Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi I - Bilgisayar Programcılığı

Ünite 1

Soru 1

Bir milletin sahip olduğu siyasi, sosyal, askerî alanlardaki kurumların devlet eliyle makul ve ölçülü metotlarla köklü bir şekilde değiştirilerek yenileştirilmesine ne ad verilir?

İnkılap

Tekâmül

İhtilal

Islahat

Modernleşme

Açıklama:

İnkılap (Devrim), bir milletin sahip olduğu siyasi, sosyal ve askerî alanlardaki kurumların, devlet eliyle makul ve ölçülü metotlarla köklü bir şekilde değiştirilerek yenileştirilmesi sürecine verilen isimdir. Bu tanım, İnkılap kavramının özünü oluşturur ve ıslahattan (reform) farklı olarak yapıda temel bir dönüşümü hedefler.

Doğru Cevap: A

Soru 2

I. Hazırlık
II. Aksiyon
III. Değiştirme
IV. Yeniden düzenleme
Yukarıdakilerden hangileri inkılap aşamaları arasında yer alır?

I ve II

II ve IV

III ve IV

I, II ve IV

I, II, III ve IV

Açıklama:

İnkılaplar, genellikle üç temel aşamadan oluşur: I. Hazırlık (Fikir Aşaması), II. Aksiyon (Hareket Aşaması) ve IV. Yeniden Düzenleme (Yerleşme Aşaması). Hazırlık, fikirlerin oluştuğu; Aksiyon, eski düzenin yıkılıp yeni düzenin kurulduğu; Yeniden Düzenleme ise inkılabın kurumsallaştığı ve topluma yerleştirildiği aşamadır. III. Değiştirme aşaması, Aksiyon ve Yeniden Düzenleme süreçlerinin içinde yer alır, ancak temel aşamalar I, II ve IV'tür.

Doğru Cevap: D

Soru 3

İhtilal kavramının tanımı aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

Köklü bir değişimi ifade eder.

Bir devletin mevcut yapısını ortadan kaldırmak için hukuk kurallarına başvurmaksızın yapılan geniş bir harekettir.

Çağın gereklerine göre yaşamak demektir.

Bir devletin başka bir devleti veya devletleri siyasi ve ekonomik açıdan egemenliği altına almasıdır.

İtaatsizlik ve emre boyun eğmemek ayaklanma demektir.

Açıklama:

İhtilal, bir devletin mevcut siyasal yapısını ve iktidar düzenini ortadan kaldırmak için, hukuk kurallarına başvurmaksızın, zor kullanarak yapılan geniş halk hareketi olarak tanımlanır. İhtilal, genellikle ani ve şiddetli bir değişim hareketidir.

Doğru Cevap: B

Soru 4

Darbe kavramı ile ilgili olarak aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Darbeler çoğunlukla tanımı gereği şiddet içerir.

Darbeler toplumun etik değerlerini bozan baskı yönetimleridir.

Darbede ani olarak iktidara el koyulur.

Darbeler ülkede yönetici kadrolarını değiştirir.

Ülkenin ekonomik ve toplumsal düzeninde iyileştirme yaparlar.

Açıklama:

Darbe, genellikle askeriye veya küçük bir zümre tarafından, anayasal olmayan yollarla mevcut hükümetin devrilerek yönetime el konulmasıdır. Darbe, hükümetin kontrolünü ele geçirmeyi amaçlar ancak İnkılap gibi toplumun tüm kurumlarında köklü bir yapısal değişim hedeflemez. Bu nedenle darbenin amacı köklü sosyal dönüşüm değildir.

Doğru Cevap: E

Soru 5

Atatürk; “Yaptığımız ve yapmakta olduğumuz inkılapların amacı, Türkiye Cumhuriyeti halkını tamamen modern ve bütün anlamı ve biçimiyle uygar bir toplumsal heyet durumuna getirmektir” sözüyle aşağıdakilerden hangisinin amacını belirtmiştir?

Çağdaşlaşma

İnkılap

Tekâmül

Batılılaşma

Islahat

Açıklama:

Atatürk'ün bu sözü, yapılan devrimlerin temel amacını belirtir: Türkiye Cumhuriyeti halkını tamamen modern ve uygar bir toplumsal heyet durumuna getirmek. Bu hedef, Türk İnkılabı'nın nihai amacı olan çağdaşlaşma ve Batı medeniyetleri seviyesine ulaşma gayesini açıklar.

Doğru Cevap: A

Soru 6

Atatürk, “Türk milletini son yüzyıllarda geri bırakmış olan kurumları yıkarak yerlerine milletin en yüksek uygar gereklere göre ilerlemesini sağlayacak yeni kurumlar koymuş olmaktır.” sözüyle aşağıdakilerden hangisini tanımlar?

Çağdaşlaşma

İnkılap

Tekâmül

Batılılaşma

Islahat

Açıklama:

Atatürk'ün bu tanımı, milleti geri bırakan kurumların yıkılarak, yerlerine milletin en yüksek uygar gereklere göre ilerlemesini sağlayacak yeni kurumların konulması sürecini ifade eder. Bu, doğrudan Türk İnkılabı’nın köklü ve çağdaşlaşmacı mahiyetini tanımlar.

Doğru Cevap: B

Soru 7

"Bir devletin mevcut siyasal yapısını, iktidar düzenini ortadan kaldırmak için bu konudaki hukuk kurallarına başvurmaksızın, zor kullanarak yapılan geniş halk hareketi" olarak tanımlanan kavram aşağıdakilerden hangisidir?

İnkılap

Tekâmül

İhtilal

Islahat

Modernleşme

Açıklama:

Tanımda belirtilen, siyasal yapıyı ve iktidar düzenini hukuk kurallarına başvurmaksızın ve zor kullanarak ortadan kaldırmayı amaçlayan geniş halk hareketi, İhtilal kavramını ifade eder. İhtilal, mevcut düzeni zorla ve temelden değiştirmeyi hedefler.

Doğru Cevap: C

Soru 8

Türk İnkılabı’nın temel amacı aşağıdakilerden hangisidir?

Mevcut yönetime başkaldırmak.

Ekonomiyi geliştirmek.

Eskimiş kurumları iyileştirmek.

Çağdaş uygarlık seviyesine ulaşmak.

Geleneksel kurumları korumak.

Açıklama:

Türk İnkılabı'nın temel amacı, Türk milletini çağdaş uygarlık düzeyine ulaştırmak ve modern bir toplum haline getirmektir (Muasır Medeniyetler Seviyesine çıkmak). Bu, hem siyasi bağımsızlığın hem de toplumsal ve kurumsal yenilenmenin nihai hedefidir.

Doğru Cevap: D

Soru 9

Türk İnkılabı’nın aksiyon safhası hangi tarihler arasında gerçekleşmiştir

1919-1923

1920-1925

1920-1938

Felsefe

Akılcılık ve bilim

Açıklama:

Türk İnkılabı’nın aksiyon safhası, Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluşuyla hız kazanmış ve 1923-1938 yılları arasında, yani Atatürk döneminde en köklü ve hızlı değişimlerin (laikleşme, hukuki ve sosyal inkılaplar) gerçekleştirildiği yoğun hareket dönemini kapsar.

Doğru Cevap: A

Soru 10

Aşağıdakilerden hangisi gelişmiş dünyayı ve bu ölçütlerde yaşamayı ifade eder?

Rönesans

Evrim

İnkılap

Çağdaşlık

Tekamül

Açıklama:

Gelişmiş dünyayı ve o dünyanın bilimsel, kültürel, teknolojik ve sosyal ölçütlerinde yaşamayı ifade eden kavram, Çağdaş Uygarlık (Muasır Medeniyet) düzeyidir. Türk İnkılabı, bu düzeye ulaşmayı temel hedef olarak benimsemiştir.

Doğru Cevap: D

Soru 11

Kavram olarak toplum içinde belirli bir grubun veya herhangi bir teşkilatın sınırlı amaç ve hedefini gerçekleştirmek üzere devlete karşı başkaldırma hareketi olarak tanımlanan kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Darbe

İnkılap

İsyan

Reform

Devrim

Açıklama:

Belirli bir grubun veya teşkilatın, sınırlı amaç ve hedeflerini gerçekleştirmek üzere devlete karşı yaptığı başkaldırı hareketi İsyan olarak adlandırılır. İsyan, genellikle İhtilal'den daha dar kapsamlı hedeflere sahiptir ve sınırlı bir grubu kapsar.

Doğru Cevap: C

Soru 12

………….. bir devletin ya da ulusun, başka bir devleti veya devletleri siyasi ve ekonomik açıdan egemenliği altına alıp yayılması olarak tanımlanır.
Cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

Emperyalizm

Evrim

Liberalizm

Reform

Tekâmül

Açıklama:

Tanımı verilen kavram Emperyalizm'dir. Emperyalizm, bir devletin ya da ulusun, başka bir devleti veya devletleri siyasi ve ekonomik açıdan egemenliği altına alıp yayılması politikasıdır. Bu kavram, I. Dünya Savaşı öncesi dönemde Osmanlı'yı tehdit eden büyük güç politikalarını açıklar.

Doğru Cevap: A

Soru 13

Azınlık iktidarına dayalı, küçük bir grubun iktidarda olduğu yönetim şekli aşağıdakilerden hangisidir?

Fedaral yönetim

Monarşi

Teokrasi

Oligarşi

Cumhuriyet

Açıklama:

Oligarşi, yönetimin siyasal gücün küçük bir grubun veya azınlık iktidarının elinde bulunduğu yönetim şeklidir. Bu yönetim biçiminde, iktidar halkın geniş katılımına dayanmaz.

Doğru Cevap: D

Soru 14

Anayasal olmayan yollarla mevcut hükûmetin devrilerek yönetime el konulması olarak tanımlanan kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Darbe

Lİberalizm

Meşrutiyet

Rönesans

İhtilal

Açıklama:

Darbe (Coup d’état), anayasal olmayan yollarla, genellikle küçük bir zümre tarafından, mevcut hükûmetin devrilerek yönetime el konulması eylemidir. Bu tanım, Darbe kavramının en temel özelliğini vurgular: Hukuk dışı yollarla iktidar değişimi.

Doğru Cevap: A

Soru 15

Yeniden doğuş anlamına gelen ve Avrupa’da bilim, sanat ve edebiyat alanındaki gelişmeleri ifade eden kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Aydınlanma Felsefesi

Rönesans

Demokrasi

Fransız İnkılabı

Reform

Açıklama:

Rönesans, kelime anlamı olarak 'yeniden doğuş' demektir ve 14. yüzyıldan itibaren Avrupa'da bilim, sanat ve edebiyat alanlarında yaşanan büyük gelişmeleri ve yenilenmeyi ifade eden tarihi dönemin adıdır. Türk İnkılabı'nın hedeflerini anlamak için Batı'daki bu dönüşüm süreçlerinin bilinmesi önemlidir.

Doğru Cevap: B

Soru 16

Aşağıdakilerden hangisi "ıslahat" kelimesi ile eş anlamlıdır?

İhtilal

Devrim

Darbe

Reform

Evrim

Açıklama:

Islahat, mevcut yapıyı koruyarak bozuk veya yetersiz görülen kısımları düzeltmek, iyileştirmek veya yenileştirmek amacıyla yapılan değişikliklerdir. Bu kelime ile eş anlamlı olan kavram Reform'dur.

Doğru Cevap: D

Soru 17

Aşağıdakilerden hangisi Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi dersinin okutulma amaçlarından biri değildir?

Bir lider olarak Mustafa Kemal Atatürk’ü anlatmak

Millî Mücadele ve İstiklal Savaşı’nın bütün safhalarını öğretmek

Türkiye Cumhuriyeti Devleti’nin dayandığı Atatürk ilkelerini kavratmak

Atatürkçü Düşünce Sistemi ve bu düşünce sistemine yönelik tehditler hakkında doğru bilgiler vermek

Türk milletini Turan idealleri doğrultusunda yönlendirmek

Açıklama:

Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi dersinin okutulma amaçları, gençlere Atatürkçü düşünce sistemini, ulusal bağımsızlık ruhunu, Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluş felsefesini ve çağdaşlaşma hedefini doğru bir şekilde aktarmaktır. Okutulma amacı, genellikle güncel siyasi bir ideolojiyi (Atatürkçülük dışındaki) veya partizan bir görüşü yaymak değildir.

Doğru Cevap: E

Soru 18

“Toplum içerisinde belirli bir grubun veya herhangi bir teşkilatın sınırlı amaç ve hedefini gerçekleştirmek için devlete karşı başkaldırması” olarak tanımlanan kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Rönesans

İsyan

Reform

İnkılap

Tekâmül

Açıklama:

Bu tanım, toplum içerisindeki belirli bir grubun sınırlı amaç ve hedefini gerçekleştirmek üzere devlete karşı yaptığı başkaldırı hareketini ifade eder ve İsyan olarak adlandırılır. İsyan, İhtilal kadar kapsamlı veya köklü bir değişim hedeflemeyebilir.

Doğru Cevap: B

Soru 19

Aşağıdakilerden hangisi Atatürkçü dünya görüşünün temelini oluşturur?

Geleneksel dünya görüşü

Evrimcilik

Teokrasi

Felsefe

Akılcılık ve bilim

Açıklama:

Atatürkçü dünya görüşünün temelini, her türlü dogmatizmden uzak durarak, akıl ve bilimin rehberliğini esas almak oluşturur. Bu bilimsel ve akılcı yaklaşım, Türk İnkılabı'nın ilerlemesini sağlayan, tam bağımsızlık ve ulusal egemenlik gibi temel ilkeleri destekleyen felsefi dayanağıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 20

Aşağıdakilerden hangisi "ıslahat" kelimesi ile eş anlamlıdır?

İhtilal

Devrim

Darbe

Reform

Evrim

Açıklama:

Islahat kelimesi, mevcut bir sistemi kökten değiştirmeksizin, düzeltmeler ve iyileştirmeler yapmak anlamına gelir. Bu eylem, modern dilde Reform kelimesi ile eş anlamlı olarak kullanılır. Islahat, köklü ve geniş kapsamlı bir değişim olan İnkılap'tan farklıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 21

Mevcut düzen korunurken bu düzenin aksak yönlerini gidermek için yapılan iyileştirmeye ne ad verilir ?

İhtilal

İnkılap

Tekâmül

Çağdaşlaşma

Islahat

Açıklama:

Mevcut düzeni tamamen değiştirmeden, sadece aksayan yönlerini iyileştirme ve düzeltme çabasına Islahat (Reform) denir. Islahat, köklü bir değişim (İnkılap) getirmek yerine, yapıyı koruyarak makyajlama veya kısmi düzenleme yapmayı amaçlar. Atatürk İnkılâpları ise mevcut düzeni (Osmanlı monarşisini ve kurumlarını) tamamen ortadan kaldırıp yerine yeni, modern bir düzen kurmayı hedeflediği için Islahat kavramından ayrılır.

Doğru Cevap: E

Soru 22

Aşağıdakilerden hangisi Atatürk'ün inkılâp görüşü için yanlıştır?

Türk İnkılabı ihtilalden daha geniş kapsamlıdır.

Türk Milleti'ni birbirine bağlayan bağ olarak milliyetçilik anlayışı ortaya çıkmıştır.

Türk inkılabı köklü bir değişim değildir.

İnkılapların yaptığı düzenlemelerde insanların ihtiyaçları dikkate alınır.

Türk inkılabı, bir diriliş ve yenilik hareketidir.

Açıklama:

Atatürk'ün inkılâp görüşü, yıkılan bir kurumun veya düzenin yerine sadece kısmi iyileştirmeler yapmayı değil, köklü bir zihniyet ve yapı değişikliği ile yepyeni bir düzen kurmayı gerektirir. Atatürk'ün inkılap görüşü için yanlış olan ifade genellikle, inkılabın sınırlı bir alanda kaldığı ya da sadece eski yapıyı onarmayı hedeflediği yönündeki iddialardır. Oysa, Atatürk inkılabı kapsamlı, devrimci ve Batı medeniyetini yakalama amacı güden bir değişim hareketidir. İnkılap, eski kurumları ve düzeni reddeder.

Doğru Cevap: C

Soru 23

Aşağıdakilerden hangisi Türk gençliğine düşen görevler arasında yer almaz?

Atatürkçü Düşünce Sistemi doğrultusunda yetişmek

Türkiye Cumhuriyeti Devleti'ni çağdaş uygarlık düzeyine yükseltmek

Türk istiklalini ve Türkiye Cumhuriyeti'ni ilelebet muhafaza ve müdafaa etmek

Türk inkılabının amacını kavramak

Türk inkılabını koruma gücüne sahip olmamak

Açıklama:

Türk gençliğine düşen temel görevler, Atatürk'ün Gençliğe Hitabe'sinde de belirtildiği üzere, öncelikle Türkiye Cumhuriyeti'nin bağımsızlığını ve bütünlüğünü korumak, ikinci olarak da Türkiye'yi muasır medeniyetler seviyesine taşımak için bilimi ve aklı rehber edinerek çalışmaktır. Gençliğin görevleri arasında dogmatizme sarılmak, çağın gereklerinden kopmak veya ulusal çıkarlara aykırı hareket etmek yer almaz. Görev, daima ilerici, çağdaş ve ulusal bilince sahip olmaktır.

Doğru Cevap: E

Soru 24

Modernleşme ve uygarlaşma sözcüklerini ifade eden kavram hangisidir?

Çağdaşlaşma

Asrileşme

Batılılaşma

Yenileşme

Sanayileşme

Açıklama:

Modernleşme ve uygarlaşma sözcüklerini ifade eden kavram, Türk İnkılâbının temel hedefi olan Çağdaşlaşma veya Muasırlaşma'dır. Atatürk bu amacı, 'Muasır Medeniyet Seviyesinin Üzerine Çıkmak' olarak formüle etmiştir. Bu kavram, sadece teknik gelişmeyi değil, aynı zamanda siyasi, hukuki, sosyal ve kültürel alanlarda da en ileri medeniyet seviyesine ulaşmayı ifade eder.

Doğru Cevap: A

Soru 25

Atatürk Dönemi'nde yapılan inkılapların ortak amacı aşağıdakilerden hangisidir?

Türk milletini çağdaş uygarlık seviyesine ulaştırmak

Yenilikler yapmak

İnkılapları topluma benimsetmek

Yaptıklarını Türk milletine mal etmek

Türk milletine güvenip onunla bütünleşmek

Açıklama:

Atatürk Dönemi'nde yapılan inkılapların (devrimlerin) ortak ve nihai amacı, Türkiye Cumhuriyeti Devleti'ni Muasır Medeniyetler Seviyesine Ulaştırmak ve bu seviyenin üzerine çıkarmaktır. Bu hedef, Cumhuriyetin temel felsefesini oluşturur ve akılcı, bilimsel, çağdaş ve ulusal değerlere bağlı bir toplum ve devlet yapısı kurmayı içerir. Diğer tüm inkılaplar (örneğin laikleşme, siyasal değişimler), bu temel amaca hizmet eden araçlardır.

Doğru Cevap: A

Soru 26

Sömürgecilik kavramının gelişmiş hâli olan ve kapitalizmin en üst aşaması olarak da ifade edilen kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Emperyalizm

Sosyalizm

Liberalizm

Marksizm

Monarşizm

Açıklama:

Sömürgecilik (Kolonyalizm) kavramının gelişmiş, küresel ve ekonomik boyut kazanmış hali, yani kapitalizmin sermaye birikiminin en üst aşaması olarak ifade edilen kavram Emperyalizm'dir. Emperyalizm, bir devletin ekonomik, siyasi ve askeri gücünü kullanarak diğer ulusları etki altına alması ve sömürmesi anlamına gelir. Türk Kurtuluş Savaşı ve sonrasındaki bağımsızlık hareketlerinin ana motivasyonlarından biri, emperyalizme karşı mücadele olmuştur.

Doğru Cevap: A

Soru 27

Köken olarak Arapça “kalb” kökünden gelen ve bir hâlden başka bir hâle dönüşmeyi ifade eden kavram aşağıdakilerden hangisidir?

İsyan

İhtilal

İnkılap

Tekâmül

Reform

Açıklama:

Arapça kökenli olup “kalb” (dönüş) kökünden gelen ve mevcut durumdan tamamen farklı, köklü bir hale geçişi, bir hâlden başka bir hâle dönüşmeyi ifade eden kavram İnkılâp'tır. Bu, basit bir iyileştirme olan ıslahattan (reform) ayrılır; İnkılâp, sosyal, siyasi ve ekonomik yapıda derin ve kökten değişiklikler anlamına gelir.

Doğru Cevap: C

Soru 28

Litaratürde tamamlanmak ve mükemmelleşmek olarak bilinen ve “kemal” kökünden türeyen “tekâmül” sözcüğünün Batı dillerindeki karşılığı aşağıdakilerden hangisidir?

Evolution

Reformation

Imperialism

Modernisation

Capitalism

Açıklama:

Arapça 'kemal' (mükemmellik, tamlık) kökünden türeyen ve tamamlanmak, mükemmelleşmek, aşama aşama gelişmek anlamına gelen Tekâmül sözcüğünün Batı dillerindeki karşılığı Evolution (Evrim/Gelişim)'dur. Tekâmül, bir fikrin, kurumun veya canlının zaman içinde daha iyiye doğru ilerlemesini ifade eder.

Doğru Cevap: A

Soru 29

Atatürk'ün "en büyük eserim" olarak tanımladığı husus aşağıdakilerin hangisidir?

Geometri adlı eseri

Türkiye Cumhuriyeti Devleti

İnkılaplar

Nutuk adlı eseri

Türkiye Büyük Millet Meclisi

Açıklama:

Gazi Mustafa Kemal Atatürk, hayatının en büyük başarısı, vizyonunun ve mücadelesinin somutlaşmış hali olarak Türkiye Cumhuriyeti'ni tanımlamıştır. Bu ifade, Nutuk'ta ve çeşitli konuşmalarında yer alır. Türkiye Cumhuriyeti, hem Osmanlı İmparatorluğu'nun küllerinden doğan ulusal bağımsızlığın hem de çağdaşlaşma ve egemenliğin millete ait olduğu devrimci yeni rejimin simgesidir.

Doğru Cevap: B

Ünite 2

Soru 1

I. Rönesans ve reform hareketleri
II. Coğrafi keşifler
III. Taşra yönetiminin bozulması
IV. Azınlıkların faaliyetleri
Yukarıdakilerden hangileri Osmanlı Devleti’nin yıkılışını hazırlayan dış sebepler arasında yer almaz?

I ve II

II ve IV

III ve IV

I, II ve III

I, II, III ve IV

Açıklama:

Osmanlı Devleti’nin yıkılışını hazırlayan dış sebepler Avrupa'da ortaya çıkan ve doğrudan Osmanlı'yı etkileyen gelişmelerdir. Bunlar Rönesans, Reform hareketleri (I), Coğrafi keşifler (II) ve Fransız İhtilali'nin etkisiyle azınlıkların faaliyetleri (IV) dir. Taşra yönetiminin bozulması (III) ise tamamen merkezi otoritenin zayıflaması, rüşvet ve iltizamın yayılması gibi iç sebepler arasında yer alır. Soru, dış sebepler arasında yer almayanı sorduğu için cevap III'ü içermelidir.

Doğru Cevap: C

Soru 2

Aşağıdakilerden hangisi Osmanlı Devleti’ni çağının en itibarlı devleti yapan sebepler arasında yer almaz?

Farklı din, mezhep ve ırklara karşı oldukça katı olması

Güçlü ekonomiye sahip olması

Güçlü askerî teşkilatının olması

Kapıkulu sisteminin iyi işlemesi

İlmiye sınıfının önemsenmesi

Açıklama:

Osmanlı Devleti’ni zirve döneminde (klasik çağda) çağının en itibarlı devleti yapan nedenler arasında güçlü merkezi otorite, adaletli yönetim (Millet Sistemi), geniş fetihler ve stratejik coğrafi konum yer alır. İtibar sebebi olarak yer almayacak durumlar ise genellikle 17. yüzyıl sonrası yaşanan gerileme ve çöküş dönemine ait faktörlerdir (Örn: Ekonomik bağımsızlığın kaybedilmesi, bilimsel gerilik).

Doğru Cevap: A

Soru 3

Aşağıdakilerden hangisi Sanayi İnkılabı’nın bütün dünyayı etkileyen sonuçları arasında yer almaz?

İşçi sınıfı, sosyalizm gibi kavramlar taraftar toplamaya başladı.

Anadolu’da bilimsel buluşlar ve bu çerçevede yatırımlar hızla arttı.

Teknolojik yeni silah üretimi arttı.

Çevre, nüfus, kentleşme, beslenme gibi sorunlar ortaya çıkmaya başladı.

Köylerden kentlere göçler arttı.

Açıklama:

Sanayi İnkılabı’nın bütün dünyayı etkileyen sonuçları arasında büyük şehirlerde işçi sınıfının doğması, üretim artışı, sömürgeciliğin hızlanması ve küresel ticaretin genişlemesi sayılabilir. Eğer seçeneklerde mutlak monarşilerin güçlenmesi gibi bir ifade varsa bu yer almaz. Sanayi İnkılabı, zenginleşen burjuvazi aracılığıyla siyasi değişimleri tetiklemiş ve mutlakiyetin zayıflamasına zemin hazırlamıştır. Ayrıca, ulusal devletlerin kurulması doğrudan Sanayi İnkılabı'nın değil, daha çok Fransız İhtilali'nin sonucudur.

Doğru Cevap: B

Soru 4

...............………; üretim araçlarının mülkiyetini ellerinde bulunduran, geçimlerini el emeği ile sağlamayan, iktidarın karar mekanizmalarını etkileme gücüne sahip toplumsal sınıftır.
Cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

Enderun

Reaya

Burjuvazi

Melez

Ruhban

Açıklama:

Tanımlanan toplumsal sınıf Burjuvazi'dir. Burjuvazi, özellikle Coğrafi Keşifler ve Sanayi İnkılabı sonrasında ticaret ve finans yoluyla zenginleşmiş, üretim araçlarının mülkiyetini elinde tutan, el emeği ile geçinmeyen ve zamanla siyasi kararlar üzerinde etkili olan orta sınıfı temsil etmektedir.

Doğru Cevap: C

Soru 5

Aşağıdakilerden hangisi coğrafi keşiflerin sonuçlarından biri değildir?

Avrupalı devletlerin yeni sömürgeler elde etmesi

Ticaret yollarının değişmesi

Ticaretle uğraşan burjuva sınıfının zenginleşmesi

Akdeniz’in ticaretin merkezi durumuna gelmesi

Amerika’nın eski bir uygarlık merkezi olduğunun görülmesi

Açıklama:

Coğrafi Keşiflerin sonuçları arasında yeni ticaret yollarının bulunması, Akdeniz limanlarının önemini kaybetmesi, Avrupa'ya bol miktarda altın ve gümüş girişi (enflasyon), sömürgeciliğin başlaması ve kiliseye olan güvenin azalması sayılır. Keşiflerin etkisiyle Skolastik düşünce zayıflamıştır; bu nedenle Skolastik düşüncenin güçlenmesi bir sonuç değildir.

Doğru Cevap: D

Soru 6

Aşağıdakilerden hangisi Osmanlı Devleti’nin yıkılışını hazırlayan dış sebeplerden biri değildir?

Kapitülasyonlar

Toprak sisteminin bozulması

Coğrafi Keşifler

Sanayi İnkılabı

Fransız İhtilali

Açıklama:

Osmanlı Devleti’nin yıkılışını hazırlayan dış sebepler, Avrupa'da ortaya çıkan Coğrafi Keşifler, Fransız İhtilali ve Sanayi İnkılabı gibi gelişmelerdir. Bu etkenler sömürgeciliği hızlandırmış ve Milliyetçilik akımlarını yaymıştır. Tımar sisteminin bozulması veya taşra yönetimindeki aksamalar ise doğrudan iç yönetimsel, askeri ve mali yapıdan kaynaklanan iç sebeplerden biridir.

Doğru Cevap: B

Soru 7

Aşağıdakilerden hangisi Osmanlı Devleti’nde “Ulema” sınıfının hizmet alanını ifade eder?

İktisadi hizmetleri

Bayındırlık hizmetleri

Yargı, eğitim-öğretim ve dinî hizmetleri

İdari hizmetleri

Askerî hizmetleri

Açıklama:

Osmanlı Devleti'nde Ulema sınıfı, İlmiye teşkilatının temelini oluşturur. İlmiye sınıfı dinî (fetva), hukuki (kadılık/yargı) ve eğitim (müderrislik/medrese) hizmetlerini yerine getirir. Dolayısıyla hizmet alanı eğitim ve yargıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 8

Aşağıdakilerden hangisi Rönesans hareketlerinin sonuçlarından biri değildir?

Uzun yıllar sürecek mezhep tartışmaları ortaya çıktı.

İslam dünyası ve Osmanlı; bilim, sanat ve edebiyatta Avrupa’ya göre geri kaldı.

Bilimde sanatta, edebiyatta özgün düşünce önem kazandı.

Avrupa’da bireycilik yaklaşımları ortaya çıkmaya başladı.

Avrupa’da Skolastik düşünce yerini akla bıraktı.

Açıklama:

Rönesans hareketlerinin (Yeniden Doğuş) sonuçları, bilim, sanat ve edebiyatta ilerleme, Hümanizmin gelişimi ve Skolastik düşüncenin zayıflamasıdır. Yeni ticaret yollarının bulunması ve bunun sonucunda Atlas Okyanusu limanlarının önem kazanması ise Rönesans'tan ayrı olarak gerçekleşen Coğrafi Keşifler hareketlerinin doğrudan bir sonucudur.

Doğru Cevap: A

Soru 9

Osmanlı Devleti’nde padişahtan sonra devleti yöneten bir mekanizma vardı. Bu mekanizma bugünkü kabine sistemine benzetilebilir.
Aşağıdakilerden hangisi Osmanlı Devleti’nde bu mekanizmaya verilen isimdir?

Enderun

Saltanat Şurası

Divan-ı Hümayun

Timar

Şura-yı Devlet

Açıklama:

Osmanlı Devleti’nde padişahtan sonra devletin en yüksek yönetim organı olan ve devlet işlerinin görüşüldüğü, bugünkü kabine veya bakanlar kuruluna benzetilebilecek mekanizma Divan-ı Hümayun'dur. Divan, Sadrazam başkanlığında toplanırdı.

Doğru Cevap: C

Soru 10

Lügat manası "mektup" olup bu tabir Osmanlı Devleti’nde herhangi bir göreve, hizmete tayin veya maaş tahsisi yahut da unvan ve nişan verilmesi, bir muafiyet veya imtiyaz verilmesi dolayısıyla hazırlanan fermanlar için kullanılmıştır.
Açıklaması yapılan kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Ferman

Berat

Hassa

Hüccet

İltizam

Açıklama:

Açıklaması yapılan kavram Berat'tır. Berat, Osmanlı yönetiminde görev tayini, maaş tahsisi, unvan verilmesi ya da muafiyet/imtiyaz sağlanması gibi durumlarda padişah adına hazırlanan resmi emir veya belge anlamına gelir.

Doğru Cevap: B

Soru 11

Aşağıdakilerden hangisi Sanayi İnkılabı’nın sonuçlarından biri değildir?

Devletler arasında rekabet arttı.

Pazar bulma mücadelesi başladı.

Sendikalizm hareketleri güçlendi.

Avrupa’da feodal yapı güçlendi.

Mamul ürün çeşidi arttı.

Açıklama:

Sanayi İnkılabı, üretimin seri hale gelmesi, sömürgeciliğin hızlanması ve kentleşmenin artması gibi sonuçlar doğurmuştur. Ancak bu süreç, yeni toplumsal sınıfların (işçi sınıfı ve burjuvazi) ortaya çıkmasına neden olduğu için toplumsal sınıf ayrımının ortadan kalkması sonuçlarından biri değildir; aksine yeni ayrışmalara yol açmıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 12

Avrupa’daki ekonomik kültürel ve siyasi alandaki gelişmelere aşağıdakilerden hangisinin olumlu katkısı olduğu söylenemez?

Feodalitenin yıkılması

Dünyanın daha yakından tanınması

Zenginliğin ölçüsünün toprak olmaktan çıkması

Keşfedilen yerlere göçler yaşanması

Devletler arası rekabetin artması

Açıklama:

Avrupa'da ekonomik, kültürel ve siyasi gelişmelere olumlu katkı sağlayan başlıca etkenler Rönesans, Reform ve Coğrafi Keşifler gibi aydınlanmacı hareketlerdir. Skolastik düşünce ise tam tersine kilise dogmalarına dayalı, bilimi reddeden ve Avrupa'daki ilerlemeyi engelleyen bir düşünce sistemi olduğu için olumlu katkısı olduğu söylenemez.

Doğru Cevap: A

Soru 13

Aşağıdakilerden hangisi Sanayi İnkılabı’nın ekonomik alanda olduğu kadar siyasi gelişmelere de ortam hazırladığının kanıtıdır?

İşçi hakları vurgusunu artırması

Köyden kente göçü hızlandırması

Devletler arası rekabetin yoğunlaşması

Ulaşım imkânlarının gelişmesi

Avrupa’da fiyatların düşmesi

Açıklama:

Sanayi İnkılabı'nın ekonomik sonuçlarından olan hammadde ve pazar arayışı, uluslararası arenada devletler arasında rekabeti artırmış ve sömürgecilik (emperyalizm) faaliyetlerinin hız kazanmasına yol açmıştır. Bu durum, ekonomik bir olgunun doğrudan siyasi çekişme ve rekabet ortamı oluşturduğunun en büyük kanıtıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 14

Orta Asya’da eski Türk devlet geleneğine göre ülkenin hanedan üyeleri arasında paylaştırılması âdetini ifade eden kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Mukataa

Timar

Saltanat

Ülüş

Berat

Açıklama:

Orta Asya eski Türk devlet geleneğinde, ülkenin yönetim yetkisinin 'hanedanın ortak malı' sayılması ve bu yetkinin tüm hanedan üyeleri arasında paylaştırılması âdeti Veraset sistemi ile ilgilidir. Bu sistem, genellikle taht kavgalarına ve devletin kısa ömürlü olmasına neden olmuştur.

Doğru Cevap: D

Soru 15

Aşağıdakilerden hangisi Osmanlı Devleti'nin yıkılışında etkili olan iç sebeplerden biri değildir?

Merkezî idarenin bozulması

Taşra yönetiminin bozulması

Tımar sisteminin bozulması

Rusya ile yapılan uzun süreli savaşlar

Ekonomik yapının zayıflaması

Açıklama:

Osmanlı'nın yıkılışında etkili olan iç sebepler, yönetim, maliye ve ordunun bozulması ile eğitim sistemindeki gerilik gibi devletin kendi iç yapısından kaynaklanan sorunlardır. Fransız İhtilali'nin etkisiyle azınlıkların isyan etmesi ise, Avrupa'dan yayılan milliyetçilik akımının yol açtığı ve bu nedenle dış sebepler arasında sayılan bir etkendir.

Doğru Cevap: D

Soru 16

Aşağıdakilerden hangisi Osmanlı Devleti'nin yıkılmasının nedenleri arasında yer almaz?

Adalet ve yargı sisteminin bozulması

Çok uluslu bir yapıda olması

Islahat çabası ve arayışları

Batı'ya verilen ekonomik ayrıcalıkların artırılması

Azınlıkların olumsuz faaliyetleri

Açıklama:

Osmanlı Devleti'nin yıkılmasının nedenleri arasında Fransız İhtilali'nin etkisi (dış), maliyenin bozulması (iç) ve Coğrafi Keşifler sonrası ticaret yollarının değişmesi (dış) yer alır. Yıkılış nedeni olmayan bir faktör, devletin yükseliş dönemine ait bir başarı (Örn: Kanuni Dönemi'nde ekonominin zirve yapması) veya yanlış bir iddia (Örn: Bilim ve teknikte Avrupa'yı geçmesi) olabilir.

Doğru Cevap: C

Soru 17

Osmanlı Devleti’ni, çağının itibarlı devleti yapan özellikleri arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?

Hukuk devleti olması

Güçlü askerî teşkilatının olması

İlmiye sınıfının önemsenmemesi

Farklı din, mezhep ve ırklara karşı oldukça hoşgörülü olması

Kapıkulu sisteminin iyi işlemesi

Açıklama:

Osmanlı Devleti'ni çağının itibarlı devleti yapan özellikler, güçlü ordusu, geniş sınırları ve adaletli yönetim anlayışıdır. İtibarı zedeleyen bir unsur ise Kapitülasyonların yaygınlaşmasıdır. Kapitülasyonlar, başlangıçta ticareti canlandırmak için verilmiş olsa da, zamanla Avrupa devletlerinin Osmanlı iç pazarına hakim olmasına ve ekonomik bağımsızlığın kaybedilmesine yol açarak itibar kaybına neden olmuştur.

Doğru Cevap: C

Soru 18

Osmanlı Devleti'nde "din bürokrasisi"ni oluşturan sınıf aşağıdakilerden hangisidir?

Reaya

Ulema

Kalemiyye

Enderun

Ayan

Açıklama:

Osmanlı Devleti'nde din, hukuk ve eğitim işlerini yürüten ve din bürokrasisini oluşturan sınıf İlmiye sınıfıdır. Bu sınıf, Ulema olarak da bilinir ve üyeleri (kadı, müftü, müderris) medreselerde yetişirdi.

Doğru Cevap: B

Soru 19

Sonuçlarının insanlığı derinden etkilediği Fransız İhtilali'nin gerçekleştiği tarih aşağıdakilerden hangisidir?

1918

1908

1789

1914

1920

Açıklama:

İnsanlık tarihini derinden etkileyen, Milliyetçilik ve demokrasi gibi evrensel akımları başlatan Fransız İhtilali, 1789 yılında gerçekleşmiştir. Bu olay, özellikle Osmanlı Devleti gibi çok uluslu imparatorlukların yıkılış sürecini hızlandırmıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 20

Aşağıdakilerden hangisi Osmanlı Devleti’ni, çağının en itibarlı devleti yapan sebeplerden biri değildir?

Güçlü askerî teşkilatının olması

Kapıkulu sisteminin iyi işlemesi

Hukuk devleti olması

Devlet yöneticilerinin gösterişli ve şatafatlı bir yaşam tarzına sahip olması

Farklı din, mezhep ve ırklara karşı oldukça hoşgörülü olması

Açıklama:

Osmanlı'nın itibarı, güçlü ordusu, adaletli yönetimi ve jeopolitik konumu sayesinde oluşmuştur. Çağın itibarlı devleti olma sebeplerinden biri olmayan bir durum, genellikle merkezi otoritenin bozulması veya devlet adamlarının liyakatsizliği gibi iç zayıflık faktörleridir. Bu faktörler, devleti itibarlı yapmaktan ziyade çöküşe götürmüştür.

Doğru Cevap: D

Ünite 3

Soru 1

Osmanlı Devleti’nde matbaanın Müslümanların hizmetine başlama tarihi aşağıdakilerden hangisidir?

3 Kasım 1839

5 Temmuz 1727

5 Haziran 1755

23 Temmuz 1908

30 Ekim 1918

Açıklama:

Osmanlı Devleti'nde matbaa, Lale Devri sırasında, III. Ahmed döneminde, İbrahim Müteferrika ve Said Efendi'nin çabalarıyla kurulmuştur. Matbaanın Müslümanların hizmetine girmesi ve ilk eserlerin basılmaya başlanması 1727-1728 yıllarına (Hicri 1140) denk gelir. Bu tarih, Osmanlı'da kültürel ve bilimsel alanda önemli bir yeniliğin başlangıcını işaret eder.

Doğru Cevap: B

Soru 2

Osmanlı Devleti’nde ilk ciddi yenileşme hareketleri ……………………Dönemi’ne rastlar.
Cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

Tanzimat

Meşrutiyet

Lale Devri

Nizam-ı Cedit

II. Mahmut

Açıklama:

Osmanlı Devleti’nde Batı tarzını benimseyen ilk ciddi ve sistematik yenileşme hareketleri, III. Selim Dönemi’nde uygulanan Nizam-ı Cedid (Yeni Düzen) reformlarına rastlar. Bu reformlar, daha önceki geçici çabaların aksine, askerî, idari ve mali alanlarda köklü değişiklikler yapmayı amaçlamıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 3

İlk kez bir Osmanlı padişahının çok geniş olan yetkileri üstünde bir kanun gücünün varlığını kabul edilmesi aşağıdakilerden hangisi ile açıklanır?

Tanzimat Fermanı

Islahat Fermanı

Sened-i İttifak

Van Kulu Lügatı

Mühendishane-i Berr-i Hümayun

Açıklama:

Padişahın çok geniş olan yetkileri üstünde bir kanun gücünün varlığının kabul edilmesi, 1808 yılında imzalanan Sened-i İttifak ile gerçekleşmiştir. Padişah II. Mahmut ile taşra âyanları arasında imzalanan bu belge, hukuki açıdan padişah yetkilerini sınırlayan ilk belge olması yönüyle önemlidir.

Doğru Cevap: A

Soru 4

Osmanlı Devleti, karşılaştığı mali güçlükleri aşmak için ilk önemli dış borçlanmasını 1854’te hangi savaş sırasında yapmıştır?

Osmanlı-Rus Savaşı

Trablusgarp Savaşı

Balkan Savaşı

Osmanlı-İran Savaşı

Kırım Savaşı

Açıklama:

Osmanlı Devleti, mali güçlüklerini aşmak ve özellikle büyük askeri harcamaları karşılamak amacıyla ilk önemli dış borçlanmasını, 1854 yılında Kırım Savaşı (1853-1856) sırasında yapmıştır. Bu borç İngiltere ve Fransa’dan alınmıştır ve Osmanlı maliyesinin bağımsızlığını kaybetme sürecinin başlangıcı olmuştur.

Doğru Cevap: E

Soru 5

1881 yılından itibaren borçların ödenmesi için Osmanlı Devleti’nin mali kaynaklarına el koyan idari kuruluş aşağıdakilerden hangisidir?

Meclis-i Umumi

Düyûn-ı Umûmiye

Hatt-ı Hümayun

Nizam-ı Cedit

Sekban-ı Cedit

Açıklama:

1881 yılında kurulan Duyun-u Umumiye İdaresi (Genel Borçlar İdaresi), Osmanlı Devleti'nin artan dış borçlarını ödemek amacıyla alacaklı Batılı devletler tarafından kurulmuştur. Bu idare, Osmanlı Devleti’nin önemli mali kaynaklarına (tütün, tuz, pul, ipek, balıkçılık gelirleri gibi) doğrudan el koyarak devletin mali bağımsızlığını tamamen ortadan kaldırmıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 6

Osmanlı Devleti’nde matbaa Müslümanlarca ilk defa hangi dönemde kullanılmıştır?

Tanzimat Dönemi

I. Meşrutiyet Dönemi

Lale Devri

Nizam-ı Cedit Dönemi

II. Mahmut Dönemi

Açıklama:

Matbaanın Müslümanlarca kullanılmaya başlanması, Osmanlı Devleti’nin Lale Devri (1718-1730) olarak bilinen dönemine denk gelmektedir. Matbaa, III. Ahmed'in izniyle İbrahim Müteferrika ve Said Efendi tarafından 1727’de kurulmuştur.

Doğru Cevap: C

Soru 7

Yurt dışında daimi elçilikler ilk defa hangi Osmanlı padişahı döneminde açılmıştır?

I. Ahmet

II. Mahmut

Abdülmecit

III. Selim

Abdülaziz

Açıklama:

Yurt dışında daimi elçilikler, Batı’daki gelişmeleri sürekli olarak takip etmek amacıyla III. Selim döneminde (Nizam-ı Cedid reformları kapsamında) açılmıştır. İlk daimi elçilik Londra'da kurulmuştur. Bu adım, Osmanlı diplomasisinin modernleşmesi ve Batı ile ilişkilerin kurumsallaşması açısından önemlidir.

Doğru Cevap: D

Soru 8

Âyanlarla “Sened-i İttifak” adı verilen sözleşmeyi imzalayan Osmanlı padişahı aşağıdakilerden hangisidir?

III. Selim

II. Abdülhamit

II. Mahmut

Abdülmecit

Abdülaziz

Açıklama:

Âyanlarla Sened-i İttifak adı verilen sözleşmeyi imzalayan Osmanlı padişahı II. Mahmut'tur (1808). Bu sözleşme, padişahın mutlak otoritesini sınırlayan ilk hukuki belge olma özelliğini taşır, ancak padişahın bu kısıtlamayı daha sonra kaldırma çabaları olmuştur.

Doğru Cevap: C

Soru 9

Aşağıdakilerden hangisi Osmanlı vatandaşlarından sadece gayrimüslim olanlara yönelik hukuki haklar getirmiştir?

Tanzimat Fermanı

Islahat Fermanı

I. Meşrutiyet

II. Meşrutiyet

Kanûn-ı Esâsî

Açıklama:

Osmanlı Devleti'nde gayrimüslim vatandaşlara yönelik hukuki hakları genişleten ve eşitliği pekiştiren ferman Islahat Fermanı’dır (1856). Bu ferman ile gayrimüslimler devlet memuru olabilme, askeri okullara girme ve hukuki süreçlerde eşit haklara sahip olma gibi haklara kavuşmuşlardır. Ferman, özellikle Paris Barış Konferansı sırasında Avrupa devletlerinin baskısıyla çıkarılmıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 10

I. Bu dönemin ünlü Sadrazamı Nevşehirli Damat İbrahim Paşa’dır.
II. İlk defa yurt dışına elçiler gönderilmiştir.
III. Patrona Halil İsyanı ile sona ermiştir.
Osmanlı Devleti’nde Lale Devri (1718-1730) ile ilgili olarak yukarıdaki bilgilerden hangisi ya da hangileri doğrudur?

Yalnız II

Yalnız I

Yalnız III

I ve III

I, II ve III

Açıklama:

Lale Devri (1718-1730) ile ilgili verilen üç bilgi de doğrudur:
I. Dönemin ünlü Sadrazamı Nevşehirli Damat İbrahim Paşa'dır. (Doğru)
II. Avrupa'yı tanımak amacıyla ilk defa Paris ve Viyana gibi merkezlere geçici elçiler gönderilmiştir. (Doğru)
III. Bu refah dönemi, 1730 yılında çıkan ve III. Ahmed'in tahttan indirilmesine yol açan Patrona Halil İsyanı ile sona ermiştir. (Doğru)

Doğru Cevap: E

Soru 11

Aşağıdakilerden hangisi II. Mahmut Dönemi ile ilgili değildir?

Sened-i İttifak

Mecelle

Vaka-yi Hayriye

Sekban-ı Cedit

Asakir-i Mansure-i Muhammediye

Açıklama:

II. Mahmut Dönemi, merkezi otoriteyi güçlendirmeye yönelik radikal reformlarla bilinir (Yeniçeriliğin kaldırılması, modern okulların ve kurumların kuruluşu). II. Mahmut sonrası döneme ait olan, örneğin Tanzimat Fermanı'nın ilanı (1839) veya III. Selim dönemine ait Nizam-ı Cedid ordusunun kurulması gibi faaliyetler bu döneme ait değildir. (Cevap, şıklardan II. Mahmut'un yaptığı reform olmayan bir eylemi işaret etmelidir.)

Doğru Cevap: B

Soru 12

I. İlk defa Avrupa’ya öğrenciler gönderildi.
II. İlköğretim zorunlu oldu.
III. Harbiye ve Tıbbiye okulları açıldı.
IV. Rüştiye Mektebi açıldı.
V. İlk defa resmî gazete çıkarıldı.
Yukarıdaki II. Mahmut Dönemi yeniliklerinden hangisi ya da hangileri eğitim alanındaki düzenlemelerden biri değildir?

Yalnız I

Yalnız II

Yalnız IV

III ve V

I ve V

Açıklama:

II. Mahmut Dönemi eğitim alanında önemli adımlar atmıştır (Rüştiyeler, Harbiye ve Tıbbiye, zorunlu ilköğretim). Ancak İlk defa resmî gazete çıkarılması (Takvim-i Vekayi, 1831) eğitim alanından ziyade idarî ve iletişim alanındaki yeniliklerdendir ve merkezî otoritenin duyurularını halka ulaştırmak amacıyla yapılmıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 13

Aşağıdakilerden hangisi III. Selim Dönemi yeniliklerinin genel adıdır?

Rönesans

Meşrutiyet

Nizâm-ı Cedit

Mecelle

Duyun-ı Umumiye

Açıklama:

III. Selim Dönemi’nde (1789-1807) girişilen ve devletin hemen hemen tüm kurumlarını kapsayacak şekilde Batı standartlarında yeniden düzenlemeyi amaçlayan yenilik hareketlerinin genel adı Nizam-ı Cedid’dir (Yeni Düzen).

Doğru Cevap: C

Soru 14

Osmanlı Devleti’nde 3 Kasım 1839’dan - 23 Aralık 1876 yılına kadar geçen süreye ne ad verilir?

Tanzimat Dönemi

II. Abdülhamit Dönemi

İttihat ve Terakki Dönemi

II. Meşrutiyet Dönemi

Islahat Dönemi

Açıklama:

3 Kasım 1839 tarihinde Tanzimat Fermanı'nın (Gülhane Hatt-ı Hümayunu) ilanıyla başlayıp, 23 Aralık 1876 tarihinde I. Meşrutiyet'in ilanına kadar geçen süre Tanzimat Dönemi olarak adlandırılır. Bu dönemde Batılılaşma süreci hukuki ve idari alanda yoğunlaşmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 15

Osmanlı Devleti’nde 1718 - 1730 yılları arasında geçen döneme ne ad verilir?

Islahat Dönemi

İnkılap Dönemi

Lale Devri

II. Meşrutiyet Dönemi

II. Jön Türk Dönemi

Açıklama:

Osmanlı Devleti’nde 1718 (Pasarofça Antlaşması) ile 1730 (Patrona Halil İsyanı) yılları arasında geçen döneme, İstanbul'da lale yetiştiriciliğinin ve kültürel zenginliğin ön plana çıkması nedeniyle Lale Devri adı verilmiştir.

Doğru Cevap: C

Soru 16

Osmanlı Devleti'nde Avrupai tarzda yenilikler ilk olarak hangi alanda başlamıştır?

Siyasi

Sağlık

Askerî

Ekonomik

Kültürel

Açıklama:

Osmanlı Devleti, Batı karşısında aldığı yenilgiler sonucunda varlığını sürdürme ihtiyacıyla, Avrupai tarzda yeniliklere ilk olarak askerî alanda başlamıştır. Bu reformlar, özellikle ordunun yapısını ve eğitimini modernize etmeyi hedeflemiştir (örneğin, Mühendishane-i Berrî-i Hümâyûn'un açılması gibi).

Doğru Cevap: C

Soru 17

Osmanlı Devleti’nde hangi savaş sırasında dış borçlanmaya gidilmiştir?

Kırım Savaşı

93 Harbi

I. Balkan Savaşı

II. Balkan Savaşı

Trablusgarp Savaşı

Açıklama:

Osmanlı Devleti'nin mali sıkıntıları aşmak için başvurduğu ilk dış borçlanma 1854 yılında Kırım Savaşı (1853-1856) sırasında İngiltere ve Fransa’dan yapılmıştır. Savaşın getirdiği yüksek masraflar, devletin bu kararı almasında temel etkendir.

Doğru Cevap: A

Soru 18

Aşağıdakilerden hangisi ıslahatların genel özelliklerinden biri değildir?

Geniş halk kitlelerine yayılır.

Bilinçli kadrolardan yoksundur.

Kökten değişiklik ön görmez.

Mevcut düzeni değiştirmez.

Devleti eski gücüne kavuşturmaya hizmet eder.

Açıklama:

Osmanlı ıslahatlarının genel özellikleri arasında genellikle halkın talebine dayanmaması, tepeden inme olması, mevcut yapıyı koruma amacı taşıması ve başlangıçta askerî alana odaklanması yer alır. Eğer bir şıkta 'Halkın isteği üzerine veya geniş taban katılımıyla yapılmıştır' deniyorsa, bu ıslahatların genel özelliklerinden biri değildir; zira reformlar otorite tarafından dayatılırdı ve çoğu zaman tepki görürdü.

Doğru Cevap: A

Soru 19

İlk posta ve polis teşkilatı hangi padişah zamanında kurulmuştur?

III. Selim

II. Abdülhamit

I. Ahmet

Abdülmecit

II. Mahmut

Açıklama:

Merkezi idareyi güçlendirmek, haberleşmeyi sağlamak ve iç güvenliği tesis etmek amacıyla ilk posta ve polis teşkilatları, 19. yüzyılın ilk yarısında, büyük yenilikçi Padişah II. Mahmut zamanında kurulmuştur.

Doğru Cevap: E

Soru 20

III. Selim Dönemi'nde yapılan yenilik hareketlerine verilen isim aşağıdakilerden hangisidir?

Meşveret Meclisi

Layıha

Nizam-ı Cedit

İrad-ı Cedit

Mühendishane-i Berr-i Humayun

Açıklama:

Padişah III. Selim'in tahta çıkışıyla başlayan ve devletin idari, askeri ve mali yapısında köklü değişiklikler yapmayı amaçlayan yenilik hareketlerinin genel adı Nizam-ı Cedid (Yeni Düzen)'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 21

Osmanlı Devleti'nde ilk Batılı tarzdaki hukuk anlayışı aşağıdaki dönemlerden hangisinde gerçekleştirilmiştir?

I. Meşrutiyet Dönemi

Tanzimat Dönemi

II. Mahmut Dönemi

Lale Devri

I. Ahmet Dönemi

Açıklama:

Osmanlı Devleti'nde ilk Batılı tarzdaki hukuk anlayışı, Tanzimat Dönemi'nde (1839-1876) başlatılmıştır. Bu dönemde, özellikle ceza ve ticaret hukuku alanlarında, Fransız hukuku örnek alınarak yeni kanunnameler hazırlanmış ve İslami hukuk (Şeriat) ile modern hukukun bir arada uygulandığı karma mahkemeler kurulmaya başlanmıştır. Bu adımlar, hukuki alanda modernleşmenin ve sekülerleşmenin başlangıcını işaret eder.

Doğru Cevap: B

Soru 22

Aşağıdakilerden hangisi 1856'da Islahat Fermanı'nın ilan edilmesinin nedenlerinden biri değildir?

Padişahın konumunun korunmak istenmesi

Tanzimat Fermanı ile azınlıklar hakkında verilen sözlerin gerçekleşmemiş olması

Vergilerin eşit alınmaması

Gayrimüslimlere yönelik hukuki hakların azaltılmak istenmesi

Avrupalı devletlerin dış baskısı

Açıklama:

1856'da ilan edilen Islahat Fermanı'nın temel nedenleri, Kırım Savaşı sonrasındaki Paris Barış Konferansı'nda Batılı devletlerin Osmanlı üzerindeki baskısını azaltmak ve Osmanlı Devleti'nin, başta Hıristiyan tebaa olmak üzere tüm azınlıkların haklarını güvence altına alarak iç işlerine karışmasını önlemektir. Bu ferman, Osmanlı'nın Avrupa devletler hukukuna dâhil olma sürecini desteklerken, iç reformları dış baskıyla hızlandırmıştır. Soru, bu nedenlerden biri olmayanı aramaktadır. (Örneğin, Ferman'ın doğrudan mali sorunları çözmek gibi bir amacı yoktur.)

Doğru Cevap: D

Soru 23

Sadrazam Mustafa Reşit Paşa, yapılması gereken ıslahatlarla ilgili programı hazırlayarak padişahın onayına sundu.
Tarihte “Hatt-ı Hümayun” olarak da anılan program padişah Abdulmecit tarafından onaylanarak 3 Kasım 1839'da yürürlüğe girdi.
Devletin siyasi, sosyal, askerî ve kültürel alanlarda kötü gidişatını önlemek için çok geniş reformları içeren bu program aşağıdakilerden hangisidir?

Kanûn-ı Esâsî

Tanzimat Fermanı

Nizam-ı Cedit

I. Meşrutiyet

Islahat Fermanı

Açıklama:

Sadrazam Mustafa Reşit Paşa tarafından hazırlanan ve Padişah Abdülmecit tarafından 3 Kasım 1839'da yürürlüğe konulan, 'Hatt-ı Hümayun' olarak da bilinen bu geniş reform programı Tanzimat Fermanı'dır. Ferman, tüm tebaanın ırk veya din ayrımı gözetmeksizin can, mal ve namus güvenliğinin sağlanacağını ilan etmiş ve kanun üstünlüğü ilkesini getirerek Osmanlı modernleşme sürecinin resmi başlangıcı olmuştur.

Doğru Cevap: B

Soru 24

Genç Osmanlıların baskıları sonucunda 23 Aralık 1876 tarihinde ilan edilen ve ilk Türk Anayasası olarak kabul edilen anayasa aşağıdakilerden hangisidir?

Kanûn-ı Esâsî

Tanzimat Fermanı

Sened-i İttifak

I. Meşrutiyet

Mecelle

Açıklama:

Genç Osmanlılar (Jön Türkler'in öncülü) adlı aydın grubun yoğun baskıları ve siyasi çabaları sonucunda, II. Abdülhamit döneminde 23 Aralık 1876 tarihinde ilan edilen anayasa Kanun-i Esasi'dir. Bu anayasa, Osmanlı Devleti'nin ve Türk tarihinin ilk yazılı anayasası olup, Birinci Meşrutiyet dönemini başlatarak meclisli bir yönetim yapısını (meşrutî monarşi) kurmuştur.

Doğru Cevap: A

Soru 25

Türk modernleşmesi için önemli bir kilometre taşı olan ve 3 Kasım 1839-23 Aralık 1876 tarihleri arasını kapsayan dönem aşağıdakilerden hangisidir?

Islahat

Lale Devri

II. Meşrutiyet

I. Meşrutiyet

Tanzimat

Açıklama:

3 Kasım 1839 (Tanzimat Fermanı'nın ilanı) ile 23 Aralık 1876 (Kanun-i Esasi'nin ilanı ve I. Meşrutiyet'in başlaması) tarihleri arasını kapsayan bu önemli reform ve modernleşme dönemi, Tanzimat Dönemi olarak adlandırılır. Bu süreç, merkeziyetçiliği güçlendirme, Osmanlıcılık ideolojisini yayma ve devleti Avrupa standartlarına yaklaştırma çabalarını içerir.

Doğru Cevap: E

Ünite 4

Soru 1

Hak ve yetkilerin anayasa tarafından belirlendiği, kral ya da hükümdarın hareket alanının parlamento tarafından sınırlandığı yönetim biçimi olarak tanımlanan kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Kanun

Parlamento

Cumhuriyet

Meşrutiyet

Demokrasi

Açıklama:

Hak ve yetkilerin anayasa ile sınırlandırıldığı, hükümdarın yetkilerini parlamento ile paylaştığı yönetim biçimine Meşrutiyet (Constitutional Monarchy) denir. Bu sistemde, hükümdarın (kral/padişah) hareket alanı Anayasa (Kanun-ı Esasi) ve parlamento (Meclis-i Umumî) tarafından belirlenir.

Doğru Cevap: D

Soru 2

Aşağıdaki yazarlardan hangisi Türkçülük fikrinin gelişmesine katkıda bulunmamıştır?

Halit Ziya Uşaklıgil

Ahmet Vefik Paşa

Ziya Paşa

Ali Suavi

Mehmet Emin

Açıklama:

Türkçülük fikrinin önde gelen isimleri arasında Ziya Gökalp, Yusuf Akçura ve İsmail Gaspıralı gibi kişiler yer alır. Bu akıma katkıda bulunmayan bir yazar genellikle farklı bir fikir akımının (örneğin İslamcılığın veya Batıcılığın) temsilcisidir. Türkçülük, Osmanlı Devleti'nin dağılmasını önlemek amacıyla sadece Türk ırkından olanları birleştirme amacı güderken; İslamcılığı savunan Mehmet Âkif Ersoy gibi isimler bu kategoriye dahil değildir.

Doğru Cevap: A

Soru 3

Kasım 1918’de İttihat ve Terakki adı tarih oldu. Yerine ………………………. Kuruldu.
Cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

Kamil Paşa Hükûmeti

Teceddüd Fırkası

Mahmut Şevket Paşa Hükûmeti

Osmanlı Terakki ve İttihat Cemiyeti

İttihad-ı Osmanî Cemiyeti

Açıklama:

I. Dünya Savaşı’nın kaybedilmesinin ardından, Kasım 1918’de İttihat ve Terakki Cemiyeti (İTC) kendini feshetme kararı almıştır. İTC’nin yerine, aynı kadrolar tarafından yasal bir platform oluşturmak amacıyla Teceddüt Fırkası kurulmuştur. Bu parti, İttihat ve Terakki’nin devamı niteliğindeydi ancak kısa ömürlü olmuştur.

Doğru Cevap: B

Soru 4

I. İslam dünyasının Batı karşısında askerî başarısızlıklar yaşaması ve bunun sonucu büyük sorunların ortaya çıkması
II. İslam dünyasının büyük bir kısmının emperyalist devletlerce işgal edilmiş olması
III. Meşrutiyet Dönemi ve Fikir Hareketleri edilmiş olması
IV. Gelişen Batı karşısında Müslüman aydınların aşağılık kompleksine girmesi
V. Batı dünyasının İslam dünyasına karşı oryantalist ve misyonerlik faaliyetlerine girmesi
Yukarıda hangi fikir akımının ortaya çıkış sebepleri verilmiştir?

Osmanlıcılık

Turancılık

İslamcılık

Sosyalizm

Batıcılık

Açıklama:

Verilen maddeler (askerî başarısızlıklar, emperyalist işgaller, aşağılık kompleksi, oryantalist faaliyetler) İslam dünyasının Batı hegemonyası karşısında yaşadığı derin krizi göstermektedir. Bu sorunlara karşı çözüm olarak ortaya çıkan ve Müslümanların Halifelik etrafında birleşerek güçlenmesini savunan fikir akımı İslamcılık (Pan-İslamizm)'dır.

Doğru Cevap: C

Soru 5

Aşağıdakilerden hangisi Batıcılık fikrinin önemli isimleri arasında yer almaz?

Abdullah Cevdet

Celal Nuri

Kılıçzade Hakkı

Rıza Tevfik

Prens Sebahattin

Açıklama:

Batıcılık (Garpçılık) akımının temel savunucuları arasında Abdullah Cevdet, Tevfik Fikret ve Celal Nuri İleri gibi isimler bulunur. Bu akım, Osmanlı’nın kurtuluşunun topyekûn Batı medeniyetini kabul etmekten geçtiğini savunur. Ziya Gökalp ise Batıcılık yerine kültürel temelli Türkçülük akımının en önemli temsilcisi olarak bilinir.

Doğru Cevap: E

Soru 6

II. Abdülhamit Dönemi’nde devletin resmî ideolojisi olan fikir akımı aşağıdakilerden hangisidir?

Osmanlıcılık

Turancılık

İslamcılık

Teşebbüs-i Şahsi ve Adem-i Merkeziyet

Batıcılık

Açıklama:

Osmanlıcılık fikrinin Balkan savaşlarıyla fiilen işlemez hale gelmesi üzerine, II. Abdülhamit Dönemi'nde (İstibdat Dönemi), parçalanmayı önlemek ve imparatorluktaki Müslüman unsurları bir arada tutmak amacıyla İslamcılık (Pan-İslamizm) resmî devlet ideolojisi olarak benimsenmiştir. Padişah, Halifelik gücünü kullanarak dünyadaki tüm Müslümanları birleştirme hedefini gütmüştür.

Doğru Cevap: C

Soru 7

Mustafa Kemal Paşa’nın Şam’da II. Abdülhamit yönetimine karşı kurduğu cemiyet aşağıdakilerden hangisidir?

Ahrar Fırkası

Halaskâr Zabitân Grubu

Hürriyet ve İtilaf Fırkası

Türk Ocağı

Vatan ve Hürriyet Cemiyeti

Açıklama:

Mustafa Kemal Paşa, 1905 yılında Şam’da görevliyken, II. Abdülhamit’in baskıcı yönetimine karşı mücadele etmek amacıyla arkadaşlarıyla birlikte gizlice Vatan ve Hürriyet Cemiyeti'ni kurmuştur. Bu cemiyet, daha sonra İttihat ve Terakki Cemiyeti ile birleşmiştir.

Doğru Cevap: E

Soru 8

Aşağıdaki düşünce akımlarından hangisinin amacı çağı yakalamak, yenilikleri izlemektir?

Osmanlıcılık

Turancılık

İslamcılık

Sosyalizm

Batıcılık

Açıklama:

Osmanlı Devleti’nin geri kalmışlığından kurtulması için Batı’nın bilimini, teknolojisini ve medeniyetini aynen almayı savunan fikir akımı Batıcılık'tır. Bu akımın amacı, reformlar yoluyla çağı yakalamak ve Batı'daki yenilikleri izlemektir.

Doğru Cevap: E

Soru 9

Aşağıdakilerden hangisi İslamcılık fikrini savunan fikir adamlarından biri değildir?

Babanzade Ahmet Naim

Gaspıralı İsmail

Mehmet Âkif

Muhammed Abduh

Cemaleddin Afganî

Açıklama:

İslamcılık fikrini savunanlar arasında Mehmet Âkif Ersoy, Said Halim Paşa ve Musa Kâzım Efendi gibi isimler yer alır. Yusuf Akçura ise bu akımın değil, tüm Türkleri birleştirme hedefi güden Türkçülük akımının önde gelen teorisyenlerindendir (Üç Tarz-ı Siyaset makalesi).

Doğru Cevap: B

Soru 10

II. Meşrutiyet’in ilanını hızlandıran en önemli gelişme aşağıdakilerden hangisidir?

Berlin Kongresi’nin toplanması

Reval Görüşmeleri

Bulgaristan’ın bağımsızlığını ilan etmesi

Trablusgarp Savaşı’nın çıkması

Rusya’da halk hareketlerinin başlaması

Açıklama:

1908’de İngiliz ve Rus hükümdarlarının Makedonya’nın geleceği üzerine görüşmeler yaptığı Reval Görüşmeleri, Osmanlı topraklarının paylaşılacağı endişesini yarattı. Bu tehdit algısı, İttihat ve Terakki Cemiyeti’nin hızla ayaklanmalar başlatıp II. Abdülhamit’i II. Meşrutiyet'i ilan etmeye zorlamasına yol açan en önemli dış gelişmedir.

Doğru Cevap: B

Soru 11

Derviş Vahdetî tarafından kurulan ve 31 Mart İsyanı’nın çıkmasında etkili olan örgüt aşağıdakilerden hangisidir?

Teşebbüs-i Şahsî ve Âdem-i Merkeziyet

Hürriyet ve İtilaf Fırkası

Cemiyet-i İslamiye Hareketi

İttihad-ı Muhammedî Cemiyeti

İttihat ve Terakki Cemiyeti

Açıklama:

Meşrutiyet yönetimine karşı çıkan ve tarihte rejime karşı ilk isyan olarak bilinen 31 Mart Vakası’nın (1909) çıkmasında etkili olan, Meşrutiyet karşıtı propagandaları yürüten cemiyet Derviş Vahdetî tarafından kurulan İttihad-ı Muhammedî Cemiyeti'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 12

Osmanlı tarihinde çok partili yaşamın görüldüğü dönem aşağıdakilerden hangisidir?

Lale Devri

II. Meşrutiyet Dönemi

Atatürk Dönemi

Tanzimat Dönemi

I. Meşrutiyet Dönemi

Açıklama:

Osmanlı İmparatorluğu'nda siyasi partilerin kurulması serbestleşmiş ve çok partili siyasi yaşam ilk kez II. Meşrutiyet Dönemi'nde (1908-1918) tecrübe edilmiştir. İttihat ve Terakki'ye ek olarak Hürriyet ve İtilaf Fırkası gibi muhalif partiler kurulmuştur.

Doğru Cevap: B

Soru 13

Türkçülük görüşünün etkili olduğu dönem aşağıdakilerden hangisidir?

II. Meşrutiyet Dönemi

I. Meşrutiyet Dönemi

Tanzimat Dönemi

Tanzimat Öncesi Dönem

II. Abdulhamit Dönemi

Açıklama:

Osmanlıcılık ve İslamcılığın beklenen başarıyı gösterememesi üzerine, özellikle 1908 sonrası II. Meşrutiyet Dönemi’nde, Türkçülük fikir akımı öne çıkmış ve İttihat ve Terakki Cemiyeti'nin politikalarında baskın hale gelmiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 14

Aşağıdakilerden hangisi “Batıcılık” fikrini savunan fikir adamlarından biridir?

Cemil Meriç

Gaspıralı İsmail

Mehmet Akif

Ziya Gökalp

Abdullah Cevdet

Açıklama:

Batıcılık akımının önde gelen ve radikal isimlerinden biri, Batı bilim ve medeniyetinin eleştirel olmayan bir şekilde alınması gerektiğini savunan Abdullah Cevdet'tir. O, Batıcılığı yaymak için İçtihad dergisini çıkarmıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 15

Üç Tarzı Siyaset adlı eser aşağıdakilerden hangisine aittir?

Ziya Gökalp

Gaspıralı İsmail

Yusuf Akçura

Cemalettin Afgani

Ahmet Cevdet Paşa

Açıklama:

Türkçülük akımının siyasi manifestosu sayılan Üç Tarzı Siyaset adlı makale ve eser, Yusuf Akçura tarafından 1904 yılında yazılmıştır. Akçura bu eserinde Osmanlıcılık, İslamcılık ve Türkçülük akımlarını karşılaştırarak Türkçülüğün gerekli olduğunu savunmuştur.

Doğru Cevap: C

Soru 16

Aşağıdakilerden hangisi 31 Mart Vakası’nın sonuçlarından biri değildir?

II. Meşrutiyet’in ilan edilmesi

Hareket Ordusu’nun hazırlanması

V. Mehmet Reşat’ın Padişah olması

II. Abdülhamit’in tahtan indirilmesi

İttihat ve Terakki’nin yönetimde etkili olması

Açıklama:

31 Mart Vakası’nın en önemli sonuçları, isyanın bastırılmasıyla İttihat ve Terakki’nin otoritesinin sağlamlaşması ve II. Abdülhamit’in tahttan indirilmesidir. İttihat ve Terakki Cemiyeti'nin siyasi hayattan çekilmesi ise bu olayın sonucu değil, I. Dünya Savaşı'nın (1918) sonucudur.

Doğru Cevap: A

Soru 17

II. Meşrutiyetin ilanıyla birlikte Kanûn-ı Esâsî’de de bazı değişiklikler yapılmıştır. Aşağıdakilerden hangisi bu yeniliklerden biri değildir?

Padişahın Meclis-i Mebusan’ı dağıtma yetkisi kaldırılmıştır.

Padişahın sürgüne gönderme yetkisi kaldırılmıştır.

Antlaşmaların Meclis’te onaylanması esası getirilmiştir.

Derneklerin ve siyasi partilerin kurulmasına izin verilmiştir.

Kadınlara seçme seçilme hakkı getirilmiştir.

Açıklama:

1909 değişiklikleri Padişahın yetkilerini daraltmıştır. Yapılan temel değişiklik, Hükümetin (Heyet-i Vükela) Padişaha karşı değil, Meclis-i Mebusan’a karşı sorumlu hale getirilmesidir. Dolayısıyla, 'Hükümetin Padişaha karşı sorumlu hale gelmesi' ifadesi, bu yeniliklerden biri değildir; tam tersine, bu önceki mutlakıyet sisteminin özelliğiydi ve 1909'da kaldırılmıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 18

Türkçülüğün Esasları isimli eseri ile tanınmış Türk sosyolog aşağıdakilerden hangisidir?

Ziya Gökalp

İsmail Gaspıralı

Namık Kemal

Yusuf Akçura

Enver Paşa

Açıklama:

Modern Türk sosyolojisinin kurucularından kabul edilen ve Türkçülük akımının ideologu olan kişi Ziya Gökalp'tir. O, Türkçülüğün Esasları adlı eseriyle Türk milliyetçiliğinin kültürel ve siyasi temellerini atmış ve 'Türk milletindenim, İslam ümmetindenim, Batı medeniyetindenim' formülünü geliştirmiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 19

Aşağıdakilerden hangisi Osmanlı tarihinde ilk defa siyasi rejime karşı gerçekleşen 31 Mart Olayı'nın sonuçlarından biri değildir?

Kurmay Başkanı Mustafa Kemal'in olduğu Hareket Ordusu İstanbul'da isyanı bastırdı.

II. Abdülhamit tahttan indirildi.

V. Mehmet Reşat tahta geçti.

İttihat ve Terakki Cemiyeti siyasi güç kaybetti.

II. Abdülhamit meydana gelenlerden sorumlu tutuldu.

Açıklama:

31 Mart Olayı (1909), siyasi rejime (Meşrutiyet) karşı yapılan ilk isyandır. İsyan bastırıldıktan sonra II. Abdülhamit tahttan indirilmiş ve Kanun-ı Esasi değiştirilerek İttihat ve Terakki güçlenmiştir. İttihat ve Terakki Cemiyeti'nin siyasi hayattan çekilmesi, bu isyanın değil, I. Dünya Savaşı’ndaki mağlubiyetin (1918) bir sonucudur.

Doğru Cevap: D

Soru 20

Aşağıdakilerden hangisi II. Meşrutiyet'in ilanı ile birlikte Kanun-ı Esasi'de yapılan değişikliklerden biri değildir?

Padişahın Meclis-i Mebusan'ı dağıtma yetkisi kaldırılmıştır.

Padişahın sürgüne gönderme yetkisi kaldırılmıştır.

Kişi özgürlüğü güvence altına alınmıştır.

Basına özgürlük getirilmiş ve sansür kaldırılmıştır.

Derneklerin ve siyasi partilerin kurulmasına izin verilmemiştir.

Açıklama:

II. Meşrutiyet sonrası 1909 Anayasa değişiklikleri, Padişahın yetkilerini (sürgün, meclisi kapatma) kısıtladı ve Hükümeti (Heyet-i Vükela) Meclis-i Mebusan’a karşı sorumlu hale getirdi. Bu nedenle, Hükümetin Padişaha karşı sorumlu hale gelmesi (ki bu eski sistemdi) 1909 değişikliklerinden biri değildir.

Doğru Cevap: E

Soru 21

II. Meşrutiyet'in ilanını hızlandıran en önemli olay aşağıdakilerden hangisidir?

Demokratik açılımların unutulması

Özgürlüklerin kısıtlanması

Baskıcı bir anlayışın egemen olması

Reval Görüşmeleri

II. Abdülhamit'in yönetim anlayışının değişmesi

Açıklama:

II. Meşrutiyet'in (1908) ilanını hızlandıran en önemli olay, İngiltere ve Rusya arasında yapılan ve Osmanlı topraklarının geleceğinin konuşulduğu Reval Görüşmeleri'dir.
Bu görüşmelerin içeriği, Rumeli'de bulunan İttihat ve Terakki Cemiyeti üyeleri (özellikle Niyazi Bey ve Enver Bey) arasında ülkenin parçalanacağı korkusunu artırmış ve İttihatçıların askeri ayaklanma başlatmasına neden olmuştur.
Bu ayaklanmanın büyümesi üzerine Sultan II. Abdülhamid, anayasayı (Kanun-i Esasi) yeniden yürürlüğe koyarak Meşrutiyet'i ilan etmek zorunda kalmıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 22

II. Meşrutiyet'in ilanında etkin rol oynayan teşkilat aşağıdakilerden hangisidir?

İttihat ve Terakki Cemiyeti

Ahrar Fırkası

Hürriyet ve İtilaf Fırkası

İttihad-ı Muhammedî Cemiyeti

Meclis-i Umumî-i Millî

Açıklama:

II. Meşrutiyet'in ilan edilmesinde etkin rol oynayan temel teşkilat İttihat ve Terakki Cemiyeti'dir.
Bu cemiyet, özellikle Rumeli'deki ordu subayları arasında güçlü bir örgütlenmeye sahipti ve 1908'de Kanun-i Esasi'nin yeniden yürürlüğe konulması için siyasi ve askeri baskı uygulamış, dağa çıkarak isyan tehdidiyle Sultan II. Abdülhamid'i Meşrutiyet'i ilan etmeye zorlamıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 23

Aşağıdakilerden hangisinde Türkçülük akımının temsilcileri bir arada verilmiştir?

Namık Kemal-Fatma Aliye

Yusuf Akçura-Ziya Gökalp

Abdullah Cevdet-Celal Nuri

Şeyhülislam Musa Kâzım-Cemaleddin Afgani

Prens Sabahattin-İsmail Kenan

Açıklama:

Türkçülük akımı, Osmanlı Devleti'ni kurtarmak için öne sürülen fikir akımlarından biridir ve özellikle 19. yüzyılın sonları ile II. Meşrutiyet döneminde güçlenmiştir.
Bu akımın önde gelen temsilcileri arasında, Türk milletinin ortak kültür ve dil etrafında birleşmesini savunan sosyolog Ziya Gökalp, 'Üç Tarz-ı Siyaset' makalesiyle Türkçülüğün yolunu çizen Yusuf Akçura ve milli duyguları ön plana çıkaran şair Mehmet Emin Yurdakul bulunmaktadır.

Doğru Cevap: B

Soru 24

Aşağıdakilerden hangisi II. Meşrutiyet Dönemi fikir akımları arasında yer almaz?

Batıcılık

İslamcılık

Müdafaa-ı Hukuk Hareketi

Osmanlıcılık

Teşebbüs-i Şahsi ve Ademimerkeziyet

Açıklama:

II. Meşrutiyet Dönemi'nde Osmanlı Devleti'nin dağılmasını önlemek amacıyla ortaya çıkan ve tartışılan temel fikir akımları Osmanlıcılık, İslamcılık, Türkçülük ve Batıcılık'tır.
Bu akımların dışında kalan ve Osmanlı'nın kendi kurtuluş reçetesi olmayan bir seçenek, bu dönemin ana fikir akımları arasında yer almaz. Örneğin, Panslavizm, Osmanlı Devleti'ni tehdit eden ve Slav ırklarını Rusya önderliğinde birleştirme amacı güden dış kaynaklı bir akımdır, dolayısıyla Osmanlı'nın iç kurtuluş akımı değildir.

Doğru Cevap: C

Ünite 5

Soru 1

29 Eylül 1911’de İtalya, Trablusgarp’a asker çıkarmaya başladı. Osmanlı Devleti buralara ordu gönderecek durumda değildi. Ancak Trablusgarp halkının kendi savaşlarını kendilerinin verebilmesi için oraya Tunus ve Mısır üzerinden gönüllü subaylar gönderildi.
Yukarıda belirtilen durum sonrası gönderilen subaylar arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?

Nuri Bey

Fethi Bey

Binbaşı Enver Bey

Eşref Bey

Mahmut Şevket Paşa

Açıklama:

29 Eylül 1911’de başlayan Trablusgarp Savaşı sırasında, Osmanlı Devleti deniz ve kara yoluyla bölgeye resmi ordu gönderemediği için, Mustafa Kemal (Şerif Bey takma adıyla), Enver Paşa, Ali Fethi Okyar gibi genç ve vatansever subaylar gönüllü olarak Mısır ve Tunus üzerinden gizlice bölgeye geçmişlerdir. Bu subaylar, Derne, Tobruk ve Bingazi gibi yerlerde yerel halkı (Senusileri) örgütleyerek İtalyanlara karşı direnişi yönetmişlerdir. Şıklarda yer alan ve bu subayların arasında bulunmayan isim, savaşın aktörlerinden biri değildir. (Örneğin, Cemal Paşa veya İsmet İnönü bu gönüllü subay kafilesinde öncü rol almamıştır.)

Doğru Cevap: E

Soru 2

18 Ekim 1912 tarihinde imzalanmasıyla Trablusgarp Savaşı’nı sona erdiren antlaşma aşağıdakilerden hangisidir?

Uşi Antlaşması

Londra Antlaşması

Atina Antlaşması

Bükreş Antlaşması

İstanbul Antlaşması

Açıklama:

Trablusgarp Savaşı (1911-1912), Balkan devletlerinin Osmanlı Devleti'ne savaş açma hazırlığı nedeniyle (Balkan Savaşları) Osmanlı'nın barış istemesi üzerine sona ermiştir. 18 Ekim 1912 tarihinde İsviçre'nin Lozan kenti yakınlarında imzalanan Uşi Antlaşması (Ouchy) ile Trablusgarp ve Bingazi İtalya'ya bırakılmıştır. Osmanlı, Kuzey Afrika'daki son topraklarını kaybetmiştir. Ayrıca, Balkan Savaşları'nın tehlikesinden dolayı, On İki Ada ve Rodos geçici olarak İtalya'ya emanet edilmiştir, ancak geri alınamamıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 3

Kurmuş olduğu sömürge imparatorluğuyla kendi ülke topraklarının 104 katı büyüklüğüne ulaştığından “üzerine güneş batmayan ülke” olarak anılan ülke aşağıdakilerden hangisidir?

İtalya

Fransa

ABD

İngiltere

Rusya

Açıklama:

Sanayi İnkılabı sonrası hızla yayılmacı bir politika izleyen ve dünyanın hemen her köşesinde sömürgeler kuran devlet İngiltere'dir (Büyük Britanya). Sömürgelerinin büyüklüğü o kadar fazlaydı ki, coğrafi olarak en az bir parçasında her zaman gündüz yaşanıyordu. Bu nedenle, İngiltere 'üzerine güneş batmayan ülke' olarak anılmıştır. İngiltere'nin bu devasa sömürge imparatorluğu, I. Dünya Savaşı'nın temel nedenlerinden biri olan sömürgecilik yarışının en büyük örneğini teşkil eder.

Doğru Cevap: D

Soru 4

Aşağıdakilerden hangisi I. Dünya Savaşı'nın sebepleri arasında yer almaz?

Milliyetçilik akımları

Dinî ve kültürel yayılma politikaları

İttihat ve Terakki’yi iktidardan uzaklaştırma fikirleri

Aşırı silahlanma ve militarizm

Hanedan çekişmeleri

Açıklama:

I. Dünya Savaşı'nın (1914-1918) temel sebepleri arasında sömürgecilik yarışı, şiddetli milliyetçilik akımları (Slavizm, Germenizm), siyasi bloklaşma (İttifak ve İtilaf) ve aşırı silahlanma yer almaktadır. Savaşın başlamasına doğrudan etki etmeyen veya bu dönemde önemli bir rol oynamayan bir olay (örneğin, 1830 İhtilali ya da Yeniçeri Ocağı'nın Kaldırılması gibi eski bir olay) savaşın sebepleri arasında yer almaz.

Doğru Cevap: C

Soru 5

Aşağıdakilerden hangisi I. Dünya Savaşı’nın nedenlerinden biri değildir?

Ekonomik yayılma politikaları

Hızlı silahlanma ve militarizm

Hanedan çekişmeleri

Alses-Loren Bölgesi yüzünden Alman-İngiliz anlaşmazlığı

Balkanlarda Rus-Avusturya anlaşmazlığı

Açıklama:

I. Dünya Savaşı'nın nedenleri genel olarak dört ana başlıkta toplanır: Ekonomik rekabet (sömürgecilik), siyasi çatışmalar (milliyetçilik), askeri gerilim (silahlanma) ve diplomatik ayrışma (bloklaşma). Şıklarda yer almayan bir unsur, genellikle savaşın başlangıcına değil, sonucuna ait bir gelişmedir ya da farklı bir döneme aittir. Örneğin, Milletler Cemiyeti'nin kurulması veya Sanayi İnkılabı'nın kendisi (Sanayi İnkılabı bir sebep değil, sömürgecilik yarışına yol açan kök nedendir).

Doğru Cevap: D

Soru 6

Osmanlı Devleti aşağıdaki yerlerden hangilerini II. Balkan Savaşı’nda geri almıştır?

Arnavutluk

Girit

Selanik

On İki Ada

Edirne

Açıklama:

I. Balkan Savaşı sonucunda Osmanlı Devleti, Edirne dahil Doğu Trakya'yı kaybetmişti. Ancak, I. Balkan Savaşı'nın galipleri olan Sırbistan, Yunanistan ve Romanya'nın, toprak paylaşımı konusunda Bulgaristan'a karşı savaş açmasıyla (II. Balkan Savaşı) oluşan kargaşa ortamını Osmanlı Devleti fırsata çevirmiştir. Osmanlı ordusu, Enver Paşa komutasında bir harekatla Edirne ve Kırklareli'ni (Doğu Trakya) geri almıştır. Bu, Balkan Savaşları sırasındaki tek önemli askeri başarı olmuştur.

Doğru Cevap: E

Soru 7

Aşağıdakilerden hangisi Osmanlı Devleti’nin Balkan savaşları sonunda kaybettiği topraklardan biri değildir?

Batı Trakya

Makedonya

Bosna-Hersek

Ege adaları

Arnavutluk

Açıklama:

Balkan Savaşları sonucunda Osmanlı Devleti Arnavutluk'un bağımsızlığını kabul etmiş; Batı Trakya, Makedonya ve Ege Adalarının çoğunu kaybetmiştir. II. Balkan Savaşı'nda geri alınan tek önemli toprak parçası Doğu Trakya'daki Edirne ve Kırklareli olmuştur. Kaybedilen topraklardan biri olmayan şık, genellikle bu bölgeler dışında kalan ve savaşta elden çıkmayan bir vilayettir (örneğin Hicaz, Suriye veya Musul).

Doğru Cevap: C

Soru 8

I. Balkan Savaşı sonunda Osmanlı topraklarının paylaşılması konusunda anlaşamayan Balkan devletleri aşağıdakilerden hangisine savaş açmıştır?

Yunanistan

Sırbistan

Karadağ

Osmanlı Devleti

Bulgaristan

Açıklama:

I. Balkan Savaşı (1912) sonunda, galip devletler (Sırbistan, Yunanistan, Karadağ ve Bulgaristan) Osmanlı'dan aldıkları Makedonya topraklarının paylaşımı konusunda şiddetli anlaşmazlıklar yaşadılar. Bulgaristan'ın diğer devletlere göre daha fazla toprak istemesi üzerine, Sırbistan ve Yunanistan'ın başını çektiği ittifak, Bulgaristan'a savaş açmıştır. Bu durum II. Balkan Savaşı'nın (1913) başlamasına neden olmuştur. Savaşın başlamasına Romanya da katılmıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 9

Balkan Savaşları sonunda aşağıdaki fikir akımlarından hangisi ön plana çıkmıştır?

Osmanlıcılık

İslamcılık

Batıcılık

Türkçülük

Adem-i Merkezîyetçilik

Açıklama:

Balkan Savaşları, Osmanlı İmparatorluğu'nun büyük toprak kayıpları yaşamasına ve gayrimüslim tebaanın neredeyse tamamen ayrılmasına yol açmıştır. Bu durum, Osmanlıcılık (tüm unsurları birleştirme) fikrinin tamamen çöktüğünü göstermiştir. Geriye kalan nüfusun büyük çoğunluğunun Müslüman ve Türk olması nedeniyle, devletin kurtuluşunun ancak Türklerin birliği ile sağlanabileceği inancı güçlenmiş ve Türkçülük (Milliyetçilik) fikir akımı en baskın ve uygulanan akım haline gelmiştir. Bu, İttihat ve Terakki'nin de temel politikası olmuştur.

Doğru Cevap: D

Soru 10

I. Dünya Savaşı öncesi ortaya çıkan Üçlü İttifak Grubu hangi ülkenin öncülüğünde oluşturulmuştur?

Almanya

İngiltere

Fransa

Rusya

İtalya

Açıklama:

I. Dünya Savaşı öncesinde Avrupa devletleri iki büyük askeri bloka ayrılmıştı. Bunlardan biri olan Üçlü İttifak (Merkezi Devletler), özellikle 1871'de siyasi birliğini tamamladıktan sonra hızlı bir sanayileşme ve militarizm sürecine giren Almanya'nın önderliğinde kurulmuştur. Almanya, Avusturya-Macaristan ve (başlangıçta) İtalya'dan oluşan bu blok, Avrupa'daki güç dengesini değiştirmeyi hedeflemiştir. Almanya'nın Şansölyesi Bismarck, bu bloklaşmanın mimarlarındandır.

Doğru Cevap: A

Soru 11

Aşağıdakilerden hangisi I. Balkan Savaşı devam ederken bağımsızlığını ilan etmiştir?

Karadağ

Yunanistan

Makedonya

Sırbistan

Arnavutluk

Açıklama:

I. Balkan Savaşı (1912) sırasında Osmanlı ordularının Balkanlarda yaşadığı büyük yenilgiler ve siyasi otorite boşluğu, Arnavutluk'un bağımsızlığını ilan etmesi için uygun bir zemin hazırlamıştır. Arnavutluk, 28 Kasım 1912 tarihinde bağımsızlığını ilan ederek, Osmanlı Devleti'nden ayrılan son Balkan milleti olmuştur. Bu durum, Osmanlıcılık fikrinin son dayanağının da çöktüğünü göstermiştir.

Doğru Cevap: E

Soru 12

Üç İmparatorluk Ligi’ni oluşturan devletlerin doğru sıralaması aşağıdakilerden hangisidir?

İngiltere-Fransa- İspanya

Rusya-Avusturya-Almanya

Almanya-Osmanlı-Avusturya

Rusya-Osmanlı-Almanya

Osmanlı-İran-Almanya

Açıklama:

1873 yılında kurulan Üç İmparatorluk Ligi (Dreikaiserbund), Alman Şansölyesi Otto von Bismarck'ın, Avrupa'daki muhafazakar düzeni koruma ve özellikle Fransa'yı izole etme politikası çerçevesinde oluşturulmuştur. Bu ligi oluşturan monarşik devletler Almanya, Avusturya-Macaristan ve Rusya İmparatorluklarıdır. Bu lig, daha sonra Rusya'nın çıkar çatışmaları nedeniyle dağılacak ve bloklaşma süreci Üçlü İttifak/İtilaf şeklinde yeniden şekillenecektir.

Doğru Cevap: B

Soru 13

I. Sömürgecilik politikaları
II. Bloklaşma
III. Milliyetçilik akımları
IV. Aşırı silahlanma ve militarizm
Yukarıda sıralanan etkenlerin sebep olduğu savaş aşağıdakilerden hangisidir?

Mısır Savaşı

Kırım Harbi

I. Dünya Savaşı

Trablusgarp Savaşı

Kurtuluş Savaşı

Açıklama:

Listelenen dört etkenin tamamı (sömürgecilik, bloklaşma, milliyetçilik ve aşırı silahlanma) 19. yüzyılın sonu ve 20. yüzyılın başlarında Avrupa'da biriken ve patlamaya hazır hale gelen gerginliğin ana kaynaklarıdır. Bu gerginliklerin tetiklenmesiyle 1914 yılında başlayan büyük küresel çatışma, I. Dünya Savaşı'dır.

Doğru Cevap: C

Soru 14

Avrupa'da ekonomik gücü en üst düzeye çıkaran Sanayi İnkılabı ile Avrupa Devletleri arasında 19. yüzyıl başlarında büyük bir yarış başlamıştır.
Bu yarış aşağıdakilerden hangisine yöneliktir?

Rönesans hareketlerinin başlamasına

Coğrafi keşiflerin yaygınlaştırılmasına

Sömürge alanlarının arttırılmasına

Dünya barışına katkı sağlamasına

Avrupalı devletlerin itibarlı ve büyük devlet olmasına

Açıklama:

Sanayi İnkılabı, Avrupa'da büyük bir üretim patlamasına neden olmuştur. Bu durum, devletleri daha fazla hammadde bulmaya ve ürettikleri malları satacakları yeni pazarlar aramaya zorlamıştır. Bu ekonomik motivasyonla başlayan yarış, Avrupa devletlerinin denizaşırı topraklara yayılmasına ve buraları kendi kontrolü altına almasına yol açmıştır. Bu yarışın adı sömürgecilik (veya emperyalizm) olarak adlandırılır.

Doğru Cevap: C

Soru 15

Aşağıdakilerden hangisi I. Balkan Savaş'ına katılmamıştır?

Bulgaristan

Romanya

Sırbistan

Yunanistan

Karadağ

Açıklama:

I. Balkan Savaşı (1912-1913) sırasında Osmanlı Devleti'ne karşı savaşan Balkan Birliği'ni oluşturan devletler Bulgaristan, Yunanistan, Sırbistan ve Karadağ'dır. I. Balkan Savaşı'na katılmayıp, sadece I. Savaş'ın galipleri arasındaki toprak anlaşmazlığından faydalanarak II. Balkan Savaşı'na katılan devlet Romanya'dır.

Doğru Cevap: B

Soru 16

Bab-ı Ali Baskını aşağıdakilerden hangileri tarafından planlanmıştır?

Enver Paşa - Talat Bey

Enver Paşa - Nazım Paşa

Nazım Paşa - Kazım Paşa

Mahmut Şevket Paşa - Kamil Paşa

Talat Bey - Mahmut Şevket Paşa

Açıklama:

Bab-ı Ali Baskını (23 Ocak 1913), I. Balkan Savaşı'ndaki ağır yenilgiler ve özellikle Edirne'nin kaybedilmesi tehlikesi üzerine, ordu içindeki radikal subayların da dahil olduğu İttihat ve Terakki Cemiyeti'nin ileri gelenleri tarafından planlanmış ve gerçekleştirilmiştir. Başta Enver Paşa ve Talat Paşa'nın rol oynadığı bu darbe, Sadrazam Kâmil Paşa Hükûmeti'ni düşürmüş ve İttihatçıların ülke yönetiminde mutlak otorite kurmasını sağlamıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 17

I. Balkan Savaşı'na katılmayıp II. Balkan Savaşı'na katılan devlet aşağıdakilerden hangisidir?

Sırbistan

Karadağ

Yunanistan

Bulgaristan

Romanya

Açıklama:

I. Balkan Savaşı'nda yer almayan, ancak II. Balkan Savaşı'nda Bulgaristan'ın Makedonya topraklarını paylaşmadaki açgözlülüğüne karşı savaşan devlet Romanya'dır. Romanya, toprak anlaşmazlıkları nedeniyle (özellikle Dobruca bölgesi) Bulgaristan'a savaş açmış ve Bulgaristan'ın hızlıca yenilmesinde önemli bir rol oynamıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 18

I. Balkan Savaşı'nda Osmanlı Devleti'nin Edirne'yi kaybetmesi üzerine İttihatçı bir grup subay tarafından 23 Ocak 1913 tarihinde gerçekleştirilen ve Kâmil Paşa Hükûmeti'nin düşmesine neden olan olay aşağıdakilerden hangisidir?

Kuleli Vakası

Patrona Halil İsyanı

Babıali Baskını

Vagon-li Olayı

Meşrutiyet'in Yeniden İlanı

Açıklama:

I. Balkan Savaşı'nda yaşanan başarısızlıklar, özellikle Edirne'nin Sırpların eline geçmesi ve hükümetin barış yapma eğilimi, İttihatçı subaylar tarafından vatan hainliği olarak görülmüştür. 23 Ocak 1913 tarihinde Enver Paşa liderliğindeki İttihatçıların hükümet binasına (Bab-ı Ali) yaptıkları bu silahlı baskın, Bab-ı Ali Baskını olarak tarihe geçmiştir. Bu olayla Kâmil Paşa Hükûmeti devrilmiş ve İttihatçılar, Osmanlı yönetiminde tek söz sahibi olmuşlardır.

Doğru Cevap: C

Ünite 6

Soru 1

...................... Cephesi’nde Yıldırım Orduları Grup Komutanlığı’na Mustafa Kemal Paşa atanmıştır.
Cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

Çanakkale ve Güney

Filistin ve Batı

Doğu ve Kafkas

Suriye ve Filistin

Batı ve Doğu

Açıklama:

Bu soru, I. Dünya Savaşı'nın son dönemlerinde Mustafa Kemal Paşa'nın üstlendiği görevi sormaktadır. Mustafa Kemal Paşa, 1917 yılından itibaren görev aldığı Suriye-Filistin Cephesi'nde, İngiliz ilerlemesini durdurmak amacıyla kurulan Yıldırım Orduları Grubu Komutanlığı'na atanmıştır. Bu cephe, Osmanlı Devleti'nin son savunma hattının kurulduğu yer olmuştur.

Doğru Cevap: D

Soru 2

İtalya’nın savaşın henüz başında Üçlü İttifak Bloku’ndan ayrılarak Üçlü İtilaf Bloku’na geçişinin sebebi aşağıdakilerden hangisidir?

İtalya’ya Avusturya-Macaristan, Arnavutluk ve Osmanlı topraklarından pay verilmesi

Almanya ile çatışması

Rusya’nın karadan savaş tehdidinde bulunması

Osmanlı Devleti’nin verdiği sözleri tutmaması

Arnavutluk topraklarının tarihsel önemi

Açıklama:

İtalya, savaş öncesinde Almanya ve Avusturya-Macaristan ile Üçlü İttifak'ta yer almasına rağmen, savaş başladıktan sonra 1915 yılında İtilaf Devletleri safına geçmiştir. Bunun temel sebebi, İtilaf Devletlerinin (özellikle İngiltere ve Fransa) İtalya'ya, Avusturya-Macaristan'a ait olan ve İtalya'nın hak iddia ettiği toprakları vaat etmesi ve savaş sonrası bu toprakları İtalya'ya bırakma sözü vermesidir (Londra Antlaşması). İtalya, çıkar elde etme amacıyla bu saf değişikliğini gerçekleştirmiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 3

Osmanlı Devleti'nin savaşa katılması ile savaş alanları genişlemiştir.
Aşağıdakilerden hangisi Osmanlı Devleti’nin savaşmak zorunda kaldığı cepheler arasında yer almaz?

Doğu Cephesi

Güney Cephesi

Kırım Cephesi

Batı Cephesi

Çanakkale Cephesi

Açıklama:

Osmanlı Devleti, I. Dünya Savaşı'nda ağırlıklı olarak Taarruz (Kafkas, Kanal) ve Savunma Cepheleri'nde (Çanakkale, Irak, Suriye-Filistin, Hicaz-Yemen) savaşmıştır. Şıklarda yer alabilecek Verdun Cephesi veya Batı Cephesi gibi cepheler, doğrudan Osmanlı ordularının savaştığı bölgeler arasında yer almaz. Bu cepheler, esas olarak Avrupa topraklarında, Almanya ve İtilaf Devletleri arasında mücadele edilmiştir.

Doğru Cevap: C

Soru 4

I. Boğazları ve İstanbul’u alarak Osmanlı Devleti’ni savaş dışı bırakmak
II. Çarlık Rusya’sıyla boğazlar yoluyla bağlantı kurmak, Rusya’ya silah ve malzeme yardımında bulunmak ve Rusya’nın elindeki bol miktardaki buğdaydan yararlanmak
III. Osmanlı Devleti’nin Almanya’yı desteklemesini engellemek
IV. Savaş alanını genişletmek suretiyle süreyi uzatmak
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri İtilaf Devletleri’nin Çanakkale Cephesi’ni açmalarının sebepleri arasında yer almaz?

Yalnız I

Yalnız III

Yalnız IV

I ve II

II ve III

Açıklama:

İtilaf Devletleri'nin Çanakkale Cephesi'ni açma nedenleri arasında Osmanlı’yı savaş dışı bırakmak (I) ve Rusya'ya yardım ulaştırmak (II) temel stratejik amaçlardır.
Ancak, IV. maddede belirtilen 'Savaş alanını genişletmek suretiyle süreyi uzatmak' amacı, İtilaf Devletleri’nin stratejisiyle çelişmektedir. İtilaf Devletleri, Çanakkale zaferi ile savaşı hızlandırmayı ve kısa sürede bitirmeyi hedefliyordu. Dolayısıyla, IV bu amaçlar arasında yer almaz.

Doğru Cevap: C

Soru 5

I. İngilizlerin Orta Doğu projeleri aksadı.
II. İtilaf Devletleri Çarlık Rusya’sına gerekli yardımı yapamadı.
III. Çarlık Rusya’sında ihtilal çıktı, Çarlık Rejimi'ni yıkan Bolşevikler I. Dünya Savaşı’ndan çekildiler.
IV. Dünya Savaşı’nın uzamasına neden oldu ve yeni cepheler açıldı.
V. Bulgaristan’ın İttifak Devletlerinin yanında savaşa girmesinde etkili oldu.
Sonuçları verilen cephe aşağıdakilerden hangisidir?

Çanakkale Cephesi

Galiçya Cephesi

Kafkas Cephesi

Kanal Cephesi

Batı Cephesi

Açıklama:

Listelenen sonuçlar (Rusya'ya yardım gidememesi, Rusya'da ihtilalin çıkışı, savaşın uzaması ve Bulgaristan'ın İttifak safında savaşa girmesi), Çanakkale Cephesi'nde Osmanlı Devleti'nin kazandığı büyük zaferin doğrudan etkileridir. İtilaf Devletleri'nin Boğazları geçememesi, Rusya ile müttefikleri arasındaki deniz yolu bağlantısını kesmiş, bu da Rusya'daki Bolşevik İhtilali'nin zeminini hazırlamış ve savaşın uzamasına neden olmuştur.

Doğru Cevap: A

Soru 6

Aşağıdakilerden hangisi Osmanlı Devleti’nin I. Dünya Savaşı’na girme sebeplerinden biri değildir?

Son savaşlarda bırakılan toprakların geri alınması isteği

Türk-Alman dostluğu

Almanya’nın savaştan galip çıkacağı düşüncesi

Osmanlı Devleti’nde iktidara sahip olma mücadelesi

Turan İmparatorluğu kurma fikri

Açıklama:

Osmanlı Devleti'nin I. Dünya Savaşı'na girme sebepleri arasında kaybedilen toprakları geri alma isteği, Alman hayranlığı ve Turancılık ideali yer alır.
Savaşa girme nedenleri arasında, zaten kaybedilmiş olan toprakların bağımsızlığını tanımak veya Milletler Cemiyeti'ne katılmak gibi maddeler yer almaz. Osmanlı yönetimi, aksine, savaşı son bir kurtuluş ve yeniden diriliş fırsatı olarak görmüştür.

Doğru Cevap: D

Soru 7

Osmanlı Devleti’nin I. Dünya Savaşı’nda İngiltere’nin Hindistan ile olan bağlantısını kesmek ve Mısır’ı ele geçirmek amacıyla açtığı cephe aşağıdakilerden hangisidir?

Çanakkale Cephesi

Galiçya Cephesi

Kafkas Cephesi

Kanal Cephesi

Batı Cephesi

Açıklama:

Osmanlı Devleti'nin taarruz amaçlı açtığı Kanal (Süveyş) Cephesi'nin temel amacı, o dönemde İngiliz işgali altında bulunan Mısır'ı geri almak ve İngiltere'nin sömürgeleri olan Hindistan ile olan hayati deniz yolu bağlantısını (Süveyş Kanalı) kesmekti. Bu, İttifak Devletlerinin (özellikle Almanya) stratejisini destekleyen bir adımdı.

Doğru Cevap: D

Soru 8

I. Dünya Savaşı başladığında Osmanlı Devleti’nin başında bulunan ve bütün Müslümanlara 'Cihad' çağrısı yapan Halife Sultan aşağıdakilerden hangisidir?

V. Mehmet Reşat

Sultan Vahidettin

II. Abdulhamit

Abdulmecit

Abdulaziz

Açıklama:

I. Dünya Savaşı başladığında Osmanlı Devleti'nin başında bulunan ve aynı zamanda İslam Halifesi unvanını taşıyan padişah Sultan V. Mehmet Reşat'tır. Osmanlı, savaşa girdiğinde (Kasım 1914), Halifelik makamının dini gücünden yararlanarak, İtilaf Devletlerinin sömürgelerindeki Müslümanları ayaklandırmak amacıyla Cihad-ı Ekber (Büyük Cihad) ilan etmiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 9

Aşağıdakilerden hangisi Osmanlı Devleti’nin I. Dünya Savaşı’nda taarruz ederek açtığı cephedir?

Filistin

Galiçya

Kafkas

Irak

Çanakkale

Açıklama:

Osmanlı Devleti, I. Dünya Savaşı’nda kendi inisiyatifiyle (taarruz amaçlı) açtığı cepheler Kafkas Cephesi ve Kanal (Süveyş) Cephesi'dir. Diğer cepheler (Çanakkale, Irak, Suriye-Filistin vb.) genellikle düşman saldırılarına karşı savunma amaçlı açılmıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 10

I. Rusya’ya yardım götürmek.
II. Rusya’nın elindeki buğdayı Avrupa’ya taşımak.
III. Osmanlı Devleti’ni savaş dışında bırakmak.
İtilaf Devletleri Çanakkale Harekâtı ile yukarıdakilerden hangisi ya da hangilerini amaçlamıştır?

Yalnız I

Yalnız III

I ve II

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

İtilaf Devletleri'nin Çanakkale Harekâtı'nı başlatmasının temel hedefleri: I. Boğazları ele geçirerek Çarlık Rusya’sına yardım ulaştırmak, II. Boğazlar yoluyla Rusya’nın tahıl kaynaklarından faydalanmak ve III. Osmanlı Devleti’ni kısa sürede savaş dışı bırakmaktır. Bu nedenle, belirtilen amaçların tamamı (I, II ve III) İtilaf Devletleri'nin stratejik hedefleri arasında yer almıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 11

Aşağıdaki devletlerden hangisinde I. Dünya Savaşı'nın devam ettiği sırada rejim değişikliği olmuştur?

Fransa

Rusya

Almanya

İngiltere

İtalya

Açıklama:

I. Dünya Savaşı devam ederken büyük bir rejim değişikliği yaşanan ülke Çarlık Rusya’sıdır. 1917 yılında gerçekleşen Bolşevik İhtilali sonucunda Çarlık Rejimi yıkılmış, kurulan yeni Sovyet hükümeti ise savaştan çekilmiştir (Brest-Litovsk Antlaşması).

Doğru Cevap: B

Soru 12

Aşağıdakilerden hangisi İtilaf Devletleri’nin I. Dünya Savaşı sırasında Çanakkale Cephesi’ni açma amaçlarından biri değildir?

Osmanlı Devleti’ni savaş dışı bırakmak

Boğazları denetim altına almak

Rusya’ya yardım etmek

Bulgaristan’a silah yardımı sağlamak

Savaşı kısa sürede sonlandırmak

Açıklama:

İtilaf Devletleri'nin Çanakkale Cephesi'ni açma amaçları Rusya'ya yardım ulaştırmak, Osmanlı'yı savaş dışı bırakmak ve İstanbul'u ele geçirmektir. Bu amaçlar arasında yer almayacak bir hedef, örneğin Osmanlı Devleti’nin Almanya’ya yardım etmesini sağlamak veya Kafkasya'daki Türk ilerlemesini durdurmak (bu zaten Kafkas Cephesi'nin sonucudur, Çanakkale'nin amacı değildir) gibi hedeflerdir.

Doğru Cevap: D

Soru 13

I. Dünya Savaşı’nda Osmanlıların açtığı ilk cephe aşağıdakilerden hangisidir?

Çanakkale

Suriye

Kanal

Kafkas

Irak

Açıklama:

Osmanlı Devleti’nin I. Dünya Savaşı’na girmesinden kısa süre sonra, kendi inisiyatifiyle (taarruz amaçlı) açtığı ilk cephe, 1914 yılı sonunda Rusya’ya karşı kurulan Kafkas Cephesi'dir. Bu cephede, Enver Paşa komutasındaki ordular, Turancılık idealini gerçekleştirmek amacıyla Sarıkamış Harekâtı'nı başlatmıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 14

Almanya’nın Osmanlıları I. Dünya Savaşı’na sokmaya çalışmasında, Osmanlı Devleti’nin hangi özelliği önemli bir etken olmuştur?

Siyasal yapısı

Askerî gücü

Savaş tecrübesi

Ekonomik gücü

Jeopolitik konumu

Açıklama:

Almanya'nın Osmanlı Devleti'ni savaşa sokmak istemesinin en önemli nedenlerinden biri, Osmanlı'nın Halifelik makamına sahip olması ve jeopolitik konumudur. Almanya, Halifelik gücünün kullanılarak cihat ilan edilmesi suretiyle, İtilaf Devletlerinin sömürgelerindeki Müslüman halkları ayaklandırmayı ve İngiltere’nin sömürge yollarını (Süveyş) tehdit etmeyi amaçlamıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 15

Aşağıdakilerden hangisi Çanakkale Savaşı’nın sonuçlarından biri değildir?

İngilizlerle Ruslar arasında bağlantı kurulamadı.

İngilizlerin Orta Doğu Projesi sekteye uğradı.

İtilaf Devletleri’nin morali yükseldi.

İttifak Devletleri Bulgaristan’ı kendi yanlarına aldı.

Osmanlı Devleti boğazları ve İstanbul’u elde tutmayı başardı.

Açıklama:

Çanakkale Savaşı'nın sonuçları arasında Mustafa Kemal’in tanınması, savaşın uzaması, Rusya'da Bolşevik İhtilali’nin hızlanması ve Bulgaristan'ın İttifak Grubu'na katılması yer alır.
Bu sonuçlar arasında 'Osmanlı Devleti'nin tüm mali yükümlülüklerden kurtulması' veya 'Müttefiklerin hemen savaşı kazanması' gibi savaşın genel gidişatını çarpıtan durumlar yer almaz.

Doğru Cevap: C

Soru 16

Osmanlı Devleti’nin savaştığı cephelerden hangisi savaşın uzamasında ve Rus Çarlığı’nın yıkılmasında etkili olmuştur?

Kafkas Cephesi

Marn Cephesi

Galiçya Cephesi

Çanakkale Cephesi

Irak Cephesi

Açıklama:

Osmanlı'nın Çanakkale Cephesi'ndeki zaferi, İtilaf Devletleri'nin Rusya’ya yardım götürmesini engellemiş, bu durum Rusya'da ekonomik ve siyasi bunalımı artırarak 1917'de Çarlık Rejimi'nin yıkılmasına yol açmıştır. Ayrıca, Çanakkale’nin geçilememesi, İtilaf planlarını bozarak savaşın uzamasına neden olmuştur. Dolayısıyla cevap Çanakkale Cephesi'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 17

I. Dünya Savaşı’nda Türk birlikleri müttefiklerine yardım amacıyla aşağıdaki cephelerden hangisinde savaşmıştır?

Galiçya

Mısır

Kafkasya

Çanakkale

İran

Açıklama:

I. Dünya Savaşı’nda Türk birlikleri, kendi sınırları dışında müttefikleri olan İttifak Devletlerine yardım etmek amacıyla Yardım Cepheleri olarak bilinen Galiçya, Romanya ve Makedonya cephelerinde savaşmıştır. Bu cephelerdeki amaç, müttefiklerin yükünü hafifletmekti.

Doğru Cevap: A

Soru 18

Aşağıdakilerden hangisi I. Dünya Savaşı sırasında Osmanlı Devleti'nin savaştığı cephelerden biri değildir?

Kafkas Cephesi

Irak Cephesi

Kanal Cephesi

Kuzey Cephesi

Suriye-Filistin Cephesi

Açıklama:

Osmanlı Devleti'nin savaştığı cepheler (Kafkas, Kanal, Çanakkale, Irak, Suriye-Filistin, Hicaz-Yemen ve Yardım Cepheleri) dışında kalan, örneğin İtalyan Cephesi veya Marne Cephesi gibi Avrupa’nın içlerinde açılmış cepheler, Osmanlı'nın doğrudan savaştığı cephelerden biri değildir.

Doğru Cevap: D

Soru 19

Aşağıdakilerden hangisi Çanakkale Savaşları'nın sonuçlarından biri değildir?

Osmanlı Devleti Boğazları ve İstanbul'u kurtardı.

Bu zafer Mustafa Kemal Paşa'nın ün kazanmasına ve Millî Mücadele'nin lideri olmasına zemin hazırladı.

İngilizlerin Ortadoğu projeleri aksadı.

İtilaf devletleri Çarlık Rusya'sına gerekli yardımı yapamadığı için Rusya savaştan çekildi.

İtilaf Devletleri'nin morali yükseldi.

Açıklama:

Çanakkale Savaşları'nın sonuçları: Mustafa Kemal’in ün kazanması, savaşın uzaması, Rusya’ya yardım gidememesi ve Bolşevik İhtilali'nin hızlanmasıdır.
Bu sonuçlar arasında, I. Dünya Savaşı'nın genel sonucuna ait olan veya Çanakkale ile doğrudan ilgisi olmayan 'Osmanlı Devleti’nin savaştan çekilmesi' veya 'ABD'nin savaşa girmesi' gibi maddeler yer almaz.

Doğru Cevap: E

Soru 20

Gerileme ve dağılma dönemlerinde topraklarının Batılı devletler tarafından paylaşma ve çekişme konusu olması Osmanlı Devleti'nin aşağıdaki özelliklerinden hangisi ile ilgilidir?

Çok uluslu olmasıyla

Jeopolitik konumuyla

Teokratik yönetime sahip olmasıyla

İslam dünyasının lideri olmasıyla

Şark meselesiyle Avrupa'nın büyük devletlerinin emperyalist politikalar geliştirmesiyle

Açıklama:

Osmanlı Devleti'nin gerileme ve dağılma dönemlerinde topraklarının Batılı devletler tarafından paylaşma ve çekişme konusu olmasının temel nedeni, devletin sahip olduğu stratejik ve jeopolitik konumdur. Özellikle Boğazlar ve Ortadoğu petrol bölgelerine yakınlığı, onu büyük güçler için vazgeçilmez bir hedef haline getirmişti. Bu durum, Osmanlı'yı 'Hasta Adam' olarak anılmasına neden olmuştur.

Doğru Cevap: B

Soru 21

I. Boğazları ve İstanbul’u alarak Osmanlı Devleti’ni savaş dışı bırakmak
II. Çarlık Rusya’ya silah ve malzeme yardımında bulunmak ve Rusya’nın elindeki buğdaydan yararlanmak
III. Osmanlı Devleti’nin Almanya’yı desteklemesini engellemek
I. Dünya Savaşı'nda İtilaf Devletleri yukarıdaki sebeplerden dolayı Osmanlı Devleti'ne karşı hangi cepheyi açmışlardır?

Kafkas Cephesi

Kanal Cephesi

Suriye- Filistin Cephesi

Çanakkale Cephesi

Galiçya Cephesi

Açıklama:

Verilen sebepler, İtilaf Devletleri'nin Osmanlı Devleti'ne karşı Çanakkale Cephesi'ni (Dardanelles/Gallipoli Front) açma nedenleridir.
I. Amaç: Boğazları ve İstanbul’u alarak Osmanlı Devleti’ni savaş dışı bırakmak ve kritik bir stratejik noktayı ele geçirmekti.
II. Amaç: Deniz yoluyla Çarlık Rusya’ya hayati silah ve malzeme yardımında bulunmak, aynı zamanda Rusya’nın Karadeniz’deki buğdayına ulaşmaktı.
III. Amaç: Osmanlı Devleti’ni saf dışı bırakarak Almanya’ya olan desteğini kesmek ve savaşın süresini kısaltmaktı.

Doğru Cevap: D

Soru 22

Aşağıdakilerden hangisi Osmanlı Devleti’nin Almanya’nın yanında savaşa girme nedenleri arasında yer almaz?

Rusya’nın dağılması hâlinde büyük Turan İmparatorluğu kurulabileceği düşüncesi

İtilaf Devletleri'nin Osmanlı topraklarına saldırması

Son savaşlarda kaybedilen toprakların geri alınmak istenmesi

Almanya’nın savaştan galip çıkacağı düşüncesi

Türk-Alman dostluğu

Açıklama:

Osmanlı Devleti’nin Almanya’nın yanında savaşa girme nedenleri arasında şunlar yer alır: Kaybettiği toprakları geri alma isteği (özellikle Balkan Savaşları sonrası), siyasi yalnızlıktan kurtulma çabası, Kapitülasyonlar ve dış borçlar gibi ekonomik bağımlılıklara son verme arzusu, Turan ideali (Orta Asya Türkleri ile birleşme düşüncesi) ve Almanya’nın savaşı kısa sürede kazanacağına dair inanç.
Dolayısıyla bu nedenler arasında yer almayacak bir seçenek, genellikle bu hedeflerle çelişen veya İtilaf Devletleri'nin amaçlarına ait olan bir durumdur (Örneğin: 'Almanya'ya karşı cephe açılması için İngiltere'den destek almak' gibi).

Doğru Cevap: B

Soru 23

28 Haziran 1914’te Saraybosna’yı ziyaret eden Avusturya- Macaristan İmparatorluğu Veliahtı Franz Ferdinand ve karısının, Princip adında bir Sırp milliyetçisi tarafından suikast sonucu öldürülmesi aşağıdaki olaylardan hangisinin çıkmasının sebeplerinden olmuştur?

I. Dünya Savaşı

I. Balkan Savaşı

II. Balkan Savaşı

Trablusgarp Savaşı

Süveyş Harekâtı

Açıklama:

28 Haziran 1914’te Saraybosna’da gerçekleşen suikast, Avusturya-Macaristan İmparatorluğu Veliahtı Franz Ferdinand’ın bir Sırp milliyetçisi (Princip) tarafından öldürülmesi olayıdır. Bu olay, uzun zamandır süregelen siyasi gerilimlerin ve silahlanma yarışının üzerine eklenen doğrudan tetikleyici bahane olmuş ve Avusturya-Macaristan’ın Sırbistan’a savaş ilan etmesiyle birlikte I. Dünya Savaşı’nın (Birinci Dünya Savaşı) çıkmasına sebep olmuştur. İttifak sistemleri devreye girerek Avrupa ve dünyaya yayılan büyük çatışma başlamıştır.

Doğru Cevap: A

Ünite 7

Soru 1

İtalya’ya Antalya’nın yanında bir de İzmir’in bırakıldığı ayrıca İskenderun, Hayfa, Akra ve Mersin limanlarında da serbest bir şekilde yararlanma hakkının verildiği gizli anlaşma aşağıdakilerden hangisidir?

Balfour Deklarasyonu

St. Jean de Maurienne Anlaşması

İstanbul Anlaşması

Londra Anlaşması

Mac-Mahon Anlaşması

Açıklama:

İtalya'nın İtilaf Devletleri safına geçmesi karşılığında kendisine vaat edilen toprakları (özellikle Antalya ve çevresi) genişleten ve İzmir'in İtalya'ya bırakılmasını öngören gizli anlaşma Saint Jean de Maurienne Anlaşması'dır. Ayrıca bu anlaşma ile İtalya'ya İskenderun, Hayfa, Akra ve Mersin limanlarında serbestçe yararlanma hakkı tanınmıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 2

İtilaf Devletleri, savaşın sonunda Osmanlı Devleti’nin yıkılacağını hesap edince bu sefer de büyük Osmanlı coğrafyasını kendi aralarında paylaşmak üzere bazı anlaşmalar yapma gereği duydular.
Aşağıdakilerden hangisi bahsedilen anlaşmalardan biri değildir?

İstanbul Anlaşması

Ankara Anlaşması

Londra Anlaşması

Sykes-Picot Anlaşması

St. Jean de Maurienne Anlaşması

Açıklama:

I. Dünya Savaşı sırasında Osmanlı coğrafyasını paylaşmak üzere yapılan gizli anlaşmalar arasında Londra Antlaşması (1915), Sykes-Picot Anlaşması (1916) ve Saint Jean de Maurienne Anlaşması (1917) bulunmaktadır. Versay Anlaşması ise, 1919'da I. Dünya Savaşı sonunda Almanya ile imzalanan ve Osmanlı'yı paylaşmaya yönelik bu gizli anlaşmalar grubunun bir parçası olmayan ana barış antlaşmasıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 3

I. Dünya Savaşı sonrası yeni Rus yönetiminin Osmanlı Devleti ile 17-18 Aralık 1917’de imzalayarak savaşa son verdiği belge aşağıdakilerden hangisidir?

Erzincan Mütarekesi

Monroe Doktrini

Bükreş Antlaşması

Neuilly Antlaşması

St. Germain Antlaşması

Açıklama:

Rusya'daki Bolşevik İhtilali sonrası yeni Rus yönetimi, I. Dünya Savaşı'ndan çekilme kararı aldı. Osmanlı Devleti ile Rusya arasında Doğu Cephesi'ndeki savaşa son veren belge, 17-18 Aralık 1917’de imzalanan Erzincan Mütarekesi'dir. Bu mütarekeyi takiben 1918'de Brest-Litovsk Antlaşması imzalanmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 4

I. Dünya Savaşı sonrası Almanya bütün sömürgelerinden vazgeçti.
Aşağıdaki devletlerden hangisi bu sömürgelerde mandater olan devletlerden biri değildir?

İngiltere

Fransa

Belçika

Macaristan

Japonya

Açıklama:

I. Dünya Savaşı sonrası Versay Antlaşması ile Almanya bütün sömürgelerinden vazgeçti. Bu sömürgelerin yönetimi Milletler Cemiyeti kararıyla mandaterlik sistemi altında İngiltere, Fransa, Japonya gibi devletlere devredilmiştir. İtalya, savaşı kazanan büyük devletlerden biri olmasına rağmen, eski Alman sömürgelerinin yönetiminde mandater devlet olarak doğrudan rol alan ülkelerden biri değildir.

Doğru Cevap: D

Soru 5

Mondros Mütarekesi’nde “Altı Doğu Vilayetinde (Vilayet-i Sitte) bir Ermeni Devleti kurulması” fikri, mütarekenin kaçıncı maddesinde ifade edilmiştir?

Açıklama:

30 Ekim 1918 tarihli Mondros Mütarekesi'nin maddeleri arasında yer alan ve Altı Doğu Vilayetinde (Vilayet-i Sitte: Erzurum, Van, Harput, Diyarbakır, Sivas, Bitlis) bir karışıklık çıkması halinde İtilaf Devletleri'nin bu bölgeleri işgal etme hakkını içeren madde, 24. Madde'dir. Bu madde, gelecekte bölgede bir Ermeni Devleti kurulması fikrine zemin hazırlamak amacıyla konulmuştur.

Doğru Cevap: D

Soru 6

Aşağıdakilerden hangisiyle Osmanlı Devleti I. Dünya Savaşı’ndan ayrılmıştır?

Edirne Antlaşması

Mudanya Mütarekesi

Mondros Mütarekesi

İstanbul Antlaşması

Ankara Antlaşması

Açıklama:

Osmanlı Devleti, I. Dünya Savaşı'nda fiilen savaşa son veren ve teslimiyet şartlarını içeren belgeyi 30 Ekim 1918 tarihinde Limni Adası'nın Mondros Limanı'nda imzalamıştır. Bu belge, Mondros Mütarekesi'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 7

2 Aralık 1823’te ABD Kongresi’ne sunulan ve ABD dış politikasının esaslarının belirlendiği doktrin aşağıdakilerden hangisidir?

Monroe Doktrini

Truman Doktrini

Carter Doktrini

Reagan Doktrini

Eisenhower Doktrini

Açıklama:

2 Aralık 1823 tarihinde ABD Başkanı James Monroe tarafından Kongre’ye sunulan ve ABD dış politikasının temelini oluşturan, Amerika kıtasının Avrupalı güçlerin müdahalesine kapalı olduğunu ilan eden doktrin Monroe Doktrini'dir. Bu doktrin, ABD’nin uzun süre İzolasyonizm (Yalnızlık Politikası) benimsemesine yol açmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 8

Osmanlı Devleti I. Dünya Savaşı’nı aşağıdakilerden hangisine güvenerek bırakmış ve mütareke imzalamıştır?

Sykes-Picot Antlaşması

Wilson İlkeleri

Paris Konferansı

Rusya’nın savaştan çekilmesi

ABD’nin savaşa girmesi

Açıklama:

Osmanlı Devleti, I. Dünya Savaşı'ndan çekilme kararı alırken, ABD Başkanı Woodrow Wilson tarafından yayımlanan ve yenilen devletlere ağır toprak kaybı yaşatılmamasını öngören Wilson İlkeleri'ne güvenmiştir. Osmanlı yönetimi, bu ilkelerin uygulanması halinde daha hafif şartlarla karşılaşmayı umarak mütarekeyi imzalamıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 9

Aşağıdaki antlaşmalardan hangisi I. Dünya Savaşı devam ederken yapılmıştır?

Versailles Antlaşması

Sevr Antlaşması

Brest-Litowsk Antlaşması

Lozan Antlaşması

Montrö Boğazlar Sözleşmesi

Açıklama:

I. Dünya Savaşı devam ederken İtilaf Devletleri, Osmanlı topraklarını paylaşmak amacıyla gizli anlaşmalar yapmışlardır. Sykes-Picot Anlaşması (1916), İngiltere ve Fransa arasında Ortadoğu'nun bölüşülmesi planını içeren ve savaş henüz bitmeden yapılan bir gizli antlaşmadır.

Doğru Cevap: C

Soru 10

Aşağıdakilerden hangisi I. Dünya Savaşı’nda Filistin topraklarında bir Yahudi devleti kurulacağını vadeden gizli anlaşmadır?

Balfour Deklarasyonu

St. Jean de Maurienne Anlaşması

İstanbul Anlaşması

Londra Anlaşması

Mac-Mahon Anlaşması

Açıklama:

I. Dünya Savaşı sırasında İngiltere tarafından 2 Kasım 1917'de yayımlanan Balfour Deklarasyonu, İngiliz Dışişleri Bakanı Arthur Balfour'un Siyonist liderlere yazdığı mektupla, Filistin topraklarında bir Yahudi ulusal yurdunun kurulmasını destekleyeceğini vadeden gizli planın bir parçasıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 11

Aşağıdakilerden hangisi Mondros Mütarekesi’ni Osmanlı Devleti adına imzalayan heyettekilerden biri değildir?

Reşat Hikmet Bey

Yarbay Sadullah Bey

Ali Fuat Paşa

Rauf Bey

Ali Bey

Açıklama:

Mondros Mütarekesi'ni Osmanlı Devleti adına imzalayan heyetin başkanı Bahriye Nazırı Rauf (Orbay) Bey idi. Heyette ayrıca Reşat Hikmet Bey ve Binbaşı Sadullah Bey de bulunmaktaydı. (Seçeneklerde ismi geçen ve heyette bulunmayan bir figürün doğru kabul edilmesi gerekir.)

Doğru Cevap: C

Soru 12

Aşağıdakilerden hangisi İtilaf Devletleri’nin 1915-1917 yılları arasında kendi aralarında gizlice yaptıkları anlaşmaların sebeplerinden biri değildir?

Osmanlı Devleti’nin topraklarını paylaşmak

Kendi aralarında savaş boyunca ortaya çıkabilecek anlaşmazlıkları engellemek

Çarlık Rusya’sının savaştan çekilmesini engellemek

Osmanlı Devleti’nin paylaşımı için ortam hazırlamak

Almanya’yı yanlarına çekmek

Açıklama:

İtilaf Devletleri'nin gizli anlaşmalar yapmasının temel sebepleri, Osmanlı topraklarını paylaşma planlarını netleştirmek, İtalya'yı kendi saflarına çekmek ve Rusya'nın taleplerini karşılamaktı. Wilson İlkeleri'nin yayınlanması ise, Ocak 1918'de gerçekleşmiş olup, bu gizli anlaşmaların (1915-1917) yapılmasından sonra ortaya çıkmış ve esasen bu paylaşım planlarına karşı bir duruş sergilemiştir. Dolayısıyla sebep değildir.

Doğru Cevap: E

Soru 13

Aşağıdakilerden hangisi I. Dünya Savaşı'nda yenilen devletlerin imzaladığı antlaşmalardan biri değildir?

Versailles Antlaşması

St. Germain Antlaşması

Neuilly Antlaşması

Sevres Antlaşması

Uşi Antlaşması

Açıklama:

I. Dünya Savaşı'nda yenilen devletler (Almanya, Avusturya, Macaristan, Bulgaristan, Osmanlı) Versay, Saint Germain, Trianon, Neuilly ve Sevr gibi antlaşmalar imzalamıştır. Lozan Antlaşması (1923) ise, Kurtuluş Savaşı'nı kazanmış olan Türkiye Cumhuriyeti'nin bağımsız ve egemen bir devlet olarak İtilaf Devletleriyle imzaladığı, Sevr'i geçersiz kılan bir barış antlaşmasıdır ve yenik devletlerin imzaladığı bir antlaşma değildir.

Doğru Cevap: E

Soru 14

Aşağıdakilerden hangisi I. Dünya Savaşı’nda (1915-1917) Osmanlı Devleti’ni paylaşmak için yapılan gizli anlaşmalardan biri değildir?

Sykes-Picot Anlaşması

St. Jean de Maurienne Anlaşması

Balfour Deklarasyonu

İstanbul Anlaşması

Ankara Antlaşması

Açıklama:

Osmanlı Devleti'ni paylaşmak için İtilaf Devletleri arasında yapılan gizli anlaşmalar Londra, Sykes-Picot ve Saint Jean de Maurienne'dir. Brest-Litovsk Antlaşması (3 Mart 1918) ise, İttifak Devletleri (Osmanlı ve Almanya dahil) ile savaştan çekilen Bolşevik Rusya arasında imzalanan cephe kapatıcı bir barış antlaşmasıdır; bu nedenle İtilaf Devletlerinin yaptığı gizli paylaşım anlaşmalarından biri değildir.

Doğru Cevap: E

Soru 15

Mondros Mütarekesi görüşmelerini Osmanlı Devleti adına yürüten devlet adamı aşağıdakilerden hangisidir?

Damat Ferit Paşa

Ahmet İzzet Paşa

Cemal Paşa

Rauf Bey

Enver Bey

Açıklama:

Osmanlı Devleti'nin I. Dünya Savaşı'ndan çekilmesine yol açan Mondros Mütarekesi'ni (30 Ekim 1918) Osmanlı Hükümeti adına imzalayan ve görüşmeleri yürüten devlet adamı Bahriye Nazırı Rauf (Orbay) Bey'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 16

Aşağıdakilerden hangisi Paris Barış Konferansı’nı yürütücü egemen devletlerden biri değildir?

İtalya

İngiltere

Almanya

Fransa

ABD

Açıklama:

Paris Barış Konferansı (1919), I. Dünya Savaşı sonrası barış şartlarını belirlemek üzere toplanmış olup, konferansın yürütücü egemen devletleri ABD, İngiltere, Fransa ve İtalya (Dört Büyükler) idi. Osmanlı Devleti ise, savaşta yenik taraf olduğu için konferansın kararlarını alan ve yürüten egemen devletlerden biri değildir; aksine kaderi çizilen devletler arasındadır.

Doğru Cevap: C

Soru 17

Almanya’nın I. Dünya Savaşı sonrası imzalamak zorunda kaldığı antlaşma aşağıdakilerden hangisidir?

Versailles Barış Antlaşması

Gümrü Antlaşması

Bükreş Antlaşması

Londra Antlaşması

Berlin Antlaşması

Açıklama:

I. Dünya Savaşı'nın sona ermesinin ardından, İtilaf Devletleri'nin yenik Almanya’ya dayattığı ve Almanya’nın ağır şartlar altında imzalamak zorunda kaldığı antlaşma Versay Antlaşması'dır (28 Haziran 1919).

Doğru Cevap: A

Soru 18

Bolşevik Rusya I. Dünya Savaşı’ndan hangi antlaşmayı imzalayarak çekilmiştir?

Seykes-Picot

Versailler

Brest Litovsk

Nöyyi

Londra

Açıklama:

Bolşevik İhtilali sonrası savaştan çekilen Rusya’nın, I. Dünya Savaşı'nda İttifak Devletleri (Almanya, Osmanlı vb.) ile 3 Mart 1918’de imzalayarak savaştan resmen ayrıldığı antlaşma Brest-Litovsk Antlaşması'dır.

Doğru Cevap: C

Soru 19

Aşağıdakilerden hangisi 1915-1917 yılları arasında Osmanlı Devleti'ni paylaşmaya yönelik gizli anlaşmalardan biri değildir?

İstanbul Anlaşması

Versailler Anlaşması

Sykes-Picot Anlaşması

St. Jean de Maurienne Anlaşması

Londra Anlaşması

Açıklama:

1915-1917 yılları arasında Osmanlı Devleti'ni gizlice paylaşmaya yönelik anlaşmalar Londra, Sykes-Picot ve Saint Jean de Maurienne'dir. Sevr Antlaşması (10 Ağustos 1920) ise savaş sonrası imzalanan ve Osmanlı'nın fiilen parçalanmasını resmileştiren, ancak gizli olmayan bir barış antlaşmasıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 20

Aşağıdakilerden hangisi Osmanlı Devleti'nin I. Dünya Savaş'ında toprak kazandığı antlaşmadır?

Brest-Litowsk Antlaşması

Sevr Barış Antlaşması

Saint Germain Antlaşması

Uşi Antlaşması

Mondros Ateşkes Antlaşması

Açıklama:

Osmanlı Devleti, I. Dünya Savaşı sırasında Brest-Litovsk Antlaşması'nı (3 Mart 1918) imzalayarak Rusya'dan toprak kazanmıştır. Bu antlaşma ile 1878'de kaybedilen Kars, Ardahan ve Batum (Elviye-i Selase) geri alınmıştır. Bu, Osmanlı'nın savaşta toprak kazandığı tek önemli antlaşmadır.

Doğru Cevap: A

Soru 21

Mondros Ateşkes Antlaşması'nı imzalayan Osmanlı Devleti heyet başkanı aşağıdakilerden hangisidir?

Rauf (Orbay) Bey

Damat Ferit Paşa

Ahmet İzzet Paşa

Talat Paşa

Ziya Paşa

Açıklama:

Mondros Ateşkes Antlaşması, 30 Ekim 1918'de Limni Adası'nın Mondros Limanı'nda imzalanmıştır. Osmanlı Devleti adına antlaşmayı imzalayan heyetin başkanı dönemin Bahriye Nazırı (Denizcilik Bakanı) Rauf Bey (Orbay)'dir. Rauf Bey, antlaşmanın imzalanması için görevlendirilmiş ve bu süreçte Osmanlı Hükümeti'ni temsil etmiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 22

Aşağıdakilerden hangisi Mondros Ateşkes Antlaşması'nın maddelerinden biri değildir?

Türk ordusunun derhal terhis edilmesi

Toros tünel sisteminin müttefiklerce işgali

Çanakkale ve İstanbul boğazlarının açılması

Müttefik savaş tutsaklarıyla tutsak Ermenilerin müttefiklere teslim edilmesi

Türk ordusunun araç gereç silah ve cephanesinin geri verilmesi

Açıklama:

Mondros Ateşkes Antlaşması'nın en ağır ve kritik maddeleri, Osmanlı topraklarının işgaline zemin hazırlayan 7. madde (İtilaf Devletleri, güvenliklerini tehdit eden herhangi bir stratejik noktayı işgal edebilecek) ve Doğu Anadolu'da Ermeni devleti kurma girişimlerine temel oluşturan 24. madde (Doğu'daki 6 vilayette karışıklık çıkarsa buralar işgal edilebilecek) idi.
Antlaşma, Osmanlı ordusunun terhisi, donanmanın İtilaf kontrolüne girmesi ve boğazların açılması gibi temel teslimiyet şartlarını içeriyordu. (Doğru cevabın belirlenmesi şıklara bağlı olmakla beraber, Mondros'un temel yapısı bu kritik maddeler üzerine kurulmuştur.)

Doğru Cevap: E

Soru 23

Bolşevik Devrimi'nin ardından Rusya'nın I. Dünya Savaşı'ndan çekilmesi üzerine imzalanan antlaşma aşağıdakilerden hangisidir?

Neuilly Antlaşması

Bükreş Antlaşması

St. Germain Antlaşması

Trianon Antlaşması

Brest-Litowsk Antlaşması

Açıklama:

1917'de Rusya'da gerçekleşen Bolşevik Devrimi sonucunda Çarlık rejimi yıkıldı ve yeni Sovyet Hükümeti, I. Dünya Savaşı'ndan çekilme kararı aldı. İttifak Devletleri (Osmanlı, Almanya, Avusturya-Macaristan, Bulgaristan) ile Rusya arasında 3 Mart 1918'de imzalanan bu barış antlaşması Brest-Litovsk Antlaşması'dır. Bu antlaşma ile Rusya, savaştan resmen ayrılmış ve Osmanlı Devleti Kars, Ardahan ve Batum (Elviye-i Selase) üzerindeki haklarını geri kazanmıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 24

Osmanlı Devleti aşağıdakilerden hangisini imzalayarak I. Dünya Savaşı'ndan ayrılmıştır?

Mudanya Mütarekesi

Lozan Anlaşması

Mondros Mütarekesi

Sevr Antlaşması

İstanbul Antlaşması

Açıklama:

I. Dünya Savaşı'nda İttifak bloğunda yer alan Osmanlı Devleti, ağır yenilgiler ve zorlu koşullar karşısında savaşı sonlandırma kararı aldı. Osmanlı Devleti'nin I. Dünya Savaşı'ndan çekilmesini sağlayan ve İtilaf Devletleri ile imzaladığı metin, 30 Ekim 1918 tarihli Mondros Ateşkes Antlaşması'dır. Ateşkes antlaşmaları, bir savaşı resmi olarak sonlandıran barış antlaşmalarından (Sevr gibi) farklı olarak, sadece çatışmaları durdurur ve teslimiyet şartlarını belirler.

Doğru Cevap: C

Soru 25

I. Dünya Savaşı'nın ardından 28 Haziran 1919'da İtilaf Devletleri ile Almanya arasında imzalanan anlaşma aşağıdakilerden hangisidir?

Neuilly Antlaşması

St. Germain Barış Antlaşması

Bükreş Antlaşması

Versailles Barış Antlaşması

Trianon Antlaşması

Açıklama:

I. Dünya Savaşı'nı resmen sonlandıran barış antlaşmaları serisinin en önemlisi ve ilk imzalananı, İtilaf Devletleri ile Almanya arasında imzalanan antlaşmadır. Bu antlaşma, 28 Haziran 1919 tarihinde Paris yakınlarındaki Versay Sarayı'nda imzalandığı için Versay Antlaşması olarak adlandırılır. Antlaşma, Almanya'ya çok ağır yükümlülükler getirmiş, büyük toprak kayıplarına neden olmuş ve II. Dünya Savaşı'nın nedenlerinden biri olarak kabul edilmiştir.

Doğru Cevap: D

Soru 26

Aşağıdakilerden hangisi I. Dünya Savaşı yıllarında, İtilaf Devletleri'nin Osmanlı Devleti'ni paylaşmak için yaptıkları gizli anlaşmalar arasında yer almaz?

Bükreş Anlaşması

Sykes-Picot Anlaşması

St. Jean de Maurienne Anlaşması

Mac-Mahon Anlaşması

İstanbul Anlaşması

Açıklama:

I. Dünya Savaşı sırasında İtilaf Devletleri, Osmanlı Devleti'nin topraklarını savaş devam ederken kendi aralarında paylaşmak için bir dizi gizli antlaşma imzalamıştır. Başlıca gizli paylaşım antlaşmaları: Sykes-Picot Antlaşması (Fransa ve İngiltere), Londra Antlaşması (İtalya), St. Jean de Maurienne Antlaşması (İtalya) ve İstanbul (Boğazlar) Antlaşması'dır. Bu antlaşmaların dışındaki barış antlaşmaları (örneğin Versay veya Saint-Germain) veya mütarekeler (Mondros), bu gizli paylaşım grubunda yer almaz.

Doğru Cevap: A

Soru 27

I. Dünya Savaşı’nın sona ermesinin ardından savaş sonrası yeni bir dünya düzeni kurmak maksadıyla toplanan konferans aşağıdakilerden hangisidir?

Mudanya Konferansı

İstanbul Konferansı

Paris Barış Konferansı

Haliç Konferansı

Spa Konferansı

Açıklama:

I. Dünya Savaşı'nın sona ermesiyle birlikte, mağlup devletlerle imzalanacak barış antlaşmalarının şartlarını belirlemek ve savaş sonrası yeni dünya düzeninin temellerini atmak amacıyla 18 Ocak 1919'da toplanan uluslararası toplantı Paris Barış Konferansı'dır. Bu konferansta, yenilen devletlerle imzalanan barış antlaşmalarının taslağı hazırlanmış ve gelecekteki küresel barışı sağlaması amaçlanan Milletler Cemiyeti'nin kurulması kararlaştırılmıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 28

Osmanlı Devleti, kendisi açısından I. Dünya Savaşı'nı sonlandıran Mondros Mütarekesi'ni İtilaf Devletleri adına aşağıdaki ülkelerden hangisiyle imzalamıştır?

Fransa

İtalya

Rusya

Almanya

İngiltere

Açıklama:

Osmanlı Devleti, I. Dünya Savaşı'ndan çekilmek için ateşkes talebinde bulunduğunda, İtilaf Devletleri adına müzakereleri yürüten ve antlaşmayı imzalayan devlet İngiltere'dir. Ateşkes, İngiliz Akdeniz Filosu Komutanı Amiral Arthur Calthorpe ile Bahriye Nazırı Rauf Bey başkanlığındaki Osmanlı heyeti arasında, İngilizlerin Agamemnon zırhlısında imzalanmıştır (30 Ekim 1918).

Doğru Cevap: E

Ünite 8

Soru 1

Rum cemiyetlerinin bir araya gelmesiyle İstanbul Fener Rum Patrikhanesi’nde kurulan ve Yunan hükûmetinin maddi ve manevi yardımını gören cemiyet aşağıdakilerden hangisidir?

Etniki Eterya (Millî Dernek) Cemiyeti

Pontus Rum Cemiyeti

Mavri Mira (Kara Gün) Cemiyeti

Hınçak (Çan Sesi) Komitesi

Taşnak (Hançer) Komitesi

Açıklama:

Bu cemiyet, İstanbul Fener Rum Patrikhanesi merkezli olarak faaliyet göstermiştir. Temel amacı, Megalo İdea'yı (Büyük Yunanistan idealini) gerçekleştirmek, Doğu Trakya ve Batı Anadolu’yu Yunanistan’a katmak ve Bizans İmparatorluğunu yeniden kurmaktır. Yunanistan hükûmetinden maddi ve manevi yardım görmüş, Rum çetelerini organize ederek işgal hazırlıklarını kolaylaştırmıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 2

Aşağıdakilerden hangisi millî varlığa düşman cemiyetlerden biridir?

Hürriyet ve İtilaf Fırkası

Vilayat-ı Şarkiye Müdafaa-i Hukuk-ı Milliye Cemiyeti

Trakya Paşaeli Müdafaa-i Hukuk-ı Osmaniye Cemiyeti

Trabzon Muhafaza-i Hukuk-ı Milliye Cemiyeti

Millî Kongre Cemiyeti

Açıklama:

Millî varlığa düşman cemiyetler, Mondros Mütarekesi sonrası kurulan, milli mücadele hareketini desteklemeyen ve genellikle padişah/hilafet otoritesine bağlı kalmayı veya yabancı mandayı savunan gruplardır. Bu cemiyetlerden biri olan İngiliz Muhipleri Cemiyeti, Osmanlı Devleti'nin ancak İngiliz himayesi altına girerek kurtulabileceğine inanmıştır. Bu inanış, milli egemenlik fikrine tamamen terstir.

Doğru Cevap: A

Soru 3

1814 yılında Megalo İdea’yı (Büyük ideal) gerçekleştirmek amacıyla kurulmuş olan cemiyet aşağıdakilerden hangisidir?

Kürt Teali Cemiyeti

İngiliz Muhipler Cemiyeti

Askerî Nigehban (Bekçi) Cemiyeti

Etniki Eterya (Millî Dernek) Cemiyeti

Teali-i İslam Cemiyeti

Açıklama:

Filiki Eterya (Dostluk Cemiyeti), 1814 yılında Rusya'nın Odessa kentinde Rumlar tarafından kurulmuş olup, temel hedefi Megalo İdea'yı gerçekleştirmekti. Bu, tüm Rumların yaşadığı toprakları birleştirerek Bizans İmparatorluğu'nu yeniden kurma idealidir. Bu cemiyet, 1821 Yunan isyanlarının hazırlanmasında önemli rol oynamıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 4

Aşağıdaki şehirlerden hangisi Vilayat-ı Sitte'ye (Altı Vilayet) dâhildir?

Kars

Bingöl

Mardin

Ağrı

Elazığ

Açıklama:

Vilayat-ı Sitte (Altı Vilayet), Mondros Mütarekesi'nin 24. maddesi gereği karışıklık çıkması durumunda İtilaf Devletleri'nin işgal hakkı bulunduğu doğu illeridir. Bu iller şunlardır: Erzurum, Van, Bitlis, Diyarbakır, Elazığ (Harput) ve Sivas. Mütarekenin bu maddesi, Ermenistan devletinin kurulması için hukuki zemin oluşturmayı amaçlamaktaydı. Dolayısıyla Erzurum bu vilayetlerdendir.

Doğru Cevap: E

Soru 5

"Kuvayı Milliye" tabirini ilk kez kullanan cemiyet aşağıdakilerden hangisidir?

Millî Kongre Cemiyeti

Anadolu Kadınları Müdafaa-i Vatan Cemiyeti

İstanbul’da Müdafaa-i Milliye Teşkilatı

Karakol Cemiyeti

Kilikyalılar Cemiyeti

Açıklama:

Kuvayı Milliye (Millî Kuvvetler) terimi, işgallere karşı halkın örgütlediği silahlı direniş gücünü ifade eder. Bu tabir, Yunan işgaline karşı Batı Anadolu'da, özellikle İzmir'in işgali sonrası kurulan Redd-i İlhak (İşgali Red) Cemiyeti tarafından kullanılarak yaygınlaşmıştır. Cemiyet, İzmir'in ilhakını reddetmek ve silahlı direnişi organize etmek için kurulmuştur.

Doğru Cevap: A

Soru 6

Aşağıdakilerden hangisi 1814’te Megalo İdea’yı gerçekleştirmek amacıyla Rumlar tarafından kurulmuş olan zararlı cemiyettir?

Kürt Teali Cemiyeti

Hınçak Cemiyeti

Etniki Eterya Cemiyeti

Kordos Komitesi

Yunan Kızılhaçı

Açıklama:

1814 yılında kurulan ve Megalo İdea'yı (Büyük Yunanistan idealini) gerçekleştirmeyi amaçlayan zararlı Rum cemiyeti Filiki Eterya'dır. Bu örgüt, Yunan bağımsızlık hareketinin zeminini hazırlayan en eski ve en önemli Rum cemiyetidir.

Doğru Cevap: C

Soru 7

11 Aralık 1918’de Dr. Esat Bey (Işık) tarafından İstanbul’da kurulan ve partiler üstü bir teşkilat olan yararlı cemiyet aşağıdakilerden hangisidir?

İzmir Müdafaa-i Hukuk-ı Osmaniye Cemiyeti

Karakol Cemiyeti

İstanbul Müdafaa-i Milliye Cemiyeti

Trakya Paşaeli Müdafaa-i Hukuk-ı Osmaniye Cemiyeti

Millî Kongre Cemiyeti

Açıklama:

11 Aralık 1918'de Dr. Esat Bey (Işık) tarafından İstanbul’da kurulan Millî Kongre Cemiyeti, bölgesel kurtuluş yerine tüm yurdu kapsayan bir mücadeleyi benimsemiş ve partiler üstü bir yapı sergilemiştir. Temel faaliyeti, işgal ve propaganda faaliyetlerine karşı basın ve yayın yoluyla hukuki mücadele yürütmektir.

Doğru Cevap: E

Soru 8

Sivas Kongresi sonrası, Sivaslı vatansever kadınların bir araya gelerek kurdukları yararlı cemiyet aşağıdakilerden hangisidir?

Anadolu Kadınları Müdafaa-i Vatan Cemiyeti

Müslüman Kadınlar Birliği

Vatansever Anadolu Kadınları Cemiyeti

Trakya Kadınları Cemiyeti

Türk Kadınlar Cemiyeti

Açıklama:

Sivas Kongresi sonrası, Sivaslı vatansever kadınların bir araya gelerek kurdukları yararlı cemiyet Anadolu Kadınları Müdafaa-i Vatan Cemiyeti’dir. Bu cemiyet, işgalleri protesto eden telgraflar çekerek ve orduya yardım toplayarak Millî Mücadele'ye manevi destek sağlamıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 9

Aşağıdaki cemiyetlerden hangisi Sivas Kongresi’nde teşekkül ettirilmiştir?

Kilikyalılar Cemiyeti

Trakya Paşaeli Cemiyeti

Reddi İlhak Cemiyeti

Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti

Millî Kongre Cemiyeti

Açıklama:

Sivas Kongresi'nin en önemli sonuçlarından biri, dağınık halde bulunan tüm bölgesel Müdafaa-i Hukuk cemiyetlerini tek bir çatı altında toplamaktı. Bu merkezi örgütlenme, Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti adıyla kurulmuş ve Millî Mücadele'nin siyasi birliğini sağlamıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 10

Doğu Anadolu’da Ermeni isteklerine karşı faaliyet gösteren cemiyet aşağıdakilerden hangisidir?

Trakya Paşaeli Cemiyeti

Millî Kongre Cemiyeti

Vilayat-ı Şarkiye Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti

Hareket-i Milliye Cemiyeti

Wilson Prensipleri Cemiyeti

Açıklama:

Doğu Anadolu’da, özellikle Vilayat-ı Sitte bölgesinde bağımsız bir Ermenistan kurulması iddialarına karşı faaliyet gösteren cemiyet Doğu Anadolu Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti'dir. Cemiyet, bölgenin demografik olarak çoğunlukla Müslümanlardan oluştuğunu kanıtlamayı ve göçü engelleyerek Ermeni isteklerine karşı durmayı amaçlamıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 11

Aşağıdakilerden hangisi millî varlığa düşman cemiyetlerden biri değildir?

Sulh ve Selameti Osmaniye Fırkası

Teali İslam Cemiyeti

Hürriyet ve İtilaf Fırkası

Wilson Prensipleri Cemiyeti

Kilikyalılar Cemiyeti

Açıklama:

Millî varlığa düşman cemiyetler, vatanın kurtuluşunu yabancı himayede gören veya saltanat/hilafete bağlı kalan gruplardır (Örn: İngiliz Muhipleri, Teali-i İslam). Trakya Paşaeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti ise Trakya'nın Yunanistan'a ilhakını engellemeyi amaçlayan, bölgesel kurtuluş hedefli yararlı bir cemiyettir.

Doğru Cevap: E

Soru 12

Aşağıdaki gazetelerden hangisi Millî Mücadele döneminde Erzurum’da çıkarılmaktaydı?

Sada-yı Millet

İstikbal

Albayrak

İrade-yi Milliye

Ahali

Açıklama:

Millî Mücadele döneminde Erzurum ve çevresinde, özellikle Doğu Anadolu Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti'nin görüşlerini yaymak ve Ermeni iddialarına karşı propaganda yapmak amacıyla çıkarılan gazete Albayrak'tır. Bu gazete, Erzurum Kongresi sürecinde de önemli bir rol oynamıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 13

Kurmuş oldukları silahlı çetelerle masum insanları katleden, Anadolu’nun çeşitli bölgelerinde isyanlar çıkaran, 1905’teki II. Abdulhamit’e yapılan suikast girişimi ve birçok siyasi cinayetlerde aktif rol aynayan Ermeni örgütü aşağıdakilerden hangisidir?

Mavri Mira

Ermeni Taşnak Komitesi

Kordos Cemiyeti

Etniki Eterya Cemiyeti

Asya-yı Suğra Cemiyeti

Açıklama:

Bahsedilen terör faaliyetleri, siyasi cinayetler ve isyanlar çıkarma eylemleri, Ermeni ihtilalci örgütleri olan Taşnak (Taşnaksutyun) ve Hınçak cemiyetlerine aittir. Bu örgütler, Doğu Anadolu'da bağımsız bir Ermenistan kurmak amacıyla şiddet kullanmışlar ve II. Abdülhamit'e suikast girişiminde aktif rol almışlardır.

Doğru Cevap: B

Soru 14

-Yaşadıkları bölgeden hiç bir surette göç etmemek.
-Halkı bilim, sanat, iktisat, din ve askerî alanda örgütlemek.
-Yapılacak herhangi bir saldırıya karşı silahlı savunma yapmak.
Anadolu'da başlayan işgallere karşı kurulan ve yukarıda programı anahatlarıyla verilen cemiyet aşağıdakilerden hangisidir?

Trakya Paşaeli

Trabzon Muhafaza-i Hukuk-ı Milliye

Vilayat-ı Şarkiye Müdafaa-i Hukuk

Millî Kongre

Kilikyalılar

Açıklama:

Verilen program, Doğu Anadolu Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti'nin temel stratejisini oluşturur. Özellikle göç etmeme maddesi, Mondros'un 24. maddesi ile bir Ermeni çoğunluğu yaratılmasını engellemeyi hedefler. Halkı örgütlemek ve silahlı savunma yapmak ise Ermeni çetelerinin saldırılarına karşı koymak amacıyla planlanmıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 15

Mondros Mütarekesi’nden hemen sonra Osmanlı topraklarını işgale başlayan ilk İtilaf Devleti aşağıdakilerden hangisidir?

İngiltere

Romanya

Yunanistan

Fransa

İtalya

Açıklama:

Mondros Mütarekesi'nden hemen sonra, mütareke hükümlerini fiilen ihlal ederek Osmanlı topraklarını işgale başlayan ilk İtilaf Devleti İngiltere'dir. İngilizler, 3 Kasım 1918’de, mütarekenin imzalanmasından kısa süre sonra, petrol açısından stratejik öneme sahip olan Musul'u işgal etmiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 16

Kendi bölgelerindeki Ermenilerin zararlı faaliyetlerini engellemek amacı ile kurulan millî cemiyetler aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?

Millî Kongre Cemiyeti-Karakol Cemiyeti

Trabzon Muhafaza-ı Hukuk Cemiyeti-Reddi İlhak Cemiyeti

Vilayat-ı Şarkiye Müdafaa-i Hukuk-ı Milliye Cemiyeti-Kilikyalılar Cemiyeti

Trakya Paşaeli Cemiyeti-Reddi İlhak Cemiyeti

Anadolu Kadınları Müdafa-i Vatan Cemiyeti-Müdafaa-i Milliye Cemiyeti

Açıklama:

Ermeni isteklerine ve zararlı faaliyetlerine karşı kurulan Millî Cemiyetler, bulundukları bölgenin Türklüğünü kanıtlama ve işgalleri engelleme amacı gütmüştür. Doğu Anadolu Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti (Doğu'da) ve Kilikyalılar Cemiyeti (Çukurova/Adana'da Fransız ve Ermeni işgaline karşı) bu amaçla kurulan en önemli cemiyetlerdir.

Doğru Cevap: C

Soru 17

Millî Mücadele döneminde faaliyet gösteren “Anadolu Kadınları Müdafaa-i Vatan” cemiyeti hangi ilimizde kurulmuştur?

İstanbul

Erzurum

İzmir

Sivas

Ankara

Açıklama:

Millî Mücadele döneminde kurulan Anadolu Kadınları Müdafaa-i Vatan Cemiyeti, Eylül 1919'da Sivas'ta kurulmuştur. Sivas Kongresi sırasında Mustafa Kemal'in talimatıyla kurulan bu cemiyet, işgalleri protesto eden uluslararası telgraflar çekerek kadınların Millî Mücadeledeki rolünü pekiştirmiştir.

Doğru Cevap: D

Soru 18

Batı Anadolu’daki, Yunan ilerleyişini durdurmak için faaliyet gösteren cemiyet aşağıdakilerden hangisidir?

Trakya Paşaeli Cemiyeti

Millî Kongre Cemiyeti

Vilayat-i Şarkiye Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti

Redd-i İlhak Cemiyeti

Cenub-i Garbî Kafkas Hükûmeti

Açıklama:

Batı Anadolu'da 15 Mayıs 1919'daki İzmir işgali sonrasında Yunan ilerleyişini durdurmak için kurulan en etkili cemiyet Redd-i İlhak (İşgali Red) Cemiyeti'dir. Bu cemiyet, Kuvâ-yı Milliye birliklerini örgütleyerek cephe gerisinde direnişi başlatmıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 19

Vilayat-ı Sitte’ye (Altı Vilayet) aşağıdaki şehirlerden hangisi dâhil değildir?

Elazığ

Trabzon

Erzurum

Sivas

Bitlis

Açıklama:

Vilayat-ı Sitte'ye (Altı Vilayet) dâhil olan iller Erzurum, Van, Bitlis, Diyarbakır, Elazığ (Harput) ve Sivas'tır. Trabzon, Karadeniz bölgesinde yer alır ve esas olarak Pontus Rum tehdidine karşı Trabzon Muhafaza-i Hukuk-ı Milliye Cemiyeti tarafından savunulmuştur; bu nedenle Vilayat-ı Sitte kapsamına dâhil değildir.

Doğru Cevap: B

Soru 20

Aşağıdakilerden hangisi Millî Mücadele Dönemi'nde kurulan yararlı cemiyetler arasında yer almaktadır?

Hürriyet ve İtilaf Fırkası

Pontus Rum Cemiyeti

Kilikyalılar Cemiyeti

Wilson Prensipleri Cemiyeti

Mavri Mira Cemiyeti

Açıklama:

Millî Mücadele Dönemi'nde kurulan yararlı cemiyetler (Müdafaa-i Hukuk grupları), işgallere karşı direnişi örgütlemiş ve bölgesel hakları savunmuştur. Bu cemiyetlerden biri olan Kilikyalılar Cemiyeti, Adana ve çevresindeki (Kilikya) Fransız ve Ermeni işgallerine karşı Kuvâ-yı Milliye hareketini destekleyerek bölgenin kurtuluşuna katkı sağlamıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 21

1890 yılında Tiflis'te Ruslar tarafından kurdurulan ................................'nin ikinci bir adı da Ermeni İhtilal Dernekleri Federasyonu'dur.
Cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

Kordos Komitesi

Hınçak Komitesi

Karakol Cemiyeti

Askerî Nigehban Cemiyeti

Taşnak Komitesi

Açıklama:

Cümlede bahsedilen, 1890 yılında Tiflis'te Ruslar tarafından kurdurulan ve ikinci adı Ermeni İhtilal Dernekleri Federasyonu olan cemiyet Taşnak Cemiyeti'dir (Taşnaksutyun). Bu örgüt, Osmanlı toprakları içinde bağımsız bir Ermenistan kurmayı amaçlamış ve Anadolu'da yoğun terör faaliyetlerinde bulunmuştur.

Doğru Cevap: E

Soru 22

Aşağıdaki yararlı-zararlı cemiyet eşleştirmelerinden hangisi doğrudur?

Vilayet-i Şarkiye Müdafaa-i Hukuk-ı Milliye Cemiyeti- Yararlı Cemiyet

Kodos Komitesi- Yararlı Cemiyet

Millî Kongre Cemiyeti- Zararlı Cemiyet

Muhipler Cemiyeti- Yararlı Cemiyet

İstanbul'da Müdafaa-i Milliye Teşkilatı- Zararlı Cemiyet

Açıklama:

Milli Mücadele döneminde kurulan cemiyetler, amaçlarına göre Yararlı (Milli) Cemiyetler ve Zararlı Cemiyetler olarak ikiye ayrılır. Doğru eşleştirme, cemiyetin ulusal bağımsızlığı destekleyip desteklemediğine bağlıdır. Örneğin, Kilikyalılar Cemiyeti veya Redd-i İlhak Cemiyeti yararlı cemiyetlerken; İngiliz Muhipleri Cemiyeti ya da Mavri Mira zararlı cemiyetlerdir. Yararlı cemiyetler, işgallere karşı direnişi organize etmiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 23

Vilayat-ı Şarkiye Müdafaa-i Hukuk-ı Milliye Cemiyeti'nin İstanbul Şubesi'nin Türkçe yayın organı aşağıdakilerden hangisidir?

İstikbal

Açıksöz

Hadisat

Emel

Tanin

Açıklama:

Vilayat-ı Şarkiye Müdafaa-i Hukuk-ı Milliye Cemiyeti, Doğu Anadolu'daki Türk haklarını ve bütünlüğünü savunmak amacıyla kurulmuş yararlı bir cemiyettir. Cemiyet, halkı bilinçlendirmek ve haklı davasını duyurmak için yayın organlarını kullanmıştır. İstanbul Şubesi'nin Türkçe yayın organı Albayerak (Albayrak) gazetesidir. Bu yayın, özellikle Ermeni iddialarına karşı hukuki ve siyasi bir duruş sergilemiştir.

Doğru Cevap: C

Soru 24

İngilizlerin bir an önce idareye el koymasını isteyen ve İngiliz himayesi projesini hazırlayan, millî güç ve güvenden yoksun cemiyet üyeleri, Türkiye’yi İngiltere mandası altına sokarak Halifeliği ve Osmanlı Saltanat'ını kurtarabileceklerine inanıyorlardı. Hürriyet ve İtilaf Fırkası ile tam bir iş birliği içerisinde olmuşlardır.
Bahsi geçen cemiyet aşağıdakilerden hangisidir?

Wilson Prensipleri Cemiyeti

İngiliz Muhipleri Cemiyeti

Alyans İsrailit Cemiyeti

Sulh ve Selamet-i Osmaniye Fırkası

Askerî Nigehban (Askeri Bekçi) Cemiyeti

Açıklama:

Metinde özellikleri verilen cemiyet İngiliz Muhipleri Cemiyeti'dir. Bu cemiyet, Milli Mücadele'ye karşı kurulmuş zararlı bir cemiyet olup, kurtuluşun ancak İngiliz mandası (himayesi) altına girmekle mümkün olacağına inanmıştır. Halifeliği ve Saltanatı İngiliz koruması altında sürdürmeyi hedeflemişlerdir ve Hürriyet ve İtilaf Fırkası ile iş birliği yapmışlardır.

Doğru Cevap: B

Soru 25

Aşağıdakilerden hangisi azınlıkların kurmuş olduğu cemiyetlerden biri değildir?

Pontus Rum Cemiyeti

Mavri Mira (Kara Gün) Cemiyeti

Taşnak (Hançer) Komitesi

Wilson Prensipleri Cemiyeti

Etniki Eterya (Millî Dernek) Cemiyeti

Açıklama:

Azınlıkların kurduğu cemiyetler, genellikle Mütareke döneminde Anadolu toprakları üzerinde bağımsız devletler kurmayı amaçlayan zararlı cemiyetlerdir (Örnek: Mavri Mira, Etnik-i Eterya, Hınçak, Taşnak). Azınlıkların kurmuş olduğu cemiyetlerden olmayanlar ise Türkler tarafından kurulan Yararlı Cemiyetler (Müdafaa-i Hukuk grupları) ya da Milli varlığa düşman zararlı cemiyetlerdir (İngiliz Muhipleri, Sulh ve Selamet-i Osmaniye). Şıklarda yer alan ve azınlık cemiyeti olmayan bir kuruluş, Milli Mücadele yanlısı Türk cemiyetlerinden biri olmalıdır (örneğin Trakya Paşaeli Cemiyeti).

Doğru Cevap: D

Ünite 9

Soru 1

Saray ve Babıali’nin listesine girmeyi başaran komutan aşağıdakilerden hangisidir?

Damat Ferit

Kâzım Karabekir

Ali Fuat

Mustafa Kemal

Mehmet Ali Bey

Açıklama:

I. Dünya Savaşı sırasında, özellikle Çanakkale ve Doğu cephelerinde elde ettiği başarılar sayesinde Mustafa Kemal Paşa, Saray ve Babıali'nin dikkatini çekmiş ve saygınlık kazanmıştır. Bu durum, onun savaş sonrasında dahi önemli görevlere atanmasının temelini oluşturmuştur.

Doğru Cevap: D

Soru 2

Mustafa Kemal, kendi düşüncelerini ortaya koymak ve kamuoyu oluşturmak için yakın arkadaşı Fethi Bey’le birlikte adını da kendi koyduğu aşağıdaki hangi gazeteyi çıkarmıştır?

Minber Gazetesi

Tanin Gazetesi

Ulus Gazetesi

Albayrak Gazetesi

İradeyi Milliye Gazetesi

Açıklama:

Mustafa Kemal Paşa, Mondros Mütarekesi'nden sonra İstanbul'da bulunduğu sırada (13 Kasım 1918 - 16 Mayıs 1919), işgaller karşısında İstanbul Hükümeti'nin pasif tutumuna tepki göstermek, kendi düşüncelerini yaymak ve ulusal direniş için kamuoyu oluşturmak amacıyla yakın arkadaşı Fethi Okyar ile birlikte Minber Gazetesi'ni çıkarmıştır. Gazetenin adı da bizzat Mustafa Kemal tarafından verilmiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 3

Bağdat’ı savunmak için 15 Temmuz 1917’de oluşturulan komutanlığın adı aşağıdakilerden hangisidir?

Kafkas Ordular Komutanlığı

Yıldırım Ordular Grubu Komutanlığı

IX. Ordu Kıtaat-ı Müfettişliği

XX. Kolordu Komutanlığı

XV. Kolordu Komutanlığı

Açıklama:

I. Dünya Savaşı sırasında 1917 yazında, İngiliz ilerleyişini durdurmak ve özellikle Suriye-Filistin cephesini takviye etmek amacıyla Alman komutan General Falkenhayn liderliğinde Yıldırım Ordular Grubu Komutanlığı kurulmuştur. Her ne kadar Bağdat 1917 Mart'ında düşmüş olsa da, bu komutanlığın kurulma amacı cepheyi stabilize etmek ve Musul-Bağdat yönündeki genel stratejik savunmayı güçlendirmekti.

Doğru Cevap: B

Soru 4

Aşağıdaki şehirlerden hangisi Yıldırım Ordular Komutanlığı'nın karargâhıdır?

İzmir

Samsun

Adana

İstanbul

Trabzon

Açıklama:

Yıldırım Ordular Grubu Komutanlığı, kurulduğu andan itibaren cephenin durumuna göre farklı merkezler kullanmıştır (Halep, Der'a). Ancak, Mondros Mütarekesi imzalandığı sırada ve Mustafa Kemal Paşa'nın bu görevi yürüttüğü son dönemde, Komutanlık Karargâhı Adana'da bulunuyordu.

Doğru Cevap: C

Soru 5

Hâlide Edip, Yunus Nadi, Ahmet Emin, Velid Ebuzziya, Celal Nuri, Necmettin Sadak gibi devrin önemli aydınlarının kurduğu cemiyet aşağıdakilerden hangisidir?

İngiliz Muhipleri Cemiyeti

Kürt Teali Cemiyeti

Kilikyalılar Cemiyeti

Pontus Rum Cemiyeti

Wilson Prensipleri Cemiyeti

Açıklama:

Mondros sonrası işgallerin yarattığı umutsuzluk ortamında, adı geçen aydınların bir kısmı, Osmanlı Devleti'nin kendi başına bağımsızlığını koruyamayacağı düşüncesiyle, ABD Başkanı Wilson'ın ilkelerinden faydalanarak Amerikan mandası altına girmeyi bir kurtuluş yolu olarak görmüştür. Bu düşünceyi savunanlar Wilson Prensipleri Cemiyeti'ni kurmuştur.

Doğru Cevap: E

Soru 6

Aşağıdakilerden hangisi Mustafa Kemal Paşa’nın IX. Ordu Kıtaat-ı Müfettişliğine atanmasının sebeplerinden biri değildir?

Mustafa Kemal Paşa’nın, Padişah Vahidettin’in fahri yaverliğini yapmış olması sebebiyle, padişahın ona olan güveni

Vatanperver devlet adamlarının tavsiye ve yardımları

İngiliz protestosu karşısında telaşlanan saray ve Babıali’nin, onu bu meseleyi halledebilecek iradede görmeleri

İttihat ve Terakki Fırkası’na mensub olması

Mustafa Kemal Paşa’nın şahsi hırsları ve ileri görüşlülüğü

Açıklama:

Mustafa Kemal'in IX. Ordu Kıtaat-ı Müfettişliği'ne atanmasının resmi nedenleri arasında bölgede asayişi sağlamak, halklar arası çatışmaları önlemek, silah ve cephaneyi toplamak ve mütareke hükümlerine uyulmasını sağlamak bulunmaktaydı. Ancak, bu göreve atanmasının sebebi kesinlikle ulusal kurtuluş hareketini başlatmak değildi; bu, Mustafa Kemal'in görevi kendi lehlerine çevirmesiyle gerçekleşen gayri resmi bir amaçtı.

Doğru Cevap: D

Soru 7

Aşağıdakilerden hangisi IX. Ordu Kıtaat-ı Müfettişi Mustafa Kemal Paşa’nın göreviyle ilgili değildir?

Bölgede asayişin temini

Mütareke gereğince silahların toplatılması

Gayriresmî olduğu söylenen şuraların lağvedilmesi

Çetelerin lağvedilmesi

Mondros Mütarekesi’nin uygulanması

Açıklama:

Mustafa Kemal Paşa’nın IX. Ordu Kıtaat-ı Müfettişi olarak resmi görevi, bölgedeki asayişi temin etmek, mütareke hükümlerine uyulmasını sağlamak ve elde kalan silahları toplamak gibi maddelerle sınırlıydı. Ancak, hükümetin bağımsızlığını ilan etmek veya ulusal bir meclis toplamak gibi siyasi kararlar almak, onun yetkileri arasında kesinlikle yer almıyordu.

Doğru Cevap: E

Soru 8

Ünlü tarihçi G. Jaeschke’nin diplomasi şaheseri olarark değerlendirdiği talimatname aşağıdakilerden hangisidir?

Sivas Komutanlar Talimanamesi

IX. Ordu Kıtaat-ı Müfettişliği Talimatnamesi

Havza Talimatnamesi

Misak-ı Millî Talimatnamesi

TBMM Talimatnamesi

Açıklama:

Alman asıllı ünlü tarihçi Gotthard Jaeschke, Mustafa Kemal Paşa’ya IX. Ordu Kıtaat-ı Müfettişliği görevini veren ve yetkilerini belirleyen talimatnameyi, Mustafa Kemal’e geniş hareket alanı tanıdığı ve ulusal mücadeleyi başlatmasında kritik bir rol oynadığı için "diplomasi şaheseri" olarak nitelendirmiştir. Bu talimatname, görünüşte İstanbul Hükümeti'nin kontrolünü temsil etse de, Mustafa Kemal'in Anadolu'da otorite kurmasına zemin hazırlamıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 9

F. (Falke) ordusu olarak bilinen Osmanlı ordusu aşağıdakilerden hangisidir?

IX. Kolordu Komutanlığı

XX. Kolordu Komutanlığı

Yıldırım Ordular Grubu Komutanlığı

Garp Cephesi Grup Komutanlığı

Kafkas İslam Ordusu Komutanlığı

Açıklama:

Yıldırım Ordular Grubu Komutanlığı, kuruluş aşamasında ilk komutanı olan Alman General Erich von Falkenhayn'a atfen gayri resmi olarak "Falke Ordusu" veya "F. Ordusu" adıyla anılırdı.

Doğru Cevap: C

Soru 10

Mondros Mütarekesi imzalandığında Mustafa Kemal Paşa hangi sıfatı taşımaktaydı?

Yıldırım Ordular Komutanlığı

Kafkas Ordular Komutanlığı

Trakya Ordular Komutanlığı

IX. Ordu Kıtaat-ı Müfettişliği

XX. Kolordu Komutanlığı

Açıklama:

30 Ekim 1918'de Mondros Mütarekesi imzalandığında Mustafa Kemal Paşa, Suriye cephesinde kritik bir görevde bulunmakta olup, Yıldırım Ordular Grubu Komutanı sıfatını taşımaktaydı. Bu sıfatla, Mütareke sonrasında ordusunun terhis işlemlerini yürütmek zorunda kalmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 11

Mustafa Kemal Paşa’nın 13 Kasım 1918’de İstanbul’a geldikten sonra arkadaşlarıyla birlikte işgallere karşı İstanbul’da çıkardığı gazete aşağıdakilerden hangisidir?

Minber

İrade-i Milliye

Hâkimiyet-i Milliye

Albayrak

Tercüman-ı Hakikat

Açıklama:

Mustafa Kemal, 13 Kasım 1918’de İstanbul’a döndükten sonra, işgallere karşı halkı bilinçlendirmek ve kendi siyasi görüşlerini duyurmak amacıyla Fethi Okyar ile birlikte Minber Gazetesi'ni kurmuştur. Bu gazete, onun işgal altındaki İstanbul'da kullandığı önemli bir kamuoyu oluşturma aracı olmuştur.

Doğru Cevap: A

Soru 12

Mustafa Kemal Paşa’nın Millî Mücadele’nin ilk yıllarında aşağıdakilerden hangisini amaçladığı söylenemez?

İşgallere karşı direnmeyi

Millî Mücadele’yi başlatmayı

Saltanatı kaldırıp Cumhuriyeti ilan etmeyi

Halkı işgallere karşı bilinçlendirmeyi

Protesto mitingleri ve kongreler düzenlemeyi

Açıklama:

Milli Mücadele'nin temel amacı, tam bağımsızlık ve ulusal egemenliği gerçekleştirmekti. Mustafa Kemal Paşa, hiçbir zaman Batılı bir devletin himayesi veya mandası altına girmeyi amaçlamamıştır; aksine, bu fikirlere karşı çıkmıştır. Dolayısıyla, manda ve himayeyi kabul etmek, onun amaçladığı bir durum olamaz.

Doğru Cevap: B

Soru 13

Aşağıdakilerden hangisi Mustafa Kemal Paşa’nın IX. Ordu Kıtaat-ı Müfettişliğine atanmasının sebeplerinden biri değildir?

Mustafa Kemal Paşa’nın, Padişah Vahidettin’in fahrî yaverliğini yapmış olması sebebiyle padişahın ona olan güveni

Vatanperver devlet adamlarının tavsiye ve yardımları

İngiliz protestosu karşısında telaşlanan saray ve Babıali’nin, onu bu meseleyi halledebilecek iradede görmeleri

İttihat ve Terakki Fırkasına mensup olması

Mustafa Kemal Paşa’nın şahsi hırsları ve ileri görüşlülüğü

Açıklama:

Bu atamanın resmi sebepleri, Karadeniz Bölgesi'nde asayişi sağlamak, Türk ve Rum çatışmalarını engellemek ve Mondros Hükümlerine uyarak silahları toplamaktı. Mustafa Kemal'in bu göreve atanması, İstanbul Hükümeti tarafından, kesinlikle Anadolu'da ulusal bir kongre toplamak amacını taşımıyordu.

Doğru Cevap: D

Soru 14

Aşağıdaki isimlerden hangisi Amerikan mandası taraftarı değildir?

Halide Edip

Kâzım Karabekir

Celal Nuri

Yunus Nadi

Ahmet Emin

Açıklama:

Mondros sonrası dönemde Hâlide Edip, Ahmet Emin ve benzeri aydınlar Amerikan mandasını savunurken, Mustafa Kemal Paşa, Milli Mücadele'nin başından itibaren tam bağımsızlık fikrini savunmuş ve manda/himaye fikrine kesinlikle karşı çıkmıştır. Bu karşıtlık, özellikle Erzurum ve Sivas kongrelerinde açıkça dile getirilmiştir.

Doğru Cevap: B

Soru 15

Yıldırım Orduları Grup Komutanlığı ve VII. Ordu’nun faaliyetlerinin sona erdirilmesi üzerine Mustafa Kemal, 13 Kasım 1918’de Harbiye Nezareti emrine verildiğinden dolayı İstanbul’a dönmüştür.
Mustafa Kemal’in İstanbul’da kalmayı tercih etmeyerek Anadolu’ya geçmek istemesinin sebebi aşağıdakilerden hangisidir?

İngilizlerin Osmanlı Mebuslar Meclisi’ni dağıtması

Anadolu’da Padişah'a karşı ayaklanmaların başlaması

İstanbul Hükûmeti'nin teslimiyetçi tutumu

Mustafa Kemal’in askerlik görevine son verilmesi

İstanbul Hükûmeti'nin Sevr Antlaşması’nı imzalaması

Açıklama:

13 Kasım 1918’de İstanbul’a dönen Mustafa Kemal Paşa, başkentin işgal altında olması, İtilaf Devletleri'nin baskısı ve İstanbul Hükümeti'nin işgallere karşı pasif ve teslimiyetçi tutumu nedeniyle kurtuluşun ancak Anadolu'da örgütlenecek ulusal bir direnişle mümkün olacağına inanmıştır. Bu inanç, onun Anadolu'ya geçme kararının temel nedenidir.

Doğru Cevap: C

Soru 16

Aşağıdakilerden hangisi IX. Ordu Kıtaat-ı Müfettişi Mustafa Kemal Paşa’nın göreviyle ilgili değildir?

Bölgede asayişin temini

Mütareke gereğince silahların toplatılması

Gayriresmî olduğu söylenen şuraların lağvedilmesi

Çetelerin lağvedilmesi

Mondros Mütarekesi’nin uygulanması

Açıklama:

Mustafa Kemal Paşa'nın resmi görevi, mütareke hükümlerini uygulamak, isyanları bastırmak ve orduları denetlemekti. Yurt sathında ulusal cemiyetleri kurmak veya bunları tek bir çatı altında toplamak gibi faaliyetler, onun resmi talimatnamesinde yer alan ve İstanbul Hükümeti tarafından beklenen görevler değildi; bu, tamamen onun şahsi girişimi ve milli mücadele stratejisinin bir parçasıydı.

Doğru Cevap: E

Soru 17

Ünlü tarihçi G. Jaeschke’nin diplomasi şaheseri olarark değerlendirdiği talimatname aşağıdakilerden hangisidir?

Sivas Komutanlar Talimanamesi

Ordu Kıtaat-ı Müfettişliği Talimatnamesi

Havza Talimatnamesi

Misak-ı Millî Talimatnamesi

TBMM Talimatnamesi

Açıklama:

Gotthard Jaeschke, Mustafa Kemal Paşa'ya IX. Ordu Kıtaat-ı Müfettişliği yetkisini veren talimatnameyi, Mustafa Kemal'in bu geniş yetkileri kullanarak Anadolu'daki milli mücadeleyi örgütlemesine olanak sağladığı için "diplomasi şaheseri" olarak adlandırmıştır. Bu talimat, Harbiye Nazırı tarafından imzalanmış ve MK'ya çok geniş bir bölgede komuta ve denetleme yetkisi vermiştir.

Doğru Cevap: B

Soru 18

-Bölgede asayişin temini
-Mütareke gereğince silahların toplatılması
-Gayriresmî olduğu söylenen şuraların lağvedilmesi
Yukarıdaki yargılar Mustafa Kemal Paşa’nın hangi sıfatıyla ilgilidir?

Yıldırım Orduları Komutanlığı

Erzurum Mebusluğu

IX. Ordu Kıtaat-ı Müfettişliği

Sivas Kongresi Reisliği

TBMM Reisliği

Açıklama:

Verilen görev tanımları (asayişin temini, silahların toplatılması, milliyetçi cemiyetlerin/şuraların lağvedilmesi) doğrudan İstanbul Hükümeti tarafından Mustafa Kemal Paşa'ya IX. Ordu Kıtaat-ı Müfettişi olarak verilmiş olan resmi talimatlardır. Mustafa Kemal bu sıfatla Samsun'a çıkmış, ancak bu yetkileri milli mücadele lehine kullanmıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 19

Mondros Mütarekesi imzalandığında Mustafa Kemal Paşa hangi sıfatı taşımaktaydı?

Yıldırım Ordular Komutanı

Kafkas Ordular Komutanı

Trakya Ordular Komutanı

IX. Ordu Kıtaatı Müfettişi

XX. Kolordu Komutanı

Açıklama:

30 Ekim 1918'de Mondros Mütarekesi imzalandığı sırada Mustafa Kemal Paşa, hala aktif görevde olup, Suriye Cephesi'nde bulunan Yıldırım Ordular Grubu Komutanı olarak görev yapmaktaydı.

Doğru Cevap: A

Soru 20

Mustafa Kemal'in, Mondros Mütarekesi'nin ardından düşüncelerini ortaya koymak ve kamuoyu oluşturmak için çıkarttığı gazete aşağıdakilerden hangisidir?

Akbaba

Minber

Tuna

Peyâm-ı Sabah

Alemdar

Açıklama:

Mondros Mütarekesi sonrasında (13 Kasım 1918'de İstanbul'a geldikten sonra), Mustafa Kemal Paşa, ülkenin işgaline karşı duruşunu ve milli direniş fikrini yaymak amacıyla Fethi Okyar ile birlikte Minber Gazetesi'ni çıkarmıştır. Bu yayın organı, İstanbul'da geçirdiği altı aylık dönemde önemli bir propaganda aracı olmuştur.

Doğru Cevap: B

Soru 21

-Mustafa Kemal'in İttihat ve Terakki mensubu olmaması
-Mustafa Kemal'in, Padişah Vahidettin'in fahri yaverliğini yapmış olması
-Mustafa Kemal'in, İstanbul'a geldikten sonra girişmiş olduğu birtakım siyasi ve fikrî mücadelenin etkili olması
Yukarıdaki öncüller dikkate alındığında, Mustafa Kemal Paşa aşağıdaki görevlerden hangisine atanmıştır?

Yıldırım Orduları Grubu Komutanı

Erzurum Kongresi Başkanı

19. Tümen Komutanı

IX. Ordu Kıtaat-ı Müfettişi

Harbiye Nazırı

Açıklama:

Yukarıda verilen nedenler, Padişah Vahideddin ve İstanbul Hükümeti'nin Mustafa Kemal'e olan güveninin ve onun ittihatçı olmamasının bir sonucudur. Karadeniz Bölgesi'ndeki (özellikle Rum ve Türk çatışmaları nedeniyle) karışıklıkları sona erdirmek ve ordunun terhis işlemlerini denetlemek amacıyla Mustafa Kemal Paşa, geniş yetkilerle IX. Ordu Kıtaat Müfettişi görevine atanmıştır. Bu görev, Anadolu'ya geçişi için hukuki bir zemin sağlamış ve Milli Mücadele'nin başlangıcı için kritik öneme sahip olmuştur.

Doğru Cevap: D

Soru 22

Aşağıdakilerden hangisi İngiliz Muhipler Cemiyeti'nin kurucu veya üyelerinden biri değildir?

Damat Ferit

Ali Kemal

Said Molla

Rahip Frew

Halide Edip Adıvar

Açıklama:

İngiliz Muhipler Cemiyeti (İngiliz Dostları Derneği), Mondros Mütarekesi sonrası kurulan, ülkenin kurtuluşunun İngiliz himayesine girmekle mümkün olacağına inanan, milli mücadele karşıtı bir cemiyettir. Bu cemiyetin kurucuları ve üyeleri arasında Sait Molla, Damat Ferit Paşa ve bazı saray mensupları yer alıyordu. Cemiyetin temel amacı, Türk ulusal direnişini engellemekti. Soru, üye olmayanı sorduğuna göre, şıklar arasında yer alan ve Kuvâ-yi Milliye hareketini destekleyen veya ulusal örgütlenme içinde yer alan bir lider (örneğin Rauf Orbay, Kâzım Karabekir) bu cemiyetin üyesi değildir.

Doğru Cevap: E

Soru 23

Mustafa Kemal Paşa, Mütarekeden sonra İstanbul’a dönünce kendi düşüncelerini ortaya koymak ve kamuoyu oluşturmak için yakın arkadaşı Fethi Bey’le birlikte aşağıdaki gazetelerden hangisini çıkarmıştır?

Vatan

Minber

Türkçe İstanbul

Vakit

Tasvir-i Efkâr

Açıklama:

Mustafa Kemal Paşa, Mondros Mütarekesi'nden sonra İstanbul’a geldiğinde (Kasım 1918), işgal kuvvetlerinin baskısı ve hükümetin politikaları karşısında ulusal bağımsızlık düşüncesini yaymak amacıyla mücadele etmiştir. Bu amaçla, yakın arkadaşı Ali Fethi Bey (Okyar) ile birlikte Minber adlı bir gazete çıkarmıştır. Bu gazete, onun Anadolu'ya geçişinden önceki dönemde, siyasi ve fikri görüşlerini kamuoyuna duyurduğu ana yayın organı olmuştur.

Doğru Cevap: B

Soru 24

Aşağıdakilerden hangisi Mustafa Kemal Paşa'ya verilen IX. Ordu Kıtaat Müfettişliği Talimatnamesi'nin kapsadığı yerlerden biri değildir?

Trabzon

Erzurum

Sivas

Van

Mersin

Açıklama:

Mustafa Kemal Paşa'ya verilen IX. Ordu Kıtaat Müfettişliği görevi, Doğu Karadeniz ve Doğu Anadolu bölgelerindeki asayişi sağlamak ve ordunun terhisini denetlemek amacıyla sınırlandırılmıştır. Talimatname'nin kapsadığı temel iller arasında Samsun, Trabzon, Erzurum ve Sivas gibi doğu ve kuzeydoğu vilayetleri bulunmaktaydı. Bu kapsama girmeyen bir bölge, Müfettişliğin doğrudan idari veya askeri yetki alanının dışındadır. Örneğin, Ege Bölgesi'ndeki İzmir veya İç Anadolu'daki Konya gibi iller bu talimatnamenin kapsadığı yerlerden değildir, çünkü görev doğudaki sorunlara odaklanmıştır.

Doğru Cevap: E

Ünite 10

Soru 1

Türk tarihi açısından orijinallik taşıyan ve millî direniş ilkelerini bir protokol hâlinde ilk kez hazırlayan belge aşağıdakilerden hangisidir?

Sivas Kongresi

Amasya Tamimi

Erzurum Kongresi

Misak-ı Millî Kararları

Havza Tamimi

Açıklama:

Türk tarihi açısından orijinallik taşıyan ve millî direnişin hem gerekçesini hem de yöntemini bir protokol hâlinde ilk kez hazırlayan belge Amasya Genelgesi'dir (22 Haziran 1919). Bu genelge, vatanın bütünlüğü tehlikedeyken milletin bağımsızlığını milletin azim ve kararının kurtaracağını belirterek, millî mücadele ilkelerini resmileştirmiştir.

Doğru Cevap: B

Soru 2

Aşağıdakilerden hangisi Amasya Tamimi’nin maddelerinden biri değildir?

Milletin istiklalini yine milletin azim ve kararı kurtaracaktır.

Vatanın bütünlüğü, milletin bağımsızlığı tehlikededir.

Millî Mücadele’nin ilk genelgesidir.

Doğu vilayetleri adına 10 Temmuz’da Erzurum’da bir kongre toplanacaktır.

Anadolu’nun her bakımdan güvenli yeri olan Sivas’ta millî bir kongrenin toplanması mecburidir.

Açıklama:

Amasya Genelgesi'nin temel maddeleri; vatanın bütünlüğü ve milletin bağımsızlığının tehlikede olması (Gerekçe), İstanbul Hükümeti'nin acizliği, bağımsızlığı milletin azim ve kararının kurtaracağı (Amaç/Yöntem) ve Sivas'ta millî bir kongre toplanması kararıdır. Maddelerden olmayan bir ifade, genellikle ulusal egemenliğin kurulması sonrasına ait kararlar (örneğin saltanatın kaldırılması) veya bölgesel konular (örneğin Erzurum Kongresi'ndeki gibi kesin sınır kararları) olabilir.

Doğru Cevap: C

Soru 3

Kinross’un “Bağımsızlık Bildirisi”, Cebesoy’un “Mukaddes İttifak” dediği olay aşağıdakilerden hangisidir?

Havza Genelgesi

Amasya Tamimi

Sivas Kongresi

Erzurum Kongresi

Misak-ı Millî

Açıklama:

Kinross’un “Bağımsızlık Bildirisi” (Declaration of Independence) ve Ali Fuat Cebesoy’un “Mukaddes İttifak” olarak nitelendirdiği belge Amasya Genelgesi'dir (22 Haziran 1919). Bu genelge, Millî Mücadele'nin programını belirleyerek ulusal egemenliğe dayalı yönetime geçişin ilk işaretini vermesi açısından büyük önem taşır.

Doğru Cevap: B

Soru 4

Aşağıdakilerden hangisi Havza Genelgesi’nin önemli yönlerinden biri değildir?

Ferdi bilinçten millî bilince ulaşılması amaçlanmıştır.

Mustafa Kemal Paşa bu genelge ile yetkilerinin dışına çıkmış, bu sebeple de İstanbul’a geri çağrılması gündeme gelmiştir.

İzmir’in işgalinin bütün ülkede protesto edilmesi ve mitingler esnasında Hristiyan halka karşı saldırıdan sakınılması istenmiştir.

Ordu birliklerine askerin terhis, silahların teslim edilmesi bildirilmiştir.

Müdafaa programının birincisidir.

Açıklama:

Havza Genelgesi (28 Mayıs 1919), işgallere karşı protesto mitingleri düzenlenmesini ve millî bilincin uyandırılmasını sağlayan ilk önemli belgedir. Ancak, bu genelge ulusal direnişin programını belirlemekle birlikte, henüz ulusal egemenliği hedefleyen (temsil heyeti kurmak veya İstanbul Hükümeti'ni tanımamak gibi) kararlar içermez; bu kararlar Amasya Genelgesi ile alınmıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 5

Eski Teşkilât-ı Mahsusacı ve Hukuk-ı Beşer (İnsan Hakları) Gazetesi sahibi Hasan Tahsin (Osman Recep Nevres)’in vurularak şehit edildiği olay aşağıdakilerden hangisidir?

İzmir’in işgali

Millî mücadele

Bağımsızlık bildirisi

Samsun’a çıkış

Konya isyanları

Açıklama:

Hakkında bilgi verilen kişi, 15 Mayıs 1919'da İzmir'in İşgali sırasında Yunan askerlerine karşı ilk kurşunu sıkan ve bu eylem sırasında şehit düşen vatansever Hasan Tahsin (Osman Recep Nevres)'dir. Bu olay, Anadolu'da millî direnişin fiili olarak başladığının sembolü olmuştur.

Doğru Cevap: A

Soru 6

Mustafa Kemal Paşa Havza Beyannamesi’nde kamuoyunu haksız işgallere karşı bilinçlendirmek ve gösterilen tepkileri canlı tutmak amacıyla hangi yönteme başvurulmasını istemiştir?

Siyasi parti kurulması

Mitingler düzenlenmesi

Kooperatifleşme

Mevcut durumu kabullenme

İstanbul hükûmeti ile iş birliği

Açıklama:

Mustafa Kemal Paşa, Havza Genelgesi’nde (28 Mayıs 1919), kamuoyunu bilinçlendirmek ve tepkileri canlı tutmak amacıyla haksız işgallere karşı protesto mitingleri düzenlenmesini ve işgalleri protesto eden telgraflar çekilmesini istemiştir. Bu, ulusal bilincin uyandırılmasına yönelik ilk kitlesel çağrıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 7

Amasya Genelgesi’nin hazırlanma sürecine aşağıdaki isimlerden hangisi katılmamıştır?

Rauf Bey

Mustafa Kemal Paşa

Ali Fuat Paşa

Kâzım Karabekir Paşa

Nurettin Paşa

Açıklama:

Amasya Genelgesi’nin hazırlanma sürecinde Mustafa Kemal Paşa, Rauf Orbay, Ali Fuat Cebesoy ve Refet Bele yer almış; Kazım Karabekir Paşa ve Cemal Paşa ise telgrafla onay vermiştir. Bu önemli isimler dışında kalan bir kişi (örneğin İsmet İnönü) bu süreçte bizzat bulunmamış veya onay vermemiştir.

Doğru Cevap: E

Soru 8

Amasya Genelgesi'nde "Milletin bağımsızlığını yine milletin azmi ve kararı kurtaracaktır." maddesinin yer alması, aşağıdakilerden hangisinin değişeceğinin bir işaretidir?

Mebuslar Meclisindeki üyelerin

Ülkedeki egemenlik anlayışının

İstanbul Hükûmeti'nin

Merkezden yönetimin

Başka milletlerle yapılan antlaşmaların

Açıklama:

Amasya Genelgesi'ndeki "Milletin bağımsızlığını yine milletin azmi ve kararı kurtaracaktır" maddesi, kurtuluş mücadelesinin yöntemini açıklamakla kalmaz, aynı zamanda yönetimde yetkinin İstanbul Hükümeti'nden (saltanat) alınarak ulusa (millî egemenlik) devredileceğinin ilk işaretini vermiştir. Bu, yönetim biçiminin (saltanatın) değişeceğinin bir göstergesidir.

Doğru Cevap: B

Soru 9

Mustafa Kemal Paşa, 19 Mayıs 1919 günü Samsun’a çıktığında hangi resmî görevi taşımaktaydı?

Yıldırım Ordular Komutanlığı

Kafkas Ordular Komutanlığı

IX. Ordu Kıtaat-ı Müfettişliği

Trakya Ordular Komutanlığı

XX. Kolordu Komutanlığı

Açıklama:

Mustafa Kemal Paşa, 19 Mayıs 1919 günü Samsun’a çıktığında resmî olarak 9. Ordu Kıtaları Müfettişi (daha sonra 3. Ordu) görevini taşımaktaydı. Bu geniş yetkili görev, Paşa'ya Anadolu'da serbestçe dolaşma ve askerî birliklerle iletişim kurma imkanı sağlayarak, Millî Mücadele'yi örgütlemesi için yasal bir zemin oluşturmuştur.

Doğru Cevap: C

Soru 10

Amasya Genelgesi, Türk ulusuna ulusal egemenliğine kavuşması yolunda bir çağrı idi.
Bu çağrının gerekçesi aşağıdakilerden hangisidir?

Vatanın bütünlüğünün ve ulusun geleceğinin tehlikede olması

İstanbul hükûmetinin görevini yapmaktan çekinmesi

Ulusun bağımsızlığını yine ulusun azim ve kararının kurtaracağı

Ulusal bir kongrenin kısa sürede Sivas’ta toplanmasına karar verilmesi

Her olasılığa karşı durumun ulusal bir sır hâlinde tutulması

Açıklama:

Amasya Genelgesi'nin çağrısının temel gerekçesi, genelgenin başında belirtilen iki durumdur: Birincisi, vatanın bütünlüğü ve milletin bağımsızlığının tehlikede olması; ikincisi, İstanbul Hükümeti'nin görev ve sorumluluğunu yerine getirememesi ve bu durumun milleti yok saymasıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 11

Amasya Genelgesi’nde yer alan “milletin geleceğini yine milletin azim ve kararı kurtaracaktır” kararı, aşağıdaki ilkelerden hangisiyle ilgili değildir?

Milliyetçilikle

Devletçilikle

Millî egemenlikle

Millî birlikle

Bağımsızlıkla

Açıklama:

“Milletin geleceğini yine milletin azim ve kararı kurtaracaktır” ifadesi, doğrudan Ulusal Egemenlik, Millî İrade ve ileride kurulacak Cumhuriyetçilik ilkesiyle ilişkilidir. Bu madde, yönetim biçimindeki değişime odaklandığından, genellikle Tam Bağımsızlık (dış politikaya ve ekonomiye odaklanan ilke) ile doğrudan ilgili değildir, zira Tam Bağımsızlık ilkesi Amasya'da daha çok vatanın kurtarılması bağlamında dolaylı olarak ele alınır.

Doğru Cevap: B

Soru 12

Aşağıdakilerden hangisinde ilk kez millî direniş ilkeleri bir protokol halinde hazırlanmıştır?

Havza Genelgesi

Misak-ı İktisadi Genelgesi

Amasya Tamimi

TBMM Genelgesi

Komutanlar Genelgesi

Açıklama:

Millî direniş ilkeleri, yani mücadelenin gerekçesi, amacı ve yöntemi, Türk tarihinde ilk kez resmî bir protokol halinde Amasya Genelgesi'nde (Amasya Tamimi) hazırlanmıştır. Bu belge, Millî Mücadele'nin ana hatlarını ortaya koymuştur.

Doğru Cevap: C

Soru 13

İşgaller özellikle İzmirli Rumlarca büyük coşkuyla karşılandı. İzmir’in işgaline fiilî tepkiyi ise eski Teşkilât-ı Mahsusacı ve Hukuk-ı Beşer (İnsan Hakları) gazetesi sahibi ilk kurşunu sıkarak gösterdi ancak vurularak şehit edildi.
Hakkında bilgi verilen kişi aşağıdakilerden hangisidir?

Hasan Tahsin

Yörük Ali Efe

Çerkes Ethem

Deli Halit Paşa

Kılıç Ali

Açıklama:

İzmir'in 15 Mayıs 1919'daki işgaline karşı fiilî tepkiyi göstererek ilk kurşunu sıkan ve şehit edilen kişi Hasan Tahsin'dir (Osman Recep Nevres). Bu olay, Batı Anadolu'da Kuvâ-yı Milliye ruhunu ateşlemiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 14

Aşağıdakilerden hangisi 1919’da Mustafa Kemal Paşa’nın Erzurum’a ilk yolculuğunun güzergâhı doğru verilmiştir?

Samsun-Havza- Trabzon- Sivas- Erzurum

Samsun-Havza-Tokat-Sivas-Erzincan- Erzurum

Samsun-Trabzon-Gümüşhane-Bayburt-Erzurum

Samsun-Ordu-Giresun-Trabzon-Gümüşhane-Erzurum

Samsun-Ordu-Giresun-Trabzon-Rize-Artvin Erzurum

Açıklama:

Mustafa Kemal Paşa'nın 1919'daki Anadolu'daki millî mücadeleyi örgütleme amaçlı ilk yolculuk güzergâhı sırasıyla Samsun'a çıkış, ardından Havza (Genelge), Amasya (Genelge) ve daha sonra Erzurum (Kongre) olmuştur. Bu, Paşa'nın görevinden istifa etmeden önceki son resmi faaliyetlerini yürüttüğü güzergâhtır.

Doğru Cevap: B

Soru 15

Aşağıdakilerden hangisi hem Millî Mücadele’nin nedenlerini ve programını hem de başladığını gösteren bir belgedir?

Havza Tamimi

Erzurum Kongresi

Amasya Tamimi

Sivas Kongresi

Misak-ı Millî Kararları

Açıklama:

Millî Mücadele'nin hem nedenlerini (gerekçesini) ve programını (kongre kararları, milli irade) içeren hem de resmen başladığını gösteren en kapsamlı belge Amasya Genelgesi'dir. Bu genelge, Millî Mücadele'nin artık bireysel değil, ulusal bir hareket olarak programlanmış olduğunu göstermiştir.

Doğru Cevap: C

Soru 16

Aşağıdakilerden hangisinde Millî Mücadele’nin nedenleri, programı ve yöntemi tespit edilmiştir?

Havza Tamimi

Erzurum Kongresi

Amasya Tamimi

Sivas Kongresi

Misak-ı Millî Kararları

Açıklama:

Millî Mücadele'nin nedenleri ('Vatanın bütünlüğü tehlikededir'), programı (ulusal kongreler) ve yöntemi ('Milletin azim ve kararı') ilk defa bir bütün halinde Amasya Genelgesi'nde (Amasya Tamimi) tespit edilmiştir.

Doğru Cevap: C

Soru 17

I. Doğu vilayetleri adına 10 Temmuz'da Erzurum'da bir kongre toplanacaktır.
II. Milletin istiklalini yine milletin azim ve kararı kurtaracaktır.
III. Vatanın bütünlüğü milletin bağımsızlığı tehlikededir.
Bazı maddeleri verilen genelge aşağıdakilerden hangisidir?

Amasya Tamimi

Erzurum Genelgesi

Havza Genelgesi

Sivas Genelgesi

TBMM Genelgesi

Açıklama:

Verilen maddelerden II. (Milletin azmi ve kararı) ve III. (Vatanın bütünlüğü tehlikededir) maddeleri, Millî Mücadele'nin gerekçe ve yöntemini belirleyen ve doğrudan Amasya Genelgesi'ne ait olan temel ifadelerdir. Bu ifadeler, genelgenin kimliğini belirler.

Doğru Cevap: A

Soru 18

Havza Genelgesi ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Millî Mücadele’nin ilk genelgesidir.

Ferdî bilinçten millî bilince ulaşılması amaçlanmıştır.

Millî Mücadele’nin bir anlamda plan ve programı yapılmıştır.

Ordu birliklerine askerin terhis, silahların teslim edilmemesi bildirilmiştir.

Mustafa Kemal Paşa bu genelge ile yetkilerinin dışına çıkmıştır.

Açıklama:

Havza Genelgesi (28 Mayıs 1919) ile işgallere karşı protestolar istenmiş ve millî bilinç uyandırılmaya çalışılmıştır. Ancak Havza Genelgesi, henüz İstanbul Hükümeti'nin yok sayılması veya temsil heyeti kurulması gibi ulusal egemenliğe yönelik açık siyasi kararlar içermemektedir. Bu tür kararlar daha sonra Amasya Genelgesi'nde yer almıştır.

Doğru Cevap: C

Ünite 11

Soru 1

“Manda ve himaye kabul edilemez.” hükmü aşağıdakilerden hangisinde yer almıştır?

Sivas Kongresi

Erzurum Kongresi

Havza Genelgesi

Amasya Tamimi

Misak-ı Millî Kararları

Açıklama:

Bu hüküm, Millî Mücadele'nin temel ilkelerinden biridir ve Türkiye'nin gelecekteki devlet yapısının tam bağımsızlık üzerine kurulacağını gösterir. Manda ve himaye fikrinin ilk olarak kesin bir dille reddedildiği önemli belge Erzurum Kongresi kararlarıdır. Bu karar, daha sonra Sivas Kongresi'nde tüm yurdu kapsayacak şekilde ulusal bir ilke haline getirilmiştir.

Doğru Cevap: B

Soru 2

Aşağıdakilerden hangisi İstiklal Savaşı’nın doğuda ilk teşkilatlanmasını başlatan ve 10 Mart 1919’da Erzurum’da şubesi açılan Vilayat-ı Şarkiye Müdafaa-i Hukuk-ı Milliye Cemiyeti’nin şube başkanıdır?

Raif Dinç

Cevat Dursunoğlu

Kâzım Yurdalan

Kâzım Karabekir

Mustafa Kemal Paşa

Açıklama:

Vilayat-ı Şarkiye Müdafaa-i Hukuk-ı Milliye Cemiyeti, Doğu Anadolu'nun Ermeni ve Pontus tehditlerine karşı savunulması amacıyla kurulmuş bir cemiyettir. Bu cemiyet, Erzurum Kongresi'nin toplanmasında büyük rol oynamıştır. Erzurum şubesinin başkanı olan ve kongre çalışmalarında etkin rol üstlenen kişi, kongreye başkanlık edenler arasında yer alan Hoca Raif Efendi'dir.

Doğru Cevap: A

Soru 3

Doğu Anadolu ve Karadeniz Bölgesi adına karar alma ve alınan kararları uygulama yetkisi verilen Heyet-i Temsiliye kaç kişiden oluşmaktadır?

Açıklama:

Heyet-i Temsiliye (Temsil Heyeti), Millî Mücadele'nin yürütme organı olarak ilk kez Erzurum Kongresi'nde kurulmuştur. Erzurum Kongresi'nde alınan kararlarla bu heyet, Doğu Anadolu ve Karadeniz Bölgesi'ni temsil etmek üzere 9 kişiden oluşacak şekilde oluşturulmuştur. Daha sonra Sivas Kongresi'nde bu sayı artırılmış ve yetkisi tüm vatanı kapsayacak şekilde genişletilmiştir.

Doğru Cevap: C

Soru 4

Aşağıdaki tarihlerden hangisi Erzurum Kongresi'nin açılış tarihidir?

10 Mart 1919

29 Mayıs 1919

3 Temmuz 1919

23 Temmuz 1919

26 Ağustos 1919

Açıklama:

Erzurum Kongresi, Doğu illerini Ermeni tehdidi ve işgallerden koruma amacıyla toplanmış, ancak aldığı ulusal kararlarla Millî Mücadele'nin dönüm noktalarından biri olmuştur. Kongrenin açılış tarihi 23 Temmuz 1919'dur.

Doğru Cevap: D

Soru 5

Yerel endişeler taşımasına rağmen yaptığı faaliyetler sonucu halkı, Yunan işgallerine karşı direnmeye davet eden kongre aşağıdakilerden hangisidir?

Balıkesir Kongreleri

Nazilli Kongresi

Trakya Kongreleri

Alaşehir Kongresi

Trabzon Kongreleri

Açıklama:

Batı Anadolu'daki kongreler, özellikle 15 Mayıs 1919'da İzmir'in Yunanlar tarafından işgal edilmesi üzerine hız kazanmıştır. Bu kongreler (örneğin Balıkesir, Alaşehir), başlangıçta yerel endişeler taşısa da (Yunan işgalini durdurmak), halkı Kuva-yı Milliye etrafında toplayarak direnişe çağırmış ve Batı Cephesi'nin temelini atmıştır. Bu tanıma uyan önemli bir kongre Balıkesir Kongresi'dir.

Doğru Cevap: A

Soru 6

Aşağıdakilerden hangisi Erzurum Kongresi’nin önem ve özelliklerinden biri değildir?

Toplanma şekli bölgesel olmasına rağmen aldığı kararlar bütün ülkeye şamildir ve millîdir.

Millî egemenliğe dayalı yeni bir devletin kurulacağının işaretleri verilmiştir.

Kongreyle ilk defa millî sınırlardan bahsedilmiştir.

İlk defa azınlıklara ayrıcalık verilemeyeceği ifade edilmiştir.

Meclis-i Mebusan’ın Sivas’ta toplanması gerektiği ifade edilmiştir.

Açıklama:

Erzurum Kongresi, toplanış amacı itibarıyla bölgesel olsa da, aldığı kararlar itibarıyla ulusal nitelik taşır. Kongrenin önemli özelliklerinden biri, 'Kuva-yı Milliye'yi amil ve İrade-i Milliyeyi hâkim kılmak' ilkesiyle ulusal egemenlikten ilk kez bahsetmesi ve Heyet-i Temsiliye'yi kurmasıdır. Erzurum Kongresi'nin özelliği olmayan bir madde, genellikle İstanbul Hükümeti'nin tamamen yok sayılması veya TBMM'nin kurulması gibi daha ileri aşamalara ait kararlardır.

Doğru Cevap: E

Soru 7

Aşağıdakilerden hangisi Millî Mücadele sürecine destek vermek için Anadolu’da yapılan kongrelerden biri değildir?

Sivas Kongresi

Pozantı Kongresi

Alaşehir kongresi

Saltanat Şurası

Erzurum Kongresi

Açıklama:

Millî Mücadele sürecine destek veren ve Anadolu halkının örgütlenmesini sağlayan başlıca kongreler Erzurum, Sivas, Balıkesir, Alaşehir, Pozantı, Afyon gibi yurt sathında toplanan yerel veya ulusal nitelikli toplantılardır. Bu seçenekler arasında yer almayan ve Millî Mücadele'ye destek vermeyen bir organizasyon, genellikle itilaf devletlerinin düzenlediği konferanslar (örneğin Paris Konferansı) ya da İstanbul Hükümeti'nin toplantılarıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 8

Aşağıdakilerden hangisi Mustafa Kemal’in, Erzurum Kongresi esnasında 9. Ordu Müfettişliği’nden alınmasına gösterdiği tepkidir?

Bu göreve tekrar alınması için padişaha istekte bulunmuştur.

Türk Milleti'nin azim ve cesaretine güvenerek askerlik görevinden tümüyle istifa etmiştir.

Osmanlı Devleti’ne aynı göreve devam etme azim ve kararlılığında olduğunu belirtmiştir.

Bunun üzerine Türk Milleti ona "gazilik" unvanı vermiştir.

İstanbul’a geri dönmüştür.

Açıklama:

Mustafa Kemal Paşa, Erzurum Kongresi öncesinde, İstanbul Hükümeti'nin kendisini görevden alma girişimlerine karşılık olarak, 7/8 Temmuz 1919 gecesi 9. Ordu Müfettişliği görevinden istifa ettiğini açıklamıştır. Bu tepki, onun askerlikten ayrılıp 'sine-i millete dönmek' (milletin sinesine, yani halkın arasına geri dönmek) kararıdır. Bu durum, onun artık halkın gücüyle sivil bir lider olarak mücadeleyi sürdüreceğini göstermiştir.

Doğru Cevap: B

Soru 9

Aşağıdakilerden hangisi Kars ve civarında kurulan demokratik bir cumhuriyettir?

Trakya Paşaeli Cemiyeti

Millî Kongre Cemiyeti

Vilayet-i Şarkiye Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti

Hareket-i Milliye Cemiyeti

Cenub-i Garbi Kafkas Hükûmeti

Açıklama:

Kars ve çevresi (Elviye-i Selase: Kars, Ardahan, Batum), Mondros Ateşkesi sonrasında bölgeyi Ermeni ve Gürcü tehditlerinden korumak amacıyla teşkilatlanmıştır. Burada kurulan ve yerel halkın desteğiyle demokratik bir cumhuriyet yapısını benimseyen siyasi oluşum Cenub-ı Garbî Kafkas Hükûmet-i Muvakkatesi'dir (Güneybatı Kafkas Geçici Hükümeti).

Doğru Cevap: E

Soru 10

Aşağıdakilerden hangisi Millî Mücadele döneminde tüm halkın maddi ve manevi gücünü birleştirerek oluşturduğu millî birlik ve beraberlik ruhunun sembolünü ifade eder?

Kuva-yı Milliye

İttihat ve Terakki

Heyet-i Temsiliye

İrade-i Seniyye

Kuva-yi İnzibatiye

Açıklama:

Millî Mücadele döneminde tüm halkın işgallere karşı tek bir vücut halinde direniş göstermesi ve vatanı kurtarma idealinde birleşmesi, Millî Birlik ve Beraberlik Ruhunu ifade eder. Bu ruhun en somut ve askeri sembolü ise ilk başta gönüllü direniş birlikleri olan Kuva-yı Milliye'dir; ancak bu ruhun genel adı Millî Mücadele Ruhu'dur.

Doğru Cevap: A

Soru 11

Erzurum Kongresi toplanış açısından yerel, aldığı kararlar açısından ulusal bir kongredir.
Bu bilgiler ışığında Erzurum Kongresi’nde alınan aşağıdaki kararlardan hangisinin kongreye ulusal bir nitelik kazandırdığı söylenemez?

Manda ve himaye kabul edilemez.

Millî iradeyi hâkim kılmak esastır.

Millî sınırlar içerisinde vatan bir bütündür, bölünemez.

Meclis-i Mebusan toplanmalıdır.

Bölgeden hiç bir şekilde göç edilmemelidir.

Açıklama:

Erzurum Kongresi'nin 'Manda ve himaye kabul edilemez' veya 'Kuva-yı Milliye'yi amil kılmak esastır' gibi kararları ulusal nitelik taşır. Kongreye ulusal nitelik kazandırmayan, aksine toplanma amacına uygun olarak bölgesel kalan kararlar, genellikle Doğu Anadolu'daki Ermeni ve Pontus tehdidine karşı özel tedbirler alınması veya Heyet-i Temsiliye'nin yetkisinin başlangıçta sadece Doğu illeriyle sınırlandırılması gibi hükümlerdir. Bu tür bölgesel savunma kararları ulusal nitelik kazandırmaz.

Doğru Cevap: E

Soru 12

Aşağıdakilerden hangisi Batı Anadolu’da gerçekleştirilen kongrelerden biridir?

Ardahan Kongresi

Oltu Şura Hükûmeti Kongresi

Nazilli Kongresi

Trakya kongreleri

Sivas Kongresi

Açıklama:

Batı Anadolu'da, özellikle İzmir'in işgalinden sonra Yunan ilerleyişini durdurmak amacıyla Kuva-yı Milliye'nin kurulmasını ve halkın direnişini organize etmeyi amaçlayan kongreler yapılmıştır. Bu kongrelerin en önemlileri Balıkesir ve Alaşehir Kongreleri'dir. Bu kongreler, Millî Mücadele'nin Batı Cephesi'ndeki hazırlıklarını oluşturmuştur.

Doğru Cevap: C

Soru 13

Batı Anadolu’da kurulan direnme örgütlerine genel olarak ne ad verilmiştir?

İttihat ve Terakki Cemiyeti

Felah-ı Vatan

Adem-i Merkeziyet Cemiyeti

Redd-i İlhak Cemiyeti

Tealî-i İslam Cemiyeti

Açıklama:

Batı Anadolu'da, Yunan işgaline karşı organize edilmeye çalışılan, düzensiz ve gönüllü silahlı halk birliklerine genel olarak Kuva-yı Milliye (Millî Kuvvetler) adı verilmiştir. Bu birlikler, düzenli ordu kurulana kadar bölge savunmasında kritik rol oynamıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 14

Aşağıdakilerden hangisi, Erzurum Kongresi’nin kararlarından biri değildir?

Doğu Anadolu illerindeki direniş hareketlerinin yönlendirilmesi

Milis güçler yerine ulusal ordu kurulması

Mandacılığın reddedilmesi

Vatanın bölünmez bir bütün olduğu

Azınlıklara, siyasi ve sosyal dengeyi bozacak ayrıcalıkların verilmesine karşı çıkılması

Açıklama:

Erzurum Kongresi kararları, Doğu illerinin korunması (bölgesel amaç) ve ulusal egemenlik ile bağımsızlık (ulusal amaç) ilkelerini içerir. Kongrenin kararları arasında, TBMM'nin açılması veya hükümetin tamamen lağvedilmesi gibi Sivas Kongresi ya da TBMM dönemine ait kararlar bulunmaz. Erzurum'da amaç, geçici bir hükümet kurma gerekliliğini vurgulamaktır (Heyet-i Temsiliye).

Doğru Cevap: B

Soru 15

Aşağıdakilerden hangisi Batı Anadolu’da yapılan kongrelerden biridir?

Ardahan Kongresi

Pozantı Kongresi

Alaşehir Kongresi

Antalya Kongresi

İzmit Kongresi

Açıklama:

Batı Anadolu'da Yunan ilerleyişine karşı örgütlenme amacıyla toplanan kongrelerden biri de Alaşehir Kongresi'dir. 1919 Ağustos'unda toplanan Alaşehir Kongresi, Balıkesir Kongresi'nin kararlarını pekiştirmiş ve Batı Cephesi'nde Kuva-yı Milliye'nin askeri düzenini sağlamaya çalışmıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 16

Anadolu’nun işgallerden kurtarılması için Batı Anadolu vilayetlerinde gerçekleştirilen kongrelerde aşağıdakilerden hangisi amaçlanmamıştır?

Batı Anadolu’daki işgaller karşısında alınacak tedbirler konuşulmuştur.

Bölgesel amaçlar etrafında kararlar alınmıştır.

Kuva-yı Miliye örgütlerinin kurulması hızlandırılmıştır.

Yapılan çalışmalar Batı Cephesi’nin kurulmasına ortam hazırlanmıştır.

Bağımsız bir Ermeni Devleti’nin kurulması engellenmek istenmiştir.

Açıklama:

Batı Anadolu kongrelerinin temel amacı Yunan işgaline karşı direnişi örgütlemek ve Kuva-yı Milliye'yi güçlendirmekti. Bu kongreler yerel savunma ve askeri direniş odaklıdır. Bu kongrelerde ulusal bir hükümet kurmak ya da tüm ülkenin geleceğini belirlemek gibi, Sivas Kongresi ve TBMM'nin yetki alanına giren hedefler amaçlanmamıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 17

Batı Anadolu’da, Yunan ilerleyişini durdurmak amacıyla silahlı birlikler kurmak suretiyle faaliyet gösteren cemiyet aşağıdakilerden hangisidir?

Trakya Paşaeli Cemiyeti

Millî Kongre Cemiyeti

Vilayet-i Şarkiye Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti

Hareket-i Milliye Cemiyeti

Cenubi Garbi Kafkas Hükûmeti

Açıklama:

Batı Anadolu'da, özellikle İzmir'in işgalinden sonra ortaya çıkan ve Yunan ilerleyişini durdurmayı, bölgenin Türk kalmasını sağlamayı amaçlayan en aktif cemiyet Redd-i İlhak Cemiyeti'dir (İlhakı Reddetme Cemiyeti). Bu cemiyet, Balıkesir ve Alaşehir Kongrelerinin toplanmasında etkili olmuş ve silahlı birliklerin (Kuva-yı Milliye) kurulmasında öncülük etmiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 18

Heyet-i Temsiliye’nin oluşumu ilk kez hangi kongrenin sonucunda teşekkül etmiştir?

Sivas Kongresi

Erzurum Kongresi

Balıkesir Kongresi

Alaşehir Kongresi

Amasya Görüşmeleri

Açıklama:

Millî Mücadele'nin ilk yürütme organı olan Heyet-i Temsiliye (Temsil Heyeti), hükümet gibi hareket ederek ulusal direnişi yönetme görevini üstlenmiştir. Bu heyetin oluşumu ilk kez Erzurum Kongresi (9 kişilik) kararları sonucunda gerçekleştirilmiştir. Sivas Kongresi'nde ise bu heyet ulusallaştırılmış ve genişletilmiştir.

Doğru Cevap: B

Soru 19

Aşağıdakilerden hangisi Elviye-i Selase Bölgesi’nde kurulmuş siyasi bir oluşumdur?

Cenub-i Garbi Kafkas Hükûmeti

TBMM’nin açılması

Batı Trakya Türk Devleti

Pontus Rum Devleti

Vatan Cephesi

Açıklama:

Elviye-i Selase (Kars, Ardahan ve Batum) bölgesinde, 1918 sonunda kurulan ve Türk halkının haklarını savunmak, Ermeni ve Gürcü ilerleyişini önlemek amacıyla teşkilatlanan siyasi yapı, Cenub-ı Garbî Kafkas Hükûmet-i Muvakkatesi'dir. Bu oluşum, yerel bir cumhuriyet denemesi olarak tarihe geçmiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 20

“Kuva-yı Milliye’yi amil ve irade-i milliyeyi hâkim kılmak esastır.” hükmü ilk olarak aşağıdakilerden hangisinde yer almıştır?

Amasya Genelgesi

Misak-ı Millî Kararları

Erzurum Kongresi

Havza Genelgesi

Sivas Kongresi

Açıklama:

Bu hüküm, Millî Mücadele'nin hem askeri gücünü (Kuva-yı Milliye'yi amil) hem de siyasi felsefesini (irade-i milliyeyi hâkim kılmak - ulusal egemenlik) belirleyen temel prensiptir. Bu ilke, ilk kez toplanış açısından yerel olmasına rağmen aldığı kararlar açısından ulusal nitelik taşıyan Erzurum Kongresi'nin kararları arasında yer almıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 21

Aşağıdakilerden hangisi Batı Anadolu’da yapılan kongrelerden biridir?

Ardahan Kongresi

Pozantı Kongresi

Alaşehir Kongresi

Antalya Kongresi

İzmit Kongresi

Açıklama:

Batı Anadolu'da yapılan kongreler, özellikle İzmir'in işgalinden sonra bölgedeki Yunan ilerleyişine karşı direnişi örgütlemek amacıyla toplanmıştır. Önemli Batı Anadolu kongreleri arasında Balıkesir Kongresi, Alaşehir Kongresi ve Nazilli Kongresi sayılabilir. Bu kongreler kuva-yi millîye birliklerinin kurulması ve askerî kararlar alınmasında etkili olmuştur.

Doğru Cevap: C

Soru 22

Millî Mücadele Dönemi'nde Türklerin işgallere karşı kurduğu ilk millî teşkilat aşağıdakilerden hangisidir?

Oltu Şûra Hükûmeti

Batı Trakya Türk Cumhuriyeti

Ankara Hükûmeti

Teşkilat-ı Mahsusa

Kars Millî İslam Şûrası

Açıklama:

Millî Mücadele döneminde Türklerin işgallere karşı kurduğu ilk organize millî teşkilatlardan biri (genellikle siyasi nitelikli ilk teşkilat olarak kabul edilen) Kars İslam Şurası'dır (daha sonra Kars Millî İslam Şurası). Bu teşkilat, 1918 yılı sonlarında, Mondros Ateşkesi’nden sonra Doğu Anadolu’da Ermeni ve Gürcü işgal tehditlerine karşı bölge halkının haklarını korumak ve bağımsızlık talebinde bulunmak amacıyla kurulmuştur.

Doğru Cevap: E

Soru 23

"Manda ve himaye kabul edilemez." ve "Millî sınırlar içinde vatan bir bütündür, ayrılamaz." gibi önemli kararlar .................... alınmıştır.
Cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

Sivas Kongresi'nde

Amasya Genelgesi'nde

Havza Genelgesi'nde

Erzurum Kongresi'nde

Yıldırım Orduları Grup Komutanlığı Beyannamesi'nde

Açıklama:

"Manda ve himaye kabul edilemez" ilkesi, millî egemenliğe dayalı tam bağımsızlık hedefinin en açık ifadesidir ve bu ilke, ilk kez Erzurum Kongresi'nde reddedilmekle birlikte, kesin ve tartışmasız bir şekilde Sivas Kongresi'nde reddedilmiştir.
Ayrıca, "Millî sınırlar içinde vatan bir bütündür, ayrılamaz" kararı da Sivas Kongresi'nde alınan temel kararlardandır. Bu kararlar, ulusal direnişin Temsil Heyeti çatısı altında birleşmesini sağlamıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 24

Doğu Karadeniz Bölgesi’nin sözde Pontus Devleti’ne veya Büyük Ermenistan’a katılması fikrine karşı bölge insanının haklarını savunmak ve Osmanlı Devleti’ne bağlı kalarak yaşamak arzusunu teşkilatlı bir şekilde sürdürmek amacıyla kurulan cemiyet aşağıdakilerden hangisidir?

Redd-i İlhak Cemiyeti

Trabzon Muhafaza-i Hukuk-ı Milliye Cemiyeti

İzmir Müdafaa-i Hukuk-ı Osmaniye Cemiyeti

Müdafaa-ı Hukuk Cemiyeti

Teceddüt Fırkası

Açıklama:

Doğu Karadeniz Bölgesi’nin tarihsel haklarını savunmak ve sözde Pontus Devleti veya Büyük Ermenistan hayallerine karşı çıkmak amacıyla kurulan cemiyet Trabzon Muhafaza-i Hukuk-ı Millîye Cemiyeti’dir. Bu cemiyet, Millî Mücadele’yi destekleyen ve bölge halkının haklarını korumayı amaçlayan Millî (Yararlı) Cemiyetler sınıfına girer.

Doğru Cevap: B

Soru 25

Aşağıdakilerden hangisi Elviye-i Selâse olarak adlandırılan bölgede gerçekleştirilen kongrelerden biri değildir?

I. Kars Kongresi

II. Kars Kongresi

I. Ardahan Kongresi

Alaşehir Kongresi

II. Ardahan Kongresi

Açıklama:

Elviye-i Selâse, Kars, Ardahan ve Batum olmak üzere Üç Sancak anlamına gelmektedir. Bu bölgede Ermeni ve Gürcü saldırılarına karşı toplanan önemli kongreler Kars Kongresi, Oltu Kongresi ve Ardahan Kongresi'dir. Balıkesir Kongresi ise Batı Anadolu'da Yunan işgaline karşı toplanmış olup, Elviye-i Selâse bölgesinde gerçekleştirilen kongrelerden biri değildir.

Doğru Cevap: D

Ünite 12

Soru 1

“Askerin siyasetle uğraşmaması” temennisiyle başlayan 21 Ekim 1919’da yapılan ve daha çok Salih Paşa’nın isteklerini kapsayan protokol aşağıdakilerden hangisidir?

Birinci protokol

İkinci protokol

Üçüncü protokol

Dördüncü protokol

Beşinci protokol

Açıklama:

20-22 Ekim 1919 tarihlerinde Mustafa Kemal Paşa liderliğindeki Heyet-i Temsiliye ile İstanbul Hükûmeti adına Bahriye Nazırı Salih Paşa arasında Amasya'da gerçekleşen bu görüşmelerin sonunda, Meclis-i Mebusan'ın hemen toplanması da dahil olmak üzere çeşitli konular karara bağlanmıştır. Bu görüşmelerin protokolleri, İstanbul Hükûmeti'nin Heyet-i Temsiliye'yi ve Millî Mücadele hareketini resmen tanıdığının ilk göstergesi olması açısından önemlidir. Soruda geçen 'Askerin siyasetle uğraşmaması' temennisi de protokol maddeleri arasında yer almaktadır.

Doğru Cevap: A

Soru 2

Aşağıdakilerden hangisi Sivas Kongresi’nin sonuçlarından biri değildir?

Millî Mücadele’nin gerçekleştirilmesi için gerekli olan bölgesel millî teşkilatların birleştirilmesi sağlanmıştır.

Millî irade fikri öne çıkarılmıştır.

Türk milletinin bağımsızlığı ve ülkenin bütünlüğü yolunda kararlı olunduğu, İstanbul hükûmetine ve bütün dünya kamuoyuna duyurulmuştur.

Mustafa Kemal Paşa, bütün ülkeye emir verebilme selahiyetine kavuşmuştur.

İstanbul’a karşı kazanılmış üçüncü siyasal zaferdir.

Açıklama:

Sivas Kongresi (4-11 Eylül 1919), Millî Mücadele'nin ulusal çapta teşkilatlanmasını sağlayan en önemli olaydır. Kongrenin temel sonuçları: 1) Manda ve Himayenin kesin olarak reddedilmesi, 2) Anadolu ve Rumeli'deki tüm milli cemiyetlerin Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti adı altında birleştirilmesi, 3) Erzurum'da kurulan Heyet-i Temsiliye'nin yetkilerinin bütün vatanı temsil edecek şekilde genişletilmesi ve 4) Hükümetle ilişki kurmak ve halkı bilgilendirmek için İrade-i Milliye gazetesinin çıkarılmasıdır. Soruda 'değildir' ifadesi geçtiği için, sonuçlardan farklı, genellikle Son Osmanlı Mebusan Meclisi'nde alınan Misak-ı Millî kararları gibi daha sonraki bir olayı içeren şık doğru kabul edilmelidir. (Seçenekler olmadığı için genel sonuçlar listelenmiştir.)

Doğru Cevap: E

Soru 3

Meclis-i Mebusan’ın yeniden açılması aşağıdakilerden hangisinde kararlaştırılmıştır?

Amasya Görüşmeleri

Sivas Kongresi

Erzurum Kongresi

Ali Galip Olayı

Oltu Şura Hükûmeti Kongreleri

Açıklama:

Meclis-i Mebusan'ın yeniden açılması, milli iradenin tecellisi açısından Heyet-i Temsiliye'nin en önemli talebiydi. Bu karar, Heyet-i Temsiliye (Mustafa Kemal Paşa) ile İstanbul Hükûmeti temsilcisi Salih Paşa arasında 20-22 Ekim 1919'da gerçekleşen Amasya Görüşmeleri'nde (Protokolleri) resmen kararlaştırılmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 4

"Erzurum Kongresi’nde oluşturulan Heyet-i Temsiliye Doğu Anadolu’yu temsil eder." ifadesi aşağıdaki kongrelerden hangisinde "Heyet-i Temsiliye bütün vatanı temsil eder." ifadesiyle değiştirilmiştir?

Alaşehir Kongresi

Sivas Kongresi

Balıkesir Kongreleri

Nazilli Kongresi

Trakya Kongreleri

Açıklama:

Erzurum Kongresi (Temmuz 1919) sadece Doğu Anadolu'yu ilgilendiren kararlar almış ve Heyet-i Temsiliye'yi sadece Doğu Anadolu'yu temsil etmek üzere oluşturmuştur. Bu temsil yetkisi, hemen ardından toplanan Sivas Kongresi'nde (Eylül 1919) alınan kararla genişletilmiş ve 'Heyet-i Temsiliye bütün vatanı temsil eder' şeklini alarak ulusal bir nitelik kazanmıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 5

Aşağıdakilerden hangisi Sivas Kongresi'nin açılış konuşmasını yapan kişidir?

Mustafa Kemal

Rauf (Orbay) Bey

Raif Efendi

Dr. Refik (Saydam)

Cevat Abbas

Açıklama:

4 Eylül 1919 tarihinde toplanan Sivas Kongresi'ne başkanlık eden ve açılış konuşmasını yapan kişi, aynı zamanda Heyet-i Temsiliye'nin başkanı olan Mustafa Kemal Paşa'dır. Kongre, onun liderliğinde Millî Mücadele'yi merkezi bir yapıya kavuşturmuştur.

Doğru Cevap: A

Soru 6

Aşağıdakilerin hangisinde millî güçlerin birleştirilmesine karar verilmiştir?

Erzurum Kongresi

Sivas Kongresi

Amasya Genelgesi

Amasya Görüşmesi

Son Osmanlı Mebuslar Meclisi

Açıklama:

Anadolu'daki dağınık durumda olan tüm milli cemiyetler ve direniş güçleri, Millî Mücadele'yi tek elden yürütmek, merkeziyetçiliği sağlamak ve hareketin gücünü artırmak amacıyla Sivas Kongresi'nde (4-11 Eylül 1919) Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti çatısı altında birleştirilmiştir.

Doğru Cevap: B

Soru 7

Manda ve himaye meselesinin önce Erzurum Kongresi’nde sonra da Sivas Kongresi’nde reddedilmesinin temel sebebi aşağıdakilerden hangisidir?

Meşrutiyet yönetimi

Misak-ı Millî

Kanun-ı Esasi

Mecelle

Millî egemenlik ve bağımsızlık

Açıklama:

Manda ve himayenin hem Erzurum hem de Sivas Kongreleri'nde kararlılıkla reddedilmesinin temel sebebi, Millî Mücadele'nin temel amacı olan tam bağımsızlık ilkesidir. Manda ve himaye, şeklen farklı görünse de, özünde bağımsızlığa aykırı yeni bir sömürgecilik yöntemi olarak kabul edilmiştir. Sivas Kongresi'nde bu ret, kesin ve nihai bir karar olarak kabul edilmiştir.

Doğru Cevap: E

Soru 8

Aşağıdakilerden hangisi Heyet-i Temsiliye’nin Sivas Kongresi’nde yürütme yetkisini kullandığına kanıt olarak gösterilebilir?

Yurttaki millî cemiyetlerin birleştirilmesi

Meclis-i Mebusan’ın toplanmasına karar verilmesi

Mustafa Kemal Paşa’nın kongre başkanlığına seçilmesi

Ali Fuat Paşa’nın Batı Cephesi Komutanlığına atanması

Millî sınırlardan bahsedilmesi

Açıklama:

Heyet-i Temsiliye'nin bir hükümet gibi hareket ederek yürütme (icraat) yetkisini kullandığına dair en somut kanıt, Ali Fuat Paşa'yı Batı Cephesi Komutanlığına atamasıdır. Bu, yasama veya yargı faaliyeti değil, doğrudan devlet işleyişi içinde askeri bir atama yapma yetkisidir.

Doğru Cevap: D

Soru 9

I. Erzurum Kongresi
II. Sivas Kongresi
III. Son Osmanlı Meclis-i Mebusanı
Manda ve himaye konusu yukarıdakilerden hangisi ya da hangilerinde tartışılmıştır?

Yalnız I

Yalnız II

Yalnız III

I ve II

I, II ve III

Açıklama:

Manda ve himaye konusu, ülkenin tam bağımsızlığına (istiklal-i tamme) ters düştüğü için I. Erzurum Kongresi'nde ilk kez gündeme gelmiş ve reddedilmiştir. Daha sonra Sivas Kongresi'nde bazı delegelerin ABD mandası talebini dile getirmesi üzerine II. Sivas Kongresi'nde bu konu tekrar tartışılmış ve kesin olarak reddedilmiştir. Son Osmanlı Meclis-i Mebusanı'nda ise ana konu Misak-ı Millî kararları olup, manda tartışması yer almamıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 10

Anadolu ve Rumeli'de bulunan müdafaa-i hukuk cemiyetleri aşağıdaki kongrelerden hangisinde Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti çatısı altında birleştirilmiştir?

Erzurum Kongresi

Sivas Kongresi

Edirne Kongresi

Balıkesir kongreleri

Nazilli Kongresi

Açıklama:

Anadolu ve Rumeli'deki tüm milli cemiyetlerin merkeziyetçi bir yapı oluşturmak üzere tek bir isim altında toplanması (Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti) 4-11 Eylül 1919 tarihlerinde toplanan Sivas Kongresi'nde alınan en önemli örgütsel karardır.

Doğru Cevap: B

Soru 11

Aşağıdakilerden hangisi Sivas’ta Mustafa Kemal Paşa’nın desteği ile çıkarılan Millî Mücadele taraftarı olan gazetedir?

İrade-i Milliye

Tanin

Cumhuriyet

Peyam-ı Sabah

Albayrak

Açıklama:

Sivas Kongresi sırasında ve sonrasında Heyet-i Temsiliye'nin sözcülüğünü yapmak, alınan kararları ve Millî Mücadele'nin hedeflerini halka duyurmak amacıyla Mustafa Kemal Paşa'nın desteğiyle çıkarılan gazete İrade-i Milliye'dir. Bu gazete Millî Mücadele'nin resmi yayın organı görevini üstlenmiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 12

Aşağıdakilerden hangisi Sivas Kongresi kararlarının halka duyurulması için yapılan çalışmalardan biridir?

Cemiyetlerin birleştirilmesi

Temsil Heyeti’nin ulusal hâle getirilmesi

İrade-i Milliye gazetesinin çıkarılması

Ali Fuat Paşa’nın Batı Cephesi Komutanlığına atanması

Mandacılık fikrinin reddedilmesi

Açıklama:

Sivas Kongresi'nde alınan kararların ve Millî Mücadele hareketinin propagandasını yapmak ve halkı doğru bilgilendirmek amacıyla İrade-i Milliye adında bir gazete çıkarılması kararlaştırılmış ve yayın hayatına başlamıştır. Bu gazete, halkla iletişim kurmak için yapılan en önemli çalışmalardan biridir.

Doğru Cevap: C

Soru 13

Ali Fuat Paşa’nın Batı Cephesi Komutanlığına atanması hangi kongre sürecinde gerçekleşmiştir?

Nazilli Kongresi

Erzurum Kongresi

Trakya Kongreleri

Sivas Kongresi

Oltu Şura Hükûmeti Kongreleri

Açıklama:

Ali Fuat Paşa'nın Batı Cephesi Komutanlığına atanması kararı, Heyet-i Temsiliye tarafından Sivas Kongresi sırasında veya hemen sonrasında alınmıştır. Bu atama, Heyet-i Temsiliye'nin bir hükümet gibi yürütme yetkisini kullandığının ve Millî Mücadele'nin cephe yönetimini üstlendiğinin kanıtıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 14

“Temsilciler Kurulu, Doğu Anadolu’nun bütününü temsil eder.” kararı, aşağıdakilerin hangisinde, “Temsilciler Kurulu yurdun bütününü temsil eder.” şeklinde yeniden düzenlenmiştir?

İlk TBMM’de

Sivas Kongresi’nde

Balıkesir Kongresi’nde

Erzurum Kongresi’nde

Alaşehir Kongresi’nde

Açıklama:

Erzurum Kongresi'nde kurulan Temsilciler Kurulu (Heyet-i Temsiliye) başlangıçta sadece Doğu Anadolu'yu temsil ederken, Sivas Kongresi'nde alınan kararla yetkileri genişletilerek yurdun bütününü temsil eder hale gelmiş ve ulusal bir yürütme organı niteliği kazanmıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 15

Amasya Görüşmeleri’yle, Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti’nin yasal bir kuruluş olarak İstanbul hükûmetince tanınması cemiyete hangi konuda önemli bir imkân sağlamıştır?

Siyasal etkinliği artırmıştır.

Temsil Kurulu’nu oluşturmuştur.

Üyelerini seçimle belirlemiştir.

Mustafa Kemal’i başkan seçmiştir.

Millî cemiyetleri bünyesinde toplamıştır.

Açıklama:

Amasya Görüşmeleri'nin en önemli sonuçlarından biri, İstanbul Hükûmeti'nin resmen Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti'ni yasal bir kuruluş olarak tanımasıdır. Bu tanınma, Millî Mücadele hareketine karşı olan İstanbul Hükûmeti'ne karşı cemiyetin siyasi ve hukuki alanda meşruiyet kazanmasını sağlamış, gücünü pekiştirmiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 16

I. Dünya Savaşı sonrası Wilson İlkeleri'ne ters düşmemek için galip devletlerin geliştirdiği yeni bir sömürgecilik yöntemi olan ve kendi kendini idare edemeyen bir memleketi idare etmek için Milletler Cemiyeti’nin bir devlete verdiği vekillik olarak tanımlanan kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Kurucu Meclis

Şura

Manda

Vekâlet

İttifak

Açıklama:

I. Dünya Savaşı'ndan sonra Wilson İlkeleri'ne uygun görünmek adına, geleneksel sömürgeciliğin yerini alan bu yeni sisteme Manda ve Himaye denir. Milletler Cemiyeti tarafından verilen vekâlet görevi olarak tanımlansa da, ulusal hareket tarafından bağımsızlığa aykırı ve yeni bir sömürgecilik biçimi olarak görülüp reddedilmiştir.

Doğru Cevap: C

Soru 17

Aşağıdakilerden hangisi Amasya Görüşmeleri’nin sonuçlarından biri değildir?

İstanbul hükûmeti Anadolu’da başlayan millî hareketi ve alınan kararları kabul etmiştir.

İstanbul hükûmeti Heyet-i Temsiliye’yi resmen tanımıştır.

Bu görüşmeler sonucunda Meclis-i Mebusan’ın yeniden açılması kararlaştırılmıştır.

Bu görüşme sonrası biçok sivil ve asker Millî Mücadele’den yana tavır koymuşlardır.

Ankara’da geçici yeni bir meclisin açılması kabul görmüştür.

Açıklama:

Amasya Görüşmeleri'nin temel sonuçları: İstanbul Hükûmeti'nin Heyet-i Temsiliye'yi tanıması ve Meclis-i Mebusan'ın İstanbul dışında toplanması için baskı yapılması (ki İstanbul'da toplandı). Eğer seçeneklerde, görüşmelerin hemen ardından TBMM'nin açılması (bu 1920'de gerçekleşti) veya Misak-ı Millî'nin ilanı (bu Meclis-i Mebusan kararıdır) gibi daha sonraki olaylar varsa, bunlar Amasya Görüşmeleri'nin doğrudan sonuçları değildir. Görüşmelerin sonucunda Meclis-i Mebusan seçimleri yapılması kararlaştırılmıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 18

Aşağıdaki olaylardan hangisi Millî Mücadele’nin tek elden yürütülmesini sağlamıştır?

Erzurum Kongresi

Amasya Görüşmeleri

Amasya Genelgesi

Atatürk’ün Samsun’a çıkışı

Sivas Kongresi

Açıklama:

Millî Mücadele hareketinin başlangıçtaki dağınık yapısından kurtulup, merkezi bir otorite altında ve tek elden yürütülmesini sağlayan en kritik karar, Sivas Kongresi'nde tüm bölgesel Müdafaa-i Hukuk Cemiyetlerinin Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti adı altında birleştirilmesidir.

Doğru Cevap: E

Soru 19

Sivas’ta çıkarılan ve Millî Mücadele’nin resmî bir yayın organı gibi çalışmalar yapan gazete aşağıdakilerden hangisidir?

Tanin Gazetesi

Ulus Gazetesi

Albayrak Gazetesi

Minber Gazetesi

İradeyi Milliye gazetesi

Açıklama:

Millî Mücadele'nin resmi görüşlerini ve kararlarını halka duyurmak amacıyla Sivas'ta çıkarılan ve Heyet-i Temsiliye'nin yayın organı olarak çalışan gazete İrade-i Milliye'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 20

"Her türlü hakka ve hukuka sahip olan Hristiyan azınlıklara siyasi egemenliği ve toplumsal dengeyi bozucu ayrıcalıklar verilmeyecektir." kararı aşağıdakilerin hangisinde alınmıştır?

Havza Genelgesi

Sivas Kongresi

Amasya Tamimi

Cenub-i Garbi Kafkas Hükûmeti

Erzurum Kongresi

Açıklama:

Bu karar, ülkenin toprak bütünlüğünü ve siyasi dengesini korumayı amaçlayan bir prensiptir. İlk olarak Erzurum Kongresi'nde kabul edilmiş ve Sivas Kongresi'nde ulusal çapta teyit edilmiştir. Karar, Hristiyan azınlıklara mevcut haklarının tanındığını, ancak bağımsız bir devlet kurmalarına yol açacak ya da ülkenin egemenliğini zedeleyecek ayrıcalıklar (imtiyazlar) verilmeyeceğini belirtir.

Doğru Cevap: B

Soru 21

İstanbul Hükûmeti, Anadolu'da başlayan Millî Hareketi, alınan kararları ve Heyet-i Temsiliye'yi hangi olay sonucu tanımıştır?

Amasya Görüşmeleri

Amasya Tamimi

Havza Genelgesi

Sivas Kongresi

Erzurum Kongresi

Açıklama:

Bu olay, 20-22 Ekim 1919 tarihleri arasında gerçekleşen Amasya Görüşmeleri'dir (Amasya Protokolleri). Damat Ferit Paşa Hükûmeti'nin istifası üzerine kurulan Ali Rıza Paşa Hükûmeti, Anadolu'daki ulusal hareketin gücünü kabul etmek zorunda kalmıştır. Hükûmet adına Bahriye Nazırı Salih Paşa ile Heyet-i Temsiliye Başkanı Mustafa Kemal Paşa arasında Amasya'da yapılan bu görüşmelerde, İstanbul Hükûmeti ilk kez Heyet-i Temsiliye'yi ve dolayısıyla Anadolu'daki Millî Hareketi resmen tanımış oldu. Bu, Heyet-i Temsiliye'nin siyasi bir başarı elde etmesi anlamına gelmektedir.

Doğru Cevap: A

Soru 22

Hem Sivas Kongresi'nin başarısız olması hem de Mustafa Kemal ve arkadaşlarının yakalanarak tutuklanması için İstanbul Hükûmeti ve işgalci güçler tarafından görevlendirilen kişi aşağıdakilerden hangisidir?

İngiliz Kemal

Çerkez Ethem

Sarı Efe

Topal Recep

Ali Galip

Açıklama:

Sivas Kongresi'nin toplanmasını engellemek, Mustafa Kemal'i tutuklamak ve ulusal hareketi durdurmak amacıyla İstanbul Hükûmeti (Damat Ferit Paşa) ve işgalci İngilizler tarafından görevlendirilen kişi Elazığ Valisi Ali Galip'tir. Bu olaya Ali Galip Olayı denir. Ali Galip, Malatya civarında asker toplamaya çalışmış, ancak bu girişimi Mustafa Kemal ve Heyet-i Temsiliye'nin aldığı önlemler sayesinde başarısız olmuştur. Bu başarısızlık, Sivas Kongresi'nin başarılı bir şekilde toplanmasını sağlamış ve ardından Damat Ferit Paşa Hükûmeti'nin istifasına yol açarak Millî Mücadele açısından büyük bir zafer olmuştur.

Doğru Cevap: E

Soru 23

4-11 Eylül 1919 tarihinde toplanan ve aldığı kararlar bakımından bütün yurdu ilgilendirir nitelikte olan kongre aşağıdakilerden hangisidir?

Balıkesir Kongresi

Pozantı Kongresi

Sivas Kongresi

Büyük Kars Kongresi

Trabzon Kongresi

Açıklama:

4-11 Eylül 1919 tarihleri arasında toplanan ve aldığı kararlar bakımından bütün yurdu ilgilendirir nitelikte olan kongre Sivas Kongresi'dir. Bu kongre, Erzurum Kongresi'nin bölgesel kararlarını ulusal çapta genişletmiştir. En önemli kararları arasında Anadolu ve Rumeli'deki tüm yararlı cemiyetlerin "Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti" adı altında birleştirilmesi ve Heyet-i Temsiliye'nin tüm yurdu temsil eder hâle gelmesi yer alır. Bu yönüyle, Millî Mücadele'nin tek elden yürütülmesinde hayati bir rol oynamıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 24

İstanbul Hükûmeti, Anadolu’da başlayan millî hareketi, alınan kararları ve Heyet-i Temsiliye’yi resmî olarak aşağıdakilerden hangisiyle tanımıştır?

Amasya Görüşmeleri

Hürriyet Misakı

Adana Mülakatı

Nazilli Kongresi

İzmit Kasrı Mülakatı

Açıklama:

İstanbul Hükûmeti'nin Anadolu'da başlayan millî hareketi, alınan kararları ve Heyet-i Temsiliye'yi resmî olarak tanıdığı olay Amasya Görüşmeleri'dir (Amasya Protokolleri). Sivas Kongresi'nin başarıyla sonuçlanması ve Damat Ferit Hükûmeti'nin düşmesinin ardından kurulan Ali Rıza Paşa Hükûmeti, Heyet-i Temsiliye ile muhatap olmayı kabul etmiş ve bu amaçla Bahriye Nazırı Salih Paşa'yı göndermiştir. Bu görüşmeler, İstanbul Hükûmeti'nin Anadolu'daki otoriteyi yasal olarak tanıdığı ilk resmî olaydır.

Doğru Cevap: A

Ünite 13

Soru 1

Aşağıdakilerden hangisi Misak-ı Milli’nin sonuçlarından biri değildir?

Misak-ı Millî Beyannamesi, her şeyden önce millî ve bölünmez bir Türk vatanının sınırlarını çizmiştir.

Misâk-ı Millî’nin ilan edilmesi, İstanbul hükûmetini telaşa düşürmüştür.

İtilaf Devletleri Misak-ı Millî’den memnun kalmadıklarından kısa bir süre sonra İstanbul’u işgal kararı alarak Meclis-i Mebusan’ı işgal etmek suretiyle dağıtmışlardır.

İtilaf Devletleri’nin Yunan kuvvetlerini taarruza başlatmaları, Ali Rıza Paşa Kabinesi’ni çekilmeye mecbur bırakmıştır.

Heyet-i Temsiliye merkezinin Ankara olmasına karar verilmiştir.

Doğru Cevap: E

Soru 2

Aşağıdakilerden hangisi İngilizlerin isteği üzerine 5 Nisan 1920’de Salih Paşa’nın yerine sadrazam olmuştur?

Damat Ferit Paşa

Ahmet Anzavur

Sultan Vahdettin

Abdullah Efendi

Rıfat (Börekçi) Efendi

Doğru Cevap: A

Soru 3

Rauf Orbay, Son Osmanlı Mebusan Meclisi’ne hangi ilimizden milletvekili olarak seçilmiştir?

İstanbul

Sivas

Ankara

Erzurum

Amasya

Doğru Cevap: B

Soru 4

Heyet-i Temsiliye’nin çalışmalarının yürütüleceği ve 27 Aralık 1919 Cumartesi günü Mustafa Kemal Atatürk'ün gelmesi ile milletine ve milli teşkilatlara yayınlanan bildiride belirtilen yeni merkez aşağıdakilerden hangisidir?

Kayseri

Konya

Sivas

Ankara

Erzurum

Doğru Cevap: D

Soru 5

Aşağıdakilerden hangisi Sivas’ta 16 - 29 Kasım 1919 tarihleri arasında komutanlarla yapılan toplantıda Heyet-i Temsiliye’nin çalışmalarının yürütüleceği yeni merkez için önerilen şehirlerden biridir?

Kayseri

İstanbul

Konya

Erzurum

Sivas

Doğru Cevap: C

Soru 6

İtilaf Devletleri’nin aşağıdaki girişimlerinden hangisi doğrudan millî iradeyi yok etmeyi amaçlamıştır?

Boğazların yönetimine el koyma

Mebusan Meclisi’ni dağıtma

Osmanlı ordusunun büyük bir kısmını terhis ettirme

Karadeniz kıyısındaki bazı önemli noktaları kontrol altına alma

Ulaşım ve haberleşme sistemlerinin işletilmesine el koyma

Doğru Cevap: B

Soru 7

Aşağıdakilerden hangisi, 16 Mart 1920’de İstanbul’un resmen işgalinin sonuçlarından biri değildir?

Kaçabilen mebusların I. TBMM’ye katılması

Osmanlı saltanatının çaresiz duruma düşmesi

Misâk-ı Millî’nin ilan edilmesi

Ankara’da I. TBMM’nin açılması

Osmanlı Meclisi’nin tarihe karışması

Doğru Cevap: C

Soru 8

Aşağıdakilerden hangisi Misak-ı Millî kararlarından biridir?

Havza Genelgesi’nin yayımlanması

Erzurum Kongresi’nin toplanması

Ulusal cemiyetlerin birleştirilmesi

Temsilciler Kurulu’nun Ankara’ya gelmesi

Ulusal ekonomideki gelişmeyi engelleyen kısıtlamaların kaldırılması

Doğru Cevap: E

Soru 9

Misak-ı Millî Kararları’nda aşağıdakilerden hangisi konu edilmemiştir?

Cumhuriyet idaresi

Vatanın bütünlüğü

Batı Trakya

Azınlık hakları

Borçlar

Doğru Cevap: A

Soru 10

Mustafa Kemal Paşa, İstanbul’un işgali haberleri üzerine hemen bütün kolordu komutanlarına çektiği telgraflarda, bu andan itibaren Heyet-i Temsiliye’nin Anadolu’da müracaat edilecek tek idari merci olduğunu vurgulamıştır. 16 ve 17 Mart 1920 tarihli telgraflarla alınacak tedbirleri kolordulara ve valilere bildirmiştir.
Bu telgraflarda aşağıdaki emirlerden hangisi yoktur?

İstanbul ile görüşme kesilecektir.

Hristiyan halka dokunulmayacaktır.

Olumsuz propagandalar önlenecektir.

Askerî ve sivil makamlar iş birliği yaparak çalışacaklardır.

İstanbul hükûmetiyle irtibat koparılmayacaktır.

Doğru Cevap: E

Soru 11

Aşağıdaki tarih ve vakaların hangisi farklıdır?

16 Mart 1920-İstanbul’un resmen işgali

20- 22 Ekim 1919-Amasya Görüşmeleri

28 Ocak 1920-Misak-ı Millî’nin kabul edilmesi

27 Aralık 1920-Heyet-i Temsiliye’nin Ankara’ya gelişi

04- 11 Eylül 1919-Sivas Kongresi

Doğru Cevap: D

Soru 12

Aşağıdakilerden hangisi Heyet-i Temsiliye’nin Ankara’yı Millî Mücadele’nin idare merkezi olarak tercih etmesinin nedenlerinden biri değildir?

Anadolu’nun tam ortasında bulunması

İstanbul’a demir yolu ve haberleşme sistemiyle bağlı olması

Millî teşkilatların güçlü olması

XV. Kolordu Komutanı Kâzım Karabekir’in burada olması

Önemli ulaşım yollarının kesişme noktası olması

Doğru Cevap: D

Soru 13

Millî iradenin son Osmanlı Mebuslar Meclisi’nde” Misak-I Millî” şeklinde ilan edilmesinden sonra, İtilaf Devletleri nasıl bir karşılık vermiştir?

Musul işgal edilmiştir.

Kars işgal edilmiştir.

İzmir işgal edilmiştir.

Batum’a asker çıkarılmıştır.

İstanbul işgal edilmiştir.

Doğru Cevap: E

Soru 14

I. Erzurum Kongresi Kararları
II. Sivas Kongresi Kararları
III. TBMM’nin Açılması
Her şeyden önce millî ve bölünmez Türk vatanının sınırlarının çizildiği Misak-ı Millî Kararları’nın hazırlanmasında yukarıdakilerden hangisi ya da hangilerinin katkısı yoktur?

Yalnız I

Yalnız II

Yalnız III

I ve II

II ve III

Doğru Cevap: C

Soru 15

Son Osmanlı Mebusan Meclisinde alınan Misak-ı Millî Kararları’nda Elviye-i Selase (Kars- Ardahan-Batum) ve Batı Trakya ile ilgili olarak nasıl bir görüş bildirilmiştir?

Bölge halkını silahlandırmak

Bu bölgeleri görüşmeler yolu ile geri almak

Savaşarak işgalden kurtulmalarını sağlamak

Bu bölgelerde millî kuvvetleri harekete geçirmek

Gerekirse bu bölgelerde halkın oyuna başvurmak

Doğru Cevap: E

Soru 16

Sivas Kongresi’nden sonra oluşturulan Heyet-i Temsiliye’nin görevi ne zaman sona ermiştir?

İstanbul’un işgalinden sonra

TBMM’nin açılışından sonra

Sakarya Savaşı’ndan sonra

Lozan Antlaşması’ndan sonra

Büyük Taarruz’dan sonra

Doğru Cevap: B

Soru 17

Mustafa Kemal Paşa, Son Osmanlı Mebusan Meclisi’ne hangi ilimizden milletvekili olarak seçilmiştir?

Ankara

İstanbul

Trabzon

Erzurum

Selanik

Doğru Cevap: D

Soru 18

.............................., her şeyden önce millî ve bölünmez bir Türk vatanının sınırlarını çizmiştir.
Cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

Erzurum Kongresi

Sivas Kongresi

Amasya Görüşmeleri

Ali Galip Olayı

Misak-ı Millî

Doğru Cevap: E

Soru 19

Aşağıdakilerden hangisi Misak-ı Milli'nin esasları arasında yer almaz?

Halkın oyu ile anavatana katılmış bulunan üç sancakta gerekirse halkın oyuna yeniden başvurulması

Türkiye ile yapılacak barışa kadar ertelenen Doğu Trakya’nın hukuki durumunun halk oyu ile belirlenmesi

Türk ve İslam unsurların yerleşmiş olduğu kesimlerin tamamının birbirinden ayrılmaz bir bütün olması

İtilaf Devletleri’yle bazı ortakları arasında kararlaştırılmış olan anlaşma esasları çerçevesinde, Hristiyan azınlıklara yararlandırılacak hakların, diğer ülkelerdeki Müslüman azınlıklara tanınan haklarla eşit olması

Siyasi, adli ve mali gelişmeyi önleyici sınırlamalara (kapitülasyonlara) karşı durulması

Doğru Cevap: B

Soru 20

16 Mart 1920 tarihinde İstanbul'un işgal haberini Ankara'ya bildiren vatansever telgrafçı aşağıdakilerden hangisidir?

Resneli Niyazi Bey

Arapkirli Abdullah Cevdet

Kafkasyalı Mehmet Reşit

Manastırlı Hamdi Efendi

Gaspıralı İsmail Bey

Doğru Cevap: D

Ünite 14

Soru 1

Aşağıdakilerden hangisi Sevr Anlaşması'nın imzalandığı tarihtir?

21 Mart 1920

26 Nisan 1920

11 Mayıs 1920

22 Temmuz 1920

10 Ağustos 1920

Açıklama:

Sevr Antlaşması, I. Dünya Savaşı'ndan sonra İtilaf Devletleri ile Osmanlı Devleti arasında imzalanması planlanan ağır koşullu bir barış antlaşmasıdır. Antlaşmanın imzalandığı tarih 10 Ağustos 1920'dir. Ancak bu antlaşma Osmanlı Mebusan Meclisi tarafından onaylanmadığı ve TBMM tarafından reddedildiği için hukuken geçerlilik kazanmamış, yani ölü doğmuş sayılmıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 2

Aşağıdakilerden hangisi boğazların ve İstanbul’a giden yolların güvenliğini elinde tutmak isteyen işgalci devletlerin ve İstanbul hükûmetinin teşvikiyle çıkarılan ayaklanmalardandır?

Bolu-Düzce-Hendek ve Adapazarı Ayaklanmaları

Konya İsyanları

Kuva-yı İnzibatiye

Yozgat-Zile Ayaklanmaları

Millî Aşiret Ayaklanması

Açıklama:

İstanbul Hükûmeti ve işgalci devletler, TBMM'yi dağıtmak ve Millî Mücadele'yi engellemek amacıyla çeşitli ayaklanmaları teşvik etmişlerdir. Boğazlar ve İstanbul'a giden yolların güvenliğini sağlamayı hedefleyen ve doğrudan İstanbul Hükûmeti'nin teşebbüsüyle kurulan ordu, Kuvâ-yi İnzibâtiye (Hilafet Ordusu) idi. Bu ordu, TBMM'ye karşı çıkarılmış olup, özellikle stratejik bölgeleri kontrol etme amacı taşımıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 3

Aşağıdakilerden hangisi Sevr Antlaşması’nın maddelerinden biri değildir?

Adaların tamamı Yunanistan’a bırakılacaktır.

İstanbul ve Çanakkale boğazları uluslararası bir komisyon tarafından yönetilecek ve savaş sırasında bile bütün savaş gemilerine açık olacaktır.

Erzurum, Van, Bitlis ve Trabzon illerini kapsayacak olan bir Ermeni Devleti kurulacaktır.

Osmanlı Devleti Mısır üzerindeki haklarından feragat edecektir.

Ekonomik, mali ve adli kapitülasyonlar en geniş şekliyle devam edecektir.

Açıklama:

Sevr Antlaşması, Osmanlı Devleti için son derece ağır hükümler içeriyordu. Bu hükümler arasında azınlık haklarının genişletilmesi, Osmanlı ordusunun kısıtlanması ve Boğazların uluslararası bir komisyona bırakılması yer alıyordu. Antlaşmanın maddeleri arasında Kapitülasyonların kaldırılması değil, aksine kapitülasyonların devam ettirilmesi ve genişletilmesi yer almaktaydı. Kapitülasyonlar ancak Lozan Barış Antlaşması ile tamamen kaldırılmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 4

Aşağıdakilerden hangisi ayaklanmalara karşı Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin aldığı tedbir ve sonuçlardan biri değildir?

İstiklal Mahkemeleri’nin kurulması

İstanbul ile her türlü haberleşmenin devam etmesi

Nasihat heyetleri oluşturulması

Hıyanet-i Vataniye Kanunu’nun çıkarılması

Düzenli ordunun kuruluş sürecinin hızlandırılması

Açıklama:

TBMM, varlığını tehdit eden iç ayaklanmalara karşı hızla tedbirler almıştır. Başlıca tedbirler: Hıyanet-i Vataniye Kanunu'nun çıkarılması ve suçluları yargılamak üzere İstiklal Mahkemelerinin kurulmasıdır. Ancak, TBMM'nin aldığı tedbirler arasında, saltanatın ve hilafetin kaldırılması (ki bu 1922 ve 1924'te gerçekleşti) iç ayaklanmalara karşı alınan acil bir tedbir veya sonuç değildir; bu, rejimi değiştirme yönündeki daha sonraki siyasi adımlardır.

Doğru Cevap: B

Soru 5

I. TBMM’de çok farklı görüşte kişiler bulunmaktaydı. I. Meclis’te görev yapan milletvekillerinin ortak amaçları aşağıdakilerden hangisidir?

Ülkenin işgallerden kurtarılması

Laik bir devletin kurulması

Kadınlara seçme-seçilme hakkının tanınması

Cumhuriyet'in ilan edilmesi

Çok partili düzene geçilmesi

Açıklama:

Birinci Türkiye Büyük Millet Meclisi (I. TBMM), farklı siyasi grupları ve görüşleri barındırsa da, tüm milletvekillerinin üzerinde anlaştığı tek ortak amaç vardı: Vatanın işgalden kurtarılması ve Millî Mücadele'nin başarıya ulaştırılması. Bu amaç, Meclis'in olağanüstü yetkilerle çalışmasının temel motivasyonuydu.

Doğru Cevap: A

Soru 6

Aşağıdakilerden hangisinin TBMM’nin varlığına yönelik tehditleri önleme amacı yoktur?

Düzenli ordunun oluşturulması

Hıyanet-i Vataniye Kanunu’nun çıkarılması

Meclis Hükûmeti sisteminin benimsenmesi

Ayaklanmaların bastırılması

İstiklal Mahkemeleri’nin kurulması

Açıklama:

TBMM'nin varlığını tehdit eden unsurlar karşısında alınan tedbirler genellikle hukuki ve askeri niteliktedir (Hıyanet-i Vataniye Kanunu, İstiklal Mahkemeleri, Düzenli Orduya geçiş). Misak-ı Millî'nin ilan edilmesi ise, ulusal sınırları ve bağımsızlık hedeflerini belirlemeyi amaçlar. Misak-ı Millî, TBMM açılmadan önce Son Osmanlı Mebusan Meclisi tarafından kabul edildiği için, TBMM'nin varlığına yönelik tehditleri önleme amacı taşıyan doğrudan bir TBMM önlemi değildir.

Doğru Cevap: C

Soru 7

Aşağıdakilerden hangisi I. TBMM’nin özellikleri arasında yer almaz?

Meclis Başkanı Vekiller Heyeti’nin de tabii başkanıdır.

Kurucu meclistir.

Başbakan Cumhurbaşkanı tarafından atanır.

Kuvvetler birliği esası vardır.

TBMM’nin üstünde bir kuvvet yoktur.

Açıklama:

I. TBMM, olağanüstü koşullarda kurulduğu için Güçler Birliği (yasama, yürütme ve yargı yetkilerini kendinde toplama) ilkesini benimsemiştir. Ayrıca kurucu, savaş ve milliyetçi özelliklere sahiptir. Ancak, Meclis'te hızlı ve etkili kararlar alabilmek amacıyla Güçler Ayrılığı ilkesi uygulanmamıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 8

Aşağıdakilerden hangisi, İstanbul Hükûmeti’nin TBMM’ye karşı mücadelesinde başvurduğu yöntemlerden biri değildir?

İsyanlar çıkarması

Anadolu halkını fetvalarla Mustafa Kemal’e karşı kışkırtması

İç isyanları desteklemesi

Kuva-yı Milliye birliklerini kurması

Anadolu halkını Ankara Hükûmeti’ne karşı mücadeleye çağırması

Açıklama:

İstanbul Hükûmeti, TBMM'nin meşruiyetini sarsmak için çeşitli yollara başvurmuştur. Bunlar arasında TBMM aleyhine fetvalar yayınlamak, işgalci güçlerle işbirliği yapmak ve çeşitli ayaklanmaları (özellikle Kuvâ-yi İnzibâtiye) teşvik etmek yer alır. Ancak, Düzenli Ordunun kurulması ve isyanların bastırılması, tam tersine, TBMM'nin kendi varlığını korumak için başvurduğu yöntemlerdir.

Doğru Cevap: D

Soru 9

Aşağıdakilerden hangisi Heyet-i Temsiliye’nin Ankara’ya gelişinin sebeplerinden biri değildir?

Ankara’nın Batı Cephesi’ne yakınlığı

Azınlık faaliyetlerinin yoğun olması

Coğrafi konumunun avantajları

Ulaşım imkânlarının uygun olması

Ankara halkının Millî Mücadele taraftarı olması

Açıklama:

Heyet-i Temsiliye, Millî Mücadele'yi daha etkin yönetmek amacıyla Ankara'ya gelmiştir (27 Aralık 1919). Bu kararın nedenleri arasında Ankara'nın Anadolu'nun merkezinde olması, haberleşme ve ulaşım imkanlarının uygunluğu ve Batı Cephesi'ne yakınlığı yer alır. Ancak, İstanbul Hükûmeti ile uzlaşma sağlamak amacıyla Ankara'ya gelinmemiştir; amaç, bağımsız bir merkez oluşturmaktır.

Doğru Cevap: B

Soru 10

Sivas Kongresi'nde son hâline kavuşan Heyet-i Temsiliye’nin görevi aşağıdakilerden hangisiyle sona ermiştir?

Kuva-yı Milliye’nin kurulmasıyla

Halifeliğin kaldırılmasıyla

Cumhuriyetin ilanıyla

TBMM'nin açılmasıyla

1921 tarihli Teşkilat-ı Esasiye Kanunu’nun kabulüyle

Açıklama:

Heyet-i Temsiliye, Millî Mücadele döneminde yürütme görevini üstlenen geçici bir organdı. Temsil Heyeti'nin görevi, milletin egemenliğini temsil edecek olan Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin açılmasıyla (23 Nisan 1920) resmen sona ermiştir. TBMM'nin açılmasıyla birlikte, yürütme yetkisi doğrudan yeni meclise geçmiştir.

Doğru Cevap: D

Soru 11

Aşağıdakilerden hangisi, İstanbul Hükûmeti’nin TBMM’ye karşı mücadelesinde başvurduğu yöntemlerden biri değildir?

İsyanlar çıkarması

Anadolu halkını fetvalarla Mustafa Kemal’e karşı kışkırtması

İç isyanları desteklemesi

Kuva-yı Milliye birliklerini kurması

Anadolu halkını Ankara Hükûmeti’ne karşı mücadeleye çağırması

Açıklama:

İstanbul Hükûmeti, TBMM'yi tanımamak ve Millî Mücadele'yi bitirmek için çeşitli faaliyetlerde bulunmuştur: Şeyhülislamlık fetvaları ile TBMM üyelerini isyancı ilan etmek, işgalci güçlerle işbirliği yapmak ve ayaklanmaları desteklemek. İstanbul Hükûmeti'nin başvurduğu bir yöntem olmayan eylem ise, Misak-ı Millî'yi kabul edip TBMM'nin politikalarını desteklemek olmuştur; tam tersine, Hükûmet TBMM'ye karşı mücadele etmiştir.

Doğru Cevap: D

Soru 12

Aşağıdakilerden hangisi Millî Mücadele’yi destekleyen gazetelerden biri değildir?

Yeni Gün

Açıksöz

Sebil’ür Reşad

Albayrak

Alemdar

Açıklama:

Millî Mücadele döneminde İrade-i Millîye, Hâkimiyet-i Millîye gibi gazeteler mücadeleyi desteklemiştir. Peyam-ı Sabah (ya da Alemdar gibi gazeteler) ise genellikle İstanbul Hükûmeti'ni destekleyen, padişaha bağlılık bildiren ve Millî Mücadele hareketini kötüleyen yayınlar yapmıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 13

Aşağıdakilerden hangisi İstanbul hükûmeti ve işgalci güçlerin teşvikiyle TBMM’ye karşı çıkan ayaklanmalardan biri değildir?

Millî Aşiret Ayaklanması

Koçkiri Ayaklanması

Yozgat-Zile Ayaklanması

Arap Ayaklanmaları

Bolu-Düzce-Hendek ve Adapazarı Ayaklanması

Açıklama:

İstanbul Hükûmeti ve işgalci güçlerin teşvikiyle çıkan isyanlar arasında Kuvâ-yi İnzibâtiye ve Ahmet Anzavur isyanları yer alır. Çerkez Ethem Ayaklanması ise, İstanbul Hükûmeti'nin doğrudan teşvikiyle değil, Ethem'in Düzenli Ordu'ya katılmak istememesi ve otoriteyi reddetmesi sonucu ortaya çıkmıştır; yani eski Kuvâ-yi Millîyecilerin çıkardığı bir isyandır.

Doğru Cevap: D

Soru 14

Aşağıdakilerden hangisi İstiklal Savaşı’nda çıkan ayaklanmalardan biri değildir?

Menemen

Delibaş Mehmet

Çopur Musa

Şeyh Eşref

Millî Aşiret

Açıklama:

İstiklal Savaşı (1919-1922) döneminde TBMM yönetimine karşı çeşitli isyanlar çıkmıştır (Anzavur, Kuvâ-yi İnzibâtiye, Çerkez Ethem, Koçgiri vb.). Ancak 31 Mart Olayı, Meşrutiyet Dönemi'nde, 1909 yılında İstanbul'da rejime karşı çıkan bir isyandır ve İstiklal Savaşı döneminden önce gerçekleşmiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 15

Aşağıdakilerden hangisinin TBMM’nin varlığına yönelik tehditleri önleme amacı yoktur?

Düzenli ordunun oluşturulması

Hıyanet-i Vataniye Kanunu’nun çıkarılması

Meclis Hükûmeti sisteminin benimsenmesi

Ayaklanmaların bastırılması

İstiklal Mahkemeleri’nin kurulması

Açıklama:

TBMM'nin güvenliğini ve otoritesini sağlamaya yönelik temel önlemler Hıyanet-i Vataniye Kanunu'nun çıkarılması ve İstiklal Mahkemelerinin kurulması gibi hukuki ve cezai tedbirlerdir. Misak-ı Millî'nin ilan edilmesi ise, Meclis'in varlığına yönelik acil bir tehdidi önlemekten ziyade, Türk milletinin bağımsızlık ve toprak bütünlüğü hedeflerini belirleyen ulusal bir yemin metnidir ve Meclis açılmadan önce kabul edilmiştir.

Doğru Cevap: C

Soru 16

Sevr Antlaşması’nın taslağı nerede hazırlanmıştır?

Limni Adası’nın Mondros Limanı’nda

San Remo Konferansı’nda

Londra Konferansı’nda

Paris Konferansı’nda

Paris’in Sevr Kasabası’nda

Açıklama:

I. Dünya Savaşı'nın ardından İtilaf Devletleri, Osmanlı Devleti ile yapılacak barış antlaşmasının taslağını hazırlamak üzere San Remo Konferansı'nda (Nisan 1920) bir araya gelmişlerdir. Bu konferansta hazırlanan taslak, daha sonra Sevr Antlaşması olarak Osmanlı temsilcilerine sunulmuştur.

Doğru Cevap: B

Soru 17

I. Lozan Antlaşması
II. Sevr Antlaşması
III. Mondros Mütarekesi
Yukarıdaki antlaşmalardan hangisi ya da hangileri ölü doğmuş antlaşma olarak bilinir?

Yalnız ı

Yalnız II

Yalnız III

I ve II

I, II ve

Açıklama:

Tarihte ölü doğmuş antlaşma olarak nitelendirilen anlaşma, hukuki geçerlilik kazanmadığı için yürürlüğe girmemiş olan antlaşmadır. Bu nitelendirme, Osmanlı Devleti adına imzalanmasına rağmen TBMM tarafından kesinlikle reddedilen ve Osmanlı Meclis-i Mebusanı tarafından onaylanmayan Sevr Antlaşması için kullanılır.

Doğru Cevap: B

Soru 18

I. TBMM'nin açılış tarihi aşağıdakilerden hangisidir?

19 Mayıs 1919

23 Nisan 1923

29 Ekim 1924

23 Nisan 1920

24 Mart 1922

Açıklama:

Türkiye Büyük Millet Meclisi, 23 Nisan 1920 tarihinde Ankara'da açılmıştır. Bu tarih, millet egemenliğine dayanan yeni Türk Devleti'nin kurulmasının ve Millî Mücadele'nin tek bir merkezden yürütülmeye başlanmasının resmi başlangıcıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 19

İngiliz gizli servis elamanlarından Papaz Fru’nun da maddi destekleriyle Manyas, Susurluk, Biga, Gönen, Ulubat taraflarında çıkan ayaklanma/isyan aşağıdakilerden hangisidir?

Anzavur Ayaklanması

Kuva-yı İnzibatiye Ayaklanması

Konya İsyanları

Millî Aşireti Ayaklanması

Şeyh Eşref Olayı

Açıklama:

İngilizlerin ve İstanbul Hükûmeti'nin doğrudan desteğiyle Marmara bölgesinde (Biga, Manyas, Susurluk, Gönen çevresi) Kuvâ-yi Millîye'ye karşı çıkan bu isyan, Ahmet Anzavur Ayaklanması olarak bilinir. Bu isyan, TBMM otoritesini reddetmek ve Çanakkale Boğazı çevresinde Millî Güçlerin etkinliğini kırmak amacıyla çıkarılmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 20

Tarihte "ölü doğan bir antlaşma" olarak nitelendirilen antlaşma aşağıdakilerden hangisidir?

Londra Antlaşması

Sevr Antlaşması

Paris Antlaşması

Mondros Ateşkes Antlaşması

Versay Barış Antlaşması

Açıklama:

Osmanlı Devleti'nin I. Dünya Savaşı'nı resmen sonlandırması gereken, ancak TBMM tarafından tanınmayıp hukuki olarak onaylanmadığı için hiçbir zaman yürürlüğe girmeyen antlaşma, Sevr Antlaşması'dır (10 Ağustos 1920). Bu nedenle Sevr Antlaşması, tarihte "ölü doğan bir antlaşma" olarak nitelendirilir.

Doğru Cevap: B

Soru 21

Aşağıdakilerden hangisi Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin ayaklanmalara karşı aldığı tedbirlerden biri değildir?

29 Nisan 1920’de Hıyanet-i Vataniye Kanunu’nun çıkarılması

11 Eylül 1920’de İstiklal Mahkemeleri’nin kurulması

Düzenli ordunun kuruluş sürecinin hızlandırılması

İstanbul ile her türlü haberleşmenin kesilmesi

Yabancı ülkelerden destek alınması

Açıklama:

Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM), kurulduğu ilk dönemde otoritesini sarsmak isteyen ve İstanbul Hükümeti ile işgalci güçlerce desteklenen pek çok iç ayaklanma ile mücadele etmek zorunda kalmıştır. Bu ayaklanmalara karşı alınan en temel tedbirler hukuki ve cezai niteliktedir:
1. Hıyanet-i Vataniye Kanunu (Vatana İhanet Yasası): 29 Nisan 1920'de çıkarılarak TBMM'ye karşı çıkan her türlü eylemi yasal olarak cezalandırmanın yolu açılmıştır.
2. İstiklal Mahkemeleri (Bağımsızlık Mahkemeleri): Bu kanunun hızlı ve etkin bir şekilde uygulanması için kurulmuştur. Üyeleri TBMM içerisinden seçilen bu mahkemeler, ayaklanmacıları hızla yargılayıp cezalandırarak caydırıcılık sağlamıştır.
3. Ayaklanmaları bastırmak için düzenli askeri birlikler (Merkez Ordusu dahil) kullanılmıştır. Soruda "alınan tedbirlerden biri değildir" denildiğinde, genellikle İstanbul Hükümeti'nin veya işgalci güçlerin kullandığı bir araç (örneğin İstanbul Hükümeti'nin Nasihat Heyetleri gibi) cevap olarak sunulur.

Doğru Cevap: E

Soru 22

Millî Mücadele’nin sesini bütün dünyaya duyurmak, vatanı ve millî birliği tehlikeye düşürecek kışkırtmalara karşı vaktinde tedbir almak ve Kurtuluş Savaşı ile ilgili en doğru haberleri halka ulaştırmak için 6 Nisan 1920 tarihinde aşağıdakilerden hangisi kurulmuştur?

Takvim-i Vekayi

Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti

Anadolu Ajansı

İstiklâl Mahkemeleri

Teşkilât-ı Mahsûsa

Açıklama:

Soruda belirtilen görevler ve kuruluş tarihi (6 Nisan 1920) doğrudan Anadolu Ajansı (AA)'nı işaret etmektedir. TBMM'nin açılışından hemen önce kurulan AA, Millî Mücadele'nin resmi sesi olmuştur. Ajansın temel amacı, Kurtuluş Savaşı ile ilgili en doğru haberleri halka ulaştırmak, İstanbul Hükümeti'nin ve işgalci güçlerin yaydığı kışkırtmalara ve dezenformasyona karşı vaktinde tedbir almak ve böylece millî birliği korumaktı. Anadolu Ajansı, Millî Mücadele'nin ideolojisini hem yurt içinde hem de uluslararası alanda duyurmak için hayati bir rol oynamıştır.

Doğru Cevap: C

Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi I - Tüm Sorular

Ünite 1

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Ünite 2

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Ünite 3

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler