Yaşlılarda Çatışma ve Stres Yönetimi I - Yaşlı Bakımı

Ünite 1

Soru 1

Aşağıdakilerden hangisi ileri yaşlılık dönemini kapsamaktadır?

55-64

65-74

75-84

85-94

95-üzeri

Açıklama:

Yaşlılık, yaşlanma ve ihtiyarlık gibi kavramlar zaman zaman karışabilen kavramlardır. Bazı durumlarda birbirleri yerine kullanıldığı da görülmektedir. Bugün pek çok ülkede 65 yaş, yaşlılığın başlangıcı olarak kabul edilmektedir ve bu dönemde bireyler zorunlu emekli olmaktadır. Bu dönem “Üçüncü yaş dönemi”, “Altın çağ”, “Yeşil yıllar” gibi isimlerle de ifade edilmektedir. Beğer ve Yavuzer (2012)’e göre yaşlılık sözlük anlamı olarak yaşın artması ile yaşın etkilerini görme olarak tanımlanmaktadır. Bu etkilerden bazısı doğurganlığın azalması ve ölümün artmasıdır. Yaşlanma kavramına ilişkin Dünya Sağlık Örgütü (WHO)’nün sınıflamasına bakıldığında yaşlılığın üç aşamadan oluştuğu görülmektedir. Buna göre:

65-74 yaş “Genç Yaşlılık”,
75-84 yaş “İleri Yaşlılık”,
85+ yaş “Çok İleri Yaşlılık” olarak adlandırılmaktadır. Doğru yanıt C’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 2

Hastalık
Yaşantılar
Kalıtım
Teknoloji
Çevre

Hangisi/hangileri yaşlanma sürecini etkileyen faktörler arasında yer alır?

Yalnız V

IV ve V

I, IV ve V

I, II, III ve IV

I, II, III ve V

Açıklama:

Yaşlanma süreci kalıtım, çevre, hastalık, yaşantılar ve yaşantıların nasıl anlamlandırıldığı gibi faktörlerden etkilenir. Örneğin kişinin ailesindeki bireylerin yaşlanma hızı, yaşadığı koşulların zor olması, ağır bir hastalık geçirmesi, yaşam deneyimleri ve acı veren zorlu yaşantılara maruz kalması gibi durumlar bireyin yaşlılık sürecini de belirler. Bu nedenlerle yaşlılık kişiden kişiye farklılık gösterebilmektedir. Her bireyin kendine özgü bir yaşlanma süreci geçirdiği söylenebilir. Doğru yanıt E’dir.

Doğru Cevap: E

Soru 3

Homeostatik kontrolde azalma
Arkadaşlarıyla görüşme sıklığında azalma
Çevresel faktörlere uyum yeteneğinde azalma
Organ sistemlerinin rezerv kapasitelerinde azalma
Bağışıklık sisteminde bozulma

Hangisi/hangileri yaşlanmanın fiziksel boyutuna ilişkin özellikleri arasında yer alır?

I, III, IV ve V

I, II, III ve IV

II, III ve V

I ve IV

Yalnız III

Açıklama:

Yaşlılık biyolojik kapasitenin azalması ile birlikte fizyolojik, psikolojik, ekonomik ve sosyal yönleri olan bir süreçtir. Yaşam süresini belirleyen en önemli faktör genetiktir. Bununla birlikte yaşam tarzı, hastalıklar, olumsuz koşullarla başa çıkma yolları ve çevresel faktörler yaşam süresinin belirlemekte önemlidir. Yaşlanmanın fiziksel anlamdaki özellikleri şu şekildedir:

Organ sistemlerinin rezerv kapasitelerinde azalma,
Homeostatik kontrolde azalma (vücut ısısı gibi),
Çevresel faktörlere uyum sağlayabilme yeteneğinde azalma (Hareketlerde zorlanma, tansiyon, değişen ısıya adapte olamama gibi),
Bağışıklık sisteminde bozulmalar.

Doğru yanıt A’dır.

Doğru Cevap: A

Soru 4

Aşağıdakilerden hangisi Türkiye’de yaşlı nüfusun artışını etkileyen en önemli etkenlerden biridir?

Sağlık hizmetlerinde artma

Doğurganlık hızında azalma

Yaşam kalitesinde azalma

Yaşam kalitesinde artma

Yaşam süresinde azalma

Açıklama:

Türkiye’de doğurganlık hızı 2,1’dir. 2045-2050 yıllarında bu hızın 1,8 olması beklenmektedir. Dünyada yaş ortalaması 29,2 iken bu oran Almanya’da 44,3, İtalya’da 43,2 ve Türkiye’de 28,9’dur. Bu açıdan bakıldığında ülkemiz hala genç bir nüfusa sahip gibi görünse de 2030 yılı ve sonrasında doğurganlık hızının azalması ve yaşam süresinin uzamasıyla birlikte yaşlanmanın etkilerinin daha çok görüleceği beklenmektedir. Doğru yanıt B’dir.

Doğru Cevap: B

Soru 5

Ageism terimi aşağıdakilerden hangisi için kullanılmaktadır?

Yaşlılıkta çatışma

Yaşlıları dışlama

Yaşlar arasında denge

Yaş ayrımcılığı

Kuşak çatışması

Açıklama:

Yaşlılık konusunda toplumuzda da olumsuz tutumların ve önyargıların olduğu bir gerçektir. Türkçe çevirilerde “yaş ayrımcılığı” olarak da kullanılan Ageism terimi ilk olarak 1969 yılında R. Butler tarafından kullanılmış olup, yaşlı bireylere karşı sergilenen sistematik kalıp yargıları ve ayrımcılığı ifade etmektedir. Kültürümüzdeki moruk, dinazor ve bunak benzeri sözler ve yaşlılara yönelik kullanılan “Yaşı yetmiş işi bitmiş, artık köşende oturma zamanı gibi sözler de kalıp yargılara ve ayrımcılığa örnek verilebilir. Doğru yanıt D’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 6

Aşağıdakilerden hangisi yaşlılık dönemine ilişkin doğru inançlardan biridir?

Yaşlı birey üretici değil tüketicidir.

Yaşlılar yalnız ve tek başınadır.

Yaşlı bireylerin çoğunluğu üretkendir.

Yaşlılık durağan ve değişmez bir dönemdir.

Yaşlıların tümü fiziksel olarak hastadır.

Açıklama:

Yanlış İnançlar	Doğrusu
1. Tüm yaşlılar fiziksel olarak hastadır.	1. Pek çok yaşlı iyi durumdadır ve aktiftir.
2. Yaşlı kişi üretici değil tüketicidir.	2. Pek çok yaşlının üretkenliği devam etmektedir.
3. Yaşlılar yalnız ve tek başınadır.	3. Pek çok yaşlı ailesi ile yakın ilişkisini devam ettirmektedir.
4. Yaşlıların çoğu hastanede ya da bakımevindedir.	4. 65-74 arası 1000 yaşlıdan sadece 12’si bakımevindedir.
5. Genel olarak zihinsel açıdan kötü durumdalar.	5. Yaşla birlikte zihinsel gelişimde yavaşlama olsa da bu günlük yaşamı etkileyecek düzeyde değildir.
6. Yaşlılar kendini yönetemez.	6. Pek çok yaşlı ölene kadar kendini yönetebilir.
7. Yaşlılar mutsuz, amaçsız ve ilgisizdirler.	7. Yaşlıların birçoğu kendini gençlik yıllarındaki gibi hisseder.
8. Yaşlılar gençlerle anlaşamaz.	8. Gençlerin enerjisi ile yaşlıların bilgeliği birleşirse yaratıcı üretken toplum oluşur.
9. Yaşlılar esnek ve hoşgörülü değildir.	9. Bu özellikler yaşlılığa özgü değildir. Kişilik özelliğidir.
10. Yaşlılık durağan ve değişmez bir dönemdir.	10. Yaşlılık edinilen deneyimlerle daha dinamik bir dönemdir.

Doğru yanıt C’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 7

Yaşlılar için verilen evde bakım hizmetinin en önemli amacı aşağıdakilerden hangisidir?

Günlük bakım hizmeti sunmaktır.

Rahat ve özgür hissetmelerini desteklemektir.

Tıbbi bakım hizmetini gerçekleştirmektir.

Mutlu bir yaşam sürdürmelerini sağlamaktır.

Güvenli bir yaşam sunmaktır.

Açıklama:

Evde bakım hizmeti yaşlının günlük bakımını, evde tıbbi bakım ve tedavisini içermektedir. Genel olarak yaşlının ev ortamında olmak istemesine rağmen ailesi ve çevresinin bunu sağlayamadığı durumlar için geçerlidir. Evde bakım hizmetleri iki şekilde düşünülebilir. İlkinde kastedilen gayri resmi bakım sunulmasıdır ki bu durumda genellikle aile üyeleri tarafından hizmet verilir ve ödeme yapılmaz. Diğeri ise resmi bakım verenler, evde bakım hizmetlerini sunan meslek gruplarından oluşur.
Yaşlıların sosyal yaşamdan koparılmadan yaşamlarına devam etmeleri önemlidir. Yaşlılar için verilen hizmetlerin en önemli amacı onların kendilerini rahat ve özgür hissetmelerini desteklemektir. Evde bakım sayesinde bireyin ve aile üyelerinin bakıma daha çok katkıda bulunmaları sağlanmaktadır. Ayrıca evde bakım hizmeti yaşlının hastalıklara yakalanma riskini azaltmaktadır. Ülkemizde evde bakım hizmetleri oldukça sınırlı düzeyde sunulmaktadır. Yaşlılara yönelik evde bakım hizmetleri gibi hizmetlerin yaygınlaştırılması ve her yaşlı ve ihtiyacına uygun hizmetlerin artırılması huzurevlerinin yükünü azaltacaktır ve bu sayede huzurevlerinin hizmet kalitesi de artacaktır. Doğru yanıt B’dir.

Doğru Cevap: B

Soru 8

Sağlık
Huzur
Güven
Bilgelik
Mutluluk

Hangisi/hangileri huzurevlerinin kuruluş amaçları arasında yer alır?

Yalnız III

III ve V

I, II, IV ve V

II, III, IV ve V

I, II, III ve V

Açıklama:

24.11.1984 yılında 18585 sayılı resmi gazetede yayınlanarak yürürlüğe giren Huzurevleri Yönetmeliği ülkemizde huzurevlerinin kuruluş ve görevlerini açıklamaktadır. Buna göre, huzurevleri desteksiz yaşamı sıkıntısız olarak sürdüremeyen yaşlı, yalnız ve kimsesiz bireylerin huzur, güven, sağlık ve mutluluklarını sağlamak, onların fiziki, ruhsal ve sosyal ihtiyaçlarını karşılamak için kurulmuştur. Doğru yanıt E’dir.

Doğru Cevap: E

Soru 9

Aşağıdakilerden hangisi risk oluşturan sorunlara karşı yardım isteyen bireylere psikolojik, sosyal ve ekonomik devlet desteği sunan hizmetlerden biridir?

Alo 144 Sosyal Danışma Hattı

Alo 183 Sosyal Hizmet Danışma Hattı

Yaşlı Dayanışma Merkezleri

Yaşlı Aylık Bağlanması

“Yaşlılara Bakım, İstihdama Katılım” projesi

Açıklama:

Bakanlık 633 sayılı KHK ile Özürlü ve Yaşlı Hizmetleri Genel Müdürlüğü oluşturarak yaşlıların ayrımcılığa maruz kalmadan insanca yaşamalarını sağlayacak planlamalarla yaşlıların refahını yükseltmeyi hedeflemektedir. Bakanlık Alo 183 Sosyal Hizmet Danışma Hattı ile risk oluşturan sorunlara karşı yardım isteyen vatandaşlara psikolojik, sosyal ve ekonomik devlet desteği sunmaktadır. Ayrıca Alo 144 Sosyal Danışma Hattı ile Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı tarafından aile, çocuk, engelli, gazi, şehit yakını ve yaşlılara yardım ve sosyal hizmet projelerine ilişkin rehberlik ve danışmanlık hizmeti sunulmaktadır. Doğru yanıt B’dir.

Doğru Cevap: B

Soru 10

Aşağıdakilerden hangisi aktif yaşlılara yönelik geliştirilen sosyal politikalar kapsamında yer alır?

Tıbbi bakımın yoğunlaşması

Huzurevi sayısının artırılması

Rehabilitasyon merkezlerinin artırılması

Mesleki eğitimlerin yaygınlaştırılması

Kontrol hizmetlerinin yaygınlaştırılması

Açıklama:

Yaşlılara yönelik geliştirilen sosyal politikalardan bir diğeri de çalışma hayatında yer alan aktif yaşlıların durumudur. Yetişkin eğitimi kapsamında yaşlı bireylerin mesleki niteliklerinin korunması, iş durumuna göre yenilenmesi veya geliştirilmesi önem kazanmaktadır. Dünya genelindeki sosyal politikalara bakıldığında yaşlı kişilere çalışma hayatında gelişmelere paralel olarak ihtiyaç duydukları mesleki eğitimlerin yaygınlaştırılmaya çalışıldığı görülmektedir. Yaşlıların yaş ayrımcılığına ve sosyal dışlanmaya maruz kalmamaları esas kabul edilmektedir. Ayrıca yurt dışında ücretsiz ulaşım, telefonla yardım, maddi yardım, yaşlı destek grupları gibi hizmetler bu hizmetler arasında göze çarpanlardandır. Doğru yanıt D’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 11

Yaşlıların sağlık sorunları ile ilgilenen ve bunları tedavi etmeye yönelik etkinlikleri inceleyen bilim dalı aşağıdakilerden hangisidir?

Geriatri

Gerontoloji

Psikiyatri

Psikopatoloji

Psikoloji

Açıklama:

Geriatri yaşlılık tıp bilimi anlamına gelir ve yaşlılığı geciktirmek için alınması gereken önlemleri, kullanılması gereken yöntemleri inceler. Genel olarak geriatri yaşlıların sağlık sorunlarını açıklamaya ve tedavi etmeye yönelik etkinlikleri içermektedir. Doğru yanıt A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 12

Bir sahil kasabasında emekliliklerinin tadını çıkaran Ayşe Hanım genç yaşlılık, Harun Bey ise ileri yaşlılık dönemindedir. Dünya Sağlık Örgütü'nün sınıflamasına göre Ayşe Hanım ve Harun Bey'in yaşları sırasıyla aşağıdaki seçeneklerden hangisinde doğru bir şekilde verilmiştir?

46 ve 54

62 ve 66

65 ve 72

68 ve 76

75 ve 82

Açıklama:

Yaşlanma kavramına ilişkin Dünya Sağlık Örgütü (WHO)’nün sınıflamasına bakıldığında yaşlılığın üç aşamadan oluştuğu görülmektedir. Buna göre:
• 65-74 yaş “Genç Yaşlılık”,
• 75-84 yaş “İleri Yaşlılık”,
• 85+ yaş “Çok İleri Yaşlılık” olarak adlandırılmaktadır.
Doğru yanıt D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 13

Erken yaşlarda anne-babasını kaybeden, sorunlu bir boşanma dönemi ve uzun yıllar hasta çocuğunun bakımını üstlenen Ayfer Hanım, 42 yaşında olmasına karşın kendisiyle aynı yaşlardaki arkadaşlarından çok daha yaşlı görünmekte ve hissetmektedir. verilen bilgilere göre bu durumun temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Kalıtım

Hastalık

Yaşantılar

Yaşantılara yüklenen anlamlar

Fiziksel özellikler

Açıklama:

Yaşlanma süreci kalıtım, çevre, hastalık, yaşantılar ve yaşantıların nasıl anlamlandırıldığı gibi faktörlerden etkilenir. Örneğin kişinin ailesindeki bireylerin yaşlanma hızı, yaşadığı koşulların zor olması, ağır bir hastalık geçirmesi, yaşam deneyimleri ve acı veren zorlu yaşantılara maruz kalması gibi durumlar bireyin yaşlılık sürecini de belirler. Bu nedenlerle yaşlılık kişiden kişiye farklılık gösterebilmektedir. Soru kökündeki örnek olaya bireyin, yaşam deneyimleri ile ilişkili bir süreci vurgulamaktadır. Doğru yanıt C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 14

Kıymet Hanım, hayatının bu evresinde geçmişine dönüp bakmakta ve yaşadığı hayatın anlamlı olduğunu düşünmekte, biriktirdiği anıların değerli olduğuna inanmaktadır. Erikson tarafından insanın gelişim evlerine yönelik yapılan sınıflamada Kıymet Hanım aşağıda verilen evrelerden hangisinde yer alır?

Girişimciliğe karşı suçluluk

Başarıya karşı aşağılık duygusu

Yakınlığa karşı yalıtılmışlık

Benlik bütünlüğüne karşı umutsuzluk

Kimlik kazanımına karşı rol karmaşası

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 15

I. Erkekler yaşlılıkta, kadınlara göre daha fazla hastalık yaşarlar.
II. Kadınlar ileri yaş yaşlılık deneyimlerini erkeklere göre daha erken yaşamaya başlarlar.
III. Erkeklerin aldıkları sorumlulukların farklılığından dolayı yaşa bağlı sorunlarla karşılaşması daha yavaş yaşanır.
IV. Erkekler emekliliğin ortaya çıkardığı travma nedeniyle yaşlılık dönemine daha hızlı girerler.
Yukarıdaki seçeneklerden hangilerinde cinsiyete göre yaşlılık deneyimlerinde oluşan farklılıklarla ilgili doğru bilgiler yer almaktadır?

I ve II

I ve III

II ve III

II ve IV

III ve IV

Açıklama:

Orta yaş düzeyinde olan kadınların yaşlı bakımı, ev işlerinin planlanması ve çalışmaya devam etmek gibi sorumluluklarından dolayı sosyal çevre ile iletişimleri kısalabilir. Bir başka deyişle kadınlar ileri yaş yaşlılık deneyimlerini erkeklere göre daha erken yaşamaya başlarlar. Orta yaş dönemindeki erkekler ise evin geçimini sağlamaya devam edip ev içi düzenlemeleri eşlerine bıraktıklarından yaşa bağlı değişimleri daha az yaşarlar. Erkeklerin aldıkları sorumlulukların farklılığından dolayı yaşa bağlı sorunlarla karşılaşması daha yavaş yaşanır. Buna göre yaşlanma sürecinde cinsiyete bağlı farklılıklarla ilgili II ve III numaralı önermelerde verilen bilgiler doğrudur. Doğru yanıt C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 16

I. Yaşlılık durağan ve değişmez bir dönemdir.
II. Yaşlı kişi üretici değil, tüketicidir.
III. Pek çok yaşlı ölene kadar kendini yönetebilir.
IV. Yaşlıların birçoğu kendini gençlik yıllarındaki gibi hisseder.
Yukarıdakilerden hangileri yaşlılık dönemine ilişkin yanlış inançlar arasında yer almaktadır?

I ve II

I ve III

II ve III

II ve IV

III ve IV

Açıklama:

Yaşlılık dönemine ilişkin yanlış inançlar arasında; yaşlıların üretici değil tüketici oldukları ve yaşlılığın durağan ve değişmez bir dönem olduğu yer almaktadır. Pek çok yaşlının ölene kadar kendini yönetebildiği ve yaşlıların birçoğunun kendilerini gençlik dönemindeki gibi hissettikleri ise doğru inançlar arasında yer almaktadır. Doğru yanıt A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 17

Yaşlı bakım hizmetlerinin birincil hedefi aşağıdakilerden hangisidir?

Yaşlının mümkün olduğunca kendi yaşam çevresinde kalmasını sağlamak

Kadının çalışma hayatına girmesi ve çekirdek aile yapısına dönülmesini desteklemek

Çocuklarıyla yaşamaya başlayan yaşlılar için sosyalleşme olanağı sağlamak

Yaşlıların geçirdiği fiziksel hastalıkların tedavisini üstlenmek

Türkiye'de yaşlı bakım hizmetlerinin kurumsallaşmasını sağlamak

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 18

Kırklareli'nde uygulanan, 65 yaş üzeri yaşlıların birinci basamak sağlık hizmetleri ile kaynaştırmayı ve ikinci basamak sağlık hizmetlerinden destek almalarını amaçlayan proje aşağıdakilerden hangisidir?

Yaşlı Dayanışma Merkezleri Projesi

Belediye-Gençler-Yaşlar Elele Projesi

Mutlu Sonbahar Projesi

Sosyal Alarm Projesi

Kuşaklar Köprüsü Projesi

Açıklama:

Kırklareli ilinde uygulamaya konulan Mutlu Sonbahar Projesi olarak da bilinen bu proje kapsamında 65 yaş üzeri yaşlıların birinci basamak sağlık hizmetleri ile kaynaştırmak ve ikinci basamak sağlık hizmetlerinden destek almalarını sağlamak amaçlanmıştır. Doğru yanıt C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 19

Çalışma hayatında yer alan aktif yaşlılarla ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

Türkiye'de aktif çalışan yaşlı sayısı artmaktadır.

Bu yaşlılar iş verimliliği konusunda olumsuz tutumlarla karşılaşabilmektedirler.

Toplumumuzda aktif çalışan ve eğitim düzeyi yüksek çalışanların sayısı artmaktadır.

Yaşlı çalışanlara yönelik performans beklentilerini düşük tutan düzenlemeler yapılmaktadır.

Yetişkin eğitimi kapsamında yaşlı bireylerin mesleki niteliklerinin korunması sağlanmalıdır.

Açıklama:

Yaşlılara yönelik geliştirilen sosyal politikalardan bir diğeri de çalışma hayatında yer alan aktif yaşlıların durumudur. Toplumuzda eğitim düzeyi yüksek ve aktif çalışan yaşlı sayısı da artmaktadır. Bu kişiler iş verimliliği konusunda olumsuz tutumlarla da karşılaşabilmektedir. Araştırmalar yaşa bağlı olarak kişilerin çalışma performansında ve mesleki becerilerinde bir gerileme olmadığını göstermektedir. Bu nedenle yetişkin eğitimi kapsamında yaşlı bireylerin mesleki niteliklerinin korunması, iş durumuna göre yenilenmesi veya geliştirilmesi önem kazanmaktadır. Dünya genelindeki sosyal politikalara bakıldığında yaşlı kişilere çalışma hayatında gelişmelere paralel olarak ihtiyaç duydukları mesleki eğitimlerin yaygınlaştırılmaya çalışıldığı görülmektedir. Yaşlı çalışanların performans ve mesleki becerilerinde bir düşüş görülmediğinden onlara yönelik farklı beklentiler geliştirmek gibi düzenlemeler yapılmamaktadır. Doğru yanıt D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 20

I. Çevre düzenlemelerinde yaşlıların fiziksel durumlarının göz önünde bulundurulması
II. Yaşlılar için huzurevlerini özendirecek tanıtımlar yapılması
III. Yaşlılara yönelik sosyal etkinliklerin arttırılması
IV. Yaşlıların çalışma hayatından uzak tutularak sağlıklarının korunması
Yukarıdakilerden hangileri yaşlıların özellikle kentlerde karşılaştıkları sorunlarla mücadele etmelerine yardımcı olacak önlemlerdendir?

I ve II

I ve III

II ve III

II ve IV

III ve IV

Açıklama:

Yaşlıların kentlerde karşılaştıkları sorunlarla mücadele etmeleri noktasında yardımcı olabilecek iletişim hatları yaygınlaştırılabilir. Bunun yanı sıra çevre düzenlemelerinde yaşlıların fiziksel durumları da göz önüne alınmalıdır. Çevre düzenlemeleri ile birlikte sosyal sorumluluk projeleri oluşturulmalıdır. Yaşlılara yönelik etkinlikler artırılabilir ve yaşlıların bu sosyal ve psikolojik etkinliklerden ücretsiz yararlanmaları sağlanabilir. Buna göre II numaralı önermenin yaşlılar için en iyi seçenek olduğu her zaman doğru kabul edilecek bir durum değildir. IV numaralı seçenekte ise yaşlıların çalışma hayatından uzak tutulması önerilen bir durum değildir. I ve III numaralı seçeneklerde verilen önermeler ise kentlerde yaşlıların yaşamını kolaylaştırmak için alınabilecek önlemlerdendir. Doğru yanıt B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 21

Yaşlılık kavramıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

50-60 yaş “Genç Yaşlılık” olarak adlandırılmaktadır.

75-84 yaş “İleri Yaşlılık” olarak adlandırılmaktadır.

85+ yaş “Çok İleri Yaşlılık” olarak adlandırılmaktadır.

65 yaş ve üzeri dönem “Üçüncü yaş dönemi” olarak anılmaktadır.

65 yaş ileri yetişkinliğin başlama yaşı olarak kabul edilir.

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 22

Aşağıdakilerden hangisi yaşlanmanın fiziksel anlamdaki özelliklerinden biri değildir?

Organ sistemlerinin rezerv kapasitelerinde azalma,

Homeostatik kontrolde azalma (vücut ısısı gibi),

Çevresel faktörlere uyum sağlayabilme yeteneğinde azalma (Hareketlerde zorlanama, tansiyon, değişen ısıya adapte olamama gibi),

Bağışıklık sisteminde bozulmalar

Konsantrasyon ve odaklanma gereken görevlerde gerileme

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 23

Aşağıdakilerden hangisi yaşlılıktaki bilişsel değişimlerden biridir?

Organ sistemlerinin rezerv kapasitelerinde azalma

Uygun kelimeyi bulma ve sözde akıcılık becerilerinde sorun

Homeostatik kontrolde azalma

Çevresel faktörlere uyum sağlayabilme yeteneğinde azalma

Bağışıklık sisteminde bozulmalar

Açıklama:

Yaşlılıktaki bilişsel değişimler açısından dikkatin olumsuz etkilendiği görülmektedir. Konsantrasyon ve odaklanma gereken görevlerde gerileme yaşanır. Uzun süreli bellek ve hatırlama konusunda ciddi bir gerileme gözlenirken, kısa süreli bellek yaşa bağlı gerilemeden daha az etkilenir. Sözlü anlatım ve dilbilgisi becerilerinde fazla sıkıntı yaşanmadığı halde uygun kelimeyi bulma ve sözle akıcılık becerilerinde daha çok sorun yaşanmaktadır. Yaşlılarda yıllarca bilgi birikimi sonucu oluşan deneyimler, pratiklik ve bilgelik yaşamın sonuna kadar devam eder.

Doğru Cevap: B

Soru 24

Aşağıdaki kavramlardan hangisi yaşlı bireylere karşı sergilenen sistematik kalıp yargıları ve ayrımcılığı ifade etmektedir?

Andragoji

Pedagoji

Ageism

Senility

Gerontoloji

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 25

Aşağıdakilerden hangisi yaşlılık dönemine ilişkin doğru inanışlardan biridir?

Yaşlı kişi üretici değil tüketicidir.

Yaşlılar yalnız ve tek başınadır.

Yaşlılık durağan ve değişmez bir dönemdir.

Gençlerin enerjisi ile yaşlıların bilgeliği birleşirse yaratıcı üretken toplum oluşur.

Yaşlılar fiziksel olarak hastadır

Açıklama:

Yanlış İnançlar

Tüm yaşlılar fiziksel olarak hastadır.
2. Yaşlı kişi üretici değil tüketicidir.
3. Yaşlılar yalnız ve tek başınadır.
4. Yaşlıların çoğu hastanede ya da bakımevindedir.
5. Genel olarak zihinsel açıdan kötü durumdalar.
6. Yaşlılar kendini yönetemez.
7. Yaşlılar mutsuz, amaçsız ve ilgisizdirler.
8. Yaşlılar gençlerle anlaşamaz.
9. Yaşlılar esnek ve hoşgörülü değildir.
10.Yaşlılık durağan ve değişmez bir dönemdir.

Doğrusu

Pek çok yaşlı iyi durumdadır ve aktiftir.
Pek çok yaşlının üretkenliği devam etmektedir.
Pek çok yaşlı ailesi ile yakın ilişkisini devam ettirmektedir.
65-74 arası 1000 yaşlıdan sadece 12’si bakımevindedir.
Yaşla birlikte zihinsel gelişimde yavaşlama olsa da bu günlük yaşamı etkileyecek düzeyde değildir.
Pek çok yaşlı ölene kadar kendini yönetebilir.
Yaşlıların birçoğu kendini gençlik yıllarındaki gibi hisseder.
Gençlerin enerjisi ile yaşlıların bilgeliği birleşirse yaratıcı üretken toplum oluşur.
Bu özellikler yaşlılığa özgü değildir. Kişilik özelliğidir.
Yaşlılık edinilen deneyimlerle daha dinamik bir dönemdir.

Doğru Cevap: D

Soru 26

Aşağıdakilerden hangisi yaşlılığa ilişkin yanlış inanışlardan biridir?

Yaşlı kişi üretici değil tüketicidir.

Pek çok yaşlı iyi durumdadır ve aktiftir.

Pek çok yaşlı ölene kadar kendini yönetebilir.

Yaşlıların birçoğu kendini gençlik yıllarındaki gibi hisseder.

Yaşlılık edinilen deneyimlerle daha dinamik bir dönemdir.

Açıklama:

Yanlış İnançlar

Tüm yaşlılar fiziksel olarak hastadır.
2. Yaşlı kişi üretici değil tüketicidir.
3. Yaşlılar yalnız ve tek başınadır.
4. Yaşlıların çoğu hastanede ya da bakımevindedir.
5. Genel olarak zihinsel açıdan kötü durumdalar.
6. Yaşlılar kendini yönetemez.
7. Yaşlılar mutsuz, amaçsız ve ilgisizdirler.
8. Yaşlılar gençlerle anlaşamaz.
9. Yaşlılar esnek ve hoşgörülü değildir.
10.Yaşlılık durağan ve değişmez bir dönemdir.

Doğrusu

Pek çok yaşlı iyi durumdadır ve aktiftir.
Pek çok yaşlının üretkenliği devam etmektedir.
Pek çok yaşlı ailesi ile yakın ilişkisini devam ettirmektedir.
65-74 arası 1000 yaşlıdan sadece 12’si bakımevindedir.
Yaşla birlikte zihinsel gelişimde yavaşlama olsa da bu günlük yaşamı etkileyecek düzeyde değildir.
Pek çok yaşlı ölene kadar kendini yönetebilir.
Yaşlıların birçoğu kendini gençlik yıllarındaki gibi hisseder.
Gençlerin enerjisi ile yaşlıların bilgeliği birleşirse yaratıcı üretken toplum oluşur.
Bu özellikler yaşlılığa özgü değildir. Kişilik özelliğidir.
Yaşlılık edinilen deneyimlerle daha dinamik bir dönemdir.

Doğru Cevap: A

Soru 27

Aşağıdakilerden hangisi Sosyal Hizmet Danışma Hattı'nın numarasıdır?

Alo 183

Alo 155

Alo 112

Alo 156

Alo 190

Açıklama:

Alo 183 Sosyal Hizmet Danışma Hattı'nın numarasıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 28

Türkiye’de yaşlı hizmetleri, aşağıdaki kurumların hangisinin kurulmasıyla kamu hizmetlerinin içindeki yerini almıştır?

Özürlü ve Yaşlı Hizmetleri Genel Müdürlüğü

Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı

Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Genel Müdürlüğü

Sosyal Hizmetler Genel Müdürlüğü

Yaşlı Dayanışma Merkezi

Açıklama:

Türkiye’de yaşlı hizmetleri incelendiğinde bu hizmetlerin ilk defa 1963 yılında Sağlık Sosyal
Yardım Bakanlığı’na bağlı Sosyal Hizmetler Genel Müdürlüğü’nün kurulmasıyla kamu hizmetleri içerisindeki yerini aldığı görülmektedir.

Doğru Cevap: D

Soru 29

İlk kez yaşlılara yönelik olarak “Yaşlılar devletçe korunur. Yaşlılara devlet yardımı ve sağlanacak diğer haklar ve kolaylıklar kanunla düzenlenir.” ilkesi hangi anayasada yer bulmuştur?

1876 Anayasası

1921 Anayasası

1924 Anayasası

1961 Anayasası

1982 Anayasası

Açıklama:

1982 Anayasası’nın 61. maddesinde yaşlılara yönelik olarak “Yaşlılar devletçe korunur. Yaşlılara devlet yardımı ve sağlanacak diğer haklar ve kolaylıklar kanunla düzenlenir.” hükmü yer almaktadır.

Doğru Cevap: E

Soru 30

Aşağıdakilerden hangisi Genç Büyüklerimize Bir Umut sloganıyla yaşlılıkta yaşam kalitesini artıracak çalışmalar düzenlemektedir?

Türkiye Yaşlılık Konseyi Derneği (TURYAK)

Dünya Yaşlılık Derneği (DÜYADER)

Milli Eğitim Sağlık Eğitimi Vakfı (MESEV),

Geriatri Vakfı, Geriatri ve Gerontoloji Derneği ve Hacettepe Üniversitesi Geriatrik Bilimler Araştırma Merkezi (GEBAM)

Yaşlı Bakım Merkezi

Açıklama:

STK’lardan bazıları yaşlanma ve yaşlılık konusunda araştırmalar ve çalışmalar yapmaktadırlar. Bu STK’lara Türkiye Yaşlılık Konseyi Derneği (TURYAK), Milli Eğitim Sağlık Eğitimi Vakfı (MESEV), Geriatri Vakfı, Geriatri ve Gerontoloji Derneği ve Hacettepe Üniversitesi Geriatrik Bilimler Araştırma Merkezi (GEBAM) gibi kuruluşlar örnek verilebilir. Bununla birlikte proje çalışmalarında bulunan derneklerde bulunmaktadır. Dünya Yaşlılık Derneği (DÜYADER) Genç Büyüklerimize Bir Umut sloganıyla yaşlılıkta yaşam kalitesini artıracak çalışmalar düzenlemektedir

Doğru Cevap: B

Soru 31

Dünya Sağlık Örgütünün sınıflamasına göre genç yaşlılık dönemi aşağıdakilerden hangisidir?

64-74

65-74

70-80

67-74

60-71

Açıklama:

Yaşlanma kavramına ilişkin Dünya Sağlık Örgütü
(WHO)’nün sınıflamasına bakıldığında yaşlılığın
üç aşamadan oluştuğu görülmektedir. Buna göre
(Akt; Yumurtacı, 2013):
• 65-74 yaş “Genç Yaşlılık”,
• 75-84 yaş “İleri Yaşlılık”,
• 85+ yaş “Çok İleri Yaşlılık” olarak adlandırılmaktadır.
Doğru cevap B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 32

Yaşam boyu gelişimi temel alan Erikson insan gelişiminde kaç evreden söz eder?

Dört

Beş

Yedi

Sekiz

Açıklama:

Yaşam boyu gelişimi temel alan Erikson insan
gelişiminde sekiz evreden bahsetmektedir. Bu dönemlerin son üç evresi genç yetişkinlik, yetişkinlik
ve ileri yetişkinlik dönemlerini kapsar. Bu dönemlerin isimleri yakınlığa karşı yalnızlık, üretkenliğe karşı durgunluk ve benlik bütünlüğüne karşı umutsuzluk olarak adlandırılmıştır. Buna göre doğru cevap D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 33

Dünyada yaş ortalaması kaçtır?

29.2

28.2

28.9

43.2

Açıklama:

Dünyada yaş ortalaması 29,2 iken bu
oran Almanya’da 44,3, İtalya’da 43,2 ve Türkiye’de
28,9’dur. Bu açıdan bakıldığında ülkemiz hala genç
bir nüfusa sahip gibi görünse de 2030 yılı ve sonrasında doğurganlık hızının azalması ve yaşam süresinin uzamasıyla birlikte yaşlanmanın etkilerinin
daha çok görüleceği beklenmektedir. Doğru cevap A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 34

Aşağıdakilerden hangisi yaşlanmanın fiziksel özellikleri arasında sayılamaz?

Organ sistemlerinin rezerv kapasitelerinde azalma

Homeostatik kontrolde azalma

Kaygı ve duygu durum bozukulukları

Bağışıklık sisteminde bozulmalar

Çevresel faktörlere uyum sağlayabilme yeteneğinde azalma

Açıklama:

Organ sistemlerinin rezerv kapasitelerinde azalma
Homeostatik kontrolde azalma (vücut ısısı gibi)
Çevresel faktörlere uyum sağlayabilme yeteneğinde azalma (Hareketlerde zorlanama,
tansiyon, değişen ısıya adapte olamama gibi),
Bağışıklık sisteminde bozulmalar yaşlılıkta yaşanan fiziksel bozulmalar arasındadır. Ancak şiddetli depresyon, kaygı bozuklukları, demans, kronik ağrılar, uyku bozuklukları ve duygu-durum bozuklukları fiziksel bozukluklar arasında yer almaz. Buna göre cevap C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 35

Aşağıdakilerden hangisi yaşlılık dönemine ilişkin yanlış inançlardan biridir?

Pekçok yaşlı iyi durumdadır ve aktiftir.

Pek çok yaşlı ailesi ile yakın ilişkisini devam ettirmektedir.

Pek çok yaşlı ölene kadar kendini yönetebilir

Yaşlıların birçoğu kendini gençlik yıllarındaki gibi hisseder.

Yaşlılık durağan ve değişmez bir dönemdir.

Açıklama:

Çoğu insan yaşlıların çoğunun fiziksel olarak hasta olduğunu düşünür ancak pekçok yaşlı iyi durumdadır ve aktiftir. Yaşlıların genelde yalnız olduğu düşünülür ancak pek çok yaşlı ailesi ile yakın ilişkisini devam ettirmektedir. Yaşlıların çoğunun hastane ve bakımevlerinde olduğu düşünülür ancak 65-74 arası 1000 yaşlıdan sadece 12’si bakımevindedir. Yaşlıların kendini yönetemediği düşünülür ancak Pek çok yaşlı ölene kadar kendini yönetebilir. Yaşlıların genelde mutsuz hissettiği düşünülür fakat yaşlıların birçoğu kendini gençlik yıllarındaki gibi hisseder.
Yaşlılık durağan ve değişmez bir dönem olduğu doğru değildir. Aksine yaşlılık edinilen deneyimlerle daha dinamik bir dönemdir. Bu nedenle cevap E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 36

Türkiye’de yaşlı hizmetleri ilk defa kaçyılında kamu hizmetleri içinde yer almıştır?

1961

1963

1967

1980

1984

Açıklama:

Türkiye’de yaşlı hizmetleri incelendiğinde bu
hizmetlerin ilk defa 1963 yılında Sağlık Sosyal
Yardım Bakanlığı’na bağlı Sosyal Hizmetler Genel Müdürlüğü’nün kurulmasıyla kamu hizmetleri içerisindeki yerini aldığı görülmektedir. 1982
Anayasası’nın 61. madde-sinde yaşlılara yönelik
olarak “Yaşlılar devletçe korunur. Yaşlılara devlet
yardımı ve sağlanacak diğer haklar ve kolaylıklar kanunla düzenlenir.” hükmü yer almaktadır.
24.11.1984 yılında 18585 sayılı resmi gazetede yayınlanarak yürürlüğe giren Huzurevleri Yönetmeliği ülkemizde huzurevlerinin kuruluş ve görevlerini
açıklamaktadır. Doğru cevap B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 37

Aşağıdakilerden hangisi huzurevleriyle ilgili yapılan çalışmalardan çıkarılan sonuçlardan biri değildir?

Evde yaşayan yaşlıların daha çok fiziksel ve sosyal açıdan güçlükler yaşamaktadırlar

Huzurevinde kalan yaşlılar daha çok ruhsal açıdan sorun yaşarlar.

Huzurevine kendi kararıyla yerleşen yaşlılar genelde daha memnundurlar.

Mecburi olarak huzurevinde kalanlar da kısa bir süre sonra memnun olmaya başlarlar

Sosyal medyanın huzurevleriyle ilgili verdiği mesajlar da etkili olmaktadır.

Açıklama:

Köşkeroğlu, Aksoy ve Özkaya (1992) çalışmalarında Eskişehir’de evde ve huzurevinde kalan
yaşlıları fiziksel ve psiko sosyal yönden yaşadıkları sıkıntılar açısından karşılaştırmışlardır. Çalışmanın
sonucunda evde yaşayan yaşlıların daha çok fiziksel ve sosyal açıdan güçlükler yaşadığı, huzurevinde kalan yaşlıların ise daha çok ruhsal açıdan sorun yaşadıkları görülmüştür. İzmir’de huzurevinde kalan yaşlılarla yapılan bir çalışmada ise huzurevine kendisi karar vererek kalan yaşlıların kurumdan memnuniyet düzeyinin yüksek olduğu bulunmuştur. Yapılan çalışmalar incelendiğinde yaşlı kişilerin tutumlarının ve önyargılarının da huzurevinde kalıp kalmama konusunu
etkilediği ve özellikle kendi isteği ile huzurevinde kalan yaşlıların memnuniyet düzeyinin yüksek olduğu görülmektedir. Mecburiyetten dolayı huzurevine yerleştirilen yaşlıların ise psikolojik sorunlarla başa çıkmak konusunda daha çok sorun yaşadığı görülmektedir. Sosyal medyanın da yaşlılar ve huzurevleri konusunda verdiği mesajlar önemlidir. Bir programda, bir uzman “huzurevleri bireylere terk edilmişlik duygusu yaşatır, yaşlınızı evinizden ayırmayın” ifadesini kullanmıştır. Doğru cevap D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 38

Evde bakım hizmetleri kaç farklı şekilde düşünüleblir?

İki

Üç

Dört

Beş

Altı

Açıklama:

Evde bakım hizmetleri iki şekilde düşünülebilir. İlkinde kastedilen gayri resmi bakım sunulmasıdır ki bu durumda genellikle aile üyeleri tarafından hizmet verilir ve ödeme yapılmaz. Diğeri ise resmi bakım verenler, evde bakım hizmetlerini sunan meslek gruplarından oluşur. Doğru yanıt A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 39

Türkiye’de yaşlı hizmetlerinin kalitesinin artırılması amacıyla kurulan kaç tane "Yaşlı Dayanışma Merkezi"yer almaktadır?

İki

Üç

Dört

Sekiz

Onüç

Açıklama:

Türkiye’de yaşlı hizmetlerinin kalitesinin artırılması amacıyla yatılı bakıma gerek duymayan yaşlılara destek hizmeti sunmak için kurulan merkezler Yaşlı Dayanışma Merkezleridir. Türkiye’de Ankara, İzmir ve Çanakkale'de olmak üzere dört Yaşlı Dayanışma Merkezi bulunmaktadır (Akgün, Bakar ve Budakoğlu, 2004; Öztürk, 2015) Doğru cevap C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 40

Aşağıdakilerden hangisi yaşlılığa yönelik hizmetler konusundaki öneriler arasında yer almaz?

Yazılı ve görsel basın, sürekli eğitim ve araştırmalarla zihinlerde sosyal ve toplumsal
duyarlılık oluşturulmalıdır.

Yaşlılara yönelik sosyo-ekonomik kültürel destek sağlanmalıdır.

Huzurevinde kalan yaşlılara sunulan hizmetin kalitesi açısından bu kurumlarda çalışan
elemanların nitelikli olması sağlanmalıdır.

Yaşlılık dönemindeki olası sağlık problemlerini önlemek adına periyodik muayene ve kontrol hizmetleri yaygınlaştırılabilir.

Emeklilik yaşı düşürülerek yaşlıların yaşadığı ekonomik sıkıntılar azaltılabilir.

Açıklama:

Yaşlılık yeni şeyler öğrenmek, üretmek ve yaşamı devam ettirmek için engelleyici bir
süreç değildir. Ancak toplumuzda ki kültürel önyargılar, kalıp yargılar ve efsaneler yaşlıların toplum yaşamından dışlanmasına neden olmaktadır. Her türlü öğretim ve eğitim etkinlikleri ile yetişkin eğitimleri geliştirilebilir. Ayrıca yaşlılara yönelik sosyo-ekonomik
ve kültürel destekler yoluyla sorunların çözümüne sistemik yaklaşımlar da önemlidir. Yazılı ve görsel basın, sürekli eğitim ve araştırmalarla zihinlerde sosyal ve toplumsal
duyarlılık oluşturulmalı ve eğitimler yoluyla uzayan insan ömrüne yeniden anlam kazandırılmalıdır.Huzurevinde kalan yaşlılara sunulan hizmetin kalitesi açısından bu kurumlarda çalışan elemanların nitelikli olması sağlanmalıdır.Yaşlılık dönemindeki olası sağlık problemlerini önlemek adına periyodik muayene ve kontrol hizmetleri yaygınlaştırılabilir. Yaşlı bakımı konusunda bazı ülkelerde yaygın olarak uygulanan karma bakım modeli Türkiye’de de yaygınlaştırılabilir. Emeklilik yaşı artırılarak yaşlıların daha çok çalışma hayatında kalmaları teşvik edilebilir.
E seçeneğinde ise bunun tam tersi söylendiği için yanlış olan cevap E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 41

Yaşlılık tıp bilimi seçenektekilerden hangisidir?

ortoapedi

pediatri

geriatri

onkoloji

ramotoloji

Açıklama:

Detaylar için “YAŞLILIK: TANIMI VE GENEL BİLGİLER” başlığında yer alan bilgilere bakabilirsiniz.
Geriatri yaşlılık tıp bilimi anlamına gelir ve yaşlılığı geciktirmek için alınması gereken önlemleri, kullanılması gereken yöntemleri inceler. Genel olarak geriatri yaşlıların sağlık sorunlarını açıklamaya ve tedavi etmeye yönelik etkinlikleri içermektedir.

Doğru Cevap: C

Soru 42

Seçenektekilerden hangisi genç yaşlılık dönemidir?

65-74 yaş

70-74 yaş

75-79 yaş

80-84 yaş

85-89 yaş

Açıklama:

Detaylar için “YAŞLILIK: TANIMI VE GENEL BİLGİLER” başlığında yer alan bilgilere bakabilirsiniz.
Yaşlılık dönemleri; 65-74 yaş “Genç Yaşlılık”,
75-84 yaş “İleri Yaşlılık”,
85+ yaş “Çok İleri Yaşlılık” olarak ayrılmaktadır.

Doğru Cevap: A

Soru 43

Yaşam boyu gelişimi temel alan Erikson insan gelişiminde kaç evreden bahsetmektedir?

yedi

sekiz

dokuz

on bir

Açıklama:

Detaylar için “Yaşlılık Döneminin Fiziksel, Bilişsel, Psikolojik ve Sosyal Özellikleri” başlığında yer alan bilgilere bakabilirsiniz.
Yaşam boyu gelişimi temel alan Erikson insan gelişiminde sekiz evreden bahsetmektedir. Bu dönemlerin son üç evresi genç yetişkinlik, yetişkinlik ve ileri yetişkinlik dönemlerini kapsar. Bu dönemlerin isimleri yakınlığa karşı yalnızlık, üretkenliğe karşı durgunluk ve benlik bütünlüğüne karşı umutsuzluk olarak adlandırılmıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 44

Türkiye’de yaşlı nüfusun alt sınıflamalarına göre baktığımızda genç yaşlı olarak tanımlanan 65-74 yaş grubundaki nüfus 2010 yılında yüzde kaç olmuştur?

4,4

5,5

6,6

7,7

8,8

Açıklama:

Detaylar için “Dünyada ve Türkiye’de Yaşlılık İstatistikleri” başlığında yer alan bilgilere bakabilirsiniz.
Türkiye’de 1970’lerden itibaren 65 yaş ve üzerindeki nüfusun toplam nüfus içindeki payı artmıştır. Yaşlı nüfusun alt sınıflamalarına göre baktığımızda genç yaşlı olarak tanımlanan 65-74 yaş grubundaki nüfus 1940’ta yüzde 2,4 iken 2010 yılına gelindiğinde ise neredeyse iki katına çıkmıştır (yüzde 4,4).

Doğru Cevap: A

Soru 45

Aile ve arkadaşlarıyla daha çok iletişim içinde olan ve daha çok sosyal etkinliklere katılan yaşlı bireyler hangi sosyo-ekonik düzeydedir?

alt

orta

alt-orta

üst

üst-zirve

Açıklama:

Detaylar için “Yaşlıların Toplumsal Sorunları” başlığında yer alan bilgilere bakabilirsiniz.
Üst sosyo-ekonomik düzeye sahip yaşlı bireyler aile ve arkadaşlarıyla daha çok iletişim içindedir ve daha çok sosyal etkinliklere katılırlar. Orta sosyo-ekonomik düzeye sahip bireyler ise çocuklarından daha fazla yardım almaktadır.

Doğru Cevap: D

Soru 46

Türkçe çevirilerde “yaş ayrımcılığı” olarak da kullanılan terim seçenektekilerden hangisidir?

Raseism

Forceism

Ageism

Oldeism

Retireism

Açıklama:

Detaylar için “Yaşlılık Konusunda İnançlar” başlığında yer alan bilgilere bakabilirsiniz.
Türkçe çevirilerde “yaş ayrımcılığı” olarak da kullanılan Ageism terimi ilk olarak 1969 yılında R. Butler tarafından kullanılmış olup, yaşlı bireylere karşı sergilenen sistematik kalıp yargıları ve ayrımcılığı ifade etmektedir. Kültürümüzdeki moruk, dinazor ve bunak benzeri sözler ve yaşlılara yönelik kullanılan “Yaşı yetmiş işi bitmiş”, “artık köşende oturma zamanı” gibi sözler kalıp yargılara ve ayrımcılığa örnek verilebilir.

Doğru Cevap: C

Soru 47

Seçenektekilerden hangisi yaşlılık hakkında yanlış bir inançtır?

Yaşlıların çoğu hastanede ya da bakımevindedir.

Pek çok yaşlı iyi durumdadır ve aktiftir.

Pek çok yaşlının üretkenliği devam etmektedir.

Pek çok yaşlı ailesi ile yakın ilişkisini devam ettirmektedir.

Pek çok yaşlı ölene kadar kendini yönetebilir.

Açıklama:

Detaylar için “Yaşlılık Konusunda İnançlar” başlığında yer alan bilgilere bakabilirsiniz.
Yaşlılık Dönemine İlişkin Yanlış İnançlar ve Doğruları
Yanlış İnançlar

Tüm yaşlılar fiziksel olarak hastadır.
Yaşlı kişi üretici değil tüketicidir.
Yaşlılar yalnız ve tek başınadır.
Yaşlıların çoğu hastanede ya da bakımevindedir.
Yaşlılar kendini yönetemez.

Doğrusu

Pek çok yaşlı iyi durumdadır ve aktiftir.
Pek çok yaşlının üretkenliği devam etmektedir.
Pek çok yaşlı ailesi ile yakın ilişkisini devam ettirmektedir.
65-74 arası 1000 yaşlıdan sadece 12’si bakımevindedir.
Pek çok yaşlı ölene kadar kendini yönetebilir.

Doğru Cevap: A

Soru 48

Seçenekteki hangi anayasanın 61. maddesinde “Yaşlılar devletçe korunur. Yaşlılara devlet yardımı ve sağlanacak diğer haklar ve kolaylıklar kanunla düzenlenir.” hükmü yer almaktadır?

1921 Anayasası

1924 Anayasası

1961 Anayasası

1982 Anayasası

2002 Anayasası

Açıklama:

Detaylar için “Huzurevleri” başlığında yer alan bilgilere bakabilirsiniz.
1982 Anayasası’nın 61. maddesinde yaşlılara yönelik olarak “Yaşlılar devletçe korunur. Yaşlılara devlet yardımı ve sağlanacak diğer haklar ve kolaylıklar kanunla düzenlenir.” hükmü yer almaktadır.

Doğru Cevap: D

Soru 49

Türkiye’de evde bakımla ilgili ilk proje hangi yıl uygulanmıştır?

1983

1993

2003

2013

2019

Açıklama:

Detaylar için “Evde Bakım Hizmeti” başlığında yer alan bilgilere bakabilirsiniz.
Türkiye’de evde bakımla ilgili ilk proje 1993 yılında Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Genel Müdürlüğü’nce Ankara, Adana, İzmir ve İstanbul illerinde uygulanmış; ancak pilot uygulamalardan etkili sonuç alınamadığı için sürdürülememiştir.

Doğru Cevap: B

Soru 50

Seçenektekilerin hangisi Sosyal Hizmet Danışma Hattı’dır?

Alo 144

Alo 155

Alo 174

Alo 180

Alo 183

Açıklama:

Detaylar için “YAŞLILARA YÖNELİK SOSYAL POLİTİKALAR” başlığında yer alan bilgilere bakabilirsiniz.
Bakanlık Alo 183 Sosyal Hizmet Danışma Hattı ile risk oluşturan sorunlara karşı yardım isteyen vatandaşlara psikolojik, sosyal ve ekonomik devlet desteği sunmaktadır.

Doğru Cevap: E

Soru 51

Aşağıdakilerden hangisi yaşlıların sağlık sorunlarını açıklamaya ve tedavi etmeye yönelik etkinlikleri içeren yaşlılık tıp bilimidir?

Geriatri

Pediatri

Gerontoloji

Endokrinoloji

Gastroenteroloji

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 52

Aşağıdakilerden hangisi gerontolojinin incelediği alanlardan değildir?

Ekonomik

Sosyal

Psikolojik

Biyolojik

Politik

Açıklama:

Yaşlılık bilimi olan gerontoloji yaşlılığı; ekonomik, sosyal, psikolojik ve biyolojik açıdan bütün yönleriyle incelemektedir
politik

Doğru Cevap: E

Soru 53

Dünya Sağlık Örgütü (WHO)’nün sınıflamasına göre ileri yaşlılık aralığı hangisidir?

65-74 yaş

70-75 yaş

75-80 yaş

75-84 yaş

85+ yaş

Açıklama:

Dünya Sağlık Örgütü (WHO)’nün sınıflamasına bakıldığında yaşlılığın üç aşamadan oluştuğu görülmektedir. Buna göre (Akt; Yumurtacı, 2013): • 65-74 yaş “Genç Yaşlılık”, •75-84 yaş “İleri Yaşlılık”, • 85+ yaş “Çok İleri Yaşlılık” olarak adlandırılmaktadır.

Doğru Cevap: D

Soru 54

Yaşlılıkta otorite kaybı hangi tür bir sorundur?

Bilişsel

Fiziksel

Biyolojik

Ekonomik

Psiko-sosyal

Açıklama:

psiko-sosyal sorunların başında Demirbilek (2005)’e göre otorite kaybı, sosyal statüde değişiklikler, yalnız kalma, reddedilme endişesi, ölüm korkusu ve çaresizlik gibi sorunlar yer almaktadır.

Doğru Cevap: E

Soru 55

Türkiye’de yaşlılık hizmetleri ve uygulamalarıyla ilgili hangisi doğrudur?

2013 yılı yaşlılık maaşı asgari ücret oranında belirlenmiştir.

65 yaşını doldurmuş yaşlılara yaşlılık maaşı bağlanmaktadır.

Sivil toplum örgütleri (STK)lar yaşlıların maaşla çalıştığı örgütlerdir.

Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı yaşlı bakımı konusunda hizmet vermektedir.

Azınlıkların kendi huzurevlerini açması yasalara aykırıdır.

Açıklama:

Ülkemizde yaşlı bakımı konusunda görev üstlenen kurumlar arasında yerel yönetimler, Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı, Özürlü ve Yaşlı Hizmetleri Genel Müdürlüğüne bağlı huzurevleri, dernek ve vakıflar, özel huzurevleri, azınlık huzurevleri ve kamu kurumlarına ait huzurevleri bulunmaktadır
Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı yaşlı bakımı konusunda hizmet vermektedir.

Doğru Cevap: D

Soru 56

Bakanlık Sosyal Hizmet Danışma Hattı ile risk oluşturan sorunlara karşı yardım isteyen vatandaşlara psikolojik, sosyal ve ekonomik devlet desteği sunulan numara nedir?

Alo 183

Alo 185

Alo 143

Alo 144

Alo 125

Açıklama:

Bakanlık Alo 183 Sosyal Hizmet Danışma Hattı ile risk oluşturan sorunlara karşı yardım isteyen vatandaşlara psikolojik, sosyal ve ekonomik devlet desteği sunmaktadır

Doğru Cevap: A

Soru 57

Aşağıdakilerden hangisi Yaşlılara yönelik hizmetlerde bulunan sivil kuruluşlardan (STK) değildir?

TURYAK

MESEV

SHÇEK

DÜYADER

GEBAM

Açıklama:

Türkiye Yaşlılık Konseyi Derneği (TURYAK), Milli Eğitim Sağlık Eğitimi Vakfı (MESEV), Geriatri Vakfı, Geriatri ve Gerontoloji Derneği ve Hacettepe Üniversitesi Geriatrik Bilimler Araştırma Merkezi (GEBAM) gibi kuruluşlar örnek verilebilir. Bununla birlikte proje çalışmalarında bulunan derneklerde bulunmaktadır. Dünya Yaşlılık Derneği (DÜYADER)
SHÇEK

Doğru Cevap: C

Soru 58

Yaşlıların bakımının ne sadece kuruma ne de sadece aileye bırakılmayarak ikisinin de uygulandığı sistem nedir?

Karma model

Yaşlılar köyü

Evde bakım hizmeti

Huzurevi

Sürekli eğitim merkezi

Açıklama:

Özellikle yaşlı bireyin ailesinin yaşlı bakımını tamamen kurumlara bırakma taraftarı olmadığı belirtilmektedir. Bu durumda yaşlıların bakımı ne sadece kuruma ne de sadece aileye bırakılmamaktadır ikisinin de uygulandığı karma model tercih edilmektedir.

Doğru Cevap: A

Soru 59

“Yaşı yetmiş işi bitmiş, artık köşende oturma zamanı” hangisine örnek değildir?

Önyargı

Tükenmişlik

Kalıp yargı

Ayrımcılık

Dışlanma

Açıklama:

Yaşı yetmiş işi bitmiş, artık köşende oturma zamanı gibi sözler kalıp yargılara ve ayrımcılığa örnek verilebilir
tükenmişlik

Doğru Cevap: B

Soru 60

Aşağıdakilerden hangisi ülkemizde yaşlı bakım hizmeti sunan oluşumlardan değildir?

Bakanlıklar

Okullar

Belediyeler

Vakıflar

Dernekler

Açıklama:

Türkiye’de bakanlıklara bağlı huzurevleri, dernek ve vakıflara ait huzurevleri, belediyelere ait huzurevleri, azınlıklara ait huzurevleri, evde bakım hizmetleri ve yaşam merkezleri gibi hizmetler sunulmaktadır. Ülkemizde bakım hizmetleri dışında belediyeler, dernekler ve vakıflar tarafından da bazı hizmetler sunulmaktadır
okullar

Doğru Cevap: B

Soru 61

Aşağıdaki dönemlerden hangisi Dünya Sağlık Örgütüne göre ileri yaşlılık olarak adlandırılır?

60-65 yaş

65-74 yaş

75-84 yaş

84-90 yaş

90+yaş

Açıklama:

65-74 yaş “Genç Yaşlılık”,
• 75-84 yaş “İleri Yaşlılık”,
• 85+ yaş “Çok İleri Yaşlılık” olarak adlandırılmaktadır.

Doğru Cevap: C

Soru 62

I) Organ sistemlerinin rezerv kapasitelerinde azalma,
II) Homeostatik kontrolde azalma (vücut ısısı gibi),
III) Çevresel faktörlere uyum sağlayabilme yeteneğinde azalma,
IV) Bağışıklık sisteminde bozulmalar,
V) Çabuk sinirlenme,
Yukarıdakilerden hangisi veya hangileri yaşlanmanın fiziksel alandaki özelliklerindendir?

Yalnız I

I ve II

IV ve V

Hepsi

I, II, III ve IV

Açıklama:

Çabuk sinirlenme yaşlanmanın fiziksel alandaki özelliklerinden biri değildir.

Doğru Cevap: E

Soru 63

Aşağıdakilerden hangi yaş dönemi “Üçüncü yaş dönemi” veya “Yeşil yıllar” olarak da adlandırılan döneme dahildir?

0-3 yaş

3-9 yaş

12-18 yaş

30-35 yaş

65 yaş sonrası

Açıklama:

Bugün pek çok ülkede 65 yaş, yaşlılığın başlangıcı olarak kabul edilmektedir ve bu dönemde bireyler zorunlu emekli olmaktadır. Bu dönem “Üçüncü yaş dönemi”, “Altın çağ”, “Yeşil yıllar” gibi isimlerle de ifade edilmektedir (Arpacı, 2005). Doğru cevap E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 64

Aşağıdakilerden hangisi yaşlılık tıp bilimi anlamına gelir?

Gerontoloji

Geriatri

İleri yaşlılık

Genç Yaşlılık

Çok İleri Yaşlılık

Açıklama:

Geriatri yaşlılık tıp bilimi anlamına gelir ve yaşlılığı geciktirmek için alınması gereken önlemleri, kullanılması gereken yöntemleri inceler.

Doğru Cevap: B

Soru 65

Aşağıdakilerden hangisi Dünya Sağlık Örgütü (WHO)’nün 65-74 yaş aralığındaki kişilere verilen isimdir?

Genç yaşlılık

İleri Yaşlılık

Çok İleri Yaşlılık

Geriatri

Gerontoloji

Açıklama:

Dünya Sağlık Örgütü
(WHO)’nün sınıflamasına bakıldığında yaşlılığın
üç aşamadan oluştuğu görülmektedir. Buna göre
(Akt; Yumurtacı, 2013):
• 65-74 yaş “Genç Yaşlılık”,
• 75-84 yaş “İleri Yaşlılık”,
• 85+ yaş “Çok İleri Yaşlılık” olarak adlandırılmaktadır.

Doğru Cevap: A

Soru 66

Aşağıdakilerden hangisi yaşlanmanın fiziksel anlamdaki özelliklerinden biri değildir?

Organ sistemlerinin rezerv kapasitelerinde azalma

Homeostatik kontrolde azalma (vücut ısısı gibi)

Çevresel faktörlere uyum sağlayabilme yeteneğinde azalma

Bağışıklık sisteminde bozulmalar

Kuşak çatışması yaşama

Açıklama:

Yaşlanmanın fiziksel anlamdaki özellikleri:
• Organ sistemlerinin rezerv kapasitelerinde azalma,
• Homeostatik kontrolde azalma (vücut ısısı gibi),
• Çevresel faktörlere uyum sağlayabilme yeteneğinde azalma (Hareketlerde zorlanama, tansiyon, değişen ısıya adapte olamama gibi),
• Bağışıklık sisteminde bozulmalar.

Doğru Cevap: E

Soru 67

Aşağıda yaşlılık istatistiki ile verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

2050 yılında dünyada her bir çocuğa karşılık iki yaşlının olacağı beklenmektedir.

İkinci Dünya savaşından sonra dünya genelinde insanlar doğumdan itibaren en fazla 46 yıl yaşamıştır.

Günümüzde insanlar doğumdan itibaren 67 yaşa kadar yaşamaktadır.

2045-2050 yılları arasında insanlar doğumdan itibaren yaşam süresi 90 yıla çıkacağı öngörülmektedir.

Özellikle gelişmiş olan ülkelerdeki insanlar ortalama olarak diğer ülkelerdeki insanlara göre daha uzun yaşamaktadırlar.

Açıklama:

Nüfus konusundaki tahminlere bakıldığında 2050 yılında dünyada her bir çocuğa karşılık iki yaşlının olacağı beklenmektedir (Gökçe-Kutsal, 2007). Yaşam beklentisi kavramı bireyin doğumundan
itibaren ne kadar yaşayacağı beklentisini ifade etmektedir. Bu durum özellikle gelişmiş ülkelerde
daha uzundur. Başka bir ifadeyle, özellikle gelişmiş olan ülkelerdeki insanlar ortalama olarak diğer ülkelerdeki insanlara göre daha uzun yaşamaktadırlar (Onur, 1995). İkinci Dünya savaşından sonra dünya genelinde insanlar doğumdan itibaren en fazla 46 yıl yaşarken, günümüzde bu süre 67 yıla çıkmıştır ve 2045-2050 yılları arasında 75 yıla çıkacağı öngörülmektedir.

Doğru Cevap: D

Soru 68

Aşağıdakilerden hangisi yaşlı bireylerin yaşlılık sorunları ile başetmesini etkileyen faktörlerden biri değildir?

Cinsiyet

Sosyo-ekonomik düzey

Sağlık sorunları

Eğitim düzeyi

Meslek

Açıklama:

Yaşlı bireylerin yaşlılık sorunları ile başetmesini etkileyen pek çok değişken bulunmaktadır. Bu değişkenler arasında cinsiyet, sosyo-ekonomik düzey, eğitim düzeyi, meslek gibi faktörler yer almaktadır.

Doğru Cevap: C

Soru 69

Aşağıdakilerden hangisi yaşlılıkla ilgili yanlış inançlardan biridir?

Yaşlılık durağan bir dönemdir.

Pek çok yaşlı aktiftir.

Pek çok yaşlı ölene kadar kendini yönetebilir.

Pek çok yaşlının üretkenliği devam etmektedir.

Pek çok yaşlı ailesi ile yakın ilişkisini devam ettirmektedir.

Açıklama:

Yaşlılık durağan ve değişmez bir dönem değil, edinilen deneyimlerle daha dinamik bir dönemdir.

Doğru Cevap: A

Soru 70

Aşağıdakilerden hangisi yaşlı bakım hizmetlerinden biri değildir?

Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı Özürlü ve Yaşlı Hizmetleri Genel Müdürlüğüne bağlı huzurevleri

Özel huzurevleri

Halk eğitim huzur evleri

Azınlık huzurevleri

Kamu kurumlarına ait huzurevleri

Açıklama:

Türkiye’de kurumsal yaşlı bakımı ile ilgili yapılanmada birçok kurum ve kuruluş görev üstlenmiştir. Bunlar arasında yerel yönetimler, Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı Özürlü ve Yaşlı Hizmetleri Genel Müdürlüğüne bağlı huzurevleri, dernek ve vakıflar, özel huzurevleri, azınlık huzurevleri ve kamu kurumlarına ait huzurevleri bulunmaktadır.

Doğru Cevap: C

Soru 71

Türkiye'de huzurevi hizmeti ilk ne zaman başlamıştır?

1960

1961

1962

1963

1964

Açıklama:

Türkiye’de yaşlı hizmetleri incelendiğinde bu hizmetlerin ilk defa 1963 yılında Sağlık Sosyal Yardım Bakanlığı’na bağlı Sosyal Hizmetler Genel Müdürlüğü’nün kurulmasıyla kamu hizmetleri içerisindeki yerini aldığı görülmektedir.

Doğru Cevap: D

Soru 72

Aşağıdakilerden hangisi evde bakım hizmetlerinin olumsuz yanlarından biridir?

Yaşlıların sosyal yaşamdan koparılmadan yaşamlarına devam etmelerini sağlar.

Bu bakım ile yaşlılar kendilerini rahat ve özgür hissederler.

Evde bakım sayesinde bireyin ve aile üyelerinin bakıma daha çok katkıda bulunmaları sağlar.

Evde bakım hizmeti yaşlının hastalıklara yakalanma riskini azaltır.

Evde bakım hizmetleri oldukça sınırlı düzeyde sunulmaktadır

Açıklama:

Yaşlıların sosyal yaşamdan koparılmadan yaşamlarına devam etmeleri önemlidir. Yaşlılar için verilen hizmetlerin en önemli amacı onların kendilerini rahat ve özgür hissetmelerini desteklemektir. Evde bakım sayesinde bireyin ve aile üyelerinin bakıma daha çok katkıda bulunmaları sağlanmaktadır. Ayrıca evde bakım hizmeti yaşlının hastalıklara yakalanma riskini azaltmaktadır (Karahan ve Güven, 2002). Ülkemizde evde bakım hizmetleri oldukça sınırlı düzeyde sunulmaktadır.

Doğru Cevap: E

Soru 73

Aşağıdakilerden hangisi Sosyal Hizmet Danışma Hattının numarasıdır?

181

182

183

184

185

Açıklama:

Bakanlık Alo 183 Sosyal Hizmet Danışma Hattı ile risk oluşturan sorunlara karşı yardım isteyen vatandaşlara psikolojik, sosyal ve ekonomik devlet desteği sunmaktadır.

Doğru Cevap: C

Soru 74

I) Bellekte gerilemeler
II) Dikkat sorunu ilerlemesi
III) Tepkilerde gerilemelerin olması
IV) Deride kahverengi lekelerin oluşması
Yukarıdakilerden hangisi ve hangileri yaşlanma sürecinde bilişsel ve psikolojik söz konusudur?

Yalnız I

Yalnız I ve IV

Hepsi

I, II ve III

II, III ve IV

Açıklama:

Deride kahverengi lekelerin oluşması yaşlılık döneminin fiziksel anlamdaki en önemli özelliklerinden birisidir.

Doğru Cevap: D

Soru 75

Aşağıdakilerden hangisi yaşlılık dönemine ilişkin doğrulardan biridir?

Yaşlılık durağan ve değişmez bir dönemdir.

Yaşlıların çoğu hastanede ya da bakımevindedir.

Genel olarak zihinsel açıdan kötü durumdalar.

Yaşlılar yalnız ve tek başınadır.

Pek çok yaşlı ölene kadar kendini yönetebilir

Açıklama:

Pek çok yaşlı ölene kadar kendini yönetebilir şıkkı haricindeki diğer şıklar yaşlılık dönemine ait yanlış inançlardır.

Doğru Cevap: E

Soru 76

Aşağıdakilerden hangisi yaşlılık dönemin olumlu özelliklerinden biri değildir?

Yaşlanma sürecindeki olumsuzluklarla baş edebilme

Çocukların kararlarına müdahale etme

Yaşamın olumlu yönlerini keşfedebilme

Hayatın tadını çıkarabilme becerisi

Bilgelik kazananılması

Açıklama:

Çocukların kararlarına müdahale etme yaşlılığın olumsuz yanları olarak gösterilmektedir.

Doğru Cevap: B

Soru 77

Aşağıdakilerden hangisinde yaşlı bakım hizmetlerinin yapıldığı yerlerde durumu en kötüdür?

Yaşlıların günlük ihtiyaçlarının karşılanması

Tıbbî bakım ve tedavilerinin yapılması

Sosyal ilişkilerinin geliştirilmesi

Zamanlarının değerlendirilmesi, aktivitelerinin devamının sağlanması

Sosyal ve psikolojik gelişimler

Açıklama:

Bakım hizmetlerine bakıldığında, hizmetlerin sosyal ve psikolojik yönden birçok eksikliği olduğu görülmektedir.

Doğru Cevap: E

Soru 78

I) Huzurevleri
II) Okullar
III) Dernek ve Vakıflar
Yukarıdakilerden hangisi hangileri Türkiye'de yaşlı bakımı ile ilgili olarak faaliyet yürüten bir kurumdur?

Yalnız I

Hepsi

Yalnız III

Yalnız II

Yalnız I ve III

Açıklama:

Türkiye’de kurumsal yaşlı bakımı ile ilgili yapılanmada birçok kurum ve kuruluş görev
üstlenmiştir. Bunlar arasında yerel yönetimler, Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı Özürlü ve Yaşlı Hizmetleri Genel Müdürlüğüne bağlı huzurevleri, dernek ve vakıflar, özel huzurevleri, azınlık huzurevleri ve kamu kurumlarına ait huzurevleri bulunmaktadır.

Doğru Cevap: E

Soru 79

Türkiye'de yaşlı hizmetleri incelendiğinde bu hizmetlerin ilk defa ne zaman başlatılmıştır?

1943

1953

1963

1973

1983

Açıklama:

Türkiye’de yaşlı hizmetleri incelendiğinde bu hizmetlerin ilk defa 1963 yılında Sağlık Sosyal Yardım Bakanlığı’na bağlı Sosyal Hizmetler Genel Müdürlüğü’nün kurulmasıyla kamu hizmetleri içerisindeki yerini aldığı görülmektedir.

Doğru Cevap: C

Soru 80

Aşağıdakilerden hangisi yaşlılara yönelik geliştirilen uygulamalardan biri değildir?

Bakanlık Alo 183 Sosyal Hizmet Danışma Hattı kurulması

Yaşlıların uygun ailelerin yanına verilmesi

Yaşlılık sigortası

Mesleki eğitimlerin yaygınlaştırılmaya çalışmaları

Evde bakım hizmetleri için devlet tarafından sağlanan maddi desteği

Açıklama:

Yaşlıların uygun ailelerin yanına verilmesi gibi bir çalışma mevcut değildir.

Doğru Cevap: B

Soru 81

Aşağıdakilerden hangisi veya hangileri yaşlılığa yönelik hizmetler konusunda önerilerden biri olamaz?

Yazılı ve görsel basın, sürekli eğitim ve araştırmalarla zihinlerde sosyal ve toplumsal
duyarlılık oluşturulmalı ve eğitimler yoluyla uzayan insan ömrüne yeniden anlam kazandırılmalıdır.

Fiziksel bakıma muhtaç yaşlılara bakım sağlayan ailelere daha çok maddi ve manevi destek sağlanmalıdır.

Emeklilik yaşı azaltılarak yaşlıların çalışma hayatında erken ayrılmaları teşvik edilmelidir.

Yaşlıların karşılaşabileceği hukuki, sosyal ve psikolojik sorunların çözümü için danışma merkezleri yaygınlaştırılabilir.

Huzurevinde kalan yaşlılara sunulan hizmetin kalitesi açısından bu kurumlarda çalışan
elemanların nitelikli olması sağlanmalıdır.

Açıklama:

Emeklilik yaşı artırılarak yaşlıların daha çok çalışma hayatında kalmaları teşvik edilebilir.

Doğru Cevap: C

Soru 82

Aşağıdakilerden hangisi yaşlanmanın fiziksel anlamdaki
özelliklerinden biri değildir?

Organ sistemlerinin rezerv kapasitelerinde
azalma

Artan bilgi birikimi sonucu son eklenen bilgilerin belleğe sığmaması

Homeostatik kontrolde azalma (vücut ısısı gibi)

Çevresel faktörlere uyum sağlayabilme yeteneğinde azalma (Hareketlerde zorlanma, tansiyon, değişen ısıya adapte olamama gibi)

Bağışıklık sisteminde bozulmalar

Açıklama:

Yaşlanmanın fiziksel anlamdaki
özellikleri şu şekildedir (Gökçe-Kutsal, 2007):
• Organ sistemlerinin rezerv kapasitelerinde
azalma,
• Homeostatik kontrolde azalma (vücut ısısı
gibi),
• Çevresel faktörlere uyum sağlayabilme yeteneğinde
azalma (Hareketlerde zorlanama,
tansiyon, değişen ısıya adapte olamama gibi),
• Bağışıklık sisteminde bozulmalar.
B seçeneğindeki alzheimer hastalığı ile ilgili "Artan bilgi birikimi sonucu son eklenen bilgilerin belleğe sığmaması" durumu bu değişen fiziksel özelliklerden biri değildir.
Doğru cevap B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 83

Yaşlılıkta sık rastlanan depresyon, bunalım ve durgunluk aşağıdakilerden hangisi olarak ifade edilmez?

doğal bir tepki

yaşlılığın getirdiği durum

yaşlanmanın depresyonu takliti

patolojik vaka

yaşlılığa özgü

Açıklama:

Yaşlılıkta sık rastlanan depresyon, bunalım ve durgunluk bir patoloji olarak değil, bu gelişim döneminin beraberinde getirdiği kronik sağlık sorunları ile psikolojik kayıplara (eşin, yakınların, işin kaybı gibi) verilen insanca ve doğal tepkiler olarak kabul edilir. Bu durum çoğu kez ‘yaşlanmanın depresyonu taklit ettiği’ şeklinde de ifade edilmektedir. Eş ve yakınların ölümü, emeklilik, andropoz ve menopoz, kronik hastalıklar,
başkalarına bağımlı kalma ve ölüm korkusu gibi nedenler, yaşlılığa özgü stres kaynaklarıdır. Doğru cevap D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 84

yakınlığa karşı yalnızlık, üretkenliğe karşı durgunluk ve benlik bütünlüğüne karşı umutsuzluk

yakınlığa karşı yalnızlık, benlik bütünlüğüne karşı umutsuzluk ve üretkenliğe karşı durgunluk

üretkenliğe karşı durgunluk, yakınlığa karşı yalnızlık ve benlik bütünlüğüne karşı umutsuzluk

üretkenliğe karşı durgunluk, benlik bütünlüğüne karşı umutsuzluk ve yakınlığa karşı yalnızlık

benlik bütünlüğüne karşı umutsuzluk, üretkenliğe karşı durgunluk ve yakınlığa karşı yalnızlık

Açıklama:

Bu dönemlerin isimleri yakınlığa karşı yalnızlık, üretkenliğe karşı durgunluk ve benlik bütünlüğüne karşı umutsuzluk olarak adlandırılmıştır. Doğru cevap A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 85

Aşağıdakilerden hangisi belli bir yaşın üzerine çıkan bireylerin başına gelebilecek rahatsızlıklardan biri değildir?

bedensel gerileme

üstün yeteneklilik

zihinsel gerileme

duyularda zayıflama

hareketlerde güçlük

Açıklama:

Belli bir yaşın üstündeki bireyler bedensel ve zihinsel gerileme, duyularda zayıflama, hareket etmede güçlük çekme ve hastalıklar gibi fiziksel rahatsızlıklarının yanında psiko-sosyal sorunlar da yaşayabilirler. Üstün yeteneklilik bu sıkıntılardan biri değildir. Doğru cevap B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 86

Ali Dede; eşi Bahriye Ninenin alzheimer olmasına rağmen bir gün bile çocuklarının evinde kalmamış, ister geç saatte misafirlikten dönmüş olsun, ister hastane sonrası olsun evinde kalmaya devam etmiştir.
Bu durum yaşlıların hangi toplumsal sorununa işaret etmektedir?

Yaşlı birey kendine özgü rol ve sorumluklarına alışmaya çalışır.

Genel olarak yaşlı bireyler yük olmaktan korkarak kendi evlerinde yaşamak istemektedir.

Daha çok yetişkin kuşak ile ergen kuşak arasındaki kuşak çatışmasından yakınan yaşlı bireylerdir.

Çalışma hayatına alışan yaşlı bireyin hazırlıksız bir şekilde emekli olması ve emeklilikle beraber sosyal ve kültürel çevresinden kopması.

Yaşlılara yönelik olumsuz tutumlar ve ayrımcılık özellikle sağlık hizmetlerinde ve sosyal yaşamdaki önyargılarla kendini göstermektedir.

Açıklama:

Yaşlanmakta olan bireylerin en büyük korkularından birisi başkalarına muhtaç olmaktır. Kendi çocuğu bile olsa bir başkasına muhtaç olmaktan ve çocuklarına yük olmaktan korkarlar. Bu durumu açıkça ifade edemeyip sıkıntı yaşayan yaşlı kimseler de vardır. Aslına bakılırsa genel olarak yaşlı bireyler daha da yaşlandıkları dönemde bile kendi evlerinde yaşamak
istemektedir. Doğru cevap B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 87

Aşağıdakilerden hangisi yaşlılık tıp bilimi anlamına gelir ve yaşlılığı geciktirmek için alınması gereken önlemleri, kullanılması gereken yöntemleri inceler?

Fizyoloji

Anatomi

Pediatri

Geriatri

Üroloji

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 88

"Genç Yaşlılık" aşağıdaki yaş gruplarının hangisini kapsamaktadır?

55-64

65-74

75-84

85-94

94+

Açıklama:

Yaşlılık dönemleri; 65-74 yaş “Genç Yaşlılık”,75-84 yaş “İleri Yaşlılık”, 85+ yaş
“Çok İleri Yaşlılık” olarak ayrılmaktadır.

Doğru Cevap: B

Soru 89

Yaşam süresini belirleyen en önemli faktör aşağıdakilerden hangisidir?

Eğitim

Psikolojik

Sosyolojik

Ekonomik

Genetik

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 90

Yaşlı yetişkin daha önceki dönemlere ilişkin olumlu bir bakış açısı geliştirip, olumlu bir yaşam görüntüsü oluşturup doyum sağlamasına ne ad verilir?

Benlik bütünlüğü

Umutsuzluk

Yaşam deneyimlerinin değerlendirmesi

Yaşamı gözden geçirmek

Vazgeçmişlik

Açıklama:

Erikson yaşlı yetişkinlik dönemini benlik bütünlüğüne karşı umutsuzluk ile ifade eder. Bu dönem yaşlı yetişkinin daha önceki yaşantılarının genel bir değerlendirmesi gibidir. Yaşlı yetişkin daha önceki dönemlere ilişkin olumlu bir bakış açısı geliştirmişse, olumlu bir yaşam görüntüsü oluşturabiliyorsa doyum sağlayacaktır ve bu durum benlik bütünlüğü olarak ifade edilmektedir. Buna rağmen yaşlı birey erken yetişkinlikte yalnızlık yaşamış ya da orta yetişkinlikte durgunluk gibi önceki dönemlerle ilgili sorunlar yaşamışsa, yaşamının değeri konusunda olumsuz düşüncelere sahip olabilir. Bu durum umutsuzluk olarak ifade edilmektedir. Benlik bütünlüğüne karşı umutsuzluk dönemi, yaşlı bireyin geri dönüp kendi yaşam deneyimlerine bakması, değerlendirmesi, yeniden yorumlaması ve yaşamı gözden geçirmesidir.

Doğru Cevap: A

Soru 91

Erkeklerin yaşa bağlı sorunlarla karşılaşmasının daha yavaş yaşanmasının nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Fizyolojik yapıları

Eğitim düzeyleri

Aldıkları sorumlulukların farklılığı

Sosyal ağları

Çocukları ile ilişkileri

Açıklama:

Kadınların erkelere göre daha geniş sosyal ağları bulunmaktadır. Orta yaş düzeyinde olan kadınların yaşlı bakımı, ev işlerinin planlanması ve çalışmaya devam etmek gibi sorumluluklarından dolayı sosyal çevre ile iletişimleri kısalabilir. Bir başka deyişle kadınlar ileri yaş yaşlılık deneyimlerini erkeklere göre daha erken yaşamaya başlarlar.
Orta yaş dönemindeki erkekler ise evin geçimini sağlamaya devam edip ev içi düzenlemeleri eşlerine bıraktıklarından yaşa bağlı değişimleri daha az yaşarlar. Erkeklerin aldıkları sorumlulukların farklılığından dolayı yaşa bağlı sorunlarla karşılaşması daha yavaş yaşanır.

Doğru Cevap: C

Soru 92

Yaşlı bireyler aşağıdakilerden hangisinde kendilerini daha güvenli ve rahat hissederler?

Çocuklarının yanında

Kendi evlerinde

Hastanelerde

Bakım evlerinde

Yaşlı köylerinde

Açıklama:

Yaşlı bireyler evlerinde kendilerini daha güvenli ve rahat hissederler. Çalışmaların birincil hedefi de yaşlının mümkün olduğunca kendi yaşam çevresinde kalmasını sağlamaktır. Buna rağmen endüstrileşme ve kentleşme gibi olgular bu durumu zorlaştırmaktadır. Sonuç olarak yaşlıların fiziksel, sosyal ve psikolojik ihtiyaçlarını karşılamak adına bakım hizmetlerinin geliştirilmesi artan bir ihtiyaç olmaktadır.

Doğru Cevap: B

Soru 93

Aşağıdakilerden hangisi Türkiye’de yaşlılara evde bakım hizmeti kapsamındaki hizmet ve çalışmaları ile ön plandadır?

Sivil Toplum Kuruluşları

Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı

Sağlık Bakanlığı

Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu

Yerel yönetimler

Açıklama:

Türkiye’de evde bakımla ilgili ilk proje 1993 yılında Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Genel Müdürlüğü’nce Ankara, Adana, İzmir ve İstanbul illerinde uygulanmış; ancak pilot uygulamalardan etkili sonuç alınamadığı için sürdürülememiştir.
Türkiye’de yaşlılara evde bakım hizmeti kapsamında özellikle yerel yönetimler tarafından sunulan pek çok hizmet ve çalışma bulunmaktadır. Ankara Büyükşehir Belediyesi tarafından 1994 yılında Yaşlılara Hizmet Merkezi kurulmuştur. Bu hizmet aracılığı ile yaşlılara kendi evlerinde sağlık, takip, temizlik ve destek hizmetleri sunulmuştur. SHÇEK Yaşlı Danışma Merkezleri üye olan yaşlıların sosyal-kültürel aktivitelere katıldığı, birbirleri ile dayanışma içine girdikleri merkezler hâline dönüşünce, 2001 yılında adı ‘Yaşlı Dayanışma Merkezi’ne dönüşmüştür.

Doğru Cevap: E

Soru 94

Aşağıdakilerden hangisi yaşlılara yönelik sosyal politikalar açısından en yaygın olanıdır?

Yaşlılık sigortası

Çalışma yaşamında aktif yaşlıların desteklenmesi

Yaşlılara verilen mesleki eğitim

Yaş ayırımcılığına karşı önlem alınması

Yaşlıları sosyal hayata katan projeler

Açıklama:

Yaşlılara yönelik sosyal politikalar açısından en yaygın olanı yaşlılık sigortasıdır.
Bunun birinci amacı yaşlı bireylerin tüketimi ikincisi güvenliktir. Türkiye’de sosyal güvenlik sistemi içerisinde yaşlılık sigortası/emeklilikten bahsedilmektedir. Bu sisteme göre, temelde belirli bir süre çalıştıktan sonra, emeklilik aylığına hak kazanma ve dolayısıyla bunların sosyal güvenliğinin sağlanması söz konusu olmaktadır. Bu durum ise, “sosyal devlet” ilkesinin bir gereği ve Anayasa’nın 60-62. maddelerinin bir şartı olarak ifade edilmektedir.

Doğru Cevap: A

Soru 95

Aşağıdaki ülkelerin hangilerinde son on yılda yaşlı bakım hizmetleri konusunda karma sistemin tercih edildiği görülmektedir?

Almanya ve İsveç

İspanya ve İtalya

Japonya ve Amerika

İsveç ve Japonya

İtalya ve Amerika

Açıklama:

Refah seviyesi yüksek ülkelerden Almanya ve İsveç’te son on yılda yaşlı bakım hizmetleri konusunda karma sistemin tercih edildiği görülmektedir. Özellikle yaşlı bireyin ailesinin yaşlı bakımını tamamen kurumlara bırakma taraftarı olmadığı belirtilmektedir. Bu durumda yaşlıların bakımı ne sadece kuruma ne de sadece aileye bırakılmamaktadır ikisinin de uygulandığı karma model tercih edilmektedir. Ayrıca yaşlılara sunulan hizmetlerde belediyelerin de organize bir şekilde görev aldıkları görülmektedir.

Doğru Cevap: A

Soru 96

Aşağıdaki ülkelerden hangisinde yaşlılar köyü olarak belirlenen özel bölgeler yaygın olarak kullanılmaktadır?

İspanya

İtalya

İngiltere

İsveç

İsviçre

Açıklama:

İngiltere’de yaygın olarak gözlenen diğer bir uygulama ise yaşlılar köyü olarak belirlenen özel bölgelerin olmasıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 97

Türkiye’de yaşayan yaşlı erkeklerin yüzde 43,1’i, kadınların ise yüzde 17,8’i genel sağlık durumunu aşağıdakilerden hangisi ile ifade etmişlerdir?

iyi ya da kötü

kötü ya da orta

orta ya da iyi

çok iyi ya da iyi

mükemmel

Açıklama:

Türkiye’de yaşayan yaşlı erkeklerin yüzde 43,1’i, kadınların ise yüzde 17,8’i genel sağlık durumunu çok iyi ya da iyi olarak ifade etmişlerdir. Doğru cevap D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 98

Aşağıdakilerden hangisi ölümlülük ve doğurganlık oranı azalmakta iken
doğumdan sonraki yaşam süresi artmakta olduğunu ifade eder?

kentsel dönüşüm

küresel dönüşüm

küresel yaşlanma

yaşlanma hızı

doğurganlık hızı

Açıklama:

Küresel yaşlanma demografik dönüşüm olarak da adlandırılmaktadır. Buna göre ölümlülük ve doğurganlık oranı azalmakta iken
doğumdan sonraki yaşam süresi artmaktadır. Doğru cevap C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 99

Aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?

Yaşlının evli çocuğu ile birlikte yaşaması durumunda geliniyle ya da damadıyla bazı çatışmaların yaşanması olasıdır.

Yapılan çalışmalara göre ileri yaştaki kadınlar kızlarıyla daha yakın bir ilişki sürdürmektedir.

Erkekler ana-babalarına ekonomik destek sağlarken kadınlar toplumsal ve duygusal destek sağlarlar.

Hiç evlenmeyen bireylerin akraba ilişkileri daha zayıfken, evlenip ayrılan bireyler kendi ailelerinden daha çok yardım görmektedir.

Üst sosyo-ekonomik düzeye sahip bireyler ise çocuklarına daha fazla yardım etmektedir.

Açıklama:

Yaşlılık sorunları başlığı altında şu durumlardan bahsedilmiştir:
Yaşlının evli çocuğu ile birlikte yaşaması durumunda geliniyle ya da damadıyla bazı çatışmaların yaşanması da olasıdır. Özellikle çocukların eğitimi ya da ailenin tutumları konularında tartışmalar ya da gerginlikle yaşanabilir. Bu durumu ancak yetişkinlerin karşılıklı anlayışları ile çözülebilir. Yapılan çalışmalara göre ileri yaştaki kadınlar kızlarıyla daha yakın bir ilişki sürdürmektedir. Erkekler ana-babalarına ekonomik destek sağlarken kadınlar toplumsal ve duygusal destek sağlarlar. Hiç evlenmeyen bireylerin akraba ilişkileri daha zayıfken, evlenip ayrılan bireyler kendi ailelerinden daha çok yardım görmektedir (Onur, 1995). Üst sosyo-ekonomik düzeye sahip yaşlı bireyler aile ve arkadaşlarıyla daha çok iletişim içindedir ve daha çok sosyal etkinliklere katılırlar. Orta sosyo-ekonomik düzeye sahip bireyler ise çocuklarından daha fazla yardım almaktadır (İlgar, 2008).
"Üst sosyo-ekonomik düzeye sahip bireyler ise çocuklarına daha fazla yardım etmektedir." bilgisinden bahsedilmemiştir.
Doğru cevap E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 100

“Yaşı yetmiş işi bitmiş, artık köşende oturma zamanı" sözü yaşılılarla ilgili neye işaret etmektedir?

ekonomik sorunlara

yaş ayrımcılığı

tecrübe ve bilgi sahibi olma

zamanın bol olması

aksilik, huysuzluk, inatçılık ve çok konuşma

Açıklama:

Türkçe çevirilerde “yaş ayrımcılığı” olarak da kullanılan Ageism terimi ilk olarak 1969 yılında R. Butler tarafından kullanılmış olup, yaşlı bireylere karşı sergilenen sistematik kalıp yargıları ve ayrımcılığı ifade etmektedir. Kültürümüzdeki moruk, dinazor ve bunak benzeri sözler ve yaşlılara yönelik kullanılan “Yaşı yetmiş işi bitmiş, artık köşende oturma zamanı (Komşu, 2014) gibi sözler de kalıp yargılara ve ayrımcılığa örnek verilebilir.
Doğru cevap B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Ünite 2

Soru 1

Aşağıdakilerden hangisi durumun-olayın içsel çatışma yaratıcı etkisi sonucunda yaşanan strestir?

Çocuğunun okul masrafları için çok sevdiği arabasını satması

Tek başına çalıştığı ofisini diğer çalışanlarla paylaşması

Emekli olunca yapacaklarını planlaması

Çok istediği bir projeden çıkarılması

Mezuniyet, taşınma ve iş araması

Açıklama:

Durumun-olayın içsel çatışma yaratıcı etkisi, yani kişilerin karşılaştıkları durumların hiç istemedikleri seçeneklerden birini seçmeyi ya da bir seçim yaparken çok sevdikleri bir seçenekten vazgeçmeyi gerektirmesi durumlarında da stres çıkar gelir. Bu gibi durumları yansıtan atasözlerimiz de bulunmaktadır; “Aşağı tükürsen sakal, yukarı tükürsen bıyık” gibi. Bir yaşlının fiziksel güçlerinin belirgin biçimde azalması, hastalanması nedeniyle yıllardır yaşadığı evde artık “istediği gibi” kendi başına yaşamını sürdürememesi, ortamını değiştirmek zorunda kalması ya da yanında birinin yaşamasına onay vermesi durumunda yaşadığı ikilem (çatışma) ve stres örneğinde olduğu gibi. Doğru yanıt A’dır.

Doğru Cevap: A

Soru 2

Aşağıdakilerden hangisi günlük yaşamda bireylerin stres yerine kullandıkları bir terimdir?

Mutsuzluk

Rahatsızlık

Sıkıntı

Endişe

Gerilim

Açıklama:

Herhangi bir uyarıcının stres uyarıcısı olabilmesi için sistemin o ana kadar oluşturulmuş dengesini bozması gerektiği vurgulanmaktadır. Stres durumunun sistem üzerindeki etkisi olarak betimlenen gerilim, günlük yaşamda kişilerin stres yerine kullandıkları terim olarak görünmektedir. Gözden kaçırılmaması gereken önemli nokta; stresin gerilim, rahatsızlık, mutsuzluk ve sıkıntı gibi duyguların yaşanmasına ortam hazırlayarak kişi üzerinde olumsuz etkiler yaratabildiği gibi, gizil güçlerin harekete geçirilmesi ve yüksek kalitede performans sergilenmesine aracı olmak biçiminde olumlu etkileri de vardır. Doğru yanıt E’dir.

Doğru Cevap: E

Soru 3

Aşağıdakilerden hangisi bireyin biyolojik olarak yaşamını ve çevreye uyumunu sağlama işlevini gerçekleştiren stres türüdür?

Yıkıcı

Yapıcı

Akut

Süreğen

Kontrollü

Açıklama:

Stresin yaşanma süresine dayalı olarak kısa süreli (akut) ve süreğen (kronik) stres biçiminde sınıflamak da olasıdır. Kısa süreli stres, stresi belirleme yönündeki görüşmeden önceki 12 ay içinde oluşmuş durumlarla ilgilidir. Olumsuz yaşam olaylarının 12 ay öncesine dayanması, bağlantılı olan stresin süreğen olduğunu yansıtır. Süreğen stresin kısa süreli olana göre, bireyin sağlığı üzerinde sürekli ve yıkıcı etkileri gözlenmektedir.
Stresi işlevi açısından grupladığımızda; (a) yapıcı, (b) yıkıcı stresten söz edebiliriz.
Yapıcı stres, bireyin biyolojik olarak yaşamının devamını ve çevreye uyumunu sağlama işlevini yansıtmaktadır. Orta düzeyde kaygının işlevine benzer olarak, orta düzeyde stres organizmasının çalışması, işlevsel davranışın geliştirilmesi, engellerin aşılması, sorunların çözülmesi, yaratıcı gücün devreye girmesi için gerekli olan bedensel ve psikolojik güçten oluşmaktadır. Olumsuz işlevi içeren yıkıcı stres ise birey için sağlıksız, yararsız ve hatta yıkıcı sonuçları içeren bir yapıdır. Doğru yanıt B’dir.

Doğru Cevap: B

Soru 4

Aşağıdakilerden hangisi stresi uyarıcı durumlar-olaylarla karşılaşıldığında insanların gösterdiği duygusal tepkilerden biridir?

Nabzın hızlanması

Midede kasılma

Uykusuzluk

Saldırganlık

İştahsızlık

Açıklama:

Stresi uyarıcı durumlar-olaylarla karşılaşıldığında insanlar çeşitli duygusal tepkiler gösterirler. Sık yaşanan duygular; kaygı, korku, öfke, saldırganlık, üzüntü, suçluluk, pişmanlık, utanç, çöküntü, dikkatini toplama ve sürdürmede zorluk, hafıza sorunları ve duygu küntlüğüdür. Bu duygulardan bir kısmı stresi uyaran olay ve durum dışında kişinin yaşadığı fizyolojik tepkileri fark etmesi ile de oluşur. Örneğin; sürekli kalp çarpıntısı, her an bir şey olacakmış gibi içinde kötü bir his yaşayan, ağzı kuruyan, sürekli tuvalete taşınan kişi, bunların bir hastalığın belirtisi olduğunu düşünüp daha da “strese girer”. Yukarıdaki açıklamalar, stresin ürünü olan fizyolojik değişimlerin psikolojik tepkileri tetiklemesi, kişinin bunu algılaması ve değerlendirmesi ile yeni bir stres kaynağına dönüşebildiğini yansıtmaktadır. Bu da stresin döngüsel biçimde çoğalabilen bir yönü olduğunu anlamamızı sağlar. Doğru yanıt D’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 5

Aşağıdakilerden hangisi bireyin içinde bulunduğu durumla ilgili eylem planı yapmasını kapsayan basamaktır?

Birincil değerlendirme

İkincil değerlendirme

Karşılaştırma yapma

Problemi netleştirme

Başa çıkma

Açıklama:

Birincil değerlendirmede, kişinin karşılaştığı durumu ayrıntıları ile incelemesi, durumun o an için ve gelecekte ortaya çıkabilecek sonuçlarını netleştirme çabası baskındır. Kişinin içinde bulunduğu durumla ilgili eylem planı yapması bir sonraki basamakta yani ikincil değerlendirmede gerçekleşmektedir. Bu ayrım yapıldıktan sonraki aşama, eylem aşamasıdır. Yani kişilerin stres yaratan durumla ilgili tüm duygusal ve davranışsal tepkileri, bir başka deyişle başa çıkma stratejileri ve/ya yollarıdır. Doğru yanıt B’dir.

Doğru Cevap: B

Soru 6

Aşağıdakilerden hangisi duygu odaklı başa çıkma çabalarından biridir?

Sorumluluğunu kabul etme

Kendini kontrol altında tutma

İnkar, sorundan uzak durma

Kendi etkisini/payını sorgulama

Kendini yeniden gözden geçirme

Açıklama:

İnsanların stres durumlarında gösterdikleri tepkilere bakarsak, bazı insanların da bu durumun iç dünyalarında yarattığı etkilerle uğraştıklarını ve özellikle olumsuz etkileri azaltmaya yöneldiklerini görürüz. Duygu odaklı başa çıkma olarak isimlendirilen bu yaklaşım tarzında, başarılı biçimde düşünmekten kaçındığımız tehdit, geçici bir süreyle de olsa bizi bunaltmaz. İnkâr ve sorundan uzak durma, kişiye daha sakin bir biçimde soruna yaklaşma fırsatı verdiği için psikolojik stresi kontrol etmede güçlü tekniklerdir.
Problem odaklı başa çıkma başlığı altında, kendini kontrol altında tutma, sorumluluğunu kabul etme, planlı bir biçimde problem çözme, sorun üzerinde olumlu olarak durma gibi eğilimler yer almaktadır. Bunlardan sorumluluğunu kabul etme, durumun ortaya çıkışında kişinin kendi rolünü/ payını/etkisini/katkısını sorgulaması, kendini yeniden gözden geçirmesi ve stresi azaltma etkinliklerini içermektedir. Doğru yanıt C’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 7

İçinde bulunulan durumda değişiklik arayışı

Kendi gereksinimleriyle diğerlerinin gereksinimleri arasında uzlaşma arayışı

İçinde bulunulan durumla ilgili olan kişilerle konuşma

İçinde bulunulan duruma yeni özellikler katma

İçinde bulunulan durumu kontrol altına alma

Hangisi/hangileri başa çıkma stratejilerinden sorunu çözmeye yönelik olanlarından biridir?

II, III, IV ve V

I, II, III, IV, V

I, III ve V

II ve IV

Yalnız II

Açıklama:

Sorunu çözmeye yönelik olarak, içinde bulundukları durumda değişiklik arayışına girme

Stresli durum ortaya çıktıktan sonra bu durumu yeniden anlamlandırma

Stres ortaya çıktığında onu kontrol altına alma

Kişilerin yaygın biçimde kullandıkları bu temel stratejiler aşağıda biraz daha somutlaştırılmıştır:
Sorunu çözmeye yönelik olarak; içinde bulundukları durumda değişiklik arayışına girmek, kendi gereksinimleriyle, diğerlerinin gereksinimleri arasında uzlaşma arayışına girmek, içinde bulundukları durumla ilgili olan kişilerle bu durumu konuşmak, başa çıkma sürecine katkıda bulunacak yeni kişisel kaynakları sağlama anlamında duruma yeni özellikler katmak. Doğru yanıt B’dir.

Doğru Cevap: B

Soru 8

İçinde bulunulan koşullardan bağımsız kolayca değişmeyen başa çıkma stilleri aşağıdaki hangi başa çıkma kavramı için söylenebilir?

Problem odaklı

Duygu odaklı

Kişiliğe özgü

Duruma özgü

Cinsiyete göre

Açıklama:

Kişiliğe özgü başa çıkma kavramıyla, içinde bulunulan koşullardan ve karşılaşılan stres yaratıcı durumun özelliklerinden büyük ölçüde bağımsız olarak, insanların zaman içinde görece tutarlı ve kararlı, diğer bir deyişle kolayca değişmeyen başa çıkma stilleri anlatılmaktadır. Bu özelliğimizden kendimiz haberdar olabildiğimiz gibi, bizi yakından tanıyan kişiler de bu özelliğimizi farkedebilirler. Ayrıca stresle başa çıkarken yukarıda açıklanan birden çok başa çıkma yolunu davranışımızla sergileyebiliriz. Doğru yanıt C’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 9

Aşağıdakilerden hangisi yapılan araştırmalara göre kişilerde sağlıklarını koruma açısından daha işlevsel stresle başa çıkma tepkisidir?

Problem çözme

Bilgi alma eğilimi

Görmezden gelme

İnkar etme

Kaçınma

Açıklama:

Araştırmacılar bilgi almaya istekli kişilerin psikolojik belirtilerinin azalmamasını ve sağlıklarını korumada pasif olmayı yeğlemelerini şu şekilde açıklamaktadırlar: Bilgi almaya istekli kişiler, tehdit edici bilgiyi almaktan kaçınamamaları yüzünden, daha sık tıbbi hizmet almakta ve böylece yaşadıkları stresi azaltabilmektedirler. Kısa vadede bu yapıdaki kişilerin davranışları, tıbbi personelden hastalık, tedavisi ve sonuçları gibi bilgileri sık sık talep etme açısından rahatsız edici olabilmelerine karşılık, uzun vadede sağlıklarını koruma açısından daha işlevsel olmaktadır. Örneğin, jinekoloji hastaları üzerinde yapılan bir araştırma bilgi almaya istekli kadınların düzenli olarak smear testi yaptırdıkları ve daha sık göğüs kanseri taraması yaptırdıklarını göstermiştir. Böylece bu yapıda olan kişilerin erken teşhis şansları yükselmektedir. Doğru yanıt B’dir.

Doğru Cevap: B

Soru 10

Odaklaşmaya göre bireylerin stresle başa çıkma tepkileri aşağıda verilenlerin hangisinden büyük ölçüde etkilenmektedir?

Kişiler arasındaki farklılıktan

Kişinin bilişsel özelliklerinden

Kişinin yaşadığı olayın boyutlarından

Kişinin durumla ilgili değerlendirmelerinden

Kişinin durum karşısındaki duygularından

Açıklama:

Stres, yaşam içinde farklı düzeylerde karşılaşılan ve kaçınılması mümkün olmayan bir durumdur. Var olan çalışmaların ışığında, başa çıkmanın karmaşık ve dinamik bir yapı içerdiğini söyleyebiliriz. Odaklaşmaya göre, farklı isimler alan başa çıkma tepkileri, içinde yaşanılan olayın boyutlarındansa, kişinin bu durumla ilgili değerlendirmelerinden büyük ölçüde etkilenmektedir. Bir başa çıkma yolunun diğerlerinden üstün olduğunu söylemenin artık çok anlamlı olmadığı görülmektedir. Başa çıkmanın o durumla ilgili olarak, kişinin daha sonraki duygu, düşünce ve davranışlarını etkilediği artık bilindiğine göre, işlevselliği, çok daha önemli bir yanı olarak ortaya çıkmaktadır. Doğru yanıt D’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 11

Folkman ve Lazarus’un stres tanımı aşağıdakilerden hangisidir?

Gizil güçlerin harekete geçirilmesi ve yüksek kalitede performans sergilenmesi durumu.

Kişinin sahip olduğu kaynakları zorlayan veya aşan bir uyarıcı olarak gördüğü bir durumla karşılaşması durumu.

Gerilim, rahatsızlık, mutsuzluk ve sıkıntı gibi duyguların yaşanmasına ortam hazırlayarak kişi üzerinde olumsuz etkiler yaratan bir olgu.

Bazı duygusal davranışsal sonuçların ortaya çıkmasına neden olan veya aracılık eden bir olgu

Bir durum içinde olan bireyin duruma karşı göstermiş olduğu tepkisi.

Açıklama:

Stres, kişinin sahip olduğu kaynakları zorlayan veya aşan bir uyarıcı olarak gördüğü bir durumla karşılaşması olarak tanımlanmıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 12

“Yaşlı ebeveynin sağlık durumunda gelişen olumsuzluklarla uğraşan bir yetişkin evladın, çocuğun okuldaki devamsızlığı ile ilgili sürpriz (!) bilgi alması, bu arada da iş yerinde yükselme gibi değişkenlerin olması gibi olaylar bu kişinin üzerinde algıladığı baskıyı artırırken yaşadığı stresle başa çıkma etkililiğini de olumsuz yönde etkiler.” Verilen bu örnek aşağıdaki stres algılanmasını etkileyen faktörlerden hangisine uyar?

Durumun - olayın ardışıklığı-sıklığı

Durumun - olayın yordanabilir olması

Durumun - olayın kişinin olmasını istediği durumu engelleyici olması

Durumun - olayın içsel çatışma yaratıcı etkisi

Durumun - olayın değişimi beraberinde getiriyor olması

Açıklama:

Bireyin stres verici olarak değerlendirdiği bir olay ve durumla ilgili başa çıkma mekanizmalarını devreye sokarken, ardından benzer ya da farklı türde yoğunlukta stres kaynakları ile karşılaşması da stresi algılama biçimi de stresin algılanan derecesini etkiler. Bu etki de bir olayın-durumun ardışıklığı-sıklığı ile ilgilidir.

Doğru Cevap: A

Soru 13

Stres türleri ile ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi doğrudur?

Uzun süreli stres, stresi belirleme yönündeki görüşmeden sonraki 6 - 9 ay içinde oluşmuş durumlarla ilgilidir.

Stresi tetikleyen unsurlardan “hafta sonu akrabaları yemeğe davet etme” örneği travmatik yaşantılarla alakalıdır.

Yapıcı stres, bireyin biyolojik olarak yaşamının devamını ve çevreye uyumunu sağlama işlevini yansıtmaktır.

Stres türleri her zaman olumsuz sonuçlar doğurur.

Yıkıcı stresin yapıcı yanları da varır.

Açıklama:

Yapıcı stres, bireyin biyolojik olarak yaşamının devamını ve çevreye uyumunu sağlama işlevini yansıtmaktadır. Orta düzeyde kaygının işlevine benzer olarak, orta düzeyde stres organizmasının çalışması, işlevsel davranışın geliştirilmesi, engellerin aşılması, sorunların çözülmesi, yaratıcı gücün devreye girmesi için gerekli olan bedensel ve psikolojik güçten oluşmaktadır. A şıkkı 12 ay olmalı, b şıkkındaki örnek yaşamın basit gerilimleri ile ilgilidir, d şıkkı stresin yapıcı yönü de vardır, e şıkkı yıkıcı stres tamamen zararlı strestir.

Doğru Cevap: C

Soru 14

I. Solunum yavaşlar
II. Parasempatik sistem yavaşlar.
III. Bağırsak ve mesane adaleleri yavaşlar
IV. Dikkat toplamada zorluk yaşanır.
Yukarıdaki verilenlerden hangisi ya da hangileri strese verilen fizyolojik tepkiler arasındadır?

I ve II

II ve III

I, II ve III

II ve IV

Hepsi

Açıklama:

Solunum hızlanır, böylece akciğere daha fazla oksijen sağlanır. Kalp atışı hızlanır, kan basıncı yükselir ve bedende ihtiyaç duyulan bölgelere gerekli kan gönderilmiş olur. Depolanmış yağ ve şeker kana karışır ve ihtiyaç duyulan enerji sağlanır. Kanda alyuvar artar ve bu sayede beyne ve kaslara daha fazla oksijen sağlanır. Kaslar gerilir ve güç gerektiren eylemleri yapmaya hazırlanılır. Sindirim yavaşlar veya durur, böylece iç organlardaki kan, kaslara ve beyne geçer, bağırsak ve mesane adeleleri gevşer. Parasempatik sistem yavaşlar ve bununla beraber rahatlama ve gevşeme gerçekleşir. Dikkat toplamada zorluk yaşanır fakat bu strese verilen patolojik tepkiler arasındadır.

Doğru Cevap: C

Soru 15

Kişilik ve başa çıkmanın eş değer bir kavram olarak ele alındığı ve kişiliğin tanımının libidinal gereksinimleri güvenli bölgede tutmak için oluşturulan başa çıkma mekanizmalarından oluşan bir kavram olarak yapıldığı kuram aşağıdakilerden hangisidir?

Psikososyal Yaklaşım

Psikodinamik Yaklaşım

Stresle Başa Çıkma Modeli

Beş Faktörlü Kişilik Kuramı

Psikanalitik Yaklaşım

Açıklama:

Psikanalitik Yaklaşımın kurucusu Freud tarafından kişilik ve başa çıkma eş değer bir kavram olarak ele alınmıştır (Akt. Suls ve David, 1996). Psikanalitik Yaklaşımda kişilik, libidinal gereksinimleri güvenli bölgede tutmak için oluşturulan başa çıkma mekanizmalarından oluşan bir kavram olarak ele alınmaktadır.

Doğru Cevap: E

Soru 16

I Folkman ve Lazarus, genelde problem odaklı başa çıkmanın değişemez olarak değerlendirilen durumlarda, duygu odaklı başa çıkmanın ise durumların değişebilir olarak değerlendirilmesi hâlinde daha sıklıkla kullanıldığını belirtmişlerdir.
II “Bu sorunla başa çıkmak için gerekli becerilere sahip miyim?” sorgulaması ikincil değerlendirmedir.
III Üçüncül değerlendirme, kişinin herhangi bir tehlike ile karşılaşıp karşılaşmadığı, içinde bulunduğu durumun getirebilecekleri ve götürebileceklerini değerlendirmesidir.
IV Kişilik ve başa çıkma eş değer bir kavram olarak ele alınmıştır.
V Karşılaşılan duruma bağlı olarak değişebilen örüntüler içeren başa çıkma çabaları kişiye özgü başa çıkma yöntemidir.
Folkman ve Lazarus’un Stresle Başa Çıkma Modeli ile ilgili yukarıda verilen ifadelerden hangileri doğrudur?

I, II ve III

II, III ve IV

II ve III

Yalnız II

Hiçbiri

Açıklama:

ikincil değerlendirme ise “Bu sorunla başa çıkmak için gerekli becerilere sahip miyim?” sorgulamasında olduğu gibi durumla etkili bir biçimde uğraşmak için kişinin kaynakları ve pozisyonuyla ilgili bir seri biliş olarak görülmektedir.
İkincil değerlendirmede birey, yarara ilişkin olasılıkları yükseltmek, zararı önlemek veya onların üstesinden gelmek için yapılabilecek bir şeyler olup olmadığını belirlemek için var olan kaynakları ve durumları değerlendirir. Lazarus (1991) ikincil değerlendirmenin üç ögesinden söz etmektedir. Bunlar; (a) kişinin kendine veya başkalarına yönelttiği suçlama veya güven, (b) başa çıkma potansiyeli ve (c) geleceğe ilişkin beklentilerdir. Bir durumla karşılaştığında kişi, bu ögeleri kullanarak değerlendirme yapar.

Doğru Cevap: D

Soru 17

Yapılan araştırmalara göre aşağıdaki verilen başa çıkma yöntemlerinin cinsiyete göre farklılıklarıyla ilgili eşleştirmelerden hangisi doğrudur?

Kadınlar - Alkol, ilaç kullanımı gibi haz almaya yönelik yani sorunla uğraşmaktan kaçmayı içeren yaklaşmalar.

Erkekler - Sosyal destek aramayı içeren başa çıkma yolları

Kadınlar - Sıklıkla problem çözme gibi başa çıkma stratejileri

Erkekler - Duygularını anlatma gibi içini boşaltmaya yönelik başa çıkma stratejileri

Kadınlar - Problem odaklı başa çıkma yollarını kullanma.

Açıklama:

Stresli durumlarla ilgilenirken erkeklerin alkol, ilaç kullanımı gibi haz almaya yönelik yani sorunla uğraşmaktan kaçmayı içeren yaklaşımları; kadınların ise daha çok sosyal destek aramayı içeren başa çıkma yollarını kullandıkları görülmüştür. Bazı çalışmalarda ise erkeklerin sıklıkla problem çözme gibi başa çıkma stratejilerini kullandıkları, kadınların ise duygularını anlatma gibi içini boşaltmaya yönelik başa çıkma stratejilerini kullandıkları iddia edilmektedir (Akt. Chang, 1996). Ülkemizde de kız üniversite öğrencilerinin, erkeklerden farklı biçimde problem odaklı başa çıkma yollarını kullandıkları bulunmuştur

Doğru Cevap: E

Soru 18

Deisinger, Casisi ve Whitaker, kişilik özellikleri, bu özelliklerin psikolojik işlevleri ve başa çıkma stratejileri arasındaki ilişkiyi incelendikleri bir çalışmada bireyler, “normaller”, “kaygılılar” ve “abartılılar” olarak üç gruba ayrılmışlardır. Bu üç grubun karşılaştırılması ile ilgili verilen bilgilerden hangisi doğrudur?

Normallerin kaygılı ve abartılı deneklerden anlamlı olarak daha çok kaçınmayı içeren başa çıkma stratejilerini kullandıkları gözlemlenmiştir.

Normallerin diğer iki grupta yer alanlara göre, sosyal destek aramayı daha çok kullandıkları bulunmuştur.

Normaller abartılılardan daha çok, ama kaygılılardan daha az duygularını boşaltmaya yönelmişlerdir.

Normaller daha çok sosyal destek aramaya yönelirken, kaygılılar kaçınmacı haz almacılığı daha çok kullanma eğiliminde bulunmuşlardır.

Normallerin kaygılılardan daha çok ve abartılı deneklerden anlamlı olarak daha az kaçınmayı içeren başa çıkma stratejilerini kullandıkları gözlemlenmiştir.

Açıklama:

Araştırma bulguları, normallerin kaygılı ve abartılı deneklerden anlamlı olarak daha az kaçınmayı içeren başa çıkma stratejilerini kullandıklarını göstermiştir. Yine normallerin diğer iki grupta yer alanlara göre, sosyal destek aramayı daha az kullandıkları bulunmuştur. Üç grup arasındaki karşılaştırmada, normaller abartılılardan daha çok, ama kaygılılardan daha az duygularını boşaltmaya yönelmişlerdir. Bu araştırmada cinsiyetler açısından da başa çıkma stratejileri arasında fark bulunmuştur. Kadınlar daha çok sosyal destek aramaya yönelirken, erkekler kaçınmacı haz almacılığı daha çok kullanma eğiliminde bulunmuşlardır

Doğru Cevap: C

Soru 19

Başa çıkma tepkilerinin sağlık durumuna göre değişimi ile ilgili yapılan kişilerin sağlık alanındaki tehdit edici-korku uyandırıcı gelişmelere ilişkin bilgi alma ve görmezden gelme eğilimlerinin alt gruplara ayrılarak incelenen araştırmaya göre göre verilen bilgilerden hangisi doğrudur?

Bilgi almak isteyenlerin, bilgiden kaçınanlarla karşılaştırıldıklarında rahatsızlık, işlevsizlik ve huzursuzluk açısından eşit düzeylerdedir.

Bilgi almak isteyenlerin bilgiden kaçınanlardan daha ağır şiddetteki sağlık sorunları ile ilgili olarak doktora başvururlar.

Doktorlarını ziyaretlerinin ardından geçen bir hafta boyunca bilgi almaya istekli olmayan gruba göre, bilgi almaya istekli olan grup, hem fiziksel hem de psikolojik belirtilerinde daha çok azalma olduğunu belirtmişlerdir.

İlgisini başka yöne yönelten kişiler, tehdit edici bilgiyi almaktan kaçınamamaları yüzünden, daha sık tıbbi hizmet almakta ve böylece yaşadıkları stresi azaltabilmektedirler.

Başa çıkma tepkilerinin sağlık durumuna göre değişmeyeceği kanısına varılmıştır.

Açıklama:

Araştırma sonuçları, bilgi almak isteyenlerin bilgiden kaçınanlardan daha hafif şiddetteki sağlık sorunları ile ilgili olarak doktora başvurduklarını, bilgi almak isteyenlerin, bilgiden kaçınanlarla karşılaştırıldıklarında rahatsızlık, işlevsizlik ve huzursuzluk açısından eşit düzeylerde olduklarını göstermiştir. Doktorlarını ziyaretlerinin ardından geçen bir hafta boyunca bilgi almaya istekli olmayan gruba göre, bilgi almaya istekli olan grup, hem fiziksel hem de psikolojik belirtilerinde daha az azalma olduğunu belirtmişlerdir. Bilgi almaya istekli kişiler, tehdit edici bilgiyi almaktan kaçınamamaları yüzünden, daha sık tıbbi hizmet almakta ve böylece yaşadıkları stresi azaltabilmektedirler.
.

Doğru Cevap: A

Soru 20

I Olumlu yaklaşım içeren başa çıkma ile etkili problem çözme II Problem çözme etkinliklerinden kaçmaIII Yakın ilişkilerde etkili sosyal destek IV Uyumsuz veya kaçınır türde başa çıkma stilleri Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri kişiler arası ilişkilerin stresle başa çıkma yöntemlerine olumlu katkıda bulunur?

I ve II

I ve III

II ve III

III ve IV

I, II ve III

Açıklama:

Yakın ilişkilerde etkili sosyal destekle ilgili başa çıkma, ölümcüllüğü, zihinsel ve fiziksel bozulma risklerini azaltmaktadır. Buna karşılık uyumsuz veya kaçınmacı türde başa çıkma stillerinin psikolojik sağlığı olumsuz olarak etkilediği saptanmıştır.
Başa çıkma stratejilerinin evlilikle ilgili doyumu ve mutluluğu yordadığı saptanmıştır. Olumlu yaklaşım içeren başa çıkma ile etkili problem çözmenin evlilik doyumunu yükselttiği, ancak problem çözme etkinliklerinden kaçmanın evlilikle ilgili rahatsızlıklara sıklıkla yol açtığı belirtilmektedir.

Doğru Cevap: B

Soru 21

Kişinin sahip olduğu kaynakları zorlayan veya aşan bir uyarıcı olarak gördüğü bir durumla karşılaşmasına ne ad verilir?

Kavga

Stres

Olumlu davranış

Tepki

Depresyon

Açıklama:

Kişinin sahip olduğu kaynakları zorlayan veya aşan bir uyarıcı olarak gördüğü bir durumla karşılaşmasına Stres adı verilir. Doğru cevap B’dir.

Doğru Cevap: B

Soru 22

Aşağıdakilerden hangisi strese neden olan içsel kaynaklardan biridir?

Kişiyi zorlayıcı bir durumun olması

Problemle karşılaşma

Psikolojik baskı altında olma

Çabuk heyecanlanma ve kırılganlık

Gergin bir durumla karşılaşma

Açıklama:

Strese neden olan içsel kaynaklar; bireyin kişilik ve kişisel özelliklerinden oluşmaktadır. Örneğin, çabuk heyecanlanan, çabucak öfkelenebilen, kırılgan, başkaları tarafından onaylanmayı bekleyen kişilerin yaşamda karşılaştıkları durumları, bu özelliklere sahip olmayanlara göre daha “stresli’’ algılamaktadırlar. Doğru cevap D’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 23

Giderek yaşlanan yalnız yaşayan bir bireyin yaşamında ona destek veren bir bakıcı ile yaşaması fikrine hazırlanması hangi stres etmeninin algılanması sonucu ortaya çıkmaktadır?

Durumun-olayın yordanabilir olması

Bir olayın-durumun ardışıklığı-sıklığı

Durumun-olayın kişinin olmasını istediği durumu engelleyici olması

Durumun-olayın kontrol edilebilir olması

Durumun-olayın içsel çatışma yaratıcı etkisi

Açıklama:

Durumun-olayın yordanabilir olması; beklenmedik bir anda bir durumla, bir olayla karşılaşıldığında kişinin bu yeni duruma kendini hazırlamış olması olayın/durumun stresli olarak algılanmasına ortam hazırlar. Örneğin; giderek yaşlanan yalnız yaşayan bir bireyin yaşamında ona destek veren bir bakıcı ile yaşaması fikrine hazırlanması ile aynı kişinin kalça kemiğini kırması sonucu bir bakıcı ile yaşamaya başlaması durumunda olduğu gibi. Doğru cevap A’dır.

Doğru Cevap: A

Soru 24

Bireyin biyolojik olarak yaşamının devamını ve çevreye uyumunu sağlama işlevini yansıtan stres türü aşağıdakilerden hangisidir?

Yıkıcı stres

Olumsuz stres

Yapıcı stres

Kronik stres

Kısa süreli stres

Açıklama:

Yapıcı stres, bireyin biyolojik olarak yaşamının devamını ve çevreye uyumunu sağlama işlevini yansıtmaktadır. Örneğin, karda yolda kalan bir kişi iletişim kuramıyor ve hiç araç geçmiyor. Yaşadığı stres onu varolan koşullarda hayatta kalma ve kıt koşullar içinde sorun çözmeye yöneltecektir. Doğru cevap C’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 25

Bilinçli biçimde yönetilemeyen ve bireyde aşırı uyarılmaya yol açan stres alkol bağımlılığı, kazaya yatkınlık, saldırganlık, uyku bozukluğu gibi rahatsızlıklara yol açan stres türü aşağıdakilerden hangisidir?

Yapıcı stres

Olumsuz stres

Kronik stres

Kısa süreli stres

Yıkıcı stres

Açıklama:

Olumsuz işlevi içeren yıkıcı stres ise birey için sağlıksız, yararsız ve hatta yıkıcı sonuçları içeren bir yapıdır. Bilinçli biçimde yönetilemeyen ve bireyde aşırı uyarılmaya yol açan stres alkol bağımlılığı, kazaya yatkınlık, saldırganlık, uyku bozukluğu, depresyon, aile ilişkilerinde sorunlar, ülser ve kalp gibi sağlık sorunlarına neden olabilmektedir. Doğru cevap E’dir.

Doğru Cevap: E

Soru 26

Aşağıdakilerden hangisi strese verilen fizyolojik tepkilerden biridir?

Saldırganlık

Kulak çınlaması ve baş-boyun ağrıları

Mesleki ve sağlık ile ilgili konularda kaygılar

Suçluluk

Pişmanlık ve utanç duyma

Açıklama:

Bireyin stresle karşılaşması durumunda fark ettiği bedensel değişimler; nabzın hızlanması, kalbin hızlı çarpması, hızlı nefes alma, nefeste daralma hissi, artan terleme, midede kasılma, dişlerin sıkılması- gıcırdatılması, dikkat toplama güçlüğü, aşırı gerginlik, huzursuzluk, duyguları yoğun biçimde hissetme, boğaz-ağız kuruluğu, sık idrar yapma, sık adet görme, cinsel istekte azalma, süreğen yorgunluk, kulak çınlaması, baş-boyun ağrıları, uyku problemleri, iştah değişimi, ani kilo değişimi, konuşma akışında bozukluk-kekeleme biçimindedir. Doğru cevap B’dir. Doğru cevap B’dir.

Doğru Cevap: B

Soru 27

Dışa dönüklük, deneyime açıklık gibi faktörlerin kişiliğin öz boyutları olduğu yaygın bir şekilde kabul görmesine karşın, bu faktörlerin başa çıkma üzerindeki etkisinin incelenmemiş olduğu da vurgulanan stresle başa çıkmayı açıklayan kuram aşağıdakilerden hangisidir?

Beş faktörlü kişilik kuramı

Psikodinamik yaklaşım

Psikoanalitik yaklaşım

Folkman ve Lazarus’a göre başa çıkma modeli

Davranışcı yaklaşım

Açıklama:

Beş Faktörlü Kişilik Kuramı ile başa çıkma arasındaki ilişkiler çeşitli açılardan incelenmiştir. Nörotizm, dışa dönüklük, deneyime açıklık gibi faktörlerin kişiliğin öz boyutları olduğu yaygın bir şekilde kabul görmesine karşın, bu faktörlerin başa çıkma üzerindeki etkisinin incelenmemiş olduğu da vurgulanmaktadır. Doğru cevap A’dır.

Doğru Cevap: A

Soru 28

Aşağıdakilerden hangisi Folkman ve Lazarus’un geliştirmiş oldukları modeldeki duygu odaklı başa çıkmada yer almamaktadır?

Kaçma-kaçınma

İnkâr

Sorundan uzak durma,

Haz almacı kaçınmacılık

Kendini kontrol altında tutma

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 29

Kendisine ölüm riski çok yüksek bir hastalık teşhisi konduğunda inkâr biçimindeki başa çıkma yolunu/stratejisini kullanabilen bir kişi kendisi için aşağıdaki başa çıkma çabalarından hangisi kullanmıştır?

Duygu odaklı başa çıkma

Kişiliğe özgü başa çıkma

Duruma özgü başa çıkma

Problem odaklı başa çıkma

Çevreye özgü başa çıkma

Açıklama:

Kişi kendisine ölüm riski çok yüksek bir hastalık teşhisi konduğunda inkâr biçimindeki başa çıkma yolunu/stratejisini kullanabilir. Doğru cevap C’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 30

Aşağıdakilerden hangisine göre stresle başa çıkma tepkileri değişmektedir?

Ekonomik duruma göre

Kültürel farklılığa göre

Sosyal statüye göre

Cinsiyete göre

Stres durumuna göre

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 31

Gündelik yaşamda, yaşanan zorlanma yada güçlükler aşağıdaki terimlerin hangisiyle açıklanabilir?

Stres

Huzursuzluk

Korku

Öfke

Belirsizlik

Açıklama:

Gündelik yaşamda, yaşanan zorlanma-güçlüğün stres kavramı ile eş anlamlı olarak kullanıldığı görülmektedir. Doğru yanıt "A" seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 32

Strese ilişkin en bilinen tanım kim tarafından yapılmıştır?

Einstein

Lazarus

Watson

Freud

Erikson

Açıklama:

Psikoloji bilim dalında strese ilişkin en tanınmış ve birçok çalışmaya temel oluşturmuş olan yaklaşımlardan biri Lazarus’a aittir. Doğru yanıt "B" seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 33

"Ahmet sıklıkla çabuk öfkelenebilen, söylenen sözlerden hemen incinebilen ve yaptıklarının sürekli olarak övülmesini istemekte, aksi takdirde hemen değişebilmektedir."
Yukarıda anlatılan durum stresin hangi özelliği ile açıklanabilir?

Birey tepkisi

Uyarıcı

İçsel kaynaklar

Ardışıklık

Sıklık

Açıklama:

Ççsel kaynaklar; bireyin kişilik ve kişisel özelliklerinden oluşmaktadır. Örneğin, çabuk heyecanlanan, çabucak öfkelenebilen, kırılgan, başkaları tarafından onaylanmayı bekleyen kişilerin yaşamda karşılaştıkları durumları, bu özelliklere sahip olmayanlara göre daha “stresli’’ algıladıklarını bilinmektedir. Doğru yanıt "C" seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 34

Bireyin bir durumun ortaya çıkacağına ilişkin tahminlerde bulunabiliyor olması stresin algılanmasını sağlayan etmenlerin hangisiyle açıklanabilir?

Durumun-olayın kontrol edilebilir olması

Bir olayın-durumun ardışıklığı-sıklığı

Durumun-olayın içsel çatışma yaratıcı etkisi

Durumun-olayın yordanabilir olması

Durumun-olayın kişinin olmasını istediği durumu engelleyici olması

Açıklama:

Durumun-olayın yordanabilir olması, yani bireyin bu durumun ortaya .ıkacağına ilişkin tahminlerde bulunabiliyor olması, bu durumu-olayı kontrol etme gücü-olanağı olması bile stresi daha az etkili ya da daha az şiddetli algılamasına ortam yaratır. Doğru yanıt "D" seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 35

Aşağıdakilerden hangisi strese verilen fizyolojik tepkilere örnek verilebilir?

Hafıza sorunları

Ağlama

Kabul görmeme

Suçluluk duyma

Kalp atışının hızlanması

Açıklama:

Stres, insan vücudunda bir seri değişime neden olur. Solunum hızlanır, böylece akciğere daha fazla oksijen sağlanır. Kalp atışı hızlanır, kan basıncı yükselir ve bedende ihtiyaç duyulan bölgelere gerekli kan gönderilmiş olur. Doğru yanıt "E" seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 36

Aşağıdakilerden hangisi stresin yaşanma süresine göre sınıflandırılması içerisinde yer alır?

Akut stres

Yapıcı stres

Değişken stres

Yıkıcı stres

Fiziksel stres

Açıklama:

Stresin yaşanma süresine dayalı olarak kısa süreli (akut) ve süreğen (kronik) stres biçiminde sınıflamak mümkündür. Doğru yanıt "A" seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 37

Bireyin stres altındayken sorunla başa çıkabilecek becerilere sahip olup olmadığını sorgulaması aşağıdaki kavramların hangisiyle en iyi açıklanabilir?

Kronik stres

İkinci değerlendirme

Özgüven

Değer biçme

Olumlu değerlendirme

Açıklama:

İkincil değerlendirme “Bu sorunla başa çıkmak için gerekli becerilere sahip miyim?” sorgulamasında olduğu gibi durumla etkili bir biçimde uğraşmak için kişinin kaynakları ve pozisyonuyla ilgili bir seri biliş olarak görülmektedir. Doğru yanıt "C" seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 38

Aşağıdakilerden hangisi inkar ve sorundan uzak durma temeline dayanan başa çıkma yaklaşımıdır?

Destekle başa çıkma

Kısa süreli başa çıkma

Duygu odaklı başa çıkma

Çatışma odaklı başa çıkma

Problem odaklı başa çıkma

Açıklama:

Duygu odaklı başa çıkma olarak isimlendirilen bu yaklaşım tarzında, başarılı biçimde düşünmekten kaçındığımız tehdit, geçici bir süreyle de olsa bizi bunaltmaz. İnkar ve sorundan uzak durma, kişiye daha sakin bir biçimde soruna yaklaşma fırsatı verdiği i.in psikolojik stresi kontrol etmede güçlü tekniklerdir. Doğru yanıt "C" seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 39

Stresle başa çıkma konusunda kadınların en fazla yararlandığı başa çıkma yolu aşağıdakilerden hangisidir?

Rutin oluşturma

Etkinliklere katılma

Mali değişimler

Destek alma

Hobilere yönelme

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 40

Aşağıdakilerden hangisi stres yaratabilecek fiziksel durumlar arasında yer alır?

Boyun uzaması

Zihinsel yetersizlik

Ebeveyn kaybı

Alkol kullanımı

Ölüm riski

Açıklama:

Fiziksel yapımızdaki olağan dışı değişimler, sürekli veya kısa süreli hastalıklarla veya kesin tedavisi bulunmamış veya ölüm riski çok yüksek hastalıklarla veya ameliyatlarla karşılaşma kuşkusuz dengemizi bozabilen, bizde stres yaratabilen durumlardır. Doğru yanıt "E" seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 41

Aşağıdakilerden hangisi stresin algılanmasını etkileyen etmenlerden biri değildir?

Durumun-olayın yordanabilir olması

Durumun-olayın kontrol edilebilir olması

Durumun-olayın zorlayıcı ya da geliştirici olması

Durumun-olayın kişinin olmasını istediği durumu destekleyici olması

Durumun-olayın içsel çatışma yaratıcı etkisi

Açıklama:

Stresin Algılanmasını Etkileyen Etmenler
Bu durum ve/veya olayın sahip olduğu bazı özellikler, kişilerin bunlar karşısında kendisi ile ilgili değerlendirmeleri, yaşantının stres yapıcı özelliğini güçlendirebilir. Bu özellikler aşağıda sunulmuştur:
Durumun-olayın yordanabilir olması,
Durumun-olayın kontrol edilebilir olması,
Durumun-olayın zorlayıcı ya da geliştirici olması,
Bir olayın-durumun ardışıklığı-sıklığı,
Durumun-olayın kişinin olmasını istediği durumu engelleyici olması,
Durumun-olayın içsel çatışma yaratıcı etkisi,
Durumun-olayın tehdit edici etkisi,
Durumun-olayın değişimi beraberinde getiriyor olması.
Doğru cevap D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 42

Bireyin biyolojik olarak yaşamının devamını ve çevreye uyumunu sağlama işlevini yansıtmakta olan stres türü aşağıdakilerden hangisidir?

Kısa süreli stres

Süreğen stres

Yapıcı stres

Optimum stres

Yıkıcı stres

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 43

Aşağıdakilerden hangisi strese verilen fizyolojik tepkilerden biri değildir?

Solunum hızlanır

Kalp atışı yavaşlar

Kan basıncı yükselir

Kaslar gerilir

Sindirim yavaşlar

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 44

I. Stresli duyguları düzenlemek
II. Stresli duyguları bastırmak
III. Rahatsızlığa neden olan çevre ile rahatsız olan kişinin ilişkisini değiştirmek
Yukarıdakilerden hangisi/hangileri Folkman ve Lazarus'a göre başa çıkmanın temel etkileri arasında yer almaktadır?

Yalnız I

Yalnız II

I ve III

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Başa çıkma kavramı, Lazarus ve Folkman tarafından stresli durumların içsel ve dışsal gereklilik- lerinin üstesinden gelebilmek için kişinin bilişsel (zihinsel) ve davranışsal çabaları olarak tanımlanmıştır. Başa çıkmanın iki temel etkisinden söz edilmektedir. Bunlar, stresli duyguları düzenlemek ve rahatsızlığa neden olan çevre ile rahatsız olan kişinin ilişkisini değiştirmektir.
Doğru cevap C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 45

"Kişinin herhangi bir tehlike ile karşılaşıp karşılaşmadığı, içinde bulunduğu durumun getirebilecekleri ve götürebilecekleri üzerinde durması" aşağıdaki kavramlardan hangisiyle tanımlanmaktadır?

Değer biçme

Birincil değerlendirme

İkincil değerlendirme

Problem odaklı başa çıkma

Durumu yeniden olumlu olarak değerlendirme

Açıklama:

Birincil değerlendirme, kişinin herhangi bir tehlike ile karşılaşıp karşılaşmadığı, içinde bulunduğu durumun getirebilecekleri ve götürebilecekleri üzerinde durmasıdır.
Doğru cevap B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 46

Aşağıdakilerden hangisi duygu odaklı başa çıkma yöntemlerinden biri değildir?

Kaçma-kaçınma

İnkâr

Problem çözme

Sosyal destek arama

Sorundan uzak durma

Açıklama:

Duygu odaklı başa çıkma başlığı altında kaçma-kaçınma, inkâr, sorundan uzak durma, haz almacı kaçınmacılık, sosyal destek arama, yüzleştirici başa çıkma, kuruntulu düşünme, zihinsel anlamda sorunla meşgul olmama gibi eğilimler bulunmaktadır.
Doğru cevap C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 47

Yaşadığı sorunlar karşısında “Canımı sıkan bir şeyler olduğunda kendimi uykuya veririm.” diyen birisinin hangi başa çıkma yöntemini kullandığı söylenebilir?

İnkar

Haz almacı

Sosyal destek arama

Kaçma-Kaçınma

Yüzleştirici başa çıkma

Açıklama:

Kişiliğe özgü başa çıkma kavramıyla, içinde bulunulan koşullardan ve karşılaşılan stres yaratıcı durumun özelliklerinden büyük ölçüde bağımsız olarak, insanların zaman içinde görece tutarlı ve kararlı, diğer bir deyişle kolayca değişmeyen başa çıkma stilleri anlatılmaktadır.
“Canımı sıkan bir şeyler olduğunda kendimi uykuya veririm.” (Sorundan kaçma yönelimli ve kişiliğe özgü başa çıkma)
Doğru cevap D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 48

"Bazı duygusal davranışsal sonuçların ortaya çıkmasına neden olan veya aracılık eden bir etken, bir uyarıcı olarak görülmekte iken bir başka bakış açısına göre, bir durum içinde olan bireyin tepkisi olarak ele alınmaktadır."
Yukarıda açıklaması yapılan kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Kaygı

Stres

Duygusal zorlanma

Travma

Tehdit

Açıklama:

Bir bakış açısına göre stres, bazı duygusal davranışsal sonuçların ortaya çıkmasına neden olan veya aracılık eden bir etken, bir uyarıcı olarak görülmekte iken bir başka bakış açısına göre, bir durum içinde olan bireyin tepkisi olarak ele alınmaktadır.
Doğru cevap B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 49

Cinsiyete göre başa çıkma tepkileri ile ilgili olarak aşağıda verilen bilgilerden hangisi doğru değildir?

Stresli durumlarla ilgilenirken erkeklerin kadınlara göre kaçmayı içeren yaklaşımları daha çok kullandıkları görülmektedir

Kadınların daha çok sosyal destek aramayı içeren başa çıkma yollarını kullandıkları görülmektedir

Erkeklerin, kadınlardan daha çok ve daha etkili bir biçimde başa çıkma stratejilerini kullandıkları belirtilmektedir

Ülkemizde kız üniversite öğrencilerinin, erkeklerden farklı biçimde problem odaklı başa çıkma yollarını kullandıkları bulunmuştur

Üniversite öğrencileriyle yapılan araştırmaların bazılarında stresle başa çıkma açısından cinsiyetler arası fark bulunurken, bazılarında da fark olmadığı belirtilmektedir

Açıklama:

Stresli durumlarla ilgilenirken erkeklerin alkol, ilaç kullanımı gibi haz almaya yönelik yani sorunla uğraşmaktan kaçmayı içeren yaklaşımları; kadınların ise daha çok sosyal destek aramayı içeren başa çıkma yollarını kullandıkları görülmüştür. Belli özelliklere sahip gruplar; örneğin, kanser teşhisi konmuş kız ve erkek ergenler karşılaştırıldıklarında, başa çıkma stratejileri açısından aralarında fark bulunmuş. Kızların, erkeklerden daha çok ve daha etkili bir biçimde başa çıkma stratejilerini kullandıkları belirtilmiştir.
Üniversite öğrencileriyle yapılan araştırmaların bazılarında stresle başa çıkma açısından cinsiyetler arası fark bulunurken, bazılarında da fark olmadığı belirtilmektedir. Ülkemizde de kız üniversite öğrencilerinin, erkeklerden farklı biçimde problem odaklı başa çıkma yollarını kullandıkları bulunmuştur.

Doğru Cevap: C

Soru 50

Birçok araştırmadan elde edilen bulgulara göre aktif, problem odaklı stratejileri kullanan kişiler hangi kişilik özelliğine sahiptirler?

Daha uyumlu

Daha nevrotik

Daha dışadönük

Daha deneyime açık

Daha psikotik

Açıklama:

Başa çıkmanın farklı türlerinin hangi durumlarda kullanıldığı, kullanılması durumunda elde edilen sonuçların neler olduğu, belli başa çıkma türlerine yönelmenin ne tür kişilik özellikleriyle bağlantılı olduğu sıklıkla incelenen konulardır. Örneğin; birçok araştırmadan elde edilen bulgulara göre aktif, problem odaklı stratejileri kullanan kişiler daha uyumlu bulunmuştur.
Doğru cevap A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 51

I. Gündelik yaşamda, yaşanan zorlanma-güçlük II. Kimi duygusal davranışsal sonuçların ortaya çıkmasına neden olan veya aracılık eden etken III. Kişinin sahip olduğu kaynakları zorlayan veya aşan bir uyarıcı olarak gördüğü bir durumla karşılaşması IV. Düşmanca davranış ve sözlerle ortaya çıkan çekişme veya dövüş Yukarıdakilerden hangisi stres ile ilgilidir?

Yalnız I

Yalnız III

II ve IV

I, III ve IV

I, II ve III

Açıklama:

İlk 3 maddede yer alan açıklamalar stresin farklı açılardan tanımlarını yansıtmaktadır. IV. maddede yer alan tanım ise kavga terimini açıklamaktadır.

Doğru Cevap: E

Soru 52

"Ahmet bey, özel bir eğitim kurumunda matematik öğretmenliği yapmaktadır. Ancak kurum yöneticileri ile bazı çatışmalar yaşamakta ve kendini sürekli stres altında hissetmektedir. Ahmet bey bir gün okuldan ayrılmaya karar vermiştir. Ahmet bey tekrar yeni bir iş bulma sürecine gireceğini ve bu durumunda O'nda stres yaratabileceğini ön görmektedir. Ancak iş bulma stresi ile başa çıkabilmek için sürekli kendine "matematik alanında iş bulmanın kolaylığı, eğitim sektörünün daha geniş bir iş yelpazesine sahip olduğu, vb." şeklinde telkinlerde bulunmaktadır." Yukarıdaki örnek olaydaki stres yapan durumun/olayın hangi özelliğine vurgu yapılmaktadır?

Durumun-olayın yordanabilir olması

Durumun-olayın kontrol edilebilir olması

Durumun-olayın zorlayıcı ya da geliştirici olması

Durumun-olayın değişimi beraberinde getiriyor olması

Durumun-olayın kişinin olmasını istediği durumu engelleyici olması

Açıklama:

Durumun-olayın kontrol edilebilir olması, yani bireyin stres verici olarak değerlendirdiği durumu-olayı engelleyebiliyor olmasına ilişkin kişisel düşünceleri-yorumları, yaşayacağı stresin derecesini olumlu olarak etkilemektedir. Örneğin; 60 yaşındaki bir çalı şanın emeklilik fikrine kendini hazırlayabiliyor olması, emeklilik sonrası eğer isterse yeni bir işte çalışabileceği düşüncesi, emeklilik döneminin birey için stres yapıcı etkisini azaltabilir. Öte yandan çalıştığı firmanın iflas nedeniyle kapanması durumunda işsiz kalan aynı yaştaki bir başka birey için yaşam daha “stresli’’ görünmektedir.

Doğru Cevap: B

Soru 53

"Ayşe ormalık patikada bisikletiyle ilerlerken birden lastiği patlamıştır. Telefonla yardım çağırmak isteyen Ayşe, telefonunu yanına almadığını fark etmiş, sonrasında yardım alabileceği yolcuların yoldan geçmesini beklemeye başlamıştır. Ancak bu sürede yoldan hiç bir araç ya da yaya geçmemiştir. Yaşadığı stres içerisinde bisikletini kendi tamir etmeye karar vermiş, çocukluğunda bisikletinin tekeri patladığında babasının bisikletin tekerinin nasıl yamadığını hatırlamaya çalışarak, yanında taşıdığı yama malzemeleri ile bisikletinin tekerini onarmaya çalışmıştır."
Yukarıdaki örnek olayda hangi stres türüne vurgu yapılmıştır?

Kısa süreli stress

Süreğen stress

Kronik stress

Yapıcı stress

Yıkıcı stress

Açıklama:

Stresin yaşanma süresine dayalı olarak kısa süreli (akut) ve süreğen (kronik) stres biçiminde sınıflamak da olasıdır. Kısa süreli stres, stresi belirleme yönündeki görüşmeden önceki 12 ay içinde oluşmuş durumlarla ilgilidir. Olumsuz yaşam olaylarının 12 ay öncesine dayanması, bağlantılı olan stresin süreğen olduğunu yansıtır. Süreğen stresin kısa süreli olana göre, bireyin sağlığı üzerinde sürekli ve yıkıcı etkileri gözlenmektedir. Stresi işlevi açısından grupladığımızda; (a) yapıcı, (b) yıkıcı stresten söz edebiliriz. Yapıcı stres, bireyin biyolojik olarak yaşamının devamını ve çevreye uyumunu sağlama işlevini yansıtmaktadır. Orta düzeyde kaygının işlevine benzer olarak, orta düzeyde stres organizmasının çalışması, işlevsel davranışın geliştirilmesi, engellerin aşılması, sorunların çözülmesi, yaratıcı gücün devreye girmesi için gerekli olan bedensel ve psikolojik güçten oluşmaktadır.Olumsuz işlevi içeren yıkıcı stres ise birey için sağlıksız, yararsız ve hatta yıkıcı sonuçları içeren bir yapıdır. Örnek olayda stres kişiyi çözüm aramaya yönlendirdiğinden yapıcı stresi kategorisinde değerlendirilir.

Doğru Cevap: D

Soru 54

I. Solunum hızlanır II. Kalp atışı hızlanır III. Kanda alyuvar artar IV. Kaslar gerilir Yukarıdaki durumlar dikkate alındığında aşağıdaki çıkarımlardan hangisine varılır?

Stres durumunda kişide psikolojik tepkiler oluşmaktadır

Stres durumunda kişide sosyal tepkiler oluşmaktadır

Stres durumunda kişide duygusal tepkiler oluşmaktadır

Stres durumunda kişide fizyolojik tepkiler oluşmaktadır

Stres durumunda kişide sezgisel tepkiler oluşmaktadır

Açıklama:

Bireyin iç dünyasından veya sosyal çevresinden kaynaklanan-beslenen stresi tetikleyen olaylara-durumlara geliştirilen tepkileri üç alt başlıkta toplayabiliriz; fizyolojik, psikolojik ve sosyal tepkiler.
Fizyolojik tepkiler olarak şunları söyleyebiliriz:
Solunum hızlanır, böylece akciğere daha fazla oksijen sağlanır. Kalp atışı hızlanır, kan basıncı yükselir ve bedende ihtiyaç duyulan bölgelere gerekli kan gönderilmiş olur. Depolanmış yağ ve şeker kana karışır ve ihtiyaç duyulan enerji sağlanır. Kanda alyuvar artar ve bu sayede beyne ve kaslara daha fazla oksijen sağlanır. Kaslar gerilir ve güç gerektiren eylemleri yapmaya hazırlanılır. Sindirim yavaşlar veya durur, böylece iç organlardaki kan, kaslara ve beyne geçer, bağırsak ve mesane adeleleri gevşer. A ve B şıklarında yer alan tepkiler strese verilen tepkilerin diğer türleridir. C ve E şıkları stres ya da başka durumlarda verilebilecek tepkilerdir. Özellikle strese özgü tepkiler olarak adlandırılamaz.

Doğru Cevap: D

Soru 55

Aşağıdakilerden hangisi stresle başa çıkmada Folkman ve Lazarus’un Stresle Başa Çıkma Modeli altında yer almaz?

Problem Odaklı

Duygu Odaklı

Kişiliğe Özgü

Duruma Özgü

Kazan-Kaybet

Açıklama:

A, B, C ve D şıkları Folkman ve Lazarus’un Stresle Başa Çıkma Modeli altında stresle başa çıkma yaklaşımları arasında yer almaktadır. E şıkkında yer alan yaklaşım ise çatışma yönetimi yaklaşımlarından biridir.

Doğru Cevap: E

Soru 56

"Kişinin herhangi bir tehlike ile karşılaşıp karşılaşmadığı, içinde bulunduğu durumun getirebilecekleri ve götürebilecekleri üzerinde durmasıdır."
Yukarıdaki tanım, Folkman ve Lazarus’un Stresle Başa Çıkma Modeli'ndeki hangi tür değerlendirmeyi açıklamaktadır?

Birincil değerlendirme

İkincil değerlendirme

Değer biçmeye yönelik değerlendirme

Mutlak değerlendirme

Bağıl değerlendirme

Açıklama:

Bu modelde iki tür değerlendirmeden söz edilmektedir ve bunlar birincil-ikincil değerlendirme olarak isimlendirilmiştir. Birincil değerlendirme, kişinin herhangi bir tehlike ile karşılaşıp karşılaşmadığı, içinde bulunduğu durumun getirebilecekleri ve götürebilecekleri üzerinde durmasıdır. Bir başka deyişle birincil değerlendirme kişi için stres verici durumun etkisi ve önemiyle ilgili bir seri düşünce anlamına gelmektedir. B, C, D ve E şıkları ölçme alanındaki değerlendirme çeşitleridir.

Doğru Cevap: A

Soru 57

I. Kendini kontrol altında tutma II. Sorumluluğunu kabul etme III. Planlı bir biçimde problem çözme IV. Sorun üzerinde olumlu olarak durma Yukarıdaki davranışlar dikkate alındığında aşağıdaki çıkarımlardan hangisine varılabilir?

Stresle başa çıkarken problem odaklı başa çıkma yaklaşımı benimsenmektedir.

Stresle başa çıkarken duygu odaklı başa çıkma yaklaşımı benimsenmektedir.

Stresle başa çıkarken kişiliğe özgü başa çıkma yaklaşımı benimsenmektedir.

Stresle başa çıkarken duruma özgü başa çıkma yaklaşımı benimsenmektedir.

Stresle başa çıkarken kazan-kazan yaklaşımı benimsenmektedir.

Açıklama:

Problem odaklı başa çıkma, tehdit edici olayı ortadan kaldırma veya onun etkisini azaltma biçiminde problem çözme ve işlem yolları üzerinde odaklaşma gibi stresli durumun unsurlarını doğrudan değiştirmeye yönelik etkinlikleri içerir. Problem odaklı başa çıkma başlığı altında, kendini kontrol altında tutma, sorumluluğunu kabul etme, planlı bir biçimde problem çözme, sorun üzerinde olumlu olarak durma gibi eğilimler yer almaktadır. Bunlardan sorumluluğunu kabul etme, durumun ortaya çıkışında kişinin kendi rolünü/payını/etkisini/katkısını sorgulaması, kendini yeniden gözden geçirmesi ve stresi azaltma etkinliklerini içermektedir. B, C, D şıkları stresle başa çıkma yaklaşımlarının diğer çeşitleridir. E şıkkı ise çatışma yönetimi yaklaşımıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 58

Stres yaşayan bireylerden, problem odaklı stratejileri kullanan kişilerin daha uyumlu; buna karşılık inkâr, zihinsel anlamda durumla ilgili olmama, sorunla yüzleşmekten kaçma gibi kaçınma stratejilerini kullanan kişilerin ise stresli yaşam olaylarının ardından uyumsuzluk yaşadıkları belirlenmiştir.
Yukarıda verilen ifadede aşağıdaki maddelerde yer alan hangi soruya yanıt verilmiştir?

Stresle başa çıkma tepkileri cinsiyete göre değişir mi?

Stresle başa çıkma tepkileri kişiliğe göre değişir mi?

Stresle başa çıkma tepkileri sağlık durumuna göre değişir mi?

Stresle başa çıkma tepkileri kişilerarası ilişkilere göre değişir mi?

Stresle başa çıkma tepkileri ekonomik düzeye göre değişir mi?

Açıklama:

Başa çıkmanın farklı türlerinin hangi durumlarda kullanıldığı, kullanılması durumunda elde edilen sonuçların neler olduğu, belli başa çıkma türlerine yönelmenin ne tür kişilik özellikleriyle bağlantılı olduğu sıklıkla incelenen konulardır. Örneğin; birçok araştırmadan elde edilen bulgulara göre aktif, problem odaklı stratejileri kullanan kişiler daha uyumlu bulunmuştur. Buna karşılık inkâr, zihinsel anlamda durumla ilgili olmama, sorunla yüzleşmekten kaçma gibi kaçınma stratejilerini kullanan kişilerin, stresli yaşam olaylarının ardından uyumsuzluk yaşamış oldukları belirlenmiştir. Son yıllarda yapılan ileriye dönük (prospektif) çalışmalar, başa çıkmanın kişilik değişkenleri ile stresli yaşam olaylarına uyum yapma değişkenleri arasındaki ilişkiye aracılık ettiğini göstermiştir. Diğer şıklardaki değişkenler, stresle mücadelede sağlık durumu, kişilerarası ilişkiler gibi değişkenleri ön plana çıkarmaktadır.

Doğru Cevap: B

Soru 59

Aşağıdakilerden hangisi duygu odaklı başa çıkmada bireylerin sergiledikleri eğilimlerden bir değildir?

Kaçma-kaçınma

İnkâr

Sorundan uzak durma

Sosyal destek arama

Zihinsel anlamda sorunla ilgilenme

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 60

"Bir problem durumu düzenlemek-yönetmek için benimsenen açık-gözlenebilen ve örtük-gözlenemeyen
davranışları içermektedir."Yukarıda yer alan ifade Folkman ve Lazarus’un Stresle Başa Çıkma Modeli'ndeki hangi kavramı açıklamaktadır?

Başa çıkma

Durumu yeniden olumlu olarak değerlendirme

Birincil değerlendirme

İkincil değerlendirme

Değer biçme

Açıklama:

Lazarus, başa çıkmanın, stresin üç ögesinden biri olduğunu belirtmektedir. Bu ögelerden biri kişinin kendine yönelik bir tehditi algılama süreci olan birincil değerlendirmedir. Kişinin bu tehdite ilişkin neler yapabileceğini
aklına getirmesi ikincil değerlendirmeyi oluşturur. Üçüncü süreç de başa çıkma olarak sözünü ettiğimiz ise bu tepkinin uygulanma sürecidir. Bu süreçlerin çizgisel bir ardışıklık üzerinde kolaylıkla betimlenebilmelerine karşılık Lazarus, kesintisiz bir akış da sergilemediklerini vurgulamaktadır. Bir sürecin sonucu daha sonraki sürecin gelişimini olumsuz etkileyebilir.
Başa çıkma, bir problem durumu düzenlemek-yönetmek için benimsenen açık-gözlenebilen ve örtük-gözlenemeyen davranışları içermektedir. Kişilik ise karakteristik davranış örüntülerini, zaman içinde ve farklı durumlardaki yaşantıları yansıtan bir yapı olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu tanımlardan yola çıkarak, kişilik ve başa çıkma kavramlarını problem durumla bağlantılı etkinlikler olarak ele aldığımızda, bu iki kavramın en üst düzeyde çakıştıklarını söyleyebiliriz.
Diğer şıklarda yer alan kavramlar modele ait diğer kavramlardır.

Doğru Cevap: A

Soru 61

Aşağıdakilerden verilen stresle ilgili açıklamaların hangisi doğru değildir?

Beklemediğimiz yönde durumlarla karşılaştığımızda yaşayabiliriz

Sadece olumsuz olaylarda değil olumlu olaylarda stres yaşayabiliriz

Gündelik yaşamda, yaşanan zorlanma ve güçlükler stres kavramı ile eş anlamlıdır

Stres yaşanıyor olması için ortada olumsuz bir olayın olması gereklidir.

Stres, bireyin uyarıcıya tepkisi olarak ele alınır.

Açıklama:

Beklediğimiz yönde durumlarla karşılaşmadığımızda veya beklemediğimiz sonuçlarla karşılaştığımızda yoğun veya hafif şiddette, kısa veya uzun süreli olarak zorlanma yaşarız. Gündelik yaşamda, yaşanan zorlanma-güçlüğün stres kavramı ile eş anlamlı olarak kullanıldığı görülmektedir. Psikolojide stres kavramının çeşitli açılardan ele alındığı görülmektedir. Bir bakış açısına göre stres, bazı duygusal davranışsal sonuçların ortaya çıkmasına neden olan veya aracılık eden bir etken, bir uyarıcı olarak görülmekte iken bir başka bakış açısına göre, bir durum içinde olan bireyin tepkisi olarak ele alınmaktadır. Stres, sadece olumsuz olaylarda değil, olumlu olaylarda da yaşanabilir. Dolayısıyla stresin yaşanması için olumsuz bir olayın olması gerekmez.

Doğru Cevap: D

Soru 62

Stres üç süreçten oluşmaktadır. Kişi, ilk olarak kendine yönelik bir tehdidi algılar. İkinci aşamada tehdide ilişkin gösterebileceği olası tepkileri aklına getirir. Üçüncü aşama ise zihinsel olarak tasarlanan bu tepkinin uygulanmasıdır ki bu başa çıkma olarak isimlendirilmektedir.
Yukarıdaki açıklamaya göre aşağıdakilerden hangisi bireyin yaşadığı stresin üçüncü aşamasında olduğuna örnek teşkil eder?

Ayşe Hanım’ın sürekli hasta olan eşinin öleceğini düşünmesi

Sınavının kötü geçeceğine inanan Ahmet’in sınava girmemesi

Evinde tıkırtı duyan Hatice Hanım’ın eve hırsız girdiğini düşünerek paniklemesi

Ece’nin ders çalışırken sonraki yıl hangi üniversiteyi okuyor olduğunu düşünerek hayallere dalması

Misafirlerde ikramda bulunursa elinin ayağının birbirine dolaşacağını düşünen Suat’ın ikram yaparken elinin ayağına dolaşması

Açıklama:

Üçüncü aşamada zihinsel olarak tasarlanan tepkinin uygulamaya geçmesi söz konusudur. Suat’ın ikramda bulunmaya (eyleme, uygulamaya) geçmeden önce elinin ayağına dolaşacağını düşünmesi ve beklediği gibi de ikram esnasında elinin ayağına dolaşması zihinsel olarak tasarladığı tepkiyi uygulamaya geçtiğini göstermektedir.

Doğru Cevap: E

Soru 63

Aşağıdakilerden hangisi stresin içsel kaynaklarına bir örnektir?

Çok çabuk heyecanlanan birinin stresli olması

Deprem sonrası telaşlanan bireyin stres yaşaması

Silahlı saldırı sonrasında bireyin gerilip stres yaşaması

Zor soruların ağırlıklı olduğu sınavda bireyin soruları çözemeyip stres yaşaması

Kendisine köpek saldıran bireyin köpeklerden korkup dışarı çıkmayarak stres yaşaması

Açıklama:

Stresin içsel kaynakları bireyin kişilik ve kişisel özelliklerinden oluşmaktadır. Stresin dışsal kaynakları ise zorlayıcı, gerginleştirici problem olarak algılanan durumun özelliklerini içerir. Çok çabuk heyecanlanma durumu bireyde strese neden olan içsel kaynaklara örnektir. Diğer şıklarda verilen örnekler ise bireyin kendisinden kaynaklı olmaktan çok dış etmenlerden kaynaklı başka bir değişle dışsal kaynaklı strese örnek oluşturmaktadır.

Doğru Cevap: A

Soru 64

Bireyin stres verici olarak değerlendirdiği durumu-olayı engelleyebiliyor olmasına ilişkin kişisel düşüncelerinin ve yorumlarının, yaşayacağı stresin derecesini etkilemesi olarak ifade edilen stresin algılanmasını etkileyen etmen aşağıdakilerden hangisidir?

Bir olayın-durumun ardışıklığı-sıklığı

Durumun-olayın kişinin olmasını istediği durumu engelleyici olması

Durumun-olayın içsel çatışma yaratıcı etkisi

Durumun-olayın kontrol edilebilir olması

Durumun-olayın tehdit edici etkisi

Açıklama:

Durumun-olayın kontrol edilebilir olması, yani bireyin stres verici olarak değerlendirdiği durumu-olayı engelleyebiliyor olmasına ilişkin kişisel düşünceleri-yorumları, yaşayacağı stresin derecesini olumlu olarak etkilemektedir. Örneğin; 60 yaşındaki bir çalışanın emeklilik fikrine kendini hazırlayabiliyor olması, emeklilik sonrası eğer isterse yeni bir işte çalışabileceği düşüncesi, emeklilik döneminin birey için stres yapıcı etkisini azaltabilir. Öte yandan çalıştığı firmanın iflas nedeniyle kapanması durumunda işsiz kalan aynı yaştaki bir başka birey için yaşam daha “stresli’’ görünmektedir.

Doğru Cevap: D

Soru 65

Mine Hanım müzik alanında bir akademisyen olup çok özel yeteneklere sahiptir. Ancak oldukça çekingen, içe dönük ve kaygılı bir insandır da. Mine Hanım’ın ilköğretim çağında bir oğlu vardır. Büyüdükçe giderek annesine benzemektedir. Müzik konusunda muhteşem yetenekleri ortaya çıkarken, aynı annesi gibi hastalanmaktan, dinletilerindeki performansında hata yapmaktan “fena hâlde korkmaktadır.” Çevresi: “yeteneği annesine çekmiş, keşke huyu çekmeseydi” demektedirler. Çocuk, annesinden piyano çalmayı öğrenirken ki gibi stresini beslemeyi de öğrenmiştir, durdurmayı denemedikçe stresini beslemeye devam da edecektir.
Yukarıda verilen durum strese verilen hangi tepkiye bir örnektir?

Strese verilen psikolojik tepkiler

Strese verilen sosyal tepkiler

Strese verilen duygusal tepkiler

Strese verilen fizyolojik tepkiler

Strese verilen bilişsel tepkiler

Açıklama:

Stresin yaşanması, yaşanan stresin kişiler ve sosyal çevreleri tarafından kabul görmesi, toplumsal olarak onaylanması ya da onaylanmaması, oluşan hata ya da başarısızlık durumlarında bir mazeret olarak değerlendirilmesi de stresin sosyal yönünü yansıtmaktadır. Stres yaratıcı söylemlere erken yaşlarda aile ortamında şahit olan çocuk için modelden öğrenme yoluyla stres üretmeden söz edilebilir. Öte yandan birçok olumsuz duyguyu da içeren stresin, duyguların bulaşma özelliğine bağlı olarak sadece stres yaşayan bireyi değil, onun yakın ve uzak çevresini de etkileyen bir sisteme dönüşebildiği dikkate alınması gereken bir olgudur. Bu durum strese verilen sosyal tepkileri ifade etmektedir. Mine hanımın oğlunun durumunda da modelden, sosyal öğrenme ile stresi annesinden gözlemlemesi söz konusudur. Bu durum da strese verilen sosyal tepkilerdendir.

Doğru Cevap: B

Soru 66

Stresle başa çıkmayı, kişi ile çevresi arasındaki stresli etkileşimler sırasında değişebilen, dinamik bir süreç olarak ifade eden bu görüşe göre başa çıkma tarzı kavramlaştırması, değişen durumlara göre kişinin tepkilerini değişme becerisini yansıtmada kısıtlayıcı kalmaktadır.
Yukarıda ifade edilen görüş stresle başa çıkmada hangi görüşü ifade etmektedir?

Beş faktörlü kişilik kuramı

Psikanalitik kuram

Folkman ve Lazarus’un Stresle Başa Çıkma Modeli

Bilişsel davranışçı kuram

Psikodinamik yaklaşım

Açıklama:

Folkman ve Lazarus’a göre başa çıkma, kişi ile çevresi arasındaki stresli etkileşimler sırasında değişebilen, dinamik bir süreçtir. Bu görüşe göre başa çıkma tarzı kavramlaştırması, değişen durumlara göre kişinin tepkilerini değişme becerisini yansıtmada kısıtlayıcı kalmaktadır.

Doğru Cevap: C

Soru 67

Folkman ve Lazarus’un Stresle Başa Çıkma Model’inde kişinin herhangi bir tehlike ile karşılaşıp karşılaşmadığı, içinde bulunduğu durumun getirebilecekleri ve götürebilecekleri üzerinde durması hangi kavramı yansıtmaktadır?

Birincil değerlendirme

İkincil değerlendirme

Üçüncül değerlendirme

Değer biçme

Durumu yeniden olumlu olarak değerlendirme

Açıklama:

Folkman ve Lazarus’un Stresle Başa Çıkma Model’ine göre Değer Biçme, kişinin olası bir stres yaratıcı ile ilgili yorumu olarak tanımlanmıştır. Modeldeki Durumu Yeniden Olumlu Olarak Değerlendirme kavramı ise, sorun üzerinde olumlu olarak durmayı içerir. İkincil Değerlendirme ise “Bir sorunla başa çıkmak için gerekli becerilere sahip miyim?” sorgulamasında olduğu gibi durumla etkili bir biçimde uğraşmak için kişinin kaynakları ve pozisyonuyla ilgili bir seri biliş olarak görülmektedir. Lazarus, başa çıkmanın, stresin üç öğesinden biri olduğunu belirtmektedir. Bu öğelerden biri kişinin kendine yönelik bir tehdidi algılama süreci olan birincil değerlendirmedir. Kişinin bu tehdide ilişkin neler yapabileceğini aklına getirmesi ikincil değerlendirmeyi oluşturur. Üçüncü süreç de başa çıkma olarak sözünü ettiğimiz ise bu tepkinin uygulanma sürecidir. Birincil değerlendirme, kişinin herhangi bir tehlike ile karşılaşıp karşılaşmadığı, içinde bulunduğu durumun getirebilecekleri ve götürebilecekleri üzerinde durmasıdır. Bir başka deyişle birincil değerlendirme kişi için stres verici durumun etkisi ve önemiyle ilgili bir seri düşünce anlamına gelmektedir. Birincil değerlendirmeler, olayın kişiyle ilgili, olumlu özelliklere sahip veya stresli olup olmadığı ile ilgilidir.

Doğru Cevap: A

Soru 68

Aşağıdakilerden hangisi duygu odaklı başa çıkma altında ele alınamaz?

Sorundan uzak durma

Sosyal destek arama

Kuruntulu düşünme

Yüzleştirici başa çıkma

Problem odaklı başa çıkma

Açıklama:

Duygu odaklı başa çıkma başlığı altında kaçma-kaçınma, inkâr, sorundan uzak durma, haz almacı kaçınmacılık, sosyal destek arama, yüzleştirici başa çıkma, kuruntulu düşünme, zihinsel anlamda sorunla meşgul olmama gibi eğilimler bulunmaktadır. Bunlardan inkâr; durumun gerçekliğini reddetme, görmezden gelmeye çalışma çabalarıdır. Uzak durma ise; stres yaratan durum, olay ya da uyarıcı hakkında düşünmeyi reddetme eylemlerini içerir. Kaçma-kaçınma ise yiyerek, içki- sigara içerek, ilaç kullanarak kendini daha iyi hissetme çabalarını içerir ve haz almacı kaçınmacılık olarak isimlendirilmiştir. Seçeneklerde yer alan problem odaklı başa çıkma ise farklı bir başa çıkma şekli olarak tehdit edici olayı ortadan kaldırma veya onun etkisini azaltma biçiminde problem çözme ve işlem yolları üzerinde odaklaşma gibi stresli durumun unsurlarını doğrudan değiştirmeye yönelik etkinlikleri içerir.

Doğru Cevap: E

Soru 69

Stresle başa çıkma ile ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

Stresle başa çıkmada cinsiyete göre farklılık olabilmektedir

Stresle başa çıkma kişiliğe göre değişebilmektedir

Kişilerarası ilişkilere göre stresle başa çıkma değişebilmektedir

Sağlık durumuna göre stresle başa çıkma değişebilmektedir

Belli olaylar benzer şekilde stresle başa çıkmayı gerektirir

Açıklama:

Alan yazında stresle başa çıkmanın cinsiyete, kişiliğe, kişilerarası ilişkilere, sağlık durumuna göre değişebileceğine ilişkin bulgular söz konusudur. Tam da bu yüzden belli olayların benzer şekilde stresle başa çıkmayı gerektirdiğini söylemek doğru bir bilgi değildir.

Doğru Cevap: E

Soru 70

Birçok araştırmadan elde edilen bulgulara göre aktif, problem odaklı stratejileri kullanan kişiler daha uyumlu bulunmuştur. Buna karşılık inkâr, zihinsel anlamda durumla ilgili olmama, sorunla yüzleşmekten kaçma gibi kaçınma stratejilerini kullanan kişilerin, stresli yaşam olaylarının ardından uyumsuzluk yaşamış oldukları belirlenmiştir.
Bu durum hangi soruyu gündeme getirmektedir?

Başa çıkma tepkileri kişiliğe göre değişir mi?

Başa çıkma tepkileri sağlık durumuna göre değişir mi?

Başa çıkma tepkileri kişilerarası ilişkilere göre değişir mi?

Başa çıkma tepkileri cinsiyete göre değişir mi?

Başa çıkma tepkileri kültüre göre değişir mi?

Açıklama:

Başa çıkmanın farklı türlerinin hangi durumlarda kullanıldığı, kullanılması durumunda elde edilen sonuçların neler olduğu, belli başa çıkma türlerine yönelmenin ne tür kişilik özellikleriyle bağlantılı olduğu sıklıkla incelenen konulardır. Problem odaklı stratejileri kullanan kişiler daha uyumlu, buna karşılık inkâr, zihinsel anlamda durumla ilgili olmama, sorunla yüzleşmekten kaçma gibi kaçınma stratejilerini kullanan kişilerin, stresli yaşam olaylarının ardından uyumsuzluk yaşamalarını belirtmek başa çıkmanın kişiliğe göre değişip değişmediği sorusunu akla getirmektedir.

Doğru Cevap: A

Soru 71

35 yaşında eşini kaybetmiş olan Ayşe hanımın iki çocuğuna bakabilmek için 2 ay sonra bir işte çalışmaya başlaması ve yaşam mücadelesi vermesi stresin hangi türüne örnek gösterilebilir?

Yıkıcı stres

Tetikleyici stres

Kısa Süreli stres

Yapıcı stres

Süreğen stres

Açıklama:

Kısa süreli stres, stresi belirleme yönündeki görüşmeden önceki 12 ay içinde oluşmuş durumlarla ilgilidir. Süreğen stresin kısa süreli olana göre, bireyin sağlığı üzerinde sürekli ve yıkıcı etkileri gözlenmektedir. Tetikleyici stres bir stres türü değildir ancak stresin oluşumunu tetikleyen unsurlar vardır. Yıkıcı stres ise birey için sağlıksız, yararsız ve hatta yıkıcı sonuçları içeren bir yapıdır. Soruda verilen durum ile bu stres türleri arasında bir benzerlik bulunmamaktadır. Yapıcı stres, bireyin biyolojik olarak yaşamının devamını ve çevreye uyumunu sağlama işlevini yansıtmaktadır. Orta düzeyde stres organizmasının çalışması, işlevsel davranışın geliştirilmesi, engellerin aşılması, sorunların çözülmesi, yaratıcı gücün devreye girebilmesi için gerekli olan bedensel ve psikolojik güçten oluşmaktadır. Ayşe Hanım, eşinin ölümünden sonra bir işe girerek işlevsel bir davranış geliştirmiş ve evinin ekonomik sorunlarını çözmek ve böylece çocuklarının ihtiyaçlarını karşılamaktaki engelleri aşmaya çalışmıştır. Bu durum da yapıcı strese örnek verilebilir.

Doğru Cevap: D

Soru 72

Strese ilişkin en tanınmış yaklaşım olan ve “stresi kişinin sahip olduğu kaynakları zorlayan veya aşan bir uyarıcı olarak gördüğü bir durumla karşılaşması” olarak tanımlayan yaklaşım hangi uzmana aittir?

Cohen

Bar- Tal

Mansfield

Lazarus

Golander

Açıklama:

Psikoloji bilim dalında strese ilişkin en tanınmış̧ ve birçok çalışmaya temel oluşturmuş̧ olan yaklaşımlardan biri Lazarus’a aittir. Bu görüşe göre stres, kişinin sahip olduğu kaynakları zorlayan veya aşan bir uyarıcı olarak gördüğü bir durumla karşılaşması olarak tanımlanmıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 73

Aşağıdakilerden hangisi stresin algılanmasını etkileyen etmenlerdendir?

Kişisel özellikler

Olayların içsel çatışma yaratıcı etkileri

Psikolojik hastalıklar

Fiziksel rahatsızlıklar

Yaş ile ilgili problemler

Açıklama:

Stresin algılanmasını etkileyen etmenler şunlardır: Durumun - olayın yordanabilir olması, Durumun - olayın kontrol edilebilir olması, Durumun - olayın zorlayıcı ya da geliştirici olması, Bir olayın - durumun ardışıklığı - sıklığı, Durumun - olayın kişinin olmasını istediği durumu engelleyici olması, Durumun - olayın içsel çatışma yaratıcı etkisi, Durumun - olayın tehdit edici etkisi ve Durumun - olayın değişimi beraberinde getiriyor olması.

Doğru Cevap: B

Soru 74

Yaşanma süresine dayalı olarak ve işlevi açısından grupladığımızda toplam kaç çeşit stres bulunmaktadır?

Açıklama:

Stres karmaşık bir yapıdır ve bu yapıyı anlayabilmek için oluşumunu tetikleyen unsurlara göre farklı sınıflamalar yapılabilir. Stresin yaşanma süresine dayalı olarak kısa süreli (akut) ve süreğen (kronik) stres biçiminde sınıflamak da olasıdır.Stresi işlevi açısından grupladığımızda; (a) yapıcı,(b) yıkıcı stresten söz edebiliriz.Buna göre toplam 4 çeşit stres bulunmaktadır. Dolayısıyla doğru cevap B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 75

Strese verilen tepkileri kaç alt başlık altında toplayabiliriz?

1 alt başlık

4 alt başlık

7 alt başlık

9 alt başlık

3 alt başlık

Açıklama:

Bireyin iç̧ dünyasından veya sosyal çevresinden kaynaklanan-beslenen stresi tetikleyen olaylara-durumlara geliştirilen tepkileri üç̧ alt baslıkta toplayabiliriz; fizyolojik, psikolojik ve sosyal tepkiler.

Doğru Cevap: E

Soru 76

Merkezi sinir sistemindeki sempatik sinir sistemi uyarılır. Sempatik sinir sisteminin uyarılması sonucu, fizyolojik, bedensel ve psikolojik dolayısıyla sosyal tepkiler ortaya çıkar. Hormon üretimi artar, böylece bedene daha fazla enerji sağlanır.
Yukarıda görülen bu durum strese verilen tepkilerden hangisidir?

Fizyolojik tepki

Psikolojik tepki

Sosyal tepki

Mutsuzluk tepkisi

Gerilim tepkisi

Açıklama:

Stres, insan vücudunda bir seri değişime neden olur. Bunlardan bazılarından kişi haberdar olabilirken bazılarını fark etmez bile. Solunum hızlanır, böylece akciğere daha fazla oksijen sağlanır. Kalp atışı hızlanır, kan basıncı yükselir ve bedende ihtiyaç̧ duyulan bölgelere gerekli kan gönderilmiş̧ olur. Depolanmış̧ yağ̆ ve şeker kana karışır ve ihtiyaç̧ duyulan enerji sağlanır. Kanda alyuvar artar ve bu sayede beyne ve kaslara daha fazla oksijen sağlanır. Kaslar gerilir ve güç̧ gerektiren eylemleri yapmaya hazırlanılır. Sindirim yavaşlar veya durur, böylece iç organlardaki kan, kaslara ve beyne geçer, bağırsak ve mesane adaleleri gevşer. Merkezi sinir sistemindeki sempatik sinir sistemi uyarılır. Sempatik sinir sisteminin uyarılması sonucu, fizyolojik, bedensel ve psikolojik dolayısıyla sosyal tepkiler ortaya çıkar. Hormon üretimi artar, böylece bedene daha fazla enerji sağlanır. Bu durum vücudun strese karşı verdiği bir tepki yani fizyolojik tepkidir.

Doğru Cevap: A

Soru 77

Strese karşı verilen psikolojik tepkilerden en sık rastlananlarından bir tanesi aşağıdakilerden hangisidir?

Kekeleme

İştah değişimi

Korku

Baş ağrısı

Görme bozuklukları

Açıklama:

Stresi uyarıcı durumlar-olaylarla karşılaşıldığında insanlar çeşitli duygusal tepkiler gösterirler. Sık yaşanan duygular; kaygı, korku, öfke, saldırganlık, üzüntü, suçluluk, pişmanlık, utanç̧, çöküntü, dikkatini toplama ve sürdürmede zorluk, hafıza sorunları ve duygu küntlüğüdür.

Doğru Cevap: C

Soru 78

Libidinal gereksinim

Beş Faktör Kuramı

Bilişsel çabalama

Psikodinamik yaklaşım

Psikanalitik yaklaşım

Açıklama:

Stresle başa çıkmaya ilişkin bir başka bakış̧ açısı da çeşitli kişilik özelliklerinin belli türlerde başa çıkma tepkileri gösterilmesine ortam yarattığı görüşüne dayanır. Bu görüşlerden en yaygını kişiliği açıklayan Beş̧ Faktör Kuramıdır. Söz konusu kurama dayalı olarak yapılan araştırmalar stresle başa çıkma ile çeşitli kişilik özellikleri arasında anlamlı ilişkiler olduğunu yansıtmaktadır.

Doğru Cevap: B

Soru 79

Folkman ve Lazarus stresle başa çıkma sürecini açıklarken hangi kavramdan yararlanmıştır?

Nörotizm

Duygusal sorunlar

Davranışsal sorunlar

Değer biçme

Dışa dönüklük

Açıklama:

Folkman ve Lazarus başa çıkma kavramını ve sürecini açıklarken değer biçme (appraisal) kavramından yararlanmışlardır. Geliştirmiş̧ oldukları modelde değer biçme, kişinin olası bir stres yaratıcı ile ilgili yorumu olarak tanımlanmıştır (Folkman ve Lazarus, 1988). Bir başka deyişle değer biçme kişinin iyilik hâli için ortaya çıkan “şeylerin” anlamlılığını değerlendirmedir (Lazarus, 1991).

Doğru Cevap: D

Soru 80

“Geçmişteki önemli yaşam değişiklikleri bugünkü sıkıntıya uyum sağlamaya yönelik çabaları etkilemektedir.” Bu stresle başa çıkma yaklaşımı hangi kişi ya da kişilerin çalışmaları sonucu ortaya çıkmıştır?

Freud

Folkman ve Lazarus

Holmes ve Rahe

Cramer

Suls ve David

Açıklama:

Stresi ve stresle başa çıkmayı açıklamaya yönelik bir başka görüş ise kişinin bugünkü davranışları üzerinde geçmiş yaşam deneyimlerinin etkisi vurgulanmaktadır. Stresle başa çıkma literatürüne önemli katkıları olan Holmes ve Rahe’nin çalışmalarında izleri görülebilen bu yaklaşıma göre geçmişteki önemli yaşam değişiklikleri bugünkü sıkıntıya uyum sağlamaya yönelik çabaları etkilemektedir.

Doğru Cevap: C

Soru 81

Bazı duygusal ve davranışsal sonuçların ortaya çıkmasına neden olan veya aracılık eden etken, bir uyarıcı ya da bir durumun içinde olan bireyin tepkisi olarak açıklanabilen kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Yaşlılık belirtisi

Çatışma

Geç dönem yaşlılık

Stres

Empati

Açıklama:

Stres, bazı duygusal ve davranışsal sonuçlara neden olan uyarıcı bir etken ya da bir duruma verilen kişinin tepkisi olarak tanımlanmaktadır.

Doğru Cevap: D

Soru 82

Aşağıdakilerden hangisi stresin algılanmasını etkileyen etmenlerden biri değildir?

Durumun-olayın yordanabilir olması

Durumun-olayın kontrol edilebilir olması

Durumun-olayın zorlayıcı ya da geliştirici olması

Durumun-olayın içsel çatışma yaratıcı etkisi

Durumun-olayın tehdit edici etkisi olmaması

Açıklama:

Stresin algılanmasını etkileyen etmenlerden biri de durumun tehdit edici etkisinin olmasıdır. Durumun-olayın tehdit edici etkisi, yani bu olayı-durumu yaşayarak bireyin yaşamayı beklediği olası hasar tahminleri de stresi şekillendiren bir etmendir. Bu hasar-kayıp tahmini nesnel olmak durumunda değildir. Yani gerçekten de bir hasar ya da kayıp yaşanmasının kaçınılmaz bir gerçek olması da gerekmez. Kişinin zihninde oluşan, yani onun hayal gücüyle oluşan, öznel yani sübjektif olan olası hasara ilişkin değerlendirmeler de stres kaynaklarıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 83

Aşağıdakilerden hangisi stresin işlevi açısından ki türlerinden biridir?

Kısa süreli stres

Süreğen stres

Yapıcı stres

Gündelik hayatın basitliklerinden kaynaklanan stres

Fiziksel çevreden kaynaklanan stres

Açıklama:

Stresi işlevi açısından gruplandırıldığında yapıcı ve yıkıcı stres olarak ikiye ayrılır. Yapıcı stres, bireyin biyolojik olarak yaşamının devamını ve çevreye uyumunu sağlama işlevini yansıtmaktadır.

Doğru Cevap: C

Soru 84

Engelli bir bireyin düzensiz ve uygun olmayan yollarda ulaşım zorluğu çekmesi gibi fiziksel çevreden kaynaklı stres hangi stres türüne girmektedir?

Stresi tetikleyen unsurlar açısından

Stresin yaşama süresi açısından

Stresin işlevi açısından

Verilen tepki açısından

Biyolojik nedenlerden

Açıklama:

Stresi tetikleyen unsurlar açısından ele alındığında beş stres türü olduğu söylenebilir. Bunlar; gündelik hayatın basit gerilimleri, iş/okul/aile hayatından kaynaklananlar, fiziksel çevreden kaynaklananlar, ergenlik dönemindeki duygusal ve fiziksel değişimden kaynaklananlar ve travmatik yaşantılardan kaynaklanan strestir.

Doğru Cevap: A

Soru 85

Uyku problemleri, iştah değişimi, sürekli yorgunluk gibi durumlar strese verilen hangi tepkiye örnektir?

Psikolojik tepki

Sosyal Tepki

Kültürel tepki

Fizyolojik tepki

Çevresel tepki

Açıklama:

Strese verilen tepkiler üç başlık altında toplanabilir. Bunlar; fizyolojik, psikolojik ve sosyal tepkilerdir. Fizyolojik tepki insan vücudunda bir seri değişime neden olur. Uyku problemi, iştahta artma ya da azalma, sürekli yorgunluk vb. buna örnektir.

Doğru Cevap: D

Soru 86

Erkek arkadaşından yeni ayrılan Gamze sürekli olarak televizyon karşısında abur cubur yiyerek pembe diziler seyretmektedir. Gamze, erkek arkadaşından ayrılmasının yaratmış olduğu stresli durum karşısında hangi “Duygu Odaklı Başa Çıkma” eğilimini uygulamaktadır?

İnkâr

Uzak durma

Haz almacı kaçınmacılık

Sosyal destek arama

Yüzleştirici başa çıkma

Açıklama:

İnkâr, durumun gerçekliğini reddetme, görmezden gelme çabalarıdır. Uzak durma, stres yaratan durum, olay ya da uyarıcı hakkında düşünmeyi reddetme eylemlerini içerir. Sosyal destek arama, kişinin hissettiği duygular hakkında birileriyle konuşması, deyim yerindeyse içini boşaltmasıdır. Yüzleştirici başa çıkma, probleme neden olan kişiye ya da kişilere öfkenin aktarılmasıdır. Kaçma-kaçınma ise yiyecek, içki, sigara, ilaç kullanarak kendini daha iyi hissetme çabalarını içerir ve haz almacı kaçınmacılık olarak isimlendirilmiştir. Gamze’nin yaşadığı durum da tam olarak buna bir örnektir.

Doğru Cevap: C

Soru 87

Lazarus ve Folkman ’ın tehdit edici olayı ortadan kaldırma veya onun etkisini azaltma ve işlem yolları üzerinde odaklaşma gibi stresli durumun unsurlarını doğrudan değiştirmeye yönelik etkinlikleri içeren stresle başa çıkma modeli aşağıdakilerden hangisidir?

Problem odaklı başa çıkma

Duygu odaklı başa çıkma

Kişiliğe özgü başa çıkma

Duruma özgü başa çıkma

Ortama özgü başa çıkma

Açıklama:

Stresle başa çıkma konusunda en yaygın olarak kullanılan Folkman ve Lazarus’un geliştirmiş oldukları modelde başa çıkma çabaları, problem odaklı ve duygu odaklı olmak üzere iki grup altında toplanmıştır. Problem odaklı başa çıkma, tehdit edici olayı ortadan kaldırma veya onun etkisini azaltma biçiminde problem çözme ve işlem yolları üzerinde odaklaşma gibi stresli durumun unsurlarını doğrudan değiştirmeye yönelik etkinlikleri içerir.

Doğru Cevap: A

Soru 88

Aşağıdakilerden hangisi duygu odaklı başa çıkma eğilimlerinden biri değildir?

Kaçma-kaçınma

İnkâr

Uzak durma

Sorumluluğunu kabul etme

Sosyal destek arama

Açıklama:

Duygu odaklı başa çıkma başlığı altında kaçma-kaçınma, inkâr, sorundan uzak durma, haz almacı kaçınmacılık, sosyal destek arama, yüzleştirici başa çıkma, kuruntulu düşünme, zihinsel anlamda sorunla meşgul olmama gibi eğilimler bulunmaktadır. Problem odaklı başa çıkma başlığı altında ise, kendini kontrol altında tutma, sorumluluğunu kabul etme, planlı bir biçimde problem çözme, sorun üzerinde olumlu olarak durma gibi eğilimler yer almaktadır.

Doğru Cevap: D

Soru 89

“Canımı sıkan bir şey olduğunda kendimi uykuya veririm” diyen bir kişi hangi başa çıkma taktiklerini bir arada kullanmıştır?

Problem odaklı ve kişiliğe özgü başa çıkma

Duygu odaklı ve kişiliğe özgü başa çıkma

Sorundan kaçma yönelimli ve kişiliğe özgü başa çıkma

Duygu odaklı ve duruma özgü başa çıkma

Problem odaklı ve duruma özgü başa çıkma

Açıklama:

Kişiliğe özgü başa çıkma kavramıyla, içinde bulunulan koşullardan ve karşılaşılan stres yaratıcı durumun özelliklerinden büyük ölçüde bağımsız olarak, insanların zaman içinde görece tutarlı ve kararlı, diğer bir deyişle kolayca değişmeyen başa çıkma stilleri anlatılmaktadır. Ayrıca stresle başa çıkarken yukarıda açıklanan birden çok başa çıkma yolunu davranışımızla sergileyebiliriz. “Canımı sıkan bir şey olduğunda uyurum” diyen bir kişi de sorunlardan kaçma yönelimlidir ve kişiliğe özgü başa çıkma durumlarına örnektir.

Doğru Cevap: C

Soru 90

Aşağıdakilerden hangisi ikincil değerlendirmelerin bir öğesi değildir?

Kişinin kendine yönelttiği suçlama ve güven

Kişinin başkalarına yönelttiği suçlama ve güven

Kişinin başa çıkma potansiyeli

Kişinin geleceğe ilişkin beklentileri

Kişinin durumu kabulü

Açıklama:

Lazarus ikincil değerlendirmenin üç ögesinden söz etmektedir. Bunlar; (a) kişinin kendine veya başkalarına yönelttiği suçlama veya güven, (b) başa çıkma potansiyeli ve (c) geleceğe ilişkin beklentilerdir.

Doğru Cevap: E

Soru 91

Kişi, kendine yönelik bir tehdidi algılar
Kişi, tehdide ilişkin gösterebileceği olası tepkileri aklına getirir.
Kişi, zihinsel olarak tasarlanan tepkiyi uygular

Yukarıdakilerden hangisi/hangileri Folkman ve Lazarus'a göre stresi oluştura süreçler arasında yer almaktadır?

Yalnız I

I ve II

Yalnız II

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Folkman ve Lazarus'a göre stres üç süreçten oluşmaktadır. Kişi, ilk olarak kendine yönelik bir tehdidi algılar. İkinci aşamada tehdide ilişkin gösterebileceği olası tepkileri aklına getirir. Üçüncü aşama ise zihinsel olarak tasarlanan bu tepkinin uygulanmasıdır ki bu başa çıkma olarak isimlendirilmektedir. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 92

Aşağıdakilerden hangisi stresin algılanmasını etkileyen etmenler arasında yer almaz?

Durumun-olayın yordanabilir olması

Olayın-durumun ardışıklığı-sıklığı

Durumun-olayın içsel çatışma yaratıcı etkisi

Durumun-olayın tehdit edici etkisi

Durumun-olayın kişilik üzerindeki etkisi

Açıklama:

Durumun-olayın yordanabilir olması, ardışıklığı-sıklığı, içsel çatışma yaratıcı etkisi ve tehdit edici etkisi stresin algılanmasını etkileyen etmenler arasında yer almaktadır. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 93

Bireyin biyolojik olarak yaşamının devamını ve çevreye uyumunu sağlama işlevini yansıtan stres türü aşağıdakilerden hangisidir?

Yapıcı

Tetikleyici

Yıkıcı

Kısa süreli

Süreğen

Açıklama:

Yapıcı stres, bireyin biyolojik olarak yaşamının devamını ve çevreye uyumunu sağlama işlevini yansıtmaktadır. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 94

Aşağıdakilerden hangisi strese karşı verilen fizyolojik tepkiler arasında yer almaktadır?

Hafıza sorunları

Konuşma akışında bozukluk-kekeleme

Duygu küntlüğü

Dikkatini toplama ve sürdürmede zorluk

Çöküntü

Açıklama:

Konuşma akışında bozukluk-kekeleme strese karşı verilen fizyolojik tepkiler arasında yer almaktadır. Hafıza sorunları, duygu küntlüğü, dikkatini toplama ve sürdürmede zorluk ve çöküntü ise strese karşı verilen psikolojik tepkilerdir. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 95

Aşağıdakilerden hangisi Folkman ve Lazarus’un Stresle Başa Çıkma Modeli'ndeki kavramlar arasında yer almaz?

Değer biçme

Durumu yeniden olumlu olarak değerlendirme

Birincil değerlendirme

İkincil değerlendirme

Kişiliğe özgü değerlendirme

Açıklama:

Değer biçme, durumu yeniden olumlu olarak değerlendirme, birincil değerlendirme ve ikincil değerlendirme Folkman ve Lazarus’un Stresle Başa Çıkma Modeli'ndeki kavramlar arasında yer alır. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 96

Aylin Hanım çok doyurucu olmamakla birlikte, sürekli gelir sağlayan, risksiz bir iş ortamında çalışmaktadır. Çok cazip özellikler taşıyan ama geleceği çok da belli olmayan bir iş önerisi alan Aylin Hanım bir süre sonra işsiz kalma riskini de içeren bu teklifi kabul edip çalışmaya başladıktan kısa bir süre sonra şirkette işler bozulmaya başlar. Aylin Hanım durumu şöyle değerlendirmektedir: “İşler daha kötü olur da birilerini işten çıkarmak zorunda kalırlar mı?” “Bu kişilerden biri ben olur muyum?” “O zaman nasıl idare
edebilirim?” “Yaşamım bu durumdan nasıl etkilenir?” “Bu durum belki de gelişebilmek ve gücümü ispatlamak için fırsat da yaratabilir.”
Yukarıda verilen durum hangi değerlendirmeye örnek olabilir?

Birincil değerlendirme

İkincil değerlendirme

Durumu yeniden olumlu olarak değerlendirme

Problem odaklı değerlendirme

Kişilik odaklı değerlendirme

Açıklama:

Aylin Hanım çok doyurucu olmamakla birlikte, sürekli gelir sağlayan, risksiz bir iş ortamında çalışmaktadır. Çok cazip özellikler taşıyan ama geleceği çok da belli olmayan bir iş önerisi alan Aylin Hanım bir süre sonra işsiz kalma riskini de içeren bu teklifi kabul edip çalışmaya başladıktan kısa bir süre sonra şirkette işler bozulmaya başlar. Aylin Hanım durumu şöyle değerlendirmektedir: “İşler daha kötü olur da birilerini işten çıkarmak zorunda kalırlar mı?” “Bu kişilerden biri ben olur muyum?” “O zaman nasıl idare
edebilirim?” “Yaşamım bu durumdan nasıl etkilenir?” “Bu durum belki de gelişebilmek ve gücümü ispatlamak için fırsat da yaratabilir.” Bu değerlendirme biçimi, birincil değerlendirmeye örnektir. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 97

Kişiliğe özgü başa çıkma
Duruma özgü başa çıkma
Çevreye özgü başa çıkma

Folkman ve Lazarus’un Modelinde stresle başa çıkma kavramı yukarıdakilerden hangisine/hangilerine göre gruplanmaktadır?

Yalnız I

I ve II

Yalnız II

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Folkman ve Lazarus’un Modelinde stresle başa çıkma kavramı kişiliğe ve duruma özgü başa çıkma olarak gruplanmaktadır. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 98

“Arkadaşım çok soğukkanlıdır; en gerilimli anlarda, en ağır sorunlar karşısında bile bir bilgisayar gibi sorunun olası çözümlerinin arayışı içindedir.”
Yukarıda verilen durum stresle başa çıkmada hangisine örnektir?

Duygu odaklı ve kişiliğe özgü başa çıkma

Çevre odaklı ve kişiliğe özgü başa çıkma

Sorundan kaçma yönelimli ve kişiliğe özgü başa çıkma

Problem odaklı ve kişiliğe özgü başa çıkma

Değişim odaklı ve kişiliğe özgü başa çıkma

Açıklama:

“Arkadaşım çok soğukkanlıdır; en gerilimli anlarda, en ağır sorunlar karşısında bile bir bilgisayar gibi sorunun olası çözümlerinin arayışı içindedir.” olarak belirtilen durum, problem odaklı ve kişiliğe özgü başa çıkmaya örnektir. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 99

Sorunu çözmeye yönelik olarak, içinde bulundukları durumda değişiklik arayışına
girme
Stresli durum ortaya çıktıktan sonra bu durumu yeniden anlamlandırma
Stres ortaya çıktığında onu kontrol altına alma

Yalnız I

I ve II

Yalnız II

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Amerika’ da eşin ölümü, işini kaybetme veya ilk kez ana-baba olma gibi önemli yaşam olayları ile karşılaşan 18-65 yaş arasındaki 2300 kişinin kullandıkları başa çıkma stratejileri ile ilgili olarak yapılan bir araştırmada, sorunu çözmeye yönelik olarak, içinde bulundukları durumda değişiklik arayışına girme, stresli durum ortaya çıktıktan sonra bu durumu yeniden anlamlandırma ve stres ortaya çıktığında onu kontrol altına alma stratejileri görülmüştür. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 100

“Ne zaman kendimi kötü hissetsem, içimdekileri yakaladığım beni dinleyen herkese anlatırım da anlatırım.”
Yukarıda verilen durum stresle başa çıkmada hangisine örnektir?

Duygu odaklı ve kişiliğe özgü başa çıkma

Problem odaklı ve kişiliğe özgü başa çıkma

Çevre odaklı ve kişiliğe özgü başa çıkma

Davranış odaklı ve kişiliğe özgü başa çıkma

Etkileşim odaklı ve kişiliğe özgü başa çıkma

Açıklama:

“Ne zaman kendimi kötü hissetsem, içimdekileri yakaladığım beni dinleyen herkese anlatırım da anlatırım.” olarak belirtilen durum, duygu odaklı ve kişiliğe özgü başa çıkmaya örnektir. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 101

Stresi diğer bazı yaklaşımlardan farklı olarak o an içinde yaşanılan duruma bir tepki olarak gören bilim adamı kimdir?

Freud

Holmes

Lazarus

Rahe

Folkman

Açıklama:

Lazarus, stresi diğer bazı yaklaşımlardan farklı olarak o an içinde yaşanılan duruma bir tepki olarak görmektedir.

Doğru Cevap: C

Soru 102

Aşağıdaki seçeneklerin hangisinde stresin, işlevi açısından gruplandırılması doğru olarak verilmiştir?

Akut Stres - Kronik Stres

Yapıcı Stres - Kronik Stres

Akut Stres - Yapıcı Stres

Sosyal Stres - Kronik Stres

Yapıcı Stres - Yıkıcı Stres

Açıklama:

Stresi işlevi açısından grupladığımızda; (a) yapıcı, (b) yıkıcı stresten söz edebiliriz.

Doğru Cevap: E

Soru 103

Lazarus ve Folkman tarafından stresli durumların içsel ve dışsal gerekliliklerinin üstesinden gelebilmek için kişinin bilişsel (Zihinsel) ve davranışsal çabaları olarak tanımlanan kavram hangisidir?

Stresten Perişan Olma Kavramı

Stresle Başa Çıkma Kavramı

Akut Stres

Süreğen Stres

Yapıcı Stres

Açıklama:

Başa çıkma kavramı, Lazarus ve Folkman tarafından stresli durumların içsel ve dışsal gerekliliklerinin üstesinden gelebilmek için kişinin bilişsel (zihinsel) ve davranışsal çabaları olarak tanımlanmıştır (Akt. Chang, 1996). Başa çıkmanın iki temel etkisinden söz edilmektedir.

Doğru Cevap: B

Soru 104

Aşağıdakilerden hangisi, birincil değerlendirme ile ilgili bilgilerden biri değildir?

Kişinin herhangi bir tehlike ile karşılaşıp karşılaşmadığı, içinde bulunduğu durumun getirebilecekleri ve götürebilecek eri üzerinde durmasıdır.

Eğer değerlendirme, zarar veya tehditin ortaya çıkması biçimindeyse, duygu olumsuz olacak, yararın ortaya çıkması biçiminde bir değerlendirme söz konusu ise duygu olumlu olacaktır.

Birincil değerlendirmeler, olayın kişiyle ilgili, olumlu özelliklere sahip veya stresli olup olmadığı ile ilgilidir.

Birincil değerlendirme kişinin bir durumla karşılaşması sonucunda sahip olduğu risklerle ilgilidir. Kişi için bir risk yoksa bir duygunun ortaya çıkması da söz konusu değildir.

Birincil değerlendirmede, kişi içinde bulunduğu durumla ilgili eylem planını yapar.

Açıklama:

Cevabınız yanlışsa lütfen “Folkman ve Lazarus’un Stresle Başa Çıkma Modeli” konu başlığını tekrar inceleyiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 105

Aşağıdakilerden hangisi problem odaklı başa çıkma modelinde yer alan eğilimlerdendir?

Kuruntulu düşünme.

Zihinsel anlamda sorunla meşgul olmama.

Kendini kontrol altında tutma.

Sorundan uzak durma.

Haz almacı kaçınmacılık.

Açıklama:

Problem odaklı başa çıkma başlığı altında, kendini kontrol altında tutma, sorumluluğunu kabul etme, planlı bir biçimde problem çözme, sorun üzerinde olumlu olarak durma gibi eğilimler yer almaktadır.

Doğru Cevap: C

Soru 106

Aşağıdakilerin hangisinde duygu odaklı başa çıkma modelinde yer alan eğilimlerden değildir?

Kaçma - Kaçınma

Planlı bir biçimde problem çözme

İnkâr

Sosyal destek arama

Kuruntulu düşünme

Açıklama:

Cevabınız yanlış ise lütfen “Duygu Odaklı Başa Çıkma” konu başlığını tekrar inceleyiniz.

Doğru Cevap: B

Soru 107

“Canımı sıkan bir şeyler olduğunda kendimi uykuya veririm.” Diyen kişi için stresle hangi yöntemler kullanarak başettiği söylenebilir?

Sorundan kaçma yönelimli ve kişiliğe özgü başa çıkma.

Problem odaklı ve kişiliğe özgü başa çıkma.

İnkâr ve duruma özgü başa çıkma.

Planlı bir biçimde problem çözme ve duygu odaklı başa çıkma.

Planlı bir biçimde problem çözme ve duruma özgü başa çıkma.

Açıklama:

“Canımı sıkan bir şeyler olduğunda kendimi uykuya veririm.” (Sorundan kaçma yönelimli ve kişiliğe özgü başa çıkma)

Doğru Cevap: A

Soru 108

Aşağıdakilerden hangisi Strese verilen fizyolojik tepkiler arasında yer almaz?

Solunum hızlanır.

B- Hormon üretimi artar.

Kaslar gerilir.

Pişmanlık duygusu.

Kalp atışı hızlanır.

Açıklama:

Cevabınız yanlış ise lütfen “Strese Verilen Fizyolojik Tepkiler” konu başlığını tekrar inceleyiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 109

Aşağıdakilerden hangisi, durumun yeniden yapılandırılması veya bilişsel-duygusal anlamda bir boşalma mekanizması olarak betimlenmiştir?

Nükte

Kaygılılar

Abartılılar

Normaller

Öfke

Açıklama:

Nükte, durumun yeniden yapılandırılması veya bilişsel-duygusal anlamda bir boşalma mekanizması olarak betimlenmiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 110

Zihinsel anlamda sorunla meşgul olmama türünden başa çıkma örüntülerinin, aşağıdakilerden hangisi olarak da isimlendirilmiş olduklarını görebilmekteyiz?

Sosyal destek arama.

Yüzleştirici başa çıkma.

Kuruntulu düşünme.

Kaçınmacı yaklaşım.

Haz almacı kaçınmacılık.

Açıklama:

Zihinsel anlamda sorunla meşgul olmama türünden başa çıkma örüntülerinin, “kaçınmacı yaklaşım” olarak da isimlendirilmiş olduklarını görebilmekteyiz.

Doğru Cevap: D

Soru 111

gerilim

endişe

güçlük etkeni

stres

heyecan

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 112

Asya doktora yeterlik sınavına girecekti ve bunun için çok çalışması gerekiyordu. Oysa eşi ve ailesi ondan bakım ilgi bekliyor ayrıca eşi anlayışlı davranması gerekirken küçük mevzularda sık sık sorun çıkarıyordu. Asya ders çalışması gerekirken bu mevzulardan dolayı çalışamıyor ve stres yaşıyordu.
Asya'nın yaşadığı stresin algılanmasını etkileyen özellik aşağıdakilerden hangisidir?

Durumun-olayın yordanabilir olması

Durumun-olayın kontrol edilebilir olması

Durumun-olayın zorlayıcı ya da geliştirici olması

Durumun-olayın kişinin olmasını istediği durumu engelleyici olması

Durumun-olayın değişimi beraberinde getiriyor olması

Açıklama:

Durumun-olayın kişinin olmasını istediği durumu engelleyici olması, yani kişinin kendini engellenmiş hissetmesi durumunda da stres algılanır.
Örneğin; kişisel alanın özgürlüğünü kullanmayı yaşamı boyunca öncelikli tutmuş, yalnız başına kendi evinde uzun yıllar keyifle yaşamış bir başka yaşlı için huzurevine yerleşme, ortamın kendini engellemesinin bir işareti olup, stres kaynağına dönüşmektedir. Bu örnekte de önceliği ders çalışmak olması gereken Asya eşi tarafından engellenmiş hissettikçe stres yaşamaktadır. Doğru cevap D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 113

Stresi işlevi açısından grupladığımızda; yapıcı ve yıkıcı stresten söz edebiliriz. Aşağıdakilerden hangisi yapıcı strestir?

80 yaşındaki İsmet Dede araba kullanımı için refleksleri zayıflamış olduğundan araç kullanırken hata yaparım diye stres yaşamış, torununa kendini gitmek isteği yere götürmesini rica etmiş. Torunu da memnuniyet duymuş ve zevkle götürmüştür.

60 yaşındaki Zehra Teyze eşine çok fazla hizmet etmiş. Bunun karşılığında ise eşi "ne var yani bu saatten sonra ben mi çalışacağım" deyip corona salgınında kadıncağızı evlere temizliğe gitmek zorunda bırakmıştır. Zehra teyze mide ağrısıyla beraber çok stresli günler geçirmektedir.

50 yaşındaki Nazan Abla tam çocukları evlendirdim emekliye ayrıldık derken 3 çocuğu birden babaevine geri dönmek durumunda kalmış. Evin kalabalıklığından Nazan Abla ne yapacağını şaşırmakta bağımlısı olduğu sigarayı arttırmış ve sürekli yaşadığı stresten bahsetmektedir.

75 yaşındaki Mehmet Amca corona salgını dolayısıyla evinden çıkamamakta eşiyle beraber evde oturmaktadır. Halbuki iş hayatında aktif olmasa da her gün iş yerine gitmekteyken birden aylardır evde kalmak onu strese sokmuştur. Evde eşiyle sık sık tartışmaktadır.

65 yaşındaki Nazife Ablanın kızı yanlış bir evlilik yapmış bunun sonucunda Nazife Ablanın oturduğu evine ve kapının önündeki arabasına göz diken damadı sık sık gelip rahatsız etmektedir Nazife Abla çok ciddi sıkıntılar yaşamakta evden çıkarken güvenlik probleminden dolayı stres yaşamaktadır

Açıklama:

Stresi işlevi açısından grupladığımızda; yapıcı ve yıkıcı stresten söz edebiliriz.Sadece A seçeneğindeki İsmet Dedenin stresi ona bir çözüm buldurmuş ve böylece stres hissiyatı yapıcı bir işleve dönüşmüştür. Doğru cevap A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 114

Stresi işlevi açısından grupladığımızda; yapıcı ve yıkıcı stresten söz edebiliriz. Aşağıdakilerden hangisi yıkıcı strestir?

Dizleri çok ağrıdığından ve yeni ameliyat olduğundan dolayı evini temizleyemeyen Binnaz Teyze torunundan yardım isteyerek sorununu çözmüştür.

Televizyon yayını bozulduğundan takip ettiği dizisini izleyemeyen Fatma Teyze sıkıntıdan stres yapmaktansa örgü örüp stresini atmaya karar vermiştir.

Ragıp Amca eşiyle beraber yaşlanınca huysuzlaşmış evdeki işlere karışıp eşiyle sürekli didişmektense her gün annesinin evine gidip onu ziyaret eder olmuştur.

Ali Dede kızları boşanıp evine geldi diye üzülmüş, her fırsatta kızlarına sataşır olmuş, "siz düzgün insan olsaydınız boşanmazdınız" deyip kızlarını kırmaktadır.

Ziya Amca emekli olunca eski maddi durumu kalmamış, önceleri stres yapsa da sonradan kendince oyuncak yapıp satmaya başlamış. Böylece hem oyalanır hem de para kazanır olmuştur.

Açıklama:

Diğer tüm seçenekler, çözüm yollarıyla yapıcı strese örnek teşkil ederken, D seçeneğinde kızlarını kıran Ali Dede yıkıcı stres yaşamaktadır. Olumsuz işlevi içeren yıkıcı stres ise birey için sağlıksız, yararsız ve hatta yıkıcı sonuçları içeren bir yapıdır. Doğru cevap D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 115

Eşinden gördüğü şiddet sonrası kendini yetersiz hisseden Süheyla Teyze ben boşanırsam naparım diyerek evliliğine çöküntü ile devam etmiştir. Süheyla Teyze yaşadığı strese nasıl bir tepki vermiştir?

fizyolojik

psikolojik

sosyal

yapıcı

yıkıcı

Açıklama:

Strese Verilen Psikolojik Tepkiler: Stresi uyarıcı durumlar-olaylarla karşılaşıldığında insanlar çeşitli duygusal tepkiler gösterirler. Sık yaşanan duygular; kaygı, korku, öfke, saldırganlık, üzüntü, suçluluk, pişmanlık, utanç, çöküntü, dikkatini toplama ve sürdürmede zorluk, hafıza sorunları ve duygu küntlüğüdür. Çöküntü de bunlardan biridir. Doğru cevap B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 116

Folkman ve Lazarus’un stresle başa çıkma modeline göre aşağıdaki düşünce adımlarından hangisi doğrudur?

Boşanırsam bunun bana faydaları mı zararları mı daha çok olur?- Kendi ayaklarım üzerinde durabilir miyim?

Ben kendi başıma yaşayabilir miyim?-O zaman boşansam bana zor olur mu?

Boşanırsam daha mutlu olur muyum?-Boşanma bana ne kadar fayda sağlar?

Boşanma bu problemlere çözüm olur mu?-İşler toparlanır mı?

Bu durum değişir mi?-Bir gün değişirse diye ne kadar beklemem gerekir?

Açıklama:

Bu modelde iki tür değerlendirmeden söz edilmektedir ve bunlar birincil-ikincil değerlendirme olarak isimlendirilmiştir.
Birincil değerlendirme, kişinin herhangi bir tehlike ile karşılaşıp karşılaşmadığı, içinde bulunduğu durumun getirebilecekleri ve götürebilecekleri üzerinde durmasıdır.
İkincil değerlendirme ise “Bu sorunla başa çıkmak için gerekli becerilere sahip miyim?” sorgulamasında olduğu gibi durumla etkili bir biçimde uğraşmak için kişinin kaynakları ve pozisyonuyla ilgili bir seri biliş olarak görülmektedir.
Doğru cevap A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 117

60 yaşına gelen Fatma Teyze eşiyle baş edecek gücünün artık kalmadığını fark eder ve boşanmaya karar verir. Bu süreci daha başarılı geçirmek için psikoloğa başvururken, Kocası ise alkol ve sigara kullanımını arttırmıştır.
Bu durum stresle başa çıkmanın yaşama uyarlanmasına ilişkin hangi bilgiyi bize gösterir?

Duruma Özgü Başa Çıkma

Kişiliğe Özgü Başa Çıkma

Duygu Odaklı Başa Çıkma

Cinsiyete Göre Başa Çıkma

Problem Odaklı Başa Çıkma

Açıklama:

Burada söz konusu "başa çıkma tepkileri cinsiyete göre değişir mi?" sorusudur. Stresli durumlarla ilgilenirken erkeklerin alkol, ilaç kullanımı gibi haz almaya yönelik yani sorunla uğraşmaktan kaçmayı içeren yaklaşımları; kadınların ise daha çok sosyal destek aramayı içeren başa çıkma yollarını kullandıkları görülmüştür. Doğru cevap D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 118

Daha uyumlu davranışlar sergileyen insanların aktif, problem odaklı stratejileri kullanan kişiler olduğu araştırmalar tarafından ortaya çıkarılması aşağıdakilerden hangi araştırma sorusuna cevabendir?

Başa Çıkma Tepkileri Cinsiyete Göre Değişir Mi?

Başa Çıkma Tepkileri Sağlık Durumuna Göre Değişir Mi?

Başa Çıkma Tepkileri Kişiliğe Göre Değişir Mi?

Başa Çıkma Tepkileri Kişilerarası İlişkilere Göre Değişir Mi?

Başa Çıkma Tepkileri Ekonomik Durumlara Göre Değişir Mi?

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 119

problem odaklı olmak

kabul etmek

karşı çıkmak

duygusal tepkiler vermek

kişilik araştırması yapmak

Açıklama:

Son yıllarda yapılan ileriye dönük (prospektif) çalışmalar, başa çıkmanın kişilik değişkenleri ile stresli yaşam olaylarına uyum yapma değişkenleri
arasındaki ilişkiye aracılık ettiğini göstermiştir. Örneğin; birçok araştırmadan elde edilen bulgulara göre aktif, problem odaklı stratejileri kullanan kişiler daha uyumlu bulunmuştur. Doğru cevap B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 120

Ekonomik problemler yaşayan Ender Ailesi birlikte oturup konuşarak bir çözüm planı oluşturmuş. Bu süreçte gerekli desteği aile bireyleri birbirlerine sağlamıştır. Bu durum aşağıdakilerden hangisine işaret etmektedir?

Folkman ve Lazarus’un stresle başa çıkma modeli

Cinsiyete göre stresle başa çıkma tepkileri

Kişiliğe göre stresle başa çıkma tepkileri

Sağlık durumuna göre stresle başa çıkma tepkileri

Duruma özgü stresle başa çıkma tepkileri

Açıklama:

Başa Çıkma Tepkileri Kişilerarası İlişkilere Göre Değişir Mi? Başa çıkma kavramının bireysel işlevinin yanında insan topluluklarının güçlüklerle birlik içinde mücadele etmeleri bağlamında da kullanıldığını görmekteyiz. Toplu hâlde başa çıkma olarak dilimize çevirebileceğimiz bu kavram, kişilerin karşılaşılan güçlüğe karşı eşler, aileler veya topluluklar gibi birçok bireyin birleştirilmiş gücü ve çabalarını tanımlamak amacıyla kullanılmaktadır. Doğru cevap C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Ünite 3

Soru 1

I Pişmanlıklar ve esef dolu bir hayat geçirdiğini düşünüp umutsuzluk yaşamak
II Azalan fiziksel güç ve sağlığına uyum yapmak
III Emeklilik ve azalan gelire uyum sağlamak
IV Yaş grubundan uzaklaşmak ve açık bir yakınlık kurmak.
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri Havighurts’e (1972) göre, yaşlılık döneminde karşılaşılan sorunlar ve görevler arasında yer alır?

I ve II

II ve III

II ve IV

I, II ve III

I, II, ve IV

Açıklama:

Havighurts’e (1972) göre, yaşlılık döneminde karşılaşılan sorunlar ve görevler şunlardır: Azalan fiziksel güç ve sağlığına uyum yapma, emeklilik ve azalan gelire uyum sağlama, eşin ölümüne uyum sağlama, yaş grubu ile açık bir yakınlık kurma, toplumsal ve vatandaşlık yükümlülüklerini yerine getirme, doyurucu fiziksel yaşam düzenlemesi oluşturma.

Doğru Cevap: B

Soru 2

Maslow, bireylerin ihtiyaçlarının hiyerarşik olduğunu belirterek ihtiyaçları sınıflandırmaktadır ve bu ihtiyaçları bir piramitle simgelemektedir. Bu piramidin en altında bulunan maddeden en üstünde bulunan maddeye doğru sıralaması aşağıdaki seçeneklerden hangisinde doğru verilmiştir?

Fizyolojik ihtiyaçlar - güvenlik ihtiyacı - sevgi ve ait olma ihtiyacı - saygı ihtiyacı - kendini gerçekleştirme ihtiyacı

Kendini gerçekleştirme ihtiyacı - saygı ihtiyacı - sevgi ve ait olma ihtiyacı - güvenlik ihtiyacı - fizyolojik ihtiyaçlar

Fizyolojik ihtiyaçlar - saygı ihtiyacı - güvenlik ihtiyacı - sevgi ve ait olma ihtiyacı - kendini gerçekleştirme ihtiyacı

Kendini gerçekleştirme ihtiyacı - sevgi ve ait olma ihtiyacı - saygı ihtiyacı - güvenlik ihtiyacı - fizyolojik ihtiyaçlar

Güvenlik ihtiyacı - fizyolojik ihtiyaçlar - saygı ihtiyacı - sevgi ve ait olma ihtiyacı - kendini gerçekleştirme ihtiyacı

Açıklama:

Maslow’un ihtiyaçlar piramidinde yer alan ilk basamak, fizyolojik ihtiyaçların karşılanmasıdır ve bu ihtiyaçlar fiziksel yaşamın devamını sağlamak için karşılanması gereken beslenme, su, nefes alma ve cinsellik gibi temel biyolojik ihtiyaçlardır. İkinci sırada güvenlik ihtiyacı gelmektedir. Bu ihtiyaç ise insanların kendilerini güvende ve tehlikeden uzak hissetmelerine dayanır. Maslow, birinci ve ikinci basamaktaki ihtiyaçları vurgularken yaşamın devamı için zorunlu olan harekete geçme güdüsüne de atıf yapmaktadır. Üçüncü ihtiyaç olan sevgi ve ait olma ihtiyacı ise diğer insanlar ile sevgi temelinde bir ilişki kurmaya ve sosyal bir gruba ait olmaya yönelik bir ihtiyaçtır. Dördüncü ihtiyaç saygı ihtiyacıdır. Saygı ihtiyacı, öz güven ve saygınlık çabalarını kapsamaktadır. Son ihtiyaç ise kendini gerçekleştirme ihtiyacı olarak tanımlanmış olup, bireyin tüm kapasitesini en üst düzeyde geliştirme ihtiyacını kapsamaktadır (Ger- rig ve Zimbardo, 2012). Maslow, bireylerin ihtiyaçlarının hiyerarşik olduğunu belirterek ihtiyaçları sınıflandırmaktadır ve bu ihtiyaçları bir piramitle simgelemektedir. Alt basamak tatmin olmadan bir üst basamağa geçilemeyeceği genel bir kuram olmakla beraber özel durumlarda kişinin bu sırayı bozabileceği de ifade edilmektedir.

Doğru Cevap: A

Soru 3

Aşağıdakilerden hangisi Murray’ın ihtiyaç kavramı ile ilgili doğru bir bilgidir?

Murray da bahsettiği ihtiyaçlar Maslow gibi bir piramitle simgelemektedir.

İhtiyaçlarının altında yatan sebebin aslında insanın varlığını sürdürebilme isteği olduğunu belirtmiştir.

Yirmi temel ihtiyaç barındırmaktadır. Bunlar birbirinden daha etkili olmayıp her biri yerine ve kişiye göre baskınlık göstermektedir.

İnsanların evrensel olarak özerklik, yetkinlik ve ilişkili olma şeklinde ifade edilen üç temel psikolojik ihtiyaca sahip olduğunu belirtir.

Bütün ihtiyaçların birbirinden bağımsız olduğunu belirtir.

Açıklama:

İhtiyaçlarının altında yatan sebebin aslında insanın varlığını sürdürebilme isteği olduğunu belirten kuram Glasser’ın seçim kuramındır. İnsanların evrensel olarak özerklik, yetkinlik ve ilişkili olma şeklinde ifade edilen üç temel psikolojik ihtiyaca sahip olduğunu belirten kuram ise öz belirleme kuramıdır. Muuray’ın ihtiyaç kuramına göre insan, içinde 20 tane temel ihtiyaç barındırmaktadır. Bunlar birbirinden daha etkili olmayıp her biri yerine ve kişiye göre baskınlık göstermektedir. Murray’ ın saptadığı 20 ihtiyaç; kabul etme, başarı, dostluk, saldırganlık, bağımsızlık, karşıt tepki kurma, savunma, yüceltme, hükmetme, kendini sergileme, zarardan kaçınma, vericilik, küçük düşmekten kaçınma, düzen, oyun ve eğlence, reddetme, cinsellik, zevk, yardım alma ve öğrenme olarak sıralanmaktadır. Sıralanan bu ihtiyaçlar her bireyde değişik yoğunlukta ve derecede bulunmaktadır. Murray, bütün ihtiyaçların arasında ilişki ve etkileşim bulunduğunu, bazen birbirlerini engelleyici bazen de tetikleyici olabildiklerini ifade etmektedir.

Doğru Cevap: C

Soru 4

Aşağıdakilerden hangisi Glasser’ın seçim kuramına göre ait olma ihtiyacının içerdiği ihtiyaçlardandır?

Yeme içme, barınma, hastalıklardan korunma

Bireyin diğer insanlarla kurduğu ilişkilerde ait olma ihtiyacının giderilmesinin ardından güçlü olma ve ilişkiyi kontrol etme ihtiyacını

İnsanın hayatını nasıl yaşamak, kendini nasıl ifade etmek, kiminle ilişki kurmak, ne yazmak veya okumak, nasıl ibadet etmek istediğini ve insanların diğer alanlardaki yaşantılarını

Sevgi, paylaşma ve iş birliği yapma ihtiyacını

Gülme, şakalaşma, spor aktiviteleri, okuma, derleme ve kişinin birçok başka yaşam alanını

Açıklama:

Hayatta kalma ihtiyacı yeme içme, barınma, hastalıklardan korunma anlamına gelir. Ait olma ihtiyacı sevgi, paylaşma ve iş birliği yapma ihtiyacını içerir. Güçlü olma ihtiyacı ise bireyin diğer insanlarla kurduğu ilişkilerde ait olma ihtiyacının giderilmesinin ardından güçlü olma ve ilişkiyi kontrol etme ihtiyacını ifade eder. Özgürlük ihtiyacı; insanın hayatını nasıl yaşamak, kendini nasıl ifade etmek, kiminle ilişki kurmak, ne yazmak veya okumak, nasıl ibadet etmek istediğini ve insanların diğer alanlardaki yaşantılarını ifade eder. Eğlence ihtiyacı gülme, şakalaşma, spor aktiviteleri, okuma, derleme ve kişinin birçok başka yaşam alanını içerebilir.

Doğru Cevap: D

Soru 5

“Davranışların toplum normlarından, grup baskısından, gelenek ve görenekler gibi dış etkenlerden ziyade, kişinin kendi kişisel inançlarıyla ve değer yargılarıyla kişilerin kararlarını kendi iradesiyle vermesi.” Tanımı aşağıdakilerden hangisini tanımlamaktadır?

İnsanın varlığını sürdürebilme isteği

Kendini özgürce ifade etme

Glasser’ın seçim kuramı

Murray’ a göre ihtiyaç kavramı

Öz belirleme

Açıklama:

Öz belirleme, davranışların toplum normlarından, grup baskısından, gelenek ve görenekler gibi dış etkenlerden ziyade, kişinin kendi kişisel inançlarıyla ve değer yargılarıyla kişilerin kararlarını kendi iradesiyle vermesi olarak tanımlanmaktadır. Kişiler, davranışlarına baskı altında kalmadan kendi ilgi ve değerlerine göre karar verdiklerinde öz belirleme gerçekleşmektedir.

Doğru Cevap: E

Soru 6

Öz belirleme kuramında temel psikolojik ihtiyaçlar ile ilgili verilen eşleştirmelerden hangisi doğru yapılmıştır?

Özerklik - Bireyin kendi eylemlerini başlatması ve seçim yapması

Yetkinlik ihtiyacı - Bireyin kendi eylemlerini başlatması ve seçim yapması

İlişkili olma ihtiyacı - Bireyin çevresini iyi bir şekilde etkileme isteği

Özerklik - Bireyin başkaları ile bağlantılı olma ihtiyacı

Yetkinlik ihtiyacı - Bireyin başkaları ile bağlantılı olma ihtiyacı

Açıklama:

Ryan ve Deci (2000) tarafından oluşturulan Öz belirleme kuramına göre; insanlar, evrensel olarak özerklik, yetkinlik ve ilişkili olma şeklinde ifade edilen üç temel psikolojik ihtiyaca sahiptir. Bu ihtiyaçlardan özerklik, bireyin kendi eylemlerini başlatması ve seçim yapması; yetkinlik ihtiyacı, bireyin çevresini iyi bir şekilde etkileme isteği; ilişkili olma ihtiyacı ise bireyin başkaları ile bağlantılı olma ihtiyacıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 7

Yaşlılıkta aile yaşam döngüsüyle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Sanayileşmeyle birlikte, yaşlıların çalışabilecekleri alanlar giderek artmıştır. Bu da yaşlıları üretken yapmıştır.

Parasal nedenlerden dolayı aileler, yaşlılarına bakma konusunda etkilenmezler.

Tarım toplumlarında yaşlılar, üretime katıldıklarından dolayı, söz sahibi olmayı da devam ettirmektedir.

Büyük baba - büyük anne veya koruyucu aile olmak yaşlılığın dezavantajlarındandır.

Yaşlı bireyin özellikle eşin kaybından sonra yaşamının geri kalan kısmını nerede ve kimlerle geçireceği konusu gündeme gelebilir. Bu kararda yetişkin çocukların, anne-babalarının yaşamıyla ilgili ebeveyn rolüne geçmesi çok önemlidir.

Açıklama:

Gelişmekte olan ya da geleneklerine bağlı toplumlarda, yaşlılar genellikle aile içinde yaşamaktadır. İhtiyaçları aile bireyleri tarafından karşılanmaktadır. Bu toplumların bir diğer özelliği, üretim faaliyetlerinin yaşlılar tarafından kontrol edilmesidir. Örneğin tarım toplumlarında yaşlılar, üretime katıldıklarından dolayı, söz sahibi olmayı da devam ettirmektedir. Ancak sanayileşmeyle birlikte, yaşlıların çalışabilecekleri alanlar daralarak belli bir yaştan sonra tamamen ortadan kalkmaktadır. Bu da yaşlıları tüketici durumuna düşürmektedir ve çalışmayan her bireyin aileye yük olmasından söz edilebilmektedir.

Doğru Cevap: C

Soru 8

I Yaşlıların akraba yanına sığınmayı uzakta kalmaya yeğledikleri
II Toplumsal değişimle birlikte bireyselleşme artmış, akrabalık bağları zayıflamıştır.
III Ailenin eğitim, eğlence, ekonomik durum, koruma gibi etkinliklerdeki dolaysız etkisi azalsa bile ailedeki sevgi rolü derinleşmiştir.
IV Sanayileşme ve kentleşmeye bağlı olarak ortaya çıktığı kabul edilen çekirdek aile, büyük aile örüntülerini tümüyle ortadan kaldırmıştır.
Yukarıda verilenlerden hangisi ya da hangileri aile yapısıyla ilgili olarak doğrudur?

I ve II

II ve III

III ve IV

I, II ve III

Hepsi

Açıklama:

Toplumsal değişimle birlikte bireyselleşme artmış, akrabalık bağları zayıflamıştır. Ancak bireylerde, aile bağları ve sevgi gereksinimi yaşamın tüm gelişimsel süreçlerinde geçerlidir. Yaşlılıkta aile bağları ve sevgi gereksiniminin olmadığı düşüncesi yaşlıyı daha çok yalnızlığa ve depresyona iter. Araştırmalar, ailenin eğitim, eğlence, ekonomik durum, koruma gibi etkinliklerdeki dolaysız etkisi azalsa bile ailedeki sevgi rolünün derinleştiğini saptamaktadır (Onur, 2014). Sanayileşme ve kentleşmeye bağlı olarak ortaya çıktığı kabul edilen çekirdek aile, büyük aile örüntülerini tümüyle ortadan kaldırmış değildir.

Doğru Cevap: D

Soru 9

Yaşlı kadınların kurumlarda yaşamayı tercih etmelerindeki en sık rastlanılan neden aşağıdakilerden hangisidir?

Maddi nedenler

Sosyal nedenler

Tıbbi nedenler

Psikolojik nedenler

Fiziksel nedenler

Açıklama:

Yaşlı kadınlar bakımevinde olmaktan hoşnuttur çünkü/ ve orada akranlarıyla birlikte olmaktan mutludur. Bu gösteriyor ki kadınlar tıbbi nedenlerden çok sosyal nedenlere bağlı olarak kurumda yaşamaya yönelmektedirler.

Doğru Cevap: B

Soru 10

Öz belirleme kuramı kim tarafından oluşturulmuştur?

Glasser

Murray

Maslow

Young

Ryan ve Deci

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 11

Yaşlılık birçok yönü olan bir gelişim dönemidir. Bu bağlamda düşünüldüğünde aşağıdakilerden hangisi bu yönlerden biri olamaz?

Biyolojik

Psikolojik

Sosyolojik

Duygusal

Sosyal

Açıklama:

Yaşlılık, biyolojik, psikolojik, duygusal ve sosyal yönleri olan bir gelişim dönemidir. Yaşlılık, Yılmaz
ve Özkan (2010) tarafından tüm yaşam faaliyetlerinde, üretkenlik, yeterlilik, bireysellik ve bağımsızlıkta azalma süreci olarak tanımlanmıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 12

Yaşlılık dönemi fiziksel açıdan gücün azaldığı ve sağlığın bozulma işaretleri verdiği bir dönemdir. Kişinin bu dönemde bu değişikliklere uyum sağlaması, gücünün yettiği işleri yerine getirmesi, sağlığına dikkat etmesi beklenir. Verilen bilgiler yaşlılık döneminde karşılaşılan sorunlar ve görevlerden hangisini açıklar?

Azalan fiziksel güç ve sağlığına uyum yapma

Emeklilik ve azalan gelire uyum sağlama

Eşin ölümüne uyum sağlama

Yaş grubu ile açık bir yakınlık kurma

Toplumsal ve vatandaşlık yükümlülüklerini yerine getirme

Açıklama:

Havighurts’e (1972) göre, yaşlılık döneminde karşılaşılan sorunlar ve görevler;
Azalan fiziksel güç ve sağlığına uyum yapma: Yaşlılık dönemi fiziksel açıdan gücün azaldığı ve sağlığın bozulma işaretleri verdiği bir dönemdir. Kişinin bu dönemde bu değişikliklere uyum sağlaması, gücünün yettiği işleri yerine getirmesi, sağlığına dikkat etmesi beklenir.

Doğru Cevap: A

Soru 13

Aşağıdaki yargılardan hangisi doğrudur?

Yaşlılarda temel olarak ihtiyaçlar; fizyolojik ve psikolojik ihtiyaçlar olarak ikiye ayrılır.

Yaşlılarda temel olarak ihtiyaçlar; fizyolojik, biyolojik ve psikolojik ihtiyaçlar olarak üçe ayrılır.

Yaşlılarda temel olarak ihtiyaçlar; fizyolojik, biyolojik, psikolojik ve sosyolojik ihtiyaçlar olarak dörde ayrılır.

Fizyolojik ihtiyaçlar; insanın gelişimi ve çevreleriyle uyumsal bir ilişki kurabilmesi için gereken önemli koşulların eksikliği ile kendini göstermektedir.

Psikolojik ihtiyaçlar; yeme, içme, nefes alma ve cinsellik gibi ihtiyaçlardır.

Açıklama:

Temel olarak ihtiyaçlar; fizyolojik ve psikolojik ihtiyaçlar olarak iki grupta incelenmektedir. Fizyolojik ihtiyaçlar, organizmanın canlı kalabilmesi için karşılanması şart olan; yeme, içme, nefes alma ve cinsellik gibi ihtiyaçlardır. Psikolojik ihtiyaçlar insanın gelişimi ve çevreleriyle uyumsal bir ilişki kurabilmesi için gereken önemli koşulların eksikliği ile kendini göstermektedir.

Doğru Cevap: A

Soru 14

I. Maslow (1970), insanların sahip olduğu ihtiyaçları beş kategoriye ayırmıştır. II. ihtiyaçlar biyolojik ihtiyaçlardan karmaşık ihtiyaçlara doğru sıralamıştır. III. Maslow’un ihtiyaçlar piramidinde yer alan ilk basamak güvenlik ihtiyacıdır. Verilen bilgilerden hangisi yada hangileri doğrudur?

I-II

I-III

II-III

I-II-III

Açıklama:

Maslow (1970), insanların sahip olduğu ihtiyaçları beş kategoriye ayırmıştır ve bunları basit biyolojik ihtiyaçlardan karmaşık ihtiyaçlara doğru sıralamıştır. Maslow’un ihtiyaçlar piramidinde yer alan ilk basamak, fizyolojik ihtiyaçların karşılanmasıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 15

Aşağıdakilerden hangisi Maslow’un ihtiyaçlar piramidinde yer alan basamaklardan biri değildir?

Fizyolojik ihtiyaçlar

Güvenlik ihtiyacı

Sevgi ve ait olma ihtiyacı

Saygı ihtiyacı

Psikolojik ihtiyaçlar

Açıklama:

Maslow’un ihtiyaçlar piramidinde yer alan ilk basamak, fizyolojik ihtiyaçların karşılanmasıdır İkinci sırada güvenlik ihtiyacı gelmektedir.Üçüncü ihtiyaç olan sevgi ve ait olma ihtiyacı ise diğer insanlar ile sevgi temelinde bir ilişki kurmaya ve sosyal bir gruba ait olmaya yönelik bir ihtiyaçtır. Dördüncü ihtiyaç saygı ihtiyacıdır. Saygı ihtiyacı, öz güven ve saygınlık çabalarını kapsamaktadır. Son ihtiyaç ise kendini gerçekleştirme ihtiyacı olarak tanımlanmış olup, bireyin tüm kapasitesini en üst düzeyde geliştirme ihtiyacını kapsamaktadır.

Doğru Cevap: E

Soru 16

'Bireyin tüm kapasitesini en üst düzeyde geliştirme ihtiyacını kapsamaktadır.' Verilen bilgi Maslow’un ihtiyaçlar hiyerarşisi kuramındaki hangi ihtiyacın açıklamasıdır?

Fizyolojik ihtiyaçlar

Güvenlik ihtiyacı

Kendini gerçekleştirme ihtiyacı

Sevgi ve ait olma ihtiyacı

Saygı ihtiyacı

Açıklama:

Maslow’un ihtiyaçlar hiyerarşisi kuramındaki son ihtiyaç kendini gerçekleştirme ihtiyacı olarak tanımlanmış olup, bireyin tüm kapasitesini en üst düzeyde geliştirme ihtiyacını kapsamaktadır.

Doğru Cevap: C

Soru 17

Kendini gerçekleştirmekte olan bireyin sahip olduğu bir takım özellikler bulunmaktadır. Aşağıdakilerden hangisi bu özelliklerden biri değildir?

Derin kişilerarası ilişkiler kurabilme

Yaşamdan zevk alabilme

Demokratik karakter yapısına sahip olma

Çevresine bağımlı ve toplumsal bir yapı gösterme

Yaratıcı olma

Açıklama:

Kendini gerçekleştirmekte olan bireyin sahip olduğu bir takım özellikler bulunmaktadır. Bu özellikler den bazıları şunlardır
• Kendini, başkalarını ve doğayı olduğu gibi kabullenebilme,
• Gerçeği olduğu gibi algılama ve içinde bulunan ortama uyum sağlama,
• Derin kişilerarası ilişkiler kurabilme,
• Yaşamdan zevk alabilme,
• Çevresinden bağımsız olma ve özerk bir yapı gösterme,
• Yaratıcı olma,
• Demokratik karakter yapısına sahip olma,

Doğru Cevap: D

Soru 18

I. Kabul etme II.Başarı III. Dostluk IV. Saldırganlık V. Yaratıcı olma Verilenlerden hangisi yada hangileri Murray’ ın saptadığı 20 ihtiyaç arasında gösterilir?

I-II

III-IV

I-II-III

I-II-III-IV

I-II-III-V

Açıklama:

Murray’ ın saptadığı 20 ihtiyaç; kabul etme, başarı, dostluk, saldırganlık, bağımsızlık, karşıt tepki kurma, savunma, yüceltme, hükmetme, kendini sergileme, zarardan kaçınma, vericilik, küçük düşmekten kaçınma, düzen, oyun ve eğlence, reddetme, cinsellik, zevk, yardım alma ve öğrenme olarak sıralanmaktadır.

Doğru Cevap: D

Soru 19

Aşağıdakilerden hangisi Glasser’ın Seçim Kuramına göre psikolojik ihtiyaçlardan biri değildir?

Hayatta kalma

Ait olma

Güçlü olma

Eğlence

Hükmetme

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 20

Aşağıdakilerden hangisi dışsal yaşam amaçlarından biridir?

Fiziksel sağlık

Topluma katkı

Kişisel gelişim

Kişiler arası ilişki

Çekici olma

Açıklama:

Literatür incelendiğinde, bireyin yaşamda bir amacı olmasının psikolojik ihtiyaçların karşılanmasına katkı sağladığı ifade edilmektedir. Kasser ve Ryan (1993, 1996), içsel ve dışsal amaç olmak üzere iki tür amaçtan söz etmişlerdir: Topluma katkı, kişisel gelişim, kişiler arası ilişki ve fiziksel sağlık gibi amaçları içsel yaşam amacı; ünlü olma, çekici olma ve zengin olma gibi amaçları ise dışsal yaşam amacı olarak adlandırmışlardır. İçsel amaçların, öz saygı ve kendini gerçekleştirme ile olumlu yönde; depresyon ve kaygı ile olumsuz yönde ilişkili olduğu bulunmuştur. Doğru yanıt E’dir.

Doğru Cevap: E

Soru 21

Aşağıdakilerden hangisi kendini gerçekleştirmekte olan bir bireyin özelliklerinden biri değildir?

Gerçeği olduğu gibi algılama

Çevresine bağımlı olma

Demokratik karakter yapısına sahip olma

Kendiliğinden, doğal davranabilme

Amacı araçtan ayırabilme

Açıklama:

Kendini gerçekleştirmekte olan bireyin sahip olduğu bir takım özellikler bulunmaktadır. Bu özellikler şu şekilde sıralanabilir: • Kendini, başkalarını ve doğayı olduğu gibi kabullenebilme, • Gerçeği olduğu gibi algılama ve içinde bulunan ortama uyum sağlama, • Derin kişilerarası ilişkiler kurabilme, • Yaşamdan zevk alabilme, • Çevresinden bağımsız olma ve özerk bir yapı gösterme, • Yaratıcı olma, • Demokratik karakter yapısına sahip olma, • Kendiliğinden, doğal davranabilme, • Kendileri dışında sorunlarla ilgilenme ve sorumluluk alabilme, • Kendine özgü bir yaşamının olması, • Toplumsal kalıplara karşı direnç gösterme ve herhangi bir kültürü aşabilme, • Düşmanca olmayan, ince bir mizah anlayışına sahip olma, • Yaşamın değişik boyutlarını görebilmeyi sağlayacak derin duygular yaşama, • Amacı araçtan ayırabilme, • Sempati, empati gibi şefkat duygularını geliştirmiş olma. Doğru yanıt B’dir.

Doğru Cevap: B

Soru 22

Özsaygı, güvenirlilik ve başarı ihtiyacı Maslow’un ihtiyaçlar hiyerarşisinin hangi basamağında yer almaktadır?

Kendini gerçekleştirme ihtiyacı

Saygı ihtiyacı

Sevgi/aidiyet ihtiyacı

Güvenlik ihtiyacı

Fizyolojik ihtiyaçlar

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 23

Aşağıdakilerden hangisi Murray’ın saptadığı ihtiyaçlardan biri değildir?

Kabul etme

Başarı

Dostluk

Saldırganlık

Saygı

Açıklama:

Diğer önemli bir ihtiyaç kuramcısı ise Murray’dır. Murray, ihtiyacı “kendi başına güç oluşturan varsayımsal yapılar” olarak tanımlamaktadır. Ona göre insan, içinde 20 tane temel ihtiyaç barındırmaktadır. Bunlar birbirinden daha etkili olmayıp her biri yerine ve kişiye göre baskınlık göstermektedir. Murray’ ın saptadığı 20 ihtiyaç; kabul etme, başarı, dostluk, saldırganlık, bağımsızlık, karşıt tepki kurma, savunma, yüceltme, hükmetme, kendini sergileme, zarardan kaçınma, vericilik, küçük düşmekten kaçınma, düzen, oyun ve eğlence, reddetme, cinsellik, zevk, yardım alma ve öğrenme olarak sıralanmaktadır. Doğru yanıt E’dir.

Doğru Cevap: E

Soru 24

Glasser’in seçim kuramına göre bireyin diğer insanlarla kurduğu ilişkilerde ait olma ihtiyacının giderilmesinin ardından ilişkiyi kontrol etme ihtiyacını ifade eden ihtiyaç aşağıdakilerden hangisidir?

Hayatta kalma ihtiyacı

Ait olma ihtiyacı

Güçlü olma ihtiyacı

Özgürlük ihtiyacı

Eğlence ihtiyacı

Açıklama:

Glasser (1998) tarafından oluşturulan bu kurama göre birey davranışlarını kendisi seçer. İnsan hayatta kalma, ait olma, güçlü özgür olma ve eğlence ihtiyacı olarak sıralanan beş ihtiyaç tarafından yönlendirilir ve yaşamı boyunca bu ihtiyaçlarını en iyi biçimde karşılamaya çalışır. Hayatta kalma ihtiyacı yeme içme, barınma, hastalıklardan korunma anlamına gelir. Ait olma ihtiyacı sevgi, paylaşma ve iş birliği yapma ihtiyacını içerir. Güçlü olma ihtiyacı ise bireyin diğer insanlarla kurduğu ilişkilerde ait olma ihtiyacının giderilmesinin ardından güçlü olma ve ilişkiyi kontrol etme ihtiyacını ifade eder. Özgürlük ihtiyacı; insanın hayatını nasıl yaşamak, kendini nasıl ifade etmek, kiminle ilişki kurmak, ne yazmak veya okumak, nasıl ibadet etmek istediğini ve insanların diğer alanlardaki yaşantılarını ifade eder. Eğlence ihtiyacı gülme, şakalaşma, spor aktiviteleri, okuma, derleme ve kişinin birçok başka yaşam alanını içerebilir. Doğru yanıt C’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 25

Glasser’in seçim kuramına göre insanın bütün davranışlarının altında yatan temel neden aşağıdakilerden hangisidir?

Varlığını sürdürebilme isteği

Ait olma isteği

Güçlü olma isteği

Özgür olma isteği

Eğlence isteği

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 26

Öz belirleme kuramına göre bireyin çevresini iyi bir şekilde etkileme isteğine ne ad verilir?

Özerklik ihtiyacı

Yetkinlik ihtiyacı

İlişkili olma ihtiyacı

Özgürlük ihtiyacı

Eğlence ihtiyacı

Açıklama:

Öz belirleme kuramına göre; insanlar, evrensel olarak özerklik, yetkinlik ve ilişkili olma şeklinde ifade edilen üç temel psikolojik ihtiyaca sahiptir. Bu ihtiyaçlardan özerklik, bireyin kendi eylemlerini başlatması ve seçim yapması; yetkinlik ihtiyacı, bireyin çevresini iyi bir şekilde etkileme isteği; İlişkili olma ihtiyacı ise bireyin başkaları ile bağlantılı olma ihtiyacıdır. Doğru yanıt B’dir.

Doğru Cevap: B

Soru 27

Aşağıdakilerden hangisi yaşlılığın sosyal açıdan dezavantajlarından biri değildir?

Mesleki ve sosyal statü kaybı yaşanması

Sosyal soyutlanma riskinin artması

Sağlıkta gerileme görülmesi

Başkalarına bağımlılığın artması

Bireyin yapmak istediklerini kendi hızında yapabilmesi

Açıklama:

Yaşlılığın kendine özgü avantajları vardır. Bir tanesi büyük baba- büyük anne veya koruyucu aile olmaktır. Gerek kendi çocuklarının çocukları gerek başka çocuklarla haşır neşir olmak, yaşlılardaki hassasiyeti su yüzüne çıkarır ve yaşlı çiftlerin kendilerinin ilgiye olan ihtiyaçlarını fark etmelerine olanak sağlar. Yaşlılık döneminin diğer bir avantajı da bireyin yapmak istediklerini kendi hızında yapabilmesiyle ilgilidir. Yeni evlenen çiftler gibi, yaşlı çiftler de diledikleri gibi gezme ve diledikleri gibi zaman geçirme özgürlüğüne sahiptirler. Son olarak, yaşlı aileler onca yaşam döngüsündeki yaşantılara katılmış olmanın tadını çıkarabilecekleri heyecan verici bir dönemdedirler. Yaşlılığın olumlu ve olumsuz bir takım sosyal yanlarından bahsetmek de mümkündür. Örneğin bu dönem, birçok kişi tarafından torunlara daha fazla zaman ayrılabildiği ve boş zamanların hobilerle geçirilmesi gibi hayatı anlamlı kıldığı düşünülen ve zevk verici yanları bulunan bir dönemdir. Fakat bununla birlikte bu dönem, mesleki ve sosyal statü kaybının yaşandığı, sosyal soyutlanma riskinin arttığı, sağlıkta gerileme ve başkalarına bağımlılığın artması gibi sorunların yaşandığı bir zaman dilimine de işaret etmektedir. Doğru yanıt E’dir.

Doğru Cevap: E

Soru 28

Öz belirleme kuramına göre bireyi, bireyin kendi eylemlerini başlatması ve seçim yapması ihtiyacına ne ad verilir?

Özerklik ihtiyacı

Yetkinlik ihtiyacı

İlişkili olma ihtiyacı

Özgürlük ihtiyacı

Bağımsızlık ihtiyacı

Açıklama:

Öz belirleme kuramına göre; insanlar, evrensel olarak özerklik, yetkinlik ve ilişkili olma şeklinde ifade edilen üç temel psikolojik ihtiyaca sahiptir. Bu ihtiyaçlardan özerklik, bireyin kendi eylemlerini başlatması ve seçim yapması; yetkinlik ihtiyacı, bireyin çevresini iyi bir şekilde etkileme isteği; ilişkili olma ihtiyacı ise bireyin başkaları ile bağlantılı olma ihtiyacıdır. Doğru yanıt A’dır.

Doğru Cevap: A

Soru 29

Öz belirleme kuramına göre bireyin başkaları ile bağlantılı olma ihtiyacına ne ad verilir?

Arkadaşlık ihtiyacı

Yetkinlik ihtiyacı

İlişkili olma ihtiyacı

Saygı ihtiyacı

Dostluk ihtiyacı

Açıklama:

Öz belirleme kuramına göre; insanlar, evrensel olarak özerklik, yetkinlik ve ilişkili olma şeklinde ifade edilen üç temel psikolojik ihtiyaca sahiptir. Bu ihtiyaçlardan özerklik, bireyin kendi eylemlerini başlatması ve seçim yapması; yetkinlik ihtiyacı, bireyin çevresini iyi bir şekilde etkileme isteği; ilişkili olma ihtiyacı ise bireyin başkaları ile bağlantılı olma ihtiyacıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 30

Aşağıdaki yaşlılık dönemine ait gelişim özelliklerinden hangisi daha önceki dönemlerde olduğu gibi bireyden beklenilen bir görevdir?

Azalan fiziksel güç ve sağlığına uyum yapma

Eşin ölümüne uyum sağlama

Yaş grubu ile açık bir yakınlık kurma

Toplumsal ve vatandaşlık yükümlülüklerini yerine getirme

Doyurucu fiziksel yaşam düzenlemesi oluşturma

Açıklama:

Yaşlılık dönemi gelişim görevleri arasında Azalan fiziksel güç ve sağlığına uyum yapma, Emeklilik ve azalan gelire uyum sağlama, Eşin ölümüne uyum sağlama, Yaş grubu ile açık bir yakınlık kurma, Toplumsal ve vatandaşlık yükümlülüklerini yerine getirme ve Doyurucu fiziksel yaşam düzenlemesi oluşturma yer almaktadır. Bununla birlikte daha önceki dönemlerde olduğu gibi, bu dönemde de kişiden beklenen görevlerden biri, toplumsal sorumluluklarını yerine getirmesidir. Dolayısıyla doğru cevap D’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 31

Bireyin yaşamda bir amacı olmasının psikolojik ihtiyaçların karşılanmasına katkı sağladığı ifade edilmektedir. Bu bağlamda aşağıdakilerden hangisi yaşlı bireyin dışsal yaşam amacına örnektir?

Ünlü olma

Topluma katkı

Kişisel gelişim

Kişiler arası ilişki

Fiziksel sağlık

Açıklama:

Bireyin yaşamda bir amacı olmasının psikolojik ihtiyaçların karşılanmasına katkı sağladığı ifade edilmektedir. Kasser ve Ryan (1993, 1996), içsel ve dışsal amaç olmak üzere iki tür amaçtan söz etmişlerdir: Topluma katkı, kişisel gelişim, kişiler arası ilişki ve fiziksel sağlık gibi amaçları içsel yaşam amacı; ünlü olma, çekici olma ve zengin olma gibi amaçları ise dışsal yaşam amacı olarak adlandırmışlardır. Doğru cevap A’dır.

Doğru Cevap: A

Soru 32

Maslow’un İhtiyaçlar Hiyerarşisi Kuramına göre aşağıdakilerden hangisi sevgi ve ait olma ihtiyacı karşılanan yaşlı bir bireyin yaşantısına ait özelliktir?

Kendini, başkalarını ve doğayı olduğu gibi kabullenebilme

Beslenme ve uyku düzenini koruyabilme

Akranlarıyla sosyal etkinlik planlayabilme

Başarı ve saygınlık hissi veren bir işi sürdürebilme

Güvende hissettiği bir ortamda barınabilme

Açıklama:

Maslow’un İhtiyaçlar Hiyerarşisi Kuramına göre üçüncü ihtiyaç olan sevgi ve ait olma ihtiyacı diğer insanlar ile sevgi temelinde bir ilişki kurmaya ve sosyal bir gruba ait olmaya yönelik bir ihtiyaçtır. Dolayısıyla doğru cevap C’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 33

Aşağıdakilerden hangisi Maslow’un ihtiyaçlar Hiyerarşisi Kuramı ile Murray’ın İhtiyaç kuramı arasındaki ortak bir özelliktir?

Temel ihtiyaçlar bazen birbirlerini engelleyici bazen de tetikleyici olabilmektedir.

İhtiyaçların doyumunda çevre önemli bir rol oynar.

İnsanların sahip olduğu ihtiyaçlar basit biyolojik ihtiyaçlardan karmaşık ihtiyaçlara doğru sıralanmıştır.

Temel ihtiyaçların her biri yerine ve kişiye göre baskınlık göstermektedir.

Her bir ihtiyaç belirli bir duyguyla nitelenmekte ve belli bir davranışın ortaya çıkmasını sağlamaktadır.

Açıklama:

Maslow’a göre çevre, ihtiyaçların doyumunu kolaylaştırır ya da zorlaştırır. Benzer şekilde Murray’da İhtiyaçların doyumunda çevrenin önemli bir rol oynadığını ileri sürmektedir. Dolayısıyla doğru cevap B’dir.

Doğru Cevap: B

Soru 34

Aşağıdakilerden hangisi Öz Belirleme Kuramında ileri sürülen evrensel temel ihtiyaçlardan özerklik ihtiyacının kapsamında yer almaktadır?

Yaşlı bireyin kendi eylemlerini başlatabilmesi

Yaşlı bireyin yaşamdan zevk alabilmesi

Yaşlı bireyin beden sağlığını koruma amaçlı egzersiz yapması

Yaşlı bireyin ailesiyle bir arada yaşayabilmesi

Yaşlı bireyin toplum tarafından kabul gören bir etkinliği başarıyla yapabilmesi

Açıklama:

Ryan ve Deci (2000) tarafından oluşturulan Öz belirleme kuramına göre; insanlar, evrensel olarak özerklik, yetkinlik ve ilişkili olma şeklinde ifade edilen üç temel psikolojik ihtiyaca sahiptir. Bu ihtiyaçlardan özerklik, bireyin kendi eylemlerini başlatması ve seçim yapması; yetkinlik ihtiyacı, bireyin çevresini iyi bir şekilde etkileme isteği; İlişkili olma ihtiyacı ise bireyin başkaları ile bağlantılı olma ihtiyacıdır. Dolayısıyla doğru cevap A’dır.

Doğru Cevap: A

Soru 35

Yakın zamanda eşini kaybeden 75 yaşındaki Ali Bey’in evlatlarının ısrarına rağmen onlarla birlikte İzmir’de yaşamaya devam etmektense doğduğu büyüdüğü kendi köyüne dönerek orada bağ bahçe işleriyle meşgul olmaya karar vermesi Glasser’in kuramında ifade edilen temel ihtiyaçlardan hangisiyle açıklanabilir?

Hayatta kalma ihtiyacı

Ait olma ihtiyacı

Güç ihtiyacı

Özgürlük ihtiyacı

Eğlence ihtiyacı

Açıklama:

Glasser (1998) tarafından oluşturulan Seçim kuramına göre birey davranışlarını kendisi seçer. İnsan hayatta kalma, ait olma, güçlü özgür olma ve eğlence ihtiyacı olarak sıralanan beş ihtiyaç tarafından yönlendirilir ve yaşamı boyunca bu ihtiyaçlarını en iyi biçimde karşılamaya çalışır. Bununla birlikte Özgürlük ihtiyacı; insanın hayatını nasıl yaşamak, kendini nasıl ifade etmek, kiminle ilişki kurmak, ne yazmak veya okumak, nasıl ibadet etmek istediğini ve insanların diğer alanlardaki yaşantılarını ifade eder. Dolayısıyla doğru cevap D’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 36

Aşağıdakilerden hangisi sanayileşme sonrası dönemde yaşlı bireyin aile sistemi içerisindeki yeriyle ilgili doğru bir açıklamadır?

Yaşlı bireyin ihtiyaçları aile bireyleri tarafından karşılanır.

Üretim faaliyetleri yaşlılar tarafından kontrol edilir.

Aile sistemi içerisinde söz hakkında sahiptir.

Aile sistemi içerisinde yaşamaya devam etmektedir.

Yaşlı birey tüketici grubunda yer almaktadır.

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 37

Eş kaybı sonrasında yurt dışında yaşayan evlatlarının yanına da gidemeyen Ayşe Hanım doğup büyüdüğü topraklardan da uzakta olduğu için akrabalarıyla nadir görüşebilmektedir. Bu bilgiler ışığında aşağıdakilerden hangisi Ayşe Hanım’ın duygu durumuyla ilgili doğru bir öngörüdür?

Özgür hissetme olasılığı yüksektir

Depresyona girme olasılığı yüksektir

Ait hissetme olasılığı yüksektir

Hayal kırıklığına uğrama olasılığı yüksektir

Yetkin hissetme olasılığı yüksektir

Açıklama:

Bireylerde, aile bağları ve sevgi gereksinimi yaşamın tüm gelişimsel süreçlerinde geçerlidir. Yaşlılıkta aile bağları ve sevgi gereksiniminin olmadığı düşüncesi yaşlıyı daha çok yalnızlığa ve depresyona iter. Eş kaybı yaşayan Ayşe Hanım’ın evlatlarından ve akrabalarından uzak olması onu yalnızlığa ve sonrasında da depresyona itebilir. Dolayısıyla doğru cevap B’dir.

Doğru Cevap: B

Soru 38

Kişinin kendi seçtiği kriterlere göre yaşamının niteliği hakkındaki genel değerlendirmesi aşağıdaki kavramlardan hangisiyle açıklanmaktadır?

Özerklik

Yetkinlik

Yaşam Doyumu

İyilik Hali

Kendini gerçekleştirme

Açıklama:

Cevap: Yaşam doyumu, kişinin kendi seçtiği kriterlere göre yaşamının niteliği hakkındaki genel değerlendirmesi olarak tanımlanmaktadır. Dolayısıyla doğru cevap C’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 39

Aşağıdakilerden hangisi Türkiye’de yaşlı bireyin bakımevine yerleşmesinde belirleyici bir faktördür?

Bekârlık

Eğitim düzeyi

Kültürel özellikler

Teknolojik değişimler

Gelir düzeyi

Açıklama:

Cevap: Türkiye’de yaşlı bireylerin ve onların çocuklarının evde bakımı tercih ettiği, yaşlı bakımevine yerleşmede bekârlık ve çocuk/eş yokluğunun belirleyici bir faktör olduğu ifade edilmektedir. Dolayısıyla doğru cevap A’dır.

Doğru Cevap: A

Soru 40

Yaşlıların akranlarıyla sosyalleşmelerinin teşvik edilmesi önerilmektedir. Bunun nedeni aşağıdakilerden hangisiyle ilişkilidir?

Toplumsal görevlerin yerine getirilmesi

Sonraki kuşaklarla yaşanan iletişim sorunları

Eşin kendisinden önce yaşamını yitirmesi

Sağlığın bozulmaya başlaması

Azalan gelire uyum sağlama zorunluluğu

Açıklama:

Yaş grubu le açık bir yakınlık kurma: Yaşlıların, sonrak nesillere uyum yapmaları
zor olduğundan, kendi yaşıtlarıyla yakınlık kurmaları beklenir. Onların zamanları
çoktur, birbirlerini dinleyecek kadar vakitleri vardır. Sonrak nesillerin onlara bu
kadar zaman ayırmaları zor olur.

Doğru Cevap: B

Soru 41

Şerife Hanım, doğup büyüdügü yer olan İstanbul’a taşınarak, akrabaları, oğlu, gelini ve torunuyla bir arada olma fırsatı yakalamıştır. Böylece yaşamının önemli kısmında merhaba dediği insanlarla bir arada olabilmiştir. Resim kursuna giderek ilgisini çeken br uğraş edinmiş ve komşularının ihtiyaç duydukları zamanlarda çocuk bakımı konusundaki tecrübelerini onlara aktarmıştır. Bu bilgiler ışığında Şerife Hanım'ın Maslow'un İhtiyaçlar Hiyerarşisi'nde hangi basamakta olduğu söylenebilir?

Kendini gerçekleştirme

Saygı

Sevgi aidiyet

Güvenlik

Fizyolojik ihtiyaçlar

Açıklama:

Şerife Hanım, doğup büyüdügü yer olan İstanbul’a taşınarak, akrabaları, oğlu, gelini ve torunuyla bir arada olma fırsatı yakalamıştır. Böylece yaşamının önemli kısmında merhaba dediği insanlarla bir arada olabilmiştir. Resim kursuna giderek ilgisini çeken br uğraş edinmiş ve komşularının ihtiyaç duydukları zamanlarda çocuk bakımı konusundak tecrübelerini onlara aktarmıştır.Böylece sevgi, saygı ve kendini gerçekleştirme ihtiyaçlarını karşılama olanağı elde etmiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 42

Yaşlılık dönemindeki Şefika Hanım, resim kursuna devam ederek, Murray'a göre hangi ihtiyaçlarını karşılamaktadır?

Vericilik

Dostluk

Zevk

Öğrenme

Zarardan kaçınma

Açıklama:

Örneğimizde Şefika Hanım, resim kursuna devam ederek kendiinii sergiileme, yardım alma ve öğrenme ihtiyaçlarını karşılamaktadır.

Doğru Cevap: D

Soru 43

Aşağıdakilerden hangisi Öz Belirleme Kuramı'na göre yetkinlikle ilişkili ihtiyaçlardan biridir?

Bireyin kendi eylemlerini başlatması

Bireyin seçim yapma ihtiyacı

Bireyin çevresini iyi biçimde etkileme isteği

Bireyin başkaları ile bağlantılı olma ihtiyacı

Bireyin özerkliğini sağlama ihtiyacı

Açıklama:

Öz belirleme kuramına göre; insanlar, evrensel olarak özerkliik, yetkiinliik ve ilişkili olma şeklinde ifade edilen üç temel psikolojik ihtiyaca sahiptir. Bu ihtiyaçlardan özerkliik, bireyin kendi eylemlerini başlatması ve seçim yapması; yetkiinliik iihtiiyacı, bireyin çevresini iyi bir şekilde etkileme isteği; ilişkili olma ihtiyacı ise bireyin başkaları şle bağlantılı olma ihtiyacıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 44

Bakımevlerinde bulunan kadınlar açısından hangi özellik öne çıkmaktadır?

Çocuğu olmamak

İleri yaşta olmak

Eğitim seviyesinin yüksek oluşu

Meslek sahibi olmamak

Engellilik durumu

Açıklama:

Çocuk ve eş yokluğu (dulluk/ bosanmışlık) ya da bekârlık bakımevine yerleşme oranını artırmaktadır.

Doğru Cevap: A

Soru 45

Öz bakım ve yaşam doyumu konusuyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Huzurevinde yaşayan yaşlıların aile ortamında yaşayanlara göre öz bakım gücü daha azdır.

Huzurevinde yaşayan yaşlıların aile ortamında yaşayanlara göre öz bakım gücü daha fazladır.

Aile ortamında yaşayan yaşlıların huzurevinde yaşayanlara göre yaşam doyumu düşüktür.

Yalnız başına yaşayan yaşlıların huzurevinde yaşayanlara göre yaşam doyumu düşüktür.

Yalnız yaşayan yaşlıların aile ortamında yaşayanlara göre öz bakım gücü daha azdır.

Açıklama:

Özer (2001) tarafından yapılan araştırmada, huzurevinde yaşayan yaşlıların aile ortamında yaşayanlara göre öz bakım gücünün daha fazla olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 46

Yaşlı bireyin toplumsal olarak kendini bağımsız bir birey olarak değil de bir grubun parçası olarak görme eğilimi hangi durumla açıklanabilir?

Üretici olma rolü

Tüketici olma rolü

Toplulukçu değerler

Boş zamanın artışı

Fiziksel güçteki düşüş

Açıklama:

Toplulukçu kültürleri bireyci kültürlerden ayıran temel özellik, toplulukçu kültürlerde kişinin kendisinin bağımsız bir birey olarak değil; aile, kavim, ulus benzeri bir grubun parçası olarak görmesidir.

Doğru Cevap: C

Soru 47

Gülme, şakalaşma ve rekreatif etkinlikler temel olarak yaşlı kimselerin hangi ihtiyacına yanıt vermektedir?

Hayatta kalma ihtiyacı

Ait olma ihtiyacı

Güçlü olma ihtiyacı

Özgürlük ihtiyacı

Eğlence ihtiyacı

Açıklama:

Eğlence iihtiiyacı gülme, sakalaşma, spor aktiviteleri, okuma, derleme ve kişinin birçok başka yaşam alanını içermektedir.

Doğru Cevap: E

Soru 48

I- Resim kursuna gitme II- Kiminle birlikte yaşayacağına karar verme III- Komşularla vakit geçirme Yukarıdaki durumlardan hangisi veya hangileri kişinin özgürlük ihtiyacıyla ilişkilidir?

Yalnız I

Yalnız II

Yalnız III

I ve II

I ve III

Açıklama:

İnsanın hayatını nasıl yaşamak, kendini nasıl ifade etmek, kiminle ilişki kurmak ve diğer alanlardaki yaşantılarını özgürlük ihtiyacı olarak ifade edilmektedir.

Doğru Cevap: B

Soru 49

Aşağıdakilerden hangisi Havighurts’e göre yaşlılıkta karşılaşılan sorun ve görevlerden biri değildir?

Azalan fiziksel güç ve sağlığa uyum sağlama

Emeklilik ve azalan gelire uyum sağlama

Yaş grubu ile açık bir yakınlık kurma

Değişen teknolojiye uyum sağlama

Toplumsal ve vatandaşlık yükümlülüklerini yerine getirme

Açıklama:

Havighurts yaşlılıkta karşılaşılan sorun ve görevleri altı başlıkta ele almıştır. Bunlar; azalan fiziksel güce, azalan gelire, eşin ölümüne uyum sağlama ile yaş grubu ile yakınlık kurma, vatandaşlık yükümlülüklerini yerine getirme, doyurucu fiziksel yaşam düzenlemesi oluşturmadır. Teknolojiye uyum sağlamak bu sorun ve görevler arasında yer almaz.

Doğru Cevap: D

Soru 50

Aşağıdakilerden hangisi Kasser ve Ryan’a göre belirlenen dışsal amaçlardan biridir?

Topluma katkı

Çekici olma

Kişisel gelişim

Kişiler arası ilişki

Fiziksel sağlık

Açıklama:

Kasser ve Ryan içsel ve dışsal olarak iki amaç belirlemiştir. İçsel amaçlar; topluma katkı, kişisel gelişim, kişiler arası ilişki ve fiziksel sağlık gibi amaçları belirtirken dışsal amaçlar; ünlü olma, çekici olma ve zengin olma gibi amaçları ifade etmektedir.

Doğru Cevap: B

Soru 51

Aşağıdakilerden hangisi Maslow’un ihtiyaçlar hiyerarşisi kuramına ait bir basamak değildir?

Fizyolojik ihtiyaçlar

Güvenlik ihtiyacı

Sevgi/aidiyet ihtiyacı

Kültürel ihtiyaçlar

Kendini gerçekleştirme ihtiyacı

Açıklama:

Moslow'un ihtiyaçlar hiyerarşisi beş basamaktan oluşmaktadır. En alttan başlayarak sırasıyla; fizyolojik, güvenlik, sevgi, saygı ve son olarak kendini gerçekleştirme ihtiyacı kuramın basamaklarıdır. Kültürel ihtiyaçlar bu basamaklardan biri değildir.

Doğru Cevap: D

Soru 52

“Kendi başına güç oluşturan varsayımsal yapılar” hangi kuramcıya ait ihtiyaç tanımıdır?

Maslow

Murray

Glasser

Ryan ve Decci

Havinghurts

Açıklama:

Murray ihtiyacı, kendi başına güç oluşturan varsayımsal yapılar olarak tanımlamaktadır.

Doğru Cevap: B

Soru 53

Aşağıdakilerden hangisi Murray’ın saptadığı yirmi temel ihtiyaçtan biri değildir?

Başarı

Bağımsızlık

Saldırganlık

Dostluk

Sağlık

Açıklama:

Murray yirmi temel ihtiyaç belirlemiştir. Bunlar; kabul etme, başarı, dostluk, saldırganlık, bağımsızlık, karşıt tepki kurma, savunma, yüceltme, hükmetme, kendini sergileme, zarardan kaçınma, vericilik, küçük düşmekten kaçınma, düzen, oyun ve eğlence, reddetme, cinsellik, zevk, yardım alma ve öğrenme olarak sıralanmaktadır. Sağlık bu ihtiyaçlar sıralamasında yer almaz.

Doğru Cevap: E

Soru 54

“Birey davranışlarını kendisi seçer. İnsan hayatta kalma, ait olma, güçlü özgür olma ve eğlence ihtiyacı olarak sıralanan beş ihtiyaç tarafından yönlendirilir ve yaşamı boyunca bu ihtiyaçlarını en iyi biçimde karşılamaya çalışır” şeklinde açıklanan ihtiyaç kuramı aşağıdakilerden hangisidir?

Maslow’un ihtiyaçlar hiyerarşisi kuramı

Murray’ın ihtiyaç kuramı

Glasser’in seçim kuramı

Öz belirleme kuramı

Yeniliklerin benimsenmesi kuramı

Açıklama:

Glasser’in seçim kuramına göre birey davranışlarını kendisi seçer. İnsan hayatta kalma, ait olma, güçlü özgür olma ve eğlence ihtiyacı olarak sıralanan beş ihtiyaç tarafından yönlendirilir ve yaşamı boyunca bu ihtiyaçlarını en iyi biçimde karşılamaya çalışır.

Doğru Cevap: C

Soru 55

“Davranışların toplum normlarından, grup baskısından, gelenek ve görenekler gibi dış etkenlerden ziyade, kişinin kendi kişisel inançlarıyla ve değer yargılarıyla kişilerin kararlarını kendi iradesiyle vermesi” tanımı aşağıdaki kavramlardan hangisine aittir?

Öz belirleme

Öz saygı

Empati

İhtiyaç

Kişisel gelişim

Açıklama:

Öz belirme, Davranışların toplum normlarından, grup baskısından, gelenek ve görenekler gibi dış etkenlerden ziyade, kişinin kendi kişisel inançlarıyla ve değer yargılarıyla kişilerin kararlarını kendi iradesiyle vermesi olarak tanımlanır.

Doğru Cevap: A

Soru 56

Öz belirleme kuramına göre insanların üç temel psikolojik ihtiyacı aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?

Kabul etme, başarı, dostluk

Saldırganlık, bağımsızlık, karşıt tepki kurma

Savunma, yüceltme, hükmetme

Kendini sergileme, zarardan kaçınma, vericilik

Özerklik-Yetkinlik-İlişkili olma

Açıklama:

Öz belirleme kuramına göre insanların üç temel psikolojik ihtiyacı; Özerklik-Yetkinlik-İlişkili olma olarak belirlenmiştir. Diğer şıklar ise Murray’ın belirlediği yirmi temel ihtiyaç içinde yer alır.

Doğru Cevap: E

Soru 57

Kişinin kendisini bağımsız bir birey olarak değil; aile, kavim, ulus vb. bir grubun parçası olarak görmesi aşağıdaki hangi iki kavram arasındaki farkı ortaya koymaktadır?

Çekirdek aile-Geniş aile

Yalnızlık-Topluluk

Birey-Grup

Bireyci kültür-Toplulukçu kültür

Kurum-Aile

Açıklama:

Toplulukçu kültürleri bireyci kültürlerden ayıran temel özellik, toplulukçu kültürlerde kişinin kendisini bağımsız bir birey olarak değil; aile, kavim, ulus vb. bir grubun parçası olarak görmesidir.

Doğru Cevap: D

Soru 58

Kişinin kendi seçtiği kriterlere göre yaşamının niteliği hakkındaki genel değerlendirmesine ne ad verilir?

Öz belirleme

Öz saygı

İhtiyaç

Başarı

Yaşam doyumu

Açıklama:

Yaşam doyumu, kişinin kendi seçtiği kriterlere göre yaşamının niteliği hakkındaki genel değerlendirmesi olarak tanımlanmaktadır.

Doğru Cevap: E

Soru 59

Yaşlılık dönemi psikososyal gelişimin kaçıncı aşamasında bulunur?

Birinci

Üçüncü

Sekizinci

Dokuzuncu

Onuncu

Açıklama:

Psikososyal gelişimin sekizinci aşaması olan yaşlılık döneminde kişi, bu döneme özgü gelişimsel krizin bir parçası olarak geriye dönüp geçmişine bakmakta ve yaşadığı hayata ilişkin bir değerlendirme yapmaktadır. Geçmişi- ne yönelik olumlu bir değerlendirme yaparak benlik bütünlüğü sağlayan kişi, geçirdiği hayattan doyum sağlamakta ve memnuniyet duymaktadır.

Doğru Cevap: C

Soru 60

Maslow insanların sahip olduğu ihtiyaçları kaç kategoride incelemiştir?

iki

üç

beş

yedi

sekiz

Açıklama:

Tüm canlılarda olduğu gibi, insan da doğası gereği dışarıdan gelen tehlikelere karşı kendi bütünlüğünü korumak ister. Maslow (1970), insanların sahip olduğu ihtiyaçları beş kategoriye ayırmıştır ve bunları basit biyolojik ihtiyaçlardan karmaşık ihtiyaçlara doğru sıralamıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 61

Maslow’un ihtiyaçlar piramidinde yer alan üçüncü basamak aşağıdakilerden hangisidir?

Nefes alma

Özgüven

Kendini gerçekleştirme

Sevgi ve ait olma

Beslenme

Açıklama:

Üçüncü ihtiyaç olan sevgi ve ait olma ihtiyacı ise diğer insanlar ile sevgi temelinde bir ilişki kurmaya ve sosyal bir gruba ait olmaya yönelik bir ihtiyaçtır.

Doğru Cevap: D

Soru 62

Yaşlılarda kendini gerçekleştirme gibi psikolojik ihtiyaçlarını tatmin edici şekilde sağlayan ortam aşağıdakilerden hangisidir?

Kahve ve kıraaathaneler

Huzurevleri

Uzak akraba evleri

Bilgilendirici eğitim ve kurslar

Ev ortamı

Açıklama:

Yaşlı bireyler açısından kuramın önemi şu şekilde özetlenebilir. Maslow’un ihtiyaçlar hiyerarşisi kuramında belirttiği üzere güvenlik ihtiyaçlarından biri olan barınma ihtiyacı tıpkı yeme içme ihtiyacı kadar önemlidir. Yaşlıların çoğunluğu “yerinde yaşlanma” yı tercih etmektedir. Yerinde yaşlanma, yaşamını sürdürdüğü ortamda yaşlanma ve yaşamın geri kalan yıllarını burada geçirme anlamını taşımaktadır. Diğer bir ifadeyle “yerinde yaşlanma” aşina olduğu ev, toplum ve çevrede dostlarıyla yaşamını sürdürmektir (Sivam ve Karuppannan, 2008). Güvenlik ve korunmayı da sağlayan, destekleyici ve sevgi dolu ilişkilerin yaşandığı evler, yaşlılar için güvenlik, ait olma ve kendini gerçekleştirme gibi psikolojik ihtiyaçların tatmin edici şekilde karşılanmasının temelini oluşturmaktadır.

Doğru Cevap: E

Soru 63

İhtiyaç kuramcısı Murray’a göre insan kaç tane temel ihtiyaç barındırmaktadır?

Yirmi

Yirmibir

Yirmiiki

Yirmiüç

Yirmidört

Açıklama:

Murray, ihtiyacı “kendi başına güç oluşturan varsayımsal yapılar” olarak tanımlamaktadır. Ona göre insan, içinde 20 tane temel ihtiyaç barındırmaktadır. Bunlar birbirinden daha etkili olmayıp her biri yerine ve kişiye göre baskınlık göstermektedir. Murray’ ın saptadığı 20 ihtiyaç; kabul etme, başarı, dostluk, saldırganlık, bağımsızlık, karşıt tepki kurma, savunma, yüceltme, hükmetme, kendini sergileme, zarardan kaçınma, vericilik, küçük düşmekten kaçınma, düzen, oyun ve eğlence, reddetme, cinsellik, zevk, yardım alma ve öğrenme olarak sıralanmaktadır.

Doğru Cevap: A

Soru 64

Glasser’e göre bireyin diğer insanlar ile kurduğu ilişkilerde, ait olma ihtiyacının giderilmesini sağlayan durum aşağıdakilerden hangisidir?

Barınma ihtiyacı

Güçlü olma ihtiyacı

Hastalıklardan korunma ihtiyacı

İbadet etme isteği

Okuma yazma ihtiyacı

Açıklama:

Güçlü olma ihtiyacı ise bireyin diğer insanlarla kurduğu ilişkilerde ait olma ihtiyacının giderilmesinin ardından güçlü olma ve ilişkiyi kontrol etme ihtiyacını ifade eder.

Doğru Cevap: B

Soru 65

Davranışların toplum normlarında gelenek ve görenek gibi dış etkenlerden ziyade, kişinin kendi inançları ile kararlarını kendi vermesi olarak tanımlanan kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Paylaşım

Gülmek

Öz belirleme

Özgürlük

Maneviyat

Açıklama:

Öz belirleme, davranışların toplum normlarından, grup baskısından, gelenek ve görenekler gibi dış etkenlerden ziyade, kişinin kendi kişisel inançlarıyla ve değer yargılarıyla kişilerin kararlarını kendi iradesiyle vermesi olarak tanımlanmaktadır (Budak, 2000). Kişiler, davranışlarına baskı altında kalmadan kendi ilgi ve değerlerine göre karar verdiklerinde öz belirleme gerçekleşmektedir.

Doğru Cevap: C

Soru 66

Aşağıdakilerden hangisi yaşlılık döneminin avantajlarından biridir?

Maddi sıkıntılar

Güçten düşmek

Diledikleri gibi zaman geçirmek

Eşin kaybı

Aileye bağımlı hale gelmek

Açıklama:

Yaşlılığın kendine özgü avantajları da vardır. Bir tanesi büyük baba- büyük anne veya koruyucu aile olmaktır. Gerek kendi çocuklarının çocukları gerek başka çocuklarla haşır neşir olmak, yaşlılardaki hassasiyeti su yüzüne çıkarır ve yaşlı çiftlerin kendilerinin ilgiye olan ihtiyaçlarını fark etmelerine olanak sağlar. Yaşlılık döneminin diğer bir avantajı da bireyin yapmak istediklerini kendi hızında yapabilmesiyle ilgilidir. Yeni evlenen çiftler gibi, yaşlı çiftler de diledikleri gibi gezme ve diledikleri gibi zaman geçirme özgürlüğüne sahiptirler.

Doğru Cevap: C

Soru 67

Toplulukçu kültürleri bireyci kültürlerden ayıran temel özellik aşağıdakilerden hangisidir?

Bağımsız bir birey olma

Yararlı bir birey olma

Bir ailenin parçası olma

Üretken bir birey olma

Kültürlü bir bire olma

Açıklama:

Toplulukçu kültürleri bireyci kültürlerden ayıran temel özellik, toplulukçu kültürlerde kişinin kendisini bağımsız bir birey olarak değil; aile, kavim, ulus vb. bir grubun parçası olarak görmesidir. Bu nedenle, günümüzde bireyci ve toplulukçu özelliklerin her ikisini de gösteren Türk toplumunda aile yapısı, hem yaşlıların kendilerini işe yarar hissetmelerine olanak verici hem de yaşlıların atalarımız olarak kendilerini ait hissetmelerine katkı sağlayıcı özelliktedir.

Doğru Cevap: C

Soru 68

Organizmanın canlı kalabilmesi için karşılanması şart olan; yeme, içme, nefes alma ve cinsellik gibi ihtiyaçlar hangi ihtiyaçlar ile doğrudan ilişkilidir?

Psikolojik ihtiyaçlar

Fizyolojik ihtiyaçlar

Ekonomik ihtiyaçlar

Sosyal ihtiyaçlar

Duygusal ihtiyaçlar

Açıklama:

Temel olarak ihtiyaçlar; fizyolojik ve psikolojik ihtiyaçlar olarak iki grupta incelenmektedir. Fizyolojik ihtiyaçlar, organizmanın canlı kalabilmesi için karşılanması şart olan; yeme, içme, nefes alma ve cinsellik gibi ihtiyaçlardır. Budak’a (2003) göre, psikolojik ihtiyaçlar insanın gelişimi ve çevreleriyle uyumsal bir ilişki kurabilmesi için gereken önemli koşulların eksikliği ile kendini göstermektedir.

Doğru Cevap: B

Soru 69

Havighurts’e göre aşağıdakilerden hangisi, yaşlılık döneminde karşılaşılan sorun ve görevlerden biri değildir?

Azalan fiziksel güce uyum

Azalan gelire uyum

Eşin ölümüne uyum

Emekliliğe uyum

Gençlerle iletişime uyum

Açıklama:

Yaşlıların, sonraki nesillere uyum yapmaları zor olduğundan, kendi yaşıtlarıyla yakınlık kurmaları beklenir. Onların zamanları çoktur, birbirlerini dinleyecek kadar vakitleri vardır. Sonraki nesillerin onlara bu kadar zaman ayırmaları zor olur. Doğru yanıt E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 70

Aşağıda bazı özellikleri verilen yaşlı bireylerden hangisinin diğerlerinden daha mutlu olması beklenir?

Yoksullar yararına çalışmalar yapan

Sosyal medyada fotoğraf paylaşan

Estetik yaptıran

Ülke çapında tanınır olan

Gelecek kuşaklara bırakabileceği parası olan

Açıklama:

bireyin yaşamda bir amacı olmasının psikolojik ihtiyaçların karşılanmasına katkı sağladığı ifade edilmektedir. Kasser ve Ryan, içsel ve dışsal amaç olmak üzere iki tür amaçtan söz etmişlerdir: Topluma katkı, kişisel gelişim, kişiler arası ilişki ve fiziksel sağlık gibi amaçları içsel yaşam amacı; ünlü olma, çekici olma ve zengin olma gibi amaçları ise dışsal yaşam amacı olarak adlandırmışlardır. İçsel amaçların, öz saygı ve kendini gerçekleştirme ile olumlu yönde; depresyon ve kaygı ile olumsuz yönde ilişkili olduğu bulunmuştur. Yoksullar yararına çalışmalar yapmak içsel amaçlar kapsamında olduğundan, bu bireyin diğerlerinden daha mutlu olması beklenir. Doğru yanıt A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 71

Maslow'un İhtiyaçlar Hiyerarşisi dikkate alındığında, yaşlı bireylerin ihtiyaçları ile ilgili aşağıdakilerden hangisinin diğerlerinden önce karşılanması beklenir?

Güvenli bir ev

Yiyecek içecek

Dernek üyeliği

Satranç şampiyonası kaydı

Torun ziyareti

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 72

Maslow'un İhtiyaçlar Hiyerarşisi dikkate alındığında, aşağıdaki seçeneklerde sunulan ihtiyaçlardan hangisi diğerlerinden farklı bir basamakta yer almaktadır?

Özsaygı

Güvenilirlilik

Saygı duyulma

Arkadaşlık

Başarı

Açıklama:

Maslow'un İhtiyaçlar Hiyerarşisi'nde özsaygı, güvenilirlilik, başarı, saygı duyulmak ve duymak "Saygı" basamağında; arkadaşlık ise "Sevgi/Aidiyet" basamağında yer almaktadır. Doğru yanıt D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 73

Aşağıdakilerden hangisi, Murray'ın tanımladığı ihtiyaçlardan biri değildir?

Savunma

Yüceltme

Saldırganlık

Yetkinlik

Bağımsızlık

Açıklama:

Murray’ın saptadığı 20 ihtiyaç; kabul etme, başarı, dostluk, saldırganlık, bağımsızlık, karşıt tepki kurma, savunma, yüceltme, hükmetme, kendini sergileme, zarardan kaçınma, vericilik, küçük düşmekten kaçınma, düzen, oyun ve eğlence, reddetme, cinsellik, zevk, yardım alma ve öğrenme olarak sıralanmaktadır. Özerklik, yetkinlik ve ilişkili olma, Öz Belirleme Kuramında tanımlanan ihtiyaçlardır. Doğru yanıt D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 74

İnsanın hayatta kalma, ait olma, güçlü özgür olma ve eğlence ihtiyacı olarak sıralanan beş ihtiyaç tarafından yönlendirildiği ve yaşamı boyunca bu ihtiyaçlarını en iyi biçimde karşılamaya çalıştığını savunan kuram aşağıdakilerden hangisidir?

Öz Belirleme Kuramı

Şema Terapi Kuramı

Maslow’un İhtiyaçlar Hiyerarşisi Kuramı

Murray’ın İhtiyaç Kuramı

Glasser’ın Seçim Kuramı

Açıklama:

İnsanın hayatta kalma, ait olma, güçlü özgür olma ve eğlence ihtiyacı olarak sıralanan beş ihtiyacı olduğunu savunan kuram Glasser’ın Seçim Kuramı'dır. Doğru yanıt E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 75

Yaşlı bireylerin gün içerisinde aranıp sorulma, özellikle bayram vb. gibi özel günlerde ziyaret edilme, arkadaşları ile bir araya gelme istekleri, Glasser’ın Seçim Kuramında belirtilen beş ihtiyaçtan hangisi ile ilişkilidir?

Hayatta kalma

Ait olma

Güçlü olma

Özgürlük

Eğlence

Açıklama:

Ait olma ihtiyacı sevgi, paylaşma ve iş birliği yapma ihtiyacını içerir. Doğru yanıt B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 76

Öz Belirleme Kuramı'ndaki temel ihtiyaçlar aşağıdaki seçeneklerden hangisinde doğru sıralanmaktadır?

Özgürlük, eğlence, yetkinlik

Özerklik, yetkinlik, ilişkili olma

Ait olma, eğlence, özerklik

Kabul etme, saldırganlık, yetkinlik

Düzen, hükmetme, vericilik

Açıklama:

Ryan ve Deci tarafından oluşturulan Öz Belirleme Kuramına göre; insanlar, evrensel olarak özerklik, yetkinlik ve ilişkili olma şeklinde ifade edilen üç temel psikolojik ihtiyaca sahiptir. Doğru yanıt B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 77

Öz Belirleme Kuramına göre, fiziksel engeli nedeniyle evden çıkmakta güçlük çeken bir yaşlının, sosyal medyada uzun saatler geçiriyor olması, hangi ihtiyacı ile ilişkilidir?

Özerlik

Yetkinlik

İlişkili olma

Ait olma

Oyun ve eğlence

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 78

Temel hak ve hürriyetler anayasamız tarafından güvence altına alınmıştır.
Glasser’ın Seçim Kuramı çerçevesinde değerlendirildiğinde bu güvence, en çok hangi ihtiyacın karşılanmasına hizmet etmektedir?

Hayatta kalma

Ait olma

Güçlü olma

Özgürlük

Eğlence

Açıklama:

Özgürlük ihtiyacı; insanın hayatını nasıl yaşamak, kendini nasıl ifade etmek, kiminle ilişki kurmak, ne yazmak veya okumak, nasıl ibadet etmek istediğini ve insanların diğer alanlardaki yaşantılarını ifade eder. Doğru yanıt D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 79

Aşağıdakilerden hangisi Havighurts’e göre yaşlılık döneminde karşılaşılan sorunlar ve görevlerden değildir?

Azalan fiziksel güç ve sağlığına uyum yapma

Emeklilik ve artan gelire uyum sağlama

Eşin ölümüne uyum sağlama

Yaş grubu ile açık bir yakınlık kurma

Toplumsal ve vatandaşlık yükümlülüklerini yerine getirme

Açıklama:

Havighurts’e (1972) göre, yaşlılık döneminde karşılaşılan sorunlar ve görevler şunlardır (Akt. Bacanlı, 2011):
a. Azalan fiziksel güç ve sağlığına uyum yapma: Yaşlılık dönemi fiziksel açıdan gücün azaldığı ve sağlığın bozulma işaretleri verdiği bir dönemdir.
b. Emeklilik ve azalan gelire uyum sağlama: Yaşlılık dönemi aynı zamanda gelirin azaldığı dönemdir.
c. Eşin ölümüne uyum sağlama: Eşlerden biri diğerinden daha önce öldüğünde, kalan kişinin bunu kabullenmesi beklenir.
d. Yaş grubu ile açık bir yakınlık kurma: Yaşlıların, sonraki nesillere uyum yapmaları zor olduğundan, kendi yaşıtlarıyla yakınlık kurmaları beklenir.
e. Toplumsal ve vatandaşlık yükümlülüklerini yerine getirme: Daha önceki dönemlerde olduğu gibi, bu dönemde de kişiden beklenen görevlerden biri, toplumsal sorumluluklarını yerine getirmesidir.
f. Doyurucu fiziksel yaşam düzenlemesi oluşturma: Yaşlılık, kendine özgü yaşam biçimi düzenlemeleri gerektirir.

Doğru Cevap: B

Soru 80

Maslow'un ihtiyaçlar hiyerarşisinde dördüncü ihtiyaç aşağıdaki seçeneklerden hangisinde verilmiştir?

Kendini gerçekleştirme ihtiyacı

Saygı ihtiyacı

Güven ihtiyacı

Sevgi ve ait olma ihtiyacı

Fizyolojik ihtiyaçlar

Açıklama:

Üçüncü ihtiyaç olan sevgi ve ait olma ihtiyacı ise diğer insanlar ile sevgi temelinde bir ilişki kurmaya ve sosyal bir gruba ait olmaya yönelik bir ihtiyaçtır. Dördüncü ihtiyaç saygı ihtiyacıdır. Saygı ihtiyacı, öz güven ve saygınlık çabalarını kapsamaktadır. Son ihtiyaç ise kendini gerçekleştirme ihtiyacı olarak tanımlanmış olup, bireyin tüm kapasitesini en üst düzeyde geliştirme ihtiyacını kapsamaktadır (Gerrig ve Zimbardo, 2012). Maslow, bireylerin ihtiyaçlarının hiyerarşik olduğunu belirterek ihtiyaçları
sınıflandırmaktadır ve bu ihtiyaçları bir piramitle simgelemektedir.

Doğru Cevap: B

Soru 81

Aşağıdaki seçeneklerden hangisi kendini gerçekleştiren bireylerin özelliklerinden değildir?

Kendini, başkalarını ve doğayı olduğu gibi kabullenebilme.

Yaşamdan zevk alabilme.

Çevresinden bağımsız olma ve özerk bir yapı gösterme.

Demokratik karakter yapısına sahip olma.

Sempati, empati gibi şefkat duygularından yoksun olma.

Açıklama:

• Kendini, başkalarını ve doğayı olduğu gibi kabullenebilme,
• Gerçeği olduğu gibi algılama ve içinde bulunan ortama uyum sağlama,
• Derin kişilerarası ilişkiler kurabilme,
• Yaşamdan zevk alabilme,
• Çevresinden bağımsız olma ve özerk bir yapı gösterme,
• Yaratıcı olma,
• Demokratik karakter yapısına sahip olma,
• Kendiliğinden, doğal davranabilme,
• Kendileri dışında sorunlarla ilgilenme ve sorumluluk alabilme,
• Amacı araçtan ayırabilme,
• Sempati, empati gibi şefkat duygularını geliştirmiş olma.

Doğru Cevap: E

Soru 82

İhtiyacı “kendi başına güç oluşturan varsayımsal yapılar” olarak tanımlayan kuramcı aşağıdaki seçeneklerden hangisinde verilmiştir?

Maslow

Deci

Murray

Ryan

Glasser

Açıklama:

Murray’ a Göre İhtiyaç Kavramı
Diğer önemli bir ihtiyaç kuramcısı ise Murray’dır. Murray, ihtiyacı “kendi başına güç oluşturan varsayımsal yapılar” olarak tanımlamaktadır. Ona göre insan, içinde 20 tane temel ihtiyaç barındırmaktadır.

Doğru Cevap: C

Soru 83

İnsanın bütün davranışlarının altında yatan nedenin, varlığını sürdürebilme isteği olduğunu ifade eden kuramcı aşağıdaki seçeneklerden hangisinde verilmiştir?

Glasser

Murray

Deci

Ryan

Maslow

Açıklama:

Glasser (1998)’e göre insanın bütün davranışlarının altında yatan neden, varlığını sürdürebilme isteğidir. Bu ihtiyaçlarının altında yatan, aslında
insanın varlığını sürdürebilme isteğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 84

Glasser'in "insanın hayatını nasıl yaşamak, kendini nasıl ifade etmek, kiminle ilişki kurmak, ne yazmak veya okumak, nasıl ibadet etmek istediğini ve insanların diğer alanlardaki yaşantılarını ifade eden ihtiyaç aşağıdaki seçeneklerden hangisinde verilmiştir?

Hayatta kalma ihtiyacı yeme içme, barınma, hastalıklardan korunma anlamına gelir. Ait olma ihtiyacı
sevgi, paylaşma ve iş birliği yapma ihtiyacını içerir.
Güçlü olma ihtiyacı

Hayatta kalma ihtiyacı

Özgürlük ihtiyacı

Güçlü olma ihtiyacı

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 85

İnsanların, evrensel olarak özerklik, yetkinlik ve ilişkili olma şeklinde ifade edilen üç temel psikolojik ihtiyaca sahip olduğunu savunan kuram aşağıdaki seçeneklerden hangisinde verilmiştir?

Bilişsel Kuram

Öz Belirleme Kuramı

İhtiyaçlar Hiyerarşisi Kuramı

Murray’ a Göre İhtiyaç Kavramı

Seçim Kuramı

Açıklama:

Ryan ve Deci (2000) tarafından oluşturulan Öz belirleme kuramına göre; insanlar, evrensel olarak özerklik, yetkinlik ve ilişkili olma şeklinde ifade edilen üç temel psikolojik ihtiyaca sahiptir. Bu ihtiyaçlardan özerklik, bireyin kendi eylemlerini başlatması ve seçim yapması; yetkinlik ihtiyacı, bireyin çevresini iyi bir şekilde etkileme isteği; İlişkili olma ihtiyacı
ise bireyin başkaları ile bağlantılı olma ihtiyacıdır

Doğru Cevap: B

Soru 86

Öz Belirleme Kuramını oluşturan kuramcılar aşağıdaki seçneklerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?

Maslow- Ryan

Maslow- Glasser

Glasser- Ryan

Ryan- Deci

Murray- Deci

Açıklama:

Ryan ve Deci (2000) tarafından oluşturulmuştur.

Doğru Cevap: D

Soru 87

Murrey'e göre insan içinde kaç temel ihtiyaç bulundurmaktadır?

Açıklama:

Murray, ihtiyacı “kendi başına güç oluşturan varsayımsal yapılar” olarak tanımlamaktadır. Ona göre insan, içinde 20 tane temel ihtiyaç barındırmaktadır.

Doğru Cevap: E

Soru 88

Aşağıdakilerden hangisi yaşlılığın olumsuz sosyal yanlarından değildir?

Boş zamanlarda hobilerle ilgilenme

Mesleki statü kaybı

Sosyal soyutlanma

Sosyal statü kaybı

Başkalarına bağımlılığın artması

Açıklama:

Yaşlılığın olumlu ve olumsuz bir takım sosyal yanlarından bahsetmek mümkündür. Örneğin bu dönem, birçok kişi tarafından torunlara daha fazla zaman ayrılabildiği ve boş zamanların hobilerle geçirilmesi gibi hayatı anlamlı kıldığı düşünülen ve zevk verici yanları bulunan bir dönemdir. Fakat bununla birlikte bu dönem, mesleki ve sosyal statü kaybının yaşandığı, sosyal soyutlanma riskinin arttığı, sağlıkta gerileme ve başkalarına bağımlılığın artması gibi sorunların yaşandığı bir zaman dilimine de işaret etmektedir.

Doğru Cevap: A

Soru 89

Havighurts’e gore bireyler yaşamın her döneminde gelişimsel görevler gerçekleştirirler ve bu görevler tamamlanamadığında ileri yaşlarda sorunlarla karşılaşırlar. Aşağıdakilerden hangisi göre yaşlı bireylerin karşılaştığı ve uyum sağlamak zorunda kaldığı sorunlardan biri değildir?

Emeklilikle birlikte gelirin azalması

Eş kaybı

Fiziksel güçte azalma

Sağlık durumunda kötüleşme

Aile içinde sorumlulukların artması

Açıklama:

Yanıtınız yanlış ise Gelişim Dönemi Olarak Yaşlılık başlığını yeniden gözden geçiriniz.
Havighurts (1972) yaşlılıkta karşılaşılan sorunları azalan fiziksel güç ve sağlığa uyum sağlama, emeklilikle birlikte azalan gelire uyum sağlama ve eş kaybına uyum sağlama olarak tanımlar.

Doğru Cevap: E

Soru 90

Erikson’ın sekiz aşamalı gelişim kuramına göre yaşlılık döneminde benlik bütünlüğü ne ifade eder?

Bireyin geçmişini eksiksiz biçimde hatırlamasını

Gençlikte yapılan hatalardan ders çıkarmış olmasını

Sosyal ilişkilerini sürdürüyor olmasını

Yaşamını gözden geçirdiğinde, iyi ve kötü hayatının tüm yönlerini kabul ederek yaşanmaya değer olduğunu düşünmesini

Özsaygısını yitirmemesini

Açıklama:

Yanıtınız yanlış ise 'Gelişim Dönemi Olarak Yaşlılık' konusunu yeniden gözden geçiriniz.
Erikson'a göre geçmişine yönelik olumlu bir
değerlendirme yaparak benlik bütünlüğü sağlayan
kişi, geçirdiği hayattan doyum sağlamakta ve memnuniyet
duymaktadır

Doğru Cevap: D

Soru 91

Kasser ve Ryan’ a göre aşağıdakilerden hangisi bireyin psikolojik gelişimi için ihtiyaç duyduğu ‘içsel yaşam ihtiyaçları’ndan biridir?

Başarılı bir kariyer

Sağlık

Şöhret sahibi olma

Çekici olma

Maddi zenginlik

Açıklama:

Yanıtını yanlış ise 'Gelişim Dönemi Olarak Yaşlılık' konusunu gözden geçiriniz.
Kasser ve Ryan (1993, 1996), içsel ve dışsal amaç olmak üzere iki tür
amaçtan söz etmişlerdir: Topluma katkı, kişisel gelişim, kişiler arası ilişki ve fiziksel sağlık gibi amaçları içsel yaşam amacı; ünlü olma, çekici olma ve zengin olma gibi amaçları ise dışsal yaşam amacı olarak adlandırmışlardır.

Doğru Cevap: B

Soru 92

Maslow’un ihtiyaçlar hiyerarşisinin son basamağında yer alan ‘kendini gerçekleştirme’ ihtiyacı aşağıdakilerden hangisini ifade etmektedir?

Kendini tehlikeden uzakta hissetme

Sosyal bir gruba ait olma ihtiyacı

Bir kişiye karşı sevgi besleme ihtiyacı

Özgüven ve saygınlık kazanma ihtiyacı

Yeteneklerini en üst düzeyde geliştirme ihtiyacı

Açıklama:

Yanıtınız yanlış ise 'Psikolojik İhtiyaçları Açıklayan Kuramlar' bölümünü yeniden gözden geçiriniz.
Kendini gerçekleştirme ihtiyacı bireyin tüm kapasitesini en üst
düzeyde geliştirme ihtiyacını kapsamaktadır.

Doğru Cevap: E

Soru 93

Aşağıdaki psikolojik ihtiyaçlardan hangisi Glasser ve Maslow’un kuramlarında ortak olarak temel ihtiyaçlardan biri olarak kabul edilir?

Sevgi ihtiyacı

Eğlence ihtiyacı

Özgürlük ihtiyacı

Kendini kabullenme ihtiyacı

Güçlü olma ihtiyacı

Açıklama:

Yanıtını yanlış ise 'Psikolojik İhtiyaçları Açıklayan Kuramlar' bölümünü yeniden gözden geçirin
Glasser ve Maslow, sevgi ihtiyacını temel ihtiyaçlardan biri olarak kabul eder ve ihtiyaçların doğuştan geldiğini, dolayısıyla evrensel olduğunu ifade etmeleri bakımından benzerlik gösterirler

Doğru Cevap: A

Soru 94

Psikolojik temel ihtiyaçların genel özellikleri hakkında aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Temel psikolojik ihtiyaçlar doğuştan gelir

Aile, eğitim ve sosyal çevrenin ihtiyaçların karşılanmasında herhangi bir rolü yoktur.

Temel ihtiyaçların karşılanması ancak toplumdan yeterli destek sağlandığında mümkündür

Temel ihtiyaçların karşılanmaması durumunda kişi ruh sağlığı, yaşam kalitesi, aktif yaşam konularında sorunlar yaşar

Temel ihtiyaçların karşılanmasında sosyal çevre destekleyici olduğu gibi engelleyici etki gösterebilir

Açıklama:

Yanıtınız yanlış ise 'Psikolojik İhtiyaçları Açıklayan Kuramlar' bölümünü yeniden gözden geçiriniz.
İhtiyaçların doyurulmasında veya doyurulmada hissedilen eksikliklerde sosyal çevre, destek olma veya engelleyici olma noktasında önem kazanmaktadır. Temel ihtiyaçlar doyurulursa ve gerek sosyal çevreden gerekse toplumdan yeterli destek sağlanırsa gelişme eğilimi de kendini göstermektedir.

Doğru Cevap: B

Soru 95

Aşağıdaki açıklamalardan hangisi geleneksel tarım toplumlarında ve sanayi toplumunda yaşlının aile ilişkilerindeki değişen konumunu ifade eder?

Geleneksel tarım toplumunda bireyler yaşlandığın ailedeki söz sahibi konumunu yitirirlerken sanayi toplumlarında yaşlının ailedeki otoritesi genç aile fertlerine göre daha güçlüdür.

Tarım toplumunda yaşlı bireyler üretime katılmayı ve mülk sahipliğini sürdürdüklerinden aile içinde karar verici konumlarını korurken sanayi toplumlarında yaşın ilerlemesiyle sosyal statü ve gelirin düşmesi aile içindeki konumu da olumsuz etkiler.

Sanayileşmeyle birlikte yaşlıların çalışma yaşamına katılımı artmıştır, topluma katkı sunmaları ailedeki konumlarını da güçlendirir.

Sanayileşmeyle kadınların çalışma yaşamına katılması tarım toplumuna kıyasla yaşlı kadınların aile içinde daha çok söz sahibi olmasına neden olmuştur

Hem sanayi toplumlarında hem tarım toplumlarında aile içi hiyerarşik yapıda en düşük konumda olanlar yaşlı fertlerdir.

Açıklama:

Yanıtınız yanlış ise 'Yaşlılıkta Aile Yaşam Döngüsü' bölümünü yeniden gözden geçiriniz.
Gelişmekte olan ya da geleneklerine bağlı toplumlarda,
yaşlılar genellikle aile içinde yaşamaktadır. İhtiyaçları aile bireyleri tarafından karşılanmaktadır.
Bu toplumların bir diğer özelliği, üretim
faaliyetlerinin yaşlılar tarafından kontrol edilmesidir.
Örneğin tarım toplumlarında yaşlılar, üretime
katıldıklarından dolayı, söz sahibi olmayı da devam
ettirmektedir. Ancak sanayileşmeyle birlikte, yaşlıların
çalışabilecekleri alanlar daralarak belli bir
yaştan sonra tamamen ortadan kalkmaktadır. Bu
da yaşlıları tüketici durumuna düşürmektedir ve
çalışmayan her bireyin aileye yük olmasından söz
edilebilmektedir.

Doğru Cevap: B

Soru 96

Kentleşme ve sanayileşme geniş aile yapısının dönüşümüne neden olması yaşlıların aile içi rollerini de değişmiştir. Aşağıdaki durumlardan hangisi bu dönüşüme ve edinilen yeni rollere bir örnek olarak düşünülebilir?

Çalışan çocuklarına destek olan yaşlı ebeveynlerin ev işleri ve torun bakımıyla ilgili görevler üstlenmesi

Emeklilik yaşının yükselmesiyle çalışma yaşamında kalan yaşlıların çocuklarına maddi destek sağlaması

Çekirdek aile yapısına geçilmesiyle aile ve akraba ilişkilerinden bütünüyle kopan yaşlıların gönüllü aktivitelere katılarak toplumsal bağı koruması

Yetişkin çocukların çoğunlukla yaşlı ebeveynlerinden uzak bölgelere taşınması

Yaşlı bakımının aile içi paylaşılan bir sorumluluk olmaktan bütünüyle çıkması

Açıklama:

Yanıtını yanlış ise Aile Yapısı başlığını yeniden gözden geçiriniz.
Eşlerin çalışma yaşamında birlikte
yer almasıyla, eşler işe giderken yaşlılar, kentlerde
çocuk bakıcısı olarak tampon fonksiyonlar üstlenmeye
başlamıştır ve bir statü değişikliği söz konusu
olmuştur. Büyükanneler, çalışan çocuklarının ev
işlerine yardımcı olurken, dedeler torunlarını parka
götürme, gezdirme ve onlara oyun oynatma gibi
görevler yerine getirmektedirler

Doğru Cevap: A

Soru 97

Yaşlı bireyin aile içindeki konumunu yaşadığı toplumun kültürü de belirlemektedir. Toplulukçu ve bireyci kültürlerin yaşlılık algısı arasındaki farkı aşağıdaki ifadelerden hangisi özetlemektedir?

Toplulukçu kültürlerde birey yaşlandığında aktif yaşamdan dışlandığından aile içi rollerinden de kopar

Yaşlıların bakımı konusunda toplulukçu kültürlerde aile akrabalar sorumluluk üstlenmez.

Bireyci kültürde bağımsızlık, kendine yetebilme, birey olma değerli kabul edildiğinden toplulukçu kültürlere oranla ailenin yaşlıların hayatındaki destekleyici, tamamlayıcı rolü daha geri plandadır.

Yaşlı birey için kendini işe yarar hissetme bir topluluğa üye hissetmekten daha önemli bir ihtiyaçtır

Yaşlılar toplulukçu kültürlerde aile içindeki statülerini yitirirler.

Açıklama:

Yanıtınız yanlış ise Aile Yapısı bölümünü yeniden gözden geçiriniz.
Toplulukçu kültürleri bireyci kültürlerden
ayıran temel özellik, toplulukçu kültürlerde kişinin
kendisini bağımsız bir birey olarak değil; aile,
kavim, ulus vb. bir grubun parçası olarak görmesidir.

Doğru Cevap: C

Soru 98

Türkiye’de yaşlının bakımının aile içinde karşılanmasının tercih edilmesinin olumsuz sonucu aşağıdakilerden hangisi olabilir?

Yaşlıların ve ailelerinin kurumsal hizmet aramada, yardım almada isteksiz olmaları ve kurumlarda sunulan bakım hizmetlerinin bu talep yetersizliğinden dolayı standartların altında kalması.

Yaşlıların akranlarından ayrı bir yaşam sürmesi

Aile üyelerinin bakım sundukları yaşlı bireye psikolojik ve ekonomik baskı uygulaması

Yaşlının aile içinde konumunun düşmesi.

Kuşaklararası ilişkilerin güçlenmesi.

Açıklama:

Yanıtınız yanlış ise 'Ailede ve Kurumda Bakım' başlığını yeniden gözden geçiriniz
Hem bireycilik hem de
toplulukçuluk özellikleri gösteren çağcıl Türk toplumunda,
yaşlıların ihtiyaçlarının karşılanmasında
ailelerinin önemli bir rol alacağı ve ailelerinden
destek görmeyen yaşlıların oranının oldukça düşük
olacağı söylenebilir. Bu durumun görece olumsuz
bir yanı, ailelerin yaşlılara yönelik hizmetlerle ilgili
kurumsal yardımı aramada ve kabul etmede görece
isteksiz davranmalarıdır

Doğru Cevap: A

Ünite 4

Soru 1

Aşağıdakilerden hangisi süreğen (kronik) strese bir örnektir?

Yaşlının bir yıldır huzur evinde kalmakta olmasına karşın hala henüz taşınmış gibi gerginlik içinde olması

Yaşlının yolculuğa çıkmak üzere eşyalarını hazırlama durumu

Eve misafirin gelmesi

Bayramda torunları ile buluşma anı

Doktor kontrolüne gitmesi

Açıklama:

Yaşlının bir yıldır huzurevinde kalmakta olmasına karşın hala henüz taşınmış gibi gerginlik içinde olması süreğen (kronik)
strese örnektir. Diğer seçenekler ise kısa süreli (akut) strese örnektir.

Doğru Cevap: A

Soru 2

Yaşlılık döneminde duyma, görme, tat alma duyularındaki kayıplar hangi tür yaşlanmaya girer?

Biyolojik yaşlanma

Akıcı zeka

Sosyal yaşlanma

Ekonomik yaşlanma

Akut stres

Açıklama:

Stres Kaynağı Olarak Biyolojik Yaşlanma: Yaşlılık döneminde bağışıklık sistemi güçsüzleşmekte ve birçok hastalık ortaya çıkmaktadır. Amigdala ve limbik sistemin yaşa duyarlılığı ile beyindeki yapı farklılaşmakta, yaşlı gerçekte stres uyarıcı olmasa bile, olayları stres yapıcı olarak algılayabilmektedirYaşlıların yaşadıkları yeti kaybı, başkalarına bağımlı olmalarına yol açması yönüyle yaşlılarda bir stres kaynağı olmaktadır.

Doğru Cevap: A

Soru 3

Eğitime ve yaşantıya bağlı olarak, yaşantılar yoluyla edinilen bilgi, beceri ve stratejilerden oluşan yeterliliklere ne denir?

Akıcı zeka

Yeti kaybı

Kristalize zeka

Stres

Çatışma

Açıklama:

Eğitime ve yaşantıya bağlı olarak, yaşantılar yoluyla edinilen bilgi, beceri ve stratejilerden oluşan yeterliliklere kristalize zeka denir.

Doğru Cevap: C

Soru 4

Eşi ölen 73 yaşındaki Ayşe Hanım komşusunun oğlundan internetten oyun oynamayı öğrenmektedir. Bu durum stresle başa çıkmanın hangi tipine örnektir?

Bilişsel yönelimli başa çıkma yolları

Duygu odaklı başa çıkma yolları

Sosyal yönü ağırlıklı başa çıkma yolları

Fiziksel yönelimli başa çıkma yolları

Çok yönlü başa çıkma yolu olarak mizah

Açıklama:

Yaşlılarla ilgili araştırmalarda zihinsel olarak dinamik-aktif olan yaşlıların yaşam kalitelerinin de yaşam doyumlarının da yüksek olduğu, stresleriyle de daha etkili biçimde başa çıktıklarını yansıtmaktadır. Bu bilgiler, yaşlılarla çalışan profesyonellere de
önemli ipuçları vermektedir. Örneğin; huzurevlerinde yaşlılara bilgisayar, akıllı telefon ve internet (kullanma) kursu gibi etkinlikler düzenleme, yaşlıların bilişsel olarak canlı olmalarına ortam yaratacaktır.

Doğru Cevap: A

Soru 5

Ahmet Bey 78 yaşındadır ve eşini üç sene önce kaybetmiştir. Kızı ve torunlarıyla birlikte yaşamaktadır. Küçük torunu her gün dedesi ile araba motorları ile ilgili sohbet etmektedir. Bu örnek hangi stresle başa çıkmaya örnektir?

Sosyal Yönü Ağırlıklı Başa Çıkma Yolları

Duygu Odaklı Başa Çıkma Yolları

Çok Yönlü Başa Çıkma Yolu Olarak Mizah

Fiziksel Yönelimli Başa Çıkma Yolları

Bilişsel Yönelimli Başa Çıkma Yolları

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 6

Yaşlıların balkonda çiçek yetiştirmesi hangi stresle başa çıkma yoludur?

Duygu Odaklı Başa Çıkma Yolları

Sosyal Yönü Ağırlıklı Başa Çıkma Yolları

Bilişsel Yönelimli Başa Çıkma Yolları

Çok Yönlü Başa Çıkma Yolu Olarak Mizah

Fiziksel Yönelimli Başa Çıkma Yolları

Açıklama:

Fiziksel Yönelimli Başa Çıkma Yolları: Yaşlılar, o güne değin benimsemiş oldukları yaşam tarzları ve kazanmış oldukları yaşam deneyimlerini, yaşlılık döneminde karşılaştıkları stresle başa çıkmada kullanabilirler. Yaşamını büyük ölçüde geçirdiği bölgeye bağlı olarak, örneğin; kırsal kesimde bağ-bahçede tarımla uğraşmaları, sebze meyve yetiştirmeleri, kentsel alanda ev içinde ve balkonlarında çiçek bakımı ile uğraşmaları, evde yemek hazırlama, sebze ayıklama işlerini yerine getirmeleri, banka işlemlerini takip etme, alışveriş yaparak gündelik ev ihtiyaçlarının karşılanması gibi eylemler örnek olarak verilebilir.

Doğru Cevap: E

Soru 7

68 yaşındaki Fatma Hanım oturduğu mahalledeki Kuran Kursuna yazılarak Kuran okumaya başlamıştır. Bu örnek hangi stresle başa çıkma yoludur?

Sosyal Yönü Ağırlıklı Başa Çıkma Yolları

Duygu Odaklı Başa Çıkma Yolları

Stresle Başa Çıkma Yolu Olarak Dinî Etkinlikler

Stresle Başa Çıkma Yolu Olarak Sosyal Etkinlikler

Çok Yönlü Başa Çıkma Yolu Olarak Mizah

Açıklama:

Yaşlıların stresle başa çıkma yollarından biri de dinî etkinliklerdir. Bireylerin dini inanç sistemleri, yaşamda karşılaştıkları olayları olduğu gibi, yaşamın sonunun kaçınılmazlığı gerçeğini de kabul etmelerini ve bu gerçeğe uyum sağlamalarını kolaylaştırıcı işleve sahiptir.

Doğru Cevap: C

Soru 8

Evde bakılan yaşlılarda Aile Sağlığı Merkezlerine tedavi olmak için başvuranlarda hangi bulgular görülmüştür?

Özgüven

Ekonomik bağımsızlık

Yüksek düzeyde eğitim

Duygusal istismar

Düşük oranda depresyon

Açıklama:

Aile Sağlığı Merkezilerine tedavi olmak için başvuran yaşlı bireylerde; depresyon, istismar ve ihmalin Belirlenmesi amacıyla gerçekleştirilen çalışmada veri toplanılan yaşlıların yarısından çoğunun duygusal istismara, üçte birinden fazlasının ihmale, dörtte birine yakınının ekonomik istismara uğramış oldukları belirlenmiştir.
tir

Doğru Cevap: D

Soru 9

Huzurevinde yaşayan yaşlıların stresle başa çıkma yolları ve depresyon düzeylerinin incelendiği bir araştırmanın bulgularına göre erkek huzurevi sakinlerinin kadınlara göre daha çok hangi stresle başa çıkabilme yolunu kullandıkları görülmüştür?

Stresle Başa Çıkma Yolu Olarak Dinî Etkinlikler

Stresle Başa Çıkma Yolu Olarak Sosyal Etkinlikler

Çok Yönlü Başa Çıkma Yolu Olarak Mizah

Sosyal Yönü Ağırlıklı Başa Çıkma Yolları

Problem Odaklı Başa Çıkma

Açıklama:

Erkek huzurevi sakinlerinin kadınlara göre daha çok problem odaklı başa çıkmayı kullandıklarını, beklenenin aksine yaş ilerledikçe kaçınma türü başa çıkmanın daha az kullanıldığı, hiç evlenmemiş yaşlıların evli ya da dul olan yaşlılara göre daha çok kaçınma türü başa çıkma yollarını kullandıkları ortaya çıkmıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 10

Eşi sekiz ay önce vefat eden Saliha Hanım belediyenin açtığı resim kurslarına gitmektedir. Bu hangi tip stresle başa çıkma yöntemidir?

Stresle Başa Çıkma Yolu Olarak Sosyal Etkinlikler

Stresle Başa Çıkma Yolu Olarak Dinî Etkinlikler

Çok Yönlü Başa Çıkma Yolu Olarak Mizah

Duygu Odaklı Başa Çıkma Yolları

Bilişsel Yönelimli Başa Çıkma Yolları

Açıklama:

Yaşlı bireyler, yaşamlarının önceki dönemlerinde kazandıkları becerileri, yaşam biçimlerini, yaşlılık dönemine uyarlayabildikleri ölçüde yaşamdan haz alırlar, doyum verici ilişkiler kurabilirler, dolayısıyla stresten de uzak olabilirler.

Doğru Cevap: A

Soru 11

Stresi belirleme yönündeki görüşmeden önceki 12 ay içinde oluşmuş durumlara ne denir?

Süreğen stres

Kısa süreli stres

Yeti kaybı

Depresyon

Kaygı

Açıklama:

Yaşlılık dönemi stres kaynaklarının kısa süreli ya da uzun süreli olarak
da işlev gördüğünü söyleyebiliriz. Stresi; akut (kısa süreli) ve kronik (süreğen) stres olmak üzere iki ana başlıkta toplamak olasıdır. Kısa süreli stres, stresi belirleme yönündeki görüşmeden önceki 12 ay içinde oluşmuş durumlarla ilgilidir. Olumsuz yaşam olaylarının 12 ay öncesine dayanması, bağlantılı olan stresin süreğen olduğunu yansıtır. Süreğen stresin kısa süreli olana göre, sağlık ve iyi oluş üzerinde süreklilik arz eden ve yıkıcı olan
olumsuz etkileri vardır.

Doğru Cevap: B

Soru 12

Eğitim ve deneyimden bağımsız biçimde, soyut muhakeme yapma, karmaşık ilişkileri kavrama yeterliğine ne denir?

Akıcı zeka

Duygusal zeka

Kristalize zeka

Öğrenim

Bilinç

Açıklama:

Akıcı Zekâ;
Eğitim ve deneyimden bağımsız biçimde, soyut muhakeme yapma, karmaşık ilişkileri kavrama yeterliğidir. Doğru cevap A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 13

Eğitime ve yaşantıya bağlı olarak, yaşantılar yoluyla edinilen bilgi, beceri ve stratejilerden oluşan yeterliliklere ne denir?

Akıcı zeka

Bilinç

Kristalize zeka

Duygusal zeka

Öğrenim

Açıklama:

Kristalize Zekâ;
Eğitime ve yaşantıya bağlı olarak, yaşantılar yoluyla edinilen bilgi, beceri ve stratejilerden oluşan yeterliliklerdir. Doğru cevap C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 14

Başkalarının hassas noktalarına değinebilen, onlarla dalga geçmeye neden olabilen stresle başa çıkma yolu nedir?

Mizah

Saldırgan mizah

Katılımcı mizah

Olumlu iletişim

Olumsuz iletişim

Açıklama:

Başkalarının hassas noktalarına değinebilmekte, onlarla dalga geçmeye neden olabilmektedir. Bu tür mizah, saldırgan mizah tarzı olarak isimlendirilmektedir. Bireyin mizahı, kendisine ya da diğerlerine zarar vermeyecek şekilde kişiler arası ilişkileri geliştirmeye yardımcı bir şekilde kullanılması katılımcı mizah olarak tanımlanmaktadır. Doğru cevap B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 15

Yaşlının eşinin, kardeşinin arkadaşının, akrabasının ya da sevdiği birinin kaybını yaşaması aşağıdaki stres kaynaklarından hangisi içinde değerlendirilir?

Sosyal ağdaki kayıplar

Teknolojik gelişmeler

Ekonomik kayıplar

Sosyal değişiklikler

Hastalıklar

Açıklama:

Yaşlılık döneminde sık karşılaşılan bir başka stres kaynağı da yaşlının eşinin, kardeşinin arkadaşının, akrabasının ya da sevdiği birinin kaybını yaşaması, bu kayba ilişkin yaşadığı yastır. Kadınların ortalama ömürlerinin erkeklerden yüksek olması, kayıp nedeniyle yaşanan psikolojik sorunların yanı sıra sosyal ve ekonomik sorunları da cinsiyete bağlı olarak şekillendirmektedir. Doğru cevap A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 16

Ülkemizde emekli yaşlıların emekli maaşlarına ulaşmalarını sağlamada banka hizmetlerindeki (bankomattan şifre girerek işlem yapma gibi) uygulamaların yaşlıların başkalarına bağımlı olmalarına neden olmasına yol açan stres kaynağı aşadakilerden hangisi içinde değerlendirilmektedir?

Teknolojik gelişmeler

Hastalıklar

Ekonomik kayıplar

Sosyal ağdaki kayıplar

Sosyal değişiklikler

Açıklama:

Günlük yaşamda teknoloji kullanımının yaygınlaşması, yaşlılar için yaşamı kolaylaştırıcı olabildiği gibi, zorlaştırıcı da olabilmektedir. Örneğin; işitme cihazlarında kullanılan teknoloji türlerinin zenginleşmesi, sosyal güvenlik sistemi içinde karşılanması, işitme kaybı nedeniyle sosyal çevresiyle bağ kurması çok zorlaşan yaşlının yaşam kalitesini olumlu biçimde değiştirmektedir. Ancak örneğin; giderek yaygınlaşan akıllı telefonlar, bu özellik ile paralel giderek, daha “akıllı ve becerikli kullanıcıları!” gerektirmektedir. Yaşlıların bağımsız olmaları, güvende olmaları, yakınları ve bakıcılarından da ayrı bir yaşamı yönetebilmeleri açısından önemli
işlevleri olabilecek cep telefonlarının dokunmatik olmaları, yaşlıların öğrenmelerini ve kullanmalarını zorlaştıracak derecede karmaşık olmaları ve hâlâ bu gelişim dönemindekiler için yazılımların geliştirilmemiş olması, yaşlıların da yakınlarının da stres yaşamalarına ortam yaratmaktadır.
Ülkemizde emekli yaşlıların emekli maaşlarına ulaşmalarını sağlamada banka hizmetlerindeki (bankomattan şifre girerek işlem yapma gibi) uygulamalar, yaşlıların başkalarına bağımlı olmalarına, hatta zaman zaman dolandırılmalarına da yol açmaktadır. Doğru cevap A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 17

Ali amcanın başka bir şehirdeki torunlarıyla görüntülü konuşmak istemesi ama bu konuşmayı bir türl gerçekleştirememesi nedeniyle yaşadığı stresin kaynağı aşağıdakilerden hangisidir?

Sosyal ağların kaybı

Ekonomik kayıplar

Hastalıklar

Sosyal ortam değişikliği

Teknolojik gelişmeler

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 18

Yaşlılara yönelik hizmetlerin sosyal güvenlik sistemlerine dâhil edilmesindeki veya edilmemesindeki politikalar sonucu yaşanan stresin kaynağı aşağıdaki seçeneklerden hangisinde yer alır?

Ekonomik kayıplar

Sosyal ağın kaybı

Sosyal ortam değişikliği

Hastalıklar

Teknolojik gelişmeler

Açıklama:

İçinde yaşanılan ülke, ister gelişmiş ister gelişmekte olsun, çalışan bireyler emekli olduklarında gelir kaybına uğramaktadır. Yaşın ilerlemesi ile birlikte genel sağlık sistemindeki bozulmalar, oluşan hastalık ve sakatlıklar, yaşlıların maddi olarak kaynak ihtiyaçlarını arttırmaktadır. Yaşlılara yönelik
hizmetlerin sosyal güvenlik sistemlerine dâhil edilmesindeki politikalar, doğrudan yaşlıları ve ailelerini etkilemektedir. Yaşadıkları ya da yakın zamanda yaşayabilecekleri ekonomik zorluklar, yaşlılar için ciddi düzeydeki stres kaynağıdır. Doğru cevap A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 19

Eşinin ölümü üzerine kendi başına kalamayacağı için hayatının son 50 yılını geçirdiği evi satılarak, bir başka şehirde evli ve çocuklu olan kızının yanında yaşamaya başlayan Ali amcanın yaşadığı stresin kaynağı aşağıdakilerden hangisidir?

Hastalıklar

Sosyal ortam değişikliği

Sosyal ağdaki kayıplar

Teknolojik gelişmeler

Ekonomik kayıplar

Açıklama:

Yaşlı bireylerin yaşlılık dönemindeki sosyal ağları, genç ve orta yaşlı olduklarından oldukça farklılaşmaktadır. Yaşlıların evlatlarından uzaklaşmaları veya irade dışı biçimde evlatlarının yanında kalmak durumunda olmaları, yaşlılar ve aileleri için farklı beklentiler ve sosyal baskıların ortaya çıkmasına yol açmakta, yaşlılar ve aileleri için stres kaynağı olmaktadır. Evlatların da yetişkinlik döneminde olmaları, farklı ve çeşitli sosyal sorumlulukları, yaşlılar ile evlatların birbirlerinden uzaklaşmalarına yol açmaktadır. Kimi zaman da (eşinin ölümü üzerine kendi başına kalamayacağı için hayatının son 50 yılını geçirdiği evi satılarak, bir başka şehirde evli ve çocuklu olan kızının ya da oğlunun yanında yaşamaya başlama örneğinde olduğu gibi) koşullar nedeniyle yaşlılar, iradeleri dışında evlatlarının yanında kalmak durumunda olabilmektedirler. Tüm bu yaşam değişiklikleri, hem yaşlılar hem de yakınları için birer stres kaynağı olarak işlev görmektedir. Doğru cevap C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 20

Yaşlıların yaşadıkları yeti kaybı, başkalarına bağımlı olmalarına yol açması yönüyle yaşlılarda bir stres kaynağı olmaktadır. Bu stres kaynağı hangi seçenekte doğru ifade edilmiştir?

Hastalıklar

Biyolojik yaşlanma

Ekonomik kayıplar

Sosyal ağdaki kayıplar

Teknolojik gelişmeler

Açıklama:

Yaşlılık döneminde bağışıklık sistemi güçsüzleşmekte ve birçok hastalık ortaya çıkmaktadır. Amigdala ve limbik sistemin yaşa duyarlılığı ile beyindeki yapı farklılaşmakta, yaşlı gerçekte stres uyarıcı olmasa bile, olayları stres yapıcı olarak algılayabilmektedir. Yaşlılık döneminde biyolojik yaşlanmaya paralel olarak duyma, görme, tat alma duyularındaki kayıplar, psikomotor becerileri ve fiziki güçlerinde azalma, zihinsel ve bedensel performanslarında düşmeler, stres tepkilerini tetikleyen önemli etmenler olarak işlev görmektedir. Hastalıkları yaşlıların güçsüzleşmesine, kendi kendilerine yetememelerine, yaşamlarının daha önceki dönemlerinde yapabildikleri birçok etkinliği bağımsız biçimde yerine getirememelerine
yol açmaktadır. Yaşlıların yaşadıkları yeti kaybı, başkalarına bağımlı olmalarına yol açması yönüyle yaşlılarda bir stres kaynağı olmaktadır. Doğru cevap B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 21

Huzurevine yerleştirilen yaşlı bir birey yaşadığı bu olayla ilgili olumsuz duygular deneyimlerken kendisi gibi olan bazı yaşlıların bu durumdan hoşnut olması stres kavramının aşağıdaki özelliklerinden hangisiyle açıklanabilir?

Herhangi bir fiziksel, sosyal ya da psikolojik uyarıcı stres kaynağı olabilir.

Stres durumu olumsuz yaşantılarla ilişkilidir.

Strese gösterilen tepkiler özneldir.

Stres durumunda birey bedensel ve psikolojik olarak harekete geçer.

Stres kaçınılmazdır.

Açıklama:

Stres kavramı kişilerin herhangi bir fiziksel ya da sosyal ya da psikolojik uyarıcı karşısında ihtiyaç duyduğu uyumu gerçekleştirebilmek için, bedensel ve psikolojik olarak harekete geçmesi sürecidir. Aynı zamanda bu sürecin oluşumuna ortam hazırlayan her türlü durum da stres olarak tanımlanabilmektedir. Stres hakkındaki bilgilerimiz; kaçınılmaz olduğu, olumsuz olaylarla bağlantılı olabildiği gibi, olumlu olaylarla birlikte de gelişebildiği ve öznel olduğu yani aynı durumla aynı koşullarda karşılaşan bireyler ikiz bile olsa, her bireyin kendine özgü biçimde, düzeyde ve yoğunlukta yaşadığıdır. Dolayısıyla doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 22

Aşağıdakilerden hangisi biyolojik yaşlanmaya bağlı kronik stres durumuna örnektir?

Yaşlının son bir yıldır psikomotor becerilerinde yeti kaybı sebebiyle gerginlik yaşaması

Yaşlının doktor kontrolüne gitmeden önce gerginlik yaşaması

Yaşlının son 6 aydır husurevinde kalıyor olmasıyla ilgili gerginlik yaşaması

Yaşlılının son iki haftadır fiziksel fonksiyonlarında gerilik nedeniyle gerginlik yaşaması

Yaşlının yolculuğa çıkacak olmayla ilgili gerginlik yaşaması

Açıklama:

Stresi; akut (kısa süreli) ve kronik (süreğen) stres olmak üzere iki ana başlıkta toplamak olasıdır. Kısa süreli stres, stresi belirleme yönündeki görüşmeden önceki 12 ay içinde oluşmuş durumlarla ilgilidir. Olumsuz yaşam olaylarının 12 ay öncesine dayanması, bağlantılı olan stresin süreğen olduğunu yansıtır. Bununla birlikte biyolojik yaşlanma yaşamın akışında ortaya çıkması doğal olan, beklendik ve tahmin edilebilir olandır. Dolayısıyla doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 23

Stres kaynağı olarak biyolojik yaşlanma ve hastalıklar hakkında bilgi sunmak isteyen bir uzmanın aşağıdaki ifadelerden hangisini kullanması uygun olmaz?

Araştırma bulguları stresin pek çok sağlık durumuyla ilişkili olduğunu ortaya koymaktadır.

Yaşlılık döneminde biyolojik yaşlanmaya paralel olarak yeti kayıplarının olması stres tepkilerini tetikleyen önemli etmenlerdir.

Biyolojik yaşlanma ve hastalıklara bağlı olarak başkalarına bağımlı olma yaşlılardaki stres kaynaklarındandır.

Yaşlının herhangi bir hastalık yaşıyor olması yaşlının güçsüzleşmesine yol açtığı için yeni hastalıkların oluşmasına ortam yaratmaktadır.

Yaşlının yaşla birlikte kristalize zekasının azalması önemli bir stres kaynağıdır.

Açıklama:

Yaşlıların zihinsel performanslarının, yaşamlarının önceki yıllarına göre değişim gösterdiğini bilmekteyiz. Ancak bu değişim, zekânın azalması anlamına gelmemektedir. Zekâyı akıcı zekâ ve kristalize (birikimli) zekâ şeklinde türleri açısından değerlendirirsek, yaşlılardaki değişimi daha kolay anlayabiliriz. Bireyler, yetişkinlik yıllarına girmeleriyle birlikte akıcı zekâlarında azalma yaşamaya başlarlar; öte yandan bu yıllarda kristalize zekâları azalmaz aksine yaşlılık boyunca gelişmeye devam eder. Bu bilgiye dayalı olarak yaşlıların zekâlarında ciddi, güçlü, belirgin bir düşüşten söz edemeyiz, ancak zekâlarını kullandıkları alanlar ve biçimlerinin değiştiğini bilmemiz önemlidir. Dolayısıyla doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 24

Yaşlı çiftlerle yapılan bir araştırmada eşlerden her ikisinin de olumsuz ilişki yaşadığını belirttikleri durumda, olumsuz ilişkinin artan kalp basıncını yordadığı bulgusununun ortaya konması yaşlılarda stres kaynaklarıyla ilgili olarak aşağıdaki yorumlardan hangisini doğrular?

Evlilik birliğinde çatışmalar ve olumsuz bir ilişki yaşlıların sağlıklarını olumsuz yönde etkilemektedir.

Yaşlının biyolojik yaşlanması eşler arası ilişki kalitesini olumsuz yönde etkilemektedir.

Yaşlı çiftlerin kronik hastalıkları akut hastalıklara kıyasla stresin oluşmasında çok daha etkilidir.

Yaşlı çiftlerin aralarındaki iletişimle biyolojik yaşlanma arasında pozitif yönde ilişki vardır.

Yaşlı çiftlerin bedensel sağlıklarıyla ilişki tarzları arasında anlamlı bir ilişki yoktur.

Açıklama:

Yaşlı çiftlerin aralarındaki ilişkide yaşadıkları sorunların yaşlının üzerinde olumsuz etkilerini inceleyen bir çalışmada, orta yaş ile ileri yaştaki çiftlerin süreğen (kronik) streslerinde, olumsuz eş ilişkisine sahip olmaları ile yüksek kan basıncı (tansiyon) arasındaki ilişkisi incelenmiştir. Bu çalışmada yüksek oranda stres yaşadığını belirten kadınların eşlerinde yüksek tansiyon belirlenmiş, eşlerden her ikisinin de olumsuz ilişki yaşadığını belirttikleri durumda, olumsuz ilişkinin artan kalp basıncını yordadığı da bulunmuştur. Bulgular, eşleri ile ilişkilerinde yaşadıkları stresin yaşlıların sağlıkları üzerinde olumsuz etkileri olduğunu göstermektedir. Dolayısıyla doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 25

Aşağıdakilerden hangisi sosyal ağdaki değişimlerle ilgili stres yapıcı bir durum değildir?

Eşin hastalanması

Evlatlardan uzaklaşma

Kendi evinden ayrılma

Ekonomik sınırlılıklar

Kardeş kaybının yaşanması

Açıklama:

Eşin, kardeşin, akranların, çocukların hastalanması ya da ölümü gibi kayıpla
ilgili olaylar, evlatlradan uzaklaşma veya yaşlının kendi yaşadığı ortamdan uzaklaşması sosyal ağdaki bir takım değişikliklere yol açabilmekte, bu durumda stres yapıcı bir hal alabilmektedir. Bununla birlikte ekonomik sınırlılıklar sosyal ağdaki değişim kapsamında yer almayan bir stres yapıcıdır. Dolayısıyla doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 26

Aşağıdakilerden hangisi günlük yaşamda teknoloji kullanımının yaşlı bireyin yaşamını kolaylaştırdığına bir örnektir?

Farklı banka hizmetleriyle emekli maaşlarının alınması

Elektronik ev aletlerinin dijital hale gelmesi

İşitme cihazlarında kullanılan teknoloji türlerinin zenginleşmesi

Dokunmatik cep telefonlarının kullanım özelliklerinin farklılaşması

Smart televizyonların yaygınlaşması

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 27

Aşağıdakilerden hangisi stresin yaşlıların fiziksel ve psikolojik sağlıkları üzerindeki etkilerinden değildir?

Merkezi sinir sisteminin zayıflaması

Kaygı ve depresyon düzeyinin artması

Ölüm riskinin artması

Bağışıklık fonksiyonlarının azalması

Sosyal destek ağının azalması

Açıklama:

Yaşlıların algıladıkları sosyal destek, yaşadıkları yalnızlık hissini, depresyonu ve fiziksel sağlık sorunlarını azaltmaktadır. Ancak sosyal desteğin her zaman yararlı olmadığı, güçlü bir sosyal ağın kimi durumda diğer destekleri engelleyebildiği de bulunmuştur. Araştırma bulguları, yaşlının sosyal ağının genişliğindense, algıladığı desteğin kendi yararına ilişkin algısının önemli olduğunu yansıtmıştır. Diğer bir deyişle yaşlının sosyal çevresinde çok sayıda insanın olması değil de, kendini güvende hissettiği kişilerle olmasının ruh sağlığı üzerinde daha anlamlı olumlu etkisinden söz edilmektedir. Dolayısıyla doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 28

Yaşlılık nedeniyle işitme kaybı yaşayan Nurgül Hanım'ın gençlik yıllarından edindiği resim yapma alışkanlığını bu dönemde de sürdürmeye devam etmesi aşağıdaki strele başa çıkma yollarından hangisine örnektir?

Duygu odaklı başa çıkma

Fiziksel yönelimli başa çıkma

Sosyal yönü ağırlıklı başa çıkma

Mizah yoluyla başa çıkma

Bilişsel yönelimli başa çıkma

Açıklama:

Fiziksel yönelimli başa çıkmada yaşlılar, o güne değin benimsemiş oldukları yaşam tarzları ve kazanmış oldukları yaşam deneyimlerini, yaşlılık döneminde karşılaştıkları stresle başa çıkmada kullanabilirler. Yaşamını büyük ölçüde geçirdiği bölgeye bağlı olarak, örneğin; kırsal kesimde bağ-bahçede tarımla uğraşmaları, sebzemeyve yetiştirmeleri, kentsel alanda ev içinde ve balkonlarında çiçek bakımı ile uğraşmaları, evde yemek hazırlama, sebze ayıklama işlerini yerine getirmeleri, banka işlemlerini takip etme, alışveriş yaparak gündelik ev ihtiyaçlarının karşılanması gibi eylemler örnek olarak verilebilir. Dolayısıyla doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 29

Aşağıdakilerden hangisi stres yaşantısı karşısında yaşlı bireyin bilişsel yönelimli başa çıkma yolunu kullandığı bir durumdur?

Yaşlı bireyin çocuk parkında oturup dinlenirken çocukları sevmesi

Yaşlı bireyin balkonundaki çiçeklerin bakımıyla uğraşması

Yaşlı bireyin hergün fotoğraf albümlerini inceleyerek “zamanda yolculuğa” na çıkması

Yaşlılar arasında sabah kahvaltısında “yumurta tokuşturma turnuvası” nın düzenlenmesi

Yaşlı bireyin hergün sudoku çözmesi

Açıklama:

Yaşlı bireyin çocuk parkında oturup dinlenirken çocukları sevmesi sosyal yönü ağırlıklı başa çıkma; Yaşlı bireyin balkonundaki çiçeklerin bakımıyla uğraşması fiziksel yönelimli başa çıkma; yaşlı bireyin hergün fotoğraf albümlerini inceleyerek “zamanda yolculuğa” na çıkması duygu odaklı başa çıkma ve yaşlılar arasında sabah kahvaltısında “yumurta tokuşturma turnuvası” nın düzenlenmesi ise mizah yoluyla başa çıkmaya örnek durumlarken yaşlı bireyin hergün sudoku çözmesi bilişsel yönelimli başa çıkma yoludur. Dolayısıyla doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 30

Evde ve kurumda bakılan yaşlıların karşılaştırıldığı bir araştırmada iki grup arasında psikiyatrik tanı, depresif belirti şiddeti ve bilişsel işlev düzeyleri açısından fark bulunamazken ekonomik durumu kötü ve huzurevinde kalış süresi daha uzun olan yaşlıların yaşam kalitesinin ekonomik sorun yaşamayanlara göre düşük olduğunun bulunması aşağıdaki yorumların hangisini doğrular?

Huzurevinde bakım evde bakım hizmetine kıyasla daha az stres yaratıcıdır.

Huzurevinde kalıyor olmak yaşlı bireylerin ekonomik durumlarını olumsuz etkilemektedir.

Yaşlı bireyin ekonomik sıkıntı yaşamaması için evde bakım hizmeti almalıdır.

Yaşlılar için düşük sosyoekonomik düzey önemli bir stres kaynağıdır.

Evde bakılan yaşlılar daha fazla ekonomik sorun yaşamaktadır.

Açıklama:

Evde ve kurumda bakılan yaşlıların karşılaştırıldığı bir çalışmada her iki grup arasında psikiyatrik tanı, depresif belirti şiddeti ve bilişsel işlev düzeyleri açısından fark bulunmamıştır. Ancak özellikle ekonomik durumu kötü olan ve huzurevinde kalış süresi daha uzun olan yaşlıların yaşam kalitesinin ekonomik sorun yaşamayanlara göre düşük olduğu bulunmuştur. Çalışmanın bu yöndeki bulgularının yaşlılar için düşük sosyoekonomik düzeyin önemli bir stres kaynağı
olduğunu vurgulayan görüşleri doğruladığı görülmektedir. Dolayısıyla doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 31

Stresle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Stres yalnızca olumsuz durumlarla ilişkilidir.

Stres kaçınılmazdır.

Stres özneldir.

Yaşlılarda da stresin kurallar büyük ölçüde değişmemektedir.

Yaşlılarda stresin farklı kaynakları vardır.

Açıklama:

Stres hakkındaki bilgilerimiz; kaçınılmaz olduğu, olumsuz olaylarla bağlantılı olabildiği gibi, olumlu olaylarla birlikte de gelişebildiği ve öznel olduğu yani aynı durumla aynı koşullarda karşılaşan bireyler ikiz bile olsa, her bireyin kendine özgü biçimde, düzeyde ve yoğunlukta yaşadığıdır. Stresi yaşayan kişinin yaşlı bir birey olması durumunda da kurallar büyük ölçüde değişmemektedir. Bilimsel çalışmalar, yaşlılık dönemine gelmiş bireylerin yaygın biçimde yaşadıkları stres kaynakları olduğunu ve bu kaynakların yaşlılar üzerinde çeşitli etkileri olduğunu yansıtmaktadır.

Doğru Cevap: A

Soru 32

Yaşlıların zihinsel performanslarının, yaşamlarının önceki yıllarına göre değişim göstermesi aşağıdakilerden hangisi ile ilişkilidir?

Stres

Akıcı zeka

Kristalize zeka

Kaygı

Demans

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 33

Türkiye İstatistik Kurumunun 2014 rakamlarına göre kadınların beklenen yaşam süresi ne kadardır?

73.7

76.3

79.4

80.5

82.7

Açıklama:

Türkiye İstatistik Kurumunun 2014 rakamlarına göre doğuşta beklenen yaşam süresi, Türkiye geneli için toplamda 76.3, erkeklerde 73.7 ve kadınlarda 79.4 yıldır.

Doğru Cevap: C

Soru 34

Yaşlılar için eşten sonraki sosyal ve duygusal kaynak aşağıdakilerden hangisidir?

Akrabalar

Kardeşler

Erkek evlatlar

Kız evlatlar

Komşular

Açıklama:

Yaşlılar ihtiyaçlarını ve sorunlarını öncelikle eşleriyle paylaşmak istediklerini belirtmektedirler.
Yaşlılar için eşten sonraki sosyal ve duygusal kaynak, yine dünyada yaygın biçimde gözlendiği gibi kız evlatlardır.

Doğru Cevap: D

Soru 35

Aşağıdaki teknolojik araçlardan hangisinin yaşlılarda yarattığı stresin diğerlerine göre daha az olması beklenir?

Akıllı telefonlar

Bankamatikler

Bilgisayarlar

Tabletler

İşitme cihazları

Açıklama:

Günlük yaşamda teknoloji kullanımının yaygınlaşması, yaşlılar için yaşamı kolaylaştırıcı olabildiği
gibi, zorlaştırıcı da olabilmektedir. Örneğin; işitme cihazlarında kullanılan teknoloji türlerinin
zenginleşmesi, sosyal güvenlik sistemi içinde karşılanması, işitme kaybı nedeniyle sosyal çevresiyle
bağ kurması çok zorlaşan yaşlının yaşam kalitesini olumlu biçimde değiştirmektedir. Ancak örneğin;
giderek yaygınlaşan akıllı telefonlar, bu özellik ile paralel giderek, daha “akıllı ve becerikli kullanıcıları!” gerektirmektedir. Cep telefonları vb. teknolojilerin, yaşlıların öğrenmelerini ve kullanmalarını zorlaştıracak derecede karmaşık olmaları ve hâlâ bu gelişim dönemindekiler için yazılımların geliştirilmemiş olması, yaşlıların da yakınlarının da stres yaşamalarına ortam yaratmaktadır. Dolayısıyla işitme cihazı hayatı kolaylaştırması açısından daha az stres yaratan bir teknolojik araçtır.

Doğru Cevap: E

Soru 36

Yaşlılıkta stres ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Yaşlı bireyin çevresindeki insan sayısının fazla olması sosyal destek ağını her zaman olumlu etkiler.

Yaşlı çiftlerden biri öldüğünde, diğerinin yaşadığı bu kayıpla ilgili duygusal güçlük yaşaması ölüm riskini ciddi biçimde yükseltmektedir.

Yaşlılarda yeti kaybı ve ihtiyaçlarını karşılama biçimlerindeki değişiklikler stres kaynağı olmaktadır.

Yaşlıların yaşadığı stres ölüm risklerini de arttırmaktadır.

Yaşlılık dönemindeki bireyler stresin etkilerine karşı zayıftır.

Açıklama:

Yaşlılık dönemindeki bireylerin stresin etkilerine karşı çok zayıf olduğu bilinmektedir. Yaşlılık döneminde sık karşılaşılan bir stres kaynağı olan yaşlının eşinin ölüm nedeniyle kaybı, yaşlıların fiziksel ve psikolojik sağlığı üzerinde çok önemli etkilere sahiptir. Eşini kaybetmiş olan yaşlıların, izleyen aylardaki ölüm oranlarının yüksekliği dikkat çekicidir. Yaşlılık döneminin doğal sonuçları olarak, yaşlılarda ortaya çıkan yeti kayıpları, yaşlının bağımsız hareket etme, öz bakım becerilerini kullanma, özgür olma, alıştığı çevrede yaşamını sürdürme gibi ihtiyaçlarını karşılama biçimlerinde değişiklik yaratarak stres kaynağı olmaktadır.Aynı zamanda yaşadıkları stres, yaşlıların ölüm risklerini de arttırmaktadır. Yaşlıların algıladıkları sosyal destek, yaşadıkları yalnızlık hissini, depresyonu ve fiziksel sağlık sorunlarını azaltmaktadır. Ancak sosyal desteğin her zaman yararlı olmadığı, güçlü bir sosyal ağın kimi durumda diğer destekleri engelleyebildiği de bulunmuştur. Araştırma bulguları, yaşlının sosyal ağının genişliğindense, algıladığı desteğin kendi yararına ilişkin algısının önemli olduğunu yansıtmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 37

Aşağıdakilerden hangisi yaşlılarda duygu odaklı bir stresle başa çıkma yoludur?

El işi ve örgü ile uğraşma

Eski fotoğraflara bakma

Bir refakatçi ile parka gitme

Gençlerin bulunduğu bir ortama dahil olma

Yürüyüş yapma

Açıklama:

El işi-örgü ile uğraşma ve yürüyüş yapma fiziksel yönelimli; parka gitme ve gençlerin bulunduğu bir ortama dahil olma ise sosyal yönlü bir stresle başa çıkma yoludur. Ancak eski fotoğraflara bakma duygusal bir stresle başa çıkma yoludur.

Doğru Cevap: B

Soru 38

93 yaşındaki Mediha Hanım gününün bir kısmını bulmaca çözerek ve örgü örerek geçirmektedir. Bu durumda Mediha Hanım'ın kullandığı stresle baş etme yolu aşağıdakilerden hangisidir?

Duygu odaklı başa çıkma

Sosyal yönü ağırlıklı başa çıkma

Fiziksel yönelimli başa çıkma

Katılımcı mizah

Dini etkinlikler

Açıklama:

Örgü örmek ve bulmaca çözmek fiziksel yönelimli başa çıkma yollarıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 39

Aşağıdakilerden hangisi ülkemizde yaşlılarda stres ve stresle başa çıkma yolları ile ilgili araştırmaların az olmasının nedenlerinden değildir?

Yaşlı bireylerin bilişsel yeterliklerindeki sınırlılıklar

Yaşlı bireylerden kendileri ile ilgili bilgileri toplamada yaşanan güçlükler

Yaşlı nüfusun eğitim düzeyinin düşüklüğü

Yaşlılara sunulan sosyal desteklerin az olması

Yaşlıların fiziksel bakım ve ekonomik koşullar gibi ihtiyaçlarının öncelikli olarak algılanması

Açıklama:

Bu konuda az sayıda çalışmanın olmasını etkileyen pek çok etmenden söz edilebilir. Burada yaşlı bakımı profesyonel adayları açısından öne çıkan etmenleri ele almak yerinde olacaktır:
• Yaşlı bireylerin bilişsel yeterliklerindeki sınırlılıklar nedeniyle kendilerinden, kendileri ile ilgili bilgileri
toplamada yaşanan güçlükler,
• Yaşlı nüfusun eğitim düzeyinin düşüklüğü ve hatta okur yazar olmayanların yüksek oranı nedeniyle
veri toplama setlerini özgürce kendi başlarına dolduramıyor olmaları,
• Yaşlıların fiziksel bakım ve ekonomik koşullar gibi ihtiyaçlarının öncelikli olarak algılanması, duygusal ve sosyal ihtiyaçlarının önemine ilişkin bilincin yakın tarihlerde şekilleniyor olmasıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 40

"Olumsuz yaşam olaylarının .... ay öncesine dayanması, bağlantılı olan stresin süreğen olduğunu yansıtır."
Yukarıdaki ifadede boşlukla belirtilen kısma aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?

Açıklama:

Kısa süreli stres, stresi belirleme yönündeki görüşmeden önceki 12 ay içinde oluşmuş durumlarla ilgilidir. Olumsuz yaşam olaylarının 12 ay öncesine dayanması, bağlantılı olan stresin süreğen olduğunu yansıtır.

Doğru Cevap: E

Soru 41

Aşağıdakilerden hangisi Birleşmiş Milletler 2008 nüfus tahminlerine göre, dünya genelinde 65 yaş üstü nüfusun 2050 yılında ulaşması gereken sayıdır?

500 bin

1 milyon

1,5 milyon

1,75 milyon

2 milyon

Açıklama:

İnsan ömrünün uzamasının bir yansıması olarak, tüm dünyada yaşlı nüfusun genel nüfusa oranı
giderek artmaktadır. Birleşmiş Milletler 2008 nüfus tahminlerine göre, dünya genelinde 65 yaş üstü nüfusun, 2025 yılında 840 milyona, 2050 yılında ise 1,5 milyona ulaşması beklenmektedir.

Doğru Cevap: C

Soru 42

Kaçınılmaz olduğu
Nesnel olduğu
Olumsuz olaylarla bağlantılı olabildiği
Olumlu olaylarla birlikte gelişebildiği

Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri stresle ilgili bilinenler arasındadır.

I-II-III

I-II-IV

II-III-IV

I-III-IV

I-II-III-IV

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 43

Aşağıdakilerden hangisi yaşlılarda stresin biyolojik kaynakları arasında yer almaktadır?

Kazalar

Genetik olmayan hastalıklar

Sosyal yaşamda meydana gelen değişiklikler

Görme, tat alma gibi duyulardaki kayıplar

Evlilikteki olumsuz ilişkiler

Açıklama:

Yaşlıların yaşamlarının bu evresinde ortaya çıkan değişimleri değerlendirdiğimizde iki temel grupta toplayabiliriz: Bu değişimlerden bir kısmı biyolojik yaşlanmaya bağlı olarak gelişir, yaşamın akışında ortaya çıkması doğaldır, beklendiktir ve tahmin edilebilirdir. Bir kısmı ise kazalar, genetik olmayan hastalıklar, sosyal yaşamda değişiklikler gibi normaldışı-beklenmedik, yordanamaz özelliklere sahiptir. Her iki grupta da yer alan değişimlerin önemli bir kısmı yaşlılar için stres kaynağıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 44

Aşağıdakilerden hangisi yaşlılıkta kronik (uzun süreli) stres kaynakları arasında gösterilen olaylardan biridir?

Doktor kontrolüne gitmek

Bayramda torunları ile buluşmak

Eve misafirin gelmesi

Yolculuğa çıkmak üzere eşyalarını hazırlamak

Bir yıldır huzurevinde kalmak

Açıklama:

Yaşlının yolculuğa çıkmak üzere eşyalarını hazırlama durumu, eve misafirin gelmesi, bayramda torunları ile buluşma anı, doktor kontrolüne gitmesi gibi durumlar kısa süreli (akut) strese örnektir.
Yaşlının bir yıldır huzurevinde kalmakta olmasına karşın hala henüz taşınmış gibi gerginlik içinde olması süreğen (kronik) strese örnektir.

Doğru Cevap: E

Soru 45

Biyolojik kaynaklar
Sosyal kaynaklar
Ekonomik kaynaklar

Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri yaşlılıkta meydana gelen stres kaynakları arasında yer almaktadır?

Yalnız I

Yalnız II

Yalnız III

I-III

I-II-III

Açıklama:

Yaşlı bireylerin yaşamlarındaki stres kaynaklarını; biyolojik, sosyal ve ekonomik olarak da gruplamak olasıdır. Yaşlı bireylerin biyolojik olarak bozulma-yaşlanma; sosyal olarak yalıtım ve ekonomik olarak yoksunluklarla karşılaşmakta oldukları gözlenmektedir.

Doğru Cevap: E

Soru 46

Aşağıdakilerden hangisi stresin yaşlıların fiziksel ve psikolojik sağlıkları üzerindeki etkileri arasında yer almaz?

Merkezi sinir sisteminin zayıflaması

Beyin travmalarının yaşanması

Bağışıklık fonksiyonlarının azalması

Kaygı düzeyinin artması

Depresyon düzeyinin artması

Açıklama:

Özellikle yaşlılık dönemindeki bireylerin stresin etkilerine karşı çok zayıf olduğu vurgulanmaktadır. Stresin yaşlıların fiziksel ve psikolojik sağlıkları üzerindeki etkileri; merkezi sinir sisteminin zayıflaması, bağışıklık fonksiyonlarının azalması, artan kaygı ve depresyon gibi örüntülerde gözlenmektedir. Aynı zamanda yaşadıkları stres, yaşlıların ölüm risklerini de arttırmaktadır. Bu bulgulara dayanarak, yaşlıların stres düzeylerini düzenlemenin, onların en üst düzeyde sağlıklarını korumak ve yaşam çizgilerini uzatmak ve sağlıklı bir yaşlılık dönemi geçirmek için anahtar kavram olduğu belirtilmektedir.

Doğru Cevap: B

Soru 47

Aşağıdakilerden hangisi ya da hangileri yaşlılıkta meydana gelen yeti kayıpları sonrası yaşlılarda stres kayağı olarak görülen durumlar arasında yer almaz?

Evlilikte sorunlar yaşaması

Yaşlının bağımsız hareket edememesi

Öz bakım becerilerini yerine getirememesi

Özgürlüğünün kısıtlanması

Alıştığı çevrede yaşamını sürdürememesi

Açıklama:

Yaşlılık döneminin doğal sonuçları olarak, yaşlılarda ortaya çıkan yeti kayıpları, yaşlının bağımsız hareket etme, öz bakım becerilerini kullanma, özgür olma, alıştığı çevrede yaşamını sürdürme gibi ihtiyaçlarını karşılama biçimlerinde değişiklik yaratarak stres kaynağı olmaktadır. Bu gibi gelişmeler, yaşlıların kendilerine güvenlerinin azalmasına, daha önce sürdürebildiği birçok etkinliği aynı yeterlikte yapamamalarına, hatta hiç yapamamalarına, dolayısıyla başkalarına bağımlı olmalarına yol açmaktadır.

Doğru Cevap: A

Soru 48

"Demans (bunama) problemi nedeniyle günlük yaşamla ilgili gelişmeleri ve bilgileri belleğinde tutamayan Lütfiye Hanım, hızla yaşamla bağını koparma sürecine girmiştir. Hastalığının özellikleri hakkında bilgi sahibi olan üniversite öğrencisi torunu, her gün fakülteden geldikten sonra bir saat, anneannesiyle fotoğraf albümlerini incelemekte, birlikte “zamanda yolculuğa” çıkmaktadırlar."
Yukarıda yer alan öyküde torunu, Lütfiye Hanım için stresle başa çıkma yollarından hangisini kullanmaktadır?

Duygu odaklı başa çıkma

Sosyal yönü ağırlıklı başa çıkma

Fiziksel yönelimli başa çıkma

Bilişsel yönelimli başa çıkma

Çok yönlü olarak başa çıkma

Açıklama:

Yaşlılar; süreğen hastalıklar, yetersizlik, sevdiği birinin kaybı gibi stres yapıcılarla sıklıkla karşılaşmak durumundadırlar. Yaşlılar, ağırlıklı olarak duygu odaklı başa çıkma yollarını bu tür stres kaynaklarıyla başa çıkmada kullanmaktadırlar. Özellikle yaşlılık döneminde, bilişsel yeterliklerinde ciddi kayıplar yaşayan yaşlılar için duygu odaklı başa çıkma yollarını geliştirmek ve özellikle yaşanan stresle başa çıkmak, depresyona girmekten korunmak için işlevsel olacaktır. Demans (bunama) problemi nedeniyle günlük yaşamla ilgili gelişmeleri ve bilgileri belleğinde tutamayan Lütfiye Hanım, hızla yaşamla bağını koparma sürecine girmiştir. Hastalığının özellikleri hakkında bilgi sahibi olan üniversite öğrencisi torunu, her gün fakülteden geldikten sonra bir saat, anneannesiyle fotoğraf albümlerini incelemekte, birlikte “zamanda yolculuğa” çıkmaktadırlar. Bu işlem, Lütfiye Hanım’ın çok kolay hatırlayabildiği geçmişine dönerek ve oradaki özellikle olumlu, mutlu ve komik olayları hatırlayarak ve torununa anlatarak haz almasını, duygu durumunu korumasını sağlamaktadır. Bu paylaşımın Lütfiye Hanım’ın bakım sorumluluğunu alan kızının “soluk almasını sağlama” gibi yan ürünün yanı sıra çeşitli anılar ve ayrıntıların gündeme gelmesiyle nesiller arasında bağlantı kurulmasını sağlayıcı bir işlevi de bulunmaktadır. Bu başa çıkma yolu duygusal odaklı başa çıkma yolu olarak ifade edilmektedir.

Doğru Cevap: A

Soru 49

Yaşlı bireylerin bilişsel yeterliklerindeki sınırlılıklar nedeniyle kendilerinden, kendileri ile ilgili bilgileri toplamada yaşanan güçlükler,
Yaşlı nüfusun eğitim düzeyinin düşüklüğü ve hatta okur yazar olmayanların yüksek oranı nedeniyle veri toplama setlerini özgürce kendi başlarına dolduramıyor olmaları,
Yaşlıların fiziksel bakım ve ekonomik koşullar gibi ihtiyaçlarının öncelikli olarak algılanması, duygusal ve sosyal ihtiyaçlarının önemine ilişkin bilincin yakın tarihlerde şekilleniyor olması

Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri ülkemizde yaşlılarla profesyonel olarak çalışmak isteyen araştırmacıların karşılaştıkları güçlükler arasında yer almaktadır?

Yalnız II

Yalnız III

I-II

I-III

I-II-III

Açıklama:

Ülkemizde 2015 yılında ulaşılan çalışmalar değerlendirildiğinde, ne yazık ki yaşlıların stres durumları ve başa çıkma yollarını doğrudan irdeleyen sadece bir araştırmaya ulaşılabilmiştir. Bu konuda az sayıda çalışmanın olmasını etkileyen pek çok etmenden söz edilebilir. Burada yaşlı bakımı profesyonel adayları
açısından öne çıkan etmenleri ele almak yerinde olacaktır:

Yaşlı bireylerin bilişsel yeterliklerindeki sınırlılıklar nedeniyle kendilerinden, kendileri ile ilgili bilgileri toplamada yaşanan güçlükler,
Yaşlı nüfusun eğitim düzeyinin düşüklüğü ve hatta okur yazar olmayanların yüksek oranı nedeniyle veri toplama setlerini özgürce kendi başlarına dolduramıyor olmaları,
Yaşlıların fiziksel bakım ve ekonomik koşullar gibi ihtiyaçlarının öncelikli olarak algılanması, duygusal ve sosyal ihtiyaçlarının önemine ilişkin bilincin yakın tarihlerde şekilleniyor olmasıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 50

Büyük bir kısmının zamanını evlerinde tv izleyerek geçirdikleri
Neredeyse hiç fiziksel etkinlik yapmadıkları
Yaşamlarının devamında da ev ortamında ve evlatlarına da yakın olmak istedikleri

Yukarıdakilerden hangisi ülkemizde yapılan araştırmaların evde bakılan yaşlılarla ilgili bulguları arasında yer almaktadır?

I-II

Yalnız I

I-III

II-III

I-II-III

Açıklama:

Ülkemizde T.C. Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı’nın himayesinde gerçekleştirilen bir projenin bulguları yaşlılara ilişkin birçok boyutta önemli ipuçları sağlamaktadır. Bu araştırmada, yaşlılardan ve evlatlarından veri toplanmıştır. Araştırmada yer alan yaşlıların büyük bir kısmının zamanını evlerinde tv izleyerek geçirdikleri, neredeyse hiç fiziksel etkinlik yapmadıkları, yaşamlarının devamında da ev ortamında ve evlatlarına da yakın olmak istedikleri belirlenmiştir.

Doğru Cevap: E

Soru 51

I. Yaşlılarda kristalize zeka azalmaz, aksine yaşlılık boyunca devam eder. II. Yaşlıların akıcı zekaları yükselmeye devam eder. III. Yaşlılar arasında en sık görülen hastalıklardan biri yüksek tansiyondur. IV. Yetki kaybı, başkasına bağımlılığa neden olduğundan yaşlılar için stres kaynağıdır. Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri doğrudur?

I ve II

III ve IV

II ve III

I, III ve IV

II, III ve IV

Açıklama:

Yşslıların zihinsel performanslarının, yaşamlarının önceki yıllarına göre değişim gösterdiğiin bilmekteyiz. Ancak bu değişim, zekânın azalması anlamına gelmemektedir. Zekâyı akıcı zekâ ve kristalize (birikimli) zekâ şeklinde türleri açısından değerlendirirsek, yaşlılardaki değişimi daha kolay anlayabiliriz. Bireyler, yetişkinlik yıllarına girmeleriyle birlikte akıcı zekâlarında azalma yaşamaya başlarlar; öte yandan bu yıllarda kristalize zekâları azalmaz aksine yaşlılık boyunca gelişmeye devam eder. Yaşlılar arasında en yaygın olarak görünen hastalıklar; yüksek tansiyon, diyabet (şeker), metobolşk sendrom, şişmanlık, hipoglisemi şekerin anşden düşmesi, kalp hastalıkları, osteoproz, kemik ermesi ve buna bağlı sağlık problemleri, düşmeye yatkınlık, kırıklar, görmede ciddi risk (sarı nokta hastalığı), görme işitme ve tat almada kayıplar,demans (bunama), Alzhemer, depresyon ve kaygıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 52

Aşağıdakilerden hangisi stresle başa çıkma yollarından biri değildir?

Bilişsel yönelimli başa çıkma

Duygu odaklı başa çıkma

Fiziksel yönelimli başa çıkma

Sosyal yönü ağırlıklı başa çıkma

İşlevsel yönelimli başa çıkma

Açıklama:

Yaslıların stresle başa çıkma yolları, Folkman ve Lazarus’un Stresle Basa Çıkma Modelindeki kavramlaştırmadan da yararlanarak, bilişsel yönü ağır basan, problem odaklı,
duygu odaklı, fiziksel yönelimli ya da sosyal yönü ağır basan bir biçimde de şekillenebilir.

Doğru Cevap: E

Soru 53

"Ayşe hanım gençliğinde kıyafet alışverişleri yapmaktan çok hoşlanırdı. Yıllar sonra yaşlılığı gerekçesiyle kızınının yanında yaşamaya başlayan Ayşe hanım, dizleriden sıkıntı çekmekte ve istediği gibi alışverişe çıkamamaktadır. Kızı ise annesinin dizlerindeki problemin farkında olmakta ve annesine bu zor günlerinde destek olmak için haftada bir annesini tekerlekli sandalye ile alışverişe götürmektedir."Yukarıdaki örnek olayda Ayşe hanım ve yakınları hangi stres yönelimi ile başa çıkmaya çalışmaktadır?

Duygu yönelimli

Fiziksel yönelimli

bilişsel yönelimli

Dini etkinlik yönelimli

Mizah yönelimli

Açıklama:

Kiim yaşlılar için bedenlerinde ve zihinsel becerilerinde oluşan degişimler eski alıskanlıklarını sürdürmelerini engelleyebilir. Böylesi durumlarda yaşlının çevresindekiler (aile üyeleri ve bakıcılar), yaşlı ile empati kurarak, onu gözleyerek, onun sevebileceği uğraşlar oluşturmalarını sağlamada yaratıcılıklarını kullanmak durumundadırlar.Bunlar fiziksel yönelimli başa çıkma kapsamındadır.

Doğru Cevap: B

Soru 54

"80 yaşını dolduran Selim Bey, akşamları oyun parkında torunu ve torununun çocuğu ile bir saat zaman geçirmektedir. Parkta bulunan diğer yaşlı kimseler ile ekonomik, sosyal ve kültürel konular üzerine sohbet etmektedir. Selim Bey, torununun çocuğunun doğumgününde ona parkta sürpriz bir doğum günü etkinliği hazırlamayı planlamaktadır."
Yukarıdaki durum yaşlıların stresle başa çıkma yollarından hangisine örnek gösterilebilir?

Fiziksel başa çıkma yolları

Sosyal başa çıkma yolları

Bilişsel başa çıkma yolları

Duygu odaklı başa çıkma yolları

Dini etkinlikler yoluyla başa çıkma

Açıklama:

Bu tür etkinlikler içindeki yaşlı birey, hâlâ bir şeyler üretebiliyor olmanın gururunu yaşamakta, öz güvenini beslemekte, sosyal ağıyla baglantısını canlı tutmakta, kişilerle hediyeler tarihler eşleştirme "hediye yetiştirme" gibi çabalarla yaşamının tekdüzeliğinden kurtulmakta, yasamına erişilebilir amaçlar koyabilmektedir.

Doğru Cevap: B

Soru 55

TUİK verilerine göre 2002- 2014 yılları arasında devlete ait huzurevlerinde kalan yaşlı sayısı kaç kat artış göstermiştir?

Bir

İki

Üç

Dört

Beş

Açıklama:

TUİK verilerine göre 2002- 2014 yılları arasında devlete ait huzurevlerinde kalan yaşlı sayısı üç kat artmıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 56

Yapılan araştırmalara göre, huzurevinde kalış süresi uzun olan yaşlılar için hangi durum yaşam kalitesini düşürücü bir etki yaratmaktadır?

Eğitim durumu

Çocuk sayısı

Ekonomik durum

Kültürel geçmiş

Cinsiyet farklılıkları

Açıklama:

Özellikle ekonomik durumu kötü olan ve huzurevinde kalış süresi daha uzun olan yaşlıların yaşam kalitesinin ekonomik sorun yaşamayanlara göre düşük olduğu bulunmuştur.

Doğru Cevap: C

Soru 57

Arkadaş sahibi olma ve özerk davranma ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Stresle etkin başa çıkma stratejilerini kullanmayı arttırmaktadır.

Depresyonu arttırmaktadır.

Stresle etkin başa çıkma stratejilerini kullanmayı arttırmakta ve depresyonu arttırmaktadır.

Stresle etkin başa çıkma stratejilerini kullanmayı arttırmakta ve depresyonu azaltmaktadır.

Stresle etkin başa çıkma stratejilerini kullanma ve depresyonla anlamlı bir ilişkisi yoktur.

Açıklama:

Özerk ve arkadaş desteğine sahip olmanın stresle etkin başa çıkma stratejleri kullanmayla olumlu, depresyon düzeyi ile ise ters yönde ilişkili olduğu saptanmıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 58

Şeyma Hanım, huzurevinde kaldığı sürece kilo artışı yaşamıştır. Bu dönemde farklı rahatsızlıkları nedeniyle sürekli ilaç kullanmıştır. Yapılan araştırmalara göre Şeyma Hanım ile ilgili aşağıdaki çıkarımlardan hangisi doğrudur?

Fiziksel bağımlılıkları azalmıştır.

Depresyon düzeyi artmıştır.

Depresyon düzeyi azalmıştır.

Depresyon düzeyi aynı kalmıştır.

Fiziksel bağımlılıkları aynı kalmıştır.

Açıklama:

Huzurevi sakinlerinin kiloları arttıkça fiziksel bağımlıklarınını da arttığı, depresyonun sürekli ilaç kullananlarda, sürekli kullanmayanlara göre yüksek olduğu saptanmıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 59

Aile sağlığı merkezlerine başvuranlarda kadın ve bekar olan yaşlı bireylerden aşağıdaki hangi özellikleri taşıyanların duygusal istismar ve ihmale uğradığı saptanmaktadır? I- Kendine ait geliri olmamak II- Düşük eğitim düzeyi III- Kişisel bakımını yapabilmek

Yalnız I

Yalnız II

Yalnız III

I ve III

I ve II

Açıklama:

Özer (2013) çalışmasında kadınlar ve bekârların düşük eğitim düzeyindekilerin, kendine ait geliri olmayanların ve kişisel bakımını yapamayanların hem duygusal istismara ve hem de ihmale bu özellikler taşımayan diğer yaşlılardan daha fazla ugramış oldukları da saptanmıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 60

Stresi belirleme yönündeki görüşmeden önceki 12 ay içinde oluşmuş durumlarla ilgili stres türü aşağıdakilerden hangisidir?

Kısa süreli stres

Uzun süreli stres

Fiziksel stres

Duygusal stres

Biyolojik stres

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 61

Yaşlı bir bireyin bir yıldır huzur evinde kalmasına rağmen henüz taşınmış gibi gerginlik içinde olması aşağıda belirtilen stres türlerinden hangisine örnektir?

Kısa süreli stres

Uzun süreli stres

Fiziksel stres

Duygusal stres

Biyolojik stres

Açıklama:

Olumsuz yaşam olaylarının 12 ay öncesine dayanması, bağlantılı olan stresin süreğen olduğunu yansıtır. Süreğen stresin kısa süreli olana göre, sağlık ve iyi oluş üzerinde süreklilik arz eden ve yıkıcı olan olumsuz etkileri vardır. Yaşlının bir yıldır huzur evinde kalmasına rağmen hala stresli oluşu uzun süreli strese örnektir.

Doğru Cevap: B

Soru 62

“Eğitim ve deneyimden bağımsız biçimde, soyut muhakeme yapma, karmaşık ilişkileri kavrama yeteneğidir” cümlesi aşağıdaki kavramlardan hangisini açıklamaktadır?

Görsel zekâ

Kristalize zekâ

Akıcı zekâ

Sosyal zekâ

Dilsel zekâ

Açıklama:

Akıcı zekâ, eğitim ve deneyimden bağımsız, soyut muhakeme yapma ve karmaşık ilişkileri kavrama yeteneği ile ilgilidir. Kristalize zekâ ise, eğitim ve yaşantıya bağlı olarak yaşantı yoluyla edinilen bilgi, beceri ve stratejilerden oluşan yeterliliklerdir.

Doğru Cevap: C

Soru 63

Aşağıdakilerden hangisi yaşlılarda stres kaynaklarından biri değildir?

Biyolojik yaşlanma

Sosyal ağdaki kayıplar

Teknolojik gelişmeler

Aile yapısı

Sosyal çevredeki değişiklik

Açıklama:

Yaşlıların stres kaynakları temelde; biyolojik yaşlanma, hastalıklar, sosyal değişiklikler, sosyal ağdaki kayıplar, ekonomik kayıplar ve teknolojik gelişmeler olarak sayılabilir. Aile yapısı bunlardan biri değildir.

Doğru Cevap: D

Soru 64

Yaşlılar yaşadıkları yeti kaybı sonucu başkalarına bağımlı olabilmektedirler. Bu durumdan ötürü yaşlı bireylerin yaşadıkları stres kaynağı aşağıdakilerden hangisine örnektir?

Sosyal değişiklik

Sosyal ağdaki kayıplar

Ekonomik kayıplar

Biyolojik yaşlanma

Teknolojik gelişmeler

Açıklama:

Yaşlılık döneminde biyolojik yaşlanmaya paralel olarak duyma, görme, tat alma duyularındaki kayıplar, psikomotor becerileri ve fiziki güçlerinde azalma, zihinsel ve bedensel performanslarında düşmeler, stres tepkilerini tetikleyen önemli etmenler olarak işlev görmektedir. Hastalıkları yaşlıların güçsüzleşmesine, kendi kendilerine yetememelerine, yaşamlarının daha önceki dönemlerinde yapabildikleri birçok etkinliği bağımsız biçimde yerine getirememelerine yol açmaktadır. Yaşlıların yaşadıkları yeti kaybı, başkalarına bağımlı olmalarına yol açması yönüyle yaşlılarda bir stres kaynağı olmaktadır.

Doğru Cevap: D

Soru 65

Sırasıyla iki çocuğunda kalan bir yaşlının bir çocuğunda hiçbir iş yapmazken diğerinde torunlarla ilgilenme, sebze ayıklama, yardımla yemek yapma gibi basit işler yapması hangi stres kaynağına örnektir?

Sosyal ağdaki kayıplar

Hastalıklar

Biyolojik yaşlanma

Aile yapısı

Sosyal çevredeki değişiklik

Açıklama:

Sosyal çevrenin değişkenliğinin yaşlının psikolojik sağlığı üzerindeki bir diğer olumsuz etkisi de yaşlının değişen tutumlarla karşılaşması ve buna uyum sağlamak zorunda kalmasıdır. Yukarıdaki örnekte de sosyal çevre değişikliğinden kaynaklanan farklı tutumlara uyum sağlamada güçlük çekilmesi sonucu oluşan strese örnek verilmiştir.

Doğru Cevap: E

Soru 66

Tarımla uğraşma, sebze-meyve yetiştirme, çiçek bakımı, evde rutin işlerle ilgilenme gibi eylemler stresle başa çıkma yollarından hangisine örnektir?

Duygusal yönelimli başa çıkma

Fiziksel yönelimli başa çıkma

Sosyal yönlü başa çıkma

Sosyal etkinlikler yoluyla başa çıkma

Bilişsel yönelimli başa çıkma

Açıklama:

Yaşlılar, o güne değin benimsemiş oldukları yaşam tarzları ve kazanmış oldukları yaşam deneyimlerini, yaşlılık döneminde karşılaştıkları stresle başa çıkmada kullanabilirler. Yaşamını büyük ölçüde geçirdiği bölgeye bağlı olarak, örneğin; kırsal kesimde bağ-bahçede tarımla uğraşmaları, sebze-meyve yetiştirmeleri, kentsel alanda ev içinde ve balkonlarında çiçek bakımı ile uğraşmaları, evde yemek hazırlama vb. Fiziksel yönelimli başa çıkmaya örnek olarak verilebilir.

Doğru Cevap: B

Soru 67

Aşağıdakilerden hangisi yaşlıların stres durumları ve başa çıkma yollarını inceleyen çalışmaların az olma nedenlerinden biri değildir?

Yaşlı bireylerin bilişsel yeterlilikteki sınırlılıklar nedeniyle bilgi toplamada yaşanan güçlükler

Yaşlı nüfusun eğitim düzeyinin düşüklüğü nedeniyle veri toplama araçlarını kendi başlarına dolduramamaları

Yaşlı bireylerin ekonomik koşul ve fiziksel bakımlarının daha öncelikli algılanması

Duygusal ve sosyal ihtiyaçlarının önemine ilişkin bilincin yakın tarihlerde şekilleniyor olması

Bu konuda çalışma yapmak için izin almanın zor olması

Açıklama:

Ülkemizde 2015 yılında ulaşılan çalışmalara bakıldığında yaşlılarda stres durumları ve başa çıkma yollarını doğrudan inceleyen çalışmalara ulaşılamamıştır. Bunun nedenlerine bakıldığında ise, yaşlıların bilişsel yeterliliklerindeki sınırlılıklar ve eğitim seviyelerinin düşük olması nedeniyle veri toplamanın güç olması, yaşlı bireylerin ekonomik ve fiziksel bakımlarının daha çok önemli görülmesi ve duygusal ve sosyal ihtiyaçların önemine ilişkin bilincin yeni oluşması sayılabilir.

Doğru Cevap: E

Soru 68

Aşağıdakilerden hangisi Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığının evde bakılan yaşlılarla ilgili yaptığı araştırma bulgularından biri değildir?

Zamanlarının büyük kısmını evde televizyon izleyerek geçirdikleri

Neredeyse hiç fiziksel etkinlik yapmadıkları

Yaşamlarının devamında da ev ortamında olmak istemeleri

Çocuklarına yakın olmak istedikleri

Yeni deneyimler yaşamak istedikleri

Açıklama:

Ülkemizde T.C. Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı’nın himayesinde gerçekleştirilen bir projenin bulgularına göre, araştırmada yer alan yaşlıların büyük bir kısmının zamanını evlerinde TV izleyerek geçirdikleri, neredeyse hiç fiziksel etkinlik yapmadıkları, yaşamlarının devamında da ev ortamında ve evlatlarına da yakın olmak istedikleri belirlenmiştir.

Doğru Cevap: E

Soru 69

Duygusal veya psikososyal olarak yaşanan sıkıntının bedensel belirtilerle ifade etme eğilimi olarak açıklanan kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Somatizasyon

Akut stres

Ageizm

Geriatri

Gerantoloji

Açıklama:

Somatizasyon, Duygusal veya psikososyal olarak yaşanan sıkıntının bedensel belirtilerle ifade etme eğilimi olarak tanımlanmaktadır. Akut stres, kısa süreli stresi ifade eder. Ageizm ise, yaşlılara karşı sergilenen kalıp yargılar ve ayrımcılık anlamındadır. Geriatri, yaşlılık tıp bilimi anlamına gelir ve gerontoloji ise, yaşlılığı ekonomik, sosyal, psikolojik ve biyolojik yönden inceleyen bilim dalıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 70

Eğitim ve deneyimden bağımsız biçimde, soyut muhakeme yapma, karmaşık ilişkileri kavrama yeterliği hangi kavramın açıklamasıdır?

Kristalize Zeka

Olgunlaşma

Akıcı zeka

Yetenek

Beceri

Açıklama:

Akıcı zekâ, eğitim ve deneyimden bağımsız biçimde, soyut muhakeme yapma, karmaşık ilişkileri kavrama yeterliğidir. Bireyler, yetişkinlik yıllarına girmeleriyle birlikte akıcı zekâlarında azalma yaşamaya başlarlar.

Doğru Cevap: C

Soru 71

Eğitime ve yaşantıya bağlı olarak, yaşantılar yoluyla edinilen bilgi, beceri ve stratejilerden oluşan yeterliliklere verilen ad aşağıdaki seçeneklerden hangisidir?

Olgunlaşma

Akıcı zeka

Kristalize zeka

Yetenek

Başarı

Açıklama:

Kristalize zekâ, eğitime ve yaşantıya bağlı olarak, yaşantılar yoluyla edinilen bilgi, beceri ve stratejilerden oluşan yeterliliklerdir. Yaşlılık yıllarında yaşlıların kristalize zekâları azalmaz aksine yaşlılık boyunca gelişmeye devam eder.

Doğru Cevap: C

Soru 72

Aşağıdakilerden hangisi yaşlılarda stres kaynağı olarak sayılamaz?

Hastalıklar

Sosyal değişkenler

Sosyal ağdaki kayıplar

Teknolojik gelişmeler

Yaşam kalitesinin yükselmesi

Açıklama:

Birçok durum yaşlılarda stres kaynağı olabilmektedir. Yaşlıların karşılaştıkları hastalıklar, evlilik ilişkisinde çatışma gibi sosyal değişkenler, bir yakının kaybı gibi sosyal ağdaki kayıplar, ilerleyen teknolojiye uyum sağlayamama gibi durumlar bunlardan bazılarıdır. Yaşam kalitesinin yükselmesinin ise stresin kaynağı olmaktan çok stresi ortadan kaldırıcı bir işlev gördüğü söylenebilir.

Doğru Cevap: E

Soru 73

Emekli öğretmen Hayriye Hanım hâlâ hayatta olan öğretmen arkadaşları ile düzenli olarak buluşmakta, akrabalarıyla görüşmekte, aynı şehirde eskiden yaşamış olduğu tüm semtlerdeki eski komşuları ile bağını devam ettirmektedir. Buna göre Hayriye Hanım için aşağıdaki yorumlardan hangisi yapılabilir?

Hayriye Hanım içe kapanık bir bireydir

Hayriye Hanım kendini dış çevreden yalıtmıştır

Hayriye Hanım’ın sosyal ağları, farklı bağlar kurduğu pek çok insandan oluşmaktadır

Hayriye Hanım yalnızlık yaşamaktadır

Hayriye Hanım’ın aile içi ilişkileri olumlu değildir

Açıklama:

Hayriye Hanım’ın hâlâ hayatta olan öğretmen arkadaşları ile düzenli olarak buluşması, akrabalarıyla görüşmesi, aynı şehirde eskiden yaşamış olduğu tüm semtlerdeki eski komşuları ile bağını devam ettirmesi durumunda onun sosyal ağlarının, farklı bağlar kurduğu pek çok insandan oluştuğunu söylemek mümkündür.

Doğru Cevap: C

Soru 74

Giderek yaygınlaşan akıllı telefonların “daha akıllı ve becerikli kullanıcıları!” gerektirmesi yaşlılarda stresin hangi kaynağıdır?

Ekonomik kayıplar

Biyolojik yaşlanma

Hastalıklar

Teknolojik değişimler

Sosyal ağdaki kayıplar

Açıklama:

Günlük yaşamda teknoloji kullanımının yaygınlaşması, yaşlılar için yaşamı kolaylaştırıcı olabildiği gibi, zorlaştırıcı da olabilmektedir. Giderek yaygınlaşan akıllı telefonlar, bu özellik ile paralel giderek, daha “akıllı ve becerikli kullanıcıları!” gerektirmektedir. Yaşlıların bağımsız olmaları, güvende olmaları, yakınları ve bakıcılarından da ayrı bir yaşamı yönetebilmeleri açısından önemli işlevleri olabilecek cep telefonlarının dokunmatik olmaları, yaşlıların öğrenmelerini ve kullanmalarını zorlaştıracak derecede karmaşık olmaları ve hâlâ bu gelişim dönemindekiler için yazılımların geliştirilmemiş olması, yaşlıların da yakınlarının da stres yaşamalarına ortam yaratmaktadır.

Doğru Cevap: D

Soru 75

Demans (bunama) problemi nedeniyle günlük yaşamla ilgili gelişmeleri ve bilgileri belleğinde tutamayan Lütfiye Hanım, hızla yaşamla bağını koparma sürecine girmiştir. Hastalığının özellikleri hakkında bilgi sahibi olan üniversite öğrencisi torunu, her gün fakülteden geldikten sonra bir saat, anneannesiyle fotoğraf albümlerini incelemekte, birlikte “zamanda yolculuğa” çıkmaktadırlar. Bu işlem, Lütfiye Hanım’ın çok kolay hatırlayabildiği geçmişine dönerek ve oradaki özellikle olumlu, mutlu ve komik olayları hatırlayarak ve torununa anlatarak haz almasını, duygu durumunu korumasını sağlamaktadır. Bu durum Lütfiye Hanım’ın hangi başa çıkma yolunu kullandığını göstermektedir?

Çok yönlü başa çıkma

Sosyal yönü ağırlıklı başa çıkma

Bilişsel yönelimli başa çıkma

Fiziksel yönelimli başa çıkma

Duygu odaklı başa çıkma

Açıklama:

Lütfiye Hanım’ın torununun onunla yaptığı etkinlik süresince duygu durumunu koruması sağlanmıştır. Böylece duygu odaklı başa çıkma yolları denemiştir.

Doğru Cevap: E

Soru 76

Yaşamını büyük ölçüde geçirdiği bölgeye bağlı olarak, örneğin; kırsal kesimde bağ-bahçede tarımla uğraşmaları, sebze-meyve yetiştirmeleri, kentsel alanda ev içinde ve balkonlarında çiçek bakımı ile uğraşmaları, evde yemek hazırlama, sebze ayıklama işlerini yerine getirmeleri, banka işlemlerini takip etme, alışveriş yaparak gündelik ev ihtiyaçlarının karşılanması gibi eylemler hangi başa çıkma yolunu temsil etmektedir?

Duygu odaklı başa çıkma

Fiziksel yönelimli başa çıkma

Bilişsel yönelimli başa çıkma

Sosyal yönü ağırlıklı başa çıkma

Çok yönlü başa çıkma

Açıklama:

Bedensel aktivitelerde bulunarak stresin üstesinden gelme durumu fiziksel yönelimli başa çıkma durumunu yansıtır. Soruda yer alan tarımla uğraşma, çiçek bakımı ile uğraşma, banka işlemlerini takip etme, alışveriş yapma gibi durumların her biri bedensel aktivitelere dayalıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 77

Dini etkinlikler aracılığıyla başa çıkma

Bilişsel yönelimli başa çıkma

Duygu odaklı başa çıkma

Fiziksel yönelimli başa çıkma

Sosyal yönü ağırlıklı başa çıkma

Açıklama:

Yaşlılarla ilgili araştırmalarda zihinsel olarak dinamik-aktif olan yaşlıların yaşam kalitelerinin de yaşam doyumlarının da yüksek olduğu, stresleriyle de daha etkili biçimde başa çıktıklarını yansıtmaktadır. Bilişsel yönelimli başa çıkmayı yansıtan bu bilgiler, yaşlılarla çalışan profesyonellere de önemli ipuçları vermektedir. Örneğin; huzurevlerinde yaşlılara bilgisayar, akıllı telefon ve internet (kullanma) kursu gibi etkinlikler düzenleme, yaşlıların bilişsel olarak canlı olmalarına ortam yaratacaktır.

Doğru Cevap: B

Soru 78

Huzurevinde kalan yaşlılar ile ilgili verilen aşağıdaki açıklamalardan hangisi doğru değildir?

Huzurevi sakinlerinin kiloları arttıkça fiziksel bağımlıkları da artabilmektedir

Huzurevinde kalan 65-85 yaş arası yaşlılara fiziksel bir aktivite olarak verilen dans eğitiminin, yaşlıların bellek performansına katkısı olabilmektedir

Huzurevinde yaşayan yaşlıların günlük yaşam etkinliklerindeki bozulma, bilişsel bozukluğu olan yaşlılarda daha yüksek düzeyde görüldüğü görülebilmektedir

Huzurevinde kalıp ilaç kullanan yaşlılarda depresyon görülme sıklığının yüksek olabilmektedir

Huzurevinde kalan yaşlılar sosyal ortamda olduklarından sosyal anlamda yalnızlık hissetmemektedirler.

Açıklama:

Huzurevinde yaşayan yaşlıların bilişsel işlev ve günlük yaşam etkinliği düzeylerinin incelendiği çalışmada da; telefonu kullanabilme, yiyecek ve giysi alışverişi yapabilme, yemek hazırlama, ev işleri yapma, parayı çekip çevirme, kullandığı ilaçlarını tanıma ve kullanabilme gibi günlük yaşam etkinliklerindeki bozulmanın, bilişsel bozukluğu olan yaşlılarda daha yüksek düzeyde görüldüğü gözlenmiştir. Huzurevinde kalan yaşlıların beslenme, fiziksel, sosyal aktivite gibi günlük alışkanlıklarının, sağlıkla ilişkili davranışlarının ve kronik sağlık sorunlarının belirlenmesini amaçlayan bir araştırmada, veri grubundaki yaşlıların yarıya yakınının yaşamları boyunca düzenli olarak hiç bir fiziksel egzersiz yapmamış oldukları saptanmıştır. Huzurevi sakinlerinin kiloları arttıkça fiziksel bağımlıklarının da arttığı, depresyonun sürekli ilaç kullananlarda, sürekli kullanmayanlara göre yüksek olduğu saptanmıştır. Kronik sağlık sorunu nedeniyle ilaç kullanan yaşlılarda depresyon görülme sıklığının da yüksek olduğu belirtilen bir diğer bulgudur. Huzurevinde kalan yaşlılarla yapılan başka bir araştırmada ise, 65-85 yaş arası yaşlılara fiziksel bir aktivite olarak verilen dans eğitiminin, yaşlıların bellek performansına, benlik saygısına ve yaşam kalitesine olumlu katkı sağladığı saptanmıştır. Araştırma sonuçlarından da görüldüğü gibi, yaşlıların günlük yaşam aktivitelerini yerine getirmeleri, kısa süreli de olsa fiziksel egzersizler yapmaları, onları stresten ve hastalıktan koruyucu özellik göstermektedir. E seçeneğinde yer alan sosyal ortamda bulunan yaşlıların yalnızlık çekmemesi doğru değildir. Çünkü bireyler sosyal ortamlarda kendilerini yalnız hissedebilirler.

Doğru Cevap: E

Soru 79

Bir araştırmaya göre ekonomik durumu kötü olan ve huzurevinde kalış süresi daha uzun olan yaşlıların yaşam kalitesinin ekonomik sorun yaşamayanlara göre düşük olduğu bulunmuştur. Bu araştırmaya göre hangi yorumu yapmak doğru değildir?

Yaşlılar için sosyoekonomik düzey önemlidir

Yaşam kalitesi ile maddi kaynaklar arasında pozitif bir ilişki vardır

Ekonomik açıdan sorun yaşamayan yaşlıların yaşam kalitesi yüksektir

Huzurevinde kalış düzeyi yüksek bireylerin yaşam kalitesini arttırmak için ekonomik refahlarını arttırmaları önemlidir

Maddiyat bireylerin yaşam kalitesini etkileyebilmektedir

Açıklama:

Evde ve kurumda bakılan yaşlıların karşılaştırıldığı bir başka çalışmada da her iki grup arasında psikiyatrik tanı, depresif belirti şiddeti ve bilişsel işlev düzeyleri açısından fark bulunmamıştır. Ancak özellikle ekonomik durumu kötü olan ve huzurevinde kalış süresi daha uzun olan yaşlıların yaşam kalitesinin ekonomik sorun yaşamayanlara göre düşük olduğu bulunmuştur. Çalışmanın bulgulardan yola çıkılarak yaşlılar için düşük sosyoekonomik düzeyin önemli bir stres kaynağı olduğunu, yaşam kalitesi ile maddi kaynaklar arasında pozitif bir ilişki olduğunu, maddiyatın yaşam kalitesini etkileyen bir etmen olduğunu ve ekonomik açıdan güçlük yaşayan bireylerin ekonomik refahını arttırılarak yaşam kalitelerinin de arttırılabileceğini söylemek mümkündür. Ancak seçeneklerde ifade edilen ekonomik anlamda sorun yaşamayan yaşlıların yaşam kalitelerinin yüksek olduğunu söylemek doğru değildir. Çünkü ekonomik nedenlerin dışında, bu bireylerin yaşam kalitelerini olumsuz etkileyen başka değişkenler de söz konusu olabilir.

Doğru Cevap: C

Soru 80

Yaşlılar ile ilgili yapılan araştırmalarda karşılaşılan en önemli problem aşağıdakilerden hangisidir?

Uykusuzluk

Sinirlilik

Stres

Beslenme bozukluğu

Depresyon

Açıklama:

Yaşlılarla ilgili araştırmalar, yaşlıların yaşadıkları stresin önemli sorunlardan biri olduğunu yansıtmaktadır.

Doğru Cevap: C

Soru 81

Yaşlılık dönemi stres kaynaklarını kaç ana başlık altında toplayabiliriz?

Açıklama:

Yaşlılık dönemi stres kaynaklarının kısa süreli ya da uzun süreli olarak da işlev gördüğünü söyleyebiliriz. Stresi; akut (kısa süreli) ve kronik (süreğen) stres olmak üzere iki ana başlıkta toplamak olasıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 82

Aşağıdakilerden hangisi kısa süreli stresin açıklamasıdır?

Olumsuz yaşam olaylarının 12 aydan kısa sürmesi

Olumlu olayların 12 ay öncesine dayanması

Yaşlılık belirtilerinin ortaya çıkması

Olumsuz yaşam olaylarının 12 aydan fazla süredir görülmesi

Hayatına farklı yön vermiş olunması

Açıklama:

Kısa süreli stres, önceki 12 ay içinde oluşmuş durumlarla ilgilidir. Olumsuz yaşam olaylarının 12 ay öncesine dayanması, stresin etkilerinin kronik olana göre daha az etkili olması anlamına gelmektedir.

Doğru Cevap: B

Soru 83

Yaşlı bireylerin yaşamlarındaki stres kaynakları aşağıdakilerden hangileridir ?

Akli denge ve sağlık bozuklukları

Biyolojik,sosyal ve ekonomik problemler

Beslenme bozuklukları

Görme ve işitme kaybı

Eşini ve yakınlarını kaybetmiş olması

Açıklama:

Yaşlı bireylerin yaşamlarındaki stres kaynaklarını; biyolojik, sosyal ve ekonomik olarak da gruplamak olasıdır. Yaşlı bireylerin biyolojik olarak bozulma yaşlanma; sosyal olarak yalıtım ve ekonomik olarak yoksunluklarla karşılaşmakta oldukları gözlenmektedir .

Doğru Cevap: B

Soru 84

Duyma, görme, tat alma duyularındaki kayıplar, psikomotor becerileri ve fiziki güçlerde azalma hangi yaşlanma süreçleriyle doğrudan ilgilidir?

Psikolojik yaşlanma

Ekonomik yaşlanma

Sosyal yaşlanma

Kısa süreli yaşlanma

Biyolojik yaşlanma

Açıklama:

Yaşlılık döneminde biyolojik yaşlanmaya paralel olarak duyma, görme, tat alma duyularındaki kayıplar, psikomotor becerileri ve fiziki güçlerinde azalma, zihinsel ve bedensel performanslarında düşmeler, stres tepkilerini tetikleyen önemli etmenler olarak işlev görmektedir. Hastalıkları yaşlıların güçsüzleşmesine, kendi kendilerine yetememelerine, yaşamlarının daha önceki dönemlerinde yapabildikleri birçok etkinliği bağımsız biçimde yerine getirememelerine yol açmaktadır. Yaşlıların yaşadıkları yeti kaybı, başkalarına bağımlı olmalarına yol açması yönüyle yaşlılarda bir stres kaynağı olmaktadır.

Doğru Cevap: E

Soru 85

Yaşlıların zihinsel değişimlerinin türleri aşağıdakilerden hangisidir?

Üstün zeka

Akıcı ve kristalize zeka

Zeka yoksunluğu

Beyinsel problemler

Nörolojik sıkıntılar

Açıklama:

Yaşlıların zihinsel performanslarının, yaşamlarının önceki yıllarına göre değişim gösterdiğini bilmekteyiz. Ancak bu değişim, zekânın azalması anlamına gelmemektedir. Zekâyı akıcı zekâ ve kristalize (birikimli) zekâ şeklinde türleri açısından değerlendirirsek, yaşlılardaki değişimi daha kolay anlayabiliriz. Bireyler, yetişkinlik yıllarına girmeleriyle birlikte akıcı zekâlarında azalma yaşamaya başlarlar; öte yandan bu yıllarda kristalize zekâları azalmaz aksine yaşlılık boyunca gelişmeye devam eder. Bu bilgiye dayalı olarak yaşlıların zekâlarında ciddi, güçlü, belirgin bir düşüşten söz edemeyiz, ancak zekâlarını kullandıkları alanlar ve biçimlerinin değiştiğini bilmemiz önemlidir.

Doğru Cevap: B

Soru 86

Aşağıdakilerden hangisi yaşlılarda sık görülen hastalıklardan biridir ?

Anoreksiya

Reflü

Cleptomani

Huzursuzluk

Demans

Açıklama:

Yaşlılar arasında en yaygın olarak görünen hastalıklar; yüksek tansiyon, diyabet (şeker), metobolik sendrom, şişmanlık, hipoglisemi şekerin aniden düşmesi, kalp hastalıkları, osteoproz, kemik erimesi ve buna bağlı sağlık problemleri, düşmeye yatkınlık, kırıklar, görmede ciddi risk (sarı nokta hastalığı), görme işitme ve tat almada kayıplar, demans (bunama), Alzheimer, depresyon ve kaygıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 87

Yaşlı çiftlerin aralarındaki ilişkide yaşadıkları sorunların yaşlının üzerinde olumsuz etkilerini inceleyen bir çalışmada, orta yaş ile ileri yaştaki çiftlerin süreğen (kronik) streslerinde, olumsuz eş ilişkisine sahip olmaları ile yüksek kan basıncı (tansiyon) arasındaki ilişkisi incelenmiştir (Birditt ve diğerleri, 2015). Bu çalışmada yüksek oranda stres yaşadığını belirten kadınların eşlerinde hangi hastalığa rastlanmaktadır ?

Demans

Yüksek tansiyon

Mide rahatsızlıkları

Nörolojik rahatsızlıklar

Romatizma

Açıklama:

Yaşlı çiftlerin aralarındaki ilişkide yaşadıkları sorunların yaşlının üzerinde olumsuz etkilerini inceleyen bir çalışmada, orta yaş ile ileri yaştaki çiftlerin süreğen (kronik) streslerinde, olumsuz eş ilişkisine sahip olmaları ile yüksek kan basıncı (tansiyon) arasındaki ilişkisi incelenmiştir (Birditt ve diğerleri, 2015). Bu çalışmada yüksek oranda stres yaşadığını belirten kadınların eşlerinde yüksek tansiyon belirlenmiş, eşlerden her ikisinin de olumsuz ilişki yaşadığını belirttikleri durumda, olumsuz ilişkinin artan kalp basıncını yordadığı da bulunmuştur.

Doğru Cevap: B

Soru 88

"Demans (bunama) problemi nedeniyle günlük yaşamla ilgili gelişmeleri ve bilgileri belleğinde tutamayan Lütfiye Hanım, hızla yaşamla bağını koparma sürecine girmiştir. Hastalığının özellikleri hakkında bilgi sahibi olan üniversite öğrencisi torunu, her gün fakülteden geldikten sonra bir saat, anneannesiyle fotoğraf albümlerini incelemekte, birlikte 'zamanda yolculuğa' çıkmaktadırlar. Bu işlem, Lütfiye Hanım’ın çok kolay hatırlayabildiği geçmişine dönerek ve oradaki özellikle olumlu, mutlu ve komik olayları hatırlayarak ve torununa anlatarak haz almasını, duygu durumunu korumasını sağlamaktadır." Bu durum stres ile başa çıkmanın hangi türüne örnek teşkil etmektedir?

Duygu odaklı başa çıkma

Fiziksel yönelimli başa çıkma

Bilişsel yönelimli başa çıkma

Sosyal yönlü başa çıkma

Çok yönlü başa çıkma

Açıklama:

Özellikle yaşlılık döneminde, bilişsel yeterliliklerinde ciddi kayıplar yaşayan yaşlılar için duygu odaklı başa çıkma yollarını geliştirmek ve özellikle yaşanan stresle başa çıkmak, depresyona girmekten korunmak için işlevsel olacaktır. Demans (bunama) problemi nedeniyle günlük yaşamla ilgili gelişmeleri ve bilgileri belleğinde tutamayan Lütfiye Hanım, hızla yaşamla bağını koparma sürecine girmiştir. Hastalığının özellikleri hakkında bilgi sahibi olan üniversite öğrencisi torunu, her gün fakülteden geldikten sonra bir saat, anneannesiyle fotoğraf albümlerini incelemekte, birlikte “zamanda yolculuğa” çıkmaktadırlar. Bu işlem, Lütfiye Hanım’ın çok kolay hatırlayabildiği geçmişine dönerek ve oradaki özellikle olumlu, mutlu ve komik olayları hatırlayarak ve torununa anlatarak haz almasını, duygu durumunu korumasını sağlamaktadır. Bu paylaşımın Lütfiye Hanım’ın bakım sorumluluğunu alan kızının “soluk almasını sağlama” gibi yan ürünün yanı sıra çeşitli anılar ve ayrıntıların gündeme gelmesiyle nesiller arasında bağlantı kurulmasını sağlayıcı bir işlevi de bulunmaktadır.

Doğru Cevap: A

Soru 89

Aşağıdaki seçeneklerden hangisi yaşlıların yaşadıkları stresle başa çıkmalarında mizahı kullanmaları ile ilgili doğru bir bilgiyi içermektedir?

Bilişsel yapılarındaki değişiklik yaşlının üretilen mizahı anlamasını mizahi konuşmasını etkiler.

Mizah yaşlılar için etkili bir başa çıkma yolu olmasına karşın yaşlıları güldürmek zordur.

Yaşlıların mizah anlayışı önceki gelişim dönemlerine göre önemli ölçüde değişime uğrar.

Yaşlının yapılan mizaha gülmemesi, ciddi bir ruhsal hastalığa işarettir.

Yaşlılar mizah karşısında gülümseyebilirler ancak kahkaha atmaları beklenmez.

Açıklama:

Mizah, yaşlılar için stres kaynaklarının olumsuz etkilerini gidermede bir strateji olarak kullanılabilir. Bu ünitede de açıklandığı gibi, uyarıcı sınırlılığı, yaşamın monotonlaşması, yaşlının kendi sosyal çevresinde uzaklaşması nedeniyle kurum bakımı, yaşlılar için tercih edilen ilk seçenek değildir. Ama kurum bakımında bile örneğin; sabah kahvaltısında yaşlılar arasında “yumurta tokuşturma turnuvası” düzenlenerek, kazanana o sırada radyoda çalan sıradaki şarkının gelmesi gibi şaşırtmalarla yaşlıların duygu durumlarında değişiklikler yapılabilir. Evde ya da kurum ortamında yaşamını sürdüren yaşlılar için müzik, dans, yaşanılan kentte komedi türünde film ya da tiyatro gösterilerine gitme etkinlikleri düzenlenebilir. Mizah ve kahkaha, yaşlıların yaşamlarında karşılaştıkları stresle başa çıkmalarını kolaylaştırmada kullanılabilecek yollardandır. Mizahın bireylerin gündelik hayattaki gerilimlerini azaltmalarına, sıkıntılı hâllerinden kurtulmalarına, hayal kırıklıklarını gidermelerine ve sosyal ilişkilerde yapıcı rol almalarına yardımcı olma gibi işlevleri vardır.

Doğru Cevap: A

Soru 90

Bazen mizah yaparken başkalarını incitici konularda konuşmalar yapılıp, fıkralar anlatılabilmektedir. Başkalarının hassas noktalarına değinebilmekte, onlarla dalga geçmeye neden olabilmektedir. Bu tür
mizah aşağıdakilerden hangisidir?

Saldırgan mizah

Katılımcı mizah

Kara mizah

Güleryüzlülük

Uyum ve mizah

Açıklama:

Mizah ve kahkaha hiçbir yan etkisi olmayan sihirli bir ilaç (!) olarak görülmekle birlikte bunların her zaman stresi azalttığı da söylenemez. Bazen mizah yaparken başkalarını incitici konularda konuşmalar yapılıp, fıkralar anlatılabilmektedir. Başkalarının hassas noktalarına değinebilmekte, onlarla dalga geçmeye neden olabilmektedir. Bu tür mizah, saldırgan mizah tarzı olarak isimlendirilmektedir. Bireyin mizahı, kendisine ya da diğerlerine zarar vermeyecek şekilde kişiler arası ilişkileri geliştirmeye yardımcı bir şekilde kullanılması katılımcı mizah olarak tanımlanmaktadır

Doğru Cevap: A

Ünite 5

Soru 1

Farklı yaşamları, meşguliyetleri, hedefleri olan bireylerin bir arada yaşayabilmesi için ihtiyaçları olan, aksi takdirde çatışma denilen durumların ortaya çıkmasına sebebiyet veren durum aşağıdakilerden hangisidir?

Uyum

Algı

Çevre

Sağlık

İletişim hataları

Açıklama:

Farklı yaşamları, meşguliyetleri, hedefleri olan bireylerin bir arada yaşayabilmesi için “uyum”a ihtiyaçları vardır. Aksi takdirde çatışma denilen durumlar ortaya çıkmaktadır. Yaşlılarla çalışırken ortaya çıkabilecek çatışma durumlarını, bu durumların nelerden kaynaklandığını, nasıl çözümlenebileceğini bilmek, yaşanan bir çatışmanın iki tarafın da gelişimine destek sağlayacak şekilde çözümlenmesine yardımcı olabilecektir.

Doğru Cevap: A

Soru 2

I. Birbiriyle bir şekilde bağı olan insanların aralarında bir şeyin uygun olmadığını, denk düşmediğini algılamalarına dayalı bir etkileşimdir. II. Bir arada olmanın gerekli olduğu durumlarda olmaması mümkün değildir. III. Her yaştan bireyin her türlü ortamda karşılaşabileceği bir durumdur. Açıklamaları verilen durum aşağıdakilerden hangisidir?

Uyum

İletişim

Algı

Çatışma

Şiddet

Açıklama:

Çatışma, birbiriyle bir şekilde bağı olan insanların aralarında bir şeyin uygun olmadığını, denk düşmediğini algılamalarına dayalı bir etkileşimdir (Folger, Poole ve Stutman, 2013). Bir arada olmanın gerekli olduğu durumlarda çatışmanın olmaması mümkün değildir ve çatışma durumu her yaştan bireyin her türlü ortamda karşılaşabileceği bir durumdur.

Doğru Cevap: D

Soru 3

I.Çatışma genellikle, olumsuz, stresli, sözel hatta fiziksel şiddete neden olan durumlar olarak düşünülür. II. Çatışma, olumsuz duygulara, iletişimin engellenmesine, birlikte iş yapmak için gerekli koordinasyonun azalmasına, diğerlerinin bakış açısını anlamanın ve empati kurmanın ortadan kalkmasına neden olur. III. Bazı durumlarda çatışmanın olumlu yansımaları da olabilmektedir. IV. Çatışma aynı zamanda kişinin önemli sorunlarını dile getirmesine olanak sağlar.
Çatışma kavramı ile ilgili verilenlerden hangisi ya da hangileri doğrudur?

I-II

I-II-III

II-III-IV-V

I-II-III-IV-V

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 4

Aşağıdakilerden hangisi bir çatışmayı ortaya çıkarabilecek durumlardan biri değildir?

İletişim hataları

Kaynakların yetersizliği

Uyum

Zorluklar

Algı farklılıkları

Açıklama:

Bir çatışmayı ortaya çıkarabilecek durumları şöyle sıralamak mümkündür

Kaynakların yetersizliği
Zorluklar
İletişim hataları
Algı farklılıkları
Biyoloji
Çevre
Sağlık

Doğru Cevap: C

Soru 5

Bazı bireyler mizaç özelliği olarak daha öfkeli, heyecanlı ya da çekingen olabilirler. Yani doğuştan getirdiğimiz bazı özelliklerimiz çatışma durumlarını ne sıklıkta yaşayacağımızı ya da bu durumlarda nasıl tepki vereceğimizi belirleyebilmektedir. Örneğin öfkeli bir mizaca sahip bir bireyin, öfkeli olmayan bir diğerine göre daha fazla çatışma yaşayacağı söylenebilir. Açıklamada verilen çatışmanın ortaya çıkmasına neden olabilecek durum aşağıdakilerden hangisidir?

Biyoloji

Algı farklılıkları

Çevre

Sağlık

İletişim hataları

Açıklama:

Biyoloji: Bazı bireyler mizaç özelliği olarak daha öfkeli, heyecanlı ya da çekingen olabilirler. Yani doğuştan getirdiğimiz bazı özelliklerimiz çatışma durumlarını ne sıklıkta yaşayacağımızı ya da bu durumlarda nasıl tepki vereceğimizi belirleyebilmektedir. Örneğin öfkeli bir mizaca sahip bir bireyin, öfkeli olmayan bir diğerine göre daha fazla çatışma yaşayacağı söylenebilir. En azından çatışma durumlarının olumsuz sonuçlanma ihtimalinin daha yüksek olacağı düşünülebilir.

Doğru Cevap: A

Soru 6

Çatışma ile ilgili çalışmalar, bireylerin çatışmalara verdikleri tepkiler bağlamında beş başlık altında toplandığını ifade etmektedirler. Aşağıdakilerden hangisi bunlardan biri değildir?

Bütünleştirme-iş birliği yapma

Uyma-itaat etme

Hükmetme-üstünlük kurma

Kaybet-kazan

Uzlaşma-karşılıklı ödün verme

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 7

Yapıcı çatışma çözme stratejilerinden olan bu stratejide, karşılıklı iş birliği arayışı, anlaşma olasılıklarının araştırılması, karşılıklı güven ortamı oluşturma, ortak fayda için çözüm arama, empati kurma vb. yer almaktadır. Açıklamada verilen strateji aşağıdakilerden hangisidir?

Uyma-itaat etme

Bütünleştirme-iş birliği yapma

Hükmetme-üstünlük kurma

Kaçınma

Uzlaşma-karşılıklı ödün verme

Açıklama:

Bütünleştirme-iş birliği yapma: Yapıcı çatışma çözme stratejilerinden olan iş birliğine ve bütünleşmeye yönelik stratejilerde, karşılıklı iş birliği arayışı, anlaşma olasılıklarının araştırılması, karşılıklı güven ortamı oluşturma, ortak fayda için çözüm arama, empati kurma vb. yer almaktadır

Doğru Cevap: B

Soru 8

I.Çatışma olumsuz duygulara, iletişimin engellenmesine ve birlikte iş yapmak için gerekli koordinasyonun azalmasına neden olur.
II.Çatışma, diğerlerinin bakış açısını anlamanın ve empati kurmanın ortadan kalkmasına neden olur.
III.Çatışmanın hiçbir olumlu tarafı bulunmaz.
IV.Çatışma, genellikle olumsuz, stresli, sözel hatta fiziksel şiddete neden olan durumlar olarak düşünülür.
Yukarıda çatışma ile ilgili verilen bilgilerden hangileri doğrudur?

I, III

II, IV

I, II, III

I, II, IV

II, III, IV

Açıklama:

Bazen çatışmanın olumlu yansımaları da olabilmektedir. Çatışma aynı zamanda kişinin önemli sorunlarını dile getirmesine olanak sağlar. Yeni ve yaratıcı fikirler üretebilir. Mevcut bir gerilimin yumuşamasına da yarayabilir. Uygun bir biçimde ele alınırsa çatışmalar ilişkileri daha da güçlendirebilir. Çatışma, yeni bir bakış açısı kazanmaya, kaynaşmaya, kendi görüşüne takılıp kalmamaya, kendini değiştirmeye, farklılıkları takdir etmeye imkân sağlayabilir. Özetle, çatışma genelde olumsuz bir durum gibi algılanmakla birlikte, çözümü için adımlar atıldığında iki tarafın da yeni şeyler öğrenmesini ve uzlaşmasını sağlayabilecek fırsatlar ortaya koyar. Dolayısıyla III.maddede verilen bilgi yanlış, diğer maddeler doğrudur.

Doğru Cevap: D

Soru 9

I.Yeterli kaynaklar
II.Algı farklılıkları
III.Biyoloji
IV.İletişim hataları
Yukarıdakilerden hangileri çatışmayı ortaya çıkaran durumlar arasında yer almaktadır?

I, II

III, IV

I, II, IV

I, III, IV

II, III, IV

Açıklama:

Bir çatışmayı ortaya çıkarabilecek durumlar aşağıdaki gibidir:

Kaynakların yetersizliği
Zorluklar
İletişim hataları
Algı farklılıkları
Biyoloji
Çevre
Sağlık

Dolayısıyla I.madde dışındaki diğer maddeler söz konusu durumlar arasında yer almaktadır.

Doğru Cevap: E

Soru 10

Bir alışveriş merkezinde yeterli park alanı bulunmadığında, yiyecek miktarının kısıtlı olduğu ortamlarda ortaya çıkan çatışmalar
hangi nedenle ortaya çıkan çatışmalardır?

Zorluklar

Kaynakların yetersizliği

İletişim hataları

Algı farklılıkları

Çevre

Açıklama:

• Kaynakların yetersizliği: Arzu edilen şeyin yeterli miktarda olmayışı çatışmalara neden olabilmektedir. Bir alışveriş merkezinde yeterli park alanı bulunmadığında, yiyecek miktarının kısıtlı olduğu ortamlarda ortaya çıkan çatışmalar buna örnek olarak verilebilir.

Doğru Cevap: B

Soru 11

Aşağıdaki seçeneklerden hangisi çatışmayı ortaya çıkarabilecek durumlardan birisidir?

Biyoloji

Bütünleştirme-iş birliği yapma

Uyma-itaat etme

Hükmetme-üstünlük kurma

Kaçınma

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 12

Karşılıklı iş birliği arayışı, anlaşma olasılıklarının araştırılması, karşılıklı güven ortamı oluşturma, ortak fayda için çözüm arama,
empati kurma hangi çatışma yönetimi stratejisi içinde yer alır?

Uyma-itaat etme

Hükmetme-üstünlük kurma

Kaçınma

Bütünleştirme-iş birliği yapma

Uzlaşma-karşılıklı ödün verme

Açıklama:

Bütünleştirme-iş birliği yapma: Yapıcı çatışma çözme stratejilerinden olan iş birliğine ve bütünleşmeye yönelik stratejilerde, kar-
şılıklı iş birliği arayışı, anlaşma olasılıklarının araştırılması, karşılıklı güven ortamı oluşturma, ortak fayda için çözüm arama,
empati kurma vb. yer almaktadır.

Doğru Cevap: D

Soru 13

Hangi çatışma çözme stratejisinde, karşı taraf üzerinde baskı oluşturma, kendi isteğini yerine getirme söz konusudur)

Kaçınma

Uzlaşma-karşılıklı ödün verme

Hükmetme-üstünlük kurma

Uyma-itaat etme

Bütünleştirme-iş birliği yapma

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 14

Çatışmaların çözümünde, iş birliği odaklı, her iki tarafından memnun olacağı bir sonucu ortaya çıkarmaya yönelik hangi yaklaşım önerilmektedir?

Kazan-kaybet

Kazan-kazan

Kaybet-kazan

Kaybet-kaybet

Müzakere

Açıklama:

Çatışmaların çözümünde, iş birliği odaklı, her iki tarafından memnun olacağı bir sonucu ortaya çıkarmaya yönelik kazan-kazan yaklaşımı önerilmektedir. Bu yaklaşımda ilişkinin devam ettirilmesi mümkün olur.

Doğru Cevap: B

Soru 15

Gereksiz tavizlerin verildiği, iki tarafında çıkarlarına hizmet etmeyen çatışma çözüm yaklaşımı hangisidir?

Kaybet-kaybet

Ara buluculuk

Kaçınma

Uzlaşma-karşılıklı ödün verme

Kaybet-kazan

Açıklama:

Kaybet-kaybet yaklaşımı gereksiz tavizlerin verildiği, iki tarafın da çıkarlarına hizmet etmeyen bir yaklaşımdır.

Doğru Cevap: A

Soru 16

Aşağıdaki seçeneklerden hangisi problem çözme aşamalarından birisidir?

Karar verme

Ara buluculuk

Müzakere

Hükmetme-üstünlük kurma

Kaçınma

Açıklama:

Problemin çözümünde problemi tanıma, çözümler üretme, karar verme ve çözümü uygulamadan oluşan dört aşama önerilmektedir.

Doğru Cevap: A

Soru 17

Aşağıdaki seçeneklerden hangisi genellikle yaşlıların özelliklerinden biridir?

Değişiklikten kaygılanmazlar

Alışkanlıklarını sürdürmezler

Zor unuturlar

Kolay öğrenirler

Yeni durumlara uymakta zorluk yaşarlar

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 18

Aşağıdaki seçeneklerden hangisi yaşlılara öğrenme yetilerindeki yavaşlamayı engellemek için önerilmektedir?

İlaç kullanmak

Bulmaca çözmek

Uyumak

Sosyal yaşamdan uzaklaşmak

Yalnız kalmak

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 19

Yaşlılık etkileri en fazla nerede bozulmalara neden olmaktadır?

Öğrenme

Duyma

Konuşma

Uzun süreli bellek

Davranış problemi

Açıklama:

Yaşlılık etkileri en fazla uzun süreli bellekte bozulmalara neden olmaktadır. Yaş arttıkça uzun süreli bellekten bilginin geri getirilmesi-hatırlanması güçleşmektedir. Araştırmacılar bu durumu bilgi depolanırken gerekli bellek stratejilerinin kullanılmamasına bağlamaktadırlar.

Doğru Cevap: D

Soru 20

Sosyal problem çözme, baş etme stratejilerinin, kendini kontrol yöntemlerinin öğrenilmesi sürecidir. Problemin çözümünde dört aşama önerilmektedir. Aşağıdakilerden hangisi bu aşamalardan biri değildir?

Problemi tanımlama

Alternatif çözümler üretme

Uzlaşma-karşılıklı ödün verme

Karar verme

Çözümü uygulama ve sınama

Açıklama:

Sosyal problem çözme, baş etme stratejilerinin, kendini kontrol yöntemlerinin öğrenilmesi sürecidir. Problemin çözümünde problemi tanıma, çözümler üretme, karar verme ve çözümü uygulamadan oluşan dört aşama önermektedir

Doğru Cevap: C

Soru 21

I.Sözel anlam, II.Mekânsal oryantasyon, III.Tümevarımsal yargılama, IV.Hesaplama ve kelime akıcılığı. Yaşlanmayla birlikte yukarıda verilen hangi zihinsel alanda yada alanlarda azalma görülür?

I.II

I.II.IV

I.III.IV

I.II.III.IV

Açıklama:

Yaşlanmayla birlikte beş zihinsel alanda; sözel anlam, mekânsal oryantasyon, tümevarımsal yargılama, hesaplama ve kelime akıcılığı alanlarında azalma görülür.

Doğru Cevap: E

Soru 22

I. Zihinsel alıştırmalar yapma II. Duyusal uyarılma III. Kaba/ince motor beceriler için fiziksel egzersiz
Verilenlerden hangisi yada hangileri yaşlılarda problem çözme becerilerini geliştirme için uygulanması gerekenlerdendir?

II.

I.II

II.III

I.II.III

Açıklama:

Yaşlılara, öğrenme yetilerindeki yavaşlamayı engellemek için zihinsel alıştırmalar yapmaları önerilmektedir.Duyusal uyarılma da yaşlılıkta öğrenme yetisinin yavaşlamasını önlemek için işe yarayan yöntemlerden biridir. Bilişsel işlevler için önerilen bir başka yöntem de kaba/ince motor beceriler için fiziksel egzersizdir.

Doğru Cevap: E

Soru 23

"Bir alışveriş merkezinin otoparkında tek arabalık yere ikisi de araçlarını park etmek istedikleri için Hasan ve Ali Bey arasında çatışma çıkmıştır."
Yukarıda verilen olayda çatışmayı ortaya çıkaran durum aşağıdakilerden hangisidir?

Kaynakların yetersizliği

Zorluklar

Algı farklılıkları

Biyoloji

Çevre

Açıklama:

Arzu edilen şeyin yeterli miktarda olmayışı çatışmalara neden olabilmektedir. Bir alışveriş merkezinde yeterli park alanı bulunmadığında, yiyecek miktarının kısıtlı olduğu ortamlarda ortaya çıkan çatışmalar buna örnek olarak verilebilir. Dolayısıyla doğru yanıt "A" seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 24

I.Yaşlı bireylerin en sık karşılaşabilecekleri çatışma durumu, kuşak çatışmasıdır.
II.Çatışmalar sadece yaşlılarla gençler arasında yaşanmaktadır.
III.Yaşla birlikte duyu organlarındaki kayıplar da çatışma yaratabilmektedir.
IV.Çatışmalar, bireyin yaşından değil, mizacından da kaynaklanabilmektedir.
Yukarıda verilen bilgilerden hangileri doğrudur?

I, III

II, IV

I, II, IV

I, III, IV

II, III, IV

Açıklama:

Çatışmalar sadece yaşlılarla gençler arasında gerçekleşmez. Her yaşta birey, herhangi başka bir bireyle çatışma yaşayabilir. Örneğin, kurumda kalan yaşlılar, ortak yaşam alanlarını ve eşyalarını kullanmaktadırlar. Tüm yaş gruplarında olduğu gibi yaşlılar da bu ortak alan ya da eşyaları paylaşmakta sorunlar yaşayabilmektedirler. Bu kurumlarda bazen bakım verenlerin ilgisini paylaşmak bile çatışmaya neden olabilmektedir. Dolayısıyla II. maddede verilen bilgi yanlış, diğer maddeler doğrudur.

Doğru Cevap: D

Soru 25

Sorunu ve çatışmayı görmezden gelme, yok sayma, tartışmayı en aza indirme, geri çekilme, teslim olma gibi stratejileri içeren çatışma yönetimi stratejisi aşağıdakilerden hangisidir?

Bütünleştirme- iş birliği yapma

Uyma- itaat etme

Kaçınma

Hükmetme- üstünlük kurma

Uzlaşma- karşılıklı ödün verme

Açıklama:

Çatışma yönetimi stratejileri şöyle açıklanabilir:
• Bütünleştirme-iş birliği yapma: Yapıcı çatışma çözme stratejilerinden olan iş birliğine ve bütünleşmeye yönelik stratejilerde, karşılıklı iş birliği arayışı, anlaşma olasılıklarının araştırılması, karşılıklı güven ortamı oluşturma, ortak fayda için çözüm arama, empati kurma vb. yer almaktadır.
• Uyma-itaat etme: Taraflardan birinin kendi istek ve çıkarlarını geri plana atarak karşısındakinin isteklerinin yerine getirilmesidir. Karşı tarafla ilişkinin sürdürülmesi önemli ise kullanılabilecek stratejilerden biridir. Ödün verme stratejisi, karşı tarafla ilişkinin korunması ve sürdürülmesine verilen önemin, ilgilerin ve ihtiyaçların doyurulmasına verilen önemden daha yüksek olduğu durumlarda etkili olabilir.
• Hükmetme-üstünlük kurma: Bu çatışma çözme stratejisinde, karşı taraf üzerinde baskı oluşturma, kendi isteğini yerine getirme söz konusudur. Burada sözel ve fiziksel saldırı, tehdit, ısrarcı olma gibi stratejiler uygulanır.
• Kaçınma: Sorunu ve çatışmayı görmezden gelme, yok sayma, tartışmayı en aza indirme, geri çekilme, teslim olma gibi stratejileri içerir. Özellikle sorun, çözüm aramaya değmeyecek nitelikte ise ya da karşıdaki kişi sizin için önemli değilse bu yaklaşım kullanılabilir.
• Uzlaşma-karşılıklı ödün verme: Her iki tarafında da karşılıklı olarak ödün vermelerini içeren bir stratejidir.
Dolayısıyla doğru yanıt "C" seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 26

Taraflardan biri, kendi istek ve çıkarlarını geri plana atarak karşısındakinin isteklerini yerine getirir.
Karşı tarafla ilişkinin sürdürülmesi önemli olduğu için bu strateji kullanılabilir.
Karşı tarafı tatmin edecek bir çözümde anlaşılır.

Yukarıda özellikleri verilen çatışma yönetimi stratejisi aşağıdakilerden hangisidir?

Bütünleştirme- iş birliği yapma

Uyma- itaat etme

Hükmetme- üstünlük kurma

Kaçınma

Uzlaşma- karşılıklı ödün verme

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 27

Karşı tarafın memnuniyetine odaklanan ve dolayısıyla da çokça taviz verilen yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

Kazan- kazan

Kazan- kaybet

Kaybet- kazan

Kaybet- kaybet

Ara buluculuk

Açıklama:

Çatışmaların çözümünde, iş birliği odaklı, her iki tarafından memnun olacağı bir sonucu ortaya çıkarmaya yönelik kazan-kazan yaklaşımı önerilmektedir. Bu yaklaşımda ilişkinin devam ettirilmesi mümkün olur. Kazan-kaybet yaklaşımı, hükmetmenin güç kullanımının olduğu bir çözüm yaklaşımıdır. Bu durum sadece güç uygulayan tarafı memnun edeceği için olumlu bir yaklaşım olarak kabul edilmez. Kaybet-kazan yaklaşımında, karşı tarafın memnuniyetine odaklanılır, çokça taviz verilir. Kaybet-kaybet yaklaşımı ise gereksiz tavizlerin verildiği, iki tarafın da çıkarlarına hizmet etmeyen bir yaklaşımdır. Bu yaklaşımda çözülen bir durumun olmadığını söylemek yanlış olmayacaktır. Ara buluculuk ise bireyler arasında yaşanan çatışmaların çözülmesi için üçüncü kişilere başvurmaktır. Ara bulucular, tarafsızlıklarını koruyarak, iletişim ve çatışma çözme becerilerini kullanır ve söz konusu çatışmanın giderilmesine yardımcı olurlar.
Dolayısıyla doğru yanıt "C" seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 28

I.Alternatif çözümler üretme II.Karar verme III.Çözümü uygulama ve sınama IV.Problemi tanımlama Gündelik yaşamda ortaya çıkan problemleri etkili bir biçimde çözmek için yukarıda verilen aşamalar hangi sırayla uygulanmalıdır?

I- III- IV- II

II- I- III- IV

III- I- II- IV

IV- I- II- III

IV- II- I- III

Açıklama:

Problemin çözümünde, sırasıyla takip edilmek üzere problemi tanımlama, çözümler üretme, karar verme ve çözümü uygulamadan oluşan dört aşama önerilmektedir.

Doğru Cevap: D

Soru 29

I.Yaşlılık, bilgeliği de beraberinde getirmektedir.
II.Yaşlılık, uzun süreli bellekte bozulmalara neden olmaktadır.
III.Yaşlıların birikimli zekası, yaş arttıkça azalmaktadır.
IV.Yaşlılar, tanıma, isimlendirme, yargılama gibi bilişsel işlevlerde daha fazla zamana ihtiyaç duymaktadırlar.
Yukarıda yaşlılıkta bilişsel özellikler ile ilgili verilen bilgilerden hangileri doğrudur?

I, II

III, IV

I, II, III

I, II, IV

II, III, IV

Açıklama:

Psikologlar zekâyı akıcı ve birikimli zekâ olmak üzere ikiye ayırmaktadırlar. Akıcı zekâ kültürden bağımsız, organizmanın fizyolojik yapısına dayanan zekâ türüdür. Yeni problemleri ve durumları doğru biçimde ele almayı ifade etmektedir. Örneğin bir matematik probleminin çözümü akıcı zekâ ile ilgilidir. Birikimli zekâ ise toplumsal deneyimler sırasında kazanılır. İleri yaşlarda artış gösterir, en azından azalmaz. Dolayısıyla III. maddede verilen bilgi yanlış, diğerleri doğrudur.

Doğru Cevap: D

Soru 30

I.Yaşlıların bulmaca çözmesi sağlanmalıdır.
II.Yaşlıların sosyal yaşamdan uzaklaşmaları sağlanmalıdır.
III.Yaşlıların düzenli beden egzersizi yapmaları sağlanmalıdır.
Yaşlıların problem çözme becerilerini geliştirmek için yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri yapılabilir?

Yalnız II

Yalnız III

I, II

I, III

II, III

Açıklama:

Duyusal uyarılma da yaşlılıkta öğrenme yetisinin yavaşlamasını önlemek için işe yarayan yöntemlerden biridir. Yaşlılar emekli olup sosyal yaşamlardan uzaklaştıklarında bilişsel yeteneklerinde düşüş görülebilmektedir. Toplumsal ve entelektüel etkinliklere tam katılan kişilerin bilişsel başarıları artmaktadır. Sosyal etkileşim arttıkça sorunları içselleştirme, başa çıkma için harcanan tutum artmakta, çaresizlik ise azalmaktadır. Dolayısıyla II. maddede verilen bilgi yanlış, diğerleri doğrudur.

Doğru Cevap: D

Soru 31

Birbiriyle bir şekilde bağı olan insanların aralarında bir şeyin uygun olmadığını, denk düşmediğini algılamalarına dayalı olan etkileşim aşağıdakilerden hangisi ile ifade edilir?

Çatışma

Uzlaşma

Kaçınma

Uyma-itaat etme

Hükmetme-üstünlük kurma

Açıklama:

Çatışma, birbiriyle bir şekilde bağı olan insanların aralarında bir şeyin uygun olmadığını, denk düşmediğini algılamalarına dayalı bir etkileşimdir. Bir arada olmanın gerekli olduğu durumlarda çatışmanın olmaması mümkün değildir ve çatışma durumu her
yaştan bireyin her türlü ortamda karşılaşabileceği bir durumdur.

Doğru Cevap: A

Soru 32

Kuşak çatışmasının ortaya çıkması çatışmaya neden olan hangi durumuna örnek teşkil etmektedir?

Kaynakların yetersizliği

Algı farklılıkları

Çevre

Sağlık

İletişim hataları

Açıklama:

Algı farklılıkları: Farklı din, yaş, sınıfa vb. ait olmak da çatışmalara neden olabilmektedir. Örneğin farklı yaşlardaki bireyler, toplumun geçirdiği değişim nedeniyle farklı bakış açılarına, değer yargılarına ve yaşam tarzlarına sahip olurlar. Bu durum birbirlerini anlamakta, iletişim kurmakta sorunlar yaşamalarına ve “kuşak çatışması” denilen durumun ortaya çıkmasına neden
olabilir.

Doğru Cevap: B

Soru 33

Aşağıdakilerden hangisi çatışma yönetim stratejilerinden biri değildir?

Bütünleştirme-iş birliği yapma

Uyma-itaat etme

Hükmetme-üstünlük kurma

Uzlaşma-karşılıklı ödün verme

Yöneltme-kazanma

Açıklama:

Çatışma ile ilgili çalışmalar, bireylerin çatışmalara verdikleri tepkilerin bütünleştirme, uyma, hükmetme, kaçınma ve uzlaşma
olmak üzere beş başlık altında toplandığını ifade etmektedirler. Bu çatışma yönetimi stratejileri Bütünleştirme-iş birliği yapma, uyma-itaat etme, hükmetme-üstünlük kurma, uzlaşma-karşılıklı ödün verme ve kaçınmadır.

Doğru Cevap: E

Soru 34

Bireyler arasında yaşanan çatışmaların çözülmesi için üçüncü kişilere başvurmak aşağıdakilerden hangisi ile ifade edilir?

Kaçınma

Müzakere

Ara buluculuk

Uzlaşma

Uyma

Açıklama:

Ara buluculuk bireyler arasında yaşanan çatışmaların çözülmesi için üçüncü kişilere başvurmaktır. Ara bulucular, tarafsızlıklarını koruyarak, iletişim ve çatışma çözme becerilerini kullanır ve söz konusu çatışmanın giderilmesine yardımcı olurlar.

Doğru Cevap: C

Soru 35

Aşağıdakilerden hangisi problem çözme aşamalarından biri değildir?

Problemi tanımlama

Alternatif çözümler üretme

Karar verme

Örnekleme

Çözümü uygulama ve sınama

Açıklama:

Sosyal problem çözme, baş etme stratejilerinin, kendini kontrol yöntemlerinin öğrenilmesi sürecidir. Problemin çözümü problemi tanıma, çözümler üretme, karar verme ve çözümü uygulama aşamalarından oluşmaktadır.

Doğru Cevap: D

Soru 36

Kültürden bağımsız, organizmanın fizyolojik yapısına dayanan zekâ türü aşağıdakilerden hangisidir?

Yüksek zeka

Kristal zeka

Sosyal zeka

Birikimli zeka

Akıcı zeka

Açıklama:

Psikologlar zekâyı akıcı ve birikimli (kristal) zekâ olmak üzere ikiye ayırmaktadırlar. Akıcı zekâ kültürden bağımsız, organizmanın fizyolojik yapısına dayanan zekâ türüdür. Yeni problemleri ve durumları doğru biçimde ele almayı ifade etmektedir. Örneğin bir matematik probleminin çözümü akıcı zekâ ile ilgilidir. Birikimli zekâ ise toplumsal deneyimler sırasında kazanılır. İleri yaşlarda artış gösterir, en azından azalmaz.

Doğru Cevap: E

Soru 37

Aşağıdakilerden hangisi yaşlanma ile birlikte azalan bilişsel yeteneklerden biri değildir?

Hesaplama

Bilgiyi hızla işleyip yanıt vermeyi gerektiren performansa dayalı işlemler

Pratik zeka

Sorun çözme yeteneği

Sözel anlam, mekânsal oryantasyon, tümevarımsal yargılama

Açıklama:

Yaşlanmayla birlikte beş zihinsel alanda; sözel anlam, mekânsal oryantasyon, tümevarımsal yargılama, hesaplama ve kelime akıcılığı alanlarında azalma görülür. Yaşlılar bilgiyi işlemek için daha uzun süreye ihtiyaç duyarlar. Tanıma, isimlendirme, dikkatini yöneltme, soyut düşünme, yargılama, sentez yapma ve planlama gibi bilişsel işlevlerde daha fazla zamana gereksinimleri vardır. Yaşlıların duyuları kaydetme gücü ve duyarlılığı azalır, bu nedenle diğerlerinden daha yavaş konuşmalarını isterler. Bilgi ve deneyim birikimi gerektiren sözel işlemlerde azalma olmazken bilgiyi hızla işleyip yanıt vermeyi gerektiren performansa dayalı işlemlerde azalma görülür. Bunun yanında yaşla birlikte pratik zekâda artış görülür. Güncel bir problemi
gençlerden daha hızlı çözebilirler. Yaşlılar deneyimlerindeki birikimden dolayı daha hızlı karar verebilirler, gençler gibi bilgi toplamaya ihtiyaç duymazlar.

Doğru Cevap: C

Soru 38

Yaşlılar aşağıdaki bilişsel işlevlerin hangilerinde daha fazla zamana ihtiyaç duyarlar?
I. İsimlendirme
II. Dikkatini yöneltme
III. Soyut düşünme
IV. Empati
V. Planlama

I ve II

II ve III

III, IV ve V

I, II, IV ve V

I, II, III ve V

Açıklama:

Yaşlılar, tanıma, isimlendirme, dikkatini yöneltme, soyut düşünme, yargılama, sentez yapma ve planlama gibi bilişsel işlevlerde daha fazla zamana ihtiyaç duyarlar.

Doğru Cevap: E

Soru 39

Aşağıdakilerden hangileri yaşlılara öğrenme yetilerindeki yavaşlamayı önlemek için önerilen aktiviteler arasındadır?
I. Zihinsel alıştırmalar
II. Duyusal uyarılma
III. Fiziksel egzersiz
IV. Sosyal değişiklikler

Yalnız I

I ve II

I, II ve III

II ve IV

I, III ve IV

Açıklama:

Yaşlılara, öğrenme yetilerindeki yavaşlamayı engellemek için zihinsel alıştırmalar yapmaları önerilmektedir. Duyusal uyarılma da yaşlılıkta öğrenme yetisinin yavaşlamasını önlemek için işe yarayan yöntemlerden biridir. Bilişsel işlevler için önerilen bir başka yöntem de kaba/ince motor beceriler için fiziksel egzersizdir. Düzenli beden egzersizleri yapma bilişsel başarıyı artırmaktadır.

Doğru Cevap: C

Soru 40

Yaşlılık dönemi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Yaşlılık döneminde, tecrübeler sonucu oluşan bilgide artış olur.

Yaşlılık bilgeliği de beraberinde getirmektedir.

Yaşlılık etkileri en fazla uzun süreli bellekte bozulmalara neden olmaktadır.

Yaşlılara yeni bellek stratejilerinin öğretilmesi belleği güçlendirmektedir.

Yaşlılıkta bilgi ve deneyim birikimi gerektiren sözel işlemlerde azalma görülür.

Açıklama:

Yaşlanmayla birlikte bilgi ve deneyim birikimi gerektiren sözel işlemlerde azalma olmazken bilgiyi hızla işleyip yanıt vermeyi gerektiren performansa dayalı işlemlerde azalma görülür.

Doğru Cevap: E

Soru 41

Birbiriyle bir şekilde bağı olan insanların aralarında bir şeyin uygun olmadığını, denk düşmediğini algılamalarına dayalı bir etkileşim aşağıdakilerden hangisidir?

Uyumsuzluk

Çözümsüzlük

Çatışma

Dışlama

Çarpıtma

Açıklama:

Çatışma, birbiriyle bir şekilde bağı olan insanların aralarında bir şeyin uygun olmadığını, denk düşmediğini algılamalarına dayalı bir etkileşimdir.

Doğru Cevap: C

Soru 42

Aşağıdakilerden hangisi çatışmayı ortaya çıkaran durumlardan biri olamaz?

Kaynakların yetersizliği

Algı farklılıkları

Sağlık

Eğitim

Biyoloji

Açıklama:

Bir çatışmayı ortaya çıkarabilecek durumları şöyle sıralamak mümkündür; kaynakların yetersizliği, zorluklar, iletişim hataları, algı farklılıkları, biyoloji, çevre, sağlık.

Doğru Cevap: D

Soru 43

Bir alışveriş merkezinde yeterli park alanı bulunmadığında ortaya çıkan durum ne tür bir çatışmadır?

Algı farklılıkları

Kaynakların yetersizliği

Çevre

Kıtlık

Zorluklar

Açıklama:

Kaynakların yetersizliği: Arzu edilen şeyin yeterli miktarda olmayışı çatışmalara neden olabilmektedir.

Doğru Cevap: B

Soru 44

Aşağıdakilerden hangisi çatışma çözmeye yönelik davranışlardan biri olamaz?

Kaçınma

Kendi içine çekilme

Baskı uygulama

Eğitim alma

Şikayet etme

Açıklama:

Çatışma durumları birçok faktörden kaynaklanır ve her birey çatışma durumunda aynı tepkiyi vermez. Bazı bireyler çatışma durumlarında herhangi bir şey yapmayarak, görmezden gelerek kaçınma davranışı gösterirken; bazıları kendi içlerine çekilebilirler. Bazı bireyler karşılarındakilere zorbalık ederek baskı uygulamaya çalışır, bazılarıysa fiziksel şiddetin de işin içine girdiği tek taraflı güç uygulamayı tercih eder. Bazı insanlar çatışma durumlarında diğerlerinin isteklerini kabul eder, onların kazanmalarına izin verir yani teslim olmayı seçerler. Bazıları, üçüncü kişi ya da kurumlardan yardım almaya çalışır; yetkili kişiye şikâyet eder, arabulucuya ya da hakeme gider, dava açarlar. Bazı bireyler ise çatışmaları müzakere ederek sonuçlandırmaya çalışırlar.

Doğru Cevap: D

Soru 45

Her iki tarafında karşılıklı olarak çözüme adım attıkları çatışma yönetimi stratejisi aşağıdakilerden hangisidir?

Bütünleştirme- iş birliği yapma

Uyma itaat etme

Hükmetme- üstünlük kurma

Kaçınma

Uzlaşma- karşılıklı ödün verme

Açıklama:

Her iki tarafında da karşılıklı olarak ödün vermelerini içeren bir stratejidir.

Doğru Cevap: E

Soru 46

Sorunu ve çatışmayı görmezden gelme, yok sayma, tartışmayı en aza indirme, geri çekilme, teslim olma gibi stratejileri içeren çatışma yönetimi stratejisi aşağıdakilerden hangisidir?

Kaçınma

Uzlaşma-karşılıklı ödün verme

Hükmetme-üstünlük kurma

Uyma-itaat etme

Bütünleştirme-iş birliği yapma

Açıklama:

Kaçınma: Sorunu ve çatışmayı görmezden gelme, yok sayma, tartışmayı en aza indirme, geri çekilme, teslim olma gibi stratejileri içerir.

Doğru Cevap: A

Soru 47

Taraflardan birinin kendi istek ve çıkarlarını geri plana atarak karşısındakinin isteklerinin yerine getirilmesi hangi çatışma yönetimi stratejisidir?

Hükmetme-üstünlük kurma

Uyma-itaat etme

Bütünleştirme-iş birliği yapma

Kaçınma

Uzlaşma-karşılıklı ödün verme

Açıklama:

Uyma-itaat etme: Taraflardan birinin kendi istek ve çıkarlarını geri plana atarak karşısındakinin isteklerinin yerine getirilmesidir.

Doğru Cevap: B

Soru 48

Karşı taraf üzerinde baskı oluşturma, kendi isteğini yerine getirme söz konusu ise kullanılan çatışma yönetimi stratejisi aşağıdakilerden hangisidir?

Hükmetme-üstünlük kurma

Kaçınma

Uzlaşma-karşılıklı ödün verme

Bütünleştirme-iş birliği yapma

Uyma-itaat etme

Açıklama:

Hükmetme-üstünlük kurma: Bu çatışma çözme stratejisinde, karşı taraf üzerinde baskı oluşturma, kendi isteğini yerine getirme söz konusudur.

Doğru Cevap: A

Soru 49

Anlaşma olasılıklarının araştırılması, karşılıklı güven ortamı oluşturma, ortak fayda için çözüm arama, empati kurma gibi yöntemler hangi çatışma yönetimi stratejisidir?

Kaçınma

Uyma-itaat etme

Bütünleştirme-iş birliği yapma

Hükmetme-üstünlük kurma

Uzlaşma-karşılıklı ödün verme

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 50

Aşağıdakilerden hangisi sosyal problem çözme sürecinde yer alan aşamalardan biri değildir?

Problemi tanıma

Çözümler üretme

Karar verme

Çözümü uygulama

Sonucu değerlendirme

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 51

Aile
Ekonomik hedef
Sağlık

Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri gen yetişkinlerin dile getirdikleri hedefler arasında yer almaktadır?

Yalnız II

I-II

I-III

II-III

I-II-III

Açıklama:

Uçanok (2001), genç yetişkinlerin çoğunlukla iş, aile ve ekonomik hedeflerini; orta yaşlı ve yaşlı bireylerin ise sağlık, sosyal faaliyetler ve kişisel ilgilerine yönelik hedeflerini dile getirdiklerini belirtmektedir. Başka bir ifadeyle farklı gelişim dönemlerindeki bireylerin yaşamları gibi yaşam amaçları, yaşamlarında önem verdikleri kişi, durum ve değerler de değişir.

Doğru Cevap: B

Soru 52

Aşağıdakilerden hangisi çatışmanın neden olduğu olumsuz durumlar arasında yer almaz?

Olumsuz duygulara yol açması

İletişimin engellenmesi

Diğerlerinin bakış açısını anlamanın ortadan kalması

Psikolojik sorunlara yol açması

Birlikte iş yapmak için gerekli koordinasyonun azalmasına

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 53

Önemli sorunların dile getirilmesine olanak sağlaması
Yeni ve yaratıcı fikirler üretilmesine hizmet edebilmesi
Mevcut bir gerilimin yumuşamasını sağlayabilmesi
Kendi görüşüne takılıp kalmaya

Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri çatışmanın olumlu yanları arasında yer almaktadır?

I-II-III

I-II-IV

I-III-IV

II-III-IV

I-IV

Açıklama:

Çatışmanın olumlu yansımaları olabilmektedir. Çatışma zamanda kişinin önemli sorunlarını dile getirmesine olanak sağlar. Yeni ve yaratıcı fikirler üretebilir. Mevcut bir gerilimin yumuşamasına da yarayabilir. Uygun bir biçimde ele alınırsa çatışmalar ilişkileri daha da güçlendirebilir. Çatışma, yeni bir bakış açısı kazanmaya, kaynaşmaya, kendi görüşüne takılıp kalmamaya, kendini değiştirmeye, farklılıkları takdir etmeye imkân sağlayabilmektedir.

Doğru Cevap: A

Soru 54

"Farklı din, yaş, sınıfa vb. ait olmak da çatışmalara neden olabilmektedir. Örneğin farklı yaşlardaki bireyler, toplumun geçirdiği değişim nedeniyle farklı bakış açılarına, değer yargılarına ve yaşam tarzlarına sahip olurlar. Bu durum birbirlerini anlamakta, iletişim kurmakta sorunlar yaşamalarına ve “kuşak çatışması” denilen durumun ortaya çıkmasına neden olabilir."
Yukarıda yer alan ifade çatışma ortaya çıkarabilecek durumlardan hangisini ifade etmektedir?

Zorluklar

Algı farklılıkları

İletişim hataları

Sağlık

Kaynakların yetersizliği

Açıklama:

Algı farklılıkları; farklı din, yaş, sınıfa vb. ait olmak da çatışmalara neden olabilmektedir. Örneğin farklı yaşlardaki bireyler, toplumun geçirdiği değişim nedeniyle farklı bakış açılarına, değer yargılarına ve yaşam tarzlarına sahip olurlar. Bu durum birbirlerini anlamakta, iletişim kurmakta sorunlar yaşamalarına ve “kuşak çatışması” denilen durumun ortaya çıkmasına neden olabilir.

Doğru Cevap: B

Soru 55

Karşı taraf üzerinde baskı oluşturma, kendi isteğini yerine getirme söz konusu olduğu çatışma yönetimi stratejisi aşağıdakilerden hangisidir?

Bütünleştirme-iş birliği yapma

Uyma-itaat etme

Kaçınma

Hükmetme-üstünlük kurma

Uzlaşma-karşılıklı ödün verme

Açıklama:

Hükmetme-üstünlük kurma: Bu çatışma çözme stratejisinde, karşı taraf üzerinde baskı oluşturma, kendi isteğini yerine getirme söz konusudur. Burada sözel ve fiziksel saldırı, tehdit, ısrarcı olma gibi stratejiler uygulanır. Verilen örnekte Hasan Bey, kendi isteklerini yerine getirmek için çoğunlukla bu yöntemi kullanmaktadır.

Doğru Cevap: D

Soru 56

Çatışma çözme becerilerinin kazandırılmasını amaçlayan çalışmalarda aşağıdakilerden hangisine yer verilmemektedir?

Kendi duygularını tanıma

Karşısındaki kişinin duygularını anlayabilme

Kendi çıkarları doğrultusunda karar verme

Empati kurabilme

Sosyal ipuçlarını doğru anlama

Açıklama:

Çatışma çözme becerilerinin kazandırılmasını amaçlayan çalışmalarda, kendi duygularını tanıma, karşısındaki kişinin duygularını anlayabilme, empati kurabilme, öfke kontrolü, sosyal ipuçlarını doğru anlama ve yorumlama gibi temel sosyal ve duygusal becerilere yer verilir.

Doğru Cevap: C

Soru 57

Kazan-kazan
Kazan-Kaybet
Kaybet-Kazan

Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri çatışma yönetiminde önerilen yaklaşımlar arasında yer almaktadır?

Yalnız I

Yalnız II

I-II

I-III

II-III

Açıklama:

Çatışmaların çözümünde, iş birliği odaklı, her iki tarafın da memnun olacağı bir sonucu ortaya çıkarmaya yönelik kazan-kazan yaklaşımı önerilmektedir. Bu yaklaşımda ilişkinin devam ettirilmesi mümkün olur. Kazan-kaybet yaklaşımı, hükmetmenin güç kullanımının olduğu bir çözüm yaklaşımıdır. Bu durum sadece güç uygulayan tarafı memnun edeceği için olumlu bir yaklaşım olarak kabul edilmez. Kaybet-kazan yaklaşımında, karşı tarafın memnuniyetine odaklanılır, çokça taviz verilir. Hasan Bey’in ailesinde olduğu gibi sadece bir tarafın memnuniyetine, çıkarlarına odaklanıldığı için taviz veren tarafın uzun vadede rahatsız olmasına yol açar. Kaybet-kaybet yaklaşımı ise gereksiz tavizlerin verildiği, iki tarafın da çıkarlarına hizmet etmeyen bir yaklaşımdır.

Doğru Cevap: A

Soru 58

Karar verme
Çözümü uygulama
Problemi tanıma
Çözümler üretme

Yukarıda karışık halde verilen problem çözme aşamalarının doğru sıralanaşı aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?

III-I-II-IV

I-II-IV-III

II-IV-III-I

III-IV-I-II

I-IV-II-III

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 59

Aşağıdakilerden hangisi yaşlılık döneminde artan bilişsel özelliklerden biridir?

Bilgi

Dili kullanma

Bellek

Dikkat

Yaratıcılık

Açıklama:

Yaşlılık dönemi, bilişsel gelişim açısından ele alındığında tam bir duraklama ya da gerileme dönemi olarak görülmez. Yaşlılık döneminde, tecrübeler sonucu oluşan bilgide artış olur. Bununla birlikte dil kullanma, bellek, dikkat gibi konularda yaşla birlikte işlev bozuklukları görülür.

Doğru Cevap: A

Soru 60

Zor öğrenmeleri
Kolay unutmaları
Tecrübelerinin olması

Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri yaşlıların yeni durumlara uyum sağlamalarını zorlaştırmaktadır?

Yalnız I

Yalnız II

I-II

II-III

I-II-III

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 61

Bir alışveriş merkezinde yeterli park alanı bulunmadığında ortaya çıkan çatışma aşağıdakilerden hangisinin ortaya çıkardığı bir durumdur?

Zorluklar

Algı farklılıkları

Kaynak yetersizliği

Çevre

Biyoloji

Açıklama:

Zorluklar çatışmayı ortaya çıkaran durumlardan biridir. Örneğin ekonomik zorluklar, stresi ve kaygıyı beraberinde de çatışma olasılığını arttırır. Farklı din, yaş, sınıfa vb. ait olmak da çatışmalara neden olabilmektedir. Örneğin farklı yaşlardaki bireyler, toplumun geçirdiği değişim nedeniyle farklı bakış açılarına, değer yargılarına ve yaşam tarzlarına sahip olurlar. Bu durum, bireyler arasındaki algı farklılıklarına dayalıdır. İletişim hataları, tarafların birbirini doğru anlayamamasından kaynaklanmaktadır. Kaynakların yetersizliği, arzu edilen şeyin yeterli miktarda olmamasını ifade eden ve çatışmalara neden olan bir diğer unsurdur. Bir alışveriş merkezinde yeterli park alanı bulunmadığında, yiyecek miktarının kısıtlı olduğu ortamlarda ortaya çıkan çatışmalar buna örnek olarak verilebilir. Bireyin içinde bulunduğu çevrenin durumu da çatışmaları ortaya çıkarabilmektedir. Örneğin, aşırı sıcakların olduğu mevsimlerde insanlar daha fazla çatışma yaşayabilmektedir ve bu durum çevre faktörü ile ilişkilidir. Biyoloji ise, doğuştan getirdiğimiz bazı özelliklerin, çatışma durumlarını ne sıklıkta yaşayacağımızı ve bu durumlarda nasıl tepki vereceğimizi belirlemektedir. Örneğin, öfkeli bir bireyin daha fazla çatışma yaşayacağı söylenebilir.

Doğru Cevap: C

Soru 62

I. Zorluklar
II. İletişim hataları
III. Biyoloji
IV. Kaçınma
Yukarıdakilerden hangileri çatışmayı ortaya çıkaran durumlardandır?

I ve II

II ve III

II ve IV

I, II ve III

I, II ve IV

Açıklama:

Bir çatışmayı ortaya çıkarabilecek durumları şöyle sıralamak mümkündür: Kaynakların yetersizliği, zorluklar, iletişim hataları, algı farklılıkları, biyoloji, çevre ve sağlık. Kaçınma ise çatışma çözme stratejilerindendir.

Doğru Cevap: D

Soru 63

I. Soyut düşünme
II. İsimlendirme
III. Sentez yapma
IV. Planlama
Yukarıdaki bilişsel işlevlerden hangileri için yaşlılar daha fazla zamana ihtiyaç duymaktadırlar?

I ve II

II ve III

I, II ve III

I, III ve IV

I, II, III ve IV

Açıklama:

Yaşlılar bilgiyi işlemek için daha uzun süreye ihtiyaç duyarlar. Tanıma, isimlendirme, dikkatini yöneltme, soyut düşünme, yargılama, sentez yapma ve planlama gibi bilişsel işlevlerde daha fazla zamana gereksinimleri vardır.

Doğru Cevap: E

Soru 64

‘Karşılıklı iş birliği arayışı, anlaşma olasılıklarının araştırılması, karşılıklı güven ortamı oluşturma, ortak fayda için çözüm arama ve empati kurma’ hangi çatışma yönetimi stratejisinin özellikleridir?

Uyma-itaat etme

Hükmetme-üstünlük kurma

Kaçınma

Bütünleştirme-iş birliği yapma

Uzlaşma-karşılıklı ödün verme

Açıklama:

Uyma-itaat etme, tarafların birinin kendi istek ve çıkarlarını geri plana atarak karşısındakinin isteklerini yerine getirmesidir. Hükmetme- üstünlük kurma şeklinde ifade edilen çatışma çözme stratejisinde, karşı taraf üzerinde baskı oluşturma, kendi isteğini yerine getirme söz konusudur. Burada sözel ve fiziksel saldırı, tehdit, ısrarcı olma gibi stratejiler uygulanır. Kaçınma, bireylerin çatışma durumlarında herhangi bir şey yapmayarak görmezden gelme davranışı göstermesidir. Yapıcı çatışma çözme stratejilerinden olan iş birliğine ve bütünleşmeye yönelik stratejilerde, karşılıklı iş birliği arayışı, anlaşma olasılıklarının araştırılması, karşılıklı güven ortamı oluşturma, ortak fayda için çözüm arama, empati kurma vb. yer almaktadır. Uzlaşma-karşılıklı ödün verme ise, her iki tarafın da karşılıklı olarak ödün vermelerini içeren stratejidir.

Doğru Cevap: D

Soru 65

Bireyler arasında yaşanan çatışmaların çözülmesi için üçüncü kişilere başvurulan yönteme ne ad verilir?

Hükmetme-üstünlük kurma

Kaçınma

Müzakere

Kaybet-kazan

Ara buluculuk

Açıklama:

Çatışmaların çözümünde, her iki tarafı da memnun edebilecek bir sonuca ulaşmak istenilir. Bunun için de müzakere ve ara bulucu yöntemleri önerilmektedir. Müzakere, bir konuyla ilgili fikir alışverişinde bulunma, oylaşma olarak tanımlanmaktadır. Ara buluculuk ise bireyler arasında yaşanan çatışmaların çözülmesi için üçüncü kişilere başvurmaktır.

Doğru Cevap: E

Soru 66

Gereksiz tavizlerin verildiği, iki tarafın da çıkarlarına hizmet etmeyen ve genellikle çözülen bir durumun olmadığı yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

Kazan-kazan

Kaybet-kaybet

Kazan-kaybet

Kaybet-kazan

Kaçınma

Açıklama:

Çatışmaların çözümünde, iş birliği odaklı, her iki tarafın da memnun olacağı bir sonucu ortaya çıkarmaya yönelik kazan-kazan yaklaşımı önerilmektedir. Bu yaklaşımda ilişkinin devam ettirilmesi mümkün olur. Kazan-kaybet yaklaşımı, hükmetmenin güç kullanımının olduğu bir çözüm yaklaşımıdır. Bu durum sadece güç uygulayan tarafı memnun edeceği için olumlu bir yaklaşım olarak kabul edilmez. Kaybet-kazan yaklaşımında, karşı tarafın memnuniyetine odaklanılır, çokça taviz verilir. Kaybet-kaybet yaklaşımı ise gereksiz tavizlerin verildiği, iki tarafın da çıkarlarına hizmet etmeyen bir yaklaşımdır. Bu yaklaşımda çözülen bir durumun olmadığını söylemek yanlış olmayacaktır. Kaçınma ise, bireylerin çatışma durumlarında herhangi bir şey yapmayarak görmezden gelme davranışı göstermesidir.

Doğru Cevap: B

Soru 67

Mevcut koşullar altında uygulanabilecek en doğru çözümün hangisi olduğunun belirlenmesi, problem çözümünde hangi aşamada yapılmalıdır?

Problemi tanımlama

Alternatif çözümler üretme

Karar verme

Çözümü uygulama

Sınama

Açıklama:

Problemin çözümünde problemi tanıma, çözümler üretme, karar verme ve çözümü uygulamadan oluşan dört aşama önerilmektedir. Mevcut koşullar altında uygulanabilecek en doğru çözümün hangisi olduğu, karar verme aşamasında belirlenmelidir.

Doğru Cevap: C

Soru 68

I. Tümevarımsal yargılama
II. Kelime akıcılığı
III. Birikimli zeka
IV. Mekânsal oryantasyon
Yukarıdakilerden hangileri yaşlanmayla birlikte azalma görülen zihinsel alanlardandır?

I ve II

II ve III

III ve IV

I, II ve III

I, II ve IV

Açıklama:

Yaşlanmayla birlikte beş zihinsel alanda; sözel anlam, mekânsal oryantasyon, tümevarımsal yargılama, hesaplama ve kelime akıcılığı alanlarında azalma görülür. Birikimli zekâ ise toplumsal deneyimler sırasında kazanılır. İleri yaşlarda artış gösterir, en azından azalmaz.

Doğru Cevap: E

Soru 69

Yaşlılık etkileriyle en fazla bozulma aşağıdakilerden hangisinde yaşanmaktadır?

Yaratıcılık

Bilgelik

Birikimli zeka

Uzun süreli bellek

Kısa süreli bellek

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 70

I. Zihinsel alıştırmalar
II. Duyusal uyarılma
III. Sosyal etkileşim
IV. Değişiklik
Yukarıdakilerden hangileri yaşlılarda, öğrenme yetilerindeki yavaşlamayı engellemek için önerilen yöntemlerdendir?

I ve II

I ve IV

III ve IV

I, II ve III

II, III ve IV

Açıklama:

Yaşlılara, öğrenme yetilerindeki yavaşlamayı engellemek için zihinsel alıştırmalar yapmaları önerilmektedir. Örneğin bulmaca çözen bireyler bu bilişsel işlevlerde daha az sorun yaşamaktadırlar. Duyusal uyarılma da yaşlılıkta öğrenme yetisinin yavaşlamasını önlemek için işe yarayan yöntemlerden biridir. Sosyal etkileşim arttıkça sorunları içselleştirme, başa çıkma için harcanan tutum artmakta, çaresizlik ise azalmaktadır. Yaşlı kişiler genelde değişiklikten kaygılanırlar ve başarılı oldukları alışkanlıklarını sürdürmeyi tercih ederler. Değişiklikten yana değillerdir.

Doğru Cevap: D

Soru 71

Birbiriyle bir şekilde bağı olan insanların aralarında bir şeyin uygun olmadığını, denk düşmediğini algılamalarına dayalı bir etkileşim anlamına gelen kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Stres

Çatışma

Problem

Çekişme

Kavga

Açıklama:

Çatışma, birbiriyle bir şekilde bağı olan insanların aralarında bir şeyin uygun olmadığını, denk düşmediğini algılamalarına dayalı bir etkileşimdir. Bireylerin farklı ihtiyaç, beklenti ya da hedeflere sahip olması çatışma durumlarının ortaya çıkmasına neden olabilir.

Doğru Cevap: B

Soru 72

Çatışma ile ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi doğru değildir?

Çatışma sonrasında yeni ve yaratıcı fikirler üretilebilir.

Çatışmalar ilişkileri güçlendirebilir.

Çatışma her iki tarafın da yeni şeyler öğrenmesini sağlayabilir.

Çatışma ilişkileri bozabilir.

Çatışma kaçınılması gereken bir durumdur.

Açıklama:

Genellikle çatışma, olumsuz, stresli, sözel hatta fiziksel şiddete neden olan durumlar olarak düşünülür. Çatışma, olumsuz duygulara, iletişimin engellenmesine, birlikte iş yapmak için gerekli koordinasyonun azalmasına, diğerlerinin bakış açısını anlamanın ve empati kurmanın ortadan kalkmasına neden olur. Ancak bazen çatışmanın olumlu yansımaları da olabilmektedir. Çatışma aynı zamanda kişinin önemli sorunlarını dile getirmesine olanak sağlar. Yeni ve yaratıcı fikirler üretebilir. Mevcut bir gerilimin yumuşamasına da yarayabilir. Uygun bir biçimde ele alınırsa çatışmalar ilişkileri daha da güçlendirebilir. Çatışma, yeni bir bakış açısı kazanmaya, kaynaşmaya, kendi görüşüne takılıp kalmamaya, kendini değiştirmeye, farklılıkları takdir etmeye imkân sağlayabilir. Özetle, çatışma genelde olumsuz bir durum gibi algılanmakla birlikte, çözümü için adımlar atıldığında iki tarafın da yeni şeyler öğrenmesini ve uzlaşmasını sağlayabilecek fırsatlar ortaya koyar. Bunun için de çatışmanın nasıl ortaya çıktığı, etkileşimin nasıl olduğunu iyi analiz etmek gerekir. Dolayısıyla çatışma kaçınılması gereken bir durum değildir.

Doğru Cevap: E

Soru 73

Farklı din, yaş, sınıfa vb. ait olmak çatışmalara neden olabilen durumlardan hangisidir?

İletişim hataları

Kaynakların yetersizliği

Algı farklılıkları

Biyoloji

Çevre

Açıklama:

İletişim hataları, tarafların birbirini doğru anlayamamasından kaynaklanmaktadır. Kaynakların yetersizliği, arzu edilen şeyin yeterli miktarda olmamasını ifade eden ve çatışmalara neden olan bir diğer unsurdur. Biyoloji, doğuştan getirdiğimiz bazı özelliklerin, çatışma durumlarını ne sıklıkta yaşayacağımızı ve bu durumlarda nasıl tepki vereceğimizi belirlemektedir. Örneğin, öfkeli bir bireyin daha fazla çatışma yaşayacağı söylenebilir. Bireyin içinde bulunduğu çevrenin durumu da çatışmaları ortaya çıkarabilmektedir. Örneğin, aşırı sıcakların olduğu mevsimlerde insanlar daha fazla çatışma yaşayabilmektedir ve bu durum çevre faktörü ile ilişkilidir. Farklı din, yaş, sınıfa vb. ait olmak da çatışmalara neden olabilmektedir. Örneğin farklı yaşlardaki bireyler, toplumun geçirdiği değişim nedeniyle farklı bakış açılarına, değer yargılarına ve yaşam tarzlarına sahip olurlar. Bu durum birbirlerini anlamakta, iletişim kurmakta sorunlar yaşamalarına ve “kuşak çatışması” denilen durumun ortaya çıkmasına neden olabilir. Bu durum, bireyler arasındaki algı farklılıklarına dayalıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 74

I. Biyoloji
II. Çevre
III. Sağlık
IV. Algı farklılıkları
V. Başarı
Yukarıda verilenlerden hangileri çatışmayı doğrudan ortaya çıkaran durumlar arasındadır?

I, II

II, IV

III, IV, V

I, II, III, IV

II, III, IV, V

Açıklama:

Çatışmayı ortaya çıkaran durumlar arasında kaynakların yetersizliği, zorluklar, iletişim hataları, algı farklılıkları, biyoloji, çevre ve sağlık gibi etmenler yer almaktadır. Ancak, başarıyı doğrudan çatışmayı doğuran bir durum olarak ele almak doğru olmayabilir. Bunun için arada rol oynayan başka durumlardan söz edilebilir. Örneğin başarının rekabet doğurması rekabetinde de çatışma kaynağı olabilmesi söylenebilir.

Doğru Cevap: D

Soru 75

Taraflardan birinin kendi istek ve çıkarlarını geri plana atarak karşısındakinin isteklerini yerine getirmesi hangi çatışma çözme stratejisidir?

Bütünleşme-işbirliği yapma

Uyma-itaat etme

Hükmetme üstünlük kurma

Kaçınma

Uzlaşma-karşılıklı ödün verme

Açıklama:

Bütünleştirme-iş birliği yapma, yapıcı çatışma çözme stratejilerinden biridir ve stratejileri arasında karşılıklı iş birliği arayışı, anlaşma olasılıklarının araştırılması, karşılıklı güven ortamı oluşturma vb. yer almaktadır. Hükmetme- üstünlük kurma şeklinde ifade edilen çatışma çözme stratejisinde, karşı taraf üzerinde baskı oluşturma, kendi isteğini yerine getirme söz konusudur. Burada sözel ve fiziksel saldırı, tehdit, ısrarcı olma gibi stratejiler uygulanır. Kaçınma, bireylerin çatışma durumlarında herhangi bir şey yapmayarak görmezden gelme davranışı göstermesidir. Uzlaşma-karşılıklı ödün verme, her iki tarafın da karşılıklı olarak ödün vermelerini içeren stratejidir. Taraflardan birinin kendi istek ve çıkarlarını geri plana atarak karşısındakinin isteklerini yerine getirmesi uyma-itaat etmedir. Uyma ve itaat etme, karşı taraf ile ilişkinin sürdürülmesi önemli ise kullanılabilecek stratejilerden biridir. Ödün verme stratejisi, karşı tarafa ilişkinin korunması ve sürdürülmesine verilen önemin, ilgilerin ve ihtiyaçların doyurulmasına verilen önemden daha yüksek olduğu durumlarda etkili olabilir. İlişkinin sürdürülmesine önem veriliyorsa ve karşı tarafla çatışmayı sürdürmek ve çözüm için müzakerelere girişmek karşı taraf ile olan ilişkilere zarar verecekse, karşı tarafın isteklerini kabul etmek ve öncelikle karşı tarafı tatmin edecek bir çözümde anlaşmak en uygun seçenek olarak görülebilir.

Doğru Cevap: B

Soru 76

Bu çatışma çözme stratejisinde, karşı taraf üzerinde baskı oluşturma, kendi isteğini yerine getirme söz konusudur. Burada sözel ve fiziksel saldırı, tehdit, ısrarcı olma gibi stratejiler uygulanır.
Yukarıda açıklaması verilen çatışma çözme stratejisi aşağıdakilerden hangisidir?

Bütünleşme-iş birliği yapma

Uzlaşma-karşılıklı ödün verme

Kaçınma

Hükmetme-üstünlük kurma

Uyma- itaat etme

Açıklama:

Bütünleştirme-iş birliği yapma, yapıcı çatışma çözme stratejilerinden biridir ve stratejileri arasında karşılıklı iş birliği arayışı, anlaşma olasılıklarının araştırılması, karşılıklı güven ortamı oluşturma vb. yer almaktadır. Uzlaşma-karşılıklı ödün verme, her iki tarafın da karşılıklı olarak ödün vermelerini içeren stratejidir. Kaçınma, bireylerin çatışma durumlarında herhangi bir şey yapmayarak görmezden gelme davranışı göstermesidir. Uyma-itaat etme, tarafların birinin kendi istek ve çıkarlarını geri plana atarak karşısındakinin isteklerini yerine getirmesidir. Hükmetme- üstünlük kurma şeklinde ifade edilen çatışma çözme stratejisinde, karşı taraf üzerinde baskı oluşturma, kendi isteğini yerine getirme söz konusudur. Burada sözel ve fiziksel saldırı, tehdit, ısrarcı olma gibi stratejiler uygulanır.

Doğru Cevap: D

Soru 77

Bu yaklaşım, hükmetmenin ve güç kullanımının olduğu bir çözüm yaklaşımıdır. Bu durum sadece güç uygulayan tarafı memnun edeceği için olumlu bir yaklaşım olarak kabul edilmez.
Yukarıda sözü edilen çatışma çözme yaklaşımı aşağıdakilerden hangisidir?

Kazan- kazan

Kaçınma

Kazan-kaybet

Kaybet-kazan

Kaybet-kaybet

Açıklama:

Çatışmaların çözümünde, iş birliği odaklı, her iki tarafın da memnun olacağı bir sonucu ortaya çıkarmaya yönelik kazan-kazan yaklaşımı önerilmektedir. Bu yaklaşımda ilişkinin devam ettirilmesi mümkün olur. Kaçınma, bireylerin çatışma durumlarında herhangi bir şey yapmayarak görmezden gelme davranışı göstermesidir. Kazan-kaybet yaklaşımı, hükmetmenin güç kullanımının olduğu bir çözüm yaklaşımıdır. Bu durum sadece güç uygulayan tarafı memnun edeceği için olumlu bir yaklaşım olarak kabul edilmez. Kaybet-kazan yaklaşımında, karşı tarafın memnuniyetine odaklanılır, çokça taviz verilir. Kaybet-kaybet yaklaşımı ise gereksiz tavizlerin verildiği, iki tarafın da çıkarlarına hizmet etmeyen bir yaklaşımdır. Bu yaklaşımda çözülen bir durumun olmadığını söylemek yanlış olmayacaktır.

Doğru Cevap: C

Soru 78

Aşağıdaki seçeneklerden hangisinde problem çözme basamakları doğru şekilde verilmiştir?

Problemi tanımlama, karar verme, alternatif çözümler üretme, çözümü uygulama ve sınama

Karar verme, Problemi tanımlama, çözümü uygulama ve sınama, alternatif çözümler üretme

Karar verme, çözümü uygulama ve sınama, problemi tanımlama, alternatif çözümler üretme

Problemi tanımlama, alternatif çözümler üretme, karar verme, çözümü uygulama ve sınama

Alternatif çözümler üretme, problemi tanımlama, karar verme, çözümü uygulama ve sınama

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 79

“Yaşlılar, tanıma, isimlendirme, dikkatini yöneltme, soyut düşünme, yargılama, sentez yapma ve planlama gibi bilişsel işlevlerde daha fazla zamana ihtiyaç duyarlar.”
Yukarıda verilen bilgiye dayanarak aşağıdaki yorumlardan hangisi yapılamaz?

Yaşlılarda zamanla bilişsel yetiler azalmaktadır.

Yaşlılarda düşünme akışında zayıflama olmaktadır.

Yaşlılarda somut ve soyut kavramlarda bozulma olur.

İlerleyen aşamalarda birey temel becerilerini yerine getiremeyebilir.

Yaşlılar ilerleyen yaşlarda deneyimleri nedeniyle problem çözümünde beceriklidirler.

Açıklama:

Yaşlı kişilerde sorun çözme yeteneği azalmaktadır. Yeni kavramlar elde etmede ve sorun çözmede etkili stratejileri kullanmada güçlük yaşamaktadırlar. Orta yaştaki bireylerin, gündelik yaşam alanlarında çözüm üretme konusunda gençlerden de yaşlılardan da daha başarılı olduklarını ifade edilmektedir. Yaş ilerledikçe çözüm için çaba harcayanların oranı azalırken çözüme ulaşma cesareti/imkânı olmayanların oranı artmaktadır. Beyin yapısındaki bozulma, düşünce içeriği, mantık ve muhakeme niteliğinin değişmesine ve bozulmasına neden olur. Düşünce akışında yavaşlama, ayrıntıcı olma ve direnme eğilimi görülür. Bireyler kavramları karşılaştıramaz, hesaplamalar yapamaz, somut ve soyut kavramlarda bozulma olur. Bu sebeple, yaşlıların ilerleyen yaşlarda problem çözümünde becerikli olduklarını söylemek doğru değildir. Çünkü bu problem çözümü bilişsel yetileri gerektirir ve bu dönemde yaşlıların bilişsel yetilerinde azalma söz konusudur.

Doğru Cevap: E

Soru 80

Yaşlı kişiler genelde değişiklikten kaygılanırlar ve başarılı oldukları alışkanlıklarını sürdürmeyi tercih ederler. Bu durumda yaşlı bireyler karşısında aşağıdaki durumların hangisine başvurmak sağlıklı bir yoldur?

Uzun süre evde kalan yaşlı bireyin huzur evine yerleştirilmesi

Torununa bakan yaşlı bireyin torununun, bakıcıya baktırılmaya başlanması

Yaşlı bireyin evinin yeniden dekore edilmesi

Yaşlı bireyin eşyalarının yeniden düzenlenmesi

Yaşlı bireyin yapmak istediği değişiklikleri onunla birlikte yapma

Açıklama:

Yaşlı kişiler genelde değişiklikten kaygılanırlar ve başarılı oldukları alışkanlıklarını sürdürmeyi tercih ederler. Değişiklikten yana değillerdir. Bu durum öğrenme yetisindeki yavaşlamadan da kaynaklanabilir. Zor öğrenen, kolay unutan yaşlı, yeni durumlara uyum sağlamakta güçlük yaşadığı için değişiklik yapmaktan kaçınıyor olabilir. Uzun süre evde kalan yaşlı bireyin huzur evine yerleştirilmesi, Torununa bakan yaşlı bireyin torununun, bakıcıya baktırılmaya başlanması, Yaşlı bireyin evinin yeniden dekore edilmesi ve Yaşlı bireyin eşyalarının yeniden düzenlenmesinde yaşlıların düzenlerini bozabilecek bir yaklaşım söz konusudur. Oysa yaşlı bireyin yapmak istediği değişiklikleri onunla birlikte yapmak, onun istekleri temelli bir değişiklik yapılması söz konusu olduğundan bu durum sağlıklı bir yoldur.

Doğru Cevap: E

Soru 81

Sorunu ve çatışmayı görmezden gelme, yok sayma, tartışmayı en aza indirme, geri çekilme, teslim olma gibi stratejileri içeren çatışma çözme stratejisi aşağıdakilerden hangisidir?

Bütünleştirme-işbirliği yapma

Kaçınma

Uyma-itaat etme

Hükmetme-üstünlük kurma

Uzlaşma-karşılıklı ödün verme

Açıklama:

Bütünleştirme-iş birliği yapma, yapıcı çatışma çözme stratejilerinden biridir ve stratejileri arasında karşılıklı iş birliği arayışı, anlaşma olasılıklarının araştırılması, karşılıklı güven ortamı oluşturma vb. yer almaktadır. Uyma ve itaat etme, karşı taraf ile ilişkinin sürdürülmesi önemli ise kullanılabilecek stratejilerden biridir. Taraflardan birinin kendi istek ve çıkarlarını geri plana atarak karşısındakinin isteklerini yerine getirmesi uyma-itaat etmedir. Hükmetme- üstünlük kurma şeklinde ifade edilen çatışma çözme stratejisinde, karşı taraf üzerinde baskı oluşturma, kendi isteğini yerine getirme söz konusudur. Burada sözel ve fiziksel saldırı, tehdit, ısrarcı olma gibi stratejiler uygulanır. Uzlaşma-karşılıklı ödün verme, her iki tarafın da karşılıklı olarak ödün vermelerini içeren stratejidir. Kaçınma ise, bireylerin çatışma durumlarında herhangi bir şey yapmayarak görmezden gelme davranışı göstermesidir.

Doğru Cevap: B

Soru 82

“Bazı bireyler mizaç özelliği olarak daha öfkeli, heyecanlı ya da çekingen olabilirler. Doğuştan getirilen bu tür özellikler, çatışma durumlarını ne sıklıkla yaşayacağımızı ya da bu durumlarda nasıl tepki vereceğimizi belirlemektedir.”
Çatışmayı ortaya çıkaran durumlardan biri olan ve yukarıda açıklaması verilen durum aşağıdakilerden hangisidir ?

İletişim hataları

Kaynakların yetersizliği

Algı farklılıkları

Çevre

Biyoloji

Açıklama:

İletişim hataları, tarafların birbirini doğru anlayamamasından kaynaklanmaktadır. Kaynakların yetersizliği, arzu edilen şeyin yeterli miktarda olmamasını ifade eden ve çatışmalara neden olan bir diğer unsurdur. Farklı din, yaş, sınıfa vb. ait olmak da çatışmalara neden olabilmektedir. Örneğin farklı yaşlardaki bireyler, toplumun geçirdiği değişim nedeniyle farklı bakış açılarına, değer yargılarına ve yaşam tarzlarına sahip olurlar. Bu durum, bireyler arasındaki algı farklılıklarına dayalıdır. Bireyin içinde bulunduğu çevrenin durumu da çatışmaları ortaya çıkarabilmektedir. Örneğin, aşırı sıcakların olduğu mevsimlerde insanlar daha fazla çatışma yaşayabilmektedir ve bu durum çevre faktörü ile ilişkilidir. Biyoloji ise doğuştan getirdiğimiz bazı özelliklerin, çatışma durumlarını ne sıklıkta yaşayacağımızı ve bu durumlarda nasıl tepki vereceğimizi belirlemektedir. Örneğin, öfkeli bir bireyin daha fazla çatışma yaşayacağı söylenebilir.

Doğru Cevap: E

Soru 83

Aşağıdakilerden hangisi bir konuyla ilgili fikir alışverişinde bulunma, oylaşma olarak tanımlanan kavramdır?

Çatışma

Kaçınma

Müzakere

Ara buluculuk

İletişimsizlik

Açıklama:

Çatışma, birbirleriyle bir şekilde bağı olan insanların aralarında bir şeyin uygun olmadığını, denk düşmediğini algılamalarına dayalı bir etkileşim olarak tanımlanmaktadır. Kaçınma, sorunu ve çatışmayı görmezden gelmeyi ifade etmektedir. Ara buluculuk ise, bireyler arasında yaşanan çatışmaların çözülmesi için üçüncü kişilere başvurmaktır. Verilen tanım müzakereye aittir. Müzakerenin amacı, her iki tarafı da memnun edebilecek bir noktada buluşmaktır.

Doğru Cevap: C

Soru 84

Çatışma çözme becerilerinin kazandırılmasını amaçlayan çalışmalarda aşağıdakilerden hangisi yer almaktadır?

Empati kurabilme

Arabuluculuk

Kaçınma

Üstünlük kurma

Ödün verme

Açıklama:

atışmanın çözümünde iletişim becerileri büyük önem taşıdığı için, çatışma çözme becerilerinin kazandırılmasını amaçlayan çalışmalarda, kendi duygularını tanıma, karşısındaki kişinin duygularını anlayabilme, empati kurabilme, öfke kontrolü, sosyal ipuçlarını doğru anlama ve yorumlama gibi temel sosyal ve duygusal becerilere yer verilmektedir.

Doğru Cevap: A

Soru 85

I. Sözel anlam
II. Hesaplama
III. Kelime akıcılığı
IV. Pratik zeka
Yaşlılık ile birlikte yukarıdaki alanlardan hangilerinde yavaşlama görülmektedir?

I, II

II, III

III, IV

I, II, III

I, II, III, IV

Açıklama:

Yaşlanmayla birlikte beş zihinsel alanda; sözel anlam, mekansal oryantasyon, tümevarımsal yargılama, hesaplama ve kelime akıcılığı alanlarında azalma görülür. Ancak, yaşla birlikte pratik zekada artış görülür. Yaşlılar bilgi ve deneyim birikimi sayesinde güncel bir problemi gençlerden daha hızlı çözebilirler.

Doğru Cevap: D

Soru 86

Yaşlılık etkileri vücutta en fazla hangi bölgede hasar oluşturmaktadır?

Bellek

Mide

Kalp

Böbrek

İskelet sistemi

Açıklama:

Yaşlılık etkileri en fazla uzun süreli bellekte bozulmalara neden olmaktadır. Yaş arttıkça uzun süreli bellekten bilginin geri getirilmesi-hatırlanması güçleşmektedir. Araştırmacılar bu durumu bilgi depolanırken gerekli bellek stratejilerinin kullanılmamasına bağlamaktadırlar. Örneğin yaşlılara bir kelime listesi ezberlettirildiğinde “sadece hatırlamaya çalıştım” şeklinde belirsiz bir stratejiden söz etmişlerdir.

Doğru Cevap: A

Soru 87

Bu yaklaşımda karşı tarafın memnuniyetine odaklanılır ve bu sebepten çokça taviz verilir.
Yukarıda sözü edilen çatışma çözme yaklaşımı aşağıdakilerden hangisidir?

Kazan-kazan

Kazan-kaybet

Kaybet-kazan

Kaybet-kaybet

Kaçınma

Açıklama:

Çatışmaların çözümünde, iş birliği odaklı, her iki tarafın da memnun olacağı bir sonucu ortaya çıkarmaya yönelik kazan-kazan yaklaşımı önerilmektedir. Bu yaklaşımda ilişkinin devam ettirilmesi mümkün olur. Kazan-kaybet yaklaşımı, hükmetmenin güç kullanımının olduğu bir çözüm yaklaşımıdır. Bu durum sadece güç uygulayan tarafı memnun edeceği için olumlu bir yaklaşım olarak kabul edilmez. Kaybet-kazan yaklaşımında, karşı tarafın memnuniyetine odaklanılır, çokça taviz verilir. Kaybet-kaybet yaklaşımı ise gereksiz tavizlerin verildiği, iki tarafın da çıkarlarına hizmet etmeyen bir yaklaşımdır. Bu yaklaşımda çözülen bir durumun olmadığını söylemek yanlış olmayacaktır. Kaçınma ise, bireylerin çatışma durumlarında herhangi bir şey yapmayarak görmezden gelme davranışı göstermesidir.

Doğru Cevap: C

Soru 88

Yüksek düzeyli düşünmeyi gerektiren, etkili çözüm yollarının belirlenmesi, uygun olabilecek çözüm yolunun seçilmesi ve karar verilmesini kapsayan bilişsel ve davranışsal sürecin adı aşağıdakilerden hangisidir?

Problem çözme

Stresle başa çıkma

Alternatif çözüm üretme

Kaygı oluşturma

Bellek temizleme

Açıklama:

Problem çözme, yüksek düzeyli düşünmeyi gerektiren, etkili çözüm yollarının belirlenmesi, uygun olabilecek çözüm yolunun seçilmesi ve karar verilmesini kapsayan bilişsel ve davranışsal bir süreçtir (D’Zurilla and Nezu 2001). Problem çözme becerisi, bireyin gün- delik yaşamını devam ettirebilmesini sağladığından fiziksel ve ruhsal sağlığı için önemlidir.

Doğru Cevap: A

Soru 89

Gündelik yaşamda ortaya çıkan sosyal problemleri etkili bir biçimde çözebilmek için aşağıdaki aşamalardan hangisi ile başlanmalıdır?

Duygulara yönelme

Alternatif çözümler üretme

Çözümü uygulama ve sınama

Karar verme

Problemi tanımlama

Açıklama:

Gündelik yaşamda ortaya çıkan sosyal problemleri etkili bir biçimde çözebilmek için öncelikle problemin tanımlanmasına ihtiyaç vardır. Problem doğru tanımlanmadığında uygun çözüm yollarının bulunmasına imkân yoktur.

Doğru Cevap: E

Soru 90

I. Bulmaca çözmek
II. Egzersiz yapmak
III. Sosyal etkinliklere katılmak
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri yaşlılarda bilişsel işlevleri arttırmak için kullanılan yöntemler arasındadır?

Yalnız II

Yalnız III

I, II

II, III

I, II, III

Açıklama:

Araştırma sonuçları doğrultusunda uzmanlar, yaşlıların zihinsel alıştırmalar ve fiziksel egzersizler yapmalarını önermektedirler. Ayrıca, sosyal etkileşim ve duyusal uyarılma da bilişsel işlevleri arttırmaktadır.

Doğru Cevap: E

Ünite 6

Soru 1

I. Bireyin yaşamının özel ve genel yönlerinden elde ettiği doyumu bilişsel anlamda değerlendirmesi,
II. Olumlu duygulanımın varlığı,
III. Olumsuz duygulanımın yokluğu
Yukarıdakilerden hangisi Öznel İyi Oluşun temellerinden biridir?

Yalnızca I

I ve II

I, II, III

II ve III

Yalnızca III

Açıklama:

I. II ve III şıklarının hepsi Öznel İyi Oluşun temellerinden biridir.

Doğru Cevap: C

Soru 2

Aşağıdakilerden hangisi Yaşlılarda Psikolojik İyi Oluş' un özelliklerinden biridir?

Bireyin yaşamdan zevk alması

Bireyin sınırlılıklarının farkında olması

Bireyin özerk ve bağımsız olması, yaşam amacının ve anlamının olması

Bireyin kendini geliştirme çabası

Hepsi

Açıklama:

A, B, C, D şıklarının hepsi Yaşlılarda Psikolojik İyi Oluş' un özelliklerinden biridir

Doğru Cevap: E

Soru 3

I. Son zamanlarda baş etme, hayatta kalma
II. Zor durumların üstesinden gelme yeteneği
III. Yaşam deneyimlerinin üstesinden gelebilmek için kişilik özelliklerinde dayanıklılık
IV. Yüksek düzeyde öz yeterlik
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri Zamanla gelişen kişisel özellikler olarak tanımlanan Yılmazlık' ın süreçlerinden biridir?

Yalnızca I

I ve III

III ve IV

I, II, III, IV

II ve IV

Açıklama:

I, II, III ve IV zamanla gelişen kişisel özellikler olarak tanımlanan Yılmazlık' ın süreçlerinden biridir.

Doğru Cevap: D

Soru 4

"İnsanların yeni olaylara karşı sert tepki göstermeye yönelik benzersiz evrimsel yatkınlıkları vardır. Buna rağmen bu tepki, zaman içinde azalır. Araştırmacılar, insanların iyi veya kötü haberler sonrasında doğal bir mutluluk noktasına yaklaşık üç ay sonrasında geri dönmeye eğilimli olduklarını ileri sürmüşlerdir"
Yukarıda verilen tanım İyi Oluş Kuramlarından hangisinin tanımıdır?

Yargılama Kuramı

Adaptasyon kuramı

Amaç Kuramı

Etkinlik Kuramı

Öz Belirleyicilik kuramı

Açıklama:

Yukarıda verilen tanım İyi Oluş Kuramlarından "Adaptasyon kuramı" na aittir.

Doğru Cevap: B

Soru 5

" Bu teori, canlı kalma ve yaşamı sürdürme isteğinin doğuştan gelen, biyolojik bir ihtiyaç olduğu ve ölümün kaçınılmaz olduğu düşüncesinin zihni sürekli meşgul ettiğini savunur. İnsanlar ölümün kaçınılmaz olduğunu anladıklarında, dünya görüşleri ya da kabul ettikleri kültürün inanç ve değerlerine sığınarak ölümle baş etmeye ve kendilerini rahatlatmaya çalışırlar"
Yukarıda verilen tanım İyi Oluş Kuramlarından hangisine aittir?

Amaç Kuramları

Etkinlik Kuramı

Ryff’ın Psikolojik İyi Oluş Kuramı

Dehşet Yönetimi Kuramı

Yukarıdan Aşağıya Aşağıdan Yukarıya Kuramı

Açıklama:

Yukarıda verilen tanım İyi Oluş Kuramlarından Dehşet Yönetimi Kuramı' na aittir.

Doğru Cevap: D

Soru 6

"Biyolojik, psikolojik ve manevi bir denge noktasından başlayarak kişi; vücudunu, aklını ve ruhunu yasamdaki anlık koşullara adapte eder. İç ve dışta stres yaratan durumlar her zaman mevcuttur ve kişinin bu olaylarla başa çıkabilme yeteneği daha önceki olumsuzluklarda yaşadığı başarılı ve başarısız uyumlardan etkilenir."
Yukarıda "Yılmazlıkla" ilgili geliştirilen kuram kime aittir?

Richardson ve arkadaşları (1990)

Benard (1991)

Goldstein ve Brooks (2006)

Lösel, Bliesener ve Köferl (1989)

Ginsburg ve Jablow, (2011)

Açıklama:

Yukarıda Yılmazlıkla ilgili geliştirilen kuram Richardson ve arkadaşları (1990) tarafından geliştirilmiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 7

Aşağıdakilerden hangisi Yaşlılarda yapılan çalışmalarda ortaya çıkan "İyi oluş ve Yılmazlık" la ilgili özelliklerden biridir?

İlişki kurma yeteneğine sahip olmak.

Problemleri aşılmaz olarak görmemek.

Değişiklikleri yaşamın bir parçası olarak kabul etmek.

Yeni amaçlar oluşturmak.

Hepsi

Açıklama:

A, B, C, D şıklarının hepsi Yaşlılarda Yapılan çalışmalarda ortaya çıkan İyi oluş ve Yılmazlık özelliklerinden biridir.

Doğru Cevap: E

Soru 8

I. Gelişimin doğal bir parçası olan yaşlanma sürecinde, yaşlandıkça yerine getirilmesi gereken görevler vardır. Bu dönemde birey, benliği ile ne kadar bütünleşmiş ve geçmiş yaşantılarından ne kadar mutlu ise geleceğe ilişkin o kadar umutlu olacaktır.
II. Neugarten (1978), yaşlanmanın iki döneminden söz etmektedir. Bu dönemlerden biri, genç yaşlılar; 55-75 İkinci dönem olan yaşlı yaşlılar dönemi ise fiziksel etkinliğin daha sınırlı olduğu, 75 yaşın üzerindeki bireyleri ifade etmektedir.
III. Yaşlanmada hem olumlu hem de olumsuz bazı geçişler vardır. Yaşlı yetişkinler için olumlu geçişlere, birey için büyükanne ya da büyükbaba olmak örnek verilebilirken yüksek düzeyde stres içeren geçişlere ise eş ölümü, iş kaybı, emeklilik, önemli bir hastalık, kayıp ve yaş örnek verilebilir.
IV. Fiziksel gerileme ve sorunların yaşandığı bu dönemde öznel iyi oluş, yaşlılar için önemli olan kavramlardan bir tanesidir.
V. Son yıllarda başlayan yaşlılarla yapılan iyi oluş çalışmalarından birisi, gelişmiş ülkelerde yaşlıların sağlık problemleri olmasına ve üretimde daha az bulunmalarına rağmen, yaşamlarından daha çok zevk aldığını, daha az stres yaşadıklarını, endişe ve öfkeyi orta yaştaki insanlardan daha az yaşadıklarını ortaya koymuştur.
Yaşlılarda İyi Oluş ve Yılmazlıkla ilgili yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri doğrudur?

Yalnızca I

I, II, IV

I, II, III, IV, V

III ve V

IV ve V

Açıklama:

Yaşlılarda İyi Oluş ve Yılmazlıkla ilgili I, II, III, IV ve V şıklarının hepsi doğrudur.

Doğru Cevap: C

Soru 9

Aşağıdakilerden hangisi Yaşlılarda İyi Oluş ve Yılmazlığı etkileyen faktörlerden biridir?

Kişilik, Davranış ve sonuçları

Sosyal iletişim, Yaşam olayları

Aktiviteler, Biyolojik faktörler

Yaş, Cinsiyet, İş Memnuniyeti

Hepsi.

Açıklama:

A, B, C, D şıklarının hepsi Yaşlılarda İyi Oluş ve Yılmazlığı etkileyen faktörlerden biridir.

Doğru Cevap: E

Soru 10

I. Sosyo-ekonomik durum, her bireyin iyi oluşunu etkilediği gibi yaşlı bireyin iyi oluşunu da son derece etkiler.
II. Sosyal ilişkiler, bir gruba ait olma, evlenme ve aile kurma, iyi oluş ve yılmazlığı etkileyen faktörlerdendir.
III. Üretken olan bireyler hangi yaşta olurlarsa olsunlar, kendilerini iyi hissederler. Bu durum yaşlı bireyler için de son derece önemlidir.
IV. Yaşlı bireyin kendi başına bir şeyler yapabilmesine ve özerk olmasına da izin verilmelidir
V. Yaşlı bireyler yeni bir şey yapmak ya da denemek için teşvik edilmelidir.
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri Yaşlılarda İyi oluş ve yılmazlığı geliştirici faktörlerden biridir?

Yalnızca I

II ve III

I, II, III, IV, V

II, IV ve V

IV ve V

Açıklama:

I, II, III, IV ve V şıklarının hepsi Yaşlılarda İyi oluş ve yılmazlığı geliştirici faktörlerden biridir.

Doğru Cevap: C

Soru 11

Bireyin sınırlılıklarının farkında olması, özerk ve bağımsız olması, yaşam amacının olması anlamında kullanılan kavram, aşağıdakilerden hangisidir?

İyi oluş

Öznel iyi oluş

Mutluluk

Psikolojik iyi oluş

Yaşam doyumu

Açıklama:

Psikolojik iyi oluş, yaşamdan zevk almanın ötesinde bireyin sınırlılıklarının farkında olması, özerk ve bağımsız olması, yaşam amacının ve anlamının olması ve kendini geliştirme çabasıdır. İyi oluşun arkasında, bireyin potansiyelini gerçekleştirilmesini savunan psikolojik iyi oluşun sadece mutluluk ve yaşamda iyi hissetmeyi deneyimlemek olmadığı,
yapılan çalışmalarla çokça tartışılmış, yaşam için doyum ve hazdan daha fazla şeyler olması gerektiği üzerinde durulmuştur.

Doğru Cevap: D

Soru 12

Çabuk iyileşen, kendini toparlayan, güçlükleri yenme yeteneği olan, dirençli ve esnek kişi anlamında kullanılan kavram, aşağıdakilerden hangisidir?

İyi oluş

Öznel iyi oluş

Yılmazlık

Psikolojik iyi oluş

Yaşam doyumu

Açıklama:

Yılmazlık kavramı “çabuk iyileşen, kendini toparlayan, güçlükleri yenme yeteneği olan, dirençli ve esnek (kişi)” anlamında kullanılmaktadır

Doğru Cevap: C

Soru 13

Bireylerin yaşadıkları önemli yaşam olaylarının ardından, başa çıkma stratejileri kullanarak olaylara uyum sağlamaları ve yaşamlarına devam etmeleri, hangi kuramla açıklanabilir?

Adaptasyon kuramı

Etkinlik kuramı

Dehşet yönetimi kuramı

Yukarıdan-aşağıya, aşağıdan- yukarıya kuramı

Dinamik denge modeli

Açıklama:

Adaptasyon kuramı; Birey, olayla ilk karşılaştığı zaman, olayın iyi ya da kötü olmasına bağlı olarak mutlu ya da mutsuz olabilir. Ancak zamanla birey bu olaya uyum sağladıkça yaşadığı duygu yoğunluğu azalacaktır. Bunun en önemli nedenlerinden bir tanesi, bireyin bu olayla başa çıkabilmeyi başarmasıdır. Çalışmalarda, bireylerin yaşadıkları önemli yaşam olaylarının (ölüm, deprem gibi) ardından çeşitli başa çıkma stratejileri kullanarak olaylara kaçınılmaz bir şekilde uyum sağladıkları ve yaşamlarına devam ettikleri belirtilmektedir.

Doğru Cevap: A

Soru 14

Aşağıdakilerden hangisi, yılmazlık kavramındaki koruyucu faktörlerden biri değildir?

Dayanma gücü

Olaylara uyum sağlama

Çevreye uyum sağlama

Becerikli olma

Yetişkin desteğinden yoksun kalmak

Açıklama:

Yılmazlıktaki koruyucu faktörlerden bazıları dayanma gücü, olaylara ve çevreye uyum sağlama becerisi,bir işi iyi yapabilme, becerikli olma ve hayatımızda önemli olan yetişkinlerin desteğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 15

Aşağıdakilerden hangisi, yaşlı yetişkinler için olumlu olan geçişlerden biridir?

Büyükanne yada büyükbaba olmak

Eş ölümü

İş kaybı

Emeklilik

Önemli bir hastalık

Açıklama:

Yaşlanmada hem olumlu hem de olumsuz bazı geçişler vardır. Yaşlı yetişkinler için olumlu geçişlere, birey için büyükanne ya da büyükbaba olmak verilebilir.

Doğru Cevap: A

Soru 16

Aşağıdakilerden hangisi, yılmazlık göstergelerinden biri değildir?

Yeni amaçlar oluşturmak

Problemleri aşılmaz olarak görmek

Kararlı eylemler göstermek

İlişki kurma konusunda becerikli olmak

Kendisi ile ilgili pozitif bakış açısı geliştirmek

Açıklama:

Yapılan çalışmalara bakıldığında, bazı yaşlı yetişkinlerin diğerlerine göre daha yılmaz oldukları ve daha farklı yılmazlık modeli sergiledikleri görülmüştür. Yıllardır yapılan çalışmalardan öğrenilen bazı yılmazlık özellikleri ve göstergeleri;

İlişki kurma yeteneğine sahip olmak

Problemleri aşılmaz olarak görmeme

Değişiklikleri yaşamın bir parçası olarak kabul etme

Yeni amaçlar oluşturma

Kararlı eylemler gösterme

Kendini keşfetmek için arayışları sürdürme

Kendisi ile ilgili pozitif bakış açısı geliştirme

Umutlu bir yaşam felsefesi sürdürme

Kendine önem vermek ve kendi bakımını sürdürebilmek

Doğru Cevap: B

Soru 17

Aşağıdakilerden hangisi, iyi oluşu etkileyen önemli faktörler arasında yer almaz?

Adaptasyon zorluğu

İş memnuniyeti

Eğitim

Zeka

Evlilik

Açıklama:

Araştırmalarda iyi oluşu etkileyen önemli faktörler göze çarpmaktadır. Bu faktörlerden bir kısmı; kişilik, sağlık, gelir durumu, yaşam doyumu, din, ırk, evlilik ve aile, yaş, cinsiyet farklılıkları, iş memnuniyeti, eğitim, zekâ, davranış ve sonuçları, sosyal iletişim, sosyal destek, yaşam olayları (travmalar, kaygı, stres...vb.), aktiviteler ve biyolojik faktörlerdir

Doğru Cevap: A

Soru 18

Deneyimleri kullanarak problem çözülmesi ve iyi bir sözcük hazinesine sahip olunması durumunu anlatan kavram, hangisidir?

Psikolojik iyi oluş

Öznel iyi oluş

Zeka

Kristal zeka

Yılmazlık

Açıklama:

Yaşlılık dönemi belirli yetilerde, aktivitelerde yavaşlama ya da kayıp anlamına gelse de çoğu açıdan da üretken olunan bir dönemdir. Bu dönemde hız, öğrenme gibi bazı bilişsel alanlarda kayba uğranmakla birlikte, “kristal zekâ” olarak tanımlanan deneyim sahibi olunması, deneyimleri kullanarak problem çözülmesi ve iyi bir sözcük hazinesine sahip olunması gibi durumlarda artış gözlenir.

Doğru Cevap: D

Soru 19

Ustalaşmaya ve öğrenmeye yönelik olarak, deneyimlere açık olma eğilimini anlatan kavram, aşağıdakilerden hangisidir?

Ait olma

Yetkinlik

Özerklik

Yılmazlık

Mutluluk

Açıklama:

Yetkinlik; ustalaşmaya ve öğrenmeye yönelik deneyimlere açık olma eğilimidir. Ayrıca çevreyi etkileme ve istenen sonuçlara ulaşma eğilimidir.

Doğru Cevap: B

Soru 20

Bireyin kendi seçimi ile kendini düzenlemesi kavramı, aşağıdakilerden hangisidir?

Özerklik

Yetkinlik

İyi olma

Ait olma

Mutluluk

Açıklama:

Özerklik; bireyin kendi seçimi ile kendini düzenlemesi demektir. Aynı zamanda baskılara ve kontrole karşı koyma eğilimidir.

Doğru Cevap: A

Soru 21

Bireyin sağlıklı, rahat ve mutlu olması olarak ifade edilen kavram aşağıdakilerden hangisidir?

İyi oluş

Farkındalık

İyimserlik

Sağlık

Yılmazlık

Açıklama:

Bireylerin iyi oluşu, onların ağlıklı, rahat ve mutlu olması olarak ifade edilebilir. Doğru yanıt "A" seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 22

Aşağıdakilerden hangisi öznel iyi oluş kavramının boyutları arasında yer almaktadır?

İyimserlik gereksinimi

Olumlu duygulanımın varlığı

Fiziksel iyi oluş

Duygulanım farkındalığı

Genel iyi oluş durumu

Açıklama:

Öznel iyi oluş üç temel boyuttan oluşmaktadır. Bu boyutlar:
1. Bireyin yaşamının özel ve genel yönlerinden
elde ettiği doyumu bilişsel anlamda değerlendirmesi,
2. Olumlu duygulanımın varlığı,
3. Olumsuz duygulanımın yokluğu olarak sıralanmaktır.
Doğru yanıt "B" seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 23

“psikolojik sağlamlık”, “psikolojik dayanıklılık”, “sağlamlık”, “dayanıklılık”, “kendini toparlama gücü” olarak da kullanılabilen kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Öz savunma

Korunabilirlik

Yılmazlık

Kapsamlılık

Korunmazlık

Açıklama:

Alan yazında “yılmazlık” kavramı; “psikolojik sağlamlık”, “psikolojik dayanıklılık”, “sağlamlık”, “dayanıklılık”, “kendini toparlama gücü” olarak kullanıldığı göze çarpmaktadır. Doğru yanıt "C" seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 24

"Bu yaklaşıma göre mutluluk gerçek durumlar ve bazı standartlar arasındaki karşılaştırmadan ortaya çıkar."
Yukarıda açıklanan kuram aşağıdakilerden hangisidir?

Yukarıdan Aşağıya Aşağıdan Yukarıya Kuramı

Etkinlik Kuramı

Amaç Kuramları

Yargılama Kuramları

Adaptasyon Kuramı

Açıklama:

Yargılama yaklaşımına göre mutluluk, gerçek durumlar ve bazı standartlar arasındaki karşılaştırmadan ortaya çıkar. Şayet gerçek durumlar standartları aşarsa, bu, mutlulukla sonuçlanır.
Doğru yanıt "D" seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 25

İyi oluş kuramları arasından hangisinde bireyin yaptığı etkinlikten zevk almasına odaklanır?

Adaptasyon Kuramı

Amaç Kuramları

Ryff’ın Psikolojik İyi Oluş Kuramı

Öz Belirleyicilik Kuramı

Etkinlik Kuramı

Açıklama:

Etkinlik kuramları bireyin yaptığı etkinlikten zevk almasına odaklanır. Bu kuramda amaca ulaşmaktan daha çok süreçte yaşanılanlara önem verilir.
Doğru yanıt "E" seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 26

Aşağıdakilerden hangisi Yılmazlık kuramları arasında yer almaz?

Ryff’ın kuramı

Wolin ve Wolin Kuramı

Wilson kuramı

Richardson kuramı

Ginsburg ve Jablow kuramı

Açıklama:

Ryff’ın Kuramı psikolojik iyi oluş durumunu açıklamak için kullanılmaktadır. Doğru yanıt "A" seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 27

Yılmazlık açısından bakıldığında aşağıdakilerden hangisi yaşlı bireyin mutlu olmasında önemli etkenler arasında yer alır?

Finansal kaynak

İçgörü

Sağlık

Spor yaşantısı

Dini inanç

Açıklama:

Yılmazlıkla ilgili kuramlarda da ele alındığı gibi yetkinlik, güven, bağlantı, karakter, katkı, başa çıkma, kontrol, içgörü, bağımsızlık, iyi ilişkiler, girişim, yaratıcılık, mizah ve ahlak yaşlı bireylerin mutlu olmasında son derece önemli alanlardır.
Doğru yanıt "B" seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 28

İlişki kurma yeteneğine sahip olmak,
Problemleri aşılmaz olarak görmemek
Değişiklikleri yaşamın bir parçası olarak kabul etmek
Yeni sonuçlar belirlemek
Kararlı eylemler göstermek

Yukarıdakilerden hangisi/hangileri yılmazlık göstergeleri içerisinde yer alır?

I, II, III, IV ve V

I, II ve III

I, II, III ve V

II, III, IV ve V

III, IV ve V

Açıklama:

Yılmazlık göstergeleri;
1. İlişki kurma yeteneğine sahip olmak,
2. Problemleri aşılmaz olarak görmemek
3. Değişiklikleri yaşamın bir parçası olarak kabul etmek
4. Yeni amaçlar oluşturmak
5. Kararlı eylemler göstermek
6. Kendini keşfetmek için arayışları sürdürmek
7. Kendisi ile ilgili pozitif bakış açısı geliştirmek
8. Umutlu bir yaşam felsefesi sürdürmek
9. Kendine önem vermek ve kendi bakımını
sürdürebilmek olarak sıralanmıştır.
Doğru yanıt "C" seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 29

Deneyim sahibi olunması, deneyimleri kullanarak problem çözülmesi ve iyi bir sözcük hazinesine sahip olunması olarak tanımlanabilen kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Orta yaş zeka

Yaşa yönelik deneyim

Yapay zeka

Kristal zeka

Parlak zeka

Açıklama:

“kristal zekâ” olarak tanımlanan kavramda deneyim sahibi olunması, deneyimleri kullanarak problem çözülmesi ve iyi bir sözcük hazinesine sahip olunması gibi durumlarda artış gözlenir.
Doğru yanıt "D" seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 30

Aşağıdakilerden hangisi iyi oluşu etkileyen faktörlerden değildir?

Zengin olmak

Cinsiyet

Sosyal ortam

Yaşam olayları

Zeka

Açıklama:

Araştırmalarda iyi oluşu etkileyen önemli fak- törler göze çarpmaktadır. Bu faktörlerden bir kısmı; kişilik, sağlık, gelir durumu, yaşam doyumu, din, ırk, evlilik ve aile, yaş, cinsiyet farklılıkları, iş memnuniyeti, eğitim, zekâ, davranış ve sonuçları, sosyal iletişim, sosyal destek, yaşam olayları (travmalar, kaygı, stres…vb.), aktiviteler ve biyolojik faktörlerdir.
Doğru yanıt "a" seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 31

Bireylerin sağlıklı, rahat ve mutlu olması olarak ifade edilen kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Pozitif psikoloji

Yılmazlık

İyi oluş

Adaptasyon

Mutluluk

Açıklama:

Bireylerin iyi oluşu, onların sağlıklı, rahat ve mutlu olması olarak ifade edilebilir. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 32

Öznel iyi oluşun anlık olaylarla ilgili ruh hâli ve duyguları içeren duygusal tarafı ile ilişkili olan durum hangisidir?

Duygulanım

Duygusallık

Yaşam doyumu

Yılmazlık

Ruh sağlığı

Açıklama:

Duygulanım, öznel iyi oluşun anlık olaylarla ilgili ruh hâli ve duyguları içeren duygusal tarafı ile ilişkilidir. Diğerlerine ve aktivitelere olumlu tepki, genelde olumlu bir ruh hâli, hoş duygulanımı gösterirken, hoş olmayan duygulanım ise, negatif etkiler içerir, kişisel deneyimlerde ve yaşantıda diğerlerine karşı olumsuz tepkileri barındırır. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 33

Kişinin yaşam kalitesinin içsel öznel bir değerlendirmesi anlamına gelen kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Duygulanım

Yaşam doyumu

Yaşam kalitesi

Yılmazlık

Öz yeterlik

Açıklama:

Yaşam doyumu, kişinin yaşam kalitesinin içsel öznel bir değerlendirmesi anlamına gelmektedir. Ayrıca yaşam doyumunun moral, uyum ve psikolojik iyi oluş ile yakından ilişkili olduğu vurgulanmaktadır. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 34

Araştırmacılar, insanların iyi veya kötü haberler sonrasında doğal bir mutluluk noktasına yaklaşık kaç ay sonrasında geri dönmeye eğilimli olduklarını ileri sürmüşlerdir?

Açıklama:

İnsanların yeni olaylara karşı sert tepki göstermeye yönelik benzersiz evrimsel yatkınlıkları vardır. Buna rağmen bu tepki, zaman içinde azalır. Araştırmacılar, insanların iyi veya kötü haberler sonrasında doğal bir mutluluk noktasına yaklaşık üç ay sonrasında geri dönmeye eğilimli olduklarını ileri sürmüşlerdir. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 35

"İnsanların yeni olaylara karşı sert tepki göstermeye yönelik benzersiz evrimsel yatkınlıkları vardır." şeklindeki görüşü savunan kuram hangisidir?

Adaptasyon Kuramı

Etkinlik Kuramı

Öz Belirleyicilik

Aşağıdan Yukarıya Kuramı

Dinamik Denge Kuramı

Açıklama:

İnsanların yeni olaylara karşı sert tepki göstermeye yönelik benzersiz evrimsel yatkınlıkları vardır." şeklindeki görüşü savunan kuram Adaptasyon Kuramı'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 36

Herkesin bir amacı olduğuna ve amaçlarımız olmadan yaşamımızı sürdüremeyeceğimize inanan kuram aşağıdakilerden hangisidir?

Etkinlik Kuramı

Yukarıdan Aşağı Kuramı

Dinamik Denge Modeli

Dehşet Yönetimi Kuramı

Amaç Kuramları

Açıklama:

Amaç kuramları, herkesin bir amacı olduğuna ve amaçlarımız olmadan yaşamımızı sürdüremeyeceğimize inanır. Amaçlara bağlılık, kişisel faaliyet hissi ile günlük yaşamı biçimlendirme ve anlamlandırma hissi sağlar. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 37

"Mutluluk, genetik faktörlerin, bu faktörlerin etkilemesiyle birlikte yaşantılarla şekillenen kişilik özelliklerinin ve bireyin bilişsel süreçlerinin bir ürünüdür." yaklaşımını savunan kuram aşağıdakilerden hangisidir?

Yukarıdan Aşağı Kuramı

Aşağıdan Yukarı Kuramı

Etkinlik Kuramı

Adaptasyon Kuramı

Öz Belirleyiclik Kuramı

Açıklama:

Yukarıdan aşağı kuramında ise mutluluk, genetik faktörlerin, bu faktörlerin etkilemesiyle birlikte yaşantılarla şekillenen kişilik özelliklerinin ve bireyin bilişsel süreçlerinin bir ürünüdür. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 38

Bireyin temel ve evrensel ihtiyaçları vardır ve bireyin sahip olduğu yaşam koşulları bu ihtiyaçları karşılamaya yeterse, birey mutlu olur görüşüne dayanan kuram aşağıdakilerden hangisidir?

Öz Belirleyicilik Kuramı

Dinamik Denge Modeli

Aşağıdan Yukarı Kuramı

Yukarıdan Aşağı Kuramı

Ryff'in Psikolojik İyi Oluş Kuramı

Açıklama:

Aşağıdan yukarı kuramı, Wilson’un bireyin temel ve evrensel ihtiyaçları vardır ve bireyin sahip olduğu yaşam koşulları bu ihtiyaçları karşılamaya yeterse, birey mutlu olur görüşüne dayanmaktadır. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 39

Bireylerin kişilikleri tarafından belirlenen farklı iyi olma ortalamalarına sahip olduklarını,
dışa dönük kişiliğe sahip olanların içe dönük kişiliğe sahip olanlara göre bazı deneyimleri yaşama olasılıklarının daha yüksek olduğunu savunan kuram aşağıdakilerden hangisidir?

Öz Belirleyicilik Kuramı

Aşağıdan Yukarı Kuramı

Etkinlik Kuramı

Dinamik Denge Modeli

Amaç Kuramları

Açıklama:

Headey ve Wearing tarafından geliştirilen Dinamik Denge Modeli, bireylerin kişilikleri tarafından belirlenen farklı iyi olma ortalamalarına sahip olduklarını, dışa dönük kişiliğe sahip olanların içe dönük kişiliğe sahip olanlara göre bazı deneyimleri yaşama olasılıklarının daha yüksek olduğunu savunmaktadır. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 40

Öznel iyi oluşun temel kavramları olan olumlu etkiler, olumsuz etkiler ve yaşam doyumundan fazla olarak yaşam tutumlarını da içeren çok boyutlu bir yapı olarak tanımlanan kuram aşağıdakilerden hangisidir?

Ryff'in Psikolojik İyi Oluş Kuramı

Etkinlik Kuramı

Adaptasyon Kuramı

Yukarıdan Aşağı Kuramı

Dehşet Yönetimi Kuramı

Açıklama:

Ryff, öznel iyi olma durumunun, psikolojik iyi olma durumunun temel yapısını kapsayacak şekilde oluşturulmadığını ifade etmektedir. Psikolojik iyi oluş kuramı, öznel iyi oluşun temel kavramları olan olumlu etkiler, olumsuz etkiler ve yaşam doyumundan fazla olarak yaşam tutumlarını da içeren çok boyutlu bir yapıdır. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 41

Pozitif psikoloji içerisinde yer alan ve birbirleri ile ilişkili olan iki önemli kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Kötümserlik ve yalnızlık

Depresyon ve sinirlilik

Çatışma ve kaygı

İyi oluş ve yılmazlık

Bilgelik ve sezgi

Açıklama:

İyi oluş̧ ve yılmazlık pozitif psikoloji içerisinde yer alan ve birbirleri ile ilişkili iki önemli kavramdır. Son yıllarda gelişmiş̧ ve gelişmekte olan ülkelerde artan yaşlı nüfusun mutlu, gelecek kaygısı taşımayan, kendisini güvende ve iyi oluş̧ içerisinde hisseden, önüne çıkan zorluklara uyum sağlayabilen ve bu zorluklarla baş etme becerisi gösterebilen bireyler olması, sağlıklı birer yaşlı birey olmaları açısından son derece önemlidir.

Doğru Cevap: D

Soru 42

I. İlişki kurma yeteneğine sahip olmak
II. Kararlı eylemler göstermek
III. Umutlu bir yaşam felsefesi sürdürmek
IV. Değişiklikleri yaşamın bir parçası olarak kabul etmek
Yukarıda verilenlerden hangileri yılmazlık özellikleri ve göstergelerindendir?

I, II

II, IV

I, II, III

II, III, IV

I, II, III, IV

Açıklama:

Yapılan çalışmalardan öğrenilen bazı yılmazlık özellikleri ve göstergeleri; ilişki kurma yeteneğine sahip olmak, problemleri aşılmaz olarak görmemek, değişiklikleri yaşamın bir parçası olarak kabul etmek, yeni amaçlar oluşturmak, kararlı eylemler göstermek, kendini keşfetmek için arayışları sürdürmek, kendisi ile ilgili pozitif bakış açısı geliştirmek, umutlu bir yaşam felsefesi sürdürmek, kendine önem vermek ve kendi bakımını sürdürebilmek olarak sıralanmıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 43

Aşağıdakilerden hangisi iyi oluşun yapısı içinde barınan görüş ve kavramlardır?

Hedonizm ve eudaimonizm

Depresyon ve stres

Olumsuz duygu ve düşünceler

Yenilikçilik ve yaratıcılık

İletişimsizlik ve çatışma

Açıklama:

İyi oluş, iki temel görüşü ve yapıyı içinde barındırmaktadır. Bu görüş ve yapılar hedonizm ve eudaimonizmdir. Hedonik bakış açısına göre iyi oluş, mutluluk, zevk ve doyum almayı içinde barındıran öznel iyi oluşu (subjective well-being) işaret ederken; eudaimonic bakış açısına göre iyi oluş tam olarak fonksiyonlarını yerine getiren, kendini gerçekleştiren bireyin gösterdiği özellikler bütünü olarak psikolojik iyi oluşa (psychological well-being) karşılık gelmektedir.

Doğru Cevap: A

Soru 44

Kişisel gelişim, meydan okuma, özerklik, çaba harcama hangi kavramın ögeleridir?

Empati

Arabuluculuk

Psikolojik iyi oluş

Öznel iyi oluş

Yılmazlık

Açıklama:

Öznel iyi oluş, insan doğasının sosyal ve kültürel öğretiler ile anlam kazanan ve uyum sağlayabilen yapısı, psikolojik iyi oluş, insan doğasını ortaya çıkaran bir yaklaşım olarak ifade edilebilir. Öznel iyi oluş mutluluk, doyum ve yaşam problemlerinin olmaması olgularını içerirken; psikolojik iyi oluş, kişisel gelişim, meydan okuma, özerklik, çaba harcamayı içermektedir.

Doğru Cevap: C

Soru 45

Aşağıdakilerden hangisi insanların kendi hayatlarını duygusal ve bilişsel olarak nasıl değerlendirdiklerini ortaya koyan bir kavramdır ?

Psikolojik iyi oluş

Bilgelik

Yetenek

Sezgi

Öznel iyi oluş

Açıklama:

Yaşamdaki olumsuz faktörlerin olmaması ile birlikte olumlu bilişsel ve ruhsal ögelerin var olması durumunu içeren öznel iyi oluş, insanların kendi hayatlarını duygusal ve bilişsel olarak nasıl değerlendirdiklerini ortaya koyan bir kavramdır. Bireyin bu değerlendirmeleri duygu durumunu, olaylara yönelik duygusal tepkilerini ve yaşam doyumuna ilişkin yargılarını içerir.

Doğru Cevap: E

Soru 46

“Maslow’un ihtiyaçlar hiyerarşisi gibi üç önemli ihtiyaç üzerinde durur. Bu ihtiyaçlar özerklik, yetkinlik ve ait olmadır. Birey ne kadar özerk ve yetkin ise, bir gruba ya da yere kendini ne kadar ait hissediyorsa o kadar iyilik hali gözlenecektir.”
Yukarıda verilen açıklama hangi iyi oluş kuramına aittir?

Yargılama Kuramı

Öz Belirleyicilik Kuramı

Adaptasyon Kuramı

Amaç kuramı

Etkinlik Kuramı

Açıklama:

Yargılama yaklaşımına göre mutluluk, gerçek durumlar ve bazı standartlar arasındaki karşılaştırmadan ortaya çıkar. Adaptasyon Kuramı, insanların yeni olaylara karşı sert tepki göstermeye yönelik benzersiz evrimsel yatkınlıkları olduğunu, ama bu tepkinin zaman içinde azaldığını savunmaktadır. Amaç Kuramı, herkesin bir amacı olduğuna ve amaçlarımız olmadan yaşamımızı sürdüremeyeceğimize inanmaktadır. Etkinlik Kuramı ise, bireyin yaptığı etkinlikten zevk almasına odaklanmaktadır.

Doğru Cevap: B

Soru 47

Kişinin neyi yapabileceğini ya da bir durumla nasıl etkili olarak baş edebileceğini bilmesi olarak tanımlanan kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Güven

Başa çıkma

Yetkinlik

Bağlantı

Kontrol

Açıklama:

Güven, kişinin yapabilecekleri ve yaptıklarına ilişkin kendine güven duyması; başa çıkma, yaşam güçlükleri ya da stresli olayların üstesinden gelebilme gücü; bağlantı, çocukların ailesi, yakın arkadaşları, yakın ilişkide olduğu kişilerle bağlantı içerisinde olmasını; kontrol ise, bireyin çevresini ve olayları kontrol edebildiğini fark etmesi ve olayların kendi kontrolünde olabileceğini anlaması olarak tanımlanmaktadır.

Doğru Cevap: C

Soru 48

I. Bir işi yapabilme
II. Hayatımızda önemli olan yetişkinlerin desteği
III. Çevreye uyum sağlama becerisi
IV. Dayanma gücü
Yukarıdakilerden hangileri yılmazlıktaki koruyucu faktörlerdendir?

I, II

III, IV

I, II, III

II, III, IV

I, II, III, IV

Açıklama:

Yılmazlıktaki koruyucu faktörlerden bazıları; dayanma gücü, olaylara ve çevreye uyum sağlama becerisi, bir işi iyi yapabilme, becerikli olma ve hayatımızda önemli olan yetişkinlerin desteğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 49

I. Evlilik ve aile
II. İş memnuniyeti
III. Sosyal destek
IV. Yaşam olayları
V. Dil
Yukarıdakilerden hangileri iyi oluşu etkileyen faktörlerdendir?

I, III, IV

II, IV, V

III, IV, V

I, II, III, IV

II, III, IV, V

Açıklama:

Araştırmalarda iyi oluşu etkileyen önemli faktörler göze çarpmaktadır. Bu faktörler; kişilik, sağlık, gelir durumu, yaşam doyumu, din, ırk, evlilik ve aile, yaş, cinsiyet farklılıkları, iş memnuniyeti, eğitim, zeka, davranış ve sonuçları, sosyal iletişim, sosyal destek, yaşam olayları, aktiviteler ve biyolojik faktörlerdir.

Doğru Cevap: D

Soru 50

Yaşlı bireylerin kendilerini işe yarar hissetmeleri ve yaşamı bir yük olarak algılamamaları için aşağıdakilerden hangisi yapılabilir?

Yaşlı bireylere zaman zaman market alışverişi yaptırılabilir.

Yaşlı bireylerin kalabalık ortamlara girmesi engellenebilir.

Yaşlı bireylerin çocuklarının evine yerleşmesi sağlanabilir.

Yaşlı bireyler, daha iyi dinlenebilsin diye daha çok uyumaya teşvik edilebilir.

Yaşlı bireyler televizyon seyretmeye yöneltilebilir.

Açıklama:

Üretken olan bireyler hangi yaşta olursa olsunlar kendilerini iyi hissederler. Ülkemizde yaşlı bireylerin çiçek yetiştirdikleri ya da hayvan besledikleri görülen durumlardır. Zaman zaman dışarıya çıkmak, market alışverişi yapmak isterler. O yüzden yaşlı bireylere yapabilecekleri sorumluluklar vermek iyi oluşları ve yaşamı yük olarak algılamamaları için faydalı olacaktır.

Doğru Cevap: A

Soru 51

Yaşam güçlükleri ya da stresli olayların üstesinden gelebilme gücü olarak tanımlanan kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Güven

Yetkinlik

Başa çıkma

Bağlantı

Kontrol

Açıklama:

Güven, kişinin yapabilecekleri ve yaptıklarına ilişkin kendine güven duyması; yetkinlik, kişinin neyi yapabileceğini ya da bir durumla nasıl etkili olarak baş edebileceğini bilmesi; bağlantı, çocukların ailesi, yakın arkadaşları, yakın ilişkide olduğu kişilerle bağlantı içerisinde olması; kontrol ise, bireyin çevresini ve olayları kontrol edebildiğini fark etmesi ve olayların kendi kontrolünde olabileceğini anlaması olarak tanımlanmaktadır.

Doğru Cevap: C

Soru 52

I. Kendini Kabul
II. Kişisel büyüme
III. Yaşam doyumu
IV. Duygulanım
Yukarıdakilerden hangileri psikolojik iyi oluş kavramının boyutlarındandır?

I ve II

I ve III

II ve IV

I, II ve III

II, III ve IV

Açıklama:

Psikolojik iyi oluş kavramının boyutları şunlardır: Kendini kabul, kişisel büyüme, yaşam amacı, olumlu ilişkiler, çevresel hâkimiyet, özerklik. Yaşam doyumu ve duygulanım ise öznel iyi oluşun bileşenlerindendir.

Doğru Cevap: A

Soru 53

I. Risk ve/veya zorluk
II. Olumlu uyum gösterme, baş etme, yeterlik
III. Koruyucu faktörler
Yukarıdaki unsurlar aşağıdaki kavramlardan hangisinin tanımlamasında kullanılmaktadır?

Öznel iyi oluş

Psikolojik iyi oluş

Yılmazlık

Kişisel büyüme

Adaptasyon

Açıklama:

Yılmazlık kavramının çeşitli tanımlarında üç temel nokta üzerinde durulmaktadır. Bunlar; risk ve/veya zorluk, olumlu uyum gösterme, baş etme, yeterlik ve koruyucu faktörlerdir. Bu durumda yılmazlık, “sağlıklı bir uyum yapma ile bağlantılı olan ve bu uyum sürecine katkı sağlayan koruyucu faktörlerin, mevcut risk faktörleri ile olan belirgin etkileşimi sonucunda ortaya çıkan” bir olgudur.

Doğru Cevap: C

Soru 54

I. Yargılama Kuramları
II. Adaptasyon Kuramı
III. Mücadele Modeli
IV. Dinamik Denge Modeli
Yukarıdakilerden hangileri iyi oluş kuramlarındandır?

I ve II

I ve IV

II ve III

I, II ve III

I, II ve IV

Açıklama:

Yargılama kuramları, adaptasyon kuramı ve dinamik denge modeli iyi oluş kavramını açıklayan kuramlardır. Mücadele modeli ise yılmazlık kavramına yönelik bir kuramdır.

Doğru Cevap: E

Soru 55

Mutluluğun, gerçek durumlar ve bazı standartlar arasındaki karşılaştırmadan ortaya çıktığını açıklayan iyi oluş kuramı aşağıdakilerden hangisidir?

Adaptasyon Kuramı

Yargılama Kuramları

Etkinlik Kuramı

Öz Belirleyicilik Kuramı

Dehşet Yönetimi Kuramı

Açıklama:

Adaptasyon Kuramı, insanların yeni olaylara karşı sert tepki göstermeye yönelik benzersiz evrimsel yatkınlıkları olduğunu, ama bu tepkinin zaman içinde azaldığını savunmaktadır. Etkinlik Kuramı, bireyin yaptığı etkinlikten zevk almasına odaklanmaktadır. Öz Belirleyicilik Kuramı, Maslow’un ihtiyaçlar hiyerarşisi gibi üç önemli ihtiyaç üzerinde durmaktadır. Bu ihtiyaçlar özerklik, yetkinlik ve ait olmadır. Dehşet Yönetimi Kuramı, canlı kalma ve yaşamı sürdürme isteğinin doğuştan gelen, biyolojik bir ihtiyaç olduğu ve ölümün kaçınılmaz olduğu düşüncesinin zihni sürekli meşgul ettiğini savunmaktadır. Yargılama yaklaşımına göre ise mutluluk, gerçek durumlar ve bazı standartlar arasındaki karşılaştırmadan ortaya çıkar. Şayet gerçek durumlar standartları aşarsa, bu mutlulukla sonuçlanır.

Doğru Cevap: B

Soru 56

Dışa dönük kişiliğe sahip olanların içe dönük kişiliğe sahip olanlara göre bazı deneyimleri yaşama olasılıklarının daha yüksek olduğunu savunan kuram aşağıdakilerden hangisidir?

Ref’in Psikolojik İyi Oluş Kuramı

Adaptasyon Kuramı

Dinamik Denge Modeli

Öz Belirleyicilik Kuramı

Zarar Modeli

Açıklama:

Bireylerin kişilikleri tarafından belirlenen farklı iyi olma ortalamalarına sahip olduklarını, dışa dönük kişiliğe sahip olanların içe dönük kişiliğe sahip olanlara göre bazı deneyimleri yaşama olasılıklarının daha yüksek olduğunu savunan model Headey ve Wearing tarafından geliştirilen dinamik denge modelidir.

Doğru Cevap: C

Soru 57

I. Yetkinlik
II. Güven
III. Karakter
IV. Aile
Yukarıdakilerden hangileri Ginsburg ve Jablow tarafından yılmazlıkla ilişkilendirilen boyutlardandır?

I ve II

I ve IV

II ve III

I, II ve III

II, III ve IV

Açıklama:

Ginsburg ve Jablow, (2011), yılmazlığın temelde yedi önemli boyutla ilişkili olduğunu, bu boyutların; yetkinlik, güven, bağlantı, karakter, katkı, başa çıkma ve kontrol olduğunu belirtmiştir. Aile ise Krovetz’in (1999), yılmazlık kuramında yer almaktadır.

Doğru Cevap: D

Soru 58

Bireyleri, kötü ve zarar verici deneyimler yaşamış ama sonunda daha güçlü olabilecek insanlar olarak gören model aşağıdakilerden hangisidir?

Mücadele Modeli

Zarar Modeli

Dinamik Denge Modeli

Ryff’ın Psikolojik İyi Oluş Kuramı

Öz Belirleyicilik Kuramı

Açıklama:

Wolin ve Wolin, (1993) “Zarara Karşı Mücadele” olarak adlandırdıkları bir model geliştirmişlerdir. “Zarar Modeli” bireyleri tıbbi bir model gibi zarar görmüş ve tedaviye ihtiyacı olan insanlar olarak görür. “Mücadele Modeli” ise onları kötü ve zarar verici deneyimler yaşamış ama sonunda daha güçlü olabilecek insanlar olarak görür.

Doğru Cevap: A

Soru 59

Aşağıdakilerden hangisi yaşlılarda yılmazlığı etkileyen faktörlerdendir?

Biyolojik faktörler

Dil

Risk faktörleri

Din

Irk

Açıklama:

Yılmazlığı etkileyen faktörlere bakıldığında yılmazlığın, bireysel özellikler, sosyal ve çevresel faktörlerden etkilendiği ortaya koyulmaktadır. Ayrıca risk faktörleri, koruyucu faktörler ve olumlu sonuçlar üzerinde durulduğu görülmektedir. Biyolojik faktörler, sosyal iletişim, din ve ırk ise iyi oluşu etkileyen faktörlerdendir.

Doğru Cevap: C

Soru 60

Aşağıdakilerden hangisi yaşlılarda iyi oluş ve yılmazlığı geliştirici faktörlerden biri değildir?

Yaşlı bireylere yapabilecekleri sorumluluklar vermek

Açık havada yürüyüş

Seyahat etmek

Dinî ritüeller

Yalnız yaşamak

Açıklama:

Yaşlı bireyler eğer çocuklarından ayrı yalnız yaşıyorsa bu durum onlarda zaman zaman sıkıntı yaratabilir. Çocuklarının, yaşlıların iyi oluş ve yılmazlıkları için sık sık onları ziyarete gitmeleri ve telefonla aramaları son derece önemlidir. Yaşlı bireylere yapabilecekleri sorumluluklar vermek, açık havada yürüyüş, seyahat etmek ve dini ritüeller ise iyi oluş ve yılmazlığı geliştirici faktörlerdendir.

Doğru Cevap: E

Soru 61

Hedonik bakış açısına göre mutluluk, zevk ve doyum almayı içinde barındırıp; eudaimonic bakış açısına göre iyi, tam olarak fonksiyonlarını yerine getiren, kendini gerçekleştiren bireyin gösterdiği özellikleri temsil eden kavram aşağıdakilerden hangisidir?

İyi oluş

Psikolojik sağlamlık

Öznel iyi oluş

Mutluluk

Yılmazlık

Açıklama:

İyi oluş, iki temel görüşü ve yapıyı içinde barındırmaktadır. Bu görüş ve yapılar hedonizm ve eudaimonizmdir. Hedonik bakış açısına göre iyi oluş, mutluluk, zevk ve doyum almayı içinde barındıran öznel iyi oluşu (subjective well-being) işaret ederken; eudaimonic bakış açısına göre iyi oluş, tam olarak fonksiyonlarını yerine getiren, kendini gerçekleştiren bireyin gösterdiği özellikler bütünü olarak psikolojik iyi oluşa (psychological well-being) karşılık gelmektedir.

Doğru Cevap: A

Soru 62

Bireyin yaşamından elde ettiği doyumu bilişsel anlamda değerlendirmesini ifade eden yaşam doyumu, olumlu duygulanımın varlığı ve olumsuz duygulanımın yokluğunun bileşimi olan kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Öznel iyi oluş

Psikolojik iyi oluş

İyi oluş

Yılmazlık

Mutluluk

Açıklama:

Yaşamdaki olumsuz faktörlerin olmaması ile birlikte olumlu bilişsel ve ruhsal ögelerin var olması durumunu içeren öznel iyi oluş, insanların kendi hayatlarını duygusal ve bilişsel olarak nasıl değerlendirdiklerini ortaya koyan bir kavramdır. Bireyin bu değerlendirmeleri duygu durumunu, olaylara yönelik duygusal tepkilerini ve yaşam doyumuna ilişkin yargılarını içerir.

Doğru Cevap: A

Soru 63

I. Serbest zaman etkinlikleri
II. Benlik
III. Gelir durumu
Yukarıdakilerden hangisi veya hangileri bireyin doyum alanları kapsamında ele alınmaktadır?

Yalnız I

Yalnız II

Yalnız III

I, II

I, II, III

Açıklama:

Bireyin yaşam doyumu; yaşamını değiştirme arzusu, şu anki ve geçmiş yaşamında aldığı doyum ve gelecekten doyum alması ile kişinin kendisi için önemli kişilerin, kişinin yaşamı hakkındaki görüşlerini içermektedir. Bireyin ihtiyaçları için doyum alanları ise; iş, aile, serbest zaman etkinlikleri, gelir durumu, benlik ve ait olunan grup olarak ele alınmıştır. Bireyin öznel iyi oluşunun yüksek olması, bireyin doyum alanlarını sağlıklı kullanarak yaşamdan aldığı doyumu arttırmasına bağlıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 64

Bireyin kendini olumlu algılaması, sınırlılıklarının farkında olması, başkalarıyla güvenli ve samimi ilişkiler geliştirmesi, kişisel ihtiyaç ve isteklerini karşılayacak şekilde çevreyi şekillendirmesi, özerk ve bağımsız hareket edebilmesi, yaşam amacının ve anlamının olması, kapasitesinin farkında olması ve bu kapasitesini geliştirmeye çalışmasını yansıtan kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Öznel iyi oluş

Psikolojik iyi oluş

İyi oluş

Yılmazlık

Mutluluk

Açıklama:

Psikolojik iyi oluş, yaşamdan zevk almanın ötesinde bireyin sınırlılıklarının farkında olması, özerk ve bağımsız olması, yaşam amacının ve anlamının olması ve kendini geliştirme çabasıdır. Psikolojik iyi oluşun arkasında, bireyin potansiyelini gerçekleştirilmesini savunan, psikolojik iyi oluşun sadece mutluluk ve iyi hissetmeyi deneyimlemek olmadığı, yapılan çalışmalarla çokça tartışılmış, yaşam için doyum ve hazdan daha fazla şeyler olması gerektiği üzerinde durulmuştur. Psikolojik iyi oluşta gerçek mutluluğa, erdemin ifade edilmesi ve yapmaya değer olan şeylerin yapılması ile ulaşılır.

Doğru Cevap: B

Soru 65

Genellikle aşırı sıkıntı ve stres durumunun üstesinden gelmek için bir yetenek olarak tanımlandığı gibi, zorluklara, sıkıntılara karşı başarılı bir uyum olarak da ele alınan kavram seçeneklerden hangisidir?

İyi oluş

Mutluluk

Yılmazlık

Öznel iyi oluş

Psikolojik iyi oluş

Açıklama:

Çevresel her türlü olumsuzluğa rağmen “ayakta kalan” ve “çevreyle etkileşimlerini başarılı bir biçimde sürdürebilen” kişiler olarak da tanımlanan yılmaz bireyler, stres yaratan olaylar karşısında genellikle yılgınlığa düşmeyen, aksine kendilerini çabucak toparlayan, hatta sıkıntılardan ve olumsuz çevresel koşullardan her defasında daha da güçlenerek sıyrılabilen kişilerdir.

Doğru Cevap: C

Soru 66

Sevgi Hanım’ın eşi, dört yıl önce Alzeimer hastası olmuştur. Sevgi Hanım eşine, son bir yılı yatakta olmak üzere toplam dört yıl bakmıştır. Eşinin ölümü sonrasında Sevgi Hanım oldukça yıpranmış, daha sonra ailesinin ve arkadaşlarının da yardımı ile ve psikolojik desteğin sonucunda kendisini toparlamış ve yaşamına kaldığı yerden devam etme gücünü kendinde bulmuştur.
Sevgi Hanım’ın bu durumunu en iyi temsil eden kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Psikolojik iyi oluş

İyi oluş

Öznel iyi oluş

Mutluluk

Yılmazlık

Açıklama:

Yılmaz bireyler, olumlu ilişkiler kuran, sorun çözmekte becerikli ve kendilerini geliştirmek için motivasyona sahip olan kişilerdir. Bu bireyler, sosyal değişim ve etkinliklere katılırlar ve çoğu, hayatlarındaki sıkıntı, travma ve üzüntülerden anlam ve faydalar çıkarma yeteneğine sahiptir. Sevgi Hanım’ın durumuna bakıldığında ise yaşadığı travmatik durum sonrasında kendini toparlaması söz konusu olmuştur. Bu da onun yılmazlığı ile ilgili bir durumdur.

Doğru Cevap: E

Soru 67

Aşağıdakilerden hangisi iyi oluşu ve yılmazlığı açıklayan kuramlardan değildir?

Yargılama kuramları

Adaptasyon kuramı

Amaç kuramları

Sosyal kuramlar

Etkinlik kuramı

Açıklama:

İyi oluşu ve yılmazlığı açıklayan kuramlar; yargılama kuramları, adaptasyon kuramları, amaç kuramları, etkinlik kuramları, yukarıdan aşağıya aşağıdan yukarı kuramı, Ryff’ın psikolojik iyi oluş kuramı, dinamik denge modeli, öz belirleyicilik kuramı, dehşet yönetimi kuramı ve yılmazlık kuramlarıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 68

Headey ve Wearing tarafından geliştirilen bu model, bireylerin kişilikleri tarafından belirlenen farklı iyi olma ortalamalarına sahip olduklarını, dışa dönük kişiliğe sahip olanların içe dönük kişiliğe sahip olanlara göre bazı deneyimleri yaşama olasılıklarının daha yüksek olduğunu savunmaktadır.
Yukarıda açıklaması verilen iyi oluş ve yılmazlığı açıklayan kuram aşağıdakilerden hangisidir?

Öz belirleyicilik kuramı

Dehşet yönetimi kuramı

Ryff’ın psikolojik iyi oluş kuramı

Dinamik denge kuramı

Etkinlik kuramı

Açıklama:

Dinamik denge kuramı Headey ve Wearing tarafından geliştirilmiştir. Bu kuram ile bireylerin kişilikleri tarafından belirlenen farklı iyi olma ortalamalarına sahip olduklarını, dışa dönük kişiliğe sahip olanların içe dönük kişiliğe sahip olanlara göre bazı deneyimleri yaşama olasılıklarının daha yüksek olduğunu savunmaktadır. Bu deneyimler, bireyin psikolojik iyi olma düzeyini etkilemektedir. Alışılmadık olaylar ve eğilimler bireyi normal psikolojik iyi olma düzeyinden yukarıya ve aşağıya hareket ettirebilir. Ancak dinamik denge modeli, olaylar normalleştikçe bireyin temel psikolojik iyi olma düzeyine geri döneceğini öne sürmektedir.

Doğru Cevap: D

Soru 69

Aşağıdakilerden hangisi yaşlılıkta iyi oluşu ve yılmazlığı etkileyen etmenlerden değildir?

Kişilik

Evlilik ve aile

Sosyal iletişim

Biyolojik faktörler

İlgiler

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 70

Yaşlıların sosyo-ekonomik durumlarının iyi olması, sosyal ilişkilerinin olumlu olması, üretken olmaları, sportif faaliyetlerle ilgilenmeleri, kendileri güvende hissetmeleri gibi durumların iyi oluşları ve yılmazlıkları ile ilişkisi nasıl olabilir?

Yaşlılarda genellikler iyi oluş ve yılmazlığı geliştirici durumlardır.

Yaşlılarda genellikle iyi oluş ve yılmazlığı sekteye uğratacak durumlardır.

Yaşlılarda iyi oluş ve yılmazlık üzerinde herhangi bir etkisi yoktur.

İyi oluş ve yılmazlık üzerindeki etkileri kadınlarda olumlu iken erkeklerde olumsuzdur.

İyi oluş ve yılmazlık üzerindeki etkileri erkeklerde olumlu iken kadınlarda olumsuzdur.

Açıklama:

Yaşlı bireylerin sosyoekonomik durumlarının yüksek olması, üretken olmaları, sportif faaliyetlerle ilgilenmeleri, kendilerini güvende hissetmeleri gibi durumların her biri onlar için koruyucu birer faktördür ve bu faktörler onların iyi oluş ve yılmazlıklarını geliştirici faktörlerdendir.

Doğru Cevap: A

Ünite 7

Soru 1

Öfke ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi ya da hangileri doğrudur?

Öfke, korku, üzüntü, suçluluk gibi psikolojik bir müdahaleyi gerektirebilir ve birey için problem yaratabilir.

Korku, üzüntü, suçluluk gibi öfke de temelde problemli bir davranış değildir ancak davranışsal etkileri, sıklığı, yoğunluğu nedeniyle bireyin ve diğerlerinin yaşamında sorunlara neden olabilir.

Öfkeyi olumsuz olarak tanımlamamızın nedeni, çoğunlukla öfkenin saldırgan davranışlarla birlikte görülmesidir.

Hepsi

Açıklama:

Öfke ile ilgili olarak A, B, C, D şıklarının hepsi doğrudur.

Doğru Cevap: E

Soru 2

I. Görme ve işitme kayıplarının yanı sıra öğrenme ve bellek kapasitesindeki düşüş, reaksiyon zamanının uzaması (özellikle karmaşık görevlerde).
II. Uykuya geçişin uzaması, uyuduktan sonra sık uyanma gibi uyku sorunlarının artması.
III. Yaşlı bireyin ister çocukları/torunları ile birlikte yaşasın isterse kurumda kalsın, yaşam alanını diğerleriyle paylaşmak zorunda kalması nedeniyle bir kısım alışkanlıklarını bırakmak, bazı isteklerini ertelemek, kimi ihtiyaçlarını göz ardı etmek zorunda kalması.
IV. Bazı ruh sağlığı bozukluklarında olduğu gibi fizyolojik hastalıklarda da öfke ve saldırgan davranışların görülmesi.
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri yaşlılarda öfke yaratan durumlardan biridir ?

Yalnızca I

I ve III

I, II, III, IV

II ve IV

III ve IV

Açıklama:

I, II, III ve IV yaşlılarda öfke yaratan durumlardan biridir.

Doğru Cevap: C

Soru 3

Gordon' a göre aşağıdakilerden hangisi ya da hangileri Öfke duygusunun altında yatan nedenlerden biridir?

Merak

Yalnızlık, İtilmişlik

Üzüntü, Kaygı

Haksızlığa uğramışlık

Hepsi

Açıklama:

Gordon' a göre A, B, C, D şıklarının hepsi Öfke duygusunun altında yatan nedenlerden biridir.

Doğru Cevap: E

Soru 4

I. Yaşamın ayrılmaz bir parçası olan kaygı, günlük yaşamda zaman zaman endişe, korku gibi kavramlarla karıştırılmakta, bu kavramlar birbirlerinin yerine kullanılmaktadır.
II. Kaygı, korkuya benzer bir duygudur. Kişi bunu, sanki kötü bir şey olacakmış gibi içinde nedeni belirsiz bir sıkıntı ve bir endişe duygusu olarak algılar.
III. Çok hafif tedirginlik ve gerginlik duygusundan panik derecesine varan değişik yoğunlukta olabilir. Ağır derecelerinde kişinin benliği bu ruhsal acı altında ezilir.
IV. Kaygı ile en fazla karıştırılan korku ise yaşamı tehdit eden ya da o sırada var olan tehlikeye karşı ani bir alarm tepkisidir.
V. Kaygı durumlarında hissedilen kaygı, çevreden gelen tehlikeyle orantısızdır. Çoğunlukla o anki durumla ilgili değil, geleceğe ilişkin olumsuz beklentilerle ilişkilidir.
Kaygı ile ilgili olarak yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri doğrudur ?

Yalnızca I

I ve III

II ve IV

I, II, III, IV, V

III ve V

Açıklama:

Kaygı ile ilgili olarak I, II, III, IV, V şıklarının hepsi doğrudur.

Doğru Cevap: D

Soru 5

I. Kol ve bacaklarda felçler
II. Tükürük salgısı azalması
III. Kas gerilmeleri
IV. Kan şekeri yükselmesi
V. Tikler
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri kaygı durumunda ortaya çıkan belirtilerden biridir?

Yalnızca I

I, II, IV

I, II, III, IV, V

III, IV, V

II ve V

Açıklama:

I, II, III, IV V şıklarının hepsi kaygı durumunda ortaya çıkan belirtilerden biridir.

Doğru Cevap: C

Soru 6

Aşağıdakilerden hangisi ya da hangileri yaşlılarda kaygı yaratan durumlardan biridir?

Yaşlılık döneminde tanı konulan anksiyete bozuklukları.

Bakım evlerinde kalma, aileden uzak olma .

Arkadaş ya da sevilen birinin kaybı, fiziksel sağlığın bozulması, otonomik işlev yetersizliği.

Yaşlılıkta ortaya çıkan psikolojik sorunlar, yaşlı yetişkinlerin sağlık sorunları nedeniyle birden fazla tıbbi uygulamaya maruz kalmaları, çoklu sağlık sorunlarına ek olarak ilaç etkileşimleri ve yan etkiler.

Hepsi

Açıklama:

A, B, C, D şıklarının hepsi yaşlılarda kaygı yaratan durumlardan biridir.

Doğru Cevap: E

Soru 7

Yaşlılarda en sık görülen kaygı bozukluğu aşağıdakilerden hangisidir?

Yaygın anksiyete bozukluğu

Panik atak

Depresyon

Obsesif - Kompulsif Bozukluk

Bipolar Bozukluk

Açıklama:

Yaşlı nüfusta kaygı bozukluklarının görülme oranı %5-10’dur ve en sık görülen kaygı bozukluğu, yaygın anksiyete bozukluğudur.

Doğru Cevap: A

Soru 8

I. Ölüm, her yaştaki bireyler için her an ortaya çıkabilecek bir son olsa da yaşlı bireylerin bu sona daha yakın oldukları kabul edilir.
II. Ölüm kaygısının yirmili yaşlarda en üst düzeyde olduğu, sonraki yaşlarda gittikçe azaldığı görülmektedir.
III. Ölüm kaygısı özellikle kadınlarda ellili yaşlarda yeniden artmakla birlikte yaş ilerledikçe bireyler daha az ölüm kaygısı yaşamaktadırlar.
IV. Yaşlılar orta düzeyde ölüm kaygısı yaşamakta ve Tanrı algıları ne kadar olumluysa o kadar az ölüm kaygısına sahip olmaktadırlar .
V. Genç yetişkinlerle yaşlılar arasında ölüm kaygısı düzeyi açısından fark olmadığını belirten çalışmalar, yaşlıların gençlerden daha fazla ölüm kaygısına sahip olmadığını göstermektedir.
Yaşlılarda Ölüm kaygısi ile ilgili olarak yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri doğrudur?

Yalnızca I

II, III, V

I, II, III, IV, V

IV ve V

Yalnızca V

Açıklama:

Yaşlılarda Ölüm kaygısi ile ilgili olarak I, II, III, IV ve V şıklarının hepsi doğrudur.

Doğru Cevap: C

Soru 9

Aşağıdakilerden hangisi yaşlı bireylerin öfkeyle başetmelerini sağlayacak yöntemlerden biridir?

Hangi durumlarda nasıl öfkelendiklerini fark eden bireylere, kendilerini sakinleştirme, derin nefes alma, gevşeme teknikleri öğretilir.

Diğer yaş gruplarında olduğu gibi yaşlı bireylerin öfke düzeylerini azaltmak, öfke kontrollerini artırmak için özellikle sistematik derin nefes alma ve gevşeme teknikleri öğretilebilir.

Bakım verenlerin yaşlılarla iletişimlerinde beden dilinin önemini bilerek uygun jest-mimik ve beden dili ile yaklaşmalarının öneminin de vurgulanması gerekmektedir. Bu tür durumlarda bakım verenlerin empatik olması, yaşlının durumunu ve öfkesinin nedenlerini anlaması gerekmektedir.

Hepsi

Açıklama:

A, B, C, D şıklarının hepsi yaşlı bireylerin öfkeyle başetmelerini sağlayacak yöntemlerden biridir.

Doğru Cevap: E

Soru 10

I. Problem odaklı başa çıkmada birey, kaygı yaratan durumu değiştirmek ve etkilerini azaltmak için neler yapabileceği üzerinde durur ve harekete geçer. Başka bir ifadeyle bu başa çıkma tarzında birey durumu değiştirmeye ve sorunu ortadan kaldırmaya çalışmaktadır.
II. Duygusal odaklı başa çıkmada birey, duruma ilişkin yaşadığı duygularını ve durumu ele alış şeklini değiştirmeye çalışır. Özellikle de problem bireyin kontrol edemeyeceği bir şey ise, durumu değiştirmek, problemi çözmek için yapacağı bir şey yoksa o zaman duruma ilişkin duygularını değiştirmeye çalışır.
III. Kaygı ve stres durumlarıyla baş etmede kullanılan yöntemlerden biri de inançlardır. Ayrıca yapılan çalışmalar, egzersiz ya da spor yapmanın öfke gibi kaygı düzeyini de azaltmaya yardımcı olduğunu göstermektedir.
IV. Boş zamanların değerlendirilmesi de kaygı düzeyini düşüren bir faktördür. Bir baş etme stratejisi olarak sosyal etkinlikler, sadece boş zamanları değerlendirme değil aynı zamanda toplumsal yaşama katılmayı içerir.
V. Kaygı bozukluklarının tedavisinde, psikoterapi ve/veya ilaç tedavisi kullanılmaktadır. Özellikle bilişsel davranışçı terapiler en çok kullanılan yöntemlerdir.
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri yaşlı bireylerin kaygıyla başetmelerini sağlayacak yöntemlerden biridir?

Yalnızca I

I ve IV

I, II, III, IV, V

II, III, V

IV, V

Açıklama:

I, II, III, IV, V şıklarının hepsi yaşlı bireylerin kaygıyla başetmelerini sağlayacak yöntemlerden biridir.

Doğru Cevap: C

Soru 11

Engellenme ve bireyin kendini tehdit altında hissettiği durumlarda ortaya çıkan bir duyguya ne ad verilir?

Öfke

Durgunluk

Takıntı

Saplantı

Anksiyete

Açıklama:

Öfke, engellenme ve bireyin kendini tehdit altında hissettiği durumlarda ortaya çıkan bir duygudur. Doğru yanıt "A" seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 12

Rahatsızlık ve gerilim duygusuyla ilişkili olan öfke türü aşağıdakilerden hangisidir?

Anlık öfke

Durumluk öfke

Sabit öfke

Sürekli öfke

Fizyolojik öfke

Açıklama:

Durumluk öfke, rahatsızlık ve gerilim duygusuyla ilişkili olan öfkedir. Doğru yanıt "B" seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 13

Yaşlıda, reddedicilik, küfür etme, çığlık atma, sözel cinsel taciz, genel huzursuzluk, sürekli başka yere gitme çabası, engellenince saldırganlaşma, itme, tükürme, tekmeleme, ısırma, vurma gibi ajite davranışlar görülebildiği durum aşağıdakilerden hangisidir?

Şizofreni

Alzheimer

Demans

Parkinson

Pnomoni

Açıklama:

Yaşlılıktaki en önemli bozukluklardan olan demansta; yaşlıda, reddedicilik, küfür etme, çığlık atma, sözel cinsel taciz, genel huzursuzluk, sürekli başka yere gitme çabası, engellenince saldırganlaşma, itme, tükürme, tekmeleme, ısırma, vurma gibi ajite davranışlar görülebilmektedir. Doğru yanıt "C" seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 14

Aşağıdakilerden hangisi sıklıkla kaygıyla karıştırılan kavramlar arasında yer alır?

Stres

Panik

Endişe

Baş ağrısı

Ürperti

Açıklama:

Kaygı, günlük yaşamda zaman zaman endişe, korku gibi kavramlarla karıştırılmakta, bu kavramlar birbirlerinin yerine kullanılmaktadır. Doğru yanıt "C" seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 15

Aşağıdakilerden hangisi kaygının davranışsal belirtileri arasında yer alır?

Baş dönmesi

Ağız kuruluğu

Karın ağrısı

Terleme

Dudakların titremesi

Açıklama:

Kaygının davranışsal belirtileri kaçınma, ağlama ya da çığlık atma, tırnak yeme, sesin titremesi, kekeleme, dudakların titremesi, yutkunma, hareketsizleşme, seyirme, parmak emme olarak örneklenebilir. Doğru yanıt "E" seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 16

Aşağıdakilerden hangisi kaygının fiziksel belirtileri arasında yer alır?

Aşırı yorgunluk

Kaçınma

Hareketsizleşme

Çeneyi sıkma

Yerinde duramamama

Açıklama:

Kaygının fiziksel belirtilerine örnek olarak, kalp atışında artış, aşırı yorgunluk, solunumun artması, mide bulantısı ve karın ağrısı gösterilebilir. Doğru yanıt "A" seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 17

Aşağıdakilerden hangisi kaygının bilişse belirtileri arasında yer alır?

Tırnak yeme

Unutkanlık

Parmak emme

Kekeleme

Uyuşma

Açıklama:

Kaygının bilişsel belirtilerine örnek olarak, beceriksizlik ya da yetersizlik düşüncesi, konsantre olmada zorluk, unutkanlık, aptal görünme düşüncesi verilebilir. Doğru yanıt "B" seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 18

Aşağıdakilerden hangisi yaşlılıkta öfke durularının beraberinde getirdiği rahatsızlıklara örnek olarak gösterilebilir?

İskelet sorunları

Kas sorunları

Kalp hastalıkları

Baş ağrısı

Saç dökülmesi

Açıklama:

Öfke, yaşlı nüfus için ilk sıralarda bir sorun olmamakla birlikte, pek çok olumsuz sonucu beraberinde getirebilen bir duygudur. Bu duygu yüksek tansiyon, kalp hastalıkları, diyabet vb. gibi pek çok sağlık sorunuyla ilişkilendirilmektedir. Doğru yanıt "C" seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 19

Aşağıdakilerden hangisi yaşlılarda öfke kontrolünün sağlanması için kullanılabilecek yöntemlerden biridir?

İş-uğraşı terapisi

Ergoretapi

Fitoterapi

Gevşeme egzersizleri

Sözel davranış

Açıklama:

Öfke düzeyini azaltmaya ya da öfke kontrolünü yükseltmeye yönelik programlar ağırlıklı olarak bireylerin öfke duygularını ve öfkelerini tetikleyen durumları fark etmelerini içerir. Hangi durumlarda nasıl öfkelendiklerini fark eden bireylere, kendilerini sakinleştirme, derin nefes alma, gevşeme teknikleri öğretilir.
Doğru yanıt "D" seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 20

Aşağıdakilerden hangisi kronik yaşlı hastalarda özyeterlilik kaybına bağlı olarak ortaya çıkan sorunlar arasında yer almaktadır?

Boş verme

Bıkkınlık

Yorgunluk

Telaş

Güvensizlik

Açıklama:

Yaşlıların kronik bir hastalığının olması ve kendine yetememe kaygı düzeyini etkilemekte; sağlık durumu iyileştikçe yalnızlık, kaygı, hüzün, çaresizlik gibi duygular azalmaktadır.
Doğru yanıt "E" seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 21

Aşağıdakilerden hangisi engellenme ve bireyin kendini tehdit altında hissettiği durumlarda ortaya çıkan bir duygudur?

Öfke

Mutluluk

Neşe

Kin

Kaygı

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 22

Aşağıdaki seçeneklerden hangisi öfke duygusuyla ilgili doğru bir ifadedir?

Öfke, temelde problemli bir davranışa neden olur.

Saldırgan davranışlar her zaman öfkeden kaynaklanır.

Öfke, doğal ve sağlıklı bir duygudur.

Öfke duygusunun yok edilmesi mümkündür.

Öfkeyi bastırmak ve dışa vurmamak yararlıdır.

Açıklama:

Öfke, korku, üzüntü, suçluluk gibi psikolojik bir müdahaleyi gerektirebilir ve birey için problem yaratabilir. Korku, üzüntü, suçluluk gibi öfke de temelde problemli bir davranış değildir ancak davranışsal etkileri, sıklığı, yoğunluğu nedeniyle bireyin ve diğerlerinin yaşamında sorunlara neden olabilir. Öfkeyi olumsuz olarak tanımlamamızın nedeni, çoğunlukla öfkenin saldırgan davranışlarla birlikte görülmesidir. Aslında saldırganlık için her zaman öfke gerekli değildir. İnsanlar öfkelenmeden de saldırgan davranışlar sergileyebilirler. Örneğin; okulda zorbalık yapan bir çocuk, kendisini öfkelendirecek bir durum olmasa da kendinden daha zayıf olan arkadaşının bilerek ve isteyerek canını yakabilir. Bir sokak çetesi sadece eğlence olsun diye dükkânlara, sokak lambalarına, hayvanlara ya da sokaktan geçen herhangi birine zarar verebilir. Benzer şekilde her öfke durumuna da saldırganlık eşlik etmez. Her birey, çok öfkelendiği; “kan beynime sıçradı” dediği zamanlarda yine de sakinliğini koruduğu durumlarda kendi yaşamından pek çok örnek bulabilir. Bu nedenle ortaya çıkardığı birçok olumsuz duruma rağmen öfke, doğal ve sağlıklı bir duygudur ve saldırganlık gibi öfkenin yok edilmesi mümkün değildir. Öfkeyi bastırmak, dışa vurmamak tehlikelidir çünkü dışa vurulmadığında bu duygu gittikçe büyür, bireyin yaşamında duygusal ve bedensel sorunlara neden olabilir. Doğru cevap C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 23

Aşağıdaki seçeneklerden hangisi yaşlılarda öfke yaratan durumlardan birisi değildir?

Kendini hazır hissetmediği halde yaş haddinden emekli olması.

Yeni teknolojik aletlerin kullanımında sorunlar yaşaması.

İşitme kaybı nedeniyle bulunduğu ortamda konuşulanları anlayamaması.

Uykuya dalmada yaşadığı sorunlar nedeniyle kendini yorgun hissetmesi.

Emeklilik sonrası hayatını hayalleri doğrultusunda planlaması

Açıklama:

Yaşlı birey, geçirdiği her gün gücünden ve sağlığından biraz daha kaybeder. Maddi güçlükler, çocuklarla kişiler arası çatışma, akranlarıyla çatışma, arkadaşların ölümü, yalnızlığın farkında olma, hastalık ya da yeti yitimi, emekliliğe uyum sağlayamama gibi yaşlılık döneminde ortaya çıkabilecek olası gelişimsel krizler yaşarlar.
Görme ve işitme kayıpları bunların en önemlilerindendir. 65
yaşından büyük kişilerin üçte birinde sosyal ilişkilerini bozacak düzeyde işitme kaybı vardır. Yaşlıların konuşulanları anlamasını etkileyen de bu işitme kaybıdır. Sesin anlaşılmaması, tam duyu kaybına göre yaşlıyı daha çok etkiler. Konuşulanları tam anlamayan kişide, sosyal yalıtım, depresyon ve paranoid yorumlamaya yatkınlık gözlenir. Yani konuşulduğunu duyan ancak ne konuşulduğunu anlayamayan yaşlı, konuşmanın bir parçası olamayacak, geri çekilecek ve izole olacaktır. Bu durum yaşlının kırgınlık, yalnızlık ve üzüntü yaşamasına neden olabilir.
Artık genç, güzel, güçlü ya da sağlıklı olmayan yaşlıların benlik saygıları da bu durumlarından etkilenmektedir. Görme ve işitme kayıplarının yanı sıra öğrenme ve bellek kapasitesindeki düşüş, reaksiyon zamanının uzaması (özellikle karmaşık görevlerde), uykuya geçişin uzaması, uyuduktan sonra sık uyanma gibi uyku sorunlarının artması da yaşlının kaygı düzeyini artıran, kendisini çaresiz, yetersiz, işe yaramaz ve hatta yük olarak algılamasına neden olabilecek durumlardır.Doğru cevap E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 24

Aşağıdakilerden hangisi kaygı ile ilgili doğru bir ifadedir?

Kaygı, korku ile eş değer anlamdadır.

Kaygı durumlarında, hissedilen kaygı çevreden gelen tehlikeyle orantılıdır.

Kaygı çoğunlukla o anki durumla ilgilidir.

Kaygıya fiziksel rahatsızlıklar, tikler, kol ve bacaklarda felçler, kas gerilmeleri ve kas krampları motor belirtiler eşlik edebilirmektedir.

Kaygı, birey için tamamen koruyucu bir faktördür.

Açıklama:

Yaşamın ayrılmaz bir parçası olan kaygı, günlük yaşamda zaman zaman endişe, korku gibi kavramlarla karıştırılmakta, bu kavramlar birbirlerinin yerine kullanılmaktadır. Kaygı, korkuya benzer bir duygudur. Kişi bunu, sanki kötü bir şey olacakmış gibi içinde nedeni belirsiz bir sıkıntı ve bir endişe duygusu olarak algılar. Çok hafif tedirginlik ve gerginlik duygusundan panik derecesine varan değişik yoğunlukta olabilir. Ağır derecelerinde kişinin benliği bu ruhsal acı altında ezilir. Kaygı ile en fazla karıştırılan korku ise yaşamı tehdit eden ya da o sırada var olan tehlikeye karşı ani bir alarm tepkisidir. Kaygı durumlarında hissedilen kaygı, çevreden gelen tehlikeyle orantısızdır. Çoğunlukla o anki durumla ilgili değil, geleceğe ilişkin olumsuz beklentilerle ilişkilidir. Yani korku, belirli bir tehlikeye ilişkin bir duygu iken kaygı daha çok içten gelen, nedeni kişi tarafından çoğunlukla bilinmeyen tehlikelere ilişkin bir tepkidir.
Kaygıya birçok belirti eşlik eder. Duygusal alanda hafif huzursuzluktan panik durumlarına kadar değişen belirtiler ortaya çıkabilir. Fiziksel rahatsızlıklar, tikler, kol ve bacaklarda felçler, kas gerilmeleri ve kas krampları motor belirtilere örnek olarak verilebilir. Bunların yanı sıra, baş dönmesi, baş ağrısı, görmede bulanıklık, kulak çınlaması, yüzde kızarma, terleme, ishal, kalp çarpıntısı vb. gibi belirtiler de ortaya çıkabilir. Doğru cevap D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 25

Aşağıdakilerden hangisi kaygının fiziksel bir belirtisidir?

Kalp atışında artış

kendini eleştirme düşüncesi

Kirleneceği düşüncesi

Kaçınma

Tırnak yeme

Açıklama:

Kaygının belirtileri;
Fiziksel belirtileri;
• Kalp atışında artış
• Aşırı yorgunluk
• Solunumun artması
• Mide bulantısı
• Karın ağrısı
• Baş dönmesi
• Görüntünün bulanması
• Ağız kuruluğu
• Kasların gerilmesi
• Kalp çarpıntısı
• Kızarma
• Kusma
• Uyuşma
• Terleme
Bilişsel belirtileri;
• İncitileceği ya da korkutulacağı düşüncesi
• Canavar ya da vahşi hayvanlar düşüncesi
• Kendini eleştirme düşüncesi
• Beceriksizlik ya da yetersizlik düşüncesi
• Konsantre olmada zorluk
• Unutkanlık
• Aptal görünme düşüncesi
• Bedenin incitileceği düşüncesi
• Sevdiği birinin incitileceğidüşüncesi
• Çıldıracağı düşüncesi
• Kirleneceği düşüncesi
Davranışsal belirtileri;
• Kaçınma
• Ağlama ya da çığlık atma
• Tırnak yeme
• Sesin titremesi
• Kekeleme
• Dudakların titremesi
• Yutkunma
• Hareketsizleşme
• Seyirme
• Parmak emme
• Göz temasından kaçınma
• Fiziksel yakınlık
• Çeneyi sıkma
• Yerinde duramamama
Doğru cevap A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 26

Aşağıdakilerden hangisi kaygının bilişsel bir belirtisidir?

Aşırı yorgunluk

Baş dönmesi

Unutkanlık

Parmak emme

Sesin titremesi

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 27

Aşağıdakilerden hangisi kaygının davranışsal bir belirtisidir?

Unutkanlık

Çıldıracağı düşüncesi

Mide bulantısı

Kalp çarpıntısı

Yutkunma

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 28

Aşağıdakilerden hangisi yaşlının öfkeyle baş edebilme yöntemlerinden birisi değildir?

Hangi durumlarda öfkelendiğini fark etmesi

Gevşeme egzersizlerini öğrenmesi

Beden dili, jest ve mimiklerin fark edilmesi

Bakım verenin empatik olması

Öfke kontrolü programlarına katılması

Açıklama:

Öfke düzeyi yüksek, öfke kontrolü düşük bireylere bu konuda destekleyici çalışmalar elbette ki gereklidir. Öfke düzeyini azaltmaya ya da öfke kontrolünü yükseltmeye yönelik programlar ağırlıklı olarak bireylerin öfke duygularını ve öfkelerini tetikleyen durumları fark etmelerini içerir. Hangi durumlarda nasıl öfkelendiklerini fark eden bireylere, kendilerini sakinleştirme, derin nefes alma, gevşeme teknikleri öğretilir. Böylece öfke düzeylerini azaltmaları sağlanmaya çalışılır. Ayrıca beden dili, jest ve mimikler, kişisel alanın diğerlerinin öfkelerini tetiklemedeki önemine vurgu yapılır. Diğer yaş gruplarında olduğu gibi yaşlı bireylerin öfke düzeylerini azaltmak, öfke kontrollerini artırmak için özellikle sistematik derin nefes alma ve gevşeme teknikleri öğretilebilir. Ayrıca bakım verenlerin yaşlılarla iletişimlerinde beden dilinin önemini bilerek uygun jest-mimik ve beden dili ile yaklaşmalarının öneminin de vurgulanması gerekmektedir. Bu tür durumlarda bakım verenlerin empatik olması, yaşlının durumunu ve öfkesinin nedenlerini anlaması gerekmektedir. Ancak bu şekilde doğru davranış şeklini bulmaları ve uygun tepkiler vermeleri mümkün olacaktır. Öfke kontrolü programlarında yer alan tekniklerden biri de fiziksel egzersizdir. Doğru cevap D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 29

Aşağıdakilerden hangisi kaygıyla baş etmede kullanılan yöntemlerden birisi değildir?

İnançlar

Problem odaklı başa çıkma

Duygusal odaklı başa çıkma

İlaç tedavileri

Bastırma

Açıklama:

Kaygı yaratan durumlarla başa çıkmada kullanılan stratejiler; problem odaklı ve duygusal odaklı olmak üzere ikiye ayrılabilir. Kaygı ve stres durumlarıyla baş etmede kullanılan yöntemlerden biri de inançlardır. Ayrıca kaygı bozukluklarının tedavisinde, psikoterapi ve/veya ilaç tedavisi kullanılmaktadır. Doğru cevap E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 30

Kaçınma, Tırnak yeme ve Kekeleme gibi durumlar kaygının hangi belirtileri arasında yer almaktadır.

Fiziksel

Duygusal

Bilişsel

Davranışsal

Toplumsal

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 31

"Engellenme ve bireyin kendini tehdit altında hissettiği durumlarda ortaya çıkan bir duygudur." şeklinde tanımı yapılan duygu aşağıdakilerden hangisidir?

Kıskançlık

Kaygı

Öfke

Stres

Hüzün

Açıklama:

Öfke, engellenme ve bireyin kendini tehdit altında hissettiği durumlarda ortaya çıkan bir duygudur.

Doğru Cevap: C

Soru 32

Öfke ile ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

Bastırılan, dışa vurulmayan ancak içten içe varlığını sürdüren öfke düşmanlık olarak ortaya çıkabilir.

Durumluk öfke, rahatsızlık ve gerilim duygusuyla ilişkili olan öfkedir.

Öfkenin sürekli biriktirilmesi ve içe atılması; migren, hazımsızlık gibi rahatsızlıklara neden olabilir.

Sürekli öfke, rahatsızlık ve gerilim duygusuyla ilişkili olan öfkedir.

Öfkenin kontrol edilmesinde ilaç tedavisi yardımcı olmaktadır.

Açıklama:

Sürekli öfke ise bireyin yüksek düzeyde öfkeye duygusuna sahip olmasını ifade eder. Bu anlamda D şıkkında verilen bilgi yanlıştır. D şıkkında verilen bilgi durumluk öfkeyi tanımlamaktadır. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 33

80 yaşındaki Bedia Hanım, eşyalarını nereye koyduğunu unuttuğunda, ailesini bulamadığı eşyalar için haksız yere suçlamaktadır. Belirtilen durumda Bedia Hanım'ın hangi duyguyu yaşadığı söylenebilir?

Mahcubiyet

Hüzün

Kaygı

Kıskançlık

Öfke

Açıklama:

Bellek işlemlerinde ve dikkatini yoğunlaştırmada sorunlar yaşayan birey, karşılaştığı sorunları değerlendirirken ve çözüm üretirken bu sorunlardan olumsuz etkilenir. Diğerlerinin davranışlarını yanlış yorumlar. Bedia Hanım da eşyalarını nereye koyduğunu unuttuğunda, ailesini bulamadığı eşyalar için haksız yere suçlamaktadır.
Görme ve işitme kayıplarının yanı sıra öğrenme ve bellek kapasitesindeki düşüş, reaksiyon zamanının uzaması (özellikle karmaşık görevlerde), uykuya geçişin uzaması, uyuduktan sonra sık uyanma gibi uyku sorunlarının artması da yaşlının kaygı düzeyini artıran, kendisini çaresiz, yetersiz, işe yaramaz ve hatta yük olarak algılamasına neden olabilecek durumlardır. Tüm bunlar yaşlının öfke yaşamasına neden olabilmektedir. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 34

Bireyin genel olarak nasıl hissettiğini ve bireyin kaygı yatkınlığını ifade eden kavram hangisidir?

Sürekli kaygı

Klinik kaygı

Durumluk kaygı

Sürekli öfke

Durumluk öfke

Açıklama:

Sürekli kaygı, bireyin genel olarak nasıl hissettiğini ve bireyin kaygı yatkınlığını ifade eden bir kavramdır. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 35

Hangisi kaygının fiziksel belirtilerinden biridir?

Unutkanlık

Sesin titremesi

Parmak emme

Ağlama

Kalp çarpıntısı

Açıklama:

Kaygının fiziksel belirtileri şunlardır:
• Kalp atışında artış
• Aşırı yorgunluk
• Solunumun artması
• Mide bulantısı
• Karın ağrısı
• Baş dönmesi
• Görüntünün bulanması
• Ağız kuruluğu
• Kasların gerilmesi
• Kalp çarpıntısı
• Kızarma
• Kusma
• Uyuşma
• Terleme
Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 36

Hangisi kaygının bilişsel belirtilerinden biridir?

Aşırı yorgunluk

Çeneyi sıkma

Kendini eleştirme düşüncesi

Kekeleme

Baş dönmesi

Açıklama:

Kaygının bilişsel belirtileri şunlardır:
• İncitileceği ya da korkutulacağı
düşüncesi
• Canavar ya da vahşi hayvanlar
düşüncesi
• Kendini eleştirme düşüncesi
• Beceriksizlik ya da yetersizlik
düşüncesi
• Konsantre olmada zorluk
• Unutkanlık
• Aptal görünme düşüncesi
• Bedenin incitileceği düşüncesi
• Sevdiği birinin incitileceği
düşüncesi
• Çıldıracağı düşüncesi
• Kirleneceği düşüncesi
Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 37

Kaygı yaratan durumu değiştirmek ve etkilerini azaltmak için neler yapabileceği üzerinde duran ve harekete geçen bir birey hangi başa çıkma stratejisini kullanıyor olabilir?

Duygusal odaklı başa çıkma

Problem odaklı başa çıkma

Sosyal etkinlik

Fiziksel egzersiz

Yoga

Açıklama:

Problem odaklı başa çıkmada birey, kaygı yaratan durumu değiştirmek ve etkilerini azaltmak için neler yapabileceği üzerinde durur ve harekete geçer. Başka bir ifadeyle bu başa çıkma tarzında birey durumu değiştirmeye ve sorunu ortadan kaldırmaya çalışmaktadır. Bu yöntemi kullanan bireylerin, sorun sırasında ve sonrasında daha düşük depresyona sahip oldukları belirtilmektedir. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 38

Hangisi yaşlanmaya bağlı gelişimsel stres kaynaklarından biri değildir?

Andropoz

Eş ve yakınların kaybı

Emeklilik

Ölüm korkusu yaşaması

Genç erişkinlikte anksiyete bozukluğu tanısı alması

Açıklama:

Yaşlıların psikolojik sorunları, genç yaşlarındaki deneyimlerinden kaynaklı psikolojik bozukluklar olabileceği gibi, yaşlanmaya bağlı gelişimsel stres kaynaklarının (eş ve yakınların kaybı, emeklilik, menopoz/andropoz, sosyal yalıtım, kronik hastalıklar, bağımlı kalma korkusu, ölüm korkusu vb.) neden olduğu yeni sorunlar da olabilir. Genç erişkinlikte anksiyete bozukluğu tanısı alması, gelişimsel stres kaynaklarından biri değil; kişilik bozukluklarına dayandırılacak bir durumdur. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 39

I.Yaşlı bireylerde öfke davranışları demans, Alzheimer, yüksek tansiyon gibi hastalıklardan kaynaklanabilir.
II. Yaşlı nüfusun öfke ve kaygı düzeyi, genç ve orta yaşlı nüfusun öfke ve kaygı düzeyinden daha yüksek değildir.
III. Kaygı bozukluklarının tedavisinde yalnızca ilaç tedavisi kullanılmaktadır.
Yukarıda verilen ifadelerden hangileri doğrudur?

Yalnız I

Yalnız II

I ve II

I ve III

I, II ve III

Açıklama:

Verilen ifadelerden I ve II doğrudur. Ancak III. maddede verilen bilgi yanlıştır. Kaygı bozukluklarının tedavisinde, psikoterapi ve/veya ilaç tedavisi kullanılmaktadır. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 40

I. Saldırganlık için her zaman öfke gerekli değildir.
II. Öfkeyi bastırmak, dışa vurmamak tehlikelidir.
III. Öfke üçe ayrılmaktadır: durumluk, sürekli ve klinik.
Öfke ile ilgili verilen bilgilerden hangileri doğrudur?

I ve II

II ve III

I, II ve III

Yalnız II

Yalnız III

Açıklama:

Öfkeyi bastırmak, dışa vurmamak tehlikelidir çünkü dışa vurulmadığında bu duygu gittikçe büyür, bireyin yaşamında duygusal ve bedensel sorunlara neden olabilir.
Hem fizyolojik hem de duygusal unsurları içeren öfke, genelde ikiye ayrılmaktadır: Durumluk öfke ve sürekli öfke.
Saldırganlık için her zaman öfke gerekli değildir. İnsanlar öfkelenmeden de saldırgan davranışlar sergileyebilirler.
Bu bağlamda III. maddede verilen bilgi yanlıştır. I. ve II. maddelerde verilen bilgiler ise doğrudur. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 41

I. Engellenme
II. Hoş olmayan bir duruma ya da uyarıcıya maruz kalma
III. Ölüm korkusu
IV. Sosyal yalıtım
Yukarıdakilerden hangileri öfkeyi ortaya çıkaran nedenlerdendir?

I ve II

I ve III

II ve III

I, II ve III

II, III ve IV

Açıklama:

Öfke, durumsal, fizyolojik ve ruhsal pek çok unsuru içine alan karmaşık bir süreci ifade etmektedir. Bundan dolayı da pek çok durum öfkenin ortaya çıkmasına neden olmaktadır. Öfke engellenme, hoş olmayan bir duruma ya da uyarıcıya maruz kalma, kendini tehdit altında hissetme, kişisel haklara ve benliğe saygı gösterilmemesi gibi durumlarda ortaya çıkabilmektedir. Ölüm korkusu ve sosyal yalıtım ise yaşlılarda kaygı yaratan durumlardır.

Doğru Cevap: A

Soru 42

Aşağıdakilerden hangisi yaşlılarda öfke yaratan durumlardan biri değildir?

İşitme kaybı

Fizyolojik rahatsızlıklar

Yalnızlık

Emekliliğe geçiş

Kalp çarpıntısı

Açıklama:

İşitme kaybı, fizyolojik rahatsızlıklar, yalnızlık ve emekliliğe geçiş süreci yaşlılarda öfke yaratan durumlardır. Kalp çarpıntısı ise kaygı durumunun belirtilerindendir.

Doğru Cevap: E

Soru 43

Yaygın anksiyete bozukluğu, panik bozukluk, agorafobi, travma sonrası stres bozukluğu, sosyal fobi ve obsesif kompulsif bozukluk vb. şeklinde ifade edilen ruh sağlığı bozukluklarına ne ad verilmektedir?

Korku

Endişe

Sürekli kaygı

Durumluk kaygı

Klinik kaygı

Açıklama:

Klinik kaygı; yaygın anksiyete bozukluğu, panik bozukluk, agorafobi, travma sonrası stres bozukluğu, sosyal fobi ve obsesif kompulsif bozukluk vb. şeklinde ifade edilen ruh sağlığı bozukluklarını anlatmaktadır. Kaygı, korku ve endişe, birey için uyum sağlayıcı ve tehlikelerden koruyucu olabildiği gibi bireyin yaşamında önemli sorunlar yaşamasına da neden olabilmektedir. Sürekli kaygı, bireyin genel olarak nasıl hissettiğini ve bireyin kaygı yatkınlığını ifade eden bir kavramdır. Durumluk kaygı ise bireyin o anda kendisini nasıl hissettiğini ifade etmektedir.

Doğru Cevap: E

Soru 44

Bireyin genel olarak nasıl hissettiğini ve bireyin kaygı yatkınlığını ifade eden kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Durumluk kaygı

Klinik kaygı

Endişe

Sürekli kaygı

Agorafobi

Açıklama:

Sürekli kaygı, bireyin genel olarak nasıl hissettiğini ve bireyin kaygı yatkınlığını ifade eden bir kavramdır.

Doğru Cevap: D

Soru 45

I. Unutkanlık
II. Baş dönmesi
III. Kirleneceğini düşünme
IV. Kekeleme
Yukarıdakilerden hangileri kaygının bilişsel belirtilerindendir?

I ve II

I ve III

II ve IV

I, III ve IV

II, III ve IV

Açıklama:

Unutkanlık ve kirleneceğini düşünme kaygının bilişsel belirtilerindendir. Baş dönmesi fiziksel, kekeleme ise davranışsal belirtilerdendir.

Doğru Cevap: B

Soru 46

Aşağıdakilerden hangisi kaygının davranışsal belirtilerindendir?

Kalp atışında artış

Uyuşma

Sesin titremesi

Aşırı yorgunluk

Unutkanlık

Açıklama:

Sesin titremesi kaygının davranışsal belirtilerindendir. Kalp atışında artış, uyuşma ve aşırı yorgunluk fiziksel belirtilerden; unutkanlık ise bilişsel belirtilerdendir.

Doğru Cevap: C

Soru 47

I. Sosyal yalıtım
II. Kişilik özellikleri
III. Demans
IV. Evde yakınları ile yaşama
Yukarıdakilerden hangileri yaşlılarda kaygı yaratan durumlardandır?

I ve II

I ve III

III ve IV

I, II ve III

II, III ve IV

Açıklama:

Sosyal yalıtım, kişilik özellikleri ve demans hastalığı yaşlılarda kaygı yaratan durumlardandır. Yaşlıların evde yakınları ile yaşaması ise kaygı yaratan durumlardan değildir.

Doğru Cevap: D

Soru 48

I. Derin nefes alma
II. İlaç tedavisi
III. Fiziksel egzersiz
IV. Yoga
Yukarıdakilerden hangileri yaşlılarda öfke ile baş etmede kullanılan tekniklerdendir?

I ve III

II ve III

III ve IV

I, III ve IV

II, III ve IV

Açıklama:

Öfke düzeyini azaltmaya ya da öfke kontrolünü yükseltmeye yönelik programlar ağırlıklı olarak bireylerin öfke duygularını ve öfkelerini tetikleyen durumları fark etmelerini içerir. Hangi durumlarda nasıl öfkelendiklerini fark eden bireylere, kendilerini sakinleştirme, derin nefes alma, gevşeme teknikleri öğretilir. Böylece öfke düzeylerini azaltmaları sağlanmaya çalışılır. Öfke kontrolü programlarında yer alan tekniklerden biri de fiziksel egzersizdir. Fiziksel egzersiz yapmak, pek çok olumlu duygunun artmasında ve olumsuz duygunun azalmasında olduğu gibi öfkeyi azaltmada da etkili bir yöntemdir. Yaşlı bireylerin öfke, kaygı, depresyon, uyku bozuklukları gibi sorunları için önerilen yöntemlerden biri de yogadır. İlaç tedavisi ise kaygı bozukluklarında kullanılmaktadır.

Doğru Cevap: D

Soru 49

‘Bireyin, kaygı yaratan durumu değiştirmek ve etkilerini azaltmak için neler yapabileceği üzerinde durması ve harekete geçmesi’ kaygıyla başa çıkmada kullanılan hangi strateji ile açıklanabilir?

Problem odaklı başa çıkma

Duygusal odaklı başa çıkma

İnançlar

Sosyal etkinlikler

Psikoterapi

Açıklama:

Kaygı yaratan durumlarla başa çıkmada kullanılan stratejiler; problem odaklı ve duygusal odaklı olmak üzere ikiye ayrılabilir. Problem odaklı başa çıkmada birey, kaygı yaratan durumu değiştirmek ve etkilerini azaltmak için neler yapabileceği üzerinde durur ve harekete geçer. Başka bir ifadeyle bu başa çıkma tarzında birey durumu değiştirmeye ve sorunu ortadan kaldırmaya çalışmaktadır. İnançlar, sosyal etkinlikler ve psikoterapi kaygıyla başa çıkmada kullanılan diğer yöntemlerdir.

Doğru Cevap: A

Soru 50

I. Kadınlar
II. Erkekler
III. Huzur evinde kalan yaşlılar
IV. Fiziksel egzersiz yapan yaşlılar
Yukarıdaki gruplardan hangileri kaygı ve kaygı bozuklukları açısından daha fazla risk altındadır?

I ve IV

II ve III

I ve III

III ve IV

I, III ve IV

Açıklama:

Kaygı bozuklukları ile ilgili olarak yapılan çalışmalar, kadınlarda ve huzurevinde kalan yaşlılarda kaygı bozukluklarının daha fazla görüldüğünü ortaya koymaktadır. Bu bağlamda bu iki grubun kaygı ve kaygı bozuklukları açısından daha fazla risk altında olduğunun bilinmesi önemlidir. Fiziksel egzersiz yapmak ise kaygı düzeyini azaltmaya yardımcı olmaktadır.

Doğru Cevap: C

Soru 51

Engellenme ve bireyin kendini tehdit altında hissettiği durumlarda ortaya çıkan bir duygu nedir?

Korku

Öfke

Üzüntü

Suçluluk

Kaygı

Açıklama:

Öfkeyi, engellenme ve bireyin kendini tehdit altında hissettiği durumlarda, kendini koruma ya da isteklerini yerine getirmeye yönelik tepkilere neden olan bir duygu olarak tanımlamak mümkündür. Öfke, bireyin engellemelere karşı koyması, kendi haklarını koruması ve diğer insanlara uygun mesajlar gönderebilmesi için gereklidir. Hem fizyolojik hem de duygusal unsurları içeren öfke, genelde ikiye ayrılmaktadır: Durumluk öfke ve sürekli öfke. Durumluk öfke, yoğunluğu ve varlığı duruma göre değişiklik gösteren, rahatsızlık ve gerilim duygusu ile ilişkili olan öfkedir. Sürekli öfke ise, bireyin sürekli yüksek seviyede öfkeli olması, çok fazla şeyin öfkesini tetiklemesi ve öfke durumlarına kışkırtıcı tepkiler vermesidir.

Doğru Cevap: B

Soru 52

Aşağıdaki durumların hangisinde öfkenin yaşanması beklenmez?

Engellenme

Hoş olmayan bir durum ya da uyarıcıya maruz kalma

Kendini tehdit altında hissetme

Kişisel haklara ya da benliğe saygı gösterilmemesi

Beklentinin gerçekleşmesi

Açıklama:

Öfke, durumsal, fizyolojik ve ruhsal pek çok unsuru içine alan karmaşık bir süreci ifade etmektedir. Bundan dolayı da pek çok durum öfkenin ortaya çıkmasına neden olmaktadır. Daha önce de belirtildiği gibi öfke engellenme, hoş olmayan bir duruma ya da uyarıcıya maruz kalma, kendini tehdit altında hissetme, kişisel haklara ve benliğe saygı gösterilmemesi gibi durumlarda ortaya çıkabilmektedir. Bunun yanı sıra özellikle kalp hastalıkları gibi sağlık problemleri, çeşitli gelişimsel, duygusal, zihinsel ya da öğrenme bozuklukları, mükemmeliyetçilik gibi bazı kişilik özellikleri öfkeye neden olabilmektedir. Ayrıca model alma, hoşnutsuzluk, kötülük içeren davranışlar da öfkeyi ortaya çıkarmaktadır. İfade edilen beklentinin gerçekleşmesi durumunda ise öfke yaşanması beklenen bir durum değildir.

Doğru Cevap: E

Soru 53

Aşağıdakilerden hangisi kaygının fiziksel belirtilerinden değildir?

Kan basıncının artması

Solunumun artması

Unutkanlık

Titreme

Göz bebeklerinin genişlemesi

Açıklama:

Kaygının fiziksel belirtileri arasında kalp basıncı ve atışında artış, aşırı yorgunluk, solunumun artması, mide bulantısı, karın ağrısı, baş dönmesi, görüntünün bulanması, ağız kuruluğu, kasların gerilmesi, kalp çarpıntısı, kızarma, kusma, uyuşma, terleme ve göz bebeklerindeki genişleme sayılabilir. Unutkanlık ise kaygının bilişsel belirtilerindendir.

Doğru Cevap: C

Soru 54

Aşağıdakilerden hangisi kaygının davranışsal belirtilerindendir?

Unutkanlık

Kaçınma

Aptal görünme düşüncesi

Karın ağrısı

Kusma

Açıklama:

Kaygının davranışsal belirtileri arasında kaçınma, ağlama ya da çığlık atma, tırnak yeme, sesin titremesi, kekeleme, dudakların titremesi, yutkunma, hareketsizleşme, seyirme, parmak emme, göz temasından kaçınma, fiziksel yakınlık, çeneyi sıkma ve yerinde duramama sayılabilir. Seçeneklerde geçen unutkanlık ve aptal görünme düşüncesi kaygının bilişsel belirtilerini oluştururken karın ağrısı ve kusma fiziksel belirtileridir.

Doğru Cevap: B

Soru 55

Yaşlılarda kaygı ile ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi doğru değildir?

Kaygı bozuklukları diğer gruplara göre yaşlı grupta oldukça düşük oranda görülmektedir

Kaygı bozukluğu, yaşlılarda sık rastlanan psikiyatrik bozukluklardan biridir

Yaşlı nüfusta kaygı bozukluklarının görülme oranı %5-10’dur

En sık görülen kaygı bozukluğu, yaygın anksiyete bozukluğudur

Kaygı, bireyin yaşlanmasıyla ortaya çıkmış bir durumdur

Açıklama:

Kaygı bozuklukları diğer gruplara göre yaşlı grupta oldukça düşük oranda görülmektedir. Bununla birlikte yaşlılarda sık rastlanan psikiyatrik bozukluklardan biri, kaygı bozukluğudur. Yaşlı nüfusta kaygı bozukluklarının görülme oranı %5-10’dur ve en sık görülen kaygı bozukluğu, yaygın anksiyete bozukluğudur. Kaygı bozuklukları çoğunlukla erken yaşlarda başlar. Yani yaşlılık döneminde ortaya çıkan kaygı bozukluğu, bireyin yaşlanmasıyla ortaya çıkmış bir durum olmayabilir. Bazı bireyler, kişilik özellikleri açısından kaygılı olmaya daha meyillidirler.

Doğru Cevap: E

Soru 56

Bireyin kaygı yaratan durumu değiştirmek ve etkilerini azaltmak için neler yapabileceği üzerinde durup harekete geçmesi ne tür bir kaygıyla başa çıkma stratejisidir?

Problem odaklı başa çıkma

Sonuç odaklı başa çıkma

Duygusal odaklı başa çıkma

Durum odaklı başa çıkma

Süreç odaklı başa çıkma

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 57

I. Yapılan çalışmalar, egzersiz ya da spor yapmanın öfke gibi kaygı düzeyini de azaltmaya yardımcı olduğunu göstermektedir.
II. Boş zamanların değerlendirilmesi de kaygı düzeyini düşüren bir faktördür.
Yukarıda verilen bilgilerin ortak özelliği nedir?

Spor yapmak kaygı yaratabilir

Kaygının düşmesi için sosyal etkinlikler içine girme şarttır

Kaygı düzeyini düşürmek zordur

Bir baş etme yöntemi olarak sosyal etkinliklerden yararlanılabilir

Boş zamanları değerlendirmek için spor yapılmalıdır

Açıklama:

Boş zamanların değerlendirilmesi kaygı düzeyini düşüren bir faktördür. Bir baş etme stratejisi olarak egzersizlerden yararlanma ve spor yapma da kaygıyı düşürmede yardımcı olabilmektedir. Her iki durumda da sosyal etkinliklerden yararlanma aracılığı ile kaygının düşürülmesi söz konusudur.

Doğru Cevap: D

Soru 58

Halpern ve arkadaşları (2014) yaptıkları bir çalışmada, yoganın yaşlı bireylerin uyku kalitelerini ve yeterliliğini artırdığını; yorgunluk, depresyon, kaygı, stres, tansiyon ve öfke düzeylerini azalttığını bulmuşlardır. Buna göre yoga ile ilgili yapılan açıklamalardan hangisi doğrudur?

Yoga yaşlı bireylerin psikolojik sağlıklarını geliştirmektedir

Yoganın olumlu etkileri kültürden kültüre değişir

Yoga yapmak belli bir entelektüel düzeyde olmayı gerektirir

Öfkeyi azaltmanın tek yolu yoga yapmaktır

Genç bireyler yaşlılara göre daha etkili bir şekilde yoga yaparlar

Açıklama:

Öfke kontrolü programlarında yer alan tekniklerden biri de fiziksel egzersizdir. Fiziksel egzersiz yapmak, pek çok olumlu duygunun artmasında ve olumsuz duygunun azalmasında olduğu gibi öfkeyi azaltmada da etkili bir yöntemdir. Yaşlı bireylerin öfke, kaygı, depresyon, uyku bozuklukları gibi sorunları için önerilen yöntemlerden biri de yogadır. Örneğin Halpern ve arkadaşları (2014) yaptıkları bir çalışmada, yoganın yaşlı bireylerin uyku kalitelerini ve yeterliliğini artırdığını; yorgunluk, depresyon, kaygı, stres, tansiyon ve öfke düzeylerini azalttığını bulmuşlardır. Yoga, yaşlı bireylerin psikolojik sağlıklarını (öfke, kaygı, depresyon, iyi oluş, öz yeterlilik vb. alanlarında) geliştirmektedir.

Doğru Cevap: A

Soru 59

Seçeneklerden hangisi yaşlıların ölüm kaygılarının yüksek olmasının bir gerekçesi sayılamaz?

Yaşlı bireylerin ölüme daha yakın oldukları

Yaşın ilerlemesi ile bireylerin daha az ölüm kaygısı yaşamaları

Yaşlıların geçmişe bakıp pişmanlık duyulabilecekleri yaşantıların olabilmesi

Yaşlılık döneminde hastalıkların artması

Yaşlı bireylerin duygusal olarak kendilerini zayıf hissedebilmeleri

Açıklama:

Yaşlılarda ölüm kaygısının yüksek olmasının gerekçeleri arasında onların yaşlarının ilerledikçe kendilerini ölüme daha yakın hissetmeleri, bununla beraber çeşitli hastalıklara maruz kalmaları ve duygusal olarak kendilerini zayıf hissetmeleri ve geçmişe bakınca pişmanlık duyabilecekleri yaşantılarının olması sayılabilir. Ancak yaşın ilerlemesi ile ölüm kaygısının azalması yaşlıların ölüm kaygısının yüksek olmasına bir gerekçe olarak görülemez.

Doğru Cevap: B

Soru 60

Kaygı bozukluğu olan hastalar incelendiğinde, bu kişilerin hastalık öncesinde, sosyal ortamlarda kaygı duyma, çekingenlik, gerginlik, eleştirilmeye aşırı duyarlılık, bağımlılık, olgunlaşmama, histeri, utangaçlık, suçluluk hissi ve içe dönüklük gibi özelliklere sahip oldukları görülmektedir.
Yukarıdaki bilgiye göre aşağıdaki yorumlardan hangisi yapılabilir?

Bağımlı kişiler kaygılı kişilerdir

Yaşlı bireylerin kaygılı olması kaçınılmazdır

Yaşlı bireylerde ortaya çıkan kaygı bozukluklarını kişilik özelliklerine dayandırmak da mümkündür

Kişilik özellikleri ile kaygı arasında bir bağlantı yoktur

Kişilik özellikleri ile kaygı arasında negatif bir ilişki vardır

Açıklama:

Kaygı bozuklukları çoğunlukla erken yaşlarda başlar. Yani yaşlılık döneminde ortaya çıkan kaygı bozukluğu, bireyin yaşlanmasıyla ortaya çıkmış bir durum olmayabilir. Bazı bireyler, kişilik özellikleri açısından kaygılı olmaya daha meyillidirler. Kaygı bozukluğu olan hastalar incelendiğinde, bu kişilerin hastalık öncesinde, sosyal ortamlarda kaygı duyma, çekingenlik, gerginlik, eleştirilmeye aşırı duyarlılık, bağımlılık, olgunlaşmama, histeri, utangaçlık, suçluluk hissi ve içe dönüklük gibi özelliklere sahip oldukları görülmektedir. Bu bağlamda, yaşlı bireylerde ortaya çıkan kaygı bozukluklarını kişilik özelliklerine dayandırmak da mümkündür.

Doğru Cevap: C

Soru 61

Bireyin kendini tehdit altında hissettiği durumlarda, kendini koruma ya da isteklerini yerine getirmeye yönelik tepkilere neden olan duygu aşağıdakilerden hangisidir?

Kötümserlik

Depresyon

Çatışma

İyi oluş

Öfke

Açıklama:

Öfkeyi, engellenme ve bireyin kendini tehdit altında hissettiği durumlarda, kendini koruma ya da isteklerini yerine getirmeye yönelik tepkilere neden olan bir duygu olarak tanımlamak mümkündür. Tanımda da görüldüğü üzere aslında öfke, bireyin engellemelere karşı koyması, kendi haklarını koruması ve diğer insanlara uygun mesajlar gönderebilmesi için gereklidir.

Doğru Cevap: E

Soru 62

Bastırılan, dışa vurulmayan ancak içten içe varlığını sürdüren öfke hangi duruma sebep olmaktadır?

Olumlu ilişkiler

Olumsuz duygular

Düşmanlık

Mutluluk

Hırs

Açıklama:

Bastırılan, dışa vurulmayan ancak içten içe varlığını sürdüren öfke düşmanlık olarak ortaya çıkabilir. Beklenmedik bir anda kontrolsüz ve abartılı bir şekilde ifade edilmesine neden olabilir. Ayrıca ö enin sürekli biriktirilmesi ve içe atılması; migren, hazımsızlık, gastrit, ülser gibi psikosomatik rahatsızlıklara, kronik kalp hastalıkları, hipertansiyon gibi kalp-damar hastalıklarına; keyifsizlik, hiçbir şeyden zevk alamama ve depresyon gibi olumsuz durumlara neden olabilmektedir.

Doğru Cevap: C

Soru 63

Bir kamu kuruluşunda işiniz var ve mesai saatinin bitmesine oldukça az bir süre kalmış. Aceleyle evraklarınızı ilgili birimlere yetiştirmeye çalışıyorsunuz ancak kalabalık bir koridorda iki üç kişi neşeli bir biçimde sohbet ediyor. Geçişi engelledikleri için diğerleri gibi siz de beklemek zorunda kalıyorsunuz, sıkışıklık arttıkça artıyor ancak onlar konumlarını değiştirmiyorlar. Bu durum öfkenin hangi çeşidini anlatmaktadır?

Depresyon ve stres

Olumsuz duygu ve düşünceler

Yeni ve yaratıcı fikirler

İletişimsizlik ve çatışma

Durumluk Öfke

Açıklama:

Hem fizyolojik hem de duygusal unsurları içeren öfke, genelde ikiye ayrılmaktadır: Durumluk öfke ve sürekli öfke. Durumluk öfke, yoğunluğu ve varlığı duruma göre değişiklik gösteren, rahatsızlık ve gerilim duygusu ile ilişkili olan öfkedir. Örneğin; bir kamu kuruluşunda işiniz var ve mesai saatinin bitmesine oldukça az bir süre kalmış. Aceleyle evraklarınızı ilgili birimlere yetiştirmeye çalışıyorsunuz ancak kalabalık bir koridorda iki üç kişi neşeli bir biçimde sohbet ediyor. Geçişi engelledikleri için diğerleri gibi siz de beklemek zorunda kalıyorsunuz, sıkışıklık arttıkça artıyor ancak onlar konumlarını değiştirmiyorlar. Buradaki gibi belirli bir durumda ortaya çıkan öfke, durumluk öfkeyi ifade etmektedir.

Doğru Cevap: E

Soru 64

Diğerlerini öfkelendirmeyecek durumlarda kolayca öfkelenen, hemen her şeye öfkelenen, hep öfkeli olan insanların içinde bulunduğu durum hangisidir?

Empati

Arabuluculuk

Sürekli öfke

Öznel iyi oluş

Durumluk öfke

Açıklama:

Sürekli öfke ise, bireyin sürekli yüksek seviyede öfkeli olması, çok fazla şeyin öfkesini tetiklemesi ve öfke durumlarına kışkırtıcı tepkiler vermesidir . Diğerlerini öfkelendirmeyecek durumlarda kolayca öfkelenen, hemen her şeye öfkelenen, hep öfkeli olan insanlar için sürekli öfke düzeylerinin yüksek olduğu söylenebilir.

Doğru Cevap: C

Soru 65

Öfke hangi durumlar altındayken ortaya çıkmaktadır?

Sevinç

Bilgelik

Umutsuzluk

Tehdit altında hissetmek

Öznel iyi oluş

Açıklama:

Öfke bireylerin kendilerini tehdit altında hissettikleri, kötülük içeren davranışlara maruz kaldıkları durumlarda ortaya çıkmaktadır.

Doğru Cevap: D

Soru 66

Yaşlıda, reddedicilik, küfür etme, çığlık atma, sözel cinsel taciz, genel huzursuzluk vb. gibi özellikler hangi hastalığın özellikleridir?

Alzheimer

Stres

Demans

Psikolojik bozukluk

Memnuniyetsizlik

Açıklama:

Bazı ruh sağlığı bozukluklarında olduğu gibi fizyolojik hastalıklar da öfke ve saldırgan davranışları içerebilmektedir. Yaşlılıktaki en önemli bozukluklardan olan demansta; yaşlıda, reddedicilik, küfür etme, çığlık atma, sözel cinsel taciz, genel huzursuzluk, sürekli başka yere gitme çabası, engellenince saldırganlaşma, itme, tükürme, tekmeleme, ısırma, vurma gibi ajite davranışlar görülebilmektedir.

Doğru Cevap: C

Soru 67

Bireyin kaçma, kaçınma, korku, endişe, sıkıntı gibi durumlara verdiği tepki nedir?

Sevinç

Coşku

Kaygı

Depresyon

Neşe

Açıklama:

Kaygı, kaçma, kaçınma, korku, endişe, sıkıntı gibi bireyin iç ve dış etkenlere karşı verdiği tepkilerden biridir. Bu duygular bireyin yaşam çabasına destek olur ancak çok şiddetli ve sürekli hâle gelirse günlük yaşamı engelleyebilir.

Doğru Cevap: C

Soru 68

Yaygın anksiyete bozukluğu, panik bozukluk, agorafobi, travma sonrası stres bozukluğu gibi ruhsal problemleri içeren durum nedir?

Duygu bozuklukları

Stresle başa çıkma

Endişe

Klinik kaygı

Yılmazlık

Açıklama:

Kaygı ile ilgili ruh sağlığı bozukluklarını anlatmak için kullanılan klinik kaygıdan da söz etmek mümkündür. Klinik kaygı; yaygın anksiyete bozukluğu, panik bozukluk, agorafobi, travma sonrası stres bozukluğu, sosyal fobi ve obsesif kompulsif bozukluk vb. şeklinde ifade edilen ruh sağlığı bozukluklarını anlatmaktadır.

Doğru Cevap: D

Soru 69

Aşağıdakilerden hangisi kaygının belirtilerinden briridir?

Mutluluk

Depresyon

Coşku

Tikler

Agorofobi

Açıklama:

Kaygının belirtileri sınırsızdır. Duygusal alanda hafif huzursuzluktan panik durumlarına kadar değişen belirtiler ortaya çıkabilir. Fiziksel rahatsızlıklar, tikler, kol ve bacaklarda felçler, kas gerilmeleri ve kas krampları motor belirtilere örnek olarak verilebilir. Bunların yanı sıra, baş dönmesi, baş ağrısı, görmede bulanıklık, kulak çınlaması, yüzde kızarma, terleme, ishal, kalp çarpıntısı vb. gibi belirtiler de ortaya çıkabilir.

Doğru Cevap: D

Soru 70

Aşağıdakilerden hangisi kaygının bilişsel belirtilerinden biridir?

Mide bulantısı

Dişlerini sıkma

Terleme

Seyirme

Konsantre olmada zorluk

Açıklama:

Kaygı, fiziksel, bilişsel ve davranışsal düzeyde tepkilere neden olmakta ve bireyin günlük yaşamını önemli ölçüde engelleyebilmektedir. Bilişsel kaygı belirtileri şunlardır; İncitileceği ya da korkutulacağı düşüncesi, Canavar ya da vahşi hayvanlar düşüncesi, Kendini eleştirme düşüncesi, Beceriksizlik ya da yetersizlik düşüncesi, Konsantre olmada zorluk, Unutkanlık, Aptal görünme düşüncesi, Bedenin incitileceği düşüncesi, Sevdiği birinin incitileceği düşüncesi, Çıldıracağı düşüncesi Kirleneceği düşüncesi.

Doğru Cevap: E

Ünite 8

Soru 1

Tükenmişlik, iş yerindeki stres artırıcı unsurlara karşı bir tepki olarak uzun sürede ortaya çıkan psikolojik bir belirtidir. Tükenmişliği “yaygın olarak insanlarla yüz yüze çalışılan mesleklerdeki bireylerin; duygusal olarak kendilerini tükenmiş hissetmeleri, iş gereği karşılaştıkları insanlara karşı duyarsızlaşmaları ve kişisel başarı ya da yeterlilik duygularında azalma olarak görülen bir sendrom” olarak tanımlamıştır.
Tanım aşağıdakilerden hangisine aittir?

Freudenberger

Schaufeli

Leiter

Jackson

Maslach

Açıklama:

Maslach

Doğru Cevap: E

Soru 2

Aşağıdakilerden hangisi duygusal tükenmenin özelliklerinden biridir?

İnsanları kategorize etme

Katı kurallara göre iş yapma

Gerginlik ve engellenme duygusu

Başarı ve yeterlik duygularında azalma

İşe karşı motivasyonunda azalma

Açıklama:

Gerginlik ve engellenme duygusu

Doğru Cevap: C

Soru 3

Evrede derin bir inançsızlık, mesleğe karşı ilginin azalması ve umutsuzluk baş gösterir. Kişisel başarısı düşer ve sosyal çekilme durumu yaşanır.
Tükenmişlik evrelerinden hangisini tanımlar?

I. evreyi

II. evreyi

III. evreyi

IV. evreyi

V. evreyi

Açıklama:

IV. evreyi

Doğru Cevap: D

Soru 4

Aşağıdakilerden hangisi tükenmişliğin uyarıcı niteliğindeki ilk belirtilerinden biri değildir?

Zorlanmaya neden olana karşı öfke duymak

Alaycı, negatif ve tedirgin olmak

Kilo kaybetmek veya kilo almak

Alkol ve sigara kullanımında artış

Her şeyden şüphe eder olmak

Açıklama:

Alkol ve sigara kullanımında artış

Doğru Cevap: D

Soru 5

Aşağıdakilerden hangisi A tipi davranış özelliklerine sahip bireylerin taşıdığı özelliklerdendir?

Bireyler sabırsız, hırslı, rekabetçi, sürekli zamanla yarışan ve başarı yönelimli olarak karakterize edilir ve strese daha çok yatkındırlar.

Kendisine büyük hedefler koyan birey, beklentilerine karşılık bulamadığı duygusuna kapılarak hayal kırıklığı yaşar.

Benlik saygısı düşük olduğunda birey, kendisini eksik, yetersiz ve değersiz olarak
algılamaktadır.

Sosyal destekten yoksun olmanın, birey üzerinde olumsuz etki yaratacağı savunulmaktadır.

Tükenmişlik, genellikle uzun süreli stresli olmanın ve bazı destek sistemlerinin bulunmayışının bir sonucudur.

Açıklama:

Bireyler sabırsız, hırslı, rekabetçi, sürekli zamanla yarışan ve başarı yönelimli olarak karakterize edilir ve strese daha çok yatkındırlar.

Doğru Cevap: A

Soru 6

Tükenmişlikle ilgili bilgi sahibi olmak
Gerçekçi beklenti ve hedefler geliştirmek
Rahatlamak için müzik dinlemek, spor yapmak
İşe ara vermek veya iş değişikliği yapmak

Aşağıdakilerden hangisini tanımlar?

Sosyal Destek ve Tükenmişlik

Beklentiler ve Tükenmişlik

Tükenmişlikle Başa Çıkma Yolları

Stres ve Tükenmişlik

Davranışsal Belirtiler

Açıklama:

Tükenmişlikle Başa Çıkma Yolları

Doğru Cevap: C

Soru 7

Yaşlıların olumsuz bir sosyal baskı algılamalarının nedeni nedir?

Rollerini yitirmeleriyle sosyal kimlik ve kendine güven duygusunu yitirmesi

Fiziksel ve zihinsel yeteneklerdeki kayıplar, yaşlı bireyin benlik saygısının düşmesi

Sosyal desteğin azalması, kendilerini yalnız hissetmeleri

Beklentilerin karşılanmamış olması umutsuzluk duygusu

Boşanmış ya da eşini kaybetmiş ve yeniden evlenmiş olmak

Açıklama:

Boşanmış ya da eşini kaybetmiş ve yeniden evlenmiş olmak

Doğru Cevap: E

Soru 8

Yaşlılarda fiziksel tükenmişlik belirtileri nelerdir?

Kronik yorgunluk, bulantı, uyku bozuklukları

Yalnızlık, çökkün duygu durumu, anksiyete

Huzursuzluk, kendini değersiz hissetme, tahammülsüzlük

İnsanlara karşı duyarsızlık ve saldırganca davranışlar

Hareketsizlik, insanlardan uzaklaşma, boşluk

Açıklama:

Kronik yorgunluk, bulantı, uyku bozuklukları

Doğru Cevap: A

Soru 9

Yaşam süresinin uzunluğu, biyolojik ve zihinsel sağlık, bilişsel yeterlilik, sosyal yeterlilik ve üretkenlik, kişisel kontrol ve yaşamdan zevk alma, aktif ya da başarılı yaşlanmanın
en temel göstergeleridir.
Hangi konuyu tanımlar?

Yaşlılarda tükenmişlikle baş etme yolları

Yaşlılarda tükenmişlik belirtileri

Yaşlılarda tükenmişlikle baş etmenin gerekliliği

Yaşlılıkta sosyal destek ve tükenmişlik

Yaşlılıkta gelişim görevleri ve tükenmişlik

Açıklama:

Yaşlılarda Tükenmişlikle Baş Etmenin Gerekliliği

Doğru Cevap: C

Soru 10

Yaşlı bireyin,rollerini ve hareketlilik düzeyini koruması
Yaşlı bireyin aktif, enerjik ve üretken olması daha başarılı yaşlanması ve mutlu olması
Yaşlılıkta fiziksel aktivitelerle yaşam süresini artırması, depresyon ve anksiyete durumlarını azaltması
Sosyal rollerini sürdürebilmesi
Din ve maneviyatın sosyalleşme ortamı sağlaması ve yaşlının sağlık durumunu olumlu etkilemesi Yaşlılara hangi konuda yol gösterir?

Yaşlılarda tükenmişlikle baş etmenin gerekliliği

Yaşlılıkta sosyal destek ve tükenmişlik

Yaşlılıkta yaşam tarzı ve tükenmişlik

Tükenmişlikle baş etme yolları

Yaşlılarda tükenmişlik yaratan durumlar

Açıklama:

Tükenmişlikle baş etme yolları

Doğru Cevap: D

Soru 11

Aşağıdakilerden hangisi "birbirleriyle ilişkisiz gibi görünen ancak bir araya geldiklerinde tek bir olgu olarak kendilerini gösteren bulgular bütünü" olarak tanımlanan kavramdır?

Tükenmişlik

Sendrom

Duyarsızlaşma

Öğrenilmiş çaresizlik

Depresyon

Açıklama:

Sendrom;Birbirleriyle ilişkisiz gibi görünen ancak bir araya geldiklerinde tek bir olgu olarak kendilerini gösteren bulgular bütünüdür.

Doğru Cevap: B

Soru 12

Aşağıdakilerden hangisi "iş yerindeki stres artırıcı unsurlara karşı bir tepki olarak uzun sürede ortaya çıkan psikolojik bir belirti" olarak tanımlanan kavramdır?

Tükenmişlik

Sendrom

Duyarsızlaştırma

Öğrenilmiş çaresizlik

Depresyon

Açıklama:

Tükenmişlik, köken olarak İngilizce’de “burnout” kelimesinden türetilmiştir. Terim olarak enerjinin akıp gitmesini tanımlar. Maslach’a (2003) göre tükenmişlik, iş yerindeki stres artırıcı unsurlara karşı bir tepki olarak uzun sürede ortaya çıkan psikolojik bir belirtidir. Maslach tükenmişliği “yaygın olarak insanlarla yüz yüze çalışılan mesleklerdeki bireylerin; duygusal olarak kendilerini tükenmiş hissetmeleri, iş gereği karşılaştıkları insanlara karşı duyarsızlaşmaları ve kişisel başarı ya da yeterlilik duygularında azalma olarak görülen bir sendrom” olarak tanımlamıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 13

Aşağıdakilerden hangisinde Maslach Modeli’ne göre tükenmişliğin boyutları doğru olarak verilmiştir?

Duygusal tükenme,şevk ve coşku,kişisel başarıda düşme

Duygusal tükenme, şevk ve coşku, ilgisizleşme

Duygusal tükenme, duyarsızlaşma, kişisel başarıda düşme

Duyarsızlaşma, ilgisizleşme, kişisel başarıda düşme

Duyarsızlaşma, kişisel başarıda düşme, çaresizlik

Açıklama:

Tükenmişliği açıklayan farklı modeller bulunmaktadır. En yaygın olarak kullanılan model Maslach’ın tükenmişlik modelidir. Maslach Modeli’ne göre tükenmişlik; duygusal tükenme, duyarsızlaşma ve kişisel başarıda düşme olmak üzere üç boyuttan oluşmaktadır (Maslach, Schaufeli ve Leiter, 2001).

Doğru Cevap: C

Soru 14

Aşağıdaki kavramlardan hangisi tükenmişlik sendromunun başlangıcı ve merkezidir ve tükenmişlik sendromunun bireysel stres boyutunu ifade etmektedir?

Duyarsızlaşma

Kişisel başarıda düşme

Fiziksel tükenme

Duygusal tükenme

Engellenme

Açıklama:

Duygusal tükenme, tükenmişlik sendromunun başlangıcı ve merkezidir; tükenmişlik sendromunun bireysel stres boyutunu ifade etmektedir. Duygusal tükenme yaşayan kişi, yorgunluk ve duygusal yönden kendini aşırı yıpranmış hisseder, enerjisinin ve duygusal kaynaklarının bittiği duygusuna kapılır. Bu duygusal yoğunluktaki kişi, hizmet verdiği kişilere daha önceki kadar özverili ve sorumlu davranamadığını, duygusal anlamda kendini işlerine veremediğini ve yetersiz olduğunu düşünerek gerginlik ve engellenmişlik duyguları yaşar.

Doğru Cevap: D

Soru 15

Aşağıdaki kavramlardan hangisi tükenmişliğin kişiler arası boyutunu temsil eden ve çalışanların hizmet ya da bakım verdiği kişilere karşı olumsuz ve alaycı tutumlar sergilemesini içeren kavramdır?

Duygusal Tükenme

Kişisel başarıda düşme

Öğrenilmiş çaresizlik

İlgisizleşme

Duyarsızlaşma

Açıklama:

Duyarsızlaşma; Tükenmişliğin kişiler arası boyutunu temsil eden duyarsızlaşma; çalışanların hizmet ya da bakım verdiği kişilere karşı olumsuz ve alaycı tutumlar sergilemesi, onlara duygudan yoksun bir şekilde nesne gibi davranmasını içermektedir. Duygusal tükenmeyi yaşayan kişi duygusal anlamda kendini işine veremediği için insanlarla ilişkilerini işini yapmaya yetecek olan en alt düzeye indirerek taşıdığı duygusal yükü hafifletmeye çalışır. Bunlar, duyarsızlaşmanın ilk belirtileridir.

Doğru Cevap: E

Soru 16

Aşağıdakilerden hangisi tükenmişliğin evrelerinden biri değildir?

kişisel başarıda düşme

şevk ve coşku dönemi

durgunluk dönemi

engellenme dönemi

ilgisizleşme dönemi

Açıklama:

Aşama aşama yaşanan bir süreç olan tükenmişlik; şevk ve coşku dönemi, durgunluk dönemi,
engellenme dönemi ve ilgisizleşme dönemi olmak üzere dört başlıkta toplanmıştır. İlk evrede bireyin enerjisi yüksektir ve gerçekçi olmayan beklentiler sergilemektedir. Sonrasında karşılaştığı güçlüklerden ve daha önce yadsıdığı bazı durumlardan giderek rahatsız olmaya başlamıştır. Üçüncü evrede yoğun bir engellenmişlik duygusu yaşar. Bu durumda ya başa çıkmaya yönelik yeni stratejiler geliştirir ya da pasif saldırgan tutumlarla işi yokuşa sürme, direnç gösterme ve kendini çekme gibi davranışlara başvurur. Son evrede derin bir inançsızlık, mesleğe karşı ilginin azalması ve umutsuzluk baş gösterir. Kişisel başarısı düşer ve sosyal çekilme durumu yaşanır.

Doğru Cevap: A

Soru 17

Tükenmişliğin belirtileri dört ana grupta incelenmektedir. Aşağıdakilerden hangisi bu gruplardan biri değildir?

fiziksel,

sosyo-ekonomik,

duygusal,

davranışsal,

sosyal

Açıklama:

Tükenmişliğin belirtileri; fiziksel, duygusal, davranışsal, sosyal olmak üzere dört grupta incelenmektedir.

Doğru Cevap: B

Soru 18

Stres üç aşamalı bir süreçtir. Aşağıda verilenlerden hangisinde bu süreçler doğru olarak ifade edilmiştir?

Alarm, düşük benlik saygısı, tükenme

Alarm, depresyon, tükenme

Alarm, direnç, tükenme

Duyarsızlaşma,direnç,depresyon

Duyarsızlaşma, alarm,depresyon

Açıklama:

Stres üç aşamalı bir süreçtir. Bu süreçler ;Alarm, direnç, tükenmedir.

Doğru Cevap: C

Soru 19

Aşağıdakilerden hangisi en az iki hafta devam eden, daha önceleri zevk veren şeylere karşı ilgi kaybı, isteksizlik, umutsuzluk ve çökkün bir ruh hâlinin olması kavramını ifade etmektedir?

Duyarsızlaşma

Alarm

Stres

Depresyon

Çaresizlik

Açıklama:

Depresyon, en az iki hafta devam eden, daha önceleri zevk veren şeylere karşı ilgi kaybı, isteksizlik, umutsuzluk ve çökkün bir ruh hâlinin olmasıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 20

Aşağıdaki modellerden hangisinde sosyal destek ile sağlık arasında doğrudan bir ilişki olduğunu öne sürülmekte ve sosyal desteğin, fiziksel sağlık ve kendini iyi hissetme üzerinde her koşulda olumlu bir etkiye sahip olduğu iddia edilmektedir?

Temel etki modeli

Tampon etki modeli

Başa çıkma modeli

Gelişim görevleri modeli

Duygusal etki modeli

Açıklama:

Temel etki modeli, sosyal destek ile sağlık arasında doğrudan bir ilişki olduğunu öne sürmektedir. Bu modele göre sosyal destek, fiziksel sağlık ve kendini iyi hissetme üzerinde her koşulda olumlu bir etkiye sahiptir. Sosyal destekten yoksun olmanın, birey üzerinde olumsuz etki yaratacağı savunulmaktadır.

Doğru Cevap: A

Soru 21

"Birbirleriyle ilişkisiz gibi görünen ancak bir araya geldiklerinde tek bir olgu olarak
kendilerini gösteren bulgular bütünü" olarak tanımlanan kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Sendrom

Hastalık

Yetersizlik

Engellilik

Spektrum

Açıklama:

Sendrom;birbirleriyle ilişkisiz gibi görünen ancak bir araya geldiklerinde tek bir olgu olarak kendilerini gösteren bulgular bütünüdür.
Doğru yanıt "A" seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 22

Duygusal Tükenme - .............- Kişisel Başarıda Düşme
Maslach’ın Tükenmişlik Modeli göz önüne alındığında yukarıdaki boşluğa gelmesi gereken ifade aşağıdakilerden hangisidir?

Aşina olma

Duyarsızlaşma

Dokunulmazlık

Kaçınma

Yalnızlaşma

Açıklama:

Maslach’ın Tükenmişlik Modeli’ne göre tükenmişlik, öncelikle bireyin duygusal anlamda tükenmesi, sonrasında duyarsızlaşması ve sonuç olarak kişisel başarının düşmesine neden olmaktadır.
Doğru yanıt "B" seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 23

Tükenmişlik sendromunun başlangıcı ve merkezi olan durum aşağıdakilerden hangisidir?

Kişisel Başarıda Düşme

Yalnızlaşma

Duygusal Tükenme

Korunma

Saklanma

Açıklama:

Duygusal tükenme, tükenmişlik sendromunun başlangıcı ve merkezidir; tükenmişlik sendromunun bireysel stres boyutunu ifade etmektedir.
Doğru yanıt "C" seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 24

Aşağıdakilerden hangisi Tükenmişlik evrelerinden durgunluk döneminde görülmektedir?

Beklentiler çok yüksek seviyededir.

“İş iştir” düsüncesi oluştuğu için isine çok az zaman harcar.

İşin degeri ve anlamıyla ilgili sorular sorulmaya baslar.

Motivasyon azalır

Bireyin enerjisi yüksektir.

Açıklama:

Durgunluk döneminde görülen özellikler şunlardır.

Motivasyon azalır.
Bireyin beklentileri gerçekleşmediği için hayal kırıklığı oluşur.
Giderek umutları ve enerjisi azalır.

Doğru yanıt "D" seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 25

Kendini devamlı yorgun, bezgin, fizik olarak güçsüz hissetmek,
Zorlanmaya neden olana karşı öfke duymak,
Zorlanmayla başa çıkmalarda kendi kendini devamlı eleştirmek,

Yukarıda sıralanan özellikler bir yaşlıda görülmeye başlandığında aşağıdakilerden hangisinden şüphelenilebilir?

Yılmazlık

Öfke

Takıntı

Depresyon

Tükenmişlik

Açıklama:

Tükenmişliğin uyarıcı niteliğindeki ilk belirtileri şunlardır:
• Kendini devamlı yorgun, bezgin, fizik olarak güçsüz hissetmek,
• Zorlanmaya neden olana karşı öfke duymak,
• Zorlanmayla başa çıkmalarda kendi kendini devamlı eleştirmek,
• Alaycı, negatif ve tedirgin olmak,
• Küçük bir şey karşısında hemen alevlenmek,
• Devamlı baş ağrıları ve sindirim, bağırsak sistemi bozuklukları yaşamak
Doğru yanıt "E" seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 26

Organizmanın, dış uyaranı stres olarak algıladığı duruma ne ad verilir?

Alarm

Tükenme

Durgunluk

İnflamasyon

Akut ağrı

Açıklama:

Alarm, organizmanın, dış uyaranı stres olarak algıladığı durumdur.
Doğru yanıt "A" seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 27

Bireye depresyon tanısı konması için geçmesi gereken süre aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?

4 hafta

2 hafta

6 ay

1 yıl

8 hafta

Açıklama:

Depresyon, en az iki hafta devam eden, daha önceleri zevk veren şeylere karşı ilgi kaybı, isteksizlik, umutsuzluk ve çökkün bir ruh hâlinin olmasıdır.
Doğru yanıt "B" seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 28

Aşağıdakilerden hangisi bireysel tükenmişlikle başa çıkma yolları arasında gösterilebilir?

Evlenmek

Yeni bir işe başlamak

Kendini iyi tanımak ve ihtiyaçlarını belirlemek

Yalnız kalmak

Maddi gelirini artırmak

Açıklama:

Tükenmişlikle ilgili bilgi sahibi olmak,
Kendini iyi tanımak ve ihtiyaçlarını belirlemek,
Kişinin insan olarak sınırlılıklarını bilmesi ve kabullenmesi,
Duygusal farkındalık kazanmak ve duygularını ifade etmek,
Gerçekçi beklenti ve hedefler geliştirmek,
Gerektiğinde psikolojik yardım almak,
Nefes alma ve gevşeme tekniklerini öğrenmek,

Bireysel düzeyde tükenmişlikle başa çıkma yolları arasında yer almaktadır. Doğru yanıt "C" seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 29

Eriksona göre kaç yaşın üzerindeki bireyler yaşamlarını gözden geçirmeye başlamaktadır?

40 yaş

45 yaş

70 yaş

65 yaş

80 yaş

Açıklama:

Erikson, 65 yaş ve sonrasında, bireylerin yaşamlarını gözden geçirdiklerini belirtmektedir. Yaşamın gözden geçirilmesi, bireyin geri dönüp kendi yaşam deneyimlerine bakması, bunları değerlendirmesi, yorumlaması ve çoğunlukla yeniden yorumlamasını içerir.
Doğru yanıt "D" seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 30

Aşağıdakilerden hangisi yaşlılarda tükenmişliğin fiziksel belirtileri arasında yer alır?

Yalnızlık

Kızgınlık

Boşluk hissi

Yakın ilişkiden kaçınma

Uyku bozuklukları

Açıklama:

Yaşlılarda tükenmişliğin fiziksel belirtileri arasında kronik yorgunluk, güçsüzlük, uyuşukluk, hastalıklara karşı daha hassas olma, sık baş ağrıları, bulantı, kas krampları, bel ağrısı, uyku bozuklukları sayılabilir.
Doğru yanıt "E" seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 31

Çalışanların hizmet ya da bakım verdiği kişilere karşı olumsuz ve alaycı tutumlar sergilemesi, onlara duygudan yoksun bir şekilde nesne gibi davranması tükenmişliğin hangi boyutunu anlatmaktadır?

Duygusal tükenme

Kişisel başarıda düşme

Fiziksel tükenme

Duyarsızlaşma

Bitkinlik

Açıklama:

Tükenmişliğin kişiler arası boyutunu temsil eden duyarsızlaşma; çalışanların hizmet ya da bakım verdiği kişilere karşı olumsuz ve alaycı tutumlar sergilemesi, onlara duygudan yoksun bir şekilde nesne gibi davranmasını içermektedir. Duygusal tükenmeyi yaşayan kişi duygusal anlamda kendini işine veremediği için insanlarla ilişkilerini işini yapmaya yetecek olan en alt düzeye indirerek taşıdığı duygusal yükü hafifletmeye çalışır. Bunlar, duyarsızlaşmanın ilk belirtileridir. Doğru cevap D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 32

• Motivasyon azalır.
• Bireyin beklentileri gerçekleşmediği için hayal kırıklığı oluşur.
• Giderek umutları ve enerjisi azalır.
Yukarıda yer alan maddeler tükenmişliğin hangi evresinde görülmektedir?

Şevk ve Coşku Dönemi

Durgunluk Dönemi

Engellenme Dönemi

İlgisizleşme Dönemi

Tükenmişlik Dönemi

Açıklama:

Aşama aşama yaşanan bir süreç olan tükenmişlik; şevk ve coşku dönemi, durgunluk dönemi, engellenme dönemi ve ilgisizleşme dönemi olmak üzere dört başlıkta toplanmıştır. İlk evrede bireyin enerjisi yüksektir ve gerçekçi olmayan beklentiler sergilemektedir. Sonrasında karşılaştığı güçlüklerden ve daha önce yadsıdığı bazı durumlardan giderek rahatsız olmaya başlamıştır. Üçüncü evrede yoğun bir engellenmişlik duygusu yaşar. Bu durumda ya başa çıkmaya yönelik yeni stratejiler geliştirir ya da pasif saldırgan tutumlarla işi yokuşa sürme, direnç gösterme ve kendini çekme gibi davranışlara başvurur. Son evrede derin bir inançsızlık, mesleğe karşı ilginin azalması ve umutsuzluk baş gösterir. Kişisel başarısı düşer ve sosyal çekilme durumu yaşanır. Yer alan maddeler Durgunluk döneminde görülmektedir. Doğru cevap B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 33

• Beklentiler çok yüksek seviyededir.
• Beklentilerin çoğu gerçekçi değildir.
• Zor şartlara uyum sağlamak için çabalanır.
• Bireyin enerjisi yüksektir.
Yukarıda yer alan maddeler tükenmişliğin hangi evresinde görülmektedir?

Şevk ve Coşku Dönemi

Durgunluk Dönemi

Engellenme Dönemi

İlgisizleşme Dönemi

Tükenme Dönemi

Açıklama:

Aşama aşama yaşanan bir süreç olan tükenmişlik; şevk ve coşku dönemi, durgunluk dönemi, engellenme dönemi ve ilgisizleşme dönemi olmak üzere dört başlıkta toplanmıştır. İlk evrede bireyin enerjisi yüksektir ve gerçekçi olmayan beklentiler sergilemektedir. Sonrasında karşılaştığı güçlüklerden ve daha önce yadsıdığı bazı durumlardan giderek rahatsız olmaya başlamıştır. Üçüncü evrede yoğun bir engellenmişlik duygusu yaşar. Bu durumda ya başa çıkmaya yönelik yeni stratejiler geliştirir ya da pasif saldırgan tutumlarla işi yokuşa sürme, direnç gösterme ve kendini çekme gibi davranışlara başvurur. Son evrede derin bir inançsızlık, mesleğe karşı ilginin azalması ve umutsuzluk baş gösterir. Kişisel başarısı düşer ve sosyal çekilme durumu yaşanır. Bu maddeler tükenmişliğin şevk ve çoşku dönemiyle ilgilidir. Doğru cevap A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 34

Aşağıdaki seçeneklerden hangisi tükenmişliğin davranışsal belirtilerinden birisidir?

Kas krampları

Solunum yolları hastalıkları

Bireydeki sininrlilik hali

Sosyal ilişkilerinden uzaklaşma

Unutkanlık

Açıklama:

Tükenmişliğin davranışsal belirtileri, başkaları tarafından da kolaylıkla gözlenebilen ve değerlendirilebilen belirtilerdir. Bu belirtiler, işe karşı duyarsızlaşma, karşısındakini suçlama, diğerlerine karşı küçümseyici, alaycı, cezalandırıcı ve saldırganca davranışlar ortaya koyma, işin yapılış şekli konusunda kendisini yeni alternatiflere kapatma şeklinde ortaya çıkabilir. Ayrıca unutkanlık, işlerin onun taşıyabileceğinden fazlaymış gibi gelmesi, davranışta katı olma, hareketsizlik, bazı şeyleri sürekli erteleme ve kolay ağlama gibi davranışlar da gözlenmektedir. Doğru cevap E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 35

Aşağıdaki seçeneklerden hangisi tükenmişliğin sosyal belirtilerinden birisidir?

Çevresine karşı olumsuz duygu ve tavırlar sergileme

Unutkanlık

Saldırganca hareketler

Depresif ruh hali

Baş ağrıları

Açıklama:

Sosyal Belirtiler;
Bu belirtiler daha çok iş ortamında görülür. İş ortamında tükenmişliği yaşayan kişiler, fizyolojik ve psikolojik olarak kendilerini çalışma arkadaşlarından uzaklaştırırlar. İnsan ilişkileri kopmuştur. Aslında çevresine karşı olumsuz duygu ve tavırları, insanlara karşı ilgisiz, alaycı hatta suçlayıcı davranışları, işleri sürekli aksatması ve her şeyi olumsuz değerlendirmesi nedeniyle iş arkadaşları ve amirleri tarafından sevilmezler. Doğru cevap A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 36

Organizmanın, dış uyaranı stres olarak algıladığı duruma ne denir?

Direnç

Alarm

Tükenme

Depresyon

Kaygı

Açıklama:

Alarm: Organizmanın, dış uyaranı stres olarak algıladığı durumdur. Otonom sinir sistemi, salgı bezlerini uyararak kana bol miktarda adrenalin ve onun etkisi altında ortaya çıkan diğer biyokimyasal maddeleri pompalar. Bu durum kalp atışlarının hızlanması, tansiyonun yükselmesi, solunumun hızlanması ve ani adrenalin salgılanması biçiminde gelişir. Salgıların etkisi altında vücut alarm durumuna geçer ve ortaya çıkacak acil durumlarla uğraşmaya hazırlanır. Doğru cevap B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 37

Aşağıdakilerden hangisi bireysel düzeyde tükenmişlikle başa çıkma yollarından birisi değildir?

Tükenmişlikle ilgili bilgi sahibi olmak,

Kendini iyi tanımak ve ihtiyaçlarını belirlemek,

Duygusal farkındalık kazanmak ve duygularını ifade etmek,

Durumu kabullenmek,

Gerektiğinde psikolojik yardım almak,

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 38

Aşağıdakilerden hangisi yaşlıların gelişim görevlerinden birisi değildir?

Emeklilik durumuna ve azalan gelire uyum

Doyurucu fiziksel yaşam düzenlemesi oluşturma

Toplumsal ve vatandaşlık görevlerini yerine getirme

Kendi yaşıtları ile yakınlık kurma

Çocuk sahibi olma

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 39

Yaşlıların, çoğu kez artık güçlerinin kalmadığını düşünerek tüm iş ve uğraşlardan kendilerini uzak tutmakta ve kendilerini “değersiz”, “işlevlerini yitirmiş” ve “güçsüz” hissetmeleri daha çok hangisi kavramın azalmasıyla ortaya çıkar?

Sosyal roller

Sosyal destek

Mesleki doyum

Benlik saygısı

Aile değerleri

Açıklama:

Benlik saygısı ve kendini kabul, yaşlılıkta da çok önemli olan bir kavramdır. Benlik saygısı bireyin toplumdaki rolü ve ilişkileri ile yakından ilişkilidir. Yaşlılık ise bireyin toplumdaki rolü ve ilişkilerinde önemli değişimlerin yaşandığı bir dönemdir. Fiziksel ve zihinsel yeteneklerdeki kayıplar, yaşlı bireyin benlik saygısının düşmesini kolaylaştırır (İlgar, 2008). Çünkü yaşlılar, çoğu kez artık güçlerinin kalmadığını düşünerek tüm iş ve uğraşlardan kendilerini uzak tutmakta ve kendilerini “değersiz”, “işlevlerini yitirmiş” ve “güçsüz” hissetmeleri de onların yaşamdan doyum sağlamalarında önemli bir engel oluşturmaktadır. Doğru cevap D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 40

Aşağıdakilerden hangisi yaşlıların tükenmişlikle baş etme yollarından birisi değildir?

Hobiler edinmek

Sosyal çevresiyle vakit geçirmek

Yaşam kalitesini arttırmak

Psikolojik destek almak

Emekli olmak

Açıklama:

Yaşlılık döneminde oluşan kayıplar, stresler, krizler, emeklilik, dulluk, hastalık, fiziksel gücün azalması, duyu kaybı, toplumsal statüdeki ve yaşam standartlarındaki değişiklikler gibi etkenler karşısında, her yaşlının aynı tutumu ve davranışı sergilemediği, yaşam deneyimleri, hayata bakışı ve kişilik özelliklerine göre değişik yanıtlar geliştirdiği görülmektedir.Yaşlı bireylerin tükenmişlik gibi yaşam zorluklarıyla etkili bir şekilde başa çıkabilmelerinde sosyal destek oldukça önemlidir. Yaşlının çevresindeki eş, aile ve arkadaşlarından oluşan sosyal ağ, sevgi, bağlılık, benlik saygısı ve bir gruba ait olma gibi temel sosyal gereksinimleri karşılayarak etkili bir destek sağlamaktadır. Sosyal destek sonucu ortaya çıkan saygınlık, moral artışına ve yaşamdan duyulan memnuniyete, stres verici olaylarla baş etmeye katkıda bulunmaktadır. Yaşlılıkta yaşam kalitesinin artırılması ve stres ve tükenmişlikle başa çıkmada hobi ve boş zaman etkinlikleri de oldukça etkilidir. Boş zaman etkinliklerine katılan bireylerin hepsinin, katılmayanlara oranla fiziksel bakımdan daha sağlıklı ve sağlam oldukları geniş ölçüde kabul edilen bir gerçektir. Özellikle açık hava boş zaman etkinlikleri, ruh bozukluk ve hastalıklarını önler ve azaltır. Ayrıca boş zamanların değerlendirilmesinden bireyin zihinsel rehabilitasyonundan da önemli ölçüde yararlanılmaktadır. Doğru cevap E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 41

Tükenmişlik ilk kez hangi yıl rastlanmış bir durumdur?

1950

1970

1990

2000

2017

Açıklama:

Iİlk defa 1970’lerde insanlara yardım hizmeti sunan mesleklerde çalışanlarda rastlanan bir durum olarak tanımlanmasına rağmen günümüzde tükenmişlik, şirket yöneticilerinden, bankacılara, güvenlik güçlerinden, bir yıldır tatil yapmamış, tüm ev işleri ve çocuklarının bakım sorumluluğu üzerinde olan anneye kadar herkesin yaşayabileceği bir sendrom olarak tarif edilmektedir.

Doğru Cevap: B

Soru 42

Üniversite öğrencilerinde motivasyon kaybı, şizofreni hastalarında patolojinin ağırlaşması gibi olayları açıklamak için kullanılan durum aşağıdakilerden hangisidir?

Tükenmişlik

Olumsuz duygular

Düşmanlık

Mutluluk

Hırs

Açıklama:

Tükenmişliğin tek nedeninin stresli bir çalışma ortamı ve artmış iş yükü ve sorumluluk olmadığı da belirtilmektedir. 1980’lerden sonra tükenmişlik konusuna duyulan ilginin artması, konunun çalışma ortamları dışında kalan alanlarda da ele alınmasına yol açmıştır. Tükenmişlik kavramının, üniversite öğrencilerinde motivasyon kaybı, şizofreni hastalarında patolojinin ağırlaşması ve evlilik ilişkilerinde samimiyet ve sevginin yok olması gibi olayları açıklamak için de kullanıldığına rastlanmaktadır.

Doğru Cevap: A

Soru 43

Tükenmişlik ilk kez hangi uzmanlar tarafından araştırılmaya başlamıştır?

Freudenberger - Maslach

Maslach- Schaufeli

Schaufeli- Leiter

Maslach - Jackson

Jackson- Leiter

Açıklama:

Tükenmişlik ilk kez 1970’li yıllarda alternatif bir sağlık kuruluşunda çalışan Psikiyatrist Herbert Freudenberger ve iş yerinde, duygular üzerinde inceleme yapan bir sosyal psikolog olan Christina Maslach tarafından eş zamanlı olarak incelenmeye başlanmıştır. Freudenberger, o dönem halk dilinde kronik madde kötüye kullanma etkilerine atı a bulunmak için kullanılan tükenmişlik kavramını yaşam tarzı veya ilişkiler sebebiyle oluşan asabiyet ya da yorgunluk ya da başarısızlık, yıpranma, enerji ve güç kaybı, insanın iç kaynakları üzerinde karşılanamayan istek ve taleplerden dolayı ortaya çıkan “tükenme” durumu olarak tanımlamıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 44

Tükenmişlik ile ortaya çıkan durumlardan biri aşağıdakilerden hangisidir?

Mutluluk

Sürekli ümitsizlik

Sürekli öfke

Stres

Coşku

Açıklama:

Tükenmişlik, bireyin ters giden bir şeyin olduğunu düşündüğü ve bu durumun düzeleceğine inanmayı reddettiği zaman gelişir. Tükenmişlik, sürekli ümitsizlik ve olumsuzluğun olduğu bir enerji tükenişidir. Birey, bu duruma engel olma çabası içinde değildir; hatta bazen bu duruma uyum gösterir. Bireyin yaratıcılığı yok olur ve o daha iyisini yapmak için uğraş vermez.

Doğru Cevap: B

Soru 45

Duygusal tükenme, duyarsızlaşma ve kişisel başarıda düşme gibi maddelerden oluşan tükenmişlik modeli kime aittir?

Freudenberger

Maslach

Schaufeli

Leiter

Jackson

Açıklama:

Tükenmişliği açıklayan farklı modeller bulunmaktadır. En yaygın olarak kullanılan model Maslach’ın tükenmişlik modelidir. Maslach Modeli’ne göre tükenmişlik; duygusal tükenme, duyarsızlaşma ve kişisel başarıda düşme olmak üzere üç boyuttan oluşmaktadır.

Doğru Cevap: B

Soru 46

Tükenmişlik sendromunun başlangıcı aşağıdakilerden hangisidir?

Duyarsızlaşma

Stres

Duygusal tükenme

Kişisel başarıda düşme

Memnuniyetsizlik

Açıklama:

Duygusal tükenme, tükenmişlik sendromunun başlangıcı ve merkezidir; tükenmişlik sendromunun bireysel stres boyutunu ifade etmektedir. Duygusal tükenme yaşayan kişi, yorgunluk ve duygusal yönden kendini aşırı yıpranmış hisseder, enerjisinin ve duygusal kaynaklarının bittiği duygusuna kapılır.

Doğru Cevap: C

Soru 47

Tükenmişliğin evreleri kaç başlık altında toplanır?

4 başlık altında

2 başlık altında

5 başlık altında

7 başlık altında

8 başlık altında

Açıklama:

Aşama aşama yaşanan bir süreç olan tükenmişlik; şevk ve coşku dönemi, durgunluk dönemi, engellenme dönemi ve ilgisizleşme dönemi olmak üzere dört başlıkta toplanmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 48

Derin bir inançsızlık, mesleğe karşı ilginin azalması gibi durumlar tükenmişliğin hangi döneminde oluşur?

Şevk ve coşku dönemi

Durgunluk dönemi

Engellenme dönemi

Stres dönemi

İlgisizleşme dönemi

Açıklama:

Son evrede olan ilgisizleşme dönemi derin bir inançsızlık, mesleğe karşı ilginin azalması ve umutsuzluk baş gösterir. Kişisel başarısı düşer ve sosyal çekilme durumu yaşanır.

Doğru Cevap: E

Soru 49

Aşağıdakilerden hangisi stresin aşamalarından briridir?

Mutluluk

Alarm

Coşku

Tikler

Agorofobi

Açıklama:

Tükenmişlik genellikle çeşitli şekillerde farklı yapılar olmasına rağmen stresle ilişkili bir sendrom olarak tanımlanmıştır. Stres nedeniyle oluştuğu söylenmiş, hatta stresle eş anlamlı olarak kullanılmıştır. Gerçekten de tükenmişlik, genellikle uzun süreli stresli olmanın ve bazı destek sistemlerinin bulunmayışının bir sonucudur (Engelbrecht, Van Den Berg ve Bester, 2009). Stres üç aşamalı bir süreçtir (Avşaroğlu, 2007): Alarm: Organizmanın, dış uyaranı stres olarak algıladığı durumdur. Otonom sinir sistemi, salgı bezlerini uyararak kana bol miktarda adrenalin ve onun etkisi altında ortaya çıkan diğer biyokimyasal maddeleri pompalar. Bu durum kalp atışlarının hızlanması, tansiyonun yükselmesi, solunumun hızlanması ve ani adrenalin salgılanması biçiminde gelişir. Salgıların etkisi altında vücut alarm durumuna geçer ve ortaya çıkacak acil durumlarla uğraşmaya hazırlanır.

Doğru Cevap: B

Soru 50

Aşağıdakilerden hangisi tükenmişlikle başa çıkmanın yollarından biridir?

Karşındakini suçlama

Dişlerini sıkma

Çabuk öfkelenme

Yalnızlık

Nefes alma ve gevşeme teknikleri öğrenmek

Açıklama:

Tükenmişlikle ilgili bilgi sahibi olmak, Kendini iyi tanımak ve ihtiyaçlarını belirlemek,
Kişinin insan olarak sınırlılıklarını bilmesi ve kabullenmesi, Duygusal farkındalık kazanmak ve duygularını ifade etmek, Gerçekçi beklenti ve hedefler geliştirmek, Gerektiğinde psikolojik yardım almak, Nefes alma ve gevşeme tekniklerini öğrenmek,
Zaman yönetimi konusunda bilgi sahibi olmak, Rahatlamak için müzik dinlemek, spor yapmak, Tatile çıkmak,Hobi edinmek,Rutin alışkanlıkları bırakmak ve monotonluğu azaltmak, Huzurlu bir yaşam tarzı belirlemek,İşe ara vermek veya iş değişikliği yapmak Kendisini stresle başa çıkma konusunda geliştirmek,Bir işe başlamadan önce işin zorlukları ve riskleri ile ilgili bilgi edinmek.

Doğru Cevap: E

Soru 51

Gücünü, enerjisini ve tüm diğer bireysel kaynaklarını kontrolsüz bir biçimde adeta tüketmeye çalışır gibi kullanmasının sonucunda duygusal, bilişsel ve bedensel olarak yıpranan ya da bitkin düşen birey, aşağıdaki durumlardan hangisini yaşamaktadır?

Kaygı

Öfke

Tükenmişlik

Stres

Benlik saygısı

Açıklama:

Tükenmişliğin en yaygın tanımlarından biri, bireyin gücünü, enerjisini ve tüm diğer bireysel kaynaklarını kontrolsüz bir biçimde adeta tüketmeye çalışır gibi kullanmasının sonucunda duygusal, bilişsel ve bedensel olarak yıpranması ya da bitkin düşmesidir.

Doğru Cevap: C

Soru 52

I. Tükenmişlik sendromunun başlangıcı ve merkezidir.
II. Tükenmişliğin kişiler arası boyutunu temsil eder.
III. Tükenmişlik sendromunun bireysel stres boyutunu ifade eder.
IV. Tükenmişliğin kişisel gelişme boyutunu temsil eder.
Yukarıdaki özelliklerden hangileri Maclach’ın Tükenmişlik Modeli’ndeki duygusal tükenme boyutuna aittir?

I ve II

I ve III

II ve III

I, II ve III

I, III ve IV

Açıklama:

Maslach Modeli’ne göre tükenmişlik; duygusal tükenme, duyarsızlaşma ve kişisel başarıda düşme olmak üzere üç boyuttan oluşmaktadır. Duygusal tükenme, tükenmişlik sendromunun başlangıcı ve merkezidir; tükenmişlik sendromunun bireysel stres boyutunu ifade etmektedir.

Doğru Cevap: B

Soru 53

Aşağıdaki durumlardan hangisi tükenmişliğin ilgisizleşme döneminde yaşanır?

Motivasyon azalır

Bireyin beklentileri gerçekleşmediği için hayal kırıklığı oluşur

Giderek umutları ve enerjisi azalır

“İş iştir” düşüncesi oluştuğu için işine çok az zaman harcar

Zor şartlara uyum sağlamak için çabalanır

Açıklama:

Tükenmişliğin ilgisizleşme döneminde birey “iş iştir” düşüncesi oluştuğu için işine çok az zaman harcar. Motivasyonun azalması, bireyin beklentileri gerçekleşmediği için hayal kırıklığı oluşması ve giderek umutların ve enerjinin azalması durgunluk döneminde yaşanmaktadır. Zor şartlara uyum sağlamak için çaba gösterilmesi ise şevk ve coşku döneminde yaşanan bir durumdur.

Doğru Cevap: D

Soru 54

Tükenmişlik yaşayan bir birey aşağıdaki özelliklerden hangisine sahip değildir?

Stres

A Tipi kişilik/davranış

Yüksek benlik saygısı

Yüksek beklentiler

Sosyal destekten yoksunluk

Açıklama:

Tükenmişlik yaşanan durumlar; stres, kişilik özellikleri, karşılanmamış ya da yüksek beklentiler, düşük benlik saygısı ve sosyal destek kaynaklarının yetersizliği gibi bireysel özelliklerle yakından ilişkilidir. Benlik saygısının yüksek olması değil düşük olması tükenmişlik ile ilişkilidir. Benlik saygısı düşük olduğunda birey, kendisini eksik, yetersiz ve değersiz olarak algılamaktadır.

Doğru Cevap: C

Soru 55

Aşağıdakilerden hangisi tükenmişliğin sosyal belirtilerindendir?

Güçsüzlük

Engellenmişlik duygusu

Karşısındakini suçlama

İnsan ilişkilerinin kopması

Unutkanlık

Açıklama:

Tükenmişliğin sosyal belirtileri daha çok iş ortamında görülür. İş ortamında tükenmişliği yaşayan kişiler, fizyolojik ve psikolojik olarak kendilerini çalışma arkadaşlarından uzaklaştırırlar. İnsan ilişkileri kopmuştur. Güçsüzlük fiziksel, engellenmişlik duygusu psikolojik, karşısındakini suçlama ve unutkanlık ise tükenmişliğin davranışsal belirtilerdendir.

Doğru Cevap: D

Soru 56

I. Stresle başa çıkma konusunda kendisini geliştirmek
II. Nefes alma ve gevşeme tekniklerini öğrenmek
III. Rutin alışkanlıklara devam etmek
IV. Tatile çıkmak
Yukarıdakilerden hangileri bireysel tükenmişlikle başa çıkma yolllarındandır?

I ve II

II ve IV

III ve IV

I, II ve III

I, II ve IV

Açıklama:

Bireyin kendisini stresle başa çıkma konusunda geliştirmesi, nefes alma ve gevşeme tekniklerini öğrenmek ve tatile çıkmak bireysel tükenmişlikle başa çıkma yollarındandır. Rutin alışkanlıklara devam etmek yerine rutin alışkanlıkları bırakmak ve monotonluğu azaltmak gereklidir.

Doğru Cevap: E

Soru 57

Aşağıda yer alan yaşlı gruplarından hangisinde tükenmişlik daha az görülmektedir?

Çocuk sahibi olanlar

Çocuğu olmamış olanlar

Boşanmış olanlar

Hiç evlenmemiş olanlar

Eşini kaybetmiş olanlar

Açıklama:

Boşanmış ya da eşini kaybetmiş ve yeniden evlenmiş yaşlılar, olumsuz bir sosyal baskı algılamaktadırlar. Hiç evlenmemiş olmak ise etrafında az sayıda yakın akrabanın kalmasına ve çok boyutlu bir yalnızlığa yol açabilmektedir. Çocuğu olmamış yaşlı bireyler de aynı konumdadırlar Çocuk sahibi olanlarda ise zaman zaman fiziksel tükenmişlik belirtileri ortaya çıksa da yalnızlık, umutsuzluk ve çaresizlik gibi duygusal tükenmişlik belirtileri yaşamamaktadırlar.

Doğru Cevap: A

Soru 58

I. Karşılanmamış beklentiler
II. Sosyal rollerin kaybı
III. Evli olmak
IV. Çocuksuz olmak
Yukarıdakilerden hangileri yaşlılarda tükenmişlik yaratan durumlardandır?

I ve II

I ve III

II ve III

I, II ve III

I, II ve IV

Açıklama:

Yaşlılıkta uyum sağlanması gereken durumlara uyum sağlayamama, daha önceki yıllarda yaşanan zorluklar ve geçmişte yaşananlara yönelik olumsuz değerlendirmeler, karşılanmamış beklentiler, sosyal rollerin kaybı, eşin kaybı, çocuksuz olmak ve hiç evlenmemiş olmak gibi yaşam tarzları, düşük benlik saygısı ve sosyal destek kaynaklarının yetersizliği gibi durumlar tükenmişliğe neden olabilmektedir. Yaşlılığını evli olarak ya da eşi ile birlikte geçiren bireylerin maddi ve manevi açıdan birbirlerine destek oldukları, daha az yalnızlık duygusu yaşadıkları ve bekâr olanlara göre daha mutlu ve daha uzun yaşadıkları belirtilmektedir.

Doğru Cevap: E

Soru 59

Huzurevinde kalan yaşlıların büyük çoğunluğunun yaşama dönük üretici bir şey yapmamaları ve kendi hayatlarını zenginleştirecek etkinliklere katılmamaları, yani geri çekilmeleri, tükenmişliğin hangi belirtilerinin örneğidir?

Fiziksel

Sosyal

Psikolojik

Davranışsal

Duygusal

Açıklama:

Tükenmişliğin insanlardan uzaklaşma ve yakın ilişkilerden kaçınma gibi sosyal belirtileri vardır. Huzurevinde kalan yaşlıların büyük çoğunluğunun yaşama dönük üretici bir şey yapmadıklarını, kendi hayatlarını zenginleştirecek etkinliklere katılmadıklarını ve sonuçta geri çekildiklerini belirtilmektedir.

Doğru Cevap: B

Soru 60

İnsanların yaşlandıkça yaşam kalitelerinin düşmemesi için sağlık, topluma katılım ve güvenlikle ilgili olanaklarının en iyi düzeyde sağlanması süreci olarak tanımlanan kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Hareketlilik

Aktif yaşam

Sosyal destek

Fiziksel aktivite

Kişisel kontrol

Açıklama:

Dünya Sağlık Örgütü aktif yaşlanmayı, “insanların yaşlandıkça yaşam kalitelerinin düşmemesi için sağlık, topluma katılım ve güvenlikle ilgili olanaklarının en iyi düzeyde sağlanması süreci” olarak tanımlamakta ve tüm bireyler için bir hak olarak savunmaktadır.

Doğru Cevap: B

Soru 61

Maslach’ın Tükenmişlik Modeli’nde yer alan aşamalar aşağıdaki seçeneklerin hangisinde doğru sıra ile verilmiştir?

Duygusal Tükenme-Duyarsızlaşma-Kişisel Başarıda Düşme

Duyarsızlaşma-Duygusal Tükenme-Kişisel Başarıda Düşme

Kişisel Başarıda Düşme-Duyarsızlaşma-Duygusal Tükenme

Kişisel Başarıda Düşme-Duygusal Tükenme-Duyarsızlaşma

Duygusal Tükenme-Kişisel Başarıda Düşme-Duyarsızlaşma

Açıklama:

Maslach’ın Tükenmişlik Modeli’ne göre tükenmişlik, öncelikle bireyin duygusal anlamda tükenmesi ile ortaya çıkmakta, bir sonraki aşamada bireyin çevresindeki insanlarla olan ilişkisini sınırlandırarak psikolojik olarak onun insanlardan uzaklaşmasına ve sonrasında iş ve insan ilişkileri konusunda bir yetersizlik duygusu içerisine girmesine neden olmaktadır. Yani sırasıyla duygusal tükenme, duyarsızlaşma, kişisel başarıda düşme aşamaları yaşanmaktadır.

Doğru Cevap: A

Soru 62

Tükenmişliğin ikinci evresi olan “durgunluk dönemi” için aşağıda verilenlerden hangisi doğrudur?

Duygusal, davranışsal ve fiziksel problemler görülmeye başlanır.

Bireyde kendini çekme veya kaçınma davranışları görülür.

Bireyin umutları ve enerjisi giderek azalır.

İşi sürdürüp sürdürmeme sorgulanır.

İşe geç gelme, duyarsızlık, işten yakınma davranışları gözlenir.

Açıklama:

Durgunluk Dönemi: Motivasyon azalır. Bireyin beklentileri gerçekleşmediği için hayal kırıklığı oluşur. Giderek umutları ve enerjisi azalır.

Doğru Cevap: C

Soru 63

Aşağıdaki seçeneklerin hangisinde stresin aşamaları doğru sıra ile verilmiştir?

Alarm-Tükenme-Direnç

Tükenme-Alarm-Direnç

Direnç-Alarm-Tükenme

Alarm-Direnç-Tükenme

Direnç-Tükenme-Alarm

Açıklama:

Stres üç aşamalı bir süreçtir: (1) Alarm, (2) Direnç, (3) Tükenme.

Doğru Cevap: D

Soru 64

Aşağıda verilenlerden hangisi tükenmişliğin davranışsal belirtilerinden biridir?

Kızgınlık

Saldırganlık

Huzursuzluk

Yorgunluk

Çaresizlik

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 65

“Fiziksel rahatsızlıklar, ülser, kronik ağrılar ve migren gibi sorunlar ile depresyon, geri çekilme, alerji, uykusuzluk, yüksek tansiyon, kolit” gibi rahatsızlıklar görülen bir bireyin tükenmişlik derecesi aşağıdakilerin hangisinde doğru olarak verilmiştir?

Birinci derecede tükenmişlik

Orta derecede tükenmişlik

Hafif derecede tükenmişlik

İkinci derecede tükenmişlik

Üçüncü derecede tükenmişlik

Açıklama:

Üçüncü Derecede Tükenme Gösterenler (Şiddetli): Bu kişiler, fiziksel rahatsızlıklar, ülser, kronik ağrılar ve migren gibi sorunlar bildirirler. Bu belirtilere depresyon, geri çekilme, alerji, uykusuzluk, yüksek tansiyon, kolit gibi belirtiler de eşlik edebilir. Alkol ve sigara kullanımındaki artış, sakinleştirici ilaç kullanımı, aile içi çatışmalar ve boşanma tükenmişliğin olası sonuçları arasında sayılabilir.

Doğru Cevap: E

Soru 66

I. Nefes alma ve gevşeme tekniklerini öğrenmek.
II. Gerçekçi beklenti ve hedefler geliştirmek.
III. Kendisini stresle başa çıkma konusunda geliştirmek.
IV. Rahatlamak için müzik dinlemek, spor yapmak.
V. Tatile çıkmak, hobi edinmek.
Yukarıda verilenlerden kaç tanesi bireysel düzeyde tükenmişlikle başa çıkmanın yolları arasında sayılabilir?

Açıklama:

Bireysel Düzeyde Tükenmişlikle Başa Çıkma Yolları: Tükenmişlikle ilgili bilgi sahibi olmak, Kendini iyi tanımak ve ihtiyaçlarını belirlemek, Kişinin insan olarak sınırlılıklarını bilmesi ve kabullenmesi, Duygusal farkındalık kazanmak ve duygularını ifade etmek, Gerçekçi beklenti ve hedefler geliştirmek, Gerektiğinde psikolojik yardım almak, Nefes alma ve gevşeme tekniklerini öğrenmek, Zaman yönetimi konusunda bilgi sahibi olmak, Rahatlamak için müzik dinlemek, spor yapmak, Tatile çıkmak, Hobi edinmek, Rutin alışkanlıkları bırakmak ve monotonluğu azaltmak, Huzurlu bir yaşam tarzı belirlemek, İşe ara vermek veya iş değişikliği yapmak, Kendisini stresle başa çıkma konusunda geliştirmek, Bir işe başlamadan önce işin zorlukları ve riskleri ile ilgili bilgi edinmek.

Doğru Cevap: A

Soru 67

I. Emeklilik durumuna ve azalan gelire uyum
II. Ölen eş ile meydana gelen duruma uyum
III. Kendi yaşıtları ile yakınlık kurma
IV. Azalan fiziksel güç ve çabuk bozulan sağlık durumuna uyum
V. Toplumsal ve vatandaşlık görevlerini yerine getirme
VI. Doyurucu fiziksel yaşam düzenlemesi oluşturma
Yukarıda verilenlerden hangileri yaşlılıkta gelişim görevleri arasındadır?

I-II-IV-V-VI

I-II-IV-V

I-II-III-IV-V-VI

I-II-III-IV

I-II-III-IV-V

Açıklama:

Havighurst, yaşlılıkta gelişim görevlerini altı başlıkta toplamaktadır: (1) Emeklilik durumuna ve azalan gelire uyum, (2) Ölen eş ile meydana gelen duruma uyum, (3) Kendi yaşıtları ile yakınlık kurma, (4) Azalan fiziksel güç ve çabuk bozulan sağlık durumuna uyum, (5) Toplumsal ve vatandaşlık görevlerini yerine getirme, (6) Doyurucu fiziksel yaşam düzenlemesi oluşturma.

Doğru Cevap: C

Soru 68

Aşağıda verilenlerden hangisi yaşlılarda tükenmişlik belirtileri arasında yer almaz?

Saldırganca davranışlar

İşte tatminsizlik

Uyku bozuklukları

Öfke patlamaları

Anlamsızlık hissi

Açıklama:

Yaşlılıkta yaşanan tükenmişliğin kronik yorgunluk, güçsüzlük, uyuşukluk, hastalıklara karşı daha hassas olma, sık baş ağrıları, bulantı, kas krampları, bel ağrısı, uyku bozuklukları gibi fiziksel; duygusal yönden bittiğini hissetme, öfke patlamaları, sürekli kızgınlık, yalnızlık, çökkün duygu durumu, anksiyete, huzursuzluk, kendini değersiz hissetme, eleştirilere karşı tahammülsüzlük, boşluk ve anlamsızlık hissi, umutsuzluk ve çaresizlik duyguları gibi psikolojik; insanlara karşı duyarsızlık ve saldırganca davranışlar ve hareketsizlik gibi davranışsal; insanlardan uzaklaşma ve yakın ilişkilerden kaçınma gibi sosyal belirtileri vardır.

Doğru Cevap: B

Soru 69

I. Zorlanmaya neden olana karşı öfke duymak.
II. Kilo kaybetmek veya kilo almak.
III. Nefesi kesilme-nefessiz kalma hissi yaşamak.
IV. Risk almada artış.
V. Her şeyden şüphe eder olmak.
Yukarıda verilenlerden kaçı tükenmişliğin uyarıcı nitelikteki ilk belirtileri arasında sayılabilir?

Açıklama:

Tükenmişliğin uyarıcı niteliğindeki ilk belirtileri şunlardır: Kendini devamlı yorgun, bezgin, fizik olarak güçsüz hissetmek, Zorlanmaya neden olana karşı öfke duymak, Zorlanmayla başa çıkmalarda kendi kendini devamlı eleştirmek, Alaycı, negatif ve tedirgin olmak, Küçük bir şey karşısında hemen alevlenmek, Devamlı baş ağrıları ve sindirim, bağırsak sistemi bozuklukları yaşamak, Kilo kaybetmek veya kilo almak, Süreli uyku hâlinde veya depresif olmak, Nefesi kesilme-nefessiz kalma hissi yaşamak, Her şeyden şüphe eder olmak, Çaresizlik duygusu yaşamak, Risk almada artış.

Doğru Cevap: E

Soru 70

“............... en az iki hafta devam eden, daha önceleri zevk veren şeylere karşı ilgi kaybı, isteksizlik, umutsuzluk ve çökkün bir ruh hâlinin olmasıdır.” ifadesinde boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisinin gelmesi en uygundur?

Tükenmişlik

Anksiyete Bozukluğu

Alarm Durumu

Depresyon

Duyarsızlaşma

Açıklama:

Tükenmişlik sendromu, depresyon, anksiyete (kaygı) bozuklukları gibi durumlarda ortaya çıkabilen bulgularla karışabilecek bir özellik taşımaktadır. Depresyon: En az iki hafta devam eden, daha önceleri zevk veren şeylere karşı ilgi kaybı, isteksizlik, umutsuzluk ve çökkün bir ruh hâlinin olmasıdır.

Doğru Cevap: D

Yaşlılarda Çatışma ve Stres Yönetimi I - Tüm Sorular

Ünite 1

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler