). Yanlış yapılan seçenekte, 'ki'nin ayrı/bitişik yazım kuralı ihlal edilmiştir.

Doğru Cevap: C

Soru 18

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde kısaltmaların yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Prof. Dr. Aziz Sancar 2015 yılında Nobel Ödülü kazandı.

MEB’e öğretmen olarak atanmak için çok çalıştı.

Orkide vb. çiçeklerin bakımı zordur.

Yabancı öğrenciler TÖMER’de eğitim almaya geldi.

TÜBİTAK’da proje yazma eğitimleri başladı.

Açıklama:

Türkçede büyük harflerle yapılan kısaltmalara (TDK, TBMM, ABD vb.) getirilen ekler, kesme işaretiyle ayrılır ve kısaltmanın okunuşunun son harfine göre eklenir (açılımına göre değil). Örneğin: TDK'nin değil, TDK'nin. Yanlışlık, genellikle eklerin kısaltmanın açılımına göre getirilmesinde (Türk Dil Kurumu'na göre) veya kesme işaretinin hatalı kullanılmasında görülür.

Doğru Cevap: E

Soru 19

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde sayıların yazımıyla ilgili bir yanlışlık vardır?

Geçen yıl kullanmadığı on beş günlük izni yandı.

İki günde bir annesiyle babasını ziyarete giderdi.

Alanıyla ilgili yirmi beş makale çalışması yaptı.

Zonguldak’taki ağacın dörtbinyüzoniki yaşında olduğu öğrenildi.

Otuz beş yıllık meslek hayatında sayısız başarıya imza attı.

Açıklama:

Sayıların yazımında temel kural: Birden fazla kelimeden oluşan sayılar ayrı yazılır (örneğin: üç yüz altmış beş). Ancak, para işlemlerini belirten çek, senet gibi ticari belgelerde sayılar bitişik yazılır (örneğin: Üçyüzaltmışbeş). Yanlışlık genellikle ayrı yazılması gereken sayıların bitişik yazılmasından kaynaklanır.

Doğru Cevap: D

Soru 20

Aşağıdaki cümlelerden hangisinde kısaltmadan sonra gelen ekin yazımı yanlıştır?

TRT’da üç yeni program yayına hazırlanıyor.

TÖMER’deki öğrenciler Türkçe Yeterlik Sınavı'na girdi.

Arabanın motoru 25.000 km’den sonra arıza yaptı.

TÜBİTAK’ın yurt içi burs programları başvuruya açıldı.

Dün akşamki ders, tartışma vb.leri için bir program yapılacaktır.

Açıklama:

Kısaltmalara getirilen eklerin yazımında kural şudur: Ekler, kısaltmanın son harfinin okunuşuna (veya ses değerine) uygun olarak kesme işaretiyle ayrılır. Örneğin, KGM kısaltmasına '-den' eki getirilecekse, 'Ke Ge Me' şeklinde okunduğu için KGM'den olmalıdır. Yanlış yapılan cümlede, ek ya kısaltmanın açılımına göre getirilmiş (örneğin: Türk Hava Kurumu'nun), ya da kısaltmanın okunuşu yanlış dikkate alınmıştır (örneğin: PTT'dan yerine PTT'den olmalıdır).

Doğru Cevap: A

Soru 21

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde diğerlerinden farklı bir yazım yanlışı yapılmıştır?

Pazar günü olan randevunada geç kaldın.

Hayvanat bahçesi gezisine sende gittin mi?

Anahtarlarını masa da unutmuş.

Çantamın sen de kaldığını söylemiştin.

RTÜĞ'e gelen şikayetlerde artış olduğu görülmüş.

Açıklama:

Bu tür sorular, öğrencinin Türkçedeki farklı tipteki yazım yanlışlarını (imla hatalarını) ayırt etme becerisini ölçer. Seçeneklerde sunulan dört farklı cümledeki yazım hataları genellikle belirli kategorilere ayrılır:
1. Bitişik ve Ayrı Yazım Hataları (Örn: Bileşik kelimeler, ikilemeler).
2. Büyük Harf Kullanımı Hataları (Örn: Özel isimlerin, unvanların veya kurum adlarının yazımı).
3. Eklerin Yazımı Hataları (Örn: -de/-da hal eki ile -de/-da bağlacının ayrımı).
4. Noktalama Hataları.
Soruda, seçeneklerin dördünde aynı türden (örneğin hepsi bitişik yazım hatası) hata yapılmışken, doğru cevap olarak işaretlenen seçenekteki hata türü (örneğin ünlem işaretinin kullanımı veya sayıların yazımı gibi) diğerlerinden farklıdır. Bu, öğrencinin hataları sadece tespit etmekle kalmayıp, onları sınıflandırmasını da gerektirir.

Doğru Cevap: E

Soru 22

Aşağıdakilerden hangisinde "ki" nin yazımı yanlıştır?

Oysa ki bu durum için onları aramıştım.

Komisyondaki araştırmalar devam ediyor.

Sorular öyle zordu ki, kimse kalem oynatamadı.

Belgenin ondaki kopyasını talep etti.

Bugünkü hava piknik yapmak için uygun değil.

Açıklama:

Türkçede "ki"nin yazımı, onun görevinin ne olduğuna bağlıdır. Üç temel "ki" türü vardır:
1. Bağlaç Olan "Ki": Cümleleri veya kelime gruplarını bağlar ve daima ayrı yazılır (Örn: Duydum ki...). Cümleden çıkarıldığında anlam bozulmaz.
2. Sıfat Yapan "-ki": Bir ismin yerini veya zamanını belirterek onu sıfat yapar (Örn: Evdeki hesap, Dünkü maç) ve bitişik yazılır.
3. İlgi Zamiri Olan "-ki": Tamlayan eki alarak tamlananın yerine geçer (Örn: Benimki) ve bitişik yazılır.
Bu sorunun doğru cevabında, "ki"nin bu kurallardan birine aykırı kullanıldığı görülür. Örneğin, ayrı yazılması gereken bağlaç "ki"nin bitişik yazılması (Hâlbuki, Oysaki gibi istisnalar hariç) veya bitişik yazılması gereken ekin ayrı yazılması en yaygın yanlışlardır. Özellikle "ki"nin yerine -ler/-lar çoğul eki getirilebiliyorsa (Örn: Evdekiler -> anlamlı), o "ki" bitişik yazılmalıdır. Eğer getirilemiyorsa (Örn: Duydumkiler -> anlamsız), ayrı yazılan bağlaçtır.

Doğru Cevap: A

Ünite 2

Soru 1

I. Cümlede söylenmek istenmeyen sözcük yerine kullanılır.
II. Açıklama cümlesi yazılacağı zaman kullanılır.
III. Sıra sayı sıfatını belirtmek için kullanılır.
Özellikleri verilen noktalama işaretleri aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak sıralanmıştır?

Tırnak işareti, Kısa çizgi, Ünlem

Ünlem, İki nokta, Tırnak işareti

Soru işareti, Tırnak işareti, Kısa çizgi

Ünlem, İki nokta, Kısa çizgi

Üç nokta, İki nokta, Nokta

Açıklama:

Bu soruda, verilen özellikler noktalama işaretlerinin TDK kurallarına göre tanımlanmış kullanımlarını içermektedir:
I. Cümlede söylenmek istenmeyen, kaba sayılan veya tamamlanmamış bölümlerin yerine Üç Nokta (...) kullanılır.
II. Kendisinden sonra açıklama veya örnek verilecek cümlenin sonuna İki Nokta (:) konur.
III. Sıra sayılarını belirtmek için rakamdan sonra Nokta (.) kullanılır (örn: 1., II.).
Dolayısıyla doğru sıralama Üç Nokta, İki Nokta, Nokta şeklinde olmalıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 2

Ayağını sıcak tut( ) başını serin( ) gönlünü ferah tut( ) düşünme derin( )
Cümlede ayraçlarla gösterilen yerlere aşağıdaki noktalama işaretlerinden hangisi sırasıyla getirilmelidir?

( . ) ( : ) ( , ) ( . )

( , ) ( ; ) ( , ) ( . )

( . ) ( , ) ( , ) ( . )

( , ) ( : ) ( , ) ( . )

( , ) ( . ) ( , ) ( . )

Açıklama:

Cümlede art arda sıralanmış, birbirine bağlı ancak bağımsız yargı bildiren sıralı cümleleri ayırmak için Virgül (,) kullanılır. 'Tut', 'serin tut', 'ferah tut' ifadeleri birbiriyle eş görevli sıralı cümleleri veya kelime gruplarını ayırmaktadır. Cümlenin sonunda ise yargı tamamlandığı için Nokta (.) kullanılır.
Sırasıyla: Ayağını sıcak tut(,) başını serin(,) gönlünü ferah tut(,) düşünme derin(.).

Doğru Cevap: B

Soru 3

Bir cümle şaşırma, heyecan, korku, bağırma vb. anlamlar içeriyorsa bu cümle tamamlandığında hangi noktalama işareti kullanılır?

Ünlem işareti

Kesme işareti

İki nokta

Tırnak işareti

Kısa çizgi

Açıklama:

Ünlem İşareti (!) sevinç, şaşırma, heyecan, korku, öfke gibi duygusal yoğunluk taşıyan cümlelerin sonunda veya seslenme, hitap ve uyarı sözlerinden sonra kullanılır. Bu tür cümleler duygusal ifadeyi tamamlamak için ünlem işaretiyle sonlandırılır.

Doğru Cevap: A

Soru 4

Bir yazıda başka bir kimsenin sözlerini olduğu gibi aktarmak için aşağıdaki noktalama işaretlerinden hangisi kullanılmalıdır?

Virgül

Üç nokta

Tırnak işareti

Ünlem

Kesme işareti

Açıklama:

Tırnak İşareti (" "), başka bir kimseden veya yazıdan doğrudan alıntı yapılan sözleri ayırmak için kullanılır. Bu işaret, aktarılan sözün değiştirilmeden, aynen alındığını gösterir.

Doğru Cevap: C

Soru 5

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde parantezle ( ) belirtilen yere, noktalı virgül (;) getirilmelidir?

Zenginlik, gurbeti vatana ( ) yoksulluk, vatanı gurbete çevirir.

Bana yaşamı iki şey sevdirir ( ) Özgürlük ve aşk.

Aşk ( ) özgür ve kendiliğinden olduğu zaman yeşerir.

At ölür ( ) meydan kalır; yiğit ölür, şan kalır.

Aklımız bir süngerdir ( ) yüreğimiz ise bir nehirdir.

Açıklama:

Noktalı Virgül (;), cümle içinde virgüllerle ayrılmış tür veya takımları birbirinden ayırmak için kullanılır (örn: Pazardan elma, armut; pırasa, ıspanak aldım). Ayrıca, ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleleri ayırmak için de kullanılır. Doğru cevap, bu kurallardan birini sağlayan yapıda olacaktır.

Doğru Cevap: A

Soru 6

Üç çeşit arkadaşlık vardır: Birincisi su gibidir (I) her zaman yanında istersin (II) ikincisi ilaç gibidir (III) ihtiyacın olduğunda ararsın (IV) üçüncüsü mikrop gibidir(V)
Yukarıdaki parçada numaralanmış yerlerden hangi ikisine virgül (,) getirilmelidir?

I ile II

II ile III

I ile III

III ile IV

IV ile V

Açıklama:

Verilen parçada, 'Birincisi su gibidir' ve 'her zaman yanında istersin' birbiriyle sıralı cümlelerdir. Aynı şekilde 'ikincisi ilaç gibidir' ve 'ihtiyacın olduğunda ararsın' da sıralı cümlelerdir. Bu sıralı cümleleri ayırmak için Virgül (,) kullanılır. Dolayısıyla virgül, ilk yargının bittiği (I) ve ikinci yargının bittiği (III) yerlere değil, bu yargıları takiben gelen cümleleri ayırmak için (II) ve (IV) numaralı yerlere getirilmelidir. (V numaralı yere ise nokta gelmelidir).
Getirilmesi gereken yerler (II) ve (IV) numaralı yerlerdir.

Doğru Cevap: C

Soru 7

Millî Edebiyat Akımının temsilcilerinden bir kısmını sıralayalım ( ) Ömer Seyfettin, Halide Edip Adıvar, Ziya Gökalp, Mehmet Emin Yurdakul.
Yukarıdaki cümlede parantezle gösterilen yere hangi noktalama işareti getirilmelidir?

(.)

(:)

(;)

(…)

(,)

Açıklama:

Cümlede, kendisinden sonra verilecek olan örnekleri veya yapılacak olan açıklamayı belirtmek için İki Nokta (:) kullanılır. Cümlede 'sıralayalım' denilerek örnekler verileceği belirtildiği için parantezle gösterilen yere iki nokta getirilmelidir.

Doğru Cevap: B

Soru 8

Ara sözleri ve ara cümleleri ayırmak için aşağıdaki noktalama işaretlerinden hangisi kullanılır?

Kısa çizgi

Köşeli parantez

Parantez (yay ayraç)

Uzun çizgi

Tırnak

Açıklama:

Ara sözleri ve ara cümleleri ana cümlenin akışından ayırmak için cümlenin başında ve sonunda olmak üzere ya iki virgül (,) ya da iki kısa çizgi (-) kullanılır. Her ikisi de bu amaçla kullanılan doğru noktalama işaretleridir.

Doğru Cevap: A

Soru 9

Üç nokta (…) aşağıdakilerin hangisinde kullanılmaz?

Söylenmek istenmeyen sözcük olduğunda

Argo ifadeler bulunduğunda

Alıntı ifadelerin ilk veya son kısmı alınmadığında

Sıralanan benzer nesneler arasında

Verilen örneklerin çoğaltılabileceği durumlarda

Açıklama:

Üç nokta (...), tamamlanmamış cümlelerin sonunda, alıntılarda atlanan bölümleri göstermek için veya kaba sayılan ifadeler yerine kullanılır. Ancak, tamamlanmış yargı bildiren normal cümlelerin sonunda veya cevap gerektiren doğrudan soru cümlelerinin sonunda kesinlikle kullanılmaz; bu durumlarda Nokta veya Soru İşareti kullanılır.

Doğru Cevap: D

Soru 10

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde soru işareti kullanılmaz?

Beni sen mi götüreceksin

Nereden bileyim senin geldiğini

Babam soğuk mu soğuk bir kış günü gitmişti

Kaç kişi seninle birlikte gelecek

Kardeşim beni mi çağırıyormuş

Açıklama:

Soru İşareti (?), doğrudan soru anlamı taşıyan cümlelerin sonunda kullanılır. Dolaylı anlatımla (Indirect speech) aktarılan soru cümlelerinde veya cümlenin yapısı soru şeklinde olsa bile emir, rica veya kesinleşmiş bir yargı bildiren cümlelerde soru işareti kullanılmaz (örn: Nereye gideceğini sordu.).

Doğru Cevap: C

Soru 11

Cümle içerisinde arka arkaya sıralanan farklı gruplardaki kelimeleri birbirinden ayırmak için kullanılan noktalama işareti aşağıdakilerden hangisidir?

Üç nokta

Virgül

Tırnak

Noktalı virgül

Kısa çizgi

Açıklama:

Noktalı Virgül (;), cümle içinde art arda sıralanan, ancak kendi içlerinde virgül içeren veya farklı tür/takımlara ayrılmış kelime gruplarını birbirinden ayırmak için kullanılır. Bu, gruplar arasındaki karışıklığı önlemeyi sağlar.

Doğru Cevap: D

Soru 12

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde sıra sayı sıfatının yazımı yanlıştır?

Ahmet yarışmayı 3. bitirdi.

8’inci sıradaki çocuk çok çalışkandı.

Türkiye’nin 3’ncü büyük şehri İzmir’dir.

Yirminci keredir sana anlatıyorum.

İstanbul’a bu yıl 2’nci gelişim.

Açıklama:

Sıra sayı sıfatları yazılırken ya rakamdan sonra nokta (.) konur (5.) ya da rakamdan sonra kesme işaretiyle üleştirme eki getirilir (5'inci). Rakamdan sonra nokta konulduğunda, zaten 'üncü/ıncı' anlamını karşıladığı için, ayrıca kesme işareti ve ek getirilmesi (5.'nci) yanlıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 13

Nokta işaretinin kullanım yerleriyle ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?

Matematikte çarpma işareti yerine kullanılır.

Üleştirme sayı sıfatı yerine kullanılır.

Tarihler yazılırken kullanılır.

Cümle sonunda kullanılır.

Kısaltmalarda kullanılır.

Açıklama:

Nokta (.) tamamlanmış cümlelerin sonunda, bazı kısaltmaların sonunda, sıra sayılarını belirtmek için veya tarih yazılışında kullanılır. Arka arkaya sıralanan eş görevli kelimeleri ayırmak için ise Virgül (,) kullanılır. Dolayısıyla Nokta'nın bu amaçla kullanılması yanlıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 14

“Bazı şehirler turizm açısından çok hareketlidir: Antalya, İstanbul, İzmir...” Bu cümlede üç noktanın (...) kullanılış gerekçesi, aşağıdakilerden hangisidir?

Cümlenin bittiğini anlatma

Sözün bitmediğine dikkat çekme

Alıntıdaki atlanan yeri belirtme

Söylenmek istenmeyen sözcükler olduğunu belirtme

Benzer örneklerin sürdürülebileceğini gösterme

Açıklama:

Bu cümlede İki Nokta (:) kullanılarak örnekler sıralanmaya başlanmıştır. Listenin sonunda yer alan Üç Nokta (...), verilen örneklerin (Antalya, İstanbul, İzmir) sadece birkaçı olduğunu, benzer başka örneklerin de bulunduğunu ve listenin devam ettiğini göstermek için kullanılmıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 15

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde kısa çizginin (-) kullanımı yanlıştır?

Mehmet Âkif 1873-1936 yılları arasında yaşadı.

Erzurum-İstanbul arası uçakla iki saat sürer.

Mahalledeki herkes - karşı komşumuz hariç- beni severdi.

Tepenin üzerinde irili - ufaklı evler vardı.

Hesabı hemen kâğıda yazdı: 100-73=27

Açıklama:

Kısa çizgi (-) satır sonu bölmelerinde, kelimelerin kök, ek ve gövdelerini ayırmakta, arasında anlamı katmakta veya ara sözleri ayırmakta kullanılır. Ancak, eş görevli kelimeleri ayırmak (virgülün temel görevi) veya özel adlara gelen ekleri ayırmak (kesme işaretinin görevi) kısa çizginin kullanım amaçlarından değildir. Yanlış kullanım genellikle virgül veya kesme işareti yerine kullanıldığı durumlardır.

Doğru Cevap: D

Soru 16

"Sınıfta öğrencileri bulamayınca müdür odasına gitti."
Yukarıda verilen cümlede bir virgül kullanılarak önemli bir anlam ve öge değişikliği yapılabilir. Aynı özellik aşağıdaki cümlelerin hangisinde vardır?

Her bugün içinde yarını taşır.

Sınıfta kimlerin takıma gireceği tartışılırken kavga çıktı.

Pazar günkü toplantıya tamirci çırağıyla gelmişti.

Herkesten önde koşarak ipi göğüsledi.

Bizim sınıfın yarısı geçen yıldan kalan öğrencilerle doluydu.

Açıklama:

Verilen cümlede, virgül kullanılmazsa, kimin müdür odasına gittiği belli olmayabilir. Aynı şekilde, özne-nesne karışıklığına neden olabilecek cümlelerde virgül kullanılır. Örneğin: 'O, masayı taşıdı.' cümlesinde virgül olmazsa 'O masayı' birleşik bir ifade gibi algılanabilir. Virgül, özellikle zamir özneyi diğer ögelerden ayırarak anlam belirsizliğini ortadan kaldırır.

Doğru Cevap: C

Soru 17

Kurgunun üç temel ögesi var ( ) Gizem ( ) gerilim ve sürpriz ( ) Gerçek yaşamı da daha ilginç yapan bunlardır ( )
Parçada parantezle belirtilen yerlere sırasıyla aşağıdaki noktalama işaretlerinden hangileri getirilmelidir?

(:), (,), (.), (.)

(;), (,), (.), (.)

(;), (,), (,), (.)

(,), (;), (.), (.)

(:), (,), (,), (.)

Açıklama:

Kurgunun üç temel ögesi var (:) Kendisinden sonra açıklama veya örnekleme yapılacağı için iki nokta konur.
Gizem (,) Eş görevli kelimeleri ayırmak için virgül konur. gerilim ve sürpriz (.) Cümle tamamlandığı için nokta konur.
Gerçek yaşamı da daha ilginç yapan bunlardır (.) Tamamlanmış yargı bildiren cümlenin sonuna nokta konur.
Sıralama: : , . .

Doğru Cevap: A

Soru 18

Tamamlanmış yargı bildiren cümlelerin sonunda kullanılan noktalama işareti aşağıdakilerden hangisidir?

Nokta

Virgül

Noktalı virgül

Kısa çizgi

Üç nokta

Açıklama:

Nokta (.), bir düşünceyi veya yargıyı tamamlayan, kesinleşmiş yargı bildiren cümlelerin (temel cümlenin) sonuna konulan noktalama işaretidir. Bu, cümlenin bittiğini ve kesin bir hüküm içerdiğini gösterir.

Doğru Cevap: A

Soru 19

Bir şairin en büyük keşfi ( ) kendi muharririni ( ) iç âlemine doğru kendisini götürecek olanları bulmaktır ( )
Yukarıdaki metinde parantez ( ) ile belirtilen yerlere sırasıyla hangi noktalama işaretleri getirilmelidir?

(,) (,) (.)

(.) (,) (.)

(…) (,) (.)

(,) (,) (!)

(;) (;) (!)

Açıklama:

Metindeki 'kendi muharririni' ifadesi, 'en büyük keşfi' kavramının açıklayıcısı niteliğinde bir ara söz görevindedir. Ara sözleri ana cümleden ayırmak için iki virgül (,) veya iki kısa çizgi (-) kullanılır. Cümlenin sonunda ise yargı tamamlandığı için Nokta (.) kullanılır.
Sıralama: , , .

Doğru Cevap: A

Soru 20

Ünlem (!) işaretiyle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Olumlu yargı bildiren cümlelerin sonunda kullanılır.

Heyecan bildiren ifadelerin ardından kullanılır.

Ara cümleleri ayırmak için kullanılır.

Doğum tarihi bilinmeyen kişilerin isimlerinin yanında kullanılır.

Satıra sığmayan sözcükler bölünürken satır sonuna konur.

Açıklama:

Ünlem İşareti (!) sevinç, korku, şaşkınlık gibi duygusal ifadelerin sonuna konur. Ayrıca, bir diğer önemli kullanımı da cümlenin hemen ardından değil de parantez içinde (?) kullanılmasıdır. Parantez içindeki ünlem işareti, bir durumun veya sözün alay, küçümseme veya kinaye amacıyla kullanıldığını belirtir.

Doğru Cevap: B

Soru 21

Noktanın kullanımıyla ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Biten cümlelerin sonunda kullanılır.

Eş görevli kelimeleri ayırmak için kullanılır.

Sıra bildiren rakamlardan sonra kullanılır.

Matematikte çarpma işareti yerine kullanılır.

Tarih, ay ve günü birbirinden ayırmak için kullanılır.

Açıklama:

Bu soru, noktanın (period) Türkçedeki temel kullanım kurallarını ölçmektedir. Noktanın yaygın ve doğru kullanımları şunlardır:
1. Tamamlanmış cümlelerin sonuna konur.
2. Bazı kısaltmaların sonuna konur (Örn: Dr., Prof.).
3. Sayıları sıra bildirmek için kullanıldığında (Örn: 3.).
4. Tarihlerin yazılışında gün, ay ve yılı ayırmak için (Örn: 12.05.2023).
5. Saat ve dakika gösterilirken saat ve dakika arasına konur (Örn: 14.30).
Genellikle yanlış kullanım, ondalık sayıları ayırırken (burada virgül kullanılmalıdır) veya başlıklarda (buraya noktalama işareti konmaz) ortaya çıkar. Sorunun doğru cevabı, verilen şıklar arasında noktanın kullanım amacına uymayan kuralı belirten seçenektir.

Doğru Cevap: B

Soru 22

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde noktalama işaretlerinin kullanımı yanlıştır?

“Bunlar da kim?” diye sordu.

YDS saat 10.00’da başlayacak.

Dün gece öyle kötü bir rüya gördüm ki…

Güzel mi güzel bir elbise aldım?

Eyvah! Camları açık unutmuşum.

Açıklama:

Bu soru, Türkçe metinlerdeki genel noktalama işaretlerinin (virgül, noktalı virgül, kesme işareti, nokta vb.) doğru kullanımını test etmektedir. Noktalama yanlışları genellikle aşağıdaki durumlarda ortaya çıkar:
1. Virgülün gereksiz kullanımı: Özellikle 've, veya, ya da, ile' gibi bağlaçlardan önce veya sonra virgül kullanılması.
2. Kesme İşareti hatası: Özel adlara getirilen yapım ekleri, çokluk ekleri ( -ler/-lar) ve bunlardan sonra gelen diğer ekleri ayırmada kesme işareti kullanılmaması gerekir (Örn: Türkçenin, Avrupalılar). Hatalı seçenekte büyük ihtimalle bu kural ihlal edilmiştir.
3. Noktalı Virgül hatası: Noktalı virgül (;), sadece cümle içinde virgüllerle ayrılmış tür veya takımları ayırmak ya da öğeleri virgülle ayrılmış sıralı cümleleri birbirinden ayırmak için kullanılır. Başka görevde kullanılması yanlış kullanımdır.
4. Cümle sonu işaretinin (nokta, soru işareti, ünlem) cümlenin yapısına uygun olmaması.
Yanlış kullanımın olduğu cümle, Türk Dil Kurumu (TDK) kurallarına aykırı bir noktalama işareti barındırmaktadır.

Doğru Cevap: D

Ünite 3

Soru 1

Aşağıdakilerden hangisinde çelişkili ifadelerin kullanılmasına dayalı anlatım bozukluğu vardır?

Ahmet, zengin olmak hayaliyle gece gündüz çalışıyordu.

Yardım tırları afet bölgesine ulaştı.

Bu işi kesinlikle o yapmış olabilir.

Nihayet mağazanın kapısını açtılar.

Her sabah bakkala gider, yiyecek bir şeyler alırım.

Açıklama:

Anlatım bozukluğuna yol açan çelişkili ifadeler, cümlede hem kesinlik hem de olasılık bildiren sözcüklerin bir arada kullanılmasıyla ortaya çıkar. Örneğin, "Mutlaka belki de yarın gelir" gibi bir ifadede 'mutlaka' (kesinlik) ve 'belki de' (olasılık) birbiriyle çelişir ve cümlenin açıklık ilkesini bozar. Anlatım bozukluğunun giderilmesi için bu sözcüklerden birinin çıkarılması gerekir.

Doğru Cevap: C

Soru 2

“Bütün yemekleri hazırlayıp bir kenara koyulmalıdır.”
Cümlesindeki anlatım bozukluğunun sebebi aşağıdakilerden hangisidir?

Tamlama uyumsuzluğu

Özne-yüklem uyumsuzluğu

Öge eksikliği

Noktalama işaretlerinin yanlış kullanımı

Çatı uyuşmazlığı

Açıklama:

Verilen cümledeki anlatım bozukluğunun sebebi fiil çatısı uyuşmazlığıdır (voice inconsistency).
'Hazırlayıp' fiili aktif (etken) çatıdayken, 'koyulmalıdır' fiili pasif (edilgen) çatıdadır. Yan cümlecik ve temel cümlenin çatıları aynı olmalıdır.
Doğru kullanım: Eğer etken isteniyorsa: “Bütün yemekleri hazırlayıp bir kenara koymalıdır.” (Özne: Biri)
Eğer edilgen isteniyorsa: “Bütün yemekler hazırlanıp bir kenara koyulmalıdır.” (Özne: Bütün yemekler)

Doğru Cevap: E

Soru 3

“Kahvaltıda babasıyla birlikte çay, peynir, ekmek yedi.” cümlesindeki anlatım bozukluğunun sebebi aşağıdakilerden hangisidir?

Çatı uyuşmazlığı

Gereksiz sözcük kullanımı

Sözcüklerin yanlış eyleme bağlanması

Öge eksikliği

Noktalama işaretlerinin yanlış kullanımı

Açıklama:

Cümlede sıralanan öğelerden ('çay, peynir, ekmek') hepsi için ortak bir yüklem kullanılmıştır ('yedi'). Ancak 'çay' içilen bir madde olduğu için 'yemek' fiiliyle kullanılamaz. Bu durum, yüklem eksikliğine yol açar.
Doğru kullanım: "Kahvaltıda babasıyla birlikte çay içti, peynir, ekmek yedi.” Cümlenin anlam bütünlüğünü sağlamak için çay için uygun olan yüklemin (içti) eklenmesi gerekir.

Doğru Cevap: C

Soru 4

O bırakın yumurta kırmayı yemek bile yapamaz.
Verilen cümledeki anlatım bozukluğunun nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Cümlede gereksiz kelime bulunması

Cümlede mantık hatasının bulunması

Çelişkili ifadelerin kullanılması

Sözcüklerin yanlış eyleme bağlanması

Öge eksikliğinin bulunması

Açıklama:

Cümlede eylemlerin mantıksal sıralamasında hata yapılmıştır. Yumurta kırmak (daha kolay eylem) yemek yapmaktan (daha zor eylem) önce gelmelidir.
'Bırakın X’i, Y bile Z yapamaz' yapısında Y, X’ten daha az beklenen ya da daha zor bir eylem olmalıdır.
Cümle, 'yumurta kırmayı' daha zor, 'yemek yapmayı' daha kolay bir eylemmiş gibi sıralamıştır.
Doğru kullanım: "O bırakın yemek yapmayı, yumurta bile kıramaz." (Zor olandan kolaya doğru mantıksal ilerleyiş sağlanmıştır.)

Doğru Cevap: B

Soru 5

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde tamlama uyumsuzluğunun bulunduğu anlatım bozukluğu vardır?

Kaza yerine birçok askerî ve polis aracı geldi.

Bu işi kesinlikle o yapmış olabilir.

Bu lekeyi çıkarmak için üzerine sıcak kaynar su dökmelisin.

Kahvaltıda babasıyla birlikte çay, peynir, ekmek yedi.

Nüfus sayımı bu yıl yapıldı, bir hayli artmış.

Açıklama:

Tamlama uyumsuzluğu, genellikle bir sıfat tamlaması ile bir isim tamlamasının ortak bir tamlananı paylaşmaya çalışması sonucu ortaya çıkar.
Örneğin: 'Askeri ve devlet okulları...' Bu ifadede 'askeri' bir sıfat tamlaması kurarken, 'devlet' ise bir isim tamlaması kurar. 'Askeri okulları' doğru bir tamlama yapısıyken, 'devlet okulları' da doğru bir yapıdır. Ancak her iki tamlayan (askeri ve devlet) tek bir tamlananı (okulları) paylaşamaz.
Doğru kullanım: 'Askerî okullar ve devlet okulları...' şeklinde tamlananın (okul) tekrarlanması ya da uygun eklerin ayrılması gerekir.

Doğru Cevap: A

Soru 6

Aşağıdakilerin hangisinde bir anlatım bozukluğu yoktur?

Geçmişteki hatıralarınızı artık bir kenara bırakın.

Sen ne beni ne de ailemi kandıramazsın.

Sen kesin olarak doğru söyleyebilirsin.

Söndürdüğüm sigara izmaritlerini çöpe at.

Birçok insan bu yollardan geçmiştir.

Açıklama:

Bu tür sorularda anlatım bozukluğu olmayan cümlenin tespiti istenir. Anlatım bozukluğu olmaması için cümlenin hem anlamsal (gereksiz sözcük, çelişki, mantık hatası) hem de yapısal (eksik öge, tamlama hatası, özne-yüklem uyuşmazlığı) açıdan kusursuz olması gerekir. Doğru şık, bu ilkelerin tamamına uyan, açık ve duru olan cümledir.

Doğru Cevap: E

Soru 7

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir anlatım bozukluğu yoktur?

Nargilenin dumanları bütün odayı kaplamıştı.

Uzun bir tartışma, her iki tarafın da haksız olduğunun belirtisidir.

Düşünceler karmaşıklaştıkça anlatılması da zorlanır.

Sabahtan beri elindeki belgelerle bir aşağı bir yukarı çıkıyordu.

Kendi yaşadıklarını bana anlat, sonra da benim yaşadıklarımı dinle.

Açıklama:

Anlatım bozukluğu olmayan cümle, dil bilgisi kurallarına, mantık sırasına ve duruluk ilkesine (gereksiz sözcükten kaçınma) tamamen uyan cümledir. Bu cümlede hiçbir öge eksikliği (özne, nesne, tümleç, yüklem) veya gereksiz sözcük kullanımı bulunmaz.

Doğru Cevap: B

Soru 8

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde gereksiz sözcük kullanımından kaynaklanan bir anlatım bozukluğu vardır?

Hepimiz meyve bahçemizi çok sever, onu korumak için çalışırdık.

Sen gelince tartışmayı bırakıp seni dinlemeye başladık.

Sen her zaman beni rencide etmek için bir bahane bulursun hep.

Her sabah bakkala gider, yiyecek bir şeyler alırdım.

Bizi hep korkutur, ümitsizliğe düşmemize sebep olurdu.

Açıklama:

Gereksiz sözcük kullanımı, bir kelimenin anlamının cümlede zaten var olan başka bir kelime veya ek tarafından karşılanması durumudur. Bu, duruluk ilkesinin ihlalidir.
Örnek: "Ona gizli sırlarımı açtım." (Sır zaten gizlidir, 'gizli' gereksizdir.) veya "Hâlâ eski komşularıyla görüşüyor." ('Hâlâ' ve 'eski' ifadelerinden birinin ya da 'görüşüyor' ile kastedilen eylemin tekrarlanması.)

Doğru Cevap: C

Soru 9

“Kütüphaneden aldığı kitapları geri iade etti?” cümlesindeki anlatım bozukluğunun sebebi aşağıdakilerden hangisidir?

Mantık hatası

Özne-yüklem uyumsuzluğu

Sözcüğün yanlış yerde kullanımı

Ek uyumsuzluğu

Gereksiz sözcük kullanımı

Açıklama:

Cümledeki anlatım bozukluğu, gereksiz sözcük kullanımından kaynaklanmaktadır. 'İade etmek' fiili zaten geri verme anlamını taşır. Bu nedenle, 'geri' sözcüğünün kullanılması anlamı pekiştirmeyip, tekrara düşülmesine sebep olur.
Doğru kullanım: "Kütüphaneden aldığı kitapları iade etti."

Doğru Cevap: E

Soru 10

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir anlatım bozukluğu vardır?

Aile fertlerine sürekli destek olmalıyız.

Spor yaparak formumu tutmaya çalışıyorum.

Gelecek yıl sizinle tatile çıkalım.

Yarın arkadaşlarımla burada buluşacağım.

Seninle on yıl önce tanışmıştık.

Açıklama:

Bu tip sorularda genellikle ortak kullanılan bir ögenin, diğer cümlenin yapısına uymaması söz konusudur. Eğer seçeneklerde dolaylı tümleç (yer tamlayıcısı) eksikliği varsa, bu yaygın bir hata türüdür.
Örnek: “Arkadaşına güvenir ve her zaman destek olurdu.”
'Güvenir' fiili '-e' yönelme hâl ekini alan bir tümleç alır (Arkadaşına güvenir). Ancak 'destek olmak' fiili de bu tümlece ihtiyaç duyar. 'Destek olurdu' fiili 'kime destek olurdu?' sorusuna cevap bekler.
Doğru kullanım: “Arkadaşına güvenir ve her zaman ona destek olurdu.” (İkinci cümleye 'ona' dolaylı tümleci eklenmelidir.)

Doğru Cevap: B

Soru 11

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir anlatım bozukluğu vardır?

Sen benim neler yaşadığımı bilemezsin.

Senin söylediklerin bir bakıma göre doğrudur.

İnsanlardan kaçmak, içine kapanmak demektir.

İnsan, başkalarını mutlu ettiği ölçüde mutlu olabilir.

Tamir etmektense bakım yapmak kolaydır.

Açıklama:

Anlatım bozukluğu genellikle, anlamca birbirine yakın ancak kullanım alanları farklı olan kelimelerin karıştırılmasından kaynaklanır. Bu, açıklık ve doğruluk ilkelerinin ihlalidir.
Örnek: 'Nedeniyle' yerine 'sayesinde' kullanmak (Sayesinde olumlu durumlar için kullanılırken, olumsuz bir durumu belirtmek için 'nedeniyle' veya 'yüzünden' kullanılmalıdır.)

Doğru Cevap: B

Soru 12

Batılı ülkelerdeki teknoloji alanında ilerlemesi Orta Çağ'dan sonra mümkün olmuştur.
Cümledeki anlatım bozukluğunun sebebi aşağıdakilerden hangisidir?

Noktalama eksikliği

Eş anlamlı sözcüklerin kullanılması

Tamlamanın yanlış kurulması

Özne-yüklem uyuşmazlığı

Sözcüğün yanlış anlamda kullanılması

Açıklama:

Cümledeki anlatım bozukluğu, yanlış ek kullanımından kaynaklanmaktadır. '-deki' eki, genellikle bir sıfat türetir. 'Batılı ülkelerdeki' ifadesi, 'ilerlemesi' ismini tamlayacak şekilde kurulmamıştır. Ya bir tamlama (possessive structure) ya da basit bir yer belirten ifade olmalıdır.
Doğru kullanım: "Batılı ülkelerin teknoloji alanında ilerlemesi..." (Tamlayan eklenerek isim tamlaması kurulur.)
Veya: "Batılı ülkelerde teknoloji alanındaki ilerleme..." (Basit yer ve sıfat yapısı kullanılır.)

Doğru Cevap: C

Soru 13

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde, sözcüğün yanlış anlamda kullanılmasından kaynaklanan bir anlatım bozukluğu vardır?

Senin yüzünden artık herkesi daha iyi anlıyorum.

Bu güzellikler karşısında hayran olmamak elde değildi.

O, ölünceye kadar kimseye muhtaç olmadı.

AFAD'ın yardım tırları deprem bölgesine ulaştı.

Sen arkadaşlarını görmezden geliyorsun.

Açıklama:

Sözcüğün yanlış anlamda kullanılması, cümlede kastedilen anlamı tam olarak karşılamayan bir kelimenin seçilmesi demektir. Örneğin 'küçümsemek' (değer vermemek) yerine 'azımsamak' (az bulmak) kelimesinin kullanılması.
Bu hata, açıklık ilkesini zedeler, çünkü okuyucu yanlış kelime yüzünden farklı bir anlam çıkarabilir.

Doğru Cevap: A

Soru 14

"Ben yeni durağa varmıştım ki, otobüs de geldi."
Cümlesindeki anlatım bozukluğunu gidermek için aşağıdakilerden hangisi yapılmalıdır?

“Ben” sözcüğü cümleden çıkarılmalıdır.

"ki" bağlacı cümleden çıkarılmalıdır.

"de" kendisinden önce gelen kelimeyle bitişik yazılmalıdır.

"yeni" kelimesi “durağa” kelimesinden sonra yazılmalıdır.

"geldi" kelimesi "gelmişti" şeklinde yazılmalıdır.

Açıklama:

Cümledeki 'yeni' sözcüğü, yanlış yerde kullanılmıştır. 'Yeni' kelimesi 'durağa' kelimesini niteler gibi görünüyor ('yeni durak'), oysa cümlenin bağlamında kastedilen, eylemin 'yeni (az önce)' gerçekleştiğidir.
'Yeni' sözcüğü fiili (varmıştım) nitelemelidir.
Doğru kullanım: "Ben durağa yeni varmıştım ki, otobüs de geldi."

Doğru Cevap: D

Soru 15

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde özne eksikliğinden kaynaklanan bir anlatım bozukluğu vardır?

Başkanın konuşması bitti ve daha sonra yerine geçti.

Arkadaşlarını çok seviyor, ayrılmayı hiç düşünmüyordu.

Ahmet üç yıl önce buraya gelmiş, dostlarıyla buluşmuştu.

Zengin olmak hayaliyle gece gündüz çalışıyordu.

Kapının önündeki kedi, miyavlayarak açlığını belli ediyordu.

Açıklama:

Özne eksikliği, genellikle birden çok yargı bildiren cümlelerde (sıralı veya bağlı cümlelerde) ilk cümlenin öznesinin ikinci cümleye uymaması durumunda ortaya çıkar.
Örnek: 'Kimseye zarar verilmedi, [herkes] memnun edildi.'
Zarar verilmedi (edilgen çatı, belirsiz özne) cümlesindeki özne ikinci cümleye (aktif çatı) aktarılamaz. İkinci cümleye kimin memnun edildiğini belirten bir özne ('herkes') eklenmelidir.

Doğru Cevap: A

Soru 16

Aşağıdakilerin hangisinde çelişkili sözcükler bir arada kullanılmıştır?

Bu proje tam olarak bitti sayılır.

Mehmet'i dün işe giderken gördüm.

Evrakınızı bize e-posta yoluyla ulaştırabilirsiniz.

Çarşamba gününe randevunuz oluşturuldu.

Akşam yemeğinde arkadaşlarımla birlikteydim.

Açıklama:

Cümlede birbirinin anlamını geçersiz kılan sözcüklerin kullanılmasıdır. Bu, anlama dayalı anlatım bozukluğudur. Bir cümlede kesinlik (örneğin 'tamı tamına', 'mutlaka') bildiren bir ifade ile olasılık (örneğin 'aşağı yukarı', 'belki') bildiren bir ifadenin bir arada kullanılması çelişki yaratır.

Doğru Cevap: A

Soru 17

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde anlatım bozukluğu yoktur?

Toplumlar eğitimle ilerler, münevver insanlar geliştirir.

Erzurum’da kış çetin ve zorlu geçecek.

Bu dersten kalmamı sen sağladın.

Birçok çiçekleri beslemek çok zor.

Onun için kötü günler geride kaldı.

Açıklama:

Anlatım bozukluğu olmayan cümle, gereksiz sözcük bulundurmayan (duru), anlamca açık olan ve dil bilgisi açısından tam olan cümledir. Bu cümlede sözcüklerin yerleşimi doğru, ögeler eksiksiz ve dilin temel mantığına aykırı bir durum yoktur.

Doğru Cevap: E

Soru 18

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde anlatım bozukluğu vardır?

Fabrikanın en yeni, en tecrübesiz elemanı benim.

Olayları bir de bu açıdan ele alsak iyi olur.

Bu konuda asla başarılı olacağını zannetmiyorum.

Bu sokakta her yürüdüğümde öğrencilik yıllarımı hatırlarım.

Kişinin seçtiği kelimeler, düşünce tarzını yansıtır.

Açıklama:

Anlatım bozukluğu genellikle deyimlerin yanlış anlamda veya yanlış yapıda kullanılmasından kaynaklanabilir. Deyimler kalıplaşmış sözlerdir ve değiştirilemezler.
Eğer bir deyimin parçası değiştirilirse veya cümlenin anlamına uygun olmayan bir deyim kullanılırsa (örneğin, sevinçli bir durum için üzüntü ifade eden bir deyim kullanmak), anlatım bozukluğu oluşur.

Doğru Cevap: C

Soru 19

Aşağıdakilerden hangisi anlama dayalı anlatım bozukluklarından biri değildir?

Cümlede gereksiz sözcük bulunması

Çelişkili ifadelerin kullanılması

Öge eksikliğinin bulunması

Sözcüğün yanlış yerde kullanılması

Noktalama işaretlerinin yanlış kullanımı

Açıklama:

Anlatım bozuklukları temel olarak anlama dayalı ve yapıya dayalı olmak üzere ikiye ayrılır.
Anlama dayalı bozukluklar: Çelişkili ifadeler, mantık hatası, gereksiz sözcük, yanlış anlamda sözcük, deyim yanlışlığı.
Yapıya dayalı bozukluklar (Cevap): Özne eksikliği, yüklem eksikliği, tamlama yanlışlığı, çatı uyuşmazlığı gibi dil bilgisel hatalardır. Özne eksikliği cümlenin anlamından değil, gramer yapısından kaynaklanan bir bozukluktur ve anlama dayalı değildir.

Doğru Cevap: C

Soru 20

Ücretsiz müzeye girmemize izin verilmedi.
Cümledeki anlatım bozukluğunu gidermek için aşağıdakilerden hangisi yapılmalıdır?

“ücretsiz” sözcüğünden sonra virgül getirilmelidir.

“verilmedi” sözcüğü yerine "vermedi" sözcüğü kullanılmalıdır.

“izin” sözcüğü kaldırılmalıdır.

“ücretsiz” ve “müzeye” sözcüklerinin yerleri değiştirilmelidir.

“girmemize” sözcüğü yerine “alınmamıza” sözcüğü getirilmelidir.

Açıklama:

Cümledeki 'ücretsiz' sözcüğü, yanlış yerde kullanılmıştır. Sözcük, 'müze'yi niteleyerek 'ücretsiz müze' anlamı katmaktadır, oysa kastedilen eylemin 'ücretsiz' yapılmasıdır (girişin ücretli olmaması).
'Ücretsiz' kelimesi 'girmemize' eylemini nitelemelidir.
Doğru kullanım: "Müzeye ücretsiz girmemize izin verilmedi."

Doğru Cevap: D

Ünite 4

Soru 1

Bilimsel yazılarda aşağıdaki anlatım tekniklerinden hangisi kullanılır?

Kanıtlayıcı anlatım

Betimleyici anlatım

Karşılaştırmalı anlatım

Açıklayıcı anlatım

Öyküleyici anlatım

Açıklama:

Bilimsel yazılar, okuyucuyu bilgilendirmeyi, bir konuyu öğretmeyi ve nesnel gerçekleri aktarmayı amaçlar. Bu nedenle, nesnellik ve bilgi aktarımı esas olan Açıklayıcı Anlatım (Explanatory narration) tekniği kullanılır. Bu teknik, yazarın kişisel görüşlerinden kaçınarak konuyu tarafsız bir şekilde izah etmesini sağlar.

Doğru Cevap: A

Soru 2

Makaleler, röportajlar, haber metinleri ve ansiklopedi maddeleri gibi yazılar genellikle ……………. kaleme alınırlar.
Cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

açıklayıcı anlatım

öyküleyici anlatım

betimleyici anlatım

karşılaştırmalı anlatım

kanıtlayıcı anlatım

Açıklama:

Makaleler, röportajlar, haber metinleri ve ansiklopedi maddeleri gibi metinler temel olarak okuyucuya nesnel bilgi vermek ve bir konuyu açıklamak amacıyla yazılır. Bu tür bilgilendirici metinlerde kullanılan temel anlatım tekniği Açıklayıcı Anlatım'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 3

Bir olayın ne zaman, nerede, kimler arasında ve nasıl gerçekleştiğini anlatmak için kullanılan tekniğe …………………… denir.
Cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

betimleyici anlatım

karşılaştırmalı anlatım

kanıtlayıcı anlatım

açıklayıcı anlatım

öyküleyici anlatım

Açıklama:

Bir olayın akışını, yani ne zaman, nerede, kimler arasında ve nasıl gerçekleştiğini bir zaman zinciri içinde, hareketliliğe odaklanarak aktarmaya yarayan anlatım tekniğine Öyküleyici Anlatım (Narrative narration) denir.

Doğru Cevap: E

Soru 4

………………….. bir manzaranın, insanın ruh hâlinin insanın ya da bir başka canlının dış görünüşünün, yani fiziki yapısının aktarımında kullanılan anlatım tekniğidir.
Cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

Karşılaştırmalı anlatım

Kanıtlayıcı anlatım

Betimleyici anlatım

Açıklayıcı anlatım

Öyküleyici anlatım

Açıklama:

Betimleyici Anlatım (Descriptive narration), diğer adıyla tasvir etme, varlıkların, durumların, bir manzaranın ya da bir insanın fiziki yapısının ve ruh halinin okuyucunun zihninde canlanacak şekilde detaylıca aktarılmasında kullanılan temel anlatım tekniğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 5

Aşağıdakilerden hangisi yazma aşamalarından biri değildir?

Konuyu seçmek ve sınırlandırmak

Konunun iyi bir konu olup olmadığı hususunda yakın çevrenin görüşünü almak

Konunun amacını tespit etmek

Bakış açısını destekleyen düşünceleri bulmak

Metne son biçimini vermek için kontrol amaçlı okumak

Açıklama:

Yazma süreci genellikle Planlama, Taslak Oluşturma (Yazma), Gözden Geçirme ve Düzeltme/Yeniden Yazma gibi temel aşamalardan oluşur. Ezberleme, yazılı metin oluşturma sürecinin bir aşaması değildir.

Doğru Cevap: B

Soru 6

Aşağıdakilerden hangisi yazılı anlatım plan türlerinden biridir?

Duygu planı

Konuşma planı

Dinleme planı

Dil bilgisi edinme planı

Özet planı

Açıklama:

Yazılı anlatımda kullanılacak planlar genellikle konunun yapısına göre belirlenir. Bu plan türleri arasında düşüncelerin neden-sonuç ya da önem sırasına göre düzenlendiği Mantıksal Plan (Logical Plan), Zamansal Plan, Mekânsal Plan ve Duygusal Plan yer alır.

Doğru Cevap: A

Soru 7

Açıklayıcı anlatımın tanımı aşağıdakilerden hangisidir?

Bir olayın ne zaman, nerede, kimler arasında ve nasıl gerçekleştiğini anlatmak için kullanılan anlatım tekniğidir.

Herhangi bir konu üzerinde bilgi vermek ve açıklama yapmak için kullanılan anlatım çeşididir.

Bir manzaranın, insanın ruh hâlinin, insanın ya da bir başka canlının dış görünüşünün yani fiziki yapısının kullanıldığı anlatım tekniğidir.

Metinde işlenen konu hakkındaki çeşitli görüşlerin bir arada bulunduğu anlatım şeklidir.

Bir konuda ileri sürülen fikirlerin çeşitli görüşlerle desteklenerek kanıtlanmaya çalışıldığı anlatım tekniğidir.

Açıklama:

Açıklayıcı Anlatım, okuyucuya bir konu hakkında bilgi vermek, öğretmek, aydınlatmak ve bir kavramı ya da olguyu nesnel bir bakış açısıyla izah etmek amacıyla kullanılan anlatım türüdür.

Doğru Cevap: B

Soru 8

Yazılı anlatımla ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Yazılı anlatım bilgilerin daha kalıcı olmasını sağlar

Duygu ve düşünceleri anlatmanın en etkili yollarından biri yazılı anlatımdır

Yazılı anlatım, insanlığın ortaya çıkışından beri kullanılan bir anlatım tarzıdır

Yazılı anlatımda başarılı olmak için birtakım ilkeler vardır

Yazılı anlatımın en önemli aşamalarından biri konu sınırlandırmadır

Açıklama:

Yazılı anlatımın sözlü anlatımdan en önemli farkı, yazar ile okuyucu arasında zaman farkının olmasıdır. Bu nedenle yazılı anlatımda okuyucudan anında geribildirim almak mümkün değildir. Yazılı anlatımın kesin ve kalıcı olması, tekrar gözden geçirilebilir olması doğru özellikleridir.

Doğru Cevap: C

Soru 9

Duygu, hayal ve heyecan konu olarak ele alınacaksa yapılacak plan türü aşağıdakilerden hangisidir?

Olay planı

Düşünce planı

Şiir planı

Duygu planı

Dramatik plan

Açıklama:

Yazıda ele alınacak konu duygu, hayal ve heyecan gibi sübjektif, içsel ögeleri içeriyorsa, konunun akışını bu hissiyatlara göre düzenlemek için Duygusal Plan tercih edilir. Bu plan, şiir, deneme gibi türler için uygundur.

Doğru Cevap: D

Soru 10

Aşağıdakilerden hangisi yazma aşamalarından biri değildir?

Bakış açısını destekleyen düşünceleri bulmak

Düşünceleri anlatım sırasına göre düzenlemek

Okurun istediği anlatım tekniklerine göre yazmak

Konuyu seçmek

Konunun amacını tespit etmek

Açıklama:

Yazma süreci; planlama, taslak oluşturma ve düzeltme/gözden geçirme gibi temel aşamaları kapsar. Yazılan metnin içeriğini zihinde tutmayı ifade eden Ezberleme, yazılı anlatımın üretim ya da geliştirilmesi aşamalarından biri değildir.

Doğru Cevap: C

Soru 11

Aşağıdakilerden hangisi olay anlatan yazıların bölümlerinden biridir?

Düğüm

Giriş

Sonuç

Gelişme

Yayım

Açıklama:

Olay anlatan yazıların (öyküleyici metinler) klasik yapısı üç temel bölümden oluşur: Serim (giriş, olay ve karakterlerin tanıtıldığı kısım), Düğüm (olayın geliştiği ve çatışmanın yükseldiği kısım) ve Çözüm (olayın sonuçlandığı kısım).

Doğru Cevap: A

Soru 12

Aşağıdakilerden hangisi iyi yazma ilkelerinden biri değildir?

Gözlem yapmak

Okumak

Düşünmek

Ana dili iyi kullanmak

Dikkatli olmak

Açıklama:

İyi bir yazının temel ilkeleri arasında Açıklık (anlaşılırlık), Doğruluk, Sadelik ve Tutarlılık bulunur. Öznelik (Subjektiflik), özellikle bilgi verme amaçlı akademik ve resmi yazılarda kaçınılması gereken bir durumdur ve iyi yazma ilkeleri arasında yer almaz; bunun yerine Nesnellik aranır.

Doğru Cevap: E

Soru 13

Bir konuda ileri sürülen fikirlerin çeşitli görüşlerle desteklenerek ispatlanmaya çalışıldığı anlatım türü aşağıdakilerden hangisidir?

Öyküleyici

Kanıtlayıcı

Betimleyici

Yansıtmacı

Tartışmacı

Açıklama:

Tartışmacı Anlatım, okuyucuyu belirli bir fikre inandırmak, kendi tezini desteklemek ve karşıt görüşleri çürütmek amacıyla ispatlama yöntemlerinin (örnek, tanık gösterme, karşılaştırma) kullanıldığı anlatım türüdür.

Doğru Cevap: B

Soru 14

"Etrafımız yemyeşil ağaçlar ve çimenlerle kuşatılmıştı."
Cümlesinde kullanılan anlatım türü aşağıdakilerden hangisidir?

Kanıtlayıcı

Betimleyici

Öyküleyici

Açıklayıcı

Karşılaştırmalı

Açıklama:

Cümle, etraftaki varlıkların (ağaçlar, çimenler) görsel özelliklerini (yemyeşil) okuyucunun zihninde canlandıracak şekilde tasvir etmektedir. Bu, hareketsiz bir 'an'ı resmetme amacı taşıyan Betimleyici Anlatım tekniğinin kullanıldığını gösterir.

Doğru Cevap: B

Soru 15

Betimleyici anlatım kavramının yerine .............. anlatım kavramı da kullanılır.
Cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

Tasvirî

Öyküleyici

Açıklayıcı

Tamamlayıcı

Karşılaştırmalı

Açıklama:

Betimleyici anlatım, bir varlığın ya da durumun sözcüklerle resmedilmesi anlamına gelir. Bu kavramın eş anlamlısı olarak Tasvir anlatımı kavramı da sıklıkla kullanılmaktadır. Tasvir etmek, varlıkların ayırt edici özelliklerini sunmaktır.

Doğru Cevap: A

Soru 16

Makale yazmak isteyen bir kişi aşağıdaki anlatım türlerinden hangisini tercih etmelidir?

Öyküleyici - betimleyici

Betimleyici - tartışmacı

Öyküleyici - kanıtlayıcı

Kanıtlayıcı - betimleyici

Açıklayıcı - kanıtlayıcı

Açıklama:

Makaleler, bilimsel ve toplumsal konularda nesnel bilgi sunmak ve analiz yapmak için yazılırlar. Bu amaçla, okuyucuyu bilgilendirmeyi esas alan ve nesnel gerçekliği temel alan Açıklayıcı Anlatım (Explanatory narration) türü tercih edilmelidir.

Doğru Cevap: E

Soru 17

İki yöntemin birbirlerine karşı üstün ve zayıf yönlerini anlatmak için aşağıdaki yöntemlerden hangisi kullanılır?

Betimleyici

Tartışmacı

Öyküleyici

Karşılaştırmalı

Kanıtlayıcı

Açıklama:

İki farklı nesne, kavram, fikir veya yöntemin benzer ve farklı yönlerini, yani üstün ve zayıf yönlerini ortaya koyarak okuyucuya bilgi aktarmak için kullanılan düşünceyi geliştirme yöntemi Karşılaştırma'dır (Comparison).

Doğru Cevap: D

Soru 18

Bu küçük şehir; dar sokakları, rengârenk müstakil evleri ve masmavi deniziyle görülmeye değer.
Cümlede kullanılan anlatım türü aşağıdakilerden hangisidir?

Kanıtlayıcı

Betimleyici

Öyküleyici

Açıklayıcı

Karşılaştırmalı

Açıklama:

Cümle, şehrin görsel detaylarını (dar sokaklar, rengârenk evler, masmavi deniz) duyularımıza hitap edecek şekilde aktarmakta, yani görsel tasvir yapmaktadır. Bu teknik, bir anlık durumu resmetmeyi amaçladığı için Betimleyici Anlatım olarak adlandırılır.

Doğru Cevap: B

Soru 19

Belirli bir konu hakkında ayrıntılı bir şekilde bilgi vermek ve izahatta bulunmak için kullanılan anlatım türü aşağıdakilerden hangisidir?

Kanıtlayıcı

Betimleyici

Öyküleyici

Açıklayıcı

Karşılaştırmalı

Açıklama:

Temel amacı bir konu hakkında ayrıntılı bilgi vermek ve izahatta bulunarak okuyucunun konuyu tam olarak anlamasını sağlamak olan, nesnel gerçeklere dayanan anlatım türü Açıklayıcı Anlatım'dır.

Doğru Cevap: D

Soru 20

Canlı ya da cansız varlıkların belirgin özelliklerini tasvir eden anlatım türüne ne ad verilir?

Açıklayıcı anlatım

Öyküleyici anlatım

Betimleyici anlatım

Tartışmalı anlatım

Kanıtlayıcı anlatım

Açıklama:

Canlı ya da cansız varlıkların kendilerine has ve belirgin özelliklerini (fiziki görünüş, durum, nitelik) sözcüklerle tasvir ederek okuyucunun zihninde bir izlenim yaratmayı amaçlayan anlatım türü Betimleyici Anlatım'dır.

Doğru Cevap: C

Soru 21

Herhangi bir konu hakkındaki görüşlerin, fikirlerin belirli bir düzen içerisinde anlatılması için yapılan plan türü aşağıdakilerden hangisidir?

Olay planı

Düşünce planı

Hikâye planı

Duygu planı

Açıklama planı

Açıklama:

Herhangi bir konu hakkındaki görüşlerin ve fikirlerin belirli bir sıra ve mantık çerçevesinde sunulması için yapılan hazırlığa Kompozisyon Planı denir.
Bu plan, yazılı anlatımın temelini oluşturur ve genellikle Giriş (konunun ortaya konulduğu bölüm), Gelişme (fikirlerin detaylandırılıp desteklendiği bölüm) ve Sonuç (ana fikrin özetlendiği veya varılan yargının belirtildiği bölüm) olmak üzere üç ana kısımdan oluşur. Bu düzen, anlatımın akıcı, tutarlı ve etkili olmasını sağlar.

Doğru Cevap: B

Soru 22

I. Daha çok düşünce yazılarında kullanılmaktadır.
II. Bir konu hakkındaki çeşitli görüşler bir arada bulunmaktadır.
III. Bu anlatım türüne “hikâye etme tekniği” de denilmektedir.
IV. Bir ortamın ya da duygunun tasvir edildiği sözcüklere sıklıkla yer verilmektedir.
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri karşılaştırmalı anlatımın özellikleri arasında yer alır?

Yalnız I

Yalnız II

I ve II

I, II ve III

I, II ve IV

Açıklama:

Karşılaştırmalı Anlatım, iki ya da daha fazla kavram, varlık, olay ya da fikir arasındaki benzerlik ve farklılıkları ortaya koymak için kullanılır.
I. Doğrudur. Karşılaştırma, mantıksal çıkarım yapmaya yardımcı olduğu için sıklıkla düşünce yazılarında (makale, deneme) kullanılır.
II. Doğrudur. Karşılaştırma yapabilmek için ilgili konudaki çeşitli görüşler veya karşılaştırılacak unsurlar bir arada bulunmalıdır.
III. Yanlıştır. 'Hikâye etme tekniği' Öyküleyici Anlatım'dır.
IV. Yanlıştır. 'Tasvir' odaklı anlatım Betimleyici Anlatım'a aittir.
Buna göre, karşılaştırmalı anlatımın özellikleri arasında I ve II numaralı maddeler yer alır.

Doğru Cevap: C

Soru 23

Mitler, kutsal merasimler esnasında anlatılırlar. Bu merasimler icra edilirken şarkılar söylenir, dans edilir ve aynı zamanda bir tiyatro oyunu gibi mitler sahnelenir. Bu yüzden tiyatronun, dansın ve şarkıların ortaya çıkışında mitlerin rolü çok büyüktür.
Paragrafta kullanılan anlatım türü aşağıdakilerden hangisidir?

Betimleyici

Öyküleyici

Açıklayıcı

Tartışmacı

Kanıtlayıcı

Açıklama:

Paragrafta, mitlerin kutsal merasimlerdeki rolü ve bunun tiyatro, dans ve şarkıların ortaya çıkışındaki etkisi hakkında nesnel bilgiler sunulmaktadır. Metnin amacı okuyucuya bir konu hakkında bilgi vermek, onu aydınlatmak ve konuyu anlaşılır hale getirmektir.
Bu türde yazar kendi görüşünü dayatmaz, sadece konuyu izah eder. Bu anlatım biçimi Açıklayıcı Anlatım (Expository Expression) olarak adlandırılır.

Doğru Cevap: C

Ünite 5

Soru 1

Alanında ün yapmış kişilerin hayatlarının bir başkası tarafından anlatıldığı yazılı anlatım türü aşağıdakilerden hangisidir?

Dilekçe

Rapor

Biyografi

Tutanak

Mektup

Açıklama:

Alanında ün yapmış kişilerin hayatlarının bir başkası tarafından anlatıldığı yazılı anlatım türü Biyografi (yaşam öyküsü) olarak adlandırılır. Biyografi, ünlü bir kişinin hayatının önemli olaylarını ve başarılarını kronolojik sırayla ve genellikle tarafsız bir dille kaleme alır.

Doğru Cevap: C

Soru 2

Ekip tarafından hazırlanan raporlara ne ad verilir?

Tutanak

Beyanname

Gözlem raporu

Ekspertiz raporu

Ortak rapor

Açıklama:

Belirli bir konu üzerinde yapılan araştırmaların veya çalışmaların sonuçlarını, analizlerini ve önerilerini sunmak amacıyla ekip veya uzmanlar tarafından hazırlanan yazılara genel olarak Rapor adı verilir. Eğer raporu hazırlayan kişiler bir kurul veya ekip ise, bu spesifik olarak Heyet Raporu (veya Komisyon Raporu) olarak da adlandırılabilir.

Doğru Cevap: E

Soru 3

Aşağıdakilerden hangisi dilekçede uyulması gereken kurallardan biri değildir?

Dilekçede mutlaka adres ve telefon bilgisi yer almalıdır.

Dilekçede imza kullanılmaz.

Dilekçede verilen tarih, arz/rica ifadesinden sonra konulmalıdır.

Dilekçe verilen kurumun adı, dilekçenin baş tarafına tam olarak yazılmalıdır.

Dilekçe metninde açık, anlaşılır bir anlatım kullanılmalıdır.

Açıklama:

Dilekçeler, resmî kurumlara sunulan form yazılar olduğu için ciddi ve saygılı bir dil kullanılmalıdır. Uyulması gereken temel kurallardan biri imza ve ad/soyadının sağ alt köşede bulunmasıdır. Dilekçede uyulmaması gereken bir kural ise, samimi ve günlük konuşma dilini kullanmaktır. (Yanlış olan kural genellikle resmiyete aykırı bir uygulamadır.)

Doğru Cevap: B

Soru 4

Ani gelişen bir olayın ya da sonradan tekrar edilmesi mümkün olmayan bir durumun, katılımcıların veya şahitlerin ifadelerine dayanarak yazıya geçirilmesi ve resmiyet kazandırılması işlemine ne ad verilir?

Rapor

Biyografi

Dilekçe

Otobiyografi

Tutanak

Açıklama:

Ani gelişen veya sonradan tekrar edilmesi mümkün olmayan durumların, katılımcıların veya şahitlerin ifadelerine dayanarak kayıt altına alınması ve resmileştirilmesi işlemine Tutanak denir. Tutanaklar, olayın gerçekleştiği anda durumu belgeleme ve resmiyet kazandırma amacı taşır.

Doğru Cevap: E

Soru 5

Dilekçe yazımı ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Dilekçe yazılırken mavi ya da siyah mürekkepli kalem kullanılır.

Dilekçenin verildiği tarih kâğıdın sağ üst köşesine yazılmalıdır.

Dilekçe verilen kurumun adı dilekçenin baş tarafına tam olarak yazılmalıdır.

Dilekçe metninde açık, anlaşılır bir anlatım kullanılmalıdır.

Dilekçe yazılırken sayfa düzenine dikkat edilmelidir.

Açıklama:

Dilekçe, resmî makamlara hitaben yazılan bir form yazıdır. Dilekçelerde imza ve ad/soyad, yazının muhatabına sunulduğu bölümün ardından, genellikle sayfanın sağ alt köşesinde yer alır. Bu kurala aykırı bir ifade (örneğin, imzanın sol alt köşede yer aldığı iddiası) yanlıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 6

Alanında uzman kişilerin bir durumu ortaya koymak için yazdıkları form yazı türü aşağıdakilerden hangisidir?

Tutanak

Biyografi

Rapor

Mektup

Öz geçmiş

Açıklama:

Alanında uzman kişilerin belirli bir durum, inceleme veya araştırma hakkında gözlem, analiz ve sonuçlarını sistemli bir şekilde sunmak amacıyla hazırladıkları form yazı türü Rapor olarak adlandırılır. Raporlar, genellikle bilgi verme ve değerlendirme amacı taşır.

Doğru Cevap: C

Soru 7

Mektup türü ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Mektuplar; edebî, özel ve resmî olarak üçe ayrılmaktadır.

Mektup yazılırken çizgisiz, beyaz kâğıt kullanılmalıdır.

Mektup yazılırken okunaklı el yazısı tercih edilmelidir.

Mektup yazılan kişiye uygun hitap kullanılmalıdır.

Mektup yazarken tükenmez veya kurşun kalem kullanılmalıdır.

Açıklama:

Mektup türü, özel, edebi ve resmî mektuplar gibi farklı çeşitleri barındırır. Eğer seçeneklerde mektupların sadece resmi amaçlar için yazıldığı gibi kısıtlayıcı bir ifade bulunuyorsa, bu yanlıştır. Mektuplar aynı zamanda duygu ve düşünceleri paylaşmak için de kullanılır.

Doğru Cevap: E

Soru 8

Bir kişinin kendi hayat öyküsünü anlattığı yazı türü aşağıdakilerden hangisidir?

Otobiyografi

Biyografi

Mektup

Anı

Sohbet

Açıklama:

Bir kişinin kendi yaşam öyküsünü, kendi ağzından ve bakış açısından anlattığı yazı türüne Otobiyografi (Öz Yaşam Öyküsü) denir. Bu türde yazar, hem anlatıcı hem de konu (özne) durumundadır.

Doğru Cevap: A

Soru 9

Bir durumun ya da işlemin kayıt altına alınarak ona resmiyet kazandırılması maksadıyla yazılan form yazı türü aşağıdakilerden hangisidir?

Biyografi

Rapor

Tutanak

Mektup

Öz geçmiş

Açıklama:

Bir durumun ya da işlemin gerçekleştiği şekliyle kayda geçirilerek, ona gelecekte kullanılabilecek resmiyet kazandırılması maksadıyla yazılan form yazı türü Tutanak olarak adlandırılır.

Doğru Cevap: C

Soru 10

Ünlü kişilerin yaşam öykülerinin başkaları tarafından anlatıldığı yazı türü aşağıdakilerden hangisidir?

Biyografi

Anı

Mektup

Rapor

Otobiyografi

Açıklama:

Tanınmış kişilerin hayat hikayelerinin, o kişi haricinde, bir başkası tarafından araştırılıp anlatıldığı yazı türü Biyografidir (Yaşam Öyküsü). Bu türde anlatım üçüncü kişi ağzından yapılır.

Doğru Cevap: A

Soru 11

Mektupların sağ üst köşesinde aşağıdakilerden hangisi bulunmalıdır?

Adres

Hitap sözcüğü

İsim ve soy isim

Tarih

İmza

Açıklama:

Mektuplarda mektubun kaleme alındığı yer ve zaman bilgisi, resmiyet gereği veya okuyucuyu bilgilendirmek amacıyla belirtilmelidir. Bu bilgi, genellikle mektubun başlangıcında sağ üst köşede yer ve tarih şeklinde bulunur.

Doğru Cevap: D

Soru 12

Aşağıdakilerden hangisi resmî makamlara yazılan bir mektuptur?

Tutanak

Dilekçe

Öz geçmiş

Biyografi

Başvuru formu

Açıklama:

Resmî makamlara hitaben yazılan, genellikle bir talep, şikâyet veya bildiri içeren standart formattaki yazı türü Dilekçe (arzuhal) olarak bilinir ve resmî mektupların en yaygın örneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 13

Belirli bir gündemle yapılan toplantılardan sonra hazırlanması gereken form yazı türü aşağıdakilerden hangisidir?

Dilekçe

Tutanak

Tasdikname

Arz-ı Hâl

Tebellüğ belgesi

Açıklama:

Belirli bir gündemle yapılan toplantılarda konuşulanların, karara bağlanan konuların ve katılımcıların beyanlarının resmiyet kazanması amacıyla hazırlanan form yazı türü Toplantı Tutanağı veya sadece Tutanak olarak adlandırılır.

Doğru Cevap: B

Soru 14

Form öz geçmişlerde aşağıdakilerden hangisi yer almaz?

Eğitim bilgileri

Kişisel bilgiler

İletişim bilgileri

İş tecrübeleri

Fobileri

Açıklama:

Form öz geçmiş (CV), kişinin mesleki yetkinliklerini ve deneyimlerini sunar. Öz geçmişlerde eğitim, iş deneyimi ve iletişim bilgileri yer alır, ancak kişinin siyasi görüşleri veya gereksiz kişisel detaylar (medeni durumun detayı gibi) profesyonel amaçlarla hazırlanmış bir form öz geçmişte yer almaz.

Doğru Cevap: E

Soru 15

Dilekçelerin sol alt köşesinde aşağıdakilerden hangisi bulunmalıdır?

Adres

Hitap sözcüğü

İsim-soy isim

Tarih

İmza

Açıklama:

Dilekçelerde imza ve ad soyad sağ alt köşede yer alırken, dilekçe sahibinin açık adresi ve iletişim bilgileri veya sunulan Ekler listesi genellikle yazının sol alt köşesinde belirtilir.

Doğru Cevap: A

Soru 16

Tutanak ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Tutanağın sonuna belge eklenemez.

Resmî olmayan bir yazı türüdür.

Tutanakta silinti ya da karalama olmamalıdır.

Çizgili kâğıda yazılmalıdır.

Tutanak yazılırken kurşun kalem kullanılmalıdır.

Açıklama:

Tutanak, bir durumu veya olayı resmî olarak kayda geçiren belgedir. Tutanak ile ilgili doğru olan temel bir kural, belgenin içeriğinin geçerli ve onaylı sayılması için olaya şahit olan veya ilgili olan tüm katılımcılar/şahitler tarafından imzalanması gerektiğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 17

Eski dilde “arzuhal” kavramıyla ifade edilen, resmî makamlara gönderilen yazı türü aşağıdakilerden hangisidir?

Tutanak

Biyografi

Dilekçe

Anı

Öz geçmiş

Açıklama:

Osmanlı Türkçesinde kullanılan 'arzuhal' kavramı, günümüzdeki Dilekçe yazı türünü karşılamaktadır. Arzuhaller, vatandaşların bir istek veya şikayetlerini resmî makamlara sunmalarına yarayan form yazılardır.

Doğru Cevap: C

Soru 18

Belirli bir konu üzerinde alan uzmanları tarafından yürütülen araştırmaların yazılı olarak sunulmasıyla oluşturulan yazılara ne ad verilir?

Otobiyografi

Biyografi

Tutanak

Rapor

Mektup

Açıklama:

Belirli bir konu üzerinde alan uzmanları tarafından yürütülen araştırmaların, analizlerin ve sonuçların sistemli bir şekilde yazılı olarak sunulmasıyla oluşturulan yazılara Rapor adı verilir. Raporlar, bilgilendirme, değerlendirme ve öneri sunma işlevi görür.

Doğru Cevap: D

Soru 19

Aşağıdakilerden hangisi form yazılar arasında yer almaz?

Mektup

Dilekçe

Biyografi

Rapor

Röportaj

Açıklama:

Form yazılar, belirli bir amaç, yapı ve kurallar çerçevesinde yazılan, resmî nitelik taşıyan belgelerdir (Dilekçe, Tutanak, Rapor). Roman, Şiir veya Deneme gibi edebi türler, standart resmî formata bağlı olmadıkları ve kurgusal/edebi amaç taşıdıkları için form yazılar arasında yer almaz.

Doğru Cevap: E

Soru 20

Ömer Seyfettin, 1884 yılında Balıkesir’in Gönen ilçesinde doğdu. Edirne Askerî İdadisi'ni bitirdikten sonra İstanbul’a gitti ve Mecmua-i Edebiye dergisindeki şiirleriyle yayın dünyasına girdi. Millî Edebiyat Dönemi’nin sembol isimlerinden olan Ömer Seyfettin, hikâye türünde çok sayıda eser verdi ve olay hikâyesinin Türk edebiyatındaki temsilcisi olarak kabul edildi.
Paragrafta kullanılan anlatım türü aşağıdakilerden hangisidir?

Biyografi

Anı

Otobiyografi

Deneme

Eleştiri

Açıklama:

Paragrafta, Ömer Seyfettin'in doğum yeri ve tarihi, eğitim hayatı ve edebi kariyeri gibi yaşamına dair önemli bilgiler verilmektedir. Bir kişinin hayatının bir başkası tarafından anlatıldığı bu tür, Biyografi anlatım türüne örnektir.

Doğru Cevap: A

Ünite 6

Soru 1

Marco Polo, İbni Batuta, Puşkin gibi yazarlar hangi tür öğretici yazılarıyla ün kazanmışlardır?

Gezi

Anı

Deneme

Eleştiri

Makale

Açıklama:

Marco Polo, İbni Batuta (İbn Battuta) ve Puşkin gibi isimler, gittikleri yerleri, gördükleri kültürleri ve yaşadıkları olayları anlatan gezi yazıları (seyahatnameler) ile ün kazanmışlardır. Gezi yazısı, yazarın gezdiği yerlerin kültürel, coğrafi ve sosyal özelliklerini okuyucuya aktardığı öğretici yazı türüdür.

Doğru Cevap: A

Soru 2

Herhangi bir konu hakkında bilgi vermek, bir olayı değerlendirmek veya bir araştırmanın sonuçlarını açıklamak üzere, çeşitli kanıtlardan faydalanılarak inandırıcı bir üslupla kaleme alınan gazete veya dergi yazılarına ne ad verilir?

Deneme

Fıkra

Eleştiri

Makale

Röportaj

Açıklama:

Bu tanım makale türüne aittir. Makale, bir konu hakkında bilgi vermek, bir görüşü desteklemek veya bir araştırmanın sonuçlarını açıklamak amacıyla yazılan, genellikle kanıt ve belgelere dayanan, ciddi ve nesnel bir üslup kullanan gazete veya dergi yazılarıdır. Temel amacı bilgi vermek ve inandırmaktır.

Doğru Cevap: D

Soru 3

Aşağıdakilerden hangisi deneme yazarının özelliklerinden biri değildir?

Deneme yazarı, yumuşak bir dille yazısını kaleme alır.

Deneme yazarı, okur karşısında öğretici bir tavır takınır.

Deneme yazarı, okurla sohbet eder bir üsluba sahiptir.

Deneme yazarı, yazısını yazarken gözlemlerinden ve deneyimlerinden yararlanır.

Deneme yazarı, yazısında kişisel duygu ve düşüncelerine yer verir.

Açıklama:

Deneme, yazarın kişisel görüşlerini, samimi ve içten bir üslupla ortaya koyduğu türdür. Deneme yazarı, ortaya koyduğu fikirleri ispatlama amacı gütmez ve kesin hükümler vermekten kaçınır. Bu nedenle, deneme yazarının nesnel kanıtlara dayanarak görüşünü ispatlamaya çalışması deneme türünün bir özelliği değildir.

Doğru Cevap: B

Soru 4

Genellikle olayların ve durumların komik yönlerinin anlatıldığı türe ………… adı verilir. Gazetelerde yer alan ve bir konunun, durumun ya da olayın farklı yönlerini konu edinen fikir yazıları da aynı adla anılır.
Paragrafta boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

makale

deneme

eleştiri

röportaj

fıkra

Açıklama:

Paragrafta boş bırakılan yere fıkra kelimesi getirilmelidir. Fıkra, bir yandan güldürücü, kısa hikâyeler anlamını taşırken; diğer yandan da güncel olayları veya konuları ele alan, yazarın kişisel görüşlerini samimi bir üslupla sunduğu köşe yazısı türünün adıdır. Köşe yazısı (fıkra), günlük olayların farklı yönlerini konu edinir.

Doğru Cevap: E

Soru 5

Özellikle devlet adamlarının bu türdeki eserleri tarihe kaynaklık ettiği için birer belge niteliği taşıyabilir.
Bu özellik aşağıdaki öğretici yazı türlerinden hangisine aittir?

Gezi

Anı

Deneme

Eleştiri

Makale

Açıklama:

Bu özellik Anı (Hatıra) türüne aittir. Anı, yazarın kendi başından geçen, yaşadığı dönemi, tanıklık ettiği olayları ve tecrübeleri anlattığı öğretici bir yazı türüdür. Özellikle devlet adamları ve siyasetçilerin anıları, tarihi olaylara ışık tuttuğu için belge niteliği taşıyabilir ve tarihe kaynaklık eder.

Doğru Cevap: B

Soru 6

Marco Polo, İbni Batuta, Puşkin gibi yazarların örneklerini verdikleri yazı türü aşağıdakilerden hangisidir?

Gezi yazısı

Deneme

Mektup

Röportaj

Makale

Açıklama:

Marco Polo, İbni Batuta ve Puşkin gibi isimler, gezdikleri yerlerdeki izlenimlerini ve gözlemlerini aktardıkları Gezi Yazısı (Seyahatname) türünde eserler vermişlerdir. Bu tür, yazarın gezdiği yerlerin kültürel ve coğrafi özelliklerini okuyucuya aktarır.

Doğru Cevap: A

Soru 7

Frankfurt Seyahatnamesi isimli eser aşağıdaki yazarlardan hangisine aittir?

İbrahim Şinasi

İsmail Habib Sevük

Derya Çölaşan

İsmail Safa

Ahmet Haşim

Açıklama:

Frankfurt Seyahatnamesi isimli eser, Türk edebiyatının önemli şair ve yazarlarından olan Ahmet Haşim'e aittir. Bu eser, yazarın Frankfurt ve çevresindeki izlenimlerini aktardığı bir gezi yazısı örneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 8

…………..., bir fikir yazısıdır; bu sebeple ağır başlı, ciddi bir tavrı vardır.
Cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

Fıkra

Makale

Deneme

Röportaj

Hatıra

Açıklama:

Cümlede boş bırakılan yere Makale getirilmelidir. Makale, bir fikir yazısı olup, yazarın ileri sürdüğü düşünceyi kanıtlamayı amaçlar. Bu sebeple makalede kullanılan üslup ağır başlı, ciddi ve nesnel bir nitelik taşır. Bu özellikleri ile deneme ve fıkradan ayrılır.

Doğru Cevap: B

Soru 9

Aşağıdakilerden hangisinin gezi yazısı türünde eseri yoktur?

İbn-i Batuta

Evliya Çelebi

Puşkin

Marco Polo

Montaigne

Açıklama:

Evliya Çelebi, Reşat Nuri Güntekin ve Ahmet Haşim gezi yazısı türünde eserleriyle tanınırken, Namık Kemal daha çok tiyatro, roman ve siyasi makaleleriyle bilinir. Gezi yazısı türünde öne çıkan bir eseri yoktur.

Doğru Cevap: E

Soru 10

“Bir konu hakkında bilgi toplamak üzere o konu ile ilgili kişilerle görüşüp bilgi toplamak ve daha sonra toplanan bilgileri belirli bir düzen dâhilinde yazıya geçirmek” şeklinde tanımlanan yazı türü aşağıdakilerden hangisidir?

Deneme

Fıkra

Makale

Hatırat

Röportaj

Açıklama:

Verilen tanım röportaj türüne aittir. Röportaj (Reportage), bir konu hakkında bilgi toplamak, o konuyla ilgili kişilerle görüşmeler yapmak ve toplanan bilgileri belirli bir düzen dâhilinde okuyucuya sunmak amacıyla kaleme alınan bir yazı türüdür.

Doğru Cevap: E

Soru 11

Aşağıdakilerden hangisi eleştiri yazısının özelliklerinden biri değildir?

Ele alınan konunun olumsuz yönleri vurgulanmalıdır

Eleştiren kişi konu hakkında bilgi sahibi olmalıdır

Eleştiri yapılırken konu kişiselleştirilmemelidir

Eleştiride seviyeli bir üslup kullanılmalıdır

Konu farklı açılardan değerlendirilmelidir

Açıklama:

Eleştiri (Tenkit), bir eseri veya fikri incelerken nesnel ölçütlere dayanmayı gerektirir. Bir eleştiri yazısının amacı, eserin değerini belirlemek ve okuyucuya rehberlik etmektir. Eleştirinin özelliklerinden biri, yalnızca duygusal tepkilere dayanmak veya kişisel beğeniyi mutlak doğru kabul etmek değildir; aksine, mantıksal temellere oturmalıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 12

Bir kişinin kendi başından geçen olayları, yaşadıklarını ve tecrübelerini kaleme aldığı yazı türü aşağıdakilerden hangisidir?

Anı/hatıra

Biyografi

Gezi yazısı

Deneme

Fıkra

Açıklama:

Bir kişinin kendi başından geçen, yaşadığı olayları ve tecrübeleri kaleme aldığı yazı türü Anı (Hatıra) olarak adlandırılır. Anılar, yazarın geçmişi ve tanık olduğu dönemi aktarması açısından önem taşır.

Doğru Cevap: A

Soru 13

Bir fikri, bir düşünceyi ya da bir eseri bütün yönleri ile inceleyip değerlendirme amacını taşıyan öğretici yazı türü aşağıdakilerden hangisidir?

Makale

Eleştiri

Fıkra

Deneme

Hatırat

Açıklama:

Bir fikri, bir düşünceyi ya da bir eseri bütün yönleri ile inceleyip değerlendirme amacını taşıyan öğretici yazı türü Eleştiri (Tenkit) olarak adlandırılır. Eleştirinin temel hedefi, eserin değerini ve etkisini belirlemektir.

Doğru Cevap: B

Soru 14

Akademik çalışmalar olarak yayınlanan makalelerde gazete/dergi makalelerinden farklı olarak aşağıdaki bölümlerden hangisi bulunur?

Giriş, gelişme

Giriş, özet

Özet, kaynakça

Kaynakça, gelişme

Kaynakça, sonuç

Açıklama:

Akademik çalışmalar olarak yayınlanan makalelerde, iddiaların ve alıntıların kaynağını gösteren Kaynakça (Referanslar) bölümü bulunmak zorundadır. Bu bölüm, bilimsel yönteme uygunluk ve güvenilirlik açısından gazete/dergi makalelerinden farklıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 15

Günlük hayattan alınan herhangi bir konu üzerinde bir ispat amacı güdülmeden kaleme alınan yazı türü aşağıdakilerden hangisidir?

Makale

Eleştiri

Anı

Deneme

Gezi yazısı

Açıklama:

Deneme, yazarın günlük hayattan alınan herhangi bir konu üzerinde, tamamen kişisel görüş ve düşünceleriyle kaleme aldığı yazı türüdür. En belirgin özelliği, yazarın ortaya koyduğu fikirleri ispat etme amacı gütmemesidir (ispat amacı güdülmeden yazılır).

Doğru Cevap: D

Soru 16

Fıkra türünün deneme türünden ayırt edilmesini sağlayan en belirgin özellik aşağıdakilerden hangisidir?

Kişisel duygu ve düşünceleri ihtiva eder.

Samimi bir üslup kullanılır.

Toplumun aksayan yönleri eleştirilir.

Okuyucuyla sohbet eder tarzda yazılır.

Yazarın düşüncesini ispatlama gayesi yoktur.

Açıklama:

Fıkra (Köşe Yazısı) ile deneme arasındaki en belirgin fark, konuların güncel olmasıdır. Fıkra, genellikle güncel siyasi veya sosyal olayları ele alır ve yazıldığı dönemin koşullarıyla sınırlıdır. Deneme ise zamansız, evrensel ve felsefi konuları işleyebilir.

Doğru Cevap: C

Soru 17

Aşağıdaki yazılı anlatım türlerinden hangisinde önceden soru hazırlanması gerekir?

Makale

Deneme

Hatıra

Röportaj

Gezi yazısı

Açıklama:

Mülakat (Söyleşi) türünde, görüşmenin amacına ulaşması ve gerekli bilgilerin alınabilmesi için yazarın (muhabirin) görüşme yapacağı kişiyle ilgili bilgi toplaması ve önceden soruları hazırlaması gerekir. Röportaj da benzer şekilde hazırlık gerektirir.

Doğru Cevap: D

Soru 18

Deneme türünün ilk temsilcisi aşağıdakilerden hangisidir?

Victor Hugo

Montaigne

Lamartine

Molière

Shakespeare

Açıklama:

Dünya edebiyatında deneme (essay) türünün ilk temsilcisi ve kurucusu, 16. yüzyılda yaşamış Fransız yazar Michel de Montaigne'dir. Montaigne, bu türe 'Essais' (Denemeler) adını vermiştir.

Doğru Cevap: B

Soru 19

I. Yazar samimi bir üslupla yazıyı kaleme alır.
II. Kişisel deneyimlerden ve gözlemlerden faydalanılır.
III. Anlatılan konuların ispatlanması için alıntılara sıklıkla yer verilir.
IV. Herhangi bir konu sınırlaması yoktur, her konuda yazılabilir.
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri deneme türünün özellikleri arasında yer alır?

I, II ve III

Yalnız I

I ve III

I, II ve IV

I ve II

Açıklama:

Deneme türünün özellikleri: I. Yazar samimi ve içten (subjektif) bir üslup kullanır. II. Kişisel deneyimlerden ve gözlemlerden faydalanılır. IV. Konu sınırlaması yoktur, her konuda yazılabilir.
III. madde yanlıştır. Denemede bir tezi kanıtlamak için bilimsel alıntılara ve ispatlara başvurulmaz; bu özellik makale türüne aittir. Doğru özellikler I, II ve IV'tür.

Doğru Cevap: D

Ünite 7

Soru 1

Durum hikâyesiyle ilgili olarak aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?

Klasik hikâyelerde önem verilen serim-düğüm-çözüm bölümlerine dikkat edilmez.

Maupassant Tarzı Hikâye adıyla da anılır.

Konular günlük hayattan seçilir.

Şahıslar toplumun her kademesinden olabilirler.

Mekân çok ayrıntılı tasvir edilmez.

Açıklama:

Durum hikâyesi (ya da Çehov tarzı hikâye), belli bir olay örgüsünden ziyade, günlük yaşamdan bir kesit sunar. Hikâyede merak unsuru geri plandadır; okuyucunun ilgisini çekecek şok edici bir final veya kesin bir sonuca ulaşma kaygısı taşımaz. Bu tarz, atmosferi, ruh hallerini ve izlenimleri yansıtmayı amaçlar.

Doğru Cevap: B

Soru 2

Dünya edebiyatındaki ilk roman örneğiyle ilgili aşağıdaki yazar-eser eşleştirmelerinden hangisi doğrudur?

Cervantes-Don Kişot

Stendhal-Kırmızı ve Siyah

Dostoyevski-Karamazov Kardeşler

Tolstoy-Anna Karenina

Jonathan Swift-Güliver’in Gezileri

Açıklama:

Batı edebiyatında modern romanın başlangıcı olarak kabul edilen eser, İspanyol yazar Miguel de Cervantes’in Don Kişot isimli yapıtıdır. Bu eser, parodi ve derin karakter analizi açısından çığır açmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 3

Dünya edebiyatında ilk roman örneği olarak kabul edilen eser aşağıdakilerden hangisidir?

Kırmızı ve Siyah

Karamazov Kardeşler

Güliver’in Seyahatleri

Don Kişot

Suç ve Ceza

Açıklama:

Dünya edebiyatında modern romanın ilk örneği olarak kabul edilen eser, İspanyol yazar Miguel de Cervantes tarafından kaleme alınan Don Kişot’tur. Bu eser 17. yüzyılın başlarında yayınlanmıştır ve klasik roman türünün temellerini atmıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 4

Taaşşuk-ı Talat ve Fıtnat isimli roman aşağıdaki yazarlardan hangisine aittir?

Samipaşazade Sezai

Halit Ziya Uşaklıgil

Recaizade Mahmut Ekrem

Namık Kemal

Şemseddin Sami

Açıklama:

Taaşşuk-ı Talat ve Fıtnat, Türk edebiyatında Batılı tekniklere uygun olmasa da, yayımlanan ilk yerli roman kabul edilir. Bu eser 1872 yılında Şemseddin Sami tarafından kaleme alınmıştır ve Tanzimat Dönemi’nin önemli eserlerindendir.

Doğru Cevap: E

Soru 5

Aşağıdakilerden hangisi olay hikâyesinin özelliklerinden biri değildir?

Olayda başlangıç ve son mutlaka belirlidir.

Olaylarda anlatılan şahıslar konuya uygun olarak seçilir.

Serim-düğüm ve çözüm bölümleri çok önemli değildir.

Mekân son derece önemlidir.

Anlatımda ayrıntı önemli bir yer tutar.

Açıklama:

Olay hikâyesi (Maupassant tarzı), belirgin bir olay örgüsüne (Serim, Düğüm, Çözüm) dayanır. Bu türde olaylar zinciri, okuyucunun merakını sürekli canlı tutacak şekilde ilerler ve genellikle çarpıcı bir sonuca (çözüm bölümüne) ulaşır. Günlük yaşam izlenimlerini ve ruh hallerini ön plana çıkarma eğilimi durum hikâyesinin özelliğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 6

Aşağıdakilerden hangisi roman akımlarından biri değildir?

Romantizm

Parnasizm

Realizm

Yeni Roman

Postmodernizm

Açıklama:

Romanlar, yazıldıkları dönemin edebi akımlarından etkilenirler. Roman türünü doğrudan etkileyen başlıca akımlar Romantizm, Realizm ve Natüralizm'dir. Ancak, seçeneklerde yer alan bazı akımlar (örneğin Sembolizm veya Fütürizm) daha çok şiir ve sanat alanında yoğunlaşmıştır ve romanın temel yapısını şekillendiren başlıca akımlar arasında sayılmaz.

Doğru Cevap: B

Soru 7

Türk edebiyatında Batılı anlamda ilk hikâye kitabı aşağıdakilerden hangisidir?

Küçük Şeyler

İntibah

Karabibik

Letaif-i Rivayat

Araba Sevdası

Açıklama:

Türk edebiyatında Batılı anlamda, fakat teknik olarak tam olgunlaşmamış ilk hikâye kitabı (öykü derlemesi), Ahmet Mithat Efendi’ye ait olan Letaif-i Rivayat’tır. Bu eser 1870 yılında yayımlanmıştır ve geleneksel anlatıdan Batılı hikâyeye geçişin ilk örneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 8

Aşağıdakilerden hangisi hikâye türünün Divan edebiyatındaki karşılığıdır?

Mesnevi

Gazel

Kaside

Tuyuğ

Rubai

Açıklama:

Hikâye türünün Batı edebiyatından alınmasından önce, Divan edebiyatında uzun olay örgülü ve manzum (şiirsel) anlatıya dayanan karşılığı Mesnevi’dir. Mesneviler, aşk, savaş ve macera gibi konuları işleyen uzun hikâyelerdi ve beyitler halinde yazılırdı.

Doğru Cevap: A

Soru 9

Dünya edebiyatında hikâye türünün ilk örneği aşağıdakilerden hangisidir?

Satranç - Stefan Zweig

Decameron - Boccacio

Beyaz Diş - Jack London

Sherlock Holmes - Arthur Conan Doyle

Emmaus - Alessandro Baricco

Açıklama:

Dünya edebiyatında modern anlamda hikâye türünün (kısa öykü) ilk önemli örneği, İtalyan yazar Giovanni Boccaccio’nun 14. yüzyılda kaleme aldığı Decameron adlı eseridir. Bu eser, veba salgını sırasında anlatılan yüz hikâyeden oluşur.

Doğru Cevap: B

Soru 10

Aşağıdakilerden hangisi hikâye türünün ögelerinden biri değildir?

Dekor

Zaman

Mekân

Şahıslar

Olay örgüsü

Açıklama:

Hikâye türü dört temel öge üzerine kuruludur: Olay Örgüsü (Plot), Şahıs Kadrosu/Kişiler (Character), Mekân (Setting) ve Zaman (Time). Bu unsurlar hikâyeyi oluştururken, Anlatıcı ve Bakış Açısı da bu unsurları okuyucuya aktarır. Bir hikayenin unsurları arasında bu dört temel yapı taşı dışında yer alan bir kavram, hikayenin bir ögesi olarak kabul edilmez.

Doğru Cevap: A

Soru 11

Türk edebiyatında roman türü hangi dönemde ortaya çıkmıştır?

Fecri Âti Edebiyatı

Servet-i Fünun Edebiyatı

Tanzimat Edebiyatı

Millî Edebiyat

Cumhuriyet Edebiyatı

Açıklama:

Roman türü, Türk edebiyatına Batılılaşma hareketlerinin yoğunlaştığı Tanzimat Dönemi’nde (19. yüzyılın ortaları) girmiştir. İlk başta çevirilerle başlayan bu süreç, daha sonra Şemseddin Sami’nin Taaşşuk-ı Talat ve Fıtnat gibi ilk yerli romanların yazılmasıyla devam etmiştir.

Doğru Cevap: C

Soru 12

Durum hikâyesinin ilk temsilcisi aşağıdakilerden hangisidir?

Guy de Maupassant

Anatole France

Marcel Proust

Saint Exupery

Anton Çehov

Açıklama:

Durum hikâyesinin dünya edebiyatındaki en önemli ve ilk temsilcisi Rus yazar Anton Çehov’dur. Bu tarz hikâyeler, onun adıyla Çehov Tarzı olarak da anılır ve olaydan çok yaşamın içinden kesitlere ve ruhsal atmosfere odaklanır.

Doğru Cevap: E

Soru 13

Aşağıdakilerden hangisi Türk edebiyatında durum hikâyesinin temsilcilerinden biridir?

Ömer Seyfettin

Reşat Nuri Güntekin

Memduh Şevket Esendal

Samipaşazade Sezai

Ahmet Hikmet Müftüoğlu

Açıklama:

Türk edebiyatında durum (Çehov tarzı) hikâyesinin en büyük temsilcisi Sait Faik Abasıyanık’tır. Onun hikâyeleri genellikle İstanbul’un kenar mahallelerinden, balıkçılardan ve sıradan insanların ruh hâllerinden kesitler sunar ve bir sonuca ulaşma kaygısı taşımaz.

Doğru Cevap: C

Soru 14

I. Serim
II. Düğüm
III. Çözüm
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri olay hikâyesinin bölümleri arasında yer alır?

Yalnız I

Yalnız II

I ve III

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Olay hikâyesi (Maupassant tarzı), klasik dramatik yapıyı takip eder ve üç ana bölümden oluşur: I. Serim (giriş), II. Düğüm (olayların geliştiği ve merakın arttığı kısım) ve III. Çözüm (olayların sonuca bağlandığı kısım). Bu nedenle bu üç bölüm de olay hikâyesinin ögeleri arasında yer alır.

Doğru Cevap: E

Soru 15

Roman kelimesi aşağıdaki dillerin hangisinden Türkçeye geçmiştir?

İngilizce

Fransızca

Rusça

İtalyanca

İspanyolca

Açıklama:

Roman kelimesi, Türkçeye Batılılaşma süreci ve Tanzimat Dönemi’nde giren pek çok terim gibi Fransızca’dan geçmiştir. Fransızcada halk dilinde yazılan eserleri ifade eden bu terim, modern edebi türün adı olmuştur.

Doğru Cevap: B

Soru 16

Roman veya hikâye türünde olayların oluşmasında etkili olan, olayları yaşayan insanlar şahıs kadrosunu (kişileri) oluşturur. Şahıs kadrosundaki insanlar, olaylar karşısında takındıkları tavırlara göre .................. ve ................... şeklinde ikiye ayrılırlar.
Paragrafta boş bırakılan yerlere sırasıyla aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

siyah-beyaz

iyi-kötü

tip-karakter

akıllı-akılsız

mizaç - huy

Açıklama:

Hikâye ve romanlardaki şahıs kadrosu, olaylar karşısındaki davranışlarına ve temsil ettikleri değerlere göre ikiye ayrılır: Tip ve Karakter.
Tip, belli bir zümreyi veya özelliği (cimrilik, kahramanlık vb.) temsil eden, statik (değişmeyen) kişidir.
Karakter ise bireysel özellikleriyle öne çıkan, karmaşık, derinliği olan ve hikâye boyunca değişime uğrayabilen kişidir.

Doğru Cevap: C

Soru 17

Türk edebiyatında Batı hikâye tekniğine uygun ilk hikâyeler hangi sanatçı tarafından kaleme alınmıştır?

Namık Kemal

Ziya Paşa

Şemseddin Sami

Abdülhak Hamit Tarhan

Ahmet Mithat Efendi

Açıklama:

Türk edebiyatında Batı hikâye tekniğine (sağlam olay örgüsü, gerçekçi betimlemeler, gereksiz bilgi içermeme) uygun ilk hikâyeleri yazan sanatçı Sami Paşazade Sezai’dir. Yazarın Küçük Şeyler adlı eseri (1892), bu alandaki ilk başarılı örnek kabul edilir.

Doğru Cevap: E

Soru 18

Aşağıdakilerden hangisi hikâyeyi oluşturan unsurlardan biri değildir?

Olay örgüsü

Şahıs kadrosu

Zaman

Mekân

Düşünce

Açıklama:

Hikâyeyi oluşturan temel unsurlar Olay Örgüsü (Ne anlatılıyor?), Şahıs Kadrosu/Kişiler (Kim yaşıyor?), Mekân (Nerede geçiyor?) ve Zaman (Ne zaman geçiyor?)’dır. Bu dört temel unsurun dışında kalan bir ifade (örneğin edebi akım adı), hikâyenin yapı unsuru değildir.

Doğru Cevap: E

Soru 19

Durum hikâyeleri ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Maupassant tarzı hikâye olarak da bilinir.

Konular günlük hayattan seçilir.

Hikâyelerin belirli bir başlangıcı ve sonu yoktur.

Karakterler toplumun her kademesinden olabilir.

Genellikle yaşamın kısa bir kesiti ele alınır.

Açıklama:

Durum hikâyesi (Çehov tarzı), olay örgüsünü ve dramatik gerilimi azaltarak, yaşamın bir kesitini sunar. Bu tarz hikâyelerde genellikle belirgin bir düğüm ve çarpıcı bir çözüm bölümü yoktur. Amaç, bir durumu veya bir ruh halini okuyucuya hissettirmektir; olayın sonucunu merak ettirmek (Olay hikayesinin temel amacı) ise Durum hikayesi için yanlış bir yaklaşımdır.

Doğru Cevap: A

Ünite 8

Soru 1

İnsanlara hayatta karşılarına çıkabilecek zorlukları aşmak için öğretici bilgiler vermek, hikmet aşılamak yahut herhangi bir ideolojiyi yaymak için yazılmış şiirlerdir. Diğer bir ifadeyle, düşünce yükü ağır basan şiirlerdir.
Açıklaması verilen şiir türü aşağıdakilerden hangisidir?

Yergi

Epik

Didaktik

Lirik

Dramatik

Açıklama:

Verilen tanım, okuyucuya bilgi verme, öğüt verme veya belirli bir ideolojiyi yayma amacı güden şiir türünü işaret eder. Bu tür şiirler, öğretici bilgiler veya hikmet aşılamak amacıyla yazılır ve düşünce yükü diğer türlere göre daha ağırdır. Bu özellikler, bilgi ve öğreti sunma amacı taşıyan Didaktik Şiir türüne aittir.

Doğru Cevap: C

Soru 2

I. Duyguların anlatılmasında en etkili yapılardan biridir.
II. Her kavim ve millet kendi yaşam tarzına göre şiir anlayışı oluşturur.
III. Toplumların kültürel etkileşimde bulunması şiir için söz konusu değildir.
Şiir ile ilgili yukarıdaki ifadelerden hangisi ya da hangileri doğrudur?

Yalnız I

Yalnız II

I ve II

I ve III

Yalnız III

Açıklama:

Şiir, duyguların ve düşüncelerin yoğun bir şekilde ifade edilmesinde kullanılan en etkili sanatsal yapılardan biridir (I doğru).
Şiir anlayışı ve biçimi her kavim ve milletin yaşam tarzına ve kültürel birikimine göre şekillenir (II doğru).
Ancak şiir, edebiyatın bir parçası olarak toplumsal ve kültürel etkileşimden büyük ölçüde etkilenir; toplumların kültürel etkileşimde bulunmaması (III) ise yanlış bir ifadedir. Bu nedenle doğru olanlar I ve II'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 3

Türkçenin bilinen en eski yazılı kaynakları aşağıdakilerden hangisidir?

Orhun Yazıtları

Dîvânü Lügatit-t Türk

Kutadgu Bilig

Dîvân-ı Hikmet

Atabetü’l Hakayık

Açıklama:

Türkçenin bilinen en eski yazılı kaynakları, 8. yüzyılda (Göktürk Kağanlığı döneminde) yazılmış olan Orhun Yazıtları'dır (Köktürk Kitabeleri). Bu yazıtlar, Türk dili, tarihi ve kültürü açısından temel öneme sahiptir ve Türk adının geçtiği ilk metinlerdir.

Doğru Cevap: A

Soru 4

Aşağıdakilerden hangisi “Hisarcılar” adı verilen şair topluluğunun üyelerinden biri değildir?

Mehmet Çınarlı

Orhan Seyfi Orhon

Arif Nihat Asya

Cahit Külebi

Orhan Veli

Açıklama:

Hisarcılar, 1950'lerde Mehmet Çınarlı'nın çıkardığı Hisar dergisi etrafında toplanan ve özellikle Garip akımının sadeleşme ve biçim karşıtlığına tepki gösteren bir topluluktur. Türk edebiyatının milli köklerine ve zenginliğine bağlı kalmayı savunmuşlardır. Topluluğun üyeleri arasında Mehmet Çınarlı, İlhan Geçer, Munis Faik Ozansoy gibi isimler yer alır. Cevapta belirtilmeyen kişi, bu topluluğun sanat anlayışına katılmayan veya başka bir edebî akıma (örneğin İkinci Yeni veya Garip) mensup olan bir şair olmalıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 5

I. Kapalı bir üsluba sahiptirler.
II. Garip akımına karşı çıkmışlardır.
III. Şairlerinin ortak özelliği imgeciliktir.
Özellikleri verilen şiir hareketi aşağıdakilerden hangisidir?

Birinci Yeniciler

İkinci Yeniciler

Servet-i Fünun

Hisarcılar

Maviciler

Açıklama:

Verilen özellikler İkinci Yeni şiir hareketine aittir. İkinci Yeni şairleri, Garip akımının yalınlığına tepki olarak ortaya çıkmış (II), anlamı arka plana atarak soyutlamaya ve imgeciliğe (III) önem vermişlerdir. Bu durum, onların şiirlerinin genellikle kapalı bir üsluba (I) sahip olmasına yol açmıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 6

Halk edebiyatında taşlama, divan edebiyatında hiciv ve çağdaş edebiyatta yergi adını alan şiir türü aşağıdakilerden hangisidir?

Pastoral Şiir

Didaktik Şiir

Dramatik Şiir

Lirik Şiir

Satirik Şiir

Açıklama:

Toplumsal veya bireysel aksaklıkları, yanlışları, haksızlıkları eleştiren, alaycı ve iğneleyici bir dille yeren şiir türü Satirik Şiir (Yergi)'dir. Bu şiir türü edebiyat tarihimizde farklı dönemlerde farklı isimlerle anılmıştır:
Halk edebiyatında taşlama
Divan edebiyatında hiciv
Çağdaş edebiyatta yergi veya satir.

Doğru Cevap: E

Soru 7

Avludan geçtiğini gördü gelinin
Suya gidiyordu öğle güneşinde
Ardında bebesi yalınayak
Geride Karabaş
Tozlu yoldan
Söğütlerin oradaki çeşmeye
Yalağında bulutlar yıkanan çeşmeye
Yukarıdaki şiir, konusuna göre hangi şiir türü içerisinde yer alır?

Mesnevi

Pastoral

Satirik

Didaktik

Lirik

Açıklama:

Şiirde, bir mekanın, kişinin veya olayın görsel detaylarına odaklanılarak okuyucunun zihninde bir tablo oluşturulmuştur. Gelin, bebek, Karabaş (köpek), tozlu yol ve çeşme gibi öğelerle somut bir durum betimlenmiştir (tasvir edilmiştir). Konusu, doğa, manzara veya günlük yaşamdan sahnelerin tasvirine dayanan bu tür şiirler Betimleyici (Ekfrastik) Şiir olarak adlandırılır. (Eğer kır ve çoban hayatı teması baskın olsaydı Pastoral şiir olurdu, ancak burada genel bir betimleme söz konusudur.)

Doğru Cevap: B

Soru 8

Aşağıdakilerden hangisi sözlü edebiyat dönemine ait bir edebi tür değildir?

Destan

Sav

Sagu

Gazel

Koşuk

Açıklama:

Sözlü Edebiyat Dönemi, İslamiyet öncesi Türk edebiyatında, ürünlerin sığır, şölen ve yuğ törenlerinde kopuz eşliğinde söylendiği dönemdir. Bu döneme ait başlıca türler lirik şiir olan Koşuk, ağıt olan Sagu ve atasözü olan Sav'dır. Diğer şıklar arasında yer alan ve Divan edebiyatına ait olan Gazel, Kaside veya Mesnevi gibi nazım biçimleri, Sözlü Edebiyat dönemine ait değildir.

Doğru Cevap: D

Soru 9

Kahramanlık konusunun işlendiği şiir türü aşağıdakilerden hangisidir?

Pastoral

Didaktik

Epik

Satirik

Lirik

Açıklama:

Savaş, kahramanlık, yiğitlik, tarihi olaylar veya destansı temaların coşkulu bir dille işlendiği şiir türü Epik Şiir olarak adlandırılır. Epik şiirler, toplumun tarihi ve milli duygularını yansıtır ve coşku verir.

Doğru Cevap: C

Soru 10

Türk edebiyatında ölümü konu alan şiirler aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?

Sagu-Ağıt-Mersiye

Sagu-Koşuk-Mersiye

Koşuk-Ağıt-Gazel

Koşuk-Ağıt-Kaside

Destan-Ağıt-Rubai

Açıklama:

Türk edebiyatında ölen bir kişinin ardından duyulan acıyı, üzüntüyü ve o kişinin erdemlerini dile getiren şiir türleri, dönemsel olarak farklı isimlerle anılırlar:
İslamiyet öncesi Sözlü Edebiyat döneminde: Sagu
Halk Edebiyatında: Ağıt
Divan Edebiyatında: Mersiye

Doğru Cevap: A

Soru 11

Divan edebiyatında devlet büyüklerini övmek amacıyla yazılan şiir türü aşağıdakilerden hangisidir?

Mersiye

Gazel

Terkib-i Bend

Kaside

Medhiye

Açıklama:

Divan edebiyatında, devlet büyüklerini (padişah, vezir vb.) övmek, onlara saygı göstermek ve sunmak amacıyla yazılan, belirli kurallara bağlı uzun şiir türü Kaside'dir. Kasidenin sunulan kişiyi övme amacını güden bölümüne Methiye adı verilir.

Doğru Cevap: D

Soru 12

Sözlü Edebiyat Dönemi'nde ozanlar şiirlerini aşağıdakilerden hangisinin eşliğinde söylemiştir?

Saz

Çöğür

Dombıra

Bağlama

Kopuz

Açıklama:

İslamiyet öncesi Sözlü Edebiyat Dönemi'nde şiirleri (koşuk, sagu, sav) söyleyen ozanlar, baksılar veya şamanlar, bu ürünleri törenlerde (şölen, sığır, yuğ) dönemin yaylı çalgısı olan Kopuz eşliğinde icra etmişlerdir. Kopuz, Türk halk müziğinin temel çalgısı olan sazın atasıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 13

Aşağıdakilerden hangisi halk edebiyatı nazım türleri arasında yer almaz?

Ağıt

Mani

Tuyuğ

Koşma

Destan

Açıklama:

Halk edebiyatı nazım türleri genellikle dört dizeli birimlerden oluşur ve hece ölçüsü kullanılır. Başlıca türleri Koşma, Semai, Varsağı ve Destan (Âşık tarzı) ile dini-tasavvufi şiirlerdir (İlahi, Nefes). Gazel veya Kaside gibi nazım biçimleri ise Fars ve Arap edebiyatından alınmış olup Divan Edebiyatı nazım türleri arasında yer alır.

Doğru Cevap: C

Soru 14

Adını Mehmet Çınarlı’nın sahip olduğu dergiden alan edebî topluluk aşağıdakilerden hangisidir?

Garipçiler

Maviciler

Hisarcılar

Fecr-i Âticiler

İkinci Yeniciler

Açıklama:

Sözü edilen edebî topluluk Hisarcılar'dır. Bu topluluk, adını kurucusu ve önde gelen ismi olan Mehmet Çınarlı'nın 1950'de yayın hayatına başlattığı Hisar dergisinden almıştır. Hisarcılar, öz Türkçeyi ve millî kültürü savunarak modern şiir akımlarına, özellikle de Garipçilere karşı çıkmıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 15

Ok atılır kal'asından
Hak saklasın belasından
Köroğlu'nun narasından
Dağlar gümbür gümbürlenir
Yukarıdaki şiir konusuna göre hangi şiir türü içerisinde yer alır?

Didaktik

Epik

Lirik

Satirik

Pastoral

Açıklama:

Şiirde Köroğlu'ndan bahsedilmesi (ki kendisi bir halk kahramanıdır), kale, ok atılması ve yiğitlik/savaş çağrışımı yapan 'nara' gibi öğelerin kullanılması, eserin temasının kahramanlık ve savaş olduğunu gösterir. Bu tema, Epik Şiir türünün temelini oluşturur.

Doğru Cevap: B

Soru 16

Aşağıdakilerden hangisi yapay destana örnek olarak gösterilebilir?

Manas

Göç

Kalevela

Üç Şehitler Destanı

Mahabharata

Açıklama:

Destanlar, oluşum şekline göre doğal destanlar (anonim, uzun süreçte oluşan) ve yapay destanlar (bilinen bir şair tarafından kısa sürede yazılan) olmak üzere ikiye ayrılır. Şıklarda yer alan yapay destan örneği, bilinen bir yazarın yakın veya tarihi bir olayı destan özelliklerine uygun olarak kaleme aldığı eserdir. Türk edebiyatında buna örnek olarak Nazım Hikmet'in Kuvayı Milliye Destanı veya Fazıl Hüsnü Dağlarca'nın 'Üç Şehitler Destanı' gösterilebilir.

Doğru Cevap: D

Ünite 9

Soru 1

Dinlemenin ilk aşaması aşağıdakilerden hangisidir?

İlgilenme

Anlama

Seçme ve alma

Hatırlama

Hazır bulunma

Açıklama:

Dinleme süreci, işitsel bilginin alınmasından başlayarak yorumlanmasına ve tepki verilmesine kadar uzanan ardışık aşamalardan oluşur. Bu sürecin ilk adımı, ses dalgalarının kulaklar aracılığıyla alınıp sinir sistemi üzerinden beyne iletilmesi olan algılama (duyma) aşamasıdır. Bu aşamayı, mesajın anlamlandırıldığı yorumlama ve sonrasında değerlendirme ve tepki verme izler.

Doğru Cevap: C

Soru 2

Özet çıkarma ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Metnin özünü yansıtan cümleler kullanılmalıdır.

Özet yaparken metinden alınan cümlelerin aslına dokunulmamalıdır.

Öncelikle metin dikkatlice okunmalıdır.

Özet, metnin paralelinde olmalıdır.

Özet, metnin aslını bozmadan metni kısaltma işidir.

Açıklama:

Özet çıkarma, bir metnin ana fikrini ve en kritik destekleyici noktalarını kendi kelimelerimizle kısa ve yoğun bir şekilde yeniden ifade etme sürecidir. Yanlış olan ifade genellikle özetin konuyla ilgili bütün detayları veya örnekleri içeriğinde bulundurması gerektiğini iddia eden bir seçenektir. İyi bir özet tarafsız olmalı ve metnin özüne odaklanmalıdır, detayları elemeyi gerektirir.

Doğru Cevap: B

Soru 3

Aşağıdakilerden hangisi düşüncenin merkezi olarak kabul edilen dört temel dil becerisinden biri değildir?

Konuşma

Okuma

Açıklama

Yazma

Dinleme

Açıklama:

Düşüncenin merkezi olarak kabul edilen dört temel dil becerisi, bir kişinin iletişim kurma ve bilgi edinme yeteneğinin temelini oluşturur. Bunlar: Dinleme, Konuşma, Okuma ve Yazma'dır. Bu becerilerin dışında kalan bir eylem veya yetenek (örneğin: Ezberleme, Yorumlama, Analiz Etme) doğru cevap olacaktır, çünkü bunlar temel iletişim becerileri arasında sayılmazlar.

Doğru Cevap: C

Soru 4

Aşağıdakilerden hangisi aktif dinleyicinin özelliklerinden biri değildir?

Göz teması kurar.

Beden duruşunu ayarlar.

Konuşanın sözünü kesmez.

Mesaja odaklanır.

Anlatılanlarla ilgili tahmin yürütür.

Açıklama:

Aktif dinleyici, sadece işitmeyen, aynı zamanda konuşmacının mesajını anlama ve ona uygun geri bildirim verme çabasında olan kişidir. Aktif dinleyicinin özellikleri arasında göz teması kurmak, empati göstermek, açıklığa kavuşturucu sorular sormak yer alır. Aktif dinleyicinin yapmaması gereken davranış ise konuşmacının sözünü kesmek veya kendi yargılarını dinleme esnasında ön plana çıkarmak gibi dikkat dağıtıcı veya süreci engelleyici eylemlerdir.

Doğru Cevap: E

Soru 5

Aşağıdakilerden hangisi daha kolay unutulur?

Hep aynı zaman ve yerde öğrenilenler

Neşeliyken öğrenilenler

Somut bilgiler

Aralıksız, uzun çalışma ile öğrenilenler

Uykudan önce ve sonra öğrenilenler

Açıklama:

Hafıza çalışmalarına göre, bilginin kalıcılığı onu işleme derinliğine bağlıdır. Genellikle, pasif olarak dinlenen ve anlamlandırılmadan veya kayıt altına alınmadan sadece kısa süreli hafızada tutulan bilgilerin unutulması daha kolaydır. Görsel, yazılı veya not alınarak pekiştirilen bilgilere kıyasla, sadece işitsel olarak algılanan detaylar daha çabuk unutulur.

Doğru Cevap: D

Soru 6

Özet çıkarma ile ilgili verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

Özet gereksiz ayrıntılardan arındırılmalıdır.

Cümleler okunan metinden aynen alınmalıdır.

Açık, anlaşılır cümleler kurulmalıdır.

Özet gerektiğinde şekiller ve çizimlerle zenginleştirilmelidir.

Metnin özünü yansıtan cümleler kullanılmalıdır.

Açıklama:

Özet çıkarmanın temel kuralı, metnin ana mesajını koruyarak uzunluğunu azaltmaktır. Yanlış olan bilgi, özetin orijinal yazarın cümlelerini ve kelime seçimlerini aynen içermesi gerektiğini iddia eden seçenektir. Aksine, iyi bir özet kendi kelimelerimizle yazılmalı, sade bir dil kullanmalı ve sadece temel noktaları yansıtmalıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 7

Not alma ile ilgili verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

Dinleyici sadece not tutmaya odaklanmalıdır.

Not alırken aktif dinleme yapılmalıdır.

Notlar okunaklı bir yazı ile yazılmalıdır.

Anlaşılır kısaltmalar kullanılmalıdır.

Önemli noktalar ve örnekler not edilmelidir.

Açıklama:

Etkili not alma, seçici olmayı, kısaltmalar ve semboller kullanmayı ve konuşmacının her kelimesini yazmaktan kaçınmayı gerektirir. Yanlış olan bilgi, not alırken bütün konuşmayı harfi harfine yazmanın zorunlu olduğunu veya notların hemen gözden geçirilmesine gerek olmadığını belirten seçenektir. Oysa notlar, unutulmayı engellemek için derhal gözden geçirilmelidir.

Doğru Cevap: A

Soru 8

Aşağıdakilerden hangisi iyi bir dinleyicinin özelliklerinden değildir?

Zengin bir kelime hazinesine sahiptir.

Konuşmacının hatalarına takılmaz.

Konuşmacının sözünü kesmez.

Konuşma sırasında not alır.

Mesajdan çok konuşmacıya odaklanır.

Açıklama:

İyi bir dinleyici, konuşmacıya saygı gösteren, dikkatini dağıtan unsurlardan kaçınan ve önyargılı yaklaşmayan kişidir. İyi bir dinleyicinin özelliği olmayan bir davranış, konuşmacıyı sürekli yargılamak, sözünü kesmek veya dinlemek yerine cevap hazırlamaya odaklanmaktır.

Doğru Cevap: E

Soru 9

Dinleyicinin de konuşmacıya sözlü ya da sözsüz ifadelerle katkı sağladığı dinleme çeşidi aşağıdakilerden hangisidir?

Empatik dinleme

Aktif dinleme

Bilgilendirici dinleme

Takdir edici dinleme

Tanımlayıcı dinleme

Açıklama:

Dinleyicinin konuşmacıya geri bildirimle (baș sallama, sözlü onay, kısa ifadeler) katkı sağladığı dinleme çeşidi aktif dinlemedir. Aktif dinleme, karşılıklı etkileşim esasına dayanır ve dinleyicinin, anladığını veya merak ettiklerini anında sözlü veya sözsüz ifadelerle belirtmesini içerir, böylece konuşmacı da kendini daha rahat ifade eder.

Doğru Cevap: B

Soru 10

Aşağıdakilerden hangisi dinleme sürecinin parçalarından biri değildir?

Seçme ve alma

Hazır bulunma

Hatırlama

Yorumlama

Anlama

Açıklama:

Dinleme süreci, bilginin algılanması, işlenmesi ve tepki verilmesi gibi temel adımları içerir. Bu adımlar genellikle Algılama, Yorumlama, Değerlendirme ve Tepki Verme'dir. Bu dört ana aşamanın dışında kalan herhangi bir eylem (örneğin: Okuma, Kopyalama, Ezberleme) dinleme sürecinin doğrudan bir parçası değildir.

Doğru Cevap: D

Soru 11

Karşıdaki kişinin duygularını ve hislerini anlamaya yönelik dinleme çeşidi aşağıdakilerden hangisidir?

Empatik dinleme

Yüzeysel dinleme

Eleştirel dinleme

İlişkisel dinleme

Takdir edici dinleme

Açıklama:

Karşıdaki kişinin sadece söylediklerini değil, aynı zamanda duygularını, hislerini ve bakış açısını anlamaya yönelik dinleme çeşidi empatik dinlemedir. Empatik dinlemede amaç, kendimizi konuşmacının yerine koyarak, yargılamadan onu anlamaktır. Bu dinleme türü, güçlü bir duygusal bağ kurulmasını sağlar.

Doğru Cevap: A

Soru 12

Aşağıdakilerden hangisi daha çabuk unutulur?

Olumlu, çarpıcı, ilginç, renkli bilgiler

Üzerinde düşünülerek öğrenilenler

Değişken zaman ve yerde öğrenilenler

İsteyerek, yüksek motivasyonla öğrenilenler

Mutlu, neşeliyken öğrenilenler

Açıklama:

Tekrar etme ve aktif işleme derinliği, bilginin kalıcılığını etkiler. Genellikle, pasif olarak alınan ve anlamlandırılmadan hafızaya atılmaya çalışılan bilgilerin unutulması daha çabuk olur. Bu, özellikle dinleme yoluyla alınan ve hemen not alınmayan bilgilerin kalıcılığının düşük olması demektir.

Doğru Cevap: C

Soru 13

Eser hakkında detaylı bir okumanın yapılmadığı, tam olarak bir anlamanın ortaya çıkmadığı okuma türü aşağıdakilerden hangisidir?

Göz atarak okuma

Gözden geçirme

Serbest okuma

Dikkatli okuma

Çalışmak için yapılan okuma

Açıklama:

Detaylı anlama amacı taşımayan, metnin genel konusunu veya ana fikrini hızla kavramak için yapılan okuma türüne göz gezdirme (Skimming) denir. Bu yöntemde okuyucu, metnin tamamını okumaz; başlıklar, alt başlıklar, giriş ve sonuç paragrafları gibi ana kısımlara odaklanarak hızlıca genel bir izlenim edinir.

Doğru Cevap: A

Soru 14

Aşağıdakilerden hangisinin çabuk unutulması beklenir?

Neşeliyken öğrenilenlerin

Çok tekrarlanan bilgilerin

İsteyerek öğrenilenlerin

Uykudan önce ve sonra öğrenilenlerin

Pasif dinleme ile öğrenilenlerin

Açıklama:

Bu soru, bilginin kalıcılığı ilkesini tekrar etmektedir. Bilgiyi uzun süreli bellekte tutmak için tekrar etmek, not almak ve anlamlandırmak gerekir. Bunlardan yoksun olan, özellikle de sadece bir kez duyulan veya okunan, tekrar edilmeyen bilgi parçalarının çabuk unutulması beklenir.

Doğru Cevap: E

Soru 15

Aşağıdakilerden hangisi not alırken dikkat edilmesi gereken hususlardan biri değildir?

Konuşmacının temas ettiği noktaları not almak

Tutulan notun ana tezini iyi tespit etmek

Kısaltma dili oluşturmak

Konuşmacının sözlerini doğrudan kâğıda geçirmek

Tutulan notları gözden geçirmek

Açıklama:

Not alırken temel amaç, konuşmacının ana fikirlerini hızlı ve etkili bir şekilde kaydetmektir. Dikkat edilmesi gerekenler arasında anahtar kelimelere odaklanmak ve kısaltmalar kullanmak bulunur. Not alırken yapılmaması gereken, yani hususlardan biri olmayan davranış, notların estetik görünümüne aşırı odaklanarak hızdan ödün vermek veya konuşmacının her kelimesini eksiksiz yazmaya çalışmaktır. Bu, bilgiyi kaçırmaya neden olur.

Doğru Cevap: D

Soru 16

I.Metnin özünü yansıtan cümleler kullanmak
II. Konuyla ilgili bütün detayları içeriğinde bulundurmak
III. Sade ve açık bir dil kullanmak
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri iyi bir özetin taşıması gereken özellikler arasında yer alır?

Yalnız I

Yalnız II

I ve II

I ve III

I, II ve III

Açıklama:

İyi bir özetin taşıması gereken özellikler: I. Metnin özünü yansıtan cümleler kullanmak (Doğru - Temel mesajı vermelidir). II. Konuyla ilgili bütün detayları içeriğinde bulundurmak (Yanlış - Özetin amacı detayları elemek, sadece ana noktaları bırakmaktır). III. Sade ve açık bir dil kullanmak (Doğru - Okuyucunun kolayca anlaması sağlanır). Dolayısıyla I ve III, iyi bir özetin temel özelliklerindendir.

Doğru Cevap: D

Soru 17

I. Konuşmacıların bütün söylediklerini kayıt altına alır.
II. Sıklıkla okuma yaparak kelime hazinesini geliştirir.
III. Etkili soru sorma becerisine sahiptir.
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri iyi bir dinleyicinin özellikleri arasında yer alır?

Yalnız I

I ve II

I ve III

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

İyi bir dinleyici, dinleme sürecini etkin bir şekilde yönetir: I. Konuşmacıların bütün söylediklerini kayıt altına alır (Yanlış - Seçici ve filtreleyici olmalıdır, her kelimeyi kaydetmez). II. Sıklıkla okuma yaparak kelime hazinesini geliştirir (Doğru - Kelime hazinesi, duyulanları anlama ve yorumlama becerisini artırır). III. Etkili soru sorma becerisine sahiptir (Doğru - Aktif dinleme ve konuyu derinleştirme becerisinin göstergesidir). Bu nedenle II ve III iyi bir dinleyicinin özellikleri arasında yer alır.

Doğru Cevap: D

Soru 18

Aktif dinleme becerisine sahip biri, dinleme sürecinde aşağıdaki davranışlardan hangisini yapmamalıdır?

Konuşmacıyı rahatsız etmemek için, konuşmacıyla göz teması kurmaz.

Son sözü söylemek için çabalamaz.

Konuşmacıyı suçlamadan dinler.

Konuşmacıya sıkıldığını gösteren davranışlardan kaçınır.

Beden duruşunu konuşan kişiye göre ayarlar.

Açıklama:

Aktif dinleme becerisine sahip bir kişi, konuşmacının mesajını yargılamadan ve dikkatini dağıtmadan almaya odaklanmalıdır. Yapmaması gereken davranış, konuşmacı henüz bitirmeden sözünü kesmek, kendi vereceği cevabı zihninde hazırlarken dinlemeyi bırakmak veya konuşmacıyı eleştirel bir süzgeçten geçirmektir. Bu eylemler, iletişimin akışını bozar ve empati kurmayı engeller.

Doğru Cevap: A

Soru 19

Aşağıdakilerden hangisi dinleme süreçlerinden biri değildir?

Seçme ve alma

İlgilenme / hazır bulunma

Anlama

Hatırlama

Değerlendirme

Açıklama:

Dinleme süreci, Algılama (Duyma), Yorumlama (Anlama), Değerlendirme ve Tepki Verme olmak üzere ardışık aşamalardan oluşur. Bu temel bilişsel ve davranışsal adımların dışında kalan bir eylem (örneğin: Tartışma, Ezberleme, Okuma) dinleme süreçlerinden biri sayılmaz.

Doğru Cevap: E

Ünite 10

Soru 1

Bir konuşmacı iyi vurgu yapamıyor ve konuşmasına ahenk katamıyorsa aşağıdaki konuşma kusurlarından hangisi söz konusudur?

Gevşeklik

Atlama

Pelteklik

Güçsüzlük

Kekemelik

Açıklama:

Konuşmacının ses tonunu değiştirememesi, konuşmasına iniş çıkış katamaması ve vurguları doğru yapamaması durumunda ortaya çıkan kusur Monotonluk (Tekdüzelik) olarak adlandırılır. Monotonluk, dinleyicinin ilgisini hızla kaybetmesine yol açar çünkü konuşmada ritim ve ahenk bulunmamaktadır. Etkili bir konuşmada, anlamı güçlendirmek ve ilgiyi sürdürmek için vurgu ve tonlama hayati öneme sahiptir.

Doğru Cevap: D

Soru 2

Aşağıdakilerden hangisi etkili bir konuşmacının özellikleri arasında yer almaz?

İkna edicidir.

Derin bir genel kültüre sahiptir.

Dış görünüşleri çok önemli değildir.

En temel özelliği kendine güvendir.

Konuştuğu dilin özelliklerini ve inceliklerini bilmelidir.

Açıklama:

Etkili bir konuşmacının temel özellikleri arasında konuya hakimiyet, dinleyiciye saygı, iyi telaffuz (diksiyon), uygun ses tonu ve jest/mimik kullanımı bulunur. Etkili bir konuşmacının özellikleri arasında yer almayacak olan durumlar, konuşma kusurları veya hazırlıksızlık işaretleridir. Örneğin, Monoton bir ses tonu kullanmak, hazırlıksız konuşmak veya dinleyici kitlesini hiçe saymak etkili konuşmacı özelliği değildir.

Doğru Cevap: C

Soru 3

Beslenme gibi, yürümek ve hareket etmek gibi doğal, doğal olduğu kadar zorunlu bir ihtiyaçtır. Bu konuşma çeşidi için bir ön hazırlığa gerek duyulmamaktadır.
Verilen açıklamada işlevlerine göre konuşma çeşitlerinin hangisinden bahsedilmektedir?

İnandırıcı konuşma

Günlük konuşma

Bilgilendirici konuşma

Tartışma

Etkili konuşma

Açıklama:

Konuşma çeşitleri işlevlerine göre ayrılır. Beslenme veya yürüme gibi doğal ve zorunlu bir ihtiyaç olarak kabul edilen ve özel bir hazırlık gerektirmeyen konuşma çeşidi Gündelik Konuşma veya Hazırlıksız Konuşma olarak adlandırılır. Bu tür konuşmalar genellikle günlük hayatta, sosyal ilişkilerde kendiliğinden ortaya çıkar ve temel iletişimsel ihtiyaçları karşılar.

Doğru Cevap: B

Soru 4

Aşağıdakilerden hangisi iletişimin unsurlarından biri değildir?

Verici

Mesaj

Kanal

Haber

Alıcı

Açıklama:

İletişim sürecinin temel unsurları şunlardır: Kaynak (Gönderici), Mesaj (İleti), Kanal (Ortam), Alıcı (Hedef), Geri Bildirim ve Gürültü. Bu unsurlardan biri olmayan bir seçenek, iletişimin zorunlu unsuru değildir. (Örn: Zaman, Konuşma Kusuru vb.)

Doğru Cevap: D

Soru 5

Aşağıdakilerden hangisi konuşmayı meydana getiren unsurlardan biri değildir?

Solunum

Ses

Boğumlama

Kelime hazinesi

Bilgi

Açıklama:

Konuşma eylemini meydana getiren unsurlar, konuşmacının fizyolojik, psikolojik ve dilsel yetenekleriyle ilgilidir. Bunlar arasında Konuşmacı, Dinleyici, Dil, Ses ve Nefes gibi temel bileşenler yer alır. Konuşmanın sonucunda ortaya çıkan Geri Bildirim gibi kavramlar genel iletişim sürecinin bir unsuru olarak kabul edilse de, konuşmanın doğrudan yapısal unsurlarından biri değildir.

Doğru Cevap: E

Soru 6

Belli bir karar vermek ve sonuca ulaşmak için sıkça başvurulan konuşma türü aşağıdakilerden hangisidir?

Tartışmacı konuşma

Günlük konuşma

Bilgilendirici konuşma

İnandırıcı konuşma

İçsel konuşma

Açıklama:

Belli bir karar vermek, fikirleri tartışmak ve ortak bir sonuca ulaşmak amacıyla yapılan konuşma türü Tartışma (Müzakere) veya Panel gibi katılımcıların fikir alışverişinde bulunduğu konuşma türleridir. Bu tür konuşmalar, farklı görüşlerin değerlendirilmesiyle sağlıklı kararlar alınmasına yardımcı olur.

Doğru Cevap: A

Soru 7

Genel olarak “Ne söylediğiniz değil, nasıl söylediğiniz önemlidir.” cümlesi konuşmanın hangi unsuruna işaret etmektedir?

Ses

Telaffuz

Beden dili

Boğumlama

Anlatım

Açıklama:

"Ne söylediğiniz değil, nasıl söylediğiniz önemlidir," cümlesi konuşmanın içeriğinden ziyade Sunuş Biçimi, Ses Tonu, Vurgu, Jest ve Mimikler gibi Konuşmanın Tarzı (Delivery) veya Diksiyon unsuruna işaret eder. Etkili bir iletişimde, mesajın alıcıya nasıl ulaştırıldığı, mesajın anlaşılırlığı ve ikna gücü açısından merkezi bir rol oynar.

Doğru Cevap: C

Soru 8

Aşağıdakilerden hangisi konuşma kusurlarından biri değildir?

Güçsüzlük

Gevşeklik

Atlama

Parazit sesler

Yetersizlik

Açıklama:

Konuşma kusurları, akıcılığı, anlaşılırlığı veya telaffuzu olumsuz etkileyen durumlardır (Kekemelik, Tıkanma, Monotonluk vb.). Akıcılık (Fluency) ise, tam tersine, kusursuz ve doğal bir konuşmanın özelliğidir. Bu nedenle, Akıcılık bir konuşma kusuru değildir.

Doğru Cevap: E

Soru 9

Düşüncenin kodlanması iletişim sistemindeki hangi ögenin görevidir?

Kanal

Verici

Mesaj

Geribildirim

Alıcı

Açıklama:

İletişim sürecinde düşüncenin kodlanması, kaynağın (göndericinin) zihnindeki fikri, alıcının anlayabileceği sembollere (dil, kelimeler, işaretler) dönüştürme eylemidir. Bu görev, iletişimi başlatan öğe olan Kaynak (Gönderici) tarafından yerine getirilir.

Doğru Cevap: B

Soru 10

Konuşma sırasında ee, ıı, şey, filan vb. sesleri çıkarma hangi konuşma kusurudur?

Atlama

Kekemelik

Kesiklik

Parazit sesler

Güçsüzlük

Açıklama:

Konuşma sırasında anlamı olmayan, gereksiz ve akıcılığı bozan "ee, ıı, şey, filan" gibi sesler çıkarılması, konuşmacının ne söyleyeceğini düşünmek için zaman kazanma çabası veya alışkanlık sonucu ortaya çıkan Tıkanma (Duraklama) kusurudur. Bu durum, dinleyicinin dikkatini dağıtır ve konuşmanın profesyonelliğini azaltır.

Doğru Cevap: D

Soru 11

“Bu gasteyi alabilir miyim?” cümlesinde hangi konuşma bozukluğunun örneği vardır?

Atlama

Pelteklik

Kekemelik

Parazit sesler

Tembellik

Açıklama:

"Bu gasteyi alabilir miyim?" cümlesinde "gazete" kelimesindeki seslerin yer değiştirmesi veya yanlış seslendirilmesi söz konusudur. Bu, Artikülasyon Bozukluğu (eklemleme hatası) olarak adlandırılır. Özellikle seslerin yer değiştirmesi durumuna Metatez denir ve bu, kelimelerin doğru telaffuz kurallarına uyulmaması sonucu ortaya çıkan bir konuşma kusurudur.

Doğru Cevap: A

Soru 12

İnsan beyninin dikkat süresinin sınırlı olduğunu bilen bir konuşmacı aşağıdakilerden hangisine dikkat eder?

Konuşmanın uzunluğu

Dikkat çekici başlangıç

İlgi çekici olma

Belge ve doküman gösterme

Kısa cümlelerle konuşma

Açıklama:

İnsan beyninin dikkat süresi sınırlıdır. Bu kısıtlamayı bilen bir konuşmacı, dinleyicinin ilgisini canlı tutmak için konuşmasını kısa ve öz tutmaya, ana fikirlere odaklanmaya, önemli noktaları vurgulamaya ve konuşmanın süresini dikkat aralığına uygun tutmaya dikkat eder. Aksi takdirde, dinleyici yorulur ve mesajın tamamı algılanamaz.

Doğru Cevap: A

Soru 13

“Herhalde sen beni tanımıyorsun galiba.” cümlesinde hangi yanlışlık yapılmıştır?

İfadenin sıcak olmaması

Argo ve kaba sözcükler kullanımı

Sabırsızlık

Kapalı anlatım

Benzer anlamlı sözcükler kullanımı

Açıklama:

"Herhalde sen beni tanımıyorsun galiba." cümlesinde hem "herhalde" hem de "galiba" kelimeleri aynı anlama (tahmin, olasılık) gelmektedir. İki eş anlamlı sözcüğün birlikte kullanılması anlatımda gereksiz söz kullanımına yol açarak anlatım bozukluğuna neden olur. Bu, konuşmanın netliğini ve ekonomikliğini bozan bir hatadır.

Doğru Cevap: E

Soru 14

Özellikle iki dil bilen kişilerde görülen konuşma kusuru aşağıdakilerden hangisidir?

Kekemelik

Gevşeklik

Atlama

Parazit sesler

Güçsüzlük

Açıklama:

Özellikle iki dil bilen kişilerde, bir dildeki kelimeleri veya yapıları diğer dile aktarma eğilimi (code-switching) görülebilir. Bu durum, konuşma sırasında gereksiz veya uygunsuz biçimde Yabancı Kelime Kullanımı kusuruna yol açar. Konuşmacı, hedef dildeki uygun kelimeyi bulmakta zorlandığında veya kültürel alışkanlık nedeniyle diğer dildeki kelimeyi kullanır, bu da akıcılığı bozabilir.

Doğru Cevap: D

Soru 15

Aşağıdakilerden hangisi konuşma çeşitleri arasında yer almaz?

Bilgilendirici konuşma

Tartışma

İnandırıcı konuşma

Günlük konuşma

Eleştirel konuşma

Açıklama:

Konuşma çeşitleri genellikle hazırlık durumuna (Hazırlıklı, Hazırlıksız) veya amacına (Gündelik, Tartışma, Topluluk Önünde Konuşma, Söylev) göre sınıflandırılır. Yazma (Writing) faaliyeti ise konuşmanın aksine, dilin yazılı formda ifade edilmesidir ve bir konuşma çeşidi değildir.

Doğru Cevap: E

Soru 16

Konuşma faaliyetini destekleyen dil ………........… olarak adlandırılmaktadır.
Cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

günlük konuşma dili

ölçünlü dil

standart dil

beden dili

eleştirel dil

Açıklama:

Konuşma faaliyetini destekleyen, doğru sesletim, vurgu, tonlama ve akıcılık kurallarını öğreten dil becerisi alanı Diksiyon (Elocution/Diction) olarak adlandırılmaktadır. Diksiyon, konuşmanın etkili, anlaşılır ve estetik açıdan başarılı olması için önemlidir. Dolayısıyla cümlede boş bırakılan yere Diksiyon kelimesi getirilmelidir.

Doğru Cevap: D

Soru 17

Fiziksel sebeplerle veya yaşanılan bir travma sonucu ortaya çıkan konuşma kusurudur. Konuşma esnasında hecelerin tekrar edilmesi şekilde görülebilir. Düzenli egzersizlerle aşılabilecek bir sorundur.
Paragrafta anlatılan konuşma kusuru aşağıdakilerden hangidir?

Gevşeklik

Atlama

Kekemelik

Güçsüzlük

Parazit sesler

Açıklama:

Fiziksel sebeplerle veya yaşanılan bir travma sonucu ortaya çıkan, konuşma esnasında hecelerin tekrar edilmesi, seslerin uzatılması veya konuşmanın akıcılığının kesintiye uğraması şeklinde görülen konuşma kusuru Kekemelik (Stuttering) olarak adlandırılır. Bu kusur, konuşmanın ritminde bozulmaya neden olur ve düzenli egzersizler ve terapi ile aşılabilir bir sorundur.

Doğru Cevap: C

Soru 18

Aşağıdakilerden hangisi konuşmayı meydana getiren unsurlardan biri değildir?

Ses

Solunum

Boğumlama

Örgütleme

Kelime hazinesi

Açıklama:

Bu soru (234491 ile aynı), konuşma eyleminin doğrudan yapısal unsurlarını sormaktadır. Konuşmayı meydana getiren unsurlar Konuşmacı, Dinleyici, Dil, Ses ve Nefes gibi temel bileşenlerdir. Konuşma eyleminin kendisinden sonra oluşan Geri Bildirim gibi kavramlar veya Konuşma sürecine dahil olmayan Yazılı Metin konuşmayı meydana getiren unsurlardan biri değildir.

Doğru Cevap: D

Ünite 11

Soru 1

Bakışların karşıdaki insanın gözleri ve ağzı arasındaki kısma yönelmesi olarak adlandırılmaktadır. Bu daha çok resmî bir bakıştır.
Açıklaması yapılan bakış çeşidi aşağıdakilerden hangisidir?

Sosyal bakış

İş bakışı

Derin bakış

Yan bakış

Dik bakış

Açıklama:

Bakışların karşıdaki insanın gözleri ve ağzı arasındaki kısma yönelmesi, yani yüzün üst kısmındaki bu üçgen alana odaklanılması, resmî bakış (official gaze) olarak adlandırılır. Bu bakış, genellikle ciddiyet ve profesyonellik gerektiren, resmî toplantılar gibi ortamlarda kullanılır ve daha mesafeli bir iletişim kurmayı sağlar.

Doğru Cevap: B

Soru 2

Beden dili davranışlarında göz bebeklerinin büyümesi aşağıdakilerden hangisini işaret eder?

Kişinin ilgisinin azalmaya başladığını ya da kaygılandığını

Kişinin öfkelendiğini, mutsuz olduğunu

Kişinin bir şeyi olumsuz ya da şüpheli gördüğünü

Gördüklerinin, duyduklarının ve hissettiklerinin kişiyi ilgilendirdiğini hatta heyecanlandırdığını

Beynin bir sorunun çözümüne odaklandığını

Açıklama:

Göz bebeklerinin büyümesi, yani pupil dilatasyonu, beden dilinde genellikle kişinin ilgilenme, hoşlanma, heyecanlanma veya çekicilik hissetme gibi yoğun ve pozitif duygusal uyarılma yaşadığını işaret eder. Bu durum, bilinçli kontrolümüz dışında gerçekleşen fizyolojik bir tepkidir.

Doğru Cevap: D

Soru 3

Yalan söylediğinizde, kendinizi gergin hissettiğinizde, aynı fikirde olmadığınızda, kendinizi kapana kısılmış hissettiğinizde veya bir konuda karşı düşüncede olduğunuzda beden dili nasıl bir etki oluşturur?

Alternatif

Çelişkili

Tamamlayıcı

Tekrarlayıcı

Açıklayıcı

Açıklama:

Yalan, gerginlik veya karşıt düşünce durumlarında beden dili genellikle kapalı, savunmacı ve kısıtlayıcı bir etki oluşturur. Bu durum, özellikle kolları veya bacakları çaprazlama (fiziksel bariyer oluşturma), kendini geri çekme veya huzursuz hareketler (kıpırdanma, nesnelerle oynama) şeklinde kendini gösterir. Bu hareketler kişinin iç gerginliğini ve rahatsızlığını yansıtır.

Doğru Cevap: B

Soru 4

İletişimde gözlerin kullanımı ile ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?

Anlatılan konuya duyulan ilgi azaldıkça göz kapakları birbirine yaklaşmaya başlar.

İnsan bir konuyla ilgilendiğinde göz bebekleri büyür.

Konuşulan kişinin sürekli gözlerinin içine bakılmalıdır.

Konuşurken karşıdaki insandan gözler kaçırılmamalıdır.

Göz temasının kurulamaması iletişimde sorunlara yol açabilir.

Açıklama:

Gözler iletişimde duygusal durumu yansıtmak, geri bildirim vermek, konuşma sırasını düzenlemek ve ilgi seviyesini göstermek gibi pek çok işleve sahiptir. Gözler, genellikle duygusal durumu en açık yansıtan ve samimiyet hakkında en doğru ipuçlarını veren beden dili ögelerindendir. (Sorunun yanlış olan bilgisini bilmemekle birlikte, gözlerin bu sayılan temel işlevleri doğrudur.)

Doğru Cevap: C

Soru 5

Aşağıdakilerden hangisi bakış çeşitlerinden biri değildir?

İş bakışı

Yan bakış

Sosyal bakış

Eleştirel bakış

Derin bakış

Açıklama:

Temel bakış çeşitleri genellikle bakışın yönlendirildiği alana ve amaca göre sınıflandırılır. Başlıca türler şunlardır: Resmî bakış (göz-ağız), sosyal bakış (göz-ağız-çene genel üçgeni) ve özel/yakın bakış (gözler-göğüs hizası). (Seçenekler olmadan, bu üç temel tür dışındaki herhangi bir seçenek doğru cevap olacaktır.)

Doğru Cevap: D

Soru 6

Başın omuzlara yaklaştırılarak dudakların büzülmesi beden dili açısından nasıl bir anlam verir?

Onaylama

Reddetme

Memnuniyet

Korkma

Tereddüt

Açıklama:

Başın omuzlara yaklaştırılarak dudakların büzülmesi, beden dilinde genellikle şüphecilik, hoşnutsuzluk veya olumsuz değerlendirme anlamına gelir. Dudakların büzülmesi, kişinin duyduğu veya gördüğü şeye karşı fikir birliğinde olmadığını veya kabul etmediğini gösteren bir yüz ifadesidir.

Doğru Cevap: E

Soru 7

“Burun kıvırmak” deyimi beden dili açısından nasıl yorumlanabilir?

Beğenmemek

Tasvip etmemek

Kabul etmemek

Tiksinmek

Küçük görmek

Açıklama:

“Burun kıvırmak” deyimi, beden dilinde küçümseme, beğenmeme, iğrenme veya aşağılama duygularını ifade eden bir mimiktir. Bu hareket, kişinin sunulan duruma veya fikre karşı olumsuz ve reddedici bir tutum sergilediğini gösterir.

Doğru Cevap: A

Soru 8

Aşağıdaki ifadelerden hangisi çok dikkatli dinlemek anlamına gelen bir beden dili davranışı içermektedir?

Kulak kabartmak

Kulak kesilmek

Göz dikmek

Kafa sallamak

Kulağını çekmek

Açıklama:

Çok dikkatli dinlemek anlamına gelen beden dili davranışı genellikle konuşmacıya doğru eğilme ve başın hafifçe yana yatırılması ile karakterize edilir. Bu duruş, kişinin açık olduğunu ve söylenenlere tamamen odaklandığını gösterir. Ayrıca sabit ve ilgili göz teması da bu jesti destekler.

Doğru Cevap: B

Soru 9

Bakışların karşıdaki insanın gözleri ve ağzı arasındaki kısma yönelmesi hangi tür bakıştır?

İş bakışı

Yan bakış

Sosyal bakış

Eleştirel bakış

Derin bakış

Açıklama:

Bakışların karşıdaki insanın gözleri ve ağzı arasındaki kısma yönelmesi resmî bakış (official gaze) olarak adlandırılır. Bu bakış çeşidi, iletişimin resmî ve ciddi bir çerçevede tutulmasını sağlar ve güç/otoriteyi vurgular.

Doğru Cevap: A

Soru 10

Başın, konuşulan kişiye doğru yönelerek eğilmesi aşağıdaki davranışların hangisi ile ilgilidir?

Tehdit

Onaylama

Takdir etme

Dikkatli dinleme

Alay etme

Açıklama:

Başın konuşulan kişiye doğru yönelerek eğilmesi, o kişiye ve söylediklerine karşı yoğun bir ilgi ve dikkat gösterildiğini belirtir. Bu davranış, aynı zamanda anlama çabası ve açık olma haliyle de ilgilidir.

Doğru Cevap: D

Soru 11

Duyguları, düşünceleri belirtecek biçimde yüzde beliren kımıldanışlar beden dili ögelerinden hangisidir?

Jestler

Baş hareketleri

Makyaj

Mimikler

Bakış

Açıklama:

Duyguları ve düşünceleri belirtecek biçimde yüzde beliren kımıldanışlar ve hareketler mimikler olarak adlandırılır. Mimikler, beden dilinin en hızlı ve en evrensel ögelerinden olup, sevinç, öfke, korku gibi temel duygusal durumları yansıtır.

Doğru Cevap: D

Soru 12

Gözbebeklerinin büyümesi aşağıdaki durumların hangisinde gerçekleşir?

Heyecan

Üzüntü

Alınganlık

Mutsuzluk

Uykusuzluk

Açıklama:

Gözbebeklerinin büyümesi (pupil dilatasyonu), genellikle düşük ışıktan bağımsız olarak, kişinin duygusal uyarılma yaşadığı durumlarda gerçekleşir. Bu, ilgi, heyecanlanma, hayranlık veya çekicilik gibi pozitif duygulara verilen bilinçsiz bir tepkidir.

Doğru Cevap: A

Soru 13

Öğretmenin derse başlamadan önce sınıfta sessizliği sağlamak için tahtaya vurarak yüksek sesle konuşması, beden dilinin iletişimi hangi yönlerden etkilediğini gösterir?

Tekrarlayıcı

Çelişkili

Düzenleyici

Alternatif

Tamamlayıcı

Açıklama:

Öğretmenin tahtaya vurarak yüksek sesle konuşması (non-verbal ses tonu ve jest), beden dilinin iletişimi düzenleme (regulating) işlevini gösterir. Bu hareket, iletişimin akışını kontrol etmeyi, dikkati çekmeyi ve sözel mesajın (sessizliği sağlama) etkisini artırmayı amaçlar.

Doğru Cevap: A

Soru 14

“Gözler kalbin aynasıdır.” ifadesi beden dili açısından nasıl yorumlanabilir?

Gözler, duygu ve düşünceleri en iyi yansıtan organdır.

Gözler, karşı tarafın hareketlerini yansıtır.

Gözlerine bakarak insanların karakterini anlatabiliriz.

Göz renkleri beden dilini yansıtır.

Gözleri parlak olan insanları güçlü karakterler olarak tanımlayabiliriz.

Açıklama:

“Gözler kalbin aynasıdır.” ifadesi, beden dili açısından gözlerin duygusal ve zihinsel durumu en dürüst şekilde yansıttığı anlamına gelir. Gözler, kişinin samimiyetini, ilgisini, korkusunu veya gizlemeye çalıştığı duyguları en az kontrol edilebilen yolla açığa vurur.

Doğru Cevap: A

Soru 15

Beden dili ögelerinden gözlerin ifade ettiği mesajlarla ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Göz bebekleri ortamın ışık durumuna göre değişiklik göstermez.

Göz kapaklarının birbirinden uzaklaşması bir olaya karşı ilgisizliğin göstergesidir.

Göz bebeklerinin küçülmesi kişinin heyecanlandığını anlatır.

Konuşma esnasında göz teması kesinlikle kurulmamalıdır.

Göz bebeklerinin sağa ya da sola kayması kişilerin düşünceleri hakkında fikir verir.

Açıklama:

Beden dili ögelerinden gözler, duygusal durumları yansıtma, ilgi gösterme ve sosyal etkileşimi başlatma/sürdürme gibi mesajlar iletir. Göz teması süresi, kalitesi ve yönü, iletişimin samimiyet derecesi ve ilişkinin doğası hakkında önemli bilgiler sunar.

Doğru Cevap: E

Ünite 12

Soru 1

Başı öne eğik, göz teması kurmaktan kaçınan bir çocuğun beden duruşu aşağıdakilerden hangisiyle ifade edilir?

Utanmış

Heyecanlanmış

Ürkmüş

Şüphelenmiş

Korkmuş

Açıklama:

Başı öne eğmek ve göz teması kurmaktan kaçınmak, sözsüz iletişimde genellikle çekingenlik, utangaçlık, düşük benlik saygısı veya suçluluk duygusunun bir göstergesidir. Bu duruş, kişinin kendini korunmasız hissettiğini veya iletişimden kaçınmak istediğini belli eder.

Doğru Cevap: A

Soru 2

Seçilen aksesuarlar, kişinin dış görünüşüne kattıklarının yanı sıra aşağıdakilerden hangisini yansıtır?

Hobilerini

Zevklerini

Düşüncelerini

Takıntılarını

Ayrıcalıklarını

Açıklama:

Aksesuarlar (saat, takı, çanta, vb.) kişinin statüsünü, sosyal sınıfını, ekonomik durumunu ve kişisel kimliğini yansıtan güçlü sözsüz iletişim araçlarıdır. Seçimler, bireyin ait olduğu kültürel veya sosyal grubu da işaret edebilir.

Doğru Cevap: C

Soru 3

El parmaklarıyla uğraşan ve ayak parmağıyla yeri delmeye çalışan birinin bu davranışı aşağıdakilerden hangisiyle ifade edilir?

Sinirlilik

Korku

Kötümserlik

Heyecan

İç huzursuzluğu

Açıklama:

Parmaklarla oynamak, bir yeri karıştırmak veya ayak parmağıyla yere vurmak gibi hareketler, kişinin gergin, kaygılı, sıkılmış veya rahatsız olduğunu gösteren adaptörler (kendini yatıştırma hareketleri) olarak adlandırılır. Bu hareketler içsel stresi dışa vurur.

Doğru Cevap: E

Soru 4

Kendinizden emin olduğunuz durumlarda beden diliniz aşağıdaki etkilerden hangisini oluşturur?

Alternatif

Çelişkili

Tamamlayıcı

Tekrarlayıcı

Açıklayıcı

Açıklama:

Kendinizden emin olduğunuzda beden dilinizde oluşan dik duruş, açık jestler ve kararlı göz teması, karşınızdaki kişilerde güvenilirlik, yetkinlik ve otorite algısı oluşturur. Bu, mesajınızın daha ikna edici ve etkili olmasını sağlar.

Doğru Cevap: C

Soru 5

İletişimde eller ve kolların kullanımı ile ilgili verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

Ellerimiz karşımızdakileri suçlayıcı anlamlar içerebilir.

Eller ve kollar beden dili orkestrasının şefleri olarak tanımlanabilir.

Kol kavuşturma örtülü bir engel anlamı taşır.

Ellerin ağzı kapatması yalan söylendiği anlamını taşıyabilir.

Avuçların açık tutulması karşımızdakilerden bir şeyler gizlediğimizi çağrıştırabilir.

Açıklama:

Kolların ve ellerin kullanımı, iletişimin önemli bir parçasıdır (jestler). Yanlış bilgi, genellikle kapalı jestlerle ilgilidir. Örneğin, kolların göğüste kavuşturulması, genellikle savunma, kapanma veya iletişime isteksizlik anlamına gelirken, açık jestler dürüstlüğü gösterir.

Doğru Cevap: E

Soru 6

Aşağıdakilerden hangisi beden dilinin ögelerinden olan mesafenin çeşitlerinden biri değildir?

İletişim alanı

Mahrem alan

Sosyal alan

Genel alan

Kişisel alan

Açıklama:

Beden dilinin ögelerinden olan mesafeler (Proxemics) dört temel çeşide ayrılır: Mahrem alan (yakın ilişki), Kişisel alan (arkadaşlar), Sosyal alan (iş ilişkileri) ve Genel alan (kalabalık). Bu dörtlü dışında sunulan bir seçenek (örneğin coğrafi veya kültürel mesafe) çeşitlerden biri değildir.

Doğru Cevap: A

Soru 7

Başın ekseni etrafında sağa sola sallanması beden dili açısından aşağıdaki anlamlardan hangisini ifade eder?

Onaylama

Reddetme

Memnuniyet

Korkma

Tereddüt

Açıklama:

Başın ekseni etrafında sağa sola sallanması, birçok kültürde evrensel olarak kabul edilen bir reddetme, olumsuzluk veya onaylamama işaretidir. Sözlü olarak 'Hayır' demenin sözsüz karşılığıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 8

“Ye kürküm ye” hangi beden dili ögesi ile ilgili bir deyimdir?

Eller ve kollar

Beden duruşu

Aksesuarlar

Makyaj

Giyim

Açıklama:

“Ye kürküm ye” deyimi, insanların diğerlerini değerlendirirken öncelikle giysilerine ve dış görünüşlerine (fiziksel görünüm) bakarak yargıladığını, giysinin statü ve saygınlık göstergesi olarak algılandığını vurgular.

Doğru Cevap: E

Soru 9

“Ağzı gözü oynamak” ne tür bir beden dili davranışının ifadesidir?

Dikkatli

İnandırıcı

Konuşkan

Çelişkili

Hareketli

Açıklama:

“Ağzı gözü oynamak” deyimi, kişinin yüz ifadelerinin (mimiklerinin) aşırı hareketli, abartılı ve genellikle kontrolsüz olduğunu ifade eder. Bu durum, kişinin aşırı heyecanlı, şaşkın veya endişeli olduğunu gösterir.

Doğru Cevap: D

Soru 10

İnsanların yakın arkadaşlarının girebildikleri alan aşağıdakilerden hangisidir?

Mahrem Alan

Sosyal Alan

Genel Alan

Kişisel Alan

İletişim Alanı

Açıklama:

Proxemics (Mesafe Bilimi) tanımına göre, yakın arkadaşların ve aile üyelerinin girebildiği alan Kişisel Alan olarak adlandırılır (yaklaşık 45 cm - 120 cm). Mahrem alan ise (0-45 cm) sadece çok özel ve samimi ilişkiler için ayrılmıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 11

Aşağıdakilerden hangisi belirli bir gruba mensubiyeti belirten beden dili ögelerindendir?

Bakım ve makyaj

Aksesuarlar

Baş hareketleri

Mimikler

Bakışlar

Açıklama:

Belirli bir gruba mensubiyeti belirten beden dili ögeleri, genellikle ortak giyim tarzları, üniformalar, semboller, aksesuarlar veya belirli ritüelleri içerir. Bunlar, aidiyet ve kimlik göstergeleridir.

Doğru Cevap: B

Soru 12

İşaret parmağının konuşulan kişiye yönelmesi ne tür bir beden dili davranışıdır?

Onaylama

Güç gösterme

Reddetme

Tehdit etme

Kabul etme

Açıklama:

İşaret parmağını konuşulan kişiye yöneltmek, sözsüz iletişimde genellikle tehditkâr, saldırgan veya suçlayıcı bir jest olarak algılanır. Bu davranış, iletişimde gerilime neden olur ve saygısızlık olarak yorumlanabilir.

Doğru Cevap: D

Soru 13

Omuzların geri doğru çekilerek göğsün ön plana çıkarılması ne tür bir beden dili anlamı içerir?

Kendine güven

İlgi çekme

Üzüntü

İçine kapanıklık

Çekingenlik

Açıklama:

Omuzların geri çekilmesi ve göğsün öne çıkarılması (dik duruş), beden dilinde özgüven, kendine hakimiyet, güç ve otorite anlamı içerir. Bu, kişinin kendini rahat ve üstün hissettiğini gösterir.

Doğru Cevap: A

Soru 14

Aşağıdakilerden hangisi beden dilinin ögelerinden biri değildir?

Eller

Mesafe

Giyim

Baş

Düşünce

Açıklama:

Beden dilinin temel ögeleri arasında jestler (el ve kol hareketleri), mimikler (yüz ifadeleri), beden duruşu, göz teması ve mekan kullanımı (proxemics) bulunur. Ses tonu (paralinguistik) sözsüz iletişimin bir ögesi olsa da, dilbilgisi veya kelime seçimi gibi unsurlar beden dilinin doğrudan ögesi değildir.

Doğru Cevap: E

Soru 15

İlk izlenim sırasında dikkat edilmesi gereken hususlar arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?

Giyim ve makyajda abartıya kaçmamak

Omuzları düz konumda tutmak

Sürekli göz temasında bulunmak

Ayakların konumunun açılı ve muhatap olunan kişiye doğru olmasına dikkat etmek

Konuşma esnasında elleri kenetli tutmamak

Açıklama:

İlk izlenim, büyük ölçüde sözsüz ipuçlarına dayanır. Fiziksel görünüş, kıyafet temizliği, duruş ve karşılama biçimi önemlidir. Kişinin geçmiş akademik başarıları, ilk karşılaşma anında gözlemlenebilir bir husus değildir ve bu nedenle ilk izlenim sırasında doğrudan dikkat edilen hususlar arasında yer almaz.

Doğru Cevap: C

Soru 16

“Eli ayağı buz kesmek ” deyimi ne tür bir beden dili davranışını ifade eder?

Üzülme

İlgisizleşme

Tereddüt etme

Reddetme

Korkma

Açıklama:

“Eli ayağı buz kesmek” deyimi, kişinin yoğun korku, endişe veya şok nedeniyle yaşadığı fizyolojik tepkiyi ifade eder. Bu, vücudun tehlike karşısında verdiği tepkinin (kan akışının iç organlara yönelmesi) sözsüz bir göstergesidir.

Doğru Cevap: E

Soru 17

Ellerini kenetleyerek oturan kişinin beden dili açısından yaptığı hata nedir?

Sinirli bir imaj vermesi

Üzüntülü gözükmesi

Tehditkâr olması

Gizlenen bir şey olduğu izlenimini vermesi

Karşı tarafı küçümser gözükmesi

Açıklama:

Elleri kenetleyerek oturmak veya kucağa kilitlemek, beden dili açısından bir kapanma veya savunmacılık jestidir. Bu hareket, kişinin iletişimde rahat olmadığı, gergin olduğu veya söylenenleri kabul etmeye kapalı olduğu mesajını verir.

Doğru Cevap: D

Soru 18

İletişim sürecinde kişiler arasındaki sosyal mesafenin sınırları temelde neye göre belirlenir?

Yaş

Cinsiyet

Statü

Güven

Yakınlık

Açıklama:

Kişiler arasındaki mesafenin (proxemics) sınırları temelde ilişkinin yakınlığı (statü, samimiyet derecesi) ve kültürel normlar tarafından belirlenir. Bu iki faktör, hangi mesafenin mahrem, kişisel veya sosyal olacağını belirler.

Doğru Cevap: E

Soru 19

İletişim anında, bireyin omuzlarını aşağı düşürüp içeri doğru bükmesi ne tür bir beden dili anlamı içerir?

Mütavazı olma

Kendinden emin olamama

İletişimi sürdürme arzusu

Yalnız kalma isteği

Karşı taraftan kabul görme arzusu

Açıklama:

Omuzların aşağı düşürülüp içeri doğru bükülmesi (kambur duruş), genellikle güvensizlik, boyun eğme, üzüntü veya enerjisizlik (yorgunluk) anlamına gelir. Bu duruş, kişinin kendini korunmasız veya zayıf hissettiğini gösterir.

Doğru Cevap: B

Soru 20

Konuşarak iletişimde bulunan bireylerin ayaklarının birbirine yönelmesi ne tür bir beden dili anlamı içerir?

İletişim kopukluğu

İletişimi sonlandırma arzusu

Muhatapların birbirleriyle eşit düzeyde ilişki kurma çabası

İletişimde bulunan kişilerin birbirlerinden güç alma arzusu

Muhataplar arasında sağlıklı bir iletişimin kurulduğu

Açıklama:

Konuşan bireylerin ayaklarının birbirine doğru yönelmesi, beden dilinde o kişiye ve sohbete karşı ilgi, katılım ve odaklanma belirtisidir. Ayaklar, genellikle kişinin bilinçaltında en çok odaklandığı veya gitmek istediği yönü gösterir.

Doğru Cevap: E

Ünite 13

Soru 1

Münazara ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Ağırlıklı olarak güncel, sosyal ve siyasi meseleler tartışılır.

Sunum esnasında daha önce alınan notlardan yararlanılabilir.

Karşıt görüşleri savunan iki takım vardır.

Konuşmalar jüri tarafından değerlendirilir.

Karşı takım konuşurken benimsenmeyen fikirler derhâl çürütülmelidir.

Açıklama:

Münazara, iki zıt görüşün (tez ve antitez) iki farklı grup arasında tartışılarak, dinleyicileri veya hakem heyetini kendi görüşünün haklılığına ikna etmeyi amaçladığı sözlü anlatım türüdür. Münazarada önemli olan, konuyu tüm yönleriyle tarafsızca incelemek değil (bu Panel'in amacıdır), kendi tezini bilimsel ve mantıksal argümanlarla savunmaktır. Yanlış olan ifade, genellikle Münazaranın amacının sadece bilgi vermek olduğu veya konuşmacının kişisel özelliklerinin (ahlaki değerler gibi) ölçüldüğü yönündeki ifadeler olur.

Doğru Cevap: E

Soru 2

Açık oturumda izleyicilerin sorularını almak ve cevaplamak mümkündür.
Bu durumda açık oturum aşağıdakilerden hangisine dönüşür?

Panel

Seminer

Kongre

Forum

Münazara

Açıklama:

Açık Oturum (Panel), uzmanların bir başkan yönetiminde güncel bir konuyu tartıştığı formattır. Ancak, eğer oturumun sonunda izleyicilerin soru sormasına ve görüşlerini açıklamasına geniş yer verilirse, bu tür Foruma dönüşür. Forum, izleyici katılımının ve etkileşimin en yoğun olduğu tartışma türüdür.

Doğru Cevap: D

Soru 3

Bir tezle bir antitezin iki farklı taraf arasında tartışıldığı, konuşma ve savunma olmak üzere iki ana bölümden oluşan sözlü anlatım türüne ne ad verilir?

Forum

Seminer

Münazara

Panel

Kongre

Açıklama:

Bir tezle bir antitezin iki farklı taraf arasında tartışıldığı, konuşma ve savunma olmak üzere iki ana bölümden oluşan sözlü anlatım türü Münazara'dır. Münazarada temel amaç, ikna kabiliyeti ve argümanların gücü ile galip gelmektir.

Doğru Cevap: C

Soru 4

“Amacı nutukta olduğu gibi dinleyicileri coşkulandırmak değil, o topluluğa bir konu hakkında bilgi vermek, bilgilendirmektir. Dolayısıyla dinleyicisi belirli bir kültür seviyesine ulaşmış kişilerden oluşur.”
Özellikleri belirtilen sözlü anlatım türü aşağıdakilerden hangisidir?

Telekonferans

Açık oturum

Forum

Münazara

Konferans

Açıklama:

Amacı dinleyiciyi coşturmak (Nutuk'un aksine) değil, bir konu hakkında bilgi vermek ve bilgilendirmek olan, genellikle belirli bir kültür seviyesine sahip topluluğa hitap eden sözlü anlatım türü Konferans'tır. Konferans, alanında uzman tek bir kişinin yaptığı hazırlıklı konuşmadır.

Doğru Cevap: E

Soru 5

Açık oturumun sonunda dinleyicilerden soru alındığı takdirde konuşma hangi türe dönüşür?

Forum

Münazara

Konferans

Seminer

Telekonferans

Açıklama:

Açık oturumun sonunda, dinleyicilerden aktif olarak soru alınması ve katılım sağlanması durumunda, bu tür Forum'a dönüşür. Forum, dinleyicilerin aktif rol oynadığı tartışma biçimidir.

Doğru Cevap: A

Soru 6

Bir başkan yönetiminde yapılır. Konuşmacıların tanıtılır, daha sonra konuşmacılara sırasıyla söz verilir. Başkan genellikle yapılan konuşmaları oturumun sonunda toparlar ve özetler. Temel ilkesi değişik görüşlerin eşit oranda temsil edilmesidir.
Paragrafta açıklanan sözlü anlatım türü aşağıdakilerden hangisidir?

Seminer

Münazara

Tartışma

Konferans

Açık oturum

Açıklama:

Bir başkan yönetiminde yapılan, konuşmacıların tanıtıldığı, sırayla söz verildiği ve değişik görüşlerin eşit oranda temsil edilmesinin temel ilke olduğu sözlü anlatım türü Panel'dir. Başkan, konuşmaları yönetir, süreyi ayarlar ve oturum sonunda tartışmayı toparlayıp özetler.

Doğru Cevap: E

Soru 7

Konuyu tartışmanın değil, konunun ilgili kişiler tarafından olumlu veya olumsuz yönlerinin ortaya konulmasının asıl amaç olduğu, bir başkan tarafından yönetilen, uzman kişilerce yapılan seri konuşmalara ne ad verilir?

Açık oturum

Kongre

Sempozyum

Forum

Nutuk

Açıklama:

Konuyu tartışmanın (bir tezi savunmanın) değil, konunun ilgili kişiler tarafından olumlu veya olumsuz yönlerinin ortaya konulmasının asıl amaç olduğu, bir başkan tarafından yönetilen, uzman kişilerce yapılan seri konuşmalara Panel adı verilir. Panelde amaç, aydınlatmadır.

Doğru Cevap: C

Soru 8

Aşağıdaki sözlü anlatım türlerinden hangisinde konuşma sürecini yöneten bir kişi bulunmaz?

Kongre

Açık oturum

Münazara

Konferans

Sempozyum

Açıklama:

Panel, Münazara, Açık Oturum gibi tartışma odaklı türlerde süreci yöneten bir Başkan veya Hakem bulunurken; Konferans, tek bir konuşmacının yaptığı, genellikle uzun ve hazırlıklı bir sunum olduğu için, süreci yöneten ayrı bir başkan/yönetici bulunmaz.

Doğru Cevap: D

Soru 9

Münazaralarda konuşmacıların aşağıdaki özelliklerinden hangisi ölçülmez?

Konuyu açma

Samimiyet

Konuyu genişletme

Örneklendirme

Konuyu toparlama

Açıklama:

Münazaralarda konuşmacıların ikna kabiliyeti, mantıksal tutarlılığı, hitabet yeteneği ve sunduğu argümanların sağlamlığı ölçülür. Konuşmacıların konuyla doğrudan ilgili olmayan kişisel veya ahlaki özellikleri ölçülmez.

Doğru Cevap: B

Soru 10

Aşağıdaki sözlü anlatım türlerinin hangisinde hakem bulunur?

Açık oturum

Münazara

Forum

Panel

Konferans

Açıklama:

Sözlü anlatım türleri arasında, tarafların performansını ve argümanlarının gücünü değerlendirerek kazananı belirleyen bir Hakem Heyeti'nin (Jürinin) bulunduğu tek tür Münazara'dır.

Doğru Cevap: B

Soru 11

Aşağıdakilerden hangisi konferans planında yer almaz?

Hitap cümlesi

Konunun sunuluşu

Puanlama

Sorular ve cevaplar

Konunun açılması ve anlatılması

Açıklama:

Konferans planı; Giriş, Gelişme ve Sonuç bölümlerini içerir. Konferans tek taraflı bilgi verme odaklı olduğu için, Münazara'ya özgü olan tez ve antitezlerin tartışılması veya karşı savunma (rebuttal) gibi aşamalar planın kendisinde yer almaz.

Doğru Cevap: C

Soru 12

I. Topluluk karşısında yapılır.
II. Süreci yöneten bir başkan vardır.
III. Dinleyiciler görüşlerini açıklayabilir.
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri açık oturumun özellikleri arasında yer alır?

Yalnız I

Yalnız II

Yalnız III

I ve II

I ve III

Açıklama:

Açık oturumun temel özellikleri şunlardır: I. Topluluk karşısında yapılır. (Doğru) II. Süreci yöneten bir başkan vardır. (Doğru) III. Dinleyiciler görüşlerini açıklayabilir (Bu, genellikle Forum'a ait bir özellik olsa da, Açık Oturumlar genellikle soru-cevap bölümünü içerir). Açık oturumun temel ve kesin özellikleri I ve II'dir. Dinleyicilerin soru sorması yaygın bir uygulamadır.

Doğru Cevap: D

Soru 13

Nutuk türü ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Bilimsel bir üslupla yapılan konuşmalardır.

Konuşmacıya "hatip" adı verilir.

Askerî, siyasi, dinî, hukuki, akademik, ekonomik veya kültürel konularda olabilir.

Konuşma hazırlanırken hitap edilen izleyici kitlesi dikkate alınır.

Hazırlıklı konuşmanın bir örneğidir.

Açıklama:

Nutuk (Söylev), dinleyicileri coşturmak, heyecanlandırmak ve belirli bir amaca yönlendirmek için yapılan, güçlü hitabetin ön planda olduğu konuşmalardır. Nutuk'un temel amacı sadece bilgi vermek değil, duygusal etki ve ikna sağlamaktır. Nutuk'un tarafsız ve sadece bilgilendirme amaçlı olduğu ifadesi yanlıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 14

Aşağıdakilerden hangisi açık oturumun özelliklerinden biridir?

Oturum başlamadan iki grup oluşturulur.

Kişiler savunacakları görüşleri kendileri seçmezler.

Programın sonunda bir galip seçilir.

Konuşmaları yöneten bir hatip bulunur.

Konuşmacıların sayısı 5 ya da 6 kişiyi geçmemelidir.

Açıklama:

Açık oturum, genellikle güncel ve toplumu ilgilendiren bir konunun, alanında uzman kişilerce bir başkan yönetiminde topluluk önünde tartışıldığı sözlü anlatım türüdür. Özelliklerinden biri, uzman konuşmacılar tarafından yapılmasıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 15

………….., kişilerin seviyeli bir üslupla birbirinden farklı olan görüşlerini bilimsel delil, belge ve kayıtlara dayandırarak savundukları bir konuşma türüdür.
Cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

Münazara

Tartışma

Konferans

Nutuk

Açık Oturum

Açıklama:

Bu tanım, farklı görüşlerin bilimsel delil, belge ve kayıtlara dayandırılarak savunulduğu konuşma türü olan Münazara'yı işaret etmektedir. Münazarada 'savunma' eylemi kritik öneme sahiptir ve seviyeli üslup esastır.

Doğru Cevap: B

Soru 16

“Eleştirel ve analitik düşünme becerisini artırır.”
Yukarıda verilen özellik hangi konuşma türüne aittir?

Açık oturum

Münazara

Forum

Tartışma

Nutuk

Açıklama:

Eleştirel ve analitik düşünme becerisini en üst düzeyde geliştiren konuşma türü Münazara'dır. Konuşmacılar, hem kendi argümanlarını sağlamlaştırmalı hem de karşı tarafın mantıksal hatalarını hızla tespit etmelidir.

Doğru Cevap: D

Soru 17

I.Farklı görüşteki kişiler bir araya gelir.
II. Bilimsel ve belgeye dayalı kanıtlar sunulur.
III. Eleştirel ve analitik düşünme becerisi kazandırır.
Yukarıdaki özellikleri verilen konuşma türü hangisidir?

Nutuk

Telekonferans

Açılış konuşması

Konferans

Tartışma

Açıklama:

Verilen özellikler (I. Farklı görüş, II. Bilimsel kanıt, III. Analitik düşünme) Münazara türüne aittir. Münazara, karşıt görüşlerin bilimsel kanıtlarla desteklenerek eleştirel bir biçimde savunulduğu bir tartışma türüdür.

Doğru Cevap: E

Soru 18

Açık oturumda başkanın görevleriyle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Konuşma yapılacak konunun alt başlıklarını verir.

Her konuşmacıya eşit süre tanındığından emin olur.

Konuşmayla ilgili gerekli planlamaları yapmaktan sorumludur.

Oturum esnasında konuyla ilgili tercih ettiği görüşü ifade eder.

Oturum öncesi giriş konuşmasını yapar.

Açıklama:

Açık oturum başkanının görevi, konuşmacıları tanıtmak, süreyi ayarlamak, tartışmanın konudan sapmasını önlemek ve oturumu özetlemektir. Başkan, tartışmanın aktif bir tarafı olarak kendi görüşünü açıklamaz veya bir tarafı desteklemez; tarafsızlığı korumak zorundadır.

Doğru Cevap: D

Soru 19

Ey benim, namlı, şerefli, sadık emirlerim!
İyi bilirsiniz ki üstünde durduğumuz şu memleket ve maliki olduğumuz bu devlet, nice müşkil muharebe ve mücahedeler sonunda, ecdadımız tarafından kazanılmış ve bize nasip olmuştur.
Diyarı Rum'a az zamanda sahip olan ecdadımız, Allah'ın azamet ve kudretine, peygamberimiz Hazreti Muhammed'in imdad-ı ruhaniyesine sığınarak, bütün Asya ve Avrupa'da diledikleri her cengi kazanmışlardır.
Bugün sizlere derim ki (...)
Bu metin aşağıdaki sözlü anlatım türlerinden hangisine aittir?

Söylev / Nutuk

Konferans

Sempozyum

Açık oturum

Panel

Açıklama:

Metin, dinleyiciyi duygusal çağrılarla coşturmayı, onlara hitap etmeyi ve ortak tarihi değerler üzerinden bir motivasyon yaratarak belirli bir amaca yönlendirmeyi amaçlayan bir üslup taşımaktadır. Bu özellikler, Nutuk (Söylev) türüne aittir.

Doğru Cevap: A

Soru 20

Alanında uzman bir kişinin herhangi bir konu ya da olay hakkında görüş ve düşüncelerini açıklamak amacıyla hazırlıklı olarak bir grup ya da topluluk önünde yaptığı konuşmaya ne ad verilir?

Konferans

Söylev

Açık Oturum

Münazara

Tartışma

Açıklama:

Alanında uzman bir kişinin, herhangi bir konu ya da olay hakkında görüş ve düşüncelerini açıklamak amacıyla hazırlıklı olarak bir grup ya da topluluk önünde yaptığı konuşmaya Konferans adı verilir. Konferansta amaç, derinlemesine bilgi aktarımıdır.

Doğru Cevap: A

Ünite 14

Soru 1

Aşağıdakilerden hangisi seminerin özelliklerinden biri değildir?

Öncelikle bir konu belirlenir.

Seminer sunumunda tartışmaya yer verilmez.

Sunuma yönelik araştırma yapılır.

Sunumu yapacak düzeye, bilgi birikimine ve isteğe sahip kişiler belirlenir.

Seminer konuları gerektiğinde basıma da uygun hazırlanmalıdır.

Açıklama:

Bir Seminer, genellikle bir bilim dalındaki veya uzmanlık alanındaki belirli bir konu hakkında derinlemesine bir çalışma veya araştırma sonucunun sunulduğu, akademik veya mesleki bir toplantıdır. Seminerler, belli bir bilimsel birikime sahip kişilere hitap eder, bir konuşmacı tarafından sunulur ve sonrasında mutlaka tartışma ve soru-cevap bölümü bulunur. Seminerin özelliği olmayan bir durum (örneğin, tamamen halka açık olması veya yalnızca siyasi konuları içermesi) doğru cevap olacaktır.

Doğru Cevap: B

Soru 2

Forumu yöneten başkan aşağıdakilerden hangisini yapmamalıdır?

Forumun nasıl düzenleneceği hakkında bilgi vermeli

Tartışmaların konu dışına çıkmasını önlemeli

Dinleyicilerin tartışmalara katılmalarını sağlamalı

Forum sonunda konuşmacıları tanıtmalı

Anlaşılmayan konularla ilgili açıklamalar yapmalı

Açıklama:

Forum, dinleyicilerin konu hakkındaki görüşlerini ve sorularını dile getirebildiği sözlü anlatım türüdür. Forumu yöneten başkan (moderatör), tartışmanın düzenli, zamanında ve konu dışına sapmadan ilerlemesini sağlamalıdır. Başkanın temel görevi tarafsızlığı korumaktır. Başkanın yapmaması gereken davranış, kendi kişisel görüşlerini tartışmaya dayatmak, dinleyicilerin katılımını haksız yere kısıtlamak veya katılımcılara karşı taraflı davranmak olmalıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 3

Yerli veya yabancı alan uzmanlarının katıldığı, bir defaya mahsus veya belli zaman aralıklarıyla tekrarlanan toplantılardır.
Açıklaması yapılan sözlü anlatım türü aşağıdakilerden hangisidir?

Seminer

Açık oturum

Kongre

Panel

Sempozyum

Açıklama:

Tanımı yapılan sözlü anlatım türü Konferans'tır (Bildiri). Konferans, alanında yetkin yerli veya yabancı uzmanların, genellikle geniş bir dinleyici kitlesine, bilimsel, sanatsal veya toplumsal bir konu hakkında bilgi aktarmak amacıyla düzenlediği, bir defaya mahsus olabilen veya periyodik tekrarlanan resmi toplantılardır. Esas amaç, dinleyicilere bilgi vermektir.

Doğru Cevap: C

Soru 4

Alanında otorite kabul edilen kişiler tarafından bir bilim dalındaki gelişmelerin, belli birikimi olan ilgili kişilere aktarıldığı toplantılara ne ad verilir?

Kongre

Seminer

Panel

Münazara

Forum

Açıklama:

Alanında otorite kabul edilen kişiler tarafından, bilim dalındaki güncel gelişmelerin veya detaylı bir araştırma konusunun, o alanda belli bir birikimi olan ilgili kişilere aktarıldığı toplantılara Seminer adı verilir. Seminerler, genellikle akademik ilerlemeyi ve derinlemesine bilgiyi hedefleyen özel bir toplantı formatıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 5

Özellikle televizyonlarda yapılan tartışma programlarına uzakta olmalarına rağmen teknoloji yardımıyla uzmanların katıldıkları görülür.
Yukarıda bir özelliğinden bahsedilen sözlü anlatım türü hangisidir?

Münazara

Söyleşi

Konferans

Telekonferans

Forum

Açıklama:

Uzmanların veya konuşmacıların farklı mekanlarda bulunmalarına rağmen, teknoloji yardımıyla (video, ses bağlantısı) tartışma programlarına veya toplantılara katılmasını sağlayan sözlü anlatım türü Telekonferans'tır. Bu yöntem, fiziksel olarak aynı ortamda bulunma zorunluluğunu ortadan kaldırır.

Doğru Cevap: D

Soru 6

• Dinleyicilerin konu ile ilgili bilgi ve tecrübelerini ileri sürmelerine fırsat ve imkân vermek
• Dinleyicileri aktif duruma getirerek konu üzerinde canlı ve hareketli şekilde durmalarını sağlamak
Yukarıda amaçları açıklanan, aynı zamanda Eski Romalılar zamanında halkın sorunlarını konuşmak üzere toplandıkları alana da adını veren sözlü anlatım türüne ne denir?

Arena

Toplantı

Kongre

Forum

Konferans

Açıklama:

Verilen amaçlar (dinleyicileri aktif duruma getirmek, bilgi ve tecrübelerini ileri sürme fırsatı vermek) ve tarihsel kökeni (Eski Roma'daki halkın toplandığı alan) ile tanımlanan sözlü anlatım türü Forum'dur. Forum, dinleyicilerin tartışmanın bizzat parçası olduğu, katılımın en yüksek olduğu türdür.

Doğru Cevap: D

Soru 7

Toplumu yakından ilgilendiren herhangi bir konu hakkında, dinleyiciler karşısında farklı uzman kişilerin konu ya da olayla ilgili yaptığı seri konuşmalara ne ad verilir?

Açık oturum

Kongre

Sempozyum

Forum

Nutuk

Açıklama:

Toplumu yakından ilgilendiren herhangi bir güncel konu hakkında, dinleyiciler karşısında farklı görüşlere sahip uzman kişilerin konu ya da olayla ilgili yaptığı seri konuşmalara Açık Oturum adı verilir. Amaç, konunun farklı yönlerini geniş kitlelere sunmaktır. Bu tür, genellikle radyoda veya televizyonda yayınlanır.

Doğru Cevap: C

Soru 8

Farklı ülkelerden devlet ve kuruluş temsilcileriyle yöneticilerin katılmasıyla ya da siyasi parti ve derneklerin belli gündemler için bir araya gelmesiyle yapılan toplantılara ne ad verilir?

Kongre

Açık oturum

Münazara

Telekonferans

Sempozyum

Açıklama:

Farklı ülkelerden devlet ve kuruluş temsilcileriyle yöneticilerin katılmasıyla ya da siyasi parti ve derneklerin belli gündemler için bir araya gelmesiyle yapılan, genellikle karar alma veya geniş kapsamlı konuları görüşme amacıyla düzenlenen resmi ve geniş katılımlı toplantılara Kongre (Kurultay) adı verilir.

Doğru Cevap: A

Soru 9

Aşağıdaki konuşma türlerinin hangisinde konuşmacı ve dinleyicilerin bir arada bulunmasına gerek yoktur?

Panel

Telekonferans

Konferans

Açık oturum

Sempozyum

Açıklama:

Konuşmacı ve dinleyicilerin bir arada bulunmasına gerek olmayan sözlü anlatım türü Telekonferans'tır. Bu türde, iletişim sesli ve görüntülü teknolojiler (video konferans, vb.) aracılığıyla uzaktan sağlanır, böylece mekânsal kısıtlamalar ortadan kalkar.

Doğru Cevap: B

Soru 10

I. Panel
II.Telekonferans
III.Forum
IV.Sempozyum
Yukarıdaki sözlü anlatım türlerinin hangisinde ya da hangilerinde yönetici olarak bir başkan bulunur?

Yalnız I

Yalnız II

I ve II

I, II ve III

I, III ve IV

Açıklama:

Listelenen tüm sözlü anlatım türleri (I. Panel, II. Telekonferans, III. Forum, IV. Sempozyum) organize ve yapılandırılmış etkinlikler olduğundan, tartışmayı veya oturumu düzenli bir şekilde yönetmek, zamanı ayarlamak ve katılımcıların kurallara uymasını sağlamak amacıyla bir Başkan (Moderatör/Yönetici) bulundurur. Bu nedenle, dördünde de başkan bulunur.

Doğru Cevap: E

Soru 11

Aşağıdaki sözlü anlatım türlerinden hangisi dinleyicilerin tartışmaya katılmasıyla foruma dönüşür?

Konferans

Açık oturum

Panel

Nutuk

Kongre

Açıklama:

Uzmanların dinleyiciler karşısında bir konuyu farklı yönlerden ele aldığı Panel, panelistlerin konuşmaları sona erdikten sonra dinleyicilerin tartışmaya katılmasıyla (soru sorma veya görüş bildirme) bir Forum'a dönüşür. Bu, Panel formatının yaygın bir uzantısıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 12

Aşağıdaki sözlü anlatım türlerinden hangisinde sunulan bildiriler kitap hâlinde yayımlanabilir?

Kongre

Telekonferans

Panel

Açık Oturum

Konferans

Açıklama:

Sempozyum'da (Bilgi Şöleni) sunulan bilimsel veya akademik bildiriler, toplantı sonrasında bilimsel kayıt oluşturmak amacıyla bir araya getirilerek kitap hâlinde yayımlanabilir. Bu, Sempozyum'u diğer tartışma türlerinden ayıran en önemli bilimsel özelliklerden biridir.

Doğru Cevap: A

Soru 13

I. Panel
II. Açık Oturum
III. Kongre
IV. Sempozyum
Yukarıdakilerin hangisi ya da hangilerinde dinleyiciler tartışmaya katılabilir?

Yalnız I

Yalnız II

I ve II

II ve III

III ve IV

Açıklama:

Listelenen sözlü anlatım türlerinin hepsi (I. Panel, II. Açık Oturum, III. Kongre, IV. Sempozyum) organize toplantılardır ve genellikle oturumların sonunda dinleyicilere soru sorma, görüş bildirme ve böylece tartışmaya katılma imkânı sunulur. Özellikle Panel ve Açık Oturum'da bu katılım, tartışmanın Foruma dönüşmesine neden olabilir.

Doğru Cevap: E

Soru 14

Açık oturumdan farklı olarak konuşmacıların görüşlerini bildirmelerinden sonra izleyicilerin soru sorarak tartışmaya katılabildikleri, kendi görüş ve düşüncelerini açıklayabildikleri sözlü anlatım türü aşağıdakilerden hangisidir?

Panel

Münazara

Konferans

Seminer

Telekonferans

Açıklama:

Açık Oturumdan temel farkı, izleyicilerin sadece soru sormakla kalmayıp kendi görüş ve düşüncelerini açıklayabildikleri sözlü anlatım türü Forum'dur. Forum, dinleyicilerin aktif ve kapsamlı katılımını teşvik ederek, tartışmayı panelistlerin ötesine taşır.

Doğru Cevap: A

Soru 15

Belli bir konu üzerine alanında uzman, farklı kişiler tarafından dinleyiciler karşısında anlatılan; genellikle bilimsel olan toplantılardır. Bilgi şöleni olarak da adlandırılmaktadır.
Parçada anlatılan konuşma türü aşağıdakilerden hangisidir?

Telekonferans

Açılış konuşması

Söylev

Sempozyum

Kongre

Açıklama:

Parçada anlatılan konuşma türü Sempozyum'dur. Sempozyum, genellikle bilimsel konuların, alanında uzman farklı kişiler tarafından dinleyiciler karşısında anlatıldığı ve geleneksel olarak Bilgi Şöleni olarak adlandırıldığı toplantı biçimidir. Genellikle birden fazla oturumda gerçekleştirilir.

Doğru Cevap: D

Soru 16

Mekândan bağımsız olarak uzaktan eğitim yoluyla yapılan canlı dersler hangi konuşma türü kapsamında ele alınır?

Tartışma

Söylev

Telekonferans

Münazara

Açılış konuşması

Açıklama:

Mekândan bağımsız olarak, uzaktan eğitim yoluyla yapılan canlı dersler, teknolojik iletişim araçlarının kullanılması nedeniyle Telekonferans (uzaktan toplantı) konuşma türü kapsamında ele alınır. Bu, konuşmacı ve dinleyicinin fiziksel olarak ayrı yerlerde olmasına rağmen eş zamanlı etkileşim kurmasını sağlar.

Doğru Cevap: C

Soru 17

I. Konuşmacı ve dinleyicilerin aynı mekânda olması zorunluluğu ortadan kalkar.
II. Konuşmacılar birden fazla mekânda bulunan dinleyicilere hitap etme imkânı bulurlar.
III. Katılımcı ve düzenleyicilere zaman ve maliyet açısından tasarruf imkânı sunar.
Yukarıda özellikleri verilen sözlü anlatım türüne ne ad verilir?

Münazara

Söyleşi

Konferans

Telekonferans

Kongre

Açıklama:

Konuşmacı ve dinleyicilerin aynı mekânda olması zorunluluğunu ortadan kaldıran, birden fazla mekândaki dinleyiciye ulaşma imkânı veren ve bu sayede zaman ve maliyet açısından tasarruf sunan sözlü anlatım türü Telekonferans'tır. Bu avantajlar, modern uzaktan iletişim teknolojilerinin bir sonucudur.

Doğru Cevap: D

Soru 18

Toplumu yakından ilgilendiren herhangi bir konu hakkında, dinleyiciler karşısında farklı uzman kişilerin konu ya da olayla ilgili yaptığı seri konuşmalara ............ adı verilir. Bu tür konuşmalarda belirlenen bir konu üzerinde çalışma yapan alanın uzmanları bir araya getirilir ve sunulacak konular tasnif edilerek oturumlar düzenlenir.
Cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

panel

forum

seminer

münazara

sempozyum

Açıklama:

Boş bırakılan yere Sempozyum (Bilgi Şöleni) getirilmelidir. Sempozyum, toplumu ilgilendiren bir konunun farklı uzman kişiler tarafından sunulduğu, sunulacak konuların tasnif edilerek (sınıflandırılarak) oturumlar düzenlenmesi ile karakterize edilen bilimsel ve yapılandırılmış toplantılardır. İlk cümledeki tanım Açık Oturum’a da benzese de, ikinci cümledeki 'oturumlar düzenlenir' ibaresi Sempozyum’un çok oturumlu yapısını işaret eder.

Doğru Cevap: E

Türk Dili II - Tüm Sorular

Ünite 1

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Ünite 2

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Ünite 3

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Ünite 4

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler