Yaşlı Psikolojisi - Tüm Sorular
Ünite 1
Soru 1
Gelişimin büyüme boyutu aşağıdaki hangi anlama gelmektedir?
Seçenekler
A
Yaşam boyunca geçirilen kalıcı niceliksel değişiklikler
B
İnsana özgü genetik özelliklerin zamanı geldiğinde ortaya çıkması
C
Kalıtım yoluyla getirilen donanımın olgunlaşmaya bağlı olarak aktif duruma geçmesi
D
Öğrenmeden bağımsız olarak zamana ve kalıtıma bağlı olarak gerçekleşen değişiklikler
E
Olgunlaşma ve yaşantılara bağlı olarak herhangi bir beceriyi yapabilecek düzeye gelme
Açıklama:
Gelişimin Tanımı ve Gelişimin Temelleri
Büyüme kavramı, yaşa bağlı olarak organizmanın boyutlarında ve yapısında meydana gelen, genellikle kalıcı artışı ifade etmektedir. Yaşın ilerlemesi, beynin ağırlaşması, boyun uzaması, kilonun artması gibi değişiklikler büyümenin göstergeleridir. Yaşam boyunca geçirilen kalıcı niceliksel değişiklikler olarak ifade edilebilir.
Büyüme kavramı, yaşa bağlı olarak organizmanın boyutlarında ve yapısında meydana gelen, genellikle kalıcı artışı ifade etmektedir. Yaşın ilerlemesi, beynin ağırlaşması, boyun uzaması, kilonun artması gibi değişiklikler büyümenin göstergeleridir. Yaşam boyunca geçirilen kalıcı niceliksel değişiklikler olarak ifade edilebilir.
Soru 2
Bireylerin akıl yürütme becerisini kazanması; buna bağlı olarak daha derin ve anlamlı sosyal ilişkiler geliştirebilmesi gelişimin hangi aşamasında mümkün olabilmektedir?
Seçenekler
A
Dil ve konuşma becerisinin gelişmesi
B
Soyut düşüncenin ortaya çıkması
C
Bağımsız davranabilme yeteneğinin gelişmesi
D
Kritik dönemin yaşanması
E
Duyarlı dönemin yaşanması
Açıklama:
Gelişimin Tanımı ve Gelişimin Temelleri
Bilişsel gelişimde soyut düşüncenin ortaya çıkmasıyla birlikte bireylerin akıl yürütme becerisini kazandığı ve buna bağlı olarak daha derin sosyal ilişkiler geliştirebildikleri görülmektedir.
Bilişsel gelişimde soyut düşüncenin ortaya çıkmasıyla birlikte bireylerin akıl yürütme becerisini kazandığı ve buna bağlı olarak daha derin sosyal ilişkiler geliştirebildikleri görülmektedir.
Soru 3
Gelişim psikolojisi, aşağıda verilen çalışmalarından hangisiyle insan gelişiminin niteliğini artırmaya doğrudan destek olmaktadır?
Seçenekler
A
İnsan gelişiminin ortak özelliklerini açıklayarak
B
Gelişimi sağlayan süreçleri açıklayarak
C
Belli bir yaşa gelen çocuğun konuşma yeteneğini nasıl kazandığını açıklayarak
D
Yaşlılık döneminde üreme yeteneğinin nasıl yok olduğu gibi konuları açıklayarak
E
Çocukların öğrenme güçlükleriyle başa çıkmalarına destek olarak
Açıklama:
Gelişim Psikolojisinin Amacı
Gelişim psikolojisi; bebeklerin anne-baba tutumundan kaynaklanan
geç konuşma sorunlarını düzeltmelerine yardım etmek, çocukların öğrenme güçlükleriyle başa çıkmalarını kolaylaştırmak ya da yaşlıların sosyal becerilerini geliştirmelerine destek olmak gibi çalışmaları insan gelişiminin niteliğini artırmaya yöneliktir.
Gelişim psikolojisi; bebeklerin anne-baba tutumundan kaynaklanan
geç konuşma sorunlarını düzeltmelerine yardım etmek, çocukların öğrenme güçlükleriyle başa çıkmalarını kolaylaştırmak ya da yaşlıların sosyal becerilerini geliştirmelerine destek olmak gibi çalışmaları insan gelişiminin niteliğini artırmaya yöneliktir.
Soru 4
Aşağıdakilerin hangisi gelişimin bir özelliği değildir?
Seçenekler
A
Gelişim yaşam boyudur.
B
Gelişim çok yönlüdür.
C
Gelişim bağlamsaldır.
D
Gelişimin aşamaları birbirinden bağımsızdır.
E
Gelişim; kalıtımın, çevrenin ve bireyin ortak ürünüdür.
Açıklama:
Gelişim dönemleri, gelişim görevleri ve yaşam boyu gelişim bakış açısı
Gelişim sürecinin her evresi bir önceki evrede meydana gelen değişikliklere dayanmaktadır. Ayrıca her evre kendisinden sonraki evrenin de temelini oluşturmaktadır.
Gelişim sürecinin her evresi bir önceki evrede meydana gelen değişikliklere dayanmaktadır. Ayrıca her evre kendisinden sonraki evrenin de temelini oluşturmaktadır.
Soru 5
Kültürel antropologlar “insan kültürel bir hayvandır” demektedirler. Bu deyiş gelişimin hangi özelliği ile ilgilidir?
Seçenekler
A
Gelişimin yaşam boyu özelliği
B
Gelişimin birikimli özelliği
C
Gelişimin kültürel özelliği
D
Gelişimin bağlamsal özelliği
E
Gelişimin çok yönlü olması özelliği
Açıklama:
Gelişim dönemleri, gelişim görevleri ve yaşam boyu gelişim bakış açısı
Bireyin gelişiminde kalıtım kadar deneyimleri de önemli bir role sahiptir. Çünkü birey doğduktan sonra çeşitli yaşantılar geçirmekte ve kültürden etkilenerek yeni beceri ve bilgiler öğrenmektedir.
Bireyin gelişiminde kalıtım kadar deneyimleri de önemli bir role sahiptir. Çünkü birey doğduktan sonra çeşitli yaşantılar geçirmekte ve kültürden etkilenerek yeni beceri ve bilgiler öğrenmektedir.
Soru 6
İlhan’ın dedesi Yunus yeşil gözlüydü. Ancak Yunus'un ne çocuklarında, ne de torunlarında hiç yeşil gözlü kimse çıkmadı. Bu durum aşağıda verilen genetik ilkelerin hangisiyle açıklanabilir?
Seçenekler
A
Cinsiyet ile ilgili genetik ilke
B
Baskın gen-çekinik gen ilkesi
C
Gene bağlı anomaliler
D
Genetik baskılama ilkesi
E
Çok genli kalıtım ilkesi
Açıklama:
Gelişimde kalıtım ve çevre tartışmaları
Baskın gen-çekinik gen ilkesi: Genler kromozomlarda çiftler halinde işlev görmektedirler. Baskın gen bir özelliğin oluşmasında her zaman etkisini gösteren gendir. Çekinik gen ise baskın gen ile birlikte yer aldığında etkisini gösteremeyen gendir. Çekinik genin bireyde etkisini gösterebilmesi için kendisiyle aynı özelliği taşıyan bir genle eşleşmesi gerekmektedir Çocuk ve torunlarda yeşil gözün olmaması göze rengini veren gen çiftinde yeşilin çekinik kalmasıdır.
Baskın gen-çekinik gen ilkesi: Genler kromozomlarda çiftler halinde işlev görmektedirler. Baskın gen bir özelliğin oluşmasında her zaman etkisini gösteren gendir. Çekinik gen ise baskın gen ile birlikte yer aldığında etkisini gösteremeyen gendir. Çekinik genin bireyde etkisini gösterebilmesi için kendisiyle aynı özelliği taşıyan bir genle eşleşmesi gerekmektedir Çocuk ve torunlarda yeşil gözün olmaması göze rengini veren gen çiftinde yeşilin çekinik kalmasıdır.
Soru 7
Gelişimin, kalıtımsal faktörler ile çevresel faktörler arasında devam eden iki yönlü bir alışverişin ürünü olduğunu vurgulayan ilke aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Baskın gen-çekinik gen ilkesi
B
Genotip ilkesi
C
Fenotip ilkesi
D
Genotip-fenotip ilkesi
E
Epigenetik ilke
Açıklama:
Gelişimde kalıtım ve çevre tartışmaları
Gelişimde kalıtım ve çevre tartışmaları; gelişimin, kalıtım ve çevre etkileşimi çerçevesinde şekillenen bir süreç olduğunu göstermektedir. Bu görüş
epigenetik ilke olarak tanımlanmaktadır. Gelişimin, kalıtımsal faktörler ile çevresel faktörler arasında devam eden iki yönlü bir alışverişin ürünü olduğunu vurgulamaktadır.
Gelişimde kalıtım ve çevre tartışmaları; gelişimin, kalıtım ve çevre etkileşimi çerçevesinde şekillenen bir süreç olduğunu göstermektedir. Bu görüş
epigenetik ilke olarak tanımlanmaktadır. Gelişimin, kalıtımsal faktörler ile çevresel faktörler arasında devam eden iki yönlü bir alışverişin ürünü olduğunu vurgulamaktadır.
Soru 8
Aşağıda gelişimle ilgili verilen ifadelerden hangisi doğru değildir?
Seçenekler
A
Çift yumurta ikizlerinde gözlenen davranış farklılıklarını yaratan sadece çevresel koşullardır.
B
Çevre koşulları gelişimi olumlu ya da olumsuz yönde etkileyebilmektedir.
C
Gelişim, kalıtım ve çevreyle ilgili faktörler arasındaki etkileşimin sonucudur.
D
Kültür; bireyin davranış, düşünce ve duygu sistemlerinin oluşumunda etkilidir.
E
Yaşamın ilk yıllarında insan gelişimini daha çok etkileyen etkenler biyolojik faktörlerdir.
Açıklama:
Çevre koşulları gelişimi olumlu ya da olumsuz yönde etkileyebilmektedir; ancak gelişim, kalıtım ve çevreyle ilgili faktörler arasındaki etkileşimin sonucudur. Çift yumurta ikizleri, genetik olarak ayrı zamanlarda doğmuş kardeşler kadar birbirine benzerler. Dolayısıyla çift yumurta ikizlerindeki davranış farklılıklarında sadece çevre değil, kalıtım da etkili olmaktadır.
Soru 9
Gelişimdeki bireysel farklılıklarla ilgili olarak aşağıda verilen ifadelerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Bireyler arasındaki farklılıkların bir kısmının nedeni genetik yapılarının farklı olmasıdır.
B
Bireyler arasındaki bir kısım farklılıkların nedeni yaşadıkları ortamın farklı olmasıdır,
C
Yaşam boyunca her birey kendine özgü gelişim dönemlerinden geçer.
D
Yaş ilerledikçe bireysel farklılıklar artar.
E
Aynı aile ortamındaki ikizlerin çevresel koşulları farklı olabilir.
Açıklama:
Yaşam boyu gelişim sürecinde tüm bireyler aynı gelişim dönemlerinden ve değişim süreçlerinden geçiyor; ancak bu süreçte bireyleri birbirlerinden farklı kılan çok sayıda bireysel farklılık da söz konusudur.
Soru 10
Yaşın gelişimle ilişkisi ile ilgili aşağıda verilen ifadelerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Takvim yaşı bir kimsenin hangi gelişim döneminde olduğu hakkında bilgi vermez.
B
Biyolojik yaş bireyi, her zaman takvim yaşından daha büyük gösterir.
C
Biyolojik yaş bireyi, her zaman takvim yaşından daha küçük gösterir.
D
Yaşlılık döneminin hangi yaşlarda başladığının belirlenmesinde sosyal normlar ve fiziksel bozulmaların etkisi vardır.
E
Bireyin sosyal yaşamı ve üstlendiği roller onun gelişimine ilişkin bilgi vermez.
Açıklama:
60-65 yaşın yaşlılık başlangıcı olarak kabul edilmesinde, sosyal normların etkisi (emeklilik yaşı) ve gözle görülür fiziksel bozulmaların ortaya çıkması büyük role sahiptir. Yaş, takvim yaşının yanında biyolojik yaş ve sosyal yaş olarak da kavramsallaştırılmaktadır.
Soru 11
Aşağıda verilen seçeneklerden hangisinde gelişimin temellerini oluşturan süreçler doğru olarak verilmiştir?
Seçenekler
A
Büyüme, olgunlaşma ve öğrenme
B
Doğma, büyüme ve yaşlanma
C
Gelişme, öğrenme ve olgunlaşma
D
Büyüme, deneyim ve eğitim
E
Büyüme, olgunlaşma ve yaşlanma
Açıklama:
Gelişimin temellerini oluşturan süreçler: büyüme, olgunlaşma ve öğrenmedir.
Soru 12
Aşağıdakilerden hangisi niceliksel değişikliklere bir örnektir?
Seçenekler
A
Empati becerisinin gelişmesi
B
Soyut düşünmenin ortaya çıkması
C
Özerklik kazanma
D
Vücut ağırlığındaki artış
E
Muhakeme becerisinin gelişmesi
Açıklama:
Niceliksel değişikler ağırlık, boy ve hacimde meydana gelen miktar, hacim ve süredeki artış ile ilgili değişikliklerdir (Ceyhan, 2009). Niteliksel değişiklikler ise duygularını düzenleyebilme, empati becerisinin gelişmesi, soyut düşünmenin ortaya çıkması, özerklik kazanma gibi organizmanın işlevi ile ilgili değişikliklerdir.
Soru 13
Aşağıda gelişimde kritik dönem ile ilgili verilen bilgilerden hangisi doğru değildir?
Seçenekler
A
Bu döneme "kritik dönem" dışında bir isim verilmemiştir.
B
Herhangi bir özelliğin kazanılması için en uygun zamandır.
C
Organizmanın zedelenmelere karşı en hassas olduğu dönemdir.
D
Bu dönemde alınan hasarların telafisi mümkün değildir.
E
Çevresel faktörlerden etkilenmeye karşı en hassas olunan dönemdir.
Açıklama:
Gelişimde kritik dönem herhangi bir özelliğin kazanılması için uygun zaman dilimleridir. Bu zaman dilimleri aynı zamanda da organizmanın zedelenmelere karşı en hassas olduğu dönemdir ve bu dönemde alınan hasarların telafisi mümkün görülmemektedir. Kritik dönem, bireyin belli gelişim özelliğini bir özelliği kazanması için en elverişli dönemdir. Bu dönem aynı zamanda da bireyin çevresel faktörlerden etkilenmeye karşı en hassas olduğu dönemdir. Ancak günümüzde kritik dönem kavramı yerine duyarlı dönem kavramı kullanılmaktadır. Çünkü kritik dönem herhangi bir gelişim döneminde meydana gelen hasarların ya da eksikliklerin daha sonra telafi edilemeyeceğini işaret etmektedir.
Soru 14
Aşağıdakilerden hangisi gelişimin boyutları ile ilgili doğru bir bilgidir?
Seçenekler
A
Gelişim sürecinde bireyler sadece fiziksel, bilişsel ve duygusal yönlerden değişiklik geçirmektedir.
B
Gelişim sürecindeki değişiklikler birbirleriyle etkileşim halinde değildir.
C
Bireyler her gelişim döneminde gelişimin tüm boyutlarında değişiklik yaşamaktadır.
D
Gelişimin boyutlarından biri olan bilişsel gelişim bireylerin bedensel değişiklikleri ile motor becerilerindeki değişiklikleri içermektedir.
E
Yaşlılıkta fiziksel gücün azalması bireylerin bağımsız davranabilme yeteneğini etkilemez.
Açıklama:
Yaşam boyu gelişim sürecinde bireyler fiziksel, bilişsel, duygusal ve sosyal yönlerden birçok değişiklik geçirmektedir (Santrock, 2014). Bu değişiklikler birbirleriyle etkileşim halinde ve birbirini tamamlayarak gelişimin sürmesine katkıda bulunmaktadır. Buna göre bireyler her gelişim döneminde gelişimin tüm boyutlarında değişiklik yaşamakta ve her yönden gelişerek yaşamlarına devam etmektedirler. Gelişimin boyutlarından biri olan fiziksel gelişim bireylerin bedensel değişiklikleri ile motor becerilerindeki değişiklikleri içermektedir. Fiziksel gelişimde meydana gelen değişiklikler bilişsel, duygusal ve sosyal gelişimi de etkilemektedir. Örneğin bir çocuğun yürümeye başlaması, onun çevre ile daha çok etkileşim kurmasına ve daha özerk davranabilmesine yol açmaktadır. Öte yandan yaşlılıkta fiziksel gücün azalması bireylerin bağımsız davranabilme yeteneğini sınırlandırmaktadır.
Soru 15
Yaşantılar yolu ile duygu, düşünce ve davranışlarda kalıcı izli değişikliklerin meydana gelmesi olarak tanımlanan ifade aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Gelişim
B
Büyüme
C
Olgunlaşma
D
Öğrenme
E
Yaşlılık
Açıklama:
Gelişmenin devam etmesini sağlayan süreçlerden biri de öğrenmedir. En yalın haliyle öğrenme, yaşantılar yolu ile duygu, düşünce ve davranışlarda kalıcı izli değişikliklerin meydana gelmesi olarak tanımlanır.
Soru 16
Aşağıdakilerden hangisi bireylerin her gelişim döneminde kazanmaları gereken fiziksel, bilişsel ve sosyal gelişim özelliklerine verilen addır?
Seçenekler
A
Gelişim görevi
B
Gelişim ilkeleri
C
Büyüme görevi
D
Yetişme görevi
E
Olgunlaşma ilkeleri
Açıklama:
Bireylerin her gelişim döneminde kazanmaları gereken fiziksel, bilişsel ve sosyal gelişim özelliklerine "gelişim görevi" denir.
Soru 17
Aşağıdakilerden hangisi ilk çocukluk döneminde bireyin edindiği özelliklerden biri değildir?
Seçenekler
A
Akranlarla oyun oynama
B
Kendi başına yemek yiyebilme
C
Yetişkinlere bağlanma
D
Cinsiyet farklılıklarını öğrenme
E
Tuvalet alışkanlığı kazanma
Açıklama:
İlk çocukluk: Bu dönem 2-6 yaş aralığını kapsayan okul öncesi dönemdir. Bu dönemi tamamlayan bireylerin akranlarla oyun oynama, kendi başına yemek yiyebilme, cinsiyet farklılıklarını öğrenme, tuvalet alışkanlığı kazanma, doğru-yanlış ayrımı yapabilme, öz bakım becerilerini kazanma, aile dışındaki diğer bireylerle sosyal ilişki kurma gibi gelişim görevlerini başarmaları beklenmektedir.
Soru 18
Aşağıdaki dönemlerden hangisi genç yetişkinlik dönemidir?
Seçenekler
A
16-35 yaş arası
B
15-30 yaş arası
C
20-40 yaş arası
D
18-35 yaş arası
E
20-25 yaş arası
Açıklama:
Genç yetişkinlik 18-35 yaş arasını kapsamaktadır.
Soru 19
Aşağıdakilerden hangisi yaşam boyu gelişimin ilkelerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Gelişim yaşam boyudur.
B
Gelişim birikimli bir süreçtir.
C
Gelişim çok boyutludur.
D
İnsan gelişimi esneklik kapasitesine sahiptir.
E
Gelişimin yönleri sınırlıdır.
Açıklama:
Gelişimin yönleri sınırlı değil, bilakis çok yönlüdür.
Soru 20
Gelişimin kalıtım ve çevrenin birbirleriyle etkileşiminin ürünü olduğunu vurgulayan görüşe ne ad verilir?
Seçenekler
A
Anomali
B
Epigenetik
C
Genotip-fenotip
D
Baskın gen
E
Çekingen gen
Açıklama:
Gelişimin kalıtım ve çevrenin birbirleriyle etkileşiminin ürünü olduğunu vurgulayan görüş epigenetik ilke olarak tanımlanmaktadır.
Soru 21
Aşağıdakilerden hangisi gelişim psikolojisinin tanımlayıcı amacı kapsamında yanıt aranan sorulardan biridir?
Seçenekler
A
Bebeklik döneminin gelişim özellikleri nelerdir?
B
Çocukların bilişsel örüntüleri nasıl değişmektedir?
C
Çevre ve çocuk yetiştirme tutumu arasında nasıl bir ilişki vardır?
D
Sosyal beceri eğitiminin çocukların sosyal gelişimi üzerindeki etkisi ne düzeydedir?
E
İletişim becerileri eğitiminin ebeveynlerin tutumları üzerindeki etkisi ne düzeydedir?
Açıklama:
Gelişim psikolojisi kapsamında insan gelişimini tanımlamak amacıyla farklı gelişim dönemlerindeki bireylerin gelişim örüntüleri incelenmekte, ortak gelişim örüntüleri tanımlanmakta ve hangi yaşta ne gibi değişim özelliklerinin ortaya çıktığına dair normlar belirlenmektedir.
Soru 22
Aşağıdakilerden hangisi "her gelişim değişim olarak kabul edilemez" ifadesini en iyi şekilde açıklamaktadır?
Seçenekler
A
Doğumdan sonra meydana gelen değişiklikler gelişim olarak kabul edilmektedir.
B
Yaşlılık döneminde meydana gelen kayıplar gelişimsel özellik olarak adlandırılamaz.
C
Gelişim doğumdan ölüme kadar devam eden değişiklikleri kapsamaktadır.
D
Gelişim sıralı, örgütlü ve kalıcı izli değişikliklerden meydana gelmektedir.
E
Yaşam boyu devam eden bütün rastlantısal değişiklikler gelişim olarak adlandırılmaktadır.
Açıklama:
Her değişim, gelişim olarak kabul edilemez. Çünkü gelişim, rastlantısal ya da gelişigüzel değil; sıralı, örgütlü ve kalıcı izli değişikliklerden meydana gelmektedir.
Soru 23
Aşağıdakilerden hangisi gelişimsel süreçte meydana gelen niteliksel değişikliklerden biridir?
Seçenekler
A
Ayşe'nin ağırlığının artması
B
Ahmet'in özerklik kazanması
C
Ayla'nın okuma hızının artması
D
Ayla'nın boy artış hızının yavaşlaması
E
Emre'nin ayaklarının büyümesi
Açıklama:
Gelişimsel değişiklikler niteliksel ve niceliksel olmak üzere ikiye ayrılmaktadır. Niceliksel değişiklikler ağırlık, boy ve hacimde miktar, süre ve hacimde meydana gelen değişikliklerdir. Niteliksel değişiklikler ise duygularını düzenleyebilme, empati kurabilme ve özerkliğini kazanma gibi organizmanın işlevi ile ilgili değişikliklerdir.
Soru 24
Yaşam boyu gelişimde kolların, bacakların ve kasların ağırlaşması ve benzeri değişiklikler ne olarak adlandırılmaktadır?
Seçenekler
A
Olgulaşma
B
Öğrenme
C
Gelişim
D
Niteliksel değişim
E
Büyüme
Açıklama:
Bireylerin yaşamları boyunca geçirdikleri niceliksel değişikler büyüme olarak adlandırılmaktadır. Büyüme kavramı organizmanın yapısında meydana gelen genellikle kalıcı artışı ifade etmektedir. Boy ve kilo artışı büyüme kapsamında yer alan değişikliklerdir.
Soru 25
Normal gelişime sahip olan bireylerde insan organizmasına özgü biyolojik süreçlerin ve özelliklerin zamanı geldiğinde kendiliğinden ortaya çıkması ne olarak adlandırılmaktadır?
Seçenekler
A
Büyüme
B
Olgunlaşma
C
Öğrenme
D
Niceliksel değişim
E
Kritik dönem
Açıklama:
Türe özgü genetik özelliklerin zamanı geldiğinde kendiliğinden ortaya çıkması olgunlaşma olarak adlandırılmaktadır.
Soru 26
Bir çocuğun motor becerileri yaşıtlarından geç gelişiyorsa, bu çocuğun gelişimin boyutlarından hangisinde kesinlikle güçlük yaşaması beklenir?
Seçenekler
A
Ahlak gelişimi
B
Kişilik gelişimi
C
Fiziksel gelişim
D
Bilişsel gelişim
E
Sosyal gelişim
Açıklama:
Fiziksel gelişim bedensel değişiklikler ve motor becerilerindeki değişiklikleri içermektedir.
Soru 27
Aşağıdakilerden hangisi yaşlılık dönemine (60 yaş sonrası) özgü gelişim görevlerinden biridir?
Seçenekler
A
Duygu düzenlemeyi öğrenme
B
Özerkliğini kazanma
C
Aile kurma
D
Çocuk yetiştirme
E
Kayıplara uyum sağlama
Açıklama:
Yaşlılık dönemi 60 yaşından sonraki dönemi kapsamaktadır. Bu dönemin en belirgin gelişim görevi fiziksel gücün azalması, iş yaşamının sona ermesi, sevdiklerinin ölümü gibi kayıplara uyum sağlamaktır.
Soru 28
Aşağıdakilerden hangisi bireylerin gelişimini etkileyen bağlamlar kapsamında ele alınan normatif yaş etkilerinden biridir?
Seçenekler
A
Menopoz
B
İkinci dünya savaşı
C
İnternet kullanımının yaygınlaşması
D
Boşanma
E
İstismara uğrama
Açıklama:
Bireyler yaşamları boyunca çeşitli bağlamlardan etkilenmektedirler. Bu bağlamların etkileri üç kategoride ele alınmaktadır. Bunlar normatif yaşa bağlı etkiler, normatif tarihsel etkiler ve normatif olmayan yaşam olaylarıdır. Normatif yaş etkileri aynı yaş grubundaki tüm bireyleri benzer şekilde etkileyen erinlik ve menopoz gibi biyolojik süreçleri kapsamaktadır.
Soru 29
Aşağıdaki özelliklerden hangisi kesinlikle kalıtsal olarak kazanılmaktadır?
Seçenekler
A
Beslenme alışkanlığı
B
Akademik başarı
C
Cinsiyet
D
Hastalıklar
E
Sosyo-ekonomik düzey
Açıklama:
Cinsiyet çevresel faktörlerden bağımsız olarak genetik süreçlerin etkisinde kazanılan bir özelliktir. Döllenmiş yumurtada bulunan 23 çift kromozomdan biri cinsiyet kromozomudur.
Soru 30
Bireylerin sosyal yaşı aşağıdakilerden hangisine göre belirlenmektedir?
Seçenekler
A
Cinsiyete
B
Kültüre
C
Takvime
D
Rollere
E
Fiziksel görünüme
Açıklama:
Bireylerin takvim yaşının yanı sıra sosyal yaşı bulunmaktadır. Sosyal yaş bireyin sosyal rollere göre belirlenmektedir. örneğin 40 yaşında yeni anne olmuş bir kadın ile 40 yaşında lise son sınıfa giden bir ergen annesi olan iki kadının sosyal rolleri farklıdır. Bu kadınların gelişimleri sahip oldukları sosyal rollerden etkilenmektedir.
Soru 31
Bireylerin farklı yaşlarda davranışlarının boylamsal incelenmesi gelişim psikolojisinin hangi amacına hizmet etmektedir?
Seçenekler
A
Farklı yaşlarda gelişimsel değişimleri incelemek
B
Farklı bireylerin neler yaptıklarını incelemek
C
Birçok kişinin davranışını inceleyerek ortak kanıya varmak
D
Bireylerin zamanlarını nasıl geçirdiklerini incelemek
E
Bireylerin zamanlarının kalitesini incelemek
Açıklama:
Gelişim psikolojisinin amacı
Gelişim psikolojisinde boylamsal inceleme, aynı bireylerin farklı yaşlarında gelişimsel özelliklerinin incelenerek bilgi toplamayı içermektedir.
Gelişim psikolojisinde boylamsal inceleme, aynı bireylerin farklı yaşlarında gelişimsel özelliklerinin incelenerek bilgi toplamayı içermektedir.
Soru 32
Aşağıdakilerden hangisi gelişimin ilkelerinden değildir?
Seçenekler
A
Gelişimde boy ve ağırlık artışı nicelikseldir.
B
Gelişimde soyut düşünme becerisi nitelikseldir.
C
Gelişim doğum öncesinden ölüme kadar devam eder.
D
Gelişim rastlantısaldır.
E
Gelişim aşamalıdır.
Açıklama:
Gelişim başlığı altında verilmektedir.
Gelişim ardışık, sıralı, belli ilkeler doğrultusunda gerçekleşir.
Gelişim ardışık, sıralı, belli ilkeler doğrultusunda gerçekleşir.
Soru 33
Normal gelişime sahip tüm insanlarda yürümenin, dil gelişiminin, kas gelişiminin aynı şekilde gerçekleşmesi hangi kavram ile ifade edilir?
Seçenekler
A
Büyüme
B
Olgunlaşma
C
Öğrenme
D
Hazırbulunuşluk
E
Kritik dönem
Açıklama:
Olgunlaşma başlığı altında verilmektedir.
Normal gelişime sahip tüm insanlarda yürümenin, dil gelişiminin, kas gelişiminin aynı şekilde gerçekleşmesi olgunlaşma ile açıklanır. Çünkü bireylerin öğrenme yaşantıları ve kalıtımsal getirileri farklılaşmakta olmasına rağmen her çocuk ortalama bir yaş civarında yürür, 10 aylıkken emekler, 7 aylıkken oturur.
Normal gelişime sahip tüm insanlarda yürümenin, dil gelişiminin, kas gelişiminin aynı şekilde gerçekleşmesi olgunlaşma ile açıklanır. Çünkü bireylerin öğrenme yaşantıları ve kalıtımsal getirileri farklılaşmakta olmasına rağmen her çocuk ortalama bir yaş civarında yürür, 10 aylıkken emekler, 7 aylıkken oturur.
Soru 34
Doğum öncesi ilk 3 aylık sürede bebeğin virüslerden ve kötü yaşam koşullarından daha çok etkilendiği bilinmektedir. Bu durum gelişimde hangi kavramla adlandırılmaktadır?
Seçenekler
A
Büyüme
B
Olgunlaşma
C
Öğrenme
D
Kritik dönem
E
Hazırbulunuşluk
Açıklama:
Kritik dönem başlığı altında açıklanmaktadır.
Özellikle bebeklerin ilk 3 aylarında embriyo yapısı geliştiğinden çevresel durumlara daha açıktır. Olumlu çevre gelişimi olumlu etkilerken olumsuz çevre ise olumsuz etkilemektedir.
Özellikle bebeklerin ilk 3 aylarında embriyo yapısı geliştiğinden çevresel durumlara daha açıktır. Olumlu çevre gelişimi olumlu etkilerken olumsuz çevre ise olumsuz etkilemektedir.
Soru 35
Fiziksel gelişiminde sorun yaşadığı için arkadaşlarıyla çok fazla zaman geçiremeyen, yeterince sosyal olamadğı için öğrenme süreci olumsuz etkilenen bireyin durumu gelişimin hangi ilkesiyle açıklanır?
Seçenekler
A
Gelişim tek yönlüdür
B
Bir alandaki gelişim diğer alanları da etkilemektedir.
C
Gelişim nicelikseldir.
D
Gelişim nitelikseldir.
E
Gelişimde olgunlaşma önemlidir.
Açıklama:
Gelişimin boyutlerı başlığı altında yeralmaktadır.
Gelişimde bir alandaki gelişimde görülen olumsuzlukların diğer alanları da etkilemektedir. örneğimizde olduğu gibi fiziksel gelişimde sorun yaşayan bir çocuk arkadaşlarıyla yeterince zaman geçirememekte sosyal gelişimi etkilenmekte, beden algısı nedeniyle morali, psikolojisi bozulmakta psikolojik gelişimi olumsuz etkilenmektedir.
Gelişimde bir alandaki gelişimde görülen olumsuzlukların diğer alanları da etkilemektedir. örneğimizde olduğu gibi fiziksel gelişimde sorun yaşayan bir çocuk arkadaşlarıyla yeterince zaman geçirememekte sosyal gelişimi etkilenmekte, beden algısı nedeniyle morali, psikolojisi bozulmakta psikolojik gelişimi olumsuz etkilenmektedir.
Soru 36
Bireylerin yetişkinlere bağlanma, duygularını düzenleme, göz-el koordinasyonu sağlama, aile üyeleri ile sosyal ilişki kurma gibi gelişim görevleri hangi yaşam dönemine aittir?
Seçenekler
A
bebeklik
B
ergenlik
C
ilk çocukluk
D
yetişkinlik
E
yaşlılık
Açıklama:
Gelişim dönemleri ve gelişim görevleri başlığı altında yeralmaktadır.
Bireylerin yetişkinlere bağlanma, duygularını düzenleme, göz-el koordinasyonu sağlama, aile üyeleri ile sosyal ilişki kurma gibi gelişim görevleri bebeklik dönemine aittir.
Bireylerin yetişkinlere bağlanma, duygularını düzenleme, göz-el koordinasyonu sağlama, aile üyeleri ile sosyal ilişki kurma gibi gelişim görevleri bebeklik dönemine aittir.
Soru 37
Bir bebeğin koşmadan önce yürümesi, yürümeden önce de emeklemesi gerektiği bilgisi gelişimin hangi ilkesi ile ilgilidir?
Seçenekler
A
Gelişim yaşam boyudur.
B
Gelişim birikimli bir süreçtir.
C
Gelişim çok yönlüdür.
D
Gelişim çok boyutludur.
E
Gelişim bağlamsaldır.
Açıklama:
Yaşam boyu gelişim bakış açısı başlığı altındadır.
Bir bebek koşmadan önce yürümesi gereklidir ki koşmak için kas ve kemik yapısını geliştirsin, yürümeden önce de emeklemesi gereklidir ki emekleme sırasında kas ve kemik yapısını geliştirsin yürümeye hazır hale getirsin bedeni. dolayısıyla gelişim birikimli şekilde ilerlemektedir.
Bir bebek koşmadan önce yürümesi gereklidir ki koşmak için kas ve kemik yapısını geliştirsin, yürümeden önce de emeklemesi gereklidir ki emekleme sırasında kas ve kemik yapısını geliştirsin yürümeye hazır hale getirsin bedeni. dolayısıyla gelişim birikimli şekilde ilerlemektedir.
Soru 38
2000 li yıllardan sonra yetişen kuşağın internetin etkisiyle gelişiminde benzer özellikler görülmesi hangi gelişim ilkesi ile ilgilidir?
Seçenekler
A
Gelişim bağlamsaldır.
B
Gelişim yaşam boyudur.
C
Gelişim birikimli bir süreçtir.
D
Gelişim çok yönlüdür.
E
Gelişim tek yönlüdür.
Açıklama:
Yaşam boyu gelişim bakış açısı
belli dönemde yaşayan bireylerin gelişimi o döneme özgü süreçler tarafından etkilenmesi gelişimin bağlamsallığı ile ilgilidir.
belli dönemde yaşayan bireylerin gelişimi o döneme özgü süreçler tarafından etkilenmesi gelişimin bağlamsallığı ile ilgilidir.
Soru 39
“Bana bir grup sağlıklı bebek verin bu bebeklerin kalıtsal özelliklerine, yeteneklerine, eğilimlerine, becerilerine ya da soylarına bakmaksızın her birine istediğimi öğretebilirim.” Diyen bilim adamı gelişimin en çok hangi özelliğin etkisi altında kaldığını savunuyordur.
Seçenekler
A
Gelişim kalıtımın etkisi altındadır.
B
Gelişimde çevrenin etkisi daha büyüktür.
C
Gelişimde kritik dönemler vardır.
D
Gelişimde öğretmen önemlidir.
E
Gelişimde beli ırklar daha ileridir.
Açıklama:
GELİŞİMDE KALITIM VE ÇEVRE TARTIŞMALARI başlığı altındadır.
Bana bir grup sağlıklı bebek verin bu bebeklerin kalıtsal özelliklerine, yeteneklerine, eğilimlerine, becerilerine ya da soylarına bakmaksızın her birine istediğimi öğretebilirim. diyen biri kalıtımdan çok çevresel süreçlerin önemine vurgu yapmaktadır. Davranışçı görüşün bakış açısıdır.
Bana bir grup sağlıklı bebek verin bu bebeklerin kalıtsal özelliklerine, yeteneklerine, eğilimlerine, becerilerine ya da soylarına bakmaksızın her birine istediğimi öğretebilirim. diyen biri kalıtımdan çok çevresel süreçlerin önemine vurgu yapmaktadır. Davranışçı görüşün bakış açısıdır.
Soru 40
Aynı ailede yetişen çocukların kişilik özelliklerinin, ilgilerinin, arkadaş seçimlerinin farklı olması gelişimde hangi özelliğin etkisiyle ilgilidir?
Seçenekler
A
yaş
B
kültür
C
Paylaşılmayan deneyimler
D
Paylaşılan deneyimler
E
Genetik geçiş
Açıklama:
Gelişimsel konular başlığı altında yer almaktadır.
Aynı ailede yetişen çocukların kişilik özelliklerinin, ilgilerinin, arkadaş seçimlerinin farklı olması paylaşılmayan deneyimlerin etkisiyle ilgilidir. aynı ailede çocuklar aynı anne-babayla yetişmelerine rağmen bazen anne-babanın ilgisi davranışı çocuklara göre farklılık gösterebilir.
Aynı ailede yetişen çocukların kişilik özelliklerinin, ilgilerinin, arkadaş seçimlerinin farklı olması paylaşılmayan deneyimlerin etkisiyle ilgilidir. aynı ailede çocuklar aynı anne-babayla yetişmelerine rağmen bazen anne-babanın ilgisi davranışı çocuklara göre farklılık gösterebilir.
Soru 41
I. İnsan gelişiminin niteliğini arttırmak
II. İnsan gelişimini açıklamak
III. İnsan gelişimini tanımlamak
Yukarıda verilen ifadelerden hangileri gelişim psikolojisinin amaçlarındandır?
II. İnsan gelişimini açıklamak
III. İnsan gelişimini tanımlamak
Yukarıda verilen ifadelerden hangileri gelişim psikolojisinin amaçlarındandır?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız III
C
I ve II
D
II ve III
E
I, II ve III
Açıklama:
Gelişim psikolojisi kapsamında yapılan çalışmaların üç temel amacı bulunmaktadır. Bunlar insan gelişimini tanımlamak, açıklamak ve niteliğini arttırmaya katkıda bulunmaktır.
Soru 42
Aşağıdakilerden hangisi gelişimde ortaya çıkan niceliksel değişikliklerden biridir?
Seçenekler
A
Empati becerisinin gelişmesi
B
Özerklik kazanma
C
Soyut düşünmenin ortaya çıkması
D
Beyin hacminin artışı
E
Duygularını düzenleyebilme
Açıklama:
Çünkü gelişim, rastlantısal ya da gelişigüzel değil; sıralı, örgütlü ve kalıcı izli değişikliklerden meydana gelmektedir. Bu değişiklikler niteliksel ve niceliksel olmak üzere ikiye ayrılmaktadır. Niceliksel değişikler ağırlık, boy ve hacimde meydana gelen miktar, hacim ve süredeki artış ile ilgili değişikliklerdir. Niteliksel değişiklikler ise duygularını düzenleyebilme, empati becerisinin gelişmesi, soyut düşünmenin ortaya çıkması, özerklik kazanma gibi organizmanın işlevi ile ilgili değişikliklerdir.
Soru 43
Bireylerin yaşamları boyunca geçirdikleri niceliksel değişiklikler ne olarak tanımlanmaktadır?
Seçenekler
A
Öğrenme
B
Olgunlaşma
C
Büyüme
D
Alıştırmalar
E
Hazırbulunuşluk
Açıklama:
Bireylerin yaşamları boyunca geçirdikleri niceliksel değişiklikler büyüme olarak tanımlanmaktadır.
Soru 44
Aşağıdaki kavramlardan hangisi yaşantılar yolu ile duygu, düşünce ve davranışlarda kalıcı izli değişikliklerin meydana gelmesi olarak tanımlanmaktadır?
Seçenekler
A
Alıştırmalar
B
Olgunlaşma
C
Büyüme
D
Öğrenme
E
Hazırbulunuşluk
Açıklama:
En yalın haliyle öğrenme, yaşantılar yolu ile duygu, düşünce ve davranışlarda kalıcı izli değişikliklerin meydana gelmesi olarak tanımlanmaktadır.
Soru 45
I. Gelişim yaşam boyudur.
II. Gelişim birikimli bir süreçtir.
III. Gelişim çok yönlüdür.
IV. Gelişim tek boyutludur.
V. Gelişim bağlamsaldır.
Yaşam boyu gelişim bakış açısının öncüsü Baltes’e göre gelişim belli ilkeler çerçevesinde ortaya çıkmaktadır. Yukarıdakilerden hangileri bu ilkelerdendir?
II. Gelişim birikimli bir süreçtir.
III. Gelişim çok yönlüdür.
IV. Gelişim tek boyutludur.
V. Gelişim bağlamsaldır.
Yaşam boyu gelişim bakış açısının öncüsü Baltes’e göre gelişim belli ilkeler çerçevesinde ortaya çıkmaktadır. Yukarıdakilerden hangileri bu ilkelerdendir?
Seçenekler
A
I ve II
B
II, III ve IV
C
II, III ve V
D
I, II, III ve V
E
I, II, III, IV ve V
Açıklama:
Yaşam boyu gelişim bakış açısının öncüsü Baltes (1987)’e göre gelişim belli ilkeler çerçevesinde ortaya çıkmaktadır. Bu ilkeler şunlardır:
1. Gelişim yaşam boyudur.
2. Gelişim birikimli bir süreçtir.
3. İnsan gelişimi esneklik kapasitesine sahiptir.
4. Gelişim çok yönlüdür.
5. Gelişim çok boyutludur.
6. Gelişim bağlamsaldır.
7. Gelişim birçok bilimsel alanın ortak çalışma konusudur.
8. Gelişim büyüme, sürdürme ve kaybın düzenlenmesini içermektedir.
9. Gelişim biyoloji, kültür ve bireyin ortak ürünüdür.
1. Gelişim yaşam boyudur.
2. Gelişim birikimli bir süreçtir.
3. İnsan gelişimi esneklik kapasitesine sahiptir.
4. Gelişim çok yönlüdür.
5. Gelişim çok boyutludur.
6. Gelişim bağlamsaldır.
7. Gelişim birçok bilimsel alanın ortak çalışma konusudur.
8. Gelişim büyüme, sürdürme ve kaybın düzenlenmesini içermektedir.
9. Gelişim biyoloji, kültür ve bireyin ortak ürünüdür.
Soru 46
Bireylerin kendine özgü karakteristik özelliklerine şekil veren gen çiftlerinin toplamına ne ad verilir?
Seçenekler
A
Genotip
B
Fenotip
C
Cinsiyet genleri
D
Baskın gen
E
Çekinik gen
Açıklama:
Bireylerin kendine özgü karakteristik özelliklerine şekil veren gen çiftlerinin toplamına genotip denilmektedir.
Soru 47
I. Okul
II. Komşular
III. Coğrafi koşullar
IV. Aile içi ilişkiler
Yukarıdaki kavramlardan hangileri bireyin gelişimini etkileyen çevresel faktörlerdendir?
II. Komşular
III. Coğrafi koşullar
IV. Aile içi ilişkiler
Yukarıdaki kavramlardan hangileri bireyin gelişimini etkileyen çevresel faktörlerdendir?
Seçenekler
A
I ve III
B
I ve IV
C
I, II ve IV
D
II, III ve IV
E
I, II, III ve IV
Açıklama:
Gelişimde çevrenin etkisi doğum öncesi dönemde başlamakta ve doğumdan sonra da devam etmektedir. Doğum öncesi dönemde annenin sağlığı, beslenmesi gibi faktörler ile doğum sonrası dönemde aile içi ilişkiler, okul, komşular, iklim, coğrafi koşullar, kısacası bir bireyin algılayabildiği her şey bireyin gelişimini etkileyen çevresel faktörler arasında yer almaktadır.
Soru 48
"............... ne kadar küçükse, bireyin ömrünün uzama olasılığı o kadar artmakta ve ......... da bir o kadar önemini yitirmektedir." ifadesindeki boşluklara yazılması gerekenler aşağıdakilerden hangisinde sırasıyla verilmiştir?
Seçenekler
A
Takvim yaşı -biyolojik yaş
B
Takvim yaşı - sosyal yaş
C
Biyolojik yaş - sosyal yaş
D
Biyolojik yaş - takvim yaşı
E
Sosyal yaş - biyolojik yaş
Açıklama:
Biyolojik yaş ne kadar küçükse, bireyin
ömrünün uzama olasılığı o kadar artmakta ve
takvim yaşı da bir o kadar önemini yitirmektedir.
ömrünün uzama olasılığı o kadar artmakta ve
takvim yaşı da bir o kadar önemini yitirmektedir.
Soru 49
Yaşam boyunca öğrenme, hafıza, akıl yürütme, düşünme ve dil gelişiminde gözlenen değişikliklerin hepsine ne ad verilir?
Seçenekler
A
Duygusal değişiklikler
B
Sosyal değişiklikler
C
Bilişsel değişiklikler
D
Fiziksel değişiklikler
E
Kimyasal değişiklikler
Açıklama:
Yaşam boyunca öğrenme, hafıza, akıl yürütme, düşünme ve dil gelişiminde gözlenen değişikliklerin hepsi bilişsel değişiklikler olarak nitelendirilmektedir.
Soru 50
Aşağıdaki ifadelerden hangisi orta yetişkinlik döneminin gelişim görevlerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Sosyal sorumluluklar alma
B
Eşin kaybına uyum sağlama
C
Yeni nesillere rehberlik etme
D
Yurttaşlık görevlerini yerine getirme
E
Ekonomik açıdan yaşamını idame ettirme
Açıklama:
Orta yetişkinlik: Bu dönem 35-60 yaş arasını kapsamaktadır. Bu dönemi tamamlayan bireylerin tamamlaması gereken gelişim görevleri arasında ekonomik açıdan yaşamını idame ettirme, sosyal sorumluluklar alma, yurttaşlık görevlerini yerine getirme, yeni nesillere rehberlik etme, eşle olgun ilişkiler kurma, fiziksel değişikliklere uyum sağlama yer almaktadır.
Soru 51
Gelişim psikolojisinin amaçları konusunda aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
Seçenekler
A
Gelişim psikolojisi kapsamında yapılan çalışmaların üç temel amacı bulunmaktadır. Bunlar insan gelişimini tanımlamak, açıklamak ve niteliğini
arttırmaya katkıda bulunmaktır.
arttırmaya katkıda bulunmaktır.
B
İnsan gelişimini tanımlayabilmek amacıyla uzmanlar tarafından
farklı yaş gruplarındaki bireylerin davranışları gözlemlenmektedir.
farklı yaş gruplarındaki bireylerin davranışları gözlemlenmektedir.
C
Gelişim psikolojisi kapsamında yapılan çalışmalarda amaç insan gelişimini tanımlamak değil açıklamak ve niteliğini arttırmaya katkıda bulunmaktır.
D
Bireylerin her ne kadar birbirinin aynısı olmasa da, benzer gelişim süreçlerinden geçtikleri görülmektedir. Bu nedenle gelişim psikolojisi kapsamında, insan gelişiminde gözlenen ortak değişim örüntüleri tanımlanmaktadır,
E
Uzmanların bir diğer amacı olan gelişim sürecini açıklama kapsamında yapılan çalışmalar ise bireylerde gözlenen gelişim özelliklerinin nedenleri üzerinde yoğunlaşmaktadır.
Açıklama:
Gelişim psikolojisi kapsamında yapılan çalışmalarda üç temel amaç arasında insan gelişimini açıklamak ve niteliğini arttırmak kadar tanımlamaya katkıda bulunmak da vardır.
Soru 52
Bireylerin yaşamları boyunca geçirdikleri niceliksel değişikliklerin adı nedir?
Seçenekler
A
Büyüme.
B
Gelişim.
C
Olgunlaşma.
D
Öğrenme
E
Bilinçlenme.
Açıklama:
Bireylerin yaşamları boyunca geçirdikleri niceliksel değişikliklerin adı büyümedir.
Büyüme.
Büyüme.
Soru 53
Büyümeye bağlı olarak türe özgü genetik özelliklerin zamanı geldiğinde kendiliğinden ortaya çıkmasıdır. Bir başka ifade ile bireyin büyüme sürecinde
biyolojik yapısının gelişmesi ve doğuştan sahip olduğu türe özgü özellikleri yapabilir duruma gelmesidir.
Yukarıda sözü edilen kavram nedir?
biyolojik yapısının gelişmesi ve doğuştan sahip olduğu türe özgü özellikleri yapabilir duruma gelmesidir.
Yukarıda sözü edilen kavram nedir?
Seçenekler
A
Yetişkinleşme
B
Olgunlaşma
C
Öğrenme
D
Alışma
E
Hazır bulunma
Açıklama:
Bireyin büyüme sürecinde biyolojik yapısının gelişmesi ve doğuştan sahip olduğu türe özgü özellikleri yapabilir duruma gelmesi olgunlaşmadır.
Soru 54
Gelişimde herhangi bir özelliğin kazanılması için uygun zaman dilimleridir. Bu zaman dilimleri aynı zamanda da organizmanın zedelenmelere karşı en hassas
olduğu dönemdir ve bu dönemde alınan hasarların telafisi mümkün görülmemektedir.
Sözü edilen dönem aşağıdakilerden hangisidir?
olduğu dönemdir ve bu dönemde alınan hasarların telafisi mümkün görülmemektedir.
Sözü edilen dönem aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
İlk dönem
B
Orta dönem
C
Geç dönem
D
Kritik dönem
E
Son dönem
Açıklama:
Organizmanın zedelenmelere karşı en hassas olduğu, alınan hasarların telafisi mümkün görülmediği dönem ancak kritik dönem olabilir.
Soru 55
Yaşam boyu gelişim bakış açısının öncüsü Baltes’e göre gelişim belli ilkeler çerçevesinde ortaya çıkmaktadır. Aşağıdakilerden hangisi bu ilkeler arasında sayılamaz?
Seçenekler
A
İnsan gelişiminde esneklik söz konusu değildir.
B
Gelişim yaşam boyudur.
C
Gelişim birikimli bir süreçtir.
D
Gelişim çok yönlüdür.
E
Gelişim çok boyutludur.
Açıklama:
İnsan gelişiminde esneklik söz konusu değildir, denemez. Tam tersi esneklik kapasitesi önemlidir.
İnsan gelişiminde esneklik söz konusu değildir, denen seçenek işaretlenecek.
İnsan gelişiminde esneklik söz konusu değildir, denen seçenek işaretlenecek.
Soru 56
Gelişimde kalıtımın etkisi hangi genetik ilkelere dayalı olarak ortaya çıkmaktadır?
Seçenekler
A
Bir bebeğin kız ya da erkek olması cinsiyet genleriyle, kalıtsal özellikleri gözlenebilen ve gözlenemeyen genetik özellikleri
ise baskın gen-çekinik gen ilkesiyle açıklanmaktadır.
ise baskın gen-çekinik gen ilkesiyle açıklanmaktadır.
B
Bir bebeğin kız ya da erkek olması cinsiyet genleriyle, gözlenebilen ve gözlenemeyen genetik özellikleri ise genotip-fenotip kavramıyla açıklanmaktadır.
C
Bir bebeğin kız ya da erkek olması cinsiyet genleriyle, kalıtsal özellikleri baskın gen-çekinik gen ilkesiyle, gözlenebilen ve gözlenemeyen genetik özellikleri
ise genotip-fenotip kavramıyla açıklanmaktadır.
ise genotip-fenotip kavramıyla açıklanmaktadır.
D
Bireylerin genetik yapılarının nasıl şekillendiğini
öğrenmek için çevresel etkileri bilmek önemlidir.
öğrenmek için çevresel etkileri bilmek önemlidir.
E
Bireylerin genetik yapılarının nasıl şekillendiğini
öğrenmek için deneyimlerin etkisini bilmek önemlidir.
öğrenmek için deneyimlerin etkisini bilmek önemlidir.
Açıklama:
Kalıtsal özellikler ancak genlerle açıklanabilir.
Bir bebeğin kız ya da erkek olması cinsiyet genleriyle, kalıtsal özellikleri baskın gen-çekinik gen ilkesiyle, gözlenebilen ve gözlenemeyen genetik özellikleri
ise genotip-fenotip kavramıyla açıklanmaktadır.
Bir bebeğin kız ya da erkek olması cinsiyet genleriyle, kalıtsal özellikleri baskın gen-çekinik gen ilkesiyle, gözlenebilen ve gözlenemeyen genetik özellikleri
ise genotip-fenotip kavramıyla açıklanmaktadır.
Soru 57
Bu farklılıkların nedeni kalıtımsal ve çevresel faktörlerin etkileşimidir. Her insan diğerlerinden farklı genetik yapıya ve çevresel koşullara sahip olduğu için gelişimin oranı ve sonuçları her bireyde aynı değildir. Bunu anlamak için kendimize ve çevremize bakmamız yeterlidir. Her birimiz boy, kilo, kişilik özellikleri, sağlık durumu, fiziksel dayanıklılık, zihinsel işlevler, yetenekler
gibi birçok konuda kendimize özgü özellikler geliştirmekteyiz.
gibi birçok konuda kendimize özgü özellikler geliştirmekteyiz.
Seçenekler
A
Kalıtımsal etkenler
B
Çevresel etkenler
C
Toplumsal farklılıklar
D
Bireysel farklılıklar
E
Çevresel farklılıklar
Açıklama:
Toplumsal farklılıklar ya da çevresel farklılıklardan önce bireysel farklılıklar gelir.
Soru 58
Gelişimde paylaşılan ve paylaşılmayan çevresel deneyimlerin de rolü konusunda aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Ebeveynler çocuklarının hepsiyle aynı şekilde etkileşim kurdukları için gelişimde paylaşılan ve paylaşılmayan çevresel deneyimlerin de rolü büyüktür.
B
Ebeveynler çocuklarının hepsiyle aynı şekilde etkileşim kurdukları için gelişimde paylaşılan ve paylaşılmayan çevresel deneyimlerin de rolü küçüktür.
C
Eğer kardeşlerin arkadaş çevreleri ve öğretmenleri de birbirinden farklıysa her kardeş farklı ilgi ve yeteneğe sahip olmaktadır.
D
Genetik yapıları birbirine benzeyen ve aynı ailede, aynı koşullar altında yetişen ikizlerde bu deneyimlerin etkisi söz konusu değildir.
E
Genetik yapıları birbirine benzeyen ve aynı ailede, aynı koşullar altında yetişen ikizlerin dahi birbirinden farklı özelliklere sahip olmasında bu deneyimlerin etkisi söz konusudur.
Açıklama:
Çünkü ebeveynler bile çocuklarının hepsiyle aynı şekilde etkileşim kurmamaktadırlar.
Genetik yapıları birbirine benzeyen ve aynı ailede, aynı koşullar altında yetişen ikizlerin dahi birbirinden farklı özelliklere sahip olmasında bu deneyimlerin etkisi söz konusudur.
Genetik yapıları birbirine benzeyen ve aynı ailede, aynı koşullar altında yetişen ikizlerin dahi birbirinden farklı özelliklere sahip olmasında bu deneyimlerin etkisi söz konusudur.
Soru 59
Takvim yaşı konusunda aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
Seçenekler
A
Toplumda en yaygın bilinen yaş takvim yaşıdır.
B
Takvim yaşı bir bireyin hangi gelişim döneminde olduğu hakkında bilgi vermektedir.
C
60-65 yaş civarında başlayan yaşlılık dönemi konusunda bireysel normların etkisi büyük role sahiptir.
D
Bireyleri tek başına takvim yaşı çerçevesinde ele almak yeterli değildir. Çünkü yaş takvim yaşının yanında biyolojik yaş ve sosyal yaş olarak da kavramsallaştırılmaktadır.
E
Takvim yaşı 70 olan bir bireyin fiziksel açıdan 50 yaşındaki biri kadar işlev görebilmesi bu bireyin yaşıtlarından daha sağlıklı olduğuna ve buna bağlı olarak da daha uzun yaşayabileceğine işaret etmektedir.
Açıklama:
60-65 yaş civarında başlayan yaşlılık dönemi konusunda bireysel değil toplumsal normların etkisi büyük role sahiptir.
60-65 yaş civarında başlayan yaşlılık dönemi konusunda bireysel normların etkisi büyük role sahiptir.
60-65 yaş civarında başlayan yaşlılık dönemi konusunda bireysel normların etkisi büyük role sahiptir.
Soru 60
Her birey bir çevrede doğmakta ve gelişmektedir. Kültür bir grubun nesilden nesile aktardığı tüm ürünleri olarak tanımlanmaktadır. Her kültür kendine özgü değerlere, inançlara, geleneklere ve davranış biçimlerine sahiptir. Bireyler pek çok alışkanlıklarını, duygularını ifade etme biçimlerini, değerlerini, mizah anlayışlarını, giyim tarzlarını ve buna benzer pek çok özelliklerini bu yapı içindeki deneyimleri aracılığı ile öğrenmektedirler.
Yukarıda sözü edilen yapı hangisidir?
Yukarıda sözü edilen yapı hangisidir?
Seçenekler
A
Kültürel yapı
B
Çevresel yapı
C
Bireysel yapı
D
Aile yapısı
E
Arkadaş yapısı
Açıklama:
Öteki seçeneklerde verilenler zaten kültürel yapının içinde sınırlı olarak yer alan ögelerdir.
Kültürel yapıdır.
Kültürel yapıdır.
Soru 61
Yaşlı bir bireyin sosyal alanda emekliliğe uyum sağlamaya çalışması, fiziksel alanda işitme güçlükleri yaşaması ve bilişsel alanda oldukça yaratıcı düşüncelere sahip olması hangi yaşam boyu gelişim ilkesi ile açıklanabilir?
Seçenekler
A
Gelişim yaşam boyudur.
B
Gelişim birikimli bir süreçtir.
C
Gelişim çok yönlüdür.
D
Gelişim çok boyutludur.
E
Gelişim bağlamsaldır.
Açıklama:
Gelişim çok boyutludur ilkesi ile açıklanabilir. Birey gelişiminin hangi döneminde olursa olsun aynı anda fiziksel, bilişsel, duygusal ve sosyal boyutların her birinde değişimini sürdürmektedir. Gelişimde bu boyutların her birinde meydana gelen değişim eşit derecede önemlidir. Bir başka ifade ile bir gelişim boyutundaki değişim diğerlerinden daha fazla önemli görülmemektedir. Örneğin yaşlı bir bireyin gelişimini düşündüğümüzde bu bireyin sosyal alanda emekliliğe uyum sağlamaya çalıştığını, fiziksel alanda işitme güçlükleri yaşadığını ve bilişsel alanda oldukça yaratıcı düşüncelere sahip olduğunu varsayalım. Bu özelliklerin hepsi onun yaşlılık dönemine özgü gelişim seyrini göstermesi nedeniyle aynı derecede önemlidir. Çünkü gelişim tüm bu boyutlarda sergilenen tepkilerin ortak bir ürünüdür. Doğru cevap D'dir.
Soru 62
Sahip olduğumuz gelişimsel özelliklerin ömür boyu kaderimizi belirleyemeyeceğini, bu özelliklerimizin değişme kapasitesinin bulunduğuna işaret etmekte olduğunu vurgulayan yaşam boyu gelişim ilkesi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Gelişim birikimli bir süreçtir.
B
İnsan gelişimi esneklik kapasitesine sahiptir.
C
Gelişim çok boyutludur.
D
Gelişim biyoloji, kültür ve bireyin ortak ürünüdür.
E
Gelişim bağlamsaldır.
Açıklama:
İnsan gelişimi esneklik kapasitesine sahiptir ilkesi bu durumu açıklamaktadır. Bu ilke insan gelişiminin olumlu ve olumsuz yaşantılar karşısında değişebileceğine işaret etmektedir. Örneğin çok utangaç bir bireyi düşünelim. Bu birey ömrü boyunca utangaçlığının esiri mi olacaktır? Yaşadığı sürece diğer insanlarla rahat iletişim kurmayı başaramayacak mıdır? Bu ilke sahip olduğumuz gelişimsel özelliklerin ömür boyu kaderimizi belirleyemeyeceğini, bu özelliklerimizin değişme kapasitesinin bulunduğuna işaret etmektedir. Doğru cevap B'dir.
Soru 63
Aşağıda gelişim ile ilgili verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Gebeliğin ilk üç ayı anne karnındaki bebeğin çevresel faktörlerin olumsuz etkilerine en fazla açık olduğu dönemdir.
B
Genotip bireyin genetik yapısıdır.
C
Zigotta yer alan 23 çift kromozomdan ikisi cinsiyet kromozomudur.
D
Bireyler hem türe özgü hem de kendilerine özgü bir kalıtımsal yapıya sahiptir.
E
Genler kromozomlarda çiftler halinde işlev görmektedirler.
Açıklama:
Zigotta yer alan 23 çift kromozomdan ikisi değil, biri cinsiyet kromozomudur. Cinsiyet kromozomu çifti bireyin kadın ya da erkek olmasını belirlemektedir. Bu kromozom çifti erkeklerde XY, kadınlarda ise XX şeklinde bulunmaktadır. Doğru cevap C'dir.
Soru 64
Gelişimin kalıtım ve çevrenin birbirleriyle etkileşiminin ürünü olduğunu vurgulayan görüş aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Epigenetik ilke
B
Genotip-Fenotip ilkesi
C
Cinsiyet ile ilgili genetik ilke
D
Baskın gen-çekinik gen ilkesi
E
Gene bağlı anomaliler
Açıklama:
Gelişimin kalıtım ve çevrenin birbirleriyle etkileşiminin ürünü olduğunu vurgulayan görüş epigenetik ilke olarak tanımlanmaktadır. Doğru cevap A'dır.
Soru 65
Yaşlılık dönemi hangi yaş aralığında başlamaktadır?
Seçenekler
A
45-50
B
50-55
C
55-60
D
60-65
E
65-70
Açıklama:
Yaşlılık dönemi 60-65 yaş civarında başlamaktadır. 60-65 yaşın yaşlılık başlangıcı olarak kabul edilmesinde, sosyal normların etkisi (emeklilik yaşı) ve gözle görülür fiziksel deformasyonların ortaya çıkması büyük role sahiptir.
Soru 66
Aşağıdaki yaş aralıklarından hangisi genç yetişkinlik dönemini kapsamaktadır?
Seçenekler
A
15-25
B
18-25
C
18-30
D
18-35
E
20-35
Açıklama:
Genç yetişkinlik 18-35 yaş arasını kapsamaktadır. Bu dönemi tamamlayan bireylerin eş seçme, aile kurma,
çocuk yetiştirme, evin sorumluluklarını alma ve bir kariyer sahibi olma gibi gelişim görevlerini gerçekleştirmesi beklenilmektedir. Doğru cevap D'dir.
çocuk yetiştirme, evin sorumluluklarını alma ve bir kariyer sahibi olma gibi gelişim görevlerini gerçekleştirmesi beklenilmektedir. Doğru cevap D'dir.
Soru 67
Aşağıdakilerden hangisi ilk çocukluk dönemini kapsayan yaş aralığını temsil etmektedir?
Seçenekler
A
0-2 yaş
B
2-6 yaş
C
6-8 yaş
D
6-12 yaş
E
13-17 yaş
Açıklama:
İlk çocukluk: Bu dönem 2-6 yaş aralığını kapsayan okul öncesi dönemdir. Bu dönemi tamamlayan bireylerin akranlarla oyun oynama, kendi başına yemek yiyebilme, cinsiyet farklılıklarını öğrenme, tuvalet alışkanlığı kazanma, doğru-yanlış ayrımı yapabilme, öz bakım becerilerini kazanma, aile dışındaki diğer bireylerle sosyal ilişki kurma gibi gelişim görevlerini başarmaları beklenmektedir. Doğru cevap B'dir.
Soru 68
Bireylerin oyun oynama becerileri ile okuma, yazma ve aritmetik becerileri kazanmış olmaları gibi gelişim görevlerinin bulunduğu gelişim dönemi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Bebeklik
B
İlk çocukluk
C
Son çocukluk
D
Ergenlik
E
Genç yetişkinlik
Açıklama:
Son çocukluk: 6-12 yaş arasını kapsayan bu dönem okul çağı dönemidir. Bu dönemin sonunda bireylerin oyun oynama becerileri ile okuma, yazma ve aritmetik becerileri kazanmış olmaları beklenmektedir. Ayrıca bu dönemi tamamlayan bireylerin cinsiyet rollerini kazanması, sosyal ilişkileri başlatmayı, sürdürmeyi ve kendine özgü bir sosyal çevre oluşturmayı başarması gerekmektedir. Doğru cevap C'dir.
Soru 69
- Yaş
- Kültür
- Bireysel farklılıklar
- Deneyimler
Seçenekler
A
I ve II
B
II, III ve IV
C
I, III ve IV
D
II ve IV
E
I, II, III ve IV
Açıklama:
İnsan gelişimi tüm bireylerde ortak özellikler taşımakla birlikte bireyleri birbirinden ayıran özellikleri de içermektedir. Bu farklılaşmaların kaynağına bakıldığında bireysel farklılıkların, paylaşılan ve paylaşılmayan deneyimlerin, yaşın ve kültürün gelişimle ilişkisi olduğu görülmektedir. Doğru cevap E'dir.
Soru 70
Öğrenmenin gerçekleşmesi için bireylerin belli bir ....................... düzeyine ulaşmaları ve ................ yapmaları gerekmektedir.
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yerler hangi ifadeler ile tamamlanmalıdır?
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yerler hangi ifadeler ile tamamlanmalıdır?
Seçenekler
A
olgunluk-alıştırma
B
yaş-araştırma
C
yaş-alıştırma
D
hazırbulunuşluk-alıştırma
E
gelişim-sorgulama
Açıklama:
Öğrenmenin gerçekleşmesi için bireylerin belli bir hazırbulunuşluk düzeyine ulaşmaları ve alıştırma yapmaları gerekmektedir. Doğru cevap D'dir.
Soru 71
Yaşlılık dönemindeki değişimler incelenirken gelişim psikolojisindeki yaşam boyu gelişim bakış açısının önermelerinden faydalanılmaktadır. Aşağıda verilen yaşam boyu gelişim önermelerinden hangisi, yaşlılık döneminin bu yaklaşım çerçevesinde incelenmesine olanak tanımaktadır?
Seçenekler
A
Gelişim bağlamsaldır.
B
Gelişim çok yönlüdür.
C
Gelişim kayıp ve kazançların düzenlenmesini içerir.
D
Gelişim sosyokültürel koşullardan etkilenir.
E
Gelişim birey ve çevre etkikeşimine dayanmaktadır.
Açıklama:
Yaşam boyu gelişim anlayışına göre gelişimi anlamak için kazanç ve kayıpları bir arada değerendirmek gerekmektedir. Buna göre yaşlılık dönemindeki kayıplar (ör;fiziksel güç) ve kazançlar (ör;bilgelik) birlikte ele alınarak incelenmektedir. Bu nedenle yaşlılık dönemi gelişim psikolojisi alanında işlevsel olarak incelenebilmektedir. Dolayısıyla doğru cevap C seçeneğidir.
Soru 72
Aşağıda gelişim psikolojisindeki bazı çalışma alanları ve konular yer almaktadır. Bu çalışma alanlarından hangisi gelişim psikolojisinin amaçlarından "insan gelişiminin niteliğini arttırmaya katkıda bulunmak" amacına hizmet etmektedir?
Seçenekler
A
Alzheimer hastalığının görüldüğü yaş aralığını belirlemek.
B
Alzheimer hastalığının özelliklerini ortaya koymak.
C
Alzheimer ile ilişkili risk faktörlerini belirlemek.
D
Alzheimer hastasına bakım veren bireylerin karşılaştığı güçlükleri ortaya koymak.
E
Alzheimer hastalarında bilişsel performansın bozulmasını önleyici müdahale programı geliştirmek.
Açıklama:
Doğru cevap E seçeneğidir. Diğer seçeneklerde gelişim psikolojisinin tanımlama ve açıklama amaçlarına uygun çalışma alanları verilmektedir. E seçeneğinde verilen çalışma alanında ise müdahale programları aracılığıyla insan gelişiminin iyileştirilmesi amaçlanmaktadır.
Soru 73
Bir bebeğin doğuştan getirdiği biyolojik donanıma bağlı olarak iki yaş civarında yürümeye başlaması gelişimin temel süreçlerinden hangisiyle en doğru açıklanabilir?
Seçenekler
A
Olgunlaşma
B
Büyüme
C
Öğrenme
D
Kazanç
E
İlerleme
Açıklama:
Olgunlaşma büyümeye bağlı olarak türe özgü genetik özelliklerin kendiliğinden ortaya çıkmasıdır. Bu tanım doğrultusunda bebeğin biyolojik donanımı sayesinde 2 yaşında yürüyebilmesi bir olgunlaşma örneğidir. Dolayısıyla doğru cevap A'dır.
Soru 74
Gelişimde kritik dönem kavramı herhangi bir özelliğin kazanılması için uygun zaman dilimini ifade etmektedir. Ancak son yıllarda kritik dönem kavramı yerine duyarlı dönem kavramı kullanılmaktadır. Çünkü çağdaş araştırmacılar bireylerin kritik dönemde kazanamadıkları bir gelişim özelliğini sonraki yıllarda kazanmasının mümkün olduğunu ileri sürmektedir. Bu gelişimsel olgunun tanımlanmasındaki değişim, hangi yaşam boyu gelişim ilkesiyle ilişkilidir?
Seçenekler
A
Gelişim bağlamsaldır.
B
Gelişim esnektir.
C
Gelişim çok yönlüdür.
D
Gelişim kazanç ve kayıpların birlikte ele alınmasını gerektirir.
E
Gelişim disiplinlerarası çalışması gereken bir alandır.
Açıklama:
Doğru cevap B seçeneğidir. Gelişimin esnek olması, insanın yaşamı boyunca gelişimsel yörüngelerinin değişken ve farklılaşabilir olduğunu ifade etmektedir. Bu doğrultuda insanların düşünce, davranış ve duyguları sabit bir zamanda oluşmamakta ve durağan bir şekilde devam etmemektedir. Bazı gelişimsel süreçler için duyarlı dönemler olsa da (ör; dil kazanımı, bağlanma ilişkisi) gelişimin esnek bir olgu olduğu kabul edilmektedir. Dolayısıyla birey herhangi bir duyarlı dönemde yaşayabileceği aksaklığı yaşam boyunca ödünleyecek mekanizmalar geliştirebilir.
Soru 75
Aşağıdaki seçeneklerden hangisinde yaşlılık döneminde karşılaşılabilecek gelişimsel olgular, gelişim psikolojisinin alanlarıyla doğru eşleştirilmiştir?
Seçenekler
A
Akran kayıpları nedeniyle artan yalnızlık hissi / Sosyal-duygusal gelişim alanı
B
Bellek bozulmaları konusunda şikayetlerin artması / Bilişsel gelişim alanı
C
Soyut düşüncenin gelişmesi / Bilişsel gelişim alanı
D
Hareket yeteneğinin azalması / Fiziksel gelişim alanı
E
Yeni nesillere rehberlik etme /Sosyal-duygusal gelişim alanı
Açıklama:
Doğru cevap C seçeneğidir. Bu seçenekte verilen soyut düşüncenin gelişim alanıyla ilgili bir olgudur. Ancak soruda yaşlılık dönemiyle ilişkili gelişimsel olgular olması ön koşulu bulunmaktadır. Soyut düşünce yaşlılık döneminde değil ergenlik ve genç yetişkinlik döneminde gelişen ve sonra yaşam boyu devam eden bir gelişimsel olaydır.
Soru 76
Gelişimin boyutları birbiriyle etkileşerek gelişimsel değişimleri meydana getirirler. Aşağıdaki seçeneklerden hangisi sosyal ve bilişsel gelişim boyutlarının etkileşim halinde olduğunu gösteren bir örnektir?
Seçenekler
A
Bir çocuğun yürümeye başlamasıyla dil becerilerinin de artış göstermesi.
B
Bir çocuğun oyun grubunda akranlarıyla birlikte geçirdiği zaman arttıkça dikkat, bellek ve düşünme süreçlerinde ilerlemelerin görünmesi.
C
Yaşlıların yaşadığı fiziksel kısıtlılıklar nedeniyle sosyal çevrelerinin azalması.
D
Dikkat eksikliği yaşayan bir çocuğun okulda arkadaşlarıyla problemler yaşaması.
E
Çocukluğunda şiddet görmüş ve ihmal edilmiş bir çocuğun yürütücü bilişsel işlevlerinde bozulmalar yaşanması.
Açıklama:
Doğru cevap B seçeneğidir. Diğer seçeneklerde gelişimin farklı boyutları arasındaki ilişkiler örneklenmiştir. B seçeneğinde ise çocuğun oyun grubunda akranlarıyla geçirdiği zaman bir sosyal gelişim boyutudur ve çocuğun dikkat gibi bilişsel gelişim alanını etkilemektedir.
Soru 77
Aşağıdakilerden hangisi yaşlılık dönemindeki değişimlerden biri değildir?
Seçenekler
A
Fiziksel gücün azalması
B
Duygusal açıdan daha dayanıksız bir yapıya bürünme
C
Duyu organlarının işlevlerinin azalması
D
Karar verme ve akıl yürütme durumlarında daha akılcı davranabilme
E
İlgi ve bakım gereksinimi duymaya başlama
Açıklama:
Yaşamın diğer gelişim dönemlerinde olduğu gibi yaşlılık dönemindeki bireyler de fiziksel, bilişsel, sosyal ve duygusal değişiklikler geçirmektedir. Bu dönemde fiziksel güç azalmakta, duyu organlarının işlevleri zayıflamakta, eşin ve akranların kayıpları söz konusu olmaktadır. Bu değişikliklerin yanında yaşlı bireylerin yaşamında ekonomik güçlükler ile sosyalleşme, saygınlık, ilgi ve bakım gibi gereksinimler ön plana çıkmaktadır. Bu değişikliklerle birlikte yaşlılıkta gelişim devam etmektedir. Yaşlılık döneminde bireyler fiziksel ve sosyal kayıplarına rağmen duygusal açıdan daha dayanıklı ve olgun bir yapıya bürünmektedirler. Karar verme ve akıl yürütme gerektiren durumlarda daha akılcı davranabilmektedirler. Bu nedenle birçok kültürde yaşlı bireylerin düşüncelerinden ve deneyimlerinden yararlanmak önemli görülmektedir.
Soru 78
Gelişim psikolojisi kapsamında yapılan çalışmaların üç temel amacı bulunmaktadır. Bunlar insan gelişimini tanımlamak, açıklamak ve niteliğini arttırmaya katkıda bulunmaktır. Bu kapsamda aşağıdaki sorulardan hangisi gelişim psikolojisinin amacına yönelik bir soru değildir?
Seçenekler
A
İnsan davranışı farklı koşullarda ve zaman içinde değişir mi?
B
Bebeklerin gelişiminde hangi yaşta hangi değişiklikler meydana gelmektedir?
C
Yetişkin bireylerin gelişim özellikleri nelerdir?
D
Yaşlılık döneminde hangi gelişimsel değişiklikler ortaya çıkmaktadır?
E
Ergenlerin karar verme süreçleri nasıl işlemektedir?
Açıklama:
A seçeneğinde yer alan "İnsan davranışı farklı koşullarda ve zaman içinde değişir mi?" sorusu sosyal psikolojinin yanıt aradığı sorulardandır.
Soru 79
Aşağıdaki seçeneklerden hangisi gelişim psikolojisinin "insan gelişimini tanımlamak" amacına yönelik konulardan biridir?
Seçenekler
A
Bebeklerin anne-baba tutumundan kaynaklanan geç konuşma sorunlarını düzeltmelerine yardım etmek
B
Yaşlılık döneminde üreme yeteneğinin nasıl değiştiğini açıklamak
C
Çocukların öğrenme güçlükleriyle başa çıkmalarını kolaylaştırmak
D
Yaşlılık döneminde ortaya çıkan gelişimsel değişiklikleri açıklamak
E
İki yaşındaki çocukların konuşma yeteneğini nasıl kazandığını açıklamak
Açıklama:
Gelişim psikolojisi kapsamında yapılan çalışmaların üç temel amacı bulunmaktadır. Bunlar insan gelişimini tanımlamak, açıklamak ve niteliğini arttırmaya katkıda bulunmaktır.
İnsan gelişimini tanımlayabilmek amacıyla uzmanlar tarafından farklı yaş gruplarındaki bireylerin davranışları gözlemlenmektedir. "Yaşlılık döneminde hangi gelişimsel değişiklikler ortaya çıkmaktadır?" gibi sorulara gelişim psikolojisinin tanımlayıcı amacı kapsamında yanıt aranmaktadır. A ve C seçenekleri insan gelişiminin niteliğini arttırmaya, B ve E seçenekleri ise insan gelişimini açıklamaya yönelik yanıt aranan sorulardır.
İnsan gelişimini tanımlayabilmek amacıyla uzmanlar tarafından farklı yaş gruplarındaki bireylerin davranışları gözlemlenmektedir. "Yaşlılık döneminde hangi gelişimsel değişiklikler ortaya çıkmaktadır?" gibi sorulara gelişim psikolojisinin tanımlayıcı amacı kapsamında yanıt aranmaktadır. A ve C seçenekleri insan gelişiminin niteliğini arttırmaya, B ve E seçenekleri ise insan gelişimini açıklamaya yönelik yanıt aranan sorulardır.
Soru 80
Gelişimi anlayabilmek için gelişimin temellerini oluşturan süreçleri bilmek gerekmektedir. İnsan gelişimi büyüme, olgunlaşma ve öğrenme süreçlerinin birbirleriyle etkileşiminin bir ürünüdür. Aşağıdaki seçeneklerin hangisinde bu süreçlerin ortaya çıkış sırası doğru verilmiştir?
Seçenekler
A
Öğrenme - Büyüme - Olgunlaşma
B
Büyüme - Olgunlaşma - Öğrenme
C
Büyüme - Öğrenme - Olgunlaşma
D
Olgunlaşma - Büyüme - Öğrenme
E
Öğrenme - Olgunlaşma - Büyüme
Açıklama:
Gelişimi anlayabilmek için gelişimin temellerini oluşturan süreçleri bilmek gerekmektedir. Bu süreçler büyüme, olgunlaşma ve öğrenmedir. İnsan gelişimi büyüme, olgunlaşma ve
öğrenme süreçlerinin birbirleriyle etkileşiminin bir ürünüdür (Aydın, 2002). Gelişimde önce büyüme ve olgunlaşma daha sonra da öğrenme ortaya çıkmaktadır.
öğrenme süreçlerinin birbirleriyle etkileşiminin bir ürünüdür (Aydın, 2002). Gelişimde önce büyüme ve olgunlaşma daha sonra da öğrenme ortaya çıkmaktadır.
Soru 81
Aşağıdaki seçeneklerden hangisi "olgunlaşma" kavramı altında ele alınabilir?
Seçenekler
A
Yaşın ilerlemesi
B
Beynin ağırlaşması
C
Tuvalet kontrolünün kazanılması
D
Boy uzunluğunun artması
E
Kilonun artması
Açıklama:
Olgunlaşma, büyümeye bağlı olarak türe özgü genetik özelliklerin zamanı geldiğinde kendiliğinden ortaya çıkmasıdır. Bir başka ifade ile olgunlaşma, bireyin büyüme sürecinde biyolojik yapısının gelişmesi ve doğuştan sahip olduğu türe özgü özellikleri yapabilir duruma gelmesidir. Türe özgü özellikler kalıtım yolu ile nesilden nesile aktarılmaktadır. Buna göre her birey konuşma, yürüme, tuvalet kontrolü kazanma gibi insana özgü bir biyolojik donanım ile dünyaya gelmektedir. A, B, D ve E seçenekleri "büyüme" kavramına aittir. Doğru yanıt C'dir.
Soru 82
"............... olgunlaşma ve önceki deneyimlerin etkisiyle bireylerin herhangi bir beceriyi yapabilecek düzeye gelmesidir." Yukarıdaki boşluğa gelebilecek kavram aşağıdaki seçeneklerin hangisinde verilmiştir?
Seçenekler
A
Öğrenme
B
Gelişim
C
Büyüme
D
Hazırbulunuşluk
E
Alıştırma
Açıklama:
Öğrenmenin gerçekleşmesi için bireylerin belli bir hazırbulunuşluk düzeyine ulaşmaları ve alıştırma yapmaları gerekmektedir. Hazırbulunuşluk olgunlaşma ve önceki deneyimlerin etkisiyle bireylerin herhangi bir beceriyi yapabilecek düzeye gelmesidir. Doğru yanıt D'dir.
Soru 83
Bireyden akranlarıyla oyun oynama, kendi başına yemek yiyebilme, cinsiyet farklılıklarını öğrenme, tuvalet alışkanlığı kazanma, doğru-yanlış ayrımı yapabilme, öz bakım becerilerini kazanma, aile dışındaki diğer bireylerle sosyal ilişki kurma gibi gelişim görevleri başarması beklenen dönem aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Bebeklik
B
İlk çocukluk
C
Son çocukluk
D
Ergenlik
E
Genç yetişkinlik
Açıklama:
İlk çocukluk dönemi, 2-6 yaş aralığını kapsayan okul öncesi dönemdir. Bu dönemi tamamlayan bireylerin akranlarla oyun oynama, kendi başına yemek yiyebilme, cinsiyet farklılıklarını öğrenme, tuvalet alışkanlığı kazanma, doğru-yanlış ayrımı yapabilme, öz bakım becerilerini kazanma, aile dışındaki diğer bireylerle sosyal ilişki kurma gibi gelişim görevlerini başarmaları beklenmektedir. Doğru yanıt B'dir.
Soru 84
"Gelişimin tek başına artış ya da tek başına azalmalarla açıklanamayacak kadar karmaşık örüntülere sahip olduğunu vurgulamaktadır. Buna göre aynı gelişim dönemi içinde dahi hem artışlar hem de yavaşlama, azalma ve bozulmalar söz konusu olabilmektedir. Örneğin yaşlı bireylerin karar verme becerileri güçlenirken, öğrenme kapasitesi yavaşlamaktadır."Yukarıda tanımlanan gelişim ilkesi aşağıdaki seçeneklerin hangisinde verilmiştir?
Seçenekler
A
Gelişim çok boyutludur.
B
Gelişim bağlamsaldır.
C
Gelişim esneklik kapasitesine sahiptir.
D
Gelişim çok yönlüdür.
E
Gelişim büyüme, sürdürme ve kaybın düzenlenmesini içerir.
Açıklama:
Gelişim çok yönlüdür. Gelişimde çok yönlülük, gelişimin tek başına artış ya da tek başına azalmalarla açıklanamayacak kadar karmaşık örüntülere sahip olduğunu vurgulamaktadır. Buna göre, aynı gelişim dönemi içinde dahi hem artışlar hem de yavaşlama, azalma ve bozulmalar söz konusu olabilmektedir. Örneğin yaşlı bireylerin karar verme becerileri güçlenirken, öğrenme kapasitesi yavaşlamaktadır. Benzer şekilde okula başlayan bir çocuk birçok şey öğrendiği için bilişsel açıdan gelişmektedir. Buna karşın, okul kurallarına uyum sağlarken doğallığını kaybetmektedir. Bunun anlamı gelişimde artış ve azalmalar bir arada bulunmaktadır. Doğru yanıt D'dir.
Soru 85
Gelişimde kalıtımın etkisi belirli genetik ilkelere dayalı olarak ortaya çıkmaktadır. Bireylerin genetik yapılarının nasıl şekillendiğini öğrenmek için bu ilkeleri bilmek önemlidir. Aşağıdakilerden hangisi bu ilkelerden biri değildir?
Seçenekler
A
Genotip - fenotip
B
Cinsiyet
C
Kritik dönem
D
Baskın gen - çekinik gen
E
Gene bağlı anomaliler
Açıklama:
A, B, D ve E seçenekleri bireylerin genetik yapılarının nasıl şekillendiğini öğrenmek için bilinmesi gereken ilkelerdir. Kritik dönem kavramı ise, gelişimde doğum öncesi dönem ve doğumdan sonraki birkaç yıl bebeğin çevresel etkenlere karşı hassas olduğu dönemi anlatmak için kullanılır.
Soru 86
Bireyin sahip olduğu genetik özellikleri ne ölçüde kullanabildiğini çevresel koşulların belirlediğini ortaya koyan kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kritik dönem
B
Epigenetik ilke
C
Genotip
D
Duyarlı dönem
E
Gelişim görevi
Açıklama:
Gelişimde kalıtım ve çevre tartışmaları, gelişimin, kalıtım ve çevre etkileşimi çerçevesinde şekillenen bir süreç olduğunu göstermektedir. Bu görüş epigenetik ilke olarak tanımlanmaktadır. Epigenetik görüş gelişimin, kalıtımsal faktörler ile çevresel faktörler arasında devam eden iki yönlü bir alışverişin ürünü olduğunu vurgulamaktadır. Buna göre genetik yapı bireyin gelişiminin sınırlarını belirlemektedir. Bireyin sahip olduğu genetik özellikleri ne ölçüde kullanabildiği ise çevresel koşullar tarafından belirlenmektedir. Örneğin bir bireyin zekâsının sınırları ve niteliği kalıtım tarafından belirlenmiştir. Ancak bireyin zekâsını nasıl ve ne ölçüde kullandığı çevresel olanaklara bağlıdır. Doğru yanıt B'dir.
Soru 87
“İnsanın ya da bir organın belli bir yaşta gerçekleşmesi beklenen eylemi yapabilecek yetkinliğe ulaşması” olarak tanımlanan ve gelişimin temel yapıtaşlarından olan kavram aşağıdakilerden hangisinde verilmiştir?
Seçenekler
A
Öğrenme
B
Süreklilik
C
Gelişim görevi
D
Olgunlaşma
E
Gelişim
Açıklama:
Olgunlaşma bireyin büyüme sürecinde biyolojik yapısının gelişmesi ve doğuştan sahip olduğu türe özgü özellikleri yapabilir duruma gelmesidir. Soruda vurgulandığı gibi belirli bir dönemde gerçekleşmesi beklenen eylemlerin yapılması (örneğin 2 yaşında bebeklerin yürümeye başlaması) olgunlaşma olarak kavramsallaştırılmaktadır. Doğru cevap D'Dir.
Soru 88
Aşağıdaki seçeneklerden hangisi gelişim psikolojisinin temel tartışma alanlarından biri olan kalıtım-çevre konusunda epigenetik ilke hakkında doğru bilgi içermez?
Seçenekler
A
Bireylerin genotipinde yer alan gen çiftleri birbirleriyle etkileşime girerek bireylerin görünümünü ve yapısını belirlemektedir.
B
Genetik yapı bireyin gelişiminin sınırlarını belirlemektedir.
C
Bir özelliğimizle ilgili ulaşılabilecek en üst seviye genetik kodlarımızda bellidir. Bu seviyenin üzerine çıkmak mümkün değildir.
D
Genotip-fenotip ilkesi, epigenetik ilkenin temelde savunduğu kalıtım ve çevrenin birlikte etkileşerek gelişimi oluşturduğunu destekleyen bir önermedir.
E
Bireyin sahip olduğu genetik özellikleri ne ölçüde kullanabildiği çevresel koşullar tarafından belirlenmektedir.
Açıklama:
A seçeneğinde bireyin görünümünün sadece genotipteki genlerin sonucunda meydana geldiği ifade edilmektedir. Oysa epigenetik ilkeye göre gelişim daha karmaşık bir süreçtir. Bu ilkeye göre bireyin gelişiminde kalıtım ve çevrenin etkileşime girerek birlikte rol oynar. Bu nedenle A seçeneğindeki bilgi doğru değildir. Doğru yanıt A'dır.
Soru 89
Merve ve Kübra tek yumurta ikizleri olarak doğan kardeşlerdir. Ailenin içinde bulunduğu maddi olanaksızlıklar nedeniyle Merve doğumdan hemen sonra maddi olanakları daha iyi olan ve çocukları olmayan yakın akrabalardan birisi tarafından yetiştirilmiştir. Kardeşler ergenlik dönemlerinde yeniden karşılaşmışlar ve Merve'nin boyunun Kübra'dan daha uzun olduğu gözlenmiştir. Bu durumu en iyi açıklayan gelişim ilkesi hangisidir?
Seçenekler
A
Gelişim yaşam boyudur.
B
Gelişim birikimli bir süreçtir.
C
İnsan gelişimi esneklik kapasitesine sahiptir.
D
Gelişim biyoloji, kültür ve bireyin ortak ürünüdür.
E
Gelişim çok boyutludur.
Açıklama:
Bireyin gelişiminde kalıtım kadar deneyimleri de önemli bir role sahiptir. Çünkü birey doğduktan sonra çeşitli yaşantılar geçirmekte ve kültürden etkilenerek yeni beceri ve bilgiler öğrenmektedir. Bu durum kalıtım ve deneyimlerin gelişimde ortak etkisi olduğuna işaret etmektedir. Doğru yanıt D'dir.
Ünite 2
Soru 1
Akıl yürütme, analiz yapma, sentez yapma vb.. gelişimin temel süreçlerinden hangisini ifade eder?
Seçenekler
A
Biyolojik süreç
B
Bilişsel süreç
C
Duygusal süreç
D
Fiziksel süreç
E
Sosyal süreç
Açıklama:
Bilişsel süreçler;Dil edinimi, düşünme, kavrama, akıl yürütme, analiz ve sentez yapma, hayalgücü yaratıcılık özelliklerinde etki yaratan, genel anlamda zekâyı ilgilendiren süreçlerdir. Doğru cevap B seçeneğidir
Soru 2
Bebek sesler çıkarır, sonra kelimeler, sonra iki kelimelik ifadeler, ardından kısa cümleler ve karmaşık cümlelere geçer açıklaması aşağıdakilerden hangisine örnektir?
Seçenekler
A
Süreklilik
B
Birliktelik
C
Süreksizlik
D
Ani oluş
E
Niteliksel değişim
Açıklama:
Dönem (evre) kuramcıları süreksizliği dile getirirler, örneğin bebek sesler çıkarır, sonra kelimeler, sonra iki kelimelik ifadeler, ardından kısa cümleler ve karmaşık cümlelere geçer; önce emekler, sonra yürür ve ardından da koşar. Doğru cevap C seçeneğidir.
Soru 3
Aşağıdakilerden hangisi dönem kuramlarının özellikleri arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Süreksizlik
B
Niteliksel değişim
C
Ani oluş
D
Birliktelik
E
Süreklilik
Açıklama:
Süreksizlik, niteliksel değişim, ani oluş, birliktelik dönem kuramlarının özellikleridir. Doğru cevap E seçeneğidir.
Soru 4
Aşağıdakilerden hangisi Freud'un kişilik gelişimi kuramı dönemleri arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Anal dönem
B
Oral dönem
C
Fallik dönem
D
Oyun dönemi
E
Latent dönem
Açıklama:
Freud gelişim dönemlerini haz odaklarını temel alarak isimlendirmiştir; Oral, anal, fallik, latent, genital. Doğru cevap D seçeneğidir.
Soru 5
Freud'un kişilik gelişimi kuramına göre, bedensel hazzın geri plana itildiği, ilginin zihinsel beceriler ve sosyal ilişkilere yöneldiği dönem aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Oral dönem
B
Anal dönem
C
Latent dönem
D
Fallik dönem
E
Genital dönem
Açıklama:
Latent dönem; 6 yaş ve ergenlik arasında çocuğun haz odaklarının bastırılarak geri plana itildiği, ilgilerin zihinsel beceriler ve sosyal ilişkilere yöneldiği dönemdir. Doğru cevap C seçeneğidir.
Soru 6
Erikson'un psiko-sosyal gelişim kuramına göre, benlik bütünlüğüne karşı umutsuzluk aşağıdaki dönemlerden hangisine işaret eder?
Seçenekler
A
İlkokul yılları
B
Ergenlik dönemi
C
Orta yaş dönemi
D
Yaşlılık
E
Genç yetişkinlik
Açıklama:
Benlik bütünlüğüne karşı umutsuzluk; Geç ve ileri yetişkinlikte (60’lı yaşlar ve sonrası) bireyin hayatını eksi ve artılarıyla gözden geçirmesi sonucunda, kazanım ve kayıpların bir değerlendirmesinin yapıldığı dönemdir. Doğru cevap D seçeneğidir
Soru 7
Aşağıdakilerden hangisi Piaget'in bilişsel gelişim dönemlerinden birisi değildir?
Seçenekler
A
Duyusal motor
B
İşlem öncesi
C
Somut işlemler
D
Soyut işlemler
E
Oyun dönemi
Açıklama:
Piaget bilişsel gelişimi, Duyusal-Motor Dönem, İşlem Öncesi Dönem, Somut İşlemler ve Soyut İşlemler Dönemi olmak üzere dört döneme ayırmıştır. Doğru cevap E seçeneğidir.
Soru 8
Dil edinimi, düşünme, kavrama, analiz etme gibi zekayı ilgilendiren süreçler aşağıdakilerden hangisiyle ifade edilir?
Seçenekler
A
Biyolojik süreçler
B
Fiziksel süreçler
C
Bilişsel süreçler
D
Sosyal süreçler
E
Duygusal süreçler
Açıklama:
Bilişsel süreçler: Dil edinimi, düşünme, kav- rama, akıl yürütme, analiz ve sentez yapma, hayal- gücü yaratıcılık özelliklerinde etki yaratan, genel anlamda zekâyı ilgilendiren süreçlerdir. Doğru cevap C'dir.
Soru 9
Aşağıdakilerin hangisi dönem kuramlarının özelliklerindendir?
I. Yapı:Güdü, yetenek, beceri vs. boyutlarının tutarlı bir örüntü olarak açıklanması
II. Niteliksel değişim: Önceki dönemlerle kıyaslandığında güdü, yetenek, beceri boyutlarında belirgin bir farklılık ortaya konması
III. Ani oluş: Her bir dönemin tipik güdü, yetenek, beceri bo- yutlarında eşzamanlı bir değişim ortaya konması
IV. Birliktelik: Bütün değişimlerin aşağı yukarı aynı hızla geliştiğinin ortaya konması
I. Yapı:Güdü, yetenek, beceri vs. boyutlarının tutarlı bir örüntü olarak açıklanması
II. Niteliksel değişim: Önceki dönemlerle kıyaslandığında güdü, yetenek, beceri boyutlarında belirgin bir farklılık ortaya konması
III. Ani oluş: Her bir dönemin tipik güdü, yetenek, beceri bo- yutlarında eşzamanlı bir değişim ortaya konması
IV. Birliktelik: Bütün değişimlerin aşağı yukarı aynı hızla geliştiğinin ortaya konması
Seçenekler
A
I-II
B
I-II-III-IV
C
I-III-IV
D
I-II-III
E
III-IV
Açıklama:
Tüm özellikler dönem kuramlarının özelliklerindendir. Doğru cevap B'dir.
Soru 10
Aşağıdakilerin hangisi Freud'un klasik psikoanaliz kuramındaki dönemlerden biri değildir?
Seçenekler
A
Oral
B
Anal
C
Fallik
D
Latent
E
Post-Latent
Açıklama:
Post-Latent dönem yoktur. Latent döneminden sonraki döneme Genital dönem adı verilmiştir. Doğru cevap E'dir.
Soru 11
Aşağıdaki Freud'un dönemlerinden hangisi "6 yaş ve ergenlik arasında çocuğun haz odaklarının “bastırılarak” geri plana itildiği, ilgilerin zihinsel beceriler ve sosyal ilişkilere yöneldiği dönemdir"?
Seçenekler
A
Anal
B
Oral
C
Fallik
D
Latent
E
Genital
Açıklama:
Latent (gizli) dönem; 6 yaş ve ergenlik ara- sında çocuğun haz odaklarının “bastırılarak” geri plana itildiği, ilgilerin zihinsel beceriler ve sosyal ilişkilere yöneldiği dönemdir. Doğru cevap D'dir.
Soru 12
Erikson'un aşağıdaki psiko-sosyal gelişim kuramı dönemlerinden hangisinde kimlik karmaşası yaşanır?
Seçenekler
A
Bebeklik
B
Oyun Çağı
C
Ergenlik
D
Yetişkinlik
E
Yaşlılık
Açıklama:
Kimlik Kazanmaya karşı Kimlik Karmaşası:Ergenlik döneminden genç yetişkinliğe kadar olan bu dönemde ortalama 12-20 yaşları arasındaki bireylerin hayatlarına yön verecek sorumlulukları olarak çeşitli rolleri benimsemeleri onların kimlik edinmelerine hizmet eder. Erikson’a göre kimlik duygusunu kazanmış birey, bedenini kabul eder, hayatında nereye doğru gidiyor olduğunu bilir ve kendisi için önemli olan insanlar tarafından kabul edildiğini hisseder. Doğru cevap C'dir.
Soru 13
Aşağıdakilerin hangisi Piaget'in bilişsel gelişim kuramındaki "2-7 yaşlar arasında çocuk dünyayı sözcüklerle temsil etmeye, resimlerin anlamını kavramaya başlar, sembolleri tanırlar" dönemini anlatır?
Seçenekler
A
İşlem- Öncesi Dönem
B
Duyusal- Motor Dönem
C
Somut İşlemler Dönemi
D
Soyut İşlemler Dönemi
E
Fallik Dönem
Açıklama:
İşlem-Öncesi Dönem: 2-7 yaşlar arasında ço- cuk dünyayı sözcüklerle temsil etmeye, resimlerin anlamını kavramaya başlar, sembolleri tanırlar. Ancak henüz kavrayışları benmerkezci ve tek boyutludur. Kendi gördüklerinin ve duyduklarının ötesine geçemez veya bir nesnenin birden fazla özelliğini göz önünde bulunduramazlar. Doğru cevap A'dır.
Soru 14
Aşağıdakilerin hangisine göre bireylerin öğrenme şekli "gözlem yoluyla, taklit ederek ve model alarak"tır?
Seçenekler
A
Jean Piaget
B
Ivan Pavlov
C
Albert Bandura
D
Lev Vygotsky
E
Erik Erikson
Açıklama:
Albert Bandura’nın (1925) öncüsü olduğu bu kuram gelişimde öğrenmeye, öğrenmede de çevresel etkenlerin önemine vurgu yapar. Bandura’ya göre bireyler gözlem yoluyla, taklit ederek ve model alarak öğrenirler. Örneğin bir çocuk annesinin yaşlılara sevecen ve yardımsever davranışlarını gözlediğinde bu davranışları yaşlılara veya kendi arkadaş- larına sergileyebilir. Doğru cevap C'dir.
Soru 15
Aşağıdaki Daniel L. Levinson'un Yetişkin Yaşam Döngüsü dönemlerinden hangisinde "Yaşamı değerlendirme ve yaşamdan ne beklendiğini sorgulama dönemidir"?
Seçenekler
A
Yetişkinlik Öncesi
B
İlk Yetişkinliğe Geçiş
C
Orta Yaş Geçişi
D
Orta Yetişkinlik İçin Yaşam Yapısına Giriş
E
50 Yaş Geçiş
Açıklama:
50 Yaş Geçiş Dönemi, Yaşamı değerlendirme ve yaşamdan ne beklendiğini sorgulama dönemidir. Doğru cevap E'dir.
Soru 16
Aşağıdaki Gould'un Yetişkin Gelişimi Dönemlerinden hangisinde birey "Yaşamın geçiciliğini fark etme, geçmişi kabullenme, hoşgörülü olma, genel bir olgunluk düzeyine ulaşma" dönemindedir?
Seçenekler
A
Ebeveynden Ayrışma
B
Kabullenme
C
Orta Yaş
D
Alışma
E
Kimsenin Bebeği Değilim
Açıklama:
"Yaşamın geçiciliğini fark etme, geçmişi kabullenme, hoşgörülü olma, genel bir olgunluk düzeyine ulaşma" dönemi Kabullenme dönemidir. Doğru cevap B'dir.
Soru 17
Aşağıdakilerden hangisi normatif yaşa bağlı etkilerden biri değildir?
Seçenekler
A
Ergenlik
B
Menopoz
C
Antropoz
D
Evlilik
E
Savaş
Açıklama:
Normatif Yaşa Bağlı Etki: Aynı yaş grubunda- ki bireylerin çoğu için kestirilebilir olan, benzerlik- ler gösteren etkiler demektir. Ergenlik ve menopoz gibi fiziksel süreçleri de, okula başlama, evlilik, emeklilik gibi çevresel süreçleri de kapsar. Savaş ise normatif tarihe bağlı bir etkidir. Doğru cevap E'dir.
Soru 18
Aşağıdakilerden hangisi Gelişim Psikolojisinin biyolojik/fiziksel süreçlerini konu edinen kuramlarının inceleme alanına girmektedir?
Seçenekler
A
Genetik/kalıtsal özellikler
B
Dil edinimi
C
Yaratıcılık
D
Akran ilişkileri
E
Akıl yürütme
Açıklama:
Biyolojik/fiziksel süreçler; Genetik/kalıtsal özelliklerin yanı sıra beyin gelişimi, fiziksel büyüme, motor (harekete ait) beceriler, beslenme, hormonal değişimler, hastalıklar gibi bireyin fiziksel özelliklerinde etkili olan süreçlerdir.
Soru 19
Aşağıdakilerden hangisi dönem-evre kuramcılarının gelişim dönemlerine ilişkin bakış açılarından birisi değildir?
Seçenekler
A
Her gelişim dönemi bir öncekinden bağımsız olarak ortaya çıkmaktadır
B
Her gelişim dönemi kendine özgü davranış biçimleri ortaya çıkarmaktadır
C
Her gelişim dönemi kendine özgü düşünce özellikleri ortaya çıkarmaktadır
D
Dönemler arasında değişmez bir sıra vardır
E
Gelişim dönemlerinin evrensel olduğu varsayılmaktadır.
Açıklama:
Dönem (evre) kuramcıları ilk dönemlerin sonrakilerin temelini oluşturduğunu savunurlar. Tıpkı bir tohumun fideye, fidana ve ağaca dönüşümünde olduğu gibi...
Soru 20
Aşağıdakilerden hangisi; gelişim-evre kuramlarındaki “gelişim-evre” kavramının kapsamına girmez?
Seçenekler
A
Gelişimin her hangi bir dönemindeki güdüler
B
Gelişimin her hangi bir dönemindeki beceriler
C
Gelişimin her hangi bir dönemindeki yetenekler
D
Gelişim sürecindeki her evrenin niteliksel olarak farklı olduğu
E
Bir evre gerçekleşmese de sonraki evreye geçilebileceği
Açıklama:
Gelişim dönemlerinin (evre) her biri niteliksel olarak farklıdır. Bunlar belli bir zaman aralığında ortaya çıkarlar ve bir evre gerçekleşmeden sonrakine atlanamaz
Soru 21
“Gelişim dönemi” kavramı için aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
Seçenekler
A
Belli bir zaman dilimini kapsar
B
Belirli bir zaman diliminde ortaya çıkan özelliklerdir
C
İnsanın başarması ve sürdürmesi gereken görevlerdir
D
Başarıldığında insanı mutlu eden görevlerdir
E
Başarılı bir şekilde atlatılamadığında, izleyen dönemlerde bireyin zorluklar yaşamasına neden olur
Açıklama:
Gelişim dönemi belli bir zaman diliminde biyolojik, bilişsel, duygusal ve sosyal süreçlerin karşılıklı etkileşimiyle bireylerin yaşantılarında ortaya çıkması beklenen ortak özelliklerdir.
Soru 22
Aşağıdakilerden hangisi gelişim kuramlarına göre ergenlik döneminde görülmesi beklenen ortak özelliklerden birisi değildir?
Seçenekler
A
Duygusal olarak ebeveynlerden özerkleşmesi
B
Akranlarla ilişkilerin artması
C
Toplumsal değerlere karşısında sorumsuz davranışlar göstermesi
D
Mesleğe yönelmesi
E
Bedenindeki değişiklikleri kabul etmesi
Açıklama:
Bireyin bedenindeki değişiklikleri kabul etmesi ve uyum sağlaması, ebeveynlerinden duygusal olarak özerk olabilmesi, akran ilişkilerini geliştirmesi, mesleğe yönelmesi, toplumun değerlerini anlayıp sorumlu davranışlar sergilemesi gibi davranışlar ergenlik döneminin gelişim görevleridir.
Soru 23
Freud’un Klasik Kuramına göre çocuğun haz odağının anüs bölgesi olduğu dönem aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Oral dönem
B
Anal dönem
C
Fallik dönem
D
Latent dönem
E
Genital dönem
Açıklama:
Freud'a göre bir buçuk ile 3 yaş arası anal dönemdir. Anal dönemde çocuğun haz odağı anüs bölgesidir.
Soru 24
Aşağıdakilerin hangisi Erikson’un Psikososyal Kuramının temel özelliklerinden birisidir?
Seçenekler
A
İnsan davranışını belirleyen bilinç dışı zihinsel süreçlerdir
B
Kişiliğin şekillenmesi 6 yaşına kadar önemli ölçüde tamamlanmış olur
C
Gelişimin her hangi bir döneminin başarıyla tamamlanamaması psikolojik bozukluklara yol açar
D
Kişilik gelişimi/değişimi ömür boyu devam eder
E
Psikososyal kurama göre gelişim sürecindeki her dönemde birbiriyle uyumlu iki benlik özelliği vardır.
Açıklama:
Klasik Freud kuramında beş-altı yaşına kadar gelişimi önemli ölçüde tamamlanmaktadır. Ama Erikson’a göre kişilik gelişimindeki değişimler ölüme kadar devam eder.
Soru 25
Aşağıdakilerden hangisi Kohlberg’in gelenek öncesi ahlak düzeyi kapsamına giren bir davranış değildir?
Seçenekler
A
Rüşvet almak
B
Aile şerefini korumak için sevgilisine kaçan kız kardeşini öldürmek
C
Bir başkasının yaptığı hırsızlıktan pay aldığı için hırsızlığa göz yummak
D
Radara yakalanıp ceza yememek için hız sınırına uymak
E
Tarla işlerinde ailesine yardım etmek için tatile gitmekten vazgeçmek
Açıklama:
Bu dönemde bireyler kurallara cezadan kaçmak için uyarlar. Başkalarına da karşılık alacaksa yardım etme söz konusudur. “Sen bana yardım et, ben de sana yardım ederim!” sözü bu dönemin ahlaki bakış açısını yansıtmaktadır.
Soru 26
Aşağıdakilerden hangisi Daniel J. Levinson’un yetişkin kadın ve erkekler için kullandığı kavramlardan birisi değildir?
Seçenekler
A
Yıkıcılığa karşı yapıcılık
B
Erkeksiliğe karşı kadınsılık
C
Orta yaş krizi
D
Bilişsel şemalar
E
Yaşam akışı
Açıklama:
Bilişsel şemalar bilginin sıralandığı, sınıflandırıldığı, düzenlendiği ve aralarında ilişkiler kurularak işlemlerin yapıldığı, düzensizlikten düzene, basitten karmaşığa doğru gelişen temel zihinsel yapılar olup Levinson’un bulduğu bir kavram değildir.
Soru 27
Vailant’ın bir yetişkinin olgunlaşması için başarması gereken “anlamın korunması” ifadesi aşağıdaki hangi anlama gelmektedir?
Seçenekler
A
Kimlik Gelişimini Tamamlama, bir iş, bir eş ve toplumsal ilişkilere bağlanma
B
Gelecek nesillere rehberlik etmek, karşılık beklemeden toplumun inşasında rol almak gibi etkinlikler
C
İnsanlığın ortak ürünlerinin korunması, kültürel değerlerin gelecek kuşaklara aktarılmasına yönelik faaliyetler
D
Bireyin kendi yaşam gerçeğini kabul etmesi
E
İş yaşamında toplumsal kimliğini ortaya koyma
Açıklama:
İnsanlığın ortak ürünlerinin korunması, kültürel değerlerin gelecek kuşaklara aktarılmasına yönelik faaliyetleri "Anlamın Korunması" görevidir
Soru 28
Freud’un Klasik Kuramına göre 6 yaşından ergenliğe kadar çocuğun haz odaklarının “bastırılarak” geri plana itildiği, ilgilerin zihinsel beceriler ve sosyal ilişkilere yöneldiği dönem aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Oral dönem
B
Anal dönem
C
Fallik dönem
D
Latent dönem
E
Genital dönem
Açıklama:
Latent (gizil) dönem: 6 yaş ve ergenlik arasında çocuğun haz odaklarının “bastırılarak” geri plana itildiği, ilgilerin zihinsel beceriler ve sosyal ilişkilere yöneldiği dönemdir.
Latent dönem
Latent dönem
Soru 29
Erikson’un Psikososyal Kuramına göre 60'lı yaşlar ve sonrası bireyin hayatını eksi ve artılarıyla gözden geçirmesi sonucunda değerlendirmesinin yapıldığı dönem aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Benlik bütünlüğüne karşı umutsuzluk
B
Üretkenliğe karşı durgunluk
C
Yakınlığa karşı yalıtılmışlık
D
Kimlik kazanmaya karşı kimlik karmaşası
E
Özerkliğe karşı utanç/kuşku
Açıklama:
Benlik Bütünlüğüne karşı Umutsuzluk: Geç ve ileri yetişkinlikte (60’lı yaşlar ve sonrası) bireyin hayatını eksi ve artılarıyla gözden geçirmesi sonucunda, kazanım ve kayıpların bir değerlendirmesinin yapıldığı dönemdir.
Soru 30
Çocuğun zihinsel gelişiminin bir dengeleme süreci olarak görüldüğü, çocuğun her yeni deneyiminin duyularına hitap ederek onu uyardığı, zihinde bir dengesizlik durumu yarattığı varsayılan. Çocukların bu dengesizliği çözmek için “Şema” adı verilen bilişsel yapılar geliştirdiği kuram aşağıdakilerden hangidir?
Seçenekler
A
Levinson Kuramı
B
Jean Piaget’nin Bilişsel Gelişim Kuramı
C
Erikson’un Psikososyal Kuramı
D
Freud’un Klasik Kuramı
E
Vygotsky’nin Sosyokültürel Bilişsel Kuramı
Açıklama:
Piaget’ye (1896- 1980) göre çocuklar içsel olarak merakları sonucunda dünyayla sürekli ilişki kurarlar ve çevresel tepkilerden bağımsız olarak zihinsel gelişim serüvenini yaşarlar. Bu kuramda çocuğun zihinsel gelişimi bir dengeleme süreci olarak görülür. Çocuğun her bir yeni deneyiminin, çocuğun duyularına hitap ederek onu uyardığı, zihinde bir dengesizlik durumu yarattığı varsayılır. Çocuklar bu dengesizliği çözmek için bilişsel yapılar geliştirirler. “Şema” adı verilen bu yapılar ilk oluşturulduklarında durumları, eylemleri tanımlama biçimini oluşturur, sonra her yeni bilgi şemalara uydurulmaya/benzetilmeye çalışır, bir şemanın yetmediği durumlarda ise yeni şemalar oluşturularak dengeye kavuşulur.
Jean Piaget’nin Bilişsel Gelişim Kuramı
Jean Piaget’nin Bilişsel Gelişim Kuramı
Soru 31
Aşağıdaki bilim insanlarından hangisine göre; çocuk çevresindeki aile bireyleri veya kendisinden büyük herhangi birinin desteğiyle sosyal etkileşimler yoluyla kademeli olarak bilişsel gelişim görevlerini içselleştirir, kendine mal eder ve tek başına sürdürebilir hale gelir.
Seçenekler
A
Ivan Pavlov
B
Albert Bandura
C
Lawrence Kohlberg
D
Lev Vygotsky
E
Daniel J. Levinson
Açıklama:
Lev Vygotsky (1896-1934) de Piaget gibi çocukların aktif şekilde kendi bilgilerini yapılandırdıklarını savunmuştur. Piaget’den farklı olarak bilişsel süreçlerin gelişiminde sosyal etkileşim ve kültüre odaklanmıştır. Vygotsky’ye göre çocuğun bilişsel görevleri çevresindeki anne-baba, abla-ağabey veya kendisinden büyük herhangi başka birinin desteğiyle gerçekleştirilir. Çocuk bu sosyal etkileşimler yoluyla kademeli olarak bilişsel gelişim görevlerini içselleştirir, kendine mal eder ve tek başına sürdürebilir hale gelir.
Soru 32
"Aylin bebek sobaya elini uzattığında etrafındakiler “cısss” diyerek yüzlerine olumsuz ifadeler takındığı için Aylin bebek sobaya yaklaşmamaktadır. "
Bu örnek aşağıdaki kuramlardan hangisi ile açıklanabilir?
Bu örnek aşağıdaki kuramlardan hangisi ile açıklanabilir?
Seçenekler
A
Psikanalitik kuram
B
Davranışçı Kuram
C
Bilişsel kuram
D
Sosyal bilişsel kuram
E
Gelişimde sürekllik kuramları
Açıklama:
Davranışçı kuramı benimseyen kuramcılar öğrenmeyi, organizmanın davranışlarındaki değişiklik olarak tanımlanmayıp, çeşitli şartlanma ilkelerine göre açıklamaktadırlar. Bu çerçevede insanın gelişim özellikleri Skinner’e (1904-1990) göre edimsel (operant) şartlanma ile oluşur. Bir davranışın arkasından birey ödüllendiriliyorsa o davranışın tekrarlanma olasılığı artar. Örneğin bir bebek “daa daa” sesi çıkardığında etrafındakilerden olumlu tepkiler alıyorsa tekrar söylecektir. Bunun tam tersi de geçerlidir, bebek elini sıcak bir nesneye uzattığında etrafındakiler “cısss” diyerek yüzlerine olumsuz ifadeler takınırlarsa tekrarlamaktan vazgeçecektir. Kısaca söylemek gerekirse bu kurama göre dış dünyadan gelen ödüller ve cezalar gelişimi şekillendirir, gelişimin lokomotifi düşünceler veya duygular değil davranışlardır.
Soru 33
Bebeklerin konuşmalarının farklı yaşlarda olmasını en iyi hangi ifade ile açıklanır?
Seçenekler
A
Önce konuşan bebeğin zengin bir çevrede yaşaması
B
Sonra konuşan bebeğin uyarıcıdan fakir bir çevrede yaşaması
C
Önce konuşan bebeğin kalıtsal özelliklerinin güçlü olması
D
Sonra konuşan bebeğin zengin bir çevrede yaşaması
E
Önce ve sonra konuşan bebeklerin kalıtım ve çevrenin etkisiyle davranması
Açıklama:
Gelişim ve gelişim süreçleri
bebeklerin bazıları 1 yaş civarında konuşurken bazıları daha erken ya da geç konuşabilmektedir. Bu davranışlarında kalıtımsal etkiler kadar uyarıcıdan zengin ya da fakir bir çevrede yaşamaları etkilidir.
bebeklerin bazıları 1 yaş civarında konuşurken bazıları daha erken ya da geç konuşabilmektedir. Bu davranışlarında kalıtımsal etkiler kadar uyarıcıdan zengin ya da fakir bir çevrede yaşamaları etkilidir.
Soru 34
Bazı çocukların diğerlerine daha sevecen güleryüzlü davranırken bazılarının ise soğuk çekingen davrandıkları görülmektedir. Bu özellikler hangi gelişim süreçleri ile ilgilidir?
Seçenekler
A
Fiziksel gelişim
B
Bilişsel gelişim
C
Dil gelişimi
D
Sosyal gelişim
E
Biyolojik gelişim
Açıklama:
Gelişim ve gelişim süreçleri
Çocukların diğerleriyle ilişkilerindeki tutum ve davranışları sosyal gelişim alanına girmektedir.
Çocukların diğerleriyle ilişkilerindeki tutum ve davranışları sosyal gelişim alanına girmektedir.
Soru 35
Kuramcılara göre bebeğin önce emeklemesi, sonra yürümesi ve ardından da koşması gelişimin hangi özelliğine vurgu yapmaktadır?
Seçenekler
A
Gelişim süreklidir.
B
Gelişim döngüseldir
C
Gelişim durağandır
D
Gelişim etkileşimlidir.
E
Gelişim rastgeledir.
Açıklama:
Gelişimde dönem kuramları ve gelişim görevleri
Bebeğin önce emeklemesi, sonra yürümesi ve ardından da koşması gelişimin sürekli devam eden yönüne vurgu yapmaktadır.
Bebeğin önce emeklemesi, sonra yürümesi ve ardından da koşması gelişimin sürekli devam eden yönüne vurgu yapmaktadır.
Soru 36
Çocukların 1,5-3 yaşları arasında bulundukları ve tuvalet alışkanlığı kazandıkları dönem ve kuramı hangisiyle eşleşir?
Seçenekler
A
Anal dönem- Psikanalitik kuram
B
Oral dönem- Psikanalitik kuram
C
Girişimciliğe karşı suçluluk- Psikososyal kuram
D
Özerkliğe karşı utanç-Psikososyal dönem
E
Duyusal motor dönem-Bilişsel gelişim
Açıklama:
Gelişim kuramları
Freud'un Psikanalitik kuramına göre çocukların 1,5-3 yaşları arasında temel gelişim görevi tuvalet alışkanlığı kazanmaktır.
Freud'un Psikanalitik kuramına göre çocukların 1,5-3 yaşları arasında temel gelişim görevi tuvalet alışkanlığı kazanmaktır.
Soru 37
Psikososyal kurama göre bireyin hayatını eksi ve artılarıyla gözden geçirmesi sonucunda, kazanım ve kayıpların bir değerlendirmesinin yapıldığı dönem aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Çalışkanlığa karşı Aşağılık Duygusu
B
Kimlik Kazanmaya karşı Kimlik Karmaşası
C
Üretkenliğe karşı Durgunluk
D
Benlik Bütünlüğüne karşı Umutsuzluk
E
Yakınlığa karşı Yalıtılmışlık
Açıklama:
Erikson’un Psikososyal Kuramı
Psikososyal gelişim kuramına göre bireylerin hayatlarını muhakeme ettikleri dönem yaşlılık dönemi olup benlik bütünlüğü ya da umutsuzluk yaşamaktadırlar.
Psikososyal gelişim kuramına göre bireylerin hayatlarını muhakeme ettikleri dönem yaşlılık dönemi olup benlik bütünlüğü ya da umutsuzluk yaşamaktadırlar.
Soru 38
Piaget’in bilişsel gelişim kuramına göre okul dönemi çocuklarının nesnelerle zihinsel işlemler yapabildikleri ancak halen somut olarak nesneleri görmek, dokunmak zorunda hissetikleri dönem aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Duyusal motor dönem
B
İşlem öncesi dönem
C
Somut işlemsel dönem
D
Soyut işlemsel dönem
E
Yetişkinlik dönemi
Açıklama:
Jean Piaget’nin Bilişsel Gelişim Kuramı
Piaget'in bilişsel gelişim dönemine göre çocukların somut nesnelere göre işlem yaptıkları dönem somut işlemsel dönemdir.
Piaget'in bilişsel gelişim dönemine göre çocukların somut nesnelere göre işlem yaptıkları dönem somut işlemsel dönemdir.
Soru 39
Öğrenme sürecinde çocuklar aile içindeki anne baba rollerini gözlemleyerek kendi cinsiyet rollerini öğrenirler ve gösterirler. Bu açıklama hangi öğrenme kuramının açıklamasıdır?
Seçenekler
A
Bilişsel öğrenme kuramı
B
Sosyal bilişsel öğrenme kuramı
C
Klasik koşullama ile öğrenme kuramı
D
Edimsel koşullama ile öğrenme kuramı
E
Ahlaki gelişim kuramı
Açıklama:
Çocukların aile içinde gözleyerek öğrenmesi sosyal bilişsel kurama göre açıklanır.
Soru 40
“Bireyler 18-25 yaşlar arasında kendileri için “hayatları boyu yapabilecekleri en uygun işi” ve “hayatlarının kadınını/erkeğini” aramaktadırlar ve bu arayış süreci değişimlerle, bir anlamda deneme-yanılmalarla, sorgulamalarla ve öğrenme ile geçmektedir.” Bu görüş hangi yetişkinlik kuramı ve dönemine aittir?
Seçenekler
A
Levinson kuramı-Orta yaş geçişi
B
Vaillant’ın Yaşama Uyum Sağlama Kuramı
C
Gould’un Dönüşümler Kuramı-alışma dönemi
D
Levinson kuramı-50 yaş geçisi
E
Arnett’in “Beliren Yetişkinlik” Kuramı
Açıklama:
YETİŞKİNLİĞİ DÖNEMLER BAZINDA İNCELEYEN KURAMLAR
Bireyler 18-25 yaşlar arasında kendileri için “hayatları boyu yapabilecekleri en uygun işi” ve “hayatlarının kadınını/erkeğini” aramaktadırlar ve bu arayış süreci değişimlerle, bir anlamda deneme-yanılmalarla, sorgulamalarla ve öğrenme ile geçtiği dönem Arnett’in “Beliren Yetişkinlik” Kuramıdır.
Bireyler 18-25 yaşlar arasında kendileri için “hayatları boyu yapabilecekleri en uygun işi” ve “hayatlarının kadınını/erkeğini” aramaktadırlar ve bu arayış süreci değişimlerle, bir anlamda deneme-yanılmalarla, sorgulamalarla ve öğrenme ile geçtiği dönem Arnett’in “Beliren Yetişkinlik” Kuramıdır.
Soru 41
2000 li yıllardan sonra doğmuş internet kuşağı çocukların konuşmalarında kısaltmalar olması, edebi yazım dilini anlamamaları, iletişim, sosyalleşme hatta zorbalıkta bile sanal dünyayı kullanmaları hangi gelişim dönemi kuramı ile açıklanır?
Seçenekler
A
Normatif Yaşa Bağlı Etki
B
Normatif Tarihe Bağlı Etki
C
Normatif Olmayan Yaşam Durumları
D
Psikossoyal gelişim kuramı
E
Psikanalitik gelişim kuamı
Açıklama:
GELİŞİMDE SÜREKLİLİK KURAMLARI
2000 li yıllardan sonra doğmuş internet kuşağı çocukların konuşmalarında kısaltmalar olması, edebi yazım dilini anlamamaları, iletişim, sosyalleşme hatta zorbalıkta bile sanal dünyayı kullanmaları Normatif Tarihe Bağlı Etki olarak adlandırılmaktadır.
2000 li yıllardan sonra doğmuş internet kuşağı çocukların konuşmalarında kısaltmalar olması, edebi yazım dilini anlamamaları, iletişim, sosyalleşme hatta zorbalıkta bile sanal dünyayı kullanmaları Normatif Tarihe Bağlı Etki olarak adlandırılmaktadır.
Soru 42
Çocukluk döneminde annesini kaybetmiş bir çocuğun gelişiminin olumsuz etkilenmesi hangi süreklilik kuramı ile açıklanır?
Seçenekler
A
Normatif Yaşa Bağlı Etki
B
Normatif Tarihe Bağlı Etki
C
Normatif Olmayan Yaşam Durumları
D
Psikossoyal gelişim kuramı
E
Psikanalitik gelişim kuamı
Açıklama:
GELİŞİMDE SÜREKLİLİK KURAMLARI
Çocukluk döneminde bir çocuğun annesini kaybetmesi gibi olumsuz bir olaydan dolayı gelişiminin olumsuz etkilenmesi Normatif Olmayan Yaşam Durumları olarak adlandırılmaktadır.
Çocukluk döneminde bir çocuğun annesini kaybetmesi gibi olumsuz bir olaydan dolayı gelişiminin olumsuz etkilenmesi Normatif Olmayan Yaşam Durumları olarak adlandırılmaktadır.
Soru 43
Aşağıdakilerden hangisi birey toplum arasındaki etkileşiminin normatif yaşa bağlı etkilerindendir?
Seçenekler
A
Ergenlik
B
Ergen hamileliği
C
Trafik kazası
D
Deprem
E
Kıtlık
Açıklama:
Normatif Yaşa Bağlı Etki: Aynı yaş grubundaki bireylerin çoğu için kestirilebilir olan, benzerlikler gösteren etkiler demektir. Ergenlik ve menopoz gibi fiziksel süreçleri de, okula başlama, evlilik, emeklilik gibi çevresel süreçleri de kapsar.
Soru 44
Erikson’un psikososyal gelişim dönemlerine göre genç yetişkinlik yaşam döneminin kimlik duygusu aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Ben bana verilenim
B
Ben oluşturduğum şeyim
C
Biz sevebildiklerimizin tümüyüz
D
Ben olacağımı hayal ettiğim şeyim
E
Ben ürettiğim şeyim
Açıklama:
Bebeklik yaşam döneminin kimlik duygusu "Ben bana verilenim"
İlk çocukluk yaşam döneminin kimlik duygusu "Ben oluşturduğum şeyim"
Oyun çağı yaşam döneminin kimlik duygusu "Ben olacağımı hayal ettiğim şeyim"
Okul çağı yaşam döneminin kimlik duygusu "Ben öğrenebildiklerimin tümüyüm"
Ergenlik yaşam döneminin kimlik duygusu "Ben kimim"
Genç Yetişkinlik yaşam döneminin kimlik duygusu "Biz sevebildiklerimizin tümüyüz"
Yetişkinlik yaşam döneminin kimlik duygusu "Ben ürettiğim şeyim"
Yaşlılık yaşam döneminin kimlik duygusu "Ben geride bırakabildiklerimim"
İlk çocukluk yaşam döneminin kimlik duygusu "Ben oluşturduğum şeyim"
Oyun çağı yaşam döneminin kimlik duygusu "Ben olacağımı hayal ettiğim şeyim"
Okul çağı yaşam döneminin kimlik duygusu "Ben öğrenebildiklerimin tümüyüm"
Ergenlik yaşam döneminin kimlik duygusu "Ben kimim"
Genç Yetişkinlik yaşam döneminin kimlik duygusu "Biz sevebildiklerimizin tümüyüz"
Yetişkinlik yaşam döneminin kimlik duygusu "Ben ürettiğim şeyim"
Yaşlılık yaşam döneminin kimlik duygusu "Ben geride bırakabildiklerimim"
Soru 45
Daniel L. Levinson’un Yetişkin Yaşam Döngüsü Dönemlerine göre 55-60 yaş arası hangi gelişim dönemidir?
Seçenekler
A
İlk yetişkinlik için yaşam yapısına giriş
B
İlk yetişkinliğin yaşam yapısını sonuçlandırma
C
Orta yaş geçişi
D
Orta yetişkinlik için yaşam yapısına giriş
E
Orta yaşın yaşam yapısını sonuçlandırma
Açıklama:
55-60 yaş arası Orta Yaşın yaşam yapısını Sonuçlandırma gelişim dönemidir. Orta yaşın eksik kalan parçalarını tamamlama veya varolan roller yapıyla uyumlu halde ise yaşamdan doyum alma dönemidir.
Soru 46
"Yaşamın geçiciliğini fark etme, geçmişi kabullenme, hoşgörülü olma, genel bir olgunluk düzeyine ulaşma"
Yukarıda özellikler Gould’un yetişkin gelişimi dönemlerinden hangisidir?
Yukarıda özellikler Gould’un yetişkin gelişimi dönemlerinden hangisidir?
Seçenekler
A
Ebeveynden Ayrışma
B
İçeride Olanları Dışarıya Çıkarma
C
Orta Yaş
D
Alışma
E
Kabullenme
Açıklama:
Gould’un Yetişkin Gelişimi 6. dönem yaş aralığı 55-60 kabullenme dönemi özellikleri "Yaşamın geçiciliğini fark etme, geçmişi kabullenme, hoşgörülü olma, genel bir olgunluk düzeyine ulaşma
Soru 47
Erikson’un Psikososyal Gelişim Dönemlerine göre “Ben olacağımı hayal ettiğim şeyim” kimlik duygusu hangi yaşam dönemini ifade etmektedir?
Seçenekler
A
Ergenlik
B
İlk çocukluk
C
Oyun çağı
D
Yetişkinlik
E
Yaşlılık
Açıklama:
Erikson’un Psikososyal Gelişim Dönemlerine göre
Ergenlik Yaşam döneminde kimlik duygusu “Ben kimim” dir.
İlk çocukluk yaşam döneminde “Ben oluşturduğum şeyim” dir.
Oyun çağı yaşam döneminde kimlik duygusu “Ben olacağımı hayal ettiğim şeyim” dir.
Yetişkinlik yaşam döneminde kimlik duygusu “Ben ürettiğim şeyim” dir.
Yaşlılık yaşam döneminde kimlik duygusu “Ben geride bırakabildiklerimim” dir.
Ergenlik Yaşam döneminde kimlik duygusu “Ben kimim” dir.
İlk çocukluk yaşam döneminde “Ben oluşturduğum şeyim” dir.
Oyun çağı yaşam döneminde kimlik duygusu “Ben olacağımı hayal ettiğim şeyim” dir.
Yetişkinlik yaşam döneminde kimlik duygusu “Ben ürettiğim şeyim” dir.
Yaşlılık yaşam döneminde kimlik duygusu “Ben geride bırakabildiklerimim” dir.
Soru 48
Aşağıdakilerden hangisi gelişim süreçleri arasında yer alır?
Seçenekler
A
Biyolojik/fiziksel Süreçler
B
Beyinsel süreçler
C
Psikolojik süreçler
D
Sosyolojik süreçler
E
Bilimsel süreçler
Açıklama:
Biyolojik/fiziksel süreçlerdir. Öteki süreçler ise bilişsel, bosyo-duygusal süreçlerdir.
Soru 49
Dil edinimi, düşünme, kavrama, akıl yürütme, analiz ve sentez yapma, hayalgücü yaratıcılık özelliklerinde etki yaratan, genel
anlamda zekâyı ilgilendiren süreçlerdir.
Yukarıda hangi tür süreçlerden söz edilmektedir?
anlamda zekâyı ilgilendiren süreçlerdir.
Yukarıda hangi tür süreçlerden söz edilmektedir?
Seçenekler
A
Bilimsel süreçler
B
Bilişsel süreçler
C
Dilsel süreçler
D
Düşünsel süreçler
E
Görüşsel süreçler
Açıklama:
Bilişsel süreçlerdir. Çünkü Dil edinimi, düşünme, kavrama, akıl yürütme, analiz ve sentez yapma, hayalgücü yaratıcılık özelliklerinde etki yaratan, genel
anlamda zekâyı ilgilendiren süreçlerin hepsini kapsar.
Bilişsel süreçler:
anlamda zekâyı ilgilendiren süreçlerin hepsini kapsar.
Bilişsel süreçler:
Soru 50
Dönem kuramlarının özellikleri konusunda hangisi söylenemez?
Seçenekler
A
Yapı
B
Niteliksel değişim
C
Niceliksel değişim
D
Ani oluş
E
Birliktelik
Açıklama:
Niceliksel değil niteliksel değişim olacaktı.
Niceliksel değişim
Niceliksel değişim
Soru 51
İnsan gelişimini dönemler çerçevesinde incelemek nasıl bir yaklaşımdır.
Seçenekler
A
Niteliksel
B
Gelişimsel
C
Düşünsel
D
Normatif
E
Edimsel
Açıklama:
Normatif bir yaklaşımdır.
Soru 52
Bireyin gelişiminde duygusal ve zihinsel süreçlerin ağırlıklı rolü olduğunu varsayan bu kuramlar yüz elli yıldır gelişmekte, dallanıp budaklanmaktadır. Bu ünitede giriş niteliğinde, söz konusu kuramlar arasında, gelişimi dönemler ekseninde ele alan Freud’un Klasik Kuramı ile Erikson’un Psikososyal
Kuramı önemli yer tutar.
Yukarıda hangi kuramlardan söz edilmektedir?
Kuramı önemli yer tutar.
Yukarıda hangi kuramlardan söz edilmektedir?
Seçenekler
A
Davranışçı kuramlar
B
Etik kuramlar
C
Politik kuramlar
D
Psikodramatik kuramlar
E
Psikanalitik kuramlar
Açıklama:
Psikanalitik kuramlardır.
Soru 53
... tarafından temelleri atılan, gelişimde duygu ağırlıklı, bilinçdışı zihinsel süreçlerin insan davranışlarını belirlediği varsayımına dayalı, içgüdüsel mekanizmaların çevreyle etkileşimi sonucunda insanın dört evreden geçtiğini öne sürdüğü kuramı bir kişilik kuramıdır. Bu dönemlerin her birinde bireylerin haz odağı farklılaşmakta, bireyler haz duygularını yeteri kadar doyurduklarında bir sonraki gelişim aşamasına geçmektedirler.
Yukarıda boş bırakılan yere hangi kuramcının adı gelmelidir?
Yukarıda boş bırakılan yere hangi kuramcının adı gelmelidir?
Seçenekler
A
Ferdinand Freud
B
Sigmund Freud
C
Sigmund Piaget
D
Jean Piaget
E
Jean Freud
Açıklama:
Klasik kuram diye anılan bu kuramı Sigmund Freud geliştirmiştir.
Soru 54
Psikanaliz nasıl bir tedavi yaklaşımıdır?
Seçenekler
A
Klasik Freud kuramından doğan, bireyin yaşam dönemlerindeki takılma ve
saplanmaların ve aynı zamanda kişilik örüntülerinin ortaya çıkarılmasını, bireyin bilinçdışı süreçlerinin bilinçli hâle getirilerek içgörü kazandırılmasını amaçlayan oldukça detaylı olan profesyonel terapi yaklaşımıdır.
saplanmaların ve aynı zamanda kişilik örüntülerinin ortaya çıkarılmasını, bireyin bilinçdışı süreçlerinin bilinçli hâle getirilerek içgörü kazandırılmasını amaçlayan oldukça detaylı olan profesyonel terapi yaklaşımıdır.
B
Klasik Freud kuramından doğan, toplumun yaşam dönemlerindeki takılma ve
saplanmaların ve aynı zamanda kişilik örüntülerinin ortaya çıkarılmasını, bireyin bilinçdışı süreçlerinin bilinçli hâle getirilerek içgörü kazandırılmasını amaçlayan oldukça detaylı olan profesyonel terapi yaklaşımıdır.
saplanmaların ve aynı zamanda kişilik örüntülerinin ortaya çıkarılmasını, bireyin bilinçdışı süreçlerinin bilinçli hâle getirilerek içgörü kazandırılmasını amaçlayan oldukça detaylı olan profesyonel terapi yaklaşımıdır.
C
Erikson’un kuramından doğan, bireyin yaşam dönemlerindeki takılma ve
saplanmaların ve aynı zamanda kişilik örüntülerinin ortaya çıkarılmasını, bireyin bilinçdışı süreçlerinin bilinçli hâle getirilerek içgörü kazandırılmasını amaçlayan oldukça detaylı olan profesyonel terapi yaklaşımıdır.
saplanmaların ve aynı zamanda kişilik örüntülerinin ortaya çıkarılmasını, bireyin bilinçdışı süreçlerinin bilinçli hâle getirilerek içgörü kazandırılmasını amaçlayan oldukça detaylı olan profesyonel terapi yaklaşımıdır.
D
Piaget’nin klasik kuramından doğan, bireyin yaşam dönemlerindeki takılma ve
saplanmaların ve aynı zamanda kişilik örüntülerinin ortaya çıkarılmasını, bireyin bilinçdışı süreçlerinin bilinçli hale getirilerek içgörü kazandırılmasını amaçlayan oldukça detaylı olan profesyonel terapi yaklaşımıdır.
saplanmaların ve aynı zamanda kişilik örüntülerinin ortaya çıkarılmasını, bireyin bilinçdışı süreçlerinin bilinçli hale getirilerek içgörü kazandırılmasını amaçlayan oldukça detaylı olan profesyonel terapi yaklaşımıdır.
E
Klasik Freud kuramından doğan, bireyin yaşam dönemlerindeki takılma ve
saplanmaların ve aynı zamanda kişilik örüntülerinin ortaya çıkarılmasını, bireyin bilinçaltı süreçlerinin bilinçli hâle getirilerek içgörü kazandırılmasını amaçlayan oldukça detaylı olan profesyonel terapi yaklaşımıdır.
saplanmaların ve aynı zamanda kişilik örüntülerinin ortaya çıkarılmasını, bireyin bilinçaltı süreçlerinin bilinçli hâle getirilerek içgörü kazandırılmasını amaçlayan oldukça detaylı olan profesyonel terapi yaklaşımıdır.
Açıklama:
Klasik Freud kuramından doğan, toplumun değil, bireyin yaşam dönemlerindeki takılma ve saplanmaların ve aynı zamanda kişilik örüntülerinin ortaya çıkarılmasını, bireyin bilinçdışı süreçlerinin bilinçli hâle getirilerek içgörü kazandırılmasını amaçlayan oldukça detaylı olan profesyonel terapi yaklaşımıdır.
Klasik Freud kuramından doğan, bireyin yaşam dönemlerindeki takılma ve
saplanmaların ve aynı zamanda kişilik örüntülerinin ortaya çıkarılmasını amaçlayan oldukça detaylı olan profesyonel terapi yaklaşımıdır.
Klasik Freud kuramından doğan, bireyin yaşam dönemlerindeki takılma ve
saplanmaların ve aynı zamanda kişilik örüntülerinin ortaya çıkarılmasını amaçlayan oldukça detaylı olan profesyonel terapi yaklaşımıdır.
Soru 55
Klasik Freud kuramındaki cinsel içgüdüler vurgusunun yerine sosyal güdüleri gelişimin merkezine alan ve gelişimi tüm yaşama yayarak inceleyen psikolog kimdir?
Seçenekler
A
Jean Piaget
B
Robert Havighurst
C
Erik Erikson
D
Sigmund Erikson
E
Robert Seiffge
Açıklama:
Kişilik gelişimi dışında farklı düşünen Erik Erikson'dur.
Soru 56
Yetişkin gelişimi konusunda aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
Seçenekler
A
Yetişkin gelişimi, bireylerin içsel ve dışsal durumlarının etkileşimi
sonucunda davranış ve yeteneklerinde ortaya çıkan sistemli ve niteliksel değişimler anlamına gelir.
sonucunda davranış ve yeteneklerinde ortaya çıkan sistemli ve niteliksel değişimler anlamına gelir.
B
Bireylerin içsel ve dışsal durumlarının etkileşimi sonucunda davranış ve yeteneklerinde ortaya çıkan sistemli olmayan değişimler anlamına gelir.
C
Bireylerin içsel ve dışsal durumlarının etkileşimi ve niteliksel değişimler genetik
etmenler, dışsal etkiler, bireysel uyum gücü ve kişisel ilgiler tarafından belirlenmektedir.
etmenler, dışsal etkiler, bireysel uyum gücü ve kişisel ilgiler tarafından belirlenmektedir.
D
Yetişkinlik döneminin gelişimsel süreçlerini irdeleyen bu kuramlarda çevre ve genetiğin etkileşiminde bireyin deneyimlerinin davranışlarını şekillendirdiği
varsayılmaktadır
varsayılmaktadır
E
Çevre ve genetiğin etkileşiminde bireyin deneyimleri, kişisel yaşam öyküsü kadar bilinçli seçimleri ve eğilimlerinin de davranışlarını şekillendirdiği düşünülmektedir.
Açıklama:
"Bireylerin içsel ve dışsal durumlarının etkileşimi sonucunda davranış ve yeteneklerinde ortaya çıkan sistemli olmayan değişimler anlamına geldiği" söylenemez. Çünkü söz konusu olan sistemli değişimlerdir.
Soru 57
Yetişkinlikteki gelişim görevlerini genel olarak “hayat fırsatlarını araştırmak ve sabit bir yaşam geliştirmek” olarak tanımlarken, 30’lu yaşlarda kariyer gelişimi ve aile ilişkilerine vurgu yapmaktadır. Kırklı yaşlardaki erkek bireylerin çözmesi gereken dört çatışma durumunu (1) gençliğe karşı yaşlılık, (2) yıkıcılığa karşı yapıcılık, (3) erkeksiliğe karşı kadınsılık ve (4) başkalarıyla birlikte olmaya karşı
onlardan ayrı olma şeklinde ele almıştır. Bunun yanında “orta yaş krizi” olarak tanımladığı, geçmiş ve gelecek arasında bir yerde duran yetişkinin yaşamını tehdit eden bir boşlukla mücadele süreci ise çok az bireyin yaşadığı bir durum olarak eleştirilere maruz kalmıştır.
Yukarıda anlatılan kuramın sahibi kimdir?
onlardan ayrı olma şeklinde ele almıştır. Bunun yanında “orta yaş krizi” olarak tanımladığı, geçmiş ve gelecek arasında bir yerde duran yetişkinin yaşamını tehdit eden bir boşlukla mücadele süreci ise çok az bireyin yaşadığı bir durum olarak eleştirilere maruz kalmıştır.
Yukarıda anlatılan kuramın sahibi kimdir?
Seçenekler
A
Ivan Pavlov
B
Jeffrey Jensen Arnett
C
Roger Gould
D
George E. Vaillant
E
Daniel J. Levinson
Açıklama:
Levinson kuramı olarak bilinen bu kuramı geliştiren Daniel J. Levinson'dur.
Daniel J. Levinson'dır.
Daniel J. Levinson'dır.
Soru 58
Freud tarafından ortaya atılan Klasik Kuram'ın evrelerinden biri olan; çocuğun dışkısı ile oynadığı, zaman zaman çevreye sürebildiği evre aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Oral Dönem
B
Fallik Dönem
C
Gizil Dönem
D
Anal Dönem
E
Genital Dönem
Açıklama:
1,5-3 yaşlar arasında çocuğun haz odağı anüs bölgesidir. Bu nedenle anal dönem çocukların tuvalet alışkanlığını kazandığı, aynı zamanda tuvalet alışkanlığı ile ilgili sorunların sıklıkla yaşandığı dönemdir.
Soru 59
Aşağıdaki tanımlardan hangisi moratoryum kavramı ile ilişkilendirilir?
Seçenekler
A
Çocukluktaki güven ile yetişkinlikteki özerklik dönemleri arasında bir boşluk, bir askıda olma halidir.
B
Ergenlik ve sonrasında çocuğun haz odağının yeniden cinsel organlara yöneldiği, haz kaynağı olarak dış dünyadan kişilerin görüldüğü dönemdir.
C
Bireyin gelişiminde duygusal ve zihinsel süreçlerin ağırlıklı rolü olduğunu varsayan psikanalitik kuramı ifade etmektedir.
D
Bebeğin ihtiyaçlarının yeterince karşılanması sonucu ortaya çıkan güven deneyimini ifade eder.
E
Sosyal ilişkilerinde süreklilik ve tutarlılık sergileyerek kişiler arası ilişkilerde başarılı olması ile ilişkilidir.
Açıklama:
Psikosoyal kuramda her dönemde birbirine zıt iki benlik özelliği bulunmaktadır. Kişilik, her bireyde bu iki zıt özelliğin ne derece geliştiğine bağlı olarak şekillenmektedir. Erikson’un kuramına göre, bir dönemde yaşanan çatışmalar, daha sonraki dönemlerden birinde yeniden yaşanarak başarıyla” aşılabilmektedir. Erikson’a göre çocukluktaki güven ile yetişkinlikteki özerklik dönemleri arasında bir boşluk, bir askıda olma hali olan moratoryum
süreci yer almaktadır. Moratoryum süreci bir ölçüde sorumluluklardan muaf tutulan ergenin farklı rol ve kimlikleri denemesi için bir fırsat olarak görülmektedir.
süreci yer almaktadır. Moratoryum süreci bir ölçüde sorumluluklardan muaf tutulan ergenin farklı rol ve kimlikleri denemesi için bir fırsat olarak görülmektedir.
Soru 60
Toplumda yer edinme, toplum içinde rol bulma gibi amaçların olduğu Erikson'un Psikososyal Kuramını ifade eden evre aşağıdakilerden hangisi ile ilişkilidir?
Seçenekler
A
Güvene karşı Güvensizlik
B
Yakınlığa karşı Yalıtılmışlık
C
Özerkliğe karşı Utanç/Kuşku
D
Benlik Bütünlüğüne karşı Umutsuzluk
E
Kimlik Kazanmaya karşı Kimlik Karmaşası
Açıklama:
Kimlik Kazanmaya karşı Kimlik Karmaşası: Ergenlik döneminden genç yetişkinliğe kadar olan bu dönemde ortalama 12-20 yaşları arasındaki bireylerin hayatlarına yön verecek sorumlulukları alarak çeşitli rolleri benimsemeleri onların kimlik edinmelerine hizmet eder.
Soru 61
Ölüme hazırlanma ya da tam tersi ölüm gerçeğine katlanamama durumu Erikson'un Psikososyal Kuram'ından hangi evresi ile açıklanabilir?
Seçenekler
A
Çalışkanlığa karşı Aşağılık Duygusu
B
Girişimciliğe karşı Suçluluk
C
Benlik Bütünlüğüne karşı Umutsuzluk
D
Üretkenliğe karşı Durgunluk
E
Güvene karşı Güvensizlik
Açıklama:
Benlik Bütünlüğüne karşı Umutsuzluk:
Geç ve ileri yetişkinlikte (60’lı yaşlar ve sonrası) bireyin hayatını eksi ve artılarıyla gözden geçirmesi sonucunda, kazanım ve kayıpların bir değerlendirmesinin yapıldığı dönemdir. Geçmişe dönük bir hesaplaşmanın sonucu birey yaşamını “güzel yaşanmış bir ömür” olarak görüyorsa benlik bütünlüğüne ulaşır ve geçmişe yönelik pişmanlık duymaz. Aksine önceki dönemlere yönelik pişmanlıkları çoksa, yaşamını “boşa geçirilmiş zaman” olarak adlandırıp, kendisini başarısız buluyorsa, bu başarısızlıkları telafi edemeyeceğini düşünen birey acı, öfke, suçluluk, keder gibi olumsuz duygular yaşar, umutsuzluğa düşer.
Geç ve ileri yetişkinlikte (60’lı yaşlar ve sonrası) bireyin hayatını eksi ve artılarıyla gözden geçirmesi sonucunda, kazanım ve kayıpların bir değerlendirmesinin yapıldığı dönemdir. Geçmişe dönük bir hesaplaşmanın sonucu birey yaşamını “güzel yaşanmış bir ömür” olarak görüyorsa benlik bütünlüğüne ulaşır ve geçmişe yönelik pişmanlık duymaz. Aksine önceki dönemlere yönelik pişmanlıkları çoksa, yaşamını “boşa geçirilmiş zaman” olarak adlandırıp, kendisini başarısız buluyorsa, bu başarısızlıkları telafi edemeyeceğini düşünen birey acı, öfke, suçluluk, keder gibi olumsuz duygular yaşar, umutsuzluğa düşer.
Soru 62
Matematik dersinde bir bilinmeyenli denklemlerin çözümleri ile ilgilenen bir öğrencinin aşağıda verilen Piaget'in Bilişsel Gelişim Kuram'ının hangi evresinde olduğu düşünülebilir?
Seçenekler
A
Somut işlemler dönemi
B
İşlem Öncesi Dönem
C
Duyusal Motor Dönemi
D
Soyut İşlemler Dönemi
E
Otonom Ahlak
Açıklama:
Soyut İşlemler Dönemi: Ergenlik döneminde başlayıp kazanımları ömür boyunca devam eder. Bu dönemde soyutlama yeteneği gelişir. Bir başka deyişle sistematik düşünebilme, analiz ve sentez yapabilme, tümevarım ve tümdengelimci düşünme, olasılıkları hesaba katabilme, varsayım üretebilme, hipotez geliştirebilme, ideal koşulları düşünebilme yetenekleri gelişir.
Soru 63
Bilişsel süreçlerin gelişiminde sosyal etkileşim ve kültüre odaklanan psikolog kimdir?
Seçenekler
A
Jean Piaget
B
Sigmund Freud
C
Lev Vygotsky
D
Albert Bandura
E
Daniel J. Levinson
Açıklama:
Lev Vygotsky (1896-1934) de Piaget gibi çocukların aktif şekilde kendi bilgilerini yapılandırdıklarını savunmuştur. Piaget’den farklı olarak bilişsel süreçlerin gelişiminde sosyal etkileşim ve kültüre odaklanmıştır.
Soru 64
Ayşe abisinin sokak hayvanlarına yardım ettiğini görmüş ve sonraki günlerde kendisi de sokak hayvanları için dışarıya yemek ve su bırakmaya başlamıştır. Bu durumun, hangi gelişim kuramı ile açıklanması daha doğru olur?
Seçenekler
A
Freud'un Psikanalitik Kuramı
B
Piaget'in Bilişsel Kuramı
C
Vygotsky’nin Sosyokültürel Bilişsel Kuramı
D
Alber Bandura ve Sosyal Bilişsel Kuram
E
Erikson'un Psikososyal Kuramı
Açıklama:
Albert Bandura’nın (1925) öncüsü olduğu bu kuram gelişimde öğrenmeye, öğrenmede de çevresel etkenlerin önemine vurgu yapar. Bandura’ya göre bireyler gözlem yoluyla, taklit ederek ve model alarak öğrenirler. Örneğin bir çocuk annesinin yaşlılara sevecen ve yardımsever davranışlarını gözlediğinde bu davranışları yaşlılara veya kendi arkadaşlarına sergileyebilir. Benzer bir biçimde çocuk bir arkadaşının ödevini yapmadığı için öğretmenden azar işittiğini gördüğünde bu durumdan kendisine bir sonuç çıkarır, azar işitmemek için ödevini yapar. Klasik koşullanma ve edimsel koşullanmadan farklı olarak bireylerin birşeyleri öğrenmesi için illa ki kendilerinin ödül almasına ve cezaya maruz kalmasına gerek bulunmamaktadır
Soru 65
Aşağıdakilerden hangisi Levinson Kuramı'nda geçen, kırklı yaşlarda erkek bireylerin çözmesi gereken çatışmalardan biri değildir?
Seçenekler
A
Gençliğe karşı yaşlılık
B
Yıkıcılığa karşı yapıcılık
C
Erkeksiliğe karşı kadınsılık
D
Başkalarıyla birlikte olmaya karşı onlardan ayrı olma
E
Üretkenliğe karşı durgunluk
Açıklama:
Yetişkinlikteki gelişim görevlerini genel olarak “hayat fırsatlarını araştırmak ve sabit bir yaşam geliştirmek” olarak tanımlarken, 30’lu yaşlarda kariyer gelişimi ve aile ilişkilerine vurgu yapmaktadır. Kırklı yaşlardaki erkek bireylerin çözmesi gereken dört çatışma durumunu (1) gençliğe karşı yaşlılık, (2) yıkıcılığa karşı yapıcılık, (3) erkeksiliğe karşı kadınsılık ve (4) başkalarıyla birlikte olmaya karşı onlardan ayrı olma şeklinde ele almıştır.
Soru 66
I. Yaşam Akışı: Değişim, düzenli ilerleme, dalgalanma
II. Yaşam Döngüsü: Çocukluk, ergenlik, yetişkinlik öncesi, yetişkinlik ve yaşlılık olarak yaşlara bölünme
III: Yaşam Yapısı: Yaşama verilen biçim
Yukarıdaki verilen kavram ve tanımlardan hangisi ya da hangileri doğrudur?
II. Yaşam Döngüsü: Çocukluk, ergenlik, yetişkinlik öncesi, yetişkinlik ve yaşlılık olarak yaşlara bölünme
III: Yaşam Yapısı: Yaşama verilen biçim
Yukarıdaki verilen kavram ve tanımlardan hangisi ya da hangileri doğrudur?
Seçenekler
A
I-II
B
II-III
C
I-II-III
D
Yalnız II
E
I-III
Açıklama:
Yaşam Akışı” kavramı bir bireyin hayatında gerçekleşen değişim, aynı kalan durumlar, düzenli ilerlemeler, dalgalanmalar gibi somut olarak görülen özelliklerini açıklamaktadır. “Yaşam Döngüsü” kavramı ise bireylerin hayatlarının kendilerine özgü, eşsiz bir deneyim olduğu kabul edilse de tüm bireylerin hayatında çocukluk, ergenlik, yetişkinlik öncesi, yetişkinlik ve yaşlılık olarak yaşlara bölünen aynı döngünün tamamlandığını ifade etmektedir. Bu döngünün içerisinde yaşam çeşitli sorgulamaların yapıldığı beş yıllık geçiş dönemleri ve beş yıllık “Yaşam Yapı”larının yer aldığı on dönemle tarif edilmektedir. “Yaşam Yapısı”, diğerleriyle ilişki halindeki bireylerin yaşamlarına nasıl biçim verdikleriyle ilgilidir.
Soru 67
Şu ana kadar hayatımda neleri başardım?”
Başkalarına ne verdim?”
Kendim için gerçekten ne istiyorum?
Yukarıda verilen sorular Levinson'un Yetişkinlik Dönemi Kuramı'ndan hangi evre ile açıklanabilir?
Başkalarına ne verdim?”
Kendim için gerçekten ne istiyorum?
Yukarıda verilen sorular Levinson'un Yetişkinlik Dönemi Kuramı'ndan hangi evre ile açıklanabilir?
Seçenekler
A
Orta yaş geçişi
B
30 yaş geçişi
C
50 yaş geçişi
D
Son yetişkinlik geçiş dönemi
E
İlk yetişkinlik sonuçlandırma
Açıklama:
“Şu ana kadar hayatımda neleri başardım?”
“Başkalarına ne verdim?”
“Kendim için gerçekten ne istiyorum?”
sorularının sorulduğu, yukarıda bahsi geçen çatışmalı konuların çözülerek bütünleştirilmesi gereken dönem "Orta yaş geçişi" dönemidir.
“Başkalarına ne verdim?”
“Kendim için gerçekten ne istiyorum?”
sorularının sorulduğu, yukarıda bahsi geçen çatışmalı konuların çözülerek bütünleştirilmesi gereken dönem "Orta yaş geçişi" dönemidir.
Soru 68
Aşağıdakilerden hangisi doğrudan bilişsel süreçlerin etki yarattığı durumlardandır?
Seçenekler
A
Dil edinimi
B
Sosyal ilişkiler
C
Motor gelişim
D
Kişilik özellikleri
E
Fiziksel büyüme
Açıklama:
Bilişsel süreçler dil edinimi, düşünme, kavrama, akıl yürütme, analiz ve sentez yapma, hayalgücü yaratıcılık özelliklerinde etki yaratan, genel anlamda zekâyı ilgilendiren süreçlerdir.
Soru 69
"Bir bireyin yaşantısında belirli özelliklerle tanımlanan bir zaman dilimi" olarak tanımlanan kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Gelişim görevi
B
Gelişim ilkesi
C
Gelişim dönemi
D
Normatif yaş etkileri
E
Olgunluk dönemi
Açıklama:
Gelişim dönemi, bir bireyin yaşantısında belirli özelliklerle tanımlanan bir zaman dilimi anlamına gelmektedir. İnsan gelişimi açıklanırken belli bir zaman diliminde biyolojik, bilişsel, duygusalve sosyal süreçlerin karşılıklı etkileşimiyle bireylerin yaşantılarında ortaya çıkması beklenen ortak özellikler kümelenmiştir.
Soru 70
Gelişimi sırasıyla oral dönem, anal dönem, fallik dönem, latent dönem ve genital dönem olarak aşamalar halinde ele alan kuramcı kimdir?
Seçenekler
A
Erik Erikson
B
Alfred Adler
C
Sigmund Freud
D
Eric Berne
E
Jean Piaget
Açıklama:
Sigmund Freud (1856-1939) tarafından temelleri atılan, gelişimde duygu ağırlıklı, bilinçdışı (farkındalık ötesi) zihinsel süreçlerin insan davranışlarını belirlediği varsayımına dayalı, içgüdüsel mekanizmaların çevreyle etkileşimi sonucunda insanın dört evreden geçtiğini öne sürdüğü kuramı bir kişilik kuramıdır. Bu dönemlerin her birinde bireylerin haz odağı farklılaşmakta, bireyler haz duygularını yeteri kadar doyurduklarında bir sonraki gelişim aşamasına geçmektedirler. Freud gelişim dönemlerini bu haz odaklarını temel alarak isimlendirmiştir. Bu dönemler Freud tarafından sırasıyla oral dönem, anal dönem, fallik dönem, latent dönem ve genital dönem olarak adlandırılmıştır.
Soru 71
İki buçuk yaşındaki Ali'ye tuvalet alışkanlığı öğretmeye çalışan annesi Nuran Hanım, Ali'nin tuvaletini yaptığında gülücükler saçtığına şahit olmuştur. Freud'un Klasik Kuramı bakış açısıyla Ali'nin bulunduğu dönemi ve haz bölgesini birlikte en iyi açıklayan seçenek aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Ali, fallik dönemdedir ve haz odağı ağız bölgesidir.
B
Ali, anal dönemdedir ve haz odağı anüs bölgesidir.
C
Ali fallik dönemdedir ve haz odağı anüs çevresidir.
D
Ali anal dönemdedir ve haz odağı cinsel organıdır.
E
Ali, fallik dönemdedir ve haz odağı cinsel organıdır.
Açıklama:
Anal dönem, 1,5-3 yaşlar arasında çocuğun haz odağı anüs bölgesidir. Bu nedenle anal dönem çocukların tuvalet alışkanlığını kazandığı, aynı zamanda tuvalet alışkanlığı ile ilgili sorunların sıklıkla yaşandığı dönemdir.
Soru 72
Freud'a göre, 6 yaş ve ergenlik dönemi arasında yer alan, çocuğun haz odaklarının “bastırılarak” geri plana itildiği, ilgilerin zihinsel beceriler ve sosyal ilişkilere yöneldiği dönem aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Oral dönem
B
Anal dönem
C
Fallik dönem
D
Latent dönem
E
Genital dönem
Açıklama:
Latent (gizil) dönem, 6 yaş ve ergenlik arasında çocuğun haz odaklarının “bastırılarak” geri plana itildiği, ilgilerin zihinsel beceriler ve sosyal ilişkilere yöneldiği dönemdir.
Soru 73
"Bu dönemde yürüme, konuşma ve oynama gibi kendi kendilerine hareket etme deneyimleri engellenir ya da cezalandırılırsa çoçuklar, kendileri ve hayata kuşku ve utançla bakmaya başlarlar" Sözü edilen durum Ericson'un
Psikososyal gelişim kuramına göre hangi dönemi yansıtmaktadır?
Erikson'un olarak düzeltilmeli, yazım yanlışı yapılmış.Psikososyal gelişim kuramına göre hangi dönemi yansıtmaktadır?
Seçenekler
A
Girişimciliğe karşı suçluluk
B
Özerkliğe karşı utanç/kuşku
C
Çalışkanlığa karşı aşağılık duygusu
D
Kimlik kazanmaya karşı kimlik karmaşası
E
Yakınlığa karşı yalıtılmışlık
Açıklama:
Özerkliğe karşı Utanç/Kuşku:1-3 yaşları arasındaki bebek için kendi bedenini, dünyayı keşfetme aşamasındaki iradelerini ortaya koymak önem kazanır. Çocukların bu dönemde yeterince özgürlük ve güvenli alanlara sahip olmaları özerklik geliştirmelerine hizmet eder. Bu dönemde yürüme, konuşma ve oynama gibi kendi kendilerine hareket etme deneyimleri engellenir ya da cezalandırılırsa kendileri ve hayata kuşku ve utançla bakmaya başlarlar.
Soru 74
"Çocuğun her bir yeni deneyiminin, çocuğun duyularına hitap ederek onu uyardığı, zihinde bir dengesizlik durumu yarattığı varsayılır. Çocukların bu dengesizliği çözmek için bilişsel yapılar geliştirirler" sözü geçen bilişsel yapıları ifade eden kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Özümseme
B
Uyum
C
Uyumsama
D
Öğrenme
E
Şema
Açıklama:
Çocuğun her bir yeni deneyiminin, çocuğun duyularına hitap ederek onu uyardığı, zihinde
bir dengesizlik durumu yarattığı varsayılır. Çocuklar bu dengesizliği çözmek için bilişsel yapılar
geliştirirler. “Şema” adı verilen bu yapılar ilk oluşturulduklarında durumları, eylemleri tanımlama
biçimini oluşturur, sonra her yeni bilgi şemalara uydurulmaya/benzetilmeye çalışır, bir şemanın yetmediği durumlarda ise yeni şemalar oluşturularak dengeye kavuşulur. Doğru yanıt E'dir.
bir dengesizlik durumu yarattığı varsayılır. Çocuklar bu dengesizliği çözmek için bilişsel yapılar
geliştirirler. “Şema” adı verilen bu yapılar ilk oluşturulduklarında durumları, eylemleri tanımlama
biçimini oluşturur, sonra her yeni bilgi şemalara uydurulmaya/benzetilmeye çalışır, bir şemanın yetmediği durumlarda ise yeni şemalar oluşturularak dengeye kavuşulur. Doğru yanıt E'dir.
Soru 75
- Soyutlama yeteneği gelişir
- Tümevarım ve tümden gelimci düşünce gelişir
- Zihinsel işlemler yapılmaya başlanır
III. Hipotez geliştirerek test edebilir
Yukarıda verilen seçeneklerden hangisi ya da hangileri somut"somut" kelimesi "soyut" olarak değiştirilmeliişlemler dönemine özellikleri içerir?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
I ve II
D
I ve III
E
I, II ve III
Açıklama:
Somut İşlemler Dönemi: 7-11 yaşlar arasında nesnelerle zihinsel işlemler yapabilirler ancak halen somut olarak bu nesneleri görmek, dokunmak zorundadırlar. Somut olmayan durumlarda zihinsel işlemler yapamazlar. Bu dönemde zihinsel gelişimleri sayesinde nesneleri birden fazla özelliğine göre gruplamaya, farklılıkları ayırt etmeye, akıl yürütmeye başlarlar.
çözüm de
Soyut işlemler dönemine karşılık gelen ergenlik döneminin kazanımları ömür boyunca devam eder. Bu dönemde soyutlama yeteneği gelişir. Bir başka deyişle sistematik düşünebilme, analiz ve sentez yapabilme, tümevarım ve tümdengelimci düşünme, olasılıkları hesaba katabilme, varsayım üretebilme, hipotez geliştirebilme, ideal koşulları düşünebilme yetenekleri gelişir.
Olarak değiştirilmeli.Soru 76
Bilişsel süreçlerin gelişiminde sosyal etkileşim ve kültüre odaklanan kuram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Sosyal Bilişsel Kuram
B
Levinson Kuramı
C
Jean Piaget’nin Bilişsel Gelişim Kuramı
D
Vygotsky’nin Sosyokültürel Bilişsel Kuramı
E
Freud’un Klasik Kuramı
Açıklama:
Lev Vygotsky (1896-1934) de Piaget gibi çocukların aktif şekilde kendi bilgilerini yapılandırdıklarını savunmuştur. Piaget’den farklı olarak bilişsel süreçlerin gelişiminde sosyal etkileşim ve kültüre odaklanmıştır. Vygotsky’ye göre çocuğun bilişsel görevleri çevresindeki anne-baba, abla-ağabey veya kendisinden büyük herhangi başka birinin desteğiyle
gerçekleştirilir. Çocuk bu sosyal etkileşimler yoluyla kademeli olarak bilişsel gelişim görevlerini
içselleştirir, kendine mal eder ve tek başına sürdürebilir hale gelir. Doğru yanıt D'dir.
gerçekleştirilir. Çocuk bu sosyal etkileşimler yoluyla kademeli olarak bilişsel gelişim görevlerini
içselleştirir, kendine mal eder ve tek başına sürdürebilir hale gelir. Doğru yanıt D'dir.
Soru 77
Levinson'ın Yetişkin Yaşam Döngüsü Dönemleri bakış açısıyla “Şu ana kadar hayatımda neleri başardım?” sor
unu kendine soran bir bireyin hangi dönemde olduğu söylenebilir?
-sorusunuunu kendine soran bir bireyin hangi dönemde olduğu söylenebilir?
Seçenekler
A
Yetişkinlik öncesi
B
İlk yetişkinlik için yaşam yapısına giriş
C
Orta yaş geçişi
D
50 yaş geçiş
E
Son yetişkinlik
Açıklama:
40-45 yaş arasına denk gelen Orta Yaş Geçişi dönemde birey aşağıdaki sorular ile yaşamını değerlendirir.
“Şu ana kadar hayatımda neleri başardım?”
“Başkalarına ne verdim?”
“Kendim için gerçekten ne istiyorum?”
Doğru yanıt C'dir
“Şu ana kadar hayatımda neleri başardım?”
“Başkalarına ne verdim?”
“Kendim için gerçekten ne istiyorum?”
Doğru yanıt C'dir
Soru 78
"Bireyin yaşamının belli bir döneminde ortaya çıkan; başarıldığında bireyi mutluluğa kavuşturan, başarılamadığında ise mutsuzluğa sevk
ederek diğer dönemlerde de zorluklar yaşamasına sebep olan davranışlar" olarak tanımlanan kavram aşağıdakilerden hangisidir?
ederek diğer dönemlerde de zorluklar yaşamasına sebep olan davranışlar" olarak tanımlanan kavram aşağıdakilerden hangisidir?
soru metninin yazımı düzeltilmeliSeçenekler
A
Gelişim dönemleri
B
Gelişim görevleri
C
Olgunlaşma
D
Öğrenme görevleri
E
Olgunlaşma dönemi
Açıklama:
Gelişim Görevleri kavramı 1950’li yıllarda Robert Havighurst tarafından Bireyin yaşamının belli bir döneminde ortaya çıkan; başarıldığında bireyi mutluluğa kavuşturan, başarılamadığında ise mutsuzluğa sevk ederek diğer dönemlerde de zorluklar yaşamasına sebep olan davranışlar olarak tanımlanmıştır. Doğru yanıt B'dir.
Soru 79
Freud'un Klasik Kuramı'na göre çocuğun dünyayı ağzıyla tanımaya çalıştığı, verilen her şeyi ya da eline geçirdiği herşeyi ağzına götürdüğü dönem hangisidir.
?Seçenekler
A
Oral dönem
B
Anal dönem
C
Fallik dönem
D
Latent dönem
E
Genital dönem
Açıklama:
Oral dönem: 0-1,5 yaşlar arasında bebeğin haz odağı ağız ve ağız bölgesidir. Çocuk bu dönemde dünyayı ağzıyla tanımaya çalışır, verilen her şeyi ya da eline geçirdiği herşeyi ağzına götürür. Doğru yanıt A'dır.
Soru 80
Bireyin yaşam dönemlerindeki takılma ve saplanmaların ve aynı zamanda kişilik örüntülerinin
ortaya çıkarılmasını, bireyin bilinçdışı süreçlerinin bilinçli hale getirilerek içgörü kazandırılmasını amaçlayan oldukça detaylı olan profesyonel terapi yaklaşımı olarak
psikanaliz hangi kuramdan doğmuştur?
ortaya çıkarılmasını, bireyin bilinçdışı süreçlerinin bilinçli hale getirilerek içgörü kazandırılmasını amaçlayan oldukça detaylı olan profesyonel terapi yaklaşımı olarak
"olarak" ifadesi "olan" olarak değiştirlmelipsikanaliz hangi kuramdan doğmuştur?
Seçenekler
A
Sosyal Bilişsel Kuram
B
Vygotsky’nin Sosyokültürel Bilişsel Kuramı
C
Erikson'un Psikososyal Kuramı
D
Freud'un Klasik Kuramı
E
Jean Piaget’nin Bilişsel Gelişim Kuramı
Açıklama:
Psikanaliz, klasik Freud kuramından doğan, bireyin yaşam dönemlerindeki takılma ve saplanmaların ve aynı zamanda kişilik örüntülerinin
ortaya çıkarılmasını, bireyin bilinçdışı süreçlerinin bilinçli hale getirilerek içgörü kazandırılmasını amaçlayan oldukça detaylı olan profesyonel terapi yaklaşımıdır.
ortaya çıkarılmasını, bireyin bilinçdışı süreçlerinin bilinçli hale getirilerek içgörü kazandırılmasını amaçlayan oldukça detaylı olan profesyonel terapi yaklaşımıdır.
Soru 81
20’li yaşların başı ve 30'lu yaşlar arasında bireyin başka insanlarla sosyal ilişkilerinde süreklilik ve tutarlılık sergileyerek kişiler arası ilişkilerde başarılı olması Ericson'un Psikososyal Kuramı'na göre hangi dönemde olduğunun tipik göstergesidir?
Seçenekler
A
Kimlik kazanmaya karşı kimlik karmaşası
B
Üretkenliğe karşı durgunluk
C
Benlik bütünlüğüne karşı umutsuzluk
D
Özerkliğe karşı utanç/kuşku
E
Yakınlığa karşı yalıtılmışlık
Açıklama:
Erikson'un Psikososyal Kuramı'na göre Genç yetişkinlik döneminde (20’li yaşların başı ve 30lu yaşlar) bireyin başka insanlarla romantik veya genel anlamıyla
yakınlık kurması, sosyal ilişkilerinde süreklilik ve tutarlılık sergileyerek kişiler arası ilişkilerde başarılı olması bireyin aidiyet hissetmesine yol açar. Bireyler bu dönemde yakın ve kendilerini olduğu gibi paylaşabildikleri derin ilişkiler kuramazlarsa yalıtılmışlık ve yalnızlık hissederler. Dolayısıyla doğru yanıt E'dir.
yakınlık kurması, sosyal ilişkilerinde süreklilik ve tutarlılık sergileyerek kişiler arası ilişkilerde başarılı olması bireyin aidiyet hissetmesine yol açar. Bireyler bu dönemde yakın ve kendilerini olduğu gibi paylaşabildikleri derin ilişkiler kuramazlarsa yalıtılmışlık ve yalnızlık hissederler. Dolayısıyla doğru yanıt E'dir.
Soru 82
Erikson'un Psikososyal Kuramına göre aşağıda verilen yaşam dönemi ile psikososyal gelişim evresi
karşılaştırmaların hangisi doğru değildir?
-eşleştirmelerinin hangisi doğru değildir?karşılaştırmaların hangisi doğru değildir?
Seçenekler
A
İlk çocukluk-Özerklik/Utanç
B
Oyun çağı-
Grişimcilik/Suçluluk
Girişimcilik/SuçlulukGrişimcilik/Suçluluk
C
Genç Yetişkinlik-Kimlik duygusu/Kimlik Karmaşası
D
Yetişkinlik- Üretkenlik/Durgunluk
E
Yaşlılık- Benlik bütünlüğü/Umutsuzluk
Açıklama:
Erikson'un Psikososyal Kuramına göre yaşam dönemleri ve her bir dönemin denk geldiği psikososyal gelişim evresi aşağıda belirtilmiştir.
Bebeklik Temel güven-Güvensizlik “Ben bana verilenim”
İlk çocukluk Özerklik-Utanç/Kuşku “Ben oluşturduğum şeyim”
Oyun çağı Girişimcilik-Suçluluk “Ben olacağımı hayal ettiğim şeyim”
Okul çağı Çalışkanlık-Aşağılık duygusu “Ben öğrenebildiklerimin tümüyüm”
Ergenlik Kimlik duygusu-Kimlik kargaşası “Ben kimim”
Genç Yetişkinlik Yakınlık-Yalıtılmışlık “Biz sevebildiklerimizin tümüyüz”
Yetişkinlik Üretkenlik-Durgunluk “Ben ürettiğim şeyim”
Yaşlılık Benlik bütünlüğü-Umutsuzluk “Ben geride bırakabildiklerimim”
Doğru yanıt C'dir.
Bebeklik Temel güven-Güvensizlik “Ben bana verilenim”
İlk çocukluk Özerklik-Utanç/Kuşku “Ben oluşturduğum şeyim”
Oyun çağı Girişimcilik-Suçluluk “Ben olacağımı hayal ettiğim şeyim”
Okul çağı Çalışkanlık-Aşağılık duygusu “Ben öğrenebildiklerimin tümüyüm”
Ergenlik Kimlik duygusu-Kimlik kargaşası “Ben kimim”
Genç Yetişkinlik Yakınlık-Yalıtılmışlık “Biz sevebildiklerimizin tümüyüz”
Yetişkinlik Üretkenlik-Durgunluk “Ben ürettiğim şeyim”
Yaşlılık Benlik bütünlüğü-Umutsuzluk “Ben geride bırakabildiklerimim”
Doğru yanıt C'dir.
Soru 83
Bir çocuğun annesinin yaşlılara sevecen ve yardımsever davranışlarını gözlediğinde
bu davranışları yaşlılara veya kendi arkadaşlarına sergileyebilmesi genel olarak hangi kuramın temel olarak üzerinde durduğu durumdur?
bu davranışları yaşlılara veya kendi arkadaşlarına sergileyebilmesi genel olarak hangi kuramın temel olarak üzerinde durduğu durumdur?
Seçenekler
A
Levinson Kuramı
B
Freud’un Klasik Kuramı
C
Jean Piaget’nin Bilişsel Gelişim Kuramı
D
Vygotsky’nin Sosyokültürel Bilişsel Kuramı
E
Sosyal Bilişsel Kuram
Açıklama:
Albert Bandura’nın (1925) öncüsü olduğu Sosyal Bilişsel Kuram gelişimde öğrenmeye, öğrenmede de çevresel etkenlerin önemine vurgu yapar. Bandura’ya göre bireyler gözlem yoluyla, taklit ederek ve model alarak öğrenirler. Örneğin bir çocuk annesinin yaşlılara sevecen ve yardımsever davranışlarını gözlediğinde bu davranışları yaşlılara veya kendi arkadaşlarına sergileyebilir.
Soru 84
Aşağıdakilerden hangisi Levinson Kuramı'nda belirtilen kırklı yaşlardaki erkek bireylerin çözmesi gereken çatışma durumundan biri değildir?
Seçenekler
A
Gençliğe karşı yaşlılık
B
Yıkıcılığa karşı yapıcılık
C
Erkeksiliğe karşı kadınsılık
D
Yakınlığa karşı yalıtılmışlık
E
Başkalarıyla birlikte olmaya karşı onlardan ayrı olma
Açıklama:
Levinson Kuramı'nda kırklı yaşlardaki erkek bireylerin çözmesi gereken dört çatışma durumunu (1) gençliğe karşı yaşlılık, (2) yıkıcılığa karşı yapıcılık, (3) erkeksiliğe karşı kadınsılık ve (4) başkalarıyla birlikte olmaya karşı onlardan ayrı olma şeklinde ele almıştır. Doğru yanıt D'dir.
Soru 85
Çocukluk döneminde bireylerin anne-babalarının onların hayatında olacağı ve onları koruyacaklarına ilişkin varsayımları olduğunu, olgunlaşmamış inanç kalıpları çerçevesinde olduklarını öne süren kuram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Gould’un Dönüşümler Kuramı
B
Vaillant’ın Yaşama Uyum Sağlama Kuramı
C
Levinson Kuramı
D
Sosyal Bilişsel Kuram
E
Vygotsky’nin Sosyokültürel Bilişsel Kuramı
Açıklama:
Roger Gould (1935-) ve çalışma arkadaşları hem “normal” hem de “psikiyatrik hastalığı olan” bireyler üzerinde yaptıkları araştırmada her iki grubun da gelişimsel açıdan benzer özellikler sergilediğini ortaya koymuşlardır. Gould’un kuramı da Levinson ve Vaillant’ın kuramı gibi yetişkin gelişimine odaklanır. Çocukluk döneminde bireylerin anne-babalarının onların hayatında olacağı ve onları koruyacaklarına ilişkin varsayımları olduğunu, olgunlaşmamış inanç kalıpları çerçevesinde olduklarını öne sürmektedir. Doğru yanıt A'dır.
Soru 86
Tek bir kuramın insan gelişimini açıklayamayacağı düşüncesiyle, tek bir kuramı izlemek yerine her kuramın en iyi olduğu düşünülen özelliklerini seçerek kullanmaya dayalı bakış açısı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Sarmal kuramsal yönelim
B
Binişik kuramsal yönelim
C
Eklektik kuramsal yönelim
D
Karma kuramsal yönelim
E
Serbest kuramsal yönelim
Açıklama:
Eklektik kuramsal yönelim, tek bir kuramın insan gelişimini açıklayamayacağı
düşüncesiyle, tek bir kuramı izlemek yerine her kuramın en iyi olduğu düşünülen
özelliklerini seçerek kullanmaya dayalı bakış açısıdır. Doğru yanıt C'dir.
düşüncesiyle, tek bir kuramı izlemek yerine her kuramın en iyi olduğu düşünülen
özelliklerini seçerek kullanmaya dayalı bakış açısıdır. Doğru yanıt C'dir.
Soru 87
Aynı yaş grubundaki bireylerin çoğu için kestirilebilir olan, benzerlikler gösteren etkiler anlamına gelen kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Normatif Yaşa Bağlı Etki
B
Normatif Tarihe Bağlı Etki
C
Normatif Olmayan Yaşam Durumları
D
Normatif Olmayan Zamana Bağlı Durumlar
E
Normatif Zamana Bağlı Etki
Açıklama:
Normatif Yaşa Bağlı Etki: Aynı yaş grubundaki bireylerin çoğu için kestirilebilir olan, benzerlikler gösteren etkiler demektir. Ergenlik ve menopoz gibi fiziksel süreçleri de, okula başlama, evlilik, emeklilik gibi çevresel süreçleri de kapsar.
Ünite 3
Soru 1
I. Rasyonel
II. Görgül
III. Bilimsel
IV. Sezgisel
Yukarıda verilenlerden hangileri bilgiye ulaşmanın yollarındandır?
II. Görgül
III. Bilimsel
IV. Sezgisel
Yukarıda verilenlerden hangileri bilgiye ulaşmanın yollarındandır?
Seçenekler
A
I, II
B
I, III
C
II, III
D
I, II, III
E
II, III, IV
Açıklama:
Bilgiye ulaşmanın üç temel yolu bulunmaktadır. Bunlar rasyonel, görgül ve bilimsel yolla bilgi edinme yollarıdır. Doğru cevap D’dir.
Soru 2
Aşağıda verilen bilimsel bilginin özelliklerinden hangisi bilimsel ölçme araçları yardımıyla ölçülebilmesi anlamında kullanılmaktadır?
Seçenekler
A
Nesnel olarak ölçülebilirlik
B
Veriye dayalı olması
C
Tekrarlanabilir olması
D
Evrensel olması
E
Mutlak olmaması
Açıklama:
Bilimin ortak niteliklerin başında nesnel olarak ölçülebilirlik gelmektedir. Bilginin nesnel olarak ölçülebilirliği o bilginin bilimsel ölçme araçları yardımıyla ölçülebilmesi anlamındadır. Doğru cevap A’dır.
Soru 3
Bilimsel araştırmanın aşamalarından ilk aşama hangisidir ?
Seçenekler
A
Problemin tanımlanması
B
Çözümün Kestirilmesi
C
Hİpotezlerin sınanması
D
Güçlüğün sezilmesi
E
Değerlendirmenin yapılması
Açıklama:
Bilimsel araştırmanın aşamaları ;
I. aşama: Güçlüğün Sezilmesi
II. aşama: Problemin Tanımlanması
III. aşama: Çözümün Kestirilmesi
IV. aşama: Hipotezlerin Sınanması
V. aşama: Raporlaştırmanın Yapılması
VI. aşama: Raporlaştırmanın Yapılması
Doğru cevap D'dir.
Bilimsel araştırma bir sorunun, bir güçlüğün sezilmesi ile başlar.
I. aşama: Güçlüğün Sezilmesi
II. aşama: Problemin Tanımlanması
III. aşama: Çözümün Kestirilmesi
IV. aşama: Hipotezlerin Sınanması
V. aşama: Raporlaştırmanın Yapılması
VI. aşama: Raporlaştırmanın Yapılması
Doğru cevap D'dir.
Bilimsel araştırma bir sorunun, bir güçlüğün sezilmesi ile başlar.
Soru 4
Bilimsel araştırma türlerinden, amaçlarına göre araştırma türleri hangi seçenekte doğru olarak verilmiştir?
Seçenekler
A
Temel-Uygulamalı
B
Aksiyon-Kesitsel
C
Deneysel-Tarihsel
D
Nitel-Nicel
E
Örnek olay-Gelişimci
Açıklama:
Bilimsel araştırmalar iki temel amaçla gerçekleştirilmektedir. Bu amaçlardan birisi kuramsal bilgi üretmek diğeri ise üretilen bilgiyi alanda kullanmaktır. Bu iki amaca hizmet eden araştırma türleri temel araştırmalar ve uygulamalı araştırmalar olarak iki grupta ele alınır. Doğru cevap A seçeneğinde verilmiştir.
Soru 5
Aşağıdakilerden hangisi yöntemine göre araştırma türlerinden betimsel araştırmalar arasında değildir?
Seçenekler
A
Örnek Olay
B
Aksiyon
C
Deneysel
D
Gelişimci
E
Fenomonoloji
Açıklama:
Betimsel araştırmaşar ; örnek olay, aksiyon, etnografik, gelişimci, fenomonoloji, alan olarak ayrılmaktadır. Doğru cevap C'dir.
Soru 6
Bilimsel bilginin sahip olması gereken özeliklerden hangisi bilimin sürekli ilerlemesi ve bilgilere yenilerinin eklenmesi özelliği ile ilişkilidir?
Seçenekler
A
Nesnel olması
B
Veriye dayalı olması
C
Mutlak olmaması
D
Evrensel olması
E
Tekrarlanabilir olması
Açıklama:
Bilimsel bilginin diğer bir özelliği de mutlak olmamasıyla ilgilidir. Bilim sürekli olarak ilerlemekte ve var olan bilgilere yenileri eklenmekte, bazen de var olan bilgiler çürütülmekte yeni bilgiler ortaya çıkmaktadır. Örneğin yaşlı insanların eşlerini kaybettikten sonra bir daha aşık olmadıkları yönünde yaygın bir kanı olmakla birlikte bu bilginin doğru olup olmadığı araştırılabilir ve yaşlıların da aşık olabilecekleri ortaya konabilir.
Soru 7
Bilimsel araştırmanın aşamalarından hangisinde, araştırmacı, alanla ilgili okumaları, donanımı ve gözlemlerine dayanarak araştırmasının olası sonuçları hakkında hipotezler kurmaktadır?
Seçenekler
A
Güçlüğün sezilmesi
B
Problemin tanımlanması
C
Çözümün kestirilmesi
D
Hipotezlerin sınanması
E
Değerlendirmenin yapılması
Açıklama:
Çözümün kestirilmesi yukarıda açıklandığı üzere araştırmacının alandaki yeterliği ve donanımıyla yakından ilişkilidir. Bu aşamada araştırmacı alanla ilgili okumaları, donanımı ve gözlemlerine dayanarak araştırmasının olası sonuçları hakkında hipotezler kurmaktadır.
Soru 8
Araştırma türlerinden diğer adıyla olgubilim araştırmaları, bir yaşantıyı, o yaşantıyı geçiren kişilerin öznel bakış açısıyla ortaya koymayı amaçlayan ve kendi bakış açılarını ön plana çıkarılan araştırmalar aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Örnek olay
B
Etnografik
C
Fenomonoloji
D
Boylamsal
E
Tarihsel
Açıklama:
Fenomenolojik araştırmalar diğer adıyla olgubilim araştırmaları bir yaşantıyı, o yaşantıyı geçiren kişilerin öznel bakış açısıyla ortaya koymayı amaçlamaktadır. Kişiler aynı olayları yaşasalar da bu olayları birbirlerinden oldukça farklı bir biçimde yorumlayabilirler ve kendi bakış açılarını ön plana çıkarırlar. Fenomenolojik yaklaşım bu bağlamda kişilerin öznel yaşantı ve algılarını ön plana çıkarmayı hedefler.
Soru 9
Bilimsel yöntemler için en kesin sonuçların elde edildiği araştırma türü hangisidir ?
Seçenekler
A
Kesitsel araştırmalar
B
Deneysel araştırmalar
C
Tarihsel araştırmalar
D
Eylem araştırmaları
E
Gelişimci araştırmalar
Açıklama:
Deneysel araştırmalar bilimsel yöntemler için en kesin sonuçların elde edildiği araştırma türüdür. Doğru cevap B'dir.
Soru 10
Aşağıda verilen seçeneklerden hangisinde gözlem türleri verilmiştir?
Seçenekler
A
Kurallı-izinli
B
Süreli-rastgele
C
Bireysel-grup
D
Kesitsel-boylamsal
E
Gelişigüzel-sistematik
Açıklama:
Gözlem gelişigüzel ve sistematik olmak üzere iki türlü olabilmektedir. Doğru cevap E'dir.
Soru 11
Bir araştırmada "ne" sorusu hangi amaca hizmet etmektedir?
Seçenekler
A
Betimleme
B
Açıklama
C
Yordama
D
Kestirme
E
Kontrol
Açıklama:
Bilim öncelikle ele aldığı sorunun ne olduğunu ortaya koyması gerekir. Buna bilimin betimleme amacı ya da işlevi denilmektedir.
Soru 12
Aşağıdakilerden hangisi bilimsel bilgiler sınıfına girmektedir?
Seçenekler
A
Günlük yaşamda kullanılan gelenekselleşmiş bilgiler
B
Verilere dayalı bilgiler
C
Rastgele gözlem sonucu elde edilen bilgiler
D
Dini bilgiler
E
Bilge insanların verdiği bilgiler
Açıklama:
Bilimsel bilgi veriye dayalı bilgidir. Veriye dayalı demek; o bilgiyi ölçmek için bir ölçme aracının olduğu ve o ölçme aracılığıyla bilgilerin elde edildiği demektir.
Soru 13
Aşağıdakilerden hangisi bilimsel bilginin bir özelliğidir?
Seçenekler
A
Bilimsel bilgi mutlaktır.
B
Bilimsel bilgi her zaman geçerlidir.
C
Bilimsel bilgi yereldir.
D
Bilimsel bilgi veriye dayalıdır.
E
Bilimsel bilgi özneldir.
Açıklama:
Bilimsel bilgi veriye dayalı bilgidir. Yani bir ölçme aracı ile toplanmış veriler işlenerek elde edilmektedirler.
Soru 14
"Ergenlerin saldırgan davranışlarının nedenleri" başlıklı araştırma sorusu bilimin hangi amacına hizmet eder?
Seçenekler
A
Betimleme
B
Açıklama
C
Tanımlama
D
Yorumlama
E
Yordama
Açıklama:
Bilimin amaçları
"Ergenlerin saldırgan davranışlarının nedenleri nelerdir" betimsel araştırma sorusudur.
"Ergenlerin saldırgan davranışlarının nedenleri nelerdir" betimsel araştırma sorusudur.
Soru 15
“Yaş yetmiş iş bitmiş” sözünün günümüzde yardım kuruluşlarında gönüllü çalışarak bilgi ve birikimlerini paylaştığı yaşlılarla çürütüldüğünü görmekteyiz. Bu durum bilimsel bilginin hangi özelliği ile ilgilidir?
Seçenekler
A
Objektiflik
B
Nesnellik
C
Mutlak olmaması
D
Genellenebilirlik
E
Güvenirlik
Açıklama:
Bilimsel Bilginin Sahip Olması Gereken Özellikler
“Yaş yetmiş iş bitmiş” sözüyle yaşlıların bir işe yaramayacağı önermesi günümüzde yardım kuruluşlarında gönüllü çalışmasıyla çürütülmüştür. bu bilginin mutlak olmaması ile ilgilidir.
“Yaş yetmiş iş bitmiş” sözüyle yaşlıların bir işe yaramayacağı önermesi günümüzde yardım kuruluşlarında gönüllü çalışmasıyla çürütülmüştür. bu bilginin mutlak olmaması ile ilgilidir.
Soru 16
Bilimsel araştırmanın aşamalarından hangisi sırayı bozmaktadır?
Seçenekler
A
Güçlüğün sezilmesi
B
Problemin tanımlanması
C
Çözümün kestirilmesi
D
Değerlendirmenin yapılması
E
Hipotezlerin sınanması
Açıklama:
Bilimsel araştırmanın aşamaları
- Güçlüğün sezilmesi
- Problemin tanımlanması
- Çözümün kestirilmesi
- Hipotezlerin sınanması
- Değerlendirmenin yapılması şeklinde olmalıdır. sırayı bozan ilk şık d şıkkıdır.
Soru 17
“Yaşlıların eş ya da yakınlarını kaybettiklerinde neler yaşamaktadırlar?” sorusunu bu yaşantıları yaşayan yaşlılarla görüşülerek onların algılarını öğrendiğimiz betimsel araştırma türü hangisidir?
Seçenekler
A
Örnek olay
B
Aksiyon
C
Etnografik
D
Gelişimci
E
Fenomonolojik
Açıklama:
Bilimsel araştırma türleri
Yaşlıların eş ya da yakınlarını kaybettiklerinde neler yaşamaktadırlar? sorusu bireylerin öznel yaşantılarına ait bir sorudur. bu nedenle fenomonolojik araştırma yöntemi ile ölçülebilir.
Yaşlıların eş ya da yakınlarını kaybettiklerinde neler yaşamaktadırlar? sorusu bireylerin öznel yaşantılarına ait bir sorudur. bu nedenle fenomonolojik araştırma yöntemi ile ölçülebilir.
Soru 18
Bireylerin stresle başa çıkma düzeyleri değişmekte midir? Sorusuna cevap bulmak için bireyler çocukluklarından yaşlılık sürecine kadar incelenirse hangi araştırma yöntemi kullanılmış olur?
Seçenekler
A
Deneysel
B
Boylamsal
C
Örnek olay
D
Nitel
E
Nicel
Açıklama:
Bilimsel araştırma türleri
Uzun yaş dönemlerinde herhangi bir gelişimin incelendiği araştırma türü boylamsaldır.
Uzun yaş dönemlerinde herhangi bir gelişimin incelendiği araştırma türü boylamsaldır.
Soru 19
"Yaşlı bireyin huzurevine geldiği ilk günkü davranışları nelerdir?” sorusunu bireyi farklı ortamlarda ve farklı zamanlarda gözleyerek ya da derinlemesine görüşmeler yaparak cevaplamak için hangi araştırma yöntemi en uygun yöntemdir?
Seçenekler
A
Arşiv
B
Deneysel
C
Nitel
D
Boylamsal
E
Kesitsel
Açıklama:
Yöntemine göre araştırma
Gözlem ve görüşme yapılarak yapılan araştırma yöntemi nitel araştırma yöntemidir.
Gözlem ve görüşme yapılarak yapılan araştırma yöntemi nitel araştırma yöntemidir.
Soru 20
Uğraşı terapisinin bakım merkezinde kalan yaşlıların yaşam doyumuna etkisinin incelendiği ve nedensel çıkarımların yapılmasına izin veren araştırma yöntemi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Nicel
B
Deneysel
C
Nitel
D
Boylamsal
E
Kesitsel
Açıklama:
Yöntemine göre araştırma
Uğraşı terapisinin bakım merkezinde kalan yaşlıların yaşam doyumuna etkisinin incelendiği araştırma yöntemi deneyseldir.
Uğraşı terapisinin bakım merkezinde kalan yaşlıların yaşam doyumuna etkisinin incelendiği araştırma yöntemi deneyseldir.
Soru 21
Bakım merkezinde kalan tek bir yaşlının intihar girişiminin derinlemesine, farklı boyutlarıyla özel olarak incelenmesi hangi araştırma yöntemine örnektir?
Seçenekler
A
Anket
B
Deneysel
C
Gözlem
D
Örnek olay
E
Fenomonolojik
Açıklama:
Anket
Bakım merkezinde kalan bir yaşlının intihar girişiminin incelenmesi öznel bir olay olduğu için örnek olaya örnektir.
Bakım merkezinde kalan bir yaşlının intihar girişiminin incelenmesi öznel bir olay olduğu için örnek olaya örnektir.
Soru 22
Yaşlıların yakınları ile birlikte yaşamaktan dolayı yaşadığı sıkıntıları önceden hazırlanan farklı türdeki sorularla öğrenmeye çalışılan veri toplama yöntemi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Anket
B
Gözlem
C
Deneysel
D
Örnek olay
E
Fenomonolojik
Açıklama:
Yaşlıların yakınları ile birlikte yaşamaktan dolayı yaşadığı sıkıntıları önceden hazırlanan farklı türdeki sorularla öğrenmeye çalışılan veri toplama yöntemi ankettir.
Soru 23
Huzurevinde yaşamaktan memnun musunuz? anket sorusuna “1. Hiç memnun değilim-5. Çok memnunum” şeklinde beşli dereceli cevap verilen soru türü aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
açık uçlu
B
kapalı uçlu
C
derecelendirme
D
evet- hayır
E
test
Açıklama:
Anket
1-hiç, 5- hep cinsi sorular derecelemeli soru tipidir.
1-hiç, 5- hep cinsi sorular derecelemeli soru tipidir.
Soru 24
Aşağıdakilerden hangisi bilimsel olarak araştırılabilmesi için bir konunun sahip olması gereken özelliklerden birisi değildir?
Seçenekler
A
Konunun önemli olması
B
Alana yenilik getiriyor olması
C
Daha önce araştırılmamış olması
D
Sınırlanabilir olması
E
Görgül yollarla incelenebilir olması
Açıklama:
Her hangi bir konunun bir kez incelenmiş/araştırılmış olması, o konunun tekrar tekrar araştırılmayacağı anlamına gelmez. İlkinde elde edilen sonucu sınamak, zaman aşımı nedeniyle sonuçların değişip değişmediğini gözlemek, farklı koşullarda sonucun ne olduğunu görmek vb. nedenlerle aynı konuda tekrar araştırma yapılabilir.
Soru 25
Araştırma hipotezleri oluştururken aşağıdakilerden hangisi kullanılmaz?
Seçenekler
A
Araştırmacının konuyla ilgili okumaları
B
Araştırmacının konuyla ilgili gözlemleri
C
Konuyla ilgili başka araştırmaların sonuçları
D
Araştırmacının yaptığı görüşmeler
E
Araştırmacının kestiremediği sonuçlar
Açıklama:
Araştırmacı sonucunu kestiremediği durumlar için araştırma hipotezi geliştiremez. Çünkü hipotez araştırma sonucunun ne olabileceğine ilişkin kestirimlerdir.
Soru 26
Aşağıdakilerin hangisi betimsel araştırmalara uygun bir amaç ifadesi değildir?
Seçenekler
A
Türkiye’de bölgelere göre yaşlıların sağlık sorunları farklılaşmakta mıdır?
B
Yaşlı bakım evlerinde yaşayanların bakım eviyle ilgili şikayetleri nelerdir?
C
50 yaşın üstündeki insanlar en çok hangi ilaçları tüketmektedirler?
D
İnsanlar neden düzenli sağlık kontrol yaptırmıyorlar?
E
Hayvansal gıdalarla beslenenler yaşlılıkta hangi hastalıklara daha çok yakalanmaktadır?
Açıklama:
Betimsel araştırmalar dorumun ne olduğu sorusuna cevap arar. "Neden", "niçin" ya da "nasıl" sorularının yanıtı açıklama amacı güder. O nedenle doğru yanıt D şıkkıdır.
Soru 27
Aşağıdakilerin hangisi bilimsel araştırmaların açıklama işlevine uygun bir amaç ifadesidir?
Seçenekler
A
Yaşlı bakım evi çalışanlarının yaşlılarla ilgili şikayetleri nelerdir?
B
50 yaşın üstündeki kadınlar en çok hangi ilaçları tüketmektedirler?
C
İnsanlar neden düzenli sağlık kontrol yaptırmıyorlar?
D
50 yaşın üstündeki kadınların en çok harcama yaptığı sağlık konuları hangileridir?
E
Yaşlı bakım evinde kalanların hangi sağlık sorunları vardır?
Açıklama:
Bilimin açıklama amacında "niçin", "nasıl", "neden" sorularına yanıt aranır. O nedenle doğru yanıt C seçeneğidir.
Soru 28
Aşağıdakilerin hangisi bilimsel araştırmaların denetim amacına uygun bir amaç ifadesidir?
Seçenekler
A
Türkiye’de bölgelere göre yaşlıların sağlık sorunları farklılaşmakta mıdır?
B
Yaşlı bakım evlerinde yaşayanların bakım eviyle ilgili şikayetleri nelerdir?
C
İnsanların namaz vakitlerinin öncesinde camilerde bir araya gelmeleri onların hangi ihtiyaçlarını karşılamaktadır?
D
Bakım evlerinde yaşayanlar hangi özelliklere sahip ailelerden gelmektedirler?
E
Aile sağlığı merkezleri yaşlılığa bağlı hastalıkları önlemede nasıl daha etkili olabilir?
Açıklama:
Bilimin kontrol amacı/işlevi; gelecekte ortaya çıkacak olumsuz durumların önlenmesine yönelik araştırmalarla kontrol altına alınmasına yöneliktir.
Soru 29
Bilimsel araştırma sürecinin en son aşaması aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Güçlüğün sezilmesi
B
Sorunun tanımlanması
C
Hipotezlerin sınanması
D
Değerlendirme
E
Raporlaştırma
Açıklama:
Bilimsel araştırma sürecinin en son aşaması raporlaştırma aşamasıdır. Bilimsel bilgi raporlaştırılmadığı sürece kalıcılığını koruyamaz. Nitekim bilim sürekli var olan bilgilerin üzerine yeni bilgilerin eklenmesi biçiminde gelişmektedir. Eğer yapılan araştırmalar ve bu araştırmalardan elde edilen bilgiler raporlaştırılmazsa bu bilgilerin yeni bilgilere temel oluşturması mümkün olmamaktadır. Bu nedenle bilimsel araştırmaların raporlaştırılması son derece önemlidir.
Soru 30
Bilimsel araştırma yöntemleri arasında en kesin sonuçların elde edildiği araştırma türü aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Deneysel araştırmalar
B
Temel araştırmalar
C
Uygulamalı araştırmalar
D
Betimsel araştırmalar
E
Boylamsal araştırmalar
Açıklama:
bilimsel yöntemler içinde en kesin sonuçların elde edildiği araştırma türü deneysel araştırmalardır. Çünkü deneysel araştırmalarda sonucu etkileyecek her durum denetim altındadır.
Soru 31
Aşağıdaki araştırma problemlerinden hangisi bilimin kontrol etme amacı kapsamında yer alan çalışmalardan biridir?
Seçenekler
A
Yaşlıların sosyal medyayı kullanma amaçları nelerdir?
B
Stresle başa çıkma eğitimi yaşlıların yaşam kalitesi üzerindeki etkisi nasıldır?
C
Yaşlı bakım evinde kalan yaşlılarla bakım veren personelin ilişkisi nasıldır?
D
Yaşlıların uyumu konusunda gelecekte hangi güçlükler ortaya çıkabilir?
E
Yaşlıların verimli ve mutlu bir yaşam sürmelerini kolaylaştıran özellikleri nelerdir?
Açıklama:
Bilimsel çalışmalardan bazıları bireylerin yaşamında olumsuz durumların ortaya çıkmasını önlemek ya da ortaya çıkan olumsuz durumlara müdahale etmek amacıyla yürütülmektedir. Bu çalışmalar yeni bir ilacın bir hastalığa iyi gelip gelmediğini canlılar üzerinde deneme, yeni bir öğretim metodunun öğrencilere uygulanarak akademik başarıyı arttırıp arttırmadığını inceleme ya da bir beceri eğitimini bireyler üzerinde uygulayarak bu eğitimin bireylerin gelişimi üzerindeki etkisini araştırma gibi çalışmalardan oluşmaktadır. Bu çalışmalarda yeni geliştirilen müdahalenin ya da eğitim programının bireylerin yaşamında etkili olup olmadığını kontrol etmek amaçlanmaktadır.
Stresle başa çıkma eğitimi yaşlıların yaşam kalitesi üzerindeki etkisi nasıldır?
Stresle başa çıkma eğitimi yaşlıların yaşam kalitesi üzerindeki etkisi nasıldır?
Soru 32
Aşağıdakilerden hangisi rasyonel yolla edinilmiş bilginin özelliklerinden biridir?
Seçenekler
A
Kanıta dayalı değildir.
B
Gözlem yoluyla öğrenilmiştir.
C
Gerçek olup olmadığı deneysel olarak kontrol edilmiştir.
D
Tekrar edilebilir özelliktedir.
E
Evrensel ölçekte geçerli kabul edilmektedir.
Açıklama:
Rasyonel bilgi kanıta değil, akıl yürütmeye dayalıdır. Bu tür bilgilerin kazanılması sürecinde gözlem ya da benzeri bilimsel yollardan elde edilen verilerden yararlanılmamaktadır. Daha çok kişisel çıkarımlara ve yorumlara dayalı olarak kazanılan bu bilgiler genellenemeyeceği için evrensel ve tekrar edilebilir değildir.
Bilgiye ulaşmanın üç temel yolu bulunmaktadır. Bunlar rasyonel, görgül ve bilimsel yolla bilgi edinme yollarıdır. Rasyonel yolla bilgi edinme kişinin akıl yürütme sonucunda bir bilgiye ulaşmasıdır. Bu bilginin doğruluğundan her zaman şüphe edilebilir çünkü rasyonel yolla edinilen bilgi deneysel bir kanıta dayanmamaktadır. Görgül yolla bilgi edinme sürecinde ancak gözlem yoluyla bilgi edinilmektedir. Bu yol deneysel uygulamalara açıktır. Bilimsel yolla bilgi edinme ise ne tek başına rasyonel yaklaşım ne de tek başına görgül yaklaşımı temel alır. Bu yaklaşımda bilgi hem akıl yürütme hem de gözlem yoluyla elde edilmektedir. Burada gözlemle bilimsel araştırma sürecinin tamamı kast edilmektedir. Bilimsel bilgi ise nesnel olarak ölçülebilir, tekrarlanabilir, evrensel, veriye -kanıta- dayalı olması, güncellenebilir (mutlak olmaması) olması ile diğer iki bilgi türünden farklılık göstermektedir.
Bilgiye ulaşmanın üç temel yolu bulunmaktadır. Bunlar rasyonel, görgül ve bilimsel yolla bilgi edinme yollarıdır. Rasyonel yolla bilgi edinme kişinin akıl yürütme sonucunda bir bilgiye ulaşmasıdır. Bu bilginin doğruluğundan her zaman şüphe edilebilir çünkü rasyonel yolla edinilen bilgi deneysel bir kanıta dayanmamaktadır. Görgül yolla bilgi edinme sürecinde ancak gözlem yoluyla bilgi edinilmektedir. Bu yol deneysel uygulamalara açıktır. Bilimsel yolla bilgi edinme ise ne tek başına rasyonel yaklaşım ne de tek başına görgül yaklaşımı temel alır. Bu yaklaşımda bilgi hem akıl yürütme hem de gözlem yoluyla elde edilmektedir. Burada gözlemle bilimsel araştırma sürecinin tamamı kast edilmektedir. Bilimsel bilgi ise nesnel olarak ölçülebilir, tekrarlanabilir, evrensel, veriye -kanıta- dayalı olması, güncellenebilir (mutlak olmaması) olması ile diğer iki bilgi türünden farklılık göstermektedir.
Soru 33
"Bilimsel bilgi, bilimsel yöntemlere dayalı olarak elde edilmektedir. Bu nedenle farklı ülkelerde çalışan iki araştırmacı aynı bilimsel konuyu, aynı bilimsel yöntemle incelendiğinde benzer sonuçlara ulaşmaktadırlar."
Yukarıda verilen bilgide bilimsel bilginin hangi özelliği vurgulanmaktadır?
Yukarıda verilen bilgide bilimsel bilginin hangi özelliği vurgulanmaktadır?
Seçenekler
A
Ölçülebilir olması
B
Veriye dayalı olması
C
Tekrarlanabilir olması
D
Mutlak olmaması
E
Raporlaştırılabilir olması
Açıklama:
Bir bilginin "bilimsel bilgi" olarak kabul edilebilmesi için farklı araştırmacıların bir konuyu aynı yöntemlerle çalıştığında benzer bilgilere ulaşması gerekmektedir. Bu durum tekrarlanabilir olduğunu göstermektedir.
Tekrarlanabilir olması
Tekrarlanabilir olması
Soru 34
Bilimsel araştırmanın birinci aşaması aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Problemin tanımlanması
B
Çözümün tahmin edilmesi
C
Güçlüğün sezilmesi
D
Hipotezlerin sınanması
E
Değerlendirmenin yapılması
Açıklama:
Bir araştırmanın yapılması için öncelikle araştırmacının kafasını karıştıran bir problem ya da sorun olması gerekir. Örneğin araştırmacı kuramsal bilgileri okurken yaşlıların gençlerden daha sabırlı olduğunu öğrenmiştir. Bunun ardından da yaşlıların gençlerden daha sabırlı olmasının nedenlerinin neler olabileceğini, bu durumun nasıl mümkün olduğunu düşünmeye başlamıştır. Bu araştırmacının ortada bir güçlük olduğunu fark etmesi bilimsel araştırmayı başlatan ilk adımdır.
Güçlüğün sezilmesi
Güçlüğün sezilmesi
Soru 35
Yaptığı araştırmada elde ettiği bulguların ne anlama geldiğini ve katkılarını açıklayan bir araştırmacı bilimsel araştırmanın aşamalarından hangisinde yer almaktadır?
Seçenekler
A
Güçlüğün sezilmesi
B
Çözümün kestirilmesi
C
Problemin tanımlanması
D
Değerlendirmenin yapılması
E
Hipotezlerin sınanması
Açıklama:
Değerlendirmenin yapılması aşaması araştırmacı sonuçların ne anlama geldiğini ve katkısını değerlendiren açıklamalar yapmaktadır.
Soru 36
Torunu ile birlikte üniversite sınavına giren ve torunuyla aynı üniversiteyi kazanan yaşlı bir adamın öğrenme motivasyonunu derinlemesine incelemek isteyen bir araştırmacı bu yaşlı adamın üniversite sınavını kazanmasının anlamını, üniversiteye gitme kararını etkileyen faktörleri, kariyer gelişimini ve bu başarıya bağlı olarak neler hissettiğini araştırmaktadır. Bu araştırmacının yaşlı adamın torunuyla birlikte üniversite öğrencisi olmanın nasıl bir deneyim olduğunu belirlemek amacıyla yürüttüğü derinlemesine araştırma, yöntemine göre aşağıdaki araştırma türlerinden hangisinin kapsamına girmektedir?
Seçenekler
A
Etnografik araştırma
B
Deneysel araştırma
C
Kesitsel araştırma
D
Fenomenolojik araştırma
E
Örnek olay araştırması
Açıklama:
Örnek olay araştırması belirlenmiş bir örnek olay etrafında ayrıntılı bir biçimde çalışmayı esas almaktadır. Olay, bir kişi, olay veya durum olabilmektedir. Örneğin huzurevinde yaşayan ve intihar girişiminde bulunan bir yaşlı kadının içinde bulunduğu durumun ayrıntılı bir biçimde incelenmesi söz konusu araştırma türüne örnek olabilir.
Soru 37
Aşağıdakilerden hangisi zaman uzamına göre araştırma türlerinden biridir?
Seçenekler
A
Boylamsal araştırma
B
Deneysel araştırma
C
Etnografik araştırma
D
Örnek olay araştırması
E
Alan araştırması
Açıklama:
Gelişimsel süreçleri incelemeyi amaçlayan araştırmalarda zaman oldukça önemli bir boyut olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu tür hedefleri olan çalışmalarda araştırmacılar bireyin gelişim sürecinde zaman içinde ne gibi değişiklikler geçirdiğini, hangi aşamalardan geçtiğini ve değişim sürecinin genel olarak nasıl olduğunu merak etmektedirler. Bu tür araştırmalar zaman uzamına göre araştırmalar olarak sınıflandırılmakta, kesitsel ve boylamsal araştırmalar olarak ikiye ayrılmaktadır.
Soru 38
Aşağıdakilerden hangisi yaşlı bireyi tanımada başvurulan görüşme tekniğinin avantajlarından biri değildir?
Seçenekler
A
Yüzyüze gerçekleştirilmesi
B
Tarafların birbirinden etkilenme olasılığının bulunması
C
Okuma yazması olmayan yaşlılara uygulanabilmesi
D
Yaşlı bireyin sözsüz özellikleri hakkında bilgi vermesi
E
Yaşlı bireyin herhangi bir özelliği hakkında eksiksiz bilgi sağlaması
Açıklama:
Görüşme esnasında araştırmacının objektif olması gerekmektedir. Ancak görüşme esnasında tarafların birbirini olumlu ya da olumsuz etkilemesi halinde araştırmanın objektifliğine gölge düşmektedir.
Tarafların birbirinden etkilenme olasılığının bulunması
Tarafların birbirinden etkilenme olasılığının bulunması
Soru 39
Yaşlıları tanımak için sistematik gözlem tekniğini kullanan bir araştırmacının öncelikle aşağıdakilerden hangisini belirlemesi gerekmektedir?
Seçenekler
A
Verileri kaydetme yöntemini
B
Gözlem yapacağı yeri
C
Gözlem amacını
D
Nereden izin alacağını
E
Gözlem esnasında ne gibi notları alacağını
Açıklama:
Araştırmasında sistematik gözlem tekniğini kullanmak isteyen bir araştırmacının öncelikle amacını belirlemesi gerekmektedir. Amaç belirlemeden yapılan gözlemler gelişigüzel gözlem olarak adlandırılmaktadır. Araştırmacı sistematik bir gözlemde izin alma, gözlem yerine karar verme, verileri nasıl kaydedeceğini belirleme ve gözlem esnasında ne gibi notlar alacağını tasarlama gibi adımları amacını belirledikten sonra planlamalıdır.
Gözlem amacını
Gözlem amacını
Soru 40
Yaşlı kişilerin bilişsel ve fiziksel özelliklerinde yaşadıkları güçlükler dikkate alındığında yaşlıları tanımada anket tekniğini kullanan bir araştırmacının aşağıdakilerden hangisini yapması gerekmektedir?
Seçenekler
A
Aynı anda çok sayıda yaşlıya ulaşmalıdır.
B
Evet-hayır şeklinde yanıtlanacak sorular sormalıdır.
C
Anket doldurma konusunda deneyimli yaşlılara anket uygulamalıdır.
D
Katılımcılara anketi doldurmaları için az zaman vermelidir.
E
Anketteki soru sayısını amacı doğrultusunda en aza indirmelidir.
Açıklama:
Yaşlı bireylerin sağlıkla ilgili güçlükleri dikkate alınarak, ankette az sayıda soru sorulması gerekir. Anketi uygulayan kişinin deneyimi önemli olmasına rağmen ankete katılan yaşlı bireyin anketi doldurmada deneyimli olması koşulu aranmamaktadır. her yaştan, kültürden ve gruptan yaşlıya anket uygulanabilir. Ankette evet-hayır şeklinde yanıtlanabilen sorular detaylı bilgi almayı engellediği için önerilmemektedir. Ankete katılan yaşlı bireylerin anketi doldurma sürelerini sınırlandırmak ise baskı oluşturacağı için faydalı değildir. Son olarak aynı anda çok sayıda yaşlı bireye anket uygulamak zaman açısından ekonomik olmakla birlikte bu mutlaka yerine getirilmesi gereken bir koşul değildir.
Anketteki soru sayısını amacı doğrultusunda en aza indirmelidir.
Anketteki soru sayısını amacı doğrultusunda en aza indirmelidir.
Soru 41
Bilimsel yolla elde edilen bilgilerin doğru olması neyi sağlar?
Seçenekler
A
Bilimsel yolla elde edilen bilgilerin doğru olması o bilginin işlevsel olarak kullanılmasını sağlar.
B
Elde edilen bilgilerden yola çıkarak insanlar için ilgi çekici bir olay yaratacağı düşünülen durumları kontrol edebilmek mümkün olmaktadır.
C
Elde edilen bilgilerden yola çıkarak insanlar için tehlike yaratacağı düşünülen durumları ortadan kaldırmak mümkün olmaktadır.
D
Bilimsel bilgi doğru olarak kabul edilse de temel kılavuz olarak değerlendirilmemelidir.
E
Bilim açıkladığı bir durumdan yola çıkarak gelecekle ilgili de tahminlerde bulunmayı amaçladığı için temel kılavuz olarak değerlendirilmemelidir.
Açıklama:
İşlevsellik dışında seçeneklerde verilen bilgilerin hiçbiri doğru olamaz.
Bilimsel yolla elde edilen bilgilerin doğru olması o bilginin işlevsel olarak kullanılmasını sağlar.
Bilimsel yolla elde edilen bilgilerin doğru olması o bilginin işlevsel olarak kullanılmasını sağlar.
Soru 42
Bilimsel bilginin mutlak olmaması ne demektir?
Seçenekler
A
Bilim sürekli olarak ilerlemekte, eski bilgiler güncellenmekte ve bilimsel bilginin mutlaklığı ortaya çıkmaktadır.
B
Bilim sürekli olarak ilerlediği, var olan bilgilere yenileri eklendiği, bazen de
var olan bilgiler çürütülerek yeni bilgiler ortaya
çıktığı için bilgi mutlak olamamaktadır.
var olan bilgiler çürütülerek yeni bilgiler ortaya
çıktığı için bilgi mutlak olamamaktadır.
C
Bilim adamının ürettiği bilgiyi raporlaştırarak
diğer meslektaşlarının ve bilim adamlarının görüşüne
sunması bilimsel bilginin mutlak olmaması demektir.
diğer meslektaşlarının ve bilim adamlarının görüşüne
sunması bilimsel bilginin mutlak olmaması demektir.
D
Bilimsel bilginin sadece belli bir toplum veya kültür için üretilmesi mutlak olmamayı getirir.
E
Bilimsel bilginin bütün insanlık için üretilmesi mutlak olmamayı getirir.
Açıklama:
Bilim sürekli olarak ilerlediği, var olan bilgilere yenileri eklendiği, bazen de
var olan bilgiler çürütülerek yeni bilgiler ortaya
çıktığı için bilgi mutlak olamamaktadır.
var olan bilgiler çürütülerek yeni bilgiler ortaya
çıktığı için bilgi mutlak olamamaktadır.
Soru 43
Aşağıdakilerden hangisi bilimsel araştırmanın aşamaları arasında sayılamaz?
Seçenekler
A
Güçlüğün sezilmesi
B
Problemin tanımlanması
C
Çözümün kestirilememesi
D
Hipotezlerin sınanması
E
Raporlaştırma
Açıklama:
Gerçekte çözümün kestirilebilmesi gerekir.
Çözümün kestirilememesi
Çözümün kestirilememesi
Soru 44
Bilimsel araştırmaların türleri konusunda aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Bilimsel araştırmalar iki temel amaçla gerçekleştirilmektedir. Bu amaçlardan birisi kuramsal bilgi üretmek diğeri ise üretilen bilgiyi alanda kullanmaktır.
B
Temel araştırmalar ve uygulamalı araştırmalar amaçlarına göre araştırma türleri arasında yer alır.
C
Betimsel, deneysel, tarihsel, nitel, nicel araştırmalar yöntemine göre yapılan araştırmaların türleridir.
D
Zaman uzamına göre yapılan araştırmalar fenomonoloji ve etnografik yöntemlere dayanır.
E
Kesitsel ve boylamsal araştırmalar zaman uzamına göre yapılır.
Açıklama:
Zaman uzamına göre yapılan araştırmalar fenomonoloji ve etnografik yöntemlere değil betimsel, deneysel, tarihsel, nitel, nicel araştırmalara dayanır.
Zaman uzamına göre yapılan araştırmalar fenomonoloji ve etnografik yöntemlere değil dayanır.
Zaman uzamına göre yapılan araştırmalar fenomonoloji ve etnografik yöntemlere değil dayanır.
Soru 45
Aşağıdakilerden hangisi zaman uzamına göre araştırmalar içinde yer alır?
Seçenekler
A
Nicel araştırmalar
B
Nitel araştırmalar
C
Deneysel araştırmalar
D
Betimsel araştırmalar
E
Boylamsal araştırmalar
Açıklama:
Betimsel araştırmalar ve deneysel araştırmalar yöntemine göre araştırma türlerindendir. Nicel araştırmalar ve nitel araştırmalar ise araştırmanın nicel veya nitel oluşuna göre yapılmaktadır.
Boylamsal araştırmalar
Boylamsal araştırmalar
Soru 46
Kesitsel araştırmalar için aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
Seçenekler
A
Kesitsel yöntemde boylamsal yöntemdeki gibi aynı bireylerden farklı zamanlarda veri toplamak yerine farklı yaş gruplarındaki kişilerden aynı anda veri toplanarak gelişimsel sürecin ortaya konması hedeflenmektedir.
B
Bu tür araştırmalarda araştırmacının en büyük avantajı katılımcıların
büyümelerini veya yaşlanmalarını beklemek durumunda kalmamalarıdır.
büyümelerini veya yaşlanmalarını beklemek durumunda kalmamalarıdır.
C
Özgüven düzeyinin gençlikten yaşlılığa kadar ne şekilde değiştiğini ortaya koymak isteyen bir araştırmacı, verilerini farklı yaş gruplarından toplayarak sürecin her bir yaş düzeyinde nasıl olduğunu ortaya koyabilmektedir.
D
Boylamsal araştırmaya göre çok daha uzun sürede gelişimsel bir bilgi elde etmenin mümkün olduğu bu yöntemde bazı sınırlılıklar da bulunmaktadır.
E
Bu tür çalışmalar aynı bireylerin zaman içindeki değişimini verememekte ve bireysel özelliklerin değişimi hakkında bilgi vermemektedir.
Açıklama:
Boylamsal araştırmaya göre çok daha uzun değil, tersine daha kısa sürede gelişimsel bir bilgi elde etmenin mümkün olduğu bu yöntemde bazı sınırlılıklar da bulunmaktadır.
Boylamsal araştırmaya göre çok daha uzun sürede gelişimsel bir bilgi elde etmenin mümkün olduğu bu yöntemde bazı sınırlılıklar da bulunmaktadır.
Boylamsal araştırmaya göre çok daha uzun sürede gelişimsel bir bilgi elde etmenin mümkün olduğu bu yöntemde bazı sınırlılıklar da bulunmaktadır.
Soru 47
Bunama sürecinde olan bir yaşlının yaşadığı psikolojik sorunları incelemek istediğimizde hangi ölçeklerden yararlanmamız mümkün olmayabilir?
Seçenekler
A
Yüz yüze iletişim gerektiren
B
Test teknikleri
C
Kâğıt kalem gerektiren
D
Görüşme
E
Gözlem
Açıklama:
Kâğıt kalem gerektiren ölçeklerden yararlanmamız mümkün olmayabilir. Uygulama gerçekleşse bile elde ettiğimiz sonuçların güvenilir olması mümkün olmayabilir.
Soru 48
Aşağıdakilerden hangisi yaşlı bireyi tanımanın veya onun hakkında bilgi almanın yollarından biridir?
Seçenekler
A
Fiziksel inceleme
B
Test teknikleri
C
Günlük konuşma
D
Performans gerektiren uygulamalar
E
Yaşlılık dönemindeki kişilerin özellikle fiziksel ve bilişsel alanlarda yaşadıkları zayıflama ve kayıplar üzerine araştırma yapmak.
Açıklama:
Performans gerektiren uygulamalar her bireye güvenli uygulanamaz. Test tekniklerinden uygun olanlar kullanılmalıdır.
Soru 49
Test dışı teknikler hangi seçenekte doğru olarak verilmiştir?
Seçenekler
A
Görüşme, gözlem, anket.
B
Görüşme, araştırma, uygulama.
C
Uygulama, görüşme, anket.
D
Sosyal etkileşim
E
Boylamsal etkileşim
Açıklama:
Görüşme, gözlem, anket.
Soru 50
Anket yapılan kişilere elde edilen verilerin gizliliğinin korunacağı ile ilgili güvence verilmezse ne olur?
Seçenekler
A
Katılımcıların doğru bilgi verme ihtimalleri de azalacaktır.
B
Katılımcıların psikolojileri bozulur.
C
Bakım elemanlarının psikolojileri bozulur.
D
Katılımcıların soruyu istediği gibi cevaplama özgürlüğü kısıtlanır.
E
Dereceleme türü sorular kısıtlanır.
Açıklama:
Katılımcıların doğru bilgi verme ihtimalleri de azalacaktır.
Soru 51
“Bilme edinimi, bilinen şey, bilme edimi sonucunda edinilen şey” olarak tanımlanan kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Bilim
B
Bilgi
C
Araştırma
D
Gözlem
E
Yöntem
Açıklama:
Bilgi; “bilme edinimi, bilinen şey, bilme edimi sonucunda edinilen şey” olarak tanımlanmaktadır. Doğru cevap B'dir.
Soru 52
"Yaşlı insanların eşlerini kaybettikten sonra bir daha aşık olmadıkları yönünde yaygın bir kanı olmakla birlikte bu bilginin doğru olup olmadığı araştırılabilir ve yaşlıların da aşık olabilecekleri ortaya konabilir."
Yukarıdaki durum, bilimsel bilginin hangi özelliğini açıklamaktadır?
Yukarıdaki durum, bilimsel bilginin hangi özelliğini açıklamaktadır?
Seçenekler
A
Veriye dayalı olması
B
Nesnel olarak ölçülebilirliği
C
Tekrarlanabilir olması
D
Mutlak olmaması
E
Evrensel olması
Açıklama:
Bilimsel bilginin bir özelliği de mutlak olmamasıyla ilgilidir. Bilim sürekli olarak ilerlemekte ve var olan bilgilere yenileri eklenmekte, bazen de var olan bilgiler çürütülmekte, yeni bilgiler ortaya çıkmaktadır. Örneğin yaşlı insanların eşlerini kaybettikten sonra bir daha aşık olmadıkları yönünde yaygın bir kanı olmakla birlikte bu bilginin doğru olup olmadığı araştırılabilir ve yaşlıların da aşık olabilecekleri ortaya konabilir. Doğru cevap D'dir.
Soru 53
Aşağıda bilimsel bilgi ile ilgili verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Rasyonel yolla bilgi edinme kişinin akıl yürütme sonucunda bir bilgiye ulaşmasıdır.
B
Görgül yolla bilgi edinme sürecinde ancak gözlem yoluyla bilgi edinilmektedir.
C
Bilimsel bilgi sadece belli bir toplum veya kültür içindir.
D
Bilimsel bilgi tekrarlanabilir özellikte olmalıdır.
E
Bilimsel bilgi veriye dayalı olmalıdır.
Açıklama:
Bilimsel bilgi sadece belli bir toplum veya kültür için değil tüm insanlık için üretilir. Doğru cevap C'dir.
Soru 54
- Huzurevinde yaşayan ve intihar girişiminde bulunan bir yaşlı kadının içinde bulunduğu durumun ayrıntılı bir biçimde incelenmesi.
- İntihar girişiminde bulunan yaşlı kadının söz konusu durumu nasıl algıladığı, ona göre kendisini intihar etmeye yönelten nedenlerin neler olduğu, intihar girişimi sürecini kolaylaştıran faktörlerin neler olduğu gibi soruların bireyin kendisinden elde edilen cevaplara dayalı olarak ele alındığı çalışmalar.
Yukarıda verilen durumlara yönelik yapılabilecek araştırmalar sırasıyla hangi tür çalışmalar olabilir?
Seçenekler
A
Etnografik-Aksiyon
B
Aksiyon-Fenomenoloji
C
Örnek olay-Fenomenoloji
D
Fenomenoloji-Örnek olay
E
Etnografik-Örnek olay
Açıklama:
Örnek olay araştırması belirlenmiş bir örnek olay etrafında ayrıntılı bir biçimde çalışmayı esas almaktadır. Olay, bir kişi, olay veya durum olabilmektedir. Örneğin huzurevinde yaşayan ve intihar girişiminde bulunan bir yaşlı kadının içinde bulunduğu durumun ayrıntılı bir biçimde incelenmesi söz konusu araştırma türüne örnek olabilir. İntihar girişiminde bulunan yaşlı kadının söz konusu durumu nasıl algıladığı, ona göre kendisini intihar etmeye yönelten nedenlerin neler olduğu, intihar girişimi sürecini kolaylaştıran faktörlerin neler olduğu gibi soruların bireyin kendisinden elde edilen cevaplara dayalı olarak ele alındığı çalışmalar fenomenolojik araştırmaya örnek olarak verilebilir. Fenomenolojik araştırmalar diğer adıyla olgubilim araştırmaları bir yaşantıyı, o yaşantıyı geçiren kişilerin öznel bakış açısıyla ortaya koymayı amaçlamaktadır. Doğru cevap C'dir.
Soru 55
Yaşlıların ölüm kaygılarını ortaya koymaya dönük bir araştırma yapan ve bu amaçla çeşitli ölçeklerden örneğin “ölüm kaygısı ölçeği”nden yararlanan bir araştırmacı hangi tür bir araştırma yapıyor olabilir?
Seçenekler
A
Örnek olay
B
Deneysel
C
Tarihsel
D
Nitel
E
Nicel
Açıklama:
Yaşlıların ölüm kaygılarını ortaya koymaya dönük bir araştırma yapıyor olalım. Nicel araştırma mantığı ile bu araştırmayı yapacak olan bir araştırmacı sayısal verilerle yaşlıların ölüm kaygılarını ortaya koymaya yönelir. Bu amaçla çeşitli ölçeklerden örneğin “ölüm kaygısı ölçeği”nden yararlanabilir. Bu doğrultuda çok sayıda yaşlı kişiden veriler toplar, veriler üzerinde çeşitli istatistiksel işlemler yapar. Araştırmasının sonucunda ise yaşlıların ölüm kaygısı düzeylerinin yüksek ya da düşük olduğunu veya orta düzeyde olduğunu söyleyebilir. Doğru cevap E'dir.
Soru 56
- Açık uçlu sorular
- Yazılı materyaller
- Gözlem
Seçenekler
A
Nicel
B
Nitel
C
Deneysel
D
Uygulamalı
E
Hem nicel hem nitel
Açıklama:
Nitel araştırmalarda birinci tür veriler görüşmelerden elde edilen verilerdir. Açık uçlu sorular ve incelemeler insanların deneyimleri, algıları, fikirleri, duyguları ve bilgileriyle ilgili derinlemesine yanıtlar alınmasını sağlar. Bu veriler görüşme yapılan kişilerden alınan ve değişikliğe hiç uğramamış verilerdir. Bu bağlamda nitel araştırmalarda elde edilen veriler bireylerin bakış açılarını yaşadıkları bağlamlarda inceleme fırsatı verir (Wang, 2013). İkinci tür veriler gözlemlerden elde edilmektedir. Gözlem verileri incelenen olay veya kişiyle ilgili detaylı betimlemeleri içermektedir. Örneğin yaşlı bir kişiyi gözlediğimizde onun vücut dilini, diğerleriyle iletişimini, günlük yaşamdaki etkinliklerini rahatlıkla gözlemleyebiliriz. Üçüncü tür veri ise dokümanlardan elde edilebilmektedir. Birey ya da incelenen konu hakkındaki yazılı materyaller, onun geçmişi, yaşadığı sorunlar, geçirdiği hastalıklar, ailesi gibi birçok veriye ulaşmayı mümkün kılar. Ayrıca günlükler, mektuplar, sanatsal çalışmalar ve fotoğraflar da yine birey hakkında zengin bilgiler edinmemizi kolaylaştırır. Doğru cevap B'dir.
Soru 57
- Çok uzun süre alması,
- ekonomik olmayışı,
- kısa sürede sonuç vermeyişi,
- katılımcıların zaman içinde kaybı
Seçenekler
A
Kesitsel Araştırmalar
B
Boylamsal Araştırmalar
C
Deneysel Araştırmalar
D
Nitel Araştırmalar
E
Nicel Araştırmalar
Açıklama:
Boylamsal araştırmalarda üzerinde çalışılan konuyla ilgili olarak aynı bireylerden zaman içinde veri toplanmakta ve verilerin ne yönde değiştiği incelenmektedir. Bu tarz araştırmalarda araştırmacı veri toplayacağı kişileri belirlemekte ve farklı zamanlarda aynı kişilere ulaşarak onlardan aynı konuyla ilgili yeni veriler toplamaktadır. Bu çalışmalardan elde edilen veriler oldukça nesnel veriler olduğundan güvenirliği yüksektir. Ancak bu şekilde veri elde etmek bazen çok zor olabilmektedir. Çok uzun süre alması, ekonomik olmayışı, kısa sürede sonuç vermeyişi ve katılımcıların zaman içinde kaybı önemli bir sorundur. Boylamsal araştırmalar gelişimde durağanlık ve değişme, erken deneyimlerin sonraki gelişim süreci için önemi gibi hayati konularda çok fazla bilgi sağlamalarına rağmen pahalı ve zaman alıcı çalışmalardır. Doğru cevap B'dir.
Soru 58
"Elimizde veri olmadan yaşlıların daha sabırlı olduklarını ileri süremeyiz. Bunu söyleyebilmek için bir araştırmanın yapılmış olması ve araştırma sonunda bu bilginin ortaya konmuş olması gerekmektedir."
Yukarıda açıklanan durum, bilimsel bilginin sahip olması gereken hangi özelliği vurgulamaktadır?
Yukarıda açıklanan durum, bilimsel bilginin sahip olması gereken hangi özelliği vurgulamaktadır?
Seçenekler
A
Nesnel olarak ölçülebilirliği
B
Tekrarlanabilir olması
C
Veriye dayalı olması
D
Mutlak olmaması
E
Evrensel olması
Açıklama:
Bilimsel bilginin diğer bir özelliği ise veriye dayalı olmasıdır. Bir bilginin veriye dayalı olması o bilgiyi ölçmek için bir ölçme aracının olduğu ve o ölçme aracı yardımıyla bilgilerin elde edildiği anlamına gelmektedir. Örneğin elimizde veri olmadan yaşlıların daha sabırlı olduklarını ileri süremeyiz. Bunu söyleyebilmek için bir araştırmanın yapılmış olması ve araştırma sonunda bu bilginin ortaya konmuş olması gerekmektedir. Doğru cevap C'dir.
Soru 59
Araştırmacının “Yaşlılar genç insanlara kıyasla zorluklar karşısında daha sabırlı mı davranmaktadırlar?” gibi bir soru ile kafasındaki zorluğu soruya dönüştürdüğü bilimsel araştırma aşaması hangisidir?
Seçenekler
A
Bir güçlüğün sezilmesi
B
Problemin tanımlanması
C
Çözümün kestirilmesi
D
Hipotezlerin sınanması
E
Raporlaştırmanın yapılması
Açıklama:
Bilimsel araştırmanın ikinci aşaması olan problemin tanımlanması aşamasında, araştırmacı kendisi için araştırma konusu olan ve bilimsel olarak incelenebilir özellikler gösteren konuyu bir problem olarak veya birtakım araştırma soruları ile ortaya koymak durumundadır. Örneğin “Yaşlılar genç insanlara kıyasla zorluklar karşısında daha sabırlı mı davranmaktadırlar?” gibi bir soru araştırmacının kafasındaki zorluğun soruya dönüşmüş halidir. Doğru cevap B'dir.
Soru 60
Araştırmacının, araştırma sonucunda elde edilen bilgiler ne anlama gelmektedir gibi sorular sorduğu bilimsel araştırma aşaması hangisidir?
Seçenekler
A
Problemin tanımlanması
B
Çözümün kestirilmesi
C
Hipotezlerin sınanması
D
Değerlendirmenin yapılması
E
Raporlaştırmanın yapılması
Açıklama:
Beşinci aşama olan değerlendirmenin yapılması aşaması, araştırmacının elde ettiği verileribilimsel bilgiler ışığında değerlendirdiği bir aşamadır. Bu elde ettiği sonuç ne anlama gelmektedir? Bu durumun olası sonuçları neler olabilir? Araştırma sonucunda elde edilen bilgiler ne anlama gelmektedir? gibi sorular araştırmacının elde ettiği sonucu değerlendirmesine hizmet etmektedir. Doğru cevap D'dir.
Soru 61
Açıkladığı bir durumdan yola çıkarak; sezgisel, bilimsel ve istatistiksel yöntemlerle, gelecekle ilgili tahminlerde bulunmak, bilimin hangi amacına hizmet eder?
Seçenekler
A
Betimleme Amacı
B
Açıklama Amacı
C
Yordama Amacı
D
Kontrol Etme Amacı
E
Eleştirme Amacı
Açıklama:
Bilim açıkladığı bir durumdan yola çıkarak gelecekle ilgili de tahminlerde bulunmayı amaçlar. Buna bilimin yordama amacı denmektedir. Yordama var olan bilgiden yola çıkarak gelecekte olabilecek durumlar hakkında yaklaşık kestirimlerde bulunmaktır. Eldeki bilimsel veriler ve bunlara ilişkin getirdiğimiz açıklamalar gelecekte durumun nasıl olacağı ile ilgili bir tahminde bulunmamızı kolaylaştırmaktadır.
Soru 62
"Bilgiye Ulaşma" kavramı ile ilgili aşağıdaki ifadelerin hangisi doğru değildir?
Seçenekler
A
Rasyonel bilginin doğruluğundan asla şüphe edilemez.
B
Görgül yolla bilgi edinme sürecinde ancak gözlem yoluyla bilgi edinilir.
C
Görgül yol, deneysel uygulamalara açıktır.
D
Bilimsel yolda, hem akıl yürütme hem de gözlem yoluyla bilgi edinilir.
E
Bilimsel olarak doğruluğu kanıtlanmayan bilgi, bilimsel bilgi olarak değerlendirilemez.
Açıklama:
Rasyonel yolla bilgi edinme, kişinin akıl yürütme sonucunda bir bilgiye ulaşmasıdır. Bu bilginin doğruluğundan her zaman şüphe edilebilir çünkü rasyonel yolla edinilen bilgi deneysel bir kanıta dayanmayabilmektedir.
Soru 63
"Yaşlı insanların eşlerini kaybettikten sonra bir daha aşık olmadıkları yönünde yaygın bir kanı olmakla birlikte bu bilginin doğru olup olmadığı araştırılabilir ve yaşlıların da aşık olabilecekleri ortaya konabilir". Bu hipotez, bilimsel bilginin sahip olması gereken özelliklerinden hangisine vurgu yapmaktadır?
Seçenekler
A
Nesnel olarak ölçülebilir olma
B
Veriye dayalı olma
C
Tekrarlanabilir olma
D
Mutlak olmama
E
Evrensel olma
Açıklama:
Bilimsel bilginin diğer bir özelliği de mutlak olmamasıyla ilgilidir. Bilim sürekli olarak ilerlemekte ve var olan bilgilere yenileri eklenmekte, bazen de var olan bilgiler çürütülmekte yeni bilgiler ortaya çıkmaktadır.
Soru 64
"Yaşlı insanlar zorlayıcı durumlarda gençlere göre daha sabırlı davranırlar." hipotezini kuran bir araştırmacı, bilimsel araştırmasının hangi aşamasındadır?
Seçenekler
A
Raporlaştırmanın Yapılması
B
Değerlendirmenin Yapılması
C
Hipotezlerin Sınanması
D
Güçlüğün Sezilmesi
E
Çözümün Kestirilmesi
Açıklama:
Çözümün kestirilmesi aşaması, bilimsel araştırmaların aşamalarından üçüncüsüdür. Araştırmacının alandaki yeterliği ve donanımıyla yakından ilişkilidir. Bu aşamada araştırmacı alanla ilgili okumaları, donanımı ve gözlemlerine dayanarak araştırmasının olası sonuçları hakkında hipotezler kurmaktadır.
Soru 65
Kaldığı huzur evinde hayatına son vermek için intihar girişiminde bulunan bir yaşlının, içinde bulunduğu durumun ayrıntılı bir biçimde incelenmesi esasına dayanan betimsel araştırma türü aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Fenomenolojik Araştırma
B
Örnek Olay
C
Aksiyon
D
Etnografik
E
Alan Araştırması
Açıklama:
Örnek olay araştırması belirlenmiş bir örnek olay etrafında ayrıntılı bir biçimde çalışmayı esas almaktadır. Olay, bir kişi, olay veya durum olabilmektedir. Örnekteki kadının yaşadığı durumun tam olarak ne olduğu, daha önce böyle bir girişiminin olup olmadığı, tıbbi geçmişi, aile öyküsü, sosyoekonomik düzeyi, şu anda yaşadığı olayla ilgili sürecin nasıl geliştiği gibi birçok durum örnek olay araştırması çerçevesinde ele alınabilir. Söz konusu vakadan yola çıkarak elde edilen bilgiler ve veriler benzer koşullardaki diğer yaşlılar için de geçerli olabilir ve böyle bir durumda yaşlı intiharlarının nedenleri çok daha iyi anlaşılmış olur.
Soru 66
'Bilme edinimi, bilinen şey, bilme edimi sonucunda edinilen şey' ne anlama gelmektedir?
Seçenekler
A
Rasyonel Bilgi
B
Bilgi
C
Görgül yolla bilgi edinme
D
Felsefi bilgi
E
Bilimsel bilgi
Açıklama:
“Bilme edinimi, bilinen şey, bilme edimi sonucunda edinilen şey''e bilgi adı verilmektedir. Doğru cevap B'dir.
Soru 67
Yaşlıların yaşam kalitesini inceleyen bir araştırmacı bilimsel bilginin hangi özelliğini incelemektedir?
Seçenekler
A
Nesnel olarak ölçülebilirlik
B
Veriye dayalı olması
C
Tekrarlanabilir olması
D
Mutlak olmaması
E
Evrensel olması
Açıklama:
Bilginin nesnel olarak ölçülebilirliği o bilginin bilimsel ölçme araçları yardımıyla ölçülebilmesi anlamındadır. Bu durumda yaşlı bireylerin yaşam kalitesini inceleyen araştırmacı bilimsel bilginin ölçülebilirliğini ölçmektedir. Doğru cevap A'dır.
Soru 68
X çalışmasını yapan bir araştırmacının, verilerinin yapılan başka bir çalışmada da benzer sonuçlar elde etmesi elde edilen bilginin hangi özelliğidir?
Seçenekler
A
Tekrarlanabilirlik
B
Nesnel olarak ölçülebilirlik
C
Mutlak olmama
D
Evrensel olma
E
Veriye dayalı olma
Açıklama:
Bilimsel olarak yapılmış olan bir araştırmanın kolaylıkla tekrarlanabilir yöntem izlemesi gerekmektedir. Diğer bir ifade ile bir bilimsel araştırma yapıldıysa mutlaka bilimsel olan bir yol ve yöntem izlenmiştir. Bu, eğer bu yol veya yöntemi izlerse bir başka araştırmacı da benzer sonuçlara ulaşabilir anlamına gelmektedir. Kısacası bilimsel araştırmalar tekrar edilebilir bir özellik göstermektedir. Doğru cevap A'dır.
Soru 69
Araştırmacının zihnini meşgul eden bir problemin olması bilimsel çalışmanın hangi aşamasına örnektir?
Seçenekler
A
Hipotezin sınanması
B
Problemin tanımlanması
C
Çözümün kestirilmesi
D
Güçlüğün sezilmesi
E
Değerlendirmenin yapılması
Açıklama:
Bir bilimsel araştırma yapmak için öncelikle araştırmacının kafasını karıştıran bir sorunun veya problemin olması ve araştırmacının merak ettiği bir güçlüğün sezilmesi gerekmektedir.Doğru cevap D'dir.
Soru 70
“Yaşlılar genç insanlara kıyasla zorluklar karşısında daha sabırlı mı davranmaktadırlar?” sorusunu soran bir araştırmacı bilimsel araştırma aşamasının hangi adımındadır?
Seçenekler
A
I. Aşama: Güçlüğün Sezilmesi
B
II. Aşama: Problemin Tanımlanması
C
III. Aşama: Çözümün Kestirilmesi
D
V. Aşama: Değerlendirmenin Yapılması
E
IV. Aşama: Hipotezlerin Sınanması
Açıklama:
Araştırmacı kendisi için araştırma konusu olan ve bilimsel olarak incelenebilir özellikler gösteren konuyu bir problem olarak veya birtakım araştırma soruları ile ortaya koymak durumundadır. Örneğin “Yaşlılar genç insanlara kıyasla zorluklar karşısında daha sabırlı mı davranmaktadırlar?” gibi bir soru araştırmacının kafasındaki zorluğun soruya dönüşmüş halidir. Doğru cevap B'dir.
Soru 71
Temel amacı nesnel bilimsel veriye ulaşmak olan, uygulamadan ziyade kuram geliştirmenin daha çok ön planda olduğu araştırma türü aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Deneysel araştırmalar
B
Betimsel araştırmalar
C
Uygulamalı araştırmalar
D
Temel araştırmalar
E
Nicel araştırmalar
Açıklama:
Temel araştırmaların temel amacı nesnel bilimsel bilgiye ulaşmaktır ve kuram geliştirmek, uygulamaya göre daha ön plandadır.Doğru cevap D'dir.
Soru 72
Sorun yaşadığı düşünülen kişilere bilimsel bilgiler ışığında yardım etmeyi hedefleyen araştırma türü aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Uygulamalı araştırmalar
B
Betimsel araştırmalar
C
Deneysel araştırmalar
D
Fenomonolojik araştırmalar
E
Olay araştırması
Açıklama:
Sorun yaşadığı düşünülen kişilere bilimsel bilgiler ışığında yardım etmeyi hedefleyen araştırma türü uygulamalı araştırmadır. Doğru cevap A'dır.
Soru 73
Farklı yaş gruplarındaki kişilerden aynı anda veri toplanarak gelişimsel sürecin ortaya konmasını hedefleyen araştırma türü aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Nitel araştırmalar
B
Boylamsal araştırmalar
C
Kesitsel araştırmalar
D
Nicel araştırmalar
E
Deneysel araştırmalar
Açıklama:
Farklı yaş gruplarındaki kişilerden aynı anda veri toplanarak gelişimsel sürecin ortaya konmasını inceleyen araştırma türü kesitsel araştırmalardır. Doğru cevap C'dir.
Soru 74
Kimsenin diğer bir kimse hakkında duyu organları ile bilgi edinme yolu veya bireylerin değişik ortamlarda, çeşitli davranışları hakkında onları izleme yolu ile bilgi toplama tekniği aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Anket
B
Gözlem
C
Görüşme
D
Olay araştırması
E
Fenomonolojik araştırma
Açıklama:
Kimsenin diğer bir kimse hakkında duyu organları ile bilgi edinme yolu veya bireylerin değişik ortamlarda, çeşitli davranışları hakkında onları gözleme yolu ile bilgi toplama tekniği gözlemdir. Doğru cevap B'dir.
Soru 75
Deneysel araştırmalar ile ilgili aşağıda verilen seçeneklerden hangisi yanlış bilgidir?
Seçenekler
A
Bilimsel yöntemler için en kesin sonuçların elde edildiği araştırma türüdür.
B
Kişisel yorum yok denecek kadar azdır.
C
Deneyin tüm aşamaları ayrıntılı bir şekilde raporlaştırılarak kayıt altına alınır.
D
Deneysel çalışmalar nedensellik çıkarımlarında bulunmaya olanak tanır.
E
Yanılma olasılığı ve sonucun hatalı çıkma olasılığı oldukça fazladır.
Açıklama:
Deneysel koşullar mümkün olabildiği ölçüde araştırmacının kontrolünde olduğu için yanılma olasılığı veya sonucun hatalı çıkma olasılığı oldukça düşüktür.
Soru 76
Zamandan kazandıran yöntem olarak bilinen, ancak bireysel özelliklerin zaman içerisindeki değişimi hakkında bilgi vermemesi yönünden sınırlılıkları olan araştırma türü aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Deneysel Araştırma
B
Boylamsal Araştırma
C
Kesitsel Araştırma
D
Nitel Araştırma
E
Nicel Araştırma
Açıklama:
Kesitsel araştırmalarda, araştırmacının en büyük avantajı katılımcıların büyümelerini veya yaşlanmalarını beklemek durumunda kalmamalarıdır. Boylamsal araştırmaya göre çok daha kısa sürede gelişimsel bir bilgi elde etmenin mümkün olduğu bu yöntemde bazı sınırlılıklar da bulunmaktadır. Bu tür çalışmalar aynı bireylerin zaman içindeki değişimini verememekte ve bireysel özelliklerin değişimi hakkında bilgi vermemektedir.
Soru 77
Yaşlı bireyi tanıma konusunda yapılacak olan test teknikleri düşünüldüğünde, aşağıda verilen bilgilerden hangisi konu bakımından diğerlerinden farklıdır?
Seçenekler
A
Test teknikleri araştırma yapmaktan çok uygulama yapmak amacıyla kullanılır.
B
Yaşlılara uygulanan test teknikleri genellikle bilişsel özellikleri ölçme amaçlıdır.
C
Test teknikleri ile kişinin akli dengesi ve kişilik özellikleri ile ilgili sonuçlar elde edilebilir.
D
Test teknikleri ile bunama veya benzeri zihinsel sorunlar olup olmadığı tespit edilebilir.
E
Testlerden çıkan sonuçlara göre, kişilerin hakları yasal tedbirler çerçevesinde korunur.
Açıklama:
İlk dört seçenekte, yaşlı bireyi tanımada uygulanacak olan testlerin özellikleri hakkında bilgiler verilmiştir. E seçeneğinde ise testlerin yasalara uygun olarak, gerekli izinlerin alınarak uygulanması ve çıkan sonuçlara göre kişilerin haklarının yasal tedbirler ile korunması hakkında bilgi verilmiştir. Bu yönüyle diğer seçeneklerden ayrılır.
Soru 78
Bireyi tanıma tekniklerinden görüşme tekniğinde doğru bilgilere ulaşmak için hangi nedenle açık uçlu sorular kullanılması önerilmektedir?
Seçenekler
A
Görüşme tekniğinde araştırmacının empatik anlayış sergilemesi önemlidir.
B
Görüşme tekniğinde tarafların birbirlerini etkileme ihtimalleri vardır.
C
Görüşme tekniğinde sözlü ya da sözsüz iletişim yolları kullanılır.
D
Görüşme yapan kişinin, görüşme yapma konusunda uzman olması gerekmektedir.
E
Görüşme rastgele bir zamanda değil, planlanmış bir zamanda gerçekleştirilir.
Açıklama:
Görüşme taraflar açısından subjektif niteliktedir. Bu nedenle yanlış yorumlanmaya da açıktır. Bu bağlamda bireyin verdiği bilgilerin doğru olduğu varsayılmaktadır. Bilgilerin doğruluğunu objektif olarak kontrol etmek ise mümkün olamayabilmektedir. Nitekim görüşmede tarafların birbirlerini etkileme ihtimalleri bulunmaktadır. Bu nedenle görüşme tekniğinde doğru bilgi almak için açık uçlu sorular sorulması önerilmektedir.
Soru 79
"Objektif gözlem, önyargılardan arınık gözlemdir" sözü ile gözlem tekniğinin hangi özelliğine atıf yapılmaktadır?
Seçenekler
A
Araştırmacının alanında uzman olmasına.
B
Araştırmacının gözlem esnasında tüm ayrıntıları kayıt altına almasına.
C
Araştırmacının gözlem verilerine bağlı kalmayarak alternatif yöntemler denemesine.
D
Araştırmacının duygularının gözlem sürecinin etkilenmesine izin vermemesine.
E
Araştırmacının etik kuralları çiğnememesine.
Açıklama:
Sistematik veya gelişigüzel hangi gözlem türü olursa olsun gözlemin geçerli sonuçlar vermesi objektif bir biçimde yapılıp yapılmamış olmasıyla yakından ilgilidir. Objektif gözlem önyargılardan arınık bir gözlemdir. Bir gözlemin nesnelliği ve bilimselliği gözlemcinin önyargılarının gözlem sürecini etkilemesine izin vermemesine, davranışları ve duyguları anlama ve algılama gücüne, davranışlar arasındaki ilişki ve çelişkileri kavrayabilme yeteneğine, gözlem tekniğini uygulama ve sonuçlarını kaydetmedeki becerisine bağlıdır.
Soru 80
Aşağıdaki belirlemelerden hangisi bilimsel araştırma sürecinin
ikinci aşamasıdır?
ikinci aşamasıdır?
Seçenekler
A
Bir güçlüğün sezilmesi
B
Problemlerin tanımlanması
C
Olası çözümün kestirilmesi
D
Hipotezlerin kurulması
E
Hipotezlerin test edilmesi
Açıklama:
Problemlerin tanımlanması aşaması ikinci aşamadır. Bir güçlüğün sezilmesi aşaması tamamladıktan sonra bu aşamaya geçilir. Doğru cevap B şıkkıdır.
Soru 81
Aşağıdakilerden hangisi amaçlarına göre araştırma türlerinden biridir?
Seçenekler
A
Temel araştırmalar
B
Kesitsel araştırmalar
C
Örnek olay araştırmaları
D
Boylamsal araştırmalar
E
Aksiyon araştırmaları
Açıklama:
Bilimsel araştırmalar iki temel amaçla gerçekleştirilmektedir. Bu amaçlardan birisi temel diğeri uygulamalı araştırmadır. Doğru cevap A şıkkıdır.
Soru 82
Bilimsel bilginin sahip olması gereken özelliklerin başında hangisi gelir?
Seçenekler
A
Soyut olması
B
Yoruma açık olması
C
Veriye dayalı olması
D
Tekrarlanabilir olması
E
Nesnel olarak ölçülebilirlik
Açıklama:
Bilimsel bilginin ortak niteliklerinin başında nesnel olarak ölçülebilirlik gelmektedir. Bilginin nesnel olarak ölçülebilirliği o bilginin bilimsel ölçme araçları yardımıyla ölçülebilmesi anlamındadır. Doğru cevap E şıkkıdır.
Soru 83
Aşağıdakilerden hangisi betimsel araştırmalardan biridir?
Seçenekler
A
Nitel araştırmalar
B
Nicel araştırmalar
C
Alan araştırmaları
D
Kesitsel araştırmalar
E
Uygulamalı araştırmalar
Açıklama:
Betimsel araştırmalar şunlardır; Örnek olay araştırmaları, Aksiyon araştırmaları, Etnografik araştırmalar, Gelişimci araştırmalar, Fenomonoloji, Alan araştırmaları. Doğru cevap C şıkkıdır.
Soru 84
Diğer adı olgubilim araştırmaları olan araştırma türü aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Gelişimci araştırmalar
B
Örnek olay araştırmaları
C
Aksiyon araştırmaları
D
Fenomenolojik araştırmalar
E
Alan araştırmaları
Açıklama:
Fenomenolojik araştırmalar diğer adıyla olgubilim araştırmaları bir yaşantıyı, o yaşantıyı geçiren kişilerin öznel bakış açısıyla ortaya koymayı amaçlamaktadır. Doğru cevap D şıkkıdır.
Soru 85
Bilimsel yöntemler içerisinde en kesin sonuçların elde edildiği araştırma araştırma türü hangisidir?
Seçenekler
A
Deneysel araştırmalar
B
Örnek olay araştırmaları
C
Kesitsel araştırmalar
D
Uygulamalı araştırmalar
E
Temel araştırmalar
Açıklama:
Deneysel araştırmalar bilimsel yöntemler için en kesin sonuçların elde edildiği araştırma türüdür. Doğru cevap A şıkkıdır.
Soru 86
Genel olarak bir kimsenin diğer bir kimse hakkında duyu organları ile bilgi edinme yolu veya bireylerin değişik ortamlarda, çeşitli davranışları hakkında onları izleyerek bilgi toplamasına ne ad verilir?
Seçenekler
A
Görüşme
B
Anket
C
Gözlem
D
Mulakat
E
Röportaj
Açıklama:
Genel olarak gözlem bir kimsenin diğer bir kimse hakkında duyu organları ile bilgi edinme yolu veya bireylerin değişik ortamlarda, çeşitli davranışları hakkında onları gözleme yolu ile bilgi toplama tekniği olarak tanımlanır. Doğru cevap C şıkkıdır.
Soru 87
Genel olarak ilgilenilen konu hakkında kişilerin görüşlerini almaya yarayan yazılı soru grubu olarak sunulan test dışı teknik hangisidir?
Seçenekler
A
Gözlem
B
Anket
C
Görüşme
D
Veri toplama
E
Örnek olay
Açıklama:
Anket uygulamak veri toplamada sıklıkla kullanılan bir test dışı yöntemdir. Genel olarak ilgilenilen konu hakkında kişilerin görüşlerini almaya yarayan yazılı soru grubu olarak tanımlanabilir. Doğru cevap B şıkkıdır.
Soru 88
Yöntemine göre araştırma türleri kaç çeşittir?
Seçenekler
A
1
B
2
C
3
D
4
E
5
Açıklama:
Betimsel, Deneysel, Tarihsel, Nitel, Nicel olmak üzere 5 çeşittir. Doğru cevap E şıkkıdır.
Soru 89
Aşağıdakilerden hangisi bilimsel araştırma yapacak olan kişilerin bulundurması gereken özelliklerden biridir?
Seçenekler
A
Araştırma yapacakları alanda yeterli bilgi ve donanıma sahip olmaları
B
Maddi olarak güçlü olmaları
C
En az iki dil bilmeleri
D
Taraflı bakabiliyor olmalı
E
En az iki yardımcısı olmalı
Açıklama:
Bilimsel araştırma yapacak olan kişilerin araştırma yapacakları alanda yeterli bilgi ve donanıma sahip olmaları son derece önemlidir. Doğru cevap A şıkkıdır.
Soru 90
- Çözümün kestirilmesi
- Raporlaştırmanın yapılması
- Problemin tanımlanması
- Hipotezlerin sınanması
- Güçlüğün sezilmesi
- Değerlendirmenin yapılması
Seçenekler
A
III - IV - V - I - VI - II
B
VI - III - I - V - II - IV
C
V - III - I - IV - VI - II
D
II - IV - III - I - VI - V
E
I - III - V - II - IV - VI
Açıklama:
Bilimsel araştırmalar belli bir sistematiklik içinde ve belli bir süreçte gerçekleştirilir. Bu sürecin ilk aşaması bilimsel merak sonucunda ortaya çıkan bir güçlüğün sezilmesidir. İkinci aşamada bilim adamı sezdiği güçlüğün yarattığı problemi tanımlar ve üçüncü aşamada ise ortaya konmuş olan problemin olası çözümünün ne olabileceği yönünde bir kestirimde bulunur. Bu kestirim dördüncü aşamada hipotezlere dönüşür ve
beşinci aşamada ise kurulan hipotez ya da hipotezlerin doğrulanıp doğrulanmadığı ortaya konur. Altıncı aşama elde edilen bilimsel bilginin değerlendirilmesi
sürecidir. Araştırmacı bu aşamada elde ettiği verilere açıklık getirir ve bilgilerin ne anlama geldiği açıklanır. Son aşamada ise elde edilen bilgi bilimsel yöntem ışığında
diğer araştırmacılara ve diğer insanlara da ulaşabilmesi amacıyla bir rapor halinde yayınlanır. Doğru cevap C şıkkıdır.
beşinci aşamada ise kurulan hipotez ya da hipotezlerin doğrulanıp doğrulanmadığı ortaya konur. Altıncı aşama elde edilen bilimsel bilginin değerlendirilmesi
sürecidir. Araştırmacı bu aşamada elde ettiği verilere açıklık getirir ve bilgilerin ne anlama geldiği açıklanır. Son aşamada ise elde edilen bilgi bilimsel yöntem ışığında
diğer araştırmacılara ve diğer insanlara da ulaşabilmesi amacıyla bir rapor halinde yayınlanır. Doğru cevap C şıkkıdır.
Ünite 4
Soru 1
Lens sertleşince normalde gözün nesnelere odaklanması için gereken şekil değişikliğini gerçekleştiremediği için ortaya çıkan ve yakını görememek ile başlayan görme bozukluğuna ne denir?
Seçenekler
A
Glakom
B
Presbiyopi
C
Retinopati
D
Katarakt
E
Maküler Dejenerasyon
Açıklama:
Lens sertleşince normalde gözün nesnelere odaklanması için gereken şekil değişikliğini gerçekleştiremediği için ortaya çıkan ve yakını görememek ile başlayan görme bozukluğuna presbiyopi adı verilir.
Soru 2
Göz bebeğinin arkasında bulunan ve görmeyi sağlayan doğal göz merceğinin
saydamlığını kaybederek matlaşmasına ne ad verilir?
saydamlığını kaybederek matlaşmasına ne ad verilir?
Seçenekler
A
Presbiyopi
B
Retinopati
C
Katarakt
D
Maküler Dejenerasyon
E
Glakom
Açıklama:
Katarakt Göz bebeğinin arkasında bulunan ve görmeyi sağlayan doğal göz merceğinin saydamlığını kaybederek matlaşmasıdır.
Soru 3
Yaşlılarda görülen işitme kayıplarına ne ad verilir?
Seçenekler
A
presbiyopi
B
buşon
C
atrizyon
D
prebiakuzi
E
abrazyon
Açıklama:
Yaşlılarda görülen işitme kayıplarına “Prebiakuzi (kulak yaşlanması ya da yaşlılık sağırlığı) ” adı verilmektedir.
Soru 4
Aşağıdakilerden hangisi yaşlılarda ağız iltihabının ortaya çıkmasının nedenlerinden değildir?
Seçenekler
A
beslenme bozuklukları
B
protez diş kullanımı
C
ilaç kullanımı
D
tükürük bezlerinin fonksiyonel bozuklukları
E
yetersiz sıvı alımı
Açıklama:
Yaşlıda beslenme bozuklukları, yetersiz sıvı alımı, ilaç kullanımı, tükürük bezlerinin fonksiyonel bozuklukları ve ağız kuruluğuna neden olan sistemik hastalıklar sonucu ağız iltihabı sorunu ortaya çıkabilir
Soru 5
Vücutta yer alan toplam protein miktarının yaklaşık yüzde kaçını kolajen oluşturmaktadır?
Seçenekler
A
%10
B
%20
C
%30
D
%40
E
%50
Açıklama:
Vücutta yer alan toplam protein miktarının yaklaşık %30’unu kolajen oluşturmaktadır.
Soru 6
Menopoz kadınlarda ortalama kaç yaşlarında gerçekleşir?
Seçenekler
A
25-30
B
30-35
C
40-45
D
45-50
E
50-55
Açıklama:
Menopoz kadınlarda ortalama 45-50 yaşları arasında üreme sistemi hormonu olan ostrojen ve progesteronun azalması ile yumurtalık fonksiyonun durması başka bir deyişle adetten kesilme ve yumurtlamanın durmasıdır.
Soru 7
Nöron (sinir hücresi) kaybı en çok hangi organda gözlemlenir?
Seçenekler
A
Beyin
B
Göz
C
Kulak
D
El
E
Ayak
Açıklama:
Nöron (sinir hücresi) kaybı en çok beyinde gözlemlenir.
Soru 8
Yaşlılar araba kullandıklarında aşağıdaki hangi faktörlerden dolayı trafik kazalarına daha büyük olasılıkla karışmaktadırlar?
- göz kamaşması
- tuvalet ihtiyacı
- ani ışık değişikliği
- dalma
- ışığın azlığı nedeniyle gece görüşünde bozulma olması
Seçenekler
A
2-4
B
2-3-4
C
1-5
D
2-3
E
1-3-5
Açıklama:
Yaşlılar araba kullandıklarında göz kamaşması, ani ışık değişikliği, ışığın azlığı nedeniyle gece görüşünde bozulma olması gibi nedenlerle de trafik kazalarına daha büyük olasılıkla karışmaktadırlar.
Soru 9
Aşağıdaki hangi sorulardan herhangi birine ‘evet’ diyen kişilerin sürücülüğü bırakması gerekmektedir?
- Trafikte kolay sinirleniyor musunuz?
- Seyir halinde giderken kendi şeridinde ilerlemekte zorlanıyor musunuz?
- Gidilecek yolu bildiğiniz halde kaybolduğunuz oluyor mu?
- Diğer sürücüler size fazlaca korna çalıyorlar mı?
- Seyir halinde çok hız yapıyor musunuz?
Seçenekler
A
1-2-3
B
2-3-4
C
2-4
D
1-4
E
3-4-5
Açıklama:
Bu sorulardan herhangi birine ‘evet’ diyen kişilerin sürücülüğü bırakması gerektiği belirtilmiştir.
• Seyir halinde giderken kendi şeridinde ilerlemekte zorlanıyor musunuz?
• Gidilecek yolu bildiğiniz halde kaybolduğunuz oluyor mu?
• Diğer sürücüler size fazlaca korna çalıyorlar mı?
• Araç kullanırken ayak hareketlerinizde gerileme/yavaşlama, reflekslerinizde gerileme
duygusu hissediyor musunuz?
• Aile bireyleriniz, arkadaşlarınız ya da doktorunuz size araç kullanmanızdan tedirgin
olduğunu belirtiyor mu?
• Seyir halinde giderken kendi şeridinde ilerlemekte zorlanıyor musunuz?
• Gidilecek yolu bildiğiniz halde kaybolduğunuz oluyor mu?
• Diğer sürücüler size fazlaca korna çalıyorlar mı?
• Araç kullanırken ayak hareketlerinizde gerileme/yavaşlama, reflekslerinizde gerileme
duygusu hissediyor musunuz?
• Aile bireyleriniz, arkadaşlarınız ya da doktorunuz size araç kullanmanızdan tedirgin
olduğunu belirtiyor mu?
Soru 10
Aşağıdakilerden hangisi yaşlıların fonksiyonel ve duygusal ihtiyaçlarını destekleyen tasarım öğelerinde olması gereken özelliklerden değildir?
Seçenekler
A
ödeme kolaylığı
B
Kullanma ve taşıma kolaylığı
C
bakım kolaylığı
D
kolay okuma ve anlama kolaylığı
E
kavrama ve ulaşma kolaylığı
Açıklama:
Yaşlıların fonksiyonel ve duygusal ihtiyaçlarını destekleyen tasarım öğeleri, kullanma ve taşıma kolaylığı, bakım kolaylığı, kolay okuma ve anlama kolaylığı, eğilme ve erişmeyi azaltma, tutma, kavrama ve ulaşma kolaylığı, sınırlı güç ve beceri ile kullanılabilme, hareketlilik, zihinsel süreçler ve
hatırlama, stres ve endişeyi azaltma gibi işlevlere sahiptir.
hatırlama, stres ve endişeyi azaltma gibi işlevlere sahiptir.
Soru 11
Gözdeki damar yapısının bozulmasına bağlı gelişen göz hastalığı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Retinopati
B
Glakom
C
Katarakt
D
Abrozyon
E
Atrizyon
Açıklama:
Retinopati, gözdeki damar yapısının bozulmasına bağlı gelişen göz hastalığıdır. Doğru cevap A'dır.
Soru 12
Lens sertleşince normalde gözün nesnelere odaklanması için gereken şekil değişikliğini gerçekleştiremediği için ortaya çıkan ve yakını görememek ile başlayan görme bozukluğuna ne ad verilir?
Seçenekler
A
Glakom
B
Retinopati
C
Katarakt
D
Maküler dejenerasyon
E
Presbiyopi
Açıklama:
Lens sertleşince normalde gözün nesnelere odaklanması için gereken şekil değişikliğini gerçekleştiremediği için ortaya çıkan ve yakını görememek ile başlayan görme bozukluğuna presbiyopi adı verilir. Doğru cevap E'dir.
Soru 13
I. Yaş arttıkça yüksek perdeli tiz sesler daha zor duyulur.
II. Tiz sesleri algılama gücü 30 yaşa doğru azalır.
III. Buşon denilen kulak kiri yaşlılarda daha fazla görülür.
Yaşlılık döneminde işitme ile ilgili yukarıda verilen değişikliklerden hangileri doğrudur?
II. Tiz sesleri algılama gücü 30 yaşa doğru azalır.
III. Buşon denilen kulak kiri yaşlılarda daha fazla görülür.
Yaşlılık döneminde işitme ile ilgili yukarıda verilen değişikliklerden hangileri doğrudur?
Seçenekler
A
I ve II
B
I ve III
C
II ve III
D
Yalnız II
E
I, II ve III
Açıklama:
Yaşlılık döneminde işitme ilgili yaşanan değişikliklere ilişkin verilen maddelerden üçü de doğrudur. Doğru cevap E'dir.
Soru 14
Güneş ışınlarının “yaşlanma” ile bağlantılı cilt hasarına % kaç oranına kadar sorumlu olduğu bilinmektedir?
Seçenekler
A
%50
B
%60
C
%70
D
%80
E
%90
Açıklama:
Dışsal yaşlanmada en önemli unsur aşırı güneş ışınlarına maruz kalmaktır. Güneş ışınlarının “yaşlanma” ile bağlantılı cilt hasarının % 80’ine kadar olan bölümünden sorumlu olduğu bilinmektedir. Doğru cevap D'dir.
Soru 15
Yaşlılıkta görülen istemsiz titremeye ne ad verilir?
Seçenekler
A
Erozyon
B
Atrizyon
C
Senil tremor
D
Maküler dejenerasyon
E
Kontakt dermatit
Açıklama:
Birçok hareket bozukluğunun yaşla birlikte oluştuğuna inanılır. En sık görüleni ağız, dudaklar, kafa ve sesi tutan senil tremordur (istemsiz titreme). Doğru cevap C'dir.
Soru 16
Vücudu bir arada tutan proteinin adı nedir?
Seçenekler
A
Elastin
B
Kollagen
C
Buşon
D
Nöron
E
Ventrikül
Açıklama:
Ciltte ve vücudun dokusunda bulunan, cildin esnek ama sıkı kalmasına yardımcı olan, tutulup çekildikten sonra derinin tekrar eski haline dönmesini
sağlayan Elastin ve vücudu bir arada tutan bir protein olan Kollagen’in varlığı son derece önemlidir. Artan yaşla birlikte kollajen yapımı azalır,
derinin esnekliği bozulur. Doğru cevap B'dir.
sağlayan Elastin ve vücudu bir arada tutan bir protein olan Kollagen’in varlığı son derece önemlidir. Artan yaşla birlikte kollajen yapımı azalır,
derinin esnekliği bozulur. Doğru cevap B'dir.
Soru 17
Çoğunlukla uyku esnasında oluşan güçlü çene hareketlerinin neden olduğu çeneleri sıkma ve dişleri gıcırdatma olayına ne ad verilir?
Seçenekler
A
Abrazyon
B
Erozyon
C
Romatizma
D
Bruksizm
E
Atrizyon
Açıklama:
Çoğunlukla uyku esnasında oluşan güçlü çene hareketlerinin neden olduğu çeneleri sıkma ve dişleri gıcırdatma olayına Bruksizm adı verilir. Doğru cevap D'dir.
Soru 18
Aşırı kuvvet uygulayarak diş fırçalayan bireylerde bu tip aşınmalar görülür. Yaşlıda sık görülen diş eti çekilmesi sonucu, diş kökleri açığa çıkar. Yaşlılarda dişleri sert fırçalama nedeniyle gözükebilir. Yukarıda verilen diş sağlığı ile ilgili aşınma türü aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Atrizyon
B
Abrazyon
C
Erozyon
D
Bruksizm
E
Osteoartrit
Açıklama:
Dişlerin servikal bölgelerinde mekanik kuvvetlere bağlı olarak oluşan aşınmalara da Abrazyon denir. Aşırı kuvvet uygulayarak diş fırçalayan bireylerde bu tip aşınmalar görülür. Yaşlıda sık görülen dişeti çekilmesi sonucu, diş kökleri açığa çıkar. Diş kökleri, yapısal özellikleri ve kimyasal yapıları nedeniyle, diş kronlarına kıyasla mekanik, mikrobik etkilere daha dirençsizdir. Bu nedenle, yaşlıda sert fırçalama, kök yüzeylerinde abrazyona neden olur. Doğru cevap B'dir.
Soru 19
Halk arasında bilinen ismiyle kireçlenme, eklemlerde kıkırdak dokunun yapısında bozulma, kıkırdakta incelme, aşınma ve tahribatın ortaya çıktığı en sık görülen eklem hastalığına ne ad verilir?
Seçenekler
A
Osteoartrit
B
Romatizma
C
Bruksizm
D
Senil tremor
E
Atrizyon
Açıklama:
Osteoartrit, halk arasında bilinen ismiyle kireçlenme, eklemlerde kıkırdak dokunun yapısında bozulma, kıkırdakta incelme, aşınma ve tahribatın ortaya çıktığı en sık görülen eklem hastalığıdır. Doğru cevap A'dır.
Soru 20
Aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
I. Dışsal yaşlanmada en önemli unsur aşırı güneş ışınlarına maruz kalmaktır.
II. Vücudu bir arada tutan proteine Elastin adı verilir.
III. Unutkanlık, sağlıklı yaşlanmanın bir parçası olarak kabul edilmektedir.
I. Dışsal yaşlanmada en önemli unsur aşırı güneş ışınlarına maruz kalmaktır.
II. Vücudu bir arada tutan proteine Elastin adı verilir.
III. Unutkanlık, sağlıklı yaşlanmanın bir parçası olarak kabul edilmektedir.
Seçenekler
A
I ve II
B
Yalnız II
C
Yalnız I
D
Yalnız III
E
II ve III
Açıklama:
Dışsal yaşlanmada en önemli unsur aşırı güneş ışınlarına maruz kalmaktır. Bu doğru bir ifadedir. Ancak II. ve III. maddede verilen bilgiler yanlıştır. Vücudu bir arada tutan proteine Kollagen adı verilir. Ayrıca unutkanlık
sağlıklı yaşlanmanın bir parçası olarak kabul edilmemektedir. Bu nedenle doğru cevap C'dir.
sağlıklı yaşlanmanın bir parçası olarak kabul edilmemektedir. Bu nedenle doğru cevap C'dir.
Soru 21
Yaşlılık sürecinde yer alan bireyler, aşağıdaki hangi yaş aralığında yer almaktadır?
Seçenekler
A
15-25
B
25-35
C
35-45
D
45-55
E
65 yaş ve üstü
Açıklama:
65 yaş üzeri bireyler yaşlı ve 65 yaş ve üzerini kapsayan bu dönem de yaşlılık süreci olarak ifade edilmektedir.
Soru 22
Lens sertleşince normalde gözün nesnelere odaklanması için gereken şekil değişikliğini gerçekleştiremediği için ortaya çıkan ve yakını görememek ile başlayan görme bozukluğu ne ad verilir?
Seçenekler
A
Katarakt
B
Maküler Dejenerasyon
C
Retinopati
D
Presbiyopi
E
Glakom
Açıklama:
Lens sertleşince normalde gözün nesnelere odaklanması için gereken şekil değişikliğini gerçekleştiremediği için ortaya çıkan ve yakını görememek ile başlayan görme bozukluğuna presbiyopi adı verilir.
Soru 23
Göz bebeğinin arkasında bulunan ve görmeyi sağlayan doğal göz merceğinin saydamlığını kaybederek matlaşmasıdır. Başka bir deyişle görüşün, buğulanmış bir camın arkasından bakıyormuşçasına bozulmasıdır, yani göze perde inmesidir. Yaşlılarda görülen bu göz hastalığının adı nedir?
Seçenekler
A
Atrizyon
B
Glakom
C
Katarakt
D
Retinopati
E
Maküler Dejenerasyon
Açıklama:
Katarakt: Göz bebeğinin arkasında bulunan ve görmeyi sağlayan doğal göz merceğinin saydamlığını kaybederek matlaşmasıdır. Başka bir deyişle görüşün, buğulanmış bir camın arkasından bakıyormuşçasına bozulmasıdır, yani göze perde inmesidir.
Soru 24
Merkezdeki görmeyi azaltsa da yanlardan olan görmemizin bozulmadığı durumdur, örnek olarak; Duvarda bulunan bir saat görülebilir, ancak saatin kaç olduğunu söylenemez. Yaşlılarda görülen bu görme bozukluğunun adı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Glakom
B
Maküler Dejenerasyon
C
Retinopati
D
Atrizyon
E
Maküler Dejenerasyon
Açıklama:
Maküler Dejenerasyon: Merkezdeki görmeyi azaltsa da yanlardan olan görmemizin bozulmadığı durumdur, örnek olarak; Duvarda bulunan bir saat görülebilir, ancak saatin kaç olduğunu söylenemez.
Soru 25
Ağzın kapanışı sırasında dişlerin baş başa gelmelerine bağlı olarak kesici kenarlarda ve okluzal yüzeylerde meydana gelen aşınmalara ne ad verilir?
Seçenekler
A
Atrizyon
B
Glakom
C
Retinopati
D
Maküler Dejenerasyon
E
Katarakt
Açıklama:
Ağzın kapanışı sırasında dişlerin baş başa gelmelerine bağlı olarak kesici kenarlarda ve okluzal yüzeylerde meydana gelen aşınmalara atrizyon denir.
Soru 26
Aşağıda yer alan hangi etmen, yaşlılarda görülen ağız iltihabı ile ilgili değildir?
Seçenekler
A
Beslenme bozuklukları
B
Organlardaki damar yapısının bozulması
C
Yetersiz sıvı alımı
D
İlaç kullanımı
E
Tükürük bezlerinin fonksiyonel bozuklukları
Açıklama:
Yaşlıda beslenme bozuklukları, yetersiz sıvı alımı, ilaç kullanımı, tükürük bezlerinin fonksiyonel bozuklukları ve ağız kuruluğuna neden olan sistemik hastalıklar sonucu ağız iltihabı sorunu ortaya çıkabilir.
Soru 27
Aşağıdakilern hangisi yaşlıda çiğneme bozukluklarına neden olan faktörlerden biri değildir?
Seçenekler
A
Diş kayıpları
B
Çürük veya kırık dişler
C
Merkezdeki görmenin azalması
D
Periodontal hastalıklar
E
Atrizyon sonucu düzleşmiş diş düzeyleri
Açıklama:
Yaşlıda çiğneme bozukluklarına neden olan faktörler:
• Diş kayıpları
• Çürük veya kırık dişler
• Periodontal hastalıklar: Dişeti ve dişleri
destekleyen diğer dokuları etkileyen iltihabi
hastalıklar
• Atrizyon sonucu düzleşmiş diş düzeyleri
• Hatalı yapılan diş tedavileri
• Diş kayıpları
• Çürük veya kırık dişler
• Periodontal hastalıklar: Dişeti ve dişleri
destekleyen diğer dokuları etkileyen iltihabi
hastalıklar
• Atrizyon sonucu düzleşmiş diş düzeyleri
• Hatalı yapılan diş tedavileri
Soru 28
Kadınlarda ortalama 45-50 yaşları arasında üreme sistemi hormonu olan ostrojen ve progesteronun azalması durumuna ne ad verilir?
Seçenekler
A
Albüminüri
B
Botulizm
C
Dizanteri
D
Menopoz
E
Andropoz
Açıklama:
Menopoz kadınlarda ortalama 45-50 yaşları arasında üreme sistemi hormonu olan ostrojen ve progesteronun azalması ile yumurtalık fonksiyonun durması başka bir deyişle adetten kesilme ve yumurtlamanın durmasıdır.
Soru 29
Aşağıdakilerden hangisi menopozda görülebilen psikolojik problemlerden biri değildir?
Seçenekler
A
Uykusuzluk
B
Depresyon
C
Sürekli hâlsiz ve yorgun hissetme
D
Sinirlilik
E
Sosyalleşme problemi
Açıklama:
Menopozda görülebilen psikolojik problemler ise:
• Uykusuzluk
• Depresyon
• Sürekli hâlsiz ve yorgun hissetme
• Kaygı, endişe, panik
• Sinirlilik
• Hafıza problemleri
• Konsantrasyon bozukluğu
• Motivasyon eksikliği
• Dikkatsizlik
• Ağlama atakları
olarak sıralanabilir.
• Uykusuzluk
• Depresyon
• Sürekli hâlsiz ve yorgun hissetme
• Kaygı, endişe, panik
• Sinirlilik
• Hafıza problemleri
• Konsantrasyon bozukluğu
• Motivasyon eksikliği
• Dikkatsizlik
• Ağlama atakları
olarak sıralanabilir.
Soru 30
Aşağıdakilerden hangisi göz içi basıncının görme sinirini tahrip edecek kadar yükselmesi nedeniyle görme kaybına yol açan bir hastalıktır?
Seçenekler
A
Glokom
B
Andropoz
C
Menapoz
D
Diyabet
E
Enfarktüs
Açıklama:
Glokom: Göz içi basıncının görme sinirini tahrip edecek kadar yükselmesi nedeniyle görme kaybına yol açan bir hastalıktır.
Soru 31
- Yaşlılıkla ilgili aşağıdaki ifadelerin hangisi doğru değildir?
Seçenekler
A
Yaşlılık insanların molekül ve hücrelerinde gerçekleşir
B
Yaşlılık insanların doku ve organlarında gerçekleşir
C
60-65 yaş arası orta yaş olarak kabul edilmektedir
D
75 yaşın üzerindeki bireyler ileri yaşlı olarak kabul edilir
E
İnsanlar 65 yaşıyla birlikte yaşlılık sürecine girerler
Açıklama:
Orta yaşlılık 60-65 değil, 45 -59 yaş arasıdır. 60-74 yaş arası yaşlı, 75 yaş üzeri ise ileri yaş olarak kabul edilmektedir.
Soru 32
- Aşağıdakilerden hangisi yaşlılığın nasıl geçirileceği üzerinde etkili olan faktörlerden birisi değildir?
Seçenekler
A
Ebeveynlerin sağlık durumu
B
Hamilelikte yaşananlar
C
Obezite
D
Gözlük kullanımı
E
Beslenme
Açıklama:
Gözlük kullanımı; yaşlılığın nasıl geçirileceği üzerinde etkili olan bir faktör değil; gözlük, gözün işlevlerindeki azalmanın bir göstergesidir. Yaşlanmanın bir sonucudur.
Soru 33
Yaşlılarda rastlanan derinlik algısını ve ayrıntıların farkına varmasını engelleyen yaşlılığa bağlı göz kusurunun nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Gözden beyne giden sinir hücrelerinin sayı olarak azalması
B
Işığın göze girmesini düzenleyen göz bebeği ışıktaki değişikliklere daha yavaş cevap verir.
C
Göz bebeklerini açıp kapayan kaslar da zayıflamaya
D
Gözdeki lensin hafifçe sarı bir renk almasıyla renklerin farklı algılanması
E
Renk spektrumunun en sonundaki mavi ve menekşe-morunu etkiler.
Açıklama:
Gözden beyine giden sinir hücrelerinin sayısındaki azalma, gölge ve tonlardaki farklılıkların ve çok ince detayların fark edilebilirliğini azaltmaktadır. Bu değişim aynı zamanda yol derinliğinin algılanmasını da olumsuz etkilemektedir.
Soru 34
- Aşağıdakilerden hangisi ciddiye alınması gereken bir göz hastalığıdır?
Seçenekler
A
Göz kuruluğu
B
Retinopati
C
Göz yaşının azalması
D
Gözün çukura gömülmüş gibi görünmesi
E
Gözün önünde siyah beneklerin uçuşması
Açıklama:
Retinopati, gözdeki damar yapısının bozulmasına bağlı gelişen göz hastalığıdır
Soru 35
Aşağıdakilerden hangisi insanların yaşlılığındaki işitme sorunlarının bir nedeni değildir?
Seçenekler
A
İşitme sinirlerinin yaşlanması
B
Beyindeki işitme merkezinin işlevsel kapasitesi azalması
C
Damar sertliği
D
Sohbet edecek ortamlarının olmaması
E
Kulaktaki damarlarda görülen yapısal bozulmalar
Açıklama:
Yaşlılığa bağlı işitme kaybının nedenleri arasında; işitme sinirleri, beyindeki işitme merkezi, kulağı besleyen damarlardaki bozulmalar ve damar sertliği de vardır.
Soru 36
İşitme kaybı olan yaşlılar için aşağıdakilerin hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Öncelikle tiz sesleri algılama gücü zayıflar
B
İşitme kaybı 60’lı yaşlarda başlar
C
Sosyal yaşama katılmalarını sınırlar
D
Dudak okumaları gelişir
E
Kelimeleri ayırt etmede sıkıntı yaşar
Açıklama:
İnsanlarda; 30’lu yaşlardan itibaren yaşlılığa bağlı olduğu düşünülen işitme kayıpları başlayabilir.
Soru 37
Aşağıdakilerden hangisi yaşla birlikte gelişen ağır işitme kaybıyla ilgili aşağıdaki ifadelerin hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
İşitme kaybı arttığında sadece tiz sesleri duyarlar
B
Kadın ve çocuk seslerini daha kolay anlarlar
C
Kelimelerdeki ünsüz harfleri ayırt etmeleri daha kolay olmaktadır
D
Kulaklarda artan kir birikimi işitmeyi etkilemez
E
Konuşan insanlar onlara mırıldanıyor gibi gelir
Açıklama:
İşitme sorunu olan yaşlıları en çok rahatsız eden durumlardan birisi konuşan insanların; ona, sürekli mırıldanıyor gibi görünmeleridir. Diğer insanlar daha yüksek sesle konuşsalar bile hala onlar için anlaşılması zordur.
Soru 38
Yaşlılık döneminde deride meydana gelen değişikler için aşağıdakilerin hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Derinin en dış tabakası incelir
B
Pigment içeren hücreler artar
C
Güneşe bağlı lekeler artar
D
Derinin esnekliği
E
Kırmızı damar yumakları ortaya çıkar
Açıklama:
Yaş ile birlikte derinin en yüzeysel tabakası incelir, pigment içeren hücreler azalır, güneşe bağlı lekeler ve kırışıklıklar artar.
Soru 39
Aşağıdakilerden hangisi menapoz döneminin öncesi, menapoz dönemi ve sonrasında kadın üzerinde olumsuz etkileri olan fizyolojik değişmelerden birisidir?
Seçenekler
A
Yaşanan hormonal ve biyo-kimyasal değişmelerin sinirliliğe yol açması
B
Aile yakınları ve arkadaşların kaybı
C
Yaşlı anne-babaya bakma zorunluluğu
D
Menapozla birlikte kadınlığın sona erdiği inancı
E
Menapozun yaşlılığın başlangıcı olduğu inancı
Açıklama:
Menapoz sürecinde ekili olan fizyolojik değişme; kadında huzursuzluğa neden olan hormonal ve biyo-kimyasal değişmelerdir
Soru 40
Yaşlılık döneminde saçlarla ilgili olarak yaşananlar konusunda aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Saç teli sayısında azalma olur
B
Saç sıklığında azalma olur
C
Saç kılının büyüme hızı azalır
D
Erkeklerde kaş, burun delikleri ve kulaklardaki kılların uzunluğu artar
E
Saç dökülmeye başlandığında bunu önlemek mümkün değil.
Açıklama:
Saç dökülmesi; tedaviye erken başlanılmaması ve düzenli olarak kullanılması ve uzman doktora danışılarak yürütüldüğünde, kısmen tedavi edilebilmektedir
Soru 41
Dünya sağlık örgütüne göre yaşlılık dönemi kaç yaşında başlamaktadır?
Seçenekler
A
45
B
59
C
60
D
74
E
75
Açıklama:
Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) 45 -59 yaş arası bireyleri orta yaşlı, 60-74 yaş arası bireyleri yaşlı, 75 yaş üzeri bireyleri ise ileri yaşlı olarak adlandırmaktadır
C şıkkı. yaşlılık dönemi 60 yaşında başlamaktadır.
C şıkkı. yaşlılık dönemi 60 yaşında başlamaktadır.
Soru 42
Yaşlılığa bağlı olarak ortaya çıkan aşağıdaki fiziksel hastalıklardan hangisi diğerlerine göre daha erken dönemde (ilerlemeden) fark edilebilir niteliktedir?
Seçenekler
A
Görme bozukları
B
Böbrek fonksiyonlarının bozulması
C
Kemik erimesi
D
Karaciğer hastalıkları
E
Kalp krizi
Açıklama:
Yaşlıların çoğu yakın gözlüğü kullanmaktadır. Görmede yaşanan bu değişim anında fark edilirken böbreklerde yaşanan değişimlerin fark edilmesi daha zordur. Birçok insan böbrek ile ilgili fonksiyon kayıplarını yetmezliğe girdikten sonra öğrenir. Bunun gibi bazı değişiklikler kolay fark edilirken bazı değişikliklerin fark edilmesi zaman alabilmektedir.
A şıkkı. Görme bozuklukları
A şıkkı. Görme bozuklukları
Soru 43
I. Konuşma
II. Koşma
III. Yürüme
IV. Dinleme
Yaşlanmayla birlikte görme yetisinde meydana gelen bozulmalar yukarıda sıralanan becerilerin hangilerinde güçlük yaşanmasına yol açmaktadır?
II. Koşma
III. Yürüme
IV. Dinleme
Yaşlanmayla birlikte görme yetisinde meydana gelen bozulmalar yukarıda sıralanan becerilerin hangilerinde güçlük yaşanmasına yol açmaktadır?
Seçenekler
A
I ve IV
B
I, II ve IV
C
II ve IV
D
II ve III
E
III ve IV
Açıklama:
Görme sistemindeki en önemli gelişmelerden biri de yaşlanmayla birlikte gözden beyine giden sinir hücrelerinin sayısındaki azalmadır. Hücre sayısındaki bu azalma yol derinliğinin algılanmasındaki keskinliğin azalmasına ve denge problemlerinin yanı sıra koşma güçlüğüne neden olabilir. Aynı zamanda derinlik algılamasında ortaya çıkan sorunlar yaşlılar için oldukça riskli olan düşmeler için de davetiye çıkarır.
D şıkkı. II ve III (Koşma ve Yürüme)
D şıkkı. II ve III (Koşma ve Yürüme)
Soru 44
Aşağıdakilerden hangisi görme bozukluğu ile ilgili bir hastalık değildir?
Seçenekler
A
Glakom
B
Retinopati
C
Maküler Dejenerasyon
D
Atrizyon
E
Katarakt
Açıklama:
Ağzın kapanışı sırasında dişlerin baş başa gelmelerine bağlı olarak kesici kenarlarda ve okluzal yüzeylerde meydana gelen aşınmalara atrizyon denir.
Soru 45
Yaşlılarda görülen işitme kayıplarına ne ad verilir?
Seçenekler
A
Prebiakuzi
B
Atrizyon
C
Retinopati
D
Osteoartrit
E
Demans
Açıklama:
Yaşlılarda görülen işitme kayıplarına “Prebiakuzi (kulak yaşlanması ya da yaşlılık sağırlığı) ” adı verilmektedir.
Soru 46
Yaşlanma döneminde derinin UV ışınlarına karşı hassas olmasının temel nedeni nedir?
Seçenekler
A
Kollagen üretiminin artması
B
Hücre yenilenme hızının yavaşlaması
C
Cilt altı yağ dokusunun azalması
D
Kozmetik ürünlerin kullanımının artması
E
Beslenme alışkanlığının değişmesi
Açıklama:
Yaşlanmayla birlikte cilt altı yağ dokusu azalır ve fibröz doku ile yer değiştirir. Cilt altı yağ dokusu hem bir yastık görevi yapar hem de güneş ışınlarına karşı koruyucu etkisi vardır. Bu doku aynı zamanda ısı yalıtımını da sağlar. Bu dokunun inceldiği yerlerde kırışıklıklar artar, soğuğa tolerans azalır. Cilt altı sinir sonlanmaları da azalarak, duyarlılığın azalmasına dolayısıyla yaralanmalara yol açar. Ter bezleri ve cilt altı kan akımı da azalır. Dolayısıyla kan akımı azaldığı için derinin UV ışığına karşı özellikle de güneş ışığına karşı korunması azalır
Osteoporoz
Osteoporoz
Soru 47
Halk arasında bilinen ismiyle kireçlenme, eklemlerde kıkırdak dokunun yapısında bozulma, kıkırdakta incelme, aşınma ve tahribatın ortaya çıktığı en sık görülen eklem hastalığı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Osteoartrit
B
Osteoporoz
C
Dejenerasyon
D
Senil tremordur
E
Parkinson
Açıklama:
Osteoartrit, halk arasında bilinen ismiyle kireçlenme, eklemlerde kıkırdak dokunun yapısında bozulma, kıkırdakta incelme, aşınma ve tahribatın ortaya çıktığı en sık görülen eklem hastalığıdır.
Soru 48
Aşağıdakilerden hangisi Menopoz döneminde görülen psikolojik problemlerden değildir?
Seçenekler
A
Ağlama atakları
B
Sinirlilik
C
Hafıza problemleri
D
Dikkatsizlik
E
Bruksizm
Açıklama:
Menopozda görülebilen psikolojik problemler:
• Uykusuzluk
• Depresyon
• Sürekli hâlsiz ve yorgun hissetme
• Kaygı, endişe, panik
• Sinirlilik
• Hafıza problemleri
• Konsantrasyon bozukluğu
• Motivasyon eksikliği
• Dikkatsizlik
• Ağlama atakları
Bruksizm
• Uykusuzluk
• Depresyon
• Sürekli hâlsiz ve yorgun hissetme
• Kaygı, endişe, panik
• Sinirlilik
• Hafıza problemleri
• Konsantrasyon bozukluğu
• Motivasyon eksikliği
• Dikkatsizlik
• Ağlama atakları
Bruksizm
Soru 49
Yaşlılık döneminde Andropoz aşağıdakilerden hangisinin azalmasına bağlı olarak ortaya çıkmaktadır?
Seçenekler
A
Testesteron hormonunun
B
Kollagen üretiminin
C
Cinsel isteğin
D
Elastin miktarının
E
Görme keskinliğinin
Açıklama:
45-50 yaşından itibaren erkeklik hormonu diye adlandırılan “testesteron”un yanında böbreküstü bezinden salgılanan aynı yapıdaki hormonlar yavaş yavaş azalmaktadır. Hormonların tamamı yok olmadığından andropoza “Androjen yetersizlik sendromu” da deniliyor.
Testesteron hormonunun
Testesteron hormonunun
Soru 50
Aşağıdakilerden hangisi yaşlılık dönemindeki fiziksel gelişim sürecinin günlük yaşamdaki yansımaları açısından doğru değildir?
Seçenekler
A
Yaşlılar çevresel değişikliklere yanıt vermede gecikme yaşarlar.
B
Psiko- motor becerilerinde azalma olmayan yaşlılar araba kullanabilirler.
C
Yaşlılarda öğrenme zamanı uzamaktadır.
D
Yaşlılar teknolojik yeniliklere rahat ulaşırlar.
E
Yaşlıların psiko-motor becerilerinde azalma olmaktadır.
Açıklama:
Yaşlanmayla birlikte ortaya çıkan fiziksel değişiklikler sonrasında psiko-motor becerilerde azalma olması ve çevresel değişikliklere yanıt vermede gecikme, öğrenme zamanının uzaması yaşlıların hızlı ve devamlı hareketle yapılan işleri yapamamalarının en belli başlı nedenleri arasında yer almakta, yaşlıların günlük yaşamdaki etkinliklerinde kısıtlamaya yol açmaktadır. Teknolojik ürün ve hizmetler yaşlıların refahı açısından önemli bir potansiyel oluşturur. Ancak yaşlı tüketicilerin en önemli sorunlarından biri kendilerine yönelik teknolojik ürün ve hizmetler ile ilgili bilgiye ulaşamamaktadır
Yaşlılar teknolojik yeniliklere rahat ulaşırlar.
Yaşlılar teknolojik yeniliklere rahat ulaşırlar.
Soru 51
Aşağıdakilerden hangisi yaşlılıkta görülebilecek görme ile ilgili bozukluk değildir?
Seçenekler
A
5 cm den yakın nesneleri görmede zorluk
B
Nesneye yoğunlaşmada zorluk
C
Derinlik algısında azalma
D
Nesneyi yanlardan görmenin zorluğu
E
Göz içi basıncın yüksekliği nedeniyle görmenin bozulması
Açıklama:
Yaşlılıkta Görme ile Yaşanan Değişiklikler
yaşlılık döneminde diğer sistemlerle birlikte görmede de bozukluk görülür. yaşlıda yakındaki nesneleri görmek, nesneye yoğunlaşmada zorluk, derinlik algısında azalma gibi bozukluklar görülürken nesneleri yanlardan rahat görebilirler
yaşlılık döneminde diğer sistemlerle birlikte görmede de bozukluk görülür. yaşlıda yakındaki nesneleri görmek, nesneye yoğunlaşmada zorluk, derinlik algısında azalma gibi bozukluklar görülürken nesneleri yanlardan rahat görebilirler
Soru 52
Yaşlılıkta görülen gözdeki damar yapısının bozulmasına bağlı gelişen göz hastalığına hangi isim verilir?
Seçenekler
A
Glakom
B
Retinopati
C
Maküler dejenerasyon
D
Katarakt
E
Körlük
Açıklama:
Yaşlılıkta Görme ile Yaşanan Değişiklikler
yaşlılıkta damar yapısının bozulmasına bağlı gelişen göz hastalığına retinopati denir.
yaşlılıkta damar yapısının bozulmasına bağlı gelişen göz hastalığına retinopati denir.
Soru 53
Aşağıdakilerden hangisi yaşlılıkta görülebilecek işitme ile ilgili bozukluk değildir?
Seçenekler
A
Kadın ve çocuk seslerini işitmekte zorlanırlar
B
Tiz sesleri işitmekte zorlanırlar
C
C,k,p,t,s seslerini anlamakta zorlanırlar
D
Ünlü harfleri duymakta zorlanırlar.
E
Kalabalık ortamda seslere odaklanmaları zordur.
Açıklama:
Yaşlılıkta İşitme ile yaşanan değişiklikler
yaşlıların işitme kayıplarında tiz olduğu için kadın ve çocuk seslerini işitmekte zorlanırlar, c,k,p,t sesleirini duymakta zorlanırlar, kalabalık ortamda seslere odaklanmakta zorlanırlar ama ünlü harfleri duymakta zorlanmazlar.
yaşlıların işitme kayıplarında tiz olduğu için kadın ve çocuk seslerini işitmekte zorlanırlar, c,k,p,t sesleirini duymakta zorlanırlar, kalabalık ortamda seslere odaklanmakta zorlanırlar ama ünlü harfleri duymakta zorlanmazlar.
Soru 54
Aşağıdakilerden hangisi yaşlılarda çiğneme bozukluklarına yol açmaz?
Seçenekler
A
Çürük veya kırık dişler
B
Periodontal hastalıklar
C
Diş kayıpları
D
Atrizyon sonucu düzleşmiş diş düzeyleri
E
Kendi dişleri
Açıklama:
Yaşlılıkta Çiğneme ve yutmada yaşanan değişiklikler
yaşlılık ile birlikte ağız ve diş sağlığında da sorunlar yaşanır. Diş kayıpları, çürük veya kırık dişler, periodontal hastalıklar, atrizyon sonucu düzleşmiş diş düzeyleri oluşmaktadır.
yaşlılık ile birlikte ağız ve diş sağlığında da sorunlar yaşanır. Diş kayıpları, çürük veya kırık dişler, periodontal hastalıklar, atrizyon sonucu düzleşmiş diş düzeyleri oluşmaktadır.
Soru 55
Aşağıdakilerden hangisi yaşlılıkta deri bozukluklarının nedenlerinden değildir?
Seçenekler
A
Deride kollagen azlığı
B
Deride damarların bozulması yumaklaşması
C
Deride protein azlığı
D
Deride yağ dokusunda artış
E
Deride incelme ve kuruluk olması
Açıklama:
Yaşlılık Döneminde Deride Yaşanan Değişiklikler
Yaşlılıkta deride protein azlığı, kollagen azlığı, damarların bozulması yumaklaşması, deride incelme ve kuruluk olması ve deride yağlanmadan çok yağ dokusunun azlığı deri sorunlarına yol açmaktadır.
Yaşlılıkta deride protein azlığı, kollagen azlığı, damarların bozulması yumaklaşması, deride incelme ve kuruluk olması ve deride yağlanmadan çok yağ dokusunun azlığı deri sorunlarına yol açmaktadır.
Soru 56
Aşağıdakilerden hangisi yaşlılıkta görülebilecek hareket sistemi ile ilgili bozukluk değildir?
Seçenekler
A
Kireçlenmenin artması nedeniyle harekette azalma
B
Kıkırdak dokusunun esnekliğinin azalması nedeniyle harekette azalma
C
Kalsiyum eksikliği nedeniyle kemik kırılmalarının artması
D
Büyüme hormonu ve testesteronun artması ile birlikte kemik kanseri olması
E
Eklemleri birbirine bağlayan bağların yapısının bozulması sonucu hareket kaabiliyetinin azalması
Açıklama:
Yaşlılıkta hareket sisteminde görülen değişiklikler
Yaşlılıkta kireçlenmenin artması, kıkırdak dokusu azlığı, eklem bağlarının zayıflaması, kalsiyum eksikliği nedeniyle kaslardaki zayıflama dolayısıyla hareket kaabiliyeti azalmaktadır. Kemik kanseri ise yaşlılık dönemine ait bir rahatsızlık olmamakla birlikte büyüme hormonu azlığıyla ilgili bir durum değildir.
Yaşlılıkta kireçlenmenin artması, kıkırdak dokusu azlığı, eklem bağlarının zayıflaması, kalsiyum eksikliği nedeniyle kaslardaki zayıflama dolayısıyla hareket kaabiliyeti azalmaktadır. Kemik kanseri ise yaşlılık dönemine ait bir rahatsızlık olmamakla birlikte büyüme hormonu azlığıyla ilgili bir durum değildir.
Soru 57
Aşağıdakilerden hangisi yaşlılıkta antropoz döneminde görülen bozukluklardan değildir?
Seçenekler
A
Testesteron hormonu azalır
B
İlk bedensel belirtiler görülür.
C
Bedensel kaslarda artış görülür.
D
Anksiyete, öfke artabilir.
E
Boşanmaların en çok olduğu dönemlerden birisidir.
Açıklama:
Antropoz döneminde testesteron hormonu azalır, ilk bedensel belirtiler görülür, Anksiyete, öfke artabilir, Boşanmaların en çok olduğu dönemlerden birisidir. yalnız bedensel kaslarda artış değil azalış görülür.
Soru 58
9.Aşağıdakilerden hangisi yaşlılıkla birlikte beyin yapısında azalan fonksiyonlar hangi telafi mekanizması ile gerçekleşmez?
Seçenekler
A
Duyu kayıpları artar.
B
Beynin bazı bölgelerinde hücre yapımı artar.
C
Beyin gelişimi artar.
D
Kullanılmayan yedek hücreler kullanılır.
E
Az kullanılan bölgelerde yeni bağlantılar oluşur.
Açıklama:
YAŞLILIK DÖNEMİNDE BEYİN VE SİNİR SİSTEMİ İLE İLGİLİ YAŞANAN DEĞİŞİKLİKLER
Yaşlanmayla birlikte beyin yapısında az kullanılan bölgelerde yeni bağlantılar oluşur, Kullanılmayan yedek hücreler kullanılır, Beynin bazı bölgelerinde hücre yapımı artar, Duyu kayıpları artar, beyin gelişimi ise azalmaktadır.
Yaşlanmayla birlikte beyin yapısında az kullanılan bölgelerde yeni bağlantılar oluşur, Kullanılmayan yedek hücreler kullanılır, Beynin bazı bölgelerinde hücre yapımı artar, Duyu kayıpları artar, beyin gelişimi ise azalmaktadır.
Soru 59
Aşağıdakilerden hangisi yaşlılıkta ortaya çıkan fiziksel güçlüklerden değildir?
Seçenekler
A
Kavrama gücü ve becerisi azalır.
B
İki elin koordinasyonunu gerektiren işlerde azalma olur.
C
Hızlı hareket etme yetileri azalmakta.
D
Eğilip kalkma gibi birden çok fiziksel aktivite yapma güçleri azalmakta
E
Trafikte araba kullanabilme becerileri artmaktadır.
Açıklama:
Yaşlılık Döneminde Fiziksel Güçlüklerin Teknoloji Kullanımı ile Telafi Edilmesi
yaşlanmayla birlikte kavrama gücü ve becerisi azalır, iki elin koordinasyonunu gerektiren işlerde azalma olur, hızlı hareket etme yetileri azalmakta, eğilip kalkma gibi birden çok fiziksel aktivite yapma güçleri azalmakta ve trafikte araba kullanabilme becerileri artmaz azalır.
yaşlanmayla birlikte kavrama gücü ve becerisi azalır, iki elin koordinasyonunu gerektiren işlerde azalma olur, hızlı hareket etme yetileri azalmakta, eğilip kalkma gibi birden çok fiziksel aktivite yapma güçleri azalmakta ve trafikte araba kullanabilme becerileri artmaz azalır.
Soru 60
Aşağıdakilerden hangisi yaşlılıkta menapoz döneminde görülen bozukluklardan değildir?
Seçenekler
A
Hafıza problemleri yaşanmaz.
B
Depresyon ve sinirlilik artmaktadır.
C
Orta yaş krizi görülmektedir.
D
Kemik yapılarında kalsiyum azlığından kırılmalar görülmektedir.
E
Hissedilen sıcaklık basmaları ve terlemeleri görülmektedir.
Açıklama:
Menapoz döneminde depresyon ve sinirlilik artmaktadır, orta yaş krizi görülmektedir, kemik yapılarında kalsiyum azlığından kırılmalar görülmektedir ve sıcaklık artışı görülmektedir. Hafıza kayıpları da bu dönemin sorunlarındandır.
Soru 61
Dünya Sağlık Örgütüne göre hangi yaşlar arasındaki bireyler ileri yaş grubu içinde sayılmaktadır?
Seçenekler
A
75 yaş üzeri
B
65 yaş üzeri
C
85 yaş üzeri
D
75-85 arası
E
85-95 arası
Açıklama:
75 yaş üzeri ileri yaşlı bireyleri kapsamaktadır.
Soru 62
Yaşlanma ile birlikte organizmada hangi tür değişiklikler olmaktadır.
Seçenekler
A
Fizyolojik ve radyolojik
B
Fizyolojik ve biyolojik
C
Biyolojik ve radyolojik
D
Biyolojik ve psikolojik
E
Psikolojik ve radyolojik
Açıklama:
Fizyolojik ve biyolojik değişikliklerdir öne çıkanlar.
Fizyolojik ve biyolojik.
Fizyolojik ve biyolojik.
Soru 63
Yaşlanma sürecinde hangi kişilik özellikleri
etkin rol oynamaktadır?
etkin rol oynamaktadır?
Seçenekler
A
Yaşlanma sürecinde genetik olmayan miras, yaşam tarzı, meslek ve mesleki maruziyet, beslenme alışkanlıkları, kronik hastalıklar, kişilik özellikleri etkin rol oynamaktadır.
B
Genetik miras, yaşam tarzı, meslek ve mesleki maruziyet, beslenme alışkanlıkları, kronik olmayan hastalıklar, kişilik özellikleri etkin rol oynamaktadır.
C
Yaşlanma sürecinde genetik miras, yaşam tarzı, meslek ve mesleki maruziyet, beslenme alışkanlıkları, kronik hastalıklar, kişilik özellikleri etkin rol oynamaktadır.
D
Kişilik özellikleri dışında kalan şeyler daha etkin rol oynamaktadır.
E
Yaşlanmanın kabullenilmesi kişilik özellikleri üzerinde etkin rol oynamaktadır.
Açıklama:
Genetik miras, yaşam tarzı, meslek ve mesleki maruziyet, beslenme alışkanlıkları, kronik olmayan hastalıklar, kişilik özellikleri etkin rol oynamaktadır.
Genetik miras, yaşam tarzı, meslek ve mesleki maruziyet, beslenme alışkanlıkları, kronik hastalıklar, kişilik özellikleri etkin rol oynamaktadır.
Genetik miras, yaşam tarzı, meslek ve mesleki maruziyet, beslenme alışkanlıkları, kronik hastalıklar, kişilik özellikleri etkin rol oynamaktadır.
Soru 64
Presbiyopi nedir?
Seçenekler
A
Lens yumuşayınca normalde gözün nesnelere odaklanması için gereken şekil değişikliğini gerçekleştiremediği için ortaya çıkan ve yakını görememek ile başlayan görme bozukluğuna presbiyopi adı verilir.
B
Göz içi basıncının görme sinirini tahrip edecek kadar yükselmesi nedeniyle görme
kaybına yol açan bir hastalıktır.
kaybına yol açan bir hastalıktır.
C
Gözdeki damar yapısının bozulmasına
bağlı gelişen göz hastalığıdır.
bağlı gelişen göz hastalığıdır.
D
Lens sertleşince normalde gözün nesnelere odaklanması için gereken şekil değişikliğini gerçekleştiremediği için ortaya çıkan ve yakını görememek ile başlayan görme bozukluğuna presbiyopi adı verilir.
E
Göz bebeğinin arkasında bulunan ve görmeyi sağlayan doğal göz merceğinin
saydamlığını kaybederek matlaşmasıdır.
saydamlığını kaybederek matlaşmasıdır.
Açıklama:
Lens sertleşince normalde gözün nesnelere odaklanması için gereken şekil değişikliğini gerçekleştiremediği için ortaya çıkan ve yakını görememek ile başlayan görme bozukluğuna presbiyopi adı verilir.
Lens sertleşince normalde gözün nesnelere odaklanması için gereken şekil değişikliğini gerçekleştiremediği için ortaya çıkan ve yakını görememek ile başlayan görme bozukluğuna presbiyopi denir.
Lens sertleşince normalde gözün nesnelere odaklanması için gereken şekil değişikliğini gerçekleştiremediği için ortaya çıkan ve yakını görememek ile başlayan görme bozukluğuna presbiyopi denir.
Soru 65
Yaşlılık döneminde işitme ile ilgili yaşanan değişiklikler konusunda aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
Seçenekler
A
İşitmede çok önemli görevi olan işitme sinirinin de yaşlanması ve özelliğini kaybetmesidir.
B
İki taraflı ve simetrik bir işitme kaybı olan “prebiakuzi (kulak yaşlanması ya da yaşlılık sağırlığı) ” nin belli başlı nedenlerinden biri kulağa giden ve kanlanmayı sağlayan damarların özelliklerinin bozulmasıdır.
C
Yaşlılarda görülen işitme kayıplarına “prebiakuzi (kulak yaşlanması ya da yaşlılık sağırlığı) ” adı verilmektedir.
D
Yaşlılığın ve yaşlanmanın betimlemesinde en sık kullanılan belirgin fiziksel özellik işitmedeki azalmadır.
E
Yaşlılığın ve yaşlanmanın betimlemesinde nadiren kullanılan belirgin fiziksel özellik işitmedeki azalmadır.
Açıklama:
Yaşlılığın ve yaşlanmanın betimlemesinde nadiren değil en sık kullanılan belirgin fiziksel özellik işitmedeki azalmadır.
Yaşlılığın ve yaşlanmanın betimlemesinde nadiren kullanılan belirgin fiziksel özellik işitmedeki azalmadır.
Yaşlılığın ve yaşlanmanın betimlemesinde nadiren kullanılan belirgin fiziksel özellik işitmedeki azalmadır.
Soru 66
Yaşlıların kemik yapısı konusunda aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Yaşla birlikte kemik iliğinde kan üretimi artar.
B
Kemiğin altındaki ince bir çizgi şeklinde uzanan eklem kıkırdak dokusu da azaldığı için eskisi kadar rahat hareket edemez ve travmalara karşı daha hassas
duruma gelir.
duruma gelir.
C
Eklemlere yönelik tekrarlayan travmalar, ileri yaşların en sık hastalığı olan osteoartritin hızlanmasına neden olur.
D
Osteoartrit, eklemlerde kıkırdak dokunun yapısında bozulma, kıkırdakta incelme, aşınma ve tahribatın ortaya çıktığı en sık görülen eklem
hastalığıdır.
hastalığıdır.
E
Osteoartrit, halk arasında bilinen ismiyle kireçlenmedir.
Açıklama:
Yaşla birlikte kemik iliğinde kan üretimi artmaz, tersine azalır.
Yaşla birlikte kemik iliğinde kan üretimi artar.
Yaşla birlikte kemik iliğinde kan üretimi artar.
Soru 67
Kadınlarda en sık görülen sinirlilik, inişli çıkışlı ruhsal durum, kaygı, depresyon gibi rahatsızlıklar hangi dönemde olur?
Seçenekler
A
Andropoz
B
Menopoz
C
Ajitasyon
D
Konsantrasyon
E
Motivasyon
Açıklama:
Menopoz
Soru 68
"Andropoz" nedir?
Seçenekler
A
Aralıklarla gelen sıcak basması ile beraber bulantı, baş ağrısı ve baş dönmesi, çarpıntı hissi, ter boşalması ve üşüme belirtilerinin görüldüğü bir dönemdir.
B
Sinirlilik, inişli çıkışlı ruhsal durum, kaygı, depresyon ve ajitasyon gibi rahatsızlıkların görüldüğü bir dönemdir.
C
Erkeklerde 45-50 yaşından itibaren erkeklik hormonu diye adlandırılan “testesteron”un yanında böbreküstü bezinden salgılanan aynı yapıdaki hormonların azalmasıyla bedensel, cinsel fonksiyon yakınmaları ve psikolojik etkiler olarak ortaya çıkan bir durumdur.
D
Erkeklerde 35-40 yaşından itibaren erkeklik hormonu diye adlandırılan “testesteron”un yanında böbreküstü bezinden salgılanan aynı yapıdaki hormonların azalmasıyla bedensel, cinsel fonksiyon yakınmaları ve psikolojik etkiler olarak ortaya çıkan bir durumdur.
E
Erkeklerde 65-70 yaşından itibaren erkeklik hormonu diye adlandırılan “testesteron”un yanında böbreküstü bezinden salgılanan aynı yapıdaki hormonların azalmasıyla bedensel, cinsel fonksiyon yakınmaları ve psikolojik etkiler olarak ortaya çıkan bir durumdur.
Açıklama:
Erkeklerde 45-50 yaşından itibaren erkeklik hormonu diye adlandırılan “testesteron”un yanında böbreküstü bezinden salgılanan aynı yapıdaki hormonların azalmasıyla bedensel, cinsel fonksiyon yakınmaları ve psikolojik etkiler olarak ortaya çıkan bir durumdur.
Soru 69
Nörolojik bir problemi yoksa sinir sistemi değişiklikleri yaşlının günlük işlevlerini çok fazla etkilemez. Yaşlanma ile ilgili değişiklikler 30’lu yaşlarda başlar. Yaşlılar da beyin ağırlığı 50’li yaşlardan itibaren azalır. Nöron (sinir hücresi) kaybı en çok beyinde gözlemlenir. Beyin kıvrımlarının (girus) eni daralır, beynin ortasındaki
boşluklar (ventrikül) genişler. Beyin damarlarının duvarı kalınlaşır ve esneklikleri azalır. Yaşla birlikte ortaya çıkan bütün bu fiziksel ve fizyolojik değişimler sonrasında öğrenme hızı ve bilgiyi depolama hızı azalır. Depolanan bilgilerin de hatırlanma hızı azalmaktadır. Beyinde bu değişimlere paralel olarak bilişsel fonksiyonlarda (dikkat, algılama, yargılama, gerçeği değerlendirme, lisan, hesaplama ve karar verme) çok belirgin değişiklik olmaz.
Yukarıda sözü edilen değişiklikler neye bağlıdır?
boşluklar (ventrikül) genişler. Beyin damarlarının duvarı kalınlaşır ve esneklikleri azalır. Yaşla birlikte ortaya çıkan bütün bu fiziksel ve fizyolojik değişimler sonrasında öğrenme hızı ve bilgiyi depolama hızı azalır. Depolanan bilgilerin de hatırlanma hızı azalmaktadır. Beyinde bu değişimlere paralel olarak bilişsel fonksiyonlarda (dikkat, algılama, yargılama, gerçeği değerlendirme, lisan, hesaplama ve karar verme) çok belirgin değişiklik olmaz.
Yukarıda sözü edilen değişiklikler neye bağlıdır?
Seçenekler
A
Yaşlanma ile birlikte sinir sistemindeki değişikliklere bağlıdır.
B
Bunama ya da depresyona bağlıdır.
C
Cinsel sağlık bozukluklarına bağlıdır.
D
Ruhsal sorunlara bağlıdır.
E
Yaşlının günlük işlevlerine bağlıdır.
Açıklama:
Yaşlanma ile birlikte sinir sistemindeki değişikliklere bağlıdır.
Soru 70
• Seyir halinde giderken kendi şeridinde ilerlemekte zorlanıyor musunuz?
• Gidilecek yolu bildiğiniz halde kaybolduğunuz oluyor mu?
• Diğer sürücüler size fazlaca korna çalıyorlar mı?
• Araç kullanırken ayak hareketlerinizde gerileme/yavaşlama, reflekslerinizde gerileme duygusu hissediyor musunuz?
• Aile bireyleriniz, arkadaşlarınız ya da doktorunuz size araç kullanmanızdan tedirgin olduğunu belirtiyor mu?
Yukarıdaki sorulardan herhangi birine "evet" diyen kişilerin ne yapması gerekir?
• Gidilecek yolu bildiğiniz halde kaybolduğunuz oluyor mu?
• Diğer sürücüler size fazlaca korna çalıyorlar mı?
• Araç kullanırken ayak hareketlerinizde gerileme/yavaşlama, reflekslerinizde gerileme duygusu hissediyor musunuz?
• Aile bireyleriniz, arkadaşlarınız ya da doktorunuz size araç kullanmanızdan tedirgin olduğunu belirtiyor mu?
Yukarıdaki sorulardan herhangi birine "evet" diyen kişilerin ne yapması gerekir?
Seçenekler
A
Türk Geriatri Derneği tarafından söz konusu kişilerin sürücülüğü bırakmasına gerek olmadığı belirtilmiştir.
B
Türk Geriatri Derneği tarafından söz konusu kişilerin sürücülüğü bırakması gerektiği belirtilmiştir.
C
Türk Geriatri Derneği tarafından söz konusu kişilerin soruların tümüne evet dedikleri takdirde sürücülüğü bırakması gerektiği belirtilmiştir.
D
Yaşlılar araba kullandıklarında göz kamaşması, ani ışık değişikliği, ışığın azlığı nedeniyle gece görüşünde bozulma olması gibi nedenlerle sıkıntı yaşadıklarında göz doktorundan yardım almalılar.
E
Nöroloji doktoruna başvurmaları gerekmektedir.
Açıklama:
Türk Geriatri Derneği tarafından söz konusu kişilerin sürücülüğü bırakması gerektiği belirtilmiştir.
Soru 71
Gözdeki lens yapısının sertleşerek normalde gözün nesnelere odaklanması için gereken şekil değişikliğini gerçekleştirememesi ve bu nedenle yakını görememek ile başlayan görme bozukluğu aşağıdakilerin hangisinde verilmiştir?
Seçenekler
A
Hipermetropi
B
Retinopati
C
Katarakt
D
Glakom
E
Presbiyopi
Açıklama:
Lens sertleşince normalde gözün nesnelere odaklanması için gereken şekil değişikliğini gerçekleştiremediği için ortaya çıkan ve yakını görememek ile başlayan görme bozukluğuna presbiyopi adı verilir.
Soru 72
I. Lensin sertliği yaşla artar.
II. Retinadaki ışığa hassas hücrelerin hassasiyeti artar.
III. Göz bebeklerini açıp kapayan kaslar zayıflar.
IV. Lens hafifçe sarı bir renk alır.
Yaşlılıkla beraber gözün yapısında yaşanan değişiklikler düşünüldüğünde yukarıda verilenlerden hangileri doğrudur?
II. Retinadaki ışığa hassas hücrelerin hassasiyeti artar.
III. Göz bebeklerini açıp kapayan kaslar zayıflar.
IV. Lens hafifçe sarı bir renk alır.
Yaşlılıkla beraber gözün yapısında yaşanan değişiklikler düşünüldüğünde yukarıda verilenlerden hangileri doğrudur?
Seçenekler
A
I-II
B
II-III
C
I-II-III
D
I-III-IV
E
I-II-IV
Açıklama:
Yaşlılıkla beraber: lensin sertliği yaşla artar, göz bebeklerini açıp kapayan kaslar da zayıflar, lens hafifçe sarı bir renk alır, retinadaki ışığa hassas hücrelerin hassasiyeti ise azalır.
Soru 73
Aşağıdakilerden hangisi Prebiakuzi'ye sebep olan etmenlerden biridir?
Seçenekler
A
Kulağa giden damarların özelliklerinin bozulması.
B
Dişlerin birbirleriyle temasları sonucu aşınması.
C
Dildeki tat tomurcuklarının sayısının azalması.
D
Ligamentlerin esnekliklerini kaybetmesi.
E
Gözdeki damar yapısının bozulması.
Açıklama:
Yaşlılarda görülen işitme kayıplarına “Prebiakuzi (kulak yaşlanması ya da yaşlılık sağırlığı)” adı verilmektedir. Bu iki taraflı ve simetrik bir işitme kaybı olup belli başlı temel nedenleri • Kulağa giden ve kanlanmayı sağlayan damarların özelliklerinin bozulması, eskisi gibi kan taşıma görevini yerine tam getirememesi • İşitmede çok önemli görevi olan işitme sinirinin
de yaşlanması ve özelliğini kaybetmesi • Beyindeki işitme merkezinde problem olması, işitme merkezinde de yaşla birlikte
işlev azalması olmasıdır.
de yaşlanması ve özelliğini kaybetmesi • Beyindeki işitme merkezinde problem olması, işitme merkezinde de yaşla birlikte
işlev azalması olmasıdır.
Soru 74
Yaşlanma sürecinin işitme duyusuna olan etkilerinden biri olan tiz seslerin algılanmasının zayıflaması ne zaman başlamaktadır?
Seçenekler
A
50 yaşına doğru
B
45 yaşına doğru
C
40 yaşına doğru
D
35 yaşına doğru
E
30 yaşına doğru
Açıklama:
Yaşlılığa bağlı olan işitme kayıpları 30’lu yaşların altına kadar inebilir. Tiz sesleri algılama gücü gerçekten de 30 yaşına doğru azalır.
Soru 75
Aşağıdakilerden hangisi özellikle kadınlarda yaş ilerledikçe meydana gelen hormonal değişikliklerle birlikte ağız ve diş sağlığı açısından ortaya çıkan durumlardan biri değildir?
Seçenekler
A
Periodontal hastalıklara karşı artan yatkınlık.
B
Diş etinin kuruması ve kolayca kanaması.
C
Ağızda ağrı ve yanma hissinin görülmesi.
D
Atrizyon sonucu düzleşmiş diş düzeyleri.
E
Tat duyusunda meydana gelen değişiklikler.
Açıklama:
Menopozdaki ve menopoz sonrası dönemdeki kadınlarda ağızda bazı değişiklikler olabilir. Son çalışmalar östrojen yetersizliğinin
periodontal hastalık ve diş kaybı için yüksek risk oluşturduğunu belirtmektedir. Ayrıca kadınlarda yaş ilerledikçe meydana gelen hormonal değişiklikler, ağız kuruluğu, ağrı ve ağızda yanma hissi ve özellikle tat duyusunda değişikliğe neden olmaktadır. Menopoz sonrasında kadınların bir kısmını etkileyen bu tür bozukluklar dişetinin kuru ve parlak, koyu renkli bir görünüm almasına ve kolayca kanamasına yol açar.
periodontal hastalık ve diş kaybı için yüksek risk oluşturduğunu belirtmektedir. Ayrıca kadınlarda yaş ilerledikçe meydana gelen hormonal değişiklikler, ağız kuruluğu, ağrı ve ağızda yanma hissi ve özellikle tat duyusunda değişikliğe neden olmaktadır. Menopoz sonrasında kadınların bir kısmını etkileyen bu tür bozukluklar dişetinin kuru ve parlak, koyu renkli bir görünüm almasına ve kolayca kanamasına yol açar.
Soru 76
Aşağıdaki yaş aralıklarından hangisi Dünya Sağlık Örgütüne göre yaşlanmanın kronolojik sınıflamasında orta yaş olarak belirlenmiştir?
Seçenekler
A
30 - 35
B
35 - 45
C
45 - 59
D
60 - 74
E
74 ve üzeri
Açıklama:
Dünya Sağlık Örgütü, 45 - 59 yaş arası bireyleri orta yaşlı olarak adlandırmaktadır.
Soru 77
Aşağıdakilerden hangisi yaşlanma sürecinde etkin rol oynayan unsurlardan biri değildir?
Seçenekler
A
Genetik miras
B
Yaşam tarzı
C
Meslek
D
Maddi durum
E
Kişilik özellikleri
Açıklama:
Yaşlanma sürecinde genetik miras, yaşam tarzı, meslek ve mesleki maruziyet, beslenme alışkanlıkları, kronik hastalıklar, kişilik özellikleri etkin rol oynamaktadır.
Soru 78
Yaşlılık dönemi görme bozukluklarından biri olan ve gözdeki damar yapısının bozulmasına bağlı gelişen göz hastalığı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Glakom
B
Retinopati
C
Maküler dejenerasyon
D
Katarakt
E
Renk körlüğü
Açıklama:
Retinopati, gözdeki damar yapısının bozulmasına bağlı gelişen göz hastalığıdır.
Soru 79
Yaşlılık döneminde meydana gelen problemlerden biri olan atrizyon aşağıdaki değişikliklerden hangisi ile ilgilidir?
Seçenekler
A
Görme
B
İşitme
C
Çiğneme ve yutma
D
Deri
E
Saç
Açıklama:
Ağzın kapanışı sırasında dişlerin baş başa gelmelerine bağlı olarak kesici kenarlarda ve okluzal yüzeylerde meydana gelen aşınmalara atrizyon denir. Yaşlılık döneminde çiğneme ve yutmada yaşanan değişikliklerden biridir.
Soru 80
Yaşla birlikte dildeki tat tomurcuklarının sayısı azaldığı için tat duyusu kaç yaşından sonra azalmaya başlar?
Seçenekler
A
30
B
40
C
50
D
60
E
70
Açıklama:
Yaşla birlikte dildeki tat tomurcuklarının sayısı azaldığı için tat duyusu 50 yaşından sonra azalmaya başlar.
Soru 81
Aşağıdakilerden hangisi yaşlılarda ağız iltihabına sebep olan unsurlardan biri değildir?
Seçenekler
A
Yetersiz sıvı alımı
B
Beslenme bozuklukları
C
İlaç kullanımı
D
Tükürük bezlerinin fonksiyonel bozuklukları
E
Abrazyon
Açıklama:
Yaşlılarda beslenme bozukukları, yetersiz sıvı alımı, ilaç kullanımı, tükürük bezlerinin fonksiyonel bozuklukları ve ağız kuruluğuna neden olan sistemik hastalıklar sonucu ağız iltihabı sorunu ortaya çıkabilir.
Soru 82
İleri yaşların en sık rastlanan hastalığı olan osteoartritin halk arasında bilinen ismi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kireçlenme
B
Romatizma
C
Kamburluk
D
Unutkanlık
E
İltihaplanma
Açıklama:
İleri yaşların en sık rastlanan hastalığı olan osteoartritin halk arasında bilinen ismi kireçlenmedir. Eklemlerde kıkırdak dokunun yapısında bozulma, kıkırdakta incelme, aşınma ve tahribatın ortaya çıktığı en sık görülen eklem hastalığıdır.
Soru 83
Aşağıdakilerden hangisi menopozda görülebilen psikolojik problemlerden biri değildir?
Seçenekler
A
Uykusuzluk
B
Depresyon
C
Sinirlilik
D
Hafıza problemleri
E
Osteoporoz
Açıklama:
Menopozda görülebilen psikolojik problemler şunlardır:
Uykusuzluk
Depresyon
Sürekli hâlsiz ve yorgun hissetme
Kaygı, endişe, panik
Sinirlilik
Hafıza problemleri
Konsantrasyon bozukluğu
Motivasyon eksikliği
Dikkatsizlik
Ağlama atakları
Uykusuzluk
Depresyon
Sürekli hâlsiz ve yorgun hissetme
Kaygı, endişe, panik
Sinirlilik
Hafıza problemleri
Konsantrasyon bozukluğu
Motivasyon eksikliği
Dikkatsizlik
Ağlama atakları
Soru 84
Aşağıdakilerden hangisi andropozun bedensel belirtilerinden biridir?
Seçenekler
A
Depresif ruh hali
B
Sinirlilik
C
Kaygı
D
Cinsel fonksiyon yakınmaları
E
Kemik erimesi
Açıklama:
Andropozun bedensel belirtileri açısından ani ateş basmaları, yaygın kas ve eklem ağrıları, uyku ihtiyacının artması, halsizlik, işe konsantre olamama, kemik erimesi gibi durumlar ortaya çıkar.
Soru 85
İnsanlarda beyin ağırlığı hangi yaş döneminden itibaren azalır?
Seçenekler
A
50'li yaşlar
B
60'lı yaşlar
C
70'li yaşlar
D
80'li yaşlar
E
90'lı yaşlar
Açıklama:
İnsanlarda beyin ağırlığı 50'li yaşlardan itibaren azalır.
Soru 86
Aşağıdakilerden hangisi yaşlılıkla birlikte deride gözlemlenen değişimlerden biri olamaz?
Seçenekler
A
Esneklik azalır, kırışıklık artar, sarkmalar olur.
B
Damarlar hassas hale gelir ve kolay morarır.
C
Pigment içeren hücrelerin artmasıyla lekeler oluşur.
D
Yağ bezleri daha az çalışmaya başladığından deri kurur.
E
Derinin kendini tamir etmesi güçleşir.
Açıklama:
Yaşlanma deride diğer organlara göre çok daha rahat gözlenir. Kırışıklık artışı ve sarkma ilk belirtilerdir. Yaş ile birlikte derinin en yüzeysel tabakası incelir, pigment içeren hücreler azalır, güneşe bağlı lekeler ve pürüzleşmeler artar. Derinin esnekliği azalır,
damarlar hassas hale gelir ve kolay morarır. Küçük, kırmızı damar yumakları ortaya çıkar. Yaşlandıkça yağ bezleri daha az çalışacağından deri kurur, bu özellik kadınlarda daha belirgindir ve menopozdan sonra artar. Vücut ısısının kontrolü zorlaşır. İleri yaşlarda derinin kendini tamir etmesi de güçleşir.
damarlar hassas hale gelir ve kolay morarır. Küçük, kırmızı damar yumakları ortaya çıkar. Yaşlandıkça yağ bezleri daha az çalışacağından deri kurur, bu özellik kadınlarda daha belirgindir ve menopozdan sonra artar. Vücut ısısının kontrolü zorlaşır. İleri yaşlarda derinin kendini tamir etmesi de güçleşir.
Soru 87
I. Kaza ve yaralanmalar
II. Kanser
III. Kalp-damar hastalıkları
IV. Solunum yolları hastalıkları
V. Beyin-damar hastalıkları
Yukarıda verilen nedenler, yaşlı hasta grubunda ölüme sebebiyet verme bakımından en fazladan en aza nasıl sıralanmalıdır?
II. Kanser
III. Kalp-damar hastalıkları
IV. Solunum yolları hastalıkları
V. Beyin-damar hastalıkları
Yukarıda verilen nedenler, yaşlı hasta grubunda ölüme sebebiyet verme bakımından en fazladan en aza nasıl sıralanmalıdır?
Seçenekler
A
V-III-IV-II-I
B
II-III-V-I-IV
C
I-III-II-IV-V
D
IV-I-V-II-III
E
III-V-IV-II-I
Açıklama:
Yaşlı hasta grubunda; kaza ve yaralanmalar, kalp-damar hastalıkları, beyin-damar hastalıkları, solunum yolları hastalıkları ve kanserden sonra beşinci sıklıkta görülen ölüm nedenidir.
Soru 88
Aşağıdakilerden hangisi menopoz döneminde görülebilen psikolojik problemlerden biri değildir?
Seçenekler
A
Depresyon
B
Anksiyete
C
Mani
D
Sinirlilik
E
Dikkatsizlik
Açıklama:
Menopozda görülebilen psikolojik problemler ise:
• Uykusuzluk
• Depresyon
• Sürekli hâlsiz ve yorgun hissetme
• Kaygı, endişe, panik
• Sinirlilik
• Hafıza problemleri
• Konsantrasyon bozukluğu
• Motivasyon eksikliği
• Dikkatsizlik
• Ağlama atakları
olarak sıralanabilir.
• Uykusuzluk
• Depresyon
• Sürekli hâlsiz ve yorgun hissetme
• Kaygı, endişe, panik
• Sinirlilik
• Hafıza problemleri
• Konsantrasyon bozukluğu
• Motivasyon eksikliği
• Dikkatsizlik
• Ağlama atakları
olarak sıralanabilir.
Soru 89
".....................; eklemlerde kıkırdak dokunun yapısında bozulma, kıkırdakta incelme, aşınma ve tahribatın ortaya çıktığı en sık görülen eklem hastalığıdır."
Yukarıda verilen cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerin hangisi gelmelidir?
Yukarıda verilen cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerin hangisi gelmelidir?
Seçenekler
A
Osteoporoz
B
Siyatalji
C
Bursitis
D
Osteoartrit
E
Artrit
Açıklama:
Osteoartrit, halk arasında bilinen ismiyle kireçlenme, eklemlerde kıkırdak dokunun
yapısında bozulma, kıkırdakta incelme, aşınma ve tahribatın ortaya çıktığı en sık görülen eklem hastalığıdır.
yapısında bozulma, kıkırdakta incelme, aşınma ve tahribatın ortaya çıktığı en sık görülen eklem hastalığıdır.
Soru 90
Göz içi basıncının görme sinirini tahrip edecek kadar yükselmesi nedeniyle görme kaybına yol açan hastalık aşağıdakilerin hangisinde verilmiştir?
Seçenekler
A
Retinopati
B
Maküler Dejenerasyon
C
Glakom
D
Katarakt
E
Presbiyopi
Açıklama:
Glakom: Göz içi basıncının görme sinirini tahrip edecek kadar yükselmesi nedeniyle görme kaybına yol açan bir hastalıktır.
Soru 91
Lens sertleşince normalde gözün nesnelere odaklanması için gereken şekil değişikliğini gerçekleştiremediği için ortaya çıkan ve yakını görememek ile başlayan görme bozukluğuna ne denir?
Seçenekler
A
Miyop
B
Glakom
C
Retinopati
D
Presbiyopi
E
Maküler dejenerasyon
Açıklama:
Lens sertleşince normalde gözün nesnelere odaklanması için gereken şekil değişikliğini gerçekleştiremediği için ortaya çıkan ve yakını görememek ile başlayan görme bozukluğuna presbiyopi adı verilir.
Soru 92
Göz bebeğinin arkasında bulunan ve görmeyi sağlayan doğal göz merceğinin saydamlığını kaybederek matlaşması hangi görme bozukluğunun olduğu anlamına gelir?
Seçenekler
A
Glakom
B
Retinopati
C
Maküler Dejenerasyon
D
Hipermetrop
E
Katarakt
Açıklama:
Katarakt, göz bebeğinin arkasında bulunan ve görmeyi sağlayan doğal göz merceğinin
saydamlığını kaybederek matlaşmasıdır. Başka bir deyişle görüşün, buğulanmış bir
camın arkasından bakıyormuşçasına bozulmasıdır, yani göze perde inmesidir.
saydamlığını kaybederek matlaşmasıdır. Başka bir deyişle görüşün, buğulanmış bir
camın arkasından bakıyormuşçasına bozulmasıdır, yani göze perde inmesidir.
Soru 93
Yaşlılarda görülen işitme kayıplarına ne denir?
Seçenekler
A
Prebiakuzi
B
Retinopati
C
Katarakt
D
Glakom
E
Atrizyon
Açıklama:
Yaşlılarda görülen işitme kayıplarına “Prebiakuzi (kulak yaşlanması ya da yaşlılık sağırlığı)” adı verilmektedir. Doğru yanıt A'dır.
Soru 94
Aşağıdakilerden hangisi yaşlılarda Prebiakuzi'nin nedeni değildir?
Seçenekler
A
Kulağa giden ve kanlanmayı sağlayan damarların özelliklerinin bozulması
B
Kulağa giden ve kanlanmayı sağlayan damarların kan taşıma görevini tam olarak yerine getirememesi
C
İşitme sinirinin yaşlanması ve özelliğini kaybetmesi
D
Beyindeki işitme merkezinde problem olması
E
Beyindeki işitme merkezinde yaşla birlikte işlev artışının olması
Açıklama:
Yaşlılarda görülen işitme kayıplarına “Prebiakuzi (kulak yaşlanması ya da yaşlılık sağırlığı)” adı verilmektedir. Bu iki taraflı ve simetrik bir işitme kaybı olup belli başlı temel nedenleri
• Kulağa giden ve kanlanmayı sağlayan damarların özelliklerinin bozulması, eskisi gibi kan taşıma görevini yerine tam getirememesi
• İşitmede çok önemli görevi olan işitme sinirinin de yaşlanması ve özelliğini kaybetmesi
• Beyindeki işitme merkezinde problem olması, işitme merkezinde de yaşla birlikte işlev azalması olmasıdır. Doğru yanıt E'dir.
• Kulağa giden ve kanlanmayı sağlayan damarların özelliklerinin bozulması, eskisi gibi kan taşıma görevini yerine tam getirememesi
• İşitmede çok önemli görevi olan işitme sinirinin de yaşlanması ve özelliğini kaybetmesi
• Beyindeki işitme merkezinde problem olması, işitme merkezinde de yaşla birlikte işlev azalması olmasıdır. Doğru yanıt E'dir.
Soru 95
Aşağıdakilerden hangisi yaşlılarda çiğneme bozukluklarına neden olan faktörlerden biri değildir?
Seçenekler
A
Diş kayıpları
B
Hatalı yapılan diş tedavileri
C
Periodontal hastalıklar
D
Çeneleri sıkma
E
Yaşlılık sağırlığı (Prebiakuzi)
Açıklama:
Yaşlıda çiğneme bozukluklarına neden olan faktörler:
• Diş kayıpları
• Çürük veya kırık dişler
• Periodontal hastalıklar: Dişeti ve dişleri destekleyen diğer dokuları etkileyen iltihabi hastalıklar
• Atrizyon sonucu düzleşmiş diş düzeyleri
• Hatalı yapılan diş tedavileri
• Çoğunlukla uyku esnasında oluşan güçlü çene hareketlerinin neden olduğu çeneleri sıkma, dişleri gıcırdatma (Bruksizm) olay
• Sinir-kas iletisi sorunları
• Ağzın yumuşak ve sert doku lezyonları
• Yüz-çene eklem sorunları
• Ağız dokularını etkileyen sistemik hastalıklar
Doğru yanıt E'dir
• Diş kayıpları
• Çürük veya kırık dişler
• Periodontal hastalıklar: Dişeti ve dişleri destekleyen diğer dokuları etkileyen iltihabi hastalıklar
• Atrizyon sonucu düzleşmiş diş düzeyleri
• Hatalı yapılan diş tedavileri
• Çoğunlukla uyku esnasında oluşan güçlü çene hareketlerinin neden olduğu çeneleri sıkma, dişleri gıcırdatma (Bruksizm) olay
• Sinir-kas iletisi sorunları
• Ağzın yumuşak ve sert doku lezyonları
• Yüz-çene eklem sorunları
• Ağız dokularını etkileyen sistemik hastalıklar
Doğru yanıt E'dir
Soru 96
Yaşlılarda en sık görülen ağız, dudaklar, kafa ve sesi tutan hareket bozukluğu aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Senil tremor
B
Osteoporoz
C
Atrizyon
D
Abrazyon
E
Kollagen
Açıklama:
Birçok hareket bozukluğunun yaşla birlikte oluştuğuna inanılır. En sık görüleni ağız, dudaklar, kafa ve sesi tutan senil tremordur (istemsiz titreme). Doğru yanıt A'dır.
Soru 97
Aşağıdakilerden hangisi menopozda görülebilen psikolojik problemlerden değildir?
Seçenekler
A
Uykusuzluk
B
Sinirlilik
C
Dikkatsizlik
D
Ağlama atakları
E
Görme sorunları
Açıklama:
Menopozda görülebilen psikolojik problemler ise:
• Uykusuzluk
• Depresyon
• Sürekli hâlsiz ve yorgun hissetme
• Kaygı, endişe, panik
• Sinirlilik
• Hafıza problemleri
• Konsantrasyon bozukluğu
• Motivasyon eksikliği
• Dikkatsizlik
• Ağlama atakları
olarak sıralanabilir.
Doğru yanıt E'dir.
• Uykusuzluk
• Depresyon
• Sürekli hâlsiz ve yorgun hissetme
• Kaygı, endişe, panik
• Sinirlilik
• Hafıza problemleri
• Konsantrasyon bozukluğu
• Motivasyon eksikliği
• Dikkatsizlik
• Ağlama atakları
olarak sıralanabilir.
Doğru yanıt E'dir.
Soru 98
Aşağıdakilerden hangisi doğal yaşlanma süreci içinde deride ortaya çıkan belirgin değişikliklerden biri değildir?
Seçenekler
A
Katarakt
B
Kırışıklık
C
Kuruluk
D
Kahverengi lekeler
E
İncelme
Açıklama:
Yaşlanma deride diğer organlara göre çok daha rahat gözlenir. Kırışıklık artışı ve sarkma ilk belirtilerdir. Yaş ile birlikte derinin en yüzeysel tabakası incelir, pigment içeren hücreler azalır, güneşe bağlı lekeler ve pürüzleşmeler artar. Derinin esnekliği azalır, damarlar hassas hale gelir ve kolay morarır. Küçük, kırmızı damar yumakları ortaya çıkar. Yaşlandıkça
yağ bezleri daha az çalışacağından deri kurur, bu özellik kadınlarda daha belirgindir ve menopozdan sonra artar. Vücut ısısının kontrolü zorlaşır. İleri yaşlarda derinin kendini tamir etmesi de güçleşir.
A seçeneğindeki katarkt ise bir göz bozukluğudur. Dolayısıyla doğru yanıt A'dır.
yağ bezleri daha az çalışacağından deri kurur, bu özellik kadınlarda daha belirgindir ve menopozdan sonra artar. Vücut ısısının kontrolü zorlaşır. İleri yaşlarda derinin kendini tamir etmesi de güçleşir.
A seçeneğindeki katarkt ise bir göz bozukluğudur. Dolayısıyla doğru yanıt A'dır.
Ünite 5
Soru 1
Ergenlik sonrasında oluşan ve yetişkinlik boyunca deneyimlere bağlı olarak gelişen düşünce biçimi Piaget'in bilişsel kuramına göre hangi dönem sonrası gerçekleşmektedir?
Seçenekler
A
Duyusal Motor Dönem
B
İşlem Öncesi Dönem
C
Somut İşlemler Dönemi
D
Soyut İşlemler Dönemi
E
Sezgisel dönem
Açıklama:
Ergenlik sonrasında oluşan ve yetişkinlik boyunca deneyimlere bağlı olarak gelişen düşünce
biçimi Piaget'in bilişsel kuramına göre soyut işlemler dönemi sonrası gerçekleşmektedir.
biçimi Piaget'in bilişsel kuramına göre soyut işlemler dönemi sonrası gerçekleşmektedir.
Soru 2
'Yeniden düzenleme aşaması' yaşlılıkta hangi yaşlar arasındadır?
Seçenekler
A
70-75 yaş
B
65-74 yaş
C
80-90 yaş
D
50-55 yaş
E
40-45 yaş
Açıklama:
Yeniden düzenleme aşaması 65-74 yaş arasıdır.
Soru 3
Bilişsel özelliklerde gerileme hangi yaşlarda belirginleşmektedir?
Seçenekler
A
50'li yaşlar
B
60'lı yaşlar
C
65'li yaşlar
D
80'li yaşlar
E
90'lı yaşlar
Açıklama:
Bilişsel özelliklerde gerileme 60'lı yaşlarda belirginleşmektedir.
Soru 4
I. Muhakeme yeteneği,
II. İşlem hızı,
III. Hatırlama
Yukarıdakilerden hangisi akıcı zeka özelliklerindendir?
II. İşlem hızı,
III. Hatırlama
Yukarıdakilerden hangisi akıcı zeka özelliklerindendir?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
I, II ve III
D
I ve III
E
I ve II
Açıklama:
I.Muhakeme yeteneği,
II. işlem hızı,
III. Hatırlama zihinsel yetenekleri
Yukarıdaki üç madde de akıcı zeka özelliklerindendir.
II. işlem hızı,
III. Hatırlama zihinsel yetenekleri
Yukarıdaki üç madde de akıcı zeka özelliklerindendir.
Soru 5
I. Okuma-yazma becerileri
II. Dil anlama
III. Profesyonel beceriler
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri bilişsel pragmatikler kapsamına girer?
II. Dil anlama
III. Profesyonel beceriler
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri bilişsel pragmatikler kapsamına girer?
Seçenekler
A
I, II ve III
B
Yalnız I
C
Yalnız II
D
Yalnız III
E
I ve II
Açıklama:
I. Okuma-yazma becerileri,
II. Dil anlama,
III. Profesyonel beceriler
Yukarıdaki üç madde de bilişsel pragmatikler kapsamına girer.
II. Dil anlama,
III. Profesyonel beceriler
Yukarıdaki üç madde de bilişsel pragmatikler kapsamına girer.
Soru 6
I. Duyusal bellek
II. Kısa süreli bellek
III. Uzun süreli bellek
Yukarıdaki bellek türlerinde bilgiyi işlemleme modeline göre hangi sıra takip edilmektedir?
II. Kısa süreli bellek
III. Uzun süreli bellek
Yukarıdaki bellek türlerinde bilgiyi işlemleme modeline göre hangi sıra takip edilmektedir?
Seçenekler
A
III-II-I
B
I-II-III
C
III-I-II
D
II-I-III
E
I-III-II
Açıklama:
Bilgiyi işlemleme modeline göre, işlemleme sırası I-II ve III şeklindedir.
Soru 7
Yaşla ve deneyimle bağlantılı bir kavram olarak ele alınan ve derin bilgi sahibi olmayı ifade eden terim aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Yaşlılık
B
Geraiatri
C
Psikoloji
D
Bellek
E
Bilgelik
Açıklama:
Yaşla ve deneyimle bağlantılı bir kavram olarak ele alınmakta ve derin bilgi sahibi olmayı ifade eden terim bilgeliktir.
Soru 8
I. Gerçeğe dayalı zengin bilgi
II. Zengin işlemsel bilgi
III. Yaşam boyu bağlamsallık
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri bilgelik ile ilgili bilgi ve becerilerdendir?
II. Zengin işlemsel bilgi
III. Yaşam boyu bağlamsallık
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri bilgelik ile ilgili bilgi ve becerilerdendir?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
Yalnız III
D
I, II ve III
E
I ve II
Açıklama:
I.Gerçeğe dayalı zengin bilgi; yaşam ve onun türlerine ilişkin genel ve özel bilgi
II. Zengin işlemsel bilgi; hayata dair konularda yargı ve öneri geliştirme stratejileri hakkında genel ve özel bilgi
III. Yaşam boyu bağlamsallık; yaşam bağlamları ve onun zamansal ilişkisine yönelik bilgi
Yukarıdaki üç madde de ile ilgili bilgi ve becerilerdendir.
II. Zengin işlemsel bilgi; hayata dair konularda yargı ve öneri geliştirme stratejileri hakkında genel ve özel bilgi
III. Yaşam boyu bağlamsallık; yaşam bağlamları ve onun zamansal ilişkisine yönelik bilgi
Yukarıdaki üç madde de ile ilgili bilgi ve becerilerdendir.
Soru 9
I. Bölgesel beyin hacminde gerileme
II. Kortikal kalınlıkta gerileme
III. Snaptik yoğunlukta gerileme
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri yaşlanma ile birlikte beyinde görülen gerilemelerdendir?
II. Kortikal kalınlıkta gerileme
III. Snaptik yoğunlukta gerileme
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri yaşlanma ile birlikte beyinde görülen gerilemelerdendir?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
Yalnız III
D
I, II ve III
E
I ve III
Açıklama:
I.Bölgesel beyin hacminde
II. Kortikal kalınlıkta
III. Snaptik yoğunlukta
Yukarıdaki üç madde de yaşlanma ile birlikte beyindeki gerileme görülen alanlardandır.
II. Kortikal kalınlıkta
III. Snaptik yoğunlukta
Yukarıdaki üç madde de yaşlanma ile birlikte beyindeki gerileme görülen alanlardandır.
Soru 10
Bilinçli bir biçimde bilinen olay, durum ya da kavram bilgisini içeren bellek türü aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
İşleyen bellek
B
Açık bellek
C
Örtük bellek
D
Kaynak bellek
E
Uzun süreli bellek
Açıklama:
Bilinçli bir biçimde bilinen olay, durum ya da kavram bilgisini içeren bellek türü açık bellektir.
Soru 11
Bilişsel kuramların temelini oluşturan ve geçerliliğini halen sürdüren kuram kime aittir?
Seçenekler
A
Bandura
B
Skinner
C
Frued
D
Piaget
E
Maslow
Açıklama:
Bilişsel kuramların temelinde yer alan ve günümüzde de geçerliliğini sürdüren kuram Piaget’in Bilişsel Gelişim Kuramı’dır. Doğru cevap D’dir.
Soru 12
Yetişkinlik yıllarındaki bilişsel gelişimi ele alan kuram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Skinner'ın Şartlanma Modeli
B
Piaget'nin Bütüncül Modeli
C
Schaie'nin Aşamalı Modeli
D
Maslow'un İhtiyaç Modeli
E
Bloom'un Zihinsel İşlem Modeli
Açıklama:
Yetişkinlik yıllarındaki bilişsel gelişimi kapsamlı biçimde ele alan kuram ise Schaie’nin Bilişsel Gelişimin Aşamalı Modelidir. Doğru cevap C’dir.
Soru 13
Aşağıdakilerden hangisi Piaget’nin bilişsel gelişim aşamalarından biri değildir?
Seçenekler
A
Duyusal Motor
B
Somut İşlemler
C
Soyut İşlemler
D
Model İşlemler
E
İşlem Öncesi
Açıklama:
Piaget’e göre karmaşık düşünce süreçleri geliştirme yani bilişsel gelişim yaşamda dört aşamadan geçerek gerçekleşir. Bu aşamalar Duyusal Motor Dönem, İşlem Öncesi Dönem, Somut İşlemler Dönemi ve Soyut İşlemler Dönemi olarak adlandırılmaktadır. Doğru cevap D’dir.
Soru 14
Yaşlılık döneminde zekayı oluşturan yapıların hangilerinde azalış meydana gelmektedir ?
Seçenekler
A
Akıcı zeka
B
Kristalize zeka
C
Duygusal zeka
D
Sosyal zeka
E
Çoklu zeka
Açıklama:
Muhakeme yeteneği, işlem hızı, hatırlama zihinsel yetenekleri içeren akıcı zekânın orta yetişkinlikle birlikte düşmeye başladığı ve yaşlılıkta bu düşüşün devam ettiği ortaya konmuştur. Doğru cevap A’dır.
Soru 15
Dış çevreden gelen çok sayıda uyarıcıdan birine odaklanmayı, diğerlerini görmezden gelmeyi ifade eden dikkatin hangi boyutu olarak ele alınmaktadır ?
Seçenekler
A
Seçici Dikkat
B
Bölünmüş Dikkat
C
Sürekli Dikkat
D
Görsel Dikkat
E
İşitsel Dikkat
Açıklama:
Seçici Dikkat dış çevreden gelen çok sayıda uyarıcıdan birine odaklanmayı, diğerlerini görmezden gelmeyi ifade etmektedir. Örneğin bu kitabı okurken sadece kitaba odaklanıp, etrafınızdaki diğer nesneleri, sesleri görmezden gelerek seçici biçimde dikkat edersiniz. Doğru cevap A’dır.
Soru 16
Bilgelik uzmanlık bilgisi ele alındığında aşağıdakilerden hangisi bilgi ve beceriyi tanımlayan kriterler içinde değildir ?
Seçenekler
A
Gerçeğe dayalı zengin bilgi
B
Zengin işlemsel bilgi
C
Yaşam boyu bağlamsallık
D
Görecelilik
E
Netlik
Açıklama:
Bilgelik uzmanlık bilgisi olarak ele alınmış ve bilgelikle ilgili bilgi ve becerileri tanımlayan beş kriter öne sürülmüştür. Bunlar:
- Gerçeğe dayalı zengin bilgi; yaşam ve onun türlerine ilişkin genel ve özel bilgi
- Zengin işlemsel bilgi; hayata dair konularda yargı ve öneri geliştirme stratejileri hakkında genel ve özel bilgi
- Yaşam boyu bağlamsallık; yaşam bağlamları ve onun zamansal ilişkisine yönelik bilgi
- Görecelilik; değer, amaç ve önceliklerde farklılıklar hakkında bilgi
- Belirsizlik; yaşamın ve onu yönetme yollarının belirsizliği ve ön görülemezliği hakkındaki bilgi
Soru 17
Yaşlılıkta bilişsel gelişimi etkileyen faktörlerden hangisi gerileme gözlemlenen durumlar arasında değildir ?
Seçenekler
A
Bölgesel beyin hacmi
B
Kortikal kalınlıkta
C
Kalp ritmi
D
Snaptik yoğunlukta
E
Beyin korteksine kan akışı
Açıklama:
Bilişsel işlevlerin yaşlılık dönemindeki değişiminde yaşlanmayla birlikte beyinde gerçekleşen değişimler oldukça önemlidir. Yaşlanma ile beyinde şu açılardan gerileme gözlenir.
- Bölgesel beyin hacminde
- Kortikal kalınlıkta
- Snaptik yoğunlukta
- Myelinleşmenin bazı yönlerinde
- Dopamin ve serotonin gibi nörotransmiterlerin fonksiyonlarında
- Beyin korteksine kan akışında
- Nöronlarda karışıklığın toplanmasında
Soru 18
I.Basit tepki verme hızı
II.Tepkiyi seçme hızı
III. Ayırt etme hızı
IV.Uygulama hızı
Yukarıda verilenlerden bilişsel işlem hızı araştırmalarında hangileri yer almaktadır ?
II.Tepkiyi seçme hızı
III. Ayırt etme hızı
IV.Uygulama hızı
Yukarıda verilenlerden bilişsel işlem hızı araştırmalarında hangileri yer almaktadır ?
Seçenekler
A
I, II
B
I, III
C
II, III
D
II, III, IV
E
III, IV
Açıklama:
Bilişsel işlem hızı birçok işlemin aynı anda ne kadar hızla yapıldığı anlamına gelmektedir. Bu hız araştırmalarda basit tepki verme hızı ve tepkiyi seçme hızı olarak iyi boyutta ele alınmaktadır. Doğru cevap A’dır.
Soru 19
Yetişkinlik yıllarındaki bilişsel gelişimi kapsamlı biçimde ele alan kuram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Piaget’in Bilişsel Gelişim Kuramı
B
Schaie’nin Bilişsel Gelişim Kuramı
C
Vygotsky’nin Bilişsel Gelişim Kuramı
D
Catell Bilişsel Gelişim Kuramı
E
Baltes Bilişsel Gelişim Kuramı
Açıklama:
Yetişkinlik yıllarındaki bilişsel gelişimi kapsamlı biçimde ele alan kuram ise Schaie’nin Bilişsel Gelişimin Aşamalı Modelidir.
Soru 20
Piaget’e göre bilişsel gelişimin son aşaması aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Somut İşlemler Dönemi
B
Duyusal Motor Dönem,
C
Soyut İşlemler Dönemi
D
İşlem Öncesi Dönem,
E
Özümseme İşlemler Dönemi,
Açıklama:
Bu aşamalar Duyusal Motor Dönem, İşlem Öncesi Dönem, Somut İşlemler Dönemi ve Soyut İşlemler Dönemi olarak adlandırılmaktadır. Piaget’e göre uygun çevresel koşullar olduğunda birey ergenlik dönemi ile birlikte soyut işlemler dönemine geçer ve bu bilişsel gelişimin son aşamasıdır.
Soru 21
Bireyler bu dönemin kazanımlarını elde ettiğinde önceki dönemlerden farklı olarak varsayımlarla düşünebilir, tümdengelimci bir yaklaşımla düşünerek çıkarımlarda bulunabildiği dönem aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Somut İşlemler Dönemi
B
Duyusal Motor Dönem,
C
İşlem Öncesi Dönem,
D
Soyut İşlemler Dönemi
E
Özümseme İşlemler Dönemi
Açıklama:
Bireyler bu dönemin kazanımlarını elde ettiğinde önceki dönemlerden farklı olarak soyut kavramları anlayabilir, varsayımlarla düşünebilir, tümdengelimci bir yaklaşımla düşünerek çıkarımlarda bulunabilir.
Soru 22
Bir problemin farklı yollarla çözülebileceğine ilişkin düşünce gelişminin oluştuğu dönem aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Somut İşlemler Dönemi
B
Duyusal Motor Dönem,
C
İşlem Öncesi Dönem,
D
Soyut İşlemler Dönemi
E
Soyut Sonrası Dönemi
Açıklama:
Soyut işlemler döneminde bir problem durumuna ilişkin tek bir doğru yanıt aranırken soyut sonrası düşüncede bir problemin farklı yollarla çözülebileceğine ilişkin düşünce gelişmiştir.
Soru 23
Aşağıdakilerden hangisi Schaie’nin yaşlılığın ilk yıllarını kapsayan aşamadır?
Seçenekler
A
Kazanım aşaması
B
Yeniden birleşme aşaması
C
Başarma aşaması
D
Yeniden düzenleme aşaması
E
Yönetim aşaması
Açıklama:
Yaşlılığın ilk yıllarını kapsayan aşama yeniden düzenleme aşamasıdır (65-74 yaşları) ve genellikle bu yaşlarda emekliliğe ayrılmanın gerçekleşmesi nedeniyle birey bilişsel yeterliliğini yaşamını emeklilik yılları için yeniden yapılandırmak ve artan yaşlanmayla birlikte gelecekte azalacak bağımsızlıklarına yönelik planlar yapmak amacıyla kullanır.
Soru 24
Yaşlılıkta zekânın hangi yönlerinde düşüş olduğuna ilişkin en temel açıklamayı yapan bilim insanı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Piaget
B
Catell
C
Baltes
D
Vygotsky
E
Schaie
Açıklama:
Zekânın hangi yönlerinde düşüş olduğuna ilişkin en temel açıklama Catell tarafından oluşturulmuştur.
Soru 25
Arabanın nasıl çalıştığına dair bilgilerin yer aldığı bellek aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Duyusal Bellek
B
Anlamsal (Semantik) Bellek
C
Kısa Süreli Bellek
D
Çalışan Bellek
E
Anısal (Epizodik ) Bellek
Açıklama:
Uzun süreli bellek türlerinden ilki olan anlamsal bellek sahip olduğumuz genel bilgileri içermektedir. Örneğin arabanın nasıl çalıştığına dair bilgiler bu bellekte yer alır
Soru 26
Aşağıdakilerden hangisi bilgelikle ilgili bilgi ve becerileri tanımlayan beş kriterden biri değildir?
Seçenekler
A
Gerçeğe dayalı zengin bilgi
B
Zengin işlevsel bilgi
C
Yaşam boyu özümseme
D
Görecelilik
E
Belirsizlik
Açıklama:
Bu görüşler doğrultusunda bilgelik uzmanlık bilgisi olarak ele alınmış ve bilgelikle ilgili bilgi ve becerileri tanımlayan beş kriter öne sürülmüştür (Blates ve Smith, 1990). Bunlar:
• Gerçeğe dayalı zengin bilgi; yaşam ve onun türlerine ilişkin genel ve özel bilgi
• Zengin işlemsel bilgi; hayata dair konularda yargı ve öneri geliştirme stratejileri hakkında genel ve özel bilgi
• Yaşam boyu bağlamsallık; yaşam bağlamları ve onun zamansal ilişkisine yönelik bilgi
• Görecelilik; değer, amaç ve önceliklerde farklılıklar hakkında bilgi
• Belirsizlik; yaşamın ve onu yönetme yollarının belirsizliği ve ön görülemezliği hakkındaki bilgi.
• Gerçeğe dayalı zengin bilgi; yaşam ve onun türlerine ilişkin genel ve özel bilgi
• Zengin işlemsel bilgi; hayata dair konularda yargı ve öneri geliştirme stratejileri hakkında genel ve özel bilgi
• Yaşam boyu bağlamsallık; yaşam bağlamları ve onun zamansal ilişkisine yönelik bilgi
• Görecelilik; değer, amaç ve önceliklerde farklılıklar hakkında bilgi
• Belirsizlik; yaşamın ve onu yönetme yollarının belirsizliği ve ön görülemezliği hakkındaki bilgi.
Soru 27
Aşağıdakilerden hangisi yaşlanma ile beyinde gerileme gözlenen açılardan biri değildir?
Seçenekler
A
Kortikal kalınlıkta
B
Snaptik yoğunlukta
C
Myelinleşmenin bazı yönlerinde
D
Beyin korteksine kan akışında
E
Hormonol düzenlenmelerde
Açıklama:
Bilişsel işlevlerin yaşlılık dönemindeki değişiminde yaşlanmayla birlikte beyinde gerçekleşen değişimler oldukça önemlidir. Yaşlanma ile beyinde şu açılardan gerileme gözlenir (Santrock, 2014; Polat ve Kumral, 2010 ):
- Bölgesel beyin hacminde
- Kortikal kalınlıkta
- Snaptik yoğunlukta
- Myelinleşmenin bazı yönlerinde
- Dopamin ve serotonin gibi nörotransmiterlerin fonksiyonlarında
- Beyin korteksine kan akışında
- Nöronlarda karışıklığın toplanmasında.
Soru 28
Kısa süreli belleğin kapasitesi kaç birim ile sınırlıdır?
Seçenekler
A
1
B
3
C
5
D
7
E
9
Açıklama:
Kısa süreli belleğin kapasitesi yedi birim ile sınırlıyken, uzun süreli belleğin kapasitesi sınırsızdır.
Soru 29
Aşağıdakilerden hangisi Piaget' e göre bilişsel gelişimi tanımlarken kullandığı ifadelerden biri değildir?
Seçenekler
A
Özümseme
B
Uyumsama
C
Olgunlaşma
D
Sosyal etkileşim
E
Gerileme
Açıklama:
Piaget’e göre bilişsel gelişim özümseme ve uyumsama süreçleri ile olgunlaşma, deneyim ve sosyal etkileşime bağlı olarak gerçekleşir.
Soru 30
Aşağıdakilerden hangisi Piaget’e göre bilişsel gelişimin aşamalarından biri değildir?
Seçenekler
A
Duyusal Motor Dönem
B
İşlem Öncesi Dönem
C
İşlem Sonrası Dönem
D
Somut İşlemler Dönemi
E
Soyut İşlemler Dönemi
Açıklama:
Piaget’e göre karmaşık düşünce süreçleri geliştirme yani bilişsel gelişim yaşamda dört aşamadan geçerek gerçekleşir. Bu aşamalar Duyusal Motor Dönem, İşlem Öncesi Dönem, Somut İşlemler Dönemi ve Soyut İşlemler Dönemi olarak adlandırılmaktadır.
Soru 31
Piaget'e göre bilişsel gelişiminde soyut işlemler dönemi hangi yaş döneminde başlar?
Seçenekler
A
İlk çocukluk dönemi
B
Ergenlik dönemi
C
Orta yaş dönemi
D
Yetişkinlik dönemi
E
Yaşlılık dönemi
Açıklama:
Piaget’e göre uygun çevresel koşullar olduğunda birey ergenlik dönemi ile birlikte soyut işlemler dönemine geçer ve bu bilişsel gelişimin son aşamasıdır.
Soru 32
Piaget'e göre 4 aşaması olan bilişsel gelişim Schaie'ye göre kaç aşamada ele alınmaktadır?
Seçenekler
A
4
B
5
C
6
D
7
E
8
Açıklama:
Bilişsel gelişimin önce dört aşamada açıklandığı kuram güncellenerek bilişsel gelişimi çocukluktan yaşlılığın sonuna kadar yedi aşamada (Şekil 5.2)
Soru 33
Aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Çocukluk ve ergenlik yılları = Başarma aşaması
B
Genç yetişkinlik yılları = Kazanım aşaması
C
Yaşlılığın ilk yılları = Yeniden birleşme aşaması
D
Yaşlılığın bir ileri aşaması = Yeniden düzenleme aşaması
E
Yaşlılığın son aşaması = Miras yaratma aşaması
Açıklama:
Yaşlılığın son aşaması ise miras yaratma aşamasıdır ve bu aşama pek çok yaşlı bireyin ulaştığı bir aşamadır.
Soru 34
Aşağıdakilerden hangisi bilginin nasıl edinilip, saklandığını ve nasıl kullanıldığını açıklayan temel yaklaşımlardan biridir?
Seçenekler
A
Bilgiyi İşleme Modeli
B
Bilişsel Mekanikler
C
Bilişsel Pragmatikler
D
Akıcı Zeka
E
Kristalize Zeka
Açıklama:
Bilginin nasıl edinilip, saklandığını ve nasıl kullanıldığını açıklayan temel yaklaşımlardan birisi Bilgiyi İşleme Modeli’dir (Atkinson ve Shiffrin, 1968).
Soru 35
Aşağıda verilen bilgilerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Birey çevreden gelen bir uyarıcıya dikkat ederse bu bilgi Uzun Süreli Belleğe aktarılır.
B
Kısa süreli bellek çok sayıda bilginin kısa bir süreliğine saklandığı bir bellektir.
C
Kısa süreli belleğin bilgi depolama kapasitesi sınırsızdır.
D
Dikkat, Seçici Dikkat, Bölünmüş Dikkat ve Sürekli Dikkat olmak üzere üç boyutta incelenir.
E
Seçici Dikkat bize aynı anda birden fazla faaliyeti yapma olanağı sağlayan dikkattir.
Açıklama:
Dikkat, Seçici Dikkat, Bölünmüş Dikkat ve Sürekli Dikkat olmak üzere üç boyutta incelenmektedir.
Soru 36
Aşağıdakilerden hangisi bilgelikle ilgili bilgi ve becerileri tanımlayan beş kriterden biri değildir?
Seçenekler
A
Gerçeğe dayalı zengin bilgi
B
Zengin işlemsel bilgi
C
Özgürlük
D
Görecelilik
E
Belirizlik
Açıklama:
Bilgelik uzmanlık bilgisi olarak ele alınmış ve bilgelikle ilgili bilgi ve becerileri tanımlayan beş kriter öne sürülmüştür (Blates ve Smith, 1990). Bunlar:
• Gerçeğe dayalı zengin bilgi; yaşam ve onun türlerine ilişkin genel ve özel bilgi
• Zengin işlemsel bilgi; hayata dair konularda yargı ve öneri geliştirme stratejileri hakkında genel ve özel bilgi
• Yaşam boyu bağlamsallık; yaşam bağlamları ve onun zamansal ilişkisine yönelik bilgi
• Görecelilik; değer, amaç ve önceliklerde farklılıklar hakkında bilgi
• Belirsizlik; yaşamın ve onu yönetme yollarının belirsizliği ve ön görülemezliği hakkındaki bilgi
• Gerçeğe dayalı zengin bilgi; yaşam ve onun türlerine ilişkin genel ve özel bilgi
• Zengin işlemsel bilgi; hayata dair konularda yargı ve öneri geliştirme stratejileri hakkında genel ve özel bilgi
• Yaşam boyu bağlamsallık; yaşam bağlamları ve onun zamansal ilişkisine yönelik bilgi
• Görecelilik; değer, amaç ve önceliklerde farklılıklar hakkında bilgi
• Belirsizlik; yaşamın ve onu yönetme yollarının belirsizliği ve ön görülemezliği hakkındaki bilgi
Soru 37
Aşağıdakilerden hangisi bilgeliğe katkı sağlayan faktörlerden biri değildir?
Seçenekler
A
Yaşama ilişkin derin bilgi sahibi olmaya katkı sağlayacak eğitimler almak, bu yönde bir iş yapmak,
B
Olumlu ve olumsuz yaşam deneyimleri yaşamak ve bunlardan dersler çıkarmak
C
Yaşama ilişkin derin anlayış için sezgi ve farkındalık geliştirmek
D
Yaratıcılık, deneyime açık olmak gibi kişilik özelliklerine sahip olmak
E
Belli bir zeka testine tabi tutulmak
Açıklama:
Bilgeliğin gelişimine etki eden faktörler şu şekilde özetlenebilir:
• Yaşama ilişkin derin bilgi sahibi olmaya katkı sağlayacak eğitimler almak, bu yönde bir iş yapmak,
• Olumlu ve olumsuz yaşam deneyimleri yaşamak ve bunlardan dersler çıkarmak,
• Yaşama ilişkin derin anlayış için sezgi ve farkındalık geliştirmek,
• Sahip olunan bilgi ve becerileri genç kuşaklarla paylaşmaya istekli olmak, diğerlerinin refahıyla ilgili olmak,
• Yaratıcılık, deneyime açık olmak gibi kişilik özelliklerine sahip olmak,
• Belirli bir zekâ düzeyine sahip olmak.
• Yaşama ilişkin derin bilgi sahibi olmaya katkı sağlayacak eğitimler almak, bu yönde bir iş yapmak,
• Olumlu ve olumsuz yaşam deneyimleri yaşamak ve bunlardan dersler çıkarmak,
• Yaşama ilişkin derin anlayış için sezgi ve farkındalık geliştirmek,
• Sahip olunan bilgi ve becerileri genç kuşaklarla paylaşmaya istekli olmak, diğerlerinin refahıyla ilgili olmak,
• Yaratıcılık, deneyime açık olmak gibi kişilik özelliklerine sahip olmak,
• Belirli bir zekâ düzeyine sahip olmak.
Soru 38
Aşağıdakilerden hangisi beynin yaşlanma ile beyinde gözlemlenen gerilemelerden biridir?
Seçenekler
A
Bilişsel bellek hacminde
B
Bölgesel beyin hacminde
C
Uzun süreli hafıza
D
Kısa süreli hafıza
E
Sürekli dikkat
Açıklama:
Yaşlanma ile beyinde şu açılardan gerileme gözlenir (Santrock, 2014; Polat ve Kumral, 2010 ):
• Bölgesel beyin hacminde
• Kortikal kalınlıkta
• Snaptik yoğunlukta
• Myelinleşmenin bazı yönlerinde
• Dopamin ve serotonin gibi nörotransmiterlerin fonksiyonlarında
• Beyin korteksine kan akışında
• Nöronlarda karışıklığın toplanmasında
• Bölgesel beyin hacminde
• Kortikal kalınlıkta
• Snaptik yoğunlukta
• Myelinleşmenin bazı yönlerinde
• Dopamin ve serotonin gibi nörotransmiterlerin fonksiyonlarında
• Beyin korteksine kan akışında
• Nöronlarda karışıklığın toplanmasında
Soru 39
Aşağıdaki seçeneklerden hangisi Piaget’in bilişsel gelişim aşamalarından değildir?
Seçenekler
A
Duyusal öncesi motor dönem
B
Duyusal motor dönem
C
İşlem öncesi dönem
D
Somut işlemler dönemi
E
Soyut işlemler dönemi
Açıklama:
Piaget’e göre karmaşık düşünce süreçleri geliştirme yani bilişsel gelişim yaşamda dört aşamadan geçerek gerçekleşir. Bu aşamalar Duyusal Motor Dönem, İşlem Öncesi Dönem, Somut İşlemler Dönemi ve Soyut İşlemler Dönemi olarak adlandırılmaktadır.
Soru 40
I. Daha net yanıtlara ihtiyaç duyulur.
II. Belirsizliğe tahammülü içerir.
III. Bir problem durumunda birden çok çözümün göz önünde bulundurulur.
IV. Birey duruma özgü süreçleri daha iyi anlar.
V. Somutluğa ihtiyaç duymadan soyut olarak düşünebilmektir.
Yukarıdaki ifadelerden hangileri soyut sonrası işlem dönemine ilişkin özelliklerdir?
II. Belirsizliğe tahammülü içerir.
III. Bir problem durumunda birden çok çözümün göz önünde bulundurulur.
IV. Birey duruma özgü süreçleri daha iyi anlar.
V. Somutluğa ihtiyaç duymadan soyut olarak düşünebilmektir.
Yukarıdaki ifadelerden hangileri soyut sonrası işlem dönemine ilişkin özelliklerdir?
Seçenekler
A
I, II, III
B
II, III, IV
C
III, IV, V
D
I, IV, V
E
II, IV, V
Açıklama:
Bu görüşe göre soyut işlemler döneminden sonra Soyut Sonrası Dönem olarak adlandırılabilecek bir dönem daha vardır. Bu dönemin belirsizliğe tahammülü içeren, esnekliğin arttığı ve bir problem durumunda birden çok çözümün göz önünde bulundurulduğu dönem olduğu öne sürülmektedir. Bu düşünme biçiminde birey bilginin göreceli doğasını daha iyi anlar, zıtlıkları kabul eder, bu nedenle diyalektik bütünlük ile bütünleşme söz konusudur. Soyut işlemler döneminde bir problem durumuna ilişkin tek bir doğru yanıt aranırken soyut sonrası düşüncede bir problemin farklı yollarla çözülebileceğine ilişkin düşünce gelişmiştir. Soyut işlemler döneminde daha net yanıtlara ihtiyaç duyulurken soyut sonrası dönemde birey duruma özgü süreçleri daha iyi anlar ve kabul eder. Soyut işlemler dönemi düşüncesinden daha gelişmiş bir düşünce biçimi olan soyut işlem sonrası düşünce deneyimler ile gelişir ve bunun sonucunda yetişkinlik boyunca gelişmeyi sürdürür.
Soru 41
Bireyin sürekli olarak mümkün olduğunca çok bilgi edinmeye ve beceri geliştirmeye odaklandığı aşama aşağıdaki seçeneklerden hangisinde verilmiştir?
Seçenekler
A
Kazanım aşaması
B
Başarma aşaması
C
Sorumluluk aşaması
D
Yeniden düzenleme aşaması
E
Yeniden birleşme aşaması
Açıklama:
Schaie’nin modelinde bilişsel gelişim Piaget’den farklı olarak yaşam boyu devam eden bir süreç olarak ele alınmış ve her aşamada bilişsel kapasitenin rolüne odaklanılmıştır. bu modelde çocukluk ve ergenlik yılları kazanım aşaması olarak
adlandırılmıştır. Bu aşamada birey sürekli olarak mümkün olduğunca çok bilgi edinmeye ve beceri geliştirmeye odaklanır.
adlandırılmıştır. Bu aşamada birey sürekli olarak mümkün olduğunca çok bilgi edinmeye ve beceri geliştirmeye odaklanır.
Soru 42
Schaie’nin modeline göre 65-74 yaşları arasındaki birey hangi aşamadadır?
Seçenekler
A
Miras yaratma aşaması
B
Başarma aşaması
C
Sorumluluk aşaması
D
Yeniden düzenleme aşaması
E
Yeniden birleşme aşaması
Açıklama:
Yaşlılık aşaması ise bu modelde üç aşamada ele alınmıştır. Yaşlılığın ilk yıllarını kapsayan aşama yeniden düzenleme aşamasıdır (65-74 yaşları) ve genellikle bu yaşlarda emekliliğe ayrılmanın gerçekleşmesi nedeniyle birey bilişsel yeterliliğini
yaşamını emeklilik yılları için yeniden yapılandırmak ve artan yaşlanmayla birlikte gelecekte azalacak bağımsızlıklarına yönelik planlar yapmak amacıyla kullanır.
yaşamını emeklilik yılları için yeniden yapılandırmak ve artan yaşlanmayla birlikte gelecekte azalacak bağımsızlıklarına yönelik planlar yapmak amacıyla kullanır.
Soru 43
Zekânın hangi yönlerinde düşüş olduğuna ilişkin en temel açıklama kim tarafından yapılmıştır?
Seçenekler
A
Schaie
B
Shiffrin
C
Catell
D
Willis
E
Piaget
Açıklama:
YAŞLILIKTA ZEKÂ
Yaşlılıkta bilişsel gelişime ilişkin yaygın görüşlerden
birisi yaşlılıkla birlikte zekâda bir düşüş olduğudur.
Ancak bu görüş zekâyı tek bir yapı olarak ele
aldığı için yetersiz kalmaktadır. Zekâdaki düşüşün
özellikle ileriki yaşlarda ve zekânın bazı yönlerinde
olduğu görülmüştür. Zekânın hangi yönlerinde
düşüş olduğuna ilişkin en temel açıklama Catell
tarafından oluşturulmuştur.
Yaşlılıkta bilişsel gelişime ilişkin yaygın görüşlerden
birisi yaşlılıkla birlikte zekâda bir düşüş olduğudur.
Ancak bu görüş zekâyı tek bir yapı olarak ele
aldığı için yetersiz kalmaktadır. Zekâdaki düşüşün
özellikle ileriki yaşlarda ve zekânın bazı yönlerinde
olduğu görülmüştür. Zekânın hangi yönlerinde
düşüş olduğuna ilişkin en temel açıklama Catell
tarafından oluşturulmuştur.
Soru 44
Yaşlılıkta bilişsel özelliklerde gerileme hangi yaşlarda yüksek düzeylere ulaşmaktadır?
Seçenekler
A
60
B
65
C
70
D
75
E
80
Açıklama:
Araştırmalar bu bilişsel özelliklerde gerilemenin özellikle 60’lı yaşlarda belirginleştiğini ve 70’lerin ortalarından 80’lerin sonlarına bu düşüşün yüksek düzeylere ulaştığını göstermektedir.
Soru 45
Aşağıdaki seçeneklerden hangisi akıcı zekânın işlevlerinden değildir?
Seçenekler
A
Muhakeme yeteneği
B
Hatırlama
C
İşlem hızı
D
Zihinsel yetenekler
E
Sözel beceriler
Açıklama:
Zekânın hangi yönlerinde düşüş olduğuna ilişkin en temel açıklama Catell tarafından oluşturulmuştur. Catell (1971’den akt., Baltes, 1987) zekânın farklı alt bileşenleri olduğugörüşündedir ve bu alt bileşenler akıcı zekâ ve kristalize zekâdır. Muhakeme yeteneği, işlem hızı, hatırlama zihinsel yetenekleri içeren akıcı zekânın orta yetişkinlikle birlikte düşmeye başladığı ve yaşlılıkta bu düşüşün devam ettiği ortaya konmuştur. Araştırmalar bu bilişsel özelliklerde gerilemenin özellikle 60’lı yaşlarda belirginleştiğini ve 70’lerin ortalarından 80’lerin sonlarına bu düşüşün yüksek düzeylere ulaştığını göstermektedir (Schaie ve Wills, 1993).
Akıcı zekânın içerdiği yetenekler büyük oranda merkezi sinir sistemi tarafından kontrol edilir ve kısmen çevre ve öğrenmenin etkisinden bağımsızdır. Buna karşın bireyin biriktirdiği bilgileri içeren ve daha çok uzun süreli bellek ve sözel becerileri ile ilişkili olan kristalize (birikimli) zekâ yaşam boyu artış göstermekte
ve yaşlılıkta bu artış korunmaktadır.
Akıcı zekânın içerdiği yetenekler büyük oranda merkezi sinir sistemi tarafından kontrol edilir ve kısmen çevre ve öğrenmenin etkisinden bağımsızdır. Buna karşın bireyin biriktirdiği bilgileri içeren ve daha çok uzun süreli bellek ve sözel becerileri ile ilişkili olan kristalize (birikimli) zekâ yaşam boyu artış göstermekte
ve yaşlılıkta bu artış korunmaktadır.
Soru 46
Daha çok otomatik olarak gerçekleştirilen beceri ve rutinlere ilişkin bilgiyi içeren bellek türü aşağıdaki seçeneklerden hangisinde verilmiştir?
Seçenekler
A
Açık bellek
B
Örtük bellek
C
Anlamsal bellek
D
Duyusal bellek
E
Çalışan bellek
Açıklama:
Bellek ayrımı ise açık bellek ve örtük bellektir. Açık bellek bilinçli bir biçimde bilinen olay, durum ya da kavram bilgisini içerirken, örtük bellek daha çok otomatik olarak gerçekleştirilen beceri ve rutinlere ilişkin bilgiyi içerir. Örneğin
bir ülkenin başkenti bilgisi açık bellekte yer alırken bilgisayarın nasıl kullanıldığı bilgisi örtük bellekte yer almaktadır. Yaşla birlikte bu bellekte farklı değişimler
gözlenmektedir. Açık belleğin yaşlanmadan çok daha fazla etkilendiği, buna karşın örtük belleğin çok daha az etkilendiği görülmektedir.
bir ülkenin başkenti bilgisi açık bellekte yer alırken bilgisayarın nasıl kullanıldığı bilgisi örtük bellekte yer almaktadır. Yaşla birlikte bu bellekte farklı değişimler
gözlenmektedir. Açık belleğin yaşlanmadan çok daha fazla etkilendiği, buna karşın örtük belleğin çok daha az etkilendiği görülmektedir.
Soru 47
Aşağıdaki seçeneklerden hangisinde kısa süreli belleğin özelliği verilmiştir?
Seçenekler
A
Farklı bellek bileşenlerinden oluşur.
B
Sahip olduğumuz genel bilgileri içerir.
C
Kapasitesi yedi birim ile sınırlıdır.
D
Belirli bir zamanda belirli bir olaya ait bilgileri içerir.
E
Genel olarak tüm öğrenme yaşantılarımızın temelinde yer alır.
Açıklama:
Kısa süreli belleğin kapasitesi yedi birim ile sınırlıyken, uzun süreli belleğin
kapasitesi sınırsızdır.
kapasitesi sınırsızdır.
Soru 48
Aşağıdaki seçeneklerden hangisi bilgeliğin gelişimine etki eden faktörlerden değildir?
Seçenekler
A
Yaşama ilişkin derin bilgi sahibi olmaya katkı sağlayacak eğitimler almak, bu yönde bir iş yapmak,
B
Olumlu ve olumsuz yaşam deneyimleri yaşamak ve bunlardan dersler çıkarmak,
C
Yaşama ilişkin derin anlayış için sezgi ve farkındalık geliştirmek,
D
Değerlerin tek ve değişmez olduğu düşüncesine sahip olmak,
E
Belirli bir zekâ düzeyine sahip olmak.
Açıklama:
Bilgeliğin gelişimine etki eden faktörler şu
şekilde özetlenebilir;
• Yaşama ilişkin derin bilgi sahibi olmaya katkı
sağlayacak eğitimler almak, bu yönde bir
iş yapmak,
• Olumlu ve olumsuz yaşam deneyimleri yaşamak
ve bunlardan dersler çıkarmak,
• Yaşama ilişkin derin anlayış için sezgi ve farkındalık
geliştirmek,
• Sahip olunan bilgi ve becerileri genç kuşaklarla
paylaşmaya istekli olmak, diğerlerinin
refahıyla ilgili olmak,
• Yaratıcılık, deneyime açık olmak gibi kişilik
özelliklerine sahip olmak,
• Belirli bir zekâ düzeyine sahip olmak.
şekilde özetlenebilir;
• Yaşama ilişkin derin bilgi sahibi olmaya katkı
sağlayacak eğitimler almak, bu yönde bir
iş yapmak,
• Olumlu ve olumsuz yaşam deneyimleri yaşamak
ve bunlardan dersler çıkarmak,
• Yaşama ilişkin derin anlayış için sezgi ve farkındalık
geliştirmek,
• Sahip olunan bilgi ve becerileri genç kuşaklarla
paylaşmaya istekli olmak, diğerlerinin
refahıyla ilgili olmak,
• Yaratıcılık, deneyime açık olmak gibi kişilik
özelliklerine sahip olmak,
• Belirli bir zekâ düzeyine sahip olmak.
Soru 49
Yaşlılık dönemindeki bilişsel özelliklerle ilgili olarak aşağıdaki verilen yargıların hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Yaşlılık döneminde bazı bilişsel özelliklerde gerileme görülür
B
Yaşlılık döneminde bazı bilişsel özellikler korunur
C
Yaşlılık döneminde bazı bilişsel özellikler gelişimine devam eder
D
Yaşlılık döneminde bütün bilişsel özelliklerde gerileme görülür x r
E
Yaşlılık dönemindeki bilişsel özellikler bir bireyden diğerine değişir
Açıklama:
Bilişsel özellikler yaşlılık döneminde farklı gelişimler sergilemekte, bazılarında gerileme görülürken bazı bilişsel özellikler yaşlılık döneminde korunabilmekte hatta gelişmeye devam edebilmektedir
Soru 50
Yaşlılık dönemindeki bilişsel özelliklerle ilgili olarak aşağıda verilen yargıların hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Yaşlılık döneminde bazı bilişsel özelliklerde gerileme görülür
B
Yaşlılık döneminde bazı bilişsel özellikler gelişimine devam eder
C
Yaşlılıktaki bilişsel değişmeler sadece yaşlanmayla açıklanamaz
D
Yaşlılık dönemindeki bilişsel özellikle bir bireyden diğerine değişir
E
Yaşlılık döneminde bazı bilişsel özellikler korunur
Açıklama:
Yaşlılık döneminde bilişsel gelişimde yaşanan değişimler, sadece yaşlanma ile açıklamak mümkün değildir. Birçok başka faktörün de bu dönemdeki bilişsel beceriler üzerinde etkili olmaktadır.
Soru 51
Aşağıdakilerden hangisi Piaget’nin bilişsel gelişim aşamalarından birisi değildir?
Seçenekler
A
Duyusal Motor Dönem
B
İşlem Öncesi Dönem
C
İşlem Sonrası Dönem
D
Somut İşlemler Dönemi
E
Soyut İşlemler Dönemi
Açıklama:
Piaget’ye göre bilişsel gelişim dört aşamadan geçerek gerçekleşir. Bunlar Duyusal Motor Dönem, İşlem Öncesi Dönem, Somut İşlemler Dönemi ve Soyut İşlemler Dönemidir ve İşlem Sonrası Dönem diye bir dönem yoktur.
Soru 52
Schaie’ye göre bilişsel yeterliklerin geçmişi gözden geçirme amacıyla kullanıldığı bilişsel gelişim aşaması aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Miras yaratma aşaması
B
Yeniden birleşme aşaması
C
Yeniden düzenleme aşaması
D
Sorumluluk ve yönetim aşaması
E
Başarma aşaması
Açıklama:
Bilişsel yeterliklerin geçmişi gözden geçirme amacıyla kullanıldığı aşama miras yaratma aşamasıdır. Bu dönemde bireyler varlıklarını yakınları ve arkadaşları ile paylaşabilir ya da vasiyetlerini hazırlayabilirler
Soru 53
Schaie’ye göre; bilişsel gelişim sürecinin çocukluktan yaşlılığın sonuna kadarki yedi aşamasında, bireyin, bağımsız ve toplumun yetişkin bir bireyi olmak, kariyer ve evlilik gibi uzun süreli hedeflere odaklandığı aşama aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kazanım aşaması
B
Başarma aşaması
C
Sorumluluk ve yönetim aşaması
D
Yeniden düzenleme aşaması
E
Yeniden birleşme aşaması
Açıklama:
Başarma aşaması genç yetişkinlik yıllarını kapsar. Birey; önceki yıllarda edinmiş olduğu bilgi birikimini, bağımsız olmak, yetkinleşmek, kariyer ve aile kurmak gibi uzun süreli hedefleri için kullanılır.
Soru 54
- Bilginin edinilmesi, saklanması ve kullanılmasını açıklayan bilgiyi işleme modeline göre aşağıdakilerin hangisi kısa süreli belleğin bir özelliği değildir?
Seçenekler
A
Bilgiyi saklama süresi kısadır
B
Bilgiyi depolama kapasitesi sınırlıdır
C
Sakladığı bilgi sayı olarak sınırlıdır
D
- Kendine ulaşan bilgiyi işler
E
Aynı anda tek bir bilgiyi işleyebilir
Açıklama:
Kısa süreli belleğin sadece bilgileri kaydetmek değil işlemek gibi bir fonksiyonu da olduğu için kısa süreli belleğe çalışan Bellek olarak nitelenmektedir. Çalışan bellek aynı anda birden çok bilginin işlenmesi ve saklanmasıyla da ilişkilidir.
Soru 55
Duyu organlarına ulaşan bir bilginin belleksel işlenme süreci aşağıdakilerin hangisinde doğru olarak verilmiştir?
Seçenekler
A
Kısa süreli bellek- uzun süreli bellek- duyusal bellek
B
Kısa süreli bellek- duyusal bellek- çalışan bellek
C
Duyusal bellek- kısa süreli bellek-- uzun süreli bellek
D
Duyusal bellek- uzun süreli bellek- kısa süreli bellek
E
Çalışan bellek- kısa süreli bellek- duyusal bellek
Açıklama:
Çevreden gelen uyarıcılar sırasıyla duyusal bellek, kısa süreli bellek ve uzun süreli bellekte değişik stratejiler kullanılarak ve kodlama, saklama ve geri çağırma aşamalarından geçerek işlenir.
Soru 56
Uzun süreli bellekle ilgili aşağıdaki ifadelerin hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Yaşlılıkta bilgiyi işleme sürecinde en az değişim uzun süreli bellekte görülmektedir.
B
Bilginin saklanmasında uzun süreli belleğin türünün etkisi yoktur
C
Anısal bellekte yer alan bilgilerin doğru biçimde hatırlanması yaşla birlikte değişmemektedir
D
Yaşla birlikte en fazla kayıp anlamsal bellekte olmaktadır
E
Uzun süreli belleğe ulaştırılan bilgiler yaşlılıkta korunamamaktadır.
Açıklama:
Yaşlılıkta bilgiyi işleme sürecinde en az değişimin uzun süreli bellekte olduğu görülmektedir. Eğer bir bilgi uzun süreli belleğe iletilmişse burada korunmaktadır
Soru 57
Aşağıdakilerden hangisi yaşlılık dönemindeki bilişsel işlevlerin değişiminde de etkili olan beyindeki gerilemelerden birisi değildir?
Seçenekler
A
Snaptik yoğunlukta azalma
B
Beyin hacminin küçülmesi
C
Bunama ve Alzheimer
D
Beyin korteksine olan kan akışında azalma
E
Serotonin ve dopaminin işlevlerinde gerileme
Açıklama:
Bunama ve alzheimer; bilişsel işlevler üzerinde olumsuz etkileri olan hastalıklardır. Ancak her ikisi de beynin yapısındaki değişimlere bağlı olarak ortaya çıkmaktadırlar.
Soru 58
Bilişin bazı boyutlarının yaşlılıkta korunması hatta artışının sağlanmasında aşağıdakilerden hangisinin yararı olmaz.
Seçenekler
A
İyi bir eğitim ve eğitimle ilgili yaşantıların fazla olması
B
Geçmişte yaşanmış durumlardan dersler çıkarma
C
Yeni deneyimlere açık olma
D
Elden geldiğince az hareket etme
E
Arkadaş-eş-dostla ilişkilerini sürdürme
Açıklama:
Bilişin bazı boyutlarının yaşlılıkta korunmasını hatta artışını sağlamak için hareketsiz kalmama, eğitim, yaşam deneyimlerinden ders çıkarma, yeni deneyimlere açık olma ve diğer insanlarla ilgili olmak gerekir.
Soru 59
Aşağıdakilerden hangisi Piaget’in bilişsel gelişim dönemine özgü değildir?
Seçenekler
A
Bilişsel gelişim ergenlikte son bulur.
B
Ergenlik dönemi soyut işlemsel dönem özellikleri görülür.
C
İlkokul dönemi somut işlemsel döneme karşılık gelir.
D
Bebeklikte duyusal motor döneme denk gelir.
E
Dönemler hiyerarşiktir.
Açıklama:
Piagetin Bilişsel gelişim dönemi
Piagetin bilişsel gelişim kuramının son dönemi ergenlikte kazanılan soyut işlemler dönemidir. son dönemdeki görevlerle birlikte bilişsel gelişim ömür boyu devam eder.
Piagetin bilişsel gelişim kuramının son dönemi ergenlikte kazanılan soyut işlemler dönemidir. son dönemdeki görevlerle birlikte bilişsel gelişim ömür boyu devam eder.
Soru 60
Piagetin bilişsel gelişimine göre benmerkezciliğin ön plana çıktığı, animizm yaşandığı dönem hangisidir?
Seçenekler
A
Duyusal motor dönem
B
İşlemöncesi dönem
C
Somut işlemsel dönem
D
Soyut işlemsel dönem
E
Bilgelik dönemi
Açıklama:
Piagetin Bilişsel gelişim dönemi
Piaget'in gelişim kuramına göre benmerkezciliğin olduğu dönem işlem öncesi dönemdir.
Piaget'in gelişim kuramına göre benmerkezciliğin olduğu dönem işlem öncesi dönemdir.
Soru 61
Schaie’nın bilişsel gelişim kuramına göre yaşlılıkta bilişsel yeterliklerin geçmişi gözden geçirme amacıyla kullanıldığı, varlıklarını yakınları ve arkadaşları ile paylaştıkları ya da vasiyetlerini hazırladıkları dönem hangisidir?
Seçenekler
A
Sorumluluk
B
Yeniden düzenleme
C
Yeniden birleşme
D
Miras yaratma
E
Başarma
Açıklama:
Schaie’nin Bilişsel Gelişimin Aşamalı Modeli
Schaie’nın bilişsel gelişim kuramına göre yaşlılıkta bilişsel yeterliklerin geçmişi gözden geçirme amacıyla kullanıldığı, varlıklarını yakınları ve arkadaşları ile paylaştıkları ya da vasiyetlerini hazırladıkları dönem miras
Schaie’nın bilişsel gelişim kuramına göre yaşlılıkta bilişsel yeterliklerin geçmişi gözden geçirme amacıyla kullanıldığı, varlıklarını yakınları ve arkadaşları ile paylaştıkları ya da vasiyetlerini hazırladıkları dönem miras
Soru 62
Yaşlılıkta zekaya ilişkin bilgilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Yaşlılarda akıcı zekada düşüş gözlenir.
B
Kristalize zekada düşüş gözlenir.
C
Yaşlılarda deneyim fazla olduğu için kristalize zeka artar.
D
Yaşlılıkta bilişsel mekanikler gerileme göstermektedir.
E
Yaşlılıkta bilişsel pragmatikler artma göstermektedir.
Açıklama:
Yaşlılıkta zeka
Yaşlılıkta deneyşme bağlı kristalize zekada düşüş gözlenmez.
Yaşlılıkta deneyşme bağlı kristalize zekada düşüş gözlenmez.
Soru 63
Yaşlılık döneminde bilişsel bilgi işleme sürecine ilişkin bilgilerden hangisi doğru değildir?
Seçenekler
A
Yaşlılıkta dilkkatte azalma olur.
B
Yaşlılıkta hafıza zayıflamaktadır.
C
Yaşlılıkta seçici dikkatte düşüş gözlenir.*
D
Yaşlılıkta bölünmüş dikkat azalır.
E
Yaşlılıkta anısal bellek kapasitesi azalır.
Açıklama:
Yaşlılıkta zeka
Yaşlılıkta seçici dikkatte azalma görülmez.
Yaşlılıkta seçici dikkatte azalma görülmez.
Soru 64
Bilgeliğe ilişkin bilgilerden hangisi doğru değildir?
Seçenekler
A
Yaşla birlikte artmaktadır.
B
Eğitimle artmaktadır.
C
Yaşam deneyimleri ile artmaktadır.
D
Yaratıcılık gibi kişilik özellikleri ile artmaktadır.
E
Düşük zeka düzeyi ile azalmaktadır.
Açıklama:
Yaşlılıkta bilişsel gelişim
Bilgelik yaştan bağımsızdır her yaşta artabilir.
Bilgelik yaştan bağımsızdır her yaşta artabilir.
Soru 65
Yaşlılıkla birlikte beyin yapısında gözlenen değişimlerden değildir?
Seçenekler
A
Bölgesel beyin hacminde azalma
B
Kortikal kalınlıkta azalma
C
Dopamin ve serotonin gibi nörotransmiterlerin fonksiyonlarında azalma
D
Beyin korteksine kan akışında azalma
E
Nöronlarda artma
Açıklama:
YAŞLILIKTA BİLİŞSEL GELİŞİMİ ETKİLEYEN FAKTÖRLER
Yaşlanmayla birlikte beyinde nöronlarda artma olmaz.
Yaşlanmayla birlikte beyinde nöronlarda artma olmaz.
Soru 66
Aşağıdakilerden hangisi bilgeliğin özelliklerinden değildir?
Seçenekler
A
Gerçeğe dayalı zengin bilgi
B
Zengin işlemsel bilgi
C
Yaşam boyu bağlamsallık
D
Görecelilik
E
Somutluk
Açıklama:
BİLGELİK: YAŞLILIĞIN BİLİŞSEL KAZANIMI
Bilgeliğin özelliklerinden biri belirsizliktir somutluk değildir.
Bilgeliğin özelliklerinden biri belirsizliktir somutluk değildir.
Soru 67
Yaşlılıkta bilişsel gelişimde görülen farklılıklardan değildir?
Seçenekler
A
Alzheimer sıklıkla görülür.
B
Alzheimer ile birlikte hafıza da zayıflar.
C
Gençlik döneminde alınan eğitim Alzheimer olmayı önler.
D
Kitap okumak, bulmaca çözmek bilişsel işlevleri artırır.
E
Depresyon, yas bilişsel bozulmalara neden olmaz.
Açıklama:
YAŞLILIKTA BİLİŞSEL GELİŞİMİ ETKİLEYEN FAKTÖRLER
Yaşlılıkta demans gibi hafıza kayıpları görülürken depresyon, yas gibi bozukluklar hafıza kayıplarına neden olmaktadır.
Yaşlılıkta demans gibi hafıza kayıpları görülürken depresyon, yas gibi bozukluklar hafıza kayıplarına neden olmaktadır.
Soru 68
Yaşlılıkta hangi aktiviteler bilişsel gelişimin iyileşmesinde etkili değildir?
Seçenekler
A
Kitap okumak
B
Bulmaca çözmek
C
Sadece dinlenmek
D
Zihinsel egzersizler
E
Yabancı dil öğrenmek
Açıklama:
YAŞLILIKTA BİLİŞSEL GELİŞİMİ ETKİLEYEN FAKTÖRLER
Yaşlılıkta bulmaca çözme, yabancı dil öğrenmek, kitap okumak gibi alışkanlıklar bilişsel gelişimi artırırken sadece oturup dinlenmek bilişsel gelişimde etkili değildir.
Yaşlılıkta bulmaca çözme, yabancı dil öğrenmek, kitap okumak gibi alışkanlıklar bilişsel gelişimi artırırken sadece oturup dinlenmek bilişsel gelişimde etkili değildir.
Soru 69
Piaget’e göre bilişsel gelişim yaşamda dört aşamadan geçerek gerçekleşir. Aşağıdakilerden hangisi bu aşamalardan değildir?
Seçenekler
A
Duyusal Motor Dönem
B
İşlem Öncesi Dönem
C
Somut İşlemler Dönemi
D
Soyut İşlemler Dönemi
E
Soyut Sonrası Dönem
Açıklama:
Piaget’e göre karmaşık düşünce süreçleri geliştirme yani bilişsel gelişim yaşamda dört aşamadan geçerek gerçekleşir. Bu aşamalar Duyusal Motor Dönem, İşlem Öncesi Dönem, Somut İşlemler Dönemi ve Soyut İşlemler Dönemi olarak adlandırılmaktadır.
Soyut Sonrası Dönem
Soyut Sonrası Dönem
Soru 70
Piaget’e göre bilişsel gelişimin son aşaması aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Çocukluk
B
Ergenlik
C
Genç Yetişkinlik
D
Orta Yetişkinlik
E
Yaşlılık
Açıklama:
Piaget’e göre uygun çevresel koşullar olduğunda birey ergenlik dönemi ile birlikte soyut işlemler dönemine geçer ve bu bilişsel gelişimin son aşamasıdır.
Soru 71
Schaie’nin bilişsel gelişim modeline göre yaşlılığın ilk yıllarını kapsayan aşama aşağıdakilerden hangidir?
Seçenekler
A
Kazanım
B
Sorumluluk ve yönetim
C
Yeniden düzenleme
D
Yeniden birleşme
E
Miras yaratma
Açıklama:
Yaşlılığın ilk yıllarını kapsayan aşama yeniden düzenleme aşamasıdır (65-74 yaşları) ve genellikle bu yaşlarda emekliliğe ayrılmanın gerçekleşmesi nedeniyle birey bilişsel yeterliliğini yaşamını emeklilik yılları için yeniden yapılandırmak ve artan yaşlanmayla birlikte gelecekte azalacak bağımsızlıklarına yönelik planlar yapmak amacıyla kullanır.
Soru 72
Aşağıdakilerden hangisi bilişsel pragmatiklere örnektir?
Seçenekler
A
Dil anlama
B
İşlem hızı
C
Bellek
D
Verileri ayırma
E
Koordine etme
Açıklama:
İnsanın işlem hızı, belleği, verileri ayırma, kategorize etme ve koordine etme işi de bilişsel mekanikleri ile ilişkilidir. Bu mekanikler biyolojik yapı ile bağlantılı olduğu için yaşla birlikte gerileme göstermektedir. Bilişsel Pragmatikler ise okuma-yazma becerileri, dil anlama, profesyonel becerilerin yanı sıra yaşamı yönetmek için gerekli olan stratejilerin bilgisini de içerir.
Soru 73
Yaşlılıkta aşağıdakilerden hangisinde azalma olmaz?
Seçenekler
A
Muhakeme yeteneği
B
İşlem hızı
C
Hatırlama
D
Zihinsel yetenekler
E
Okuma becerisi
Açıklama:
Catell (1971’den akt., Baltes, 1987) zekânın farklı alt bileşenleri olduğu görüşündedir ve bu alt bileşenler akıcı zekâ ve kristalize zekâdır. Muhakeme yeteneği, işlem hızı, hatırlama zihinsel yetenekleri içeren akıcı zekânın orta yetişkinlikle birlikte düşmeye başladığı ve yaşlılıkta bu düşüşün devam ettiği ortaya konmuştur. Bilişsel Pragmatikler ise okuma-yazma becerileri, dil anlama, profesyonel becerilerin yanı sıra yaşamı yönetmek için gerekli olan stratejilerin bilgisini de içerir. Bilişsel pragmatikler deneyim ve öğrenmeye bağlı olduğu için yaşla birlikte artma eğilimi gösterir
Okuma becerisi
Okuma becerisi
Soru 74
Şu an etrafınızda olan ama dikkatinizi çekmeyen görüntü, ses ve koku hangi belleğe kaydedilir?
Seçenekler
A
Kısa Süreli
B
Duyusal
C
Uzun süreli
D
Anlamsal
E
Anısal
Açıklama:
Bu modele göre çevreden gelen bir uyarıcı ilk olarak duyu organları aracılığı ile Duyusal Belleğe iletilir. Bu bellekte çok sayıda bilgi milisaniyelerle ölçülen çok kısa süreliğine tutulur. Örneğin şu an etrafınızda birçok görüntü, ses, koku bu belleğinize iletilir ve bu verilere dikkat edilmezse bunlar hızla duyusal bellekten uzaklaşarak kaybolur.
Soru 75
Yaşlılığın bilişsel kazanımı ile ilgili Blates ve Smith’e göre; “değer, amaç ve önceliklerde farklılıklar hakkında bilgi” tanımı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Gerçeğe dayalı zengin bilgi
B
Zengin işlemsel bilgi
C
Yaşam boyu bağlamsallık
D
Görecelilik
E
Belirsizlik
Açıklama:
Bilgelik uzmanlık bilgisi olarak ele alınmış ve bilgelikle ilgili bilgi ve becerileri tanımlayan beş kriter öne sürülmüştür (Blates ve Smith, 1990).
- Gerçeğe dayalı zengin bilgi; yaşam ve onun türlerine ilişkin genel ve özel bilgi
- Zengin işlemsel bilgi; hayata dair konularda yargı ve öneri geliştirme stratejileri hakkında genel ve özel bilgi
- Yaşam boyu bağlamsallık; yaşam bağlamları ve onun zamansal ilişkisine yönelik bilgi
- Görecelilik; değer, amaç ve önceliklerde farklılıklar hakkında bilgi
- Belirsizlik; yaşamın ve onu yönetme yollarının belirsizliği ve ön görülemezliği hakkındaki bilgi
Soru 76
Aşağıdakilerden hangisi yaşlılık sürecinde bilişsel değişimlerin düzeyini olumlu etkileyen faktörlerdendir?
Seçenekler
A
Eğitimli olmak
B
Alzheimer
C
Depresyon
D
Madde kullanımı
E
Demans
Açıklama:
Araştırmalar göstermektedir ki eğitimle ilgili geçmiş deneyimler arttıkça yaşlılık döneminde bilişsel işlevler de artmaktadır
Eğitimli olmak
Eğitimli olmak
Soru 77
Aşağıdakilerden hangisinin bilgeliğe etkisi yoktur?
Seçenekler
A
Zekâ Düzeyi
B
Eğitim Geçmişi
C
Sosyo-Ekonomik Düzey
D
Yaratıcılık
E
Yaşam Deneyimleri
Açıklama:
Bilgeliğin gelişimine etki eden faktörler:
Sosyo-Ekonomik Düzey
- Yaşama ilişkin derin bilgi sahibi olmaya katkı sağlayacak eğitimler almak, bu yönde bir iş yapmak,
- Olumlu ve olumsuz yaşam deneyimleri yaşamak ve bunlardan dersler çıkarmak,
- Yaşama ilişkin derin anlayış için sezgi ve farkındalık geliştirmek,
- Sahip olunan bilgi ve becerileri genç kuşaklarla paylaşmaya istekli olmak, diğerlerinin refahıyla ilgili olmak,
- Yaratıcılık, deneyime açık olmak gibi kişilik özelliklerine sahip olmak,
- Belirli bir zekâ düzeyine sahip olmak.
Sosyo-Ekonomik Düzey
Soru 78
Arabanın nasıl çalıştığına dair bilgiler hangi bellekte yer alır?
Seçenekler
A
Kısa Süreli
B
Duyusal
C
Uzun süreli
D
Anlamsal
E
Anısal
Açıklama:
Arabanın nasıl çalıştığına dair bilgiler bu anlamsal (semantik) bellekte yer alır.
Soru 79
Yaşlılık döneminde bilişsel gelişimle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
Seçenekler
A
Bilişsel gelişim zekâ, dikkat, düşünme hızı, bellek kapasitesi, öğrenme ve karar verme gibi çeşitli fizyolojik özelliklerdeki gelişimleri içerir.
B
Bu bilişsel özellikler yaşlılık döneminde farklı gelişimler sergilemekte, bazılarında gerileme görülürken bazı bilişsel özellikler yaşlılık döneminde korunabilmektedir. hatta gelişmeye devam edebilmektedir.
C
Bilişsel gelişimin tek boyutlu bir yapı olduğu düşünülerek yaşlılık döneminde bilişsel alanda gerileme olacağını söylemek yanlış olacaktır.
D
Yaşlılık dönenimde bilişsel özelliklerdeki değişim bireyden bireye de ciddi düzeyde farklılık göstermektedir.
E
Bilişsel özellikler kimi yaşlılarda gelişmeye devam edebilmektedir.
Açıklama:
Bilişsel gelişim zekâ, dikkat, düşünme hızı, bellek kapasitesi, öğrenme ve karar verme gibi çeşitli fizyolojik değil, bilişsel özelliklerdeki gelişimleri içerir.
Bilişsel gelişim zekâ, dikkat, düşünme hızı, bellek kapasitesi, öğrenme ve karar verme gibi çeşitli fizyolojik özelliklerdeki gelişimleri içerir.
Bilişsel gelişim zekâ, dikkat, düşünme hızı, bellek kapasitesi, öğrenme ve karar verme gibi çeşitli fizyolojik özelliklerdeki gelişimleri içerir.
Soru 80
Piaget’e göre bilişsel gelişim nasıl gerçekleşir?
Seçenekler
A
Piaget’e göre bilişsel gelişim özümseme ve uyumsama süreçlerinden bağımsız olarak gerçekleşir.
B
Piaget’e göre bilişsel gelişim özümseme ve uyumsama süreçleri ile olgunlaşma, deneyim ve sosyal etkileşime bağlı olarak gerçekleşir.
C
Piaget’e göre bilişsel gelişim olgunlaşma, deneyim ve sosyal etkileşimden bağımsız olarak gerçekleşir.
D
Bilişsel yapının sürekli olarak yeniden inşa edilmesi sürecinde her yeni durum bireyin zihninde var olan algı çerçeveleri olan şemalarına dahil edilmeye çalışılmaz.
E
Dengeleme süreci sonunda oluşan yeni şemalar eski şemalarla ilişkilendirilmeksizin örgütlenir.
Açıklama:
Piaget’e göre bilişsel gelişim özümseme ve uyumsama süreçleri ile olgunlaşma, deneyim ve sosyal etkileşime bağlı olarak gerçekleşir.
Soru 81
Piaget’den farklı olarak bilişsel gelişimi yaşam boyu devam eden bir süreç olarak ele alan ve her aşamada bilişsel kapasitenin rolüne odaklanılması gerektiğini öne süren kuramcı kimdir?
Seçenekler
A
Schaie
B
Willis
C
Siaget
D
Santrock
E
Erber
Açıklama:
Schaie
Soru 82
Catell zekânın farklı alt bileşenleri olduğu görüşündedir ve bu alt bileşenler ..... zekâ ve kristalize zekâdır. Muhakeme yeteneği, işlem hızı, hatırlama zihinsel yetenekleri içeren ..... zekânın orta yetişkinlikle birlikte düşmeye başladığı ve yaşlılıkta bu düşüşün devam ettiği ortaya konmuştur. Araştırmalar bu bilişsel özelliklerde gerilemenin özellikle 60’lı yaşlarda belirginleştiğini ve 70’lerin ortalarından 80’lerin sonlarına bu düşüşün yüksek düzeylere ulaştığını göstermektedir
Seçenekler
A
Düşünsel zekâ
B
Akıcı zekâ
C
Muhakemeci zekâ
D
Düşünsel zekâ
E
Bilişsel zekâ
Açıklama:
Akıcı zekâ
Soru 83
Bilginin nasıl edinilip, saklandığını ve nasıl kullanıldığını açıklayan temel yaklaşımlardan birisidir. Bu model bilginin nasıl alınıp, işlenip, kaydedildiğini ve ihtiyaç duyulduğunda nasıl kullanıldığını açıklayan bir modeldir. Bu modele göre çevreden gelen bir uyarıcı ilk olarak duyu organları aracılığı ile Duyusal Belleğe iletilir. Bu bellekte çok sayıda bilgi milisaniyelerle ölçülen çok kısa süreliğine
tutulur.
Yukarıda sözü edilen model hangisidir?
tutulur.
Yukarıda sözü edilen model hangisidir?
Seçenekler
A
Bilgiyi koruma modeli
B
Bilgiyi saklama modeli
C
Bilgiyi işleme modeli
D
Bilgiyi tartma modeli
E
Bilgiyi önceleme modeli
Açıklama:
Bilgiyi işleme modeli
Soru 84
Kalabalık bir sınıfta ders boyu öğretmeni dinlemek için hangi dikkat türü söz konusudur?
Seçenekler
A
Bölünmüş dikkat
B
Seçici dikkat
C
Duyusal dikkat
D
Sürekli dikkat
E
Kısa süreli dikkat
Açıklama:
Sürekli dikkat
Soru 85
Aşağıdakilerden hangisi verileri uzun süreli sakladığımız, kapasitesi sınırsız olan
bellek türümüzdür?
bellek türümüzdür?
Seçenekler
A
Duyusal bellek
B
Kısa süreli bellek
C
Çalışan bellek
D
Düşünen bellek
E
Uzun süreli bellek
Açıklama:
Uzun süreli bellek
Soru 86
Çalışan bellekteki bilgi nasıl işlenebilir?
Seçenekler
A
Tekrar ya da diğer bilgilerle bağlantı kurarak gerçekleştirilen anlamlandırma
yoluyla iki biçimde işlenebilir.
yoluyla iki biçimde işlenebilir.
B
Tekrar ya da diğer bilgilerle bağlantısını keserek gerçekleştirilen anlamlandırma
yoluyla iki biçimde işlenebilir.
yoluyla iki biçimde işlenebilir.
C
Tekrar, eski bilgilere dönülmeksizin ya da diğer bilgilerle bağlantı kurarak gerçekleştirilen anlamlandırma yoluyla iki biçimde işlenebilir.
D
Tekrar, diğer bilgilerle bağlantı kurarak ya da duyusal bellekle gerçekleştirilen anlamlandırma yoluyla üç biçimde işlenebilir.
E
Tekrar ya da eski bilgilere dönülmeksizin gerçekleştirilen anlamlandırma
yoluyla iki biçimde işlenebilir.
yoluyla iki biçimde işlenebilir.
Açıklama:
Tekrar ya da diğer bilgilerle bağlantı kurarak gerçekleştirilen anlamlandırma
yoluyla iki biçimde işlenebilir.
yoluyla iki biçimde işlenebilir.
Soru 87
Bellekte bilginin ihtiyaç duyulduğunda geri çağrılmasının başarısı ne ile ilişkilidir?
Seçenekler
A
Belleğin iyi kodlanması ile ilişkilidir.
B
Bilginin iyi kodlanması ile ilişkilidir.
C
Düşüncenin iyi kodlanması ile ilişkilidir.
D
Davranışın iyi kodlanması ile ilişkilidir.
E
Kişinin yaşıyla ilgilidir.
Açıklama:
Bilginin iyi kodlanması ile ilişkilidir.
Soru 88
Aşağıdakilerden hangisi bilgelikle ilgili bilgi ve becerileri tanımlayan beş ölçütten biri sayılamaz?
Seçenekler
A
Gerçeğe dayalı zengin bilgi; yaşam ve onun türlerine ilişkin genel ve özel bilgi.
B
Zengin işlemsel bilgi; hayata dair konularda yargı ve öneri geliştirme stratejileri hakkında genel ve özel bilgi.
C
Yaşam boyu bağlamsallık; yaşam bağlamları ve onun zamansal ilişkisine yönelik bilgi.
D
Görecelilik; değer, amaç ve önceliklerde farklılıklar hakkında bilgi
E
Belirlilik; yaşamın ve onu yönetme yollarının belirliliği ve öngörülemezliği hakkındaki bilgi.
Açıklama:
Belirlilik; yaşamın ve onu yönetme yollarının belirliliği ve öngörülemezliği hakkındaki bilgi.
Soru 89
Schaie’nin Bilişsel Gelişimin Aşamalı Modeline göre bireyler yaşamlarında karşılarına sık çıkmayacak, çok kritik olmayan konularda yeni bilgiler edinmeye istekli olmadıkları bilişsel gelişim aşaması hangisidir?
Seçenekler
A
Kazanım
B
Başarma
C
Yeniden Düzenleme
D
Miras Yaratma
E
Yeniden Birleşme
Açıklama:
Bahsedilen aşama, yeniden birleşme aşamasıdır. Bilişsel çabanın nasıl harcandığı konusunda çok daha seçici olunan bir dönemdir. Bu dönemde bireyler yaşamlarında karşılarına sık çıkmayacak, çok kritik olmayan konularda yeni bilgiler edinmeye istekli değildirler. Bilgiyi edinirken anlamlılığı sorgularlar. Doğru cevap E'dir.
Soru 90
Bilgisayarın nasıl kullanıldığı gibi bilgilerin yer aldığı, daha çok otomatik olarak gerçekleştirilen beceri ve rutinlere ilişkin bilgiyi içeren bellek türü aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Duyusal Bellek
B
Çalışan Bellek
C
Anısal Bellek
D
Örtük Bellek
E
Anlamsal Bellek
Açıklama:
Örtük bellek daha çok otomatik olarak gerçekleştirilen beceri ve rutinlere ilişkin bilgiyi içerir. Örneğin, bilgisayarın nasıl kullanıldığı bilgisi örtük bellekte yer almaktadır. Doğru cevap D'dir.
Soru 91
Dış çevreden gelen çok sayıda uyarıcıdan birine odaklanmayı, diğerlerini görmezden gelmeyi ifade eden kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Dikkat
B
Seçici dikkat
C
Sürekli dikkat
D
Bölünmüş dikkat
E
Tekrar kodlama
Açıklama:
Dikkat, Seçici Dikkat, Bölünmüş Dikkat ve Sürekli Dikkat olmak üzere üç boyutta incelenmektedir. Seçici Dikkat dış çevreden gelen çok sayıda uyarıcıdan birine odaklanmayı, diğerlerini görmezden gelmeyi ifade etmektedir. Örneğin bu kitabı okurken sadece kitaba odaklanıp, etrafınızdaki diğer nesneleri, sesleri görmezden gelerek seçici biçimde dikkat edersiniz. Doğru cevap B'dir.
Soru 92
Günlük yaşamda ise bankamatikten para çekmek için uygun tuşlara zamanında basma konusunda yaşlı bireylerin sorun yaşaması aşağıdakilerden hangisi ile ilgilidir?
Seçenekler
A
Dikkat
B
Sürekli dikkat
C
Anlamsal bellek
D
Bilişsel işlem hızı
E
Seçici dikkat
Açıklama:
Günlük yaşamda ise bankamatikten para çekmek için uygun tuşlara zamanında basma konusunda yaşlı bireylerin sorun yaşaması bilişsel işlem hızının yavaşlamasıyla ilgilidir. Yaşla birlikte özellikle tepkiye karar vermede de yaşlıların yetişkinlere göre çok geciktiği görülmektedir. Doğru cevap D'dir.
Soru 93
"Yaşam boyu deneyimler sonucunda artan bilgiler doğrultusunda yaşamın tek bir doğru düzleminde ilerlemediğini, gerçeğin ve doğruların zamana ve koşula bağlı olabildiğinin keşfedilmesiyle gelişen bir süreç" şeklinde açıklanan kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Bellek
B
Dikkat
C
Bilgelik
D
Biliş
E
Zeka
Açıklama:
Bilgelik gerçeğin ve bir şeyin nasıl yapılacağına dair bilgi ile yaşamın bilmezliğine, doğruların göreceliğine yönelik bilgileri içerir. Doğru cevap C'dir.
Soru 94
Bilgelik ile ilgili verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Yaşla birlikte otomatik gelişen bir özelliktir.
B
Yetişkinliğin tüm yaşlarında ortaya çıkabilir.
C
Belirli bir zeka düzeyine sahip olmak gereklidir.
D
Diğerlerinin refahıyla ilgili olmak gereklidir.
E
Çok boyutlu bir kavramdır.
Açıklama:
Soyut işlem sonrası düşüncenin de yeni deneyimler sonucu eski düşünce yapısının güncellenmesi ile oluştuğu göz önünde bulundurulduğunda bilgeliğin yaşla bağlantılı olarak geliştiği düşünülür. Ancak bilgelik yaşla birlikte otomatik gelişen bir özellik değildir. Doğru cevap A'dır.
Soru 95
Bir yandan çorba karıştırıp bir yandan telefon ile konuşabilmemiz ya da hem ders dinleyip hem de not almamız hangisiyle açıklanabilir?
Seçenekler
A
Seçici dikkat
B
Dikkat
C
Bölünmüş dikkat
D
Sürekli dikkat
E
Bellek
Açıklama:
Bölünmüş Dikkat, bize aynı anda birden fazla faaliyeti yapma olanağı sağlayan dikkattir. Örneğin bir yandan çorba karıştırıp bir yandan telefon ile konuşabilmeniz ya dahem ders dinleyip hem de not almanız bölünmüş
dikkatle mümkün olmaktadır. Doğru cevap C'dir.
dikkatle mümkün olmaktadır. Doğru cevap C'dir.
Soru 96
"Yaşlı bireyler ev adresleri ya da cep telefonu numaralarını hatırlamakta güçlük çekebilirler ancak arabanın nasıl kullanıldığı ya da bir müzik enstrümanın nasıl çalındığını çok daha kolay hatırlayabilirler." Verilen durumu aşağıdakilerden hangisi en iyi açıklar?
Seçenekler
A
Kısa süreli bellek yaşlanmadan daha az etkilenir.
B
Kısa süreli bellek yaşlanmadan daha çok etkilenir.
C
Açık bellek yaşlanmadan daha az etkilenir.
D
Örtük bellek yaşlanmadan daha çok etkilenir.
E
Örtük bellek yaşlanmadan daha az etkilenir.
Açıklama:
Açık belleğin yaşlanmadan çok daha fazla etkilendiği, buna karşın örtük belleğin çok daha az etkilendiği görülmektedir. Bu nedenle yaşlı bireyler ev adresleri ya da cep telefonu numaralarını hatırlamakta güçlük çekebilirler ancak arabanın nasıl kullanıldığı ya da bir müzik enstrümanın nasıl çalındığını çok daha kolay hatırlayabilirler. Doğru cevap E'dir.
Soru 97
- Belirli bir zekâ düzeyine sahip olmak.
- Olumlu ve olumsuz yaşam deneyimleri yaşamak ve bunlardan dersler çıkarmak.
- Yaratıcılık, deneyime açık olmak gibi kişilik özelliklerine sahip olmak.
- Kronik hastalığa sahip olmamak
Seçenekler
A
I ve II
B
I ve III
C
II, III ve IV
D
I, II ve III
E
I ve IV
Açıklama:
- Belirli bir zekâ düzeyine sahip olmak.
- Olumlu ve olumsuz yaşam deneyimleri yaşamak ve bunlardan dersler çıkarmak.
- Yaratıcılık, deneyime açık olmak gibi kişilik özelliklerine sahip olmak.
Soru 98
Aşağıdakilerden hangisi bilişsel pragmatikler ile ilişkili bir beceridir?
Seçenekler
A
Koordine etme
B
İşlem hızı
C
Bellek
D
Okuma-yazma
E
Kategorize etme
Açıklama:
Biliş bir bilgisayar olarak düşünüldüğünde bilişsel mekanikler bilgisayarın ‘donanımları’na, bilişsel pragmatikler ise ‘yazılımları’na karşılık gelmektedir. Nasıl ki bir bilgisayarın bir işlemi ne kadar hızlı yaptığı, verileri depolamak için ne kadar alanı olduğu bilgisayarın sahip olduğu donanımla ilgili ise insanın işlem hızı, belleği, verileri ayırma, kategorize etme ve koordine etme işi de bilişsel mekanikleri ile ilişkilidir. Bu mekanikler biyolojik yapı ile bağlantılı olduğu için yaşla birlikte gerileme göstermektedir. Bilişin yazılımları olan Bilişsel Pragmatikler ise okuma-yazma becerileri, dil anlama, profesyonel becerilerin yanı sıra yaşamı yönetmek için gerekli olan stratejilerin bilgisini de içerir. Bilişsel pragmatikler deneyim ve öğrenmeye bağlı olduğu için yaşla birlikte artma eğilimi gösterir. Doğru cevap D'dir.
Soru 99
Schaie'nin, çocukluk ve ergenlik yıllarındaki bilişsel gelişime odaklanan Piaget'in kuramına eklemeler yaparak, yetişkinlik yıllarındaki gelişimi açıklamaya çalışmasının en temel sebebi nedir?
Seçenekler
A
Öğrenme yaşantıları açısından ebeveynlerin bilinçlenmesi
B
Dil gelişimi ve motor gelişimi ile ilgili yeni uygulamalar
C
Teknolojinin ilerlemesi ile birlikte biliş yapılarındaki değişimler
D
İnsan ile kültür arasındaki etkileşimlerin artması
E
Bilişsel gelişimin, yaşam boyu devam eden bir süreç olarak ele alınması
Açıklama:
Bilişsel gelişimin Piaget’ye benzer biçimde belirli aşamalardan oluştuğuna yönelik bir diğer görüş de Schaie’ ye aittir. Schaie’nin modelinde bilişsel gelişim Piaget’den farklı olarak yaşam boyu devam eden bir süreç olarak ele alınmış ve her aşamada bilişsel kapasitenin rolüne odaklanılmıştır.
Soru 100
Piaget'e göre bireyin karmaşık düşünce süreçlerini geliştirmesi ve bilişsel gelişimini tamamlamasında, hangi faktörlerin tüm sürece etki ettiği söylenebilir?
Seçenekler
A
Zeka-Şema
B
Özümseme-Uyumsama
C
Deneyim/Sosyal Etkileşim - Olgunlaşma
D
Örgütleme-Analitik Düşünce
E
Dengeleme-Uyum Sağlama
Açıklama:
Tüm süreçler deneyim ve sosyal etkileşim ile gerçekleşir. Olgunlaşmanın da katkısı ile birey daha karmaşık düşünce süreçleri geliştirir.
Soru 101
Aşağıdakilerden hangisi, Schaie'nin Aşamalı Bilişsel Gelişim Modelinde öne sürdüğü, yaşlılıkta devam eden bilişsel gelişim dönemi özelliklerinden değildir?
Seçenekler
A
Emekliliğe uyum için odaklanma
B
Sadece işe yarayacak bilgileri öğrenme
C
Yaşamı gözden geçirme
D
Kendini ölüme hazırlama
E
Yakınları için miras oluşturma
Açıklama:
Yaşlılık aşaması ise bu modelde üç aşamada ele alınmıştır. Yaşlılığın ilk yıllarını kapsayan aşama yeniden düzenleme aşamasıdır. Yaşlılığın bir ileri aşaması ise yeniden birleşme aşamasıdır ve bilişsel çabanın nasıl harcandığı konusunda çok daha seçici olunan bir dönemdir. Yaşlılığın son aşaması ise miras yaratma aşamasıdır ve bu aşama pek çok yaşlı bireyin ulaştığı bir aşamadır. Schaie’ye göre yaşlılıkta bilişsel çaba sürmekte, bu gelişimin odağı ise emekliliğe uyuma odaklanmayla başlayıp, sadece anlamlı bilgileri edinmeyle devam edip yaşamı gözden geçirme ve miras oluşturmayla tamamlanmaktadır.
Soru 102
Muhakeme yapma, işlem hızı, hatırlama gibi zihinsel yeteneklerin yaşlılıkta düşüşe geçmesine karşın; bireyin uzun süreli bellekte biriktirdiği bilgiler ve sözel beceriler yaşam boyu artış göstermekte ve yaşlılıkta korunmaktadır. Bu durumu açıklayan en temel sebep aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kristalize (birikimli) zekâ; eğitim, deneyim ve çevre ile etkileşimin bir sonucudur.
B
Akıcı zeka seviyesi orta yetişkinlikle birlikte düşüş yaşar ve yaşlılıkta taban yapar.
C
Yaşlı bireyler, yeni yaşantılarından ziyade eski yaşantılarını daha iyi hatırlarlar.
D
Dikkat seviyesi düştüğünden, yaşlılar yeni öğrenmelere çok açık değillerdir.
E
Bedensel hastalıklar, yaşlılarda beyin fonksiyonlarını olumsuz etkiler.
Açıklama:
Catell zekânın farklı alt bileşenleri olduğu görüşündedir ve bu alt bileşenler akıcı zekâ ve kristalize zekâdır. Muhakeme yeteneği, işlem hızı, hatırlama zihinsel yetenekleri içeren akıcı zekânın orta yetişkinlikle birlikte düşmeye başladığı ve yaşlılıkta bu düşüşün devam ettiği ortaya konmuştur. Buna karşın bireyin biriktirdiği bilgileri içeren ve daha çok uzun süreli bellek ve sözel becerileri ile ilişkili olan kristalize (birikimli) zekâ yaşam boyu artış göstermekte ve yaşlılıkta bu artış korunmaktadır. Çünkü bu zekâ eğitim, deneyim ve çevre ile etkileşimin bir sonucudur.
Soru 103
Bilgiyi İşleme Modeline göre aşağıda verilen ifadelerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Çevreden gelen bir uyarıcı ilk olarak duyu organları aracılığı ile Duyusal Belleğe iletilir.
B
Birey çevreden gelen uyarıcıya dikkat ederse, bu bilgi Kısa Süreli Belleğe aktarılır.
C
Bilginin kalıcı hale gelmesi için hızlıca işlenip Uzun Süreli Belleğe aktarılması gerekir.
D
Kısa Süreli Bellek aynı zamanda Çalışan Bellek olarak da ele alınmaktadır.
E
Uzun Süreli Bellek, Şema ve İşlemsel Bellek bileşenlerinden meydana gelmektedir.
Açıklama:
Uzun Süreli Bellek verileri uzun süreli sakladığımız, kapasitesi sınırsız olan bellek türümüzdür. Bu bellek farklı bellek bileşenlerinden meydana gelmiştir. Bunlar en temel olarak anlamsal (semantik) ve anısal (epizodik) bellektir. Bunlardan ilki olan anlamsal bellek sahip olduğumuz genel bilgileri içerir. Bir diğer bellek türü ise anısal bellektir ve belirli bir zamanda belirli bir olaya ait bilgileri içerir.
Soru 104
Yaşlılık döneminde, yeni öğrenmelerin güçleşmesinde en önemli sınırlılık nedir?
Seçenekler
A
Güdülenme Kapasitesi
B
Dikkat Etme Süreci
C
Algıda Değişmezlik
D
İçgörü Oluşturamama
E
Davranışa Dönüştürememe
Açıklama:
Çevreden gelen bilginin duyusal belleğe aktarılmasından sonra bir sonraki aşama olan kısa süreli belleğe gönderilmesi için mutlaka bu bilgiye dikkat edilmesi gerekmektedir. Yaşlılık döneminde de dikkat sürecinde gerilemeler yaşandığı için bu dönemde bireyler karşılaştıkları yeni bir durumu üzerinden çok kısa bir süre geçmeden unutabilmekte, böylece yaşlılık döneminde hafıza zayıflamakta, yeni öğrenmeler güçleşmektedir.
Soru 105
Yaşlı bireyler açık belleklerindeki bilgileri unutabilirken, örtük bellekteki bilgilerini daha kolay hatırlayabilirler. Aşağıdaki örneklerden hangisi örtük belleğe örnek olabilecek bir bilgidir?
Seçenekler
A
Bir ülkenin başkentini hatırlama
B
Matematikte bir formül hatırlama
C
Araba kullanmayı hatırlama
D
Cep telefonu numarasını hatırlama
E
Ev adresini hatırlama
Açıklama:
Açık bellek bilinçli bir biçimde bilinen olay, durum ya da kavram bilgisini içerirken, örtük bellek daha çok otomatik olarak gerçekleştirilen beceri ve rutinlere ilişkin bilgiyi içerir. Açık belleğin yaşlanmadan çok daha fazla etkilendiği, buna karşın örtük belleğin çok daha az etkilendiği görülmektedir. Bu nedenle yaşlı bireyler ev adresleri ya da cep telefonu numaralarını hatırlamakta güçlük çekebilirler ancak arabanın nasıl kullanıldığı ya da bir müzik enstrümanın nasıl çalındığını çok daha kolay hatırlayabilirler.
Soru 106
Bilgelikle ilgili kriterlerden hangisi; değer, amaç ve önceliklerdeki farklılıklar hakkında bilgi verme anlamına gelmektedir?
Seçenekler
A
Gerçeğe Dayalı Zengin Bilgi
B
Zengin İşlemsel Bilgi
C
Yaşam Boyu Bağlamsallık
D
Görecelilik
E
Belirsizlik
Açıklama:
Bilgelik uzmanlık bilgisi olarak ele alınmış ve bilgelikle ilgili bilgi ve becerileri tanımlayan beş kriter öne sürülmüştür;
1. Gerçeğe dayalı zengin bilgi; yaşam ve onun türlerine ilişkin genel ve özel bilgi
2. Zengin işlemsel bilgi; hayata dair konularda yargı ve öneri geliştirme stratejileri hakkında genel ve özel bilgi
3. Yaşam boyu bağlamsallık; yaşam bağlamları ve onun zamansal ilişkisine yönelik bilgi
4. Görecelilik; değer, amaç ve önceliklerde farklılıklar hakkında bilgi
5. Belirsizlik; yaşamın ve onu yönetme yollarının belirsizliği ve ön görülemezliği hakkındaki bilgi anlamına gelmektedir.
1. Gerçeğe dayalı zengin bilgi; yaşam ve onun türlerine ilişkin genel ve özel bilgi
2. Zengin işlemsel bilgi; hayata dair konularda yargı ve öneri geliştirme stratejileri hakkında genel ve özel bilgi
3. Yaşam boyu bağlamsallık; yaşam bağlamları ve onun zamansal ilişkisine yönelik bilgi
4. Görecelilik; değer, amaç ve önceliklerde farklılıklar hakkında bilgi
5. Belirsizlik; yaşamın ve onu yönetme yollarının belirsizliği ve ön görülemezliği hakkındaki bilgi anlamına gelmektedir.
Soru 107
Aşağıdakilerden hangisi, zihinsel yeteneklerin aşamalı olarak gerilemesine neden olan Demans ve Alzheimer'ın belirtilerinden değildir?
Seçenekler
A
Kronik kafa karışıklığı ve unutkanlık görülmesi
B
Bireyin yakın geçmişini hatırlamasında güçlük yaşaması
C
Yemek yeme ve temizlik gibi günlük aktivitelerini unutması
D
Konuşmada problem yaşaması
E
Yürümede güçlük yaşaması
Açıklama:
Günlük dilde bunama olarak da adlandırılan demans zihinsel yeteneklerin aşamalı olarak gerilemesidir ve özellikle bellekte sorunlara neden olur. Demansta yaşın artışına bağlantılı olarak kronik kafa karışıklığı ve unutkanlık görülür. Birey özellikle yakın geçmişi hatırlamakta güçlük yaşayabilir. Demans ilerlediğinde ise birey yemek yemeyi, temizlenmeyi ya da çok yakınlarını bile unutabilir. Yaşlılıkta görünen demansın yaklaşık yarısına alzheimer neden olmaktadır. Alzheimer hastalığı beynin dokusunda bozulmalara neden olur. Alzheimer’ın başlangıcında birey hatırlamada güçlük yaşadığını fark eder ve bu süreçle başa çıkmaya çalışır. İlerledikçe dikkat ve kısa süreli bellekte problemler gözlenir, eşyaları koyduğu yerleri unutur. Konuşmada da sorunlar gözlenir.
Soru 108
Aşağıdaki faaliyetlerden hangisi, bireylerin yaşlılık dönemlerinde daha az bilişsel kayba uğramaları için yapabilecekleri olumlu ve önleyici faaliyetler arasında değildir?
Seçenekler
A
Kitap okumak
B
Bulmaca çözmek
C
Zeka oyunları oynamak
D
İyi eğitim almak
E
Zararlı maddelerden uzak durmak
Açıklama:
İyi eğitim görmüş bireyler yaşlılık döneminde daha az bilişsel gerileme göstermektedir. Kitap okumak, bulmaca çözmek, zekâ oyunları oynamanın bilişsel fonksiyonlar üzerinde olumlu etkileri olduğu düşünülmektedir. İlk dört seçenekte önleyici ve olumlu etki yaratabilecek örneklerden bahsedilmiştir. E seçeneğinde ise dikkat edilmediğinde tetikleyici etki yaratacak durumlara örnek verilmiştir.
Ünite 6
Soru 1
Erikson'un psikososyal gelişim kuramına göre, girişimciliğe karşı suçluluk duygusunun yaşandığı dönem aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Bebeklik
B
İlk çocukluk
C
Oyun çağı
D
Ergenlik
E
Genç yetişkinlik
Açıklama:
Yaklaşık olarak üç beş yaş aralığını kapsayan oyun çağında girişimciliğe karşı suçluluk çatışması yaşanır. Doğru cevap C'dir.
Soru 2
Bireyler yaşlılığın getirdiği değişimlerle birlikte aktif ve sosyal yaşamdan doğal ve yavaş biçimde uzaklaşmaktadır fikrini öne süren kuram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Etkinlik kuramı
B
Süreklilik kuramı
C
Psikososyal gelişim kuramı
D
Benlik bütünlüğü görevleri yaklaşımı
E
Kopma kuramı
Açıklama:
Yaşlılık döneminde kişiliğin gelişimine ilişkin kuramların en eskilerinden birisi Kopma Kuramıdır. Henry ve Cumming (1961) tarafından geliştirilen bu kurama göre bireyler yaşlılığın getirdiği değişimlerle birlikte aktif ve sosyal yaşamdan yavaş biçimde uzaklaşmaktadır. Doğru cevap E'dir.
Soru 3
Beş faktör kişilik yaklaşımına göre, iyi huylu, işbirlikçi ve güvenen davranışlar sergileyen yaşlı bireyin ait olduğu grup aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Nevrotizm
B
Dışa dönüklük
C
Uyumluluk
D
Öz disiplin
E
Açıklık
Açıklama:
Uyumluluk kişilik özelliğine sahip bireyler diğer insanlar ile iş birliğine dayalı ilişkiler kuran, diğer insanlara güven duyan bireylerdir. Doğru cevap C'dir.
Soru 4
Beklenen, umulan ve korkulan benlik şeklinde üç tür olarak tanımlanan benlik kavramı aşağıdaki kuramlardan hangisine aittir?
Seçenekler
A
Olası benlik kuramı
B
Etkinlik kuramı
C
Beş faktör kişilik kuramı
D
Kopma kuramı
E
Süreklilik kuramı
Açıklama:
Yaşlılık döneminde benlik değişimine ilişkin bir başka bakış açısını Olası Benlikler Kuramı ortaya koymaktadır. Olası benlikler bireyin gelecekteki benliğine ilişkin değerlendirmelerini içermektedir. Üç tür olası benlik tanımlanmıştır; beklenen, umulan ve korkulan benlik. Doğru cevap A'dır.
Soru 5
- Kişilik kavramı ayırt edicilik, süreklilik ve tutarlılık ile örüntü gösterme özelliklerini içermektedir.
- Benlik bireyin kendisine ilişkin bütüncül bir algısıdır.
- Benlik kavramı daha genel bir özellikken, kişilik kavramı kişilik kavramının altında yer alan bir kavramdır.
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız III
C
I ve II
D
II ve III
E
I ve III
Açıklama:
Kişilik kavramı daha genel bir özellikken, benlik kavramı kişilik kavramının altında yer alan bir kavramdır.
Soru 6
Psikososyal Gelişim Kuramı aşağıdakilerden hangisine/hangilerine aittir?
Seçenekler
A
Peck
B
Erikson
C
Atchley
D
Henry ve Cumming
E
Havighurst ve Albrecht
Açıklama:
Kişiliğin yaşam boyu gelişimine ilişkin kapsamlı açıklamalardan birisi olan psikososyal gelişim kuramı Erik Erikson (1950)’a aittir.
Soru 7
- Kişiliğin gelişimi yaşam boyu sekiz dönemden geçerek gerçekleşir.
- Kişiliğin gelişimindeki yaşlılık dönemi ‘benlik bütünlüğüne karşı umutsuzluk’ olarak adlandırmıştır.
- Kişilik gelişimi dönemlerden nasıl geçtiğimizin tek belirleyicisinin genetiktir.
- Sekiz gelişim döneminin her birinde aşılması gereken bir karmaşa (çatışma) söz konusudur.
Seçenekler
A
Yalnız I
B
I ve II
C
I ve III
D
I, II, ve III
E
I, II, ve IV
Açıklama:
Kişilik gelişiminde çevrenin de önemli rolü olduğunu vurgulayan Erikson bu dönemlerden nasıl geçtiğimizin tek belirleyicisinin genetik olmadığını aynı zamanda çevrenin de önemli rolü olduğunu savunur.
Soru 8
Aşağıdakilerden hangisi Psikososyal Gelişim Kuramına göre yetişkinlik döneminde yaşanan temel karmaşadır?
Seçenekler
A
Başarıya karşı aşağılık duygusu
B
Yakınlığa karşı yalıtılmışlık
C
Üretkenliğe karşı durgunluk
D
Girişimciliğe karşı suçluluk
E
Temel güvene karşı güvensizlik
Açıklama:
Psikososyal Gelişim Kuramına göre yetişkinlik döneminde yaşanan temel karmaşa üretkenliğe karşı durgunluktur.
Soru 9
- Çalışma yaşamı dışında bir öz-değer benimseme
- Azalan fiziksel kapasiteyle yaşamdan keyif alma
- Gelecek kuşakların ihtiyaçlarına odaklanma
- Aktif yaşamdan uzaklaşarak toplumdan kopma
Seçenekler
A
Yalnız IV
B
I ve II
C
II ve III
D
I, II ve III
E
I, II ve IV
Açıklama:
Peck yaşlılıkta benlik bütünlüğü geliştirmek için gerçekleştirilmesi gereken düzenlemeleri tanımlamıştır. Bu düzenlemeler çalışma yaşamı dışında bir öz-değer benimsemeyi, azalan fiziksel kapasiteyle yaşamdan keyif almayı ve gelecek kuşakların ihtiyaçlarına odaklanmayı içerir.
Soru 10
Yaşlı bireylerin orta yetişkinlikteki etkinliklerini yaşlılık döneminde de mümkün olduğunca en uzun süre sürdürmeleri gerektiğini vurgulayan kuram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kopma Kuramı
B
Etkinlik Kuramı
C
Özdeğer Kuramı
D
Süreklilik Kuramı
E
Psikososyal Gelişim Kuramı
Açıklama:
Yaşlı bireylerin orta yetişkinlikteki etkinliklerini yaşlılık döneminde de mümkün olduğunca en uzun süre sürdürmeleri gerektiğini vurgulayan kuram, Etkinlik Kuramıdır.
Soru 11
Aşağıdaki kişilik tiplerinden hangisinde psikolojik işlevlerde bütünüyle bozukluk, duygu kontrolünde zayıflık ve düşünme işleminde bozulmalar söz konusudur?
Seçenekler
A
Bütünleşmiş
B
Pasif-bağımlı
C
Bütünleşmemiş
D
Zırhlı-savunmacı
E
Yeniden örgütlenmiş
Açıklama:
Bütünleşmemiş kişilik tiplerinde psikolojik işlevlerde bütünüyle bozukluk, duygu kontrolünde zayıflık ve düşünme işleminde bozulmalar söz konusudur.
Soru 12
- Yaşamı gözden geçirme benlik saygısının yitirilmesine, umutsuzluk ve depresyona sebep olmaktadır.
- Yaşamı gözden geçirme evrensel bir süreç olarak kabul edilmektedir.
- Yaşamı gözden geçirme kayıp yaşamak gibi kriz durumlarında daha çok ortaya çıkabilmektedir.
- Yaşamı gözden geçirme hem doyum elde edilen yaşantılar hem hayal kırıklıkları, hem başarılar hem de başarısızlıkları içerir.
Seçenekler
A
Yalnız I
B
I ve II
C
II ve IV
D
I, II ve III
E
II, III ve IV
Açıklama:
Yaşamı gözden geçirme yaşlılık döneminde benlik saygısının korunmasında, umutsuzluktan ve depresyondan korunmada katkılar sağlayabilmektedir.
Soru 13
Yaşlılık dönemiyle bireylerin yeni fikir ve deneyimlere daha kapalı bireyler olma eğilimi göstermeleri hangi kişilik özelliğinin değişimi ile ilişkilidir?
Seçenekler
A
Açıklık
B
Nevrotizm
C
Öz-disiplin
D
Uyumluluk
E
Dışa dönüklük
Açıklama:
Dışa dönüklük ve nevrotiklik yaşlılıkla çok değişiklik göstermezken, açıklık kişilik özelliği 60’lı yaşlardan itibaren düşmekte, uyumluluk ve sorumlulukta ise artış olmaktadır.
Soru 14
- Beklenen
- Umulan
- Korkulan
- Beklenmeyen
Seçenekler
A
Yalnız I
B
I ve II
C
II ve III
D
I, II ve III
E
I, II ve IV
Açıklama:
Üç tür olası benlik tanımlanmıştır; beklenen, umulan ve korkulan benlik. Beklenen benlik bireyin şu an ki koşullarını değerlendirip, gelecekte gerçekleşeceğini düşündüğü benliği, umulan benlik ise gerçeklemesini istediği benliği ve korkulan benlik ise bireyin gerçekleşmesinden korktuğu benliğini içermektedir.
Soru 15
Hangisi Ericson'un yaşlılık döneminde kişilik gelişimini ele aldığı kuramıdır?
Seçenekler
A
Psikososyal Gelişim Kuramı
B
Çözülme Kuramı
C
Etkinlik Kuramı
D
Süreklilik Kuramı
E
Etkilik Kuramı
Açıklama:
Yaşlılıkta kişilik ve benlikte nasıl gelişimler görüldüğüne ilişkin çeşitli kuramlar bulunmaktadır. Bu kuramlarda yaşlılık döneminde kişilik gelişimi farklı biçimlerde ele alınmaktadır. Bu kuramlardan biri de Erikson’un Psikososyal Gelişim Kuramı'dır.
Soru 16
Kişilik gelişimi kaç dönemden oluşmaktadır?
Seçenekler
A
4
B
5
C
6
D
7
E
8
Açıklama:
Kişilik yaşam boyu evrensel olarak belirli aşamalardan geçerek ilerlemektedir. Her aşamada o aşamada gelişen kritik öğeler vardır ve bu gelişimlerle birlikte her aşama kendisinden sonra gelen aşama için zemin oluşturur. Bu aşamalar genetik olarak belirlenmiş ve sekiz dönemdir.
Soru 17
Hangisi kişilik gelişimi dönemlerinden olan bebeklik döneminde karşılaşılan bir karmaşadır?
Seçenekler
A
Girişimciliğe karşı suçluluk
B
Özerkliğe karşı utanç ve kuşku
C
Temel güvene karşı güvensizlik
D
Yakınlığa karşı yalıtılmışlık
E
Kimliğe karşı rol karmaşası
Açıklama:
Erikson’a göre yaşamın ilk yılında, bebeklik döneminde karşılaşılan temel karmaşa temel güven oluşturmaya karşı güvensizliktir.
Soru 18
Benlik bütünlüğüne karşı umutsuzluk hangi dönemde karşılaşılan bir karmaşadır?
Seçenekler
A
Yetişkinlik
B
Yaşlılık
C
Ergenlik
D
Okul çağı
E
Genç yetişkinlik
Açıklama:
Yaşlılık döneminde yaşanan karmaşa benlik bütünlüğüne karşı umutsuzluktur. Bu dönemdeki karmaşanın başarılı biçimde çözümlenmesi ile ‘bilgelik’ kazanılır.
Soru 19
Hangisi yaşlılık aşkınlığı yaşayan bireylerin taşıdığı özelliklerden biri değildir?
Seçenekler
A
Evren ile bütünleştiğini hissetme
B
Zamanı bugün ya da en fazla gelecek hafta olarak algılama
C
Mekansal algıda gerileme
D
Kendilik algısında gerileme
E
Ölümü herkesin yaşayacağı fikrini benimseme
Açıklama:
Yaşlılık aşkınlığı bir şeyleri aşmak ve ötesine geçmek olarak tanımlanmıştır. Bunu yaşayan bireylerin ise; evren ile bütünleşme içinde olduklarını hissettikleri, zaman algılarının ise bugün, en fazla gelecek haftayı içerdiği, mekânsal algılarının gerilediği, ölümü herkesin yaşayacağı fikrini benimsedikleri ve kendilik algılarının genişleyerek bağlantılı olunan diğer insanları da kapsar hale geldiği deneyimleri yaşadığı öne sürülmektedir.
Soru 20
Beck'e göre benlik bütünlüğü için bedeni aşmaya karşın bedene saplanmaya ilişkin düzenlemelerden biri değildir?
Seçenekler
A
Odağında kendi ihtiyaçlarını ön planda tutma
B
Daha genç olanların ihtiyaçlarının ön planda olmasını kabul etme
C
Fiziksel güzelliğe değer verme
D
Daha genç yaşlarda yapılan aktivitelere yönelme
E
Var olan fiziksel kapasiteyle yaşamdan keyif alma
Açıklama:
Yaşlılıkla birlikte gerçekleşen fiziksel gerilemeler, ağrı ve sızılar nedeniyle daha genç yaşlarda yapılan aktiviteler bu dönemde gerçekleştirilemeyebilir. Bu nedenle bireylerin azalan fiziksel kapasiteyle yaşamdan keyif alma yollarını bulmaları gerekir.
Soru 21
Bir işyeri sahibi olan Mehmet Bey'in, 67 yaşına geldiğinde işlerini kızı Ayşe’ye devrederek, köşesine çekilip yaşamını daha çok evinde dinlenerek geçirmesi hangi kuram ile açıklanabilir?
Seçenekler
A
Psikososyal Gelişim Kuramı
B
Kopma Kuramı
C
Etkinlik Kuramı
D
Süreklilik Kuramı
E
Sabitlik Kuramı
Açıklama:
Bir işyeri sahibi olan Mehmet Bey'in, 67 yaşına geldiğinde işlerini kızı Ayşe’ye devrederek, köşesine çekilip yaşamını daha çok evinde dinlenerek geçirmesi kopma (çözülme) kuramına ilişkin bir durumdur ve Mehmet Bey’in işlerinden elini ayağını çekmesi çok normal ve olması gereken bir durumdur.
Soru 22
Ekinlik ve yaşam doyumlarına göre farklılaşan kaç farklı kişilik tipi bulunmaktadır?
Seçenekler
A
2
B
3
C
4
D
5
E
6
Açıklama:
Etkinlik ve yaşam doyumlarına göre farklı dört kişilik tipi bulunmaktadır. Bunlar bütünleşmiş, zırhlı-savunucu, pasif-bağımlı, bütünleşmemiş kişilik tipleridir.
Soru 23
Yaşlılıkta kişilik gelişimi açısından en uyumsuz grup hangisidir?
Seçenekler
A
Bütünleşmiş kişilik tipi
B
Zırhlı-savunucu kişilik tipi
C
Pasif-bağımlı kişilik tipi
D
Pasif-bağımsız kişilik tipi
E
Bütünleşmemiş kişilik tipi
Açıklama:
Bütünleşmemiş tipte psikolojik işlevlerde bütünüyle bozukluk, duygu kontrolünde zayıflık ve düşünme işleminde bozulmalar söz konusudur. Bu kişilik tipindeki bireyler düşük etkinlik düzeyi ve yaşam doyumuna sahiptirler. Yaşlanma örüntüleri dağınıktır. Yaşlılıkta kişilik gelişimi açısından en uyumsuz grup bu kişilik tipine sahip olanlardır.
Soru 24
McCrae ve Costa'a göre yaşlılıkta kişilik özelliklerinin değişimi ile ilgili kaç temel kişilik özelliği bulunmaktadır?
Seçenekler
A
6
B
5
C
4
D
3
E
2
Açıklama:
McCrae ve Costa, 1992) tarafından gerçekleştirilen araştırmalar tutarlı biçimde beş temel kişilik özelliği bulunmaktadır. Bunlar; nevrotizm, dışa dönüklük, açıklık, uyumluluk ve öz disiplindir.
Soru 25
Kişilik gelişiminin yaşam boyu devam ettiğini öne süren ve bu düşüncesini epigenetik ilkeye dayandıran kuram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kopma kuramı
B
Psikososyal gelişim kuramı
C
Etkinlik kuramı
D
Süreklilik kuramı
E
Bilişsel kuram
Açıklama:
Kişiliğin yaşam boyu gelişimine ilişkin kapsamlı açıklamalardan birisi Erik Erikson’a aittir. Geliştirmiş olduğu psikososyal gelişim kuramına göre kişiliğin gelişimi yaşam boyu devam eder. Kişiliğin yaşam boyu geliştiği düşüncesini epigenetik ilkeye dayandırmıştır. Doğru cevap B'dir.
Soru 26
Aşağıdaki karmaşa durumlarından hangisi bebeklik döneminde yaşanmaktadır?
Seçenekler
A
Kimliğe karşı rol karmaşası
B
Yakınlığa karşı yalıtılmışlık
C
Girişimciliğe karşı suçluluk
D
Özerkliğe karşı utanç ve kuşku
E
Temel güvene karşı güvensizlik
Açıklama:
Sekiz gelişim döneminin her birinde aşılması gereken bir karmaşa (çatışma) söz konusudur. Karmaşalar iki boyutlu yapılardır (örn. girişimciliğe karşı suçluluk) ve karmaşa (çatışma) kavramı olumsuz anlama gelmemektedir, bu karmaşalar kişisel büyüme ve gelişime katkı sağlamaktadırlar. Örneğin bebeklik yıllarında temel güven ve güvensizlik arasında bir karmaşa yaşanır, bu dönemde karmaşa başarılı biçimde çözüldüğünde temel güven duygusu gelişir. Doğru cevap E'dir.
Soru 27
Aşağıdaki karmaşa durumlarından hangisi yaşlılık döneminde yaşanmaktadır?
Seçenekler
A
Yakınlığa karşı yalıtılmışlık
B
Kimliğe karşı rol karmaşası
C
Benlik bütünlüğüne karşı umutsuzluk
D
Başarıya karşı aşağılık duygusu
E
Üretkenliğe karşı durgunluk
Açıklama:
Yaşlılık döneminde yaşanan karmaşa; benlik bütünlüğüne karşı umutsuzluktur. Bu dönemdeki karmaşanın başarılı biçimde çözümlenmesi ile ‘bilgelik’ kazanılır. Doğru cevap C'dir.
Soru 28
Aşağıdaki kuramlardan hangisine göre bireyler yaşlılığın getirdiği değişimlerle birlikte aktif ve sosyal yaşamdan yavaş biçimde uzaklaşmaktadır?
Seçenekler
A
Kopma kuramı
B
Etkinlik kuramı
C
Süreklilik kuramı
D
Bilişsel kuram
E
Psikososyal gelişim kuramı
Açıklama:
Yaşlılık döneminde kişiliğin gelişimine ilişkin kuramlarının en eskilerinden birisi Kopma Kuramıdır. Henry ve Cumming tarafından geliştirilen bu kurama göre bireyler yaşlılığın getirdiği değişimlerle birlikte aktif ve sosyal yaşamdan yavaş biçimde uzaklaşmaktadır. Çünkü yaşlılıkla birlikte birey kendiyle ilgili endişelere odaklanmakta, daha fazla ben merkezci olup diğer insanlardan uzaklaşmayı, yaşamdan kopmayı seçmektedir. Doğru cevap A'dır.
Soru 29
Aşağıdaki kuramlardan hangisine göre başarılı yaşlılık mümkün olduğunca orta yaştaki aktivite ve tutumların yaşlılık sürecinde de sürdürülmesi ile mümkün olmaktadır?
Seçenekler
A
Kopma kuramı
B
Süreklilik kuramı
C
Bilişsel kuram
D
Etkinlik kuramı
E
Psikososyal gelişim kuramı
Açıklama:
Yaşlılık döneminde benliğe yönelik açıklama getiren kuramlardan birisi de Etkinlik Kuramıdır. Ancak bu kuramın görüşleri çözülme kuramının tam tersi yönündedir. Havighurst ve Albrecht tarafından geliştirilen bu kurama göre başarılı yaşlılık mümkün olduğunca orta yaştaki aktivite ve tutumların yaşlılık sürecinde de sürdürülmesi ile mümkün olmaktadır. Doğru cevap D'dir.
Soru 30
Aşağıdaki seçeneklerden hangisi özdisiplin kişilik özelliğindeki bireyleri yansıtmaktadır?
Seçenekler
A
Kendine acıyan
B
Güvenilir
C
Yaratıcı
D
Konuşkan
E
İşbirlikçi
Açıklama:
Öz-disiplin kişilik özelliği davranışlarda ısrarcı olma ve dürtüyü kontrol etmekle ilgilidir. Bu özelliğe yüksek düzeyde sahip bireyler sorumlu davranan, güvenilir ve düzenli bireylerdir. Doğru cevap B'dir.
Soru 31
Aşağıdaki seçeneklerden hangisi uyumlu kişiliğe sahip bireylerin özelliklerinden birisidir?
Seçenekler
A
Kaygılı
B
Sosyal
C
Özgürlükçü
D
İyi huylu
E
Düzenli
Açıklama:
Uyumluluk kişilik özelliğine sahip bireyler ise diğer insanlar ile iş birliğine dayalı ilişkiler kuran, iyi huylu ve diğer insanlara güven duyan bireylerdir. Doğru cevap D'dir.
Soru 32
Aşağıdaki seçeneklerden hangisi nevrotizm kişilik özelliğine sahip bireylerden gözlemlenen bir davranış türüdür?
Seçenekler
A
Enerjik
B
Bağımsız düşünen
C
İşbirlikçi
D
Sorumlu
E
Güvensiz
Açıklama:
Nevrotizm kişilik özelliği daha çok olumsuz duyguları yaşamakla ilgilidir. Bu kişilik özelliğine yüksek düzeyde sahip bireyler yaşamı zor, tehdit edici ve problemli olarak algılayan, kendine ve çevresindeki kişilere güvensiz, çabuk kaygı ve stres yaşayan kişilerdir. Doğru cevap E'dir.
Soru 33
Bireyin şu anki koşullarını değerlendirip, gelecekte gerçekleşeceğini düşündüğü benliğe ne ad verilir?
Seçenekler
A
Umulan benlik
B
Gelişen benlik
C
Beklenen benlik
D
Ulaşılan benlik
E
Korkulan benlik
Açıklama:
Beklenen benlik bireyin şu anki koşullarını değerlendirip, gelecekte gerçekleşeceğini düşündüğü benliği, umulan benlik ise gerçeklemesini istediği benliği ve korkulan benlik ise bireyin gerçekleşmesinden korktuğu benliğini içermektedir. Doğru cevap C'dir.
Soru 34
Aşağıdaki seçeneklerden hangisi açıklık kişilik özelliğine sahip bireylerde bulunur?
Seçenekler
A
Yaratıcı
B
Kaygılı
C
Konuşkan
D
Kendine güvenen
E
Düzenli
Açıklama:
Açıklık kişilik özelliği deneyime açık olmakla ilişkilidir. Bu kişilik özelliğine yüksek düzeyde sahip kişiler yeni fikirlere, deneyimlere açık, yaratıcı kişilerdir. Doğru cevap A'dır.
Soru 35
Aşağıdakilerin hangisi kişilik tanımlarındaki ortak noktalardan birisi değildir?
Seçenekler
A
Bireyi diğerlerinden ayıran özellikler ve nitelikler topluluğudur
B
Bireyin kendine ilişkin algısıdır
C
Kişilik sürekli ve tutarlı özellikler bütünüdür
D
Kişiliği oluşturan öğeler birbirinden bağımsız değildir
E
Bireyleri diğerlerinden ayıran, diğerleri ile ilişkileri belirleyen, tutarlı ve yapılanmış özelliklerdir
Açıklama:
Bireyin kendine ilişkin algısı, kişilik özelliği değil, kişinin benliğidir.
Soru 36
Benlik aşağıdaki hangi anlama gelmektedir?
Seçenekler
A
Bireyleri diğerlerinden ayıran tutarlı ve yapılanmış özellikler
B
Kişiliği oluşturan birbiriyle ilişkili öğeler bütünü
C
Sürekli ve tutarlı özellikler bütünü
D
Bireyin kendine ilişkin algısı
E
Bireyi diğerlerinden ayıran özellikler ve nitelikler topluluğudur
Açıklama:
Benlik bireyin "ben kimim" sorusuna verdiği yanıttır. Bir başka deyişiyle kendisine ilişkin algısıdır.
Soru 37
Erik Erikson’ın geliştirmiş olduğu psikososyal gelişim kuramına göre aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Kişilik yaşam boyu evrensel olarak belirli aşamalardan geçerek ilerlemektedir
B
Kişiliğin gelişimi yaşam boyu devam eder
C
Her aşamada o aşamada gelişen kritik öğeler vardır
D
Gelişim aşamaları biri birinden bağımsız olarak ortaya çıkmaktadır
E
Bu aşamalar genetik olarak belirlenmiştir
Açıklama:
Gelişim sürecinde geçilen her aşama kendisinden sonra gelen aşama için zemin oluşturur.
Soru 38
Erik Erikson'a göre yaşam boyu süren gelişim dönemlerinin yetişkinlik öncesindeki evreleri hangisinde doğru olarak verilmiştir?
Seçenekler
A
Bebeklik, oyun çağı, ilk çocukluk, genç yetişkinlik, ergenlik, okul çağı ...
B
Bebeklik, ilk çocukluk, oyun çağı, genç yetişkinlik, ergenlik, okul çağı ...
C
Bebeklik, ilk çocukluk, oyun çağı, ergenlik, genç yetişkinlik, okul çağı ...
D
Bebeklik, oyun çağı, ilk çocukluk, ergenlik, genç yetişkinlik, okul çağı ...
E
Bebeklik, ilk çocukluk, oyun çağı, okul çağı, ergenlik, genç yetişkinlik
Açıklama:
Erik Erikson'a göre yaşam boyu süren gelişimin yetişkinliğe kadarki aşamaları bebeklik, ilk çocukluk, oyun çağı, okul çağı, ergenlik, genç yetişkinlik şeklinde sıralanmaktadır.
Soru 39
Erikson'a göre "Benlik bütünlüğüne karşı umutsuzluk" karmaşasının yaşandığı gelişim dönemi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Okul çağı
B
Ergenlik
C
Genç yetişkinlik
D
Yetişkinlik
E
Yaşlılık
Açıklama:
Benlik bütünlüğüne karşı umutsuzluk yaşlılık döneminde yaşanan karmaşadır. Bu dönemdeki karmaşanın başarılı biçimde çözümlenmesi ile ‘bilgelik’ kazanılır
Soru 40
Aşağıdakilerden hangisi bütünleşik kişilik örüntülerine sahip olanların bir özelliğidir?
Seçenekler
A
Yüksek yaşam doyumu
B
Çocukça davranışlar
C
Sevgiye olan ihtiyacın fazlalığı
D
Duygu denetiminde zayıflık
E
Kaygıya karşı güçlü savunmaya sahip olma
Açıklama:
Bütünleşmiş kişilik tipindeki bireyler yüksek yaşam doyumuna sahip, iyi işleyen, bilişsel yetenekleri tam, olgun, esnek bireylerdir.
Soru 41
Bir insan yedisinde ne ise yetmişinde de odur deyişi yaşlılığı açıklayan aşağıdaki kuramlardan hangisine uygun düşmektedir?
Seçenekler
A
Etkinlik kuramı
B
Süreklilik kuramı
C
Kopma kuramı
D
Benlik bütünlüğü görevleri
E
Psikososyal gelişim kuram
Açıklama:
Gelişim süreklilik gösterir ve bu süreklilik yaşlılık döneminde de devam etme eğilimine sahiptir. Bireyin değerleri, tutumları, inançları, benlik algısı, ilişkileri, yaşam stili süreklilik gösterir. Ancak kuramda; özelliklerin tamamen aynı kaldığına değil, uyuma vurgu yapılmaktadır.
Soru 42
Aşağıda verilen 5 temel kişilik özelliğinin hangileri yaşlılık döneminde değişmemektedir?
Nevrotizm, dışa dönüklük, açıklık, uyumluluk, özdisiplin
Nevrotizm, dışa dönüklük, açıklık, uyumluluk, özdisiplin
Seçenekler
A
Nevrotiklik ve özdisiplin
B
Dışa dönüklük ve açıklık
C
dışa dönüklük ve nevrotiklik xxxx
D
Uyumluluk ve özdisiplin
E
Açıklık ve uyumluluk
Açıklama:
Dışa dönüklük ve nevrotiklik yaşlılıkla çok değişiklik göstermezken, açıklık kişilik özelliğinin 60’lı yaşlardan itibaren düştüğü, uyumluluk ve sorumlulukta ise artış olduğu ortaya konmuştur.
Soru 43
Aşağıda verilen kişilik özelliklerinden hangilerinde yaşlılık dönemiyle birlikte artış görülmektedir?
Seçenekler
A
Nevrotiklik ve özdisiplin
B
Dışa dönüklük ve açıklık
C
Dışa dönüklük ve nevrotiklik
D
Uyumluluk ve sorumluluk
E
Açıklık ve uyumluluk
Açıklama:
Araştırmalar uyumluluk ve sorumlulukta; yaşlılıkla birlikte artış olurken, dışa dönüklük ve nevrotiklik fazlaca değişiklik göstermemekte, açıklık kişilik özelliği ise 60’lı yaşlardan itibaren düştüğünü ortaya konmuştur.
Soru 44
Aaşağıdakilerden hangisi Erikson'ın gelişim evrelerine sonradan eklediği dokuzuncu evre olan "dokuzuncu dönem ve yaşlılık aşkınlığı" evresinin bir özelliği değildir?
Seçenekler
A
Bu dönemde yaşanan kayıplar,
fiziksel ve zihinsel güçteki gerilemeler nedeniyle günlük deneyimlere değil geçmişi değerlendirmeye odaklanmak söz konusudur
fiziksel ve zihinsel güçteki gerilemeler nedeniyle günlük deneyimlere değil geçmişi değerlendirmeye odaklanmak söz konusudur
B
Yaşamın ilk yıllarında kazanılan temel güven duygusu ve umut bu dönemde yerini
kolayca güvensizlik ve umutsuzluğa bırakabilmektedir
kolayca güvensizlik ve umutsuzluğa bırakabilmektedir
C
Yaşamın ilk yıllarında gelişen özerklik
duygusu; yetişkin olan çocukları ve doktorları tarafından engellenebilir ve birey bundan utanç ve şüphe yaşayabilir
duygusu; yetişkin olan çocukları ve doktorları tarafından engellenebilir ve birey bundan utanç ve şüphe yaşayabilir
D
Artan yaşla birlikte ortaya çıkan fiziksel ve bilişsel gerilemeler, ilkokul yıllarında karşılaşılan yetersizlik duygusunu gündeme getirir
E
Yaşlılığın ilerleyen yıllarında bireyler diğer insanlarla ilişkiler geliştirmede eskiden kullandıkları yollara güvenmeyebilir
Açıklama:
Bu dönemde yaşanan kayıplar, fiziksel ve zihinsel güçteki gerilemeler nedeniyle
geçmişi değerlendirmek değil günlük deneyimlere odaklanmak söz konusudur
geçmişi değerlendirmek değil günlük deneyimlere odaklanmak söz konusudur
Soru 45
Aşağıdakilerden hangisi yaşlının kişilik özelliklerini değiştiren durumlardan değildir?
Seçenekler
A
eşin ölümü
B
çocukların evden ayrılması
C
torun bakmakla yükümlü olması
D
yaş alması
E
emekli olması
Açıklama:
Giriş
yaşlılıkla birlikte emeklilik, kayıplar, sorumluluklar kişilik değişimlerine yol açarken sadece yaş almak değişiklik yaratmayabilir.
yaşlılıkla birlikte emeklilik, kayıplar, sorumluluklar kişilik değişimlerine yol açarken sadece yaş almak değişiklik yaratmayabilir.
Soru 46
Psikososyal kişilik kuramına göre yaşlılıktaki gelişim görevi hangisidir?
Seçenekler
A
Girişimcilik-suçluluk
B
Başarı-aşağılık duygusu
C
Kimlik-kimlik karmaşası
D
Üretkenlik-durgunluk
E
Benlik bütünlüğü-umutsuzluk
Açıklama:
Psikososyal kişilik kuramı
psikososyal kişilk kuramına göre yaşlılıkta gelişim görevi benlik bütünlüğü-umutsuzluktur.
psikososyal kişilk kuramına göre yaşlılıkta gelişim görevi benlik bütünlüğü-umutsuzluktur.
Soru 47
Benlik bütünlüğü geliştirmiş kişilerin özellikleri aşağıdakilerden hangisi değildir?
Seçenekler
A
Bilgelik
B
Yaşam ilişkin derin anlayış
C
Geleceğe ilişkin kaygılıdır
D
Daha az pişmanlık yaşar
E
Yaşamla vedalaşabilir
Açıklama:
Kişilik Gelişiminde Benlik Bütünlüğüne Karşı Umutsuzluk Karmaşası ve Yaşlılık
benlik bütünlüğü geliştirmiş kişiler geleceğe de hazırdırlar. bu dünyadan ayrılabilirler.
benlik bütünlüğü geliştirmiş kişiler geleceğe de hazırdırlar. bu dünyadan ayrılabilirler.
Soru 48
80-90 lı yaşlarda görülen yaşlılık aşkınlığı yaşayan bireylerde aşağıdaki davranışlardan hangisi görülmez?
Seçenekler
A
Evren ile bütünleşirler
B
Anı yaşarlar
C
Ölümden korkarlar
D
Empatik olurlar
E
Diğerleri için yararlı olurlar
Açıklama:
Yaşlılık aşkınlığı yaşayan bireyler ölümden korkmazlar.
Soru 49
Aşağıdakilerden hangisi yaşlılıkta benlik bütünlüğü geliştirmek için gerekli düzenlemelerden değildir?
Seçenekler
A
İş rolüne saplanma
B
Benlik farklılaşması
C
Bedeni aşma
D
Benliği aşma
E
Rolleri çoğaltma
Açıklama:
Peck’in Benlik Bütünlüğü Görevleri
iş rolüne saplanma yaşlılıkta benlik bütünlüğü geliştirmek için gerekli düzenlemelerden değildir.
iş rolüne saplanma yaşlılıkta benlik bütünlüğü geliştirmek için gerekli düzenlemelerden değildir.
Soru 50
Başarılı yaşlılığın mümkün olduğunca orta yaştaki aktivite ve tutumların yaşlılık sürecinde de sürdürülmesi ile mümkün olacağını savunan yaşlılık kuramı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kopma kuramı
B
Etkinlik kuramı
C
Aşkınlık kuramı
D
Benlik bütünlüğü
E
Yaşlılık kuramı
Açıklama:
Başarılı yaşlanma için aktivitenin gerekli olduğunu savuna kuram etkinlik kuramıdır.
Soru 51
Aşağıdakilerden hangisi etkinlik kuramına bağlı kişilik tiplerinden değildir?
Seçenekler
A
bütünleşmiş
B
zırhlı-savunucu
C
pasif-bağımlı
D
bütünleşmemiş
E
kopmuş
Açıklama:
Kopmuş kişilik etkinlik kuramının özelliklerinden değildir.
Soru 52
Aşağıdakilerden hangisi yaşlılıkta beş faktör kişilik özellikleri ile ilgili değildir?
Seçenekler
A
Sosyal canlılık azalır
B
Uyumluluk azalır
C
Sorumluluk artar
D
Nevrotiklikte değişme olmaz
E
Açıklık azalır
Açıklama:
YAŞLILIKTA KİŞİLİK ÖZELLİKLERİNİN DEĞİŞİMİ
yaşlılıkta uyumluluk artar.
yaşlılıkta uyumluluk artar.
Soru 53
Bireyin gerçekleşmesini istediği benlik yapısı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Umulan benlik
B
Korkulan benlik
C
Beklenen benlik
D
Gerçek benlik
E
İdeal benlik
Açıklama:
Yaşlılıkta Olası Benlikler
Bireyin gerçekleşmesini istediği benlik yapısı umulan benliktir.
Bireyin gerçekleşmesini istediği benlik yapısı umulan benliktir.
Soru 54
Yaşlılıkla birlikte aileye yük olmaktan korkmak hangi benlik türüne aittir?
Seçenekler
A
Umulan benlik
B
Korkulan benlik
C
Beklenen benlik
D
gerçek benlik
E
ideal benlik
Açıklama:
Yaşlılıkta Olası Benlikler
aileye yük olmaktan korkmak korkulan benliğin görevidir.
aileye yük olmaktan korkmak korkulan benliğin görevidir.
Soru 55
Bireyin kendisine ilişkin genel bir imajdan ziyade bireyin farklı alanlarına ilişkin sahip olduğu imajların toplamı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Benlik
B
İrade
C
İlgi
D
Bilgelik
E
Yeterlilik
Açıklama:
Kişilik ile yakından ilişkili bir diğer kavram ise benlik kavramıdır. Benlik kavramı bireyin kendisine ilişkin sahip olduğu imajdır. Bu imaj bireyin kendine ilişkin algısının düzenlenmiş, ahenkli ve bütünleşmiş örüntüsüdür. Temel olarak “Ben kimim?” sorusuna verilen yanıtı içerir. Benlik bireyin kendisine ilişkin genel bir imajdan ziyade bireyin farklı alanlarına ilişkin sahip olduğu imajların toplamıdır.
Soru 56
Psikososyal gelişim kuramına göre yetişkinlikte aşılması gereken çatışma(karmaşa) aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Temel güvene karşı güvensizlik
B
Üretkenliğe karşı durgunluk
C
Benlik bütünlüğüne karşı umutsuzluk
D
Özerkliğe karşı utanç ve kuşku
E
Girişimciliğe karşı suçluluk
Açıklama:
Psikososyal gelişim kuramına göre aşılması gereken çatışmalar(karmaşalar)
Bebeklik: Temel güvene karşı güvensizlik
İlk çocukluk: Özerkliğe karşı utanç ve kuşku
Oyun çağı: Girişimciliğe karşı suçluluk
Genç yetişkinlik: Yakınlığa karşı yalıtılmışlık
Ergenlik: Kimliğe karşı rol karmaşası
Okul çağı: Başarıya karşı aşağılık duygusu
Yetişkinlik: Üretkenliğe karşı durgunluk
Yaşlılık: Benlik bütünlüğüne karşı umutsuzluk
Bebeklik: Temel güvene karşı güvensizlik
İlk çocukluk: Özerkliğe karşı utanç ve kuşku
Oyun çağı: Girişimciliğe karşı suçluluk
Genç yetişkinlik: Yakınlığa karşı yalıtılmışlık
Ergenlik: Kimliğe karşı rol karmaşası
Okul çağı: Başarıya karşı aşağılık duygusu
Yetişkinlik: Üretkenliğe karşı durgunluk
Yaşlılık: Benlik bütünlüğüne karşı umutsuzluk
Soru 57
Yaşlılık döneminde yaşanan karmaşanın başarılı biçimde çözümlenmesi ile aşağıdakilerden hangisi kazanılır?
Seçenekler
A
Bilgelik
B
İlgi
C
Sevgi
D
Bağlılık
E
Yeterlik
Açıklama:
Erikson’a göre yaşlılık döneminde yaşanan karmaşa ise benlik bütünlüğüne karşı umutsuzluktur. Bu dönemdeki karmaşanın başarılı biçimde çözümlenmesi ile ‘bilgelik’ kazanılır.
Soru 58
Erikson kendi yaşlılığı süresince deneyimlerine dayanarak 8 kuramı tekrar gözden geçirmiş ve yeni bir dönem olduğunu ortaya koymuştur, 9. dönem aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Yaşlılık
B
Yaşlılık Aşkınlığı
C
Yetişkinlik
D
Genç yetişkinlik
E
Ergenlik
Açıklama:
Erikson kendi yaşlılığı süresince deneyimlerine dayanarak eşi ile birlikte kuramı tekrar gözden geçirmiş ve yaşlılıkta bir dokuzuncu dönem olduğunu ortaya koymuştur. Yaşlılıkta bu beklentilerin azalması ve enerjilerindeki kayıplar nedeniyle bazı bireylere dinlenme fırsatı sunulabilir ancak üretkenlikten, başkalarının bakımından tamamen uzaklaşmak oldukça olumsuz etkilere neden olabilir. Son olarak bu dönemde yaşanan kayıplar, fiziksel ve zihinsel güçteki gerilemeler nedeniyle geçmişi değerlendirmek değil günlük deneyimlere odaklanmak söz konusudur İşte tüm bu olumsuz etkiler kabul edildiğinde bu dokuzuncu dönemde yaşlılık aşkınlığının ortaya çıkması mümkündür.
Soru 59
Çalışmalarını sadece erkekler üzerinde yapan, yaşlılık döneminde benlik bütünlüğüne ulaşılması için yapılması gerekli olan birtakım düzenlemeler bulunur, benlik bütünlüğü bu düzenlemeler sonucunda gerçekleşir görüşü kime aittir?
Seçenekler
A
Erik Erikson
B
Jean Piaget
C
Robert Peck
D
Sigmund Freud
E
Alfred Adler
Açıklama:
Robert Peck’e göre yaşlılık döneminde benlik bütünlüğüne ulaşılması için yapılması gerekli olan birtakım düzenlemeler bulunmaktadır, benlik bütünlüğü bu düzenlemeler sonucunda gerçekleşmektedir. Bu düzenlemeleri ele almadan önce Peck’in bu görüşlerini sadece erkekler üzerinde gerçekleştirdiği çalışmalarına dayandırdığı için eleştirildiğini vurgulamakta yarar vardır.
Soru 60
Aşağıdaki kuramlardan hangisi Henry ve Cumming tarafından geliştirilen bireylerin yaşlılığın getirdiği değişimlerle birlikte aktif ve sosyal yaşamdan yavaş biçimde uzaklaşıp kendiyle ilgili endişelere odaklanmakta, daha fazla ben merkezci olup diğer insanlardan uzaklaşmaktadır?
Seçenekler
A
Etkinlik Kuramı
B
Psikososyal Gelişim Kuramı
C
Süreklilik Kuramı
D
Kopma Kuramı
E
Beş Faktör Kişilik Kuramı
Açıklama:
Yaşlılık döneminde kişiliğin gelişimine ilişkin kuramlarının en eskilerinden birisi Kopma Kuramıdır. Henry ve Cumming (1961) tarafından geliştirilen bu kurama göre bireyler yaşlılığın getirdiği değişimlerle birlikte aktif ve sosyal yaşamdan yavaş biçimde uzaklaşmaktadır. Çünkü yaşlılıkla birlikte birey kendiyle ilgili endişelere odaklanmakta, daha fazla ben merkezci olup diğer insanlardan uzaklaşmayı, yaşamdan kopmayı seçmektedir
Soru 61
Yaşlılık dönemi kişilik tiplerinden hangisinde bireyin etkinlik düzeyi düşük ancak yaşam doyumu yüksektir?
Seçenekler
A
Sebatlı kişilik
B
Odaklanmış tip
C
Daralmış kişilik
D
Yeniden örgütleyici tip
E
Kopmuş tip
Açıklama:
Kopmuş tipte bireyin etkinlik düzeyi düşük ancak yaşam doyumu yüksektir.
Soru 62
Aşağıdaki kuramlardan hangisi yaşlanma benliğinin çeşitli parçalarında gerçekleşen gelişimi içerir. Gelişim devamlılık gösterir ve yaşlılık döneminde de birey diğer dönemlerdeki özellikleri bağlamında devamlılık gösterme eğilimine sahiptir?
Seçenekler
A
Kopma Kuramı
B
Psikososyal Gelişim Kuramı
C
Etkinlik Kuramı
D
Süreklilik Kuramı
E
Beş Faktör Kişilik Kuramı
Açıklama:
Yaşlılıkta kişilik gelişimine daha kapsamlı açıklama getiren kuram ise Atchley tarafından geliştirilmiş olan Süreklilik Kuramıdır. Bu kuramda yaşlanma benliğin çeşitli parçalarında gerçekleşen gelişimi içerir. Gelişim süreklilik gösterir ve yaşlılık döneminde de birey diğer dönemlerdeki özellikleri bağlamında süreklilik gösterme eğilimine sahiptir.
Soru 63
Beş faktör kişilik kuramına göre aşağıdakilerden hangisi Özdisiplin, kişilik özelliklerindendir?
Seçenekler
A
Kaygılı
B
Enerjik
C
Yaratıcı
D
İyi huylu
E
Sorumlu
Açıklama:
Beş Temel Kişilik Özelliği
Nevrotizm : Kaygılı, güvensiz, kendine acıyan
Dışa dönüklük : Enerjik, konuşkan, sosyal
Açıklık : Yaratıcı, bağımsız düşünen, özgürlükçü
Uyumluluk : İyi huylu, iş birlikçi, güvenen
Özdisiplin : Sorumlu, güvenilir, düzenli
Nevrotizm : Kaygılı, güvensiz, kendine acıyan
Dışa dönüklük : Enerjik, konuşkan, sosyal
Açıklık : Yaratıcı, bağımsız düşünen, özgürlükçü
Uyumluluk : İyi huylu, iş birlikçi, güvenen
Özdisiplin : Sorumlu, güvenilir, düzenli
Soru 64
Bireylerin en yüksek benlik saygısına sahip olduğu yaşlar hangisidir?
Seçenekler
A
40-49
B
50-59
C
60-69
D
70-79
E
80-89
Açıklama:
Çok sayıda katılımcı ile konuyu daha detaylı olarak ele alan araştırmalar genç yetişkinlik boyunca benlik saygısının arttığını ve 60-69 yaş arasında bireylerin en yüksek benlik saygısına sahip olduğunu ancak 70’li ve 80’li yaşlarda benlik saygısında belirgin bir düşüş olduğunu göstermiştir
Soru 65
Kişilik kavramı için aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
Seçenekler
A
Kişilik birçoğumuz tarafından anlaşılır bir kavram değildir.
B
Kişilik araştırmacıları tarafından oluşturulan tek bir kişilik tanımı
bulunmamaktadır.
bulunmamaktadır.
C
Farklı araştırmacılar kişiliğin farklı yönlerine vurgu yaparak kişiliği farklı olarak
tanımlamaktadır.
tanımlamaktadır.
D
Birçok farklı kişilik kuramı ve tanımı bulunmaktadır. Ancak farklı kişilik tanımlarının ortak noktaları bulunmaktadır.
E
Kişilik tanımlarındaki ilk ortak nokta kişiliğin ayıredicilik özelliğidir.
Açıklama:
"Kişilik birçoğumuz tarafından anlaşılır bir kavram değildir." denemez. Tersine anlaşılır bir kavramdır.
Soru 66
Kişilik ile yakından ilişkili bir kavramdır. Bireyin kendisine ilişkin sahip olduğu imajdır. Bu imaj bireyin kendine ilişkin algısının düzenlenmiş, ahenkli ve bütünleşmiş örüntüsüdür. Temel olarak “Ben kimim?” sorusuna verilen yanıtı içerir. Benlik bireyin kendisine ilişkin genel bir imajdan ziyade bireyin farklı alanlarına ilişkin sahip olduğu imajların toplamıdır.
Yukarıda sözü edilen kavram hangisidir?
Yukarıda sözü edilen kavram hangisidir?
Seçenekler
A
Kişilik kavramı
B
Benlik kavramı
C
Düzen kavramı
D
İmaj kavramı
E
Bilişsellik kavramı
Açıklama:
Benlik kavramı
Soru 67
Psikososyal Gelişim Kuramını geliştiren uzman kimdir?
Seçenekler
A
Robert Peck
B
Yazgan İnanç
C
Erik Erikson
D
Henry Cumming
E
Cahit Akçay
Açıklama:
Bu kuramı Erik Erikson geliştirmiştir.
Soru 68
"Epigenetik ilke" ne demektir?
Seçenekler
A
Ekososyal gelişim kuramına göre kişiliğin gelişimi yaşam boyu devam
eder. Kişiliğin yaşam boyu geliştiği düşüncesini
epigenetik ilkeye dayandırmıştır. Birinci ünitede
ayrıntılı olarak açıklanan bu ilkeye göre kişilik yaşam boyu evrensel olarak belirli aşamalardan geçerek ilerlemektedir. Her aşamada o aşamada gelişen
kritik öğeler vardır ve bu gelişimlerle birlikte her
aşama kendisinden sonra gelen aşama için zemin
oluşturur.
eder. Kişiliğin yaşam boyu geliştiği düşüncesini
epigenetik ilkeye dayandırmıştır. Birinci ünitede
ayrıntılı olarak açıklanan bu ilkeye göre kişilik yaşam boyu evrensel olarak belirli aşamalardan geçerek ilerlemektedir. Her aşamada o aşamada gelişen
kritik öğeler vardır ve bu gelişimlerle birlikte her
aşama kendisinden sonra gelen aşama için zemin
oluşturur.
B
Kişiliğin ergenlikten sonra geliştiği düşüncesinin dayandığı ilkedir.
C
Her aşamada o aşamada gelişen kritik öğeler vardır ve bu gelişimlerle birlikte her aşama kendisinden önce gelen aşama için zemin oluşturur.
D
Bu ilkeye göre kişilik yaşam boyu evrensel olarak belirli aşamalardan geçerek ilerlemektedir.
E
Bu aşamalar genetik olarak değil sosyolojik olarak belirlenmiştir.
Açıklama:
Bu ilkeye göre kişilik yaşam boyu evrensel olarak belirli aşamalardan geçerek ilerlemektedir.
Soru 69
Erikson’a göre yaşlılık döneminde benlik bütünlüğüne ulaşmanın yolu neye bağlıdır?
Seçenekler
A
Önceki dönemlerde karmaşalardan uzak bir yaşam sürmeye bağlıdır.
B
Önceki dönemlerdeki karmaşaları çözmeye uğraşmadan ve yaşamdan mümkün olduğunca az pişmanlık duymaya doğrudan bağlıdır.
C
Önceki dönemlerde yaşama ilişkin derin bir anlayış geliştirmek için yorulmamış olmaya bağlıdır.
D
Yaşamını gözden geçirme sonunda ayrıntılara boğulmadan yüzeysel bir anlayış geliştirebilme becerilerine bağlıdır.
E
Önceki dönemlerdeki karmaşaları başarılı biçimde çözmeye ve yaşamdan mümkün olduğunca az pişmanlık duymaya doğrudan bağlıdır.
Açıklama:
Önceki dönemlerdeki karmaşaları başarılı biçimde çözmeye ve yaşamdan mümkün olduğunca az pişmanlık duymaya doğrudan bağlıdır.
Soru 70
Hırslı, başarı odaklı, kaygıya karşı iyi savunması olan kişilerdir. Bu kişilik tipi de sebatlı ve daralmış kişilik olmak üzere iki alt tipi barındırmaktadır. Sebatlı kişilik tipinde orta yaş dönemi örüntülerini mümkün olduğunca uzun süreli olarak korumaya odaklanılmıştır. Bu kişilikteki bireyler yüksek yaşam doyumuna ve orta ya da yüksek düzeyde etkinlik düzeyine sahip kişilerdir. Daralmış kişilik tipinde yaşlanmaya karşı kendini savunmakla meşgul olunur ve bu savunma bireyin kendi sosyal etkileşim ve enerjisini daraltarak gerçekleştirilir. Bu kişilik tipinde orta düzeyde etkinlik düzeyi ve orta ya da yüksek düzeyde yaşam doyumu görülür.
Yukarıda söz konusu olan kişilik tipi hangisidir?
Yukarıda söz konusu olan kişilik tipi hangisidir?
Seçenekler
A
Zırhlı-savunmacı kişilik
B
Pasif-bağımlı kişilik
C
Bütünleşmiş kişilik
D
Bütünleşmemiş tip
E
Ayrıntıcı tip
Açıklama:
Zırhlı-savunmacı kişiliktir.
Soru 71
Süreklilik kuramında aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
Seçenekler
A
Süreklilik kuramında çok yönlü olarak gerçekleşen bu süreklilik içsel yapılar ve dışsal yapılarda meydana gelir.
B
Tek yönlü olarak gerçekleşen bu süreklilik içsel yapılar ve dışsal yapılarda meydana gelir.
C
İçsel yapılar kimlik, benlik gibi psikolojik özelliklerdeki sürekliliği içermektedir.
D
Dışsal yapılar fiziksel ve sosyal çevredeki rol ve aktiviteleri içermektedir.
E
Bu iki yapıda gerçekleşen değişimler birbirlerini etkilerler.
Açıklama:
Gerçekte tek değil, çok yönlü olarak gerçekleşen bu süreklilik içsel yapılar ve dışsal yapılarda meydana gelir.
Tek yönlü olarak gerçekleşen bu süreklilik içsel yapılar ve dışsal yapılarda meydana gelir.
Tek yönlü olarak gerçekleşen bu süreklilik içsel yapılar ve dışsal yapılarda meydana gelir.
Soru 72
Yaşamı gözden geçirme yaşlılık dönemindeki bireylerin ruh sağlıkları üzerinde nasıl bir etkiye sahip olabilir?
Seçenekler
A
Yaşamı gözden geçirme yaşlılık dönemindeki bireylerin ruh sağlıkları üzerinde olumlu bir etkiye sahip olabilmektedir.
B
Yaşamı gözden geçirme yaşlılık döneminde benlik saygısını zedeleyebilir.
C
Ölüm korkusunun artmasına yol açabilir.
D
Depresyona neden olabilir.
E
Yaşlılık dönemindeki bireylerde yaşamı gözden geçirme ve hatırlama temelli uygulamaların yaratacağı pişmanlıklar sıkıntı oluşturabilir.
Açıklama:
Yaşamı gözden geçirme yaşlılık dönemindeki bireylerin ruh sağlıkları üzerinde olumlu bir etkiye sahip olabilmektedir.
Soru 73
Nevrotizm kişilik özelliği aşağıdaki seçeneklerin hangisinde doğru olarak verilmiştir?
Seçenekler
A
Nevrotizm kişilik özelliği daha çok olumlu duyguları yaşamakla ilgilidir.
B
Bu kişilik özelliğine yüksek düzeyde sahip bireyler yaşamı zor, tehdit edici ve problemli olarak algılayan, çabuk kaygı ve stres yaşayan kişilerdir.
C
Nevrotizm kişilik özelliğinin diğer ucunda duygusal dengesizlik gelmektedir.
D
Nevrotizm kişilik özelliği yüksek olan bireyler konuşkan, neşeli ve sosyal bireylerdir.
E
Bu kişilik özelliğine yüksek düzeyde sahip kişiler yeni fikirlere, deneyimlere açık, yaratıcı kişilerdir.
Açıklama:
Nevrotizm kişilik özelliği daha çok olumsuz duyguları yaşamakla ilgilidir. O nedenle bu kişilik özelliğine yüksek düzeyde sahip bireyler yaşamı zor, tehdit edici ve problemli olarak algılayan, çabuk kaygı ve stres yaşayan kişilerdir.
Soru 74
"..... yüksek bireyler stresle çok daha iyi baş edebilmekte, daha az depresyona girmektedirler. Yaşlılığa uyum sürecinin de stresli bir süreç olduğu düşünüldüğünde .....nın yaşlılık sürecindeki değişimi önemli olmaktadır. .....nın yaşla birlikte nasıl değişim gösterdiğini inceleyen araştırmalar yaşlılıkla birlikte .....ında düşüş olduğunu göstermiştir. Çok sayıda katılımcı ile konuyu
daha detaylı olarak ele alan araştırmalar genç yetişkinlik boyunca .....nın arttığını ve 60-69 yaş arasında bireylerin en yüksek .....na sahip olduğunu ancak 70’li ve 80’li yaşlarda .....nda belirgin bir düşüş olduğunu göstermiştir."
Yukarıdaki metinde boş bırakılan yer hangi sözcüklerle doldurulmalıdır?
daha detaylı olarak ele alan araştırmalar genç yetişkinlik boyunca .....nın arttığını ve 60-69 yaş arasında bireylerin en yüksek .....na sahip olduğunu ancak 70’li ve 80’li yaşlarda .....nda belirgin bir düşüş olduğunu göstermiştir."
Yukarıdaki metinde boş bırakılan yer hangi sözcüklerle doldurulmalıdır?
Seçenekler
A
Kişilik saygısı
B
Kimlik saygısı
C
Benlik saygısı
D
Yaşlılık saygısı
E
Katılım saygısı
Açıklama:
Benlik saygısıdır.
Soru 75
Kişilik ile ilgili aşağıda verilen ifadelerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Her bireyin kişiliği kendine özgü olduğu için kişilik bireyi diğerlerinden ayıran özellikler ve nitelikler topluluğudur.
B
Birçoğumuz tarafından oldukça karmaşık bir kavram olarak alınan kişilik araştırmacıları tarafından tek bir şekilde tanımlanmaktadır.
C
Kişilik diğerleriyle benzerlik taşıyan özelliklerimizdir.
D
Her bir kişilik tanımı farklı noktaları ele almaktadır.
E
Kişiliği oluşturan özellikler birbirinden bağımsızdır.
Açıklama:
Kişilik birçoğumuz tarafından oldukça anlaşılır bir kavram olabilir ancak kişilik araştırmacıları tarafından oluşturulan tek bir kişilik tanımı bulunmamaktadır. Farklı araştırmacılar kişiliğin farklı yönlerine vurgu yaparak kişiliği farklı olarak tanımlamaktadır. Bu nedenle birçok farklı kişilik kuramı ve tanımı bulunmaktadır. Ancak farklı kişilik tanımlarının ortak noktaları bulunmaktadır ve bu ortak noktalar kişiliği anlamımıza olanak sağlamaktadır. Kişilik tanımlarındaki ilk ortak nokta kişiliğin ayıredicilik özelliğidir. Ayrıca tanımlarda ortak biçimde kişiliğin çeşitli özelliklerin yapılaşmış, birbiri ile ilişkiler oluşturan özellikler bütünü olduğunun da vurgulandığı görülmektedir. Kişiliğin bu özelliği
kişiliği oluşturan öğelerin birbirinden bağımsız olmadıkları, birbirleri ile çeşitli örüntüler oluşturarak biricik bir yapı kazanması ile ilgilidir. Her bireyin kişiliği kendine özgü olduğu için kişilik bireyi diğerlerinden ayıran özellikler ve nitelikler topluluğudur.
kişiliği oluşturan öğelerin birbirinden bağımsız olmadıkları, birbirleri ile çeşitli örüntüler oluşturarak biricik bir yapı kazanması ile ilgilidir. Her bireyin kişiliği kendine özgü olduğu için kişilik bireyi diğerlerinden ayıran özellikler ve nitelikler topluluğudur.
Soru 76
Erikson’un Psikososyal Gelişim Kuramına göre yaşlılık dönemi karmaşası başarılı bir biçimde atlatılırsa aşağıdakilerden hangisine ulaşılır?
Seçenekler
A
Girişimcilik
B
Güç
C
Bilgelik
D
Yorgunluk
E
Uyumsuzluk
Açıklama:
Yaşlılık döneminde yaşanan karmaşa ise benlik bütünlüğüne karşı umutsuzluktur. Bu dönemdeki karmaşanın başarılı biçimde çözümlenmesi ile ‘bilgelik’ kazanılır.
Soru 77
Aşağıdakilerden hangisi Kopma Kuramını açıklamaktadır?
Seçenekler
A
Kişiliğin gelişimi yaşam boyu devam eder.
B
Sekiz gelişim döneminin her birinde aşılması gereken bir karmaşa (çatışma) söz konusudur.
C
Bir dönemdeki karmaşanın çözülmemesi diğer dönemdeki karmaşaların çözülmesini de olumsuz yönde etkiler.
D
Yaşamın ilk yılında temel karmaşa temel güven oluşturmaya karşı güvensizliktir.
E
Yaşlanma süreciyle bireylerin aktif yaşamdan hem kendi istekleri hem de toplumun beklentisi doğrultusunda uzaklaştıklarını öne sürer.
Açıklama:
Henry ve Cumming (1961) tarafından geliştirilen bu kurama göre bireyler yaşlılığın getirdiği değişimlerle birlikte aktif ve sosyal yaşamdan yavaş biçimde uzaklaşmaktadır. Çünkü yaşlılıkla birlikte birey kendiyle ilgili endişelere odaklanmakta, daha fazla ben merkezci olup diğer insanlardan uzaklaşmayı, yaşamdan kopmayı seçmektedir. Ancak bu geri çekilme her ilişki ile benzer biçimde olmayabilir, bazı ilişkilerde geri çekilme görülürken bazı ilişkiler ise devam eder. Uzaklaşma süreci bazen tercihler sonucu bazen ise çevresel koşullar sonucunda gerçekleşir. Ancak temel olarak yaşlılık süreciyle birey toplumdan kendini çekme yoluna gider ve toplumda bu süreci olumlu biçimde destekler. Bu süreç doğal biçimde gerçekleşir, hem bireyin kendisi bunu ister hem de çevre bunu ondan talep eder.
Soru 78
Erikson’un kuramına ek olarak tanımlanan dokuzuncu dönemde aşağıdakilerden hangisinin gelişim göstermektedir?
Seçenekler
A
Üretkenlik
B
Özerklik kazanma
C
Kimlik kazanma
D
Aşkınlık
E
Girişkenlik
Açıklama:
Son olarak bu dönemde yaşanan kayıplar, fiziksel ve zihinsel güçteki gerilemeler nedeniyle geçmişi değerlendirmek değil günlük deneyimlere odaklanmak söz konusudur. Temel güven aşamasında kazanılmış umut bu dönemde bireyi korumaya devam edebilir. İşte tüm bu olumsuz etkiler kabul edildiğinde bu dokuzuncu dönemde yaşlılık aşkınlığının ortaya çıkması mümkündür. Yaşlılık aşkınlığı bir şeyleri aşmak ve ötesine geçmek olarak tanımlanmıştır. Özetle bu dönem birçok karmaşanın yeniden gün yüzüne
çıktığı ama aynı zamanda benlik bütünlüğünün de aşıldığı, evren ve diğer tüm insanlarla bütünleşilen bir dönemdir.
çıktığı ama aynı zamanda benlik bütünlüğünün de aşıldığı, evren ve diğer tüm insanlarla bütünleşilen bir dönemdir.
Soru 79
Aşağıdakilerden hangisi yaşlanmayla birlikte gelişen değişimlere tutarlı biçimde uyum sağlamayı vurgulayan yaşlılık kuramıdır?
Seçenekler
A
Etkinlik Kuramı
B
Beş Faktör Kişilik Kuramı
C
Psikososyal Gelişim Kuramı
D
Süreklilik Kuramı
E
Kopma Kuramı
Açıklama:
Bu kuramda yaşlanma benliğin çeşitli parçalarında gerçekleşen gelişimi içerir. Gelişim süreklilik gösterir ve yaşlılık döneminde de birey diğer dönemlerdeki özellikleri bağlamında süreklilik gösterme eğilimine sahiptir. Süreklilik zaman içerisinde evrimsel tutarlılık ve bağlantılı olma anlamına gelmektedir. Bireyin değerleri, tutumları, inançları, benlik algısı, ilişkileri, yaşam stili süreklilik gösterir. Ancak kuram özelliklerin tamamen aynı kaldığına değil uyuma vurgu yapmaktadır. Değişim ve süreklilik eş zamanlı olarak gerçekleşir, önemli olan süreklilik ve değişim arasında dengeyi sağlamaktır. Bireyler çevre koşullarında meydana gelen değişimlere uyum sağlarlar. Bu uyum sağlama ise süreklilik oluşturmakla gerçekleştirilir (Atcheley, 1999).
Soru 80
Yaşlılık döneminde insanlarla iyi ilişkiler kurma ve iş birliği halinde olma hangi kişilik özelliğinin değişimine bağlıdır?
Seçenekler
A
Nevrotizm
B
Dışa dönüklük
C
Uyumluluk
D
Öz-disiplin
E
Açıklık
Açıklama:
nevrotizm kişilik özelliği daha çok olumsuz duyguları yaşamakla ilgilidir. Bu kişilik özelliğine yüksek düzeyde sahip bireyler yaşamı zor, tehdit edici ve problemli olarak algılayan, çabuk kaygı ve stres yaşayan kişilerdir. Bu kişilik özelliğinin diğer ucunda duygusal denge gelmektedir. Diğer bir temel kişilik özelliği dışa dönüklüktür. Dışa dönüklük özelliği yüksek olan bireyler konuşkan, neşeli ve sosyal bireylerdir. Dışa dönüklüğün diğer ucunda ise içe dönüklük yer almaktadır. Açıklık kişilik özelliği ise deneyime açık olmakla ilişkilidir. Bu kişilik özelliğine yüksek düzeyde sahip kişiler yeni fikirlere, deneyimlere açık, yaratıcı kişilerdir. Uyumluluk kişilik özelliğine sahip bireyler ise diğer insanlar ile iş birliğine dayalı ilişkiler kuran, diğer insanlara güven duyan bireylerdir. Öz-disiplin kişilik özelliği ise davranışlarda ısrarcı olma ve dürtüyü kontrol etmekle ilgilidir. Bu özelliğe yüksek düzeyde sahip bireyler sorumlu davranan, düzenli bireylerdir (McCrea ve John, 1992).
Soru 81
Beş Faktör Kişilik Kuramında tanımlanan kişilik özelliklerinden hangi ikisi daha çok kişiler arası ilişkileri temel alan kişilik özellikleridir?
Seçenekler
A
Dışa dönüklük ve uyumluluk
B
Öz-disiplin ve dışa dönüklük
C
Dışa dönüklük ve açıklık
D
Nevrotizm ve öz-disiplin
E
Açıklık ve uyumluluk
Açıklama:
Ancak son yıllarda farklı araştırmacılar (Goldberg, 1990; McCrae ve Costa, 1992) tarafından gerçekleştirilen araştırmalar tutarlı biçimde beş temel kişilik özelliği olduğuna ilişkin bulguları ortaya koymuşlardır. Bu kişilik özellikleri nevrotiklik, dışa dönüklük, açıklık, uyumluluk ve öz-disiplindir. Bu kişilik özelliklerinden dışa dönüklük ve uyumluluk daha çok kişiler arası ilişkileri temel alan kişilik özellikleridir.
Soru 82
Yaşlılık döneminde diğer insanlarla iyi ilişkiler geliştirme ve daha çok iş birliği yapma hangi kişilik özelliğinin değişimi ile ilişkilidir?
Seçenekler
A
Öz-disiplin
B
Uyumluluk
C
Dışa dönüklük
D
Açıklık
E
Nevrotizm
Açıklama:
Uyumluluk kişilik özelliğine sahip bireyler ise diğer insanlar ile iş birliğine dayalı ilişkiler kuran, diğer insanlara güven duyan bireylerdir.
Soru 83
Aşağıdaki yaşlılık dönemi kişilik tiplerinden hangisi zaman ve enerjilerini odaklayacakları etkinliklerde seçici davranırlar?
Seçenekler
A
Kopmuş tip
B
Odaklanmış tip
C
Sebatlı kişilik
D
Daralmış kişilik
E
Yeniden örgütleyici tip
Açıklama:
Bütünleşmiş kişilik tipindeki bireyler yüksek yaşam doyumuna sahip, iyi işleyen, bilişsel yetenekleri tam, olgun, esnek bireylerdir. Bu kişilik tipinin yeniden örgütleyici, odaklanmış ve kopmuş olmak üzere üç alt tipi bulunmaktadır. Odaklanmış tip ise orta düzeyde etkinlik düzeyine ve yüksek yaşam düzeyine sahip bireylerdir. Etkinliklerde seçicidirler, zaman ve enerjilerini bir iki role odaklarlar.
Soru 84
Yaşlılık döneminde benlik değişimine ilişkin bir başka bakış açısını Olası Benlikler Kuramı (Markus ve Nurius, 1986) ortaya koymaktadır. Olası benlikler bireyin gelecekteki benliğine ilişkin değerlendirmelerini içermektedir. Aşağıdakilerden hangisi/hangileri olası belik türlerindendir?
I- Beklenen
II- Umulan
III- Korkulan
I- Beklenen
II- Umulan
III- Korkulan
Seçenekler
A
I
B
I ve II
C
I, II ve III
D
II
E
II ve III
Açıklama:
Üç tür olası benlik tanımlanmıştır; beklenen, umulan ve korkulan benlik. Beklenen benlik bireyin şuan ki koşullarını değerlendirip, gelecekte gerçekleşeceğini düşündüğü benliği, umulan benlik ise gerçeklemesini istediği benliği ve korkulan benlik ise bireyin gerçekleşmesinden korktuğu benliğini içermektedir.
Soru 85
Aşağıdaki özelliklerden hangisi kişiliğin hem zaman içinde ve hem de farklı durumlarda benzer tepki ve davranışlar gösterilmesine yol açtığını vurgulamaktadır?
Seçenekler
A
Ayırtedicilik
B
Tutarlılık
C
Biriciklik
D
Yapılanmışlık
E
Bütüncüllük
Açıklama:
Kişilik tanımlarındaki ilk ortak nokta kişiliğin ayırtedicilik özelliğidir. Her bireyin kişiliği kendine özgü olduğu için kişilik bireyi diğerlerinden ayıran özellikler ve nitelikler topluluğudur. Örneğin Mete çalışkan birisidir dediğimizde bu özelliğinin onu diğer insanlardan ayıran bir özellik olduğuna vurgu yaparız. Kişilik tanımlarında aynı zamanda kişiliğin sürekliliğine ve tutarlılığına da vurgu yapılmaktadır. Bu vurgu ile kişiliğin hem zaman içinde ve hem de farklı durumlarda benzer tepki ve davranışlar gösterilmesine yol açtığı kastedilmektedir. Örneğin düzenli bir bireyin hem iş yaşamında hem de ev yaşamında düzenlilik göstermesini bekleriz. Ayrıca tanımlarda ortak biçimde kişiliğin çeşitli özelliklerin yapılaşmış, birbiri ile ilişkiler oluşturan özellikler bütünü olduğunun da vurgulandığı görülmektedir. Kişiliğin bu özelliği kişiliği oluşturan öğelerin birbirinden bağımsız olmadıkları, birbirleri ile çeşitli örüntüler oluşturarak biricik bir yapı kazanması ile ilgilidir. Örneğin girişken, sorumluluk sahibi ve duyarlı bir kişinin bu özelliklerinin örüntüsü o bireyin biricik bir kişilik oluşturmasını sağlar. Kişiliğin vurgulanan bir diğer yanı ise bireyin çevresi ile kurduğu ilişki biçimlerini içermesidir. Örneğin kaygılı olmak da diğer insanlarla olumlu ilişkiler geliştirmek de kişiliğin öğeleridir. Bu özellikler göz önüne alındığında kişilik bireyleri diğerlerinden ayıran, diğerleri ile ilişkileri belirleyen, tutarlı ve yapılanmış özellikler bütünü olarak ele alınabilir. Doğru yanıt B’dir.
Soru 86
Psiko-sosyal gelişim kuramına göre ergenlik döneminde yaşanan karmaşa başarılı biçimde çözümlendiğinde, aşağıdakilerden hangisi kazanılır?
Seçenekler
A
Bağlılık
B
Sevgi
C
Amaç
D
İlgi
E
İrade
Açıklama:
Erikson’a göre yaşamın ilk yılında temel karmaşa temel güven oluşturmaya karşı güvensizliktir. Bu dönemdeki karmaşa başarılı biçimde çözüldüğünde ‘umut’ kazanılır. Yaklaşık iki üç yaş arası dönemde ise özerkliğe karşı utanç karmaşası yaşanır ve bu karmaşanın başarılı biçimde çözülmesi ile ‘irade’ kazanılır. Ardından yaklaşık olarak üç beş yaş aralığını kapsayan dönemde girişimciliğe karşı suçluluk çatışması yaşanır. Bu dönemdeki karmaşanın başarılı biçimde çözümlenmesi ile ‘amaç’ kazanılır. Okul yılları ile birlikte ise başarıya karşı aşağılık duygusu çatışması yaşanır. Bu dönemdeki karmaşanın başarılı biçimde çözümlenmesi ile ‘yeterlik’ kazanılır. Ergenlik ile birlikte kimliğe karşı rol karmaşası yaşanır. Bu dönemdeki karmaşanın başarılı biçimde çözümlenmesi ile ‘bağlılık’ kazanılır. Oldukça fırtınalı olan ergenlik döneminde bireylerin kendisi ve çevresi ile daha az çatışma yaşayarak bu dönemi başarılı bir şekilde atlatıp kimlik kazanması önceki dört aşamadaki çatışmayı nasıl çözümlediğine bağlıdır. Genç yetişkinlik yıllarında ise bireyler yakınlığa karşı yalıtılmışlık karmaşası yaşarlar ve bu karmaşanın başarılı biçimde çözümlenmesi ile ‘sevgi’ kazanılır. Yetişkinlik yıllarında ise üretkenliğe karşı durgunluk karmaşası yaşanır. Bu dönemdeki karmaşanın başarılı biçimde çözümlenmesi ile ‘ilgi’ kazanılır. Yaşlılık döneminde yaşanan karmaşa ise benlik bütünlüğüne karşı umutsuzluktur. Bu dönemdeki karmaşanın başarılı biçimde çözümlenmesi ile ‘bilgelik’ kazanılır. Doğru yanıt A’dır.
Soru 87
Yaşlılık dönemini detaylı olarak inceleyen Peck'e göre aşağıda verilen benlik bütünlüğü düzenlemelerinden hangisi Erikson’un benlik bütünlüğüne sahip olma ögesine benzemektedir?
Seçenekler
A
Bedene saplanma
B
Benlik farklılaşması
C
Bedeni aşma
D
Benliğe saplanma
E
Benliği aşma
Açıklama:
Peck’e göre yaşlılık döneminde benlik bütünlüğüne ulaşılması için yapılması gerekli olan birtakım düzenlemeler bulunmaktadır, benlik bütünlüğü bu düzenlemeler sonucunda gerçekleşmektedir. Benlik bütünlüğü için gerçekleştirilmesi gereken düzenlemelerden ilki benlik farklılaşmasına karşın iş rolüne saplanmadır. Yaşlılık döneminde gerçekleşen ve gerçekleşecek olan emeklilikle birlikte bireylerin kendi öz-değerlerini çalışma yaşamı dışında tanımlamayı öğrenmeleri gerekliliğine dikkat çekilir. Bu düzenlemeyi iyi bir şekilde yapan bireyin öz-değeri tamamen işine bağlı değildir, çeşitli rollere ve karmaşık benlik duygusuna sahiptir. Bir diğer gerekli düzenleme ise bedeni aşmaya karşın bedene saplanma’dır. Yaşlılıkla birlikte gerçekleşen fiziksel gerilemeler, ağrı ve sızılar nedeniyle daha genç yaşlarda yapılan aktiviteler bu dönemde gerçekleştirilemeyebilir. Bu nedenle bireylerin azalan fiziksel kapasiteyle yaşamdan keyif alma yollarını bulmaları gerekir. Son gerçekleştirilmesi gerekli düzenleme ise benliği aşmaya karşın benliğe saplanmadır. Bu düzenleme yaşamın sonu olduğu ve odağın kendi ihtiyaçlarında değil gelecek kuşaklarda olması gerektiği bakış açısını geliştirmeyi içerir. Bunu başaran bireyler kalıcı anlamı olan bir şey başardıklarını hissederler. Bu anlam ise çocuk yetiştirme, güçlü kişiler arası ilişkiler geliştirme ve topluma anlamlı katkılar sağlama ile gerçekleşebilir. Benliği aşmayı geliştirmek Erikson’ un benlik bütünlüğüne sahip olmaya benzemektedir. Doğru yanıt E’dir.
Soru 88
Aşağıdakilerden hangisi yaşlılık aşkınlığı yaşayan bireyin deneyimleri arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Evren ile bütünleşme hissedilmesi
B
Zaman algısının gelecek yılları kapsaması
C
Mekânsal algının gerilemesi
D
Ölümü herkesin yaşayacağı fikrinin benimsenmesi
E
Kendilik algısının genişlemesi
Açıklama:
Yaşlılık aşkınlığı bir şeyleri aşmak ve ötesine geçmek olarak tanımlanmıştır. Bunu yaşayan bireylerin ise; evren ile bütünleşme içinde olduklarını hissettikleri, zaman algılarının ise bugün, en fazla gelecek haftayı içerdiğini, mekânsal algılarının gerilediği, ölümü herkesin yaşayacağı fikrini benimsedikleri ve kendilik algılarının genişleyerek bağlantılı olunan diğer insanları da kapsar hale geldiği deneyimleri yaşadığı öne sürülmektedir. Özetle bu dönem birçok karmaşanın yeniden gün yüzüne çıktığı ama aynı zamanda benlik bütünlüğünün de aşıldığı, evren ve diğer tüm insanlarla bütünleşilen bir dönemdir. Doğru yanıt B’dir.
Soru 89
Yaşlılık döneminde orta yaş dönemi örüntülerini mümkün olduğunca uzun süreli olarak korumaya odaklanmış, yüksek yaşam doyumuna ve orta ya da yüksek düzeyde etkinlik düzeyine sahip bireyin, etkinlik kuramına göre kişilik tipi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Odaklanmış tip
B
Kopmuş tip
C
Daralmış tip
D
Sebatlı tip
E
Yeniden örgütleyici tip
Açıklama:
Yeniden örgütleyici tip çok çeşitli etkinlere katılan, sürekli olarak eski etkinleri yenileri ile değiştiren bireylerdir. Etkinliklerini sürekli olarak yeniden örgütlerler. Odaklanmış tip ise orta düzeyde etkinlik düzeyine ve yüksek yaşam düzeyine sahip bireylerdir. Etkinliklerde seçicidirler, zaman ve enerjilerini bir iki role odaklarlar. Kopmuş tipte ise bireyin etkinlik düzeyi düşük ancak yaşam doyumu yüksektir. Bireyler kendi istekleri doğrultusunda rol ve sorumluluklarından uzaklaşmış bireylerdir. Dünyaya yönelik ilgileri vardır ancak bu ilgi sosyal bağlantılarla ilişkili değildir. Daralmış kişilik tipinde yaşlanmaya karşı kendini savunmakla meşgul olunur ve bu savunma bireyin kendi sosyal etkileşim ve enerjisini daraltarak gerçekleştirilir. Bu kişilik tipinde orta düzeyde etkinlik düzeyi ve orta ya da yüksek düzeyde yaşam doyumu görülür. Sebatlı kişilik tipinde orta yaş dönemi örüntülerini mümkün olduğunca uzun süreli olarak korumaya odaklanılmıştır. Bu kişilikteki bireyler yüksek yaşam doyumuna ve orta ya da yüksek düzeyde etkinlik düzeyine sahip kişilerdir. Doğru yanıt D’dir.
Soru 90
Süreklilik kuramı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Süreklilik zaman içerisinde evrimsel tutarlılık ve bağlantılı olmayı ifade eder.
B
Süreklilik ve değişim arasında denge sağlamak son derece önemlidir.
C
Bireyin değerleri, tutumları, inançları, benlik algısı, ilişkileri, yaşam stili süreklilik gösterir.
D
Bireylerin özellikleri yaşamın her döneminde tamamen aynı kalır.
E
Bireyler çevre koşullarında meydana gelen değişimlere uyum sağlarlar.
Açıklama:
Atchley (1971) tarafından geliştirilmiş olan Süreklilik Kuramına göre yaşlılık döneminde de birey diğer dönemlerdeki özellikleri bağlamında süreklilik gösterme eğilimine sahiptir. Süreklilik zaman içerisinde evrimsel tutarlılık ve bağlantılı olma anlamına gelmektedir. Bireyin değerleri, tutumları, inançları, benlik algısı, ilişkileri, yaşam stili süreklilik gösterir. Ancak kuram özelliklerin tamamen aynı kaldığına değil uyuma vurgu yapmaktadır. Değişim ve süreklilik eş zamanlı olarak gerçekleşir, önemli olan süreklilik ve değişim arasında dengeyi sağlamaktır. Bireyler çevre koşullarında meydana gelen değişimlere uyum sağlarlar. Bu uyum sağlama ise süreklilik oluşturmakla gerçekleştirilir. Doğru yanıt D’dir.
Soru 91
Yapılan araştırmalar yaşlılık döneminde beş faktör kişilik kuramında tanımlanan kişilik özelliklerinden hangisinin genellikle azaldığını göstermektedir?
Seçenekler
A
Dışa dönüklük
B
Açıklık
C
Nevrotiklik
D
Özdisiplin
E
Uyumluluk
Açıklama:
Yetişkinlik ve yaşlılık sürecinde kişilik özelliklerinin bazılarında değişimler olabilmektedir. Bu özelliklerin yıllar içerisindeki değişimini ele alan 92 araştırmayı inceleyen bir çalışma dışa dönüklüğün bir boyutu olarak sosyal canlılığın ve açıklığın yaşlılıkla birlikte azaldığını, uyumluluk ve sorumluluğun ise arttığını göstermiştir. Bu bulgulara çok benzer bulgular bir başka araştırmada da elde edilmiş ve dışa dönüklük ve nevrotiklik yaşlılıkla çok değişiklik göstermezken, açıklık kişilik özelliğinin 60’lı yaşlardan itibaren düştüğü, uyumluluk ve sorumlulukta ise artış olduğu ortaya konmuştur. Özetle bireyler yaşlılık dönemiyle birlikte diğer insanlar ile daha uyumlu ilişkiler geliştirebilen ve yaşamlarında daha sorumlu bireyler olmakta ancak bir yandan da yeni fikir ve deneyimlere daha kapalı bireyler olma eğilimi göstermektedirler. Doğru yanıt B’dir.
Soru 92
Olası benlikler kuramına göre bireyin şuan ki koşullarını değerlendirip, gelecekte gerçekleşeceğini düşündüğü benliğine ne ad verilir?
Seçenekler
A
İdeal benlik
B
Gözlenen benlik
C
Korkulan benlik
D
Özlenen benlik
E
Beklenen benlik
Açıklama:
Olası benlikler bireyin gelecekteki benliğine ilişkin değerlendirmelerini içermektedir. Üç tür olası benlik tanımlanmıştır; beklenen, umulan ve korkulan benlik. Beklenen benlik bireyin şuan ki koşullarını değerlendirip, gelecekte gerçekleşeceğini düşündüğü benliği, umulan benlik ise gerçeklemesini istediği benliği ve korkulan benlik ise bireyin gerçekleşmesinden korktuğu benliğini içermektedir. Doğru yanıt E’dir.
Soru 93
- Öz-disiplin
- Dışadönüklük
- Uyumluluk
- Nevrotizm
Seçenekler
A
I ve II
B
I ve III
C
II ve III
D
II ve IV
E
I, II ve IV
Açıklama:
Bu kişilik özellikleri nevrotiklik, dışa dönüklük, açıklık, uyumluluk ve öz-disiplindir. Nevrotizm kişilik özelliği daha çok olumsuz duyguları yaşamakla ilgilidir. Bu kişilik özelliğine yüksek düzeyde sahip bireyler yaşamı zor, tehdit edici ve problemli olarak algılayan, çabuk kaygı ve stres yaşayan kişilerdir. Bu kişilik özelliğinin diğer ucunda duygusal denge gelmektedir. Diğer bir temel kişilik özelliği dışa dönüklüktür. Dışa dönüklük özelliği yüksek olan bireyler konuşkan, neşeli ve sosyal bireylerdir. Dışa dönüklüğün diğer ucunda ise içe dönüklük yer almaktadır. Açıklık kişilik özelliği ise deneyime açık olmakla ilişkilidir. Bu kişilik özelliğine yüksek düzeyde sahip kişiler yeni fikirlere, deneyimlere açık, yaratıcı kişilerdir. Uyumluluk kişilik özelliğine sahip bireyler ise diğer insanlar ile iş birliğine dayalı ilişkiler kuran, diğer insanlara güven duyan bireylerdir. Öz-disiplin kişilik özelliği ise davranışlarda ısrarcı olma ve dürtüyü kontrol etmekle ilgilidir. Bu özelliğe yüksek düzeyde sahip bireyler sorumlu davranan, düzenli bireylerdir. Bu kişilik özelliklerinden dışa dönüklük ve uyumluluk daha çok kişiler arası ilişkileri temel alan kişilik özellikleridir. Doğru yanıt C’dir.
Soru 94
Psiko-sosyal gelişim kuramına göre genç yetişkinlik döneminde yaşanan karmaşa başarılı biçimde çözümlendiğinde, aşağıdakilerden hangisi kazanılır?
Seçenekler
A
İlgi
B
Sevgi
C
Amaç
D
Bağlılık
E
Umut
Açıklama:
Erikson’a göre yaşamın ilk yılında temel karmaşa temel güven oluşturmaya karşı güvensizliktir. Bu dönemdeki karmaşa başarılı biçimde çözüldüğünde ‘umut’ kazanılır. Yaklaşık iki üç yaş arası dönemde ise özerkliğe karşı utanç karmaşası yaşanır ve bu karmaşanın başarılı biçimde çözülmesi ile ‘irade’ kazanılır. Ardından yaklaşık olarak üç beş yaş aralığını kapsayan dönemde girişimciliğe karşı suçluluk çatışması yaşanır. Bu dönemdeki karmaşanın başarılı biçimde çözümlenmesi ile ‘amaç’ kazanılır. Okul yılları ile birlikte ise başarıya karşı aşağılık duygusu çatışması yaşanır. Bu dönemdeki karmaşanın başarılı biçimde çözümlenmesi ile ‘yeterlik’ kazanılır. Ergenlik ile birlikte kimliğe karşı rol karmaşası yaşanır. Bu dönemdeki karmaşanın başarılı biçimde çözümlenmesi ile ‘bağlılık’ kazanılır. Oldukça fırtınalı olan ergenlik döneminde bireylerin kendisi ve çevresi ile daha az çatışma yaşayarak bu dönemi başarılı bir şekilde atlatıp kimlik kazanması önceki dört aşamadaki çatışmayı nasıl çözümlediğine bağlıdır. Genç yetişkinlik yıllarında ise bireyler yakınlığa karşı yalıtılmışlık karmaşası yaşarlar ve bu karmaşanın başarılı biçimde çözümlenmesi ile ‘sevgi’ kazanılır. Yetişkinlik yıllarında ise üretkenliğe karşı durgunluk karmaşası yaşanır. Bu dönemdeki karmaşanın başarılı biçimde çözümlenmesi ile ‘ilgi’ kazanılır. Yaşlılık döneminde yaşanan karmaşa ise benlik bütünlüğüne karşı umutsuzluktur. Bu dönemdeki karmaşanın başarılı biçimde çözümlenmesi ile ‘bilgelik’ kazanılır. Doğru yanıt B’dir.
Soru 95
"Ahmet hem işyerinde hem de evde çok tutumludur" dediğimizde kişiliğin hangi özelliğinden bahsetmiş oluruz?
Seçenekler
A
Ayırdedicilik
B
Bütünleştiricilik
C
Tutarlılık
D
Çevre ile olan ilişkisi
E
Yapılanmışlık
Açıklama:
"Ahmet hem işyerinde hem de evde çok tutumludur" dediğimizde kişiliğin tutarlılık özelliğine, bu özelliğin farklı ortamlarda da sergilenmesine vurgu yaparız. Bu da kişinin tutarlılık özelliğidir. Doğru cevap C'dir.
Soru 96
Erik Erikson'un geliştirmiş olduğu ve kişilik gelişiminin yaşam boyu devam ettiğini vurgulayan kuram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Etkinlik Kuramı
B
Çözülme Kuramı
C
Süreklilik Kuramı
D
Psikososyal Gelişim Kuramı
E
Psikoseksüel Gelişim Kuramı
Açıklama:
Kişiliğin yaşam boyu gelişimine ilişkin kap- samlı açıklamalardan birisi Erik Erikson (1950)’a aittir. Geliştirmiş olduğu psikososyal gelişim ku- ramına göre kişiliğin gelişimi yaşam boyu devam eder. Doğru cevap D'dir.
Soru 97
Kişilik gelişiminin hangi döneminde yakınlığa karşı yalıtılmışlık karmaşası görülür?
Seçenekler
A
İlk çocukluk
B
Okul çağı
C
Genç yetişkinlik
D
Yetişkinlik
E
Ergenlik
Açıklama:
Yakınlığa karşı yalıtılmışlık karmaşası genç yetişkinlik döneminde görülür. Doğru cevap C'dir.
Soru 98
Kaygılı, güvensiz, kendine acıyan tanımlamaları beş faktör kişilik kuramına göre hangi özelliği yansıtır?
Seçenekler
A
Nevrotizm
B
Dışa Dönüklük
C
Açıklık
D
Uyumluluk
E
Özdisiplin
Açıklama:
Yanıt A'dır
Soru 99
- Yaratıcı
- bağımsız düşünen
- özgürlükçü
Seçenekler
A
Nevrotizm
B
Açıklık
C
Uyumluluk
D
Dışa Dönüklük
E
Özdisiplin
Açıklama:
verilen sıfatlar açıklık özelliğinin yansımalarıdır. B doğrudur.
Soru 100
- İyi huylu
- iş birlikçi
- güvenen
Seçenekler
A
nevrotizm
B
uyumluluk
C
açıklık
D
özdisiplin
E
dışa dönüklük
Açıklama:
verilen sıfatlar uyumluluk özelliğini yansıtır.
Soru 101
Olası Benlikler Kuramı'na göre hangi şıkta üç tür olası benlikten ikisi verilmiştir?
Seçenekler
A
beklenen - umulan
B
korkulan - alışılan
C
alışılan - beklenen
D
yadsınan- korkulan
E
alışılan-yadsınan
Açıklama:
Yaşlılık döneminde benlik değişimine ilişkin bir bakış açısını Olası Benlikler Kuramı (Markus ve Nurius, 1986) ortaya koymaktadır. Olası benlikler bireyin gelecekteki benliğine iliş- kin değerlendirmelerini içermektedir. Üç tür olası benlik tanımlanmıştır; beklenen, umulan ve korkulan benlik.
Soru 102
Olası benlikler Kuramı'na göre bireyin gerçeklemesini istediği benliği hangisi ifade eder?
Seçenekler
A
beklenen benlik
B
korkulan benlik
C
umulan benlik
D
yadsınan benlik
E
alışılmış benlik
Açıklama:
Beklenen benlik bireyin şuan ki koşullarını değerlendirip, gelecekte gerçekleşeceğini düşündüğü benliği, umulan benlik ise gerçeklemesini istediği benliği ve korkulan benlik ise bireyin gerçekleşmesinden korktuğu benliğini içermektedir. diğer şıkların kuramla ilgisi yoktur.
Soru 103
Yaşlandıkça bireylerin hem kendi istekleri hem de toplumun beklentisi doğrultusunda aktif yaşamdan uzaklaştıklarını ileri süren kuram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kopma kuramı
B
Psikososyal Gelişim Kuramı
C
Beş Faktör Kişilik Kuramı
D
Süreklilik Kuramı
E
Etkinlik Kuramı
Açıklama:
Yanıt A'dır
Soru 104
Epigenetik ilkeye dayanan ve kişiliğin yaşam boyu geliştiği düşüncesini öne süren kuram hangisidir?
Seçenekler
A
Psikososyal Gelişim Kuramı
B
Beş Faktör Kişilik Kuramı
C
Süreklilik Kuramı
D
Etkinlik Kuramı
E
Kopma Kuramı
Açıklama:
Psikososyal gelişim Kuramına göre kişiliğin gelişimi yaşam boyu devam eder. Kişiliğin yaşam boyu geliştiği düşüncesini epigenetik ilkeye dayandırmıştır. Birinci ünitede ayrıntılı olarak açıklanan bu ilkeye göre kişilik yaşam boyu evrensel olarak belirli aşamalardan geçerek ilerlemektedir. Yanıt A'dır
Soru 105
Bireyin yaşlılık döneminde toplumdan uzaklaşmak yerine aktif, enerjik ve üretken olduğunda olumlu benlik algısını korumakta ve yaşamından doyum elde ettiğini ileri süren kuram hangisidir?
Seçenekler
A
Etkinlik Kuramı
B
Kopma Kuramı
C
Çöküş Kuramı
D
Süreklilik Kuramı
E
Psikososyal Gelişim Kuramı
Açıklama:
Yaşlılık döneminde benliğe yönelik açıklama getiren kuramlardan birisi de Etkinlik Kuramıdır. Ancak bu ku- ramın görüşleri çözülme kuramının tam tersi yönünde- dir. Havighurst ve Albrecht (1953) tarafından geliştiri- len bu kurama göre başarılı yaşlılık mümkün olduğunca orta yaştaki aktivite ve tutumların yaşlılık sürecinde de sürdürülmesi ile mümkün olmaktadır. Birey yaşlılık dö- neminde toplumdan uzaklaşmak yerine aktif, enerjik ve üretken olduğunda olumlu benlik algısını korumakta ve yaşamından doyum elde etmektedir.
Soru 106
Süreklilik Kuramını'nı geliştiren bilim adamı/adamları hangisidir?
Seçenekler
A
Atchley
B
Robins
C
Erikson
D
Henry ve Cumming
E
Havighurst ve Albrecht
Açıklama:
Yaşlılıkta kişilik gelişimine daha kapsamlı açıklama getiren kuram ise Atchley (1971) tarafından geliştirilmiş olan Süreklilik Kuramıdır. Bu kuramda yaşlanma benliğin çeşitli parçalarında gerçekleşen gelişimi içerir. Gelişim süreklilik gösterir ve yaşlılık döneminde de birey diğer dönemlerdeki özellikleri bağlamında süreklilik gösterme eğilimine sahiptir.
Soru 107
Erikson'un geliştirdiği psiko sosyal gelişim dönemlerinden ergenlik döneminde yaşanan kimliğe karşı rol karmaşası başarılı bir biçimde çözüldüğünde aşağıdakilerden hangisi kazanılmış olur?
Seçenekler
A
İrade
B
Bağlılık
C
Umut
D
İlgi
E
Yeterlik
Açıklama:
Ergenlik ile birlikte kimliğe karşı rol karmaşası yaşanır. Bu dönemdeki karmaşanın başarılı biçimde çözümlenmesi ile ‘bağlılık’ kazanılır. Doğru cevap B'dir.
Soru 108
Psiko-sosyal gelişim dönemlerinden temel karmaşası benlik bütünlüğüne karşı umutsuzluk olan sekizinci dönem aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Yetişkinlik
B
Okul Çağı
C
Yaşlılık
D
Ergenlik
E
İlk çocukluk
Açıklama:
Temel karmaşası benlik bütünlüğüne karşı umutsuzluk olan sekizinci dönem Yaşlılık dönemidir.
Soru 109
Peck’e göre aşağıdakilerden hangisi yaşlılık döneminde benlik bütünlüğüne ulaşılması için yapılması gerekli olan birtakım düzenlemelerden olan benlik farklılaşmasına karşın iş rolüne saplanmanın başarılı şekilde çözümlenmesinin örneğidir?
Seçenekler
A
Azalan fiziksel gücü ve kas kayıplarını takviye gıdalar alarak telafi etmesi
B
Fiziksel güzelliğe çok değer veren bir bireyin yaşlılıkla birlikte estetik operasyon yaptırması
C
Sağlığı bozulmasına rağmen bir bireyin emekli olmak için yaş haddini beklemesi
D
Kişinin emekli olduğu halde bahaneler üreterek iş yerine gitmesi
E
Yönetici olarak çalışan bir bireyin kendisini aynı zamanda büyükbaba ve eş rolüyle tanımlaması.
Açıklama:
Benlik bütünlüğü için gerçekleştirilmesi gereken düzenlemelerden ilki benlik farklılaşmasına karşın iş rolüne saplanmadır. Yaşlılık döneminde gerçekleşen ve gerçekleşecek olan emeklilikle birlikte bireylerin kendi öz-değerlerini çalışma yaşamı dışında tanımlamayı öğrenmeleri gerekliliğine dikkat çekilir. Örneğin yönetici olarak çalışan bir birey kendisini sadece bir yönetici değil eş, büyükbaba gibi diğer rollerle de tanımladığında benlik bütünlüğüne ulaşabilir.Doğru cevap E'dir.
Soru 110
Bireyler yaşlılığın getirdiği değişimlerle birlikte aktif ve sosyal yaşamdan yavaş biçimde uzaklaşmaktadır diyen kopma kuramı hangi kuramcı/kuramcılar tarafından geliştirilmiştir?
Seçenekler
A
Atchley
B
Havighurst ve Albrecht
C
Henry ve Cumming
D
Erikson
E
Robert Peck
Açıklama:
Yaşlılık döneminde kişiliğin gelişimine ilişkin kuramlarının en eskilerinden birisi Kopma Kuramıdır. Henry ve Cumming (1961) tarafından geliştirilen bu kurama göre
bireyler yaşlılığın getirdiği değişimlerle birlikte aktif ve sosyal yaşamdan yavaş biçimde uzaklaşmaktadır. Doğru cevap C'dir.
bireyler yaşlılığın getirdiği değişimlerle birlikte aktif ve sosyal yaşamdan yavaş biçimde uzaklaşmaktadır. Doğru cevap C'dir.
Soru 111
Aşağıdakilerden hangisi kişilik tanımlarında yer alabilecek ortak noktalardan biri değildir?
Seçenekler
A
Kişiliğin ayıredicilik özelliği
B
Kişiliğin sürekliliği ve tutarlılığı
C
Kişilikte birbiri ile ilişkiler oluşturan özellikler bütünü
D
Kişilikte bireyin çevresi ile kurduğu ilişki biçimleri
E
Kişilikte sürekli fark edilebilir değişimler
Açıklama:
Kişilik tanımlarındaki ilk ortak nokta kişiliğin ayıredicilik özelliğidir. Her bireyin kişiliği kendine özgü olduğu için kişilik bireyi diğerlerinden ayıran özellikler ve nitelikler topluluğudur. Bir başka deyişle, kişiliğimiz bizi biz yapan özellikleri içermektedir. Örneğin Mete çalışkan birisidir dediğimizde bu özelliğinin onu diğer insanlardan ayıran
bir özellik olduğuna vurgu yaparız. Kişilik tanımlarında aynı zamanda kişiliğin sürekliliğine ve tutarlılığına da vurgu yapılmaktadır. Bu vurgu ile kişiliğin hem zaman içinde ve hem de farklı durumlarda benzer tepki ve davranışlar gösterilmesine yol açtığı kastedilmektedir. Elbette birey zaman içerisinde ve farklı durumlarda farklı davranışlar gösterebilir ama bu davranışlar arasında görece bir tutarlılığın oluşması kişilikle ilişkilidir. Örneğin düzenli bir bireyin hem iş yaşamında hem de ev yaşamında düzenlilik göstermesini bekleriz. Ayrıca tanımlarda ortak biçimde kişiliğin çeşitli özelliklerin yapılaşmış, birbiri ile ilişkiler oluşturan özellikler bütünü olduğunun da vurgulandığı görülmektedir. Kişiliğin bu özelliği kişiliği oluşturan öğelerin birbirinden bağımsız olmadıkları, birbirleri ile çeşitli örüntüler oluşturarak biricik bir yapı kazanması ile ilgilidir. Örneğin girişken, sorumluluk sahibi ve duyarlı bir kişinin bu özelliklerinin örüntüsü o bireyin biricik bir kişilik oluşturmasını sağlar. Kişiliğin vurgulanan bir diğer yanı ise bireyin çevresi ile kurduğu ilişki biçimlerini içermesidir. Örneğin kaygılı olmak da diğer insanlarla olumlu ilişkiler geliştirmek de kişiliğin öğeleridir (Cüceloğlu, 2004; Feist ve Feist, 2010; Yazgan İnanç ve Yerlikaya, 2011). Bu özellikler göz önüne alındığında kişilik bireyleri diğerlerinden ayıran, diğerleri ile ilişkileri belirleyen, tutarlı ve yapılanmış özellikler bütünü olarak ele alınabilir.
bir özellik olduğuna vurgu yaparız. Kişilik tanımlarında aynı zamanda kişiliğin sürekliliğine ve tutarlılığına da vurgu yapılmaktadır. Bu vurgu ile kişiliğin hem zaman içinde ve hem de farklı durumlarda benzer tepki ve davranışlar gösterilmesine yol açtığı kastedilmektedir. Elbette birey zaman içerisinde ve farklı durumlarda farklı davranışlar gösterebilir ama bu davranışlar arasında görece bir tutarlılığın oluşması kişilikle ilişkilidir. Örneğin düzenli bir bireyin hem iş yaşamında hem de ev yaşamında düzenlilik göstermesini bekleriz. Ayrıca tanımlarda ortak biçimde kişiliğin çeşitli özelliklerin yapılaşmış, birbiri ile ilişkiler oluşturan özellikler bütünü olduğunun da vurgulandığı görülmektedir. Kişiliğin bu özelliği kişiliği oluşturan öğelerin birbirinden bağımsız olmadıkları, birbirleri ile çeşitli örüntüler oluşturarak biricik bir yapı kazanması ile ilgilidir. Örneğin girişken, sorumluluk sahibi ve duyarlı bir kişinin bu özelliklerinin örüntüsü o bireyin biricik bir kişilik oluşturmasını sağlar. Kişiliğin vurgulanan bir diğer yanı ise bireyin çevresi ile kurduğu ilişki biçimlerini içermesidir. Örneğin kaygılı olmak da diğer insanlarla olumlu ilişkiler geliştirmek de kişiliğin öğeleridir (Cüceloğlu, 2004; Feist ve Feist, 2010; Yazgan İnanç ve Yerlikaya, 2011). Bu özellikler göz önüne alındığında kişilik bireyleri diğerlerinden ayıran, diğerleri ile ilişkileri belirleyen, tutarlı ve yapılanmış özellikler bütünü olarak ele alınabilir.
Soru 112
Yaşlılıkta kişilik gelişimi açısından en uyumsuz grup olan ve psikolojik işlevlerinde bütünüyle bozukluk, duygu kontrolünde zayıflık ve düşünme işleminde bozulmalar söz konusu olan kişilik tipi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Bütünleşmiş kişilik
B
Pasif-bağımlı kişilik
C
Bütünleşmemiş kişilik
D
Zırhlı- savunucu kişilik
E
Odaklanmış kişilik
Açıklama:
Yaşlılıkta kişilik gelişimi açısından en uyumsuz grup olan ve psikolojik işlevlerinde bütünüyle bozukluk, duygu kontrolünde zayıflık ve düşünme işleminde bozulmalar söz konusu kişilik tipi bütünleşmemiş kişilik tipidir.
Soru 113
Aşağıdaki düşünürlerden hangisi geliştirdiği Psikososyal Gelişim Kuramı ile kişiliğin gelişiminin yaşam boyu devam ettiğini belirtmektedir?
Seçenekler
A
H. Markus
B
P. Nurius
C
E. Erikson
D
E. Bohlmeijer
E
F. Smit
Açıklama:
Kişiliğin yaşam boyu gelişimine ilişkin kapsamlı açıklamalardan birisi Erik Erikson (1950)’a aittir. Geliştirmiş olduğu psikososyal gelişim kuramına göre kişiliğin gelişimi yaşam boyu devam eder.
Soru 114
Psikososyal Gelişim Kuramı'na göre yaşlılık döneminde yaşanan karmaşa aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Temel güven oluşturmaya karşı güvensizlik
B
Özerkliğe karşı utanç
C
Girişimciliğe karşı suçluluk
D
Benlik bütünlüğüne karşı umutsuzluk
E
Başarıya karşı aşağılık duygusu
Açıklama:
Yaşlılık döneminde yaşanan karmaşa ise benlik bütünlüğüne karşı umutsuzluktur. Bu dönemdeki karmaşanın başarılı biçimde çözümlenmesi ile ‘bilgelik’ kazanılır (Atalay, 2007; Feist ve Fesit, 2009; Yazgan İnanç, 2011).
Soru 115
Kişilik gelişiminde dokuzuncu dönem ile yaşlılık aşkınlığı'nı yaşayan bireyler için aşağıdaki süreçlerden hangisi söylenemez?
Seçenekler
A
Evren ile bütünleşme içinde olduklarını hissettikleri
B
Benlik bütünlüğünün aşılamadığı
C
Mekânsal algılarının gerilediği
D
Zaman algılarının bugün, en fazla gelecek haftayı içerdiği
E
Ölümü herkesin yaşayacağı fikrini benimsedikleri
Açıklama:
İşte tüm bu olumsuz etkiler kabul edildiğinde bu dokuzuncu dönemde yaşlılık aşkınlığının ortaya çıkması mümkündür. Yaşlılık aşkınlığı bir şeyleri aşmak ve ötesine geçmek olarak tanımlanmıştır. Bunu yaşayan bireylerin ise; evren ile bütünleşme içinde olduklarını hissettikleri, zaman algılarının ise bugün, en fazla gelecek haftayı içerdiğini, mekânsal algılarının gerilediği, ölümü herkesin yaşayacağı fikrini benimsedikleri ve kendilik algılarının genişleyerek bağlantılı olunan diğer insanları da kapsar hale geldiği deneyimleri yaşadığı öne sürülmektedir (Erikson, 1997). Özetle bu dönem birçok karmaşanın yeniden gün yüzüne çıktığı ama aynı zamanda benlik bütünlüğünün de aşıldığı, evren ve diğer tüm insanlarla bütünleşilen bir dönemdir.
Soru 116
Havighurst ve Albrecht tarafından geliştirilen aşağıdaki kuramlardan hangisine göre başarılı yaşlılık, mümkün olduğunca orta yaştaki aktivite ve tutumların yaşlılık sürecinde de sürdürülmesi ile mümkün olmaktadır?
Seçenekler
A
Etkinlik Kuramı
B
Süreklilik Kuramı
C
Beş Faktör Kişilik Kuramı
D
Psikososyal Gelişim Kuramı
E
Kopma Kuramı
Açıklama:
Etkinlik Kuramı
Havighurst ve Albrecht (1953) tarafından geliştirilen bu kurama göre başarılı yaşlılık mümkün olduğunca orta yaştaki aktivite ve tutumların yaşlılık sürecinde de sürdürülmesi ile mümkün olmaktadır. Birey yaşlılık döneminde toplumdan uzaklaşmak yerine aktif, enerjik ve üretken olduğunda olumlu benlik algısını korumakta
ve yaşamından doyum elde etmektedir.
Havighurst ve Albrecht (1953) tarafından geliştirilen bu kurama göre başarılı yaşlılık mümkün olduğunca orta yaştaki aktivite ve tutumların yaşlılık sürecinde de sürdürülmesi ile mümkün olmaktadır. Birey yaşlılık döneminde toplumdan uzaklaşmak yerine aktif, enerjik ve üretken olduğunda olumlu benlik algısını korumakta
ve yaşamından doyum elde etmektedir.
Soru 117
Aşağıdaki yaşlılık dönemi kişilik tiplerinden hangisindeki bireyler yüksek yaşam doyumuna sahip, iyi işleyen, bilişsel yetenekleri tam, olgun, esnek bireylerdir?
Seçenekler
A
Zırhlı-savunmacı kişilik tipi
B
Bütünleşmiş kişilik tipi
C
Pasif-bağımlı kişilik tipi
D
Bütünleşmemiş kişilik tipi
E
Daralmış kişilik tipi
Açıklama:
Bütünleşmiş kişilik tipindeki bireyler yüksek yaşam doyumuna sahip, iyi işleyen, bilişsel yetenekleri tam, olgun, esnek bireylerdir. Bu kişilik tipinin yeniden örgütleyici, odaklanmış ve kopmuş olmak üzere üç alt tipi bulunmaktadır.
Soru 118
Yaşlılıktaki kişilik özelliklerinden hangisine sahip bireyler yaşamı zor, tehdit edici ve problemli olarak algılayan, çabuk kaygı ve stres yaşayan kişilerdir?
Seçenekler
A
Nevrotizm
B
Dışa dönüklük
C
Açıklık
D
Uyumluluk
E
Özdisiplin
Açıklama:
Nevrotizm kişilik özelliği daha çok olumsuz duyguları yaşamakla ilgilidir. Bu kişilik özelliğine yüksek düzeyde sahip bireyler yaşamı zor, tehdit edici ve problemli olarak algılayan, çabuk kaygı ve stres yaşayan kişilerdir.
Soru 119
Aşağıdaki kişilik özelliklerinden hangisi davranışlarda ısrarcı olma ve dürtüyü kontrol etmekle ilgilidir ve bu özelliğe yüksek düzeyde sahip bireyler sorumlu davranan, düzenli bireylerdir?
Seçenekler
A
Uyumluluk
B
Nevrotizm
C
Açıklık
D
Dışa dönüklük
E
Özdisiplin
Açıklama:
Öz-disiplin kişilik özelliği ise davranışlarda ısrarcı olma ve dürtüyü kontrol etmekle ilgilidir. Bu özelliğe yüksek düzeyde sahip bireyler sorumlu davranan, düzenli bireylerdir (McCrea ve John, 1992).
Soru 120
Yaşlılık dönemi kişilik tiplerinden hangisinde psikolojik işlevlerde bütünüyle bozukluk, duygu kontrolünde zayıflık ve düşünme işleminde bozulmalar söz konusudur?
Seçenekler
A
Bütünleşmiş kişilik tipi
B
Zırhlı-savunmacı kişilik tipi
C
Pasif-bağımlı kişilik tipi
D
Bütünleşmemiş kişilik tipi
E
Daralmış kişilik tipi
Açıklama:
Bütünleşmemiş tipte ise psikolojik işlevlerde bütünüyle bozukluk, duygu kontrolünde zayıflık ve düşünme işleminde bozulmalar söz konusudur.
Soru 121
Psikososyal gelişim dönemlerinde yer alan yetişkinlik yıllarında üretkenliğe karşı durgunluk karmaşasının yaşanmasının ardından bu dönemin başarılı biçimde çözümlenmesi ile kazanılan aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
İrade
B
Amaç
C
İlgi
D
Yeterlik
E
Bağlılık
Açıklama:
Yetişkinlik yıllarında ise üretkenliğe karşı durgunluk karmaşası yaşanır.
Bu dönemdeki karmaşanın başarılı biçimde çözümlenmesi ile
‘ilgi’ kazanılır.
Bu dönemdeki karmaşanın başarılı biçimde çözümlenmesi ile
‘ilgi’ kazanılır.
Soru 122
Aşağıdaki hangisi temel kişilik özelliklerini belirlemeye odaklanmış ayırıcı özellik kuramlarını geliştiren araştırmacılardan biri değildir?
Seçenekler
A
Allport
B
Catell
C
McCrae
D
Eysenck
E
Butler
Açıklama:
Temel kişilik özelliklerini belirlemeye odaklanmış ayırıcı özellik kuramlar bulunmaktadır. Bu kuramlar temel kişilik özelliklerini araştırmalara dayalı olarak ortaya koymayı amaçlamaktadırlar. İlk olarak Allport’un çalışmaları ile başlamıştır. Catell 12 temel kişilik özelliği tanımlarken, Eysenck araştırmalarında üç temel kişilik özelliği olduğunu öne sürmüştür (Yazgan İnanç, 2011). Ancak son yıllarda McCrae ve Costa gibi farklı araştırmacılar tarafından gerçekleştirilen araştırmalar tutarlı biçimde beş temel kişilik özelliği (Tablo 6.1) olduğuna ilişkin bulguları ortaya koymuşlardır. Butler ise bu grupta yer almamaktadır. Doğru cevap E'dir.
Soru 123
Aşağıdaki seçeneklerden hangisindeki özellikler beş faktör kişilik kuramında tanımlanan Nevrotizme karşılık gelmektedir?
Seçenekler
A
Kaygılı, güvensiz, kendine acıyan
B
Enerjik, konuşkan, sosyal
C
Yaratıcı, bağımsız düşünen, özgürlükçü
D
Sorumlu, güvenilir, düzenli
E
İyi huylu, iş birlikçi, güvenen
Açıklama:
Nevrotizm kişilik özelliği daha çok olumsuz duyguları yaşamakla ilgilidir. Bu kişilik özelliğine yüksek düzeyde sahip bireyler yaşamı zor, tehdit edici ve problemli olarak algılayan, çabuk kaygı ve stres yaşayan kişilerdir.Doğru cevap A'dır.
Soru 124
Erik Erikson'un psikososyal gelişim kuramına göre aşağıdaki dönemlere özgü çatışmalar-dönem eşleştirmelerinden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Oyun çağı - Özerkliğe karşı utanç ve kuşku
B
Yetişkinlik - Üretkenliğe karşı durgunluk
C
Okul çağı - Kimliğe karşı rol karmaşası
D
Bebeklik - Benlik bütünlüğüne karşı umutsuzluk
E
Yaşlılık - Yakınlığa karşı yalıtılmışlık
Açıklama:
Erik Erikson'un kuramında sekiz gelişim dönemi ve sekiz karmaşa(çatışma) tanımlanmıştır. Bunlar, Bebeklik-Temel güvene karşı güvensizlik, İlk çocukluk-Özerkliğe karşı utanç ve kuşku, Oyun çağı-Girişimciliğe karşı suçluluk, Genç yetişkinlik-Yakınlığa karşı yalıtılmışlık, Ergenlik-Kimliğe karşı rol karmaşası, Okul çağı-Başarıya karşı aşağılık duygusu, Yetişkinlik-Üretkenliğe karşı durgunluk ve Yaşlılık-Benlik bütünlüğüne karşı umutsuzluk olarak sıralanır. Doğru yanıt B'dir.
Soru 125
Aşağıdakilerden hangisi Erik Erikson'un yaşlılık aşkınlığı olarak tanımladığı dokuzuncu dönemde gözlemeyi beklediği tutumlardan biri değildir?
Seçenekler
A
Kendilik algısının daralması
B
Evren ile bütünleşme hissinin gelişmesi
C
Zaman algısının kısalması
D
Mekansal algıların gerilemesi
E
Ölümü herkesin yaşayacağı fikrinin benimsenmesi
Açıklama:
Erikson yaşlılık aşkınlığı döneminde bireylerin; evren ile bütünleşme içinde olduklarını hissettiklerini, zaman algılarının bugün, en fazla gelecek haftayı içerdiğini, mekânsal algılarının gerilediğini, ölümü herkesin yaşayacağı fikrini benimsediklerini ve kendilik algılarının genişleyerek bağlantılı olunan diğer insanları da kapsar hale geldiğini öne sürmektedir. Doğru yanıt A'dır.
Soru 126
Kopma kuramı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Bireyler tüm ilişkilerinde geri çekilme yaşar.
B
Uzaklaşma süreci her zaman çevresel koşullar sebebiyle olur.
C
Kopma süreci birey ve toplum açısından karşılıklı olarak işler.
D
Kopma süreci tümüyle bireysel bir tercihtir.
E
Toplum yaşlıların kopma sürecini reddeder.
Açıklama:
Geri çekilme süreci her ilişkide benzer biçimde olmayabilir, bazı ilişkilerde geri çekilme görülürken bazı ilişkiler ise devam eder. Uzaklaşma süreci bazen tercihler sonucu bazen ise çevresel koşullar sonucunda gerçekleşir. Ancak temel olarak yaşlılık süreciyle birey toplumdan kendini çekme yoluna gider ve toplum da bu süreci olumlu biçimde destekler. Bu süreç doğal biçimde gerçekleşir, hem bireyin kendisi bunu ister hem de çevre bunu ondan talep eder. Doğru yanıt C'dir.
Soru 127
Başarılı yaşlılığın orta yaştaki aktivite ve tutumların yaşlılık sürecinde de sürdürülmesine bağlı olduğunu ileri süren kuram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kopma Kuramı
B
Süreklilik Kuramı
C
Psikososyal Gelişim Kuramı
D
Etkinlik Kuramı
E
Benlik Bütünlüğü Kuramı
Açıklama:
Havighurst ve Albrecht tarafından geliştirilen etkinlik kuramına göre başarılı yaşlılık, mümkün olduğunca orta yaştaki aktivite ve tutumların yaşlılık sürecinde de sürdürülmesi ile mümkün olmaktadır. Birey yaşlılık döneminde toplumdan uzaklaşmak yerine aktif, enerjik ve üretken olduğunda olumlu benlik algısını korumakta ve yaşamından doyum elde etmektedir. Doğru yanıt D'dir.
Soru 128
Aşağıdakilerden hangisi "etkinlik ve yaşam doyumu" açısından tanımlanan kişilik tipleri arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Aktif-Bağımsız
B
Pasif-Bağımlı
C
Bütünleşmiş
D
Bütünleşmemiş
E
Zırhlı-Savunucu
Açıklama:
Etkinlik ve yaşam doyumları farklı dört kişilik tipi tanımlanmıştır. Bunlar bütünleşmiş, zırhlı-savunucu, pasif-bağımlı ve bütünleşmemiş kişilik tipleridir. Doğru yanıt A'dır.
Soru 129
Yaşlılıkla birlikte kişilik özelliklerinde genellikle görülen değişime ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Sorumluluk azalır.
B
Dışa dönüklük artar.
C
Açıklık artar.
D
Uyumluluk azalır.
E
Nevrotizm değişiklik göstermez.
Açıklama:
Alanda yapılan araştırmalar, açıklığın yaşlılıkla birlikte azaldığını, dışa dönüklüğün ve nevrotikliğin yaşlılıkla çok değişiklik göstermezken, uyumluluk ve sorumluluğun arttığını ortaya konmuştur. Doğru yanıt E'dir.
Soru 130
Yaşlılıkta benlik saygısı ile ilgili aşağıda yer alan ifadelerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Yaşlılıkta yaşanan sağlık sorunları benlik saygısında düşüşe sebep olur.
B
70'li ve 80'li yaşlarda benlik saygısı en yüksek seviyesine ulaşır.
C
Eğitim düzeyi benlik saygısında belirleyicidir.
D
Bilişsel becerilerin korunması benlik saygısının korunmasına yardımcı olur.
E
Sosyoekonomik statü benlik saygısını belirleyen faktörler arasında yer alır.
Açıklama:
Alanda yapılan araştırmalar genç yetişkinlik boyunca benlik saygısının arttığını ve 60-69 yaş arasında bireylerin en yüksek benlik saygısına sahip olduğunu ancak 70’li ve 80’li yaşlarda benlik saygısında belirgin bir düşüş olduğunu göstermiştir. Doğru yanıt B'dir.
Soru 131
Düzenli birinin hem iş yaşamında hem de ev yaşamında düzenlilik göstermesinin beklenmesi kişiliğin hangi yönünü vurgulamaktadır?
Seçenekler
A
Ayırdediciliğini
B
Tutarlılığını
C
Göreceliğini
D
Bireyin çevresiyle kurduğu ilişkiyi
E
Bireyin kaygılı olmasını
Açıklama:
Birey zaman içerisinde ve farklı durumlarda farklı davranışlar gösterebilir ama bu davranışlar arasında görece bir tutarlılığın oluşması kişilikle ilişkilidir. Örneğin düzenli bir bireyin hem iş yaşamında hem de ev yaşamında düzenlilik göstermesini bekleriz. Ayrıca tanımlarda ortak biçimde kişiliğin çeşitli özelliklerin yapılaşmış, birbiri ile ilişkiler oluşturan özellikler bütünü olduğunun da vurgulandığı görülmektedir.
Soru 132
Aşağıdakilerden hangisi kişilik ile benlik arasındaki farkı belirtmektedir?
Seçenekler
A
Kişilik bireyin diğerlerinden ayıran tüm özelliklerini, benlik ise bireyin kendine ilişkin algısını içerir.
B
Kişilik bireyin kendine olan ilgisini, benlik çevresiyle olan ilişkisini içerir.
C
Kişilik: ''Ben kimim?'' sorusuna verilen yanıtı, benlik kişinin kendine ilişkin imajını içerir.
D
Kişilik bireyin farklı alanlara ilişkin sahip olduğu imajların toplamı, benlik ise kişinin farklı ortamlarda tutarlılık göstermesidir.
E
Kaygılı olmak kişiliğin, diğer insanlarla olumlu ilişkiler geliştirmek benliğin özelliğidir.
Açıklama:
Kişilik bireyi diğerlerinden ayıran tüm özellikleri içerirken benlik bireyin kendisine ilişkin algısını içermektedir.
Soru 133
Kişiliğin gelişiminin yaşam boyu devam ettiğini epigenetik ilkeye dayandıran ve bu ilkeye göre kişiliğin sekiz gelişim döneminden her birinde aşılması gereken bir karmaşa(çatışma) söz konusu olduğunu ileri süren kuramcı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Robert Peck
B
Erik Erikson
C
Henry Cumming
D
Havighurst
E
Albrecht
Açıklama:
Erik Erikson (1950)’a aittir. Geliştirmiş olduğu psikososyal gelişim kuramına göre kişiliğin gelişimi yaşam boyu devam eder. Kişiliğin yaşam boyu geliştiği düşüncesini epigenetik ilkeye dayandırmıştır. Birinci ünitede ayrıntılı olarak açıklanan bu ilkeye göre kişilik yaşam boyu evrensel olarak belirli aşamalardan geçerek ilerlemektedir. Her aşamada o aşamada gelişen kritik öğeler vardır ve bu gelişimlerle birlikte her aşama kendisinden sonra gelen aşama için zemin oluşturur.
Soru 134
Bir iş yeri sahibi Mehmet Bey'in 67 yaşına geldiğinde işlerini kızına devrederek köşesine çekilip yaşamını daha çok evinde dinlenerek geçirmesi aşağıdaki kuramlardan hangisiyle açıklanabilir?
Seçenekler
A
Benlik bütünlüğü görevleri
B
Etkinlik kuramı
C
Kopma kuramı
D
Süreklilik kuramı
E
İş rolüne saplanma
Açıklama:
Örneğin bir işyeri sahibi Mehmet Bey, 67 yaşına geldiğinde işlerini kızı Ayşe’ye devrederek, köşesine çekilip yaşamını daha çok evinde dinlenerek geçirebilir. Kopma (çözülme) kuramına göre Mehmet Bey’in işlerinden elini ayağını çekmesi çok normal ve olması gereken bir durumdur.
Soru 135
Yaşlılık dönemindeki yaşlıların yaşamı gözden geçirmeleri nasıl bir süreç olarak kabul edilmektedir?
Seçenekler
A
Olumsuz süreç
B
Evrensel süreç
C
Yaşamdan kopma süreci
D
Kendini yenileme süreci
E
Kriz durumu
Açıklama:
Yaşlıların sık sık geçmişi yâd ettiklerini, anılarını anlattıklarını gözlemlemişsinizdir. Bu süreç ve etkiler psikoloji biliminin de üzerinde çalıştığı alanlardan birisi olmuştur. Bu konuda çalışmalar yapan Butler (1963’ten akt. Erber, 2013) yaşamı gözden geçirmenin yaşlılığın aktif ve önemli bir parçası olduğunu vurgulamıştır. Yaşamı gözden geçirme evrensel bir süreç olarak kabul edilmektedir. Bir çok kuramcı da yaşamın gözden geçirilmesini yaşlılık döneminin gelişimsel bir görevi olarak tanımlamışlardır.
Soru 136
Aşağıdakilerden hangisi yaşamı gözden geçirme döneminde sağlanan katkılardandır?
Seçenekler
A
Doyum elde edilen yaşantılar
B
Hayal kırıklıkları
C
Başarılar
D
Suçluluk duygusuna kapılma
E
Benlik saygısının korunması
Açıklama:
Yaşamı gözden geçirme yaşlılık dönemindeki bireylerin ruh sağlıkları üzerinde de olumlu bir etkiye sahip olabilmektedir. Yaşamı gözden geçirme yaşlılık döneminde benlik saygısının korunmasında, umutsuzluktan ve depresyondan korunmada katkılar sağlayabilmektedir.
Soru 137
İncelenen araştırmalara göre yaşlılıkta aşağıdaki kişilik özelliklerinden hangisinin azaldığı görülmektedir?
Seçenekler
A
Uyumun
B
Sorumluluk
C
Açıklık
D
Nevrotiklik
E
Dışa dönüklük
Açıklama:
Evrensel beş temel kişilik özelliğinin zaman içerisinde özellikle yaşlılık döneminde farklılaşmakta olup olmadığı önemli bir soru olarak karşımıza çıkmaktadır. Kişiliğin ergenlik ile oluştuğu ve yetişkinlikte değişmediğine yönelik genel bir kanı vardır. Ancak yetişkinlik ve yaşlılık sürecinde de kişilik özelliklerinin bazılarında değişimler olabilmektedir. Bu özelliklerin yıllar içerisindeki değişimini ele alan 92 araştırmayı inceleyen bir çalışma (Robert, Walton ve Viechtbauer, 2006) dışa dönüklüğün bir boyutu olarak sosyal canlılığın ve açıklığın yaşlılıkla birlikte azaldığını, uyumluluk ve sorumluluğun ise arttığını göstermiştir. Bu bulgulara çok benzer bulgular bir başka araştırmada (Specht, Egloff ve Schmukle, 2011) da elde edilmiş ve dışa dönüklük ve nevrotiklik yaşlılıkla çok değişiklik göstermezken, açıklık kişilik özelliğinin 60’lı yaşlardan itibaren düştüğü, uyumluluk ve sorumlulukta ise artış olduğu ortaya konmuştur.
Soru 138
Kişiler arası ilişkileri temel alan kişilik özellikleri aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Nevrotizm ve açıklık
B
Uyumluluk ve özdisiplin
C
Dışa dönüklük ve özdisiplin
D
Dışa dönüklük ve uyumluluk
E
Açıklık ve özdisiplin
Açıklama:
Kişilik özelliklerinden dışa dönüklük ve uyumluluk daha çok kişiler arası ilişkileri temel alan kişilik özellikleridir. Bu kişilik özellikleri birçok farklı kültürde de incelenmiş ve genellenebilir olduğu ortaya konmuştur.
Soru 139
Aşağıdakilerden hangisi benlik saygısında düşüşün az olmasını etkileyen faktörlerdendir?
Seçenekler
A
Eğitim düzeyinin yüksek olması
B
Fiziksel sağlık sorunu bulunması
C
Sosyo-ekonomik sıkıntının yaşanması
D
Sosyal çevreden yoksunluk
E
Benlik değerine ilişkin olumsuz algı
Açıklama:
70’li yaşlarla birlikte başlayan benlik saygısındaki düşüşte hangi faktörlerin etkili olduğunun incelendiği araştırmada sosyoekonomik statü ve fiziksel sağlığın bu düşüşteki önemli etkenlerden olduğu ortaya konmuştur. Ülkemizde huzur evinde yaşayan 76 bireyle gerçekleştirilen bir araştırmada (Gökler- Danışman ve Aydın, 2011) da eğitim durumu ve gelir düzeyi yüksek olan bireylerin benlik algılarının daha pozitif olduğu görülmüştür. Özetle yaşlılık döneminde eğitim düzeyi ve geliri yüksek olan bireyler ile fiziksel sağlığı iyi olan bireylerin benlik saygıları çok daha az düşmektedir.
Soru 140
Bireyin kendisine ilişkin algısını içeren kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Benlik
B
Kişilik
C
Tutum
D
Davranış
E
Uyum
Açıklama:
Bireyin kendisine ilişkin algısını içeren kavram benlik dir.
Soru 141
Erikson a göre okul yılları ile birlikte başarılı olma duygusu yaşayamayan birey aşağıdakilerden hangisini deneyimler?
Seçenekler
A
Aşağılık duygusu
B
İrade
C
Güvensizlik
D
Utanma
E
Suçluluk
Açıklama:
Erikson a göre okul yılları ile birlikte başarılı olma duygusu yaşayamayan birey aşağılık duygusu yaşar.
Soru 142
Erikson a göre bilgelik hangi dönemde kazanılır?
Seçenekler
A
Yaşlılık
B
Yetişkinlik
C
Okul çağı
D
Geç yetişkinlik
E
Ergenlik
Açıklama:
Erikson a göre bilgelik yaşlılık dönemde kazanılır.
Soru 143
Erikson a göre dokuzuncu dönem hangi yaşları kapsar?
Seçenekler
A
80-90
B
70-75
C
60-65
D
50-55
E
40-45
Açıklama:
Erikson a göre dokuzuncu dönem 80-90 yaş aralığını kapsar.
Soru 144
Kopma kuramı kim tarafından geliştirilmiştir?
Seçenekler
A
Henry
B
Erikson
C
Peck
D
Albrecht
E
Atchley
Açıklama:
Kopma kuramı Henry tarafından geliştirilmiştir.
Soru 145
Yüksek yaşam doyumuna sahip iyi işleyen bilişsel yetenekleri tam, olgun, esnek bireyler hangi kişilik tipine uygundur?
Seçenekler
A
Bütünleşmiş
B
Pasif bağımlı
C
Zırhlı savunucu
D
Bütünleşmemiş
E
İlgi arayan
Açıklama:
Yüksek yaşam doyumuna sahip iyi işleyen bilişsel yetenekleri tam, olgun, esnek bireyler bütünleşmiş kişilik tipine uygundur.
Soru 146
Süreklilik kavramı kaç yılında geliştirilmiştir?
Seçenekler
A
1940
B
1945
C
1951
D
1961
E
1971
Açıklama:
Süreklilik kavramı 1971 yılında geliştirilmiştir.
Soru 147
12 temel kişilik özelliğini öne süren kuramcı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Allport
B
Catell
C
Erikson
D
Goldberg
E
Costa
Açıklama:
12 temel kişilik özelliğini öne süren kişi Catell dir.
Soru 148
Aşağıdakilerden hangisi Beş temel kişilik özelliğinden biri olan Nevrotizmin özelliklerinden biridir?
Seçenekler
A
Kaygılı güvensiz
B
Enerjik konuşkan
C
İyi huylu güvenen
D
Sorumlu düzenli
E
Yaratıcı özgürlükçü
Açıklama:
Kaygılı ve güvensiz olma durumu Nevrotizmin özelliklerinden biridir.
Soru 149
Olası benlikler kuramı kaç yılında ortaya konulmuştur?
Seçenekler
A
1960
B
1965
C
1970
D
1986
E
1989
Açıklama:
Olası benlikler kuramı 1986 yılında ortaya konulmuştur.
Soru 150
Kişiliğin yaşam boyu geliştiği düşüncesini epigenetic ilkeye dayandıran teori, kime aittir?
Seçenekler
A
Erikson
B
Burger
C
Henry
D
Cumming
E
Havighurst
Açıklama:
Kişiliğin yaşam boyu gelişimine ilişkin kapsamlı açıklamalardan birisi Erik Erikson (1950)’a aittir. Geliştirmiş olduğu psikososyal gelişim kuramına göre kişiliğin gelişimi yaşam boyu devam eder. Kişiliğin yaşam boyu geliştiği düşüncesini epigenetik ilkeye dayandırmıştır.
Soru 151
Yaşlılık döneminde kişiliğin gelişimesine ait kuramlardan en eskisi, aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Psikososyal Gelişim Kuramı
B
Kopma Kuramı
C
Etkinlik Kuramı
D
Süreklilik Kuramı
E
Çözülme Kuramı
Açıklama:
Yaşlılık döneminde kişiliğin gelişimine ilişkin kuramlarının en eskilerinden birisi Kopma Kuramıdır.
Soru 152
" Kişinin kendisine ilişkin imajıdır. Bir başka deyişle ben kimim? sorusuna verdiği cevaptır."
Yukarıda tanımı verilen kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Yukarıda tanımı verilen kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kişilik
B
Öz değer
C
Saygı
D
Benlik
E
Karakter
Açıklama:
Benlik kavramı bireyin kendisine ilişkin sahip olduğu imajdır. Bu imaj bireyin kendine ilişkin algısının düzenlenmiş, ahenkli ve bütünleşmiş örüntüsüdür. Temel olarak “Ben kimim?” sorusuna verilen yanıtı içerir.
Soru 153
Mustafa, kendisini tembel ve düşük not alan bir öğrenci olarak tanımlamaktadır. Buna göre Mustafa, kendisini tanıtırken hangi yapısını ortaya çıkarmaktadır?
Seçenekler
A
Sosyal benlik
B
Akademik benlik
C
Sosyal kişilik
D
Akademik kişilik
E
Akademik karakter
Açıklama:
Benlik bireyin kendisine ilişkin genel bir imajdan ziyade bireyin farklı alanlarına ilişkin sahip olduğu imajların toplamıdır. Bu nedenle farklı benlik türlerinden söz etmek mümkündür. Örneğin kişinin nasıl bir öğrenci olduğuna dair algısı akademik benliği ile ilişkilidir. Mustafa da sorudaki örnekte akademik benliğine ilişkin özelliklerinden bahsetmiştir.
Soru 154
Erikson'un Psikososyal Gelişim Kuramı'na göre, yaşlılık döneminde yaşanan karmaşa aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Üretkenliğe karşı durgunluk
B
Yakınlığa karşı yalıtılmışlık
C
Kimliğe karşı rol karmaşası
D
Benlik bütünlüğüne karşı umutsuzluk
E
Özerkliğe karşı utanç ve kuşku
Açıklama:
Psikososyal Gelişim Kuramı'na göre yaşlılık döneminde yaşanan karmaşa ise benlik bütünlüğüne karşı umutsuzluktur. Bu dönemdeki karmaşanın başarılı biçimde çözümlenmesi ile ‘bilgelik’ kazanılır.
Soru 155
Psikososyal Gelişim Kuramı'na göre yaşlılık döneminde benlik bütünlüğünü korumanın yollarından biri, aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Geçmişi sorgulamak
B
Yeni deneyimler yaşamak
C
Mümkün olduğunca az pişmanlık duymak
D
Üretkenliğin kaybolduğunu kabul etmek
E
Yaşamın sonunun geldiğini reddetmek
Açıklama:
Erikson’a göre yaşlılık döneminde benlik bütünlüğüne ulaşmanın yolu önceki dönemlerdeki karmaşaları başarılı biçimde çözmeye ve yaşamdan mümkün olduğunca az pişmanlık duymaktır.
Soru 156
70 yaşında olan Yiğit Bey, ömrünün sonunun yavaş yavaş geldiğini düşünmekte ve tanıdıklarına "Bu hayatta çok güzel işler başardım. Artık torunlarla vakit geçirmek vakti" diye söyleyerek yaşamındaki odağın torun yetiştirmek olduğunu açıklamaktadır.
Yukarıda anlatılanlara göre Yiğit Bey, benlik bütünlüğünü sağlama aşamalarından hangisinde bulunmaktadır?
Yukarıda anlatılanlara göre Yiğit Bey, benlik bütünlüğünü sağlama aşamalarından hangisinde bulunmaktadır?
Seçenekler
A
İş rolüne saplanma
B
Benliği aşma
C
Bedeni aşma
D
Benlik farklılaşması
E
Benliğin yitirilmesi
Açıklama:
Yaşlılarda benlik bütünlüğünü sağlamada son gerçekleştirilmesi gerekli düzenleme ise benliği aşmaya karşın benliğe saplanmadır. Burada benliği aşmak önemlidir. Bu düzenleme yaşamın sonu olduğu ve odağın kendi ihtiyaçlarında değil gelecek kuşaklarda olması gerektiği bakış açısını geliştirmeyi içerir. Bunu başaran bireyler kalıcı anlamı olan bir şey başardıklarını hissederler. Bu anlam ise çocuk yetiştirme, güçlü kişiler arası ilişkiler geliştirme ve topluma anlamlı katkılar sağ- lama ile gerçekleşebilir. Benliği aşmayı geliştirmek Erikson’ un benlik bütünlüğüne sahip olmaya benzemektedir.
Soru 157
Yüksek yaşam doyumuna sahip, bilişsel yetenekleri tam, olgun, esnek bireyler, hangi kişilik tipindeki bireylerdir?
Seçenekler
A
Bütünleşmiş kişilik
B
Zırhlı-savunmacı kişilik
C
Sebatlı kişilik
D
Pasif-bağımlı kişilik
E
Bütünleşmemiş kişilik
Açıklama:
Bütünleşmiş kişilik tipindeki bireyler yüksek yaşam doyumuna sahip, iyi işleyen, bilişsel yetenekleri tam, olgun, esnek bireylerdir.
Soru 158
Aşağıdakilerden hangisi yaşlılık döneminde yaşamı gözden geçirmenin faydalarından biri değildir?
Seçenekler
A
Yaşanılan olumlu deneyimler hatırlanır.
B
Şu an ile geçmişin bütünleşmesine katkı sağlar.
C
Bireyin benlik saygısını korumasına yardımcı olur.
D
Bireyin ölümden kaçınmasını sağlar.
E
Bireyin, depresyondan korunmasına katkı sağlar.
Açıklama:
Yaşamı gözden geçirme, geçmiş ve şu anın bütünleşmesine olanak sağlayabilir. Bununla birlikte, yaşlılık dönemindeki bireylerin ruh sağlıkları üzerinde de olumlu bir etkiye sahip olabilmektedir. Yaşamı gözden geçirme yaşlılık döneminde benlik saygısının korunmasında, umutsuzluktan ve depresyondan korunmada katkılar sağlayabilmektedir. Ayrıca ölüm korkusunun azalmasına katkı da sağlayabilmektedir.
Soru 159
Kaygılı, güvensiz ve kendine acıyan biri Beş Faktör Kişilik Kuramı'na göre hangi kişilik özelliklerine sahiptir?
Seçenekler
A
Nevrotik
B
Dışa dönüklük
C
Açıklık
D
Uyumluluk
E
Öz disiplin
Açıklama:
Nevrotizm kişilik özelliği daha çok olumsuz duyguları yaşamakla ilgilidir. Bu kişilik özelliğine yüksek düzeyde sahip bireyler yaşamı zor, tehdit edici ve problemli olarak algılayan, çabuk kaygı ve stres yaşayan kişilerdir. Bu kişilik özelliğinin diğer ucunda duygusal denge gelmektedir.
Soru 160
I. Benlik saygısı, cinsiyete göre farklılaşabilmektedir.
II.Yaşlılığa uyum süreci, stresli bir dönemdir.
III. Benlik saygısı, bireylerin eğitim düzeyinden etkilenmemektedir.
IV.Birey, yaşlılık döneminde önceki dönemlerden getirdiği benlik saygısını korumaktadır.
Yukarıda benlik saygısı ile ilgili olarak verilenlerden hangileri doğrudur?
II.Yaşlılığa uyum süreci, stresli bir dönemdir.
III. Benlik saygısı, bireylerin eğitim düzeyinden etkilenmemektedir.
IV.Birey, yaşlılık döneminde önceki dönemlerden getirdiği benlik saygısını korumaktadır.
Yukarıda benlik saygısı ile ilgili olarak verilenlerden hangileri doğrudur?
Seçenekler
A
I ve II
B
I ve III
C
II ve III
D
II ve IV
E
III ve IV
Açıklama:
Yaşlılığa uyum süreci, stresli bir süreçtir ve bu süreçte benlik saygısının değişimi önemli olmaktadır. Benlik saygısının yaşla birlikte nasıl değişim gösterdiğini inceleyen araştırmalar yaşlılıkla birlikte benlik saygısında düşüş olduğunu göstermiştir. Benlik saygısındaki değişim, cinsiyetler açısından farklılık göstermesi de söz konusu olabilmektedir. 25-104 yaş arasındaki 3617 kişi ile ABD’de gerçekleştiri- len bir araştırmada, kadınların genç yetişkinlikte erkeklere göre daha düşük benlik saygısına sahipken yaşlılıkla birlikte her iki cinsiyette de gerçekleşen düşüş nedeniyle bu farkın kapandığı ortaya konmuştur. Aynı araştırmada ayrıca eğitim düzeyinin de tıpkı cinsiyet gibi bir etkiye sahip olduğu belirtilmiştir.
Soru 161
Aşağıdakilerden hangisi yaşlılık döneminde benlik gelişimini etkileyen unsurlardan biri değildir?
Seçenekler
A
Sağlığın bozulması
B
Gelirin azalması
C
Unutkanlıkların yoğunlaşması
D
Fiziksel özelliklerinin değişmesi
E
Çocuk, torun gibi ikinci kuşakla iletişim kurulması
Açıklama:
Kişiliğin bir diğer yönü olan bireyin kendisine yönelik algılarında da yaşlanmayla birlikte değişimler olmaktadır. Çünkü yaşlanma fizyolojik yapıda, bilişsel özelliklerde ve sosyal yaşamda bir çok değişimi beraberinde getirir. Bu değişimler sonucunda bireyin kendisine ilişkin algıları da farklılaşabilir. Özellikle bozulan sağlık ve emeklilik ile azalan gelir bireyin kendine atfettiği değerde düşüşe neden olabilmektedir.
Soru 162
Aşağıdakilerden hangisi, beş temel kişilik özelliklerinden biri değildir?
Seçenekler
A
İçe Kapanma
B
Nevrotiklik
C
Dışa Dönüklük
D
Uyumluluk
E
Özdisiplin
Açıklama:
Son yıllarda farklı araştırmacılar (Goldberg, 1990; McCrae ve Costa, 1992) tarafından gerçekleştirilen araştırmalar tutarlı biçimde beş temel kişilik özelliği olduğuna ilişkin bulguları ortaya koymuşlardır. Bu kişilik özellikleri nevrotiklik, dışa dönüklük, açıklık, uyumluluk ve öz-disiplindir
Soru 163
Nevrotizm kişilik özelliklerini taşıyan birey, nasıl bir ruh hali içerisindedir?
Seçenekler
A
Enerjik
B
İyi huylu
C
Sorumlu
D
Kendine acıyan
E
Kendine güvenen
Açıklama:
Nevrotizm kişilik özelliği daha çok olumsuz duyguları yaşamakla ilgilidir. Bu kişilik özelliğine yüksek düzeyde sahip bireyler yaşamı zor, tehdit edici ve problemli olarak algılayan,
çabuk kaygı ve stres yaşayan kişilerdir.
çabuk kaygı ve stres yaşayan kişilerdir.
Soru 164
Aşağıdakilerden hangisi, kişilik kuramı ve tanımlarındaki ortak noktalardan biridir?
Seçenekler
A
Kopma
B
Gelişim
C
Sevgi
D
Bağlılık
E
Ayırdedicilik
Açıklama:
Bir çok farklı kişilik kuramı ve tanımı bulunmaktadır. Ancak farklı kişilik tanımlarının ortak noktaları bulunmaktadır ve bu ortak noktalar kişiliği anlamımıza olanak sağlamaktadır.
Kişilik tanımlarındaki ilk ortak nokta kişiliğin ayıredicilik özelliğidir.
Kişilik tanımlarındaki ilk ortak nokta kişiliğin ayıredicilik özelliğidir.
Soru 165
"Yaşamanın sonuna gelen bireyin, artık yaşaması gereken ve telafisi olmayan tek bir yaşamı olduğunu kabul etmesi", olarak tanımlanan kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Benliğe saplanma
B
Benlik bütünlüğü
C
Bedene saplanma
D
Bedeni aşma
E
Benliği aşma
Açıklama:
Benlik bütünlüğünü Erikson, "yaşamanın sonuna gelen bireyin artık yaşaması gereken ve telafisi olmayan tek bir yaşamı olduğunun kabul edilmesi" olarak tanımlamaktadır.
Soru 166
Araştırmacılar etkinlik ve yaşam doyumları farklı dört kişilik tipi tanımlamıştır. Aşağıdakilerden hangisi bu kişilik tipleri arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Bütünleşmiş
B
İş birlikçi
C
Zırhlı-Savunucu
D
Pasif-Bağımlı
E
Bütünleşmemiş
Açıklama:
Araştırmacılar farklı kişilik örüntüleri olduğunu gözlemişler ve etkinlik ve yaşam doyumları farklı dört kişilik tipi tanımlamıştır. Bunlar bütünleşmiş, zırhlı-savunucu, pasif-bağımlı, bütünleşmemiş kişilik tipleridir
Soru 167
Yaşlılık döneminde benlik değişimine ilişkin bir bakış açısı olan,"Olası Benlikler Kuramı" kime aittir?
Seçenekler
A
Goldberg
B
McCrae ve Costa
C
Markus ve Nurius
D
Cross ve Markus
E
Specht, Egloff ve Schmukle
Açıklama:
Yaşlılık döneminde benlik değişimine ilişkin bir başka bakış açısını, Olası Benlikler Kuramını, Markus ve Nurius ortaya koymaktadır
Soru 168
Olası benlik, kaç tür benlik içerir?
Seçenekler
A
İki tür
B
Üç tür
C
Beş tür
D
Altı tür
E
On bir tür
Açıklama:
Olası benlikler olabilecek, olması istenen ve olmaktan korkulan olmak üzere üç ayrı benliği içerir.
Soru 169
Erikson kendi yaşlılığı süresince deneyimlerine dayanarak, yaşlılıkta var olan yeni bir dönem ortaya koymuştur. Bu dönem aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Sekizinci dönem
B
Dokuzuncu dönem
C
Onuncu dönem
D
Rolüne saplanma
E
Benlik farklılaşması
Açıklama:
Erikson kendi yaşlılığı süresince deneyimlerine dayanarak eşi ile birlikte kuramı tekrar gözden geçirmiş ve yaşlılıkta bir dokuzuncu dönem olduğunu ortaya koymuştur
Soru 170
Pasif bağımlı kişilik tipinin iki alt tipi aşağıdaki seçeneklerin hangisinde doğru verilmiştir?
Seçenekler
A
Sebatlı-Daralmış
B
Yeniden örgütleyici-Kopmuş
C
Odaklanmış-İlgi arayan
D
Serbest-İlgi arayan
E
Daralmış-Kopmuş
Açıklama:
Pasif-bağımlı kişilik tipinin ilgi arayan ve serbest olmak üzere iki alt tipi vardır. İlgi arayan tip yüksek bağımlılık gösteren ve duygusal ihtiyaçlarını karşılayacak birini arayan tiptir. Serbest tip ise ilgisiz, pasif kişidir. Bu kişiler düşük etkinlik düzeyine ve orta ya da düşük yaşam doyumuna sahiptirler. Doğru yanıt D'dir.
Soru 171
Bireyleri diğerlerinden ayıran tutarlı ve yapılanmış özellikler bütününe ne ad verilir?
Seçenekler
A
Benlik
B
Kişilik
C
Birey
D
Kimlik
E
Alışkanlık
Açıklama:
Kişilik bireyleri diğerlerinden ayıran, diğerleri ile ilişkileri belirleyen, tutarlı ve yapılanmış özellikler bütünüdür. Doğru yanıt B'dir.
Soru 172
Aşağıdakilerden hangisi McCrae ve Costa'nın belirlediği beş temel kişilik özelliği arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Nevrotizm
B
Dışa dönüklük
C
Uyumluluk
D
Özdisiplin
E
Psikotik
Açıklama:
Araştırmacılar McCrae ve Costa beş temel kişilik özelliği olduğuna ilişkin bulguları ortaya koymuşlardır. Bu kişilik özellikleri nevrotiklik, dışa dönüklük, açıklık, uyumluluk ve öz-disiplindir. Doğru yanıt E'dir.
Soru 173
Aşağıdakilerden hangisi kişilik tanımlarında yer alan ortak özelliklerden birisi değildir?
Seçenekler
A
Ayırtedicilik özelliğine sahip olması
B
Süreklilik ve tutarlılık göstermesi
C
Kişiliğin, birbiri ile ilişkiler oluşturan özellikler bütünü olması
D
Kişiliğin benlik kavramı ile birlikte ele alınması
E
Bireyin çevresi ile kurduğu ilişki biçimlerini içermesi
Açıklama:
Kişilik tanımlarındaki ilk ortak nokta kişiliğin ayıredicilik özelliğidir. Kişilik tanımlarında aynı zamanda kişiliğin sürekliliğine ve tutarlılığına da vurgu yapılmaktadır.
Ayrıca tanımlarda ortak biçimde kişiliğin çeşitli özelliklerin yapılaşmış, birbiri ile ilişkiler oluşturan özellikler bütünü olduğunun da vurgulandığı görülmektedir. Kişiliğin vurgulanan bir diğer yanı ise bireyin çevresi ile kurduğu ilişki biçimlerini içermesidir.
Doğru cevap D seçeneğidir.
Ayrıca tanımlarda ortak biçimde kişiliğin çeşitli özelliklerin yapılaşmış, birbiri ile ilişkiler oluşturan özellikler bütünü olduğunun da vurgulandığı görülmektedir. Kişiliğin vurgulanan bir diğer yanı ise bireyin çevresi ile kurduğu ilişki biçimlerini içermesidir.
Doğru cevap D seçeneğidir.
Soru 174
Bireyin kendisine ilişkin sahip olduğu imajı aşağıdaki kavramlardan hangisi ile ifade edilmektedir?
Seçenekler
A
Kişilik
B
Huy
C
Mizaç
D
Değer
E
Benlik
Açıklama:
Benlik kavramı bireyin kendisine ilişkin sahip olduğu imajdır. Bu imaj bireyin kendine ilişkin algısının düzenlenmiş, ahenkli ve bütünleşmiş örüntüsüdür. Temel olarak “Ben kimim?” sorusuna verilen yanıtı içerir. Doğru cevap E seçeneğidir.
Soru 175
Kişiliğin gelişimi yaşam boyu devam ettiğini savunan ve kişiliğin yaşam boyu geliştiği düşüncesini epigenetik ilkeye dayandıran gelişim kuramı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Psikososyal Gelişim Kuramı
B
Kopma Kuramı
C
Etkinlik Kuramı
D
Süreklilik Kuramı
E
Peck'in Benlik Bütünlüğü Kuramı
Açıklama:
Kişiliğin yaşam boyu gelişimine ilişkin kapsamlı açıklamalardan birisi Erik Erikson’a aittir. Geliştirmiş olduğu psikososyal gelişim kuramına göre kişiliğin gelişimi yaşam boyu devam eder. Kişiliğin yaşam boyu geliştiği düşüncesini epigenetik ilkeye dayandırmıştır. Doğru cevap A seçeneğidir.
Soru 176
Kendi şirketinde yönetim kurulu başkanlığını yürüten Mehmet Bey'in 70 yaşına geldiğinde işlerini kızı Ayşe Hanım'a devrederek kendini farklı etkinliklere yönlendirmesi, aşağıda yer alan kuramlardan hangisine göre normal bir durum olarak görülmektedir?
Seçenekler
A
Süreklilik Kuramı
B
Kopma Kuramı
C
Etkinlik Kuramı
D
Psikososyal Gelişim Kuramı
E
Peck'in Benlik Bütünlüğü Görevleri
Açıklama:
Kopma kuramına göre, bireyler yaşlılığın getirdiği değişimlerle birlikte aktif ve
sosyal yaşamdan yavaş biçimde uzaklaşmaktadır. Çünkü yaşlılıkla birlikte birey kendiyle ilgili endişelere odaklanmakta, daha fazla ben merkezci olup diğer insanlardan uzaklaşmayı, yaşamdan kopmayı seçmektedir. Doğru cevap B seçeneğidir.
sosyal yaşamdan yavaş biçimde uzaklaşmaktadır. Çünkü yaşlılıkla birlikte birey kendiyle ilgili endişelere odaklanmakta, daha fazla ben merkezci olup diğer insanlardan uzaklaşmayı, yaşamdan kopmayı seçmektedir. Doğru cevap B seçeneğidir.
Soru 177
Aşağıdakilerden hangisi beş Faktör Kişilik Kuramı'nda belirtilen kişilik özelliklerinden birisi değildir?
Seçenekler
A
Psikotizm
B
Dışadönüklük
C
Açıklık
D
Uyumluluk
E
Öz-disiplin
Açıklama:
Son yıllarda farklı araştırmacılar (Goldberg, 1990; McCrae ve Costa, 1992) tarafından gerçekleştirilen araştırmalar tutarlı biçimde beş temel kişilik özelliği olduğuna ilişkin bulguları ortaya koymuşlardır. Bu kişilik özellikleri nevrotiklik, dışa dönüklük, açıklık, uyumluluk ve öz-disiplindir. Doğru cevap A seçeneğidir.
Soru 178
I. Benlik saygısının korunmasına yardımcı olur
II. Umutsuzluktan ve depresyondan korur
III. Ölüm korkusunun azalmasına katkı sağlar
IV. Geçmiş ve şu anın bütünleşmesine olanak tanır
Yukarıdakilerden hangisi/hangileri yaşlılık döneminde yaşamı gözden geçirmenin olumlu etkilerindendir?
II. Umutsuzluktan ve depresyondan korur
III. Ölüm korkusunun azalmasına katkı sağlar
IV. Geçmiş ve şu anın bütünleşmesine olanak tanır
Yukarıdakilerden hangisi/hangileri yaşlılık döneminde yaşamı gözden geçirmenin olumlu etkilerindendir?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
I ve II
C
II, III ve IV
D
I, II ve III
E
I, II, III ve IV
Açıklama:
Yaşamı gözden geçirme sürecinin sonucunda yaşam değerlendirilir, yorumlanır. Bu gözden geçirme sonucunda yaşamını olumlu değerlendiren bireyler yaşamlarını anlamlı olarak değerlendirirler. Yaşamı gözden geçirme geçmiş ve şu anın bütünleşmesine olanak sağlayabilir.
Yaşamı gözden geçirme yaşlılık dönemindeki bireylerin ruh sağlıkları üzerinde de olumlu bir etkiye sahip olabilmektedir. Yaşamı gözden geçirme yaşlılık döneminde benlik saygısının korunmasında, umutsuzluktan ve depresyondan korunmada katkılar sağlayabilmektedir. Ayrıca ölüm korkusunun azalmasına katkı da sağlayabilmektedir.
Doğru cevap E seçeneğidir.
Yaşamı gözden geçirme yaşlılık dönemindeki bireylerin ruh sağlıkları üzerinde de olumlu bir etkiye sahip olabilmektedir. Yaşamı gözden geçirme yaşlılık döneminde benlik saygısının korunmasında, umutsuzluktan ve depresyondan korunmada katkılar sağlayabilmektedir. Ayrıca ölüm korkusunun azalmasına katkı da sağlayabilmektedir.
Doğru cevap E seçeneğidir.
Soru 179
Yaşlılık döneminde yaşamlarını yaşamlarını gözden geçiren bireylerin, Erikson'un psikososyal gelişim kuramına göre benlik bütünlüğüne karşı hangi gelişim dönemi krizi ile karşı karşıya kalabileceği söylenebilir?
Seçenekler
A
Depresyon
B
Düşük benlik saygısı
C
Öfke
D
Suçluluk
E
Umutsuzluk
Açıklama:
Yaşlılık dönemi aslında yaşamı gözden geçirme ve bir sonuca varma sürecidir. Bu gözden geçirme sonucunda yaşamını pek çok açıdan olumlu değerlendiren bireyler yaşamları ile bütünleşip benlik bütünlüğü geliştirebileceklerdir. Ancak gözden geçirme sonunda yaşamını pek çok açıdan olumsuz değerlendiren bireyler bunu değiştirme için çok da zamanlarının kalmadığını fark ederek umutsuzluğa düşeceklerdir. Doğru cevap E seçeneğidir.
Soru 180
Erikson'un Psikososyal Gelişim Kuramına göre yaşlılık dönemindeki bireylerin bulunduğu gelişim dönemi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Temel güvene karşı güvensizlik
B
Üretkenliğe karşı durgunluk
C
Benlik bütünlüğüne karşı umutsuzluk
D
Yakınlığa karşı yalıtılmışlık
E
Girişimciliğe karşı suçluluk
Açıklama:
Erikson'un Psikososyal Gelişim Kuramına göre yaşlılık dönemindeki bireylerin bulunduğu gelişim dönemi "Benlik Bütünlüğüne Ksrşı Umutsuluk"tur. Doğru cevap C'dir.
Soru 181
- Yakın kişilerin engellemeleri nedeniyle özerklik duygusuna karşı birey utanç ve şüphe yaşayabilir
- Girişkenlik gerileyebilir, bireyin bir amaç için çabalaması güç olabilir
- Birey yetersizlik duygusunu yaşayabilir
Seçenekler
A
Yalnız I
B
YalnızII
C
Yalnız III
D
I ve III
E
I, II ve III
Açıklama:
Erikson 80 ve 90’lı yaşları kapsayan bu dönemde bireylerin ilerleyen yaşla birlikte yeni gereksinimlerinin ortaya çıktığını vurgulamıştır. Bu görüşe göre daha önceki karmaşalar bu dönemde etkisini göstermektedir. Yaşamın ilk yıllarında gelişen özerklik duygusu da bu dönemde bireyin artık yetişkin olan çocukları ve doktorları gibi kişiler tarafından engellenebilir ve birey utanç ve şüphe yaşayabilir. Girişkenlikte bu dönemde geriler, bireyin bir amaç için çabalaması yaşlılıkta oldukça güç olabilir. Dolayısıyla soruda verilen tüm bilgiler doğrudur. Bu nedenle cevap E'dir.
Soru 182
Peck’e göre yaşlılık döneminde benlik bütünlüğüne ulaşılması için yaşamın sonu olduğu ve odağın kendi ihtiyaçlarında değil gelecek kuşaklarda olması gerektiği bakışaçısını geliştirmeyi içeren düzenleme aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Benlik farklılaşmasına karşın iş rolüne saplanma
B
Bedeni aşmaya karşın bedene saplanma
C
Yakınlığa karşı yalıtılmışlığa saplanma
D
Benliği aşmaya karşın benliğe saplanma
E
Üretkenliğe karşı durgunluğa saplanma
Açıklama:
Peck'e göre benlik bütünlüğü için gerçekleştirilmesi gereken düzenlemelerden ilki benlik farklılaşmasına karşın iş rolüne saplanmadır. Bir diğer gerekli düzenleme ise bedeni aşmaya karşın bedene saplanma’dır. Son gerçekleştirilmesi gerekli düzenleme ise benliği aşmaya karşın benliğe saplanmadır. Bu düzenleme yaşamın sonu olduğu ve odağın kendi ihtiyaçlarında değil gelecek kuşaklarda olması gerektiği bakış açısını geliştirmeyi içerir. Dolayısıyla soruda verilen bu sonuncu düzenlemedir ve doğru cevap D'dir.
Soru 183
Ekrem Bey, 65 yaşında bir çiftçidir. Yaşından dolayı artık çalışmayı bırakması gerektiğini düşünüp tarlalarını ve hayvanlarını çocuklarına devretmiş ve evinde dinlenmeye çekilmiştir. Aşağıdaki gelişim kuramlardan hangisi Ekrem Bey'in işlerini terk etmesini normal ve olması gereken bir durum olarak nitelemektedir?
Seçenekler
A
Kopma Kuramı
B
Etkinlik Kuramı
C
Süreklilik Kuramı
D
Psikososyal Gelişim Kuramı
E
Psikoseksüel Gelişim Kuramı
Açıklama:
Yaşlılık döneminde bireyin işlerinden ve toplumdan uzaklaşmasını normal kabul eden kuram Kopma Kuramı'dır. Doğru cevap A'dır.
Soru 184
Havighurst ve Albrecht tarafından geliştirilen ve başarılı yaşlılığın mümkün olduğunca orta yaştaki aktivite ve tutumların yaşlılık sürecinde de sürdürülmesi ile mümkün olacağı üzerine temellendirilen kuram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kopma Kuramı
B
Etkinlik Kuramı
C
Süreklilik Kuramı
D
Psikososyal Gelişim Kuramı
E
Psikoseksüel Gelişim Kuramı
Açıklama:
Havighurst ve Albrecht tarafından geliştirilen ve başarılı yaşlılığın mümkün olduğunca orta yaştaki aktivite ve tutumların yaşlılık sürecinde de sürdürülmesi ile mümkün olacağı üzerine temellendirilen kuram "Etkinlik Kuramı"dır. Doğru cevap B'dir.
Soru 185
- Bütünleşmiş kişilik: Yeniden örgütleyici, odaklanmış ve kopmuş
- Pasif-bağımlı kişilik: İlgi arayan ve serbest
- Bütünleşmemiş kişilik: Sebatlı ve daralmış
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
Yalnız III
D
I ve II
E
I, II ve III
Açıklama:
Sebatlı ve daralmış bütünleşmemiş değil Zırhlı-Savunmacı Kişilik Tipinin alt tipleridir. Dolayısıyla I ve II'nin yer aldığı D seçeneği doğrudur.
Soru 186
Aşağıdakilerden hangisi Süreklilik Kuramı'na ilişkin doğru bir bilgi değildir?
Seçenekler
A
Diğer dönemler boyunca gelişimde gerçekleşen süreklilik yaşlılık dönemine gelindiğinde son bulur
B
Süreklilik zaman içerisinde evrimsel tutarlılık ve bağlantılı olma anlamına gelmektedir
C
Etkinlik kuramına daha detaylı açıklamalar getiren bir kuramdır
D
Süreklilik içsel yapılar ve dışsal yapılarda meydana gelir.
E
Bireyler çevre koşullarında meydana gelen değişimlere süreklilik oluşturma sayesinde uyum sağlarlar
Açıklama:
Bu kurama göre gelişim süreklilik gösterir ve yaşlılık döneminde de birey diğer dönemlerdeki özellikleri bağlamında süreklilik gösterme eğilimine sahiptir. Dolayısıyla A seçeneğindeki bilgi bu kuramı yansıtmamaktadır. Doğru cevap A'dır.
Soru 187
Aşağıdakilerden hangisi Beş Faktör Kişilik Kuramında tanımlanan kişilik özelliklerinden birisi değildir?
Seçenekler
A
Nevrotizm
B
Dışa dönüklük
C
Narsizm
D
Açıklık
E
Özdisiplin
Açıklama:
Beş Faktör Kişilik Kuramında tanımlanan kişilik özellikleri nevrotiklik, dışa dönüklük, açıklık, uyumluluk ve öz-disiplindir. Narsizm bu özelliklerden biri değildir. Doğru cevap C'dir.
Soru 188
- Diğer insanlar ile daha uyumlu ilişkiler geliştirme
- Yaşamlarında daha sorumlu bireyler olma
- Yeni fikir ve deneyimlere daha kapalı bireyler olma
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
Yalnız III
D
I ve II
E
I, II ve III
Açıklama:
Bireyler yaşlılık dönemiyle birlikte diğer insanlar ile daha uyumlu ilişkiler geliştirebilen ve yaşamlarında daha sorumlu bireyler olmakta ancak bir yandan da yeni fikir ve deneyimlere daha kapalı bireyler olma eğilimi göstermektedirler. Dolayısıyla doğru cevap E'dir.
Soru 189
Aşağıdakilerden hangisinde Olası Benlikler Kuramı'na göre üç tür benlik doğru olarak verilmiştir?
Seçenekler
A
Beklenen, umulan ve korkulan benlik
B
Beklenen, unutulan ve korkulan benlik
C
Beklenen, umulan ve unutulan benlik
D
Unutulan, umulan ve korkulan benlik
E
Beklenen, umulan ve bocalayan benlik
Açıklama:
Olası benlikler bireyin gelecekteki benliğine ilişkin değerlendirmelerini içermektedir. Üç tür olası benlik tanımlanmıştır. Bunlar beklenen, umulan ve korkulan benliktir. Doğru cevap A'dır.
Soru 190
Yapılan araştırma sonuçlarına göre yaşlılıkta kişilik özelliklerinin değişimine ilişkin olarak hangi kişilik özelliklerinde yaş ile birlikte olumlu bir değişme meydana geldiği söylenebilir?
Seçenekler
A
Dışadönüklük ve Açıklık
B
Açıklık ve Uyumluluk
C
Uyumluluk ve Sorumluluk
D
Sorumluluk ve Açıklık
E
Dışadönüklük ve Sorumluluk
Açıklama:
Yetişkinlik ve yaşlılık sürecinde de kişilik özelliklerinin bazılarında değişimler olabilmektedir. Bu özelliklerin yıllar içerisindeki değişimini inceleyen araştırma sonuçlarına göre, bireyler yaşlılık dönemiyle birlikte diğer insanlar ile daha uyumlu ilişkiler geliştirebilen ve yaşamlarında daha sorumlu bireyler olmakta; ancak bir yandan da yeni fikir ve deneyimlere daha kapalı bireyler olma eğilimi göstermektedirler. Doğru cevap C seçeneğidir.
Soru 191
Yaşlılıkla birlikte bireylerin benlik saygılarında nasıl bir değişim görüldüğü söylenebilir?
Seçenekler
A
Yaşlılık ile birlikte benlik saygısı düşmektedir
B
Yaşlılık ile birlikte benlik saygısı yükselmektedir
C
Yaşlılık ile birlikte benlik saygısında bir değişim olmamaktadır
D
Yaşlılık ile birlikte benlik saygısı önce düşmekte sonra tekrar yükselmektedir
E
Yaşlılık ile birlikte benlik saygısı önce yükselmekte sonra tekrar düşmektedir
Açıklama:
Yaşlılığa uyum sürecinin de stresli bir süreç olduğu düşünüldüğünde benlik saygısının yaşlılık sürecindeki değişimi önemli olmaktadır. Benlik saygısının yaşla birlikte nasıl değişim gösterdiğini inceleyen araştırmalar yaşlılıkla birlikte benlik saygısında düşüş olduğunu göstermiştir. Doğru cevap A seçeneğidir.
Soru 192
Bireyin şuan ki koşullarını değerlendirip, gelecekte gerçekleşeceğini düşündüğü benliği Olası Benlikler Kuramı'na göre hangi tür benliği ifade etmektedir?
Seçenekler
A
Olası benlik
B
Beklenen benlik
C
Muhtemel benlik
D
Umulan benlik
E
Korkulan benlik
Açıklama:
Olası benlikler bireyin gelecekteki benliğine ilişkin değerlendirmelerini içermektedir. Üç tür olası benlik tanımlanmıştır; beklenen, umulan ve korkulan benlik. Beklenen benlik bireyin şuan ki koşullarını değerlendirip, gelecekte gerçekleşeceğini düşündüğü benliği, umulan benlik ise gerçeklemesini istediği benliği ve korkulan benlik ise bireyin gerçekleşmesinden korktuğu benliğini içermektedir. Doğru cevap B seçeneğidir.
Soru 193
Bireyin kendisine ilişkin sahip olduğu imaj aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kişilik
B
Kimlik
C
Benlik
D
İnanç
E
Mizaç
Açıklama:
Benlik kavramı bireyin kendisine ilişkin sahip olduğu imajdır. Bu imaj bireyin kendine ilişkin algısının düzenlenmiş, ahenkli ve bütünleşmiş örüntüsüdür.
Soru 194
Aşağıdakilerden hangisi kişiliği tanımlayan ögeler arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Ayırt edicilik
B
Özgüllük
C
Tutarlılık
D
Çeşitlilik
E
Bütünlük
Açıklama:
Kişilik tanımlarındaki ilk ortak nokta kişiliğin ayıredicilik özelliğidir. Her bireyin kişiliği kendine özgü olduğu için kişilik bireyi diğerlerinden ayıran özellikler ve nitelikler topluluğudur. Ayrıca tanımlarda ortak biçimde kişiliğin çeşitli özelliklerin yapılaşmış, birbiri ile ilişkiler oluşturan özellikler bütünü olduğunun da vurgulandığı görülmektedir. Kişilik tanımlarında aynı zamanda kişiliğin sürekliliğine ve tutarlılığına da vurgu yapılmaktadır. Ancak çeşitlilik, kişilik tanımlarında yer alan ortak ögelerden değildir.
Soru 195
Psikososyal gelişim kuramına göre bireyin yaşlılıkta karşı karşıya kaldığı çatışma aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Yakınlığa karşı yalıtılmışlık
B
Üretkenliğe karşı durgunluk
C
Başarıya karşı aşağılık duygusu
D
Kimliğe karşı rol karmaşası
E
Benlik bütünlüğüne karşı umutsuzluk
Açıklama:
Psikososyal gelişim kuramına göre yaşlılık döneminde benlik bütünlüğüne karşı umutsuzluk karmaşası yaşanmaktadır.
Soru 196
Erikson'un Psikososyal Gelişim Kuramı'na göre, yetişkinlik yıllarında yaşanan üretkenliğe karşı durgunluk karmaşasının başarılı bir biçimde çözümlenmesi ile aşağıdakilerden hangisi kazanılır?
Seçenekler
A
Sevgi
B
İlgi
C
Bilgelik
D
Bağlılık
E
Amaç
Açıklama:
Yetişkinlik yıllarında ise üretkenliğe karşı durgunluk karmaşası yaşanır. Bu dönemdeki karmaşanın başarılı biçimde çözümlenmesi ile
‘ilgi’ kazanılır. Doğru cevap B'dir.
‘ilgi’ kazanılır. Doğru cevap B'dir.
Soru 197
Yaşlılıkta yüksek yaşam doyumuna sahip, iyi işleyen, bilişsel yetenekleri tam, olgun, esnek özelliklere sahip bireylerin kişilik tipi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Bütünleşmiş kişilik
B
Zırhlı-savunucu kişilik
C
Pasif-bağımlı kişilik
D
Koruyucu kişilik
E
Bütünleşmemiş kişilik
Açıklama:
Etkinlik ve yaşam doyumları farklı dört kişilik tipi tanımlanmaktadır. Bunlar bütünleşmiş, zırhlı-savunucu, pasif-bağımlı, bütünleşmemiş kişilik tipleridir. Bütünleşmiş kişilik tipindeki bireyler yüksek yaşam doyumuna sahip, iyi işleyen, bilişsel yetenekleri tam, olgun, esnek bireylerdir.
Soru 198
Fiziksel güzelliğe çok değer veren bir bireyin yaşlılıkla fiziksel görünümünde meydana gelen değişimler karşısında benlik bütünlüğü için yapabileceği düzenleme Peck'e göre aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Benliği aşmaya karşın benliğe saplanma
B
Benlik farklılaşmasına karşın iş rolüne saplanma
C
Bedeni aşmaya karşın bedene saplanma
D
Üretkenliğe karşın durgunluk
E
Benlik bütünlüğüne karşı umutsuzluk
Açıklama:
Yaşlılıkla birlikte gerçekleşen fiziksel gerilemeler, ağrı ve sızılar nedeniyle daha genç yaşlarda yapılan aktiviteler bu dönemde gerçekleştirilemeyebilir. Bu nedenle bireylerin azalan fiziksel kapasiteyle yaşamdan keyif alma yollarını bulmaları gerekir. Örneğin fiziksel güzelliğe çok değer veren bir birey yaşlılıkla birlikte fiziksel görünümünde meydana gelen değişimler karşısında bedeni aşmaya karşın bedene saplanma değerinde düzenleme yapması gerekmektedir. Böylece benlik bütünlüğüne ulaşabilecektir. Doğru cevap C'dir.
Soru 199
Yaşlılık döneminde yaşamı gözden geçirme ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Yaşlılığın aktif ve önemli bir parçasıdır.
B
Evrensel bir süreçtir.
C
Ölüm korkusunu tetikler.
D
Yaşlılık döneminin gelişimsel bir görevidir.
E
Öz-saygıyı artırır.
Açıklama:
Yaşamı gözden geçirmenin yaşlılığın aktif ve önemli bir parçası olduğunu vurgulamıştır. Yaşamı gözden geçirme evrensel bir süreç olarak kabul edilmektedir. Bir çok kuramcı da yaşamın gözden geçirilmesini yaşlılık döneminin gelişimsel bir görevi olarak tanımlamışlardır. Ayrıca ölüm korkusunun azalmasına katkı da sağlayabilmektedir. Butler, yaşamı gözden geçirip şimdiki yaşamla birleştirmenin depresyonu azaltacağı, öz-saygıyı arttıracağı ve kişinin yaşamını olduğu gibi kabul edeceği görüşündedir.
Soru 200
"Sebatlı" ve "Daralmış" kişilik olmak üzere iki alt tipi barındıran, hırslı, başarı odaklı şeklinde tanımlanan kişilik tipi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Bütünleşmiş kişilik
B
Zırhlı-savunmacı kişilik
C
Pasif-bağımlı kişilik
D
Bütünleşmemiş tip
E
Serbest tip
Açıklama:
Zırhlı-savunmacı kişilik tipindeki bireyler, hırslı, başarı odaklı, kaygıya karşı iyi savunması olan kişilerdir. Bu kişilik tipi de sebatlı ve daralmış kişilik olmak üzere iki alt tipi barındırmaktadır. Doğru cevap B'dir.
Soru 201
Beş faktör kişilik kuramına göre "yaratıcı, bağımsız düşünen, özgürlükçü" olarak tanımlanan kişilik özelliği aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Nevrotizm
B
Dışa dönüklük
C
Açıklık
D
Uyumluluk
E
Özdisiplin
Açıklama:
Beş faktör kuramına göre "yaratıcı, bağımsız düşünen, özgürlükçü" olarak tanımlanan kişilik özelliği açıklıktır.
Soru 202
Yaşlılıkta bir bireyin şu anki koşullarını değerlendirip gelecekte gerçekleşeceğini düşündüğü benliği aşağıdakilerden hangisini tanımlamaktadır?
Seçenekler
A
Umulan benlik
B
Korkulan benlik
C
Beklenen benlik
D
Benlik saygısı
E
Benlik bütünlüğü
Açıklama:
Beklenen benlik, bireyin şu anki koşullarını değerlendirip, gelecekte gerçekleşeceğini düşündüğü benliği içermektedir. Doğru cevap C'dir.
Soru 203
"Başarılı yaşlılık, mümkün olduğunca orta yaştaki aktivite ve tutumların yaşlılık sürecinde de sürdürülmesi ile mümkün olmaktadır." Yaşlılık dönemindeki benliği açıklamaya yönelik bu görüşü savunan kuram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kopma Kuramı
B
Psikososyal Gelişim Kuramı
C
Beş Faktör Kişilik Kuramı
D
Süreklilik Kuramı
E
Etkinlik Kuramı
Açıklama:
Etkinlik Kuramı'na göre; başarılı yaşlılık mümkün olduğunca orta yaştaki aktivite ve tutumların yaşlılık sürecinde de sürdürülmesi ile mümkün olmaktadır. Birey yaşlılık döneminde toplumdan uzaklaşmak yerine aktif, enerjik ve üretken olduğunda olumlu benlik algısını korumakta ve yaşamından doyum elde etmektedir. Doğru cevap E'dir.
Soru 204
Yaşlılıkta kişilik değişimi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Yeni fikirlere açık olmada artış söz konusudur.
B
İnsanlarla daha uyumsuz ilişkiler geliştirilir.
C
Sorumlulukta artış gerçekleşir.
D
Açıklık kişilik özelliğinde artış gözlenir.
E
Yeni deneyimlere açık olmada artış söz konusudur.
Açıklama:
Dışa dönüklük ve nevrotiklik yaşlılıkla çok değişiklik göstermezken, açıklık kişilik özelliğinin 60’lı
yaşlardan itibaren düştüğü, uyumluluk ve sorumlulukta ise artış olduğu ortaya konmuştur. Özetle bireyler yaşlılık dönemiyle birlikte diğer insanlar ile daha uyumlu ilişkiler geliştirebilen ve yaşamlarında daha sorumlu bireyler olmakta ancak bir yandan da yeni fikir ve deneyimlere daha kapalı bireyler olma eğilimi göstermektedirler.
yaşlardan itibaren düştüğü, uyumluluk ve sorumlulukta ise artış olduğu ortaya konmuştur. Özetle bireyler yaşlılık dönemiyle birlikte diğer insanlar ile daha uyumlu ilişkiler geliştirebilen ve yaşamlarında daha sorumlu bireyler olmakta ancak bir yandan da yeni fikir ve deneyimlere daha kapalı bireyler olma eğilimi göstermektedirler.
Soru 205
"Mehmet Bey, 67 yaşına geldiğinde işlerini kızı Ayşe'ye devretmiş ve yaşamını daha çok evde dinlenerek geçirmiştir." Bu örnekte Mehmet Bey'in verdiği kararı "normal ve olması gereken durum" olarak açıklayan kuram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Etkinlik Kuramı
B
Süreklilik Kuramı
C
Kopma Kuramı
D
Beş Faktör Kişilik Kuramı
E
Psikososyal Gelişim Kuramı
Açıklama:
Mehmet Bey, 67 yaşına geldiğinde işlerini kızı Ayşe’ye devrederek, köşesine çekilip yaşamını daha çok evinde dinlenerek geçirmiştir. Kopma (çözülme) kuramına göre Mehmet Bey’in işlerinden elini ayağını çekmesi çok normal ve olması gereken bir durumdur. Doğru cevap C'dir.
Soru 206
Aşağıdakilerden hangisi benlik saygısını etkileyen faktörler arasında sayılmaz?
Seçenekler
A
Eğitim düzeyi
B
Çocuk sayısı
C
Gelir
D
Sağlık durumu
E
Yaş
Açıklama:
Yaşlılık döneminde eğitim düzeyi ve geliri yüksek olan bireyler ile fiziksel sağlığı iyi olan bireylerin benlik
saygıları çok daha az düşmektedir. Öte yandan yapılan araştırmalar 70’li ve 80’li yaşlarda benlik
saygısında belirgin bir düşüş olduğunu göstermiştir. Dolayısıyla yaş da benlik saygısını etkileyen faktörlerden biri sayılabilir. Ancak çocuk sayısı ile ilgili bir faktörden bahsedilmemektedir.
saygıları çok daha az düşmektedir. Öte yandan yapılan araştırmalar 70’li ve 80’li yaşlarda benlik
saygısında belirgin bir düşüş olduğunu göstermiştir. Dolayısıyla yaş da benlik saygısını etkileyen faktörlerden biri sayılabilir. Ancak çocuk sayısı ile ilgili bir faktörden bahsedilmemektedir.
Soru 207
"Her aşamada o aşamada gelişen kritik öğeler vardır ve bu gelişimlerle birlikte her aşama kendisinden sonra gelen aşama için zemin oluşturur." şeklinde açıklanan özellik hangi kuramla ilişkilidir?
Seçenekler
A
Etkinlik Kuramı
B
Süreklilik Kuramı
C
Kopma Kuramı
D
Psikososyal Gelişim Kuramı
E
Beş Faktör Kişilik Kuramı
Açıklama:
Erikso'un psikososyal gelişim kuramına göre, kişiliğin gelişimi yaşam boyu devam eder. Kişiliğin yaşam boyu geliştiği düşüncesi epigenetik ilkeye dayanmaktadır. Bu ilkeye göre kişilik yaşam boyu evrensel olarak belirli aşamalardan geçerek ilerlemektedir. Her aşamada o aşamada gelişen kritik öğeler vardır ve bu gelişimlerle birlikte her aşama kendisinden sonra gelen aşama için zemin oluşturur. Bu aşamalar genetik olarak belirlenmiş sekiz dönemdir. Doğru cevap D'dir.
Soru 208
Ayşe Hanım, 70 yaşındadır ve ilerleyen yıllarda ailesine yük olmaktan çekinmektedir. Bu durumda Ayşe Hanım'ın düşüncesi benlikle ilgili aşağıdaki kavramlardan hangisi ile açıklanabilir?
Seçenekler
A
Korkulan benlik
B
Umulan benlik
C
Beklenen benlik
D
Benlik saygısı
E
Benlik sunumu
Açıklama:
Korkulan benliklerin daha çok yaşla birlikte değişen fiziksel ve kişisel konuları içerdiği ve özellikle yaşlanmanın insanlar üzerindeki etkisi konusunda olduğu belirlenmiştir (örn. Aileye yük olmaktan korkmak gibi).
Soru 209
Sadece erkekler üzerinde gerçekleştiren çalışmalara dayandırıldığı için eleştirilen yaşlılık dönemi kuramı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Psikososyal gelişim kuramı
B
Peck'in benlik bütünlüğü görevleri kuramı
C
Kopma kuramı
D
Etkinlik kuramı
E
Beş faktör kişilik kuramı
Açıklama:
Peck'in benlik bütünlüğüne dair yaptığı araştırmaları sadece erkekler üzerinde yaptığı çalışmalara dayandırmasından kaynaklanan eleştiriler mevcuttur.
Soru 210
Aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Erkekler genç yetişkinlikte kadınlara göre daha düşük benlik saygısına sahiptir
B
Benlik saygısı bireyin yaşamdaki zorluklarla baş etmesinde önemli bir belirleyicidir
C
Benlik saygısı yüksek bireyler daha az depresyona girmektedir
D
Aileye yük olmaktan korkmak, korkulan benlik ile ilgilidir
E
Benlik bütünlüğüne ulaşmak, yaşamı gözden geçirme ile mümkündür.
Açıklama:
25-104 yaş arasındaki 3617 kişi ile ABD’de gerçekleştirilen bir araştırmada (Orth, Trzesniewski ve Robins,2010) kadınların genç yetişkinlikte erkeklere göre daha düşük benlik saygısına sahipken yaşlılıkla birlikte her iki cinsiyette de gerçekleşen düşüş nedeniyle bu farkın kapandığı ortaya konmuştur. Doğru cevap A'dır.
Ünite 7
Soru 1
I. Eş, kardeş,çocukluk arkadaşları gibi bireylerle kurulan yakın ilişkiler
II. Gençlik yıllarından beri devam eden dostlarla kurulan sosyal ilişkiler
III. Sağlık sorunları sebebiyle gidilen hastanelerde geliştirilen ilişkiler
IV. Resmi grup ya da kulüplere üyelik aracılığıyla geliştirilen ilişkiler
Yukarıda verilen ve yaşlıların sosyal çevrelerinde ortaya çıkan ilişki türleri aşağıdakilerden hangisinde verilmiştir?
II. Gençlik yıllarından beri devam eden dostlarla kurulan sosyal ilişkiler
III. Sağlık sorunları sebebiyle gidilen hastanelerde geliştirilen ilişkiler
IV. Resmi grup ya da kulüplere üyelik aracılığıyla geliştirilen ilişkiler
Yukarıda verilen ve yaşlıların sosyal çevrelerinde ortaya çıkan ilişki türleri aşağıdakilerden hangisinde verilmiştir?
Seçenekler
A
I-III-IV
B
II-III-IV
C
I-II-IV
D
II-IV
E
III-IV
Açıklama:
Yaşlıların sosyal çevrelerinde üç tür
ilişkinin öne çıktığı dikkat çekmektedir. Bunlar: (a)
eş, kardeş, çocukluk arkadaşları gibi bireylerle kurulan yakın ilişkiler, (b) gençlik yıllarından beri devam eden dostlarla kurulan sosyal ilişkiler, (c) resmi
grup ya da kulüplere üyelikler aracılığı ile geliştirilen ilişkilerdir. Doğru cevap C'dir.
ilişkinin öne çıktığı dikkat çekmektedir. Bunlar: (a)
eş, kardeş, çocukluk arkadaşları gibi bireylerle kurulan yakın ilişkiler, (b) gençlik yıllarından beri devam eden dostlarla kurulan sosyal ilişkiler, (c) resmi
grup ya da kulüplere üyelikler aracılığı ile geliştirilen ilişkilerdir. Doğru cevap C'dir.
Soru 2
Bebeklikten ölüme kadar her bireyin yeni ilişkilerle genişleyen, bazı ilişkilerin bitmesiyle daralan sosyal çevresi olarak tanımlanan kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Sosyal kervan
B
Sosyal ilişki
C
Sosyal düzen
D
Sosyal başarı
E
Sosyal rol
Açıklama:
Bebeklikten ölüme kadar her bireyin bir yandan yeni ilişkilerle genişleyen, diğer
yandan da bazı ilişkilerin bitmesiyle daralan bir sosyal kervanı vardır. Doğru cevap A'dır.
yandan da bazı ilişkilerin bitmesiyle daralan bir sosyal kervanı vardır. Doğru cevap A'dır.
Soru 3
Kimi yaşlı bireylerin önceki yıllardan kazandıkları akran ilişkilerinin çeşitli yönlerden değişime uğrayarak, ölene kadar sürebilmesi aşağıdakilerden hangisinin göstergesidir?
Seçenekler
A
Sosyal gelişim özellikleri uyum sorununu azaltmaktadır
B
Sosyal gelişim özellikleri değişiklik göstermektedir
C
Sosyal gelişim özellikleri önceki dönemlerle bağlantılıdır.
D
Sosyal gelişim özellikleri güven duygusunu pekiştirir
E
Sosyal gelişim özellikleri sorumluluk duygusunu geliştirir
Açıklama:
Kimi yaşlıların önceki yıllardan kazandıkları akran ilişkileri de çeşitli
yönlerden değişime uğrayarak, ölene kadar sürebilmektedir. Diğer yandan
bireyler yaşamın ilk yıllarından beri öğrendikleri sosyal becerileri kullanarak yaşlılık döneminde yeni ilişkiler de geliştirebilmektedir. Buradan da anlaşıldığı gibi yaşlıların sosyal gelişim özellikleri önceki dönemlerle bağlantılıdır. Doğru cevap C'dir.
yönlerden değişime uğrayarak, ölene kadar sürebilmektedir. Diğer yandan
bireyler yaşamın ilk yıllarından beri öğrendikleri sosyal becerileri kullanarak yaşlılık döneminde yeni ilişkiler de geliştirebilmektedir. Buradan da anlaşıldığı gibi yaşlıların sosyal gelişim özellikleri önceki dönemlerle bağlantılıdır. Doğru cevap C'dir.
Soru 4
Aşağıdaki dönemlerin hangisinde arkadaşlar bireylerin kendilerine özgü kimlik geliştirme sürecinde yer alan ana dinamiklerden biridir?
Seçenekler
A
Bebeklik
B
Çocukluk
C
Gençlik
D
Ergenlik
E
Yaşlılık
Açıklama:
Ergenlikte ise arkadaşlar bireylerin kendilerine özgü kimlik geliştirme sürecinde yer alan ana dinamiklerden biri olup, kendine özgü bir sosyal çevre oluşturma ve
değerler sistemini geliştirmede etkili role sahiptir. Doğru cevap D'dir.
değerler sistemini geliştirmede etkili role sahiptir. Doğru cevap D'dir.
Soru 5
Bireylerin arkadaş çevresinin en geniş olduğu dönem aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Çocukluk
B
Ergenlik
C
Gençlik
D
Yaşlılık
E
Bebeklik
Açıklama:
Ergenliğin ardından gelen gençlik yıllarında bireylerin arkadaş çevresi genişlemektedir. Hatta gençlik yılları bireylerin arkadaş çevresinin en geniş olduğu yıllardır.Doğru cevap C'dir.
Soru 6
Aşağıdakilerden hangisi orta yaş grubundaki bireylerin sosyal yaşamında revizyona ihtiyaç duymalarındaki etkenlerden biri değildir?
Seçenekler
A
Evlilik
B
Ebeveynlerin yaşlanması
C
Çalışma yaşamındaki roller
D
Çocuk sahibi olma
E
Ekonomik sınırlılıklar
Açıklama:
Orta yaş grubundaki bireyler evlilik, ebeveynlerin yaşlanması, çalışma yaşamındaki roller, birikim yapma isteği, çocuk sahibi olma gibi birçok nedenden ötürü sosyal yaşamında revizyona gerek duymaktadır.Doğru cevap E'dir.
Soru 7
Aşağıdaki gelişim dönemlerinin hangisinde arkadaşlık ruh sağlığını güçlendiren temel faktör olarak karşımıza çıkmaktadır?
Seçenekler
A
Çocukluk
B
Yaşlılık
C
Ergenlik
D
Gençlik
E
Orta yaş
Açıklama:
Her gelişim döneminde olduğu gibi yaşlılıkta da arkadaşlığın bireylerin sosyal gelişimini etkileyen bir role sahip olduğu görülmektedir. Ancak yaşlılıkta arkadaşlık diğer gelişim dönemlerinden farklı olarak ruh sağlığını güçlendiren temel faktörlerden biri olarak karşımıza çıkmaktadır. Doğru cevap B'dir.
Soru 8
Aşağıdakilerden hangisi yaşlıların daha uzun yaşamasına etki eden ancak yaşam doyumu açısından fark yaratmayan bir faktördür?
Seçenekler
A
Çocuk sahibi olma
B
Evlilik
C
İyi arkadaş ilişkileri
D
Ekonomik özgürlük
E
Akrabalar
Açıklama:
Yapılan araştırmalarda evli yaşlıların bekâr yaşlılardan daha uzun yaşadıkları ancak yaşam doyumları açısından arasında bir fark olmadığı bulunmuştur. Doğru cevap B'dir.
Soru 9
Emekli olmuş bireylerin sık sık seyahate çıktıkları, akranlarını ziyaret ettikleri, tatil yaptıkları dönem emekliliğe uyum sürecinin hangi evresidir?
Seçenekler
A
Sonlandırma evresi
B
Balayı evresi
C
Hayal kırıklığı evresi
D
Yeniden yönelme evresi
E
Kararlılık evresi
Açıklama:
Balayı evresindeki emekliler genellikle çalışma yaşamında
yapmak isteyip de, yapamadıkları her şeyi gerçekleştirmeye çalışmaktadırlar. Örneğin bu evredeki bireylerin sık sık seyahate çıktıkları, akranlarını
ziyaret ettikleri, tatil yaptıkları, hobileriyle ilgili kurslara ve etkinliklere katıldıkları görülmektedir. Doğru cevap B'dir.
yapmak isteyip de, yapamadıkları her şeyi gerçekleştirmeye çalışmaktadırlar. Örneğin bu evredeki bireylerin sık sık seyahate çıktıkları, akranlarını
ziyaret ettikleri, tatil yaptıkları, hobileriyle ilgili kurslara ve etkinliklere katıldıkları görülmektedir. Doğru cevap B'dir.
Soru 10
Aşağıdakilerden hangisi bireyler arasında farklı emeklilik deneyimlerinin ortaya çıkmasına yol açan faktörlerden biri değildir?
Seçenekler
A
Emeklilik yaşı
B
Emeklilik beklentisi
C
Sağlık durumu
D
Emeklili geliri
E
Arkadaşlık ilişkileri
Açıklama:
Bireylerin emeklilik yaşı, emeklilik beklentileri, emekli olma nedenleri, emeklilik geliri, sağlık durumu gibi koşullarının farklı olması bireyler arasında farklı emeklilik deneyimlerinin ortaya çıkmasına yol açmaktadır. Doğru cevap E'dir.
Soru 11
- Sosyal kervan, bireylerin kendilerine özgü ilişki ağlarını içermektedir.
- Bebeklikten ölüme dek her bireyin bir sosyal kervanı bulunmaktadır.
- Yıllar ilerledikçe sosyal kervan, yeni bireylerin katılımıyla yaşam sonuna dek hep genişleme eğilimindedir.
- Bireyler sosyal kervanına katılan her kişi ile farklı düzeylerde sosyal ilişkiler geliştirirler.
Sosyal kervan ile ilgili yukarıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
I ve II
C
II ve III
D
I, II ve III
E
I, II ve IV
Açıklama:
Yıllar ilerledikçe sosyal kervan, öğretmenler, iş arkadaşları, komşular gibi yeni bireylerin katılımıyla giderek genişlemektedir. Ancak bireyler gelişim sürecinde sosyal kervanlarına yeni üyelerin katılımını sağladıkları gibi, kimi üyeleri de kervanlarından çıkararak kalan üyelerle yollarına devam etmektedirler. Bu nedenle yaş ilerledikçe sosyal kervanın genişlemesi kesin değildir.
Soru 12
- Günlük alışveriş ihtiyaçlarını karsılarken kurulan sosyal ilişkiler
- Eş, kardeş, çocukluk arkadaşları gibi bireylerle kurulan yakın ilişkiler
- Gençlik yıllarından beri devam eden dostlarla kurulan sosyal ilişkiler
- Resmi grup ya da kulüplere üyelikler aracılığı ile geliştirilen ilişkiler
Seçenekler
A
Yalnız I
B
I ve II
C
II ve III
D
I, II ve IV
E
II, III ve IV
Açıklama:
Yaşlıların sosyal çevrelerinde üç tür ilişkinin öne çıkmaktadır. Bunlar: (a) eş, kardeş, çocukluk arkadaşları gibi bireylerle kurulan yakın ilişkiler, (b) gençlik yıllarından beri devam eden dostlarla kurulan sosyal ilişkiler, (c) resmi grup ya da kulüplere üyelikler aracılığı ile geliştirilen ilişkilerdir.
Soru 13
Yaşlılık dönemindeki arkadaşlık ilişkilerine yönelik aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Yaşlılık döneminde arkadaşlıklar kısa surer ve yüzeysel duygular içerir.
B
Yaşlı erkekler kadınlara kıyasla daha yakın arkadaşlık ilişkileri kurabilmektedir.
C
Yaşlıların yaşamında arkadaşlık kabul edilme gereksiniminin karşılanmasına fırsat verir.
D
Yaşlılıkta bireyler sosyal gelişimlerini tamamladıkları için arkadaşlığın bireylerin sosyal gelişimini etkileyen bir rolü yoktur.
E
Yaşlı bireyler kendilerine benzeyen kişilerle arkadaşlık etme eğilimi sergilerler.
Açıklama:
Yaşlılık döneminde arkadaşlıklar uzun sürer, yoğun duygular içerir, gönüllülüğe ve eşitliğe dayanmaktadır.Yaşlılıkta da arkadaşlığın bireylerin sosyal gelişimini etkileyen bir role sahip olduğu görülmektedir.Yaşlı bireylerin arkadaşlık ilişkilerinde cinsiyet de belirleyici bir role sahiptir. Bireyler yaşlılıktan önceki dönemlerde genellikle kendilerine benzeyen kişilerle arkadaşlık etme eğilimi sergilerken, yaşlılık döneminde arkadaşlık ilişkilerinde bu yönde bir benzerliğin olup olmamasını önemsememektedirler.
Soru 14
Aşağıdaki durumları deneyimleyen hangi yaşlı çiftin evlilik doyumununda bir düşüş olur?
Seçenekler
A
Yaşlılığa özgü sosyal kayıplarının üstesinden başarılı bir şekilde gelebilen
B
Yaşlılığa özgü fiziksel kayıplarının üstesinden başarılı bir şekilde gelebilen
C
Çocuklarının büyümesine bağlı olarak evliliklerinin daha dengeli bir düzene kavuştuğunu ve istediklerini yapabilmek için daha özgür olduklarını hisseden
D
Geçmişten beri süren olumsuz duyguları ortaya çıkan ve aralarındaki uyumsuzluğun evlilik ilişkilerini zedeleyen boyutlara ulaştığını hisseden
E
Yaşamın her aşamasını birlikte paylaştıktan sonra yaşlılık dönemindeki güçlüklerle de birlikte mücadele edip birbirlerine daha çok bağlandıkları hisseden
Açıklama:
Yaşamın her aşamasını birlikte paylaştıktan sonra yaşlılık dönemindeki güçlüklerle de birlikte mücadele eden çiftler birbirlerine daha çok bağlandıkları için evlilik doyumu da artmaktadır. Öte yandan geçmiş yıllardan beri mutsuz olan çiftler yaşlılık yıllarında daha da mutsuz olabilmektedir. Bu bireyler genellikle birbirlerine karşı yıllardır biriktirdikleri olumsuz duyguları bu dönemde açığa vurdukları için evliliklerinin sarsılması gibi sonuçlar ortaya çıkabilmektedir.
Soru 15
Son çocuğun da yetişkin bir birey olması ve evden ayrılması sonucunda anne babanın yaşadığı sendroma ne ad verilir?
Seçenekler
A
Kaçış Sendromu
B
Boş Yuva Sendromu
C
Kırık Kalp Sendromu
D
Yalnız Kalma Sendromu
E
Tükenmişlik Sendromu
Açıklama:
Boş yuva sendromu, son çocuğun da yetişkin bir birey olması ve evden ayrılmasıyla ortaya çıkar.
Soru 16
Aşağıdakilerden hangisi torunlarıyla ilişkilerinde eğlenceye önem veren, mutlu ve keyifli zaman geçirmeyi amaçlayan büyükanne-büyükbaba rolüdür?
Seçenekler
A
Geleneksel
B
Arkadaşlık eden
C
Mesafeli
D
Ebeveynlik yapan
E
Rehberlik eden
Açıklama:
Aşağıdakilerden hangisi torunlarıyla ilişkilerinde eğlenceye önem veren, mutlu ve keyifli zaman geçirmeyi amaçlayan büyükanne-büyükbaba rolü arkadaşlık eden bir roldür.
Soru 17
Daha çok bakıcı rolü ön plana çıkmış olan, torunlarıyla ilişkilerinde iyi ve kötü davranışı öğretmeye, gerektiğinde ödül ve cezayı kullanmaya yer veren bir büyükanne aşağıdaki tutumlardan hangisine sahiptir?
Seçenekler
A
Geleneksel
B
Arkadaşlık eden
C
Mesafeli
D
Ebeveynlik yapan
E
Rehberlik eden
Açıklama:
Ebeveynlik tutumuna sahip büyükanne ve büyükbabaların torunlarıyla ilişkisinde de daha çok bakıcı rolü ön plana çıkmaktadır. Bu bireylerin torunlarına yemek hazırlamak ve onları okula götürüp getirmek gibi görevler edindikleri görülmektedir. Ayrıca torunlarıyla ilişkilerinde iyi ve kötü davranışı öğretmeye, gerektiğinde ödül ve cezayı kullanmaya yer verdikleri dikkat çekmektedir. Bunun yanında torunlarının ebeveynlerine çocuğu disipline etme konusunda önerilerde bulundukları da belirtilmektedir. Çünkü bu yaşlılar, iyi bir çocuk yetiştirmeyi amaçlamaktadır ve torunlarını yetiştirmede kendilerinin de sorumluluğu olduğunu düşünmektedir.
Soru 18
- Güven
- Pişmanlık
- Geçmişe özlem
- Yalnızlık duygusu
Seçenekler
A
Yalnız I
B
I ve II
C
I ve IV
D
I, II ve III
E
II, III ve IV
Açıklama:
Eşin kaybı hayatta kalan tarafın yalnızlık duygusu, geçmişe özlem ya da pişmanlık duyguları yaşamasına da yol açabilmektedir.
Soru 19
Aşağıdakilerden hangisi emekliliğe uyum evrelerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Balayı evresi
B
Hayal kırıklığı evresi
C
Gözden geçirme evresi
D
Yeniden yönelim evresi
E
Kararlılık evresi
Açıklama:
Emekliliğe uyum evreleri, balayı evresi, hayal kırıklığı evresi, yeniden yönelim evresi, kararlılık evresi ve sonlandırma evresidir.
Soru 20
Kişisel gelişim ve topluma katılım açısından en doyum alabileceği şekilde yaşamını bir düzene sokan ve bu düzeni sürdürmekte olan bir emekli birey emekliliğe uyum evrelerinden hangisini deneyimlemektedir?
Seçenekler
A
Balayı evresi
B
Hayal kırıklığı evresi
C
Sonlandırma evresi
D
Yeniden yönelim evresi
E
Kararlılık evresi
Açıklama:
Kararlılık evresinde ise emekli bireyler kişisel gelişim ve topluma katılım açısından en doyum alabilecekleri şekilde yaşamlarını bir düzene sokmakta ve bu düzeni sürdürmektedirler. Bazı yaşlılar, özellikle de emekliliğe iyi bir şekilde hazırlanmış olanlar, balayı evresinin ardından bu evreye geçebilmektedir. Bunlar genellikle emeklilikte kendilerini neyin beklediğini bilen, gerçekçi amaçları ve beklentileri olan, emeklilik dönemini de gerçekçi bir şekilde planlayan kişilerdir.
Soru 21
I.Fiziksel gücün azalması,
II.Çalışma yaşamının sona ermesi,
III.Gelirin azalması,
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri yaşlılıkta meydana gelen değişimlerdendir?
II.Çalışma yaşamının sona ermesi,
III.Gelirin azalması,
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri yaşlılıkta meydana gelen değişimlerdendir?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
Yalnız III
D
I ve II
E
I, II ve III
Açıklama:
Yukarıdaki üç madde de yaşlılıkta meydana gelen değişimlerdendir.
Soru 22
Bireylerin gelişim sürecinde sahip oldukları en temel iki sosyal ilişki kaynağı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Aile ve arkadaş
B
Okul ve çocuk
C
Ev ve iş
D
İş ve çocuk
E
Aile ve çevre
Açıklama:
Bireylerin gelişim sürecinde sahip oldukları en temel iki sosyal ilişki kaynağı aile ve arkadaşlardır.
Soru 23
Bireylerin kendilerine özgü ilişki ağlarını içeren terim aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Sosyal çevre
B
Sosyal kervan
C
Aile
D
Sosyal hayat
E
İş hayatı
Açıklama:
Sosyal kervan, bireylerin kendilerine özgü ilişki ağlarını içermektedir.
Soru 24
Yaşlıların sosyal çevrelerinde kaç tür ilişki bulunmaktadır?
Seçenekler
A
1
B
3
C
2
D
4
E
5
Açıklama:
Yaşlıların sosyal çevrelerinde üç tür ilişkinin öne çıktığı dikkat çekmektedir.
Soru 25
I.Eş, kardeş, çocukluk arkadaşları gibi bireylerle kurulan yakın ilişkiler,
II.Gençlik yıllarından beri devam eden dostlarla kurulan sosyal ilişkiler,
III. Resmi grup ya da kulüplere üyelikler aracılığı ile geliştirilen ilişkiler,
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri yaşlılıkta öne çıkan ilişkilerdendir?
II.Gençlik yıllarından beri devam eden dostlarla kurulan sosyal ilişkiler,
III. Resmi grup ya da kulüplere üyelikler aracılığı ile geliştirilen ilişkiler,
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri yaşlılıkta öne çıkan ilişkilerdendir?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
Yalnız III
D
I ve II
E
I,II ve III
Açıklama:
Yukarıdaki üç madde de yaşlılıkta öne çıkan ilişkilerdendir.
Soru 26
Bireylerin yeni bilgi ve becerileri öğrenme konusunda iyice yavaşlamalarına ve unutkanlıkların artması hangi alanda gözlenen sıkıntılardır?
Seçenekler
A
Sosyal
B
Çevresel
C
Bilişsel
D
Fiziksel
E
Ruhsal
Açıklama:
Bireylerin yeni bilgi ve becerileri öğrenme konusunda iyice yavaşlamalarına ve unutkanlıkların artması bilişsel alanda gözlenen sıkıntılardır.
Soru 27
Son çocuğun evden ayrılması ile ortaya çıkan sendrom aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Boş yuva sendromu
B
Yaşlılık
C
Psikolojik sorun
D
Depresyon
E
Demans
Açıklama:
Son çocuğun evden ayrılması ile ortaya çıkan sendrom boş yuva sendromudur.
Soru 28
Emekliler genellikle çalışma yaşamında yapmak isteyip de, yapamadıkları her şeyi gerçekleştirmeye çalışmak emekliliğin hangi evresinde gerçekleşmektedir?
Seçenekler
A
Hayal kırıklığı evresi
B
Balayı evresi
C
Yeniden yönelim evresi
D
Sonlandırma evresi
E
Kararlılık evresi
Açıklama:
Emekliler genellikle çalışma yaşamında yapmak isteyip de, yapamadıkları her şeyi gerçekleştirmeye çalışmak emekliliğin balayı evresinde gerçekleşmektedir.
Soru 29
Emekli olduktan sonra kendisini işe yaramaz hisseden bireyler emekliliğin bekledikleri gibi bir dönem olmadığını düşünmekte ve çalışma yaşamını özleme evresi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Yeniden yönelim evresi
B
Balayı evresi
C
Hayal kırıklığı evresi
D
Kararlılık evresi
E
Sonlandırma evresi
Açıklama:
Emekli olduktan sonra kendisini işe yaramaz hisseden bireyler emekliliğin bekledikleri gibi bir dönem olmadığını düşünmekte ve çalışma yaşamını özleme hayal kırıklığı evresidir.
Soru 30
Toplum yararına gönüllü işlerde çalışma, torun bakma, dini etkinliklere katılma, el sanatları ile uğraşma gibi roller üstlenerek, içinde bulundukları gelişim dönemine ve emeklilik standartlarına uygun bir şekilde yaşamlarını yeniden yapılandırdığı evre aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Yeniden yönelim evresi
B
Kararlılık evresi
C
Balayı evresi
D
Hayal kırıklığı evresi
E
Sonlandırma evresi
Açıklama:
oplum yararına gönüllü işlerde çalışma, torun bakma, dini etkinliklere katılma, el sanatları ile uğraşma gibi roller üstlenerek, içinde bulundukları gelişim dönemine ve emeklilik standartlarına uygun bir şekilde yaşamlarını yeniden yapılandırdığı evre yeniden yönelim evresidir.
Soru 31
Aşağıdakilerden hangisi yaşlılık döneminde sosyal yaşamın sınırlarının daralmasına neden olan durumlardan biridir?
Seçenekler
A
Torun sahibi olmak
B
Birikim yapmak
C
Emekli olmak
D
Yeni hobiler edinmek
E
Seyahate çıkmak
Açıklama:
Yaşlılık döneminde emeklilik, sevilen insanların kaybı, fiziksel gücün azalması
ve sağlığın bozulması gibi nedenlere bağlı olarak sosyal yaşamın sınırları oldukça daralmaktadır.
Emekli olmak
ve sağlığın bozulması gibi nedenlere bağlı olarak sosyal yaşamın sınırları oldukça daralmaktadır.
Emekli olmak
Soru 32
Yaşlılık dönemine arkadaşlık ile ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Yaşlılık döneminde bireyler oldukça kolay arkadaş edinebilirler.
B
Yaşlılık döneminde bireylerin arkadaşlık ilişkilerine verdikleri önem azalır.
C
Yaşlılık döneminde arkadaşlık ruh sağlığını güçlendiren faktörlerden biridir.
D
Yaşlılık döneminde bireyler arkadaşlığa güvensizlik duygusu yüklerler.
E
Arkadaşlık yaşlıların dış dünya ile ilişkilerin azalmasına neden olur.
Açıklama:
Yaşlılıkta arkadaşlık diğer gelişim dönemlerinden farklı olarak ruh sağlığını güçlendiren temel faktörlerden biri olarak karşımıza çıkmaktadır.
Yaşlılık döneminde arkadaşlık ruh sağlığını güçlendiren temel faktörlerden biridir.
Yaşlılık döneminde arkadaşlık ruh sağlığını güçlendiren temel faktörlerden biridir.
Soru 33
Yaşlılık döneminde arkadaşlık ilişkileri ile ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Yaşlılık döneminde bireyler genellikle kendilerine benzeyen kişilerle arkadaşlık etme eğilimi sergilemektedirler.
B
Yaşlı bireylerin arkadaş seçiminde yaş, cinsiyet, ırk, etnik köken gibi faktörler belirleyici olmaktadır.
C
Yaşlı erkekler yaşlı kadınlara kıyasla daha yakın arkadaşlık ilişkileri kurabilmektedirler.
D
Yaşlılık döneminde bireyler genellikle kendileriyle arkadaşlık edebilecek bireyler bulmakta zorluk yaşamaktadırlar.
E
Yaşlı kadınlar eşlerine daha fazla bağımlılık gösterdikleri için daha az sayıda yakın ilişki geliştirmektedirler.
Açıklama:
Yaşlılıkta arkadaş seçeneklerinin sınırlı olması nedeniyle yaşlıların, kendileriyle arkadaşlık edebilecek bireyler bulmakta zorlandıkları ifade edilmektedir.
Yaşlılık döneminde bireyler genellikle kendileriyle arkadaşlık edebilecek bireyler bulmakta zorluk yaşamaktadırlar.
Yaşlılık döneminde bireyler genellikle kendileriyle arkadaşlık edebilecek bireyler bulmakta zorluk yaşamaktadırlar.
Soru 34
I. Yaşlılık yıllarında bireylerin evlilik doyumu azalmaktadır.
II. Bireylerin yaşlanma, hastalıklar ve ölüm ile başa çıkma becerileri yaşlılık döneminde evlilik doyumunu belirleyen temel faktörlerdir.
III. Araştırma sonuçları evli yaşlılar ve bekâr yaşlılar arasında yaşam doyumu açısından bir fark olmadığını göstermektedir.
Yaşlı bireylerin evlilik doyumu ile ilgili yukarıda verilen bilgilerden hangisi\ hangileri doğrudur?
II. Bireylerin yaşlanma, hastalıklar ve ölüm ile başa çıkma becerileri yaşlılık döneminde evlilik doyumunu belirleyen temel faktörlerdir.
III. Araştırma sonuçları evli yaşlılar ve bekâr yaşlılar arasında yaşam doyumu açısından bir fark olmadığını göstermektedir.
Yaşlı bireylerin evlilik doyumu ile ilgili yukarıda verilen bilgilerden hangisi\ hangileri doğrudur?
Seçenekler
A
I ve II
B
II ve III
C
Yalnız III
D
Yalnız II
E
I, II ve III
Açıklama:
Yapılan araştırmalarda evli yaşlılar ve bekâr yaşlılar arasında yaşam doyumu açısından arasında bir fark olmadığı bulunmuştur. bireylerin yaşlanma, hastalıklar
ve ölüm ile başa çıkma becerilerinin yaşlılık döneminde evlilik doyumunu belirleyen temel faktörler olduğu vurgulanmaktadır. Ancak yapılan araştırmalara bakıldığında kimi bireylerin yaşlılık yıllarında evlilik doyumunun arttığı, kimilerinin ise azaldığı görülmektedir.
II ve III
ve ölüm ile başa çıkma becerilerinin yaşlılık döneminde evlilik doyumunu belirleyen temel faktörler olduğu vurgulanmaktadır. Ancak yapılan araştırmalara bakıldığında kimi bireylerin yaşlılık yıllarında evlilik doyumunun arttığı, kimilerinin ise azaldığı görülmektedir.
II ve III
Soru 35
Yaşlılık döneminde karşılaşılan Boş Yuva Sendromu aşağıdaki durumlardan hangisi sonucunda ortaya çıkmaktadır?
Seçenekler
A
Yaşlı eşlerden birinin ölmesi sonucunda
B
Anne babanın yaşlılıkta çocuklarının yanına taşınması sonucunda
C
Bütün çocukların yetişkin bireyler olup evden ayrılmaları sonucunda
D
Yaşlı çiftin boşandıktan sonra yaşadıkları evi terk etmeleri sonucunda
E
Yaşlı çiftin kendi evlerinde çocukları ile birlikte yaşamak istemeleri sonucunda
Açıklama:
Yaşlılık döneminde karşılaşılan kritik konulardan biri de Boş Yuva Sendromudur. Bu sendrom son çocuğun da yetişkin bir birey olup evden ayrılmasıyla ortaya çıkmaktadır.
Bütün çocukların yetişkin bireyler olup evden ayrılmaları sonucunda
Bütün çocukların yetişkin bireyler olup evden ayrılmaları sonucunda
Soru 36
Torunları ihtiyaç duyduklarında torunlarıyla deneyimlerini ve düşüncelerini paylaşan, torunları istediğinde onlara önerilerde bulunan büyükanne-büyükbaba rolü aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Geleneksel
B
Arkadaş
C
Mesafeli
D
Rehber
E
Ebeveyn
Açıklama:
Torunlarıyla ilişkilerinde bir rehber gibi davranan yaşlılar vardır. Bu tutuma sahip yaşlılar torunları ihtiyaç duyduklarında torunlarıyla deneyimlerini ve düşüncelerini paylaşmakta, torunları istediğinde onlara önerilerde bulunmaktadırlar.
Soru 37
Yaşlılarla torunları arasında en sık karşılaşılan ilişki kurma tutumu aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Geleneksel tutum
B
Arkadaşlık etme
C
Mesafeli tutum
D
Ebeveynlik yapma
E
Rehberlik etme
Açıklama:
Tüm tutumlar içinde yaşlılarla torunları arasında en sık karşılaşılan tutum arkadaşlık ilişkisidir.
Arkadaşlık etme
Arkadaşlık etme
Soru 38
Aşağıdakilerden hangisi emekliliğe uyum sürecinin evrelerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Balayı evresi
B
Hayal kırıklığı evresi
C
Aydınlanma evresi
D
Yeniden yönelim evresi
E
Sonlandırma evresi
Açıklama:
Emekliliğe uyum bir takım evrelerden oluşmaktadır. Bu evreler balayı evresi, hayal kırıklığı evresi, yeniden yönelim evresi, kararlılık evresi ve sonlandırma evresidir.
Aydınlanma evresi
Aydınlanma evresi
Soru 39
Aşağıdaki seçeneklerden hangisinde emekliliğe uyum sürecini evrelerinden biri olan kararlılık evresi açıklanmaktadır?
Seçenekler
A
Bu evredeki emekliler genellikle çalışma yaşamında yapmak isteyip de, yapamadıkları her şeyi gerçekleştirmeye çalışmaktadırlar.
B
Bu evredeki bireyler emekli olduktan sonra kendisini işe yaramaz hissetmekte, emekliliğin bekledikleri gibi bir dönem olmadığını düşünmekte ve çalışma
yaşamını özlemektedir.
yaşamını özlemektedir.
C
Bu evrede bireyler toplum yararına gönüllü işlerde çalışma, torun bakma, dini etkinliklere katılma, el sanatları ile uğraşma gibi roller üstlenerek, içinde bulundukları gelişim dönemine ve emeklilik standartlarına uygun bir şekilde yaşamlarını yeniden yapılandırmaktadırlar.
D
Bu evrede emekli bireyler kişisel gelişim ve topluma katılım açısından en doyum alabilecekleri şekilde yaşamlarını bir düzene sokmakta ve bu düzeni sürdürmektedirler.
E
Bu evrede emeklilik rollerinin ortadan kalktığı, fiziksel yetersizliklere sahip yaşlıların ise hasta ve zayıf rolünü üstlendikleri görülmektedir.
Açıklama:
Kararlılık evresinde emekli bireyler kişisel gelişim ve topluma katılım açısından en doyum alabilecekleri şekilde yaşamlarını bir düzene sokmakta ve bu düzeni
sürdürmektedirler.
Bu evrede emekli bireyler kişisel gelişim ve topluma katılım açısından en doyum alabilecekleri şekilde yaşamlarını bir düzene sokmakta ve bu düzeni sürdürmektedirler.
sürdürmektedirler.
Bu evrede emekli bireyler kişisel gelişim ve topluma katılım açısından en doyum alabilecekleri şekilde yaşamlarını bir düzene sokmakta ve bu düzeni sürdürmektedirler.
Soru 40
"Emeklilik sonrası dönemde ortaya çıkan uyum evreleri, her birey için aynı
sırayı izlememekte ve aynı sürede tamamlanmamaktadır."
Aşağıdakilerden hangisi bireyler arasında farklı emeklilik deneyimlerinin ortaya
çıkmasına yol açan durumlardan biri değildir?
sırayı izlememekte ve aynı sürede tamamlanmamaktadır."
Aşağıdakilerden hangisi bireyler arasında farklı emeklilik deneyimlerinin ortaya
çıkmasına yol açan durumlardan biri değildir?
Seçenekler
A
Bireylerin emeklilik yaşı
B
Bireylerin emeklilik geliri
C
Bireylerin emekli olma nedenleri
D
Bireylerin sağlık durumu
E
Bireylerin cinsiyeti
Açıklama:
Bireylerin emeklilik yaşı, emeklilik beklentileri, emekli olma nedenleri, emeklilik geliri, sağlık durumu gibi koşullarının farklı olması bireyler arasında
farklı emeklilik deneyimlerinin ortaya çıkmasına yol açmaktadır.
Bireylerin cinsiyeti
farklı emeklilik deneyimlerinin ortaya çıkmasına yol açmaktadır.
Bireylerin cinsiyeti
Soru 41
Bireylerin sosyal ilişkide bulundukları kişileri içeren sosyal etkileşim ağı aşağıdaki kavramlardan hangisi ile ifade edilmektedir?
Seçenekler
A
Toplumsal yapı
B
Sosyal kervan
C
Toplumsal grup
D
Sosyal destek ağı
E
Sosyal ilişki
Açıklama:
Bireylerin sosyal ilişkide bulundukları kişileri içeren sosyal etkileşim ağı sosyal kervan olarak tanımlanmaktadır. Sosyal kervan bebeklikten itibaren kurulan sosyal ilişkiler sayesinde şekillenmektedir.
Soru 42
- Eş, kardeş, çocukluk arkadaşları gibi bireylerle kurulan yakın ilişkiler
- Gençlik yıllarından beri devam eden dostlarla kurulan sosyal ilişkiler
- Resmi grup ya da kulüplere üyelikler aracılığı ile geliştirilen ilişkiler
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız III
C
I ve II
D
II ve III
E
I, II ve III
Açıklama:
Yaşlıların sosyal çevreleri dardır. Yaşlıların sosyal çevrelerinde üç tür ilişkinin öne çıkmaktadır. Bunlar: (a) eş, kardeş, çocukluk arkadaşları gibi bireylerle kurulan yakın ilişkiler, (b) gençlik yıllarından beri devam eden dostlarla kurulan sosyal ilişkiler, (c) resmi grup ya da kulüplere üyelikler aracılığı ile geliştirilen ilişkilerdir. Bu ilişkilere bakıldığında ilk iki grubun uzun zamandan beri süregelen samimi ilişkiler içerdiği görülmektedir. Bu ilişkiler yaşlı bireylerin kendilerini güvende hissettikleri, tanıdık kişilerden oluşan ilişkiler olup, yaşlıların yaşamında önem verdikleri en temel sosyal destek kaynağı olarak karşımıza çıkmaktadır. Diğer yandan yaşlı bireylerin resmi grup ya da kulüplere üyelik yolu ile oluşturdukları sosyal ilişkilerin de yaşamlarındaki rolü azımsanmayacak derecede değerlidir. Çünkü dernek, sivil toplum kuruluşları ya da benzeri toplum yararına işlerde görev alan yaşlıların, burada geliştirdikleri ilişkiler kendilerini üretken ve faydalı hissetmelerine aracılık etmektedir.
Soru 43
Aşağıdakilerden hangisi veya hangileri yaşlılık döneminde sosyal çevrenin daralmasının nedenlerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Eş kaybının yaşanması
B
Yoğun bir iş temposunda çalışma
C
Akraba ve akran kaybı yaşanması
D
Sağlık durumunun bozulmasına bağlı olarak hareket özgürlüğünün sınırlanması
E
Yetişkinliğe erişen çocuklarının evden ayrılarak kendilerine ait bir yaşam kurmaları
Açıklama:
Yaşlılık dönemi fiziksel ve bilişsel değişikliklerle birlikte sosyal değişikliklerin de meydana geldiği bir dönemdir. Bu dönemde sosyal gelişim alanında gözlenen en kritik değişikliklerden biri sağlık durumunun bozulmasına bağlı olarak hareket özgürlüğünün sınırlanmasıdır. Bu değişiklik yaşlıların bir bölümünün evden dışarı çıkmasını zorlaştırmakta, bir bölünün de toplumsal etkinliklere uzun süre ya da tek başına katılım göstermesini engellemektedir. Böylece fiziksel sınırlılıklar nedeniyle yaşlı bireylerin sosyal yaşamdan geri çekilmek zorunda kaldıkları görülmektedir. Bu geri çekilme sosyal çevrenin daralmasına yol açmaktadır. Yaşlı bireylerin sosyal çevrelerinin daralmasına neden olan bir başka değişiklik de akranlarının kaybıdır. Yaşlılık yaşamın son dönemi olduğu için bu dönemdeki bireyler arkadaşlarının ölümüne tanıklık edebilmektedir. Arkadaşların kaybedilmesi yaşlıların sahip oldukları sınırlı ilişkilerini kaybetmeleri ve gittikçe kendilerini daha yalnız hissetmeleri anlamına gelmektedir. Yaşlılık döneminde çocukların yetişkine dönüşmesi ve eşle ilişkilerin değişmesi de bireylerin duygusal ve sosyal gelişimini etkileyen değişiklikler arasındadır. Buna göre yaşlı bireylerin yetişkin çocukları kendi yaşamlarına odaklanmakta, kendilerine özgü planlar, öncelikler ve iş yoğunluğu gibi nedenlerle ebeveynlerine yeterince zaman ayıramamaktadır. Bu da yaşlıların çocuklarıyla ortak paylaşımlarının azalmasına yol açmaktadır. Üstelik yetişkin çocukların her birinin evden ayrılmasıyla birlikte, yaşlı çiftler daha önce çocuklarıyla yaşadıkları evde baş başa kalmaktadırlar. Bu durum yaşlı eşler arasındaki ilişkiyi değiştirebilmektedir. Bu süreçte kimi çiftler duygusal olarak yakınlaşırken, kimilerinin de birbirlerine karşı eskiden beri sürdürdükleri olumsuz duyguları daha da artmakta ve evlilik uyumu zedelenebilmektedir. Yaşlılıkta gözlenen başka bir değişiklik de emekliliktir. Emeklilik yaşlı bireylerin çalışma yaşamının sona ermesi ile başlayan bir süreçtir. Toplumsal yapı içinde yaşlı bireylerin üretkenliklerini kaybettiklerine yönelik yaygın bir anlayışın bulunması, yaşlıların çalışma yaşamından uzaklaştırılmalarını gerekli kılmıştır. Ancak yaşlılar emekli olduktan sonra iş yerindeki rollerini ve sosyal çevrelerini kaybettikleri için genellikle bir uyum güçlüğü yaşamaktadırlar. Çünkü yaşlılar açısından emeklilik statü kaybı anlamına gelmektedir. İş sayesinde topluma katkıda bulunduklarını düşünen yaşlıların bir bölümü, emeklilikte kendilerini işe yaramayan kimseler olarak görmeye başlamaktadırlar. Öte yandan emeklilikte iş rollerinin yerine yeni roller ve ilişkiler geliştirebilen yaşlıların gelişimlerini uyumlu bir şekilde sürdürebildiklerini söylemek mümkündür. Yaşlı bireylerin yaşamındaki bir başka kritik gelişme de eşin kaybıdır. Eşler uzun süreden beri birlikte yaşadıkları için birbirlerini en iyi tanıyan ve anlayan kişilerdir. Bu nedenle yaşlı bir bireyin yaşamındaki en önemli sosyal destek kaynağı eşidir. Eşin kaybı yaşlıların kendilerine en yakın gördükleri, en çok zaman geçirdikleri ve kendilerini en çok anladığını düşündükleri bir parçalarını kaybetmeleri anlamına gelmektedir. Bu nedenle eşini kaybeden yaşlıların yalnızlık duygularının arttığı ve hatta depresyon riski altında oldukları söylenebilir.
Soru 44
Aşağıdakilerden hangisi yaşlılık döneminde arkadaşlık ilişkilerinde önceki dönemlerden farklı olarak gözlenebilen yönelimlerdendir?
Seçenekler
A
Çok sayıda bireyle daha yüzeysel ilişkiler kurulması
B
Kendisine benzer kişilerle arkadaşlık etme isteği
C
Kendilerini kabul eden herkesle arkadaşlık etme eğilimi
D
Arkadaşlık ilişkilerinde etnik kökenin dikkate alınması
E
Arkadaş seçiminde esnek olmayan bir bakış açısının olması
Açıklama:
Yaşamın her döneminde olduğu gibi yaşlılık döneminde de arkadaşlık, bireylerin yaşamında önemli bir yere sahiptir. Yaşlıların arkadaşlık ilişkilerinde önceki dönemlerden farklı bazı yönelimler ortaya çıkmaktadır. Bu yönelimlerin en dikkat çeken özelliği arkadaş seçim kriterlerinin değişmesidir. Buna göre yaşamın önceki dönemlerinde her birey kendisine benzer özelliklere sahip bireylerle arkadaşlık etmek isterken, yaşlılık döneminde sosyal çevrenin daralması yaşlı bireyleri bu türden bir ayrım yapmaksızın, kendilerini kabul eden herkesle arkadaşlık etmeye sevk etmektedir. Diğer yandan yaşlıların arkadaşlık ilişkilerinde din, ırk, etnik köken gibi özellikleri de dikkate almadıkları ve daha esnek bir bakış açısı geliştirdikleri görülmektedir. Çünkü aile üyeleri ya da çocukları tarafından eskisi kadar ziyaret edilmeyen yaşlılar kendilerini yalnız hissetmektedir. Bu yalnız duygusuyla başa çıkmalarında en önemli destek kaynakları arkadaşlarıdır. Arkadaşları yaşlı bireyleri yadırgamadan kabul etmekte, hastalıkları yüzünden evden çıkamadıklarında kendilerini ziyaret ederek toplumla bağ kurmalarını kolaylaştırmakta ve iyi vakit geçirmelerine aracılık etmektedir. Bu yönleri ile arkadaşlık yaşlılık döneminde özel, yakın ve güvenilir bir ilişki biçimine dönüşmektedir.
Soru 45
- Emekliliğin zorunlu olması
- Sağlıklı ve yeterli düzeyde emeklilik gelirine sahip olma
- Hedefsizlik duygusu
- Emekliliğe hazırlanma
Seçenekler
A
I ve II
B
II ve IV
C
III ve IV
D
I, II ve III
E
I, II ve IV
Açıklama:
Gönüllü emekli olan, emekliliğe hazırlanan, sağlıklı ve yeterli düzeyde emeklilik gelirine sahip bireylerin emekliliğe uyumu daha kolaydır.
Soru 46
Aşağıdakilerden hangisi emekliliğe uyum evrelerinden birisi değildir?
Seçenekler
A
Balayı evresi
B
Kararlılık evresi
C
Ümitsizlik evresi
D
Yeniden yönelim evresi
E
Hayal kırıklığı evresi
Açıklama:
Emekliliğe uyum bir takım evrelerden oluşmaktadır. Bu evreler balayı evresi, hayal kırıklığı evresi, yeniden yönelim evresi, kararlılık evresi ve sonlandırma evresidir
Soru 47
Emekli olduktan sonra kendisini işe yaramaz hisseden ve emekliliğin beklediği gibi bir dönem olmadığını düşünerek çalışma yaşamını özleyen bireyler emekliliğin hangi evresindedir?
Seçenekler
A
Kararlılık evresi
B
Yeniden yönelim evresi
C
Balayı evresi
D
Sonlandırma evresi
E
Hayal kırıklığı evresi
Açıklama:
Emekli olduktan sonra kendisini işe yaramaz hisseden bireyler emekliliğin bekledikleri gibi bir dönem olmadığını düşünmekte ve çalışma yaşamını özlemektedir. Bu bireylerin içinde bulundukları evre hayal kırıklığı evresi olarak adlandırılmaktadır.
Soru 48
- Gençlik yıllarından beri devam eden dostlarla kurulan sosyal ilişkiler
- Eş, kardeş, çocukluk arkadaşları gibi bireylerle kurulan yakın ilişkiler
- Resmi grup ya da kulüplere üyelikler aracılığı ile geliştirilen ilişkiler
Yaşlıların sosyal çevrelerinde sıklıkla karşılaşılan yukarıdaki üç tür ilişkiden hangisi veya hangileri uzun zamandan beri süregelen samimi ilişkiler içerdiği için yaşlı bireylerin yaşamlarında önem verdikleri en temel sosyal destek kaynağı olarak değerlendirilmektedir?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
I ve II
D
II ve III
E
I, II ve III
Açıklama:
Yaşlıların sosyal çevreleri dardır. Yaşlıların sosyal çevrelerinde üç tür ilişki öne çıkmaktadır. Bunlar: (a) eş, kardeş, çocukluk arkadaşları gibi bireylerle kurulan yakın ilişkiler, (b) gençlik yıllarından beri devam eden dostlarla kurulan sosyal ilişkiler, (c) resmi grup ya da kulüplere üyelikler aracılığı ile geliştirilen ilişkilerdir. Bu ilişkilere bakıldığında ilk iki grubun uzun zamandan beri süregelen samimi ilişkiler içerdiği görülmektedir. Bu ilişkiler yaşlı bireylerin kendilerini güvende hissettikleri, tanıdık kişilerden oluşan ilişkiler olup, yaşlıların yaşamında önem verdikleri en temel sosyal destek kaynağı olarak karşımıza çıkmaktadır. Diğer yandan yaşlı bireylerin resmi grup ya da kulüplere üyelik yolu ile oluşturdukları sosyal ilişkilerin de yaşamlarındaki rolü azımsanmayacak derecede değerlidir, ancak resmi ilişkilerin işlevi bireylere sosyal destek sunmaktan daha çok yaşlıların kendilerini üretken ve faydalı hissetmelerine yöneliktir. Bu nedenle doğru cevap "C" şıkkıdır.
Soru 49
Bireylerin emeklilik yaşamının gerçekleriyle karşılaşmasından sonra, sahip oldukları koşulları yeniden değerlendirip kendileri için yeni emeklilik rolleri geliştirdikleri evre aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kararlılık evresi
B
Sonlandırma evresi
C
Balayı evresi
D
Yeniden yönelim evresi
E
Hayal kırıklığı evresi
Açıklama:
Bazı yaşlılar emeklilik yaşamının gerçekleriyle karşılaştıktan sonra, sahip oldukları koşulları yeniden değerlendirip kendileri için yeni emeklilik rolleri geliştirmektedir. Yeniden yönelim olarak adlandırılan bu evrede bireyler toplum yararına gönüllü işlerde çalışma, torun bakma, dini etkinliklere katılma, el sanatları ile uğraşma gibi roller üstlenerek, içinde bulundukları gelişim dönemine ve emeklilik standartlarına uygun bir şekilde yaşamlarını yeniden yapılandırmaktadırlar.
Soru 50
Emekli bireylerin kişisel gelişim ve topluma katılım açısından en doyum alabilecekleri şekilde yaşamlarını bir düzene soktukları ve bu düzeni sürdürdükleri evre aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kararlılık evresi
B
Yeniden yönelim evresi
C
Balayı evresi
D
Sonlandırma evresi
E
Hayal kırıklığı evresi
Açıklama:
Kararlılık evresinde emekli bireyler kişisel gelişim ve topluma katılım açısından en doyum alabilecekleri şekilde yaşamlarını bir düzene sokmakta ve bu düzeni sürdürmektedirler.
Soru 51
Aşağıdakilerin hangisi fizik kayıplar nedeniyle yaşlıların uğradığı sosyal bir yoksunluktur?
Seçenekler
A
Akranlarının ölümü
B
bazı sosyal ilişkilerini kaybetmesi
C
Akranlarla buluşabilecekleri ortamların kalmaması
D
Yaşanılan sağlık sorunları nedeniyle arkadaş ilişkilerinin sürdürülememesi
E
Yeni arkadaşlar edinememenin
Açıklama:
Yaşlı bireyler bedensel güçlerinin azalmasıyla birlikte ortaya çıkan fiziksel kayıplar sosyal ilişkilerinde de kayıplar yaşatmaktadır. Bu dönemdeki bireyler akranlarının ölümü nedeniyle bazı sosyal ilişkilerini kaybetmektedirler. Hayatta kalanlarla ise fiziksel sınırlılıklar nedeniyle eski sıklıkta görüşememektedirler
Soru 52
Aşağıdakilerden hangisi uzun bir geçmişe dayanan içtenlikli ilişkilerin yaşlılara sağladığı bir üstünlüktür?
Seçenekler
A
Topluma yararlı olma duygusunun verdiği huzur
B
Çalışmanın yaşattığı kendine güven duygusu
C
Kendilerini güvende hissetme
D
Hizmet üretmenin verdiği haz
E
Yeni arkadaşlar edinmenin verdiği mutluluk
Açıklama:
Eş, kardeş, çocukluk arkadaşları gibi bireylerle kurulan yakın ilişkiler; yaşlı bireylerin kendilerini güvende hissettikleri, yaşlıların yaşamında önem verdikleri en temel sosyal destek kaynağıdır.
Soru 53
Aşağıdakilerden hangisi yaşlılarda depresyon ve intihar düşüncesi gibi uyumsuzluklara neden olabilecek kayıplardan birisi değildir?
Seçenekler
A
Gönüllü kuruluşlarda çalışmaları
B
Arkadaş ve akrabalarını kaybetmeleri
C
Fiziksel açıdan yaşadığı gerilemeler
D
Ölüm korkusu
E
Ekonomik sıkıntılar
Açıklama:
Yaşlılık kayıplar, gerilemeler, ölüm korkusu, parasal sıkıntıların neden olduğu uyumsuzluklar günlük yaşamlarını sürdürmelerini engelleyecek düzeye ulaştığında depresyon ve intihar düşünceleri
ortaya çıkabilmektedir.
ortaya çıkabilmektedir.
Soru 54
Yaşlılık dönemindeki arkadaşlığın temel işlevi aşağıdakilerden hangisidir.
Seçenekler
A
Oyun oynama
B
Ruh sağlığını sürdürme
C
Sosyal beceriler geliştirme
D
Toplumsal çevre edinme
E
Yeni beceriler geliştirme
Açıklama:
Yaşlılıkta arkadaşlık diğer gelişim dönemlerinden farklı olarak ruh sağlığını güçlendiren temel faktörlerden biri olarak karşımıza çıkmaktadır
Soru 55
Aşağıdakilerden hangisi yaşlılık dönemindeki arkadaşlığın sağladığı yararlardan birisi değildir?
Seçenekler
A
Ruh sağlığını güçlendirme
B
Uyumu kolaylaştırma
C
Toplumsal yaşama hazırlanma
D
Duygudaşlık etme
E
Aidiyet gereksinimini karşılama
Açıklama:
Arkadaşlık ilişkilerinin sosyal yaşama hazırlama işlevi; ergenlikteki arkadaşlık ilişkilerinin önemli bir sonucudur
Soru 56
Aşağıdakilerden hangisi; arkadaşlığın yaşlılık yıllarında sağladığı yararlardan birisi değildir?
Seçenekler
A
Kabul edilme gereksinimini karşılar
B
Ötekileştirilmeyi önler
C
Yaşlılarla ilgili olumsuz yargılara karşı korunma sağlar
D
Sosyal çevreyi genişletir
E
Hastalıklarda dış dünya ile bağlarını sürdürmesini sağlar
Açıklama:
Yaşlılıkta sosyal çevre daralmakta; çeşitli hastalıklar ortaya çıkabilmektedir. Evden çıkmayı engelleyen fiziksel sorunları olan yaşlı, arkadaşları tarafından ziyaret edildiğinde dış dünya ile bağlarını sürdürebilme fırsatı bulur...
Soru 57
Aşağıdakilerden hangisi yaşlılıktaki arkadaşlığın bir özelliğidir?
Seçenekler
A
Kısa ömürlü olması
B
Yoğun duygular içermesi
C
Zorunluluğa dayanması
D
Çıkara dayanması
E
Cinsiyete dayanması
Açıklama:
Yaşlılık döneminde arkadaşlıkların uzun sürdüğü, yoğun duygular içerdiği, gönüllülüğe ve eşitliğe dayandığı görülmektedir
Soru 58
Aşağıdakilerden hangisi emekliliğe uyumun ”kararlılık evresi” kapsamına giren bir davranıştır?
Seçenekler
A
Gönüllü kuruluşlarda çalışma
B
Çalıştığı günlerini özleme
C
Yeni hobi edinme kurslarına katılma
D
Dost ve arkadaşlarıyla buluşma
E
Seyahate çıkma
Açıklama:
Yeniden yönelim olarak adlandırılan evrede bireyler gönüllü işlerde çalışma, torun bakma, dini etkinliklere katılma, el sanatları ile uğraşma gibi roller üstlenerek, içinde bulundukları gelişim dönemine ve emekliliğe uyum sağlamaktadırlar
Soru 59
Emeklilerin; genellikle çalışma yaşamında yapmak isteyip de yapamadıkları her şeyi gerçekleştirmeye çalıştığı evre aşağıdakilerin hangisidir?
Seçenekler
A
Balayı evresi
B
Hayal kırıklığı evresi
C
Yeniden yönelim evresi
D
Kararlılık evresi
E
Sonlandırma evresi
Açıklama:
Emekli olduktan hemen sonraki evre balayı evresidir. Balayı evresindeki emekliler genellikle çalışma yaşamında yapmak isteyip de, yapamadıkları her şeyi gerçekleştirmeye çalışmaktadırlar
Soru 60
Bazı yaşlıların emeklilik yaşamının gerçekleriyle karşılaştıktan sonra, sahip olduğu koşulları yeniden değerlendirip kendisi için yeni emeklilik rolleri geliştirmesi emekliliğin hangi evresinde olmaktadır?
Seçenekler
A
Balayı evresi
B
Hayal kırıklığı evresi
C
Yeniden yönelim evresi
D
Kararlılık evresi
E
Sonlandırma evresidir
Açıklama:
Bazı yaşlıların emeklilik yaşamının gerçekleriyle karşılaştıktan sonra, sahip olduğu koşulları yeniden değerlendirip gönüllü işlerde çalışma, torun bakma, dini etkinliklere katılma, el sanatları ile uğraşma gibi roller üstlenerek yaşamlarını yeniden yapılandırmaları yeniden yönelim evresidir.
Soru 61
Aşağıda verilen sosyal ilişkilerle ilgili bilgilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Bebeklikte aileyle sosyal ilişkiler daha güçlüdür.
B
Ergenlikte en çok çatışma aileyledir.
C
Yetişkinlikte en çok destek aileden alınmaktadır.
D
Ergenlikte arkadaşlar en önemli sosyal destek kaynağıdır.
E
Yaşlılıkta sosyal destek kaynağı yoktur.
Açıklama:
Yaşam boyu sosyal gelişim
Yaşamın her döneminde olduğu gibi yaşlılıkta da aile, kardeşler, eş, arkadaşlar sosyal destek kaynağıdır.
Yaşamın her döneminde olduğu gibi yaşlılıkta da aile, kardeşler, eş, arkadaşlar sosyal destek kaynağıdır.
Soru 62
Aşağıdakilerden hangisi yaşlılıkta kurulan sosyal ilişkilerden değildir?
Seçenekler
A
Meslektaşlarla kurulan arkadaşlıklar
B
Kardeşlerle kurulan ilişki
C
Eşle kurulan ilişki
D
Çocuklarla kurulan ilişki
E
Ebeveynleriyle kurulan ilişki
Açıklama:
Yaşlılık döneminde sosyal ilişkilerin özellikleri
Yaşlılık döneminde bireylerin ebeveynleri de bu dünyadan ayrılmış olduklarından bu dönemde sosyal destek ebeveynlerden alınmaz.
Yaşlılık döneminde bireylerin ebeveynleri de bu dünyadan ayrılmış olduklarından bu dönemde sosyal destek ebeveynlerden alınmaz.
Soru 63
Aşağıdakilerden hangisi sosyal ilişkilerin yaşlılara sağladığı faydalardan değildir?
Seçenekler
A
Uyumlarını güçlendirir
B
Kendilerini kabul etmelerini sağlar
C
Sorunlarıyla başa çıkabilmelerini sağlar
D
Toplumla anlaşmazlıklara sürükler
E
Boş zamanını verimli geçirmesini sağlar
Açıklama:
Yaşlılık döneminde sosyal ilişkilerin özellikleri
sosyal ilişkiler kişilerin uyumlarını güçlendir, kendilerini kabul etmelerini sağlar, sorunlarıyla başa çıkabilmelerini sağlar, boş zamanlarını verimli geçirmelerini sağlar.
sosyal ilişkiler kişilerin uyumlarını güçlendir, kendilerini kabul etmelerini sağlar, sorunlarıyla başa çıkabilmelerini sağlar, boş zamanlarını verimli geçirmelerini sağlar.
Soru 64
Aşağıdakilerden hangisi yaşlıların sosyal gelişimini olumsuz etkileyen bir özellik değildir?
Seçenekler
A
Fiziksel açıdan kasların güçsüzleşmesi ile hareket yeteneğinin azalması
B
Bağışıklık sisteminin zayıflamasıyla hastalıkların artması
C
Duyu organlarının işlevlerinde kayıplar meydana gelmesiyle çevresinin azalması
D
Beyin ve hafızanın yapısında meydana gelen değişikliklere bağlı olarak çevresinin azalması
E
Boş zamanının artması
Açıklama:
Yaşlılık Döneminde Sosyal Gelişim Ve Sosyal Roller
yaşlılıkla birlikte duyu organları ağır çalışmaya başlar, kas iskelet sistemi yavaşlar, hastalıklar artar. Tüm bunlar sosyal etkileşimi azaltır ama boş zamanın olması sosyal etkileşim için fırsat sağlar.
yaşlılıkla birlikte duyu organları ağır çalışmaya başlar, kas iskelet sistemi yavaşlar, hastalıklar artar. Tüm bunlar sosyal etkileşimi azaltır ama boş zamanın olması sosyal etkileşim için fırsat sağlar.
Soru 65
Yaşam dönemlerinde arkadaşlık içeriğiyle ilgili bilgilerden hangisi doğru değildir?
Seçenekler
A
Yaşlılık döneminde arkadaşlıklar yeni edinilmektedir.
B
Ergenlikte ise arkadaşlar kendine özgü bir sosyal çevre oluşturma ve değerler sistemini geliştirmede etkilidir.
C
Ergenlikteki arkadaşlık ilişkileri bireylerin yetişkinlik yıllarındaki sosyal yaşama hazırlanmalarına aracılık eden sosyal kaynaklardır.
D
Gençlik yıllarında arkadaşlar eş, dost, meslektaşlardır.
E
Bebeklik ve çocuklukta arkadaşlar oyun oynama ve sosyal becerileri geliştirme ihtiyacını karşılayan kimselerdir.
Açıklama:
Yaşlılık döneminde arkadaşlık
Arkadaşların içeriği her yaşam döneminde değişmektedir. Yaşlılık dönemi arkadaşlıkları genellikle esli meslekdaşlar, ya da dostlardan oluşur.
Arkadaşların içeriği her yaşam döneminde değişmektedir. Yaşlılık dönemi arkadaşlıkları genellikle esli meslekdaşlar, ya da dostlardan oluşur.
Soru 66
Aşağıdakilerden hangisi yaşlılıkta arkadaşlığın sağladığı yararlardan değildir
Seçenekler
A
Kabul edilme gereksinimi sağlar.
B
Rekabet ortamı doğurur.
C
Yalnızlığını paylaşır.
D
Dış dünya ile bağını güçlendirir
E
Sosyal destek kaynağıdır.
Açıklama:
Yaşlılık döneminde arkadaşlık
Yaşlılıkta sosyal destek yalnızlığı azaltır, arkadaşlığı artırır ama rekabet ortamı yaratmaz.
Yaşlılıkta sosyal destek yalnızlığı azaltır, arkadaşlığı artırır ama rekabet ortamı yaratmaz.
Soru 67
Boş yuva sendromu aşağıdakilerden hangisi sonucu oluşur?
Seçenekler
A
Yaşlılıkta çocukların evden gitmesi sonucu oluşur.
B
Eşlerin birbirinden boşanması sonucu oluşur.
C
Hiç evlenmeyen kişilerin yalnız yaşlanması sonucu oluşur.
D
Arkadaşı olmayan yaşlılarda oluşur.
E
Geniş aile içinde yaşayan yaşlılarda oluşur.
Açıklama:
Yaşlılık döneminde aile
Boş yuva sendromu çocukların evden gitmesi sonucu eşlerin yalnız kalması sonucu oluşur.
Boş yuva sendromu çocukların evden gitmesi sonucu eşlerin yalnız kalması sonucu oluşur.
Soru 68
Aşağıdakilerden hangisi yaşlıların emekliliğe uyumunu zorlaştırmaktadır?
Seçenekler
A
Gönüllü emekli olmak
B
Hastalık nedeniyle emekli olmak
C
Hobilerin olması
D
Emeklilikten sonra yapacaklarını planlamak
E
Planlı emekli olmak
Açıklama:
Emeklilik gönüllü olduğunda, hobiler olduğunda kısacası planlı emeklilik olduğunda zevkli iken hastalık nedeniyle plansız emeklilikte uyum zor olabilmektedir.
Soru 69
Aşağıdakilerden hangisi emeklilik evrelerinden değildir?
Seçenekler
A
Balayı evresi
B
Hayal kırıklığı evresi
C
Yeniden yönelim evresi
D
Kararlılık evresi
E
Evlilik evresi
Açıklama:
Emeklilik evrelerinden biri evlilik evresi değildir.
Soru 70
Emeklilerin gönüllü işlerde çalışma, torun bakma gibi emeklilik dönemini değerlendirip şekillendirdikleri evre hangisidir?
Seçenekler
A
Balayı evresi
B
Hayal kırıklığı evresi
C
Yeniden yönelim evresi
D
Kararlılık evresi
E
Evlilik evresi
Açıklama:
Emeklilerin gönüllü işlerde çalışma, torun bakma gibi emeklilik dönemini değerlendirip şekillendirdikleri evre yeniden yönelim evresidir.
Soru 71
Bireylerin kendilerine özgü ilişki ağlarını içeren, yaşam boyunca sosyal ilişkilerinin zaman zaman genişleyip bazı dönemler azalması sonucunda elde ettikleri sosyal çevreye ne ad verilir?
Seçenekler
A
Sosyal İlişki
B
Sosyal Kabul
C
Sosyal Kervan
D
Sosyal Destek
E
Sosyal Gelişim
Açıklama:
Yaşam boyunca bireylerin sosyal gelişimi bir sosyal kervan içinde ilerleme göstermektedir. Her birey doğumdan ölüme kadar çok sayıda kişi ile etkileşime geçmekte ve bu kişilerin her biri bireylerin sosyal kervanına katılan üyeleri oluşturmaktadır. Bebeklik dönemindeki sosyal ilişki kervanında sadece ebeveynler yer almaktayken, çocuklukta bu kervana kardeşler, arkadaşlar, akrabalar katılmaktadır. Yıllar ilerledikçe sosyal kervan, öğretmenler, iş arkadaşları, komşular gibi yeni bireylerin katılımıyla giderek genişlemektedir. Ancak bireyler gelişim sürecinde sosyal kervanlarına yeni üyelerin katılımını sağladıkları gibi, kimi üyeleri de kervanlarından çıkararak kalan üyelerle yollarına devam etmektedirler
Soru 72
Bebeklik dönemindeki sosyal ilişki kervanında kimler vardır?
Seçenekler
A
Ebeveynler
B
Doktorlar
C
Arkadaşlar
D
Komşular
E
Eğitmenler
Açıklama:
Sosyal kervan, bireylerin kendilerine özgü ilişki ağlarını içermektedir. Her birey doğumdan ölüme kadar çok sayıda kişi ile etkileşime geçmekte ve bu kişilerin her biri bireylerin sosyal kervanına katılan üyeleri oluşturmaktadır. Bebeklik dönemindeki sosyal ilişki kervanında sadece ebeveynler yer alır.
Soru 73
Yaşlılık döneminde sosyal yaşamın sınırları oldukça daralmaktadır. Aşağıdakilerden hangisi bu nedenlerden değildir?
Seçenekler
A
Emeklilik
B
Sevilen insanların kaybı
C
Fiziksel gücün azalması
D
Sağlığın bozulması
E
Derneğe üye olmak
Açıklama:
Yaşlılık döneminde ise emeklilik, sevilen insanların kaybı, fiziksel gücün azalması ve sağlığın bozulması gibi nedenlere bağlı olarak sosyal yaşamın sınırları oldukça daralmaktadır.
Derneğe üye olmak
Derneğe üye olmak
Soru 74
Aşağıdakilerden hangisi yaşlılık döneminde sosyal ilişkilere örnek değildir?
Seçenekler
A
Kardeşler ile kurulan ilişkiler
B
Çocukluk arkadaşları ile kurulan ilişkiler
C
İş arkadaşları ile kurulan ilişkiler
D
Gençlik yıllarından beri devam eden dostlarla kurulan ilişkiler
E
Resmi grup ya da kulüplere üyelikler aracılığı ile geliştirilen ilişkiler
Açıklama:
Yaşlıların sosyal çevrelerinde üç tür ilişkinin öne çıktığı dikkat çekmektedir.
A) Eş, kardeş, çocukluk arkadaşları gibi bireylerle kurulan yakın ilişkiler,
B) Gençlik yıllarından beri devam eden dostlarla kurulan sosyal ilişkiler,
C) Resmi grup ya da kulüplere üyelikler aracılığı ile geliştirilen ilişkilerdir
İş arkadaşları ile kurulan ilişkiler
A) Eş, kardeş, çocukluk arkadaşları gibi bireylerle kurulan yakın ilişkiler,
B) Gençlik yıllarından beri devam eden dostlarla kurulan sosyal ilişkiler,
C) Resmi grup ya da kulüplere üyelikler aracılığı ile geliştirilen ilişkilerdir
İş arkadaşları ile kurulan ilişkiler
Soru 75
Aşağıdakilerden hangisi yaşlılığın gelişimsel açıdan bilişsel sınırlılıkları olan bir dönem olmasının sebebidir?
Seçenekler
A
Kasların güçsüzleşmesi
B
Kemiklerin zayıflaması
C
Hücrelerin yapısının bozulması
D
Duyu organlarının işlevlerinde kayıplar
E
Beyinde ve hafızadaki değişiklikler
Açıklama:
Yaşlılık gelişimsel açıdan fiziksel ve bilişsel sınırlılıkları içeren bir dönemdir. Bu dönemde fiziksel açıdan kasların güçsüzleşmesi, kemiklerin zayıflaması, hücrelerin yapısının bozulması gibi nedenlerle bireylerin bağışıklık sistemi zayıflamakta, hastalıklar artmakta, duyu organlarının işlevlerinde kayıplar meydana gelmekte ve hareket yeteneği sınırlı olmaktadır. Bilişsel açıdan bakıldığında ise beyin ve hafızanın yapısında meydana gelen değişikliklere bağlı olarak bireylerin yeni bilgi ve becerileri öğrenme konusunda iyice yavaşlamalarına ve unutkanlıkların artmasına neden olmaktadır.
Beyinde ve hafızadaki değişiklikler
Beyinde ve hafızadaki değişiklikler
Soru 76
Aşağıdaki dönemlerin hangisinde sosyal çevre daralır?
Seçenekler
A
Çocukluk
B
Yaşlılık
C
Ergenlik
D
Orta yaş
E
Genç yetişkinlik
Açıklama:
Yaşlılık döneminde sosyal çevrenin daraldığı görülmektedir.
Soru 77
Aşağıdaki dönemlerin hangisinde bireylerin arkadaş çevresi genişlemektedir?
Seçenekler
A
Çocukluk
B
Gençlik
C
Ergenlik
D
Orta yaş
E
Yaşlılık
Açıklama:
Ergenliğin ardından gelen gençlik yıllarında bireylerin arkadaş çevresi genişlemektedir. Hatta gençlik yılları bireylerin arkadaş çevresinin en geniş olduğu yıllardır.
Soru 78
Aşağıdakilerden hangisi boş yuva sendromunun sebebidir?
Seçenekler
A
Eşin vefatı ile evde tek başına kalınması
B
Eşinden boşandıktan sonra yeniden ebeveynleriyle yaşamaya başlaması
C
Son çocuğun da yetişkin bir birey olması ve evden ayrılması
D
İşsiz kalan bireyin ailesinin yanına dönmesi
E
Yaşlı bireylerin çocuğu ve torunları ile yaşaması
Açıklama:
Son çocuğun da yetişkin bir birey olması ve evden ayrılmasıyla ortaya çıkan boş yuva sendromu yaşlı çiftin ilişkisinin yeni bir boyut kazanmasına yol açmaktadır.
Soru 79
65 yaşındaki büyükanne dört yaşındaki torunuyla birlikte kurabiye pişirmekte, torununun hamura istediği şekli vermesine yardım ederek onunla eğlenceli saatler geçirmektedir. Torunlarıyla oyun parkına gitmekte, onlara pahalı hediyeler almakta ve ebeveynlerinin izin vermeyeceği yaşantıları denemelerine fırsat vermektedirler.
Yukarıdaki örnek yaşlıların sosyal gelişiminde büyükanne rollerinden hangisidir?
Yukarıdaki örnek yaşlıların sosyal gelişiminde büyükanne rollerinden hangisidir?
Seçenekler
A
Geleneksel
B
Mesafeli
C
Ebeveyn
D
Arkadaş
E
Rehber
Açıklama:
Arkadaş tutuma sahip yaşlılar, torunlarıyla ilişkilerinde eğlenceye önem vermekte mutlu ve keyifli zaman geçirmeyi amaçlamaktadır. Örneğin 65 yaşında arkadaşlık tutumuna sahip bir büyükanne dört yaşındaki torunuyla birlikte kurabiye pişirmekte, torununun hamura istediği şekli vermesine yardım ederek onunla eğlenceli saatler geçirmektedir. Bu yaşlılar torunlarıyla oyun parkına gitmekte, onlara pahalı hediyeler almakta ve ebeveynlerinin izin vermeyeceği yaşantıları denemelerine fırsat vermektedirler. Tüm bunları yaparken de torunlarını şımartıp şımartmadıklarını düşünmeden hareket etmektedirler. Ancak bu tutumları nedeniyle çoğu zaman torunlarının ebeveynleri ile çatışma yaşamaktadırlar. Torunlar kendilerine sınırsız eğlence yaşama olanağı sunan bu yaşlıları kendi ebeveynlerinden daha eğlenceli bulmaktadırlar.
Soru 80
Emekli olunca çalışma yaşamında yapmak isteyip de yapamadıkları her şeyi gerçekleştirmeye çalıştıkları evre aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Hazırlık evresi
B
Yeniden yönelim
C
Başlangıç
D
Balayı
E
Sonlandırma
Açıklama:
Emekli olduktan hemen sonraki evre balayı evresidir. Balayı evresindeki emekliler genellikle çalışma yaşamında yapmak isteyip de yapamadıkları her şeyi gerçekleştirmeye çalışmaktadırlar.
Soru 81
Sosyal gelişim nasıl bir süreçtir?
Seçenekler
A
Doğumla birlikte başlayan ve yaşam boyunca devam eden bir süreçtir.
B
Bebeklikten başlayıp yetişkinliğe dek yaşanan süreçtir.
C
Yetişkinlikte başlayıp yaşlılığa dek yaşanan süreçtir.
D
Ergenlikle yetişkinlik arasında bir ara dönemdir.
E
Yetişkinlikle yaşlılık arasında bir ara dönemdir.
Açıklama:
Sosyal gelişim insanın bütün yaşamını kapsar.
Sosyal gelişim doğumla birlikte başlayan ve yaşam boyunca devam eden bir süreçtir.
Sosyal gelişim doğumla birlikte başlayan ve yaşam boyunca devam eden bir süreçtir.
Soru 82
Yaşlılık dönemindeki sosyal gelişim ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
Seçenekler
A
Yaşlılık dönemi diğer gelişim dönemlerinin bir uzantısıdır.
B
Yaşlılık kendine özgü değişiklikleri içeren bir dönemdir.
C
Yaşlı bireyler geçmiş yıllarda kazandıkları nitelikleri yaşlılık dönemine taşıyamazlar.
D
Yaşlı bireyler geçmiş yıllarda kazandıkları nitelikleri yaşlılık dönemine taşımakta ve bu nitelikler yaşlılık döneminin özellikleri ile etkileşime girerek yaşlılıkta sosyal gelişimi belirlemektedir.
E
Yaşlıların akranlarla ilişki kurma gereksinimleri, becerileri ve deneyimleri çok önceki yıllara dayanmaktadır.
Açıklama:
Gerçekte yaşlı bireyler geçmiş yıllarda kazandıkları nitelikleri yaşlılık dönemine taşıyabilirler.
Yaşlı bireyler geçmiş yıllarda kazandıkları nitelikleri yaşlılık dönemine taşıyamazlar.
Yaşlı bireyler geçmiş yıllarda kazandıkları nitelikleri yaşlılık dönemine taşıyamazlar.
Soru 83
Yaşlılıkta arkadaşlık ilişkisi konusunda aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Yaşlılıkta arkadaşlık ilişkisi eskisine göre zayıflamıştır.
B
Daha önceki dönemlerde arkadaş edinmek daha güç iken, yaşlılıkta arkadaş bulmak daha kolaydır.
C
Daha önceki dönemlerde arkadaş edinmek daha kolay iken, yaşlılıkta arkadaş bulmak zordur.
D
Yaşlı bireyler sahip oldukları arkadaşlık ilişkilerine fazla
önem vermezler.
önem vermezler.
E
Arkadaşlık ilişkisi bebeklik, çocukluk, ergenlik, yetişkinlik ve yaşlılık dönemlerinin hepsinde aynı anlamı taşır.
Açıklama:
Daha önceki dönemlerde arkadaş edinmek daha kolay iken, yaşlılıkta arkadaş bulmak zordur. Çünkü yaşlılıkta fiziksel ve bilişsel alanlardaki sınırlılıklara bağlı olarak genellikle sosyal yaşam alanı daralmıştır.
Soru 84
Aşağıdakilerden hangisi yaşlılıkta ruh sağlığını güçlendiren temel faktörlerden biri olarak karşımıza çıkar?
Seçenekler
A
Üretkenlik
B
Ergenlik
C
Etkinlik
D
Arkadaşlık
E
Yetişkinlik
Açıklama:
Arkadaşlıktır. Çünkü arkadaşlığın yaşlıların yaşamında uyumu kolaylaştıran kritik işlevleri bulunmaktadır
Soru 85
Aşağıdaki durumlardan hangisi yaşlı bireyler ve yetişkin çocukları arasında bir iletişim problemi olduğunu düşündürür?
Seçenekler
A
Yaşlıların yetişkin çocuklarının yeterliliklerini fark etmedikleri için yaşamlarına müdahale etmeleri.
B
İnançları ve ideolojileri ile ilgili olarak aralarında farklılık bulunması.
C
Yetişkin çocuklarının kendilerine ait bir yaşamı olduğunu kabul etmeleri.
D
Yaşlı bireylerin ve yetişkin çocuklarının birbirine uymayan
giyim, saç, boş zaman etkinlikleri, alkol ve madde
bağımlılığı gibi seçimlerinin olması.
giyim, saç, boş zaman etkinlikleri, alkol ve madde
bağımlılığı gibi seçimlerinin olması.
E
Yaşlıların çocuklarından beklentilerini azaltarak kendi kendilerine yetebilmeyi öğrenmeleri.
Açıklama:
Yaşlıların yetişkin çocuklarının yeterliliklerini fark etmedikleri için yaşamlarına müdahale etmeleri aralarında iyi bir iletişim olmadığını gösterir.
Yaşlıların yetişkin çocuklarının yeterliliklerini fark etmedikleri için yaşamlarına müdahale etmeleri.
Yaşlıların yetişkin çocuklarının yeterliliklerini fark etmedikleri için yaşamlarına müdahale etmeleri.
Soru 86
Eş kaybı ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
Seçenekler
A
Yaşlılık döneminde evli bireylerin karşılaştığı en
kolay atlatılabilecek yaşantılardan biri de eşin kaybıdır.
kolay atlatılabilecek yaşantılardan biri de eşin kaybıdır.
B
Eşin kaybı evliliğin sona erdiğini göstermekte ve bireylere acı
vermektedir.
vermektedir.
C
Yaşlı bireyler eşin kaybına uyum sağlamakta zorluk çekmektedir.
D
Yaşlı bir bireyin kendisini en iyi tanıyan, ihtiyaçlarını en yakından bilen, duygusal olarak sevgi, saygı, anlaşılma gibi gereksinimlerini doyuran, tüm yaşamını iyi veya kötü birlikte geçiren eşini kaybetmesi yalnızlık duygusunu artırır.
E
Eşini kaybeden yaşlılar çoğunlukla arkadaş grubundan da uzaklaşabilmektedir.
Açıklama:
Eşin kaybı, yaşlılık döneminde evli bireylerin karşılaştığı kolay yaşantılardan değil, tersine en zor atlatılabilecek bir sorundur.
Yaşlılık döneminde evli bireylerin karşılaştığı en
kolay atlatılabilecek yaşantılardan biri de eşin kaybıdır.
Yaşlılık döneminde evli bireylerin karşılaştığı en
kolay atlatılabilecek yaşantılardan biri de eşin kaybıdır.
Soru 87
Yaşlılarla torunları arasında en sık karşılaşılan tutum arkadaşlık ilişkisidir. Arkadaşlık ilişkisinin öne çıktığı büyükanne-büyükbaba tutumundan yaşlılar da torunlar da keyif almaktadır. Bunun nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Çünkü arkadaşlık tutumu hem duygusal yakınlığın
yoğun olduğu hem de ebeveynlik sorumluluğunun
fazla olduğu bir tutumdur.
yoğun olduğu hem de ebeveynlik sorumluluğunun
fazla olduğu bir tutumdur.
B
Çünkü arkadaşlık tutumu hem duygusal yakınlığın
yoğun olduğu hem de ebeveynlik sorumluluğunun
az olduğu bir tutumdur.
yoğun olduğu hem de ebeveynlik sorumluluğunun
az olduğu bir tutumdur.
C
Çünkü arkadaşlık tutumu hem duygusal yakınlığın hem de ebeveynlik sorumluluğunun yoğun olduğu bir tutumdur.
D
Çünkü arkadaşlık tutumu duygusal yakınlıktan çok ebeveynlik sorumluluğunun öne çıktığı bir tutumdur.
E
Çünkü arkadaşlık tutumu hem duygusal yakınlığın hem ebeveynlik sorumluluğunun öne çıktığı bir tutumdur.
Açıklama:
Arkadaşlık ilişkisi keyif almaya daha yatkın bir ilişkidir.
Çünkü arkadaşlık tutumu hem duygusal yakınlığın
yoğun olduğu hem de ebeveynlik sorumluluğunun
az olduğu bir tutumdur
Çünkü arkadaşlık tutumu hem duygusal yakınlığın
yoğun olduğu hem de ebeveynlik sorumluluğunun
az olduğu bir tutumdur
Soru 88
Bireylerin emeklilik doyumu neyle ilişkilidir?
Seçenekler
A
Emekliliğe yakın hissetmiş olup olmamaya bağlıdır.
B
Aile yaşamına bağlıdır.
C
Bireylerin emeklilik doyumu emekliliğin gönüllü ya da zorunlu olmasıyla yakından ilişkilidir.
D
Kişinin yorgun olup olmamasına bağlıdır.
E
Kişinin gelirinin yeterli olup olmamasına bağlıdır.
Açıklama:
Eğer bireyler gönüllü olarak emekliye ayrılıyorsa emeklilik yılları için bir hazırlık yapmış olabilmektedirler. Ancak zorunlu olarak emekliye ayrılan bireyler için emekliliğe uyum sağlamak zor olabilmektedir.
Bireylerin emeklilik doyumu emekliliğin gönüllü ya da zorunlu olmasıyla yakından ilişkilidir.
Bireylerin emeklilik doyumu emekliliğin gönüllü ya da zorunlu olmasıyla yakından ilişkilidir.
Soru 89
Bu gruptaki bireyler ilgi duydukları alanlardaki etkinliklere katılmak, seyahat etmek, sevdikleri işlerle meşgul olmak, arkadaşlarıyla ve aileleriyle vakit geçirmek gibi keyif aldıkları yaşantılara yoğunlaşmışlardır. Bu bireyler için
emeklilik yaşamın en güzel zaman dilimlerinden biridir.
Yukarıda sözü edilen grup hangisidir?
emeklilik yaşamın en güzel zaman dilimlerinden biridir.
Yukarıda sözü edilen grup hangisidir?
Seçenekler
A
Bu grup daha çok sağlıklı ve sosyo-politik düzeyi yüksek olan yaşlılardan oluşmaktadır.
B
Bu grup daha çok sağlıklı ve sosyo-kültürel düzeyi yüksek olan yaşlılardan oluşmaktadır.
C
Bu grup daha çok sağlıklı ve sosyo-ekonomik düzeyi yüksek olan yaşlılardan oluşmaktadır.
D
Emekliliğe kimlik ve statü kaybı gibi anlamlar yükleyen yaşlıları olabilir.
E
Bu dönemi daha önce zaman ayıramadıkları etkinlikleri gerçekleştirmek için bir fırsat olarak görenler olabilir.
Açıklama:
Bu grup daha çok sağlıklı ve sosyo-ekonomik düzeyi yüksek olan yaşlılardan oluşmaktadır.
Soru 90
Aşağıdakilerden hangisi emekliliğe uyum evrelerinden değildir?
Seçenekler
A
Balayı evresi
B
Hayal kırıklığı evresi
C
Yeniden yönelim evresi
D
Kararsızlık evresi
E
Sonlandırma evresi
Açıklama:
Kararsızlık değil kararlılık evresi uyum evrelerindendir.
Kararsızlık evresidir.
Kararsızlık evresidir.
Soru 91
Aşağıdakilerden hangisi, yaşlıların sosyal yaşamını sınırlayan faktörlerden biridir?
Seçenekler
A
Çocuk ve torun sayıları
B
Fiziksel gücün azalması
C
Emekli olunan meslek
D
Yetişkinlik dönemindeki yakın arkadaş sayısı
E
Ebeveyn kaybı
Açıklama:
Yaşlılık döneminde emeklilik, sevilen insanların kaybı, fiziksel gücün azalması ve sağlığın bozulması gibi nedenlere bağlı olarak sosyal yaşamın sınırları oldukça daralmaktadır. Çocuk ve torun sayısı, emekli olunan meslek ya da ebeveyn kaybının fiziksel gücün azalması kadar doğrudan etkiye sahip olduğu söylenemez. Yetişkinlik dönemindeki arkadaş sayısının ise sınırlayıcı değil, tam tersine olumlu etkisinin olabileceği söylenebilir. Doğru yanıt B'dir.
Soru 92
Aşağıdakilerden hangisi, "Sosyal kervan" kavramı ile ilgili doğru bir bilgidir?
Seçenekler
A
Sosyal kervan sadece çocukluk arkadaşlarından oluşur.
B
Yıllar geçtikçe sosyal kervandaki birey sayısı hep artış gösterir.
C
Sosyal kervan yalnızca samimi olunan kişilerden oluşur.
D
Sosyal kervandaki her bireyle farklı düzeyde ilişki geliştirilir.
E
İş arkadaşları sosyal kervanın bir üyesi kabul edilmezler.
Açıklama:
Bebeklik dönemindeki sosyal ilişki kervanında sadece ebeveynler yer almaktayken, çocuklukta bu kervana kardeşler, arkadaşlar, akrabalar katılmaktadır. Yıllar ilerledikçe sosyal kervan, öğretmenler, iş arkadaşları, komşular gibi yeni bireylerin katılımıyla giderek genişlemektedir. Ancak bireyler gelişim sürecinde sosyal kervanlarına yeni üyelerin katılımını sağladıkları gibi, kimi üyeleri de kervanlarından çıkararak kalan üyelerle yollarına devam etmektedirler (Antonucci, 1990). Bireyler sosyal kervanına katılan her kişi ile farklı düzeylerde sosyal ilişkiler geliştirmektedirler. Buna göre sosyal kervana katılan kimi bireylerle yakın ve samimi ilişkiler geliştirilebilirken, kimileri ile geçici, yüzeysel ya da zorunlu ilişkiler kurulabilmektedir. Doğru yanıt D'dir.
Soru 93
Aşağıdakilerden hangisi, yaşlıların karşılaştıkları eş kaybı, ölüm korkusu, ekonomik zorluklar gibi yaşantıların üstesinden gelmede en etkin faktördür?
Seçenekler
A
Sosyal çevre
B
Çocuk sayısı
C
Eğitim düzeyi
D
Medeni durum
E
Emekli olma yaşı
Açıklama:
Yaşlılık kayıplar, gerilemeler, ölüm korkusu, ekonomik kısıtlılıklar gibi güçlükleri içeren bir dönem olduğu için yaşlı bireylerin uyum sağlamakta zorlanmaları olağandır. Ancak bu uyum güçlükleri arttığında ya da yaşlıların günlük yaşamlarını sürdürmelerini engelleyecek düzeye ulaştığında depresyon ve intihar düşünceleri gibi uyumsuzluklar ortaya çıkabilmektedir. Öte yandan sosyal çevre ile ilişkileri güçlü olan yaşlıların sosyal çevrelerinden
aldıkları destek sayesinde karşılaştıkları uyum güçlükleri ile başa çıkabildikleri ve uyumlarını sürdürebildikleri görülmektedir. Bir başka ifade ile yaşlılar sosyal çevreleri sayesinde toplumsal yaşama katılabilmekte ve toplumla bağlarını devam ettirebilmektedir. Doğru yanıt A'dır.
aldıkları destek sayesinde karşılaştıkları uyum güçlükleri ile başa çıkabildikleri ve uyumlarını sürdürebildikleri görülmektedir. Bir başka ifade ile yaşlılar sosyal çevreleri sayesinde toplumsal yaşama katılabilmekte ve toplumla bağlarını devam ettirebilmektedir. Doğru yanıt A'dır.
Soru 94
Yaşlı bireylerin arkadaşlarının bulunması, aşağıdaki ihtiyaçlarının hangisini karşılamalarına doğrudan katkı sunmaz?
Seçenekler
A
Ait olma
B
Saygı görme
C
Beslenme
D
Eğlenme
E
Sevilme
Açıklama:
Yaşlı bireyler, arkadaşlıkları aracılığıyla ait olma, saygı görme, eğlenme ve sevilme ihtiyaçlarını karşılayabilmektedirler. Beslenme ihtiyaçlarının ise arkadaşlıklar yoluyla doğrudan kazanılması durumu söz konusu değildir. Doğru yanıt C'dir.
Soru 95
Ayşe ve Ali, her ikisi de 70 yaşın üstünde olan ve iki torun sahibi olan bir çifttir. Çocukları ile aynı şehirde yaşayan çiftin torunlarının bakımını bir bakıcı üstlenmiş olmakla birlikte, torunlarını haftada en az bir kez görebilmektedirler. Çiftin torunları ile birlikte geçirdikleri zamanlarda daha çok kendi çocukları ile ilgilendikleri gözlenmektedir.
Ayşe ve Ali çiftinin sahip oldukları büyükanne-büyükbaba rolü aşağıdakilerden hangisidir?
Ayşe ve Ali çiftinin sahip oldukları büyükanne-büyükbaba rolü aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Geleneksel
B
Arkadaşlık eden
C
Mesafeli
D
Ebeveynlik yapan
E
Rehberlik eden
Açıklama:
Geleneksel tutuma sahip yaşlıların, kendilerini daha çok kendi çocuklarının ebeveynleri olarak gördükleri dikkat çekmektedir. Bu bireyler kendi çocuklarını yetiştirerek ebeveynlik rollerini tamamladıklarını düşünmekte ve artık çocuklarının ebeveynlik yapması gerektiğine inanmaktadırlar. Öyle ki, torunlarını sık sık ziyaret etseler dahi, daha çok kendi çocuklarıyla ilgilenmekte, onlarla ilişkilerini ön planda tutmaktadırlar. Bu kapsamda, Ayşe ve Ali çiftinin tutumlarının da geleneksel olduğu söylenebilir. Doğru yanıt A'dır.
Soru 96
Arda sekiz yaşında, anne ve babası ile birlikte yaşayan ve okuluna devam eden bir çocuktur. Büyük anne ve büyük babası da Arda ile aynı ilçede yaşamaktadırlar. Arda, okulda arkadaşlarıyla yaşadığı bazı sorunları zaman zaman büyük anne ve büyük babası ile paylaşmakta, bu kişilerden yaşam tecrübeleri kapsamında geri bildirimler almaktadır. Büyük anne ve büyük babasının kendisi istemediği sürece kendisine nasihatler vermediği gözlenmektedir.
Bu kişilerin büyük anne ve büyük baba rolleri aşağıdakilerden hangisidir?
Bu kişilerin büyük anne ve büyük baba rolleri aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Geleneksel
B
Mesafeli
C
Arkadaşlık eden
D
Ebeveynlik yapan
E
Rehberlik eden
Açıklama:
Torunlarıyla ilişkilerinde bir rehber gibi davranan yaşlılar, torunları ihtiyaç duyduklarında torunlarıyla deneyimlerini ve düşüncelerini paylaşmakta, torunları istediğinde onlara önerilerde bulunmaktadırlar. Bu yaşlılar genellikle zengin yaşam tecrübesi, bilgi ve görgüsü sayesinde torunlarının gözünde ailenin bilgesi konumundadır. Bu nedenle torunlar bu tür büyükanne ve büyükbabalardan ailenin öyküsünü dinlemek, deneyimlerinden ve çeşitli konulardaki görüşlerinden yararlanmak istemektedirler. Ancak bu yaşlılar torunları istemedikçe kendiliğinden
düşüncelerini aktarma gibi bir davranışta bulunmamaktadırlar. Doğru yanıt E'dir.
düşüncelerini aktarma gibi bir davranışta bulunmamaktadırlar. Doğru yanıt E'dir.
Soru 97
Aşağıdakilerden hangisi, yaşlılar ile çocukları arasında yaşanan çatışma kaynaklarından birisi değildir?
Seçenekler
A
Eğitimi sürdürme kararı
B
Boş zaman etkinlikleri
C
Dini ritüellere bağlılık
D
Ev sorumluluklarının paylaşımı
E
Çocuk yetiştirme tutumları
Açıklama:
Yaşlılar ve çocukları arasında yaşanan çatışmaların genellikle iletişim biçimleri, alışkanlıkları ve yaşam tarzları, çocuk yetiştirme uygulamaları, inançları ve ideolojileri, iş yönelimleri ve ev ile ilgili sorumlulukları çerçevesinde ortaya çıktığı belirtilmektedir. Yaşlı bireyler yetişkin çocuklarının bebek sahibi olmalarına, çocuklarına kardeş yapmalarına ve çocuk yetiştirme tarzlarına müdahale edebilmekte ya da çocuklarının politik düşünceleri, dini ritüellere bağlılıkları, inançsız olmaları gibi konularda çocuklarıyla uyumsuzluk yaşayabilmektedirler. Eğitimi sürdürme kararı, ancak ekonomik olarak aileye bağlı olunması durumunda yaşanabilecek bir zorluk olacaktır. Doğru yanıt A'dır.
Soru 98
Aşağıdakilerden hangisi, boş yuva sendromunun daha yoğun ve uzun sürelerle yaşanmasına yol açabilecek faktörlerden biridir?
Seçenekler
A
Çocuk sayısı
B
Ekonomik durum
C
Çiftlerin eğitim düzeyi
D
Çiftin ilişki doyumu
E
Çocukların eğitim düzeyleri
Açıklama:
Son çocuğun da yetişkin bir birey olması ve evden ayrılmasıyla ortaya çıkan boş yuva sendromu yaşlı çiftin ilişkisinin yeni bir boyut kazanmasına yol açmaktadır. Yaşlı çift, o güne kadar çocuklarıyla birlikte yaşadıkları evde bundan böyle baş başa yaşayacak olmanın getirdiği farklı bir sürece girmektedir. Bu süreçte çiftin rolleri ve yaşam biçimi değişmektedir. Çiftin ilişkilerinden algıladıkları doyum düzeyi, boş yuva sendromunun daha yoğun ve uzun sürelerle yaşanmasına yol açabilecek faktörlerden biri olarak kabul edilebilir. Doğru yanıt D'dir.
Soru 99
Aşağıdakilerden hangisi, emekliliğe uyum evrelerinden birisi değildir?
Seçenekler
A
Hazırlanma evresi
B
Balayı evresi
C
Hayal kırıklığı evresi
D
Yeniden yönelim evresi
E
Kararlılık evresi
Açıklama:
Emekliliğe uyum bir takım evrelerden oluşmaktadır. Bu evreler balayı evresi, hayal kırıklığı evresi, yeniden yönelim evresi, kararlılık evresi ve sonlandırma evresidir. Doğru yanıt A'dır.
Soru 100
65 yaşında emekli olduktan sonra ahşap boyama kursuna başlayan, torunu ile ilgili daha fazla sorumluluk üstlenen ve dini etkinliklere vakit ayırmaya başlayan Fazilet Hanım'ın, emekliliğe uyum evrelerinden hangisini yaşıyor olduğu söylenebilir?
Seçenekler
A
Balayı evresi
B
Hayal kırıklığı evresi
C
Yeniden yönelim evresi
D
Kararlılık evresi
E
Sonlandırma evresi
Açıklama:
Bazı yaşlılar, emeklilik yaşamının gerçekleriyle karşılaştıktan sonra, sahip oldukları
koşulları yeniden değerlendirip kendileri için yeni emeklilik rolleri geliştirmektedir. Yeniden yönelim olarak adlandırılan bu evrede bireyler toplum yararına gönüllü işlerde çalışma, torun bakma, dini etkinliklere katılma, el sanatları ile uğraşma gibi roller üstlenerek, içinde bulundukları gelişim dönemine ve emeklilik standartlarına uygun bir şekilde yaşamlarını yeniden yapılandırmaktadırlar. Doğru yanıt C'dir.
koşulları yeniden değerlendirip kendileri için yeni emeklilik rolleri geliştirmektedir. Yeniden yönelim olarak adlandırılan bu evrede bireyler toplum yararına gönüllü işlerde çalışma, torun bakma, dini etkinliklere katılma, el sanatları ile uğraşma gibi roller üstlenerek, içinde bulundukları gelişim dönemine ve emeklilik standartlarına uygun bir şekilde yaşamlarını yeniden yapılandırmaktadırlar. Doğru yanıt C'dir.
Soru 101
Kişilerarası ilişkiler çerçevesinde ortaya çıkan ve devam eden gelişim alanına ne denir?
Seçenekler
A
Sosyal ortam
B
İlişki ortamı
C
Dostluk
D
Akraba ilişkileri
E
Sosyal gelişim
Açıklama:
Sosyal gelişim kişilerarası ilişkiler çerçevesinde ortaya çıkan ve devam eden bir gelişim alanıdır.
Soru 102
Bireylerin gelişim sürecinde sahip oldukları en temel iki sosyal ilişki kaynağı nedir?
Seçenekler
A
Aile
B
Arkadaşlar
C
Komşular
D
Aile ve arkadaşlar
E
Öğretmenler
Açıklama:
Bireylerin gelişim sürecinde sahip oldukları en temel iki sosyal ilişki kaynağı aile ve arkadaşlardır.
Soru 103
Bireylerin kendilerine özgü ilişki ağlarına ne denir?
Seçenekler
A
Sosyal ilişki
B
Sosyal kervan
C
Sosyal dostluk
D
Sosyal gelişim
E
Sosyal davranış
Açıklama:
Sosyal kervan, bireylerin kendilerine özgü ilişki ağlarını içermektedir.
Soru 104
Arkadaşlık bağının keşfedildiği ve arkadaşlık ilişkisinin özel ilkelerinin öğrenildiği sürece ne denir?
Seçenekler
A
Ebeveynlerle ilşkiler
B
Dostlarla ilişkiler
C
Akrabalarla ilşkiler
D
Toplumla ilişkiler
E
Akranlarla ilişkiler
Açıklama:
Akranlarla ilişkiler arkadaşlık bağının keşfedildiği ve arkadaşlık ilişkisinin özel ilkelerinin öğrenildiği bir süreçtir.
Soru 105
Yaşlılar için ...................... güven ve dostluk içeren, yadırganmadan kabul gördükleri ve dış dünya ile bağlarını sürdürmelerine aracılık eden bir ilişkidir.
Boşluğa hangi kelime gelmelidir.
Boşluğa hangi kelime gelmelidir.
Seçenekler
A
Arkadaşlık
B
Akraba
C
Çocuklar
D
Toplum
E
Eş
Açıklama:
Yaşlılar için arkadaşlık güven ve dostluk içeren, yadırganmadan kabul gördükleri ve dış dünya ile bağ- larını sürdürmelerine aracılık eden bir ilişkidir.
Soru 106
Yaşlı bireylerin arkadaşlık ilişkilerinde ne belirleyici bir role sahiptir?
Seçenekler
A
Yaş
B
Kültürel durum
C
Cinsiyet
D
Sosyal konum
E
Dini tercih
Açıklama:
Yaşlı bireylerin arkadaşlık ilişkilerinde cinsiyet de belirleyici bir role sahiptir.
Soru 107
Doğumdan ölüme uzanan tüm yaşantımıza eşlik eden, aidiyet duygumuzu besleyen ve ilgi ihtiyacımızı karşılayan en temel sosyal yapıya ne denir?
Seçenekler
A
Çevre
B
Akraba
C
Arkadaş
D
Kardeş
E
Aile
Açıklama:
Aile doğumdan ölüme uzanan tüm yaşantımıza eşlik eden, aidiyet duygumuzu besleyen ve ilgi ihtiyacımızı karşılayan en temel sosyal yapıdır.
Soru 108
Yaşlılık evlilik ilişkisinin hangi dönemidir?
Seçenekler
A
En iyi
B
En kötü
C
Uyumlu
D
Uyumsuz
E
Son
Açıklama:
Yaşlılık evlilik ilişkisinin son dönemidir
Soru 109
Son çocuğun da yetişkin bir birey olması ve evden ayrılmasıyla ortaya çıkan sonuca ne denir?
Seçenekler
A
Yaşlılık bunalımı
B
Yaşlılık sendromu
C
Boş Yuva Sendromu
D
Mutsuzluk sendromu
E
Uyumsuzluk sendromu
Açıklama:
Yaşlılık döneminde karşılaşılan kritik konulardan biri de Boş Yuva Sendromudur. Son çocuğun da yetişkin bir birey olması ve evden ayrılmasıyla ortaya çıkan boş yuva sendromu yaşlı çiftin ilişkisinin yeni bir boyut kazanmasına yol açmaktadır.
Soru 110
Yaşlılık döneminde göze çarpan en yaygın rol hangisidir?
Seçenekler
A
Uyumlu insan
B
Arkadaşlık
C
Bilgelik
D
Büyükanne-büyükbaba rolü
E
Aile büyüğü
Açıklama:
Yaşlılık döneminde göze çarpan en yaygın rollerden biri büyükanne-büyükbaba rolüdür.
Soru 111
Geçmişe dair pişmanlık ve eksiklik duygusu yoğun olan yaşlılarda yaşam doyumunun azaldığı, depresyon belirtilerinin ise arttığı görülmektedir. Bu durumun temel sebebi aşağıdaki seçeneklerin hangisinde verilmiştir?
Seçenekler
A
Fiziksel gücün azalması.
B
Çalışma yaşamının sona ermesi ve gelir seviyesindeki azalma.
C
Akranların ölümü ile birlikte sosyal çevrenin değişmesi.
D
Önceki dönemlerdeki gelişim görevlerinin başarılı bir şekilde tamamlanamamış olması.
E
Çocuklarla ortak paylaşımların azalması.
Açıklama:
Yaşlılık dönemi, yaşamı gözden geçirme dönemidir. Bu dönemde, geçmişe dair pişmanlık ve eksiklik duygusu yoğun olan yaşlıların yaşam doyumunun azaldığı, depresyon belirtilerinin ise arttığı görülmektedir. Ancak önceki dönemlerde gelişim görevlerini başarılı bir şekilde tamamlamış olan ve gerek aileden gerekse arkadaş çevresinden sosyal destek alabilen yaşlılar karşı karşıya kaldıkları güçlükler ile daha kolay başa çıkabilmektedir.
Soru 112
Dernek, kulüp ya da sivil toplum kuruluşu gibi toplulukların, yaşlı bireylere sağladığı en önemli katkı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Zamanlarını iyi geçirmelerine katkıda bulunur.
B
Kendilerini üretken ve faydalı hissetmelerine aracılık eder.
C
Diğer aile bireylerine bağımlılığını azaltır.
D
Kendilerini daha güvende hissetmelerini sağlar.
E
Toplumun yaşlıları yetersiz kişiler olarak görmesini engeller.
Açıklama:
Yaşlı bireylerin resmi grup ya da kulüplere üyelik yolu ile oluşturdukları sosyal ilişkilerin de yaşamlarındaki rolü azımsanmayacak derecede değerlidir. Çünkü dernek, sivil toplum kuruluşları ya da benzeri toplum yararına işlerde görev alan yaşlıların, burada geliştirdikleri ilişkiler kendilerini üretken ve faydalı hissetmelerine aracılık etmektedir.
Soru 113
Gelişim psikolojisine göre, bir gelişim alanında meydana gelen değişiklikler diğer gelişim alanlarını da etkiler. Aşağıdaki seçeneklerin hangisinde yaşlı bireyler için bu duruma uygun bir örnek verilmiştir?
Seçenekler
A
Düşüp bacağını kıran Fadime Nine'nin iyileştikten sonra ancak bastonla yürüyebilmesi.
B
Bağışıklık sistemi zayıflayan Perihan Teyze'nin daha sık hasta olmaya başlaması.
C
Eşi vefat eden Muhsin Amca'nın, depresyona girmesi.
D
Yaşı iyice ilerleyen Pakize Nine'nin görme yetisinin azalması.
E
Alzheimer hastalığına yakalanan Hasan Dede'nin sosyal çevresinin daralması.
Açıklama:
Gelişim psikolojisinde araştırmacılar bir gelişim alanında meydana gelen değişikliklerin diğer gelişim alanlarını da etkilediğini belirtmektedirler. Yaşlılık döneminde de bireylerin fiziksel ve bilişsel alanda yaşadıkları değişiklikler sosyal gelişimlerini etkilemektedir. Yaşlılıkta fiziksel ve bilişsel alanlardaki sınırlılıklara bağlı olarak genellikle sosyal yaşam alanın daralması, alım gücünün azalması ve sosyal ilişkilerin sınırlı hale gelmesi ile karakterize olmuş bir sosyal yaşam biçimi ortaya çıkmaktadır. Bu dönemde sağlık durumu, ekonomik koşullar ve etkinlik alanının değişmesiyle birlikte yaşlı bireyleri yeni toplumsal roller de beklemektedir.
Soru 114
Arkadaşlık kavramı her gelişim döneminde önemlidir lakin yaşlılık döneminde daha kritik bir öneme sahiptir. Aşağıdaki seçeneklerin hangisinde, yaşlılıkta arkadaşlığın ruh sağlığını güçlendiren etkisine uygun bir örnek verilmiştir?
Seçenekler
A
Teknoloji gibi karmaşık konularda destek olunması.
B
Emeklilikte birlikte aktiviteler yapılması.
C
Duygudaşlık ve aidiyet ihtiyacının karşılanması.
D
Kendileri ile dalga geçen genç kuşaktan uzak durmalarını sağlaması.
E
Kaybolma, düşüp kalma gibi problemlere karşı yalnız kalmamayı sağlaması.
Açıklama:
Her gelişim döneminde olduğu gibi yaşlılıkta da arkadaşlığın bireylerin sosyal gelişimini etkileyen bir role sahip olduğu görülmektedir. Ancak yaşlılıkta arkadaşlık diğer gelişim dönemlerinden farklı olarak ruh sağlığını güçlendiren temel faktörlerden biri olarak karşımıza çıkmaktadır. Çünkü arkadaşlığın yaşlıların yaşamında uyumu kolaylaştıran kritik işlevleri bulunmaktadır. Bu nedenle yaşlı bireyler arkadaşlığa samimiyet ve güven duygularından oluşan özel bir ilişki anlamını yüklemektedirler. Bu özel ilişkide yaşlılar arkadaşlarıyla ortak ilgilere sahip olup, birbirleriyle duygudaşlık etmekte ve aidiyet ihtiyacını karşılamaktadırlar.
Soru 115
Kimi bireylerin yaşlılık yıllarında evlilik doyumunun arttığı, kimilerinin ise azaldığı görülmektedir. Yaşlı bireylerde evlilik doyumunu belirleyen temel faktör aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Yaşlılığa özgü fiziksel ve sosyal kayıpların üstesinden gelinip gelinememesi.
B
Birlikte iyi vakit geçirilip geçirilmemesi.
C
Ekonomik olarak sıkıntıya düşülüp düşülmemesi.
D
Son çocuğun yetişkin bir birey olup evden ayrılması.
E
Çocuklarının durumları ile ilgili gurur duyulup duyulmaması.
Açıklama:
Yaşlı bireylerin evlilik doyumu bir çok araştırmacı tarafından merak konusu olmuştur. Ancak bu konuda yapılan araştırmalara bakıldığında kimi bireylerin yaşlılık yıllarında evlilik doyumunun arttığı, kimilerinin ise azaldığı görülmektedir. Araştırmalar tutarlı bir sonuç ortaya koymamış olsa da, bireylerin yaşlanma, hastalıklar ve ölüm ile başa çıkma becerilerinin yaşlılık döneminde evlilik doyumunu belirleyen temel faktörler olduğu vurgulanmaktadır. Bir başka ifade ile yaşlılığa özgü fiziksel ve sosyal kayıplarının üstesinden başarılı bir şekilde gelebilen ve uyumunu sürdürebilen bireylerin evlilik doyumu da yüksektir.
Soru 116
Emekli olduktan sonra bazı yaşlılar, sahip oldukları koşulları tekrardan değerlendirip kendileri için emeklilik rolleri geliştirmektedir. Yaşamlarını yapılandırma olarak da ifade edilen bu süreç, emekliliğe uyum evrelerinden hangisini ifade etmektedir?
Seçenekler
A
Kararlılık evresi
B
Balayı evresi
C
Yeniden yönelim evresi
D
Sonlandırma evresi
E
Hayal kırıklığı evresi
Açıklama:
Emekliliğe uyum bir takım evrelerden oluşmaktadır. Bu evreler balayı evresi, hayal kırıklığı evresi, yeniden yönelim evresi, kararlılık evresi ve sonlandırma evresidir. Bazı yaşlılar emeklilik yaşamının gerçekleriyle karşılaştıktan sonra, sahip oldukları koşulları yeniden değerlendirip kendileri için yeni emeklilik rolleri geliştirmektedir. Yeniden yönelim olarak adlandırılan bu evrede bireyler toplum yararına gönüllü işlerde çalışma, torun bakma, dini etkinliklere katılma, el sanatları ile uğraşma gibi roller üstlenerek, içinde bulundukları gelişim dönemine ve emeklilik standartlarına uygun bir şekilde yaşamlarını yeniden yapılandırmaktadırlar.
Soru 117
Yaşlılarda emeklilik dönemi ile ilgili aşağıda verilen ifadelerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Yaşlılar emeklilikte önemli kararlar alma ve büyük değişiklikler yapma konusunda aceleci ve inatçı davranırlar.
B
Bireylerin emekliliğe uyum sağlamaları zaman almakta ve farklı sürelerde gerçekleşmektedir.
C
Gönüllü emekli olan, emekliliğe hazırlanan, sağlıklı ve yeterli düzeyde emeklilik gelirine sahip bireylerin emekliliğe uyumu daha kolaydır.
D
Bireyler emekli olduklarında çocuklarıyla ilişkileri de değişmektedir. Bu dönemde emekli birey yaşlanmakta, çocukları ise birer yetişkine dönüşmektedir.
E
Fiziksel ve ekonomik gücün azalmaya başlaması ile birlikte, emekli ile yetişkin çocuğu arasındaki roller ve güç dengesi, çocukların lehine değişir.
Açıklama:
Yaşlılar emeklilikte önemli kararlar almak ve büyük değişiklikler yapmak için zamana gereksinim duymaktadırlar. Yetişkin çocuklar bazen bu durumu göz ardı edebilmektedir. Oysa yetişkin çocuklar, ebeveynlerinin kararsızlık yaşamalarının doğal olduğunu kavrayıp, buna göre davrandıklarında hem emekli ebeveynlerine destek olabilecek hem de aralarındaki ilişkiyi sarsmadan sürdürebileceklerdir.
Soru 118
Yaşlılara destek olma amacıyla panel, konferans ve sempozyumların düzenlendiği; ziyaretler yapılıp gönüllerin alındığı "Yaşlılar Haftası" her yıl hangi tarihler arasında kutlanmaktadır?
Seçenekler
A
12-16 Kasım
B
21-27 Ocak
C
10-16 Şubat
D
18-24 Mart
E
24-30 Mayıs
Açıklama:
Yaşlılar haftası her yıl mart ayının 18 ila 24. günleri arasında kutlanır. Bu tarihlerde yaşlılarla ilgili panel, konferans, sempozyum gibi toplantılar düzenlenir, ziyaretler yapılır ve gönülleri alınmaya çalışılır.
Soru 119
Aşağıda yer alan yetişkinlik ve yaşlılık döneminde sosyal ilişkilerin özelliklerinden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Yaşın ilerlemesiyle birlikte sosyal ilişkilerin niteliği gelişimsel olarak değişmektedir.
B
Yaşlıların sosyal çevrelerinde öne çıkan ilişki türlerinden biri de resmi grup ya da kulüplere üyelikler aracılığı ile geliştirilen ilişkilerdir.
C
Yaşlılık döneminde, akrabalarıyla ve toplumla ilişkilerinde yaşlılığa özgü yeni roller üretebildiklerinde daha mutlu olmaktadırlar.
D
Yaşlılıkta sosyal çevre daraldığı için yaşam doyumu oldukça düşmektedir.
E
Sosyal çevre ile ilişkileri güçlü olan yaşlıların sosyal çevrelerinden aldıkları destek sayesinde karşılaştıkları uyum güçlükleriyle daha kolay başa çıkabildikleri görülmektedir.
Açıklama:
Yaşlılıkta sosyal çevre daralsa da, yeni roller ve ilişkiler aracılığı ile toplumsal yaşama katılabilen yaşlılar yaşamın en doyum verici yıllarını yaşamaktadırlar. Bu nedenle yaşlılıkta yaşam doyumu düşer şeklinde bir genelleme yapmak doğru değildir.
Soru 120
Yaşlılık döneminde karşılaşılan kritik konulardan biri olan Boş Yuva Sendromu aşağıdaki seçeneklerden hangisinde doğru tanımlanmaktadır?
Seçenekler
A
Yaşlılıkta medeni durumdan çok zamanın nasıl değerlendirildiğinin önemli olması.
B
Yaşamın her aşamasını birlikte paylaşan ve birlikte mücadele çiftlerin birbirlerine daha çok bağlanmaları ve evlilik doyumu artmaktadır.
C
Son çocuğun da yetişkin bir birey olarak evden ayrılması sonucunda yaşlı çiftin rolleri ve yaşam biçiminin değişmesi.
D
Yaşlıların akraba ve dostluk ilişkilerinin azalması sonucunda meydana gelen bir duygu durum değişikliği
E
Yaşlıların fiziksel ve ekonomik yönlerden yetişkin çocuklarına bağımlı olmaları
Açıklama:
Yaşlılık döneminde karşılaşılan kritik konulardan biri de Boş Yuva Sendromudur. Son çocuğun da yetişkin bir birey olması ve evden ayrılmasıyla ortaya çıkan boş yuva sendromu yaşlı çiftin ilişkisinin yeni bir boyut kazanmasına yol açmaktadır. Yaşlı çift, o güne kadar çocuklarıyla birlikte yaşadıkları evde bundan böyle baş başa yaşayacak olmanın getirdiği farklı bir sürece girmektedir. Bu süreçte çiftin rolleri ve yaşam biçimi değişmektedir.
Soru 121
Yaşam boyu sosyal gelişim ile ilgili olarak aşağıda verilen bilgilerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Sosyal gelişim yalnızca ergenlik dönemini ilgilendirir.
B
Çocuklukta sosyal ilişki kervanında yalnızca ebeveynler yer alır.
C
Sosyal kervan bireylerin kendilerine özgü ilişki ağlarını içermektedir.
D
Bireyler sosyal kervanına katılan her kişi ile aynı düzeyde sosyal ilişkiler geliştirmektedirler.
E
Yaşlılık dönemi sosyal çevrenin genişlediği bir dönemdir.
Açıklama:
Sosyal gelişim yalnızca ergenlik dönemini değil tüm yaşamı ilgilendirir. Sosyal kervan bireylerin kendilerine özgü ilişki ağlarını içermektedir.Çocuklukta sosyal ilişki kervanında yalnızca ebeveynler değil arkadaşlar, kardeşler, akrabalar yer alır. Bireyler sosyal kervanına katılan her kişi ile farklı düzeyde sosyal ilişkiler geliştirmektedirler. Yaşlılık dönemi sosyal çevrenin daraldığı bir dönemdir. Doğru yanıt C seçeneğidir.
Soru 122
Yaşlılık döneminin sosyal gelişimi ile ilgili aşağıda verilen ifadelerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Yaşlıların sosyal gelişim özellikleri önceki dönemlerle bağlantılıdır.
B
Yaşlılık döneminde bireylerin fiziksel alanda yaşadıkları değişiklikler sosyal gelişimlerini etkilemektedir.
C
Yaşlıların sağlık durumlarının değişmesi onların toplumsal rollerini etkilemektedir.
D
Yaşlılık döneminde bireylerin bilişsel alanda yaşadıkları değişiklikler sosyal gelişimlerini etkilemektedir.
E
Yaşlıların etkinlik alanlarının değişmesi onların toplumsal rollerinde bir fark yaratmamaktadır.
Açıklama:
Yaşlılık döneminde de bireylerin fiziksel ve bilişsel alanda yaşadıkları değişiklikler sosyal gelişimlerini etkilemektedir. Yaşlılıkta fiziksel ve bilişsel alanlardaki sınırlılıklara bağlı olarak genellikle sosyal yaşam alanın daralması, alım gücünün azalması ve sosyal ilişkilerin sınırlı hale gelmesi ile karakterize olmuş bir sosyal yaşam biçimi ortaya çıkmaktadır. Bu dönemde sağlık durumu, ekonomik koşullar ve etkinlik alanının değişmesiyle birlikte yaşlı bireyleri yeni toplumsal roller de beklemektedir. Doğru yanıt E seçeneğidir.
Soru 123
Yaşlıların sahip oldukları arkadaşlık ilişkilerine daha çok önem vermelerinin ana sebebi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Yaşlıların kendi yaşıtları ile daha çok görüşmeleri
B
Yaşlılıkta arkadaş bulmanın zor olması
C
Yaşlılığın ekonomiye olan etkileri
D
Yaşlılığın sağlık üzerine olan etkisi
E
Genç yetişkinlerle yaşadıkları iletişim kopuklukları
Açıklama:
Daha önceki dönemlerde arkadaş edinmek daha kolay iken, yaşlılıkta arkadaş bulmanın zor olması da yaşlı bireylerin sahip oldukları arkadaşlık ilişkilerine daha fazla önem vermelerine neden olmaktadır. Doğru yanıt B seçeneğidir.
Soru 124
Yaşlıların arkadaşlık ilişkilerinde aidiyet duygusuna normalden çok daha fazla gereksinim duymalarının en önemli sebebi hangisidir?
Seçenekler
A
Yaşlıların toplum tarafından üretkenliklerini kaybetmiş kişiler olarak algılanması
B
Yaşlıların arkadaş edinmesinin daha kolay olması
C
Yaşlıların arkadaşları ile ortak değerlere sahip olmaları
D
Yaşlıların yetersiz bireyler olmaları
E
Yaşlıların sosyal hayatlarının daralmış olması
Açıklama:
Özellikle aidiyet duygusunu yaşamak yaşlılar için çok önemli bir gereksinimdir. Çünkü yaşlılar toplum tarafından üretkenliklerini kaybetmiş ve aciz kişiler olarak algılanmaktadır. Yaşlıların yetersiz kimseler olduklarını vurgulayan bu yaygın anlayış çerçevesinde, yaşlı bireylerin sahip olduğu yeterliliklerin toplum tarafından çoğunlukla göz ardı edildiğini söylemek mümkündür. Doğru yanıt A seçeneğidir.
Soru 125
- Balayı evresi
- Hayal kırıklığı evresi
- Yeniden yönelim evresi
- Kararlılık evresi
- Sonlandırma evresi
Seçenekler
A
I, II ve III
B
II, IV, V
C
I, IV ve V
D
II, III, IV ve V
E
I, II, III, IV ve V
Açıklama:
Emekliliğe uyum bir takım evrelerden oluşmaktadır. Bu evreler balayı evresi, hayal kırıklığı evresi, yeniden yönelim evresi, kararlılık evresi ve sonlandırma evresidir. Doğru yanıt E seçeneğidir.
Soru 126
Ekonomik sınırlılıklar nedeniyle bağımsızlığını yitirip başkalarına bağımlı hale gelmiş bir yaşlı birey emekliliğe uyumun hangi evresindedir?
Seçenekler
A
Hazırlık evresi
B
Balayı evresi
C
Yeniden yönelim evresi
D
Kararlılık evresi
E
Sonlandırma evresi
Açıklama:
Ekonomik sınırlılıklar nedeniyle bağımsızlığını yitirip başkalarına bağımlı hale gelmiş bir yaşlı birey emekliliğe uyumun sonlandırma evresine geçmiştir. Doğru yanıt E seçeneğidir.
Soru 127
Büyük anne ve büyük babaların torunları ile ilişkili rollerinin yanında yetişkin çocuklarının aileleri açısından da özel bir yere sahip olmasının nedeni nedir?
Seçenekler
A
Yetişkin çocuklarının ailelerine fiziksel ve duygusal olarak daha yakın olmaları
B
Torunları ile aralarında kuşak farkı olması
C
Ölüm gibi bir kriz ortaya çıktığında devreye girebilecek olmaları
D
Emeklilikten kalan boş zamanlarını değerlendirme isteği
E
Gençlik yıllarını telafi etme düşüncesi
Açıklama:
Büyükanne ve büyükbabalar torunlarıyla ilişkili rollerinin yanında yetişkin çocuklarının aileleri açısından da özel bir yere sahiptir. Çünkü yetişkin çocukların ailelerinde boşanma, ölüm, şiddet, hastalık, kaza, ekonomik kayıplar gibi bir kriz ortaya çıktığında büyükanne ve büyükbabalar devreye girmektedir.
Soru 128
- Yaşlanma ile başa çıkma
- Hastalıklar ile başa çıkma
- Ölüm ile başa çıkma
- Sosyal yaşamın kısıtlanması
- Erken emeklilik
Seçenekler
A
I, II ve III
B
II ve V
C
II ve III
D
II, III ve V
E
I, II, III, IV ve V
Açıklama:
Bireylerin yaşlanma, hastalıklar ve ölüm ile başa çıkma becerilerinin yaşlılık döneminde evlilik doyumunu belirleyen temel faktörler olduğu vurgulanmaktadır. Doğru yanıt A seçeneğidir.
Soru 129
Aşağıdakilerden hangisi boş yuva sendromunun sebebidir?
Seçenekler
A
Eşlerin birbiri ile olan anlaşmazlığı
B
Eşlerden birinin ölümü
C
Eşlerin boşanması
D
Bilinmeyen bir şehre taşınma durumu
E
Son çocuğun evden ayrılması
Açıklama:
Yaşlılık döneminde karşılaşılan kritik konulardan biri de Boş Yuva Sendromudur. Son çocuğun da yetişkin bir birey olması ve evden ayrılmasıyla ortaya çıkan boş yuva sendromu yaşlı çiftin ilişkisinin yeni bir boyut kazanmasına yol açmaktadır. Doğru yanıt E seçeneğidir.
Soru 130
- Yoğun yalnızlık duygusu yaşamak
- Arkadaş grubundan izole olmak
- Yeniden evlenmeye yönelmek
- Uyum güçlüğü yaşamak
Seçenekler
A
I ve II
B
II ve III
C
Yalnız III
D
I, II ve IV
E
I, II, III ve IV
Açıklama:
Verilen seçeneklerin hepsi eş kaybı durumunda yaşanabilecek sonuçlardandır. Doğru yanıt E seçeneğidir.
Ünite 8
Soru 1
Aşağıdaki ünlü isimlerden hangisi önyargıyı “bir kişi veya şeye karşı gerçek bilgi edinmeden önce veya gerçek bilgiye dayalı olmayan hoş veya nahoş duygu” olarak tanımlamıştır?
Seçenekler
A
E.Erikson
B
Cicero
C
Gordon Allport
D
Enstein
E
Halil İnalcık
Açıklama:
Doğru cevap C dir. Ünlü kuramcı Gordon Allport, önyargıyı “bir kişi veya şeye karşı gerçek bilgi edinmeden önce veya gerçek bilgiye dayalı olmayan hoş veya nahoş duygu” olarak tanımlamıştır.
Soru 2
“İnsanların ön yargılarını parçalamak, bir atomu parçalamaktan daha zordur” ifadesini kim kullanmıştır?
Seçenekler
A
E. Erikson
B
Cicero
C
Gorden Allport
D
Enstein
E
Carl Rogers
Açıklama:
Doğru cevap D dir. “İnsanların ön yargılarını parçalamak, bir atomu parçalamaktan daha zordur” ifadesini Enstein kullanmıştır.
Soru 3
Önyargıyı “bir kişi veya şeye karşı gerçek bilgi edinmeden önce veya gerçek bilgiye dayalı olmayan hoş veya nahoş duygu” olarak tanımlayan kuramcı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
E. Erikson
B
Sigmund Freud
C
Gordon Allport
D
Jean Piaget
E
Albert Einstein
Açıklama:
Ünlü kuramcı Gordon Allport, önyargıyı “bir kişi veya şeye karşı gerçek bilgi edinmeden önce veya gerçek bilgiye dayalı olmayan hoş veya nahoş duygu” olarak tanımlamıştır. Doğru yanıt C'dir.
Soru 4
Aşağıdaki gençler arasında yaşlılara ve yaşlılığa dair inançlardan hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Yaşlılar kendi ihtiyaçlarını karşılayamazlar ve kendilerini yönetemezler.
B
Yaşlı insanların zamanları, paylaşılacak geçmiş deneyimleri vardır.
C
Yaşlılarsıklıkla karar vermek ve zor fikirleri anlamakta gençlerle fikirlerini paylaşırlar ve yardımcı olurlar.
D
Birçok yaşlı kendisini, gençlik yıllarındaki gibi hisseder.
E
Yaşlı nüfusun sadece %5’inin uzun süreli bakıma ihtiyacı vardır.
Açıklama:
Doğru cevap A dır. Gençler arasında yaşlılara ve yaşlılığa dair, yaşlılar kendi ihtiyaçlarını karşılayamazlar ve kendilerini yönetemezler inancı yanlıştır.
Soru 5
Aşağıdakilerden hangisi Amerikan Psikologlar Derneğinin çalışmasına göre yaşlılar konusunda oluşan mitlerden birisidir?
Seçenekler
A
Pek çok yaşlı ailesiyle yakın ilişkisinisürdürmektedir.
B
Pek çok yaşlı birbirine benzemektedir.
C
Pek çok yaşlı bağımsız olarak yaşayabilmektedir.
D
Pek çok yaşlıda zihinsel olarak düşüş görülse de, günlük yaşamlarında sorunlara neden olacak düzeyde değildir.
E
Pek çok yaşlı, yaşlılığa uyum sağlamada ve baş etmede başarılıdır.
Açıklama:
Doğru cevap B dir. Pek çok yaşlı birbirine benzemektedir fikri, Amerikan Psikologlar Derneğinin çalışmasına göre yaşlılar konusunda mitlerden birisidir.
Soru 6
Aşağıdakilerden hangisi Amerikan Psikologlar Derneğinin çalışmasına göre yaşlılar konusunda oluşan mitlerden birisi değildir?
Seçenekler
A
Pek çok yaşlı birbirine benzemektedir.
B
Genel olarak yaşlılar tek başına ve yalnızdırlar.
C
Birbirinden oldukça farklı yaşlı grupları vardır.
D
Çoğunlukla zihinsel olarak kötü durumdadırlar.
E
Yaşlılar üzgün ve keyifsizdirler.
Açıklama:
Doğru cevap C dir. Birbirinden oldukça farklı yaşlı grupları vardır fikri, Amerikan Psikologlar Derneğinin çalışmasına göre yaşlılar konusunda oluşan mitlerden birisi değil, gerçektir.
Soru 7
Yaşlı Ayrımcılığı Tutum Ölçeği kaç maddeden oluşmaktadır?
Seçenekler
A
17
B
19
C
21
D
23
E
25
Açıklama:
Doğru cevap D dir. Yaşlı Ayrımcılığı Tutum Ölçeği 23 maddeden oluşmaktadır.
Soru 8
Aşağıdakilerden hangisi yaşlıların yardım arama tutumunu olumsuz etkileyen etmenlerden birisidir?
Seçenekler
A
Mevcut yardımların varlığına dair bilgi/farkındalık eksikliği
B
Tanıdık ve güven duyulan bir yardım elemanına erişim durumu
C
İlk temasta saygı, şefkat, etkin dinleme ve koşulsuz kabul gösterilmesi
D
Yardım arama/değişim için içsel olarak güdülenmek
E
Yüksek sosyo-ekonomik düzey
Açıklama:
Doğru cevap A dır. Mevcut yardımların varlığına dair bilgi/farkındalık eksikliği, yaşlıların yardım arama tutumunu olumsuz etkileyen etmenlerden birisidir.
Soru 9
Aşağıdakilerden hangisi yaşlıların yardım arama tutumunu olumlu etkileyen etmenlerden birisidir?
Seçenekler
A
Ruhsal hastalıklarla etiketlenme/teşhis edilme korkusu
B
Tedavi/müdahale sürecine katılım konusunda denetim duygusuna sahip olmaları
C
Bozuk, sorunlu aile geçmişi
D
Sisteme veya yardım uzmanına duyulan güvensizlik
E
Depresyon/kaygı/madde bağımlılığı gibi bir soruna sahip olmaları
Açıklama:
Doğru cevap B dir. Yaşlıların tedavi/müdahale sürecine katılım konusunda denetim duygusuna sahip olmaları, onların yardım arama tutumunu olumlu etkileyen etmenlerden birisidir.
Soru 10
Aşağıdakilerden hangisi psikolojik yardım alma davranışına dair geliştirilen ölçektir?
Seçenekler
A
Yaşlı Ayrımcılığı Tutum Ölçeği
B
Yaşlılara Yönelik Tutum Ölçeği
C
AYTA
D
PYTÖ
E
Hiçbiri
Açıklama:
Doğru cevap D dir. PYTÖ, psikolojik yardım alma davranışına dair geliştirilen ölçektir.
Soru 11
Psikoanalitik Psikoterapi aşağıdaki gruplardan hangisin alt kuramıdır?
Seçenekler
A
Bireysel Dinamik Psikoterapiler grubunun
B
Dinamik Olmayan Psikoterapiler grubunun
C
Aile Terapisi grubunun
D
Grup Psikoterapiler grubunun
E
Hepsinin
Açıklama:
Doğru cevap A dır. Psikoanalitik Psikoterapi, Bireysel Dinamik Psikoterapiler grubunun alt kuramıdır.
Soru 12
Aşağıdakilerden hangisi tutumun ögelerinden biridir?
Seçenekler
A
Olgunlaşma
B
Düşünce
C
Yaşlanma
D
Gençlik
E
Bilgelik
Açıklama:
Psikolojik bağlamda tutum, bireyin bir olaya, kişiye, nesneye veya olguya dair düşünce, duygu ve davranışlarını düzenli bir biçimde oluşturan eğilim şeklinde tanımlanabilir.
Tutum tanımı incelendiğinde, tutumun düşünce, duygu ve davranış olmak üzere üç temel ögesinin olduğu görülmektedir. Düşünce, belli bir şeye dair sahip olduğumuz bilgileri, onunla ilgili olarak yapmış olduğumuz nedensel açıklamaları ifade eder. Duygu, belli düşüncelere sahip olduğumuz şeye karşı, düşüncelerimizle tutarlı biçimde gösterdiğimiz duygusal tepkileri ifade eder. Tutumun son ögesi olan davranış ise, belli bir şeye dair sahip olduğumuz düşünce ve duygulara uyumlu olarak gösterdiğimiz tüm davranışları, eylemleri ifade eder. Doğru yanıt B’dir.
Tutum tanımı incelendiğinde, tutumun düşünce, duygu ve davranış olmak üzere üç temel ögesinin olduğu görülmektedir. Düşünce, belli bir şeye dair sahip olduğumuz bilgileri, onunla ilgili olarak yapmış olduğumuz nedensel açıklamaları ifade eder. Duygu, belli düşüncelere sahip olduğumuz şeye karşı, düşüncelerimizle tutarlı biçimde gösterdiğimiz duygusal tepkileri ifade eder. Tutumun son ögesi olan davranış ise, belli bir şeye dair sahip olduğumuz düşünce ve duygulara uyumlu olarak gösterdiğimiz tüm davranışları, eylemleri ifade eder. Doğru yanıt B’dir.
Soru 13
Aşağıdakilerden hangisi önyargıların daha net olmasının nedenidir?
Seçenekler
A
Olumlu ve olumsuz durumlar
B
Olumsuz ve yanlı tutumlar
C
Güçlü inanç ve duygular
D
Gerçek bilgiler ve değerler
E
Nesnel ve objektif bilgiler
Açıklama:
Önyargıları tutumun özel bir durumu olarak tanımlayabiliriz. Tutumlarımız konusunda çok net olmayabiliriz, ancak önyargılarımız konusunda daha netizdir ve çünkü önyargılar oldukça güçlü inançlarla ve duygularla ilişkilidir. Ayrıca, tutumda nesnel, gerçek bilgiler yer alabilirken, önyargıda gerçek bilgiden çok, gerçek olduğuna, gerçeğin kendisi olduğuna inanılan “inançlar” vardır. Tutumlar olumlu veya olumsuz olabilmekte, ancak önyargı çoğunlukla olumsuz inançlarla ve onların tetiklediği olumsuz duygularla ilişkili olmaktadır. Hem tutumlar hem de önyargılar değişmeye dirençlidir, ancak yanlış veya eksik bilgiye dayalı olan güçlü inançları barındıran önyargıları değiştirmek daha güçtür. Doğru yanıt C’dir.
Soru 14
- Arkadaşlarla ilişkiler
- Kişisel anlayış ve planlama
- Sağlık ve kişisel güvenlik
- Bozuk, sorunlu aile geçmişi
- Yaratıcılık ve kendini ifade etme
Seçenekler
A
I, II, III ve V
B
II, III, IV ve V
C
I, IV ve V
D
II ve III
E
Yalnız III
Açıklama:
Yaşam doyumu yüksek olan yaşlıların daha az düzeyde yaşlanma kaygısı ve ölüm korkusu yaşadıkları ve yaşlanmaya dair daha olumlu tutumlara sahip oldukları görülmektedir. Yetişkinlerde yaşam doyumunu etkileyen 15 etken bulunmaktadır. Bu etkenler;
- Maddi iyi oluş ve maddi güvence
- Sağlık ve kişisel güvenlik
- Eşle ilişkiler
- Çocuk sahibi olmak ve yetiştirmek
- Anne-babalarla, kardeşlerle, evlatlarla ve diğer yakınlarla ilişkiler
- Arkadaşlarla ilişkiler
- Diğer insanlara yardım etmeye ve onları cesaretlendirmeye yönelik etkinliklerde bulunmak
- Yerel ve ulusal yönetimlerle ilgili etkinlilerde bulunmak
- Entelektüel gelişim
- Kişisel anlayış ve planlama
- Mesleki rol
- Yaratıcılık ve kendini ifade etme
- Sosyalleşme
- Rekreasyonel etkinliklere edilgen ve gözleme yoluyla katılım
- Rekreasyonel etkinliklere aktif katılım
Soru 15
- Karar verme
- Mesleki rol
- Belirti algısı
- Uzmana başvurmaya güdülenme
- Belirtiyi yorumlama ve değerlendirme
Seçenekler
A
I, II, III, IV ve V
B
II, III, IV ve V
C
I, III, IV ve V
D
I, II ve III
E
IV ve V
Açıklama:
Yardım arama davranışı, bir ihtiyacı, gereksinimi gidermek amacıyla tedavi veya rahatlama arayışı eylemi olarak tanımlanmaktadır. Yardım arama davranışı, belirti algısı, belirtiyi yorumlama, değerlendirme, karar verme ve bir uzmana başvurmaya güdülenme gibi ögelerden oluşmaktadır. Bu tanım bize yardım arama davranışının istemli ve niyetli bir davranış olduğunu göstermektedir. Yardım arama davranışının soruna odaklanma, niyetli davranış ve kişilerarası ilişki olmak üzere üç niteliğinden söz edilmektedir. Doğru yanıt C’dir.
Soru 16
Aşağıdakilerden hangisi yardım arama davranışını olumlu etkileyen etmenler arasında yer alır?
Seçenekler
A
Daha önceki olumlu deneyimler
B
Sisteme duyulan güvensizlik
C
Çocuk sahibi olma ve yetiştirme
D
Maddi iyi oluş ve maddi güvence
E
Aile bireyleriyle, yakınlarla ilişkiler
Açıklama:
Yardım arama davranışını olumlu etkileyen etmenler;
- Tanıdık ve güven duyulan bir yardım elemanına erişim durumu,
- Yardım sunan uzmana karşı olumlu algıların olması,
- Yardım arama davranışına dair önceki olumlu deneyimler,
- İlk temasta saygı, şefkat, etkin dinleme ve koşulsuz kabul gösterilmesi,
- Yardım arama/değişim için içsel olarak güdülenmek,
- Yüksek sosyo-ekonomik düzey,
- Tedavi/müdahale sürecine katılım konusunda denetim duygusuna sahip olmak
- Maddi olarak hizmetin karşılanabilir olması
Soru 17
- Depresif belirtiler
- Ölüm korkusu
- Yaşlanma kaygısı
- Entelektüel gelişim
- Benlik saygısında azalma
Seçenekler
A
II, III, IV ve V
B
I, II, III ve V
C
III, IV ve V
D
II ve V
E
Yalnız V
Açıklama:
Yaşlılara yönelik sunulacak psikolojik yardım sürecinde karşılaşılması en olası başlıklar; umutsuzluk, yaşlanma kaygısı, ölüm korkusu, depresif belirtiler, yas ve benlik saygısının azalmasıyla ilgili olacaktır. Yaşlılıkla ilgili psikolojik danışmanlık hizmetlerinin, diğer gelişim dönemlerinde bulunan bireylere sunulan psikolojik danışma faaliyetlerinde olduğu gibi, uyum sağlayıcı, yöneltici, ayarlayıcı, önleyici, gelişimsel, tamamlayıcı ve kriz odaklı olarak ele alınması söz konusudur. Doğru yanıt B’dir.
Soru 18
Amaçları danışanın öz farkındalığını sağlamak ve geçmişin şimdiki davranışlarına etkisini görmesine yardımcı olmak olan kuram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kısa Süreli Psikoterapiler
B
Psikoanalitik Psikoterapi
C
Destekleyici Psikoterapi
D
Varoluşçu Psikoterapi
E
Aile Danışması/Terapisi
Açıklama:
Psikoanalitik (İçgörü Yönelimli) Psikoterapi
Psikodinamik terapiler bireyin bugünkü davranışının, sorunun altında bilinçaltı süreçlerin olduğunu ileri süren bir psikoterapi yaklaşımıdır. Öncülüğünü ünlü kuramcı Sigmund Freud’un bu yaklaşımının ana amaçları danışanın öz farkındalığını sağlamak ve geçmişin şimdiki davranışlarına olan etkisini görmesine yardımcı olmaktır. Diğer yaklaşımlara göre, nispeten daha uzun süren bir terapi yaklaşımıdır. Özellikle ölüm korkusunun altında yatan bilinç dışı süreçleri çalışmak içi bu yaklaşım uygun olacaktır. Nesne ilişkileri çerçevesinde çocukluk dönemi yaşantılarına da odaklanılmaktadır. Doğru yanıt B’dir.
Psikodinamik terapiler bireyin bugünkü davranışının, sorunun altında bilinçaltı süreçlerin olduğunu ileri süren bir psikoterapi yaklaşımıdır. Öncülüğünü ünlü kuramcı Sigmund Freud’un bu yaklaşımının ana amaçları danışanın öz farkındalığını sağlamak ve geçmişin şimdiki davranışlarına olan etkisini görmesine yardımcı olmaktır. Diğer yaklaşımlara göre, nispeten daha uzun süren bir terapi yaklaşımıdır. Özellikle ölüm korkusunun altında yatan bilinç dışı süreçleri çalışmak içi bu yaklaşım uygun olacaktır. Nesne ilişkileri çerçevesinde çocukluk dönemi yaşantılarına da odaklanılmaktadır. Doğru yanıt B’dir.
Soru 19
- Bellek kayıplarına ilişkin kaygıyla baş etme becerisi geliştirmek,
- Umudu, kendine yeterlilik ve denetim duygusunu teşvik etmek,
- Bakım veren kişi ya da kişilerle sağlıklı bir ilişki kurmak,
- Anlam duygusuna bir açıklık kazandırmak,
- Çevreyle yapıcı olumlu ilişkiler kurmak,
Seçenekler
A
Yalnız V
B
III ve V
C
I, IV ve V
D
II, III, IV ve V
E
I, II, III, IV ve V
Açıklama:
Yaşlılık danışmanlığının, terapisinin nihai amaçları bu alandaki öncülerden olan Butler tarafından her türlü farklı yaklaşım için geçerli olacak şekilde ortaya konulmuştur.
Bunlar;
Bunlar;
- Umudu, kendine yeterlilik ve denetim duygusunu teşvik etmek,
- Bakım veren kimse ya da kimselerle sağlıklı bir ilişki kurmak,
- Anlam duygusuna bir açıklık kazandırmak,
- Çevreyle yapıcı olumlu ilişkiler kurmak olarak sıralanabilir. Doğru yanıt D’dir.
Soru 20
Aşağıdakilerden hangisi bellek kayıplarını azaltmak amacıyla yapılan çalışmalardan biridir?
Seçenekler
A
Temiz olma
B
Sohbet etme
C
Sağlıklı uyku
D
Düzenli beslenme
E
Bulmaca çözme
Açıklama:
Bellek kayıplarını azaltmak amacıyla yapılabilecek bazı çalışmalar vardır.
Bu çalışmalar;
Bu çalışmalar;
- Bellek geliştirme becerileri geliştirme,
- Korunan bellek işlevlerini en üst düzeyde kullanabilme becerisi geliştirme (bulmaca çözme, kağıt oyunları, satranç, kelime oyunu oynama vb. etkinlikler),
- Bellek kayıplarına ilişkin korku ve kaygıyla başa çıkma becerisi geliştirme,
- Fiziksel ve zihinsel sağlığın korunması (fiziksel etkinlikler yapma, uğraşılar geliştirme vb) şeklinde sıralanabilir. Doğru yanıt E’dir.
Soru 21
Aşağıdakilerden hangisi bireyin sosyal refahını artırmaya, kişinin sorunlarıyla başa çıkmasına yardım eden uzmandır?
Seçenekler
A
Sosyal Hizmet Uzmanı
B
Psikolojik Danışman
C
Psikiyatrik Hemşire
D
Klinik Psikolog
E
Psikiyatr
Açıklama:
Sosyal hizmet alanı, bilgi tabanına dayalı yöntemleri olan sosyal refah sisteminin kaynaklarını kullanarak bireylerin sosyal refahını geliştirmeye çalışan bir disiplin, bir meslek alanıdır. Sosyal hizmet uzmanı, insanların sorun çözme becerilerini geliştirme, insanlara kaynak, hizmet ve şanslar tanıyan sistemler ile ilişkilerini sağlama, bu sistemlerin etkili ve insancıl bir biçimde çalışmasını mümkün kılmak ve sosyal politikaların geliştirilmesine ve ileriye taşınması gibi işlevlerde bulunurlar. Bu unvanı almak için Sağlık Bilimleri Fakültelerine veya Sağlık Yüksekokullarına bağlı Sosyal Hizmet Programını tamamlamak gerekir. Sosyal hizmet uzmanları adından anlaşılacağı gibi çoğunlukla Sosyal Hizmetler Genel Müdürlüğü’ne bağlı yaşlı bakım evlerinde ve diğer kurumlarda çalışırlar. Doğru yanıt A’dır.
Soru 22
Ünlü kuramcı Gordon Allport, “bir kişi veya şeye karşı gerçek bilgi edinmeden önce veya gerçek bilgiye dayalı olmayan hoş veya nahoş duygu” olarak tanımlamladığı kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
önyargı
B
duşünce
C
tutum
D
davranış
E
duygu
Açıklama:
Ünlü kuramcı Gordon Allport, önyargıyı “bir kişi veya şeye karşı gerçek bilgi edinmeden önce veya gerçek bilgiye dayalı olmayan hoş veya nahoş duygu” olarak tanımlamıştır.
Soru 23
Flanagan'a göre yetişkinlerde yaşam doyumunu etkileyen etkenler arasında aşağıdakilerden hangisi bulunmaz?
Seçenekler
A
Entelektüel gelişim
B
Mesleki rol
C
Sosyalleşme
D
Cinsel gelişim
E
Eşle ilişkiler
Açıklama:
Flanagan (1978, 1980, akt. Newman ve Newman, 1995), yetişkinlerde yaşam doyumunu etkileyen 15 etkenden bahsetmektedir.
Bu etkenler;
Bu etkenler;
Maddi iyi oluş ve maddi güvence
Sağlık ve kişisel güvenlik
Eşle ilişkiler
Çocuk sahibi olmak ve yetiştirmek
Anne-babalarla, kardeşlerle, evlatlarla ve di- ğer yakınlarla ilişkiler
Arkadaşlarla ilişkiler
Diğer insanlara yardım etmeye ve onla- rı cesaretlendirmeye yönelik etkinliklerde bulunmak- Yerel ve ulusal yönetimlerle ilgili etkinliler- de bulunmak
- Entelektüel gelişim
- Kişisel anlayış ve planlama
- Mesleki rol
- Yaratıcılık ve kendini ifade etme
- Sosyalleşme
- Rekreasyonel etkinliklere edilgen ve gözle- me yoluyla katılım
- Rekreasyonel etkinliklere aktif katılım.
Soru 24
Aşağıdaki yaşlılara ve yaşlılığa dair genel yargılar arasında hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Birçok yaşlı iyi durumda ve aktiftir.
B
Tüm yaşlıların gri saçları, gözlükleri ve işitme cihazları yoktur.
C
Yaşlılar sıklıkla karar vermek ve zor fikirleri anlamakta gençlerle fikirlerini paylaşırlar ve yardımcı olurlar.
D
Birçok yaşlı kendisini, gençlik yıllarındaki gibi hisseder. Yaşamları aktiftir ve cinsellik yaşamlarının bir parçasıdır.
E
Birçok yaşlı uzun süreli bakım kurumlarından yararlanabilir, çünkü aileleri veya arkadaşları onlara bakmazlar.
Açıklama:
Yanlışlar | Doğrular |
Tüm yaşlılar hastadır.
|
|
Soru 25
Aşağıdaki ifade hangi kavramı tanımlamaktadır?
"kişilerin yaşamın genelinden duydukları memnuniyeti belirtmek üzere kullanılan bir kavramdır. Düzenli spor yapmak bireylerin bilişsel ve genel sağlık düzeyine olumlu etki yapmakta, benlik saygısını yükseltmektedir..."
"kişilerin yaşamın genelinden duydukları memnuniyeti belirtmek üzere kullanılan bir kavramdır. Düzenli spor yapmak bireylerin bilişsel ve genel sağlık düzeyine olumlu etki yapmakta, benlik saygısını yükseltmektedir..."
Seçenekler
A
kabulcü tutum
B
olumlama
C
Yaşam doyumu
D
yapıcı düşünce
E
duygusal doyum
Açıklama:
Yaşam doyumu, kişilerin yaşamın genelinden duydukları memnuniyeti belirtmek üzere kullanılan bir kavramdır. Düzenli spor yapmak bireylerin bilişsel ve genel sağlık düzeyine olumlu etki yapmakta, benlik saygısını yükseltmekte ve dolayısıyla yaşam doyumu yükselmektedir
Soru 26
Yapılan araştırmalara göre ayrımcılıkla karşı karşıya kalan yaşlılar, ayrımcılık yaşamayanlarla karşılaştırıldığında ömürleri ne kadar kısalmaktadır?
Seçenekler
A
3 yıl
B
4,5 yıl
C
6 yıl
D
7,5 yıl
E
9 yıl
Açıklama:
Yapılan araştırmalara göre ayrımcılıkla karşı karşıya kalan yaşlılar, ayrımcılık yaşamayanlarla karşılaştırıldığında 7 buçuk yıl daha az yaşıyor, hastalıklarla mücadelede de daha çok zorlanıyor.
Soru 27
Aşağıdakilerden hangisi bir ihtiyacı, gereksinimi gidermek amacıyla tedavi veya rahatlama arayışı eylemi olarak tanımlanmaktadır.
Seçenekler
A
Depresyon davranışı
B
Yardım arama davranışı
C
Utanma hissi
D
Psikolojik destek
E
Ruhsal tedavi
Açıklama:
Yardım arama davranışı, bir ihtiyacı, gereksini- mi gidermek amacıyla tedavi veya rahatlama ara- yışı eylemi olarak tanımlanmaktadır (Cornally ve McCharty, 2011).
Soru 28
Aşağıdakilerden hangisi Yardım arama davranışını oluşturan öğelerden birisi değildir?
Seçenekler
A
yaşlanma algısı
B
belirtiyi yorumlama
C
belirtiyi değerlendirme
D
karar verme
E
uzmana başvurmaya güdülenme
Açıklama:
Yardım arama davranışı, belirti algısı, belirtiyi yorumlama, değerlendirme, karar verme ve bir uzmana başvurmaya güdülenme gibi öğelerden oluşmaktadır.
Soru 29
Aşağıdaki hangi kavram “yaşın kronolojik olarak ilerlemesine bağlı olarak bireyin algılama, öğrenme, problem çözme gibi bellek gücü ile kişilik kazanma alanlarında uyum sağlama kapasitelerindeki değişmeler” olarak tanımlanmaktadır ?
Seçenekler
A
Zihinsel yaşlılık
B
Biyolojik yaşlılık
C
kronolojik yaşlılık
D
Psikolojik yaşlılık
E
Algısal yaşlılık
Açıklama:
Psikolojik yaşlılık kısaca “yaşın kronolojik olarak ilerlemesine bağlı olarak bireyin algılama, öğrenme, problem çözme gibi bellek gücü ile kişilik kazanma alanlarında uyum sağlama kapasitelerindeki değiş- meler” olarak tanımlanmaktadır (Kalınkara, 2014, s. 104).
Soru 30
Bellek kayıplarını azaltmak amacıyla yapılabilecek çalışmalar arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?
Seçenekler
A
Bellek geliştirme becerileri geliştirme,
B
Korunan bellek işlevlerini en üst düzeyde kullanabilme becerisi geliştirme
C
Bellek kayıplarına ilişkin korku ve kaygıyla başa çıkma becerisi geliştirme,
D
Psikoterapiler
E
Fiziksel ve zihinsel sağlığın korunması
Açıklama:
Bellek kayıplarını azaltmak amacıyla yapılabilecek bazı çalışmalar vardır.
Bu çalışmalar;
Bu çalışmalar;
- Bellek geliştirme becerileri geliştirme,
- Korunan bellek işlevlerini en üst düzeydekullanabilme becerisi geliştirme (bulmaca çözme, kağıt oyunları, satranç, kelime oyunu oynama vb. etkinlikler),
- Bellek kayıplarına ilişkin korku ve kaygıylabaşa çıkma becerisi geliştirme,
- Fiziksel ve zihinsel sağlığın korunması (fiziksel etkinlikler yapma, uğraşılar geliştirme vb) şeklinde sıralanabilir.
Soru 31
Cinsellik (seks) Terapisi kuramı, yaşlılık danışmanlığında kullanılmakta olan hangi temel yaklaşımın içerisinde yer almaktadır?
Seçenekler
A
Bireysel Dinamik Psikoterapiler
B
Psikoanalitik Psikoterapi
C
Dinamik Olmayan Psikoterapiler
D
Aile Terapisi
E
Grup Psikoterapileri
Açıklama:
Göka ve Aydemir (2000), yaşlılık danışmanlığında/terapisinde kullanılmakta olan temel yaklaşımları 4 grupta toplamakta ve bu grupların altında da alt kuramlardan bahsetmektedirler.
Bu gruplandırma;
1. Bireysel Dinamik Psikoterapiler
Psikoanalitik Psikoterapi
2. Dinamik Olmayan Psikoterapiler
Kısa Süreli Psikoterapi
Destekleyici Psikoterapi
Bilişsel-davranışçı Terapi
Cinsellik (seks) Terapisi
Yaşamı Gözden Geçirme Terapisi
3. Aile Terapisi
4. Grup Psikoterapileri
Bu gruplandırma;
1. Bireysel Dinamik Psikoterapiler
Psikoanalitik Psikoterapi
2. Dinamik Olmayan Psikoterapiler
Kısa Süreli Psikoterapi
Destekleyici Psikoterapi
Bilişsel-davranışçı Terapi
Cinsellik (seks) Terapisi
Yaşamı Gözden Geçirme Terapisi
3. Aile Terapisi
4. Grup Psikoterapileri
Soru 32
- Yaşlının üretken değil, tüketici olduğu düşüncesi
- Yaşın kronolojik olarak artması ve yaşlanmanın kaçınılmaz olduğu düşüncesi
- Yaşlı hoşgörülü ve esnek değil düşüncesi
- Yaşlılığın durağan ve değişmez bir dönem olduğu düşüncesi
Seçenekler
A
I, III ve IV
B
III ve IV
C
I, II, III ve IV
D
I, II ve III
E
I ve II
Açıklama:
Doğru yanıt C'dir.
Soru 33
Aşağıdakilerden hangisi gençler arasında yaşlılara ve yaşlılığa dair kabul gören yanlış inançlardandır?
Seçenekler
A
Tüm yaşlıların gri saçları, gözlükleri ve işitme cihazları yoktur.
B
Birçok yaşlı ölene kadar kendisini yönetme yeteneğine sahiptir
C
Yaşlı nüfusun sadece %5’inin uzun süreli bakıma ihtiyacı vardır.
D
Yaşlı insanların zamanları, paylaşılacak geçmiş deneyimleri vardır
E
Yaşlı insanlar günümüzün yaşantılarını anlamazlar ve az vericidirler
Açıklama:
E seçeneği gençler arasında yaşlılara ve yaşlılığa dair olan yanlış inançlardan biridir.
Soru 34
Aşağıdakilerden hangisi yaşlı bireylerin kendilerine ve yaşlılığa dair olumsuz tutumlarından biri değildir?
Seçenekler
A
Fiziksel ve bilişsel alanda yaşadıkları değişimler
B
İlaç kullanımına yatkınlık
C
Emeklilik süreci
D
Yakınların olumsuz tutumları
E
Değişen sosyal roller
Açıklama:
Gençlerin yaşlılara yönelik olumsuz tutumlarının yanında, yaşlı bireyler de kendilerine ve yaşlılığa dair bazı olumsuz tutumlara sahip olabilmekteler.
Bu olumsuz tutumların büyük bir kısmı yaşlı bireylerin fiziksel ve bilişsel alanda yaşadıkları değişimler, değişen sosyal roller, emeklilik süreci, yakınların olumsuz tutumları, fizik ve ruh sağlığında meydana gelen bozulmalarla ilişkili görünmektedir. Doğru yanıt B'dir.
Bu olumsuz tutumların büyük bir kısmı yaşlı bireylerin fiziksel ve bilişsel alanda yaşadıkları değişimler, değişen sosyal roller, emeklilik süreci, yakınların olumsuz tutumları, fizik ve ruh sağlığında meydana gelen bozulmalarla ilişkili görünmektedir. Doğru yanıt B'dir.
Soru 35
Aşağıdakilerden hangisi yardım arama davranışını olumlu etkileyen etmenlerdir?
Seçenekler
A
Belirtileri, sorunları normalleştirme çabası
B
Erteleme davranışı
C
Ruhsal hastalıklarla etiketlenme/teşhis edilme korkusu
D
İlk temasta saygı, şefkat, etkin dinleme ve koşulsuz kabul gösterilmesi
E
Mevcut yardımların varlığına dair bilgi/farkındalık eksikliği
Açıklama:
Doğru yanıt D'dir. Diğer seçenekler yardım arama tutumunu olumsuz etkileyen etmenler arasındadır.
Soru 36
Aşağıdakilerden hangisi bellek kayıplarını azaltmak amacıyla yapılabilecek çalışmalardan değildir?
Seçenekler
A
Bellek geliştirme becerileri geliştirme
B
Bellek kayıplarına karşı ilaç kullanma
C
Korunan bellek işlevlerini en üst düzeyde kullanabilme becerisi geliştirme
D
Bellek kayıplarına ilişkin korku ve kaygıyla başa çıkma becerisi geliştirme,
E
Fiziksel ve zihinsel sağlığın korunması
Açıklama:
Bellek kayıplarını azaltmak amacıyla yapılabilecek bazı çalışmalar vardır.
Bu çalışmalar;
• Bellek geliştirme becerileri geliştirme,
• Korunan bellek işlevlerini en üst düzeyde kullanabilme becerisi geliştirme (bulmaca çözme, kağıt oyunları, satranç, kelime oyunu oynama vb. etkinlikler),
• Bellek kayıplarına ilişkin korku ve kaygıyla başa çıkma becerisi geliştirme,
• Fiziksel ve zihinsel sağlığın korunması (fiziksel etkinlikler yapma, uğraşılar geliştirme vb) şeklinde sıralanabilir.
Doğru yanıt B'dir.
Bu çalışmalar;
• Bellek geliştirme becerileri geliştirme,
• Korunan bellek işlevlerini en üst düzeyde kullanabilme becerisi geliştirme (bulmaca çözme, kağıt oyunları, satranç, kelime oyunu oynama vb. etkinlikler),
• Bellek kayıplarına ilişkin korku ve kaygıyla başa çıkma becerisi geliştirme,
• Fiziksel ve zihinsel sağlığın korunması (fiziksel etkinlikler yapma, uğraşılar geliştirme vb) şeklinde sıralanabilir.
Doğru yanıt B'dir.
Soru 37
- Umutsuzluk
- Yaşlanma kaygısı
- Yas ve benlik saygısının azalması
- Utanç
sürecinde karşılaşılması en olası başlıklardandır?
Seçenekler
A
I, II ve III
B
I ve II
C
I, II, III ve IV
D
I, III ve IV
E
Yalnız II
Açıklama:
Yaşlılara yönelik sunulacak psikolojik yardım sürecinde karşılaşılması en olası başlıklar; umutsuzluk, yaşlanma kaygısı, ölüm korkusu, depresif
belirtiler, yas ve benlik saygısının azalmasıyla ilgili olacaktır. Doğru yanıt A'dır.
belirtiler, yas ve benlik saygısının azalmasıyla ilgili olacaktır. Doğru yanıt A'dır.
Soru 38
Aşağıdakilerden hangisi Dinamik Olmayan Psikoterapilerin alt kuramlarından biri değildir?
Seçenekler
A
Kısa Süreli Psikoterapi
B
Destekleyici Psikoterapi
C
Psikoanalitik Psikoterapi
D
Bilişsel-davranışçı Terapi
E
Cinsellik (seks) Terapisi
Açıklama:
Yaşlılık danışmanlığında/terapisinde kullanılmakta olan temel yaklaşımları 4 grupta toplamakta ve bu grupların altında da alt kuramlardan bahsetmektedirler.
Bu gruplandırma;
1. Bireysel Dinamik Psikoterapiler
a. Psikoanalitik Psikoterapi
2. Dinamik Olmayan Psikoterapiler
a. Kısa Süreli Psikoterapi
b. Destekleyici Psikoterapi
c. Bilişsel-davranışçı Terapi
d. Cinsellik (seks) Terapisi
e. Yaşamı Gözden Geçirme Terapisi
3. Aile Terapisi
4. Grup Psikoterapileri
Doğru yanıt C'dir.
Bu gruplandırma;
1. Bireysel Dinamik Psikoterapiler
a. Psikoanalitik Psikoterapi
2. Dinamik Olmayan Psikoterapiler
a. Kısa Süreli Psikoterapi
b. Destekleyici Psikoterapi
c. Bilişsel-davranışçı Terapi
d. Cinsellik (seks) Terapisi
e. Yaşamı Gözden Geçirme Terapisi
3. Aile Terapisi
4. Grup Psikoterapileri
Doğru yanıt C'dir.
Soru 39
Hastanın hastalık belirtilerini iyileştirmek, hastalıktan edindiği ikincil kazançları azaltmak ve ilaç tedavisi görüyorsa tedaviye uyumunu artırmak hangi terapi çeşididir?
Seçenekler
A
Bilişsel-Davranışçı Terapi
B
Destekleyici Psikoterapi
C
Kısa Süreli (Zaman Sıralı) Psikoterapiler
D
Danışan Merkezli Yaklaşım
E
Varoluşçu Psikoterapi
Açıklama:
Destekleyici terapiler, hastanın hastalık belirtilerini iyileştirmek, hastalıktan edindiği ikincil kazançları azaltmak ve ilaç tedavisi görüyorsa tedaviye uyumunu artırmak için kullanılmaktadır. Doğru yanıt B'dir.
Soru 40
Yaşlılık döneminde yaygın olarak yaşanılabilen yalnızlık, ölüm korkusu, yalnızlık ve kendine yabancılaşma gibi konuların ele alındığı psikoterapi yaklaşımı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Danışan Merkezli Yaklaşım
B
Aile Danışması/Terapisi
C
Grupla Psikolojik Danışma/Terapi
D
Yaşamı Gözden Geçirme Terapisi
E
Varoluşçu Psikoterapi
Açıklama:
Felsefi temelleri çok yoğun olan bu yaklaşımda varoluşa dair temel konular üzerinde çalışılır. Bu bağlamda yaşlılık döneminde yaygın olarak yaşanılabilen yalnızlık, ölüm korkusu, yalnızlık ve kendine yabancılaşma gibi konular bu yaklaşım çerçevesinde etkili biçimde ele alınabilir. Doğru yanıt E'dir.
Soru 41
- (...) Yaşlılar kendi ihtiyaçlarını karşılayamazlar.
- (...) Yaşlılar mutsuz, amaçsız ve cinsel aktiviteye ilgisizdirler.
- (...) Yaşlı insanların zamanları, paylaşılacak geçmiş deneyimleri vardır.
- (...) Birçok yaşlı ölene kadar kendisini yönetme yeteneğine sahiptir.
- (...) Yaşlılar karar vermede ve yargılamada yavaştırlar.
Seçenekler
A
Y-Y-D-D-Y
B
D-Y-D-D-Y
C
Y- Y-D-D-D
D
D-Y- Y-D-Y
E
Y-D-D-D-Y
Açıklama:
Gençler arasında yaşlılara ve yaşlılığa dair bazı yanlış inançlar bulunmaktadır:
• Tüm yaşlılar hastadır.
• Yaşlı insanlar günümüzün yaşantılarını anlamazlar ve az vericidirler.
• Tüm yaşlılar gri saçlı, gözlüklü ve işitme cihazlıdırlar.
• Yaşlılar karar vermede ve yargılamada yavaştırlar.
• Yaşlılar kendi ihtiyaçlarını karşılayamazlar ve kendilerini yönetemezler.
• Yaşlılar mutsuz, amaçsız ve cinsel aktiviteye ilgisizdirler.
• Birçok yaşlı uzun süreli bakım kurumlarından yararlanabilir, çünkü aileleri veya arkadaşları onlara bakmazlar.
Bunların yanı sıra doğru ifadeler ise:
• Birçok yaşlı iyi durumda ve aktiftir.
• Yaşlı insanların zamanları, paylaşılacak geçmiş deneyimleri vardır.
• Tüm yaşlıların gri saçları, gözlükleri ve işitme cihazları yoktur.
• Yaşlılarsıklıkla karar vermek ve zor fikirleri anlamakta gençlerle fikirlerini paylaşırlar ve yardımcı olurlar.
• Birçok yaşlı ölene kadar kendisini yönetme yeteneğine sahiptir.
• Birçok yaşlı kendisini, gençlik yıllarındaki gibi hisseder.Yaşamları aktiftir ve cinsellik yaşamlarının bir parçasıdır.
• Yaşlı nüfusun sadece %5’inin uzun süreli bakıma ihtiyacı vardır. Doğru cevap A'dır.
• Tüm yaşlılar hastadır.
• Yaşlı insanlar günümüzün yaşantılarını anlamazlar ve az vericidirler.
• Tüm yaşlılar gri saçlı, gözlüklü ve işitme cihazlıdırlar.
• Yaşlılar karar vermede ve yargılamada yavaştırlar.
• Yaşlılar kendi ihtiyaçlarını karşılayamazlar ve kendilerini yönetemezler.
• Yaşlılar mutsuz, amaçsız ve cinsel aktiviteye ilgisizdirler.
• Birçok yaşlı uzun süreli bakım kurumlarından yararlanabilir, çünkü aileleri veya arkadaşları onlara bakmazlar.
Bunların yanı sıra doğru ifadeler ise:
• Birçok yaşlı iyi durumda ve aktiftir.
• Yaşlı insanların zamanları, paylaşılacak geçmiş deneyimleri vardır.
• Tüm yaşlıların gri saçları, gözlükleri ve işitme cihazları yoktur.
• Yaşlılarsıklıkla karar vermek ve zor fikirleri anlamakta gençlerle fikirlerini paylaşırlar ve yardımcı olurlar.
• Birçok yaşlı ölene kadar kendisini yönetme yeteneğine sahiptir.
• Birçok yaşlı kendisini, gençlik yıllarındaki gibi hisseder.Yaşamları aktiftir ve cinsellik yaşamlarının bir parçasıdır.
• Yaşlı nüfusun sadece %5’inin uzun süreli bakıma ihtiyacı vardır. Doğru cevap A'dır.
Soru 42
- Maddi iyi oluş ve maddi güvence
- Sağlık ve kişisel güvenlik
- Sosyalleşme
- Entelektüel gelişim
- Mesleki rol
- Yaratıcılık ve kendini ifade etme
- Çocuk sahibi olmak ve yetiştirmek
- Rekreasyonel etkinliklere edilgen katılım
Seçenekler
A
4
B
5
C
6
D
7
E
8
Açıklama:
Sorunun yanıtı 167 ve 168. sayfalarda yer almaktadır.
Yaşlanmaya dair tutumlar, yaşlanma kaygısı ve ölüm korkusu ile yakından ilişkili olan önemli bir değişkende yaşam doyumudur. Yetişkinlerde yaşam doyumunu etkileyen faktörler:
Yaşlanmaya dair tutumlar, yaşlanma kaygısı ve ölüm korkusu ile yakından ilişkili olan önemli bir değişkende yaşam doyumudur. Yetişkinlerde yaşam doyumunu etkileyen faktörler:
- Maddi iyi oluş ve maddi güvence
- Sağlık ve kişisel güvenlik
- Eşle ilişkiler
- Çocuk sahibi olmak ve yetiştirmek
- Anne-babalarla, kardeşlerle, evlatlarla ve diğer yakınlarla ilişkiler
- Arkadaşlarla ilişkiler
- Diğer insanlara yardım etmeye ve onları cesaretlendirmeye yönelik etkinliklerde bulunmak
- Yerel ve ulusal yönetimlerle ilgili etkinlilerde bulunmak
- Entelektüel gelişim
- Kişisel anlayış ve planlama
- Mesleki rol
- Yaratıcılık ve kendini ifade etme
- Sosyalleşme
- Rekreasyonel etkinliklere edilgen ve gözleme yoluyla katılım
- Rekreasyonel etkinliklere aktif katılım şeklinde ele alınmaktadır. Doğru cevap E'dir.
Soru 43
Ahmet: Tanıdık ve güven duyabildiği yardım elemanlarına ulaşabilmektedir.
Engin: Mevcut yardımların varlığına dair bilgi eksikliği bulunmaktadır.
Belma: İlk temasta saygı, şefkat, etkin dinleme ve koşulsuz kabul görmüştür.
Mehmet: Tedavi sürecine katılım konusunda denetim duygusuna sahiptir.
Derya: Hastalığının belirtilerini ve sorunlarını normalleştirme çabası içerisindedir.
Yukarıdaki bireylerden hangilerinin yardım arama davranışında olumlu tutuma sahip olabileceği söylenebilir?
Engin: Mevcut yardımların varlığına dair bilgi eksikliği bulunmaktadır.
Belma: İlk temasta saygı, şefkat, etkin dinleme ve koşulsuz kabul görmüştür.
Mehmet: Tedavi sürecine katılım konusunda denetim duygusuna sahiptir.
Derya: Hastalığının belirtilerini ve sorunlarını normalleştirme çabası içerisindedir.
Yukarıdaki bireylerden hangilerinin yardım arama davranışında olumlu tutuma sahip olabileceği söylenebilir?
Seçenekler
A
Engin- Derya
B
Ahmet- Belma
C
Belma- Mehmet- Derya
D
Ahmet- Belma- Mehmet
E
Ahmet- Belma- Mehmet- Derya
Açıklama:
Yardım arama davranışını olumlu etkileyen etmenler;
• Tanıdık ve güven duyulan bir yardım elemanına erişim durumu,
• Yardım sunan uzmana karşı olumlu algıların olması,
• Yardım arama davranışına dair önceki olumlu deneyimler,
• İlk temasta saygı, şefkat, etkin dinleme ve koşulsuz kabul gösterilmesi,
• Yardım arama/değişim için içsel olarak güdülenmek,
• Yüksek sosyo-ekonomik düzey,
• Tedavi/müdahale sürecine katılım konusunda denetim duygusuna sahip olmak
• Maddi olarak hizmetin karşılanabilir olması şeklinde ele alınabilir. Yardım arama tutumunu olumsuz etkileyen etmenler arasında ise;
• Utanma, zayıf görünme konusundaki isteksizlik, aptal, hastalık hastası birisi olarak görülme korkusu, insanların sorunlarını kendilerinin çözmesi gerektiğine dair inançlar,
• Belirtileri, sorunları normalleştirme çabası,
• Ruhsal hastalıklarla etiketlenme/teşhis edilme korkusu,
• Bozuk, sorunlu aile geçmişi,
• Sisteme veya yardım uzmanına duyulan güvensizlik,
• Yardım arama davranışına dair önceki olumsuz deneyimler,
• Mevcut yardımların varlığına dair bilgi/farkındalık eksikliği,
• Erteleme davranışı ve
• Depresyon/kaygı/madde bağımlılığı gibi bir soruna sahip olmak gösterilmektedir. Doğru cevap D'dir.
• Tanıdık ve güven duyulan bir yardım elemanına erişim durumu,
• Yardım sunan uzmana karşı olumlu algıların olması,
• Yardım arama davranışına dair önceki olumlu deneyimler,
• İlk temasta saygı, şefkat, etkin dinleme ve koşulsuz kabul gösterilmesi,
• Yardım arama/değişim için içsel olarak güdülenmek,
• Yüksek sosyo-ekonomik düzey,
• Tedavi/müdahale sürecine katılım konusunda denetim duygusuna sahip olmak
• Maddi olarak hizmetin karşılanabilir olması şeklinde ele alınabilir. Yardım arama tutumunu olumsuz etkileyen etmenler arasında ise;
• Utanma, zayıf görünme konusundaki isteksizlik, aptal, hastalık hastası birisi olarak görülme korkusu, insanların sorunlarını kendilerinin çözmesi gerektiğine dair inançlar,
• Belirtileri, sorunları normalleştirme çabası,
• Ruhsal hastalıklarla etiketlenme/teşhis edilme korkusu,
• Bozuk, sorunlu aile geçmişi,
• Sisteme veya yardım uzmanına duyulan güvensizlik,
• Yardım arama davranışına dair önceki olumsuz deneyimler,
• Mevcut yardımların varlığına dair bilgi/farkındalık eksikliği,
• Erteleme davranışı ve
• Depresyon/kaygı/madde bağımlılığı gibi bir soruna sahip olmak gösterilmektedir. Doğru cevap D'dir.
Soru 44
Aşağıdakilerden hangisi bellek kayıplarını azaltmak amacıyla yapılabilecek çalışmalar arasında gösterilemez?
Seçenekler
A
Bellek geliştirme becerileri geliştirme
B
Kendini soyutlayarak geçmiş deneyimlere ve pişmanlıklara odaklanma
C
Kağıt oyunları, satranç, kelime oyunu oynama gibi etkinlikler
D
Bellek kayıplarına ilişkin korku ve kaygıyla başa çıkma becerisi geliştirme
E
Fiziksel etkinlikler yapma ve uğraşılar geliştirme
Açıklama:
Bellek kayıplarını azaltmak amacıyla yapılabilecek bazı çalışmalar vardır. Bu çalışmalar;
• Bellek geliştirme becerileri geliştirme,
• Korunan bellek işlevlerini en üst düzeyde kullanabilme becerisi geliştirme (bulmaca
çözme, kağıt oyunları, satranç, kelime oyunu oynama vb. etkinlikler),
• Bellek kayıplarına ilişkin korku ve kaygıyla başa çıkma becerisi geliştirme,
• Fiziksel ve zihinsel sağlığın korunması (fiziksel etkinlikler yapma, uğraşılar geliştirme
vb) şeklinde sıralanabilir. Doğru cevap B'dir.
• Bellek geliştirme becerileri geliştirme,
• Korunan bellek işlevlerini en üst düzeyde kullanabilme becerisi geliştirme (bulmaca
çözme, kağıt oyunları, satranç, kelime oyunu oynama vb. etkinlikler),
• Bellek kayıplarına ilişkin korku ve kaygıyla başa çıkma becerisi geliştirme,
• Fiziksel ve zihinsel sağlığın korunması (fiziksel etkinlikler yapma, uğraşılar geliştirme
vb) şeklinde sıralanabilir. Doğru cevap B'dir.
Soru 45
Aşağıdakilerden hangisi yaşlı bireylerin yaşlı olmaya dair yükledikleri olumsuz inançlar arasında gösterilebilir?
Seçenekler
A
Kronik hastalıklar
B
Değişen sosyal roller
C
İşe yaramıyorum düşüncesi
D
Yakın kayıpları
E
Yalnızlık
Açıklama:
Yaşanılan duygusal yoğunluklar, yakın kayıpları, yalnızlık, hastalıklar, güç ve yeti yitimleri, değişen sosyal roller, kronik hastalıkların yaşanılması, ölüm kaygısı gibi ve benlik değerindeki azalma yaşlı bireyleri depresif belirtilere daha yatkın kılmaktadır. Yaşlı bireylerin yaşlı olmaya dair yükledikleri olumsuz anlamlar, inançlar (işe yaramıyorum, sevilmiyorum, değer görmüyorum vb.) depresif belirtileri yoğunlaştırmaktadır. Doğru cevap C'dir.
Soru 46
- Umudu, kendine yeterlilik ve denetim duygusunu teşvik etmek
- Bakım veren kimse ya da kimselerle sağlıklı bir ilişki kurmak
- Anlam duygusuna bir açıklık kazandırmak
- Çevreyle yapıcı olumlu ilişkiler kurmak
Seçenekler
A
Yalnız IV
B
I-II
C
I-IV
D
I-II-III
E
I-II-III-IV
Açıklama:
Yaşlılık danışmanlığının, terapisinin nihai amaçları her türlü farklı yaklaşım için geçerli olacak şekilde;
a. Umudu, kendine yeterlilik ve denetim duygusunu teşvik etmek,
b. Bakım veren kimse ya da kimselerle sağlıklı bir ilişki kurmak,
c. Anlam duygusuna bir açıklık kazandırmak,
d. Çevreyle yapıcı olumlu ilişkiler kurmak olarak sıralanabilir. Doğru cevap E'dir.
a. Umudu, kendine yeterlilik ve denetim duygusunu teşvik etmek,
b. Bakım veren kimse ya da kimselerle sağlıklı bir ilişki kurmak,
c. Anlam duygusuna bir açıklık kazandırmak,
d. Çevreyle yapıcı olumlu ilişkiler kurmak olarak sıralanabilir. Doğru cevap E'dir.
Soru 47
- Bugünkü sorunun altında bilinçaltı süreçlerin olduğunu ileri sürer.
- Diğer yaklaşımlara göre, nispeten daha uzun süren bir terapi yaklaşımıdır.
- Nesne ilişkileri çerçevesinde çocukluk dönemi yaşantılarına da odaklanılmaktadır.
Seçenekler
A
Kısa Süreli (Zaman Sıralı) Psikoterapiler
B
Psikoanalitik Psikoterapi
C
Destekleyici Psikoterapi
D
Bilişsel-Davranışçı Terapi
E
Varoluşçu Psikoterapi
Açıklama:
Psikodinamik terapiler bireyin bugünkü davranışının, sorunun altında bilinçaltı süreçlerin olduğunu ileri süren bir psikoterapi yaklaşımıdır. Öncülüğünü ünlü kuramcı Sigmund Freud’un bu yaklaşımının ana amaçları danışanın öz farkındalığını sağlamak ve geçmişin şimdiki davranışlarına olan etkisini görmesine yardımcı olmaktır. Diğer yaklaşımlara göre, nispeten daha uzun süren bir terapi yaklaşımıdır. Özellikle ölüm korkusunun altında yatan bilinç dışı süreçleri çalışmak içi bu yaklaşım uygun olacaktır.
Nesne ilişkileri çerçevesinde çocukluk dönemi yaşantılarına da odaklanılmaktadır. Doğru cevap B'dir.
Nesne ilişkileri çerçevesinde çocukluk dönemi yaşantılarına da odaklanılmaktadır. Doğru cevap B'dir.
Soru 48
Yetmiş yaşındaki Seren Hanım kendi yaşadığı sorunlara benzer sorunları yaşayan akranları ile sorunlarını içten ve daha rahat bir şekilde ele alabildiğini ifade etmektedir. Bu durumda Seren Hanımın aşağıdaki terapilerden hangisine yönlendirmek doğru bir yaklaşım olacaktır?
Seçenekler
A
Aile Terapisi
B
Varoluşçu Psikoterapi
C
Grupla Psikolojik Terapi
D
Bilişsel-Davranışçı Terapi
E
Destekleyici Psikoterapi
Açıklama:
Yaşlılar kendi yaşadığı sorunlara benzer sorunları yaşayan akranlarla sorunlarını içten bir biçimde ele alma şansı yakaladıkları grupla psikolojik danışma/terapi ortamından oldukça fayda sağlayabilirler. Grup üye sayısı yetişkinlerde 8-12 kişi arasında değişmekte ve her hafta 90 dakikadan oluşan oturumlar gerçekleştirilmektedir. Etkileşim grubu, profesyonel liderin olmadığı kendi kendine yardım grupları (self-help groups) gibi çeşitleri bulunmaktadır. Doğru cevap C'dir.
Soru 49
- Ruhsal sorunlara bağlı belirtileri ilaçlarla azaltmaya çalışırlar.
- Psikolojik hastalıklarda psikolojik görüşme, psikoterapi yöntemlerini kullanırlar.
- Ruh sağlığının korunmasında destek verip hekimin önerdiği tıbbi tedavileri uygularlar.
- Klinik psikolog
- Psikiyatr
- Psikolojik danışman
- Psikiyatrik hemşire
Seçenekler
A
1-b, 2-a, 3-d
B
1-b, 2-c, 3-d
C
1-a, 2-b, 3-c
D
1-a, 2-b, 3-d
E
1-c, 2-b, 3-a
Açıklama:
Psikiyatr: Psikiyatri uzmanı olabilmek için öncelikle tıp eğitimini tamamlamak, sonra tıp eğitimi sonrası uzmanlık eğitimini almak gerekiyor. Psikiyatrlar ruhsal sorunlara bağlı belirtileri ilaçlarla/farmakolojik araçlarla azaltmaya çalışırlar.
Klinik Psikolog: Klinik psikologlar, psikolojik (ruhsal) hastalıklarda belirtilerin azaltılmasında veya klinik düzeyde olmayan psikolojik zorlanmaların üstesinden gelinmesinde psikolojik görüşme, psikoterapi yöntemlerini kullanırlar.
Psikiyatrik Hemşire: Standart hemşirelik eğitiminin üzerine psikiyatri hemşireliği yüksek lisansı
yaparak uzmanlaşmış hemşirelerdir. Danışmanlık verme, ruh sağlığının uzun dönemli korunmasında destek verme ve hekimin önerdiği tıbbi tedavileri uygulama görevlerini yerine getirirler. Doğru cevap A'dır.
Klinik Psikolog: Klinik psikologlar, psikolojik (ruhsal) hastalıklarda belirtilerin azaltılmasında veya klinik düzeyde olmayan psikolojik zorlanmaların üstesinden gelinmesinde psikolojik görüşme, psikoterapi yöntemlerini kullanırlar.
Psikiyatrik Hemşire: Standart hemşirelik eğitiminin üzerine psikiyatri hemşireliği yüksek lisansı
yaparak uzmanlaşmış hemşirelerdir. Danışmanlık verme, ruh sağlığının uzun dönemli korunmasında destek verme ve hekimin önerdiği tıbbi tedavileri uygulama görevlerini yerine getirirler. Doğru cevap A'dır.
Soru 50
- Bireylerin sosyal refahını geliştirmeye çalışan bir meslek alanıdır.
- İnsanların sorun çözme becerilerini geliştirmektedirler.
- İnsanlara kaynak, hizmet ve şanslar tanıyan sistemler ile ilişkilerini sağlamaktadırlar.
- Sosyal Hizmetler Genel Müdürlüğü’ne bağlı yaşlı bakım evlerinde ve diğer kurumlarda çalışırlar.
Seçenekler
A
Yalnız IV
B
I-II
C
II-III
D
I-III-IV
E
I-II-III-IV
Açıklama:
Sosyal Hizmet Uzmanı: Sosyal hizmet alanı, bilgi tabanına dayalı yöntemleri olan sosyal refah sisteminin kaynaklarını kullanarak bireylerin sosyal refahını geliştirmeye çalışan bir disiplin, bir meslek alanıdır. Sosyal hizmet uzmanı, insanların sorun çözme becerilerini geliştirme, insanlara kaynak, hizmet ve şanslar tanıyan sistemler ile ilişkilerini sağlama, bu sistemlerin etkili ve insancıl bir biçimde çalışmasını mümkün kılmak ve sosyal politikaların geliştirilmesine ve ileriye taşınması gibi işlevlerde bulunurlar. Bu unvanı almak için Sağlık Bilimleri Fakültelerine veya Sağlık Yüksekokullarına bağlı Sosyal Hizmet Programını tamamlamak gerekir. Sosyal hizmet uzmanları adından anlaşılacağı gibi çoğunlukla Sosyal Hizmetler Genel Müdürlüğü’ne bağlı yaşlı bakım evlerinde ve diğer kurumlarda çalışırlar. Doğru cevap E'dir.
Soru 51
Ünlü kuramcı Gordon Allport’ın bir kişi veya şeyekarşı gerçek bilgi edinmeden önce veya gerçek bilgiye dayalı olmayan hoş veya nahoş duygu”olarak tanımlanan kavram hangisidir?
Seçenekler
A
Ön izlenim
B
Önyargı
C
Fikir
D
Tutum
E
Değerlendirme
Açıklama:
Ünlü kuramcı Gordon Allport, önyargıyı “bir kişi veya şeye karşı gerçek bilgi edinmeden önce veya gerçek bilgiye dayalı olmayan hoş veya nahoş duygu” olarak tanımlamıştır.
Soru 52
Hangisi tutumları etkileyen etmenlerden birisi değildir?
Seçenekler
A
Kültür
B
Önyargı
C
Kitle iletişim araçları
D
Kişinin yaşı
E
Erken dönem aile yaşantısı
Açıklama:
Kişinin yaşı sahip olduğu tutumları etkileyen etmenlerden birisi değildir.
Soru 53
Yaşlılığa ve yaşlıya dair bu tutumlar ve değer yargıları kuşaktan kuşağa aktarılır. Hangisi bu tutumlardan birisi değildir?
Seçenekler
A
Yaşlının üretken değil, tüketici olduğu düşüncesi
B
Yaşın kronolojik olarak artması ve yaşlanmanın kaçınılmaz olduğu düşüncesi
C
Yaşlıların akranları ile bir arada olmayı istedikleri, gençlerle anlaşamayacakları düşüncesi
D
Yaşlı hoşgörülü ve esnek değil düşüncesi
E
Birçok yaşlı iyi durumda ve aktiftir
Açıklama:
Yaşlılığa ve yaşlıya dair bu tutumlar ve değer yargıları kuşaktan kuşağa aktarılır. Bu yargılardan bazıları aşağıda sıralanmıştır:
Yaşlının üretken değil, tüketici olduğu düşüncesi.
Yaşın kronolojik olarak artması ve yaşlanmanın kaçınılmaz olduğu düşüncesi.
Yaşlıların akranları ile bir arada olmayı istedikleri, gençlerle anlaşamayacakları düşüncesi.
Yaşlı hoşgörülü ve esnek değil düşüncesi
Yaşlılığın durağan ve değişmez bir dönem olduğu düşüncesi.
Yaşın sağlıklı olmak için bir engel olduğu düşüncesi
Yaşlının üretken değil, tüketici olduğu düşüncesi.
Yaşın kronolojik olarak artması ve yaşlanmanın kaçınılmaz olduğu düşüncesi.
Yaşlıların akranları ile bir arada olmayı istedikleri, gençlerle anlaşamayacakları düşüncesi.
Yaşlı hoşgörülü ve esnek değil düşüncesi
Yaşlılığın durağan ve değişmez bir dönem olduğu düşüncesi.
Yaşın sağlıklı olmak için bir engel olduğu düşüncesi
Soru 54
Ülkemizde gençler arasında görülen bu yanlış inanışların benzerlerinin Amerikan toplumu için de geçerli olduğu söylenebilir. Amerikan Psikologlar Derneğinin bir çalışmasında, yaşlılara ilişkin mitler ve gerçekler dile getirilmiştir hangisi bu mitlerden birisidir?
Seçenekler
A
Pek çok yaşlı birbirine benzemektedir.
B
Pek çok yaşlı ailesiyle yakın ilişkisini sürdürmektedir.
C
Pek çok yaşlı bağımsız olarak yaşayabilmektedir.
D
Kişilikleri, yaşam çizgisinin başından sonuna kadar oldukça tutarlıdır.
E
Pek çok yaşlı, yaşlılığa uyum sağlamada ve baş etmede başarılıdır.
Açıklama:
Amerikan Psikologlar Derneğinin bir çalışmasında, yaşlılara ilişkin mitler;
- Pek çok yaşlı birbirine benzemektedir.
- Genel olarak yaşlılar tek başına ve yalnızdırlar. • Yaşlılar hasta, dayanıksız ve başkalarına bağımlıdırlar.
- Çoğunlukla zihinsel olarak kötü durumdadırlar.
- Yaşlılar üzgün ve keyifsizdirler.
- İlerleyen yıllarda daha zor, sert ve katı duruma gelirler.
- Yaşlılıkla ilişkili kaçınılamaz düşüşlerle ancak başa çıkabilirler.
Soru 55
Yaşlılara ve yaşlanmaya yönelik tutumları, önyargıları belirlemek amacıyla bazı ölçme araçları kullanılmaktadır. Hangisi bunlardan birisidir?
Seçenekler
A
Yaşlıları değerlendirme Ölçeği
B
Yaşlı Ayrımcılığı Tutum Ölçeği
C
Genç tutum Ölçeği
D
Ayrımcılık Ölçeği
E
Önyargı Ölçeği
Açıklama:
Yaşlılara ve yaşlanmaya yönelik tutumları, önyargıları belirlemek amacıyla bazı ölçme araçları kullanılmaktadır. Bunlardan birisi yaşlılara yönelik farklı tutumları temsil eden 23 maddeden oluşan Yaşlı Ayrımcılığı Tutum Ölçeğidir.
Soru 56
Yaşlının yaşamını sınırlama, yaşlıya yönelik olumlu ayrımcılık ve yaşlıya yönelik olumsuz ayrımcılık olmak üzere üç farklı tutumun belirlenmesine hizmet eden ölçek hangisidir?
Seçenekler
A
Yaşlıları Değerlendirme Ölçeği
B
Yaşlı Ayrımcılığı Tutum Ölçeğidir
C
Genç Tutum Ölçeği
D
Ayrımcılık Ölçeği
E
Yaşlılara Yönelik Tutum Ölçeğidir
Açıklama:
Yaşlı Ayrımcılığı Tutum Ölçeği, yaşlının yaşamını sınırlama, yaşlıya yönelik olumlu ayrımcılık ve yaşlıya yönelik olumsuz ayrımcılık olmak üzere üç farklı tutumun belirlenmesine hizmet etmektedir.
Soru 57
Her ikisi de 17 maddeden oluşan iki boyuttan oluşmaktadır. Bir boyut olumsuz tutumu, diğer boyut ise olumlu tutumu tanımlayan ölçek hangisidir?
Seçenekler
A
Yaşlıları Değerlendirme Ölçeği
B
Yaşlı Ayrımcılığı Tutum Ölçeği
C
Genç Tutum Ölçeği
D
Ayrımcılık Ölçeği
E
Yaşlılara Yönelik Tutum Ölçeği
Açıklama:
Yaşlılara Yönelik Tutum Ölçeği ,her ikisi de 17 maddeden oluşan iki boyuttan oluşmaktadır. Bir boyut olumsuz tutumu, diğer boyut ise olumlu tutumu tanımlamaktadır.
Soru 58
Flanagan , yetişkinlerde yaşam doyumunu etkileyen 15 etkenden bahsetmektedir. Hangisi bu etkenlerden birisi değildir?
Seçenekler
A
Maddi iyi oluş ve maddi güvence
B
Sağlık ve kişisel güvenlik
C
Eşle ilişkiler
D
Çocuk sahibi olmak ve yetiştirmek
E
Eğitim durumu
Açıklama:
Flanagan (1978, 1980, akt. Newman ve Newman, 1995), yetişkinlerde yaşam doyumunu etkileyen 15 etkenden bahsetmektedir. Bu etkenler;
- Maddi iyi oluş ve maddi güvence
- Sağlık ve kişisel güvenlik
- Eşle ilişkiler
- Çocuk sahibi olmak ve yetiştirmek
- Anne-babalarla, kardeşlerle, evlatlarla ve diğer yakınlarla ilişkiler
- Arkadaşlarla ilişkiler
- Diğer insanlara yardım etmeye ve onları cesaretlendirmeye yönelik etkinliklerde bulunmak 8. Yerel ve ulusal yönetimlerle ilgili etkinlilerde bulunmak
- Entelektüel gelişim
- Kişisel anlayış ve planlama
- Mesleki rol
- Yaratıcılık ve kendini ifade etme
- Sosyalleşme
- Rekreasyonel etkinliklere edilgen ve gözleme yoluyla katılım
- Rekreasyonel etkinliklere aktif katılım
Soru 59
Yaşlıların yaşlanmaya dair tutumlarını belirlemek amacıyla Dünya Sağlık Örgütünde bir proje kapsamında aşağıdakilerden hangisi geliştirilmiştir?
Seçenekler
A
Yaşlı Tutum Anketi
B
Yaşlı Değerlendirme Anketi
C
Avrupa Yaşlı Tutum Anketi
D
Avrupa Yaşlı Değerlendirme Anketi
E
Avrupa Yaşlı Ölçeği
Açıklama:
Yaşlıların yaşlanmaya dair tutumlarını belirlemek amacıyla Dünya Sağlık Örgütünde bir proje kapsamında Avrupa Yaşlı Tutum Anketi (AYTA) geliştirilmiştir.
Soru 60
Kişilerin yaşamın genelinden duydukları memnuniyeti belirtmek üzere kullanılan kavram hangisidir?
Seçenekler
A
Mutluluk
B
Yaşam doyumu
C
Memnuniyet
D
Haz
E
Yeterlilik
Açıklama:
Yaşam doyumu, kişilerin yaşamın genelinden duydukları memnuniyeti belirtmek üzere kullanılan bir kavramdır. Düzenli spor yapmak bireylerin bilişsel ve genel sağlık düzeyine olumlu etki yapmakta, benlik saygısını yükseltmekte ve dolayısıyla yaşam doyumu yükselmektedir.
Soru 61
Meşhur eseri olan Yaşlılık (De Senectute) kitabını kaleme alan, ünlü düşünür ve filozof kimdir?
Seçenekler
A
Cicero
B
Gordon Allport
C
Einstein
D
McCharty
E
Carl Rogers
Açıklama:
Ünlü filozof, düşünür Cicero (Sisero şeklinde okunur), meşhur eseri olan Yaşlılık (De Senectute) kitabında yazmıştır.
Soru 62
“Ununu elemiş, eleğini asmış,“Ölünce yer beğensin, kalınca el
beğensin” gibi atasözlerinden yola çıkarak toplumda yaşlılığa dair hangi düşünceyi ortaya koymaktadır.
beğensin” gibi atasözlerinden yola çıkarak toplumda yaşlılığa dair hangi düşünceyi ortaya koymaktadır.
Seçenekler
A
Yaşlının hala üretken olduğunu
B
Olumsuz bakış açısı
C
Yaşlıların her kesimle anlaşabileceğini
D
Yaşlıların esnek olduğu
E
Yaşlıların hoşgörülü olduğu
Açıklama:
yaşlıya ve yaşlılığa karşı olumsuz tutumlar söz konusudur. “Ununu elemiş, eleğini asmış”, “Yaşı 70 işi bitmiş”, “Kurt kocayınca köpeklerin maskarası olur”, “Ölünce yer beğensin, kalınca el beğensin”, “Elin ermez, gücün yetmez”, “Ele şenlik olursun”, gibi atasözlerimiz toplumumuzda yaşlıya ve yaşlılığa dair olumsuz bakış ile ilgili ipuçları
vermektedir. Doğru cevap B'dir.
vermektedir. Doğru cevap B'dir.
Soru 63
Aşağıdakilerden hangisi toplumda yaşlılara yönelik tutumlar arasında değildir?
Seçenekler
A
Yaşlının üretken değil, tüketici olduğu düşüncesi
B
Yaşın kronolojik olarak artması ve yaşlanmanın kaçınılmaz olduğu düşüncesi
C
Yaşlıların gençlerle anlaşamayarak, akranlarıyla olma düşüncesi
D
Yaşlılığın durağan ve değişmez olması düşüncesi
E
Yaşlı hoşgörülü ve esnek olması düşüncesi
Açıklama:
Yaşlılığa ve yaşlıya dair bu tutumlar ve değer yargıları kuşaktan kuşağa aktarılır. Bu yargılardan bazıları aşağıda sıralanmıştır:
Yaşlının üretken değil, tüketici olduğu düşüncesi,Yaşın kronolojik olarak artması ve yaşlanmanın kaçınılmaz olduğu düşüncesi, Yaşlıların akranları ile bir arada olmayı istedikleri, gençlerle anlaşamayacakları düşüncesi, Yaşlı hoşgörülü ve esnek değil düşüncesi, Yaşlılığın durağan ve değişmez bir dönem olduğu düşüncesi,Yaşın sağlıklı olmak için bir engel olduğu düşüncesi. Doğru cevap E'dir.
Yaşlının üretken değil, tüketici olduğu düşüncesi,Yaşın kronolojik olarak artması ve yaşlanmanın kaçınılmaz olduğu düşüncesi, Yaşlıların akranları ile bir arada olmayı istedikleri, gençlerle anlaşamayacakları düşüncesi, Yaşlı hoşgörülü ve esnek değil düşüncesi, Yaşlılığın durağan ve değişmez bir dönem olduğu düşüncesi,Yaşın sağlıklı olmak için bir engel olduğu düşüncesi. Doğru cevap E'dir.
Soru 64
Aşağıdakilerden hangisi yaşlılığa dair söylenen bazı yanlış inançlar arasında değildir?
Seçenekler
A
Yaşlı insanlar günümüzün yaşantılarını anlamazlar ve az vericidirler.
B
Tüm yaşlılar gri saçlı, gözlüklü ve işitme cihazlıdırlar.
C
Yaşlılar karar vermede ve yargılamada hızlıdırlar
D
Yaşlılar kendi ihtiyaçlarını karşılayamazlar ve
kendilerini yönetemezler.
kendilerini yönetemezler.
E
Yaşlılar mutsuz, amaçsız ve cinsel aktiviteye
ilgisizdirler.
ilgisizdirler.
Açıklama:
gençler arasında yaşlılara ve yaşlılığa dair bazı yanlış inançların olduğu ifade edilmektedir (Fadıloğlu, 1992, akt. Özer, 2001). Bunlar aşağıda sıralanmıştır:
Yanlışlar
• Tüm yaşlılar hastadır.
• Yaşlı insanlar günümüzün yaşantılarını anlamazlar ve az vericidirler.
• Tüm yaşlılar gri saçlı, gözlüklü ve işitme cihazlıdırlar.
• Yaşlılar karar vermede ve yargılamada yavaştırlar.
• Yaşlılar kendi ihtiyaçlarını karşılayamazlar ve
kendilerini yönetemezler.
• Yaşlılar mutsuz, amaçsız ve cinsel aktiviteye
ilgisizdirler.
• Birçok yaşlı uzun süreli bakım kurumlarından
yararlanabilir, çünkü aileleri veya arkadaşları
onlara bakmazlar.
Yanlışlar
• Tüm yaşlılar hastadır.
• Yaşlı insanlar günümüzün yaşantılarını anlamazlar ve az vericidirler.
• Tüm yaşlılar gri saçlı, gözlüklü ve işitme cihazlıdırlar.
• Yaşlılar karar vermede ve yargılamada yavaştırlar.
• Yaşlılar kendi ihtiyaçlarını karşılayamazlar ve
kendilerini yönetemezler.
• Yaşlılar mutsuz, amaçsız ve cinsel aktiviteye
ilgisizdirler.
• Birçok yaşlı uzun süreli bakım kurumlarından
yararlanabilir, çünkü aileleri veya arkadaşları
onlara bakmazlar.
Soru 65
Aşağıdakilerden hangisi yaşlılara ilişkin mitler arasında değildir?
Seçenekler
A
Pek çok yaşlı birbirine benzemektedir.
B
Genel olarak yaşlılar tek başına ve yalnızdırlar.
C
Yaşlılar hasta, dayanıksız ve başkalarına bağımlıdırlar.
D
Çoğunlukla zihinsel olarak kötü durumdadırlar.
E
Yaşlılar oldukça keyiflidir.
Açıklama:
Yaşlılara ilişkin mitler;
Pek çok yaşlı birbirine benzemektedir.
• Genel olarak yaşlılar tek başına ve yalnızdırlar.
• Yaşlılar hasta, dayanıksız ve başkalarına
bağımlıdırlar.
• Çoğunlukla zihinsel olarak kötü durumdadırlar.
• Yaşlılar üzgün ve keyifsizdirler.
• İlerleyen yıllarda daha zor, sert ve katı duruma gelirler.
• Yaşlılıkla ilişkili kaçınılamaz düşüşlerle ancak
başa çıkabilirler
Pek çok yaşlı birbirine benzemektedir.
• Genel olarak yaşlılar tek başına ve yalnızdırlar.
• Yaşlılar hasta, dayanıksız ve başkalarına
bağımlıdırlar.
• Çoğunlukla zihinsel olarak kötü durumdadırlar.
• Yaşlılar üzgün ve keyifsizdirler.
• İlerleyen yıllarda daha zor, sert ve katı duruma gelirler.
• Yaşlılıkla ilişkili kaçınılamaz düşüşlerle ancak
başa çıkabilirler
Soru 66
Belli düşüncelere sahip olduğumuz şeye karşı, düşüncelerimizle tutarlı biçimde gösterdiğimiz duygusal tepkilere ne denir?
Seçenekler
A
tutum
B
duygu
C
davranış
D
süreç
E
düşünce
Açıklama:
Duygu, belli düşüncelere sahip olduğumuz şeye karşı, düşüncelerimizle tutarlı biçimde gösterdiğimiz duygusal tepkileri ifade eder.
Soru 67
Belli bir şeye dair sahip olduğumuz bilgileri, onunla ilgili olarak yapmış olduğumuz nedensel açıklamalara ne denir?
Seçenekler
A
düşünce
B
psikoloji
C
değer
D
önyargı
E
davranış
Açıklama:
Düşünce, belli bir şeye dair sahip olduğumuz bilgileri, onunla ilgili olarak yapmış olduğumuz nedensel açıklamaları ifade eder.
Soru 68
Aşağıdakilerden hangisi yetişkinlerde yaşam doyumunu etkileyen 15 etkenden biri değildir?
Seçenekler
A
Maddi iyi oluş ve maddi güvence
B
Entelektüel gelişim
C
Ekstrem sporlarla ilgilenmek
D
Yaratıcılık ve kendini ifade etme
E
Rekreasyonel etkinliklere aktif katılım
Açıklama:
Yetişkinlerde yaşam doyumunu etkileyen 15 etkenden bahsetmektedir.
Bu etkenler;
1. Maddi iyi oluş ve maddi güvence
2. Sağlık ve kişisel güvenlik
3. Eşle ilişkiler
4. Çocuk sahibi olmak ve yetiştirmek
5. Anne-babalarla, kardeşlerle, evlatlarla ve diğer yakınlarla ilişkiler, arkadaşlarla ilişkiler
7. Diğer insanlara yardım etmeye ve onları cesaretlendirmeye yönelik etkinliklerde
bulunmak
8. Yerel ve ulusal yönetimlerle ilgili etkinlilerde bulunmak
9. Entelektüel gelişim
10. Kişisel anlayış ve planlama
11. Mesleki rol
12. Yaratıcılık ve kendini ifade etme
13. Sosyalleşme
14. Rekreasyonel etkinliklere edilgen ve gözleme yoluyla katılım
15. Rekreasyonel etkinliklere aktif katılım
Doğru cevap C'dir
Bu etkenler;
1. Maddi iyi oluş ve maddi güvence
2. Sağlık ve kişisel güvenlik
3. Eşle ilişkiler
4. Çocuk sahibi olmak ve yetiştirmek
5. Anne-babalarla, kardeşlerle, evlatlarla ve diğer yakınlarla ilişkiler, arkadaşlarla ilişkiler
7. Diğer insanlara yardım etmeye ve onları cesaretlendirmeye yönelik etkinliklerde
bulunmak
8. Yerel ve ulusal yönetimlerle ilgili etkinlilerde bulunmak
9. Entelektüel gelişim
10. Kişisel anlayış ve planlama
11. Mesleki rol
12. Yaratıcılık ve kendini ifade etme
13. Sosyalleşme
14. Rekreasyonel etkinliklere edilgen ve gözleme yoluyla katılım
15. Rekreasyonel etkinliklere aktif katılım
Doğru cevap C'dir
Soru 69
Belli bir şeye dair sahip olduğumuz düşünce ve duygulara uyumlu olarak gösterdiğimiz tüm davranışlara,eylemlere ne denir?
Seçenekler
A
inanç
B
model
C
önyargı
D
disiplin
E
davranış
Açıklama:
Davranış, belli bir şeye dair sahip olduğumuz düşünce ve duygulara uyumlu olarak gösterdiğimiz tüm davranışları, eylemleri ifade eder.
Soru 70
Bireyin eksik, yanlış bilgiye dayalı olarak veya gerçek bilgiye ulaşmadan önce belli bir şeye karşı gösterdiği yanlı tutuma ne denir?
Seçenekler
A
objektif
B
önyargı
C
gözlem
D
tüketici
E
nesnel
Açıklama:
Önyargı ya da diğer adıyla kalıp yargı ise, bireyin eksik, yanlış bilgiye dayalı olarak veya gerçek bilgiye ulaşmadan önce belli bir şeye karşı gösterdiği yanlı tutumdur.
Soru 71
Aşağıdakilerden hangisi yardım arama tutumunu olumsuz etkileyen etmenler arasında değildir?
Seçenekler
A
Utanma, zayıf görünme konusundaki isteksizlik
B
Belirtileri, sorunları normalleştirme çabası,
C
Sisteme veya yardım uzmanına duyulan güvensizlik,
D
Yardım arama davranışına dair önceki olumsuz deneyimler,
E
Yüksek sosyo-ekonomik düzey
Açıklama:
Yardım arama tutumunu olumsuz etkileyen etmenler arasında ise;
• Utanma, zayıf görünme konusundaki isteksizlik, aptal, hastalık hastası birisi olarak görülme korkusu, insanların sorunlarını kendilerinin çözmesi gerektiğine dair inançlar,
• Belirtileri, sorunları normalleştirme çabası,
• Ruhsal hastalıklarla etiketlenme/teşhis edilme korkusu,
• Bozuk, sorunlu aile geçmişi,
• Sisteme veya yardım uzmanına duyulan
güvensizlik,
• Yardım arama davranışına dair önceki
olumsuz deneyimler,
• Mevcut yardımların varlığına dair bilgi/farkındalık eksikliği,
• Erteleme davranışı ve
Depresyon/kaygı/madde bağımlılığı gibi
bir soruna sahip olmak gösterilmektedir.
• Utanma, zayıf görünme konusundaki isteksizlik, aptal, hastalık hastası birisi olarak görülme korkusu, insanların sorunlarını kendilerinin çözmesi gerektiğine dair inançlar,
• Belirtileri, sorunları normalleştirme çabası,
• Ruhsal hastalıklarla etiketlenme/teşhis edilme korkusu,
• Bozuk, sorunlu aile geçmişi,
• Sisteme veya yardım uzmanına duyulan
güvensizlik,
• Yardım arama davranışına dair önceki
olumsuz deneyimler,
• Mevcut yardımların varlığına dair bilgi/farkındalık eksikliği,
• Erteleme davranışı ve
Depresyon/kaygı/madde bağımlılığı gibi
bir soruna sahip olmak gösterilmektedir.
Soru 72
Yaşlı Ayrımcılığı Tutum Ölçeği kaç maddeden oluşmaktadır?
Seçenekler
A
45
B
78
C
55
D
23
E
18
Açıklama:
Yaşlılara ve yaşlanmaya yönelik tutumları, önyargıları belirlemek amacıyla bazı ölçme araçları kullanılmaktadır. Bunlardan birisi yaşlılara yönelik farklı tutumları temsil eden 23 maddeden oluşan Yaşlı Ayrımcılığı Tutum Ölçeğidir.
Soru 73
Aşağıdakilerden hangisi bellek kayıplarını azaltmak amacıyla yapılabilecek çalışmalardan biri değildir?
Seçenekler
A
Bellek geliştirme becerileri geliştirme
B
Korunan bellek işlevlerini en üst düzeyde kullanabilme becerisi geliştirme
C
Bellek kayıplarına ilişkin korku ve kaygıyla başa çıkma becerisi geliştirme
D
Uğraşıları azaltmak
E
Fiziksel ve zihinsel sağlığın korunması
Açıklama:
Bellek kayıplarını azaltmak amacıyla yapılabilecek bazı çalışmalar vardır.
Bu çalışmalar;
• Bellek geliştirme becerileri geliştirme,
• Korunan bellek işlevlerini en üst düzeyde
kullanabilme becerisi geliştirme (bulmaca
çözme, kağıt oyunları, satranç, kelime oyunu oynama vb. etkinlikler),
• Bellek kayıplarına ilişkin korku ve kaygıyla
başa çıkma becerisi geliştirme,
• Fiziksel ve zihinsel sağlığın korunması (fiziksel etkinlikler yapma, uğraşılar geliştirme
vb) şeklinde sıralanabilir
Bu çalışmalar;
• Bellek geliştirme becerileri geliştirme,
• Korunan bellek işlevlerini en üst düzeyde
kullanabilme becerisi geliştirme (bulmaca
çözme, kağıt oyunları, satranç, kelime oyunu oynama vb. etkinlikler),
• Bellek kayıplarına ilişkin korku ve kaygıyla
başa çıkma becerisi geliştirme,
• Fiziksel ve zihinsel sağlığın korunması (fiziksel etkinlikler yapma, uğraşılar geliştirme
vb) şeklinde sıralanabilir
Soru 74
Bir ihtiyacı, gereksinimi gidermek amacıyla tedavi veya rahatlama arayışı eylemine ne denir?
Seçenekler
A
yardım arama davranışı
B
sosyalleşme
C
erteleme davranışı
D
entellektüel gelişim
E
arkadaşlarla ilişkiler
Açıklama:
Yardım arama davranışı, bir ihtiyacı, gereksinimi gidermek amacıyla tedavi veya rahatlama arayışı eylemi olarak tanımlanmaktadır
Soru 75
Yaşın kronolojik olarak ilerlemesine bağlı olarak bireyin algılama, öğrenme, problem çözme gibi bellek gücü ile kişilik kazanma alanlarında uyum sağlama kapasitelerindeki değişmelere ne denir?
Seçenekler
A
bellek geliştirme
B
zihinsel sağlık
C
psikolojik yaşlılık
D
sosyo-ekonomik düzey
E
depresif
Açıklama:
Psikolojik yaşlılık kısaca “yaşın kronolojik olarak ilerlemesine bağlı olarak bireyin algılama, öğrenme, problem çözme gibi bellek gücü ile kişilik kazanma alanlarında uyum sağlama kapasitelerindeki değişmeler” olarak tanımlanmaktadır.
Soru 76
I-Umudu, kendine yeterlilik ve denetim duygusunu teşvik etmek,II- Bakım veren kimse ya da kimselerle sağlıklı bir ilişki kurmak,III-Anlam duygusuna bir açıklık kazandırmak Yukarıda verilen amaçlar hangi yaşlılık danışmanlığında kullanılmakta olan yaklaşımlar içinde yer alır.
Seçenekler
A
Aile Terapisi
B
Bireysel Dinamik Psikoterapiler
C
Grup Psikoterapi
D
Cinsellik (seks) Terapisi
E
Kısa Süreli Psikoterapi
Açıklama:
Bireysel Psikolojik Danışma/Terapi
Yaşlılık danışmanlığının, terapisinin nihai amaçları bu alandaki öncülerden olan Butler
(1975; akt., Göka ve Aydemir, 2000) tarafından her türlü farklı yaklaşım için geçerli olacak şekilde ortaya konulmuştur.
Bunlar;
a. Umudu, kendine yeterlilik ve denetim duygusunu teşvik etmek,
b. Bakım veren kimse ya da kimselerle sağlıklı
bir ilişki kurmak,
c. Anlam duygusuna bir açıklık kazandırmak,
d. Çevreyle yapıcı olumlu ilişkiler kurmak olarak sıralanabilir.
Yaşlılık danışmanlığının, terapisinin nihai amaçları bu alandaki öncülerden olan Butler
(1975; akt., Göka ve Aydemir, 2000) tarafından her türlü farklı yaklaşım için geçerli olacak şekilde ortaya konulmuştur.
Bunlar;
a. Umudu, kendine yeterlilik ve denetim duygusunu teşvik etmek,
b. Bakım veren kimse ya da kimselerle sağlıklı
bir ilişki kurmak,
c. Anlam duygusuna bir açıklık kazandırmak,
d. Çevreyle yapıcı olumlu ilişkiler kurmak olarak sıralanabilir.
Soru 77
Bireyin çevrenin kendisinden çok zihnindeki bilişsel tasarımına cevap verdiğini ileri süren yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Bilişsel- davranışsal terapi
B
Cinsel terapi
C
Psikoanalitik terapi
D
Aile danışma terapisi
E
Yaşamı gözden kaçırma terapisi
Açıklama:
Bireyin çevrenin kendisinden çok zihnindeki bilişsel tasarımına cevap verdiğini ileri süren bilişsel davranışçı yaklaşımda danışanla işlevselliği bozuk bilişsel süreçler ile onlara eşlik eden duygu ve davranış örüntüleri üzerinde çalışılır.
Soru 78
"Hastanın hastalık belirtilerini iyileştirmek, hastalıktan edindiği ikincil kazançları azaltmak ve ilaç tedavisi görüyorsa tedaviye uyumunu artırmak için kullanılmaktadır. Bu terapi yaklaşımı, özellikle beyin hasarlı yaşlı bireyle yaşayan aile bireylerinin tükenmişliklerini ve çaresizliklerini ortadan kaldırmada da etkili bir yaklaşımdır."
Tanımı aşağıdakilerden hangisine aittir?
Tanımı aşağıdakilerden hangisine aittir?
Seçenekler
A
Psikoanalitik (İçgörü Yönelimli) Psikoterapi
B
Destekleyici Psikoterapi
C
Bilişsel-Davranışçı Terapi
D
Cinsel (Seks) Terapi
E
Kısa Süreli (Zaman Sıralı) Psikoterapiler
Açıklama:
Destekleyici Psikoterapi
Destekleyici terapiler, hastanın hastalık belirtilerini iyileştirmek, hastalıktan edindiği ikincil kazançları azaltmak ve ilaç tedavisi görüyorsa tedaviye uyumunu artırmak için kullanılmaktadır. Bu terapi yaklaşımı, özellikle beyin hasarlı yaşlı bireyle yaşayan aile bireylerinin tükenmişliklerini ve çaresizliklerini ortadan kaldırmada da etkili bir yaklaşımdır
Destekleyici terapiler, hastanın hastalık belirtilerini iyileştirmek, hastalıktan edindiği ikincil kazançları azaltmak ve ilaç tedavisi görüyorsa tedaviye uyumunu artırmak için kullanılmaktadır. Bu terapi yaklaşımı, özellikle beyin hasarlı yaşlı bireyle yaşayan aile bireylerinin tükenmişliklerini ve çaresizliklerini ortadan kaldırmada da etkili bir yaklaşımdır
Soru 79
"Yaşlı bireyler, geçirdikleri yıllara baktıklarında hayatta başardıklarını dikkate almazlar ve hep başarmak isteyip de başaramadıkları şeyler için üzüntü duyarlar. Bu bağlamda yaşlıların geçmişlerine sık sık atıfta bulunmaları, geçmişi düşünme ve analiz etme isteğinin dış dünyaya yansıması şeklinde değerlendirilebilir. Dolayısıyla bu süreç yaşlı birey için etkin bir süreçtir. "
Tanımı aşağıdakilerden hangisidir?
Tanımı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Grupla Psikolojik Danışma/Terapi
B
Danışan Merkezli Yaklaşım
C
Aile Danışması/Terapisi
D
Yaşamı Gözden Geçirme Terapisi
E
Varoluşçu Psikoterapi
Açıklama:
Yaşamı Gözden Geçirme Terapisi
Yaşlı bireyler, geçirdikleri yıllara baktıklarında hayatta başardıklarını dikkate almazlar ve hep başarmak isteyip de başaramadıkları şeyler için üzüntü duyarlar. Bu bağlamda yaşlıların geçmişlerine sık sık atıfta bulunmaları, geçmişi düşünme ve analiz etme isteğinin dış dünyaya yansıması şeklinde değerlendirilebilir. Dolayısıyla bu süreç yaşlı birey için etkin bir süreçtir.
Yaşlı bireyler, geçirdikleri yıllara baktıklarında hayatta başardıklarını dikkate almazlar ve hep başarmak isteyip de başaramadıkları şeyler için üzüntü duyarlar. Bu bağlamda yaşlıların geçmişlerine sık sık atıfta bulunmaları, geçmişi düşünme ve analiz etme isteğinin dış dünyaya yansıması şeklinde değerlendirilebilir. Dolayısıyla bu süreç yaşlı birey için etkin bir süreçtir.
Soru 80
Yaşlı bireylere psikolojik destek, tedavi sunmak üzere bazı uzmanlık alanları devreye girebilmekte. Aşağıdakilerden hangisi bu uzmanlık alanlarından değildir?
Seçenekler
A
empatik anlayış danışmanı
B
psikolojik danışman
C
psikiyatrik hemşire
D
klinik psikolog
E
psikiyatr
Açıklama:
Yaşlı bireylere psikolojik destek, tedavi sunmak üzere bazı uzmanlık alanları devreye girebilmekte. Aşağıda bu meslek elemanları kısaca tanımlanmıştır:
Psikiyatr: Özellikle klinik psikiyatrik sorunlar yaşanıldığında, başvurulması gereken uzman, psikiyatrdır. Psikiyatri uzmanı olabilmek için öncelikle tıp eğitimini tamamlamak, sonra tıp eğitimi sonrası uzmanlık eğitimini almak gerekiyor.
Klinik Psikolog: Klinik psikolog unvanı, genel psikoloji eğitiminin üzerine en az 2-3 yıl süren klinik psikoloji yüksek lisans veya doktora eğitiminin tamamlanması sonrasında elde edilir.
Psikiyatrik Hemşire: Standart hemşirelik eğitiminin üzerine psikiyatri hemşireliği yüksek lisansı yaparak uzmanlaşmış hemşirelerdir.
Psikolojik Danışman: Psikolojik danışman eğitimi Eğitim Fakültelerinde bulunan Psikolojik Danışma ve Rehberlik Programlarında (PDR) sunulmaktadır. Ayrıca, enstitülere bağlı PDR yüksek lisans ve doktora eğitimleri alarak da psikolojik danışman unvanı alınmaktadır.
Psikiyatr: Özellikle klinik psikiyatrik sorunlar yaşanıldığında, başvurulması gereken uzman, psikiyatrdır. Psikiyatri uzmanı olabilmek için öncelikle tıp eğitimini tamamlamak, sonra tıp eğitimi sonrası uzmanlık eğitimini almak gerekiyor.
Klinik Psikolog: Klinik psikolog unvanı, genel psikoloji eğitiminin üzerine en az 2-3 yıl süren klinik psikoloji yüksek lisans veya doktora eğitiminin tamamlanması sonrasında elde edilir.
Psikiyatrik Hemşire: Standart hemşirelik eğitiminin üzerine psikiyatri hemşireliği yüksek lisansı yaparak uzmanlaşmış hemşirelerdir.
Psikolojik Danışman: Psikolojik danışman eğitimi Eğitim Fakültelerinde bulunan Psikolojik Danışma ve Rehberlik Programlarında (PDR) sunulmaktadır. Ayrıca, enstitülere bağlı PDR yüksek lisans ve doktora eğitimleri alarak da psikolojik danışman unvanı alınmaktadır.
Soru 81
Aşağıdakilerden hangisi Çiçero'nun "yaşlılık" isimli eserinde yaşlılara ilişkin bir değerlendirmesi değildir?
Seçenekler
A
Yaşlılar gençlerden çok daha büyük, çok
daha değerli işleri yapabilirler
daha değerli işleri yapabilirler
B
Bunaklık denilen aptallık, her yaşlıda
görülür
görülür
C
İnsan çok yaşayınca görmek istemediği birçok şeyi
görür
görür
D
Görmek istediği birçok şeyi görür
E
Büyük işler çeviklikle değil, bilgi ve düşünme gücüyle yapılır
Açıklama:
Çiçero'ya göre bunaklık denilen aptallık, her yaşlıda
değil, az akıllı yaşlılarda olur. Hem bunak gençlerin
sayısı daha mı az?
değil, az akıllı yaşlılarda olur. Hem bunak gençlerin
sayısı daha mı az?
Soru 82
Tutumlar aşağıda verilen hangi bilim alanının temel inceleme konularından birisidir?
Seçenekler
A
Sosyoloji ve psikoloji
B
Antropoloji ve dilbilim
C
Psikoloji ve dilbilim
D
Dilbilim ve sosyal psikoloji
E
Sosyal psikoloji ve psikoloji
Açıklama:
Tutum kavramı psikolojinin, özellikle de sosyal psikolojinin önemli kavramlarından birisidir.
Soru 83
Aşağıdakilerden hangisi tutumların bir özelliği değildir?
Seçenekler
A
Nesnel bilgilerden arınıktır
B
Kişisel değerlendirmeler içerir
C
Öznel ve görelidir
D
Kültürden etkilenir
E
Dinden etkilenir
Açıklama:
Tutumlar kişisel değerlendirmeler içerdiğinden göreli ve öznel bir doğaya sahip olmakta, ancak bu durum tutumun gerçek, nesnel bilgilerden arınık olacağı anlamına gelmemektedir.
Soru 84
Önyargılar için aşağıdakilerden hangisi doğru değildir?
Seçenekler
A
Eksik bilgiye dayalı olarak gelişebilir
B
Yanlış bilgiye dayalı olarak gelişebilir
C
Hoş olmayan olumsuz duygulardırlar
D
Özneldirler
E
Bir toplumda ortak önyargılar olabilir
Açıklama:
Ünlü kuramcı Gordon Allport, önyargıyı “bir kişi veya şeye karşı gerçek bilgi edinmeden önce veya gerçek bilgiye dayalı olmayan hoş veya nahoş duygu” olarak tanımlamıştır
Soru 85
Babasının annesine uyguladığı şiddet davranışlarına tanıklık eden bir kız çocuğunun erkeklere karşı geliştirebileceği olumsuz tutumda; aşağıdakilerden hangisinin etkisi olmaz?
Seçenekler
A
Gözlem
B
Kişisel deneyimler
C
Aile üyelerinin tutumları
D
kardeş sayısı
E
Kişisel yaşantılar
Açıklama:
Bir çocuğun babanın anneye yönelik şiddet davranışları nedeniyle geliştirebileceği olumsuz algıda kardeş sayısının etkili olamayacağı söylenebilir
Soru 86
Aşağıdakilerin hangisi yaşlılığa ve yaşlıya yönelik olumsuz tutum ve değer yargılarından birisi değildir?
Seçenekler
A
Yaşlıların üretken değil tüketici olduğu
B
Yaşlılar akranlarıyla birlikte olmak istediği, gençlerle anlaşamadığı
C
Yaşlıların hoşgörülü ve esnek olmadığı
D
Yaşlılığın hareketli ve değişken bir dönem olduğu
E
Yaşın sağlıklı olmak için bir engel olduğu
Açıklama:
Yaşlılığın hareketli ve değişken bir dönem olduğu yaşlılara yönelik olumsuz bir algı değildir. Çünkü yaşlılar, önceki gelişim dönemlerinde olduğu gibi, yaşlılığı da kendilerine özgü bir biçimde yaşayabilirler. Kimi yaşlılar pekâlâ üretmeye ve sosyal yaşamın içinde olmaya devam edebilir.
Soru 87
Aşağıdakilerin hangisi yaşlılığa ve yaşlıya yönelik gençler arasındaki yanlış yargılardan birisidir?
Seçenekler
A
Yaşlı insanlar bugünün yaşantılarını anlamazlar ve fazlaca verici değillerdir
B
Birçok yaşlı kendisini, gençlik yıllarındaki gibi hisseder
C
Birçok yaşlının yaşamı aktiftir
D
Yaşlı insanların zamanları, paylaşılacak geçmiş deneyimleri vardır
E
Birçok yaşlı iyi durumda ve aktiftir.
Açıklama:
Gençlerin; yaşlı insanların günümüz yaşantılarını anlamadıkları ve az verici oldukları şeklinde yanlış bir yargıları da vardır.
Soru 88
Aşağıdakilerin hangisi yaşlılığa ve yaşlıya yönelik mitlerden birisidir?
Seçenekler
A
Yaşlıların çoğu ailesiyle yakın ilişki içindedir
B
Yaşlıların çoğu biri birine benzemektedir
C
Yaşlıların çoğu yaşlılığa uyum sağlamada başarılıdır
D
Çoğu yaşlı bağımsız olarak yaşayabilmektedir
E
Çoğu yaşlı sorunlarla baş çıkmada başarılıdır
Açıklama:
Yaşlıların çoğunun biri birine benzediği doğru değildir. Birbirinden oldukça farklı yaşlı grupları vardır
Soru 89
Psikolojik hastalık belirtilerinin hafifletilmesi veya hastanelik olmayan ruhsal zorlanma durumlarında psikolojik görüşme ve psikoterapi yöntemlerini kullanan uzmanlık alanı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Psikiyatri
B
Psikiyatrik hemşire
C
Klinik psikolog
D
Psikolojik danışma
E
Sosyal hizmet uzmanı
Açıklama:
Psikolojik (ruhsal) hastalıklarda belirtilerin azaltılmasında veya klinik düzeyde olmayan psikolojik zorlanmaların üstesinden gelinmesinde psikolojik görüşme, psikoterapi yöntemlerini kullananlar klinik psikologlardır.
Soru 90
Özel ya da devlet hastanelerinin ilgili poliklinik ve kliniklerinde görev yapan; ruhsal sorunlara bağlı belirtileri ilaçlarla hafifletmeye çalışan uzmanlık alanı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Psikiyatri
B
Psikiyatrik hemşire
C
Klinik psikolog
D
Psikolojik danışma
E
Sosyal hizmet uzmanı
Açıklama:
Psikiyatrlar ruhsal sorunlara bağlı belirtileri ilaçlarla (farmakolojik araçlarla) azaltmaya çalışırlar. Psikiyatrlar çoğunlukla özel veya devlet hastanelerinin psikiyatri poliklinik ve kliniklerinde görev yaparlar.
Soru 91
Aşağıdakilerden hangisi yaşlılara ve yaşlılığa dair yanlış bilinen inançlardan değildir?
Seçenekler
A
Yaşamları aktiftir ve cinsellik yaşamlarının bir parçasıdır.
B
Tüm yaşlılar hastadır.
C
Yaşlılar karar vermede ve yargılamada yavaştırlar.
D
Yaşlılar kendi ihtiyaçlarını karşılayamazlar ve kendilerini yönetemezler.
E
Yaşlı insanlar günümüzün yaşantılarını anlamazlar ve az
Açıklama:
Yaşlılara ve yaşlılığa dair yanlış bilinen inançlar:
Yaşamları aktiftir ve cinsellik yaşamlarının bir parçasıdır.
- Yaşlı insanlar günümüzün yaşantılarını anlamazlar ve az vericidirler.
- Tüm yaşlılar gri saçlı, gözlüklü ve işitme cihazlıdırlar.
- Yaşlılar karar vermede ve yargılamada yavaştırlar.
- Yaşlılar kendi ihtiyaçlarını karşılayamazlar ve kendilerini yönetemezler.
- Yaşlılar mutsuz, amaçsız ve cinsel aktiviteye ilgisizdirler.
- Birçok yaşlı uzun süreli bakım kurumlarından yararlanabilir, çünkü aileleri veya arkadaşları onlara bakmazlar.
Yaşamları aktiftir ve cinsellik yaşamlarının bir parçasıdır.
Soru 92
Aşağıdakilerden hangisi yaşlıların yardım arama davranışını olumlu etkileyen etmenlerdendir?
Seçenekler
A
Belirtileri, sorunları normalleştirme çabası
B
Ruhsal hastalıklarla etiketlenme/teşhis edilme korkusu
C
Depresyon/kaygı/madde bağımlılığı gibi bir soruna sahip olmak
D
Yardım arama/değişim için içsel olarak güdülenmek
E
Mevcut yardımların varlığına dair bilgi/farkındalık eksikliği,
Açıklama:
Yardım arama davranışını olumlu etkileyen etmenler;
- Tanıdık ve güven duyulan bir yardım elemanına erişim durumu,
- Yardım sunan uzmana karşı olumlu algıların olması,
- Yardım arama davranışına dair önceki olumlu deneyimler,
- İlk temasta saygı, şefkat, etkin dinleme ve koşulsuz kabul gösterilmesi,
- Yardım arama/değişim için içsel olarak güdülenmek,
- Yüksek sosyo-ekonomik düzey,
- Tedavi/müdahale sürecine katılım konusunda denetim duygusuna sahip olmak
- Maddi olarak hizmetin karşılanabilir olması
Soru 93
Aşağıdakilerden hangisi yaşlılıkta bellek kayıplarını azaltmak amacıyla yapılabilecek çalışmalardan değildir?
Seçenekler
A
Bulmaca çözme
B
Kağıt oyunları
C
Televizyon seyretme
D
Kelime oyunu oynama
E
Fiziksel etkinlikler yapma
Açıklama:
Bellek kayıplarını azaltmak amacıyla yapılabilecek çalışmalar:
Televizyon seyretme
- Bellek geliştirme becerileri geliştirme,
- Korunan bellek işlevlerini en üst düzeyde kullanabilme becerisi geliştirme (bulmaca çözme, kağıt oyunları, satranç, kelime oyunu oynama vb. etkinlikler),
- Bellek kayıplarına ilişkin korku ve kaygıyla başa çıkma becerisi geliştirme,
- Fiziksel ve zihinsel sağlığın korunması (fiziksel etkinlikler yapma, uğraşılar geliştirme vb) şeklinde sıralanabilir.
Televizyon seyretme
Soru 94
Yaşlılık danışmanlığında/terapisinde kullanılmakta olan temel yaklaşımlardan Bireysel Dinamik Psikoterapisinin alt kuramı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Psikoanalitik Psikoterapi
B
Destekleyici Psikoterapi
C
Bilişsel-davranışçı Terapi
D
Cinsellik Terapisi
E
Yaşamı Gözden Geçirme Terapisi
Açıklama:
Göka ve Aydemir (2000), yaşlılık danışmanlığında/terapisinde kullanılmakta olan temel yaklaşımları 4 grupta toplamakta ve bu grupların altında da alt kuramlardan bahsetmektedirler.
Bu gruplandırma;
Psikoanalitik Psikoterapi
Kısa Süreli Psikoterapi
Destekleyici Psikoterapi
Bilişsel-davranışçı Terapi
Cinsellik (seks) Terapisi
Yaşamı Gözden Geçirme Terapisi
Bu gruplandırma;
- Bireysel Dinamik Psikoterapiler
Psikoanalitik Psikoterapi
- Dinamik Olmayan Psikoterapiler
Kısa Süreli Psikoterapi
Destekleyici Psikoterapi
Bilişsel-davranışçı Terapi
Cinsellik (seks) Terapisi
Yaşamı Gözden Geçirme Terapisi
- Aile Terapisi
- Grup Psikoterapileri
Soru 95
Sigmund Freud’un öncülüğünü yaptığı, özellikle ölüm korkusunun altında yatan bilinç dışı süreçleri çalışmak için en uygun yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Bilişsel-Davranışçı Terapi
B
Psikoanalitik Psikoterapi
C
Destekleyici Psikoterapi
D
Yaşamı Gözden Geçirme Terapisi
E
Varoluşçu Psikoterapi
Açıklama:
Öncülüğünü ünlü kuramcı Sigmund Freud’un bu yaklaşımının ana amaçları danışanın öz farkındalığını sağlamak ve geçmişin şimdiki davranışlarına olan etkisini görmesine yardımcı olmaktır. Diğer yaklaşımlara göre, nispeten daha uzun süren bir terapi yaklaşımıdır. Özellikle ölüm korkusunun altında yatan bilinç dışı süreçleri çalışmak içi bu yaklaşım uygun olacaktır. Nesne ilişkileri çerçevesinde çocukluk dönemi yaşantılarına da odaklanılmaktadır.
Psikoanalitik Psikoterapi
Psikoanalitik Psikoterapi
Soru 96
Aşağıdakilerden hangisi özellikle beyin hasarlı yaşlı bireyle yaşayan aile bireylerinin tükenmişliklerini ve çaresizliklerini ortadan kaldırmada etkili bir yaklaşımdır?
Seçenekler
A
Bilişsel-Davranışçı Terapi
B
Psikoanalitik Psikoterapi
C
Destekleyici Psikoterapi
D
Yaşamı Gözden Geçirme Terapisi
E
Varoluşçu Psikoterapi
Açıklama:
Destekleyici terapiler, hastanın hastalık belirtilerini iyileştirmek, hastalıktan edindiği ikincil kazançları azaltmak ve ilaç tedavisi görüyorsa tedaviye uyumunu artırmak için kullanılmaktadır. Bu terapi yaklaşımı, özellikle beyin hasarlı yaşlı bireyle yaşayan aile bireylerinin tükenmişliklerini ve çaresizliklerini ortadan kaldırmada da etkili bir yaklaşımdır.
Destekleyici Psikoterapi
Destekleyici Psikoterapi
Soru 97
Carl Rogers tarafından geliştirilen, terapistin en alt düzeyde etkin ve yönlendirici olduğu danışma ortamında sunulması beklenen empatik anlayışın, koşulsuz olumlu kabul ve içtenliğin sunulduğu ortam ve terapötik ilişki yoluyla gerçekleşen yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Varoluşçu Psikoterapi
B
Yaşamı Gözden Geçirme Terapisi
C
Cinsel Terapi
D
Bilişsel-Davranışçı Terapi
E
Danışan Merkezli Yaklaşım
Açıklama:
Danışan Merkezli Yaklaşım Carl Rogers tarafından geliştirilmiştir. Oturumların yapısı belirsizdir, danışman/ terapist en alt düzeyde etkin ve yönlendiricidir. Değişim belli teknik veya stratejiler kullanma yoluyla olmaktan çok, danışma ortamında sunulması beklenen empatik anlayış, koşulsuz olumlu kabul ve içtenliğin sunduğu ortam ve terapötik ilişki yoluyla gerçekleşir.
Soru 98
Yaşlılık döneminde yaygın olarak yaşanılabilen yalnızlık, ölüm korkusu ve kendine yabancılaşma gibi konular, felsefi temelleri çok yoğun olan aşağıdaki yaklaşımlardan hangisi ile etkili biçimde ele alınabilir?
Seçenekler
A
Danışan Merkezli Yaklaşım
B
Varoluşçu Psikoterapi
C
Yaşamı Gözden Geçirme Terapisi
D
Cinsel Terapi
E
Bilişsel-Davranışçı Terapi
Açıklama:
Felsefi temelleri çok yoğun olan Varoluşçu Psikoterapi varoluşa dair temel konular üzerinde çalışılır. Bu bağlamda yaşlılık döneminde yaygın olarak yaşanılabilen yalnızlık, ölüm korkusu, yalnızlık ve kendine yabancılaşma gibi konular bu yaklaşım çerçevesinde etkili biçimde ele alınabilir. Diğer taraftan yas tepkileriyle baş etmede de bu yaklaşım fayda sunabilir.
Soru 99
Aşağıdakilerden hangisi yaşlılarda psikolojik destek verirken ilaç ile tedavi edebilir?
Seçenekler
A
Psikiyatrik Hemşire
B
Psikolog
C
Psikolojik Danışman
D
Sosyal Hizmet Uzmanı
E
Psikiyatr
Açıklama:
Özellikle klinik psikiyatrik sorunlar yaşanıldığında, başvurulması gereken uzman, psikiyatrdır. Psikiyatrlar ruhsal sorunlara bağlı belirtileri ilaçlarla azaltmaya çalışırlar.
Soru 100
Yaşlılara psikolojik hizmet / destek sunan uzmanlardan hangisi Eğitim Fakültesinin ilgili bölümlerinden mezun olmuşlardır?
Seçenekler
A
Psikiyatr
B
Psikiyatrik Hemşire
C
Klinik Psikolog
D
Psikolojik Danışman
E
Sosyal Hizmet Uzmanı
Açıklama:
Psikolojik danışman eğitimi Eğitim Fakültelerinde bulunan Psikolojik Danışma ve Rehberlik Programlarında (PDR) sunulmaktadır.
Soru 101
Aşağıdakilerden hangisi tutumun ögelerinden değildir?
Seçenekler
A
Tutumlar gerçek ve öznel bilgilerden temelini alır.
B
Duygu, düşünce ve davranış boyutları olması gerekir.
C
Duygu, düşünce ve davranış boyutları her zaman birbiriyle tutarlı olmalıdır.
D
Kişisel değerlendirmeler içerir.
E
Öznel bilgiler içerir.
Açıklama:
Tutum ve Önyargılar: Nasıl Oluşur ve Nasıl Değişirler?
Tutumda duygu, düşünce ve davranış boyutları her zaman birbiriyle tutarlı olmayabilir.
Tutumda duygu, düşünce ve davranış boyutları her zaman birbiriyle tutarlı olmayabilir.
Soru 102
Aşağıdakilerden hangisi tutumların oluşmasında etkili değildir?
Seçenekler
A
Erken dönem çocukluk yaşantıları
B
Kitle içi iletişim araçları
C
İçinde yaşadığımız kültür
D
Gerçek yaşantılar
E
Cinsiyet
Açıklama:
Tutumlar Nasıl Oluşur ve Değişir?
Tutumların oluşmasında aile, erken dönem yaşantılar, kitle iletişim araçları etkiliyken cinsiyet sadece tek başına etkili değildir.
Tutumların oluşmasında aile, erken dönem yaşantılar, kitle iletişim araçları etkiliyken cinsiyet sadece tek başına etkili değildir.
Soru 103
Yaşlılara yönelik tutumlar aşağıdakilerden hangisi ile ilgili değildir?
Seçenekler
A
Yaşlı bireylerin fiziksel ve bilişsel alanda yaşadıkları değişimler,
B
değişen sosyal roller,
C
emeklilik süreci
D
fizik ve ruh sağlığında meydana gelen bozulmalar
E
farklı cinsiyete sahip olması
Açıklama:
Yaşlıların Yaşlanmaya Dair Tutumları
Yaşlılara yönelik tutumlar yaşlı bireylerin fiziksel ve bilişsel alanda yaşadıkları değişimler, değişen sosyal rolleri, emeklilik süreci, fizik ve ruh sağlığında meydana gelen bozulmalar yol açarken farklı cinsiyete sahip olması neden olmamaktadır.
Yaşlılara yönelik tutumlar yaşlı bireylerin fiziksel ve bilişsel alanda yaşadıkları değişimler, değişen sosyal rolleri, emeklilik süreci, fizik ve ruh sağlığında meydana gelen bozulmalar yol açarken farklı cinsiyete sahip olması neden olmamaktadır.
Soru 104
Aşağıdakilerden hangisi yaşlılarda yaşam doyumunu etkileyen faktörlerden değildir?
Seçenekler
A
Maddi iyi oluş ve maddi güvence
B
Sağlık ve kişisel güvenlik
C
Yaşlı ya da genç olması
D
Eşle ilişkiler
E
Çocuk sahibi olmak ve yetiştirmek
Açıklama:
Yaşlıların Yaşlanmaya Dair Tutumları
Maddi iyi oluş ve maddi güvence, sağlık ve kişisel güvenlik, eşle ilişkiler, çocuk sahibi olmak ve yetiştirmek yaşlılarda yaşam doyumunu etkilerken yaşlı ya da genç olması yaşam doyumu üzerinde etkisine rastlanmamıştır.
Maddi iyi oluş ve maddi güvence, sağlık ve kişisel güvenlik, eşle ilişkiler, çocuk sahibi olmak ve yetiştirmek yaşlılarda yaşam doyumunu etkilerken yaşlı ya da genç olması yaşam doyumu üzerinde etkisine rastlanmamıştır.
Soru 105
Yapılan çalışmalarda yaşlıların yaşlanmaya yönelik algılarını en çok etkileyen değişken aşağıdakilerden hangisi değildir?
Seçenekler
A
Kronik hastalığı olmayan
B
Hastane bakımı gerektirmeyen
C
Sağlık algısı iyi olan
D
Günlük yaşam aktivitelerinde başkasına bağımlı olmak
E
Aile ile birlikte yaşamak
Açıklama:
Yaşlıların Yaşlanmaya Dair Tutumları
Yapılan çalışmalarda yaşlıların yaşlanmaya yönelik algılarını en çok etkileyen değişkenler arasında sağlık algısı iyi olan, kronik hastalığı olmayan, hastane bakımı gerektirmeyen, günlük yaşam aktivitelerinde başkasına bağımlı olmak gibi faktörler gelirken aile ile birlikte yaşamak etkili değildir.
Yapılan çalışmalarda yaşlıların yaşlanmaya yönelik algılarını en çok etkileyen değişkenler arasında sağlık algısı iyi olan, kronik hastalığı olmayan, hastane bakımı gerektirmeyen, günlük yaşam aktivitelerinde başkasına bağımlı olmak gibi faktörler gelirken aile ile birlikte yaşamak etkili değildir.
Soru 106
Aşağıdakilerden hangisi psikolojik yardım arama davranışını en az etkilemektedir?
Seçenekler
A
Cinsiyet,
B
Çocuk sahibi olmak
C
Yaş
D
Yalnız yaşıyor olma
E
Büyük şehirde yaşıyor olma
Açıklama:
Yardım Almaya/Aramaya İlişkin Tutumlar
Psikolojik yardım arama davranışını cinsiyet, yaş, yalnız yaşıyor olma, büyük şehirde yaşıyor olma etkilerken çocuk sahibi olma etkilememektedir.
Psikolojik yardım arama davranışını cinsiyet, yaş, yalnız yaşıyor olma, büyük şehirde yaşıyor olma etkilerken çocuk sahibi olma etkilememektedir.
Soru 107
Yaşlılara yardım vermede hastanın hastalık belirtilerini iyileştirmek, hastalıktan edindiği ikincil kazançları azaltmak ve ilaç tedavisi görüyorsa tedaviye uyumunu artırmak için amaçlı kullanılan terapiler aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kısa Süreli Psikoterapi
B
Destekleyici Psikoterapi
C
Bilişsel-davranışçı Terapi
D
Cinsellik (seks) Terapisi
E
Yaşamı Gözden Geçirme Terapisi
Açıklama:
YAŞLI BİREYLERE YÖNELİK PSİKOLOJİK DANIŞMA/TERAPİ YAKLAŞIMLARI
Yaşlılara yardım vermede hastanın hastalık belirtilerini iyileştirmek, hastalıktan edindiği ikincil kazançları azaltmak ve ilaç tedavisi görüyorsa tedaviye uyumunu artırmak için amaçlı kullanılan terapiler destekleyici terapilerdir.
Yaşlılara yardım vermede hastanın hastalık belirtilerini iyileştirmek, hastalıktan edindiği ikincil kazançları azaltmak ve ilaç tedavisi görüyorsa tedaviye uyumunu artırmak için amaçlı kullanılan terapiler destekleyici terapilerdir.
Soru 108
Yaşlıların geçmişlerine, yaşamları boyunca başarılarına, deneyimlerine odaklandıkları terapi türü aşağıdakilerden hangisi değildir?
Seçenekler
A
Kısa Süreli Psikoterapi
B
Destekleyici Psikoterapi
C
Bilişsel-davranışçı Terapi
D
Cinsellik (seks) Terapisi
E
Yaşamı Gözden Geçirme Terapisi
Açıklama:
YAŞLI BİREYLERE YÖNELİK PSİKOLOJİK DANIŞMA/TERAPİ YAKLAŞIMLARI
Yaşlıların geçmişlerine, yaşamları boyunca başarılarına, deneyimlerine odaklandıkları terapi türü yaşamı gözden geçirme terapisidir.
Yaşlıların geçmişlerine, yaşamları boyunca başarılarına, deneyimlerine odaklandıkları terapi türü yaşamı gözden geçirme terapisidir.
Soru 109
Klinik sorunu, ruhsal hastalığı olmayan bireylerin yaşamda karşılaştıkları gelişime bağlı veya durumsal olan sorunların, krizlerin üstesinden gelmelerine, uyum yeteneklerini geliştirmeye, kapasitelerini en üst düzeyde kullanmalarına, gerçekçi kararlar vermelerine ve kendilerini gerçekleştirmelerine yardımcı olmaya çalışan ruh sağlığı profesyonelleri aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Psikiyatrist
B
Klinik psikolog
C
Psikolojik danışman
D
Sosyal hizmet uzmanı
E
Psikiyatri hemşiresi
Açıklama:
YAŞLILARA PSİKOLOJİK HİZMET/ DESTEK SUNAN UZMANLIK ALANLARI
Klinik sorunu, ruhsal hastalığı olmayan bireylerin yaşamda karşılaştıkları gelişime bağlı veya durumsal olan sorunların, krizlerin üstesinden gelmelerine, uyum yeteneklerini geliştirmeye, kapasitelerini en üst düzeyde kullanmalarına, gerçekçi kararlar vermelerine ve kendilerini gerçekleştirmelerine yardımcı olmaya çalışan ruh sağlığı profesyonelleri psikolojik danışmandır.
Klinik sorunu, ruhsal hastalığı olmayan bireylerin yaşamda karşılaştıkları gelişime bağlı veya durumsal olan sorunların, krizlerin üstesinden gelmelerine, uyum yeteneklerini geliştirmeye, kapasitelerini en üst düzeyde kullanmalarına, gerçekçi kararlar vermelerine ve kendilerini gerçekleştirmelerine yardımcı olmaya çalışan ruh sağlığı profesyonelleri psikolojik danışmandır.
Soru 110
Klinik sorunu, ruhsal hastalığı olan bireylerin hastalıklarını iyileştirmek için ilaç ve terapi yöntemlerini kullanarak hastane bakımı veren ruh sağlığı profesyonelleri aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Psikiyatrist
B
Psikiyatri hemşiresi
C
Sosyal hizmet uzmanı
D
Psikolog
E
Psikolojik danışman
Açıklama:
YAŞLILARA PSİKOLOJİK HİZMET/ DESTEK SUNAN UZMANLIK ALANLARI
Ruh sağlığı bozuk olan yaşlılara ilaç ve terapi yardımı ile iyileşmesini sağlayan ruh sağlığı profesyoneli psikiyatristir.
Ruh sağlığı bozuk olan yaşlılara ilaç ve terapi yardımı ile iyileşmesini sağlayan ruh sağlığı profesyoneli psikiyatristir.
Soru 111
Yaşlılık adlı eserinde "Bir ömür, kısa da olsa, gere-ği gibi yaşamaya yetecek kadar uzundur. Elmalar hamken çekilip kopartılır, olgunlaşınca kendilikle-rinden düşerler. Böylece gençlerin canını da bir güç koparıp alır, yaşlılarsa olgunlukta sönerler. Önemli olan, hayata doymuş olmaktır. Her çağın ayrı ayrı giderilmesi gereken hevesleri vardır."diyen ünlü düşünür kimdir?
Seçenekler
A
Cicero
B
Erikson
C
Cüceloğlu
D
Bernard
E
Luke
Açıklama:
Cicero'dur.
Soru 112
Genellikle gençlerde ortaya çıkan şu görüşler doğru mudur? "Tüm yaşlılar hastadır.• Yaşlı insanlar günümüzün yaşantılarını anlamazlar ve az vericidirler.• Tüm yaşlılar gri saçlı, gözlüklü ve işitme cihazlıdırlar.• Yaşlılar karar vermede ve yargılamada yavaştırlar."
Seçenekler
A
Doğrudur.
B
Yanlıştır.
C
Tartışılır.
D
Tartışmasız doğrudur.
E
Ülkeden ülkeye değişir.
Açıklama:
Yanlıştır.
Soru 113
Tutumların oluşması konusunda aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Tutumların oluşmasında doğrudan ve dolaylı etkilerin de rolü vardır. Bizler kendimiz, çevre, diğer insanlar ve diğer şeyler hakkındaki bilgilere birincil olarak kendi deneyimlerimiz sonucu ulaşırız.
B
Bizler başkalarının yaşantılarına tanıklık ederek veya onu gözlemleyerek de tutumlar oluş-turabilir veya var olan tutumlarımızı pekiştirir veya sorgularız.
C
Kültür, tutumların oluşmasını etkileyen bir etmen değildir.
D
İki farklı kültürden gelen bireylerin aile konusundaki tutumları birbirinden farklı olabilmektedir.
E
Bireye yeni bilgiler sunmak veya farklı, yeni deneyimlere maruz kalmalarını sağlamak tutumların değişmesinde etkili olabilmektedir.
Açıklama:
"Kültür, tutumların oluşmasını etkileyen bir etmen değildir." ifadesi yanlıştır. Çünkü etkiler.
Soru 114
Yetişkinlerde yaşam doyumunu etkileyen 15 etkenden bahsetmektedir. Bu etkenler; 1. Maddi iyi oluş ve maddi güvence, 2. Sağlık ve kişisel güvenlik, 3. Eşle ilişkiler, 4. Çocuk sahibi olmak ve yetiştirmek, 5. Anne-babalarla, kardeşlerle, evlatlarla ve diğer yakınlarla ilişkiler vb.dir.
Yukarıda hangi uzmandan söz edilmektedir?
Yukarıda hangi uzmandan söz edilmektedir?
Seçenekler
A
Newman
B
Flanagan
C
Duyan
D
Gelbal
E
İnalcık
Açıklama:
Flanagan
Soru 115
Yaşam doyumu konusunda aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
Seçenekler
A
Yaşam doyumu, kişilerin yaşamın genelinden duydukları memnuniyeti belirtmek üzere kullanılan bir kavramdır.
B
Düzenli spor yapmak bireylerin bilişsel ve genel sağlık düzeyine olumlu etki yapmakta, dolayısıyla yaşam doyumu yükselmektedir.
C
Düzenli spor yapmak bireylerin bilişsel ve genel sağlık düzeyine olumlu etki yapmakta, benlik saygısını düşürmekte ve dolayısıyla yaşam doyumu yükselmektedir.
D
Entelektüel gelişim yaşam doyumunu etkiler.
E
Rekreasyonel etkinliklere edilgen ve gözleme yoluyla katılım yaşam doyumunu etkiler.
Açıklama:
Düzenli spor yapmak bireylerin bilişsel ve genel sağlık düzeyine olumlu etki yapmakta, benlik saygısını düşürmekte değil, yükseltmekte ve dolayısıyla yaşam doyumu yükselmektedir.
Düzenli spor yapmak bireylerin bilişsel ve genel sağlık düzeyine olumlu etki yapmakta, benlik saygısını düşürmekte ve dolayısıyla yaşam doyumu yükselmektedir.
Düzenli spor yapmak bireylerin bilişsel ve genel sağlık düzeyine olumlu etki yapmakta, benlik saygısını düşürmekte ve dolayısıyla yaşam doyumu yükselmektedir.
Soru 116
Aşağıdakilerin hangisi yardım arama davranışını olumlu etkileyen etmenlerdendir?
Seçenekler
A
İlk temasta saygı, şefkat, etkin dinleme ve koşullu kabul gösterilmesi.
B
Yardım arama/değişim için içsel olara kgüdülenmemek.
C
Tedavi/müdahale sürecine katılım konu-sunda denetim duygusuna sahip olmamak.
D
Tanıdık ve güven duyulan bir yardım elemanına erişim durumu.
E
Yardım sunan uzmana karşı olumlu algıların olmaması.
Açıklama:
Tanıdık ve güven duyulan bir yardım elemanına erişim durumu.
Soru 117
Ruhsal değişimlerde kendisini daha fazla gösteren yaşlı ben-merkezciliği de bu alanda meydana gelen olumsuz değişimlerden birisidir.Her ne kadar gelişimde ortak, benzer süreçler yaşansa da, aslında her birey gelişimini kendisine özgü bir biçimde yaşar. Bu bağlamda, yaşlılık döneminde bazı kayıplar olsa da, yaşanılan kaybın düzeyi bireyden bireye değişecektir. Sahip olunan eğitim düzeyi, sosyo-ekonomik düzey, geçmişte geçirilen hastalıklar, yaşam biçimi ve içinde olunan ruhsal durum, bu farklılaşmayı getirecektir. Son yıllarda özellikle yaşlanma karşıtı (anti-aging) alanda yazılanlar, bu alanda yaşanılan kayıpların yavaşlatılabileceğini göstermektedir (Cangöz, 2008).
Yukarıda sözü edilen alan hangisidir?
Yukarıda sözü edilen alan hangisidir?
Seçenekler
A
Bilişsel alan
B
Gelişimsel alan
C
Bireysel alan
D
Ruhsal alan
E
Sosyolojik alan
Açıklama:
Bilişsel alan
Soru 118
Psikolojik yaşlılık ne demektir?
Seçenekler
A
Yaşın sosyolojik ilerlemesine bağlı olarak bireyin algılama, öğrenme, problem çözme gibi bellek gücü ile kişilik kazanma alanlarında uyum sağlama kapasitelerindeki değişmelerdir.
B
Bilişsel ve sosyolojik boyuttur.
C
Bilişsel boyuttan çok, kronolojik ya da diğer deyişle zihinsel alanda meydana gelen değişimlerin ele alınması gereken dönemdir.
D
Bilişsel boyuta ek olarak psikolojik ya da diğer deyişle sosyokültürel alanda meydana gelen değişimler ele alınacaktır.
E
Kısaca “yaşın kronolojik olarak ilerlemesine bağlı olarak bireyin algılama, öğrenme, problem çözme gibi bellek gücü ile kişilik kazanma alanlarında uyum sağlama kapasitelerindeki değiş-meler” olarak tanımlanmaktadır.
Açıklama:
Kısaca “yaşın kronolojik olarak ilerlemesine bağlı olarak bireyin algılama, öğrenme, problem çözme gibi bellek gücü ile kişilik kazanma alanlarında uyum sağlama kapasitelerindeki değiş-meler” olarak tanımlanmaktadır.
Soru 119
Bu kayıpları azaltmak amacıyla yapılabilecek bazı çalışmalar vardır. Bu çalışmalar bellek geliştirme becerileri geliştirme, korunan bellek işlevlerini en üst düzeyde kullanabilme becerisi geliştirme (bulmaca çözme, kağıt oyunları, satranç, kelime oyunu oynama vb. etkinlikler), bellek kayıplarına ilişkin korku ve kaygıyla başa çıkma becerisi geliştirme, fiziksel ve zihinsel sağlığın korunması (fiziksel etkinlikler yapma, uğraşılar geliştirme vb) şeklinde sıralanabilir.
Yukarıda hangi kayıplardan söz edilmektedir?
Yukarıda hangi kayıplardan söz edilmektedir?
Seçenekler
A
Bellek kayıpları
B
Beceri kayıpları
C
Fiziksel kayıplar
D
Zihinsel kayıplar
E
Düşünsel kayıplar
Açıklama:
Bellek kayıpları
Soru 120
Aşağıdakilerden hangisi yaşlılıkta en sık yaşanılan ruhsal hastalıklar arasında yer almaktadır?
Seçenekler
A
Benlik değerindeki azalma
B
Depresyon
C
Duygusal yoğunluk
D
Güç ve yeti yitimleri
E
Kronik bir fiziksel hastalık
Açıklama:
Depresyon
Soru 121
"Bireyin bir olaya, kişiye, nesneye veya olguya dair düşünce, duygu ve davranışlarını düzenli bir biçimde oluşturan eğilim" şeklinde tanımlanan kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Değer
B
İnanç
C
Biliş
D
Benlik
E
Tutum
Açıklama:
Soruda açıklaması verilen kavram, özellikle de sosyal psikolojinin ilgi alanlarından biri olan "tutum" kavramıdır. Doğru yanıt E'dir.
Soru 122
"65 yaşındaki yaşlı kadın, kendisine araba çarpması sonucu hastaneye kaldırıldı" ifadesinde topumda yaşlı bireylere yönelik görülen tutumlar arasında hangisi ön plana çıkmaktadır?
Seçenekler
A
Yaşlılar üretici değil tüketicidirler
B
Yaşlanma kronolojik yaşa bağlıdır
C
Yaşlılar gençlerle anlaşamaz
D
Yaşlılar hoşgörülü ve esnek değildir
E
Yaşlılık durağan ve değişmezdir
Açıklama:
Yaşlı bireylere yönelik toplumda sahip olunan tutumlardan biri de yaşın kronolojik olarak artması ve yaşlanmanın kaçınılmaz olduğu düşüncesidir. Bununla birlikte, toplumsal, psikolojik ve teknolojik değişimler kronolojik olarak belirlenen yaşlılık dönemi anlayışının değişmesine de yol açmıştır. Aynı yaşta olup, yaşlılığı psikolojik anlamda farklı düzeyde hisseden bireyler olabilir. Yani, kişinin olduğu yaş değil, hissettiği yaş önemlidir. Şadiye Hanım'ın kendi yaş grubundaki bireylerin yaşlı olarak nitelendirilmesini bu tutum nedeniyle kızgınlıkla karşıladığı söylenebilir. Doğru yanıt B'dir.
Soru 123
Aşağıdakilerden hangisi yaşlılığa dair mitler arasında kabul edilir?
Seçenekler
A
Yaşlanmayla birlikte kişilikte değişim görülmez
B
Yaşlıların depresyon düzeyi gençlerden düşük olabilir
C
Yaşlılar tek başına ve yalnızdır
D
Bireyler yaşlılığa uyum sağlamada başarılıdırlar
E
Pek çok yaşlı ailesiyle yakın ilişkini sürdürmektedir
Açıklama:
Amerikan Psikologlar Derneğinin bir çalışmasında, yaşlılara ilişkin mitler ve gerçekler dile getirilmiştir. Buna göre, yaşlılara ilişkin mitler şunlardır: Pek çok yaşlı birbirine benzemektedir, genel olarak yaşlılar tek başına ve yalnızdırlar, yaşlılar hasta, dayanıksız ve başkalarına bağımlıdırlar, çoğunlukla zihinsel olarak kötü durumdadırlar, yaşlılar üzgün ve keyifsizdirler, ilerleyen yıllarda daha zor, sert ve katı duruma gelirler, yaşlılıkla ilişkili kaçınılamaz düşüşlerle ancak başa çıkabilirler. Doğru yanıt C'dir.
Soru 124
Aşağıdakilerden hangisi, yaşlı bireylerin yaşlanmaya ilişkin olumsuz tutumlarını ortaya çıkaran faktörler arasında değildir?
Seçenekler
A
Yalnız yaşama
B
Sağlık sorunları
C
Düşük sosyoekonomik düzey
D
Yeterli öz bakım becerilerine sahip olmama
E
Sahip olunan çocuk sayısı
Açıklama:
Yalnız yaşayan, günlük yaşam aktivitelerini yerine getiremeyen, sağlık durumu ve sosyoekonomik düzeyi düşük olan yaşlıların yaşlıkla ilgili tutumları olumsuz olarak saptanmıştır. Doğru yanıt E'dir.
Soru 125
Ailesinden ayrı, bakım evinde yaşayan ve çocuklarının seyrek ziyaret ettiği, emekli maaşının ancak bakım evi masraflarını karşılamak için yeterli olan Ahmet Bey ile kendi evinde yardımcıları bulunan ve burada yaşayan, sahip olduğu iş yerini çocuklarına devretmiş olan ve çocuklarının geçimine de bu yolla destek olabilen Mehmet Bey'in yaşlılığa uyum süreciyle ilgili psikolojik yardım arama davranışlarının farklı olduğu ve Mehmet Bey'in böyle bir yardım almaya daha sıcak baktığı gözlenmektedir.
Yardım arama davranışını olumlu etkileyen etmenler göz önünde bulundurulduğunda, Ahmet ve Mehmet Beylerin davranışlarını ortaya çıkarmada aşağıdakilerden hangisinin belirleyici olması beklenir?
Yardım arama davranışını olumlu etkileyen etmenler göz önünde bulundurulduğunda, Ahmet ve Mehmet Beylerin davranışlarını ortaya çıkarmada aşağıdakilerden hangisinin belirleyici olması beklenir?
Seçenekler
A
Eski yardım alma deneyimi
B
Yardım arama için güdülenme düzeyi
C
Yardım sunan uzmana yönelik olumlu tutum
D
Güven duyulan bir uzmana erişim durumu
E
Sosyo-ekonomik düzey
Açıklama:
Soruda mevcut durumlarına ilişkin kısa bilgiler sunulan Ahmet ve Mehmet Beylerin, psikolojik yardım almaya ilişkin olumlu tutumlarını etkileyen temel etmenin sosyo-ekonomik düzey olduğu söylenebilir. Diğer seçeneklerde yer alan etmenler de olumlu tutuma yol açan etmenler olsa da, bu iki kişinin tutumlarını farklılaştıran temel etmenin ekonomik durumları olduğu görülmektedir. Doğru yanıt E'dir.
Soru 126
"Yaşın kronolojik olarak ilerlemesine bağlı olarak bireyin algılama, öğrenme, problem çözme gibi bellek gücü ile kişilik kazanma alanlarında uyum sağlama kapasitelerindeki değişmeler” şeklinde açıklanan kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Bilişsel değişim
B
Büyüme
C
Olgunlaşma
D
Psikolojik yaşlılık
E
Yaşlanma kaygısı
Açıklama:
Soruda açıklaması verilen kavram, psikolojik yaşlılıktır. Doğru yanıt D'dir.
Soru 127
Aşağıdakilerden hangisi yaşlılara yönelik psikolojik yardım hizmetlerinin amaçlarından birisi değildir?
Seçenekler
A
Meslek seçimi hakkında rehberlik etmek
B
Denetim duygusunu teşvik etmek
C
Bakım verenlerle sağlıklı ilişkiler kurmak
D
Anlam duygusuna açıklık kazandırmak
E
Çevreyle yapıcı ve olumlu ilişkiler kurmak
Açıklama:
Meslek seçimi hakkında rehberlik, genellikle ergenlik döneminde kişinin gündeminde olan ve yetişkin yaşamı boyunca kişinin sahip olmak istediği meslekle ilgili yardım aldığı bir süreçtir. Bu kapsamda, yaşlı bireylerin böyle bir yardıma ihtiyaç duymayacakları söylenebilir. Doğru yanıt A'dır.
Soru 128
Yaşlı bireylere sunulan psikolojik terapilerden biri olan ve özellikle ölüm korkusunun altında yatan bilinç dışı süreçleri çalışmak için yararlanılabilecek olan terapi yaklaşımı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Bireysel Psikolojik Danışma
B
Psikoanalitik Psikoterapi
C
Kısa Süreli Psikoterapi
D
Bilişsel Davranışçı Terapi
E
Cinsel Terapi
Açıklama:
Psikodinamik terapiler bireyin bugünkü davranışının, sorunun altında bilinçaltı süreçlerin olduğunu ileri süren bir psikoterapi yaklaşımıdır. Öncülüğünü ünlü kuramcı Sigmund Freud’un yaptığı bu yaklaşımının ana amaçları danışanın öz farkındalığını sağlamak ve geçmişin şimdiki davranışlarına olan etkisini görmesine yardımcı olmaktır. Diğer yaklaşımlara göre, nispeten daha uzun süren bir terapi yaklaşımıdır. Özellikle ölüm korkusunun altında yatan bilinç dışı süreçleri çalışmak içi bu yaklaşım uygun olacaktır. Nesne ilişkileri çerçevesinde çocukluk dönemi yaşantılarına da odaklanılmaktadır. Doğru yanıt B'dir.
Soru 129
Ali kanser tanısı alan dedesine yakın çevresi olarak yaşadıkları duyguları aktarma konusunda hep birlikte yardım almayı önerecektir Bu durumda başvurulacak en uygun terapi türü aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Varoluşçu Psikoterapi
B
Yaşamı Gözden Geçirme Terapisi
C
Aile Danışması
D
Bilişsel-Davranışçı Terapi
E
Kısa Süreli Psikoterapiler
Açıklama:
Ailenin desteği alınmadan daha doğrusu aile bir bütün olarak ele alınmadan sorunlara çözüm aramak işe yaramayacak hatta sadece hasta ile ilgili olmaktan çıkıp bütün aileyi derinden etkileyecektir. Ailenin yaşlı bir üyesinde bilişsel bir bozukluk ortaya çıktığında ailedeki rol dağılımlarının hemen altüst olacağı görülecektir. Aile danışmasına başlamanın en iyi yolu hastanın yaşadığı durumları ailenin nasıl algıladığı ve bu durumların ortaya çıkmasının aileleri nasıl etkilediği üzerine eş duyumsal bir yaklaşımla açıklama yapmaktır. Özellikle Alzheimer gibi süreğen ve ruhsal bir hastalığı olan yaşlılarla yaşayan ailelerle danışma uygulamaları gerçekleştirilerek aile bireylerinin çaresizlik ve suçluluk duyguları azaltılabilir; hasta yaşlıya karşı takındıkları tutumlar olumluya dönüştürülebilir. Doğru yanıt C'dir.
Soru 130
Yaşadığı ruhsal sorunlara bağlı olarak ilaç kullanmasına karar verilen 68 yaşındaki Ahmet Bey'in, psikolojik yardım aramak için aşağıdaki uzmanlardan hangisine gittiği söylenebilir?
Seçenekler
A
Psikolojik danışman
B
Sosyal hizmet uzmanı
C
Psikiyatrik hemşire
D
Klinik psikolog
E
Psikiyatr
Açıklama:
Özellikle klinik psikiyatrik sorunlar yaşanıldığında, başvurulması gereken uzman, psikiyatrdır. Psikiyatri uzmanı olabilmek için öncelikle tıp eğitimini tamamlamak, sonra tıp eğitimi sonrası uzmanlık eğitimini almak gerekiyor. Psikiyatrlar ruhsal sorunlara bağlı belirtileri ilaçlarla (farmakolojik araçlarla) azaltmaya çalışırlar. Ahmet Bey'in de, ilaç kullanıyor olduğu için, bir psikiyatrdan yardım aldığı söylenebilir. Doğru yanıt E'dir.
Soru 131
Gordon Allport'un tanımına göre "bir kişi veya şeye karşı gerçek bilgi edinmeden önce veya gerçek bilgiye dayalı olmayan hoş veya nahoş duygu"ya ne ad verilir?
Seçenekler
A
Tutum
B
Kalıpyargı
C
Önyargı
D
Ayrımcılık
E
İnanç
Açıklama:
Ünlü kuramcı Gordon Allport, önyargıyı “bir kişi veya şeye karşı gerçek bilgi edinmeden önce veya gerçek bilgiye dayalı olmayan hoş veya nahoş duygu” olarak tanımlamıştır.
Soru 132
Aşağıdakilerden hangisi tutumların oluşumunda etkili olan unsurlardan birisi değildir?
Seçenekler
A
Erken dönem aile yaşantıları
B
Kitle iletişim araçları
C
Kişisel deneyimlerimiz
D
Güncel yeni bilgiler edinmek
E
Kültürel değerler
Açıklama:
D seçeneği dışındaki seçeneklerde verilenler tutumların oluşumunda etkili olan unsurlardır. Bireye sunulan yeni bilgiler ise var olan tutumların değişmesini sağlar. Tutumların oluşmasında bireysel deneyimlerin daha etkili olabildiği görülürken, bireye yeni bilgiler sunmak veya farklı, yeni deneyimlere maruz kalmalarını sağlamak tutumların değişmesinde etkili olabilmektedir. Öyle ki herhangi bir konu veya nesne ile ilgili yeni bilgiler edinmek, önyargıların dahi değişmesine katkı sunabilmektedir.
Soru 133
Aşağıdakilerden hangisi yaşlılığa ve yaşlıya dair olumsuz bakışı yansıtmamaktadır?
Seçenekler
A
Kişinin olduğu yaş değil, hissettiği yaş önemlidir
B
Yaşlı üretken değil, tüketicidir
C
Yaşlanma yaşın kronolojik olarak artmasıdır
D
Yaşlılar akranları ile bir arada olmayı ister, gençlerle anlaşamaz
E
Yaş sağlıklı olmak için bir engeldir
Açıklama:
A seçeneği dışında verilen seçeneklerde yaşlı bireylere dair toplumun kuşaklar boyunca taşıdığı yargı ve tutumlar verilmiştir. A seçeneğinde ise yaşın kronolojik olarak artması ve yaşlanmanın kaçınılmaz olduğu düşüncesinin yanlış olduğunu savunan bir ifade yer almaktadır. Çünkü toplumsal, psikolojik ve teknolojik değişimler kronolojik olarak belirlenen yaşlılık dönemi anlayışının değişmesine de yol açmıştır. Aynı yaşta olup, yaşlılığı psikolojik anlamda farklı düzeyde hisseden bireyler olabilir. Yani, kişinin olduğu yaş değil, hissettiği yaş önemlidir.
Soru 134
I. Maddi iyi oluş ve maddi güvence
II. Eşle ilişkiler
III. Mesleki rol
IV. Arkadaşlarla ilişkiler
V. Entellektüel gelişim
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri yetişkinlerde yaşam doyumunu etkileyen etkenler arasında yer almaktadır?
II. Eşle ilişkiler
III. Mesleki rol
IV. Arkadaşlarla ilişkiler
V. Entellektüel gelişim
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri yetişkinlerde yaşam doyumunu etkileyen etkenler arasında yer almaktadır?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
I, II ve III
C
I, II, III ve IV
D
I, II, III, IV, V
E
Yalnız V
Açıklama:
Flanagan, yetişkinlerde yaşam doyumunu etkileyen 15 etkenden bahsetmektedir. Bu etkenler;
1. Maddi iyi oluş ve maddi güvence
2. Sağlık ve kişisel güvenlik
3. Eşle ilişkiler
4. Çocuk sahibi olmak ve yetiştirmek
5. Anne-babalarla, kardeşlerle, evlatlarla ve diğer yakınlarla ilişkiler
6. Arkadaşlarla ilişkiler
7. Diğer insanlara yardım etmeye ve onları cesaretlendirmeye yönelik etkinliklerde bulunmak
8. Yerel ve ulusal yönetimlerle ilgili etkinlilerde bulunmak
9. Entelektüel gelişim
10. Kişisel anlayış ve planlama
11. Mesleki rol
12. Yaratıcılık ve kendini ifade etme
13. Sosyalleşme
14. Rekreasyonel etkinliklere edilgen ve gözleme yoluyla katılım
15. Rekreasyonel etkinliklere aktif katılım
1. Maddi iyi oluş ve maddi güvence
2. Sağlık ve kişisel güvenlik
3. Eşle ilişkiler
4. Çocuk sahibi olmak ve yetiştirmek
5. Anne-babalarla, kardeşlerle, evlatlarla ve diğer yakınlarla ilişkiler
6. Arkadaşlarla ilişkiler
7. Diğer insanlara yardım etmeye ve onları cesaretlendirmeye yönelik etkinliklerde bulunmak
8. Yerel ve ulusal yönetimlerle ilgili etkinlilerde bulunmak
9. Entelektüel gelişim
10. Kişisel anlayış ve planlama
11. Mesleki rol
12. Yaratıcılık ve kendini ifade etme
13. Sosyalleşme
14. Rekreasyonel etkinliklere edilgen ve gözleme yoluyla katılım
15. Rekreasyonel etkinliklere aktif katılım
Soru 135
Aşağıdakilerden hangisi psikolojik yardım arama davranışını oluşturan öğelerden birisi değildir?
Seçenekler
A
Sorun algılama
B
Sorunu yorumlama
C
Çözüm arama
D
Sorunu görmemezlikten gelme
E
Karar verme
Açıklama:
Yardım arama davranışı, bir ihtiyacı, gereksinimi gidermek amacıyla tedavi veya rahatlama arayışı eylemi olarak tanımlanmaktadır. Yardım arama davranışı, belirti algısı, belirtiyi yorumlama, değerlendirme, karar verme ve bir uzmana başvurmaya güdülenme gibi öğelerden oluşmaktadır. Bu öğeler arasında D seçeneğindeki "belirtiyi inkar etme" yer almamaktadır.
Soru 136
Aşağıdakilerden hangisi psikolojik yardım arama tutumunu olumsuz etkileyen etmenler arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Tedavi/müdahale sürecine katılım konusunda denetim duygusuna sahip olmak
B
Bozuk, sorunlu aile geçmişi
C
Belirtileri, sorunları normalleştirme çabası
D
Erteleme davranışı
E
Sisteme veya yardım uzmanına duyulan güvensizlik
Açıklama:
A seçeneğinde yardım arama davranışını "olumlu" etkileyen bir unsur verimiştir. Yardım arama tutumunu olumsuz etkileyen etmenler arasında;
• Utanma, zayıf görünme konusundaki isteksizlik, aptal, hastalık hastası birisi olarak görülme korkusu, insanların sorunlarını kendilerinin çözmesi gerektiğine dair inançlar,
• Belirtileri, sorunları normalleştirme çabası,
• Ruhsal hastalıklarla etiketlenme/teşhis edilme korkusu,
• Bozuk, sorunlu aile geçmişi,
• Sisteme veya yardım uzmanına duyulan güvensizlik,
• Yardım arama davranışına dair önceki olumsuz deneyimler,
• Mevcut yardımların varlığına dair bilgi/farkındalık eksikliği,
• Erteleme davranışı ve
• Depresyon/kaygı/madde bağımlılığı gibi bir soruna sahip olmak gösterilmektedir.
• Utanma, zayıf görünme konusundaki isteksizlik, aptal, hastalık hastası birisi olarak görülme korkusu, insanların sorunlarını kendilerinin çözmesi gerektiğine dair inançlar,
• Belirtileri, sorunları normalleştirme çabası,
• Ruhsal hastalıklarla etiketlenme/teşhis edilme korkusu,
• Bozuk, sorunlu aile geçmişi,
• Sisteme veya yardım uzmanına duyulan güvensizlik,
• Yardım arama davranışına dair önceki olumsuz deneyimler,
• Mevcut yardımların varlığına dair bilgi/farkındalık eksikliği,
• Erteleme davranışı ve
• Depresyon/kaygı/madde bağımlılığı gibi bir soruna sahip olmak gösterilmektedir.
Soru 137
Aşağıdakilerden hangisi yaşlılık danışmanlığında/terapisinde kullanılmakta olan temel yaklaşımların yer aldığı 4 ana gruptan biridir?
Seçenekler
A
Kısa Süreli Psikoterapi
B
Psikoanalitik Psikoterapi
C
Destekleyici Psikoterapi
D
Yaşamı Gözden Geçirme Terapisi
E
Aile Terapisi
Açıklama:
Göka ve Aydemir (2000), yaşlılık danışmanlığında/terapisinde kullanılmakta olan temel yaklaşımları 4 grupta toplamakta ve bu grupların altında da alt kuramlardan bahsetmektedirler. Bu gruplandırma;
1. Bireysel Dinamik Psikoterapiler
Psikoanalitik Psikoterapi
2. Dinamik Olmayan Psikoterapiler
Kısa Süreli Psikoterapi
Destekleyici Psikoterapi
Bilişsel-davranışçı Terapi
Cinsellik (seks) Terapisi
Yaşamı Gözden Geçirme Terapisi
3. Aile Terapisi
4. Grup Psikoterapileri şeklindedir.
Bu nedenle yalnızca E seçeneğinde verilen "aile terapisi bu 4 ana grupta yer almaktadır. Diğerleri alt kuramlardır.
1. Bireysel Dinamik Psikoterapiler
Psikoanalitik Psikoterapi
2. Dinamik Olmayan Psikoterapiler
Kısa Süreli Psikoterapi
Destekleyici Psikoterapi
Bilişsel-davranışçı Terapi
Cinsellik (seks) Terapisi
Yaşamı Gözden Geçirme Terapisi
3. Aile Terapisi
4. Grup Psikoterapileri şeklindedir.
Bu nedenle yalnızca E seçeneğinde verilen "aile terapisi bu 4 ana grupta yer almaktadır. Diğerleri alt kuramlardır.
Soru 138
Yaşlı bireylere yönelik psikolojik terapi yaklaşımlarından, öncülüğünü Freud'un yaptığı ve özellikle ölüm korkusunun altında yatan bilinç dışı süreçleri çalışmak için uygun olan yaklaşım hangisidir?
Seçenekler
A
Kısa süreli psikoterapiler
B
Psikoanalitik Psikoterapi
C
Destekleyici Psikoterapi
D
Yaşamı Gözden Geçirme Terapisi
E
Varoluşçu Psikoterapi
Açıklama:
Psikodinamik terapiler bireyin bugünkü davranışının, sorunun altında bilinçaltı süreçlerin olduğunu ileri süren bir psikoterapi yaklaşımıdır. Öncülüğünü ünlü kuramcı Sigmund Freud’un bu yaklaşımının ana amaçları danışanın öz farkındalığını sağlamak ve geçmişin şimdiki davranışlarına olan etkisini görmesine yardımcı olmaktır. Diğer yaklaşımlara göre, nispeten daha uzun süren bir terapi yaklaşımıdır. Özellikle ölüm korkusunun altında yatan bilinç dışı süreçleri çalışmak içi bu yaklaşım uygun olacaktır. Nesne ilişkileri çerçevesinde çocukluk dönemi yaşantılarına da odaklanılmaktadır. Doğru yanıt "Psikoanalitik Psikoterapi"dir.
Soru 139
Alzheimer gibi süreğen ve ruhsal bir hastalığı olan yaşlılarla yaşayan ailelerle danışma uygulamaları gerçekleştirilerek aile bireylerinin çaresizlik ve suçluluk duygularını azaltabilecek terapi türü hangisidir?
Seçenekler
A
Varoluşçu Psikoterapi
B
Grupla Psikolojik Danışma/Terapi
C
Aile Danışması/Terapisi
D
Kısa Süreli Psikoterapiler
E
Bilişsel-Davranışçı Terapi
Açıklama:
Aile Danışması/Terapisi ile Alzheimer gibi süreğen ve ruhsal bir hastalığı olan yaşlılarla yaşayan ailelerle danışma uygulamaları gerçekleştirilerek aile bireylerinin çaresizlik ve suçluluk duyguları azaltılabilir; hasta yaşlıya karşı takındıkları tutumlar olumluya dönüştürülebilir.
Soru 140
Yaşlılara psikolojik destek sunan meslek elemanlarından hangisi ruhsal sorunlara bağlı belirtileri farmakolojik araçlarla azaltmaya çalışırlar?
Seçenekler
A
Klinik psikolog
B
Psikiyatr
C
Psikolojik danışman
D
Sosyal Hizmet Uzmanı
E
Psikiyatrik Hemşire
Açıklama:
Özellikle klinik psikiyatrik sorunlar yaşanıldığında, başvurulması gereken uzman, psikiyatrdır. Psikiyatrlar ruhsal sorunlara bağlı belirtileri ilaçlarla, yani farmakolojik araçlarla azaltmaya çalışırlar.
Soru 141
Bireyin bir olaya, kişiye, nesneye veya olguya dair düşünce, duygu ve davranışlarını düzenli bir biçimde oluşturan eğilime ne denir?
Seçenekler
A
Gelişme
B
Tutum
C
Kavrama
D
Bilgelik
E
Yaşlanma
Açıklama:
Psikolojik bağlamda tutum, bireyin bir olaya, kişiye, nesneye veya olguya dair düşünce, duygu ve davranışlarını düzenli bir biçimde oluşturan eğilim şeklinde tanımlanabilir
Soru 142
Tutumun üç temel öğesi nedir?
Seçenekler
A
Düşünce, duygu ve kavrama
B
Düşünce, kavrama ve davranış
C
Düşünce, duygu ve davranış
D
İnceleme, duygu ve davranış
E
İnceleme ,kavrama ve duygu
Açıklama:
Tutumun düşünce, duygu ve davranış olmak üzere üç temel öğesinin olduğu görülmektedir.
Soru 143
Belli düşüncelere sahip olduğumuz şeye karşı, düşüncelerimizle tutarlı biçimde gösterdiğimiz duygusal tepkilere ne denir?
Seçenekler
A
Davranış
B
Tepki
C
Düşünce
D
Tutum
E
Duygu
Açıklama:
Duygu, belli düşüncelere sahip olduğumuz şeye karşı, düşüncelerimizle tutarlı biçimde gösterdiğimiz duygusal tepkileri ifade eder.
Soru 144
Belli bir şeye dair sahip olduğumuz bilgileri, onunla ilgili olarak yapmış olduğumuz nedensel açıklamalara ne denir?
Seçenekler
A
Davranış
B
Düşünce
C
Fikir
D
Tutum
E
Duygu
Açıklama:
Düşünce, belli bir şeye dair sahip olduğumuz bilgileri, onunla ilgili olarak yapmış olduğumuz nedensel açıklamaları ifade eder.
Soru 145
Salt sahip olduğumuz inançlara dayalı olarak belli bir şeye karşı göstermiş olduğumuz duygusal tepkilere ne denir?
Seçenekler
A
Düşünce
B
Duygu
C
Tutum
D
Davranış
E
Fikifr
Açıklama:
Tutum, salt sahip olduğumuz inançlara dayalı olarak belli bir şeye karşı göstermiş olduğumuz duygusal tepkilerdir
Soru 146
Bireyin eksik, yanlış bilgiye dayalı olarak veya gerçek bilgiye ulaşmadan önce belli bir şeye karşı gösterdiği yanlı tutuma ne denir?
Seçenekler
A
Öngörü
B
Bilgisizlik
C
Huysuzluk
D
Saplantı
E
Önyargı
Açıklama:
Önyargı ya da diğer adıyla kalıp yargı ise, bireyin eksik, yanlış bilgiye dayalı olarak veya gerçek bilgiye ulaşmadan önce belli bir şeye karşı gösterdiği yanlı tutumdur.
Soru 147
“bir kişi veya şeye karşı gerçek bilgi edinmeden önce veya gerçek bilgiye dayalı olmayan hoş veya nahoş duygu” sözü hangi kuramcıya aittir?
Seçenekler
A
Cicero
B
Pavlov
C
Enstein
D
Allport
E
Vygotsky
Açıklama:
Ünlü kuramcı Gordon Allport, önyargıyı “bir kişi veya şeye karşı gerçek bilgi edinmeden önce veya gerçek bilgiye dayalı olmayan hoş veya nahoş duygu” olarak tanımlamıştır.
Soru 148
Yaşlının yaşamını sınırlama, yaşlıya yönelik olumlu ayrımcılık ve yaşlıya yönelik olumsuz ayrımcılık olmak üzere üç farklı tutumun belirlenmesine hizmet eden ölçeğe ne denir?
Seçenekler
A
Yaşlılara Yönelik Tutum Ölçeği
B
Yaşlı Ayrımcılığı Tutum Ölçeği
C
Yaşlanmaya Dair Tutum Ölçeği
D
Yaşlanma Kaygısı Tutum Ölçeği
E
Yaşlanma Korkusu Tutum Ölçeği
Açıklama:
Yaşlılara ve yaşlanmaya yönelik tutumları, önyargıları belirlemek amacıyla bazı ölçme araçları kullanılmaktadır. Bunlardan birisi yaşlılara yönelik farklı tutumları temsil eden 23 maddeden oluşan Yaşlı Ayrımcılığı Tutum Ölçeğidir. Bu ölçek, yaşlının yaşamını sınırlama, yaşlıya yönelik olumlu ayrımcılık ve yaşlıya yönelik olumsuz ayrımcılık olmak üzere üç farklı tutumun belirlenmesine hizmet et- mektedir
Soru 149
Yaşlanmaya karşı en sağlıklı tutum hangisidir?
Seçenekler
A
İnkarcı
B
Sorgulayan
C
Umutlu
D
Duygusal
E
Kabulcü
Açıklama:
En sağlıklı tutum kabulcü tutumdur. Bu tutumu sergileyen yaşlılar, yaşamlarında meydana gelen değişimleri yaşlanma sürecinin bir parçası gibi görürler; geçmişe ve bugüne dair gerçekçi bir değerlendirme yapıp kayıplar, hatalar, pişmanlıklar kadar başarıları, kazanımları ve birikimleri birlikte dengeli bir biçimde ele alırlar.
Soru 150
Bir ihtiyacı, gereksinimi gidermek amacıyla tedavi veya rahatlama arayışı eylemine ne denir?
Seçenekler
A
Yardım arama davranışı
B
Psikolojik yardım arama
C
Yardım arama tutumu
D
Yardım alma psikolojisi
E
Yardım alma isteği
Açıklama:
Yardım arama davranışı, bir ihtiyacı, gereksinimi gidermek amacıyla tedavi veya rahatlama arayışı eylemi olarak tanımlanmaktadır
Soru 151
Psikolojik bağlamda bireyin bir olaya, kişiye, nesneye veya olguya dair düşünce, duygu ve davranışlarını düzenli bir biçimde oluşturan eğilime ne ad verilir?
Seçenekler
A
Psikoloji
B
Tutum
C
Önyargı
D
Ruh sağlığı
E
Yaşlılık
Açıklama:
Psikolojik bağlamda tutum, bireyin bir olaya, kişiye, nesneye veya olguya dair düşünce, duygu ve davranışlarını düzenli bir biçimde oluşturan eğilim şeklinde tanımlanabilir (Cüceloğlu, 2014). Yukarıda yapılan tutum tanımı incelendiğinde, tutumun düşünce, duygu ve davranış olmak üzere üç temel öğesinin olduğu görülmektedir. Düşünce, belli bir şeye dair sahip olduğumuz bilgileri, onunla ilgili olarak yapmış olduğumuz nedensel açıklamaları ifade eder. Duygu, belli düşüncelere sahip olduğumuz şeye karşı, düşüncelerimizle tutarlı biçimde gösterdiğimiz duygusal tepkileri ifade eder. Tutumun son öğesi olan davranış ise, belli bir şeye dair sahip olduğumuz düşünce ve duygulara uyumlu olarak gösterdiğimiz tüm davranışları, eylemleri ifade eder.
Soru 152
Aşağıdaki şıklardan hangisi yaşlılar hakkında bilinen yanlış bilgilerden biridir?
Seçenekler
A
Yaşlılar sıklıkla karar vermek ve zor fikirleri anlamakta gençlerle fikirlerini paylaşırlar ve yardımcı olurlar.
B
Yaşlı nüfusun sadece %5’inin uzun süreli bakıma ihtiyacı vardır.
C
Birçok yaşlı kendisini, gençlik yıllarındaki gibi hisseder.Yaşamları aktiftir ve cinsellik yaşamlarının bir parçasıdır.
D
Birçok yaşlı uzun süreli bakım kurumlarından yararlanabilir, çünkü aileleri veya arkadaşları onlara bakmazlar.
E
Birçok yaşlı ölene kadar kendisini yönetme yeteneğine sahiptir.
Açıklama:
Yaşlılar hakkında bilinen yanlışlar:
• Yaşlı insanlar günümüzün yaşantılarını anlamazlar ve az vericidirler.
• Tüm yaşlılar gri saçlı, gözlüklü ve işitme cihazlıdırlar.
• Yaşlılar karar vermede ve yargılamada yavaştırlar.
• Yaşlılar kendi ihtiyaçlarını karşılayamazlar ve kendilerini yönetemezler.
• Yaşlılar mutsuz, amaçsız ve cinsel aktiviteye ilgisizdirler.
• Birçok yaşlı uzun süreli bakım kurumlarından yararlanabilir, çünkü aileleri veya arkadaşları onlara bakmazlar.
- Tüm yaşlılar hastadır.
• Yaşlı insanlar günümüzün yaşantılarını anlamazlar ve az vericidirler.
• Tüm yaşlılar gri saçlı, gözlüklü ve işitme cihazlıdırlar.
• Yaşlılar karar vermede ve yargılamada yavaştırlar.
• Yaşlılar kendi ihtiyaçlarını karşılayamazlar ve kendilerini yönetemezler.
• Yaşlılar mutsuz, amaçsız ve cinsel aktiviteye ilgisizdirler.
• Birçok yaşlı uzun süreli bakım kurumlarından yararlanabilir, çünkü aileleri veya arkadaşları onlara bakmazlar.
Soru 153
Aşağıdakilerden hangisi kişilerin yaşamın genelinden duydukları memnuniyeti belirtmek üzere kullanılan bir kavramdır?
Seçenekler
A
Yaşam doyumu
B
Mutluluk
C
Entelektüel
D
Rekreasyon
E
Kabulcü tutum
Açıklama:
Yaşam doyumu, kişilerin yaşamın genelinden duydukları memnuniyeti belirtmek üzere kullanılan bir kavramdır. Düzenli spor yapmak bireylerin bilişsel ve genel sağlık düzeyine olumlu etki yapmakta, benlik saygısını yükseltmekte ve dolayısıyla yaşam doyumu yükselmektedir
Soru 154
Aşağıdakilerden hangisi yardım arama davranışını oluşturan öğelerden biri değildir?
Seçenekler
A
Belirtiyi değerlendirme
B
Belirti algısı
C
Belirtiyi yorumlama
D
Bir uzmana başvurmaya güdülenme
E
Koşullarını sürdürmeye devam etme
Açıklama:
Yardım arama davranışı, belirti algısı, belirtiyi yorumlama, değerlendirme, karar verme ve bir uzmana başvurmaya güdülenme gibi öğelerden oluşmaktadır.
Soru 155
Aşağıdakilerden hangisi yaşlılarda yardım arama tutumunu olumsuz etkileyen etmenlerden biridir?
Seçenekler
A
Yüksek sosyo-ekonomik düzey
B
Erteleme davranışı
C
Yardım sunan uzmana karşı olumlu algıların olması
D
Maddi olarak hizmetin karşılanabilir olması
E
İlk temasta saygı, şefkat, etkin dinleme ve koşulsuz kabul gösterilmesi
Açıklama:
Yardım arama davranışını olumlu etkileyen etmenler;
• Tanıdık ve güven duyulan bir yardım elemanına erişim durumu,
• Yardım sunan uzmana karşı olumlu algıların olması,
• Yardım arama davranışına dair önceki olumlu deneyimler,
• İlk temasta saygı, şefkat, etkin dinleme ve koşulsuz kabul gösterilmesi,
• Yardım arama/değişim için içsel olarak güdülenmek,
• Yüksek sosyo-ekonomik düzey,
• Tedavi/müdahale sürecine katılım konusunda denetim duygusuna sahip olmak
• Maddi olarak hizmetin karşılanabilir olması şeklinde özetlenmiştir
Yardım arama tutumunu olumsuz etkileyen etmenler arasında ise;
• Utanma, zayıf görünme konusundaki isteksizlik, aptal, hastalık hastası birisi olarak görülme korkusu, insanların sorunlarını kendilerinin çözmesi gerektiğine dair inançlar,
• Belirtileri, sorunları normalleştirme çabası,
• Ruhsal hastalıklarla etiketlenme/teşhis edilme korkusu,
• Bozuk, sorunlu aile geçmişi,
• Sisteme veya yardım uzmanına duyulan güvensizlik,
• Yardım arama davranışına dair önceki olumsuz deneyimler,
• Mevcut yardımların varlığına dair bilgi/farkındalık eksikliği,
• Erteleme davranışı ve
• Depresyon/kaygı/madde bağımlılığı gibi bir soruna sahip olmak gösterilmektedir.
• Tanıdık ve güven duyulan bir yardım elemanına erişim durumu,
• Yardım sunan uzmana karşı olumlu algıların olması,
• Yardım arama davranışına dair önceki olumlu deneyimler,
• İlk temasta saygı, şefkat, etkin dinleme ve koşulsuz kabul gösterilmesi,
• Yardım arama/değişim için içsel olarak güdülenmek,
• Yüksek sosyo-ekonomik düzey,
• Tedavi/müdahale sürecine katılım konusunda denetim duygusuna sahip olmak
• Maddi olarak hizmetin karşılanabilir olması şeklinde özetlenmiştir
Yardım arama tutumunu olumsuz etkileyen etmenler arasında ise;
• Utanma, zayıf görünme konusundaki isteksizlik, aptal, hastalık hastası birisi olarak görülme korkusu, insanların sorunlarını kendilerinin çözmesi gerektiğine dair inançlar,
• Belirtileri, sorunları normalleştirme çabası,
• Ruhsal hastalıklarla etiketlenme/teşhis edilme korkusu,
• Bozuk, sorunlu aile geçmişi,
• Sisteme veya yardım uzmanına duyulan güvensizlik,
• Yardım arama davranışına dair önceki olumsuz deneyimler,
• Mevcut yardımların varlığına dair bilgi/farkındalık eksikliği,
• Erteleme davranışı ve
• Depresyon/kaygı/madde bağımlılığı gibi bir soruna sahip olmak gösterilmektedir.
Soru 156
Aşağıda "Psikolojik Yardım Almaya İlişkin Tutum Ölçeği" ile ilgili verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Düşük puan yüksek düzeyde tutuma işaret etmektedir
B
"PYTÖ” şeklinde kısaltılır
C
Toplam otuz maddeden oluşmaktadır
D
Yüksek puan yüksek düzeyde tutuma işaret etmektedir
E
Maddelerin 18’i olumlu tutumları ifade ederken, kalan 12 madde ise psikolojik yardım almaya ilişkin olumsuz tutumları yansıtmaktadır
Açıklama:
Psikolojik yardım alma davranışına dair ölçme araçları da geliştirilmiş durumdadır. Bu tutumları ölçmek amacıyla geliştirilen “Psikolojik Yardım Almaya İlişkin Tutum Ölçeği (PYTÖ)” toplam otuz maddeden oluşmaktadır. Bu maddelerin 18’i olumlu tutumları ifade ederken, kalan 12 madde ise psikolojik yardım almaya ilişkin olumsuz tutumları yansıtmaktadır. Yüksek puan yüksek düzeyde tutuma işaret etmektedir.
Soru 157
I. Erkek olmak
II. Evli olmak
III. Dul-bekar olmak
IV. Sosyal destek eksikliği
V. Gelir ve eğitim düzeyinin düşüklüğü
Yukarıdakilerden hangi ya da hangileri yaşlılıkta en sık yaşanılan ruhsal hastalıklar arasında yer alan depresyonun risk etmenleri arasındadır?
II. Evli olmak
III. Dul-bekar olmak
IV. Sosyal destek eksikliği
V. Gelir ve eğitim düzeyinin düşüklüğü
Yukarıdakilerden hangi ya da hangileri yaşlılıkta en sık yaşanılan ruhsal hastalıklar arasında yer alan depresyonun risk etmenleri arasındadır?
Seçenekler
A
I, III, IV ve V
B
I ve II
C
II, IV ve V
D
III, IV ve V
E
I, II, IV ve V
Açıklama:
Bir duygu durum bozukluğu olarak depresyon, yaşlılıkta en sık yaşanılan ruhsal hastalıklar arasında yer almaktadır. 65 yaş ve üstü bireylerin yaklaşık %10-25’inde dikkate değer düzeyde depresyona rastlanılmaktadır. Risk etmenleri arasında; kadın olmak, dul veya bekar olmak, gelir ve eğitim düzeyinin düşüklüğü, sosyal destek eksikliği, önemli kayıpların yaşanması, kronik bir fiziksel hastalığın varlığı gösterilmektedir.
Soru 158
Aşağıdakilerden hangisi yaşlılık danışmanlığında/terapisinde kullanılmakta olan 4 temel yaklaşımdan biri olan Dinamik Olmayan Psikoterapiler alt kuramlarından biridir?
Seçenekler
A
Grup Psikoterapisi
B
Psikoanalitik Psikoterapi
C
Kısa Süreli Psikoterapi
D
Bireysel Dinamik Psikoterapiler
E
Aile Terapisi
Açıklama:
Göka ve Aydemir (2000), yaşlılık danışmanlığında/terapisinde kullanılmakta olan temel yaklaşımları 4 grupta toplamakta ve bu grupların altında da alt kuramlardan bahsetmektedirler. Bu gruplandırma;
1. Bireysel Dinamik Psikoterapiler
Psikoanalitik Psikoterapi
2. Dinamik Olmayan Psikoterapiler
Kısa Süreli Psikoterapi
Destekleyici Psikoterapi
Bilişsel-davranışçı Terapi
Cinsellik (seks) Terapisi
Yaşamı Gözden Geçirme Terapisi
3. Aile Terapisi
4. Grup Psikoterapileri
1. Bireysel Dinamik Psikoterapiler
Psikoanalitik Psikoterapi
2. Dinamik Olmayan Psikoterapiler
Kısa Süreli Psikoterapi
Destekleyici Psikoterapi
Bilişsel-davranışçı Terapi
Cinsellik (seks) Terapisi
Yaşamı Gözden Geçirme Terapisi
3. Aile Terapisi
4. Grup Psikoterapileri
Soru 159
Klinik psikiyatrik sorunlar yaşanıldığında, başvurulması gereken uzman kimdir?
Seçenekler
A
Psikiyatrik Hemşire
B
Sosyal Hizmet Uzmanı
C
Psikolojik Danışman
D
Klinik Psikolog
E
Psikiyatr
Açıklama:
Özellikle klinik psikiyatrik sorunlar yaşanıldığında, başvurulması gereken uzman, psikiyatrdır. Psikiyatri uzmanı olabilmek için öncelikle tıp eğitimini tamamlamak, sonra tıp eğitimi sonrası uzmanlık eğitimini almak gerekiyor.
Soru 160
Klinik sorunu, ruhsal hastalığı olmayan bireylerin yaşamda karşılaştıkları gelişime bağlı veya durumsal olan sorunların, krizlerin üstesinden gelmelerine, uyum yeteneklerini geliştirmeye, kapasitelerini en üst düzeyde kullanmalarına, gerçekçi kararlar vermelerine ve kendilerini gerçekleştirmelerine yardımcı olmaya çalışan eğitimlerini Eğitim Fakültelerinde tamamlamış olan uzman hangisidir?
Seçenekler
A
Klinik Psikolog
B
Psikiyatr
C
Psikolojik Danışman
D
Psikiyatrik Hemşire
E
Sosyal Hizmet Uzmanı
Açıklama:
Psikolojik Danışman: Psikolojik danışman eğitimi Eğitim Fakültelerinde bulunan Psikolojik Danışma ve Rehberlik Programlarında (PDR) sunulmaktadır. Ayrıca, enstitülere bağlı PDR yüksek lisans ve doktora eğitimleri alarak da psikolojik danışman unvanı alınmaktadır. Psikolojik danışmanlar klinik sorunu, ruhsal hastalığı olmayan bireylerin yaşamda karşılaştıkları gelişime bağlı veya durumsal olan sorunların, krizlerin üstesinden gelmelerine, uyum yeteneklerini geliştirmeye, kapasitelerini en üst düzeyde kullanmalarına, gerçekçi kararlar vermelerine ve kendilerini gerçekleştirmelerine yardımcı olmaya çalışırlar.