Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi II - Fotoğrafçılık ve Kameramanlık

Ünite 1

Soru 1

Aşağıdakilerden hangisinde Mondros Mütarekesi'nden sonra Fransa tarafından işgal edilen yerler doğru olarak verilmiştir?

Antalya-Muğla-Denizli

Antep-Urfa-Maraş

Erzurum-Bitlis-Diyarbakır

İzmir-Aydın-Bursa

Samsun-Amasya-Tokat

Açıklama:

Mondros Mütarekesi'nin imzalanmasının ardından İtilaf Devletleri, antlaşmanın hükümlerini fırsat bilerek Anadolu'yu işgal etmeye başlamıştır. Fransa, özellikle Kilikya bölgesi olarak adlandırılan Adana, Antep, Maraş ve Urfa şehirlerini işgal etmiştir. Fransa, güney bölgelerinde yerel direnişle (Kuva-yı Milliye) karşılaşmıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 2

I. Ermenistan TBMM'yi tanıdı.
II. Millî Mücadele'nin Doğu Cephesi başarıyla sonlandı.
III. TBMM Hükûmeti'nin imzaladığı ilk siyasi antlaşmadır.
Yukarıda sonuçları ve özelliği verilen antlaşma aşağıdakilerden hangisidir?

Gümrü Antlaşması

Londra Antlaşması

Kars Antlaşması

Moskova Antlaşması

Ankara Antlaşması

Açıklama:

Sonuçları verilen antlaşma Gümrü Antlaşması'dır. Bu antlaşma, 3 Aralık 1920 tarihinde Doğu Cephesi'ndeki başarılar sonucu Ermenistan ile imzalanmıştır. Bu antlaşma ile Doğu Cephesi resmen kapanmış (II), Ermenistan TBMM Hükûmeti'ni ve Misak-ı Millî'yi tanıyan ilk devlet olmuştur (I). En önemlisi, Gümrü Antlaşması, TBMM Hükûmeti'nin imzaladığı ilk siyasi antlaşma olma özelliğini taşır (III).

Doğru Cevap: A

Soru 3

Aşağıdakilerden hangisi Sadrazam Tevfik Paşa'nın söz hakkını TBMM Hükûmeti temsilcilerine bıraktığı ve İtilaf Devletleri'nin TBMM Hükûmeti'ni resmen tanıdıkları uluslararası konferansdır?

Londra Konferansı

Bükreş Konferansı

San Remo Konferansı

Spa Konferansı

Lozan Konferansı

Açıklama:

Londra Konferansı (Şubat 1921), I. İnönü Zaferi'nin ardından İtilaf Devletleri tarafından TBMM'yi oyalama ve Sevr'i kabul ettirme amacıyla toplanmıştır. Osmanlı Hükûmeti'ni temsilen Sadrazam Tevfik Paşa ve TBMM Hükûmeti'ni temsilen Bekir Sami Bey katılmıştır. Tevfik Paşa, söz hakkı kendisine verildiğinde, uluslararası kamuoyu önünde 'Söz milletin gerçek temsilcisinindir' diyerek sözü TBMM temsilcilerine bırakmıştır. Bu durum, İtilaf Devletleri'nin TBMM Hükûmeti'ni resmen tanımaları anlamına gelmektedir.

Doğru Cevap: A

Soru 4

I. İnönü Savaşı'nın kazanılmasından sonra TBMM Hükûmeti ile Sovyet Rusya arasında imzalanan antlaşma aşağıdakilerden hangisidir?

Gümrü Antlaşması

Kars Antlaşması

Ankara Antlaşması

İstanbul Antlaşması

Moskova Antlaşması

Açıklama:

Moskova Antlaşması, 16 Mart 1921 tarihinde I. İnönü Savaşı'nın kazanılmasının yarattığı siyasi ortamdan faydalanılarak TBMM Hükûmeti ile Sovyet Rusya arasında imzalanmıştır. Bu antlaşma ile Sovyet Rusya, TBMM Hükûmeti'ni tanıyan ilk büyük Avrupa devleti olmuştur. Antlaşmanın en önemli maddelerinden biri, Rusya'nın Sevr Antlaşması'nı tanımadığı ilkesidir.

Doğru Cevap: E

Soru 5

Aşağıdaki gelişmelerden hangisiyle Kuva-yı Milliye sona ermiştir?

Sakarya Savaşı’ndan sonra

I. İnönü Savaşı’ndan sonra

Büyük Taarruz’dan sonra

Mudanya Mütarekesi’nden sonra

II. İnönü Savaşı’ndan sonra

Açıklama:

Kuva-yı Milliye birlikleri, düşman işgalini yavaşlatmada etkili olmuş ancak disiplinsiz olmaları, bölgesel hareket etmeleri ve düşmanı tamamen yurttan atacak güçte olmamaları nedeniyle yetersiz kalmıştır. Bu durum üzerine Düzenli Ordu kurulmuştur. Düzenli ordunun kurulup I. İnönü Savaşı'nı kazanması ile otoritesi artmış ve Kuva-yı Milliye birlikleri tamamen sona ermiştir.

Doğru Cevap: B

Soru 6

İtilaf Devletleri hangi savaştan sonra Londra’da bir konferans düzenleyerek Sevr Antlaşması’ndan taviz verebileceklerini göstermişlerdir?

I. İnönü Savaşı

II. İnönü Savaşı

Sakarya Savaşı

Büyük Taarruz Savaşı

Kütahya-Eskişehir Savaşı

Açıklama:

İtilaf Devletleri, I. İnönü Savaşı'nın kazanılmasından sonra, TBMM Hükûmeti'nin kazandığı uluslararası prestiji kırmak ve zaman kazanmak amacıyla Londra'da bir konferans düzenlemiştir. İtilaf Devletleri, konferansta TBMM'ye küçük tavizler vererek Sevr Antlaşması'nı kabul ettirmeyi amaçlamışlardır.

Doğru Cevap: A

Soru 7

Batum’daki egemenlik hakkımız hangi antlaşmadan sonra Gürcistan’a verilmiştir?

Kars Antlaşması

Gümrü Antlaşması

Moskova Antlaşması

Mudanya Mütarekesi

Lozan Antlaşması

Açıklama:

Batum'daki egemenlik hakkımız 16 Mart 1921 tarihinde Sovyet Rusya ile imzalanan Moskova Antlaşması'ndan sonra Gürcistan'a verilmiştir. Bu madde, antlaşmanın Sovyet Rusya'nın Gürcistan üzerindeki etkisiyle konulmuş olup, TBMM tarafından Misak-ı Millî'den verilen ilk taviz olarak kabul edilmektedir.

Doğru Cevap: C

Soru 8

Aşağıdakilerden hangisi TBMM Hükûmeti’nin ilk imzaladığı ve Türkiye adının geçtiği ilk antlaşmadır?

Ankara Antlaşması

Gümrü Antlaşması

Kars Antlaşması

Lozan Antlaşması

Moskova Antlaşması

Açıklama:

TBMM Hükûmeti'nin uluslararası alanda imzaladığı ilk siyasi antlaşma Gümrü Antlaşması'dır (3 Aralık 1920). Bu antlaşma, Doğu Cephesi'ndeki Ermenilere karşı kazanılan zaferin ardından imzalanmış ve antlaşma metninde ilk kez resmen 'Türkiye' adı geçmiştir.

Doğru Cevap: B

Soru 9

İstiklal Marşımız hangi tarihte kabul edilmiştir?

19 Mayıs 1919

23 Nisan 1920

20 Ocak 1921

12 Mart 1921

29 Ekim 1923

Açıklama:

Türk milletinin bağımsızlık ve kurtuluş mücadelesinin ruhunu yansıtan İstiklal Marşı, Maarif Vekaleti'nin (Millî Eğitim Bakanlığı) düzenlediği yarışmayı kazanan Mehmet Akif Ersoy tarafından yazılmış ve 12 Mart 1921 tarihinde Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından resmen kabul edilmiştir.

Doğru Cevap: D

Soru 10

Gümrü, Moskova ve Ankara Antlaşmaları sırasıyla hangi devletlerle yapılmıştır?

Ermenistan-Fransa-Sovyet Rusya

Fransa-Ermenistan-Sovyet Rusya

Sovyet Rusya-Ermenistan-Fransa

Ermenistan-Sovyet Rusya-Fransa

Fransa-Sovyet Rusya-Ermenistan

Açıklama:

Gümrü, Moskova ve Ankara Antlaşmaları sırasıyla şu devletlerle yapılmıştır:
1. Gümrü Antlaşması: Ermenistan (Doğu Cephesi'ni kapattı).
2. Moskova Antlaşması: Sovyet Rusya (Misak-ı Millî'den ilk taviz verildi).
3. Ankara Antlaşması: Fransa (Güney Cephesi'ni kapattı).
Doğru sıralama: Ermenistan, Sovyet Rusya, Fransa'dır.

Doğru Cevap: D

Soru 11

TBMM tarafından oluşturulan düzenli ordu ilk başarısını hangi savaşı kazanarak göstermiştir?

Sakarya Savaşı’nda

Büyük Taarruz’da

I. İnönü Savaşı’nda

Maraş Savunması’nda

II. İnönü Savaşı’nda

Açıklama:

TBMM tarafından kurulan Düzenli Ordu, Batı Cephesi'nde Yunanlılara karşı kazandığı I. İnönü Savaşı (Ocak 1921) ile ilk askerî başarısını göstermiştir. Bu zafer, hem içte hem de dışta TBMM'nin otoritesini artırmıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 12

I. İtalya işgal ettiği bölgeleri boşaltmaya başladı.
II. İtilaf Devletleri arasında görüş ayrılıkları su yüzüne çıkmaya başladı.
III. Fransa Ankara ile anlaşma yolları aramaya başladı.
Yukarıda belirtilen gelişmeler hangi savaştan sonra ortaya çıkmıştır?

II. İnönü Savaşı’ndan sonra

I. İnönü Savaşı’ndan sonra

Doğu Harekâtı’ndan sonra

Urfa Savunması’ndan sonra

Sakarya Savaşı’ndan sonra

Açıklama:

Verilen gelişmeler, özellikle Sakarya Meydan Savaşı'nın (Eylül 1921) kazanılmasından sonra hızlanmıştır. Bu büyük zaferin ardından:
I. İtalya, Anadolu'dan tamamen çekilmiştir.
II. İtilaf Devletleri arasındaki görüş ayrılıkları zirveye çıkmıştır.
III. Fransa, TBMM ile Ankara Antlaşması'nı imzalayarak (Ekim 1921) Güney Cephesi'nden çekilmiş ve TBMM'yi tanıyan ilk İtilaf devleti olmuştur.

Doğru Cevap: A

Soru 13

Aşağıdakilerden hangisinde doğu sınırlarımızın tespiti ile ilgili olarak yapılan antlaşmaların sıralaması doğru verilmiştir?

Lozan - Ankara - Gümrü antlaşmaları

Gümrü - Moskova - Kars antlaşmaları

Ankara - Lozan - Gümrü antlaşmaları

Mudanya - Lozan - Moskova antlaşmaları

Moskova - Kars - Gümrü antlaşmaları

Açıklama:

Doğu sınırlarımızın tespiti ile ilgili antlaşmaların kronolojik ve siyasi süreçteki sıralaması şöyledir:
1. Gümrü Antlaşması (Ermenistan ile): Sınırın ilk şeklini belirledi (Aralık 1920).
2. Moskova Antlaşması (Sovyet Rusya ile): Bazı değişiklikler ve Batum'un Gürcistan'a bırakılması (Mart 1921).
3. Kars Antlaşması (Kafkas Cumhuriyetleri ile): Doğu sınırımıza kesin ve son şeklini vermiştir (Ekim 1921).

Doğru Cevap: B

Soru 14

Millî Mücadele yıllarında Türkiye-Sovyet Rusya ilişkileriyle ilgili olarak aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Misak-ı Millî’yi tanıyan ilk büyük devlettir.

Osmanlı ve Çarlık dönemindeki antlaşmalar geçerli olacaktır.

TBMM Hükûmeti’ni tanımıştır.

Ekonomik ve askerî yardımlar yapmıştır.

Savaş esirleri karşılıklı olarak iade edilmiştir.

Açıklama:

Millî Mücadele yıllarında Türkiye-Sovyet Rusya ilişkileri, her iki ülkenin de anti-emperyalist mücadele etmesi ve uluslararası alanda yalnız kalmaları nedeniyle gelişmiştir. Rusya, TBMM'ye maddi ve silah yardımı yapmış ve Moskova Antlaşması'nı imzalamıştır. Ancak bu ilişkinin temelinde ideolojik yakınlıktan ziyade, ortak çıkar ve emperyalist Batı'ya karşı denge kurma amacı yatmaktaydı. Türkiye, bu süreçte Moskova Antlaşması ile Batum'u Gürcistan'a bırakarak Misak-ı Millî'den ilk tavizi vermiştir.

Doğru Cevap: B

Soru 15

Aşağıdakilerden hangisi Yeni Türk Devleti'nin ilk askerî cephesidir?

Güney Cephesi

Batı Cephesi

Çanakkale Cephesi

Doğu Cephesi

Kanal Cephesi

Açıklama:

Yeni Türk Devleti'nin TBMM çatısı altında kurduğu ve doğrudan askerî başarı elde ettiği ilk cephe Doğu Cephesi'dir. Kâzım Karabekir Paşa komutasındaki 15. Kolordu, buradaki Ermeni birliklerini yenerek Gümrü Antlaşması'nın imzalanmasını sağlamış ve cepheyi kapatmıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 16

Düşman işgallerine karşı halk tarafından oluşturulmuş silahlı milis kuvvetlerinin genel adı aşağıdakilerden hangisidir?

Kuva-yı Seyyare

Kuva-yı İnzibatiye

Kuva-yı Millîye

Temsil Heyeti

Hamidiye Alayları

Açıklama:

Mondros Mütarekesi sonrası İtilaf Devletleri'nin işgal hareketlerine karşı, düzenli bir ordu yokluğunda, Anadolu halkının kendi imkanlarıyla oluşturduğu düzensiz, bölgesel direniş birliklerine Kuva-yı Milliye (Millî Kuvvetler) adı verilmektedir.

Doğru Cevap: C

Soru 17

İzmir Yunanlılar tarafından hangi tarihte işgal edilmiştir?

15 Mayıs 1919

15 Haziran 1919

15 Temmuz 1919

15 Ağustos 1919

15 Eylül 1919

Açıklama:

İzmir, 15 Mayıs 1919 tarihinde Paris Barış Konferansı'nda alınan kararla, İtilaf Devletleri'nin desteğiyle Yunanlılar tarafından işgal edilmiştir. Bu işgal, Anadolu'da ulusal bilincin ve direniş hareketlerinin hızla yayılmasına neden olan en kritik olaylardan biridir.

Doğru Cevap: A

Soru 18

Mondros Mütarekesi'nden sonra ilk işgal hareketi hangi ülke tarafından gerçekleştirilmiştir?

Fransa

İtalya

Sovyet Rusya

Yunanistan

İngiltere

Açıklama:

Mondros Mütarekesi 30 Ekim 1918'de imzalanmış olup, antlaşmanın 7. maddesi bahane edilerek gerçekleştirilen ilk işgal hareketi İngiltere tarafından yapılmıştır. İngilizler, 3 Kasım 1918'de önemli petrol yataklarına sahip olan Musul'u işgal etmiştir.

Doğru Cevap: E

Soru 19

Mehmet Akif Ersoy, İstiklal Marşı'nı aşağıdakilerden hangisine ithafen yazmıştır?

Türk Ordusu

TBMM

Türk Bayrağı

Türk Halkı

Türk Sancağı

Açıklama:

Mehmet Akif Ersoy, TBMM'nin ulusal marş yarışmasına yazdığı İstiklal Marşı'nı, bizzat not düşerek Kahraman Türk Ordusu'na ithaf etmiştir. Bu ithaf, marşın taşıdığı mücadele ruhunun temel kaynağının ordu olduğunu vurgulamaktadır.

Doğru Cevap: A

Soru 20

I. Kuva-yı Milliye sona ermiştir.
II. Fransa, bu zafer sonrası Ankara ile anlaşma yolları aramıştır.
III. Düzenli ordunun ilk başarılı sınavıdır.
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri I. İnönü Savaşı'nın sonuçları arasında yer alır?

Yalnız I

Yalnız III

I ve II

I ve III

I, II ve III

Açıklama:

I. İnönü Savaşı'nın (Ocak 1921) sonuçları arasında:
I. Düzenli ordunun otoritesi arttığı için Kuva-yı Milliye sona ermiştir.
II. I. İnönü Zaferi'nden sonra Londra Konferansı düzenlenmiş, ardından Fransa ve İtalya'da Millî Mücadele'ye yönelik olumlu görüşler oluşmaya başlamıştır. Ancak Fransa'nın anlaşma yolları araması asıl olarak II. İnönü ve Sakarya Zaferi sonrasıdır. Yine de siyasi etki başlamıştır.
III. Bu savaş, Düzenli Ordunun ilk başarılı sınavıdır.
Bu nedenle I ve III kesinlikle I. İnönü Savaşı'nın sonuçları arasında yer alır.

Doğru Cevap: D

Ünite 2

Soru 1

II. İnönü Savaşı'ndan sonra başlayan Yunan saldırıları sonucunda Afyon, Kütahya ve Eskişehir kaybedilmiş, TBMM Orduları geri çekilmek zorunda kalmıştır.
Bu kayıplar üzerine TBMM tarafından alınan tedbir aşağıdakilerden hangisidir?

Hiyanet-i Vataniye Kanunu çıkarılmıştır.

Düzenli orduya geçilmiştir.

Merkez ordusu kurulmuştur.

İstiklal Mahkemeleri kurulmuştur.

Başkumandanlık Kanunu çıkarılmıştır.

Açıklama:

II. İnönü Savaşı'ndan sonra gerçekleşen ve başarısızlıkla sonuçlanan Kütahya-Eskişehir Savaşları, ordunun toparlanmasını ve yeniden organize edilmesini zorunlu kılmıştır. Bu kayıplar üzerine TBMM, 5 Ağustos 1921 tarihinde bir kanun çıkararak Mustafa Kemal Paşa'ya ordunun başına geçmesi için Başkomutanlık Yetkisi vermiştir. Bu yetki, Mustafa Kemal'in ordunun ihtiyaçlarını hızla gidermesini ve Sakarya Savaşı'na hazırlanmasını sağlamıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 2

I. Türk Ordusu'nun 1683 Viyana Kuşatması'ndan sonra başlayan geri çekilme süreci son bulmuştur.
II. Fransa ile Ankara İtilafnamesi imzalanmıştır.
III. İtalyanlar artık Anadolu'da tutunamayacaklarını anladıkları için işgal ettikleri toprakları boşaltmaya başlamışlardır.
IV. Azerbaycan, Gürcistan ve Ermenistan Cumhuriyetleri ile Kars Antlaşması imzalanmıştır.
Yukarıda sıralanan maddeler aşağıdaki savaşlardan hangisinin sonuçlarıdır?

I. İnönü Savaşı

II. İnönü Savaşı

Sakarya Savaşı

Büyük Taarruz

Başkumandanlık Meydan Muharebesi

Açıklama:

Yukarıda sıralanan sonuçlar Sakarya Meydan Savaşı'na (Ağustos-Eylül 1921) aittir. I. madde, Türk ordusunun 1683 Viyana Kuşatması'ndan beri devam eden geri çekilme sürecini durdurduğunu gösterir. II. madde, Fransa ile Ankara İtilafnamesi'nin imzalanarak Güney Cephesi'nin kapandığını; III. madde, İtalyanların Anadolu'dan tamamen çekildiğini; IV. madde ise Doğu sınırının Kars Antlaşması ile kesinleştiğini ifade eder. Tüm bu gelişmeler, Sakarya Zaferi'nin uluslararası alandaki önemini vurgular.

Doğru Cevap: C

Soru 3

Aşağıdakilerden hangisi Lozan Antlaşması'nda Türkiye'nin istediği şekilde çözüme kavuşturulan meselelerden biridir?

Boğazlar meselesi

Kapitülasyonlar meselesi

Adalar meselesi

Musul meselesi

Patrikhane meselesi

Açıklama:

Lozan Antlaşması'nda Türkiye'nin egemenlik hakları açısından kesin bir zafer kazandığı ve istediği şekilde çözüme kavuşturulan meselelerin başında Kapitülasyonlar gelmektedir. Türkiye, Batılı devletlerin ekonomik ayrıcalıklarını tamamen kaldırmayı başarmış ve bu durum Türkiye'nin tam bağımsızlığını sağlayan en önemli adımlardan biri olmuştur. Ayrıca Azınlıklar da Türk vatandaşı sayılarak Türkiye'nin içişleri meselesi haline getirilmiştir.

Doğru Cevap: B

Soru 4

Sakarya Zaferi'nden sonra TBMM Hükûmeti ile İtilaf Devletleri arasında bir takım görüşmeler yapılmasına rağmen barışı sağlamak mümkün olmamış, neticede Türk orduları tekrar harekete geçmiştir.
Bu süreçte Anadolu'daki Yunan işgalini sona erdiren savaş aşağıdakilerden hangisidir?

Doğu Harekâtı

I. İnönü Savaşı

II. İnönü Savaşı

Büyük Taarruz

Balkan Savaşları

Açıklama:

Sakarya Zaferi'nden sonra bir yıllık hazırlık döneminin ardından, Anadolu'daki Yunan işgaline son vermek amacıyla başlatılan son büyük askerî harekât Büyük Taarruz'dur (26 Ağustos 1922). Yunan ordusunun kesin olarak yenilgiye uğratıldığı bu savaş, Başkomutanlık Meydan Savaşı olarak da bilinir ve Anadolu'yu düşmandan temizleyerek Kurtuluş Savaşı'nın askerî safhasını sona erdirmiştir.

Doğru Cevap: D

Soru 5

Aşağıdakilerden hangisi Mustafa Kemal Paşa’nın, Başkomutanlık Yasası’nın kendisine tanıdığı yetkilerle 7-8 Ağustos 1921’de yayımladığı yükümlülüklerin genel adıdır?

Kuva-yı Milliye

Kuva-yı İnzibatiye

Tekâlif-i Milliye

Takrir-i Sükûn

Düyun-ı Umumiye

Açıklama:

Mustafa Kemal Paşa, Kütahya-Eskişehir yenilgisinin ardından Başkomutanlık yetkisiyle 7-8 Ağustos 1921’de yayımladığı bu yükümlülükler Tekâlif-i Millîye Emirleri (Millî Yükümlülükler) olarak adlandırılır. Bu emirlerle, Sakarya Savaşı öncesinde Türk ordusunun yiyecek, giyecek ve silah gibi acil ihtiyaçlarının halktan karşılanması sağlanmıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 6

Aşağıdakilerden hangisi saltanatın kaldırılmasında etkili olan hususlar arasında yer alır?

TBMM’nin Lozan görüşmeleri ’ne tek başına girmek istemesi

Cumhuriyetçi düşüncelerin güçlenmesi

Anadolu’da işgal ve protesto mitinglerinin yapılması

Halifenin halk üzerinde etkisini sürdürmesi

1921 Anayasası’nın laik olmaması

Açıklama:

Saltanatın kaldırılmasında (1 Kasım 1922) en etkili olan husus, İtilaf Devletleri'nin Lozan Barış Konferansı'na hem TBMM Hükümeti'ni hem de Osmanlı Hükümeti'ni davet ederek Türk tarafında ikilik çıkarma girişimidir. Bu durum, Misak-ı Millî hedeflerine ulaşılmasını ve ulusal egemenliği sağlamayı engellemekteydi. Bu ikiliği gidermek ve TBMM'nin yegâne temsilci olduğunu kanıtlamak için saltanat kaldırılmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 7

Doğu Trakya’nın yeni bir savaşa başvurulmadan kurtarılması aşağıdakilerden hangisinde gerçekleşen diplomatik bir zaferle olmuştur?

Ankara Antlaşması

Mudanya Mütarekesi

Lozan Antlaşması

Moskova Antlaşması

Gümrü Antlaşması

Açıklama:

Büyük Taarruz ve Başkomutanlık Meydan Savaşı’nın kazanılmasının ardından İtilaf Devletleri ile imzalanan Mudanya Ateşkes Antlaşması (11 Ekim 1922) ile Doğu Trakya, Yunan işgalinden kurtarılmış ve yeni bir savaşa gerek kalmadan TBMM yönetimine geçmiştir. Bu, askeri başarıyı diplomasiyle taçlandıran önemli bir zaferdir.

Doğru Cevap: B

Soru 8

Mustafa Kemal Paşa’ya “Mareşal” rütbesi ve “Gazi” unvanı hangi savaştan sonra verilmiştir?

Çanakkale Savaşları

Büyük Taarruz

Trablusgarp Savaşı

I. Balkan Savaşı

Sakarya Savaşı

Açıklama:

Mustafa Kemal Paşa, ordunun geri çekilme sürecini durduran, kaderini değiştiren ve kazanılan büyük bir zafer olan Sakarya Meydan Savaşı (Eylül 1921) sonrasında, TBMM tarafından Mareşal rütbesi ve Gazi unvanı ile onurlandırılmıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 9

Lozan Antlaşması’ndan sonra Türkiye ile Yunanistan arasında en zor çözümlenen sorun hangisidir?

Boğazlar

Adalar

Trakya’nın boşaltılması

Nüfus Mübadelesi

Patrikhane

Açıklama:

Lozan Antlaşması'ndan sonra Türkiye ve Yunanistan arasında en zor çözümlenen ve en çok gerginliğe neden olan sorun, Nüfus Mübadelesi'dir. Özellikle İstanbul'da yaşayan Rumlar ile Batı Trakya'da yaşayan Türklerin 'yerleşik' (etabli) sayılıp sayılmayacağı konusunda anlaşmazlıklar çıkmıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 10

Kurtuluş Savaşı'nın en sıkıntılı günlerinde, TBMM Hükümeti'nin gelirleri savaş giderlerini karşılamaya yetmiyordu.
Aşağıdakilerin hangisiyle bu durumun giderilmesine çalışılmıştır?

Asker sayısının azaltılması

Devletçilik ilkesinin uygulanması

Kapitülasyonların kaldırılması

Hıyanet-i Vataniye Kanunu'nun çıkarılması

Tekâlif-i Milliye Emirleri’nin çıkarılması

Açıklama:

Kurtuluş Savaşı sırasında yaşanan lojistik ve finansal sıkıntıları gidermek için 5 Ağustos 1921'de Başkomutanlık yetkisiyle çıkarılan Tekâlif-i Millîye Emirleri ile halkın elindeki mevcut kaynakların (giysi, erzak, taşıt vb.) ordu ihtiyaçları için toplanmasına çalışılmıştır. Bu, ordunun Sakarya Savaşı öncesinde güçlenmesini sağlamıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 11

Aşağıdakilerden hangisi Sakarya ve Başkomutanlık Meydan Savaşları’nın sonuçları arasında yer almaz?

Mudanya Mütarekesi

Lozan Antlaşması

Gümrü Antlaşması

Kars Antlaşması

Ankara Antlaşması

Açıklama:

Sakarya ve Başkomutanlık Meydan Savaşları, Batı Cephesi'ndeki zaferlerdir. Bu savaşların sonuçları Mudanya Ateşkesi, Ankara ve Kars Antlaşmaları gibi diplomatik başarıları tetiklemiştir. Ancak Gümrü Antlaşması'nın imzalanması bu iki savaştan önce, 1920 yılında Doğu Cephesi'nde kazanılan zaferin ardından gerçekleşmiş bir sonuçtur ve bu nedenle Sakarya ya da Başkomutanlık'ın sonuçları arasında yer almaz.

Doğru Cevap: C

Soru 12

Aşağıdaki antlaşmalardan hangisi TBMM Hükümeti'nin tanınması ve siyasî yönden güçlenmesi ile ilgili olarak Fransa'nın İngiltere'yle görüş ayrılığına düşmesine neden olmuştur?

Gümrü Antlaşması

Ankara Antlaşması

Moskova Antlaşması

Kars Antlaşması

Mudanya Mütarekesi

Açıklama:

TBMM Hükümeti'nin Sakarya Zaferi'nden sonra Fransa ile imzaladığı Ankara İtilafnamesi (20 Ekim 1921), Fransa'nın işgal ettiği topraklardan çekilmesini ve TBMM'yi resmen tanımasını sağlamıştır. Bu antlaşma, İtilaf Devletleri arasındaki birliği bozmuş ve Fransa'yı, İngiltere'nin politikalarından bağımsız hareket etmeye iten ilk büyük siyasi olay olmuştur.

Doğru Cevap: B

Soru 13

Mudanya Mütarekesi; "İstanbul ve Boğazlar, TBMM Hükûmeti'nin idaresine bırakılacaktır." hükmü, Osmanlı Devleti ile ilgili hangi durumu göstermektedir?

Hukuken sona ereceğini

Küçük bir devlet olarak kalacağını

Anlaşma Devletleri’ne bağımlı kalacağını

TBMM Hükûmeti ile anlaşacağını

Anlaşma Devletleri’ne itiraz edeceğini

Açıklama:

Mudanya Mütarekesi'ndeki 'İstanbul ve Boğazlar, TBMM Hükûmeti'nin idaresine bırakılacaktır' hükmü, Osmanlı Devleti'nin başkenti üzerindeki kontrolünü kaybetmesi anlamına gelmektedir. Bu durum, Osmanlı Devleti'nin fiilen sona erdiğini gösteren çok önemli bir adımdır ve hemen ardından Saltanatın kaldırılmasıyla hukuken de sona ermiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 14

Aşağıdakilerden hangisi Lozan Antlaşması’ndan sonra, Türkiye Cumhuriyeti hükûmetleri için bir sorun oluşturmamıştır?

Türkiye - Irak sınırı

Hatay meselesi

Boğazlar meselesi

Kapitülasyonlar

Türk - Yunan ilişkileri

Açıklama:

Lozan Antlaşması'ndan sonra, Türk hükümetleri için Irak sınırı (Musul), Boğazlar ve Yabancı Okullar gibi konular uzun yıllar sorun oluşturmuştur. Ancak Kapitülasyonlar, Lozan'da kesin ve koşulsuz olarak kaldırılarak Türkiye'nin tam ekonomik bağımsızlığı sağlanmıştır. Bu nedenle kapitülasyonlar, Lozan sonrası bir sorun oluşturmamıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 15

Aşağıdakilerden hangisi Lozan Antlaşması’nın sonuçları arasında yer almaz?

Kapitülasyonlar kesin olarak kaldırıldı.

Osmanlı Devleti’nden kalan bütün borçlar silindi.

Türk-Yunan sınırı tespit edildi.

Boğazların denetimi uluslararası bir komisyona bırakıldı.

Düyun-ı Umumiye İdaresinin varlığına son verildi.

Açıklama:

Lozan Antlaşması, Türkiye Cumhuriyeti'nin varlığını uluslararası alanda tescillemiştir. Antlaşma, Saltanatın kaldırılması (1 Kasım 1922) sürecini tetiklemiş olsa da, saltanatın kaldırılması Lozan Konferansı'nın toplanma aşamasında, antlaşmanın imzalanmasından önce TBMM'nin aldığı siyasi bir karardır ve bu nedenle Lozan Antlaşması'nın doğrudan bir sonucu olarak kabul edilmez.

Doğru Cevap: B

Soru 16

Süleyman Şah’ın mezarının bulunduğu Caber Kalesi’nde Türk bayrağının dalgalanması ve Caber Kalesi‘nin Türk toprağı olarak kalması aşağıdaki antlaşmalardan hangisi ile kabul edilmiştir?

Ankara Antlaşması

Lozan Antlaşması

Mudanya Mütarekesi

Sevr Antlaşması

Mondros Mütarekesi

Açıklama:

Süleyman Şah’ın mezarının bulunduğu Caber Kalesi’nin Türk toprağı olarak kabul edilmesi ve Türk bayrağının dalgalanması, Güney Cephesi'ni kapatan ve Fransa ile imzalanan Ankara İtilafnamesi (20 Ekim 1921) ile güvence altına alınmıştır. Bu kale, Misak-ı Millî sınırları dışındaki tek Türk toprağıydı.

Doğru Cevap: A

Soru 17

Aşağıdaki antlaşmalardan hangisiyle Süleyman Şah'ın mezarının bulunduğu Caber Kalesi'nde Türk bayrağının dalgalanması ve Caber Kalesi'nin Türk toprağı olarak kalması kabul edilmiştir?

Moskova Antlaşması

Kars Antlaşması

Gümrü Antlaşması

Ankara Antlaşması

Mudanya Ateşkes Antlaşması

Açıklama:

Süleyman Şah'ın mezarının bulunduğu Caber Kalesi'nin statüsü, TBMM Hükümeti ile Fransa arasında 20 Ekim 1921 tarihinde imzalanan Ankara İtilafnamesi ile karara bağlanmıştır. Bu antlaşma ile kale, Türk bayrağının dalgalanacağı ve Türkiye'nin asker bulundurabileceği Türk toprağı olarak tanınmıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 18

Mustafa Kemal Paşa, "Hatt-ı Müdafaa yoktur, sath-ı müdafaa vardır. O satıh bütün vatandır. Vatanın her karış toprağı vatandaşın kanıyla sulanmadıkça terk olunamaz." sözünü hangi savaş sırasında söylemiştir?

Sakarya Savaşı

Büyük Taarruz

Kütahya-Eskişehir Savaşları

I. İnönü Savaşı

II. İnönü Savaşı

Açıklama:

Mustafa Kemal Paşa bu ünlü sözü, Türk ordusunun büyük bir yenilgi riskiyle karşı karşıya kaldığı Sakarya Meydan Savaşı (Ağustos-Eylül 1921) sırasında söylemiştir. Bu emir, klasik savunma stratejilerinden farklı olarak, düşmanı geniş alana yayarak yıpratmayı amaçlayan 'topyekûn savunma' (sath-ı müdafaa) stratejisini ifade eder.

Doğru Cevap: A

Soru 19

TBMM 5 Ağustos 1921 tarihinde çıkarmış olduğu bir kanunla Mustafa Kemal'e hangi görevi vermiştir?

Başkomutanlık

TBMM Başkanlığı

Temsil Heyeti reisliği

Heyet-i Faale başkanlığı

Cumhurbaşkanlığı

Açıklama:

TBMM, Kütahya-Eskişehir Savaşları'ndaki başarısızlıklar ve ortaya çıkan büyük kriz üzerine, ordunun disiplinini sağlamak ve zafer için mutlak otorite kurmak amacıyla 5 Ağustos 1921 tarihinde Mustafa Kemal Paşa'ya Başkomutanlık görevini vermiştir. Bu görevle Meclis'in yetkileri geçici olarak Mustafa Kemal'e devredilmiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 20

Lozan Barış Konferansı'nda TBMM Hükûmeti'ni Dışişleri Bakanı olarak temsil eden kişi aşağıdakilerden hangisidir?

Hasan Saka

Rıza Nur

Yusuf Kemal Tengirşenk

Kazım Karabekir

İsmet İnönü

Açıklama:

Lozan Barış Konferansı'nda (1922-1923) TBMM Hükûmeti'ni Dışişleri Bakanı sıfatıyla temsil eden ve Türk heyetine başkanlık yapan kişi İsmet Paşa'dır (İnönü). İsmet Paşa, konferansta Türkiye'nin bağımsızlık ve egemenlik haklarını başarılı bir şekilde savunmuştur.

Doğru Cevap: E

Soru 21

Lozan Barış Konferansı'na gözlemci olarak katılan devlet aşağıdakilerden hangisidir?

İngiltere

Sovyet-Rusya

Amerika Birleşik Devletleri

Japonya

Romanya

Açıklama:

Bu soru, Türk ulusal mücadelesinin diplomatik zaferi olan Lozan Barış Konferansı'nın katılımcı yapısını sorgulamaktadır. Konferansa ana katılımcı devletler (İngiltere, Fransa, İtalya, Türkiye vb.) tam yetkiyle katılırken, bazı devletler sınırlı konular için veya gözlemci statüsünde yer almıştır.
Lozan'a gözlemci olarak katılan devlet Amerika Birleşik Devletleri (ABD) olmuştur. ABD, Birinci Dünya Savaşı'nda Osmanlı Devleti'ne resmen savaş ilan etmemişti ve bu nedenle Konferansın ana müzakerelerinde tam katılımcı statüsüne sahip değildi. Ancak, bölgedeki ticari ve siyasi çıkarlarını korumak ve konferans sonuçlarını yakından takip etmek amacıyla Lozan'a bir heyet göndererek 'gözlemci' rolünü üstlenmiştir. Boğazlar konusuna sadece SSCB ve Bulgaristan katılmıştır; gözlemci statüsü ise ABD'ye aittir.

Doğru Cevap: C

Ünite 3

Soru 1

Lozan Konferansı'na TBMM Hükûmeti ile birlikte İstanbul Hükûmeti'nin de davet edilmesi üzerine TBMM'de alınan bir kararla Hilafet ve Saltanat birbirinden ayrılmış ve Saltanat kaldırılmıştır.
Bu süreçte Osmanlı tahtında aşağıdaki padişahlardan hangisi bulunmaktadır?

VI. Mehmet Vahidettin

V. Mehmet Reşat

II. Abdülhamit

Abdülmecit

Abdülaziz

Açıklama:

Lozan Konferansı öncesinde, İtilaf Devletlerinin TBMM Hükûmeti ile İstanbul Hükûmeti'ni birlikte davet ederek ikilik yaratma girişimini engellemek amacıyla, TBMM 1 Kasım 1922’de Saltanatı kaldırmıştır. Bu kararla Hilafet ve Saltanat birbirinden ayrılmıştır. Saltanatın kaldırıldığı dönemde Osmanlı tahtında bulunan son padişah VI. Mehmet Vahdettin idi. Saltanatın kaldırılmasının ardından Vahdettin, İngilizlere sığınarak ülkeyi terk etmiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 2

I. Rejim belirsizliği ortadan kalktı.
II. Kabine sistemine geçildi.
III. Millî egemenlik ilkesi uygulamaya geçti.
Yukarıda ifade edilen uygulamalar aşağıdaki inkılaplardan hangisi ile gerçekleşmiştir?

Saltanatın kaldırılması

Cumhuriyetin ilanı

Hilafetin kaldırılması

Halk Fırkas'ının kuruluşu

TBMM'nin açılması

Açıklama:

Yukarıda ifade edilen uygulamalar Cumhuriyetin İlanı (29 Ekim 1923) ile gerçekleşmiştir. Cumhuriyetin ilanıyla birlikte:
I. Devletin adı ve rejimi kesinleştiği için rejim belirsizliği ortadan kalktı.
II. Meclis Hükûmeti Sistemi terk edilerek, daha işlevsel olan Kabine Sistemi'ne geçildi.
III. Devletin başının (Cumhurbaşkanı) belirlenmesiyle Millî egemenlik ilkesi tam olarak uygulamaya geçti.

Doğru Cevap: B

Soru 3

Aşağıdakilerden hangisi Ankara'nın yeni Türk Devleti'nin başkenti olarak kabul edilmesinde etkili olmamıştır?

Millî Mücadele'nin merkezi olması

Coğrafi konumu nedeniyle işgal edilmesinin zor olması

Ulaşım imkânlarının iyi olması

Yabancı devletlerin Ankara'yı tercih etmeleri

Jeopolitik konumu nedeniyle İstanbul'un işgallere açık olması

Açıklama:

Ankara'nın 13 Ekim 1923'te başkent olarak kabul edilmesinde etkili olan temel faktörler; coğrafi olarak merkezi konumu, Batı Cephesi'ne yakınlığı, işgal tehlikesine karşı güvenli olması ve Millî Mücadele’nin yönetim merkezi olmasıdır. Ankara'nın başkent olarak seçilmemesinde etkili olmayan (ya da birincil etken olmayan) nedenler arasında, İstanbul'un sahip olduğu gibi, eski çağlardan beri bir kültür ve medeniyet merkezi olması yoktur. Zira Ankara'nın başkent olmasında tarihsel kültürel birikimden ziyade stratejik ve siyasi nedenler ağır basmıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 4

Aşağıdakilerden hangisinde Türkiye Cumhuriyeti'nin ilk cumhurbaşkanı ile ilk başbakanı doğru verilmiştir?

Mustafa Kemal Paşa-İsmet Paşa

Mustafa Kemal Paşa-Kâzım Karabekir Paşa

İsmet Paşa-Ali Fuat Paşa

Mustafa Kemal Paşa-Rauf Bey

Mustafa Kemal Paşa-Ali Fethi Bey

Açıklama:

Cumhuriyetin ilanından (29 Ekim 1923) sonra Türkiye Cumhuriyeti'nin siyasi liderleri belirlenmiştir. Yeni kurulan devletin ilk cumhurbaşkanı TBMM tarafından oy birliğiyle seçilen Mustafa Kemal Paşa olmuştur. Yeni kurulan kabine sisteminde Cumhurbaşkanı tarafından hükûmeti kurmakla görevlendirilen ilk başbakan ise İsmet Paşa (İnönü) olmuştur.

Doğru Cevap: A

Soru 5

Aşağıdakilerden hangisi Cumhuriyet Dönemi’nde gerçekleştirilen inkılap hareketlerinin temel amacıdır?

Çağdaş uygarlık düzeyine ulaşmak

Türk milletinin bağımsızlığını sağlamak

Ekonomik alanda kalkınmayı sağlamak

Türkiye’yi batılı ülkelerle rekabet edecek hâle getirmek

Türkiye’nin savaşabilme yeteneğini artırmak

Açıklama:

Cumhuriyet Dönemi’nde gerçekleştirilen tüm inkılap hareketlerinin (devrimlerin) temel ve birleştirici amacı, Türkiye Cumhuriyeti'ni ortaçağ kurumlarından ve geri kalmışlıktan kurtararak, dönemin çağdaş medeniyetler seviyesine ulaştırmak ve modern bir ulus devlet kurmaktır. Bu amaç, hem siyasi hem de sosyal alandaki tüm reformların motivasyon kaynağıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 6

Hilafet kurumunun sağlam temellere oturtulması ve halifenin statüsünün belirlenmesi hususunda, hangi ülkenin İslami cemaati ısrarcı bir tavır takınmıştır?

Arnavutluk Müslümanları

Fas Müslümanları

Hint Müslümanları

Irak Müslümanları

İran Müslümanları

Açıklama:

Hilafet makamının geleceği ve halifenin yetkileri hakkında Türkiye içindeki tartışmalar sürerken, özellikle Hindistan'daki Müslüman cemaatleri (Hilafet Hareketi) halifenin statüsünün güçlendirilmesi ve sağlam temellere oturtulması hususunda TBMM'ye baskı yapan mektuplar göndermişlerdir. Bu dış müdahale girişimi, TBMM'nin Hilafeti 3 Mart 1924'te tamamen kaldırma kararını hızlandıran nedenlerden biri olmuştur.

Doğru Cevap: C

Soru 7

Aşağıdakilerden hangisi Mustafa Kemal Paşa’nın II. Meclis’ten beklediği görevdir?

Vatanı kurtarmak

İktisadi kalkınma

Dış politikada atılım

İnkılapları gerçekleştirme

Saltanat sistemine son verme

Açıklama:

I. TBMM (1920-1923), temel olarak Millî Mücadele'yi başarıya ulaştırmak ve ülkeyi düşman işgalinden kurtarmak görevini üstlenmişti. Savaş bittikten ve Lozan Antlaşması imzalandıktan sonra, 1923'te toplanan II. TBMM'den beklenen temel görev ise, kurulan yeni devletin yapısını modernleştirecek ve temelini sağlamlaştıracak olan inkılap hareketlerini gerçekleştirmekti (Cumhuriyetin İlanı, Hilafetin Kaldırılması vb.).

Doğru Cevap: D

Soru 8

Ankara hangi yıl başkent olmuştur?

1923

1925

1928

1930

1960

Açıklama:

Ankara'nın yeni Türk Devleti'nin başkenti olarak resmen kabul edilmesi, Cumhuriyetin ilanından kısa bir süre önce, 13 Ekim 1923 tarihinde TBMM'de kabul edilen bir kanunla gerçekleşmiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 9

Yeni Türk Devleti’nin kurulmasından sonra Türkiye’de kurulan ilk siyasi parti hangisidir?

Ahali Fırkası

Demokrat Parti

İttihat ve Terakki Fırkası

Hürriyet ve İtilaf Fırkası

Halk Fırkası

Açıklama:

Yeni Türk Devleti’nin kurulmasından sonra faaliyete geçen ve Mustafa Kemal Paşa tarafından kurulan ilk siyasi parti Halk Fırkası'dır. Parti, 9 Eylül 1923 tarihinde kurulmuş olup, daha sonra Cumhuriyet Halk Fırkası adını almıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 10

Aşağıdakilerden hangisi halifeliğin saltanatla birlikte kaldırılamayışının sebebidir?

Türk kamuoyunun hazır olmayışı

Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası’nın karşı çıkması

Lozan görüşmelerinde siyasal bir sorun olabilme ihtimali

Müslüman dünyanın tepkisi

Halifeliğin tek başına siyasal bir güç olamayacağı düşüncesi

Açıklama:

Saltanat 1922'de kaldırılırken, Hilafet makamının kaldırılmasının 1924'e ertelenmesinin sebebi, bu kurumun Osmanlı İmparatorluğu'nun son dönemlerinde Müslüman kitleler nezdinde hala büyük bir dinî öneme sahip olmasıydı. Saltanatın kaldırılması zaten büyük bir siyasi devrimdi; Hilafeti de aynı anda kaldırmak, henüz rejimin tam oturmadığı bir dönemde toplumsal tepkileri artırma ve iç karışıklığa yol açma riskini taşıyordu.

Doğru Cevap: A

Soru 11

Aşağıdaki yeniliklerden hangisi “Egemenlik kayıtsız şartsız milletindir.” düşüncesi doğrultusunda gerçekleştirilmiştir?

Yeni hukuk sistemine geçilmesi

Kabine sisteminin hayata geçirilmesi

1921 Anayasası’nın hazırlanması

Millî Eğitim Teşkilat Kanunu’nun kabulü

Saltanatın kaldırılması

Açıklama:

“Egemenlik kayıtsız şartsız milletindir.” ilkesi, Türkiye Cumhuriyeti'nin temelini oluşturur. Bu düşünce doğrultusunda gerçekleştirilmiş en radikal ve önemli yenilik, iktidarın tek bir hanedan yerine millete ait olduğunu anayasal düzlemde kanıtlayan Saltanatın kaldırılmasıdır (1 Kasım 1922).

Doğru Cevap: E

Soru 12

Aşağıdakilerden hangisi Halk Fırkası (Partisi)’nın ilk siyasi programının adıdır?

Dokuz Umde

Kalkınma Programı

Parti Tüzüğü

Misâk-ı Millî Kararları

Tekâlif-i Milliye Emirleri

Açıklama:

Mustafa Kemal Paşa tarafından kurulan Halk Fırkası (People's Party)’nın ilk siyasi programı, partinin temel ilkelerini ve hedeflerini belirleyen Dokuz Umde (Dokuz İlke) olarak adlandırılmıştır. Bu ilkeler, millî egemenliğin pekiştirilmesi, kalkınma ve modernleşme hedeflerini içeriyordu.

Doğru Cevap: A

Soru 13

Aşağıdakilerden hangisi saltanatın kaldırılmasının sonuçları arasında yer almaz?

Osmanlı Devleti hukuken sona erdi.

Padişahlık makamı korundu.

Milli egemenlik ilkesinin önünü açtı.

Ankara Hükümeti ve İstanbul Hükümeti ikilemine son verildi.

Cumhuriyet’in ilanına zemin hazırladı.

Açıklama:

Saltanatın kaldırılması (1922), Osmanlı Devleti'nin resmen sona ermesi, milli egemenlik ilkesinin pekişmesi ve Lozan'da ikiliğin önlenmesi gibi sonuçlar doğurmuştur. Ancak, Kabine Sistemi'ne geçilmesi, doğrudan Saltanatın kaldırılmasıyla değil, yaklaşık bir yıl sonra 29 Ekim 1923'te Cumhuriyetin İlanı ile Meclis Hükûmeti Sistemi'nden geçilen bir yönetim biçimidir.

Doğru Cevap: B

Soru 14

Cumhuriyet'in ilanı ile aşağıdakilerden hangisi gerçekleşmemiştir?

Rejimin adı konulmuştur.

Cumhurbaşkanını doğrudan halk seçmeye başlamıştır.

Devlet başkanlığı sorunu çözülmüştür.

Hükûmetin kurulması kolaylaşmıştır.

Kabine sistemine geçilmiştir.

Açıklama:

Cumhuriyetin ilanı (29 Ekim 1923) ile rejim belirsizliği ortadan kalkmış, devletin başı (Cumhurbaşkanı) belirlenmiş ve Kabine Sistemi'ne geçilmiştir. Ancak Laikliğe geçilmesi, tam anlamıyla Cumhuriyetin ilanından sonraki süreçte, özellikle 3 Mart 1924'te Hilafetin kaldırılması ve sonrasında yapılan anayasa değişiklikleriyle (1924 Anayasası'ndaki laiklik maddeleri, 1928'deki 'Devletin dini İslamdır' maddesinin çıkarılması) gerçekleşmiştir. Cumhuriyetin ilanı doğrudan laikliği getirmemiştir.

Doğru Cevap: B

Soru 15

Saltanatın 1 Kasım 1922’de kaldırılmasından sonra TBMM tarafından 18 Kasım 1922’de seçilen halifenin ismi aşağıdakilerden hangisidir?

VI. Mehmed Vahdettin

II. Mustafa

Sultan Mehmed Reşat

Sultan Abdulaziz

Abdülmecid Efendi

Açıklama:

Saltanatın 1 Kasım 1922’de kaldırılmasından sonra, TBMM Hanedan üyeleri arasından yalnızca dinî yetkilere sahip olması şartıyla yeni bir halife seçmiştir. 18 Kasım 1922’de seçilen ve Hilafet 3 Mart 1924’te kaldırılana kadar bu makamda kalan kişi Abdülmecid Efendi’dir.

Doğru Cevap: E

Soru 16

Aşağıdakilerden hangisinde I. Meclis'in görev süresi doğru olarak verilmiştir?

23 Ocak 1920 - 1 Nisan 1922

23 Şubat 1920 - 1 Mayıs 1921

23 Mart 1920 - 1 Haziran 1922

23 Nisan 1920 - 1 Nisan 1923

1 Ağustos 1920 - 1 Mart 1924

Açıklama:

Millî Mücadele’yi yürüten ve Kurtuluş Savaşı'nı organize eden I. Meclis, 23 Nisan 1920’de açılmıştır. Savaş sona erdikten ve Lozan Barış Antlaşması imzalandıktan sonra, inkılapları yapacak yeni bir meclise geçiş için görev süresi sona ermiş ve 11 Ağustos 1923’te çalışmalarını tamamlamıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 17

Aşağıdakilerden hangisi Millî egemenlik yolunda atılmış en önemli adımdır?

Tevhid-i Tedrisat Kanunu'nun çıkarılması

Tekke, Zaviye ve Türbelerin Kapatılması

Şapka Kanunu'nun çıkarılması

Soyadı Kanunu'nun çıkarılması

Saltanatın Kaldırılması

Açıklama:

Millî egemenlik yolunda atılmış en önemli ve radikal adım, egemenliğin kayıtsız şartsız millete ait olduğunu fiilen gösteren Saltanatın kaldırılmasıdır (1 Kasım 1922). Bu kararla, binlerce yıllık tek kişilik yönetim anlayışı sona ermiş ve halkın temsilcisi olan TBMM, ülkenin tek yönetim gücü haline gelmiştir.

Doğru Cevap: E

Soru 18

Aşağıdakilerden hangisi son Osmanlı halifesidir?

Tevfik Paşa

Damat Ferit Paşa

Ali Rıza Paşa

Abdülmecit Efendi

Salih Paşa

Açıklama:

Son Osmanlı halifesi (yani halifelik makamı kaldırılana kadar bu unvanı taşıyan kişi), Saltanatın kaldırılmasından sonra TBMM tarafından seçilen ve sadece dinî lider olarak görev yapan Abdülmecid Efendi'dir. Hilafet, 3 Mart 1924'te tamamen kaldırılmıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 19

Türk siyasi tarihinde 29 Ekim 1923'te gerçekleşen önemli olay aşağıdakilerden hangisidir?

Cumhuriyet'in İlanı

Sakarya Meydan Savaşı

Lozan Konferansı

İstanbul'un işgali

İstanbul'un TBMM'ye verilmesi

Açıklama:

Türk siyasi tarihinde 29 Ekim 1923'te gerçekleşen en önemli olay, Yeni Türk Devleti'nin yönetim biçiminin ve adının resmen belirlendiği Cumhuriyetin İlanı'dır. Bu ilan, rejim bunalımını çözmüş ve devlete modern bir kimlik kazandırmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 20

I. Gazneliler
II. Memlûklular
III. Babürlüler
IV. Osmanlı Devleti
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangilerinde halifelik makamı "babadan oğula" geçerek saltanata dönüşmüştür?

Yalnız II

Yalnız III

I ve II

II ve III

II ve IV

Açıklama:

İslam devletlerinde halifelik makamı başlangıçta seçimle belirlenirken, zamanla siyasî gücün etkisiyle babadan oğula geçmeye başlamıştır. Bu durum, özellikle 16. yüzyıldan itibaren hem Sultanlık (dünyevi yönetim) hem de Halifelik (dinî liderlik) unvanını birleştiren Osmanlı Devleti (IV) pratiğinde açıkça görülmüştür. Osmanlı'da padişahlık ve halifelik, hanedan üyeleri arasında 'babadan oğula' geçerek saltanata dönüşmüştür.

Doğru Cevap: E

Soru 21

Son Osmanlı halifesi aşağıdakilerden hangisidir?

Vahdettin

Mehmet Reşat

Abdülmecit Efendi

II. Abdülhamit

Sultan Murat

Açıklama:

Son Osmanlı halifesi Abdülmecid Efendi'dir. 1 Kasım 1922'de Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) tarafından saltanatın kaldırılması kararı alındıktan sonra, Osmanlı Hanedanı üyesi olan VI. Mehmed (Vahdeddin) ülkeyi terk etmiştir. Bu gelişmenin ardından, TBMM 19 Kasım 1922'de Abdülmecid Efendi'yi yalnızca halife (dini lider) olarak tayin etmiştir. Ancak bu makam, yeni Türkiye Cumhuriyeti'nin laiklik ve ulusal egemenlik ilkeleriyle çeliştiği için, 3 Mart 1924 tarihinde Halifelik Kurumu resmen kaldırılmış ve Osmanlı Hanedanı üyeleri yurt dışına çıkarılmıştır. Böylece Abdülmecid Efendi, bu makamı taşıyan son kişi olmuştur.

Doğru Cevap: C

Ünite 4

Soru 1

I. Dönem TBMM'de siyasi partiler kurulmamış, bunun yerine anlayış ve düşünce farklılıklarına dayanan bazı gruplar ortaya çıkmıştı.
Aşağıdakilerden hangisi TBMM'de ortaya çıkan bu gruplardan biri değildir?

Tesanüd Grubu

İstiklal Grubu

Islahat Grubu

İttihat ve Terakki Grubu

Müdafaa-i Hukuk Grubu

Açıklama:

I. Dönem TBMM'de resmi siyasi partiler yerine Halk Zümresi, Tesanüt Grubu, İstiklâl Grubu gibi düşünce grupları vardı. Mecliste ortaya çıkan bu gruplar, resmi parti statüsünde değildi. Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası (1924) ise Cumhuriyetin ilanından ve I. TBMM'nin kapanmasından sonra kurulmuş olan ilk örgütlü siyasi partidir. Bu nedenle TBMM gruplarından biri değildir.

Doğru Cevap: D

Soru 2

Aşağıdakilerden hangisi orduyu siyasetin dışına çıkarmak için yapılan değişikliklerden biridir?

Erkân-ı Harbiye-i Umumiye Vekâleti'nin kaldırılması

Saltanatın kaldırılması

Şeriye ve Evkaf Vekaleti'nin kaldırılması

Tevhid-i Tedrisat Kanunu'nun çıkarılması

Siyasi Partiler Kanunu'nun çıkarılması

Açıklama:

Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluşundan kısa süre sonra, ordunun siyaset üzerindeki etkisini tamamen kaldırmak amacıyla önemli bir adım atıldı. Bu kapsamda, Subayların milletvekili olmasını yasaklayan kanun çıkarılarak, subaylara askerlik ya da siyaset yapma tercihi sunulmuştur. Bu yasal değişiklik, ordunun siyasetten tamamen çekilmesini ve profesyonel görevine odaklanmasını sağlamıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 3

Şeyh Sait İsyanı sonuçları itibarıyla aşağıdaki devletlerden hangisinin işine yaramıştır?

İngiltere

Fransa

İtalya

Almanya

Yunanistan

Açıklama:

Şeyh Sait İsyanı (1925), Türkiye'nin uluslararası arenada kritik öneme sahip olan Musul Sorunu (Irak sınırı) üzerinde İngiltere ile yoğun müzakereler yaptığı bir dönemde çıktı. İsyan, Türkiye'nin iç güvenliğini tehdit etti ve askeri kaynaklarını içerde kullanmaya zorladı. Bu durum İngiltere'nin Musul konusunda elini güçlendirerek, sorunun Türkiye aleyhine sonuçlanmasına zemin hazırlamıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 4

Şeyh Sait İsyanı'nı bastırmak üzere çıkarılan Takrir-i Sükûn Kanunu aşağıdakilerden hangisinin bir süre daha ertelenmesine neden olmuştur?

Harf İnkılabı

Soyadı Kanunu

Çok partili siyasi hayata geçiş

Hilafetin kaldırılması

Laiklik ilkesinin kabulü

Açıklama:

Şeyh Sait İsyanı’nı bastırmak ve ülkedeki düzeni sağlamak amacıyla 1925'te çıkarılan Takrir-i Sükûn Kanunu, hükümete olağanüstü yetkiler verdi ve muhalif faaliyetleri durdurdu. Bu kanunun sağladığı baskı ortamı ve rejimin güvenliğinin önceliklendirilmesi nedeniyle, çok partili hayata geçiş denemeleri bir süre daha ertelenmek zorunda kalmıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 5

Aşağıdakilerden hangisi Mustafa Kemal Paşa'nın isteği ile 1930'da kurulan Serbest Cumhuriyet Fırkası'nın lideridir?

Rauf Orbay

Kâzım Karabekir

Ali Fuat Cebesoy

Refet Bele

Ali Fethi Okyar

Açıklama:

Mustafa Kemal Paşa, 1930 yılında demokratik yaşamı test etmek ve Halk Fırkası'na muhalefet yaratmak amacıyla yakın arkadaşı Ali Fethi Okyar'ı teşvik ederek Serbest Cumhuriyet Fırkası'nın kurulmasını sağlamıştır. Ali Fethi Okyar, bu partinin kurucusu ve lideridir.

Doğru Cevap: E

Soru 6

Şeyh Sait İsyanı sürecinde Cumhuriyet Halk Fırkası Grubu toplantısında, isyanın bastırılması ile ilgili olarak Başbakan Ali Fethi Bey’in almış olduğu tedbirler ve olaya bakış açısı büyük tenkit gördü. Bunun üzerine Fethi Bey Hükümeti istifa etmek zorunda kaldı.
İsyanla daha etkin mücadele edebilmek için yeni hükûmeti kuran kişi aşağıdakilerden hangisidir?

Ali Fuat Paşa

İsmet Paşa

Fevzi Paşa

Celal Bayar

Adnan Menderes

Açıklama:

Başbakan Ali Fethi Okyar hükümeti, Şeyh Sait İsyanı karşısında yeterince ılımlı davrandığı ve etkili tedbirler alamadığı gerekçesiyle eleştirilip istifa etti. İsyanı daha kararlı bir şekilde bastırmak amacıyla yeni hükümet, sert tedbirlerin ve Takrir-i Sükûn Kanunu'nun uygulanmasını sağlayan İsmet İnönü tarafından kurulmuştur.

Doğru Cevap: B

Soru 7

Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası’nın savunduğu fikirler arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?

Egemenliğin halka ait olduğu

Cumhuriyet yönetimini yaşatmak ve geliştirmenin esas gayeleri olduğu

Demokratik, liberal, düşünce ve inançlara saygılı olunacağı

Anayasanın milletten vekâlet alınmadan değiştirilemeyeceği

Ekonomide devletçiliğin esas alınacağı

Açıklama:

Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası (TCF), Cumhuriyet Halk Fırkası'nın aşırı merkeziyetçi yapısına karşıydı. TCF, liberal ekonomi, adem-i merkeziyetçilik (yerel yönetimlere yetki) ve dinî inançlara saygı gibi prensipleri savunuyordu. Merkeziyetçi yönetimin güçlendirilmesi, TCF'nin değil, genellikle CHP'nin savunduğu bir görüştü.

Doğru Cevap: E

Soru 8

“Amacımız iktidara gelmek değil, Halk Fırkası’na muhalefet etmek.” şeklinde düşüncelerini açıklayan siyasi parti aşağıdakilerden hangisidir?

Millet Partisi

İttihat ve Terakki Partisi

Türkiye Komünist Partisi

Ahali Fırkası

Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası

Açıklama:

1930 yılında Mustafa Kemal Paşa’nın talimatıyla kurulan Serbest Cumhuriyet Fırkası'nın lideri Ali Fethi Okyar, partinin kurulma amacının temel olarak iktidara gelmekten ziyade, tek parti yönetimindeki eksiklikleri gidermek ve Meclis’te denetimi sağlayacak etkin muhalefet görevini üstlenmek olduğunu açıklamıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 9

Türkiye’de Şeyh Sait İsyanı ve Menemen Olayı aşağıdakilerden hangisinin bir süre için ertelenmesine neden olmuştur?

Devletçilik politikasına

Milletler Cemiyeti ile ilişki kurulmasına

Dış ticarete ağırlık verilmesine

Çok partili siyasi hayata geçilmesine

Kadınlara siyasal haklar tanınmasına

Açıklama:

Hem 1925'teki Şeyh Sait İsyanı hem de 1930'daki Menemen Olayı, Türkiye'de laik ve cumhuriyetçi rejime yönelik tehditlerin hala ciddi olduğunu gösterdi. Bu iki gerici kalkışma, rejimin güvenliğini sağlama gerekliliği nedeniyle, çok partili siyasi hayata geçiş denemelerinin tekrar ertelenmesine yol açmıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 10

Aşağıdakilerden hangisi Türkiye Cumhuriyeti Devleti’nin ilk örgütlü muhalefet partisidir?

Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası

Cumhuriyet Halk Fırkası

Hürriyet ve İtilaf Fırkası

Serbest Cumhuriyet Fırkası

Ahali Cumhuriyet Fırkası

Açıklama:

Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluşundan sonra kurulan ilk parti Cumhuriyet Halk Fırkası (CHF) idi. CHF'den ayrılan muhalif komutan kadrosu (Kâzım Karabekir, Rauf Orbay vb.) tarafından 1924 yılında kurulan Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası, Cumhuriyet tarihinin ilk örgütlü muhalefet partisi olma özelliğini taşır.

Doğru Cevap: A

Soru 11

Şeyh Sait İsyanı aşağıdaki sorunlardan hangisinin İngilizlerin lehine sonuçlanmasına sebep olmuştur?

Kıbrıs sorunu

Boğazlar sorunu

Musul sorunu

Hatay sorunu

Doğu Trakya sorunu

Açıklama:

1925'teki Şeyh Sait İsyanı, Türkiye'nin tüm dikkatini ve askeri gücünü iç güvenliğe yöneltmesine neden oldu. Bu durum, Türkiye'nin Irak sınırı üzerindeki hak iddialarını görüştüğü Musul Sorunu'nda elini zayıflattı ve sorunun İngiltere'nin (o sırada Irak'ın mandası sahibi) lehine sonuçlanmasına sebep olmuştur.

Doğru Cevap: C

Soru 12

Aşağıdakilerden hangisi Mustafa Kemal Paşa’nın telkinleriyle kurulan; ancak Cumhuriyet’e karşı olanların faaliyetleri nedeniyle kurucuları tarafından kapatılan siyasi partidir?

Cumhuriyet Halk Fırkası

Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası

Serbest Cumhuriyet Fırkası

İttihat ve Terakki Fırkası

Sulh ve Selamet-i Osmaniye Fırkası

Açıklama:

Serbest Cumhuriyet Fırkası (1930), Mustafa Kemal Paşa'nın isteğiyle kurulmasına rağmen, kısa sürede parti tabanına Cumhuriyet ve inkılap karşıtları sızmaya başladı. Olası bir ayaklanmayı önlemek ve rejimi korumak amacıyla, kurucusu Ali Fethi Okyar durumu kontrol edemeyeceğini anlayarak partiyi kendi isteğiyle feshetmiştir.

Doğru Cevap: C

Soru 13

Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası aşağıdakilerden hangisine dayanılarak kapatılmıştır?

Ceza Mahkemeleri

Takrir-i Sükûn

Ceza-Usul

Medeni Kanun

1922 tarihli Siyasi Partiler Kanunu

Açıklama:

Şeyh Sait İsyanı'nın ardından rejim karşıtı faaliyetleri engellemek ve huzuru sağlamak amacıyla çıkarılan Takrir-i Sükûn Kanunu (1925), hükümete geniş yetkiler verdi. Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası, bu kanuna dayanılarak, isyanla dolaylı bağlantısı olduğu iddia edilerek 1925 yılında kapatılmıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 14

Aşağıdaki siyasi partiler ve özellikleri eşleştirmelerinden hangisi yanlıştır?

Halk Fırkası-Yeni Türk Devleti’nin ilk siyasi partisidir.

Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası-Yeni Türk Devleti’nin ilk muhalefet partisidir.

Serbest Cumhuriyet Fırkası-Mustafa Kemal Paşa’nın telkini ile kurulmuştur.

Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası-Takrir-i Sükûn Kanunu ile kapatılmıştır.

Serbest Cumhuriyet Fırkası-Ekonomide Devletçilik politikasını savunmuştur.

Açıklama:

Cumhuriyet Halk Fırkası (CHP), kuruluş ilkeleri arasında yer alan Devletçilik ilkesini benimsemiştir; bu, ekonomide devletin öncü rol oynaması anlamına gelir. TCF ve SCF, aksine, liberal ekonomi politikalarını savunmuştur. Dolayısıyla CHP'nin liberal ekonomi yanlısı olduğu ifadesi yanlıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 15

Aşağıdakilerden hangisi 23 Aralık 1930’da meydana gelen Menemen Olayı’nda katledilen ve bu olayla özdeşleşen kişidir?

Şeyh Sait

Kubilay

Demirci Mehmet Efe

Hasan Tahsin

Şeyh Eşref

Açıklama:

23 Aralık 1930’da Menemen’de meydana gelen ve gerici bir nitelik taşıyan isyanda, asayişi sağlamakla görevli yedek subay öğretmen Mustafa Fehmi Kubilay, isyancılar tarafından hunharca katledilmiştir. Kubilay, Menemen Olayı’nın sembol ismi ve Cumhuriyet şehididir.

Doğru Cevap: B

Soru 16

Ali Fethi Bey aşağıda yer alan siyasi partilerden hangisinin genel başkanıdır?

İttihat ve Terakki Fırkası

Millî Kalkınma Partisi

Serbest Cumhuriyet Fırkası

Türkiye Komünist Partisi

Demokrat Parti

Açıklama:

Ali Fethi Okyar, Mustafa Kemal Paşa'nın talebi üzerine 1930 yılında kurulan ve Türkiye Cumhuriyeti'nde ikinci çok partili hayat denemesi olan Serbest Cumhuriyet Fırkası'nın kurucusu ve genel başkanıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 17

Aşağıdakilerden hangisi Serbest Cumhuriyet Fırkası’nın özellikleri arasında yer almaz?

Yayılmacı

Liberal

Özgürlükçü

Cumhuriyetçi

Milliyetçi

Açıklama:

Serbest Cumhuriyet Fırkası (SCF) 1930'da kurulmuş olup, kadınlara siyasi haklar verilmesi gibi görüşleri desteklemiştir. Ancak Türkiye Cumhuriyeti'nin ilk örgütlü muhalefet partisi olma özelliği, 1924'te kurulan Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası'na aittir.

Doğru Cevap: A

Soru 18

Aşağıdakilerden hangisi inkılaplara ve özelliklede Mustafa Kemal Paşa’nın şahsına düşmanlık hisleri besleyen, menfaatleri zedelenmiş bazı kişilerin onu ortadan kaldırmak için tertipledikleri planlardan biridir?

31 Mart Vakası

Reval Görüşmeleri

Arap Ayaklanması

İzmir Suikastı

Süryani Ayaklanması

Açıklama:

1926 yılında, Mustafa Kemal Paşa'nın inkılaplarına ve özellikle de şahsına düşmanlık besleyen, menfaatleri zedelenmiş eski İttihatçılar ve muhalifler tarafından İzmir Suikastı planlanmıştır. Bu girişim, Paşa’yı ortadan kaldırmayı amaçlayan en ciddi komplo girişimidir.

Doğru Cevap: D

Soru 19

Aşağıdakilerden hangisi Cumhuriyet tarihinin ilk örgütlü muhalefet partisidir?

Serbest Cumhuriyet Fırkası

Terakkiperver Cumhuriyet Halk Fırkası

Halk Fırkası

Türkiye Komünist Fırkası

Demokrat Fırka

Açıklama:

1924 yılında Kâzım Karabekir, Rauf Orbay ve diğer muhalif komutanlar tarafından kurulan Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası, Cumhuriyet Halk Fırkası'na karşı kurulan ilk örgütlü muhalefet partisi olarak tarihe geçmiştir.

Doğru Cevap: B

Soru 20

Serbest Cumhuriyet Fırkası'nın kurucusu aşağıdakilerden hangisidir?

Fethi Okyar

İsmet İnönü

Nuri Conker

Kazım Karabekir

Rauf Orbay

Açıklama:

Serbest Cumhuriyet Fırkası, Türkiye'de çok partili hayata geçişin ikinci denemesi olarak 1930 yılında, bizzat Mustafa Kemal Paşa’nın teşvikiyle yakın arkadaşı Ali Fethi Okyar tarafından kurulmuştur.

Doğru Cevap: A

Soru 21

Aşağıdaki olaylardan hangisinin sonucunda Takrir-i Sükûn Yasası çıkarılmıştır?

Şeyh Eşref Ayaklanması

Delibaş Mehmet Ayaklanması

Şeyh Sait İsyanı

Çapanoğulları İsyanı

I. Bozkır Ayaklanması

Açıklama:

Takrir-i Sükûn Yasası'nın (Huzurun Sağlanması Kanunu) çıkarılmasının temel sebebi 1925 yılında başlayan ve Doğu Anadolu Bölgesi'nde geniş yankı uyandıran Şeyh Said İsyanı'dır. Bu isyan, yeni kurulan genç Türkiye Cumhuriyeti'nin laik ve merkeziyetçi reformlarına karşı çıkan ilk büyük tepki olarak kabul edilir. Hükûmet, isyanın bastırılması ve ülke genelinde otoritenin yeniden sağlanması amacıyla 4 Mart 1925 tarihinde bu yasayı yürürlüğe koymuştur. Yasa, hükûmete olağanüstü yetkiler vermiş ve isyanı destekleyen kurum ve yayın organlarını kapatma yetkisi sağlamıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 22

Aşağıdakilerden hangisi Takrir-i Sükûn Yasası kapsamında kapatılmayan basın-yayın organıdır?

Cumhuriyet

Aydınlık

Orak-Çekiç

Sebilürreşat

Tanin

Açıklama:

Takrir-i Sükûn Yasası (1925), özellikle Şeyh Said İsyanı sonrasında hükûmete geniş yetkiler vererek kamu düzenini bozan her türlü faaliyeti engellemeyi amaçlamıştır. Bu kapsamda, isyanı desteklediği veya hükûmetin politikalarına karşı çıktığı düşünülen birçok muhalif basın-yayın organı kapatılmıştır. Kapatılanlar arasında genellikle Tevhid-i Efkâr, Tanin, İstiklal ve Sebilürreşad gibi gazeteler bulunmaktaydı. Kapatılmayan yayın organları ise genellikle genç Cumhuriyet Hükümetini ve reformlarını destekleyen veya isyanla ilişkilendirilmeyen yayınlardı. Bu yasa, basının özgürlüklerini kısıtlayıcı nitelikteydi.

Doğru Cevap: A

Soru 23

Kâzım Karabekir Paşa'nın genel başkanlığını yaptığı siyasi parti aşağıdakilerden hangisidir?

Halk Fırkası

İttihat ve Terakki

Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası

Serbest Cumhuriyet Fırkası

Hürriyet ve İtilaf Fırkası

Açıklama:

Türkiye Cumhuriyeti'nin ilk muhalefet partisi olan Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası (TCF), 17 Kasım 1924 tarihinde kurulmuştur. Bu partinin genel başkanlığını Kurtuluş Savaşı'nın önemli komutanlarından Kâzım Karabekir Paşa yapmıştır. TCF, Cumhuriyet Halk Fırkası'ndan ayrılan ve Mustafa Kemal Paşa'nın liderliğine muhalif olan Ali Fuat Cebesoy, Rauf Orbay, Adnan Adıvar gibi önemli isimler tarafından desteklenmiştir. Ancak TCF, Şeyh Said İsyanı ile ilişkilendirilerek 1925 yılında Takrir-i Sükûn Yasası kapsamında kapatılmıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 24

Takrir-i Sükûn Kanunu hangi olay sonrası çıkartılmıştır?

Ali Galip Olayı

İzmir Suikastı

Menemen Olayı

Şeyh Sait Olayı

Sakarya Savaşı Öncesi

Açıklama:

Takrir-i Sükûn Kanunu, doğrudan doğruya 1925 yılında başlayan Şeyh Said İsyanı'nın bir sonucu olarak, isyanın hemen ardından, 4 Mart 1925 tarihinde çıkarılmıştır. Kanunun temel amacı, Cumhuriyet rejimine ve yapılan inkılaplara karşı çıkan isyanları ve muhalif hareketleri bastırmak, dolayısıyla devlet otoritesini ve kamu güvenliğini sağlamaktır. Bu kanun sayesinde İstiklal Mahkemeleri tekrar kurulmuş ve hükûmet reformları uygulamada daha sert önlemler alabilmiştir.

Doğru Cevap: D

Soru 25

..........................'na göre devlet memuru olan bir kişi aynı zamanda milletvekili olamaz.
Cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

1921 Anayasası

1924 Anayasası

1961 Anayasası

1982 Anayasası

1987 Anayasa Referandumu

Açıklama:

Cümlede boş bırakılan yere getirilmesi gereken ifade Teşkilat-ı Esasiye Kanunu'dur (1924 Anayasası). Türkiye Cumhuriyeti'nin 1924 Anayasası'nda ve ilgili seçim yasalarında, kuvvetler ayrılığı ilkesi gereği, devlet memuru olan bir kişinin (yürütme organına bağlı) aynı zamanda yasama organının üyesi (milletvekili) olamayacağı kuralı getirilmiştir. Bu kural, görevler arasında çıkar çatışmasını önlemeyi, memuriyetin tarafsızlığını korumayı ve kamu hizmeti etiği ilkelerine uyumu sağlamayı amaçlamaktadır. Milletvekili seçilen memurların, vekilliğe başlamadan önce memuriyetten istifa etmeleri zorunludur.

Doğru Cevap: B

Ünite 5

Soru 1

Romalılardan itibaren hukuk sistemi kamu hukuku ve özel hukuk olmak üzere ikiye ayrılarak sistemleşmiştir. Bu ayrım içinde kamu hukuku, bireyin devletle olan ilişkilerini, özel hukuk ise bireyler arasındaki ilişkileri düzenler.
Paragrafa göre aşağıdakilerden hangisi özel hukuk alanına dâhil değildir?

Aile Hukuku

Ceza Hukuku

Eşya Hukuku

Miras Hukuku

Borçlar Hukuku

Açıklama:

Hukuk sistemi temel olarak Kamu Hukuku ve Özel Hukuk olmak üzere ikiye ayrılır. Kamu Hukuku, birey-devlet ilişkilerini, Özel Hukuk ise birey-birey arasındaki ilişkileri düzenler.
Özel hukukun temel dalları Medeni Hukuk, Borçlar Hukuku ve Ticaret Hukukudur.
Eğer seçeneklerde Ceza Hukuku veya İdare Hukuku gibi bir dal bulunuyorsa, bu dallar devletin üstün otoritesini ve kamu yararını düzenlediği için Kamu Hukuku alanına dâhildir ve bu nedenle özel hukuk alanına dâhil değildir.

Doğru Cevap: B

Soru 2

I. "Egemenlik kayıtsız şartsız milletindir." ilkesinin hukuksal zemindeki karşılığıdır.
II. Meclis Hükûmeti Sistemi söz konusudur.
III. Kuvvetler Birliği İlkesi esas alınmıştır.
Yukarıda özellikleri verilen Anayasa aşağıdakilerden hangisidir?

1921 Teşkilat-ı Esasiye Kanunu

1924 Anayasası

1961 Anayasası

1876 Kanun-ı Esasi'si

1982 Anayasası

Açıklama:

Yukarıda sayılan özellikler 1921 Anayasası'na (Teşkilat-ı Esasiye Kanunu) aittir. Bu Anayasa, Milli Mücadele döneminde kabul edilmiş olup, Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluşunun hukuksal zeminini oluşturmuştur. Özellikle 'Egemenlik kayıtsız şartsız milletindir.' ilkesini getirmiş ve yasama ile yürütme yetkilerinin tek elde (TBMM’de) toplandığı Meclis Hükûmeti Sistemi'ni esas almıştır. Bu durum aynı zamanda Kuvvetler Birliği İlkesi’nin de kabul edildiği anlamına gelir.

Doğru Cevap: A

Soru 3

“Bireyle birey; bireyle toplum arasındaki ilişkileri, düzeni sağlayan ve maddi müeyyideleri olan kurallar bütünüdür.” şeklinde ifade edilen kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Anayasa

Hukuk

Mecelle

Norm

Meşrutiyet

Açıklama:

Verilen tanım, toplum düzenini sağlamak amacıyla bireyler arası ve birey-toplum arası ilişkileri düzenleyen, uyulması zorunlu ve maddi müeyyide (yaptırım) ile desteklenmiş kurallar bütünü olan Hukuk kavramını ifade etmektedir. Hukuk kurallarının diğer sosyal kurallardan (örneğin ahlak veya din) farkı, ihlali durumunda devlet zoruyla uygulanan yaptırımlara sahip olmasıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 4

Tanzimat ile Cumhuriyet arası dönemde hukukî gelişmelerin sebepleri arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?

Avrupa’da bürokraside ve bilgi düzeyindeki gelişmeler

Sosyokültürel hayatta ortaya çıkan gelişmeler

Ticari ve iktisadi usullerdeki değişiklikler

Batılı devletlerin Osmanlı Devleti nezdindeki baskıları

Osmanlı’nın borçlarını ödeyememesi

Açıklama:

Tanzimat ile Cumhuriyet arası dönemdeki hukuki gelişmelerin temel sebepleri, imparatorluğu dağılmaktan kurtarma çabası, batı hukuku sistemlerine uyum sağlama ihtiyacı ve kapitülasyonların etkisini azaltma isteğiydi. Bu dönemde Batı tarzı usul ve ticaret kanunları kabul edilmiştir. Ancak, hukukun tamamen laikleştirilmesi ve şer’i hukukun tamamen terk edilmesi bu dönemin gelişmeleri arasında yer almaz. Bu radikal değişiklikler ancak Cumhuriyetin ilanı ve Medeni Kanun’un kabulü (1926) ile mümkün olmuştur.

Doğru Cevap: E

Soru 5

Medeni Kanun’la hangi tür toplumsal ilişki veya yöntem düzenlenir?

Hırsızlık yapanla malı çalınan arasındaki ilişki

Vergi yükümlüsü ile Maliye Bakanlığı arasındaki ilişki

Bir öğrenci ile okul yönetimi arasındaki ilişki

Alacaklı birinin yargıca başvurmasındaki yöntem

Karı-koca arasındaki ilişki

Açıklama:

Türk Medeni Kanunu (TMK), Özel Hukuk’un en temel ve geniş kapsamlı dalıdır. Temel olarak bireylerin Kişi, Aile, Miras ve Eşya (Mal Varlığı) ilişkilerini düzenler. Dolayısıyla Medeni Kanun, bireylerin doğumdan ölüme kadar olan özel ve toplumsal ilişkilerini düzenler.

Doğru Cevap: E

Soru 6

Aşağıdakilerden hangisi Kamu Hukuku’nun dalları arasında yer almaz?

Anayasa Hukuku

İdare Hukuku

Vergi Hukuku

Aile Hukuku

Ceza Hukuku

Açıklama:

Kamu Hukuku, devletin üstün otoritesi altında bireylerle devlet arasındaki veya devlet kurumlarının kendi arasındaki ilişkileri düzenleyen hukuk dallarını kapsar.
Kamu Hukuku’nun başlıca dalları Anayasa Hukuku, İdare Hukuku, Ceza Hukuku ve Vergi Hukukudur.
Seçeneklerde yer alması muhtemel olan ve Kamu Hukuku dalı olmayan seçenek, bireyler arası eşit ilişkilere odaklanan Özel Hukuk dallarından biri olacaktır, örneğin Ticaret Hukuku veya Borçlar Hukuku.

Doğru Cevap: D

Soru 7

Hangi tarihte bir Türk anayasası kabul edilmemiştir?

1876

1921

1924

1960

1982

Açıklama:

Türkiye tarihinde kabul edilen temel anayasalar şunlardır: 1876 Kanun-i Esasi, 1921 Teşkilat-ı Esasiye Kanunu, 1924 Anayasası, 1961 Anayasası ve 1982 Anayasası.
Eğer seçeneklerde bu tarihler dışında, sadece hukuki metinler veya anayasa değişiklikleri yapılan bir tarih (örneğin 1937 Laiklik değişikliği veya 1808 Sened-i İttifak) varsa, o tarihte tam kapsamlı bir anayasa kabul edilmemiştir.

Doğru Cevap: D

Soru 8

Laiklik ilkesinin gerçekleşmesi anayasanın hangi tarihteki değişikliği ile mümkün olmuştur?

1923

1924

1928

1937

1980

Açıklama:

Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nda Laiklik ilkesinin altı temel prensipten biri olarak tam anlamıyla yer alması ve resmileşmesi, 1937 yılında yapılan anayasa değişikliği ile gerçekleşmiştir. Bu değişiklik ile birlikte Laiklik ilkesi, 1924 Anayasası’nın değiştirilmez maddeleri arasına dâhil edilmiştir.

Doğru Cevap: D

Soru 9

Aşağıdakilerden hangisi Türk Hukuk İnkılabı’nın gerekçeleri arasında yer almaz?

Hukukta birlikteliğin olmaması

Mevcut kanunların ihtiyaçları karşılayamaması

Mahkeme düzeninin modern usullerden uzak olması

Şer’i kanunların yeniden etkinleştirilmek istenmesi

Kadın hakları konusunda var olan eşitsizlikler

Açıklama:

Türk Hukuk İnkılabı’nın temel gerekçeleri arasında hukuk birliğini sağlamak, laiklik ilkesini hayata geçirmek, toplumsal yaşamı çağdaşlaştırmak ve kadın-erkek eşitliğini tesis etmek yer alır.
İnkılabın amacı, eski ikilikçi ve şeriata dayalı yapıyı terk ederek modern, seküler bir hukuk sistemi kurmaktır. Bu nedenle, Osmanlı hukuku geleneklerini sürdürmek veya çok hukukluluğu devam ettirmek inkılabın gerekçeleri arasında yer almaz.

Doğru Cevap: D

Soru 10

Aşağıdakilerden hangisi Türk demokrasi tarihinde yapılmış anayasalar arasında bulunmaktadır?

1855 Kanûn-ı Esâsî

1944 Anayasası

1931 Anayasası

1924 Anayasası

1927 Anayasası

Açıklama:

Türk demokrasi tarihinde yapılmış ve yürürlüğe girmiş anayasalar; 1876 Kanun-i Esasi, 1921 Teşkilat-ı Esasiye Kanunu, 1924 Anayasası, 1961 Anayasası ve 1982 Anayasası'dır. Seçeneklerde bu beş tarihten biri bulunmalıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 11

İsviçre Medeni Kanunu geniş kapsamlı bir incelemeden sonra Türk toplum yapısına uyarlandı ve TBMM’de kabulü edildi (22 Nisan 1926).
Aşağıdakilerden hangisi bu kanunun kabul edilmesinin sebeplerinden birisi değildir?

Türk aile yapısına uygun olması

Dilinin sade ve anlaşılır olması

Kadın-erkek eşitliğine dayanmaması

Uygulamada kolaylık sağlaması

Hâkime geniş takdir yetkisi vermesi

Açıklama:

İsviçre Medeni Kanunu'nun (TMK) kabul edilmesinin temel nedenleri; hukuk birliğini sağlama, laik hukuk düzenine geçme, kadın-erkek eşitliğini sağlama ve İsviçre Kanunu’nun sade ve pratik olmasıydı. TMK'nın kabulü, siyasi rejimin belirlenmesi (örneğin Meclis Hükûmeti veya Cumhurbaşkanlığı sistemi) gibi Kamu Hukuku alanını ilgilendiren konuların sebepleri arasında yer almaz.

Doğru Cevap: C

Soru 12

Aşağıdakilerden hangisi Türk hukuk tarihinin ilk medeni kanunudur?

Mecelle

Meşrutiyet

Tanzimat

Kanûn-ı Esâsî

Sened-i İttifak

Açıklama:

Türk hukuk tarihinin modern anlamda kodifiye edilmiş ilk medeni kanun denemesi, Osmanlı İmparatorluğu döneminde hazırlanan Mecelle-i Ahkâm-ı Adliyye (Mecelle)’dir. Mecelle, 1869-1876 yılları arasında yayımlanmış ve şahıs, borçlar ve eşya hukukuna dair hükümleri içermiştir. Mecelle, 1926 yılında Türk Medeni Kanunu’nun kabulüne kadar yürürlükte kalmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 13

TBMM’nin kabul ettiği Türk Medeni Kanunu hangi devletin medeni kanunu örnek alınarak hazırlanmıştır?

Fransa

İsviçre

İngiltere

Almanya

İtalya

Açıklama:

Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) tarafından 17 Şubat 1926'da kabul edilen Türk Medeni Kanunu, Avrupa’daki en modern ve pratik kanunlardan biri kabul edilen İsviçre Medeni Kanunu'ndan (ZGB) örnek alınarak hazırlanmıştır. Bu tercih, laiklik ilkesini özel hukuka taşıma ve hukuku sadeleştirme amacını taşımaktaydı.

Doğru Cevap: B

Soru 14

Aşağıdakilerden hangisi Osmanlı Devleti'nde padişahın egemenlik haklarının sınırlandırıldığı ilk anayasal metindir?

Tanzimat Fermanı

Islahat Fermanı

Kanun-i Esasi

Sened-i İttifak

Mecelle

Açıklama:

Osmanlı Devleti’nde padişahın mutlak egemenlik haklarının hukuki olarak sınırlandırıldığı ilk belge Sened-i İttifak’tır (1808). Bu belge, Ayanlar ile Padişah II. Mahmut arasında imzalanmış olup, padişahın mutlak otoritesini sınırlayan ilk anayasal adımdır. Ancak ilk tam anayasal metin 1876 Kanun-i Esasi'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 15

Sened-i İttifak (1808) hangi padişah döneminde imzalanmıştır?

I. Mahmut

II. Abdülhamit

II. Mustafa

Abdülmecit

II. Mahmut

Açıklama:

1808 yılında imzalanan Sened-i İttifak, Osmanlı tarihinde padişahın yetkilerini hukuki olarak kısıtlayan ilk belge olma özelliğini taşır. Bu belge, II. Mahmut döneminde (1808-1839) Sadrazam Alemdar Mustafa Paşa aracılığıyla Ayanlar ile imzalanmıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 16

Türk demokrasi tarihinin en sert anayasası aşağıdakilerden hangisidir?

1961 Anayasası

1982 Anayasası

1921 Anayasası

1924 Anayasası

Kanûn-i Esâsî

Açıklama:

Türk demokrasi tarihinde yapısı ve değiştirilme koşulları açısından 'en sert' (katı) anayasa olarak kabul edilen metin 1982 Anayasası'dır. Bu anayasa, 12 Eylül askeri darbesi sonrasında hazırlanmış olup, temel hak ve özgürlüklere sert sınırlamalar getirmiş ve anayasa değişikliklerini zorlaştıran katı kurallar içermiştir.

Doğru Cevap: B

Ünite 6

Soru 1

Aşağıdakilerden hangisi 1933 yılında gerçekleştirilen Üniversite Reformu kapsamında kapatılan Darülfünun'un yerine kurulan üniversitedir?

İstanbul Üniversitesi

Ankara Üniversitesi

Gazi Üniversitesi

Boğaziçi Üniversitesi

Orta Doğu Teknik Üniversitesi

Açıklama:

1933 yılında gerçekleştirilen Üniversite Reformu, o dönemki eğitim kurumlarının modernleşmesini hedefleyen kapsamlı bir hareketti. Bu reform kapsamında, Osmanlı döneminden kalma ve çağın gereklerine ayak uyduramayan Darülfünun kapatılmış ve yerine modern, bilimsel temellere dayalı eğitim veren İstanbul Üniversitesi kurulmuştur. Bu değişim, Türk yükseköğretiminde bilimsel ve laik bir yapının kurulması açısından büyük önem taşır.

Doğru Cevap: A

Soru 2

Aşağıdakilerden hangisi Cumhuriyet'in ilanından sonra eğitim sistemindeki ikiliği ortadan kaldırarak ülkedeki eğitim kurumlarının tek çatı altında toplanıp Maarif Vekaleti idaresine verilmesi için çıkarılan kanundur?

Takrir-i Sükûn Kanunu

İlköğretim Kanunu

Yükseköğretim Kanunu

Tevhid-i Tedrisat Kanunu

Harf İnkılabı

Açıklama:

Cumhuriyetin ilanından sonra, eğitim sistemindeki ikiliği (medreseler, cemaat okulları ve modern okullar) ortadan kaldırmak ve eğitimi ulusal, laik bir temele oturtmak amacıyla 3 Mart 1924'te Tevhid-i Tedrisat Kanunu (Öğretimin Birleştirilmesi Kanunu) çıkarılmıştır. Bu kanunla ülkedeki tüm eğitim kurumları tek çatı altında toplanmış ve denetimi Maarif Vekaleti'ne (Milli Eğitim Bakanlığı) verilmiştir. Böylece eğitimde birlik sağlanarak çağdaşlaşma yolunda önemli bir adım atılmıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 3

Aşağıdakilerden hangisi Türk Tarihi'nin bilimsel metod ve yöntemlerle yeniden araştırılması için açılan kurumdur?

Halkevleri

Köy Enstitüleri

Dil ve Tarih Coğrafya Fakültesi

Türk Tarih Kurumu

Türk Dil Kurumu

Açıklama:

Türk Tarihi'nin İslam ve Osmanlı tarihine indirgenmesi yerine, bilimsel metotlarla yeniden araştırılması, Türklerin dünya medeniyetine katkılarının ortaya çıkarılması ve milli bilincin güçlendirilmesi amacıyla 1931 yılında Türk Tarih Kurumu (Türk Tarihi Tetkik Cemiyeti) kurulmuştur. Bu kurumun kurulması, Milliyetçilik ilkesinin eğitim ve kültür alanındaki en önemli yansımalarından biridir.

Doğru Cevap: D

Soru 4

I. Ülkede okuma-yazma oranı artmıştır.
II. Basım-yayın oranları artmıştır.
III. Batılı ülkelerle ilişkiler geliştirilmiştir.
IV. Çağdaşlaşma yolunda önemli bir adım atılmıştır.
Yukarıda verilenler hangi inkılabın sonucudur?

Medreselerin kapatılması

Soyadı Kanunu

Harf İnkılabı

Medeni Kanun'un çıkarılması

Takrir-i Sükun Kanunu

Açıklama:

Verilen sonuçlar (okuma-yazma oranının artması, basım-yayın faaliyetlerinin hızlanması ve çağdaşlaşma) doğrudan 1 Kasım 1928’de kabul edilen Harf İnkılabı’nın (Yeni Türk Harflerinin Kabulü) sonuçlarıdır. Arap alfabesinin öğrenme zorluğu ve okuma-yazma oranındaki düşüklük sebebiyle kabul edilen Latin harflerine dayalı yeni alfabe, eğitimi kolaylaştırmış ve böylece okuma-yazma seferberliği başlatılarak halkın bilgiye erişimi ve çağdaşlaşma süreci hızlanmıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 5

I. Türk Tarih Kurumu'nun kurulması
II. Tevhid-i Tedrisat Kanunu
III. Türk Dil Kurumu'nun kurulması
IV. Üniversite Reformu
V. Harf İnkılabı
Eğitim alanındaki verilen gelişmelerin kronolojik sıralaması aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?

V- I- III- II- IV

IV- V- II- I- III

III- I- II- V- IV

I- IV- V- II- III

II- V- I- III- IV

Açıklama:

Eğitim alanındaki temel inkılapların kronolojik sıralaması şöyledir:
II. Tevhid-i Tedrisat Kanunu (3 Mart 1924)
V. Harf İnkılabı (1 Kasım 1928)
I. Türk Tarih Kurumu'nun kurulması (1931)
III. Türk Dil Kurumu'nun kurulması (1932)
IV. Üniversite Reformu (1933)
Doğru sıralama: II, V, I, III, IV şeklindedir.

Doğru Cevap: E

Soru 6

Atatürk Dönemi eğitim sisteminin ana ilkeleri arasında aşağıdakilerden hangisi bulunmaz?

Karma İlkesi

Laiklik İlkesi

Disiplin İlkesi

Medreselerin Devamı İlkesi

Birlik İlkesi

Açıklama:

Atatürk Dönemi eğitim sisteminin ana ilkeleri arasında millilik (ulusal değerlere bağlılık), bilimsellik (pozitif bilimleri esas alma), laiklik (din ve vicdan özgürlüğüne dayalı, akılcı eğitim), karma eğitim ve fırsat eşitliği yer alır. Geleneksel, din odaklı veya çift başlı bir eğitim yapısının sürdürülmesi bu ilkeler arasında bulunmaz, zira temel amaç çağdaşlaşma ve eğitimde birliği sağlamaktır.

Doğru Cevap: D

Soru 7

Tevhid-i Tedrisat kavramı hangi anlamda kullanılmaktadır?

Bütün eğitim kurumlarının devletin denetimi altına geçmesi

Medreselerin ıslahı ile ilgili çıkarılan kanun

Üniversite ile ilgili kanun

İlköğretimin mecburi olması

Sanat okullarına verilen isim

Açıklama:

Tevhid-i Tedrisat, Arapça kökenli bir tamlama olup, kelime anlamı olarak 'Öğretimin Birleştirilmesi' demektir. 3 Mart 1924’te çıkarılan bu kanun, ülkedeki eğitim kurumlarının (medrese, mektep, azınlık/yabancı okulları) tek bir müfredat ve yönetim altında, yani Milli Eğitim Bakanlığı (Maarif Vekaleti) çatısı altında toplanmasını sağlamıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 8

Yeni Türk alfabesi hangi tarihte kabul edilmiştir?

20 Nisan 1924

17 Şubat 1927

1 Kasım 1928

1 Haziran 1929

26 Aralık 1929

Açıklama:

Yeni Türk alfabesi, modern Türkiye Cumhuriyeti'nin kültürel ve çağdaşlaşma alanındaki en önemli adımlarından biridir. Latin esaslı Türk alfabesi, 1 Kasım 1928 tarihinde kabul edilmiş ve uygulanmaya başlanmıştır. Bu gelişme, okur-yazarlığı hızla artırmayı hedeflemiştir.

Doğru Cevap: C

Soru 9

Aşağıdaki alfabelerden hangisi Türkler tarafından kullanılmamıştır?

Latin alfabesi

Arap alfabesi

Sogd alfabesi

Japon alfabesi

Kiril alfabesi

Açıklama:

Türkler tarih boyunca coğrafi konumlarına ve kültürel etkileşimlerine bağlı olarak birçok farklı alfabe kullanmışlardır. Başlıca kullanılan alfabeler: Göktürk, Uygur, Kiril, Arap ve Latin (Yeni Türk Alfabesi) alfabeleridir. Türklerin tarih sahnesinde belirgin bir şekilde kullanmadığı bir alfabe, genellikle komşu medeniyetlerin (örneğin eski Mısır hiyeroglifleri veya Çin ideogramları) alfabeleri olur.

Doğru Cevap: D

Soru 10

I.Tevhid-i Tedrisat Kanunu'nun çıkarılması
II.Toprak reformunun yapılması
III.Şer’iyye ve Evkaf Vekâletine bağlı medreselerin kapatılması
Yukarıdaki Cumhuriyetin ilk yıllarında yapılan inkılaplardan hangisi ya da hangileri laik devlet düzenine geçmek amacıyla ilgili değildir?

Yalnız I

Yalnız II

I ve II

I ve III

II ve III

Açıklama:

Cumhuriyetin ilk yıllarında yapılan inkılaplar incelendiğinde:
I. Tevhid-i Tedrisat Kanunu (1924) ve III. Medreselerin kapatılması (1924), eğitimi dinden arındırıp ulusal ve bilimsel temellere oturtarak doğrudan laik devlet düzenine geçişle ilgilidir.
II. Toprak reformunun yapılması ise esas olarak ekonomik ve sosyal eşitsizlikleri gidermeyi, tarımsal üretimi artırmayı amaçlar ve doğrudan laik devlet düzeniyle ilgili bir adım değildir.

Doğru Cevap: B

Soru 11

Türk Dil Kurumu'nun açılarak Türk dilinin gelişiminin araştırılması aşağıdaki ilkelerden hangisiyle ilgilidir?

Milliyetçilik

Halkçılık

Devletçilik

Laiklik

İnkılapçılık

Açıklama:

1932 yılında kurulan Türk Dil Kurumu (TDK), Türk dilini yabancı dillerin etkisinden arındırarak zenginleştirmeyi ve bilimsel olarak incelemeyi hedeflemiştir. Bir milletin kendi kültürünü ve kimliğini güçlendirmesi amacıyla diline sahip çıkması, Atatürk’ün Milliyetçilik ilkesiyle doğrudan ilgilidir. Bu kurum, Türk kültürünün temel taşı olan dilin gelişmesine hizmet etmiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 12

Aşağıdakilerden hangisi Tevhid-i Tedrisat Kanunu’nun sağladığı gelişmeler arasında yer almaz?

Ülkede var olan bütün eğitim kurumlarının tek çatı altında toplanması

Öğretim ilkelerinde birlik sağlanması

Eğitim programlarının çağdaşlaştırılması

Kız ve erkek öğrencilerin ayrı sınıflarda okutulması ilkesinin kabul edilmesi

Okuma, yazma ve öğrenmenin kolaylaştırılması

Açıklama:

Tevhid-i Tedrisat Kanunu’nun sağladığı gelişmeler arasında eğitimde birlik sağlanması, medreselerin kapatılması (laikliğe geçiş), okulların Maarif Vekaleti’ne bağlanması yer alır. Bu kanun, eğitimde ikiliği ortadan kaldırarak eğitimi tek ve ulusal bir yapıya kavuşturmuştur. Ancak, örneğin 'okur-yazar oranının hızla artması' doğrudan Tevhid-i Tedrisat'tan ziyade Harf İnkılabı ve Millet Mektepleri’nin açılması gibi sonraki adımlarla ilişkilidir.

Doğru Cevap: D

Soru 13

Osmanlı Devleti’nde görülen sosyal ve kültür çatışmalarının Türkiye Cumhuriyeti Devleti’nde de görülmemesi için eğitim alanındaki yeniliklerin hangi esas üzerine yapılacağı prensip olarak kabul edilmiştir?

Laiklik

Çağdaşlık

Millilik

Bilimsellik

Birlik

Açıklama:

Osmanlı Devleti’nin son dönemlerinde görülen medrese, mektep ve yabancı okullar arasındaki eğitim farklılığı (sosyal ve kültürel çatışma kaynağı) Türkiye Cumhuriyeti’nde de devam etmiştir. Bu ikiliği ortadan kaldırmak, eğitimi çağdaş ve ulusal hedeflere uygun tek bir sistemde toplamak için Tevhid-i Tedrisat (Öğretimin Birliği) esası kabul edilmiştir. Bu, Cumhuriyet eğitiminin temel prensibi olmuştur.

Doğru Cevap: E

Soru 14

Atatürk Dönemi'nde Türk Tarih Kurumu'nun açılması aşağıdaki ilkelerden hangisiyle ilgilidir?

Milliyetçilik

Halkçılık

Devletçilik

Laiklik

İnkılapçılık

Açıklama:

Türk Tarih Kurumu’nun (TTK) açılması, Türklerin kökenini, tarihini ve medeniyet içindeki yerini bilimsel yöntemlerle araştırmayı amaçlamıştır. Bu çaba, Türk milletinin geçmişini doğru temellere oturtarak milli bilinci ve ulusal kimliği güçlendirmeyi hedefler. Dolayısıyla bu kurumun kurulması, Atatürk’ün temel ilkelerinden biri olan Milliyetçilik ilkesiyle doğrudan ilgilidir.

Doğru Cevap: A

Soru 15

Aşağıdakilerden hangisi Sakarya Savaşı’nın en şiddetli günlerinde eğitim problemlerinin tespiti için Ankara’da toplanan kongredir?

Tarih Kongresi

Dil Kongresi

İktisat Kongresi

Maarif Kongresi

Sağlık Kongresi

Açıklama:

2. Dünya Savaşı’nın en kritik anlarından biri olan Sakarya Meydan Muharebesi’nin şiddetli günlerinde, 15-21 Temmuz 1921 tarihleri arasında Ankara'da I. Maarif Kongresi (Eğitim Kongresi) toplanmıştır. Mustafa Kemal Paşa, savaş koşullarına rağmen eğitim sorunlarının gelecekteki ulusal eğitim sisteminin temellerini atmak üzere acilen tespit edilmesi gerektiğini vurgulamıştır. Bu kongre, eğitime verilen önemin bir göstergesidir.

Doğru Cevap: D

Soru 16

I. Yeni Türk harflerinin kabul edilmesi
II. Millet Mektepleri’nin açılması
III. Üniversite reformunun hazırlanması
Yukarıdaki inkılapların kronolojik sıralaması hangisinde doğru verilmiştir?

I-II-III

I-III-II

II-I-III

III-I-II

III-II-I

Açıklama:

Verilen inkılapların kronolojik sıralaması şöyledir:
I. Yeni Türk harflerinin kabul edilmesi (1 Kasım 1928).
II. Millet Mektepleri’nin açılması (Yeni harflerin halka öğretilmesi için 1928 sonunda faaliyete geçmiştir).
III. Üniversite reformunun hazırlanması (Darülfünun’un kapatılıp İstanbul Üniversitesi’nin kurulması, 1933).
Doğru kronolojik sıralama: I, II, III şeklindedir.

Doğru Cevap: A

Soru 17

Aşağıdaki hangi padişah döneminde ilköğretim zorunlu hâle getirilmiştir?

II. Mahmut

I. Abdülhamit

Abdülmecid

II. Abdülhamit

Vahdettin

Açıklama:

Osmanlı Devleti’nde eğitim alanında ilk önemli reformlar II. Mahmut döneminde (1808-1839) gerçekleşmiştir. II. Mahmut, 1824 yılında yayımladığı bir fermanla İstanbul’daki Müslüman çocukları için ilköğretimi zorunlu hale getirmiştir. Bu, modern anlamda eğitim reformunun başlangıcı sayılsa da, uygulamasında yaygın sorunlar yaşanmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 18

Aşağıdakilerden hangisi Türk Millî Eğitim Sistemi'nin temel ilkelerinden biri değildir?

Millîdir

Laiktir

Bilimseldir

Karmadır

Gelenekseldir

Açıklama:

Türk Millî Eğitim Sistemi'nin temel ilkeleri, 1739 sayılı Milli Eğitim Temel Kanunu’nda belirtilmiştir. Bunlar arasında laiklik, bilimsellik, millilik, karma eğitim, fırsat ve imkan eşitliği ve eğitimin yaygınlaştırılması yer alır. Eğitimde ikiliğin veya dini otoritenin gözetildiği sistemler, çağdaş ve ulusal eğitim sisteminin temel ilkesi değildir.

Doğru Cevap: E

Soru 19

......... Dönemi’nde ilköğretim zorunlu hâle getirilmiştir.
Cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

Mustafa Kemal Atatürk

II. Abdülhamit

Abdülaziz

Abdülmecit

II. Mahmut

Açıklama:

Osmanlı Devleti’nde ilköğretimi zorunlu hale getiren padişah II. Mahmut’tur. 1824 yılında çıkardığı fermanla İstanbul’da ilköğretim zorunluluğunu ilan etmiştir. Bu adım, eğitimin saray veya medrese dışına çıkarak halka ulaşması yolunda atılan önemli bir adımdır.

Doğru Cevap: E

Soru 20

1924 yılında alfabe konusunda Arap harflerinin yetersizliğini TBMM’de ilk defa gündeme getiren milletvekili aşağıdakilerden hangisidir?

Halide Edip Adıvar

Kazım Karabekir

Şükrü Saraçoğlu

Celal Bayar

Ziya Gökalp

Açıklama:

1924 yılında, alfabe değişikliği konusunda ilk ciddi teklifi ve Arap harflerinin Türkçe için yetersiz olduğunu TBMM kürsüsünden dile getiren milletvekili Şükrü Kaya'dır. Şükrü Kaya, daha sonra Harf İnkılabı'nın gerçekleştirilmesinde önemli roller üstlenmiştir. Bu tartışmalar, 1928'de gerçekleşecek olan Harf İnkılabı’nın fikri temelini oluşturmuştur.

Doğru Cevap: C

Ünite 7

Soru 1

Kadınlara milletvekili seçme ve seçilme hakkını veren Anayasa değişikliği hangi tarihte gerçekleşmiştir?

3 Mart 1924

1 Kasım 1928

5 Aralık 1934

5 Mayıs 1937

14 Mayıs 1950

Açıklama:

Kadınlara milletvekili seçme ve seçilme hakkını veren Anayasa değişikliği 5 Aralık 1934 tarihinde gerçekleşmiştir. Bu düzenleme, kadınların siyasal yaşama katılımını sağlayarak Halkçılık ve Cumhuriyetçilik ilkelerinin önemli bir gereğini yerine getirmiştir. Türkiye bu hakkı Avrupa ülkelerinden çoğundan önce tanımıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 2

Cumhuriyet'in ilanından sonra tekke, zaviye ve türbelerin kapatılması Atatürk İlkeleri'nden hangisiyle ilgilidir?

Cumhuriyetçilik

Milliyetçilik

Laiklik

Devletçilik

İnkılapçılık

Açıklama:

Cumhuriyet'in ilanından sonra 30 Kasım 1925'te tekke, zaviye ve türbelerin kapatılması, dinin toplumsal yaşam üzerindeki etkisini azaltmayı ve akılcılığı esas almayı hedeflemiştir. Bu yenilik, doğrudan doğruya Laiklik ilkesiyle ilgilidir; ayrıca unvanların kaldırılması yoluyla Halkçılık ilkesiyle de ilişkilidir, zira şeyhlik gibi unvanların yarattığı ayrıcalıklı sınıfları ortadan kaldırmıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 3

Osmanlı Devleti'nde "sene-yi maliye" adıyla mali işlerde kullanılmak üzere hicret tarihinden başlayan fakat güneş yılı esasına dayanılarak hazırlanan takvim aşağıdakilerden hangisidir?

Miladî Takvim

Rumî Takvim

Hicrî Takvim

12 Hayvanlı Türk Takvimi

Çin Takvimi

Açıklama:

Osmanlı Devleti'nde mali işlerde kullanılmak üzere hicret tarihinden başlayan, ancak güneş yılı esasına dayandırılarak hazırlanan takvim Rumi Takvim'dir. 'Sene-yi maliye' adı da buradan gelmektedir. Bu takvim, 1 Ocak 1926'da Miladi Takvim'e geçilene kadar resmi mali işlemlerde kullanılmıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 4

Aşağıdakilerden hangisi Mustafa Kemal Paşa'nın, şapka giymek suretiyle Şapka İnkılabı'nı başlattığı şehirdir?

İzmir

Kütahya

Edirne

Kastamonu

Erzurum

Açıklama:

Mustafa Kemal Paşa, Şapka İnkılabı'nı yasalaşmadan önce ilk kez 1925 yılının Ağustos ayında yaptığı Kastamonu ziyaretinde bizzat şapka giyerek halka tanıtmıştır. Bu nedenle, Şapka İnkılabı'nı başlattığı şehir Kastamonu'dur (Özellikle İnebolu'da yaptığı konuşma önemlidir).

Doğru Cevap: D

Soru 5

30 Kasım 1925'te alınan bir kararla şeyhlik, dervişlik, dedelik, seyitlik gibi unvanlar yasaklanmıştır. Bu yenilik ile aşağıdaki alanların hangisinde görülen ayrıcalıkların ortadan kaldırıldığı söylenebilir?

Ticaret

Sosyal

Maliye

Siyasal

Hukuksal

Açıklama:

30 Kasım 1925 tarihinde çıkarılan Tekke, Zaviye ve Türbelerin kapatılmasına dair kanunla şeyhlik, dervişlik gibi unvanlar yasaklanmıştır. Bu, toplumda sınıf ve mezhep farklılıklarına dayalı ayrıcalıkları ortadan kaldırarak sosyal alanda eşitliği sağlama amacını taşımaktadır. Bu durum aynı zamanda Halkçılık ilkesinin bir sonucudur.

Doğru Cevap: B

Soru 6

“Okul, askerlik, tapu ve miras” gibi işlerde yaşanan karışıklıkları gidermek için aşağıdaki inkılaplardan hangisi çıkarılmıştır?

Soyadı Kanunu

Sanayi ve Madencilik Kanunu

Kılık-Kıyafet Kanunu

Tekke ve Zaviyelerin Kapatılması

Firariler Kanunu

Açıklama:

Okul, askerlik, tapu ve miras gibi temel vatandaşlık işlerinde yaşanan hukuki karışıklıkları gidermek ve hukuk birliğini sağlamak amacıyla 1926 yılında Türk Medeni Kanunu çıkarılmıştır. Bu kanun, İsviçre Medeni Kanunu esas alınarak hazırlanmış olup, laik hukuk sistemine geçişin en önemli adımlarından biridir ve kadın-erkek eşitliğini sağlamıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 7

Aşağıdakilerden hangisi Sosyal alanda yapılan inkılaplar arasında yer almaz?

Tekke ve zaviyelerin kapatılması

Kılık Kıyafet Kanunu’nun çıkarılması

Soyadı Kanunu’nun kabulü

Takvim, saat ve ölçülerde değişiklikler

Din adamlarına ibadet yerlerinde şapka takma mecburiyeti getirilmesi

Açıklama:

Sosyal alanda yapılan inkılaplar genellikle toplumsal yaşamı, kıyafeti, takvimi veya aile yapısını düzenleyen yeniliklerdir (Soyadı, Şapka, Ölçü Birimleri vb.). Tipik bir siyasi inkılap olan Saltanatın Kaldırılması (1922) veya Cumhuriyetin İlanı (1923), doğrudan doğruya devletin yönetim şeklini ilgilendirdiği için sosyal alanda yapılan inkılaplar arasında yer almaz.

Doğru Cevap: E

Soru 8

Aşağıdakilerden hangisi 1924-1930 yılları arasında yapılan inkılap çalışmaları arasında yer almaz?

Tekke, zaviye ve türbelerin kapatılması

Yeni Türk harflerinin kabulü

Türk kadınına seçme ve seçilme hakkının verilmesi

Şapka Kanunu’nun çıkarılması

Tevhid-i Tedrisat Kanunu’nun kabul edilmesi

Açıklama:

1924-1930 yılları arasında gerçekleştirilen birçok önemli inkılap (Tevhid-i Tedrisat, Şapka, Takvim, Medeni Kanun, Harf İnkılabı) bulunmaktadır. Bu dönemden sonraki inkılaplardan biri olan Soyadı Kanunu (1934), verilen zaman aralığında (1924-1930) yer almaz.

Doğru Cevap: C

Soru 9

Rumî 1305 yılı Miladi olarak hangi yıla karşılık gelir?

1839

1885

1889

1900

1902

Açıklama:

Rumi Takvim, başlangıç olarak Hicri takvimi (622 M.) esas alsa da, Güneş yılına göre hesaplandığı için Miladi takvimle arasında yaklaşık 584 yıllık bir fark bulunur. Basit bir hesapla Rumi yıl numarasına 584 eklediğimizde 1305 + 584 = 1889 yılına ulaşılır.

Doğru Cevap: C

Soru 10

Aşağıdaki inkılaplardan hangisi toplum hayatında iletişimin kolaylaşmasını sağlamıştır?

Soyadı Kanunu

Harf İnkılabı

Şapka Kanunu

Takvimde değişiklik

Türbelerin kapatılması

Açıklama:

Toplum hayatında iletişimin kolaylaşmasını sağlayan en kritik inkılap 1928 yılında gerçekleşen Harf İnkılabı'dır. Arap alfabesinden Latin alfabesine geçiş, okuma yazmayı basitleştirmiş, okuryazar oranını artırmış ve yazılı iletişimin standartlaşmasını sağlamıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 11

Aşağıdaki Atatürk İlkeleri'nden hangisi Soyadı Kanunu ile daha yakından ilgilidir?

Devletçilik

Halkçılık

Milliyetçilik

Laiklik

Cumhuriyetçilik

Açıklama:

Soyadı Kanunu (1934), eski toplumda var olan unvan ve lakapları (ağa, paşa, efendi vb.) kaldırarak herkesin kanun önünde eşit olmasını ve resmi işlemlerde karışıklık yaşanmamasını sağlamıştır. Bu, toplumsal eşitliği öngören Halkçılık ilkesiyle doğrudan ilgilidir.

Doğru Cevap: B

Soru 12

I. Soyadı Kanunu’nun kabulü
II. Medenî Kanunu’nun kabulü
III. Ağırlık ve ölçü birimlerinin değiştirilmesi
IV. Miladi takvimin kabul edilmesi
Yukarıdakilerden hangileri Türkiye'de uluslararası ticarî ilişkilerde kolaylık sağlamıştır?

I ve IV

III ve IV

II ve III

I ve II

I ve III

Açıklama:

Uluslararası ticarî ilişkilerde kolaylık sağlayan inkılaplar, küresel standartlara uyumu gerektirir. Bu kapsamda Ağırlık ve ölçü birimlerinin değiştirilmesi (III) ve Batı dünyasıyla aynı sistemi kullanmak için Miladi takvimin kabul edilmesi (IV) uluslararası ticareti büyük ölçüde kolaylaştırmıştır. (I ve II iç hukuku ilgilendirir.)

Doğru Cevap: B

Soru 13

1934 yılında çıkarılan bir kanunla, toplumsal sınıfları ve ayrıcalıkları belirten unvanların kaldırılması, aşağıdaki ilkelerden hangisiyle doğrudan ilişkilidir?

Halkçılık

Milliyetçilik

Cumhuriyetçilik

Devletçilik

Laiklik

Açıklama:

1934 yılında çıkarılan bir kanunla ağa, hacı, hoca, efendi, bey gibi toplumsal sınıfları ve ayrıcalıkları belirten unvanlar kaldırılmıştır. Bu yeniliğin temel amacı, toplumda hiçbir zümreye üstünlük tanımamak ve tüm vatandaşları kanun önünde eşit kılmaktır. Bu da doğrudan Halkçılık ilkesiyle ilişkilidir.

Doğru Cevap: A

Soru 14

Aşağıdaki alanlardan hangisiyle Türkiye Cumhuriyeti’nde uluslararası ölçü birimlerine geçilmesi ilişkilerde kolaylık sağlamıştır?

Kamu Yönetimi

Ziraat

Sağlık

Kültür-Sanat

Ticaret

Açıklama:

Türkiye Cumhuriyeti'nde arşın, okka gibi eski ölçü birimlerinden, uluslararası standart olan metre ve kilogram gibi birimlere geçilmesi (1931), farklı ülkelerle yapılan mal alışverişinde ve uluslararası alandaki işlemlerde standardizasyon sağlayarak, en başta Ticaret ve Ekonomi alanındaki ilişkilerde kolaylık sağlamıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 15

....................... tarihinde Anayasa'da yapılan değişiklikle kadınlara milletvekili seçme ve seçilme hakkı verilmiştir.
Cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

5 Aralık 1934

5 Aralık 1935

5 Aralık 1936

5 Aralık 1937

5 Aralık 1938

Açıklama:

Anayasa'da yapılan değişiklikle kadınlara milletvekili seçme ve seçilme hakkı, 5 Aralık 1934 tarihinde verilmiştir. Bu, siyasal alandaki eşitliğin son aşamasıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 16

Şapka Kanunu hangi tarihte çıkarılmıştır?

25 Kasım 1922

25 Kasım 1923

25 Kasım 1924

25 Kasım 1925

25 Kasım 1926

Açıklama:

Modernleşme ve çağdaşlaşma hareketlerinin bir parçası olan Şapka Kanunu, 25 Kasım 1925 tarihinde Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından kabul edilerek yürürlüğe girmiştir.

Doğru Cevap: D

Soru 17

Şapka Kanunu ile özdeşleşen ilimiz aşağıdakilerden hangisidir?

Bolu

Kastamonu

Çorum

Çankırı

Niğde

Açıklama:

Şapka Kanunu, resmi olarak 25 Kasım 1925'te kabul edilse de, Mustafa Kemal Paşa'nın bu inkılabın sinyallerini verdiği ve şapkayı ilk kez kamuoyu önünde giydiği şehir Kastamonu'dur. Bu nedenle Kastamonu, Şapka İnkılabı ile özdeşleşmiştir.

Doğru Cevap: B

Soru 18

Mustafa Kemal Paşa'ya "Atatürk" soyadının verilmesini teklif eden milletvekili aşağıdakilerden hangisidir?

Şükrü Saraçoğlu

Ali Fuat Cebesoy

Naim Hazım Onat

Rauf Orbay

Adnan Adıvar

Açıklama:

Soyadı Kanunu'nun kabulünden kısa bir süre sonra, 24 Kasım 1934'te çıkarılan özel bir kanunla (2587 Sayılı Kanun), 'Atatürk' soyadı sadece Mustafa Kemal Paşa'ya verilmiştir. Bu soyadını veren ve teklifi kanunlaştıran kurum Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM)'dir.

Doğru Cevap: C

Ünite 8

Soru 1

Lozan Konferansı'nın kesintiye uğradığı dönemde, 17 Şubat-4 Mart 1923 tarihleri arasında İzmir'de toplanan I. Türkiye İktisat Kongresi'ne başkanlık yapan devlet adamı aşağıdakilerden hangisidir?

Mustafa Kemal Paşa

Rauf (Orbay) Bey

Kâzım Karabekir Paşa

Ali Fuat (Cebesoy) Paşa

Refet (Bele) Paşa

Açıklama:

Lozan Konferansı'nın kesintiye uğradığı dönemde, 17 Şubat-4 Mart 1923 tarihleri arasında toplanan I. Türkiye İktisat Kongresi'ne başkanlık eden devlet adamı Kazım Karabekir Paşa'dır. Bu kongre, yeni Türk Devleti'nin ekonomik bağımsızlık esaslarını belirlemek ve Misak-ı İktisadî'yi (Ekonomik Ant) kabul etmek amacıyla düzenlenmiştir.

Doğru Cevap: C

Soru 2

Aşağıdakilerden hangisi Atatürk Dönemi ekonomik sisteminin temel ilke ve amaçlarından biri değildir?

Ülkenin tam bağımsızlığını bu alanda da gerçekleştirmek

Ekonomide millî ve millileştirme çabalarını sürdürmek

Özel teşebbüsü harekete geçirmek

Sosyalist ekonomik sistem kurmak

Dünya ticaretinde yer edinmek

Açıklama:

Atatürk Dönemi ekonomik sisteminin temel amacı, ulusal bağımsızlığı ekonomik alanda da pekiştirmek, ulusal sermayeyi desteklemek ve hızlı kalkınmayı sağlamaktır. 1929 sonrası benimsenen Devletçilik ilkesi, özel sektörün yetersiz kaldığı alanlarda devletin yatırım yapmasını öngörmüştür. Dolayısıyla, ekonominin tamamen yabancı sermayenin kontrolüne bırakılması veya tamamen serbest piyasaya (laissez-faire) dayandırılması bu dönemin temel ilke ve amaçlarından biri değildir.

Doğru Cevap: D

Soru 3

Bir ekonomik etkinlik olarak aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Kitap okuma

Yürüyüş yapma

Tarla sürme

Televizyon seyretme

Dinlenirken düşünme

Açıklama:

Yeni Türk Devleti'nin temel ekonomik etkinliklerinden biri, kapitülasyonların yarattığı dışa bağımlılığı ortadan kaldırmak ve ulusal üretim kapasitesini artırmaktı. Bu bağlamda, ulusal bankacılık sisteminin kurulması (örneğin İş Bankası'nın kuruluşu) ve sanayileşmenin teşvik edilmesi (Teşvik-i Sanayi Kanunu) gibi yapısal faaliyetler temel ekonomik etkinlikler olarak öne çıkmıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 4

İzmir'de 1923 yılında toplanan I. Türkiye İktisat Kongresi'nin önemi aşağıdakilerden hangisidir?

Sanayinin kurulması için ilk önemli plan yapılmıştır.

Vergi reformunun esasları saptanmıştır.

Tarım sorunlarının görüşülmesinden vazgeçilmiştir.

Türk tarihinde ilk kez bu nitelikte bir kongre toplanmıştır.

Kongre'yi açan İsmet Paşa devletçiliği övmüştür.

Açıklama:

1923 yılında İzmir'de toplanan I. Türkiye İktisat Kongresi'nin en önemli sonucu, siyasi bağımsızlığı tamamlayacak olan ekonomik bağımsızlık ilkelerini (Misak-ı İktisadî) belirlemesi ve bu yolla yabancı ekonomik kontrolüne (Kapitülasyonlar) karşı net bir duruş sergilenmesidir. Kongre, ulusal sermayeye dayalı, bağımsız bir milli ekonomi oluşturma yolunun temel taşlarını döşemiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 5

Teşvik-i Sanayi Kanunu ne zaman çıkarılmıştır?

1918

1927

1928

1933

1937

Açıklama:

Türkiye Cumhuriyeti'nin ilk dönemlerinde sanayileşmeyi özel sektör eliyle desteklemek amacıyla çıkarılan Teşvik-i Sanayi Kanunu, 1927 yılında yürürlüğe girmiştir. Bu kanun ile girişimcilere gümrük kolaylıkları, vergi muafiyetleri ve kredi desteği sağlanarak ulusal sanayinin gelişmesi hedeflenmiştir.

Doğru Cevap: B

Soru 6

Devletçi ekonomiye geçişin nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Bütçe açığının giderek çoğalması

Sanayi sektörünün gelişememesi

Tarımdan beklenen ürünün alınamaması

Kamu harcamalarının artması

Dünya'da büyük bir ekonomik krizin yaşanması

Açıklama:

1923-1929 yılları arasındaki liberal ekonomik politikaların ardından Devletçi ekonomiye geçiş (1930'ların başı), başlıca iki nedene dayanır: Birincisi, 1929 Dünya Ekonomik Bunalımı'nın Türkiye üzerindeki olumsuz etkileridir. İkincisi ve daha önemlisi, ülkenin hızlı kalkınma ihtiyacına karşın özel sermayenin yetersiz kalması ve büyük yatırımları yapacak gücü bulamamasıdır. Bu durum, devletin ekonomiye bizzat müdahalesini zorunlu kılmıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 7

Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti Merkez Bankası ne zaman kurulmuştur?

1924

1927

1930

1935

1937

Açıklama:

Ulusal para politikasını yönetmek ve yabancıların kontrolündeki Osmanlı Bankası'nın işlevini üstlenmek amacıyla Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası'nın kurulması kararı 1930 yılında alınmış ve banka 3 Ekim 1931 tarihinde resmen faaliyete geçmiştir. Bu, ekonomik bağımsızlığın kurumsal bir adımıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 8

Aşağıdakilerden hangisi Atatürk Dönemi’nde ekonomik alanda yapılan çalışmaların amaçları arasında yer almaz?

Ekonomide millî ve millileştirme çabalarını sürdürmek

IMF’ye üye olmak

Büyük yatırımları devlet eliyle yapmak

Dünya ticaretinde yer edinmek

Ekonomide modern teknikleri kullanarak üretim yapmak

Açıklama:

Atatürk Dönemi’nde ekonomik alanda yapılan çalışmaların temel amacı, Osmanlı’dan kalan dışa bağımlılık ve geri kalmışlık sorunlarını çözmek, milli ekonomiyi güçlendirmek ve ekonomik bağımsızlığı sağlamaktır. Bu amaçlar arasında Kapitülasyonların devamını sağlamak veya ülkeyi yeniden dış güçlerin ekonomik kontrolüne sokacak adımlar atmak yer almaz. Tam tersine, Kapitülasyonların tasfiyesi temel hedefti.

Doğru Cevap: B

Soru 9

I. Türkiye İktisat Kongresi’nde ülkede sanayinin geliştirilmesi için alınan kararlar arasında aşağıdakilerden hangisi bulunmaz?

Sanayinin teşviki

Sanayiciye kredi temini

Sanayi için mühendis ve teknik eleman eğitimi

Yerli malının teşviki

Milli Korunma Kanunu’nun kaldırılması

Açıklama:

I. Türkiye İktisat Kongresi (1923), ulusal sanayiyi teşvik eden kararlar almış olsa da, bu dönem henüz Devletçilik ilkesine geçilmediği için, büyük ölçekli ve merkezi planlama gerektiren kararlar alınmamıştır. Dolayısıyla, Devlet Planlama Teşkilatını kurmak veya Beş Yıllık Sanayi Planı gibi 1930'lu yılların Devletçilik dönemine ait uygulamaların kararları bu kongrede bulunmaz.

Doğru Cevap: E

Soru 10

“Türkiye’nin gerçek sahibi, efendisi Türk köylüsüdür.”
Aşağıdakilerden hangisinin Atatürk’ün bu sözü doğrultusunda yapılan düzenlemelerden biri olduğu söylenebilir?

Kabotaj Kanunu’nun kabul edilmesi

Teşvik-i Sanayi Kanunu’nun kabul edilmesi

Aşar vergisinin kaldırılması

Devletçilik politikasının uygulamaya konulması

Misak-ı İktisadi kararlarının alınması

Açıklama:

Atatürk'ün Türk köylüsünü ulusun efendisi olarak görmesi, tarım kesiminin üzerindeki ağır yükün kaldırılmasını gerektiriyordu. Bu doğrultuda yapılan en önemli düzenleme, köylünün üretiminin onda biri oranında alınan ve adil olmayan bir vergi olan Aşar (Öşür) Vergisinin 1925 yılında tamamen kaldırılmasıdır. Bu, köylünün refah seviyesini yükseltmeyi ve tarımsal üretimi artırmayı hedefleyen doğrudan bir reformdu.

Doğru Cevap: C

Soru 11

Osmanlı ekonomisi ile ilgili genel yargılar arasında aşağıdakilerden hangisi bulunmaz?

Temel sanayi kurulamamıştır.

Mamul madde alan, hammadde ve yiyecek maddeleri satan bir devlettir.

Varolan sanayi kuruluşları da yabancıların denetimindedir.

Yurdun genelinde maden işletmeleri Türklerin elindedir.

Maliyetler yüksektir.

Açıklama:

Osmanlı ekonomisi, tarıma dayalı, sanayileşmede geri kalmış, Kapitülasyonlar ve Düyûn-u Umumiye nedeniyle dışa bağımlı ve rekabet gücü zayıf bir yapıya sahipti. Bu nedenle, Osmanlı ekonomisinin güçlü ve rekabetçi bir sanayi sektörüne sahip olduğu yargısı doğru bulunmaz.

Doğru Cevap: D

Soru 12

“Misak-ı İktisadî” kararları aşağıdaki hangi kongrede alınmıştır?

Erzurum Kongresi’nde

I. Türkiye İktisat Kongresi’nde

Sivas Kongresi’nde

Alaşehir Kongresi’nde

İstanbul İhracatçılar Kongresi’nde

Açıklama:

Misak-ı İktisadî (Ekonomik Yemin/Ant), yeni Türkiye Cumhuriyeti'nin ekonomik bağımsızlık esaslarını belirleyen kararlar bütünüdür. Bu kararlar, 17 Şubat - 4 Mart 1923 tarihleri arasında İzmir'de toplanan I. Türkiye İktisat Kongresi'nde kabul edilmiştir.

Doğru Cevap: B

Soru 13

Aşağıdakilerden hangisi Atatürk'ün halka ağır gelmesi sebebiyle kaldırdığı vergiler ve harçlar arasında yer alır?

Stopaj Vergisi

Katma Değer Vergisi

Aşar Vergisi

Gelir Vergisi

Tediye Vergisi

Açıklama:

Atatürk Dönemi'nde halka ağır gelen ve kaldırılan en önemli vergi, tarım ürünlerinden alınan ve köylünün sırtında büyük bir yük oluşturan Aşar (Öşür) Vergisidir. Bu vergi 1925 yılında kaldırılarak köylünün ekonomik durumu düzeltilmeye çalışılmıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 14

Osmanlı Devleti'nde XVII. yüzyıldan itibaren toprak gelirlerinin bir kısmının peşin para karşılığında mültezim adı verilen kişilere devredilerek toplanması usulüne ne ad verilir?

İltizam

Lonca

Veraset

Vakıf

Mevkuf

Açıklama:

Osmanlı Devleti'nde, toprak gelirlerinin ve vergilerin toplanma hakkının peşin para karşılığında mültezim adı verilen kişilere devredilmesi usulüne İltizam sistemi denir. Özellikle 17. yüzyıldan itibaren yaygınlaşan bu sistem, kısa vadede hazineye nakit sağlasa da, uzun vadede yolsuzluk ve vergi adaletsizliğine yol açmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 15

Aşağıdaki gelişmelerden hangisiyle birlikte Türk denizlerinde (Türk karasularında) ticaretin kontrolü Türk tüccarlarının eline geçmiştir?

Teşvik-i Sanayi Kanunu

Aşar Vergisi'nin Kaldırılması

İzmir İktisat Kongresi

Takrir-i Sükûn Kanunu

Kabotaj Kanunu

Açıklama:

Türk karasularında deniz ticareti, liman işletmeciliği ve gemicilik haklarının tamamen Türk vatandaşlarına ait olmasını sağlayan gelişme, 1 Temmuz 1926'da yürürlüğe giren Kabotaj Kanunu'dur. Bu kanun, Osmanlı'dan kalan ve yabancılara ticari ayrıcalıklar tanıyan uygulamaları sonlandırarak ekonomik bağımsızlığın denizcilik alanında sağlanması açısından hayati bir adımdır.

Doğru Cevap: E

Soru 16

Osmanlı Devleti hangi savaş sırasında İngiltere ve Fransa'dan para alarak ilk dış borçlanmayı gerçekleştirmiştir?

I. Balkan Savaşı

Kırım Savaşı

Edirne Savaşı

Sakarya Savaşı

Trablusgarp Savaşı

Açıklama:

Osmanlı Devleti, mali zorluklarla başa çıkmak amacıyla ilk kez 1853-1856 yılları arasında gerçekleşen Kırım Savaşı sırasında İngiltere ve Fransa'dan dış borç almıştır. Bu ilk borçlanma, sonraki yıllarda sürekli artan dış borç sarmalının başlangıcı olmuş ve sonunda Düyûn-u Umumiye'nin (Genel Borçlar İdaresi) kurulmasına yol açmıştır.

Doğru Cevap: B

Ünite 9

Soru 1

Lozan Antlaşması gereğince ödenmesi gereken Osmanlı borçları konusunda Cumhuriyet Dönemi'nde en fazla sıkıntı yaşanan ülke aşağıdakilerden hangisidir?

Almanya

İngiltere

Fransa

İtalya

Amerika Birleşik Devletleri

Açıklama:

Lozan Antlaşması gereğince, Osmanlı borçları (Düyun-u Umumiye) mirası, Osmanlı Devleti'nden ayrılan devletler arasında paylaştırılmıştı. Türkiye'nin payına düşen borç miktarının ödenmesi konusunda, borçların büyük bir kısmının vadesi ve ödeme şekli nedeniyle Fransa ile en fazla siyasi ve mali anlaşmazlık yaşanmıştır. Fransa, borçların Fransız frangı üzerinden ödenmesinde ısrarcı olmuş, bu durum 1929 Dünya Ekonomik Buhranı sırasında Türkiye'nin yükünü artırmıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 2

Türkiye ile Suriye arasındaki sınır 20 Ekim 1921'de Türkiye ve Fransa arasında imzalanan Ankara İtilafnamesi ile çizilmiş ve Lozan Antlaşması ile onaylanmıştır.
Bu antlaşmalara göre sınırlarımız dışında kalmasına rağmen 1930'lu yıllarda ortaya çıkan uluslararası gelişmelerden yararlanılarak 29 Haziran 1939'da anavatana katılan ilimiz aşağıdakilerden hangisidir?

Hatay

Şanlıurfa

Adana

Mersin

Gaziantep

Açıklama:

Türkiye'nin güney sınırı, 1921 Ankara İtilafnamesi ile çizilmiş ve bu antlaşma ile Hatay (İskenderun Sancağı) Fransız Mandası altındaki Suriye sınırları içinde özel bir statü ile bırakılmıştı. 1930'ların sonunda, II. Dünya Savaşı tehlikesinin yaklaşması ve Fransa'nın Avrupa'daki sorunlara odaklanması sonucu ortaya çıkan uluslararası konjonktürden yararlanılarak yürütülen başarılı diplomatik süreç sonucunda, Hatay 29 Haziran 1939'da anavatana katılmıştır. Bu, Atatürk döneminin son büyük dış politika başarısıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 3

I. Hatay
II. Batum
III. Musul
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri 1926 Ankara Antlaşması’yla Türkiye’nin sınırları dışında kalmıştır?

Yalnız I

Yalnız II

Yalnız III

I ve II

I, II ve III

Açıklama:

1926 Ankara Antlaşması, Türkiye ve İngiltere (Irak Mandası adına) arasında yaşanan Musul sorununu kesin olarak çözüme kavuşturmuştur. Bu antlaşma ile Türkiye, Musul ve Kerkük'ü içine alan bölgeyi Irak'a (İngiltere'ye) bırakmayı kabul etmiş ve bu bölge Türkiye'nin sınırları dışında kalmıştır. Batum, 1921 Moskova ve Kars Antlaşmaları ile Türkiye sınırları dışında kalmıştır. Hatay ise 1939'da katılmıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 4

Montrö Boğazlar Sözleşmesi'nin;
I. Boğazlar Komisyonu'nun kaldırılması ve görevinin Türk tarafına geçmesi
II. Yabancı savaş gemilerinin Boğazlar'dan geçişinin sınırlandırılarak Türkiye'nin denetimine bırakılması
III.Yabancı devletlere ait ticaret gemilerinin her iki yönde Boğazlar'dan geçişlerinin serbest olması,
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri, Türkiye'nin dünya devletleri arasındaki saygınlığının daha da arttığını gösterir?

Yalnız I

Yalnız II

Yalnız III

I ve II

I, II ve III

Açıklama:

Montrö Boğazlar Sözleşmesi (1936), Türkiye'nin uluslararası alandaki saygınlığını ve egemenliğini büyük ölçüde pekiştirmiştir. I. ve II. maddeler bu durumu en açık gösterenlerdir. I. maddede yer alan Boğazlar Komisyonu'nun kaldırılması ve görevinin tamamen Türk tarafına geçmesi, Türkiye'nin Boğazlar üzerindeki tam egemenliğini tesis ettiğini gösterir. II. maddede yabancı savaş gemilerinin geçişinin sınırlandırılması ve Türkiye'nin denetimine bırakılması ise Türkiye'nin stratejik önemini ve güvenliğini artırmıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 5

Atatürk Dönemi’nde azınlıklarla ilgili konularda aşağıdaki ülkelerden hangisiyle sorunlar yaşanmıştır?

Bulgaristan

Yunanistan

Arnavutluk

Yugoslavya

Makedonya

Açıklama:

Atatürk Dönemi'nde azınlıklarla ilgili en büyük ve sürekli sorun, Lozan Antlaşması ile karara bağlanan Nüfus Mübadelesi (Ahali Mübadelesi) ve yerleşik Rum azınlığın statüsü meselesi nedeniyle Yunanistan ile yaşanmıştır. Bu sorun, özellikle İstanbul'daki Rumların ve Batı Trakya'daki Türklerin durumu, mübadele kapsamının belirlenmesi gibi konularda uzun süren diplomatik gerilimlere yol açmıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 6

Sadabad Paktı’nın kurulmasına neden olan gelişme aşağıdakilerden hangisidir?

İtalya’nın Asya ve Afrika’ya doğru yayılma siyaseti izlemesi

Boğazlardan geçmek isteyen yabancı savaş gemilerinin Türkiye’den izin almak durumunda olması

1929 yılında Amerika’nın ekonomik kriz yaşaması

Birleşmiş Milletler Teşkilatı’nın kurulması

İngiltere’nin Kıbrıs’ı işgal etmesi

Açıklama:

Sadabad Paktı (1937), Türkiye, İran, Irak ve Afganistan arasında imzalanan bir bölgesel güvenlik ve işbirliği antlaşmasıdır. Paktın kurulmasına neden olan temel uluslararası gelişme, 1930'larda İtalya'nın Akdeniz ve Ortadoğu'daki yayılmacı politikası ve Habeşistan'ı (Etiyopya) işgal etmesi gibi tehditkar eylemlerdir. Bu durum, bölge devletlerini ortak savunma arayışına itmiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 7

Balkan Antantı’nın kurulmasında aşağıdaki gelişmelerden hangisi etkili olmuştur?

Milletler Cemiyeti’ne olan güvensizlik durumu

Almanya ve İtalyan’ın emperyalist politikalar izlemesi

Rusya’nın Balkanlara yönelik tarihi politikalarını sürdürmesi

Bölge ülkeleriyle ekonomik işbirliği çabaları

Türkiye Cumhuriyeti’nin bölgesel liderlik politikaları

Açıklama:

Balkan Antantı (1934), Türkiye, Yunanistan, Yugoslavya ve Romanya tarafından, Balkanlarda mevcut sınırları ve statükoyu korumak amacıyla kurulmuştur. Bu birliğin oluşmasında etkili olan en önemli gelişme, özellikle Almanya'nın ve İtalya'nın revizyonist ve yayılmacı politikaları ile Bulgaristan'ın Sevr ve Neuilly Antlaşmaları ile belirlenen sınırları değiştirme girişimleridir. Bu tehditler, Balkan devletlerini bir araya gelmeye zorlamıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 8

İngiltere, Musul ve Kerkük’ü elinden çıkarmamak için aşağıdaki olaylardan hangilerini desteklemiştir?

Şeyh Said Ayaklanması’nı-Nasturi Ayaklanması’nı

Çerkez Ethem Ayaklanması’nı-Şeyh Bedrettin Ayaklanması’nı

Menemen Olayı’nı-Ermeni Ayaklanması’nı

Saltanatın Kaldırılması’nı-Nasturi Ayaklanması’nı

Varlık Vergisi’ni-Süryani Ayaklanması’nı

Açıklama:

İngiltere, Musul ve Kerkük üzerindeki hakimiyetini sürdürmek ve Türkiye'nin bu bölgedeki hak iddialarını zayıflatmak için Türkiye Cumhuriyeti'nin iç istikrarını bozmaya yönelik girişimlerde bulunmuştur. Bu bağlamda, Şeyh Sait İsyanı'nı (1925) ve Nasturi İsyanı'nı destekleyerek Türkiye hükümetinin dikkatini iç sorunlara yöneltmeye ve askeri gücünü dağıtmaya çalışmıştır. Özellikle Şeyh Sait İsyanı, Musul sorununun Türkiye'nin aleyhine sonuçlanmasında büyük rol oynamıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 9

Montrö Boğazlar Sözleşmesi’ni aşağıdaki devletlerden hangisi imzalamamıştır?

Sovyetler Birliği

İtalya

İngiltere

Japonya

Fransa

Açıklama:

Montrö Boğazlar Sözleşmesi (1936), Boğazlar rejimini değiştirmek üzere toplanan uluslararası bir konferansın ürünüdür. Türkiye, İngiltere, Fransa, Japonya, Sovyetler Birliği, Bulgaristan, Yunanistan, Romanya ve Yugoslavya tarafından imzalanmıştır. O dönemde İtalya, Habeşistan'ı işgali nedeniyle uluslararası camia ile yaşadığı gerilimler ve yayılmacı politikaları nedeniyle konferansa katılmamış ve başlangıçta sözleşmeyi imzalamamıştır (ancak daha sonra 1938'de katılmıştır).

Doğru Cevap: B

Soru 10

I. Balkan Paktı’nın kurulması
II. Milletler Cemiyeti’ne üye olma
III. Boğazlar Komisyonu’nun kaldırılması
IV. Sadabat Paktı’na katılması
V. Hatay’ın Anavatana katılması
Türkiye Cumhuriyeti’nin dış politikasıyla ilişkili gerçekleştirilen bazı olaylar, yukarıya çıkarılmıştır. Bunlardan hangisi ya da hangileri Atatürk’ün sağlığında gerçekleştirilememiştir?

Yalnız I

II ve V

Yalnız III

III, IV, V

Yalnız V

Açıklama:

Atatürk 10 Kasım 1938'de vefat etmiştir. Yukarıdaki olayların gerçekleşme tarihleri şunlardır: I. Balkan Paktı (1934), II. Milletler Cemiyeti'ne üye olma (1932), III. Boğazlar Komisyonu'nun kaldırılması (Montrö 1936), IV. Sadabat Paktı'na katılması (1937). V. Hatay’ın Anavatana katılması ise 29 Haziran 1939’da gerçekleşmiştir. Dolayısıyla Hatay'ın kesin katılımı Atatürk'ün sağlığında gerçekleştirilememiştir, ancak süreç onun döneminde başlatılmıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 11

Hatay’ın Türkiye’ye katılması Atatürk ilkelerinden hangisiyle ilgilidir?

Milliyetçilik

Halkçılık

Devletçilik

Cumhuriyetçilik

İnkılapçılık

Açıklama:

Hatay'ın Türkiye Cumhuriyeti'ne katılması, temel olarak bölgedeki Türk nüfusunun ulusal iradesine saygı duyulması ve ulusal sınırların bütünlüğünün sağlanması amacını taşır. Bu çaba, Türk milletinin çıkarlarını korumayı, milli birliği sağlamayı ve Misak-ı Milli hedeflerine ulaşmayı öncelikli kılan Milliyetçilik ilkesiyle doğrudan ilişkilidir.

Doğru Cevap: A

Soru 12

Atatürk tarafından belirlenen Türkiye Cumhuriyeti’nin dış politikasında benimsenen ilkeler arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?

Yurtta sulh cihanda sulh

İnsan haklarını korumak

Bağımsızlık

Sömürgecilik

Uluslararası eşitlik

Açıklama:

Atatürk'ün dış politikasının temelini Yurtta Sulh, Cihanda Sulh (Barışçılık) ilkesi oluşturur. Ayrıca tam bağımsızlık, akılcılık, gerçekçilik ve mütekabiliyet (karşılıklılık) esastır. Türkiye Cumhuriyeti, hiçbir zaman komşularının topraklarında gözü olmayan, yayılmacı (emperyalist veya revizyonist) bir politika benimsememiş, aksine mevcut sınırlarını koruma ve statükoyu sürdürme hedefi gütmüştür.

Doğru Cevap: D

Soru 13

Şeyh Sait İsyanı TBMM’nin dış politikasında etkili rol oynamıştır. Bu isyan, aşağıdaki sorunlardan hangisinin Türkiye’nin aleyhine sonuçlanmasına sebep olmuştur?

Boğazlar

Hatay

Kapitülasyonlar

Musul

Yabancı okullar

Açıklama:

1925'te patlak veren Şeyh Sait İsyanı, Türkiye'nin güneydoğusunda büyük bir askeri gücün kullanılmasına neden oldu. Bu durum, Türkiye'nin Musul sorununun Milletler Cemiyeti'nde görüşüldüğü ve İngiltere ile diplomatik mücadele verdiği kritik bir zamanda gerçekleşti. İç isyan nedeniyle Türkiye'nin eli zayıflamış ve askeri caydırıcılığı düşmüştür. Bu durum, Musul sorununun Türkiye'nin aleyhine sonuçlanmasına ve 1926 Ankara Antlaşması ile Musul'un Irak'a bırakılmasına yol açmıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 14

Lozan Antlaşması’nda aşağıdaki konuların hangisiyle ilgili kararın, Türkiye'nin egemenliğiyle bağdaştığı savunulamaz?

Azınlık hakları

Kapitülasyonlar

Boğazların yönetimi

Yunanistan ile sınır

Borçların ödenme biçimi

Açıklama:

Lozan Antlaşması, Türkiye'ye tam bağımsızlığını kazandırmasına rağmen, Boğazlar konusunda tam egemenliği zedeleyen bir hüküm içeriyordu. Bu hüküm, Uluslararası Boğazlar Komisyonu'nun kurulması ve bu komisyonun Boğazların denetiminde rol almasıydı. Uluslararası bir komisyonun Türk topraklarında yetki kullanması, Türkiye'nin tam egemenlik anlayışıyla bağdaşmayan tek karardı ve 1936 Montrö Sözleşmesi ile bu durum düzeltilmiştir.

Doğru Cevap: C

Soru 15

Yaklaşık bir yıl varlığını sürdüren Hatay Cumhuriyeti'nin ilk ve tek cumhurbaşkanı aşağıdakilerden hangisidir?

İsmet İnönü

Tayfur Sökmen

Fevzi Çakmak

Rauf Orbay

Ali Fuat Cebesoy

Açıklama:

Fransa'nın Hatay üzerindeki mandasını sona erdirmesi ve bölgenin 1938'de bağımsız bir cumhuriyet olarak kurulması sürecinde, Tayfur Sökmen, Hatay Cumhuriyeti'nin ilk ve tek cumhurbaşkanı olarak görev yapmıştır. Sökmen, Hatay'ın Türkiye'ye katılması yönündeki siyasi süreci başarıyla yöneten kilit isimlerdendir.

Doğru Cevap: B

Soru 16

Türkiye hangi tarihte Milletler Cemiyetine üye olmuştur?

18 Temmuz 1932

18 Temmuz 1949

18 Temmuz 1950

18 Temmuz 1951

18 Temmuz 1952

Açıklama:

Türkiye Cumhuriyeti, uluslararası alanda barışa katkıda bulunmak ve mevcut statükoyu desteklediğini göstermek amacıyla 1932 yılında Milletler Cemiyeti'ne (Cemiyet-i Akvam) üye olmuştur. Türkiye'ye üyelik teklifi İspanya tarafından yapılmış ve bu teklif Yunanistan tarafından desteklenmiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 17

5 Haziran 1926’da imzalanan Ankara Antlaşması ile aşağıdaki bölgelerden hangisi İngiltere’ye bırakılmıştır?

Hatay

Girit

Musul

Batum

Halep

Açıklama:

Türkiye ile İngiltere (Irak Mandası) arasında imzalanan 5 Haziran 1926 tarihli Ankara Antlaşması, Musul sorununun kesin çözümünü sağlamıştır. Bu antlaşma ile Türkiye, Musul ve Kerkük bölgesini içeren coğrafyanın Irak'a (dolayısıyla İngiliz kontrolüne) ait olduğunu kabul etmiş, karşılığında Musul petrol gelirlerinin belirli bir yüzdesini almıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 18

Hatay, Ana Vatan'a ne zaman katılmıştır?

27 Ocak 1937

29 Kasım 1937

7 Mart 1938

2 Eylül 1938

29 Haziran 1939

Açıklama:

Hatay Cumhuriyeti'nin meclisi, bağımsız bir devlet olarak varlığını sürdürme kararından vazgeçerek Türkiye Cumhuriyeti'ne katılma kararı almıştır. Hatay'ın anavatana katılım tarihi, 29 Haziran 1939'dur. Bu katılım, 1938'de ölen Mustafa Kemal Atatürk'ün dış politikada gerçekleştirmek istediği önemli hedeflerden biriydi.

Doğru Cevap: E

Ünite 10

Soru 1

II. Dünya Savaşı'nın sonlarına doğru Türkiye'nin de katıldığı San Fransisco Konferansı'nda kurulması kararlaştırılan uluslararası örgüt aşağıdakilerden hangisidir?

NATO

CENTO

Avrupa Ekonomik Topluluğu

Varşova Paktı

Birleşmiş Milletler

Açıklama:

II. Dünya Savaşı'nın sonlarına doğru, gelecekteki dünya barışını ve güvenliğini sağlamak amacıyla uluslararası bir örgüt kurulması kararlaştırılmıştır. Türkiye'nin de katıldığı Nisan-Haziran 1945 tarihli San Fransisco Konferansı sonucunda kurulan bu örgüt, Birleşmiş Milletler (BM)'dir. Türkiye, BM'nin kurucu üyeleri arasında yer almıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 2

Aşağıdakilerden hangisi köylerde doğup büyümüş çocukları ileride köy okullarında hizmet verecek öğretmenler olarak yetiştirmek üzere 17 Nisan 1940'ta yapılandırılan eğitim kurumlarıdır?

Halk Mektepleri

Köy Enstitüleri

Köy Muallim Mektepleri

Halk Odaları

Eğitim Fakülteleri

Açıklama:

17 Nisan 1940 tarihinde çıkarılan kanunla kurulan Köy Enstitüleri, II. Dünya Savaşı döneminde kırsal kalkınmayı hedefleyen özgün eğitim kurumlarıdır. Bu enstitüler, köylerde doğup büyümüş çocukları yetiştirerek, ileride kendi köylerinde veya çevrelerindeki köy okullarında öğretmen ve eğitici olarak hizmet vermelerini sağlamayı amaçlamıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 3

II. Dünya Savaşı'nın Türk ekonomisi üzerindeki olumsuz etkilerini azaltmak üzere yüksek gelir ve servet sahibi olanlardan yeni bir vergi alınması yoluna gidilmesi nedeniyle, 1 Kasım 1942'de çıkarılan kanun aşağıdakilerden hangisidir?

İaşe Kanunu

Stopaj Vergisi Kanunu

Varlık Vergisi Kanunu

Gelir Vergisi Kanunu

Yol Vergisi Kanunu

Açıklama:

II. Dünya Savaşı yıllarında (İsmet İnönü dönemi) artan savunma harcamaları ve enflasyonun yarattığı ekonomik sıkıntılarla mücadele etmek amacıyla, 1 Kasım 1942'de Varlık Vergisi Kanunu çıkarılmıştır. Bu kanun, özellikle yüksek gelir ve servet sahibi olanlardan (büyük ölçüde gayrimüslim vatandaşlardan) olağanüstü ve yüksek oranlı bir vergi alınmasını öngörmüş, ekonomi üzerindeki olumsuz etkileri azaltmayı hedeflemiştir.

Doğru Cevap: C

Soru 4

II. Dünya Savaşı'ndan sonra sömürge durumunda olan bazı Asya ve Afrika ülkelerinin Türkiye'yi örnek aldıkları görülmüştür.
Türkiye'nin bu ülkeleri etkileyen yönü aşağıdakilerden hangisi olmuştur?

Yurtta ve dünyada barışı korumaya çalışması

Başka ulusların haklarına saygılı olması

Orta Doğu’da güç dengesini koruması

Batı demokrasi ilkelerini benimsemesi

Bağımsızlığını kazanma ve sürdürmedeki başarısı

Açıklama:

II. Dünya Savaşı sonrasında bağımsızlık mücadelesi veren Asya ve Afrika ülkeleri, Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluş tecrübesini örnek almıştır. Türkiye, sömürgeci güçlere karşı verilen başarılı bir Ulusal Kurtuluş Savaşı sonrasında, laik ve modern bir ulus devlet kurması yönüyle bu yeni bağımsızlaşan ülkeler için ilham kaynağı olmuştur.

Doğru Cevap: E

Soru 5

Köy Enstitüleri’nin kurulmasında emeği geçen Millî Eğitim Bakanı aşağıdakilerden hangisidir?

Abdülhalik Renda

Şükrü Kaya

Hasan Ali Yücel

Tevfik Rüştü Aras

Şemsettin Günaltay

Açıklama:

17 Nisan 1940’ta kurulan Köy Enstitüleri'nin fikir babalarından biri olan ve kuruluşunda en çok emeği geçen devlet adamı, o dönemin Millî Eğitim Bakanı Hasan Âli Yücel'dir. Yücel, İlköğretim Genel Müdürü İsmail Hakkı Tonguç ile birlikte bu kurumların kırsal kalkınmadaki rolünü belirlemiştir.

Doğru Cevap: C

Soru 6

30 Ocak 1943’te Adana’ya gelerek Cumhurbaşkanı İsmet İnönü ile bir araya gelen İngiliz Başbakanı aşağıdakilerden hangisidir?

Winston Churchill

Benjamin Disraeli

William Ewart Gladstone

David Lloyd George

Stanley Baldwin

Açıklama:

II. Dünya Savaşı devam ederken, 30 Ocak 1943 tarihinde Türkiye'nin savaşa katılması yönündeki diplomatik girişimler kapsamında, İngiltere Başbakanı Winston Churchill Adana'ya gelerek Cumhurbaşkanı İsmet İnönü ile bir araya gelmiştir (Adana Görüşmesi). Churchill, Türkiye'yi Müttefikler safında savaşa dahil etmeye çalışmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 7

Türkiye II. Dünya Savaşı'na fiilen katılmamasına rağmen özellikle ekonomik alanda büyük sıkıntılar çekmiştir.
Buna göre, aşağıdakilerden hangisi ekonomik sıkıntılara önlem niteliği taşımaz?

Millî Korunma Kanunu'nu çıkarmıştır.

Milli Savunmaya önemli yatırımlar yapılmıştır.

Zorunlu çalışma yükümlülüğü getirmiştir.

Bazı ürünlerden alınan vergi oranım düşürülmüştür.

Temel gıda maddelerinin tasarruflu bir şekilde tüketilmesini sağlamıştır.

Açıklama:

Türkiye, savaş dışı kalmasına rağmen ekonomik alanda büyük sıkıntılar yaşamış ve bu duruma karşı çeşitli önlemler almıştır. Bu önlemler arasında Millî Koruma Kanunu (1940), Varlık Vergisi (1942) ve ekmek karnesi uygulaması gibi doğrudan ekonomik krize müdahale eden tedbirler bulunur. Buna karşın, 1945'te çıkarılan Çiftçiyi Topraklandırma Kanunu, daha çok sosyal reform ve mülkiyet dağılımı hedefleyen, acil ekonomik sıkıntıya önlem niteliği taşımayan bir düzenlemedir.

Doğru Cevap: B

Soru 8

Türkiye, Atatürk Dönemi'nde, iki kez çok partili hayata geçme denemesinde bulunmuş; ancak bazı sebeplerden dolayı bu durum gerçekleşmemiştir.
Türkiye, aşağıda verilen hangi tarihte ilk kez çok partili hayata geçmiştir?

1939

1945

1950

1955

1960

Açıklama:

Atatürk dönemindeki çok partili hayata geçiş denemeleri (Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası, Serbest Cumhuriyet Fırkası) başarısızlıkla sonuçlanmıştır. Türkiye, II. Dünya Savaşı'nın ardından artan iç ve dış demokratikleşme talepleri sonucunda 1945 yılında Demokrat Parti'nin kurulmasıyla çok partili hayata resmen geçmiş ve bu geçişin ilk genel seçimleri 1946 tarihinde yapılmıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 9

Atatürk’ün ölümünden sonra yaşanan gelişmeler arasında aşağıdakilerden hangisi bulunmaz?

İsmet İnönü cumhurbaşkanı seçilmiştir.

İlk hükümeti Celal Bayar kurmuştur.

İlk CHP kurultayında Atatürk “Ebedi Şef”, İnönü “Milli Şef “ ilan edilmiştir.

Türk Ocakları kapatılmıştır.

Kazım Karabekir, Ali Fuat Cebesoy, Hüseyin Cahit gibi küskünlerin CHP’ye katılmaları ve milletvekili seçilmeleri sağlanmıştır.

Açıklama:

Mustafa Kemal Atatürk'ün 10 Kasım 1938'de vefatından sonra İsmet İnönü Cumhurbaşkanı olmuştur (Millî Şef Dönemi). Bu dönemde Millî Koruma Kanunu, Köy Enstitüleri'nin kuruluşu ve çok partili hayata geçiş gibi olaylar yaşanmıştır. Eğer seçeneklerde Harf İnkılabı (1928) veya Şeyh Said İsyanı (1925) gibi Atatürk sağ iken gerçekleşen temel inkılap veya olaylar varsa, bunlar 1938 sonrası gelişmeler arasında bulunmaz.

Doğru Cevap: D

Soru 10

“Mason Dernekleri” hangi dönemde kapatılmıştır?

Celal Bayar Dönemi’nde

Mustafa Kemal Atatürk Dönemi’nde

Bülent Ecevit Dönemi’nde

Turgut Özal Dönemi’nde

İsmet İnönü Dönemi’nde

Açıklama:

Tek Parti döneminin (CHP) 1930'lu yıllarda otoritesini pekiştirme ve ideolojik tekliği sağlama çabaları kapsamında, Halkevleri kurulurken, Türk Kadınlar Birliği ve Mason Dernekleri gibi alternatif sivil örgütlenmeler, devlet kontrolünün dışında kalmaları nedeniyle 1935 yılında lağvedilmiştir. Bu, Kemalizm'in kurumsal ideoloji olarak pekiştirildiği bir dönemdir.

Doğru Cevap: B

Soru 11

Alternatif bir resmî ideoloji yaratma ve yeni bir seçkinler grubu oluşturma girişiminde bulunmak üzere 1932-1934 yılları arasında Yakup Kadri Karaosmanoğlu ve arkadaşlarınca çıkarılan dergi hangisidir?

Darulfünun

Belleten

Kadro

Milli Mecmua

Ülkü

Açıklama:

1932-1934 yılları arasında Yakup Kadri Karaosmanoğlu, Şevket Süreyya Aydemir ve arkadaşları tarafından çıkarılan Kadro Dergisi, Kemalizm'e entelektüel ve sistematik bir ideolojik içerik kazandırmayı hedeflemiştir. Kadro Hareketi, otoriter bir devletçi kalkınma modelini savunmuş ve ülkeyi yönetecek yeni bir seçkinler grubu oluşturma girişiminde bulunmuştur.

Doğru Cevap: C

Soru 12

Mustafa Kemal Atatürk’ün ölümünden sonra 1938-1950 yılları arasında aşağıdaki devlet adamlarından hangisi cumhurbaşkanlığı yapmıştır?

Celal Bayar

Adnan Menderes

Fethi Okyar

Cemal Gürsel

İsmet İnönü

Açıklama:

Türkiye Cumhuriyeti'nin kurucusu Mustafa Kemal Atatürk'ün 10 Kasım 1938'de vefatının ardından, 1950 yılında yapılan ilk demokratik seçime kadar geçen 12 yıllık dönemde İsmet İnönü cumhurbaşkanlığı yapmıştır. Bu dönem, aynı zamanda Türkiye'nin II. Dünya Savaşı yıllarını yaşadığı ve çok partili hayata geçtiği 'Millî Şef Dönemi' olarak da bilinir.

Doğru Cevap: E

Soru 13

“Üretimin denetimi, çalışma şartlarını düzenleme, ihtiyaç hasıl olunca bazı malların stoklanması, tüketimi engelleyici tedbirler alma gibi çok önemli yetkileri kapsayan kanun, 19 Şubat 1940’tan itibaren de uygulamaya konulmuştur.”
Bu kanun veya karar aşağıdakilerden hangisidir?

Milli Korunma Kanunu

Milli İktisat Kanunu

Müstakil Grup Kararı

Toprak Reformu

Yerli Malı Kullanma Kanunu

Açıklama:

19 Şubat 1940’tan itibaren uygulamaya konulan Millî Koruma Kanunu, II. Dünya Savaşı’nın getirdiği olağanüstü şartlarda devletin ekonomiye sınırsız müdahale yetkisi kazanmasını sağlayan kanundur. Bu kanun devlete, üretimin denetimi, stoklama, fiyatları belirleme, zorunlu çalışma şartlarını düzenleme gibi hayati yetkiler vermiştir. Bu sayede savaş ekonomisi merkezi olarak yönetilmeye çalışılmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 14

…………….. Dergisi etrafında toplanan Recep Peker ve ekibi ise Kemalizm’e sosyokültürel bir içerik kazandırmaya çalışıyordu. Her iki kesimin ortak noktası bir seçkinler grubu önderliğinde otoriter bir ideoloji oluşturmaktı.
Paragrafta boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

Kadro

Küçük Mecmua

Ülkü

Servet-i Fünun

Belleten

Açıklama:

1930'lu yılların ideolojileştirme çabalarında, Kadro Dergisi'ne alternatif olarak, Halkevlerinin yayın organı olan Ülkü Dergisi etrafında toplanan Recep Peker ve ekibi, Kemalizm'e sosyokültürel bir içerik kazandırmaya çalışmıştır. Hem Kadro hem de Ülkü hareketlerinin ortak noktası, otoriter bir ideoloji oluşturmak ve ülkeyi seçkinler grubu önderliğinde yönetmekti.

Doğru Cevap: C

Soru 15

“Döneminde Türk Ocakları, Türk Kadınlar Birliği, Mason Dernekleri lağvedildi. Halkevleri, halkodaları kurularak bütün ülkede örgütlenmesi sağlandı.” ifadesinde yaptığı işlerden bahsedilen devlet adamı aşağıdakilerden hangisidir?

Reşit Galip

Ziya Gökalp

Şükrü Kaya

Hasan Ali Yücel

Recep Peker

Açıklama:

1930'lu yıllarda CHP'nin otoritesini ve ideolojik hakimiyetini pekiştirmek amacıyla, bağımsız sivil toplum kuruluşları lağvedilmiştir. Bu dönemde İçişleri Bakanlığı ve Parti Genel Sekreterliği görevlerinde bulunmuş olan Recep Peker, Türk Ocakları, Türk Kadınlar Birliği ve Mason Dernekleri'nin lağvedilmesini sağlayan politikaların uygulayıcısı olmuş, aynı zamanda Halkevleri ve halkodalarının kurulup örgütlenmesinde de kilit rol oynamıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 16

Mustafa Kemal Atatürk vefat ettiğinde görevde olan Türkiye Cumhuriyeti Başbakanı ve TBMM Başkanı aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?

Celal Bayar - Mustafa Abdülhalik Renda

İsmet İnönü - Tunalı Hilmi

Fethi Okyar - Mustafa Kalemli

Adnan Menderes- Mustafa Abdülhalik Renda

Celal Bayar - Halil Menteşe

Açıklama:

Mustafa Kemal Atatürk'ün 10 Kasım 1938'de vefat ettiği sırada görevde bulunan Başbakan Celâl Bayar'dır. Aynı tarihte Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Başkanlığı görevini yürüten kişi ise Abdülhalik Renda'dır. Renda, Anayasa gereği, yeni Cumhurbaşkanı seçilene kadar (İsmet İnönü) Cumhurbaşkanlığına vekâlet etmiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 17

Aşağıdakilerden hangisi 18 Ocak 1940 tarihinde kabul edilen Millî Koruma Kanunu'nun kapsamı dışındadır?

Üretimin denetlenmesi

Çalışma şartlarının düzenlenmesi

İhtiyaç durumunda bazı malların stoklanması

Tüketimi engelleyici tedbirler alınması

Tüketimi teşvik edici tedbirler alınması

Açıklama:

18 Ocak 1940 tarihinde kabul edilen Millî Koruma Kanunu, II. Dünya Savaşı döneminde devletin ekonomiye müdahale yetkilerini sınırsızca genişleten bir kanundur. Üretimin denetimi, zorunlu çalışma, stoklama, fiyat tespiti gibi ekonomik ve işgücü düzenlemelerinin tamamı kapsam dahilindedir. Kanunun kapsamı dışında kalan hususlar genellikle siyasi haklar veya rejimin temel yapısına ilişkin konular olur. Örneğin, siyasi partilerin kuruluşu veya seçim sistemi değişiklikleri bu kanunun kapsamı dışındadır.

Doğru Cevap: E

Soru 18

Mustafa Kemal Atatürk'ün ölümünden sonra aşağıdaki devlet adamlarından hangisi Cumhurbaşkanı olarak seçilmiştir?

Cemal Gürsel

İsmet İnönü

Fethi Okyar

Hasan Ali Yücel

Adnan Menderes

Açıklama:

Türkiye Cumhuriyeti'nin kurucusu Mustafa Kemal Atatürk'ün 10 Kasım 1938'de vefat etmesinin ardından, ertesi gün TBMM tarafından yeni Cumhurbaşkanı seçilmiştir. Atatürk'ün en yakın silah arkadaşı ve güvenilir ismi olan İsmet İnönü, oy birliğiyle Türkiye Cumhuriyeti'nin ikinci Cumhurbaşkanı olmuştur.

Doğru Cevap: B

Soru 19

Şerafettin Turan'a göre Çiftçiyi Topraklandırma Yasası'nın (Toprak Kanunu) amacı aşağıdakilerden hangisidir?

Devletin topraklarını genişletmek

Çiftçilerin büyük şehirlere yerleşmesini sağlamak

Arazisi olmayan çiftçilere toprak vermek ve yurt topraklarının sürekli işlenmesini sağlamak, buraları boş bırakmamak

Arazileri nadasa bırakarak verimli hâle getirmek

Belirli ürünler dışında ürün ekmemek

Açıklama:

1945 yılında kabul edilen Çiftçiyi Topraklandırma Yasası (Toprak Kanunu), yasanın gerekçelerinde belirtildiği gibi, tarım sektöründe sosyal adaleti sağlamayı ve topraksız köylüyü toprak sahibi yapmayı amaçlayan önemli bir reform girişimidir. Bu yasa, köylünün refah seviyesini yükseltmeyi ve tarımsal üretimi tabana yaymayı hedeflemiştir.

Doğru Cevap: C

Ünite 11

Soru 1

Aşağıdakilerden hangisi II. Dünya Savaşı'nın sebeplerinden biri değildir?

I. Dünya Savaşı'ndan sonra kurulan yeni dünya düzenine tepkiler

Almanya'nın kaybettiği sömürgelerini geri almak istemesi

Milletler Cemiyetinin sorumluluklarını yerine getirememesi

İtalya'da iktidara gelen faşistlerin saldırgan politikaları

Orta Doğu'da İsrail Devleti'nin kurulması

Açıklama:

II. Dünya Savaşı'nın temel sebepleri arasında I. Dünya Savaşı'nın ardından imzalanan Versay Antlaşması'nın ağır hükümleri, totaliter rejimlerin yükselişi (Faşizm, Nazizm), Milletler Cemiyeti'nin etkisizliği ve yayılmacı politikalar bulunur. Savaşın sonucunda ortaya çıkan gelişmelerden olan Birleşmiş Milletler'in kurulması ise savaşın bir sebebi değil, bir sonucudur.

Doğru Cevap: E

Soru 2

Aşağıdakilerden hangisi II. Dünya Savaşı'nın sonuçlarından biri değildir?

ABD yeni dünya düzeninin en büyük aktörü oldu.

Almanya, Doğu ve Batı Almanya olarak ikiye ayrıldı.

Almanya'da Hitler ve Nazi Partisi iktidara geldi.

Soğuk Savaş dönemi başladı.

Komünizme karşı NATO kuruldu.

Açıklama:

II. Dünya Savaşı'nın sonuçları arasında ABD ve SSCB'nin süper güç olarak yükselmesi, Soğuk Savaş'ın başlaması, dekolonizasyon sürecinin hızlanması ve Birleşmiş Milletler'in kurulması yer alır. Oysa Milletler Cemiyeti'nin kurulması, I. Dünya Savaşı'nın bir sonucu olarak 1920'de gerçekleşmiştir ve bu nedenle II. Dünya Savaşı'nın sonuçlarından biri değildir.

Doğru Cevap: C

Soru 3

I. Dünya Savaşı sonrası kurulan Yeni Dünya Düzeni’nde Fransa’nın güvenlik endişelerini gidermek ve dünya barışına katkı sağlamak için 16 Ekim 1925’te katılımcı devletlerin üzerinde uzlaştığı antlaşma aşağıdakilerden hangisidir?

Sevr Antlaşması

Milletler Cemiyeti Paktı

Lozan Antlaşması

Lokarno Antlaşması

Dawes Planı

Açıklama:

I. Dünya Savaşı'ndan sonra Avrupa'da kalıcı barışı sağlama ve özellikle Fransa'nın güvenlik endişelerini giderme amacı taşıyan antlaşma Locarno Antlaşmaları'dır (1925). Bu antlaşmalar, Almanya'nın batı sınırlarını tanımasını ve Versay'ın yarattığı gerginlikleri azaltmayı hedeflemiştir. Bu dönem, Yeni Dünya Düzeni içinde bir yumuşama dönemi olarak görülmüştür.

Doğru Cevap: D

Soru 4

I. Dünya Savaşı’ndan galip çıkmasına rağmen kazanımlarından memnun kalmayan, Adriyatik’te, Balkanlar’da, Anadolu’da ve Alman sömürgelerinin paylaşımında kendilerine haksızlık edildiğini hatta fakir akraba muamelesi yapıldığını düşünen devlet aşağıdakilerden hangisidir?

Rusya

Yunanistan

Fransa

Japonya

İtalya

Açıklama:

I. Dünya Savaşı'ndan galip çıkmasına rağmen Venedik'ten Akdeniz'e kadar uzanan bölgelerde beklediği toprak ve nüfuz kazanımlarını elde edemeyen devlet İtalya'dır. Bu durum, İtalyan halkında büyük bir hayal kırıklığı yaratmış ve Benito Mussolini liderliğindeki Faşist ideolojinin güçlenmesine, yayılmacı politikalar izlemesine zemin hazırlamıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 5

I. Japonya’nın Mançurya’ya saldırması
II. Mussolini’nin Akdeniz ve Orta Doğu hâkimiyetine yönelik siyaset izlemesi
III. Hızlı silahlanan Almanya’nın Versailles Antlaşması’nı tanımadığını belirtmesi
IV. Montreux Antlaşması’yla Boğazların Türkiye’nin egemenliğine bırakılması
V. Orta Doğu’da İsrail Devleti’nin kurulması
Yukarıdakilerden hangilerinin II. Dünya Savaşı’nın başlamasında etkili olduğu söylenemez?

I ve II

II ve IV

III ve IV

IV ve V

II, III ve IV

Açıklama:

II. Dünya Savaşı'nın başlamasına etki eden olaylar genellikle saldırgan yayılmacılık ve antlaşma ihlalleridir: I (Japonya'nın saldırısı), II (Mussolini'nin Akdeniz siyaseti) ve III (Almanya'nın silahlanması ve Versay'ı tanımaması) doğrudan savaşın fitilini ateşleyen gelişmelerdir.
IV. Montreux Antlaşması (1936), Türkiye'nin egemenliğini güçlendiren ve bölgesel bir denge unsuru olan barışçıl bir anlaşmadır, savaşı tetiklemez.
V. İsrail Devleti'nin kurulması ise II. Dünya Savaşı (1939-1945) sonrasında, 1948 yılında gerçekleşmiştir. Dolayısıyla IV ve V, savaşın başlamasında etkili olduğu söylenemeyecek gelişmelerdir.

Doğru Cevap: D

Soru 6

II. Dünya Savaşı hangi olay üzerine patlak vermiştir?

Almanların Polonya’yı işgali üzerine

İtalyanların Arnavutluk’a saldırması üzerine

Japonların Pasifik’te ABD donanmasına saldırması üzerine

Almanların Kuzey Afrika’ya saldırması üzerine

Sovyetlerin Polonya’ya saldırması üzerine

Açıklama:

II. Dünya Savaşı'nın resmen başlamasına neden olan olay, 1 Eylül 1939'da Almanya’nın Polonya’yı işgal etmesidir. Bu işgal üzerine, Polonya'nın bağımsızlığını garanti eden İngiltere ve Fransa, Almanya'ya savaş ilan etmiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 7

Casablanca Konferansı
II. Quebec Konferansı
III. Moskova Konferansı
IV. Tahran Konferansı
V. Postdam Konferansı
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri Türkiye’nin II. Dünya Savaşı’na girişi ile ilgili gelişmelerden değildir?

Yalnız I

Yalnız II

Yalnız III

I ve IV

II ve V

Açıklama:

Türkiye'nin II. Dünya Savaşı'na katılma baskısı, özellikle 1943 sonrasında Kahire ve Tahran Konferansları (IV) ile artmıştır. Moskova Konferansı (III) ve Postdam Konferansı (V) da savaş sonrası düzenlemeler ve Sovyetlerin talepleri açısından Türkiye'yi ilgilendirmiştir.
Ancak Casablanca (I) ve Quebec (II) Konferansları, daha çok Müttefiklerin Avrupa ve Pasifik cephelerindeki genel stratejileri (İtalya'nın işgali, atom bombası projeleri) üzerine odaklanmıştır ve Türkiye'nin savaşa girişi ile ilgili doğrudan kritik diplomatik görüşmelerin yapıldığı toplantılar değildir.

Doğru Cevap: E

Soru 8

“Komünist Enternasyonal; Üçüncü Enternasyonal olarak da bilinir. Vladimir Lenin ve Sovyetler Birliği Komünist Partisi tarafından kurulan, silahlı kuvvetler de dâhil tüm mümkün araçlarla uluslararası burjuvaziyi yıkmak ve devletin tamamen yok oluşu için bir geçiş aşaması demek olan uluslararası bir komünist örgüttür.”
Yukarıda tanımı verilen kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Komintern

Revizyonist

Mihver

Anschluss

Sudet

Açıklama:

Tanımı verilen örgüt, Komünist Enternasyonal veya diğer adıyla Üçüncü Enternasyonal'dir (Third International). Kısaca Komintern olarak bilinen bu uluslararası komünist örgüt, 1919 yılında Vladimir Lenin tarafından kurulmuş olup, temel amacı dünya çapında burjuvaziyi yıkmak ve komünist devrimleri desteklemekti.

Doğru Cevap: A

Soru 9

II. Dünya Savaşı’nın sebepleri arasında aşağıdakilerden hangisi bulunmaz?

Türkiye’nin saldırgan ve emperyalist politikalar takip etmesi

I. Dünya Savaşı sonunda Yeni Dünya Düzeni’ni kurma görevi verilen Milletler Cemiyeti’nin sorumluluklarını yerine getirememesi

Almanya’da Nazilerin iktidarı ele geçirmesiyle revizyonist politikalar sürdürmesi

İtalya’da faşistlerin iktidara gelmesiyle saldırgan politikalar takip edilmesi

Uzak Doğu’da Japonya’nın sömürgeci politikalar gütmesi

Açıklama:

II. Dünya Savaşı'na yol açan temel sebepler arasında Versay Antlaşması'nın adaletsizliği, yayılmacı diktatörlüklerin yükselişi ve Milletler Cemiyeti'nin başarısızlığı yer alır. Oysa Soğuk Savaş'ın sona ermesi (1991), II. Dünya Savaşı'ndan çok sonraki bir döneme ait, tamamen farklı bir tarihsel gelişmedir ve savaşın sebepleri arasında bulunmaz.

Doğru Cevap: A

Soru 10

II. Dünya Savaşı’nın sonuçları arasında aşağıdakilerden hangisi bulunmaz?

ABD, Yeni Dünya Düzeni’nin en büyük aktörü oldu.

Milletler Cemiyeti kuruldu.

Nazizm, faşizm gibi totaliter rejimler yıkıldı.

Japonya’da atılan atom bombaları sonucu binlerce sivil katledildi.

Almanya, Doğu ve Batı Almanya diye ikiye ayrıldı.

Açıklama:

II. Dünya Savaşı'nın sonuçları, dünya siyasetini derinden etkilemiştir: Birleşmiş Milletler'in kurulması, Soğuk Savaş'ın başlangıcı ve NATO/Varşova Paktı gibi askeri bloklaşmalar bu sonuçlardandır. Ancak Versay Antlaşması'nın imzalanması, I. Dünya Savaşı'nın sonunda (1919) gerçekleşmiş bir olaydır ve II. Dünya Savaşı'nın sonuçları arasında yer almaz; aksine, bu savaşın en önemli nedenlerinden birini teşkil etmiştir.

Doğru Cevap: B

Soru 11

Anlamı şef, lider, yol gösterici olan “Führer” unvanı hangi tarihî şahsiyete verilmiştir?

Mussolini

Stalin

Saddam Hüseyin

Hitler

Lenin

Açıklama:

Anlamı 'şef', 'lider' veya 'yol gösterici' olan Führer unvanı, 1934 yılında Şansölye ve Cumhurbaşkanlığı yetkilerini birleştirerek Almanya'nın tek yetkili lideri konumuna gelen Adolf Hitler'e verilmiştir. Bu unvan, onun totaliter Nazi rejimindeki mutlak otoritesini simgelemiştir.

Doğru Cevap: D

Soru 12

İkinci Dünya Savaşı’nın çıkmasının en önemli nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Versay Antlaşması’nda saptanan Avrupa siyasal yapısının gerçekçi olmaması

1938 yılından itibaren Almanya’nın saldırgan politika gütmesi

Rusya’nın Akdeniz’de saldırgan bir politikalar izlemesi

Almanya’nın Çekoslovakya’nın bir bölümünü, işgal etmesi

ABD’nin yeni bir dünya düzeni kurmak istemesi

Açıklama:

İkinci Dünya Savaşı'nın çıkışında rol oynayan birçok faktör olsa da, tarihçiler tarafından en önemli ve temel neden olarak, I. Dünya Savaşı'nı bitiren Versay Antlaşması'nın Almanya'ya yüklediği ağır ekonomik ve askeri şartlar gösterilir. Bu şartlar, Almanya'da milliyetçiliğin ve revizyonist duyguların yükselmesine, dolayısıyla Nazizmin iktidara gelmesine zemin hazırlamıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 13

1919 ile 1933 yılları arasında Almanya'yı yönetmiş olan cumhuriyetin adı aşağıdakilerden hangisidir?

Weimar Cumhuriyeti

Versailles Cumhuriyeti

Wolfgang Kapp Cumhuriyeti

Wilhelm Cumhuriyeti

Nazi Cumhuriyeti

Açıklama:

Almanya'da I. Dünya Savaşı'nın sona ermesiyle (1918/1919) başlayıp, Adolf Hitler'in iktidara geldiği 1933 yılına kadar süren demokratik cumhuriyet dönemi Weimar Cumhuriyeti olarak adlandırılır. Bu dönem, siyasi istikrarsızlık ve ekonomik zorluklarla karakterize olmuştur.

Doğru Cevap: A

Soru 14

İtalya’nın saldırgan politikaları, Balkanları ve Anadolu’yu tehdit eder hâle gelince Türkiye, Yunanistan, Yugoslavya ve İngiltere arasında imzalanan pakt aşağıdakilerden hangisidir?

Balkan Paktı

Orta Doğu Paktı

Afrika Paktı

Akdeniz Paktı

Avrasya Paktı

Açıklama:

1930'larda İtalya'nın yayılmacı politikalarına karşı özellikle Akdeniz ve Güneydoğu Avrupa'nın güvenliğini sağlamak amacıyla Türkiye, Yunanistan, Yugoslavya ve İngiltere arasında imzalanan savunma iş birliği antlaşması Akdeniz Paktı'dır (1936). Bu pakt, İtalya'nın tehditlerine karşı Balkanlar ve Anadolu'da barışın korunmasını amaçlamıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 15

II. Dünya Savaşı sonrası hayata geçirilen NATO’ya karşı kurulan uluslararası örgüt aşağıdakilerden hangisidir?

Balkan Paktı

Orta Doğu Paktı

Avrupa Paktı

Varşova Paktı

Moskova Paktı

Açıklama:

II. Dünya Savaşı sonrası başlayan Soğuk Savaş döneminde Batı Bloğu'nun askeri ittifakı olan NATO'ya (Kuzey Atlantik Antlaşması Örgütü) karşılık olarak, Sovyetler Birliği ve Doğu Bloğu ülkeleri tarafından 1955 yılında kurulan askeri ve siyasi örgüt Varşova Paktı'dır.

Doğru Cevap: D

Soru 16

Aşağıdaki devletlerden hangisi II. Dünya Savaşı öncesi İtalya'nın saldırgan politikaları sonucu kurulan Akdeniz Paktına üye değildir?

Türkiye

Yunanistan

Yugoslavya

İngiltere

Afganistan

Açıklama:

İtalya'nın saldırgan politikalarına karşı 1936 yılında kurulan Akdeniz Paktı'na üye olan devletler Türkiye, Yunanistan, Yugoslavya ve İngiltere'dir. Mihver devletlerinden biri olan Almanya, Akdeniz Paktı'na üye olmamış, aksine İtalya ile işbirliği yaparak yayılmacı siyaset izlemiştir.

Doğru Cevap: E

Soru 17

Aşağıdaki devletlerden hangisi Akdeniz Paktı'nı imzalamamıştır?

Türkiye

Yunanistan

İtalya

İngiltere

Yugoslavya

Açıklama:

Akdeniz Paktı (1936), bölgedeki barışı korumak ve özellikle İtalyan tehdidine karşı bir güvenlik şemsiyesi oluşturmak amacıyla kurulmuştur. Bu paktın imzacıları arasında Türkiye, Yunanistan, Yugoslavya ve İngiltere bulunuyordu. Paktın hedefindeki devlet olan İtalya, doğal olarak bu antlaşmayı imzalamamıştır.

Doğru Cevap: C

Ünite 12

Soru 1

Türkiye'nin, Kore Savaşı'na asker göndermesi sonucunda 1952 yılında kabul edildiği uluslararası askerî güvenlik teşlilatı aşağıdakilerden hangisidir?

NATO

Birleşmiş Milletler

Varşova Paktı

CENTO

Balkan Antantı

Açıklama:

Türkiye, İkinci Dünya Savaşı sonrası dönemde Sovyet tehdidine karşı güvenliğini sağlamak amacıyla Batı Bloğu’na yakınlaşmıştır. 1950 yılında başlayan Kore Savaşı’na asker göndererek Batı ittifakına olan bağlılığını göstermiştir. Bu stratejik adım sonucunda Türkiye, 1952 yılında Kuzey Atlantik Antlaşması Örgütü (NATO) üyeliğine kabul edilmiştir. NATO, üye ülkelerin ortak savunmasını taahhüt eden uluslararası askerî güvenlik teşkilatıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 2

II. Dünya Savaşı demokratik rejimlerin otoriter ve totaliter rejimlere karşı zaferle sonuçlanınca dünyada demokratik değerler yükselmeye başladı. Buna bağlı olarak Türkiye'de tek partili siyasi rejim yumuşadı ve çok partili siyasi hayata geçiş süreci hızlandı.
İfade edilen ilgili süreçte iktidardaki Cumhuriyet Halk Partisi'ne karşı 5 Eylül 1945'te kurulan ilk muhalefet partisi aşağıdakilerden hangisidir?

Adalet Partisi

Millî Kalkınma Partisi

Liberal Parti

Anavatan Partisi

Millî Selamet Partisi

Açıklama:

II. Dünya Savaşı'nın ardından Türkiye'de demokratikleşme talepleri artmış ve çok partili siyasi hayata geçiş süreci başlamıştır. İktidardaki Cumhuriyet Halk Partisi'ne (CHP) karşı kurulan ilk resmî muhalefet partisi, 5 Eylül 1945 tarihinde Nuri Demirağ tarafından kurulan Millî Kalkınma Partisi'dir. Ancak bu partinin siyasi etkisi sınırlı kalmış, asıl güçlü muhalefet partisi olan Demokrat Parti ise Ocak 1946'da kurulmuştur.

Doğru Cevap: B

Soru 3

27 Mayıs Askerî Müdahalesi’ni yapan grubun adı ve lideri aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?

Millî Birlik Komitesi-Alparslan Türkeş

Millî Birlik Komitesi-Cemal Gürsel

Millî Birlik Komitesi-Celal Bayar

Tahkikat Komisyonu-Alparslan Türkeş

Millî Güvenlik Konseyi -Kenan Evren

Açıklama:

Türk siyasi tarihindeki ilk askerî müdahale olan 27 Mayıs Askerî Müdahalesi (1960), ordu içindeki bir grup subay tarafından gerçekleştirilmiştir. Bu müdahaleyi yapan grubun adı Millî Birlik Komitesi (MBK)'dir. MBK'nin başkanlığını ve darbenin liderliğini üstlenen kişi ise Orgeneral Cemal Gürsel'dir. Cemal Gürsel, darbenin ardından hem devlet başkanlığı hem de başbakanlık görevlerini üstlenmiştir.

Doğru Cevap: B

Soru 4

1946 seçimlerinden sonra kurulan CHP Hükûmeti'nin başbakanı aşağıdaki siyasetçilerden hangisidir?

Recep Peker

İsmet İnönü

Hasan Saka

Celâl Bayar

Nuri Demirağ

Açıklama:

Türkiye Cumhuriyeti tarihinde çok partili sisteme geçişin ilk seçimi olan 1946 Genel Seçimleri'nden Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) galip çıkmıştır. Bu seçimlerin ardından Cumhurbaşkanı İsmet İnönü tarafından kurulan ve 14. Hükûmet olarak bilinen kabinenin başbakanı Recep Peker olmuştur. Peker Hükûmeti, muhalefetle ilişkilerde sert bir tutum sergilemiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 5

Türkiye'nin siyasal tarihindeki ilk ve gerçek anlamda yarışmacı seçimi aşağıdakilerden hangisidir?

1946

1950

1957

1961

1965

Açıklama:

1946 seçimleri 'açık oy, gizli sayım' usulü nedeniyle demokratik standartlara uymuyordu. Türkiye'nin siyasal tarihindeki ilk ve gerçek anlamda yarışmacı seçim, 14 Mayıs 1950 Genel Seçimleri'dir. Bu seçimler, 'gizli oy, açık sayım' prensibiyle yapılmış ve iktidarın barışçıl bir şekilde Demokrat Parti'ye geçmesini sağlamıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 6

1960 darbesi sonucunda kurulan Kurucu Meclis’te temsil edilen gruplar arasında aşağıdakilerden hangisi bulunmaz?

Barolar

Gençlik örgütleri

Demokrat Parti üyeleri

Basın dernekleri

Yargı organları

Açıklama:

1960 darbesi sonrasında kurulan Kurucu Meclis, Millî Birlik Komitesi (MBK) ve atanmış Temsilciler Meclisi'nden oluşuyordu. Bu yapı, yeni bir anayasa hazırlamak ve geçiş dönemini yönetmek için kurulmuştur. Darbe ile kapatılan ve yöneticileri tutuklanan Demokrat Parti (DP) ise Kurucu Meclis’te kesinlikle temsil edilen gruplar arasında bulunmamıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 7

Türkiye'de 1945 ile 1950 yılları arasında yaşanan siyasal gelişmeler aşağıdakilerden hangisiyle adlandırılabilir?

Parlamentarizm

Millî Şef Dönemi

Sivilleşme süreci

Tek parti anlayışının sürdürülmesi

Demokratikleşme süreci

Açıklama:

1945 ile 1950 yılları arasındaki dönem, Türkiye Cumhuriyeti siyasi tarihinde Çok Partili Siyasi Hayata Geçiş Süreci olarak adlandırılır. Bu süreçte, dış baskılar, iç muhalefetin yükselmesi (Dörtlü Takrir), ilk muhalefet partilerinin kurulması (MKP ve DP) ve nihayet 1950 seçimleriyle iktidarın el değiştirmesi gibi temel siyasi gelişmeler yaşanmıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 8

Türkiye hangi partinin iktidarında NATO’ya üye olmuştur?

İttihat ve Terakki Partisi

Demokrat Parti

Anavatan Partisi

Adalet Partisi

Cumhuriyet Halk Partisi

Açıklama:

Türkiye, 1950 yılında iktidara gelen Demokrat Parti (DP) döneminde Kore Savaşı'na asker göndermiştir. Bu adım, Batı Bloğu ile olan ilişkileri güçlendirmiş ve NATO üyeliği yolunu açmıştır. Türkiye, 1952 yılında NATO'ya resmen üye olduğunda da Adnan Menderes liderliğindeki Demokrat Parti iktidardaydı.

Doğru Cevap: B

Soru 9

Türkiye Cumhuriyeti’nin 3. Cumhurbaşkanı ve Demokrat Parti’nin kurucuları arasında bulunan Türk siyasetçi ve devlet adamı aşağıdakilerden hangisidir?

Adnan Menderes

Fuat Köprülü

Refik Saydam

Celal Bayar

Cevdet Sunay

Açıklama:

Celal Bayar, 1946 yılında kurulan Demokrat Parti (DP)’nin kurucuları arasında yer almış ve partinin ilk genel başkanı olmuştur. 1950 Genel Seçimleri’nde DP’nin zaferinden sonra TBMM tarafından Türkiye Cumhuriyeti’nin 3. Cumhurbaşkanı seçilmiş ve 1960 darbesine kadar bu görevde kalmıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 10

“Dörtlü Takrir” diye bilinen önergede imzası bulunan isimler arasında aşağıdakilerden hangisi bulunmaz?

Adnan Menderes

Refik Koraltan

Celal Bayar

Fuat Köprülü

Kazım Karabekir

Açıklama:

1945 yılında Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) içinden gelen demokratikleşme talebinin simgesi olan “Dörtlü Takrir” önergesinde imzası bulunan dört siyasetçi Celal Bayar, Adnan Menderes, Fuat Köprülü ve Refik Koraltan'dır. Bu isimler kısa süre sonra CHP’den ayrılarak Demokrat Parti’yi kurmuşlardır. İmzacı olmayan bir isim (örneğin İsmet İnönü veya dönemin başka bir CHP yöneticisi) doğru cevaptır.

Doğru Cevap: E

Soru 11

Türkiye’nin çok partili siyasal hayata geçişinde aşağıdakilerden hangisi etkin bir rol oynamamıştır?

II. Dünya Savaşı’nı demokratik devletlerin kazanması

Demokratik yönetimin Atatürk ilkeleri gereği sayılması

Ekonomik sorunlar karşında halkın yeni yönetimler isteği

Sovyet Rusya’nın Türkiye’yi tehdit etmesi

TBMM oluşturulan “ Müstakil Grubun” yaralı olması

Açıklama:

Türkiye’nin çok partili siyasal hayata geçişi (1945-1950), temel olarak II. Dünya Savaşı’nın yarattığı demokratikleşme baskısı, Sovyet tehdidi karşısında Batı’nın desteğini alma isteği ve CHP içindeki demokratik muhalefetin (Dörtlü Takrir) etkisiyle hızlanmıştır. 1960 Askerî Müdahalesi ise 1945-1950 arasındaki bu geçiş sürecinde değil, geçiş tamamlandıktan on yıl sonraki Demokrat Parti iktidarını sona erdirmek için gerçekleşmiştir ve bu sürece rol oynamamıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 12

Türkiye’nin 1945’te çok partili hayata geçiş sürecinde Celal Bayar ve arkadaşlarının fikren ve fiilen destekledikleri için gazete ve matbaaları baskına uğrayan Zekeriya ve Sabiha Sertel’in çıkardığı gazete aşağıdakilerden hangisidir?

Sabah Gazetesi

Tan Gazetesi

İrade-i Milliye Gazetesi

Cumhuriyet Gazetesi

Zafer Gazetesi

Açıklama:

Çok partili hayata geçiş döneminde, Celal Bayar ve arkadaşlarının demokrasi taleplerini fikren destekleyen gazete, Zekeriya ve Sabiha Sertel'in sahip olduğu Tan Gazetesi'dir. Gazete, bu desteği ve dönemin sol eğilimlerini savunması nedeniyle hedef alınmış ve 4 Aralık 1945’te düzenlenen Tan Gazetesi Baskını ile yayın hayatı sona ermiştir.

Doğru Cevap: B

Soru 13

Türkiye, Kore Savaşı’na hangi siyasi iktidar döneminde katılmıştır?

Anavatan Partisi

Demokrat Parti

Cumhuriyet Halk Partisi

İttihat ve Terakki Fırkası

Adalet Partisi

Açıklama:

Kore Savaşı (1950), Türkiye’de 14 Mayıs 1950 Genel Seçimleri’nin hemen ardından başlamıştır. Bu seçimlerle iktidara gelen siyasi parti, Adnan Menderes’in başbakanlığında kurulan Demokrat Parti (DP)’dir. Türkiye, Batı ittifakına girmek ve NATO üyeliğini garanti altına almak amacıyla Kore Savaşı’na asker gönderme kararını DP iktidarı döneminde almıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 14

Aşağıdakilerden hangisi Demokrat Parti'nin kurucularından biri değildir?

Refik Koraltan

Celal Bayar

Adnan Menderes

Fuat Köprülü

İsmet İnönü

Açıklama:

Demokrat Parti (DP), 7 Ocak 1946 tarihinde 'Dörtlü Takrir' imzacıları olan Celal Bayar, Adnan Menderes, Fuat Köprülü ve Refik Koraltan tarafından kurulmuştur. Bu dört isim dışında kalan bir siyasetçi (örneğin İsmet İnönü veya Recep Peker gibi dönemin CHP liderleri), DP’nin kurucularından biri değildir.

Doğru Cevap: E

Soru 15

25 Haziran 1950 tarihinde başlayan Kore Savaşı'na ABD'den sonra asker gönderen ilk ülke aşağıdakilerden hangisidir?

İngiltere

Fransa

Türkiye

Japonya

Rusya

Açıklama:

Kore Savaşı, BM Güvenlik Konseyi kararıyla uluslararası bir müdahale halini almıştır. Türkiye, Birleşmiş Milletler çağrısına çok hızlı yanıt vermiş ve ABD'den sonra asker göndermeyi resmen ilan eden ve askerî birliğini bölgeye intikal ettiren ilk ülkelerden biri olmuştur. Bu hızlı katılım, Batı Bloğu nezdinde Türkiye'nin önemini artırmış ve NATO üyeliğine giden yolu açmıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 16

Aşağıdakilerden hangisi çok partili hayata geçiş sürecinde Celal Bayar ve arkadaşlarını destekleyen Tan Gazetesi'nin sahibi veya sahipleridir?

Hüseyin Hilmi

Velid Ebüziyya

Hakkı Tarık Us

Zekeriya-Sabiha Sertel

Refik Halit Karay

Açıklama:

Çok partili hayata geçiş sürecinde, Demokrat Parti’nin kurulmasına öncülük eden Celal Bayar ve arkadaşlarının demokrasi taleplerini destekleyen gazete, Tan Gazetesi'dir. Bu gazetenin sahibi ve yayıncısı olan çift, aydın ve gazeteci olan Zekeriya ve Sabiha Sertel'dir. Gazete, 1945 yılında yaşanan baskınla kapatılmıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 17

Demokrat Parti'nin ilk genel başkanlığına seçilen siyasetçi aşağıdakilerden hangisidir?

Celal Bayar

Adnan Menderes

Fuat Köprülü

Kâzım Karabekir

Recep Peker

Açıklama:

7 Ocak 1946'da kurulan Demokrat Parti'nin (DP) kurucuları arasında yer alan ve aynı zamanda 'Dörtlü Takrir'in başını çeken siyasetçi, partinin kuruluşundan 1950 yılında Cumhurbaşkanı seçilene kadar Demokrat Parti'nin ilk genel başkanlığını üstlenen Celal Bayar'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 18

“Dörtlü Takrir” diye bilinen önergede aşağıdaki isimlerden hangisinin imzası bulunmaktadır?

İsmet İnönü

Cemal Gürsel

Kâzım Karabekir

Celal Bayar

Alparslan Türkeş

Açıklama:

1945'te CHP içinde demokratikleşme talebini dile getiren ve parti tüzüğünün değiştirilmesini isteyen “Dörtlü Takrir” önergesinde imzası bulunan dört siyasetçi: Celal Bayar, Adnan Menderes, Fuat Köprülü ve Refik Koraltan'dır. Bu isimler daha sonra Demokrat Parti'yi kurmuşlardır. İstenen cevap bu dört isimden biridir.

Doğru Cevap: D

Soru 19

Aşağıdakilerden hangisi Demokrat Parti’nin kurucularından değildir?

Celal Bayar

Recep Peker

Adnan Menderes

Refik Koraltan

Fuat Köprülü

Açıklama:

Demokrat Parti (DP), 7 Ocak 1946 tarihinde kurulmuş olup, kurucuları Celal Bayar, Adnan Menderes, Fuat Köprülü ve Refik Koraltan'dır. Bu dörtlü, CHP'den ayrılarak çok partili hayatı başlatan önemli figürlerdir. Sorunun cevabı, bu dört ismin dışında kalan ve DP'nin kuruluşunda rol almamış bir siyasetçidir.

Doğru Cevap: B

Ünite 13

Soru 1

Atatürk'ün, Türk toplumunu sınıfsız, imtiyazsız, kaynaşmış bir kitle olarak tanımlamladığı ilke aşağıdakilerden hangisidir?

Halkçılık

İnkılapçılık

Devletçilik

Cumhuriyetçilik

Laiklik

Açıklama:

Atatürk'ün Türk toplumunu sınıfsız, imtiyazsız, kaynaşmış bir kitle olarak tanımlaması doğrudan Halkçılık ilkesiyle ilgilidir. Halkçılık, toplumda hiçbir zümreye, sınıfa ya da kişiye ayrıcalık tanınmamasını, kanun önünde herkesin eşit olmasını esas alır ve sosyal adaleti hedefler.

Doğru Cevap: A

Soru 2

Yönetim ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Monarşik yönetimler veraset şartını reddeder.

Her cumhuriyet demokratik değildir.

Cumhuriyet rejiminde mutlaka seçim vardır.

En gelişmiş toplum düzenine millet denir.

Cumhuriyet rejiminde egemenlik milletindir.

Açıklama:

Atatürk ilkelerine göre yönetim, milli egemenliğe dayanmalıdır. Bu, Cumhuriyetçilik ilkesinin temelidir. Yönetimle ilgili yanlış olan bir ifade (seçenekler olmasa da varsayarsak) mutlaka milli egemenliği veya halkın temsilini reddeden bir ifade olacaktır. Doğru yönetim, halkın iradesine dayanır.

Doğru Cevap: A

Soru 3

Türk inkılabının korunması, aklın ve bilimin yol göstericiliğinde çağın gerçeklerine göre sürekli olarak geliştirilmesi ve yenilenmesi aşağıdaki Atatürk ilkelerinden hangisidir?

Milliyetçilik

Devletçilik

Halkçılık

İnkılapçılık

Cumhuriyetçilik

Açıklama:

Türk inkılabının korunması, aklın ve bilimin yol göstericiliğinde çağın gerçeklerine göre sürekli olarak geliştirilmesi ve yenilenmesi, durağanlığa karşı çıkan ve daima ilerlemeyi hedefleyen İnkılapçılık (Devrimcilik) ilkesinin temel amacıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 4

Altı Atatürk ilkesinin Anayasa'ya girmesi hangi yıl olmuştur?

1921

1924

1928

1935

1937

Açıklama:

Altı Atatürk ilkesi (Cumhuriyetçilik, Milliyetçilik, Halkçılık, Laiklik, Devletçilik, İnkılapçılık), Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'na 1937 yılında yapılan değişiklikle dâhil edilerek anayasal güvence altına alınmıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 5

Atatürk milliyetçiliğinin temel öğesi aşağıdakilerden hangisidir?

Irk birliği

Birlikte yaşama konusunda ortak istek

Siyasi birlik

Vatan birliği

Din birliği

Açıklama:

Atatürk milliyetçiliği ırk, din veya mezhep temeline dayanmaz. Temel öğesi, ortak bir dil, kültür, tarih ve ülkü birliğine sahip olan, hukuki ve siyasi olarak kendini Türk milletinin bir parçası kabul eden vatandaşların oluşturduğu vatandaşlık bağıdır. Bu milliyetçilik anlayışı, birleştirici ve çağdaştır.

Doğru Cevap: B

Soru 6

Türkiye’de Cumhuriyet idaresi hangi ilkenin doğal sonucu olarak kurulmuştur?

Halkçılık ilkesinin

Laiklik ilkesinin

Cumhuriyetçilik ilkesinin

Milliyetçilik ilkesinin

İnkılapçılık ilkesinin

Açıklama:

Türkiye’de Cumhuriyet idaresi, egemenliğin kayıtsız şartsız millete ait olduğu yönetim biçimini savunan Cumhuriyetçilik ilkesinin doğal ve zorunlu bir sonucudur. Cumhuriyetçilik, millet egemenliğini kalıcı hale getirir.

Doğru Cevap: C

Soru 7

Halkçılık, aşağıdaki Atatürk ilkelerinden hangilerinin doğal bir sonucudur?

Devletçilik ve Laiklik

İnkılapçılık ve Laiklik

Devletçilik ve İnkılapçılık

Cumhuriyetçilik ve Milliyetçilik

Laiklik ve Milliyetçilik

Açıklama:

Halkçılık ilkesi, tüm vatandaşların kanun önünde eşitliğini ve hiçbir ayrımcılığa tabi olmamasını esas alır. Bu ilke, millet egemenliğini öngören Cumhuriyetçilik ve milleti ortak değerlerle bir bütün kabul eden Milliyetçilik ilkelerinin doğal bir sonucu olarak ortaya çıkmıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 8

Toplumsal sınıfları ve ayrıcalıkları ortadan kaldıran ilke aşağıdakilerden hangisidir?

Halkçılık

Milliyetçilik

Cumhuriyetçilik

Devletçilik

Laiklik

Açıklama:

Toplumsal sınıfları ve ayrıcalıkları ortadan kaldıran, hukukun üstünlüğünü ve herkesin eşitliğini temel alan ilke Halkçılıktır. Halkçılık, sosyal eşitliği ve adaleti sağlar.

Doğru Cevap: A

Soru 9

“Her millet, kendi devletini kurup, kendi isteğine göre kendisini yönetmelidir.” görüşü aşağıda verilen hangi iki ilkeye uygundur?

İnkılapçılık-Laiklik

Milliyetçilik-Halkçılık

Laiklik-Halkçılık

Devletçilik-Laiklik

Devletçilik-İnkılapçılık

Açıklama:

Bu görüş, milletlerin kendi bağımsız devletlerini kurma hakkını (Milliyetçilik) ve bu devletleri kendi iradeleriyle yönetme hakkını (Cumhuriyetçilik) vurgular. Kendi devletini kurma Milliyetçilik ile, kendi isteğine göre yönetme ise Milli Egemenlik ve Cumhuriyetçilik ile bağdaşır.

Doğru Cevap: B

Soru 10

“Cumhuriyetin en önemli özelliği, millet egemenliğine dayanması ve demokrasiyi benimsemesidir.”
Bu bilgiye göre aşağıdakilerden hangisi Cumhuriyet rejiminin nitelikleri arasında sayılmaz?

Millet egemenliğine dayanması

Çağa en uygun bir sistem olması

Demokrasinin en gelişmiş şekli olması

Milli iradeyi her şeyden üstün tutması

Tüm devlet görevlilerinin seçimle iş başına gelmesi

Açıklama:

Verilen bilgiye göre Cumhuriyet, millet egemenliğine dayanır ve demokrasiyi benimser. Bu rejimde yönetim seçimle belirlenir ve hesap verebilir. Cumhuriyet rejiminin nitelikleri arasında monarşi, teokrasi veya zümre egemenliği gibi milli egemenliğe aykırı yapılar sayılmaz.

Doğru Cevap: E

Soru 11

İnanç özgürlüğünü güvence altına alma amacını aşağıdaki ilkelerden hangisi taşımaktadır?

Devletçilik

Halkçılık

Laiklik

Cumhuriyetçilik

Milliyetçilik

Açıklama:

Devletin tüm din ve inançlara eşit mesafede durmasını, vatandaşların din, vicdan ve ibadet özgürlüklerini güvence altına almasını amaçlayan ilke Laikliktir. Laiklik, devlet işleri ile din işlerinin ayrılmasını sağlar.

Doğru Cevap: C

Soru 12

Cumhuriyetçilik ilkesinin özellikleri arasında aşağıdakilerden hangisi bulunmaz?

Yönetimde millet egemenliğini esas alan ilkedir.

Veraset sistemi yoktur.

Seçimler muhakkak beş yılda bir yapılır.

Yöneticilerin belirlenmesinde seçim esas alınmıştır.

Karar verecek en önemli organ millettir.

Açıklama:

Cumhuriyetçilik ilkesinin temel özellikleri, milli egemenliğe dayanması, yöneticilerin seçimle belirlenmesi, belli bir süre için görevde kalması ve demokrasiyi esas almasıdır. Cumhuriyetçiliğin özellikleri arasında bulunmayacak olan durum, yönetimin kalıtsal olması veya tek bir kişinin mutlak egemenliği gibi unsurlardır.

Doğru Cevap: C

Soru 13

Atatürkçülüğün temel ilkeleri arasında aşağıdakilerden hangisi bulunmaz?

Laiklik

İnkılapçılık

Devletçilik

İnsan ve insanlık sevgisi

Halkçılık

Açıklama:

Atatürkçülüğün temel ilkeleri (Altı Ok) Cumhuriyetçilik, Milliyetçilik, Halkçılık, Laiklik, Devletçilik ve İnkılapçılıktır. Bu altı ilkenin dışında kalan (örneğin, ırkçılık, ümmetçilik, sınıfçılık) ilkeler arasında bulunmaz.

Doğru Cevap: D

Soru 14

Hatay’ın Türkiye’ye katılması Atatürk ilkelerinden hangisiyle ilgilidir?

Halkçılık

Devletçilik

Cumhuriyetçilik

Milliyetçilik

İnkılapçılık

Açıklama:

Hatay'ın anavatana katılması (1939), Milli Misak sınırları içerisinde yaşayan Türk vatandaşlarının birliğinin sağlanması ve milli bütünlüğün korunması amacını taşıyan Milliyetçilik ilkesiyle doğrudan ilişkilidir.

Doğru Cevap: D

Soru 15

Aşağıdakilerden hangisi Atatürk ilkelerinden biri değildir?

Milliyetçilik

Halkçılık

Laiklik

Devletçilik

Millî Egemenlik

Açıklama:

Atatürk ilkeleri, Anayasa'da güvence altına alınmış olan altı temel ilkedir: Cumhuriyetçilik, Milliyetçilik, Halkçılık, Laiklik, Devletçilik ve İnkılapçılık. Bu altı ilke dışındaki her şey, Atatürk ilkelerinden biri değildir.

Doğru Cevap: E

Soru 16

Millet hâkimiyetine dayanan, millet hâkimiyetinin belli süreler için seçilmişler vasıtasıyla kullanıldığı devlet şeklidir. Egemenliği kullanan halkın işbaşına geldiği devletin adıdır.
Yukarıdaki ifade Atatürk ilkelerinden hangisi ile bağdaşmaktadır?

Cumhuriyetçilik

Milliyetçilik

Halkçılık

Devletçilik

Laiklik

Açıklama:

Tanımlanan devlet şekli, egemenliği millet hâkimiyetine dayandıran, yöneticilerin seçilmişler vasıtasıyla belli süreler için işbaşına geldiği yönetim biçimi olan Cumhuriyetçilik ilkesi ile bağdaşmaktadır.

Doğru Cevap: A

Soru 17

Devletin kısa zamanda kalkınması için özellikle ekonomik alanda fertlerin yapamayacağı yatırımları devletin yapması ve ekonomiyi geliştirmek, sosyal ve kültürel kalkınmayı sağlamak için birçok çalışma yapılmıştır.
Yukarıdaki ifade Atatürk İlkeleri'nden hangisine dayanır?

Cumhuriyetçilik

Halkçılık

Devletçilik

Laiklik

Milliyetçilik

Açıklama:

Devletin, özellikle ekonomik alanda bireylerin gücünü aşan büyük yatırımları üstlenerek kalkınmayı hızlandırması ve sosyal kültürel gelişmeyi sağlaması, Devletçilik ilkesinin temelini oluşturur. Devletçilik, karma ekonomi modelini benimser.

Doğru Cevap: C

Soru 18

Din ve devlet işlerinin birbirinden ayrılması, dinî inançların devlet yönetiminde ve siyasette rol oynamaması esasına dayanan ilke aşağıdakilerden hangisidir?

İnkılapçılık

Milliyetçilik

Cumhuriyetçilik

Halkçılık

Laiklik

Açıklama:

Din ve devlet işlerinin birbirinden ayrılması, devlet yönetiminde ve siyasette dinî inançların rol oynamaması esasına dayanan ilke Laikliktir. Laiklik, devletin tarafsızlığını ve inanç özgürlüğünü güvence altına alır.

Doğru Cevap: E

Ünite 14

Soru 1

"Hâkimiyet kayıtsız şartsız milletindir." ifadesi aşağıdaki Atatürk ilkelerinden hangisini tamamlar?

Devletçilik

Cumhuriyetçilik

İnkılapçılık

Halkçılık

Laiklik

Açıklama:

"Hâkimiyet kayıtsız şartsız milletindir." ifadesi, devlet yönetiminde gücün ve yetkinin kayıtsız şartsız millete ait olduğunu belirtir. Bu temel felsefe, Atatürk'ün temel ilkesi olan Cumhuriyetçilik'in üzerine kurulduğu ana direk olup, bütünleyici ilkelerden Ulusal Egemenlik ile doğrudan tamamlanır. Ulusal Egemenlik, milletin kendi kaderini belirleme hakkını, yani egemenliğini vurgular.

Doğru Cevap: B

Soru 2

Atatürk'ün, "Dünyada her şey için, medeniyet için, hayat için, muvaffakiyet için en hakiki mürşit ilimdir, fendir. İlim ve fennin haricinde mürşit aramak gaflettir, cehalettir, dalalettir." sözüyle ifade ettiği dünya görüşünün temelindeki bütünleyici ilke aşağıdakilerden hangisidir?

Millî birlik ve beraberlik

Bilimsellik ve akılcılık

Tam bağımsızlık

İnsan ve insanlık sevgisi

Millî egemenlik

Açıklama:

Atatürk’ün bu sözü, medeniyet ve başarı için en güvenilir yol göstericinin ilim (bilim) ve fen (teknoloji) olduğunu kesin bir dille ifade eder. Dinin veya geleneklerin rehberliğini reddederek, her alanda mantığa ve gözleme dayalı kararlar alınmasını gerektiren bu yaklaşım, bütünleyici ilkelerden Akılcılık ve Bilimsellik (Rasyonalizm) ilkesinin temelini oluşturur.

Doğru Cevap: B

Soru 3

Atatürk'ün çağdaşlaşma anlayışı, her zaman yeni gelişmelere, bilim ve teknolojiye açık olmayı ve Türk milletini en ileri seviyeye ulaştırmayı hedeflediğini vurgulayan ilke aşağıdakilerden hangisidir?

Cumhuriyetçilik

Laiklik

Milliyetçilik

İnkılapçılık

Halkçılık

Açıklama:

Bu tanım, Türk milletini sürekli olarak en ileri seviyeye ulaştırma hedefini, yeni gelişmelere ve teknolojiye açık olmayı içerir. Durağanlığı reddeden ve daima yeniliği, modernleşmeyi esas alan bu yaklaşım, Atatürk ilkelerinden İnkılapçılık (Devrimcilik) ilkesinin özüdür. İnkılapçılık, çağdaşlaşmayı ve sürekli ilerlemeyi zorunlu kılar.

Doğru Cevap: D

Soru 4

Aşağıdakilerden hangisi Atatürkçülüğün temel niteliklerinden biri değildir?

Millî birlik ve beraberlik

Tam bağımsızlık

Akılcılık ve bilimsellik

Vatan ve millet sevgisi

Hayalperestlik

Açıklama:

Atatürkçülük, değişen koşullara uyum sağlayabilen, akılcı, bilimsel, dinamik ve evrensel bir düşünce sistemidir. Bu sistem, sorgulamayı ve ilerlemeyi esas alır. Dolayısıyla, Dogmatiklik (değişmez kurallara sahip olma) veya Statiklik (durağanlık) gibi nitelikler Atatürkçülüğün temel niteliklerinden biri değildir.

Doğru Cevap: E

Soru 5

Türkiye’de Laiklik ilkesinin yerleşmesinin aşamaları arasında aşağıdakilerden hangisi bulunmaktadır?

I. Türkiye İzmir İktisat Kongresi’nin toplanması

Tekâlif-i Millîye kararlarının ilanı

Aşar Vergisi’nin kaldırılması

Türk Medeni Kanunu’nun kabulü

Planlı ekonomiye geçilmesi

Açıklama:

Türkiye Cumhuriyeti’nde Laiklik ilkesinin yerleşmesi, din ve devlet işlerinin ayrılmasıyla ilgili köklü değişimlerle sağlanmıştır. Bu aşamaların en önemlileri arasında 1922’de Saltanatın Kaldırılması, 1924’te Halifeliğin Kaldırılması ve Şer’iye ve Evkaf Vekâleti’nin kaldırılması gibi adımlar bulunmaktadır. Bu adımlar, dini otoriteyi yönetimden uzaklaştırmıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 6

Soyadı Kanunu’nun çıkması ile .................. ilkesinin gerçekleşmesinde önemli bir adım atılmış oldu.
Cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

Çağdaşlaşma

Devletçilik

Laiklik

Milliyetçilik

Halkçılık

Açıklama:

1934 tarihli Soyadı Kanunu, vatandaşlar arasında ayrıcalık belirten unvanları (ağa, paşa, bey vb.) kaldırarak herkesi kanun önünde eşit kılmıştır. Bu hukuki eşitlik, toplumda sınıf farkını reddeden ve tüm vatandaşların aynı haklara sahip olmasını öngören Halkçılık ilkesinin gerçekleşmesinde atılan önemli bir adımdır.

Doğru Cevap: E

Soru 7

Atatürkçülüğün laiklik ilkesine aşağıdakilerden hangisi uymaz?

Her Türk vatandaşı dinini seçmekte özgürdür.

Hiç kimse din değiştirmeye zorlanamaz.

Hiç kimsenin ibadetine dokunulamaz.

Devlet bazı dinî inanışların yayılmasına yardımcı olur.

Devletin resmî dini yoktur.

Açıklama:

Atatürkçülüğün Laiklik ilkesi, devlet işlerinin ve hukukun dini kurallara göre değil, akla ve bilime göre düzenlenmesini savunur. Aynı zamanda vicdan ve ibadet özgürlüğünü garanti eder. Bu ilkeye uymaz olan durum, dinin siyasi alanda veya devlet yönetiminde belirleyici rol oynamasıdır ya da belli bir inancın üstün tutulmasıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 8

Atatürkçü Düşünce Sistemi’nde Halkçılık ilkesinin gerektirdiği unsurlar arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?

Sınıf ayrımı

Kanun önünde eşitlik

Sosyal dayanışma

Ayrıcalıklara karşı olma

Siyasi demokrasi

Açıklama:

Halkçılık ilkesi, toplumda hiçbir zümreye, sınıfa veya kişiye ayrıcalık tanınmamasını, eşitliği ve sosyal adaleti esas alır. Halkçılık, tüm halkın menfaatini gözetir ve sınıfsız bir toplum yapısını hedefler. Bu nedenle, sınıf farklılıklarının veya ayrıcalıklı grupların varlığının korunması, Halkçılık ilkesinin gerektirdiği unsurlar arasında yer almaz.

Doğru Cevap: A

Soru 9

Atatürk’ün bütünleyici ilkelerinden hangisi Cumhuriyetçilik temel ilkesini bütünler?

Millî Birlik ve Beraberlik İlkesi

Millî Egemenlik İlkesi

Yurtta Sulh, Cihanda Sulh İlkesi

Tam Bağımsızlık İlkesi

Akılcılık ve Bilimsellik İlkesi

Açıklama:

Cumhuriyetçilik, egemenliğin halka ait olduğu yönetim biçimidir. Bu ilkeyi anlam ve güç bakımından en çok bütünleyen ilke, 'Hâkimiyet kayıtsız şartsız milletindir' sözünde ifadesini bulan Ulusal Egemenlik'tir. Ulusal Egemenlik, cumhuriyetin temel dayanağıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 10

“Millet ve biz yok, birlik hâlinde millet var. Biz ve millet ayrı ayrı şeyler değiliz.” Atatürk’ün bu ifadesi hangi bütünleyici ilke ile ilgilidir?

Millî birlik, beraberlik ve ülke bütünlüğü

Millî egemenlik

Barışçılık

Bilimsellik

Çağdaşlık

Açıklama:

Atatürk’ün bu ifadesi, yönetici zümre ile millet arasında ayrım olmadığını, herkesin ortak bir kimlik ve amaç etrafında toplanması gerektiğini vurgular. Bu durum, toplumun bütünlüğünü ve dayanışmasını ifade eden Milli Birlik ve Beraberlik bütünleyici ilkesi ile doğrudan ilgilidir.

Doğru Cevap: A

Soru 11

-Bir milletin hür şekilde yaşamasını ifade eder.
-Başka bir devlete bağımlı olmamak demektir.
-Devletin dış politikasının temel ilkelerindendir.
-Yönetim ve ekonomi alanındaki gelişmelerle doğrudan ilgilidir.
Yukarıda özellikleri verilen bütünleyici ilke hangisidir?

Millî egemenlik

Bilimsellik ve akılcılık

Tam bağımsızlık

Yurtta sulh, cihanda sulh

Çağdaşlaşma ve Batılılaşma

Açıklama:

Verilen özellikler, bir milletin dış baskı ve müdahalelerden uzak, hür ve bağımsız bir şekilde varlığını sürdürmesini ifade eder. Başka bir devlete bağımlı olmama, dış politikanın temelini oluşturma ve ekonomi alanında serbest hareket etme yeteneği, Milli Bağımsızlık bütünleyici ilkesinin temel tanımlarıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 12

Atatürkçü Düşünce Sisteminin temel nitelikleri arasında aşağıdakilerden hangisi bulunmaz?

Yayılmacılık ve sömürgecilik

Hâkimiyetin millete ait oluşu

Millî tarih ve millî dil

Akılcılık ve bilimsellik

Millî birlik ve beraberlik anlayışı

Açıklama:

Atatürkçü Düşünce Sistemi, akılcı, bilimsel, evrensel, barışçıl ve dinamik bir yapıya sahiptir. Sürekli yenilik ve ilerlemeyi savunduğundan, statik olmayı veya değişime karşı olmayı ifade eden Tutuculuk (Muhafazakârlık) veya Dogmatiklik, temel nitelikleri arasında bulunmaz.

Doğru Cevap: A

Soru 13

Atatürkçülük'le aşağıdakilerden hangisi bağdaşmaz?

Ülkenin bağımsızlığını koruma

Ekonomik kalkınmayı yabancı sermayeye dayandırma

Yönetimi ulus egemenliğine bağlı tutma

Çağdaş uygarlık düzeyine ulaştırma

Kalkınmada aklın ve bilimin rehberliğini temel alma

Açıklama:

Atatürkçülük, yurttaşlık temeline dayanan Milliyetçilik ilkesini esas alır ve diğer milletlere saygılıdır. Bu sistem, yayılmacı veya saldırgan dış politikaları reddeder. Özellikle Irkçılık (Faşizm), insan haklarına ve milliyetçiliğin insancıl tanımına aykırı olduğu için Atatürkçülük'le kesinlikle bağdaşmaz.

Doğru Cevap: B

Soru 14

Atatürkçü düşünce sistemini oluşturan Atatürk’ün temel ilkelerini, çeşitli yönleriyle destekleyen ve tamamlayan ilkelere …………….. ilkeler denir.
Cümlesinde boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

Bilimsel

İnsancıl

Bütünleyici

Barışçı

Akılcı

Açıklama:

Atatürk’ün altı temel ilkesini (Cumhuriyetçilik, Milliyetçilik vb.) daha kapsamlı hale getiren, çeşitli yönleriyle destekleyen ve tamamlayan ilkelere Bütünleyici İlkeler denir. Bu ilkeler arasında Milli Bağımsızlık, Akılcılık ve Bilimsellik, Çağdaşlaşma gibi kavramlar yer alır.

Doğru Cevap: C

Soru 15

Atatürkçülüğün özellikleri arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?

Akla, mantığa ve bilime dayanır.

Çok yönlü idealler bütünüdür.

Kendi içinde tutarlı ve birbirine bağlı ilkelerdir.

Millî bir özelliğe sahiptir.

Yabancı ideolojilerden etkilenmiştir.

Açıklama:

Atatürkçülük, İnkılapçılık ilkesi sayesinde sürekli yeniliklere açık, çağın gereklerine uyum sağlayabilen dinamik bir sistemdir. Durağanlık (Statiklik) veya eskiyi savunma (Muhafazakârlık), yenileşmeyi hedefleyen bu düşünce sisteminin özellikleri arasında yer almaz.

Doğru Cevap: E

Soru 16

Atatürk’ün temel hedeflerinden biri de dünyada barışı sağlamaktı. Bu durum, aşağıdaki bütünleyici ilkelerden hangisi ile yakından ilgilidir?

İnsan ve İnsanlık Sevgisi

Çağdaşlaşma ve Batılılaşma

Millî Egemenlik

Yurtta Sulh, Cihanda Sulh

Tam Bağımsızlık

Açıklama:

Atatürk’ün 'Yurtta sulh, cihanda sulh' (Yurtta barış, dünyada barış) ilkesi, Türkiye Cumhuriyeti'nin dış ve iç politikasında temel hedefin barışı sağlamak olduğunu gösterir. Bu durum, bütünleyici ilkelerden Yurtta ve Cihanda Barış ile yakından ilgilidir ve yayılmacılığı reddeder.

Doğru Cevap: D

Soru 17

Dünyada her şey için, medeniyet için, hayat için, muvaffakiyet için en hakiki mürşit ilimdir, fendir.
Atatürk’ün bu sözü bütünleyici ilkelerden hangisiyle ilgilidir?

Ülke bütünlüğü

Millî egemenlik

Tam bağımsızlık

Çağdaşlaşma

Bilimsellik ve akılcılık

Açıklama:

Atatürk’ün bu ifadesi, yaşamda ve medeniyette başarının tek gerçek yol göstericisinin akıl ve bilim olduğunu vurgular. Bu söz, Atatürkçü düşünce sistemini bilimsel temellere oturtan ve dogmatizmi reddeden Akılcılık ve Bilimsellik bütünleyici ilkesiyle ilgilidir.

Doğru Cevap: E

Soru 18

Türkiye Cumhuriyeti’nin kurulmasından sonra da dış politika prensibi olarak kabul edilen ve her zaman barıştan yana olan bütünleyici ilke aşağıdakilerden hangisidir?

Çağdaşlaşma ve Batılılaşma

Yurtta Sulh, Cihanda Sulh

Millî Birlik, Beraberlik ve Ülke Bütünlüğü

Tam Bağımsızlık

Millî Egemenlik

Açıklama:

Türkiye Cumhuriyeti'nin kurulmasından itibaren dış politikanın temel prensibi, Atatürk'ün 'Yurtta Sulh, Cihanda Sulh' sözüyle ifade edilen barış odaklı yaklaşımdır. Bu, Yurtta ve Cihanda Barış bütünleyici ilkesidir ve devletin uluslararası ilişkilerde dengeyi ve yapıcı tutumu esas almasını sağlar.

Doğru Cevap: B

Soru 19

Aşağıdakilerden hangisi Atatürkçü Düşünce Sistemi incelendiğinde temel alınan ilkelerden biri olamaz?

Millî tarih ve millî dil

Millî birlik ve beraberlik anlayışı

Hâkimiyetin millete ait oluşu

İlk fırsatta devletin topraklarını genişletmek

Tam bağımsızlık

Açıklama:

Atatürkçü Düşünce Sistemi, altı temel ilke (Cumhuriyetçilik, Milliyetçilik, Halkçılık, Laiklik, Devletçilik, İnkılapçılık) üzerine kuruludur. Bu ilkeler, akılcı, çağdaş ve demokratik bir devleti hedefler. Bu nedenle, ulusal egemenliği ve laikliği reddeden Teokratik Yönetim veya Sınıfsal Ayrımcılık gibi kavramlar temel alınan ilkelerden biri olamaz.

Doğru Cevap: D

Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi II - Tüm Sorular

Ünite 1

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Ünite 2

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Ünite 3

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Ünite 4

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler