Uluslararası İlişkiler Kuramları I - Uluslararası İlişkiler

Ünite 1

Soru 1

Aşağıdakilerden hangisi Morgenthau'nun öne sürdüğü nitel veya nicel ulusal güç unsurlarından biri değildir?

Askeri hazırlık derecesi

Doğal kaynaklar

Endüstriyel kapasite

Asgari ücret oranı

Nüfusun büyüklüğü

Açıklama:

Siyasal gerçekçiliğin ana varsayımlarını açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 2

Realizme göre uluslararası politikanın temel aktörü aşağıdakilerden hangisidir?

Birey

Çok uluslu şirketler

Devlet

Sivil toplum kuruluşları

Uluslararası örgütler

Açıklama:

Realizmin (siyasal gerçekçiliğin) temel kavramlarını tanımlayabileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 3

Ulusal gücün öğelerini, niteliksel ve niceliksel olmak üzere iki gruba ayıran realizmde, aşağıdakilerden hangisi bu gruplara dahil edilemez?

Coğrafya

Endüstriyel kapasite

Uluslararası sistemin yapısı

Nüfus

Ulusal karakter

Açıklama:

Realizmin (siyasal gerçekçiliğin) temel kavramlarını tanımlayabileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 4

Aşağıdakilerden hangisi neorealizmi, realizmden ayıran temel varsayımdır?

Devlet merkezcilik varsayımı

Rasyonellik varsayımı

Güç varsayımı

Anarşinin devlet davranışlarını belirlemesi varsayımı

Güç dengesi varsayımı

Açıklama:

Klasik realizm ile neorealizm (yeni gerçekçilik) arasındaki temel farklılıkları ayırt edebileceksiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 5

Realistler devletleri “bilardo topu” veya “kara kutu”ya benzetirken hangi konuya dikkat çekmektedirler?

Devletlerin politik gelişmelerde nasıl davranacağı bilinemez

Devletlerin iç politik yapı ve özeliklerinin iyi bilinmesi gerekir

Politik analizde bürokrasi, siyasal liderler ve kamuoyu ayrı ayrı ele alınmalıdır

Sivil toplum örgütlerinin politikadaki etkisi gözardı edilemez

Devletler dış etkilere kendi çıkarları doğrultusunda tepki gösterirler

Açıklama:

Siyasal gerçekçiliğin ana varsayımlarını açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 6

Ulusal gücü oluşturan öğeler arasında hiyerarşi olduğunu savunan realist yazarların “öncelikli” gördükleri öğe, aşağıdakilerden hangisidir?

Ekonomik

Stratejik

Askeri

Coğrafi

Siyasi

Açıklama:

Siyasal gerçekçiliğin ana varsayımlarını açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 7

Yeni Realizm (Neorealizm) diğer yaklaşımları “indirgemeci” olarak eleştirmiştir. Bu eleştiriye göre diğer yaklaşımlar temelde hangi konuyu gözardı etmektedirler?

Güç

Devlet

Güvenlik

İnsan doğası

Uluslararası yapı

Açıklama:

Siyasal gerçekçiliğin ana varsayımlarını açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 8

Siyasal gerçekçiliğin, politikanın özü olarak kabul ettiği kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Güç dengesi

Ulusal çıkar

Anarşi

Ahlaki prensipler

Uluslararası yapı

Açıklama:

Siyasal gerçekçiliğin ana varsayımlarını açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: B

Soru 9

Aşağıdaki ifadelerden hangisi, realizm ve neorealizm arasındaki temel farklardan biridir?

Güç mücadelesi, klasik realizmde devlet doğasıyla, neorealizmde anarşiyle açıklanır.

Analiz düzeyi klasik realizmde birim, neorealizmde devlettir.

Güç dengesi klasik realizmde temel belirleyici, neorealizmde anarşinin bir nedenidir.

Klasik realizmde nisbi kapasite, neorealizmde güvenlik ikilemi temel belirleyicidir.

Devletlerin işbirliği klasik realizmde güç dengesiyle, neorealizmde devletlerin doğasıyla açıklanır.

Açıklama:

Klasik realizm ile neorealizm (yeni gerçekçilik) arasındaki temel farklılıkları ayırt edebileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 10

Aşağıdaki kavramlardan hangisi, “bir devletin mutlak güvenlik içinde olmak istemesinin onu mutlak güvensizliğe itmesi” durumunu ifade etmektedir?

Kendine güvenme

Nisbi kapasite

Güvenlik ikilemi

Mutlak kapasite

Nisbi güvensizlik

Açıklama:

Realizmin güvenlik meselesine yaklaşımını açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 11

1979 yılındaki Uluslararası Politika Kuramı adlı çalışmasıyla Neorealizmi (Yeni Gerçekçilik) ortaya çıkaran uluslararası ilişkiler uzmanı kimdir?

Kenneth Waltz

Hans Morgenthau

Adam Smith

Herbert Spencer

Immanuel Kant

Açıklama:

Siyasal gerçekçiliğin (realizmin) felsefe ve bilim dünyasındaki temsilcilerini sayabileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 12

Realizmde ve genel olarak Uluslararası İlişkiler alanında anarşi ne anlama gelmektedir?

Merkezi bir otoritenin olmadığı uluslararası yapı

Düzen ve istikrarın olmadığı uluslararası yapı

Sürekli barışın sağlanamayacağı uluslararası yapı

Uluslararası ekonomik kalkınmanın sağlanamayacağı bir yapı

Devletler arasında ortak etik ve ahlak kurallarının olmadığı uluslararası yapı

Açıklama:

Realizmin (siyasal gerçekçiliğin) temel kavramlarını tanımlayabileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 13

Uluslararası ilişkilerde analiz düzeyi olarak “uluslararası sistemi ve yapısını” temel alan ve Kenneth Waltz tarafından geliştirilen teori aşağıdakilerden hangisidir?

Neorealizm

Realizm

Yapısalcılık

Sosyal yapısalcılık

Liberalizm

Açıklama:

Realizmin (siyasal gerçekçiliğin) temel kavramlarını tanımlayabileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 14

Prens adlı çalışmasıyla realizmin düşünsel temelinde önemli bir yer edinen İtalyan siyaset felsefecisi kimdir?

Niccolo Machiavelli

Immanuel Kant

Adam Smith

Hans Morgenthau

Immanuel Wallerstein

Açıklama:

Siyasal gerçekçiliğin (realizmin) felsefe ve bilim dünyasındaki temsilcilerini sayabileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 15

Uluslararası ilişkilerde analiz düzeyi olarak “uluslararası sistemi ve yapısını” temel alan ve Kenneth Waltz tarafından geliştirilen teori aşağıdakilerden hangisidir?

Realizm

Yapısalcılık

Neorealizm

Sosyal yapısalcılık

Liberalizm

Açıklama:

Realizmin (siyasal gerçekçiliğin) temel kavramlarını tanımlayabileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 16

Aşağıdaki teorilerden hangisine göre, uluslararası politika temelde “güç ve çıkar mücadelesine” dayanan siyasal bir süreçtir?

Realizm

Liberalizm

Pluralizm

Fonksiyonalizm

İdealizm

Açıklama:

Realizmin (siyasal gerçekçiliğin) temel kavramlarını tanımlayabileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 17

Uluslararası ilişkilerde politikayı güç ve çıkar mücadelesi olarak gören yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

Realizm

İdealizm

İnşacılık

Anarşizm

Fonksiyonalizm

Açıklama:

Realizmin (siyasal gerçekçiliğin) temel kavramlarını tanımlayabileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 18

Realizme göre tüm devletlerin maksimum güce ulaşmaya çalışmaları sürecinde uluslararası sistemde istikrar hangi temel araçla sağlanmaktadır?

Silahlanma

İttifaklar

Devlet çıkarı

Güç dengesi

Birleşmiş Milletler örgütü

Açıklama:

Siyasal gerçekçiliğin ana varsayımlarını açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 19

Aşağıdakilerden hangisi realizmin felsefi temellerine katkıda bulunan düşünürlenrden biri değildir?

Thomas Hobbes

John Locke

Niccolo Machiavelli

Hans J. Morgenthau

Thucydides

Açıklama:

Siyasal gerçekçiliğin (realizmin) felsefe ve bilim dünyasındaki temsilcilerini sayabileceksiniz.

Doğru Cevap: B

Soru 20

Aşağıdakilerden hangisi Yeni Realizmin (Neorealizm) savunduğu varsayımlardan biri değildir?

Uluslararası sistem anarşiktir

Devletler uluslararası yapının gereklerine göre hareket ederler

Güç devletler için başlı başına bir amaçtır

Her devletin öncelikli amacı egemenliğini korumaktır

Güvenlik devletin öncelikli amaçlarından biridir

Açıklama:

Realizmin güvenlik meselesine yaklaşımını açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 21

İki Dünya Savaşı arasındaki dönemi analizinde, idealist yaklaşımları eleştirerek, devletlerin güç arayışının politikalarını yönlendirdiğini savunan yazar hangisidir?

Hans Morgenthau

Edward H. Carr

Kenneth Waltz

Thomas Hobbes

Nicholas Spykman

Açıklama:

Klasik realizm ile neorealizm (yeni gerçekçilik) arasındaki temel farklılıkları ayırt edebileceksiniz.

Doğru Cevap: B

Soru 22

Devletlerin güç elde etme isteğinin insan doğasıyla açıklanmasını indirgemeci bir yaklaşım olarak gören teori hangisidir?

Marksizm

Geleneksel realizm

Neorealizm

İdealizm

Sürrealizm

Açıklama:

Klasik realizm ile neorealizm (yeni gerçekçilik) arasındaki temel farklılıkları ayırt edebileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 23

İkinci Dünya Savaşının ardından, Soğuk Savaş dengesini güce dayalı açıklayan teori aşağıdakilerden hangisidir?

Yapısal realizm

Geleneksel realizm

Liberal realizm

Marksizm

Karşılıklı bağımlılık

Açıklama:

Siyasal gerçekçiliğin ana varsayımlarını açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: B

Soru 24

Prens adlı eseriyle 16. yüzyılda devlet yöneticilerine siyaset ahlakı ve gerçekçilik konularında rehberlik eden yazar aşağıdakilerden hangisidir?

Thomas Hobbes

Niccolo Machiavelli

Hans J. Morgenthau

Thucydides

Edward H. Carr

Açıklama:

Siyasal gerçekçiliğin (realizmin) felsefe ve bilim dünyasındaki temsilcilerini sayabileceksiniz.

Doğru Cevap: B

Soru 25

Realistler uluslararası sistemdeki anarşiyi Hobbes'un hangi görüşünden yola çıkarak açıklamaktadırlar?

Doğa durumu

Toplumsal sözleşme

Egemen devlet

İnsanın doğası

Merkezi otorite

Açıklama:

Siyasal gerçekçiliğin ana varsayımlarını açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 26

Aşağıdakilerden hangisi klasik realizmin, egemen ulus devletler hakkındaki temel varsayımıdır?

Ulus devletlerin birbirlerine bağımlı olması

Ulus devletlerin sistemin yapısından etkilenmeleri

Ulus devletlerin bütüncül ve rasyonel davranan birimler olması

Ulus devletlerin anarşi yaratmaları

Ulus devletlerin ortak çıkarlara göre davranmaları

Açıklama:

Siyasal gerçekçiliğin ana varsayımlarını açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 27

Aşağıdakilerden hangisi, klasik realizmin temel gündeminde, yüksek politika konuları arasında yer almaz?

Güvenlik sorunu

Ulusal güç kapasitesi

Ulusal çıkar

Dış ticaret

Devletin varlığını sürdürmesi

Açıklama:

Realizmin (siyasal gerçekçiliğin) temel kavramlarını tanımlayabileceksiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 28

Aşağıdakilerden hangisi, klasik realizmin özünü oluşturur?

Güç ve çıkar mücadelesi

Uluslararası işbirlikleri

Ticari faaliyetler

Karşılıklı bağımlılık

Uluslararası sistemin yapısı

Açıklama:

Realizmin (siyasal gerçekçiliğin) temel kavramlarını tanımlayabileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 29

Aşağıdakilerden hangisi realizmin temel kavramlarından biri değildir?

Güç dengesi

Güç

Karşılıklı bağımlılık

Anarşi

Ulusal çıkar

Açıklama:

Realizmin (siyasal gerçekçiliğin) temel kavramlarını tanımlayabileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 30

“Realizm, uluslararası ilişkilerde, politikayı güç ve çıkar mücadelesi olarak gören yaklaşımın adıdır. Bu teoriye göre, uluslararası politika, özünde güç ve çıkar mücadelesi olarak tanımlanabilecek bir siyasal süreçtir. Bu aynı zamanda realizmin ya da diğer adıyla siyasal gerçekçiliğin ilk ve temel varsayımıdır.”
Aşağıdaki ifadelerden hangisi realizmin uluslararası politikaya ilişkin varsayımlarından biridir?

Uluslararası ilişkileri anlamada en temel kavram işbirliğidir.

Uluslararası politikada devletin dışında aktörlerin varlığı önemlidir.

Devletler, dış politikada rasyonel karar veren birimlerdir.

İç politika ve uluslararası politika bir bütün olarak ele alınmalıdır.

Uluslararası politikada devletlerin güvenliğini sağlayacak bir merkezi otorite gereklidir.

Açıklama:

Realist teori devletleri dış politikada rasyonel karar veren birimler olarak görür. C şıkkı doğrudur.

Doğru Cevap: C

Soru 31

“Morgenthau’ya göre güç, bir ulusu diğer uluslar karşısında güçlü kılan faktörler ve doğrudan ulusal güç olarak kabul edilen nicel ve nitel unsurlardan oluşmaktadır.”
Aşağıdakilerden hangisi ulusal güç olarak kabul edilen nitel unsurlardan biri olarak kabul edilir?

Nüfus

Coğrafya

Doğal Kaynaklar

Endüstriyel Kapasite

Ulusal Karakter

Açıklama:

İlk dört şıkta verilen unsurlar nicel unsurlar iken, E şıkkında verilen unsur, nitel unsurdur.

Doğru Cevap: E

Soru 32

Aşağıdaki düşünürlerden hangisi klasik realizmin kuruluşu ve gelişmesinin öncülerinden biri olarak görülmez?

Thucydides

Niccolo Machiavelli

Thomas Hobbes

John Locke

Hans J. Morgenthau

Açıklama:

Şıklar arasında John Locke dışındakiler klasik realizmin kuruluşu ve gelişmesinde öncü düşünürlerdir. Locke ise bunların aksine liberal felsefenin kurucularındandır.

Doğru Cevap: D

Soru 33

Ütopyacıların (liberaller ve idealistlerin) “çıkarların uyumu” doktrinini eleştiren ve bunların kendi çıkarlarını dünyanın geri kalanına kabul ettirmek amacıyla bilinçli ya da bilinçsiz bir şekilde evrensel çıkar adı altında gizlediğini öne süren yazar aşağıdakilerden hangisidir?

Edward H. Carr

Hans J. Morgenthau

Nicholas Spykman

Reinhold Niebuhr

Kenneth Waltz

Açıklama:

Söz konusu eleştiriyi yapan yazar E. H. Carr'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 34

Realist düşünürlere göre aşağıdakilerden hangisi uluslararası politikada istikrarın ve barışın sağlanması ve korunmasına yönelik etkin bir teknik olarak görülmektedir?

Ulusal Kapasite

Ulusal Çıkar

Yüksek Politika

Güç Dengesi

Güç Kullanımı

Açıklama:

Realist düşünürlere göre güç dengesi, uluslararası politikada istikrarın ve barışın sağlanması ve korunmasına yönelik etkin bir tekniktir.

Doğru Cevap: D

Soru 35

1979 tarihli “Uluslararası Politika Kuramı” adlı çalışmasında yer verdiği düşüncelerle neorealist düşüncenin öncüsü olarak kabul edilen yazar kimdir?

Raymond Aron

Kenneth Waltz

Henry Kissinger

Reinhold Niebuhr

Zbigniew Brzezinski

Açıklama:

Söz konusu eserin sahibi ve neorealizmin öncüsü Kenneth Waltz'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 36

Aşağıdakilerden hangisi neorealizmi klasik realizmden farklı kılan özelliklerinden biri değildir?

Uluslararası politikada davranışsal düzenlilikler olduğunu varsayması

Dış politikadaki benzerliklere dikkat çekmesi

Devletleri bütüncül yapıda ele alması

Bilim felsefesinin ilkelerini önemsemesi

Yapısalcı bir yaklaşımı benimsemesi

Açıklama:

Devletleri bütüncül yapıda ele alması neorealizmin klasik realizmden farkı değil onunla ortak özelliğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 37

“Morgenthau ve Niebuhr gibi realistler tıpkı bireyler gibi devletlerin de dış politikada güç ve çıkar peşinde olduklarını belirtmişlerdir. Sürekli kapasitelerini artırma güdüsüyle hareket eden devletler, imkânları ölçüsünde diğerlerini egemenlikleri altına almaya çalışırlar. Dolayısıyla böyle bir yapıda savaş ve çatışma olağan hale gelmektedir.”
Yukarıdaki ifadeden hareketle realistlere göre uluslararası politikanın aşağıdakilerden hangisiyle uyumlu olduğu söylenebilir?

Ekonomik kapasite

Ahlakî ilkeler

Doğal kaynaklar

İnsan doğası

Ülkelerin nüfusu

Açıklama:

Metinden, uluslararası politikanın insan doğasıyla uyumlu olduğu anlamı çıkmaktadır. Doğru yanıt D şıkkıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 38

Realistler bir devletin (eğer ki aynı zamanda potansiyel bir düşmansa) güçlenmesine seyirci kalmaktansa onu önlemek için savaşa başvurmayı meşru saymaktadır. Bu görüşe Thucydides ve Machiavelli’de de rastlanmaktadır. Yine eğer bir savaş, ulusal çıkarın korunması için gerekliyse yapılmalıdır.
Yukarıda verilen ifade doğrultusunda realist düşüncenin aşağıdaki kavramlardan hangisini meşru kılmayı amaçladığı söylenebilir?

Anarşi

Emperyalizm

Güç kullanımı

Alçak politika

Yüksek politika

Açıklama:

Verilen ifadeye göre, kendini savunma kavramı oldukça geniş bir çerçevede ele alındığından emperyalizmi meşrulaştırmak anlamına gelmektedir. Doğru yanıt B şıkkıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 39

Realist düşünceye göre uluslararası ilişkilerin gündemi yüksek politika ve alçak politika olarak sınıflandırılan unsurlardan oluşur.
Aşağıdakilerden hangisi realistlerin yüksek politika olarak adlandırdıkları ve ana gündem olarak gördükleri gündem unsurudur?

Sağlık

Ekonomi

Ticaret

Sosyal Politika

Güvenlik

Açıklama:

Realistlerin yüksek politika olarak adlandırdıkları ve ana gündem olarak gördükleri gündem unsuru güvenliktir.

Doğru Cevap: E

Ünite 2

Soru 1

Aşağıdakilerden hangisi eşitlik, rasyonellik, özgürlük ve mülkiyet hakkı gibi temel kavramlara ve değerlere dayanan felsefedir?

Liberalizm

Neorealizm

Realizm

Pozitivizm

Marksizm

Açıklama:

Liberalizmin temel kavramlarını tanımlayabileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 2

Liberalizmin devlet-birey arasındaki ilişkiye yaklaşımı hakkında aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Devletin amacı bireyin temel alınması ve daha fazla özgürleştirilmesidir

Bireyin temel amacı devletin iyiliğini düşünmek ve devlet için çalışmaktır

Devlet insanların temel haklarının güvence altına alınması için kurulmuştur

Özel mülkiyet sayesinde bireyin özel amaçlarına ulaşması sağlanır

Devlet kendi gücünü, yönettiği bireylerden alır

Açıklama:

Liberalizmin temel varsayımlarını açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: B

Soru 3

Savaş ile yönetim biçimleri arasında doğrudan ilişki kuran ilk liberal düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

Charles L. Montesquieu

Hugo Grotius

John Locke

Immanuel Kant

Jean Jacques Rousseau

Açıklama:

Liberalizmin temel varsayımlarını açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 4

Rasyonel bireycilik kavramı ve varsayımından yola çıkan Neoliberalizm, uluslararası sistemde devletlerin işbirliği yapması ile bireyin davranışları arasında bir benzerlik kurabilmek için aşağıdakilerden hangisini vurgulamaktadır?

Maksimum fayda

Maksimum ekonomik güç

Maksimum askeri güç

Maksimum siyasal güç

Maksimum doğal kaynak

Açıklama:

Liberal devletler arasında uluslararası işbirliğini gerçekleştirmenin daha kolay olduğunu değerlendirebileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 5

Avrupa Birliği gibi bölgesel işbirliği örgütlenmelerini destekleyen ve bu örgütlenmelerin ulusal refahlarını artırma amacında olan devletlere katkı sağlayacağını savunan teori aşağıdakilerden hangisidir?

Neofonksiyonalizm

Realizm

Marksizm

Hegemonya

Merkantilizm

Açıklama:

Liberal devletler arasında uluslararası işbirliğini gerçekleştirmenin daha kolay olduğunu değerlendirebileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 6

Aşağıdakilerden hangisi liberalizmin savunduğu temel ilkelerden veya değerlerden biri değildir?

Mülkiyet hakkı

Rasyonel düşünce

Bireysel özgürlük

Mutlu olma hakkı

İşbirliğinden kaçınma

Açıklama:

Liberalizmin temel kavramlarını tanımlayabileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 7

John Locke' un Toplumsal Sözleşme (Kontrat Yasası) kuramına göre aşağıdaki hangi temel nedenden dolayı devlete gereksinim duyulmaktadır?

Bireyin çıkarlarını maksimize etmek

Güvenlik kaygısına çözüm bulmak

Özgürlükleri korumak ve geliştirmek

Devleti uluslararası sistemde güçlü kılmak

Toplumsal yaşamda bir sınıfı egemen kılmak

Açıklama:

Liberalizmin temel varsayımlarını açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 8

Aşağıdakilerden hangisi liberalizmin temel varsayımlarından biridir?

Bir devletin diğer devletleri egemenliği altına alma arzusu insan doğasından kaynaklanır

Uluslararası sistemin anarşik yapısı kaçınılmaz olarak devletler arasında savaşlara yol açacaktır

Nıspi gücünü kaybetmemek için bir devlet işbirliği durumlarında diğer devletlerin kazanç sağlamasına karşı çıkar

Kapasitelerini sürekli artırma güdüsüyle hareket ettiği için devletler uluslararası işbirliğine yanaşmazlar

Savaşları önlemenin önemli bir yolu demokratik rejimlerin uluslararası sistemde yaygınlaştırılmasıdır

Açıklama:

Liberalizmin temel varsayımlarını açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 9

Aşağıdakilerden hangisi Neoliberalizmin temel ilkelerinden veya varsayımlarından biri değildir?

Uluslararası ilişkilerin gündeminde güvenliğin yanında refah, çevre ve göç gibi başka konular da bulunmaktadır

Nispi kazancı önemsediği için bir devletin dış politikasının temel hedefi diğer devletlere egemen olma isteğidir

Dünya politikasının aktörleri arasında uluslararası örgütler ve çokuluslu şirketler gibi yapılanmalar da yer almaktadır

Uluslararası sistemde devletlerin ekonomik güce sahip olmaları askeri güce sahip olmaktan çok daha önemsizdir

Devletlerin karşılıklı bağımlılık içinde olduğu bu sistemde karar alma süreci de adem-i merkeziyetçi bir niteliğe sahiptir

Açıklama:

Liberalizmin temel varsayımlarını açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: B

Soru 10

Aşağıdakilerden ifadelerden hangisi neoliberalizmin uluslararası işbirliği konusuna yaklaşımıyla uyumludur?

Devletler uluslararası işbirliği durumlarında mutlak kazançtan ziyade göreceli kazancı önemser

Bir devletin temel amacı göreceli olarak kendini daha güçlü kılacak politikalar izlemektir

Devletler göreceli kazanç peşinde oldukları için uluslararası işbirliği anarşik sistemde mümkün değildir

Uluslararası sistemdeki belirsizlikler devletlerin gelecekteki davranışlarını tahmin etmeyi tamamen engellemektedir

Tekrar etme ihtimalini içermeyen tutuklunun ikilemi gibi modellere uluslararası ilişkileri indirgemek doğru değildir

Açıklama:

Liberal devletler arasında uluslararası işbirliğini gerçekleştirmenin daha kolay olduğunu değerlendirebileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 11

Aşağıdakilerden hangisi XIX. yüzyıl liberalizminin temel kurallarından biri değildir?

Bireyler arası eşit zenginlik anlamına gelmese de fırsat eşitliği

Toplumsal yaşamda bireyin temel alınması ve özgürleştirilmesi

Doğru ve ahlaksal eylemin akla dayanacağını vurgulayan rasyonalizm

Özel mülkiyet sayesinde bireyin özel amaçlarına ulaşabileceği inancı

Doğa durumunda insanların eşit ve özgür olmadıklarının vurgulanması

Açıklama:

Liberalizmin temel varsayımlarını açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 12

Aşağıdaki düşünür-eser eşleştirmelerinden hangisi doğru değildir?

Hugo Grotius -“Savaş ve Barış Hukuku Üzerine”

Baron Charles L. Montesquieu - “Yasaların Ruhu”

Jean Jacques Rousseau -“Toplumsal Sözleşme”

Herbert Spencer - “Leviathan”

Immanuel Kant - “Sonsuz Barış”

Açıklama:

Liberalizmin temel kavramlarını tanımlayabileceksiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 13

“Tüm insanlar Tanrının yaratıklarıdır” ifadesi aşağıdaki hangi düşünüre aittir?

John Locke

Hugo Grotius

Thomas Hobbes

Niccolo Machiavelli

Adam Smith

Açıklama:

Liberalizmin temel varsayımlarını açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 14

Aşağıdaki ifadelerden hangisi liberal devlet anlayışı ile çelişmektedir?

Hukuk bireyler üzerinde devletin zor kullanmasıyla oluşur

Devlet ve birey arasında bazı benzerlikler bulunmaktadır

Bireylerin doğuştan gelen ve dokunulmaz hakları vardır

En iyi devlet en az yönetme iddiasında olan devlettir

Devlet halk için en iyi olanı gerçekleştirmeye çalışır

Açıklama:

Liberalizmin temel varsayımlarını açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 15

Aşağıdaki ifadelerden hangisi neoliberalizm kuramının temel varsayımlarıyla çelişmektedir?

Uluslararası ilişkilerin tek gündemi güvenlik konuları değildir

Modernleşme ve çevre gibi konular dış politikada tutum ve tavırları etkiler

Devletler rasyoneldir ve yekpare yapıya sahiptir

Uluslararası örgütler barış ve güvenliği sağlayıcı unsurlardandır

Diplomasi insan haklarını geliştirebilecek niteliğe sahiptir

Açıklama:

Liberalizmin temel varsayımlarını açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 16

Aşağıdakilerden hangisinin Neoliberalizm ile Neorealizm arasındaki benzerliklerden biri olduğu söylenebilir?

Uluslararası sistemi anarşik yapıda görürler

Devletin sistemde tek aktör olduğunu savunurlar

Sistemde sivil toplum kuruluşlarının rolüne öncelik verirler

Mutlak kazanca ve ulusal çıkarlara öncelik verirler

Uluslararası ilşkileri tek bir oyun modeline indirgerler

Açıklama:

Liberalizmin temel varsayımlarını açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 17

Liberal teoriye göre aşağıdaki hangi rejimler arasındaki bir sorunun savaşa yol açma olasılığı en azdır?

Liberal bir devlet ile liberal olmayan bir devlet arasında

Liberal olmayan devletlerin kendi arasında

Liberal devletlerin kendi arasında

Demokratik bir devletle otoriter bir devlet arasında

Demokratik bir devletle totaliter bir devlet arasında

Açıklama:

Liberal teorilerin, kurumsal işbirliğinin ve barışın tesisine ilişkin yaklaşımını açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 18

Aşağıdakilerden hangisi liberalizmin temel değerlerinden veya ilkelerinden biri değildir?

Bireyler arasında fırsat eşitliği

Bireyin doğal gereksinimlerini rasyonel yollarla karşılama kapasitesine sahip olması

Bireyin toplumsal yaşamda temel alınması ve özgürleştirilmesi

Özel mülkiyet sayesinde bireylerin özel amaçlarına ulaşabileceği düşüncesi

Temel insan haklarının sınırlandırılması veya ortadan kaldırılması

Açıklama:

Liberalizmin temel varsayımlarını açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 19

Aşağıdaki ifadelerden hangisi liberalizmin devlet anlayışı ile çelişir?

Devlet bireylerin özgür davranmalarını sağlar

Devlet gücünü yönettiği bireylerden alır

Devletin amacı bireylerin temel haklarını korumaktır

Uluslararası hukuk devletlerin ortak rızasıyla oluşmalıdır

Statüleri ve hakları bakımından devletler eşit değildir

Açıklama:

Liberalizmin temel varsayımlarını açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 20

Aşağıdaki ifadelerden hangisi liberalizmin devlet anlayışıyla çelişir?

Devletin sınırlandırılması mümkündür

Devlet bireylerin çıkarlarını uyumlaştırabilir

Kamuoyu devletin daha iyi yönetilmesine katkı sağlar

Devlet kendi başına hareket eden bir yapıdır

Devlet farklı çıkarların temsil edildiği bir topluluktur

Açıklama:

Liberalizmin temel varsayımlarını açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 21

Aşağıdakilerden hangisi klasik liberalizmin temel varsayımlarından biri değildir?

Bireysel mülkiyet hakkı kaldırılmalıdır

Birey doğuştan özgür yaratılmıştır

Bireyin hakları hiçbir koşulda sınırlanamaz

Birey kendisi için en iyi olana karar verebilir

Bireyin mutlu olma hakkı dokunulmaz haklardandır

Açıklama:

Liberalizmin temel varsayımlarını açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 22

Aşağıdakilerden hangisi neoliberalizmin savunduğu ilkelerden veya varsayımlardan biridir?

Analiz birimi sadece birey olmalıdır

Demokrasi uluslararası barışı teşvik eder

Dış politikayı yönlendiren tek unsur güvenliktir

Uluslararası politikanın tek aktörü devlettir

Uluslararası örgütler barış ve güvenliğe katkı sağlamazlar

Açıklama:

Liberalizmin temel varsayımlarını açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: B

Soru 23

Aşağıdaki hangi konuda neoliberalizm ile realizm aynı görüşlere sahiptir?

Uluslararası barış ve işbirliği üzerinde yoğunlaşılması gerektiği

Uluslararası örgütlerin uluslararası politikanın önemli bir aktörü olduğu

Uluslararası örgütlerin barış ve güvenliği sağlayıcı unsurlardan olduğu

Uluslararası sistemin anarşik bir yapıya sahip olduğu

Etik unsurların uluslararası barışı önemli derecede etkilediği

Açıklama:

Liberalizmin temel varsayımlarını açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 24

Aşağıdaki ifadelerden hangisi uluslararası işbirliği hakkında neoliberalizmin savunduğu düşüncelerle çelişmektedir?

Uluslararası işbirliğine dönük ilişkiler için sistemde mutlaka bir hegemonyanın varlığı gereklidir

Sistemde devletleri işbirliğine zorlayacak ve işbirliğinden kaçınmayı önleyecek ortak bir irade yoktur

Merkezi otoritenin rolü devletlerin ortak çıkar peşinde koşmalarını sağlayacak ortamı sağlamaktır

İşbirliğinde önemli olan rakip devletin kazancından ziyade devletin kendi mutlak kazancıdır

Devletler arasındak ilişkilerin tekrarlanması onları işbirliğine daha yatkın hale getirebilir

Açıklama:

Liberal devletler arasında uluslararası işbirliğini gerçekleştirmenin daha kolay olduğunu değerlendirebileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 25

Aşağıdakilerden hangisi, neoliberalizmin temel varsayımlarından biri değildir?

Analiz birimi devlet ve devlet dışındaki aktörlerdir

Uluslararası politika sistem düzeyinde analiz edilir

Uluslararası çatışma ve işbirliği devletlerin tercihidir

Analiz birimi konusunda pluralist bir yaklaşım bulunur

Tüm hükümetler toplumun belli bir kesimini temsil eder

Açıklama:

Liberal teorilerin, kurumsal işbirliğinin ve barışın tesisine ilişkin yaklaşımını açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: B

Soru 26

Aşağıdakilerden hangisi, E.H. Carr’ın liberlizme getirdiği eleştirilerden biri değildir?

Liberal demokrasinin tüm dünyaya yayılacağı beklentisinin ütopya olması

Milletler Cemiyeti'nin başarılı olamaması

İkinci Dünya Savaşının engellenememesi

Laissez faire anlayışının ticarette etkili olamaması

Liberal teorinin Amerikan merkezli hale geldiği

Açıklama:

Liberal devletler arasında uluslararası işbirliğini gerçekleştirmenin daha kolay olduğunu değerlendirebileceksiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 27

Aşağıdakilerden hangisi liberalizmin devletler hakkındaki görüşlerinden biridir?

Bir devletin çıkarı diğer devletin çıkarına bağlı değildir

Statüleri bakımından devletler eşit değildir

Devlet sadece kendi iyiliği için en iyisini gerçekleştirmeye çalışır

Uluslararası hukuk devletlerin ortak rızasıyla oluşmalıdır

Devlet egemenliğinden ödün vererek uluslararası işbirliği yapmamalıdır

Açıklama:

Liberal devletler arasında uluslararası işbirliğini gerçekleştirmenin daha kolay olduğunu değerlendirebileceksiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 28

Aşağıdakilerden hangisi liberalizmin birey hakkındaki düşüncelerinden biri değildir?

Birey çevresinde olanları anlayacak kapasiteye sahiptir

Birey kendini geliştirme yetisine sahiptir

Toplumda birey temel alınmalı ve özgürleştirilmelidir

Çalışması sayesinde birey toplumu da zenginleştirir

Birey rasyonel bir varlık değildir

Açıklama:

Liberalizmin temel kavramlarını tanımlayabileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 29

Aşağıdakilerden hangisi liberalizmin temel analiz birimleri arasında yer almaz?

Birey

Sistem

Devlet

Sivil Toplum Kuruluşları

Uluslararası örgütler

Açıklama:

Liberalizmin temel varsayımlarını açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: B

Soru 30

Liberalizme göre bireyin özgürlüğünü garanti eden en iyi yönetim biçimi hangisidir?

Demokrasi

Sosyalizm

Monarşi

Merkantilizm

Totalitarizm

Açıklama:

Demokrasinin, birey özgürlüğünün garanti altına alındığı siyasal sistemlerde var olduğunu ayırt edebileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 31

Liberal kuramcı Hugo Grotius’a göre, bireyin temel hak ve özgürlüklerinin garantisi nedir?

Devlet

Savaş

İttifak

Hukuk

Demokrasi

Açıklama:

Liberalizmin temel varsayımlarını açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 32

Aşağıdakilerden hangisi uluslararası liberal yaklaşımın dünya barışı için vurguladığı araçlardan biri değildir?

Diplomasi

Silahlanma

Uluslararası örgütler

Ekonomik gelişme

Uluslararası hukuk

Açıklama:

Liberal devletler arasında uluslararası işbirliğini gerçekleştirmenin daha kolay olduğunu değerlendirebileceksiniz.

Doğru Cevap: B

Soru 33

Doğru ve ahlaksal eylemin “akla” dayanacağını öngören yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

Fırsat eşitliği

Atavizm

Pasifizm

Rasyonalizm

Çıkarların uyumu

Açıklama:

Liberalizmin temel kavramlarını tanımlayabileceksiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 34

Pozitif hukukun kurucusu sayılan ve düşüncelerini “ Savaş ve Barış Hukuku Üzerine” adlı eserde dile getirmiş olan düşünür kimdir?

Hugo Grotius

Jean Jacques Rosseau

John Locke

Immanuel Kant

Herbert Spencer

Açıklama:

Liberalizmin temel varsayımlarını açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 35

Liberalizmde, bireylerin kendi ekonomik kararlarını almaları gerektiğini ve kamu yararını dikkate almaları gerekmediğini savunan “laissez faire” anlayışı hangi düşünüre aittir?

Immanuel Kant

Jean Jacques Rousseau

Adam Smith

Charles L. Montesquieu

Thomas Hobbes

Açıklama:

Liberalizmin temel varsayımlarını açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 36

Liberal düşünür John Locke, doğa durumunu nasıl açıklamıştır?

İnsanların eşit ve özgür olmaları

Savaş ortamı

Güç ve çıkar mücadelesi

Akılcılık ve çıkarları koruma

Özgürlüklerin sınırlandırılması

Açıklama:

Liberalizmin temel varsayımlarını açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 37

Aşağıdakilerden hangisi John Locke’un liberal yaklaşımına göre “doğa durumunun” özelliklerinden biri değildir?

İnsanların eşit ve özgür olmaları

Aklın yasalarının geçerli olması

Başı buyrukluğun savaş durumuna yol açması

Doğa durumunun savaş durumu olmaması

Evrensel bağlayıcılığı olan ahlak yasalarının var olması

Açıklama:

Liberalizmin temel varsayımlarını açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 38

Aşağıdaki liberal düşünürlerden hangisi tüm bireylerin kozmopolitan hak ve ayrıcalıkları olan yurttaşlar olduğu dünya devleti kavramını savunmuştur?

Jean Jacques Rousseau

Hugo Grotius

Adam Smith

John Locke

Immanuel Kant

Açıklama:

Liberalizmin temel varsayımlarını açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 39

Toplumsal sözleşme kuramıyla liberal teorinin temellerini atmış ve temel felsefesini ortaya koymuş düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

John Locke

Adam Smith

Herbert Spencer

Immanuel Kant

Hugo Grotius

Açıklama:

Liberalizmin temel kavramlarını tanımlayabileceksiniz.
Liberal düşünceden söz ederken öncelikle John Locke ile başlamak gerekir. Zira Locke özellikle Toplumsal Sözleşme kuramıyla liberal teorinin temellerini atmış ve temel felsefesini ortaya koymuştur. sayfa 25

Doğru Cevap: A

Soru 40

Aşağıdakilerden hangisi birey-toplum ilişkileri hakkında Adam Smith’in temel varsayımlarından biri değildir?

Kamu yararı

Laissez faire

Görünmez el

Çıkarların uyumu

Piyasa özgürlüğü

Açıklama:

Liberalizmin temel varsayımlarını açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 41

Aşağıdaki teorilerden hangisine göre, “karşı tarafın göreceli olarak işbirliğinden daha fazla kazanç elde edecek olması” devletin işbirliğinden vazgeçme nedenidir?

Kurumsalcılık

Karşılıklı bağımlılık

Realizm

Liberalizm

Uluslararası rejim

Açıklama:

Liberal devletler arasında uluslararası işbirliğini gerçekleştirmenin daha kolay olduğunu değerlendirebileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 42

Doğru ve ahlaksal eylemin akla dayanacağını öngören anlayışa ne ad verilir?

Laissez faire

Görünmez el

Doğal yasa

Self determinasyon

Rasyonalizm

Açıklama:

Liberalizmin temel varsayımlarını açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 43

Aşağıdaki düşünürlerden hangisi, liberal kuramın temsilcilerinden biri değildir?

Adam Smith

Hugo Grotius

Jean Jacques Rousseau

Thomas Hobbes

Immanuel Kant

Açıklama:

Liberalizmin temel varsayımlarını açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 44

“ Yasaların Ruhu” başlıklı eseri yazan liberal düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

Charles L. Montesquieu

Hugo Grotius

Adam Smith

Jean Jacques Rousseau

Immanuel Kant

Açıklama:

Liberalizmin temel kavramlarını tanımlayabileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 45

Birinci Dünya Savaşı sonrasında liberalizmi ilk eleştiren ve onun sadece bir ütopya olarak var olduğunu iddia eden düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

Woodrow Wilson

Edward H. Carr

Hans J. Morgenthau

Inis L. Claude

Kenneth Waltz

Açıklama:

Liberalizmin temel kavramlarını tanımlayabileceksiniz.

Doğru Cevap: B

Soru 46

Aşağıdakilerden hangisi liberalizmin savunduğu temel ilkelerden veya değerlerden biri değildir?

Politik eşitlik

Fırsat eşitliği

Ekonomik eşitlik

Bireysel özgürlük

Mülkiyet hakkı

Açıklama:

Liberalizmin temel varsayımlarını açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 47

Aşağıdakilerden hangisi liberal düşüncenin temsilcileri tarafından yazılmış bir eser değildir?

Prens

Savaş ve Barış Hukuku Üzerine

Yasaların Ruhu

Toplumsal Sözleşme

Sonsuz Barış

Açıklama:

Liberalizmin temel kavramlarını tanımlayabileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 48

Liberal Toplumsal Sözleşme kuramcılarına göre “doğa durumu” nedir?

Devletler arası savaş durumudur

İnsanın insanın kurdu olduğu durumdur

Bireylerin başına buyruk olduğu durumdur

Toplumda güçlü bir otoritenin var olduğu durumdur

Özgürlük durumudur

Açıklama:

Liberalizmin temel varsayımlarını açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 49

Toplumsal Sözleşme kuramıyla liberal teorinin temellerini atmış ve temel felsefesini ortaya koymuş ilk düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

Adam Smith

Herbert Spencer

Hugo Grotius

Thomas Hobbes

John Locke

Açıklama:

Liberalizmin temel kavramlarını tanımlayabileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 50

Neoliberalizme göre aşağıdakilerden hangisi uluslararası barışın sağlanmasında devletler kadar önemli bir rol oynayabilecek aktördür?

Uluslararası örgütler

Dünya devleti

Hegemonya

Bireyler

İşletmeler

Açıklama:

Liberal teorilerin, kurumsal işbirliğinin ve barışın tesisine ilişkin yaklaşımını açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 51

Aşağıdakilerden hangisi uluslararası liberal teorinin varsayımlarıyla çelişir?

Uluslararası ilişkilerin temel aktörleri sadece devletler değildir

Hükümetler toplumlarının belirli bir kesimini temsil ederler

Devletlerin iç politikalarının ve siyasal rejimlerinin dış politikaya etkisi yoktur

Uluslararası çatışma ve işbirliği devletlerin tercihlerinin de bir sonucu olabilir

Birim düzeyindeki nedenlerden yola çıkarak sistem düzeyinde sonuçlara ulaşılabilir

Açıklama:

Liberalizmin temel varsayımlarını açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 52

Hugo Grotius'a göre insan barış ve düzen içinde yaşama isteğine sahiptir ve aslında bu istek insanın doğasında vardır. Bireyin doğası ve isteklerinden yola çıkan Grotius'un uluslararası ilişkiler hakkında aşağıdaki hangi sonuca ulaştığı söylenebilir?

Uluslararası sistemde anarşinin varlığı

Uluslararası anlaşmazlıkların devam edeceği

Uluslararası politikada gücün önemli olduğu

Devletler arası savaşların sürüp gideceği

Uluslararası toplumun ve hukukun önemi

Açıklama:

Liberal teorilerin, kurumsal işbirliğinin ve barışın tesisine ilişkin yaklaşımını açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 53

Liberalizmin temel unsurlarından birini oluşturan "çıkarların uyumu" ilkesi aşağıdaki hangi seçenekte en doğru tanımlanmıştır?

Özel mülkiyetin devlet tarafından sınırlanmaması piyasa özgürlüğünü sağlar

Bireylerin ekonomik kararları kendileri alması toplumsal fayda maksimizasyonu sağlar

Kendi iyiliği için çalışan birey toplumun iyiliği için de çalışmış olur

Dünya devleti kurulması bireylerin ve devletlerin çıkarına olacaktır

Devletlerin çıkarına olan uluslararası hukuk sistemde barışı sağlar

Açıklama:

Liberalizmin temel varsayımlarını açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 54

John Locke'a göre "Toplumsal Sözleşme" (Kontrat Yasası) ile ulaşılmak istenen temel amaç aşağıdakilerden hangisidir?

Güvenliği sağlamak için bir üst otoritenin oluşturulması

Bireysel özgürlüklerin korunması ve geliştirilmesi

Bireylerin devlet adına özgürlüklerinden vazgeçmesi

Güvenlik kaygısından bireylerin kurtarılması

Siyasal yaşamda güçler ayrımının sağlanması

Açıklama:

Liberalizmin temel varsayımlarını açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: B

Soru 55

Realist düşünür Edward H. Carr’ın liberalizme yönelttiği temel eleştiri aşağıdakilerden hangisidir?

Liberalizm sadece bir ütopyadır ve gerçek yaşamla ilişkisi bulunmamaktadır

Çıkarların uyumu ilkesi devletlere güçlü bir propaganda aracı sağlamaktadır

Liberal ekonomik düşünce ulus devletleri dışa bağımlı kılmaktadır

Liberalizm bireylerin çıkarları için çalışmakta ve devlet çıkarlarını dikkate almamaktadır

Liberalizm uluslararası sistemde işbirliğini göz ardı etmektedir

Açıklama:

Liberalizmin temel varsayımlarını açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 56

Aşağıdakilerden hangisi liberalizme göre özgürlüklerin geliştirilmesine katkıda bulunabilecek unsurlardan biridir?

Uluslararası işbirliği

Dünya devleti

Hegemonya

Anarşik sistemsel yapı

Güvenlik ikilemi

Açıklama:

Liberal devletler arasında uluslararası işbirliğini gerçekleştirmenin daha kolay olduğunu değerlendirebileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 57

Aşağıdakilerden hangisi neoliberalizmin (uluslararası liberal teorinin) temel varsayımlarından biri değildir?

Bireyler de uluslararası ilişkilerin temel aktörlerindendir

Hükümetler toplumun belirli bir kesimini temsil ederler

Uluslaraşırı ekonomik etkileşimler devletlerin tercihlerinin sonucudur

İç politikanın niteliği ve rejim türü dış politika kararlarını etkilemez

Demokrasi barışı teşvik eder ve demokrasiler birbirleriyle savaşmazlar

Açıklama:

Liberalizmin temel varsayımlarını açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 58

Aşağıdakilerden hangisi Neoliberalizmin sistemsel anarşik yapıyı kabulünden ancak bu yapıya Neorealizme göre farklı yaklaşmasından çıkarsanabilecek bir sonuçtur?

Merkezi otorite eksikliği nedeniyle savaşlar engellenemez

Sistemde barış ve istikrar için uluslararası işbirliği gereklidir

Devletler arasında nıspi güç elde etme yarışı devam edecektir

Karşılıklı bağımlılık sonucunda çıkar çatışmaları şiddetlenecektir

Kurumsallaşma devletler arası sorunları çözmede başarısız olacaktır

Açıklama:

Liberal devletler arasında uluslararası işbirliğini gerçekleştirmenin daha kolay olduğunu değerlendirebileceksiniz.

Doğru Cevap: B

Soru 59

Aşağıdakilerden hangisi liberalizmin temel ilkelerinden veya değerlerinden biri değildir?

Fırsat eşitliği

Rasyonalizm

Bireyin özgürleştirilmesi

Kamulaştırma

Mutlu olma hakkı

Açıklama:

Liberalizmin temel varsayımlarını açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 60

Doğa durumunu başı buyrukluktan ziyade özgürlük durumu olarak değerlendiren ilk liberal düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

Jean J. Rousseau

Herbert Spencer

John Locke

Adam Smith

Immanuel Kant

Açıklama:

Liberalizmin temel varsayımlarını açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 61

Neoliberalizme göre uluslararası ilişkilerde kurumsallaşmanın artması aşağıdaki hangi sonuca yol açabilir?

Pozitif toplamlı işbirliği olanaklarının artması

Bir devletin kazancının diğer devletlerin kaybı olması

Adem-i merkeziyetçiliğin kontrol altına alınması

Devletlerin nisbi kazanç ve güç elde etmeye çalışması

Karşılıklı bağımlılık içindeki devletlerin zayıflaması

Açıklama:

Liberal devletler arasında uluslararası işbirliğini gerçekleştirmenin daha kolay olduğunu değerlendirebileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 62

Aşağıdakilerden hangisi Neoliberalizmin savunduğu temel ilkelerden veya değerlerden biri değildir?

Karşılıklı bağımlılık

Uluslararası rejim

Entegrasyon (bütünleşme)

Koşullu işbirliği

Nispi kazanç

Açıklama:

Liberalizmin temel kavramlarını tanımlayabileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 63

Liberalizm 18. ve 19. yüzyıllarda hangi ülkede etkili olmuştur?

İtalya

Amerika

Almanya

Avusturya

İsviçre

Açıklama:

Liberalizm aydınlanma çağı filozoflarının temel felsefelerini oluşturmuştur. İngiltere, İskoçya, Danimarka, Fransa ve Almanya’dan önemli bilim adamları bu çağa damgasını vurmuştur. Ancak liberalizm 18. ve 19. yüzyıllarda bir ideoloji olarak İngiltere ve Amerika’da etkili olmuştur.

Doğru Cevap: B

Soru 64

Aşağıdakilerden hangisi aydınlanma çağına damgasını vuran bilim adamlarından biri değildir?

Voltaire

D. Hume

I. Kant

H. Spencer

Adam Smith

Açıklama:

Aydınlanma çağı 1688-1789 yılları arasını kapsayan bir dönemdir. Bu dönemde Fransa’dan Voltaire, İskoçya’dan David Hume, Almanya’dan Immanuel Kant çağa damgasını vurmuş bilim adamlarıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 65

“Doğal yasa, Tanrı ve hakları, insanın Tanrı ile ilişkisi ve tüm insanların rasyonel yaratıklar olarak temel eşitlikleri üzerine düşünen insan aklı tarafından bildirilen, evrensel olarak bağlayıcı olan bir ahlaksal yasa demekti. Herkesin doğal hakları olduğuna inanan bu düşünüre göre, bu haklar kendini koruma, yaşama, özgür olma ve mülkiyet haklarıydı.”
Yukarıda belirtilen düşünce hangi düşünürle ilişkilendirilebilir?

J. Locke

Hobbes

Montesqueiu

Rousseau

Voltaire

Açıklama:

Hobbes’a göre doğal yasa güç, zor ve aldatma yasasıyken, John Locke bu açıdan Hobbes’tan ayrılır. Locke’a göre tüm insanlar Tanrının yaratıklarıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 66

“Kontrast yasası” nedir?

Güçler ayrımı

Toplumsal Sözleşme

Haksız zorlama

Yasaların ruhu

Zamanın ruhu

Açıklama:

Locke’un Toplumsal Sözleşme ya da diğer adıyla “kontrast yasası”na göre, insanlar bir doğa durumunda özgür olsalar bile bu herkesin birbirlerinin haklarına saygı göstereceği anlamına gelmediğinden, hak ve özgürlüklerinin daha etkili ve iyi korunması için örgütlü bir toplum oluşturulur çünkü bireyin kendini doğal özgürlüğünden sıyırıp yurttaş toplumunun bağlarını üstlenmesinin biricik yolu başka insanlarla anlaşarak rahat, güven ve barış içinde yaşamak için uygun ortamı hazırlamaktır.

Doğru Cevap: B

Soru 67

Pozitif hukukun kurucusu kimdir?

Machiavelli

Montesqueiu

Grotius

Smith

Voltaire

Açıklama:

Machiavelli hukukun devletten doğduğunu savunmuştur, oysa Grotius’a göre devlet hukuktan doğmuştur. Savaş ve Barış Hukuku Üzerine adlı eserinde Grotius pozitif hukuka dair düşüncelerini ortaya koymuştur.

Doğru Cevap: C

Soru 68

Baron Charles L. Montesquieu “Yasaların Ruhu” adlı çalışmasında hangi düşünceleri savunur?

Bireyler doğal özgürlüğünden köle durumuna düşmek için değil, doğal haklarından güven içinde ve daha özgür olarak yararlanmak amacıyla vazgeçerler.

Her insan özgür doğar. Aile toplumsal örgütlenmesin temelidir ve devlet aileyi örnek almalıdır, çünkü bir ailede ne eşitsizlik ne de kölelik vardır.

Savaşla monarşiler arasında kaçınılmaz bir ilişki vardır ve otoriter rejimler savaşa daha yatkındır. Dolayısıyla demokratik rejimlerin artması barışı sağlayıcı öneli bir unsur haline gelmektedir.

Bireyin doğal haklarına “insan eliyle meydana gelmiş olan her türlü düzenin üstünde olan haklara”, dokunulmaz ve bunlar hiçbir kaygıya feda edilemez.

Monarşik rejimlerin kurduğu baskının bir süre sonra sistemi işleyemez hale getirmesi sonucu sistemin çöküşüne neden olur.

Açıklama:

Bireyin doğal özgürlüğünden vazgeçe nedenleri Locke tarafından, ailenin toplumsal örgütlenmenin temeli olduğu Rousseau tarafından ve bireyin doğan haklarının her şeyin üzerinde tutulmasına Grotius tarafından değinilmiştir.

Doğru Cevap: C

Soru 69

“Sonsuz Barış” kimin eseridir?

Montesquieu

Grotius

Smith

Kant

Voltaire

Açıklama:

Sonsuz Barış Immanuel Kant’ın 1795’te yazmış olduğu bir eserdir.

Doğru Cevap: D

Soru 70

Herbert Spencer hangi tarihler arasında yaşamıştır?

1632-1704

1723-1790

1724-1804

1820-1903

1724-1908

Açıklama:

Liberalizmin öne çıkan bilim adamlarından olan John Locke 1632-1704 yılları arasında yaşamıştır. Adam Smith 1723-1790 yılları arasında, Immanuel Kant ise 1724-1804 yılları arasında yaşamıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 71

Adam Smith’i diğer düşünürlerden ayıran özelliği nedir?

Yalnızca bireysel özgürlükle ilgilenmiştir

Ekonomik ve piyasa özgürlüğünün temelini atmıştır

Bireysel ve siyasal özgürlüğe yoğunlaşmıştır

Demokrasi düşüncesinin temelini atmıştır

Sosyal ve kültürel özgürlüğe odaklanmıştır

Açıklama:

Söz edilen diğer tüm liberal felsefeciler bireysel ve siyasal özgürlük ile demokrasi düşüncesi üzerinde yoğunlaşmışken Smith ekonomik özgürlük ve piyasa özgürlüğünün temellerini atmıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 72

Aşağıdakilerden hangisi Liberalizmin felsefi temellerinden değildir?

Eşitlik

Rasyonellik

Özgürlük

Mülkiyet

Çıkarcılık

Açıklama:

Klasik liberal düşünce, eşitlik, rasyonellik, özgürlük, ve mülkiyet kavramları üzerine inşa edilmiştir.

Doğru Cevap: E

Soru 73

Liberallere göre nükleer silahların varlığı nasıl yorumlanır?

Savaş sebebi oluşturur

Demokraside mümkündür

Savaş olasılığını azaltır

Savaş olasılığını arttırır

Savaş karşıtı kitleler oluşturur

Açıklama:

Liberallere göre, nükleer silahların varlığı ve kitlelerin savaş karşıtı oluşu, devletler için savaşın maliyetini artırdığından savaş olasılığı azalmıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 74

Aşağıdakilerden hangisi Liberallere göre barışın gelişmesini sağlayan öğelerden biri değildir?

Savaşın ağır yükü

Özgürlüğün gelişmesi

Yüksek ekonomik karşılıklı bağımlılık

Savaş karşıtı kitleler

Bireysel hakların gelişmişliği

Açıklama:

Liberal teoriyi savunanların üzerinde durdukları en önemli ögelerden birisi de özgürlüğün gelişmesinin, barışın gelişmesini sağlayacağıdır. Buradan yola çıkarak otoriter liderlerin, totaliter partilerin daha saldırgan oldukları ve savaşa daha fazla başvurdukları iddia edilmektedir. Liberal devletlerde ise bireysel hakların daha fazla gelişmiş olduğu, hukuk önünde bireyler eşit olduğu, ifade özgürlükleri ve özel mülkiyet hakkı gibi diğer haklardan yararlandıkları için, toplumlar tarafından seçilen temsilciler savaşa karşı çıkmaktadır. Çünkü; savaşın yükünü çeken bireyler, genellikle savaşı istemediğinden savaşa karşı olan hükümetleri tercih etmektedirler. Ticari faaliyetler ve bunun sağladığı imkânlardan yararlanmaksa ancak barışın sürmesine bağlıdır. Bu nedenle liberal parlamenter sisteme sahip Batılı devletlerin barışı korumaya çalışması doğaldır. Uluslararası karşılıklı bağımlılık, toplumsal güçleri de birbirine bağımlı hale getirdiği için, liberal olmayan politikaları takip eden hükümet ve siyasal partilere ilk seçimde oy verilmeyerek cezalandırılmakta ya da ekonomik aktivitelerini daha liberal devletlere kaydırmaktadırlar.

Doğru Cevap: A

Soru 75

Çin

Rusya

İngiltere

Fransa

Almanya

Japonya

Hangi ülkeler Liberalizm ve Demokrasi çerçevesinde barış uyumu gösterebilmiş veya gösterebilecek niteliktedir?

Hepsi

I, IV, V, VI, VII

I, II, III, IV, VI

II, III, IV, VII

III, IV, V, VI, VII

Açıklama:

Demokrasinin gelişmesinin devletlerin saldırganlıklarını azalttığı liberalizmin temel savlarından biridir. Çok sayıda örnekle bu kanıtlanmaya çalışılmaktadır. Batı Yarıküresi’nde 1980’lerde demokrasinin gelişmesiyle beraber çatı şmalar azalmaya başlamış ve bu bölgede neredeyse kanıksanmış olan savaşlar artık yaşanmaz olmuştur. Bu noktadan hareketle ABD Dışişleri (eski) Bakanı Warren Christopher’ın da belirttiği gibi, artık büyük devletlerden hiçbiri, diğerini bir askeri tehdit olarak görmüyor. Günümüzde de ABD ile Rusya ve Çin arasında hat ta İngiltere, Fransa, Almanya ya da Japonya arasında bazı sorunlar bulunmaktaysa da bu sorunlar dünya politikasını polarize edecek nitelikte görülmemektedir.

Doğru Cevap: A

Soru 76

Aşağıdaki ifadelerden hangisi liberal uluslararasıcılık anlayışını tanımlamaktadır?

Uluslararası örgütler istikrarı sağlar.

Gelişmekte olan demokrasilerde savaş eğilimi fazladır.

Serbest piyasa ekonomisi rekabeti ve çatışmayı doğurur.

Karşılıklı bağımlılığın artması savaş riskini arttırır.

Liberal devletler barış ve işbirliğine daha yatkındır.

Açıklama:

Uluslararası liberal teori (neoliberalizm), realizmden farklı olarak uluslararası çatışma yerine barış ve işbirliği konuları üzerinde yoğunlaşmaktadır. Liberallere göre uluslararası ilişkilerin tek gündemi güvenlik konuları değildir. XX. yüzyıldan
itibaren uluslararası ilişkilerin gündeminin çeşitlenmeye başladığı; refah, modernleşme, çevre ve benzeri konuların en az güvenlik konuları kadar dış politik tutum ve tavırları etkilediği kabul edilmektedir.

Doğru Cevap: E

Soru 77

Klasik liberal düşünce aşağıdaki kavramlardan hangisini temel almamaktadır?

Eşitlik

Rasyonellik

Milliyetçilik

Özgürlük

Mülkiyet

Açıklama:

Klasik liberal düşünce, eşitlik, rasyonellik, özgürlük ve mülkiyet kavramları üzerine inşa edilmiştir. Milliyetçilik ise bunlara dahil değildir.

Doğru Cevap: C

Soru 78

Aydınlanma çağı hangi yıl aralığını kapsamaktadır?

1788 - 1889

1688 - 1789

1588 - 1679

1698 - 1754

1478 - 1598

Açıklama:

Aydınlanma çağı denildiğinde 1688 ile 1789 yıllarını kapsayan dönem akla gelmektedir. İngiltere’den J. Locke, İskoçya’dan David Hume ve Adam Smith, Fransa’dan Montesguieu, Voltaire ve Almanya’dan Immanuel Kant bu döneme damgasını vuran bilim adamları arasında yer almaktadır.

Doğru Cevap: B

Soru 79

‘‘Doğru ve ahlaksal eylemin akla dayanacağını öngören yaklaşımı”, ……… ile, tanımlayabiliriz?
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan kısım aşağıdakilerden hangisi ile doldurulmalıdır?

Nasyonalizm

Liberalizm

Sosyalizm

Realizm

Rasyonalizm

Açıklama:

Doğru ve ahlaksal eylemin akla dayanacağını öngören yaklaşıma rasyonalizm denir. Liberalizmin ikinci kuralı olan bireyin doğal gereksinimlerini rasyonel yollarla karşılama ve isteme kapasitesine sahip olduğu ilkesinin temelinde rasyonalizm bulunmaktadır.

Doğru Cevap: E

Soru 80

Aşağıdakilerden hangisi realist ve liberal düşüncenin ortaklaştığı görüşlerden biridir?

Uluslararası sistem anarşiktir yapıdadır.

Devletler için mutlak kapasiteden öte, göreceli kapasite önemlidir.

Devletler uluslararası güvenliği artırmak için işbirliği yapabilirler.

Sistemin anarşik yapısı işbirliğinin sağlanması için hegemonyanın varlığını gerektirir.

Uluslararası ilişkilerin temel aktörleri devletlerdir.

Açıklama:

Liberal ve realist teori, uluslararası yapıyı anarşik olarak tanımlamaktadır. Ancak sistemi yorumlama biçimleri farklılaşmaktadır. Liberaller de realistler gibi anarşiyi bir ortak hükümetin yokluğu olarak görmekle beraber, liberaller esas olarak anarşiyi, devletleri işbirliğine zorlayacak, işbirliğinden kaçınmayı önleyecek ya da vaatlere yöneltecek bir ortak otorite yokluğu ve bir üst kurumlaşma eksikliği olarak algılamaktadırlar.

Doğru Cevap: A

Soru 81

Aşağıdakilerden hangisi klasik liberal düşüncenin üzerine inşa edildiği kavramlardan biri değildir?

Eşitlik

Güvenlik

Mülkiyet

Özgürlük

Rasyonellik

Açıklama:

Güvenlik kavramı liberal değil realist düşünceyi inşa eden kavramlardandır.

Doğru Cevap: B

Soru 82

Toplumsal Sözleşme kuramıyla liberal teorinin temellerini atan ve temel felsefesini ortaya koyan düşünür kimdir?

John Locke

Montesquieu

Adam Smith

Immanuel Kant

Hugo Grotius

Açıklama:

Söz konusu John Locke'dur.

Doğru Cevap: A

Soru 83

"Liberallere göre, savaşları önlemenin önemli bir yolu kamuoyuna kendisini ifade etme olanağını vermektir, bu da ancak demokratik cumhuriyetlerin yaygınlaştırılmasıyla gerçekleştirilebilir. Bu anlayış XIX. yüzyılda Batı Avrupa’da doğru ve ahlaksal eylemin akla dayanacağını öngören rasyonalizm adı altında yayılmaya başladı. Aklın bu şekilde öne çıkarılmasına entelektüel devrim dendi ve tüm toplumsal olaylar akla dayandırıldı. Bir devletin sık sık savaşa başvurması entelektüel bir
topluma sahip olmamasına bağlandı."
Bu görüşe dayanarak aşağıdakilerden hangisi liberalizmin uluslararası barışı sağlamada önemli gördüğü bir unsur olarak görülebilir?

Mülkiyet hakkının güvence altına alınması

Özel sektörün hareket alanının daraltılması

Birey haklarının kısıtlanması

Toplumların eğitim seviyesinin yükseltilmesi

Devletin üniter yapısının korunması

Açıklama:

Verilen paragrafa dayanarak D şıkkında yer alan ifadenin doğru olduğu görülmektedir.

Doğru Cevap: D

Soru 84

Liberalizmin sadece bir ütopya olarak var olduğunu ve asla gerçek yaşamda bir ifadesini bulamadığını iki dünya savaşı arasındaki örneklerle savunan düşünür kimdir?

H. Grotius

E. H. Carr

A. Moravscik

D. Mitrany

R. Keohane

Açıklama:

Söz konusu iddiada olan düşünür E. H. Carr'dır.

Doğru Cevap: B

Soru 85

Aşağıdakilerden hangisi klasik liberalizmin temel varsayımlarından biridir?

Bireyin özgürlüğü bazı koşullarda kısıtlanabilir.

Mülkiyet hakkı dokunulmazdır.

Bireyler gücünü devlet otoritesinden alır.

İşbirliğine giden bir devlet çıkarlarından ödün verir.

Devletin sınırlandırılması söz konusu olamaz.

Açıklama:

Liberaller diğer şıklarda verilen savları aksini savunurken, mülkiyet hakkının da dokunulmaz olduğunu belirtir.

Doğru Cevap: B

Soru 86

Aşağıdakilerden hangisi uluslararası liberal teori (neoliberalizm) ve realizmin ortak yanlarından biridir?

Self determinasyon ilkesini esas almaları

Güvenlik unsurunu öncelemeleri

Uluslararası ilişkilerde devleti en önemli aktör olarak görmeleri

Devlet dışı aktörlere de önem vermeleri

Devleti rasyonel ve yekpare bir yapı olarak görmeleri

Açıklama:

Hem neoliberal hem de realist teori uluslararası ilişkilerde devleti en önemli aktör olarak görür.

Doğru Cevap: C

Soru 87

I. Uluslararası sistem anarşik bir yapıdadır.
II. Uluslararası işbirliği mümkündür.
III. Ekonomik güç askeri güçten önemlidir.
IV. Ahlaki ve etik unsurlar uluslararası barışı geliştirir.
Yukarıdaki iddialardan hangisi ya da hangileri hem neoliberal hem de neorealistlerin ortak görüşlerindendir?

Yalnız I

Yalnız IV

I ve II

I, III ve IV

I, II ve IV

Açıklama:

Verilen iddialar arasında I. ve II. olanlar her iki görüşün de savunduğu iddialardandır.

Doğru Cevap: C

Soru 88

Uluslararası İlişkilerde taraflardan her birinin kendine en avantajlı pozisyonu sağlayacak stratejiyle ilgilendiği teori aşağıdakilerden hangisiyle ifade edilir?

Mahkumun İkilemi Teorisi

Nisbi Kazanç Teorisi

Mutlak Kazanç Teorisi

Oyun Teorisi

Karşılıklı Bağımlılık Teorisi

Açıklama:

Söz konusu teori oyun teorisi olarak adlandırılır.

Doğru Cevap: D

Soru 89

Liberal kurumların ve ilkelerin savaş ve saldırganlığı engellediğini savunduğu 1919 tarihli "Emperyalizmin Sosyolojisi" adlı çalışmasıyla bilinen yazar kimdir?

Adam Smith

Woodrow Wilson

Robert Keohane

Joseph A. Schumpeter

Edward D. Mansfield

Açıklama:

Söz konusu yazar Schumpeter'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 90

Soğuk Savaş sonrası dönemde
I. Sırbistan ve Hırvatistan arasındaki çatışma
II. Azerbaycan ve Ermenistan arasındaki savaş durumu ve
II. Rusya'nın Çeçenistan'a müdahalesi
gibi örnekler, aşağıdaki liberal uluslararasıcı anlayış savlarından hangisiyle açıklanabilir?

Liberal devletler, barış ve işbirliğine daha yatkındır.

Liberal demokrasiler arasında savaş olasılığı daha azdır.

Demokrasilerin gelişmesi devletlerin saldırganlığını azaltır.

Serbest piyasanın yaygınlaşması uluslararası istikrar açısından bir güvencedir.

Geçiş demokrasilerinde savaşa başvurma eğilimi yüksektir.

Açıklama:

Söz konusu örnekler liberal uluslararasıcı anlayışın E şıkkında verilen savına daha uygun düşmektedir.

Doğru Cevap: E

Ünite 3

Soru 1

Aşağıdaki ifadelerden hangisi Marksist teorinin iddiaları ve varsayımları ile çelişmektedir?

Toplumun kurumsal ve ideolojik yapısı ekonomik üretim ilişkileri tarafından belirlenir

Devletler ulusal ekonomide var olan yapıyı sürdürme ve güçlendirme işlevi görür

İnsanlık tarihi bir sınıf mücadelesi tarihidir ve sınıf çatışması toplumsal değişimin ana nedenidir

Ezen sınıf ile ezilen sınıf arasındaki mücadele yeni bir toplumsal sistemin doğması ile sonuçlanır

İşçi sınıfının gelişmesi ve büyümesi burjuvazi ile proletarya arasındaki çatışmaları sona erdirir

Açıklama:

Marksist felsefenin temel kavramlarını tartışabileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 2

Aşağıdaki ifadelerden hangisi Lenin’in emperyalizm teorisi ile çelişir?

Modern kapitalizmin temel özelliği büyük kapitalistlerin birlikte oluşturdukları kartellerdir

Sömürge elde etmek kapitalistler için rakipleri karşısında başarılı olmanın en kolay yoludur

Kapitalizm geliştikçe daha fazla hammadeye ihtiyaç duyulması uluslararası rekabeti artırır

Emperyalizm kapitalizmin birinci aşamasıdır ve serbest rekabetçi kapitalizme geçişi hazırlar

Sömürgecilik politikasından doğan rekabet zamanla yerini dünyanın paylaşılmasına bırakır

Açıklama:

Marksist felsefeden yola ç›karak çatışma ve emperyalizmi tanımlayabileceksiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 3

Aşağıdakilerden hangisi emperyalizm hakkında Klasik Marksizmin geliştirdiği görüşlerden biridir?

Emperyalizm kapitalizmin gelişmesinin zorunlu bir sonucu olarak ortaya çıkmıştır

Sermaye ihracı ve birleşme, az gelişmiş ülkelerin aleyhinedir ve artan bir bağımlılığa neden olur

Emperyalizm, emekten artı değer çıkarma işleminin dünya ölçeğinde gerçekleştiği bir dönemdir

Sermaye ihracı daima tek yönlü olarak az gelişmiş ülkelerden gelişmiş ülkelere doğru olmuştur

Bir ülkenin neden gelişemediği iç faktörlere bakılarak açıklanamaz

Açıklama:

Marksist felsefeden yola ç›karak çatışma ve emperyalizmi tanımlayabileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 4

Aşağıdaki ifadelerden hangisi Galtung’un yapısalcı emperyalizm teorisi ile çelişir?

Emperyalizm merkez ülkenin merkeziyle çevre ülkenin merkezi arasındaki bir ortak çıkar ilişkisidir

Emperyalizm yapısal bir ilişki biçimidir ve uyumlaştırılamayan çıkarlar arasındaki çatışmayı içerir

Emperyalizm merkez ülkelerin periferi ülkeler üzerindeki hakimiyeti sonucu oluşan çıkar farklılaşmasıdır

Emperyalist ilişki dikey ve asimetrik bir ilişkidir ve bu ilişkide taraflardan biri çok daha fazla kazançlı çıkar

Emperyalizm ekonomik olarak adlandırılabilecek tek boyutlu bir ilişkidir ve diğer ilişki türlerini belirler

Açıklama:

Marksist felsefeden yola ç›karak çatışma ve emperyalizmi tanımlayabileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 5

Tarihsel analizini tez, antitez, sentez kavramlarıyla tanımlayan Marks'a göre "tez" ile hangi sınıf kastedilmektedir ?

Proleterya

Burjuvazi

Köylüler

Bürokrasi

Toprak ağaları

Açıklama:

Marksist felsefenin temel kavramlarını tartışabileceksiniz.

Doğru Cevap: B

Soru 6

Marks'a göre işçilerin "artı değer" yaratması neye yol açar ?

İşçilerin refah düzeyi artar

Sınıf çatışması ortadan kalkar

Sermaye birikimi sağlanır

Burjuvazi üretim araçlarının mülkiyetini işçilerle paylaşır

Sermaye değer yitirir

Açıklama:

Marksist felsefenin temel kavramlarını tartışabileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 7

Aşağıdakilerden hangisi emperyalizmi dünya ekonomisinin gelişiminde bir aşama olarak tanımlayan Paul Sweezy'in görüşü değildir ?

Emperyalizm kapitalizm içindeki yanlış uygulamalardan kaynaklanan yapısal bir sorundur

Endüstri malları için dünya pazarında ileri kapitalist ülkeler rekabet halindedir

Tekelci sermaye hakim sermaye şeklidir

Sermaye ihracı dünya ekonomik ilişkilerinin belirgin özelliğidir

Dünya pazarında uluslararası tekelci birleşmelere yol açan ciddi rekabet vardır

Açıklama:

Bağımlılık ve emperyalizm arasındaki ilişkiyi açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 8

Aşağıdakilerden hangisi Neo Marksistlerin görüşü değildir ?

Azgelişmişlerin sanayileşmiş batı ekonomileriyle kapitalist sistem içinde birleşmeleri, bu iki grup ülke arasındaki gelişmişlik farkının azalmasına neden olur

Sermaye ihracı, kapitalizmin ilk dönemlerinde de, tekelci aşamada da daima tek yönlü olarak azgelişmişlerden gelişmişlere doğru olmuştur

Sermaye ihracı ve birleşme, azgelişmiş ülkelerin aleyhinde gelişen ve artan bir bağımlılığa neden olmaktadır

Azgelişmişlik, kapitalist olmayan bir dünyanın, kapitalistleştirilmeye çalışılmasının bir sonucudur

Azgelişmişlerin kalkınması, kapitalist ülkelerle bağlarını koparmadan ve yaratılan artı değer kendi ülkelerinde üretken sektörlerde yatırıma dönüşmeden mümkün değildir

Açıklama:

Marksist ve yeni (neo) Marksistlerin bakış açılarındaki farklılıkları ayırt edebileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 9

Wallerstein'a göre, periferi ülkede neyin çok olması kapitalistin daha fazla kâr elde etmesine yol açar ?

Proleterya

Yarı proleterya

Teknik eleman

Kalifiye işçi

Hesap uzmanı

Açıklama:

Merkez çevre teorilerinin; emperyalizm, bağımlılık ve çatışma sorunlarına yaklaşımlarını değerlendirebileceksiniz.

Doğru Cevap: B

Soru 10

Aşağıdakilerden hangisi XIX. yüzyılın hegemonik güce sahip ülkedir?

Çin Halk Cumhuriyeti

İngiltere

Japonya

ABD

Fransa

Açıklama:

Merkez çevre teorilerinin; emperyalizm, bağımlılık ve çatışma sorunlarına yaklaşımlarını değerlendirebileceksiniz.

Doğru Cevap: B

Soru 11

Aşağıdakilerden hangisi emperyalizme ilişkin kuram geliştirmeyen marksist bilim adamıdır?

Wallerstein

Galtung

Lenin

Marks

Daniel Singer

Açıklama:

Marksist felsefenin temel kavramlarını tartışabileceksiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 12

Soğuk savaş döneminde ABD ve SSCB olduğu gibi gelişmiş ülkelerin dünyayı etki alanına alabilmesi aşağıdaki emperyalist teorilerden hangisi ile savunulmuştur?

Galtung'un yapısalcı emperyalist teorisi

Merkez çevre teorileri

Bağımlılık çevre teorileri

Marksist teorisi

Wallerstein'in dünya sistemi teorisi

Açıklama:

Merkez çevre teorilerinin; emperyalizm, bağımlılık ve çatışma sorunlarına yaklaşımlarını değerlendirebileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 13

Aşağıdakilerden hangisi marksist görüşe göre toplumsal değişimin temel nedenidir?

Etik

Demokrasi

Sınıf çatışması

Liberalizm

Soğuk savaş

Açıklama:

Karl Marks’ın sınıf mücadelesi ve diyalektik tarihselciliğini açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 14

Aşağıdakilerden hangisi hammaddeleri çıkarmak için sömürgelere gelen yabancı sermayenin, bu ülkenin kalkınmasına hiçbir katkı sağlamayacağını savunucusudur?

Harry Magdoff

Andre Gunder

Paul Baran

Paul Sweezy

Daniel Singer

Açıklama:

Merkez çevre teorilerinin; emperyalizm, bağımlılık ve çatışma sorunlarına yaklaşımlarını değerlendirebileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 15

Aşağıdakilerden hangisi Neo Marksist değildir?

Harry Magdoff

Paul Sweezy

Paul Baran

Andre Gunder Frank

Leonardo da Vinci

Açıklama:

Marksist ve yeni (neo) Marksistlerin bakış açılarındaki farklılıkları ayırt edebileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 16

Merkez çevre teorileri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Merkez ülkelerin merkezleri, periferi ülkelere ulaşmak için periferi ülkelerin merkezini köprü olarak kullanır.

Merkez ülkelerin merkezi ile periferi ülkenin merkezi arasında bir çıkar çatışması vardır.

Emperyalizm merkez ülkelerin periferi ülkeler üzerindeki hakimiyeti sonucu oluşan çıkar farklılaşmasıdır.

Periferi ülkelerin kendi merkezleri ile çevresi arasında çıkar uyumsuzluğu vardır.

Merkez ülkelerde merkez ile çevre arasındaki uyumsuzluk, periferi ülkelere nazaran daha azdır.

Açıklama:

Merkez çevre teorilerinin; emperyalizm, bağımlılık ve çatışma sorunlarına yaklaşımlarını değerlendirebileceksiniz.

Doğru Cevap: B

Soru 17

Kapitalizm ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Kapitalist toplumlar aşırı üretim ve yetersiz tüketim ikilemi yaşamaktadırlar.

Kapitalizm içindeki yanlış uygulamaların sonucu olarak emperyalizm ortaya çıkmaktadır.

Kapitalizm savaşlara sebep olmaktadır.

Kapitalist toplumlarda en yüksek ücreti işçiler alır.

Kapital bir sistemde işçi sınıfı ile kapital burjivazi arasında çatışma vardır.

Açıklama:

Marksist felsefeden yola ç›karak çatışma ve emperyalizmi tanımlayabileceksiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 18

Sweezy emperyalizmi dünya ekonomisinin gelişiminde bir aşama olarak tanımlamaktadır. Aşağıdakilerden hangisi bu aşamalardan birisi değildir?

İleri kapitalist ülkeler endüstri malları için dünya pazarında rekabet halindedirler.

Katılımcı sermaye hakim sermayedir.

Dünya pazarında çıkar çatışmaları ve tekelci birleşmeye yol açan ciddi rekabet vardır.

Sermaye ihracı dünya ekonomik ilişkilerinin belirgin bir özelliğidir.

Dünyadaki az gelişmiş bölgeler kapitalist güçler tarafından paylaşılır.

Açıklama:

Bağımlılık ve emperyalizm arasındaki ilişkiyi açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: B

Soru 19

Marksa göre siyasal ve toplumsal sistemin değişmesinin ana nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Sanayi Devrimi

Egemen ve ezilen sınıflar arasındaki çatışma

Üretimin artması

Orta sınıfın güçlenmesi

Kurumlar arası rekabetin artması

Açıklama:

Marksist felsefenin temel kavramlarını tartışabileceksiniz.

Doğru Cevap: B

Soru 20

Emperyalizm ile ilgili, aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Emperyalizme yol açan tüm unsurların arkasında finans kapital vardır.

Emperyalizmin ortaya çıkmasına neden olan temel unsurlardan biri finansal çıkarlardır.

Sömürgecilik emperyalizmin doğasına aykırıdır.

Ülke içinde kullanılmayan sermaye için, yeni yatırım olanaklarının araştırılması emperyalizme yol açmaktadır.

Ülke içinde tüketilmeyen mal için, yeni pazar olanaklarının araştırılması emperyalizme yol açmaktadır.

Açıklama:

Bağımlılık ve emperyalizm arasındaki ilişkiyi açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 21

“Emperyalizm uluslararası savaşları kaçınılmaz hale getirmektedir” tezini savunan düşünürler aşağıdakilerden hangileridir?

Vladimir Lenin ve Paul Sweezy

Karl Marks ve Vladimir Lenin

Karl Marks ve Friedrich Engels

John A. Hobson ve Paul Sweezy

Karl Marks ve John A. Hobson

Açıklama:

Marksist felsefeden yola ç›karak çatışma ve emperyalizmi tanımlayabileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 22

Aşağıdakilerden hangisi emperyalizm hakkında Yeni Marksist görüşü yansıtmamaktadır?

Sermaye ihracı, ihraç edilmiş azgelişmiş ülkelerde kalkınmayı ve kapitalizmin gelişmesini etkiler, hızlandırır

Emperyalizmin temel özelliği, ekonomik gücün dev anonim şirketler ve finans kurumlarının ellerinde yoğunlaşmasıdır

Sermaye ihracı az gelişmiş ülkelerin artan bir bağımlılığına neden olmaktadır

Azgelişmiş ülkelere gelen yabancı sermaye, bu ülkelerin kalkınmalarına katkıda bulunmaz

Emekten sağlanan artı değer ülke içiyle sınırlı kalmayıp, dünya ölçeğinde gerçekleştirilir ve azgelişmişlerden gelişmişlere doğru aktarılır

Açıklama:

Marksist ve yeni (neo) Marksistlerin bakış açılarındaki farklılıkları ayırt edebileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 23

Aşağıdakilerden hangisi Galtung’un yapısalcı emperyalizm teorisi ile ilgili görüşlerini yansıtmaz?

Emperyalizm merkez ülkelerin periferi ülkeler üzerindeki hegemonyası sonucu oluşan çıkar farklılaşması olarak tanımlanabilir

Emperyalizm bir devletin diğeri üzerinde hâkimiyet kurduğu feodal bir ilişki olarak görülebilir

Çıkar çatışması yaşam koşullarındaki farklılaşma olarak değerlendirilebilir

Emperyalizm, hegemonik bir ilişki olup, merkez ülkenin merkezi ile çevre ülkenin merkezi arasındaki bir ortak çıkar ilişkisi üzerine kurulmaktadır

Emperyalizm sadece ekonomik ilişkilerle ve kapitalist yayılmacılıkla açıklanabilir

Açıklama:

Merkez çevre teorilerinin; emperyalizm, bağımlılık ve çatışma sorunlarına yaklaşımlarını değerlendirebileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 24

Aşağıdakilerden hangisi Wallerstein’in Dünya Sistemi Modeli ile ilgili görüşlerini yansıtmaz?

Dünya ekonomisi bir toplumsal iş bölümü olup kapitalist üretim sürecinin oluşturduğu bir sistemdir ve dolayısıyla kapitalist bir yapıya sahiptir

Merkez periferi ilişkisi; yüksek kâr getiren üretim faaliyetleriyle daha düşük kâr getiren üretim faaliyetleri arasındaki ilişkidir

Kapitalist dünya ekonomisinde emek ile sermaye arasındaki uluslararası toplumsal ilişki sonucunda artı değer, periferi bölgeden merkeze aktarılmaktadır

Siyasal ve ekonomik nedenlerden dolayı güç dengesi mekanizmaları, tek bir gücün, sistemi tek başına kontrol etmesini engellemektedir

Azgelişmiş ülkelerle sanayileşmiş ekonomilerin kapitalist sistem içinde birleşmeleri, bu iki grup ülke arasındaki gelişmişlik farkının azalmasına neden olmaktadır

Açıklama:

Merkez çevre teorilerinin; emperyalizm, bağımlılık ve çatışma sorunlarına yaklaşımlarını değerlendirebileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 25

Yapısalcı emperyalizm teorisine göre, aşağıdakilerden hangisi merkez ve çevre ülkeler arasında emperyalist ilişkiye yol açar?

Çevre ülkenin merkezi ve çevresi arasında çıkar uyumu

Merkez ülkenin merkezi ve çevresi arasında çıkar çatışması

Yaşam koşullarındaki farklılaşmanın azalması

Çevre ülkelerin merkez ülkeler üzerinde hegemonya kurması

Merkez ülkenin merkeziyle, çevre ülkenin merkezi arasında çıkar uyumu

Açıklama:

Bağımlılık ve emperyalizm arasındaki ilişkiyi açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 26

Emperyalizmi “kapitalizm içindeki yanlış uygulamalardan kaynaklanan yapısal bir sorun” olarak gören liberal iktisatçı aşağıdakilerden hangisidir?

Adam Smith

John Hobson

Johan Galtung

David Ricardo

Friedrich Engels

Açıklama:

Merkez çevre teorilerinin; emperyalizm, bağımlılık ve çatışma sorunlarına yaklaşımlarını değerlendirebileceksiniz.

Doğru Cevap: B

Soru 27

Aşağıdakilerden hangisi dünya sistemi modelinin öncelik verdiği konu ve kavramlardan biridir?

Azgelişmişlik

Güvenlik ikilemi

Ulusçuluk

Devlet

Egemenlik

Açıklama:

Merkez çevre teorilerinin; emperyalizm, bağımlılık ve çatışma sorunlarına yaklaşımlarını değerlendirebileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 28

Yeni (Neo) Marksistlere göre kapitalist ülkelerden sermaye ihracı azgelişmiş ülkeler için hangi sonucu doğurmaktadır?

Bağımlılık

Kalkınma

Kapitalistleşme

Merkezileşme

Bölgesel bütünleşme

Açıklama:

Marksist ve yeni (neo) Marksistlerin bakış açılarındaki farklılıkları ayırt edebileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 29

Lenin’in emperyalizm anlayışına göre modern kapitalizmin temel özelliğinin aşağıdakilerden hangisinin olduğu iddia edilebilir?

Burjuva sınıfının gücü

Proletaryanın örgütlenmesi

Uluslararası pazarlar

Kapitalist karteller

Ulusal çıkarlar

Açıklama:

Bağımlılık ve emperyalizm arasındaki ilişkiyi açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 30

Aşağıdaki kavramlardan hangisi, kapitalist dünya sistemi modelinin öncelikli konusudur?

Güvenlik

Azgelişmişlik

Ulusçuluk

Devlet

Egemenlik

Açıklama:

Merkez çevre teorilerinin; emperyalizm, bağımlılık ve çatışma sorunlarına yaklaşımlarını değerlendirebileceksiniz.

Doğru Cevap: B

Soru 31

Bağımlılık teorilerine göre, çok uluslu şirketlerin üretimlerini az gelişmiş ülkelere kaydırmalarının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Hammadde kaynaklarını kontrol etmek

Üretim maliyetlerini düşürmek

Yeni pazarlar yaratmak

Tekeller kurmak

Az gelişmiş ülkeleri sanayileştirilmek

Açıklama:

Bağımlılık ve emperyalizm arasındaki ilişkiyi açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: B

Soru 32

Aşağıdakilerden hangisi, merkez iki ülkenin uluslararası politikada nüfuz (etki) alanları oluşturdukları ve çıkar çatışmaları yaşadıkları dönemdir?

I. Dünya Savaşı

II. Dünya Savaşı

Avrupa Uyumu dönemi

Otuz Yıl Savaşları

Soğuk Savaş

Açıklama:

Merkez çevre teorilerinin; emperyalizm, bağımlılık ve çatışma sorunlarına yaklaşımlarını değerlendirebileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 33

Yapısalcı emperyalizm teorisine göre yapısal şiddeti doğuran etken nedir?

Kapitalist ülkelerin varlığı

Azgelişmiş ülkelerin varlığı

Merkez-çevre ilişkisi

Aşırı sermaye birikimi

Pazar ve talep yetersizliği

Açıklama:

Merkez çevre teorilerinin; emperyalizm, bağımlılık ve çatışma sorunlarına yaklaşımlarını değerlendirebileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 34

Aşağıdaki seçeneklerin hangisinde Lenin’in emperyalizm ile kapitalizm arasındaki ilişki tanımı doğru olarak verilmiştir?

Kapitalizm emperyalizmin antitezidir

Kapitalizm emperyalizmin sentezidir

Kapitalizm emperyalizmin en ileri aşamasıdır

Emperyalizm kapitalizmin antitezidir

Emperyalizm kapitalizmin en ileri gelişme aşamasını simgeler.

Açıklama:

Bağımlılık ve emperyalizm arasındaki ilişkiyi açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 35

Uluslararası ekonomi ve politika çalışmalarında “hegemonya” kavramını ilk kullanan düşünür kimdir?

Karl Marks

Friedrich Engels

Johan Galtung

Antonio Gramsci

Immanuel Wallerstein

Açıklama:

Merkez çevre teorilerinin; emperyalizm, bağımlılık ve çatışma sorunlarına yaklaşımlarını değerlendirebileceksiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 36

Sermayenin uluslararasılaşmasıyla, az gelişmiş ve sanayileşmiş toplumlar arasındaki gelişmişlik farkının arttığını savunan yaklaşım hangisidir?

Klasik Marksizm

Kapitalizm

Karşılıklı bağımlılık

Neo Marksizm

Liberalizm

Açıklama:

Marksist ve yeni (neo) Marksistlerin bakış açılarındaki farklılıkları ayırt edebileceksiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 37

Wallerstein’ın Dünya Sistemi Modeline göre, kar ve üretimin yoğunlaştığı bölgeler hangi isimle tanımlanır?

Periferi

Çevre

Hegemonya

Merkez

Semi-periferi

Açıklama:

Merkez çevre teorilerinin; emperyalizm, bağımlılık ve çatışma sorunlarına yaklaşımlarını değerlendirebileceksiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 38

Hobson'a göre kapitalist devletlerin, sermaye fazlasını ülke dışında yeniden yatırıma dönüştürmek istemeleri aşağıdakilerden hangisine yol açmaktadır?

Sınıf çatışması

Emperyalizm

Ticaret

Karteller

Materyalizm

Açıklama:

Merkez çevre teorilerinin; emperyalizm, bağımlılık ve çatışma sorunlarına yaklaşımlarını değerlendirebileceksiniz.

Doğru Cevap: B

Soru 39

Marksizme göre, toplumsal değişimin ana nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Sınıf çatışması

Sanayi Devrimi

Burjuvazi

Siyasal kuruluşlar

Sosyalizm

Açıklama:

Karl Marks’ın sınıf mücadelesi ve diyalektik tarihselciliğini açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 40

Aşağıdakilerden hangisi, merkez iki ülkenin uluslararası politikada nüfuz (etki) alanları oluşturdukları ve çıkar çatışmaları yaşadıkları dönemdir?

Soğuk Savaş

I. Dünya Savaşı

II. Dünya Savaşı

Avrupa Uyumu dönemi

Otuz Yıl Savaşları

Açıklama:

Merkez çevre teorilerinin; emperyalizm, bağımlılık ve çatışma sorunlarına yaklaşımlarını değerlendirebileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 41

Aşağıdakilerden hangisi işçinin karşılıksız olarak kapitalist için çalışmasını ifade etmek üzere Marks tarafından kullanılmış bir terimdir?

Tez

Antitez

Artı değer

Sentez

Sermaye

Açıklama:

Karl Marks’ın sınıf mücadelesi ve diyalektik tarihselciliğini açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 42

Wallerstein’ın dünya ekonomisi görüşü ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

XX. yüzyıla özgüdür

Toplumsal iş bölümüdür

Ulusal ekonomilerden oluşan bir ekonomidir

Sosyalist bir yapıya sahiptir

Azgelişmiş ülke ekonomilerinin oluşturduğu bir sistemdir

Açıklama:

Merkez çevre teorilerinin; emperyalizm, bağımlılık ve çatışma sorunlarına yaklaşımlarını değerlendirebileceksiniz.

Doğru Cevap: B

Soru 43

Aşağıdakilerden hangisi, Marksizm ve bağımlılık teorilerinin özelliği değildir?

Politikayı tarihsel bir bakış açısıyla ele almaları

Dış politikayı siyasal verilerle açıklamaları

Sınıf çatışması kavramını temel almaları

Emperyalizmi açıklamaları

Merkez-çevre ilişkilerini incelemeleri

Açıklama:

Merkez çevre teorilerinin; emperyalizm, bağımlılık ve çatışma sorunlarına yaklaşımlarını değerlendirebileceksiniz.

Doğru Cevap: B

Soru 44

Neo Marksist teorilere göre, üretici sermayenin uluslararasılaşması, aşağıdakilerden hangisine yol açmaz?

Bağımlılık ilişkisi

Emperyalizm

Sömürü ilişkisi

Uluslararası karteller

Artı değerin azalması

Açıklama:

Marksist ve yeni (neo) Marksistlerin bakış açılarındaki farklılıkları ayırt edebileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 45

Aşağıdakilerden hangisi Lenin’e göre, emperyalizme yol açan nedenlerden biri değildir?

Hammadde için sömürge arayışı

İşçi sınıfının gelişmesi ve büyümesi

Sermaye ihracındaki artış

Büyük tekel grupların oluşması

Dünya pazarının paylaşılması

Açıklama:

Merkez çevre teorilerinin; emperyalizm, bağımlılık ve çatışma sorunlarına yaklaşımlarını değerlendirebileceksiniz.

Doğru Cevap: B

Soru 46

Emperyalizmin, kapitalizmin yanlış uygulanmasından kaynaklanan yapısal bir sorun olduğunu ileri süren düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

Lenin

Marks

Hobson

Wallerstein

Modelski

Açıklama:

Bağımlılık ve emperyalizm arasındaki ilişkiyi açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 47

Marksist görüşe göre, toplumsal değişimin ana nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Sınıf çatışması

Sermayenin uluslararasılaşması

Artı değerin toplumda bölüştürülmesi

Emperyalizm

Savaşlar

Açıklama:

Karl Marks’ın sınıf mücadelesi ve diyalektik tarihselciliğini açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 48

Marksist teoride, toplumun kurumsal ve ideolojik yapısının tamamen ekonomik üretim ilişkilerine dayalı olduğunu açıklayan kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Diyalektik materyalizm

Sınıf çatışması

Bağımlılık

Ekonomik determinizm

Sömürü

Açıklama:

Karl Marks’ın sınıf mücadelesi ve diyalektik tarihselciliğini açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 49

Marksist teorideki ekonomik determinizm, klasik realizmin hangi varsayımıyla çelişmektedir?

Devletlerin temel aktör olmaları

Siyasetin belirleyici olması

Devletlerin ulusal çıkarlarını korumaları

Güç dengesinin istikrarı sağlaması

Gücün farklı bileşenleri olması

Açıklama:

Marksist felsefenin temel kavramlarını tartışabileceksiniz.

Doğru Cevap: B

Soru 50

Yeni Marksistlere göre, çevre ülkelerin gelişmeleri neye bağlıdır?

Merkez ülke ile bağlarını gevşetmeleri

Üretim kapasitelerini arttırmaları

Gelişmiş ülkelerle daha fazla ilişki kurmaları

Kendi uydularını oluşturmaları

Kapitalist sistemde kalmaları

Açıklama:

Marksist ve yeni (neo) Marksistlerin bakış açılarındaki farklılıkları ayırt edebileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 51

Marksist teorinin uluslararası ilişkileri açıklarken dayandığı temel parametre aşağıdakilerden hangisidir?

Siyasi güç

Ekonomik güç

Sosyo-kültürel güç

Askeri güç

Jeopolitik güç

Açıklama:

Marksist felsefenin temel kavramlarını tartışabileceksiniz.

Doğru Cevap: B

Soru 52

Marksist teoriye göre üretim araçlarının sahibi olan sınıf aşağıdakilerden hangisidir?

Proleterya

İşçi

Burjuvazi

Bürokrasi

Hiyerarşi

Açıklama:

Marksist felsefenin temel kavramlarını tartışabileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 53

Emperyalizmin, “ülke içinde kullanılmayan sermaye ve tüketilmeyen mallar için yatırım ve pazar arayışının sonucunda geliştiğini” savunan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

Karl Marx

John A. Hobson

Friedrich Engels

Vladimir Lenin

Paul Sweezy

Açıklama:

Marksist felsefeden yola ç›karak çatışma ve emperyalizmi tanımlayabileceksiniz.

Doğru Cevap: B

Soru 54

Aşağıdaki ifadelerden hangisi Lenin’in emperyalizme yönelik geliştirdiği argümanlarıyla çelişmektedir?

Sektörlerinde tekel oluşturan kapitalistler dünyada nüfuz bölgelerine sahiptir.

Sermayenin ihracı, uluslararası kartellerin oluşumuna yol açar.

Emperyalizm, kapitalizmin doğal bir sonucudur.

Uluslararası çatışmaların temel nedeni mali sermayedir.

Kapitalizm, nüfuz alanlarına yönelik ittifaklar gerektirir ve çatışmayı önler.

Açıklama:

Marksist ve yeni (neo) Marksistlerin bakış açılarındaki farklılıkları ayırt edebileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 55

Aşağıdakilerden hangisi, neo-Marksistlere göre tekelci kapitalizmin sonuçlarından biri değildir?

Hammadde arayışı

Ucuz işgücü tercihi

Pazarı genişletme ihtiyacı

Azgelişmiş ülkelerin kalkınması

Etki alanı ihtiyacı

Açıklama:

Marksist ve yeni (neo) Marksistlerin bakış açılarındaki farklılıkları ayırt edebileceksiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 56

Aşağıdakilerden hangisi, bağımlılık teorilerine göre, azgelişmiş ülkelerin gelişememelerinin başlıca nedenidir?

Sermaye ihracının gelişmiş ülkelere doğru olması

Çok uluslu şirketlerin üretim kararlarını alması

Emek maliyetinin düşük olması

Hammadde pazarı oluşturma

Ülkelerin iç dinamikleri

Açıklama:

Bağımlılık ve emperyalizm arasındaki ilişkiyi açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 57

Yapısal açıklamasında, Galtung’un tanımladığı merkez ve periferi ülkeler arasındaki ilişki, aşağıdaki kavramlardan hangisiyle ifade edilmektedir?

Kapitalizm

Emperyalizm

Hegemonya

Hiyerarşi

Feodalizm

Açıklama:

Marksist ve yeni (neo) Marksistlerin bakış açılarındaki farklılıkları ayırt edebileceksiniz.

Doğru Cevap: B

Soru 58

Dünya ekonomisinin küresel ölçekte toplumsal bir işbölümü olarak tanımlandığı yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

Kapitalist Koloniyalizm

Uluslararası Ekonomi Politik

Komünist Enternasyonel

Yapısalcı Emperyalizm

Dünya Sistemi Modeli

Açıklama:

Merkez çevre teorilerinin; emperyalizm, bağımlılık ve çatışma sorunlarına yaklaşımlarını değerlendirebileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 59

Aşağıdakilerden hangisi modern devlet sisteminde hegemonik gücün özelliklerinden biri değildir?

Üretim kapasitesinin yüksek olması

Devlerler arası ilişkilerde istikrarı sağlaması

Uluslararası toplumsal ilişkileri örgütlemesi

Güç dengesini tek başına kontrol etmesi

Merkez ülke özellikleri taşıması

Açıklama:

Merkez çevre teorilerinin; emperyalizm, bağımlılık ve çatışma sorunlarına yaklaşımlarını değerlendirebileceksiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 60

Aşağıdakilerden hangisi Marksizm ve merkez çevre teorilerinin ortak özelliklerine yönelik yanlış bir ifadedir?

Uluslararası ilişkiler ve dış politikayı ekonomik verilerle açıklamışlardır

Toplumsal ilişkileri ve dünya politikasını tarihsel bir bakış açısıyla ele almışlardır

Uluslararası ilişkileri ve dış politikayı maddi unsurlar açısından ele alırlar.

Uluslararası ilişkileri siyasal askeri güç bağlamından ayrı açıklamışlardır.

Uluslararası ilişkileri dini ilişkiler doğrultusunda ele almışlardır.

Açıklama:

Marksizm ve merkez çevre teorilerinin ortak özelliği, uluslararası ilişkiler ve dış politikayı maddi unsurlardan daha ziyade siyasal askeri güç yerine ekonomik verilerle açıklamalarıdır. Ayrıca, Marks ve izleyicileri toplumsal ilişkileri ve dünya politikasını tarihsel bir bakış açısıyla ele almışlardır.

Doğru Cevap: C

Soru 61

Tarihsel analizini tez, antitez, sentez kavramlarıyla tanımlayan düşünür kimdir?

Engels

Marks

Hobson

Lenin

Hegel

Açıklama:

Kapitalist sistemdeki çatışmanın kendi sonunu getireceğine inanan Marks, işçi sınıfının ya da proleteryanın yoksullaşmasının sonucunda, yönetici kapitalist sınıfın proleterya tarafından bir devrimle ortadan kaldırılacağını iddia etmektedir. Burada burjuvazi (tez) ile proleterya (antitez) arasındaki çatışmanın sosyalizme (sentez) yol açacağı, çünkü tarihte her zaman egemen sınıf (tez) ile halk yığınları (antitez) arasındaki çatışmanın yeni bir ekonomik, siyasal ve toplumsal yapının (sentez) ortaya çıkmasını sağladığını ifade etmektedir.

Doğru Cevap: B

Soru 62

Diyalektik materyalizmi benimseyen Marks hangi yıllar arasında yaşamıştır?

1818-1883

1870-1924

1858-1940

1818-1881

1881-1908

Açıklama:

Marks 1818 yılında doğmuş ve 65 yaşında hayatını kaybetmiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 63

Yapısalcı emperyalizm teorisi kime aittir?

Marks

Engels

Gramsci

Galtung

Hegel

Açıklama:

Uluslararası sistemi incelerken dünyayı merkez (core) ve çevre (periferi ülkeler olmak üzere ikiye ayıran Galtung, bu sınıflandırmayı yaparken her ülkenin de kendi içinde merkez ve çevreye ayrılabileceğini belirtir. Galtung’a göre yapısal şiddeti doğuran bu merkez çevre ya da metropol uydu ilişkisidir. Galtung bu ilişkiyi emperyalizm olarak nitelemektedir.

Doğru Cevap: D

Soru 64

Dünya sistemi modeli kime aittir?

Gramsci

Engels

Wallerstein

Holsti

Hegel

Açıklama:

Klasik iktisadın tanımına göre uluslararası ekonomi, ulusal ekonomilerin toplamından ibaret olan ve uluslararası ekonomik etkileşimlerinden oluşan bir süreçtir. Dünya ekonomisi ise bunun ulusal ekonomileri aşan bir nitelik kazandığına ve çok uluslu sermaye hareketlerini, özel finans kurumlarının ve bireylerin ekonomik faaliyetlerini de içine alan daha karmaşık bir sürece dönüştüğünü ifade etmek için kullanır. Oysa Wallerstein’a göre dünya ekonomisi bir toplumsal iş bölümüdür. Bu anlamda ne 20. Yüzyıla özgü bir ifade ne de ulusal ekonomilerden oluşan bir ekonomidir; dünya ekonomisi kapitalist üretim sürecinin oluşturduğu bir sistemdir ve dolayısıyla kapitalist bir yapıya sahiptir.

Doğru Cevap: C

Soru 65

Dünya ekonomisinin tarihsel bir olgu olduğunu ve bir zaman sonra ortadan kalkacağını savunan düşünür kimdir?

Wallerstein

Gramsci

Cox

Holsti

Hegel

Açıklama:

Kapitalist dünya ekonomisi emek ile sermaye arasındaki uluslararası toplumsal ilişkiyi ifade eder. Marksist anlayışta olduğu gibi, artı değer, bu ilişki sonucu proleteryadan kapasite aktarılmaktadır. Bu aktarım ve emek sermaye iş bölümü sadece ülke içiyle sınırlı kalmamakta; dünya ölçeğinde gündeme gelmektedir. Wallerstein’ın dünya sistemi modelinde ifade edilen egemenlik karalar üzerinde mutlak otorite (otonomi) sahibi olmak anlamına gelmemektedir.

Doğru Cevap: A

Soru 66

Modern devlet sistemi (kapitalist dünya ekonomisi) tarihinde üç hegemonik güçten söz edilmektedir. Aşağıdakilerden hangisi bunlardan biridir?

Almanya

İngiltere

Türkiye

Norveç

İsviçre

Açıklama:

Kapitalist dünya ekonomisi tarihinde öne çıkan üç hegemonik güçten biri 18. yüzyıldaki Hollanda, 19. yüzyıldaki İngiltere ve 20. Yüzyılın ortalarından itibaren de ABD’dir.

Doğru Cevap: B

Soru 67

Aşağıdakilerden hangisi kapitalist dünya sistemi modelinin marjinal konularından biridir?

Güç

Ulusçuluk

Hukuk

Ekonomi

Devletçilik

Açıklama:

Kapitalist dünya sistemi modelinde güvenlik ikilemi, ulusçuluk ve devlet gibi kavramlar alanın marjinal konularıdır. Öncelik kazanan konu ve kavramlar, kapitalizm ve az gelişmişlik sorunudur.

Doğru Cevap: B

Soru 68

Aşağıdakilerden hangisi Marksizm ve Merkez Çevre Teorilerinin ortak özelliğidir?

Uluslararası ilişkileri ve dış politikayı ekonomi ile açıklaması

Uluslararası ilişkileri ve dış politikayı askeri güç ile açıklaması

Uluslararası ilişkileri ve dış politikayı özgürlük ile açıklaması

Uluslararası ilişkileri ve dış politikayı sınıf çatışması ile açıklaması

Uluslararası ilişkileri ve dış politikayı sömürü yarışı ile açıklaması

Açıklama:

Marksizm ve merkez çevre teorilerinin ortak özelliği; uluslararası ilişkileri ve dış politikayı siyasal, askeri güç yerine ekonomik verilerle açıklamalarıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 69

Marks ve Engels’s göre tüm savaşlar hangi topluluklar arasındadır?

Silahlı ile silahsız

Sömürgeciler

Ham madde sahibi ile sömürgeciler

Ezen ile ezilen

Demokratlar ile kapitalistler

Açıklama:

Marks ve Engels’e göre tarih boyunca ekonomik çıkarlar ve ihtiyaçlar güç ilişkilerini etkilemiş, baskı altında tutulan ezilen sınışarla egemen güçler arasındaki çatışma devam etmiştir. Tüm savaşlar “özgür insan ile köle, bey ile serf, lonca ustası ile kalfa, tek kelimeyle ezen ile ezilen arasında” süregelmiştir. Bu mücadele kimi zaman örtülü, kimi zaman açıktan, ama daima varolmuş ve son aşamada burjuvazi ile proleteryanın savaşına dönüşmüştür (Marks-Engels, 1997: 9-10). Dolayısıyla tarihi, bir sınıf mücadelesi tarihi olarak alan Marks’a göre, ezen sınıf ile ezilen sınıf arasındaki mücadele daima yeni bir ekonomik, siyasal ve toplumsal sistemin doğmasıyla sonuçlanmıştır. Marksist görüşe göre sınıf çatışması toplumsal değişimin ana nedenini oluşturmaktadır.

Doğru Cevap: D

Soru 70

Aşağıdaki seçeneklerden hangisinde emperyalizm teorilerini öne süren kişi ile sorun tanımı ve çözüm önerisi doğru olarak eşleştirilmiştir?

John a. Hobson - Sermaye fazlası- Halkın tüketim gücünü yükseltmek

John a. Hobson - Sermaye fazlası- Fazla sermayeyi yurtdışında yeniden yatırıma dönüştürmek

Vladimir Lenin- Tekelcilik- Sömürgecilik

Paul Sweezy- Kapitalist ülkelerin rekabeti-Uluslararası tekelci beirleşmeler

Paul Sweezy- Kapitalist ülkelerin rekabeti-Dünyanın işgal edilmemiş yerlerinin paylaşılması

III

Açıklama:

Liberal düşünür, ‹ngiliz iktisatçı John A. Hobson’a göre, emperyalizm kapitalizm içindeki yanlış uygulamalardan kaynaklanan yapısal bir sorundur. Kapitalist toplumlar aşırı üretim ve yetersiz tüketim ikilemini yaşamaktadır. Hobson, kapitalist devletlerin ortaya çıkan zenginlik fazlasını bir takım refah artırıcı önlemlerle yeniden bölüştürecek bir sistem geliştirmeleriyle bu yapısal sorunu çözebileceklerini savunmuştur. Pratikte kapitalist devletler bunu yapmak yerine, ortaya çıkan sermaye fazlasını ülke dışında kâr elde etmek amacıyla yeniden yatırıma dönüştürmeyi tercih etmektedir. Diğer bir deyişle ülke içinde kullanılmayan sermaye ve tüketilmeyen mal için, yeni yatırım ve pazar olanaklarının araştırılması emperyalizme yol açmaktadır. Hobson, emperyalizmin kaçınılmazlığını kabul etmeyerek halkın tüketim gücünü yükseltmek gerektiğini ileri sürmektedir.
Lenin, emperyalizm ve savaşlar arasındaki ilişkiyi açıklarken I. Dünya Savaşı’na kadar olan dönemdeki savaşların, emperyalist güçlerin sömürge mücadelesinden kaynaklandığını ileri sürmektedir. Ancak, emperyalist devletler arasındaki işbirliğinin, özellikle Asya ve Afrika’daki azgelişmiş bölgelerin sömürülmesi amacını taşı-dığına da işaret etmektedir. Emperyalist güçlerin ayrı ayrı etki alanı oluşturma çabaları için yapılan ittifaklar, savaşa, geçici olarak ara verilmesine neden olmuştur. Kapitalist devletlerin bu pazarlara ve hammadde kaynaklarına her zaman ihtiyaçları olduğu için, kapitalist devletlerin var olduğu bir dünyada çatışma eksik olmayacaktır. Dolayısıyla Lenin’e göre, uluslararası çatışmaları ortadan kaldırmanın önkoşulu kapitalizmi ortadan kaldırmaktır. Zira bir kapitalist ülkenin genişlemesi mutlaka diğer bir ülkenin zararına olacağından, kapitalist emperyalizm uluslararası savaşları kaçınılmaz hale getirmektedir (Dougherty ve Pfaltzgraff, 1990: 230-31).
Paul Sweezy de emperyalizmi dünya ekonomisinin gelişiminde bir aşama olarak tanımlamaktadır. Sweezy’ye göre bu aşamada (a) endüstri malları için dünya pazarında ileri kapitalist ülkeler rekabet halindedir; (b) tekelci sermaye hakim sermaye şeklidir; (c) sermaye ihracı dünya ekonomik ilişkilerinin belirgin özelliğidir. Bu temel ekonomik ilişkilerin sonucu olarak iki özellik daha bulunmaktadır: (d) dünya pazarında çıkar çatışmaları ve uluslararası tekelci birleşmelere yol açan ciddi rekabet ve (e) dünyanın işgal edilmemiş yerlerinin önde gelen kapitalist güçler (ve onların uyduları) tarafından paylaşılması (Sweezy, 1975: 79).

Doğru Cevap: A

Soru 71

Yeni emperyalizm olarak nitelenen dönemin temel özelliği nedir?

Hızlanarak artan üretici sermaye uluslararasılaşması

Uluslararası düzeyde iş bölümü yapılması

Ekonomik gücün dev şirketlerin elinde yoğunlaşması

Gelişmiş ülkelerin sermaye desteği ile az gelişmiş ülkeleri kalkındırması

Ücretli emekten artı değer çıkarılması

Açıklama:

Harry Magdoff tarafından yeni emperyalizm olarak nitelenen bu dönemin temel özelliği, ekonomik gücün dev anonim şirketler ve finans kurumlarının ellerinde yoğunlaşmasıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 72

Yeni Marksistlerin emperyalizme yaklaşımı klasik Marksistlerden farkı nedir?

Ulusallaşma

Uluslararasılaşma

Devletlerin büyümesi

Devletlerin karşılıklı bağımlılıkları

Toplumsal gruplar

Açıklama:

Yeni Marksistlerin emperyalizme yaklaşımları, klasik Marksistlerden farklılık göstermektedir. Neo Marksistler, emperyalizmi, emekten artı değer çıkarma işleminin dünÇözümya ölçeğinde gerçekleştiği ve üretici sermayenin uluslararasılaştığı dönemle ilişkilendirmektedir.

Doğru Cevap: B

Soru 73

Neo Marksistlere göre sermaye akımı klasik Marksist düşünceden farklıdır. Neo Marksistlerce sermaye akımı hangi yönden hangi yönedir?

Gelişmişlerden orta gelişmişlere

Gelişmişlerden az gelişmişlere

Az gelişmişlerden gelişmişlere

Az gelişmişlerden orta gelişmişlere

Gelişmişler arasında

Açıklama:

Neo Marksistlerin sermaye akımı konusundaki görüşleri, klasik Marksist düşünceden oldukça farklıdır. Bu akımın önde gelen isimleri Harry Magdoff, Paul Sweezy, Paul Baran ve Andre Gunder Frank’tır. Ortak görüşleri, sermaye ihracının kapitalizmin ilk dönemlerinde de XX. yüzyılda ulaştığı tekelci aşamada da daima tek yönlü olarak azgelişmişlerden gelişmişlere doğru olduğudur.

Doğru Cevap: C

Soru 74

Neo Marksistlere göre bir ülkenin gelişememe sebebi nedir?

O ülkenin iç faktörleri

Geleneksel yapılarının korunması

Feodalizme bağlılıkları

Gelişmiş kapitalist ülkelerin kolonileştirme politikaları

Sanayi devrimine ayak uyduramamaları

Açıklama:

Neo Marksistlere göre, bir ülkenin neden gelişemediği, iç faktörlere bakılarak açıklanamaz. Örneğin; Üçüncü Dünya ülkelerinin gelişmemişliği, ne geleneksel yapının korunması, ne de feodalizmle açıklanabilir. Frank’a göre azgelişmişlerin gerikalmışlığı, gelişmiş kapitalist ülkelerin kolonileştirme politikalarının bir sonucudur. Kolonileştirme hareketleri azgelişmiş ülkelerin gelişmesinden çok, daha fazla azgelişmelerine neden olmuştur. Azgelişmişlik, kapitalist olmayan bir dünyanın, kapitalistleştirilmeye çalışılmasının bir sonucudur. Tarihsel süreçte, gelişmiş ülkeler tarafından uydu haline getirilen ülkeler de kendi uydularını oluşturarak, artığın aktarılması sürecine aracılık etmeye devam ettiler. Zincirleme kurulan bu ilişkiler ağı sonucu, kapitalist ülkeler giderek zenginleşirken koloni ülkeleri yoksullaştılar.

Doğru Cevap: D

Soru 75

Neo Marksistlere göre uydu ülkelerin gelişmesi ancak ne ile mümkündür?

Merkezle daha sıkı ilişki kurmaklarıyla

Merkezle uyum içinde çalışmalarıyla

Merkezle olan bağlarını gevşetmeleriyle

Merkezle çatışmakla

Diğer uydularla birleşip merkez olmakla

Açıklama:

Gelişmenin ancak azgelişmiş ülkelerin, gelişmiş ülkelerle ilişki kurmasına bağlandığı görüşlerin aksine Neo Marksistler, uydu ülkelerin gelişmelerinin ancak merkezle olan bağlarını gevşetmeleri durumunda gerçekleşebileceğini savunmaktadırlar (Cirhinlioğlu, 1999: 140-42).

Doğru Cevap: C

Soru 76

Gramsci’ye göre hakim sınıfın, yönetilen sınıfın veya toplumun geri kalanının hatta toplumsal yapının tümü üzerinde siyasal, hukuksal, kültürel, ekonomik ve toplumsal araçları kullanarak kurduğu hakimiyete ne denir?

Proleterya

Periferi

Merkez

Sınıflandırma

Hegemonya

Açıklama:

Kavramı ilk defa kullanan Gramsci’ye göre hegemonya hakim sınıfın, yönetilen sınıfın veya toplumun geri kalanının hatta toplumsal yapının tümü üzerinde siyasal, hukuksal, kültürel, ekonomik ve toplumsal araçları kullanarak kurduğu bir hakimiyettir ve bir itaat ettirmedir.

Doğru Cevap: E

Soru 77

Marksizmde Hegemonyaya bakış aşağıdakilerden hangisini içerir?

Hegemonyanın yerini özgürlük alacağı

Proleterya hegemonyasının sonsuza kadar devam edeceği

Burjuvazi hegemonyasının yerini proleterya hegemonyasının alacağı

Burjuvazi hegemonyasının sonsuza kadar devam edeceği

Burjuvazi hegemonyasının sürekli artarak köleliğe dönüşeceği

Açıklama:

Marksizmde hegemonyaya sınıfsal bir ilişki olarak bakılır ve işçi sınıfının örgütlenmesi ve mücadelesi sonucunda, burjuvazinin hegemonyasının sona ereceği ve yerini proleteryanın hegemonyasının alacağı savunulur.

Doğru Cevap: C

Soru 78

Aşağıda belirtilen seçeneklerden hangisi, Marksizm ve merkez çevre teorilerinin özelliklerini yansıtmaz?

Dış politikayı, maddi unsurlardan daha ziyade, ekonomik verilerle açıklar.

Özel mülkiyet haklarının korunması birincil öneme sahiptir.

Uluslararası ilişkileri, üretim araçları ve onun belirlediği üretim ilişkileri sonucu ortaya çıkan sınıfsal ilişki temelinde ele alır.

Emperyalizm olgusunu açıklarken, sınıf çatışmasını ve sömürü yaklaşımı temel referans olarak alır.

Toplumsal ilişkileri ve dünya politikasını, tarihsel bir bakış açısıyla ele alır.

Açıklama:

Marksizm ve merkez çevre teorilerinin ortak özelliği; Uluslararası ilişkileri ve dış politikayı maddi unsurlardan daha ziyade siyasal, askeri güç yerine ekonomik verilerle açıklamalarıdır. Özellikle Marks’ın sınıf çatışması ve sömürü yaklaşımını yeni Marksistler, dünya politikasını ve emperyalizm olgusunu açıklarken temel referans olarak almışlardır. Marks ve izleyicilerinin bir başka temel özelliğiyse toplumsal ilişkileri ve dünya politikasını tarihsel bir bakış açısıyla ele almalarıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 79

XIX. yüzyıl sonlarında Avrupa’nın genişleme çabalarını, aşağıda belirtilen faktörlerden hangisi ile ilişkilendiremeyiz?

Askeri faktörler.

Politik faktörler.

Psikolojik faktörler.

Dini faktörler.

Coğrafik faktörler.

Açıklama:

XIX. yüzyılın sonlarında Avrupa’nın genişleme çabalarında askeri, politik, psikolojik ve dini faktörler, etkili olmuştur. Ancak emperyalizme yol açan tüm unsurların arkasında finans kapital vardır ve bu diğer faktörler için itici rol oynamaktadır.

Doğru Cevap: E

Soru 80

Aşağıdaki seçeneklerden hangisi, Paul Sweezy’e göre, dünya ekonomisinin gelişiminde bir aşama olarak tanımladığı emperyalizmin, aşamaları arasında yer almamaktadır?

Endüstri malları için dünya pazarında ileri kapitalist ülkeler rekabet halindedir.

Devletlerarası işbirliğinin yaygınlaşması.

Sermaye ihracı dünya ekonomik ilişkilerinin belirgin özelliğidir.

Dünya pazarında çıkar çatışmaları ve uluslararası tekelci birleşmelere yol açan ciddi bir rekabetin varlığı.

Dünyanın işgal edilmemiş yerlerinin önde gelen kapitalist güçler (ve onların uyduları) tarafından paylaşılması.

Açıklama:

Sweezy’ye göre Emperyalizmin aşamaları, (a) endüstri malları için dünya pazarında ileri kapitalist ülkeler rekabet halindedir; (b) tekelci sermaye hakim sermaye şekli değildir. (c) sermaye ihracı dünya ekonomik ilişkilerinin belirgin özelliğidir. Bu temel ekonomik ilişkilerin sonucu olarak iki özellik daha bulunmaktadır: (d) dünya pazarında çıkar çatışmaları ve uluslararası tekelci birleşmelere yol açan ciddi rekabet, (e) dünyanın işgal edilmemiş yerlerinin önde gelen kapitalist güçler (ve onların uyduları) tarafından paylaşılmasıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 81

Bağımlılık, emperyalizm ve sömürü ilişkisine yol açan süreçte, üretici sermayenin uluslararasılaşması ve çok uluslu şirketlerin doğması, kaç aşamadan oluşmaktadır?

Tek aşamadan oluşur.

İki Aşamadan oluşur.

Üç Aşamadan oluşur.

Dört aşamadan oluşur.

Beş aşamadan oluşur.

Açıklama:

Bağımlılık, emperyalizm ve sömürü ilişkisine yol açan süreçte üretici sermayenin uluslararasılaşması ve çok uluslu şirketlerin doğması, üç aşamadan oluşmaktadır. Birinci aşamada; ticari ilişkiler azgelişmiş ülkelerle kapitalistleşen ülkeler arasında gelişir, kapitalistleşen bölgelerin gereksinimlerini karşılamayı amaçlar. İkinci aşama; kapitalizmin yerleştiği ülkelerden azgelişmiş ülkelere yapılan yatırımlarla ticaret sermayesinin geliştiği ve dünya ekonomisinin sürükleyici gücü olduğu dönemdir. Bu dönemde azgelişmiş bölgelerdeki ticaret sermayesi kapitalist ülkelerdeki üretici sermayesinin gereksinimlerine uygun olarak hareket eder ve uluslararasılaşır. Üçüncü aşamada; 1930’lardan itibaren özellikle II. Dünya Savaşı sonrasında hızlanarak artan üretici sermaye uluslararasılaşır.

Doğru Cevap: C

Soru 82

Aşağıdakilerden hangisi, Paul Sweezy’ye göre, sermayenin, ülkelere gelme eğiliminde olduğu alanlar içinde değildir?

Hükümet garantili çeşitli bayındırlık işleri

Devlet tahvilleri

Demiryolları

Tabii kaynakların kullanımı

Konut yardımları

Açıklama:

Paul Sweezy’ye göre, sermayenin gelme eğ¤iliminde olduğu alanlar, hükümet garantili çeştli bayındırlık işleri, devlet tahvilleri, demiryolları, kamu hizmetleri, tabii kaynakların kullanımı ve ticarettir. Bu alanlar, ileri ülkelerden yapılacak mal ihracıyla rekabet edebilecek sektörler değildir.

Doğru Cevap: E

Soru 83

Aşağıdakilerden hangisi, Safir Amin’e göre, çevre sistemlerde üretilen artı değerlerin merkeze aktarılması sürecinin bir parçası değildir?

Düşük ücret politikaları güdülmesi.

Üst sınıfların lüks tüketime yönlendirilmesi.

Alt kesimlerin ciddi yaşamsal zorluk ile karşılaşması.

Gelir adaletinin sağlanması.

Yoksulluğun ayrıcalıklı sınıfları beslemesi.

Açıklama:

Samir Amin, dünya ekonomisini merkez ve çevre sistemler olarak ikiye ayırarak incelemektedir. Merkez sistemler, iç dinamiklerini kurmayı başarmış, kendilerine yeterli ve dış faktörlerden etkilenmeyen sistemlerdir. Oysa çevre sistemler, merkezin gereksinimlerini karşılama işlevini yerine getiren ekonomilerdir. Burada üretilen artı değer, çeşitli şekillerde merkeze aktarılmaktadır. Düşük ücret politikaları güdülmekte, üst sınıflar lüks tüketime yönlendirilmekte, alt kesimler çok ciddi yaşamsal zorluklarla karşılaşmakta ve çevredeki bu yoksulluk ayrıcalıklı sınıfları beslemektedir.

Doğru Cevap: D

Soru 84

Aşağıdakilerden hangisi, Galtung’un, bir devletin diğeri üzerinde hâkimiyet kurduğu, feodal bir ilişki olarak gördüğü emperyalizmin, hakimiyet kurma yöntemleri içerisinde görülmez?

Sosyal

Ekonomik

Siyasal

Askeri

Kültürel

Açıklama:

Galtung, bir devletin diğeri üzerinde hâkimiyet kurduğu feodal bir ilişki olarak gördüğü emperyalizmi, yine merkez ve periferi ülkeler arasındaki ilişkiden hareketle ekonomik, siyasal, askeri, iletişimsel ve kültürel olmak üzere beş gruba ayırmaktadır. Bunların herhangi birisinin diğerine göre önceliği bulunmamaktadır.

Doğru Cevap: A

Soru 85

Wallerstein yaklaşımına göre, aşağıda belirtilen seçeneklerden hangisi, dünya ekonomisinin özellikleri arasında değildir?

Ulusal ekonomileri aşan bir nitelik kazanması.

Çok uluslu sermaye hareketlerinin önem kazanması.

Düşük ücret politikaları güdülmesi.

Özel finans kurumlarının oluşması.

Bireylerin ekonomik faaliyetlerini de içine alan daha karmaşık bir sürece dönüşmesi.

Açıklama:

Wallerstein, dünya ekonomisi ve dünya sistemi kavramlarını, günlük dilde kullanılan uluslararası ekonomi ya da dünya ekonomisi kavramlarından farklı anlamda kullanmaktadır. Klasik iktisadın tanımına göre, uluslararası ekonomi, ulusal ekonomilerin toplamından ibaret olan ve uluslararası ekonomik etkileşimlerinden oluşan bir süreçtir. Dünya ekonomisi ise bunun ulusal ekonomileri aşan bir nitelik kazandığına ve çok uluslu sermaye hareketlerini, özel finans kurumlarını ve bireylerin ekonomik faaliyetlerini de içine alan daha karmaşık bir sürece dönüştüğünü ifade etmek için kullanılır.

Doğru Cevap: C

Soru 86

Wallerstein’ın merkez ve periferi ülkeler ile ilgili öne sürdüğü özellikler, aşağıda belirtilen seçeneklerden hangisi ile ilişkilendirilemez?

Merkez ve periferi ülkeler coğrafi ayırımla belirlenmezler.

Merkez ülkelerin ve periferi ülkelerin belli coğrafi bölgelerde yoğunlaşmış oldukları görülür.

Merkez ve Periferi bölgelerin üretim biçimleri ve ekonomik faaliyetleri de farklılaşmaktadır.

Aynı ürün sürekli olarak merkez yada periferide üretilmez.

Merkez ve periferi ülkeler aynı siyasi yapı ile yönetilirler.

Açıklama:

Merkez ve periferi ülkeler coğrafi ayırımla belirlenmezler. Ancak merkez ülkelerin ve periferi ülkelerin belli coğrafi bölgelerde yoğunlaşmış oldukları görülür. Merkez ve Periferi bölgelerin üretim biçimleri ve ekonomik faaliyetleri de farklılaşmaktadır.

Doğru Cevap: E

Soru 87

Aşağıdakilerden hangisi, Robert Cox’a göre hegemonik güç ile ilişkilendirilemez?

Hegemonik güç, diğeri üstünde mutlak üstünlüğe sahip olan ve diğerlerini sömüren ülke değildir.

Hegemonya, devletler arası ilişkilerde istikrarı sağlaması bakımından önemlidir.

Hegemonik güç, diğer ülke üzerinde her alanda üstünlük kurar.

Hegemonik güç, devletler arası çatışmaları engelleyerek düzeni sağlamaktadır.

Üretim kapasitesi daha yüksek olan hegemon, periferi ülkelere doğru genişleyerek, dünya hegemonyası aşamasına gelir.

Açıklama:

Robert Cox’a göre hegemonik güç, diğeri üstünde mutlak üstünlüğe sahip olan ve diğerlerini sömüren ülke değildir. Aslında diğerleriyle bu devletin çıkarları arasında bir uzlaşma da söz konusu olabilir. Hegemonya, devletler arası ilişkilerde istikrarı sağlaması bakımından önemlidir. Hegemonik güç, devletler arası çatışmaları engelleyerek düzeni sağlamaktadır. Üretim kapasitesi daha yüksek olan hegemonik güç, dışa doğru, periferi ülkelere doğru genişleyerek, dünya hegemonyası aşamasına gelir.

Doğru Cevap: C

Soru 88

Marksizm ve merkez çevre teorilerinin ortak özelliği aşağıdakilerden hangisidir?

Uluslararası ilişkileri ve dış politikayı maddi unsurlarla ele alırlar.

Uluslararası ilişkileri ve dış politikayı ekonomik verilerle açıklarlar.

Uluslararası ilişkileri ve dış politikayı askeri güçle ilişkilendirerek ele alırlar.

Uluslararası ilişkileri ve dış politikayı sömürü ve sınıf çatışmalarını ele almadan açıklarlar.

Uluslararası ilişkileri ve dış politikayı siyasal unsurları ele almadan açıklarlar.

Açıklama:

Marksizm ve merkez çevre teorilerinin ortak özelliği; uluslararası ilişkileri ve dış politikayı maddi unsurlardan daha ziyade siyasal, askeri güç yerine ekonomik verilerle açıklamalarıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 89

Aşağıdakilerden hangisi Marks'ın düşünceleri arasında yer almaz?

Artı değer, dolaşıma konan paranın ilk değerindeki artış olup, bunun kaynağı ücretli emektir.

Ezen ile ezilen sınıfın mücadelesi daima yeni bir ekonomik, siyasal ve toplumsal sistemin doğmasıyla sonuçlanmıştır.

Toplumun kurumsal ve ideolojik yapısı tamamen ekonomik üretim ilişkileri tarafından belirlenmektedir.

Devletler ekonomide var olan yapıyı sürdürmede ve güçlendirmede herhangi bir rol oynamamaktadır.

Siyasal kuruluşlar ekonomik alt yapıya göre şekillenen üst yapılardır.

Açıklama:

Marks’ın artı değer tezine göre işçi, kapitalist sermaye birikimine yol açan ve kapitalist yeniden üretimin ana
unsurunu oluşturan artı değeri üretir. Artı değer, dolaşıma konan paranın ilk değerindeki artış olup, bunun kaynağı ücretli emektir. Ezen sınıf ile ezilen sınıfın mücadelesi daima yeni bir ekonomik, siyasal ve toplumsal sistemin doğmasıyla sonuçlanmıştır. Marks, toplumun kurumsal ve ideolojik yapısının tamamen ekonomik üretim ilişkileri tarafından belirlendiğini varsayar. Bu ekonomik determinizm temelinde, ekonomik sistemi denetleyebilen siyasal sistemi de denetler. Marks ve Engels öğretisine göre, siyasal kuruluşlar ekonomik alt yapıya göre şekillenen üst yapılardır. Bu nedenle devletler ekonomide var olan yapıyı sürdürmeye ve güçlendirmeye yaramaktadır.

Doğru Cevap: D

Soru 90

Marks ve Lenin’e göre aşağıdakilerden hangisi uluslararası çatışmaların temel nedenini oluşturmaktadır?

Sosyalizm

Liberalizm

Kapitalizm

Faşizm

Komünizm

Açıklama:

Marks ve Lenin’e göre, finans kapital emperyalizmin kaynağını ve uluslararası çatışmaların temel nedenini oluşturur. Kapitalizm geliştikçe daha fazla hammadde kaynaklarına gerek duyulduğundan, bu durum, daha fazla sömürgeye sahip olmayı gerektirecektir. Denizaşırı sömürgelere sahip olma, bir taraftan hammadde kaynaklarının garanti altına alınmasını sağlarken aynı zamanda ucuz iş gücü ve Pazar imkânı da sağlamaktadır.

Doğru Cevap: C

Soru 91

Aşağıdakilerden hangisi Neo Marksist teorinin özellikleri arasında yer almaz?

Bir ülkenin gelişememe nedenleri iç faktörlere bakılarak açıklanabilir.

Emperyalizm, bir sömürü ilişkisi olarak tanımlanır.

Emperyalizm, üretici sermayenin uluslararasılaştığı dönemle ilişkilidir.

Emperyalizmin özelliği, ekonomik gücün dev anonim şirketler ve finans kurumlarının ellerinde yoğunlaşmasıdır.

Sermaye ihracı ve birleşme, az gelişmiş ülkelerin bağımlılığını arttırır.

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 92

Marks ve Engels’e göre güç ilişkilerini etkileyen en önemli unsur aşağıdakilerden hangisidir?

Askeri güç

Coğrafi etkenler

Ekonomik çıkarlar

Dini faktörler

Teknolojik gelişmeler

Açıklama:

Marks ve Engels’e göre tarih boyunca ekonomik çıkarlar ve ihtiyaçlar güç ilişkilerini etkilemiş, baskı altında tutulan ezilen sınıflarla egemen güçler arasındaki çatışma devam etmiştir.

Doğru Cevap: C

Soru 93

Marksist görüşe göre toplumsal değişimin ana nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Sermaye gereksinimi

Teknolojik gelişme

Sanayinin gelişimi

Sömürgecilik

Sınıf çatışması

Açıklama:

Marksist görüşe göre sınıf çatışması toplumsal değişimin ana nedenini oluşturmaktadır. Tarihi, bir sınıf mücadelesi tarihi olarak alan Marks’a göre, ezen sınıf ile ezilen sınıf arasındaki mücadele daima yeni bir ekonomik, siyasal ve toplumsal sistemin doğmasıyla sonuçlanmıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 94

Modern devlet sistemi (kapitalist dünya ekonomisi) tarihinde üç hegemonik güçten bahsedilmektedir. Aşağıdakilerden hangileri bu üç gücü oluşturan devletlerdir?

SSCB, ABD, İngiltere

Almanya, İngiltere, Hollanda

Fransa, Hollanda, SSCB

Hollanda, İngiltere, ABD

Fransa, Almanya, ABD

Açıklama:

Modern devlet sistemi (kapitalist dünya ekonomisi) tarihinde üç hegemonik güçten söz edilmektedir. Bunlar XVIII. yüzyıldaki Hollanda, XIX. yüzyıldaki İngiltere ve XX. yüzyılın ortalarından itibaren ABD’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 95

Gramsci’nin hegemonya yaklaşımını uluslararası ilişkilere taşıyan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

Immanuel Wallerstein

Robert Cox

Johan Galtung

Harry Magdoff

John A. Hobson

Açıklama:

Gramsci’nin hegemonya yaklaşımını uluslararası ilişkilere taşıyan düşünür Robert Cox’dur. Cox’a göre dünya
hegemonyası, hakim üretim biçiminin sürmesini sağlayan ve sınırları aşan sivil toplum güçlerinin ve devletlerin davranışlarını etkileyen genel kurallar anlamına gelen evrensel normları, kurumları ve mekanizmaları temsil eder.

Doğru Cevap: B

Soru 96

“Marksizm ve merkez çevre teorilerinin ortak özelliği, uluslararası ilişkileri ve dış politikayı maddi unsurlardan daha ziyade siyasal, askeri güç yerine ekonomik verilerle açıklamalarıdır.”
Bu ifadeye koşut olarak söz konusu teorilerin uluslararası ilişkileri hangi temelde ele aldıkları söylenebilir?

Güç dengesi

Sınıfsal ilişki

Uluslararası işbirliği

Karşılıklı bağımlılık

Ulusal çıkar

Açıklama:

Marksist teorler uluslararası ilişkileri sınıfsal ilişki temelinde ele alır.

Doğru Cevap: B

Soru 97

Marksist felsefede ülke içindeki zengin-yoksul, ezen-ezilen ya da daha somut ifadeyle burjuvazi-proleterya ayrımının küresel anlamda karşılığı gelişmiş-azgelişmiş ayrımıdır. Bu bağlamda, ülke içindeki emekten artı değer çıkarma, uluslararası anlamda azgelişmişlerden gelişmiş ülkelere doğru gerçekleşmektedir.
Marksist teoriler tarafından yukarıda anlatılan bu ilişki aşağıdaki kavramlardan hangisiyle nitelendirilmektedir?

Sınıf çatışması

Hegemonya

Kapitalist Dünya Sistemi

Emperyalizm

Diyalektik Materyalizm

Açıklama:

Marksizme göre söz konusu ilişki emperyalizm olarak nitelendirilir.

Doğru Cevap: D

Soru 98

Tarihsel analizini tez, antitez, sentez kavramlarıyla tanımlayan Marks, kapitalist sistemdeki çatışmanın kendi sonunu getireceğini, zira işçi sınıfının ya da proleteryanın yoksullaşmasının sonucunda, yönetici kapitalist sınıfın proleterya tarafından bir devrimle ortadan kaldırılacağını iddia etmektedir.
Marks’ın "sentez" olarak ifade ettiği söz konusu devrim aşağıdaki kavramlardan hangisiyle ifade edilmektedir?

Emperyalizm

Liberalizm

Sosyalizm

Kapitalizm

Leninizm

Açıklama:

Söz konusu devrim, sosyalizmdir.

Doğru Cevap: C

Soru 99

Emperyalizmi kapitalizm içindeki yapısal bir sorun olarak gören ve kaçınılmazlığını kabul etmeyerek halkın tüketim gücünün yükseltilmesini savunan düşünür ve iktisatçı kimdir?

Karl Marks

V. I. Lenin

Paul Sweezy

I. Wallerstein

John A. Hobson

Açıklama:

Söz konusu düşünür Hobson'dır.

Doğru Cevap: E

Soru 100

Aşağıdakilerden hangisi Vladimir Ilyiç Lenin’in emperyalizm hakkındaki görüşlerinden biri değildir?

Kapitalist düzende iç pazar zorunlu olarak dış pazara bağlıdır.

Kapitalist düzen emperyalizmin en ileri aşamasıdır.

Kapitalist gruplar arasındaki mücadelenin nedeni sınıf mücadelesidir.

Sömürge elde etmek rakipler karşısında başarının en kolay yoludur.

Çatışmaları ortadan kaldırmanın yolu kapitalizmi ortadan kaldırmaktır.

Açıklama:

Lenin'e göre kapitalist düzen emperyalizmin değil, emperyalizm kapitalist düzenin en ileri aşamasıdır. Doğru yanıt B şıkkıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 101

Yeni Marksistler için emperyalizm, emekten sağlanan artı değerin ülke içiyle sınırlı kalmayıp, dünya ölçeğinde gerçekleştirildiği ve azgelişmişlerden gelişmişlere aktarıldığı süreçtir... Tam rekabetin bütün kurallarıyla geçerli olduğu eski kapitalizmde, uluslararası mal ihracı sistemin temel niteliğini oluştururken tekelcilerin egemen olduğu tekelci kapitalizmde, mal ihracının yerini, uluslararası ölçekte sermaye ihracı alır.
Harry Magdoff tarafından “yeni emperyalizm” olarak nitelendirilen bu dönemin temel özelliği nedir?

Ekonomik gücün dev şirketler ve finans kurumları elinde toplanması

Dünya pazarında ülkelerin rekabet halinde olması

Rekabetçi ülkelerin sıcak çatışmalara girmeleri

Hammadde kaynakları arayışından vazgeçilmeye başlanması

Azgelişmiş ülkelerin çekiciliğini yitirmeye başlaması

Açıklama:

Yeni emperyalist döneminin temel özelliği bu düzende ekonomik gücün dev şirketler ve finans kurumları elinde toplanmasıdır. Doğru yanıt A şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 102

Aşağıdaki düşünürlerden hangisi Neo Marksist akımın önde gelen düşünürleri arasında gösterilemez?

Harry Magdoff

Paul Sweezy

Immanuel Wallerstein

Paul Baran

Andre Gunder Frank

Açıklama:

Wallerstein, görüşlerinde Mark ve Engels'in felsefesini yansıtsa da Neo Marksist düşünürler arasında gösterilemez.

Doğru Cevap: C

Soru 103

I. Klasik Marksist Leninist görüşleri, emperyalizmi sadece ekonomik ilişkilerle ve kapitalist yayımcılıkla açıklayarak, indirgeyici bir yöntemi benimsedikleri için eleştirir.
II. Uluslararası sistemi incelerken dünyayı merkez (core) ve çevre (periferi) ülkeler olmak üzere ikiye ayırır.
III. Emperyalizmi merkez ülkelerin çevre ülkeler üzerindeki hegemonyası sonucu oluşan çıkar farklılaşması olarak görür.
Yukarıda bazı görüşleri verilen düşünür, aşağıdakilerden hangisidir?

Johan Galtung

Paul Baran

Daniel Singer

Samir Amin

Immanuel Wallerstein

Açıklama:

Söz konusu görüşlere sahip düşünür Johan Galtung'dur.

Doğru Cevap: A

Soru 104

Wallerstein’ın dünya sistemi modeline göre merkez ve çevre bölgelerinin dışında bir de yarı-çevre (semi-periferi) bölgeler vardır.
Aşağıdakilerden hangisi yarı-çevre bölgelerin özelliklerinden biri değildir?

Hem merkez hem de çevredeki ekonomik faaliyetlere benzer faaliyetler görülür.

Yarı çevre bölge zamanla çevreye dönüşebilir ancak merkezileşemez.

Yarı proleteryalarını azaltarak proleteryalaşmayı sağlamaya çalışırlar.

Ücretli proleterya sendikal hareketlere katılabilir.

Bu bölgeledeki proleteryalaşma ailelerin ücret dışı gelirlerinin azalmasına yol açar.

Açıklama:

Yarı çevre bölgeler zamanla hem çevre hem de merkezi bölge özellikleri gösterebilir. Doğru yanıt B şıkkıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 105

I. Ulusçuluk
II. Kapitalizm
III. Güvenlik ikilemi
IV. Azgelişmişlik
Yukarıdaki kavramlardan hangileri kapitalist dünya sistemi modelinde "öncelik kazanan" konu ve kavramlar olarak görülür?

I ve II

I ve III

II ve III

II ve IV

II, III ve IV

Açıklama:

kapitalist dünya sistemi modelinde kapitalizm ve az gelişmişlik kavramları diğer kavramlara göre öncelik kazanan konu ve kavramlar olarak görülür.

Doğru Cevap: D

Ünite 4

Soru 1

Aşağıdakilerden hangisi jeopolitik ve realist kuramların ortak temel varsayımlarından değildir?

Devletin, uluslararası ilişkilerin temel aktörü olarak kabul edilmesi

Devlete yekpare ve bütüncül bir yapı olarak bakılması

Devletlerin rasyonel davranan birimler olduğunun varsayılması

Devletlerin çıkar mücadelesine odaklanan ve yayılmacı politikalar peşinde koşan birimler olarak ele alınması

Devletlerin coğrafi özellikleri ve dünya üzerindeki konumlarıyla izledikleri dış politika arasında doğrudan ilişki kurulması

Açıklama:

Jeopolitik ve coğrafya kavramları arasındaki ilişkiyi tanımlayabileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 2

Aşağıdakilerden hangisi realizm ile jeopolitik teoriler arasındaki benzerliklerden değildir?

Ulusal gücün temel alınması; bunun da devletlerin yayılmacı ve emperyalist politikalarının bir aracı olarak görülmesi

Uluslararası ilişkilerin bir mücadele süreci olarak kabul edilmesi

Devletin, uluslararası ilişkilerin temel ve tek aktörü olarak görülmesi

Coğrafyanın, dış politikanın oluşmasında etkili öğe olarak kabul edilmesi

Coğrafyanın iç politika ve eğitim politikalarını etkilediği görüşünün benimsenmesi

Açıklama:

Jeopolitik ve coğrafya kavramları arasındaki ilişkiyi tanımlayabileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 3

Aşağıda belirtilmiş; Mackinder’in “merkez üs”, “iç hilal” ve “dış hilal” olarak adlandırdığı bölgeler-ülkeler ve bölge eşleştirmelerinden hangisi doğrudur?

“Merkez üs”-Doğu Avrupa, Sibirya “iç hilal”-Almanya, Türkiye, Hindistan, Çin “dış hilal”-İngiltere, Güney Afrika, Japonya

“Merkez üs”-Almanya,Türkiye, Hindistan, Çin “iç hilal”-Doğu Avrupa, Sibirya “dış hilal”-Fransa, İspanya, İtalya

“Merkez üs”-İngiltere, Güney Afrika, Japonya “iç hilal”-Fransa, İspanya, İtalya “dış hilal”-Almanya, Türkiye, Hindistan

“Merkez üs”-Hindistan, Güney Afrika “iç hilal”- Doğu Avrupa, İngiltere, Çin “dış hilal”-Hindistan, Sibirya, Türkiye

“Merkez üs”-Hindistan, Sibirya, Türkiye “iç hilal”-Doğu Avrupa, Almanya, Güney Afrika “dış hilal”- Fransa, Almanya

Açıklama:

Jeopolitik teorinin temel varsayımlarını açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 4

Aşağıdakilerden hangisi jeopolitik teori ve realist teori arasındaki bir benzerliği ifade eder?

Yayılmacı politikaların, devletlerin iç işlerine yansımalarının incelenmesi gerekliliğinin kabul edilmesi

Çatışma ve savaş durumlarının, devletlerarası mücadelenin kimi zaman aracı, kimi zaman da tabii bir sonucu kabul edilmesi

1870-71 Fransa Prusya savaşının hem jeopolitik hem de realist teorinin esas çalışma konusu olması

Teknolojik ilerlemeler ile devletin gücü arasında bir paralellik olduğunun vurgulanması

XX. Yüzyıl başlarından itibaren, Transatlantik ve Transpasifik’te ortaya çıkan yeni güç merkezleri ve bunların Avrupa devletleri ile olan güç dengelerinin korunması gerekliliğinin savunulması

Açıklama:

Jeopolitik teori ile realist (gerçekçi) teori arasındaki benzerlikleri ortaya koyabileceksiniz.

Doğru Cevap: B

Soru 5

Aşağıdaki ifadelerden hangisi çevresel kuramda “olasılıkçı” görüşün “deterministik” yaklaşıma olan bir farklılaşmasını ifade eder?

Çevre ve özellikle coğrafya, insan eylemlerine etki eden unsurlardan sadece biridir

Çevre, insan davranışları üzerinde “koşullandırıcı” bir etkiye sahiptir

Coğrafya, insan davranışına yön veren en önemli öğedir

İnsan kendi doğal çevresini değiştiremediğinden, yine kendine yönelik seçenekleri de kendisi belirleyemez

İnsan davranışlarının belirlenmesinde coğrafya, ne yapılması gerektiğini emreden bir öğedir

Açıklama:

Jeopolitik teori ile realist (gerçekçi) teori arasındaki benzerlikleri ortaya koyabileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 6

Coğrafyanın dış politikadaki önemini kabul etmekle birlikte, toprak genişliğiyle dış politika arasında sürekli bir bağlantı kurulamayacağını ileri süren düşünür kimdir?

Frankel

Mahan

Mackinder

Spykman

Katzel

Açıklama:

Jeopolitik ve coğrafya kavramları arasındaki ilişkiyi tanımlayabileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 7

Denizlerin ve özellikle stratejik su yollarının denetimini elinde bulundurmayı, büyük devlet olmanın ön şartı olarak kabul eden düşünür kimdir?

Mankinder

Mahan

Karl Kaushofer

Russet

Hartmann

Açıklama:

Jeopolitik teori ve emperyalizm arasındaki ilişkiyi açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: B

Soru 8

Mackinder'e göre; Aşağıdakilerden hangisi "merkezi stratejik bölge"dir?

Amerika Kıtası

Hindistan ve Çin

Doğu Avrupa ve Sibirya

Afrika Kıtası

Batı ve Güney Avrupa

Açıklama:

Jeopolitik teorinin temel varsayımlarını açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 9

"Biyo-coğrafi bir anlayışa dayanan ve hayat sahası anlamına gelen "lebensraum"a göre devletlerin hayatta kalması için genişlemesi doğal karşılanmakta, bu doğal genişleme paradigmasının da özellikle Hitlerin politikalarında çok etkili olduğu gözlenmektedir. "Yukarıdaki tezi savunan Alman düşünür kimdir?

Nicholas J. Spykman

Alfred Thayer Mahan

Sir Halford Mackinder

Friedrich Ratzel

Karl Haushofer

Açıklama:

Jeopolitik teori ve emperyalizm arasındaki ilişkiyi açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 10

Jeopolitik kuram ile aşağıdaki kuramlardan hangisi benzerlik göstermektedir?

Hegemonik kuram

Periferik kuram

Marksist kuram

Realistik kuram

Emperyalizm kuram

Açıklama:

Jeopolitik teorinin kendi içindeki farklılıklarını ve bakış açılarını değerlendirebileceksiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 11

Aşağıdakilerden hangisi İngiltere'nin coğrafik bakımdan stratejik önemini ifade etmektedir?

Avrupa güç dengesi sistemini dengeleyici olması.

Ulaşım ağı üstünlüğüne sahip olması.

Asya kıtasına uzak olması.

Avrupa ile kara sınırının olması.

İletişim ağı üstünlüğüne sahip olması.

Açıklama:

Jeopolitik teorinin temel varsayımlarını açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 12

Coğrafya ile dış politika arasında nedensel ilişki kuran ve Jeopolitik Okulun ilk temsilcileri olan kişiler aşağıdakilerden hangisidir?

Engels ve Lenin

Holsti ve Wallestein

Galtung ve Sweezy

Marx ve Hobson

Mahan ve Mackinder

Açıklama:

Jeopolitik teorinin temel varsayımlarını açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 13

Aşağıdakilerden hangisi Mackinder'in görüşü ve öngörülerinde belirttiği "Dünya Adası"nı ifade etmektedir?

Avrasya

Anakara

Deniz

Okyanus

Dünya

Açıklama:

Jeopolitik teori ile realist (gerçekçi) teori arasındaki benzerlikleri ortaya koyabileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 14

Devletler arasında gücü meydana getiren ögeler dikkate alınarak sıralama yapıldığında, aşağıdakilerden hangisi bu sıralamaya uymaz?

Süper devletler.

Büyük devletler.

Demokratik devletler.

Ortaboy devletler.

Küçük devletler.

Açıklama:

Jeopolitik ve coğrafya kavramları arasındaki ilişkiyi tanımlayabileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 15

Morgenthau'ya göre aşağıdakilerden hangisi ulusal gücün ögelerinden biri değildir?

Doğal kaynaklar.

Askeri güç.

Coğrafya.

Para birimi.

Endüstriyel kapasite.

Açıklama:

Jeopolitik teorinin temel varsayımlarını açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 16

Jeopolitik Teori ile ilgili aşağıdaki görüşlerden hangisi doğru değildir?

Realizm ile jeopolitik teori arasında benzerlik yoktur.

Jeopolitik yaklaşımda ulusal güç temel alınır.

Jeopolitik yaklaşımlar savaşlara yol açabilir.

Jeopolitik teorilere göre uluslararası ilişkiler bir mücadele sürecidir.

Jeopolitik teoriler devlet merkezli paradigmayı benimser.

Açıklama:

Jeopolitik teorinin temel varsayımlarını açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 17

İngiltere'nin üç yüz yıl boyunca Avrupa'da dengeleyici bir güç olmasının başlıca nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

İngiltere'de iletişim teknolojilerinin gelişmiş olması.

İngiltere'nin ticarete büyük önem vermesi.

Nüfusunun birçok Avrupa ülkesinden fazla olması.

Manş Denizi ile Avrupa'dan ayrılmış olması.

İngiltere ve Amerika Birleşik Devletlerinin yakın ilişkisi.

Açıklama:

Jeopolitik teori ile realist (gerçekçi) teori arasındaki benzerlikleri ortaya koyabileceksiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 18

Geofrey Parker'e göre Jeopolitik düşünce okulu çeşitli gruplarda değerlendirilir. Aşağıdakilerden hangisi bu gruplardan birisi değildir?

İkili düşünce (binarist).

Marjinalistler.

Bölgeciler (zonalist).

Çoğulcular (pluralist).

Çevreciler ( environmentalist)

Açıklama:

Jeopolitik teorinin kendi içindeki farklılıklarını ve bakış açılarını değerlendirebileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 19

Aşağıdaki görüşlerden hangisi realist düşünce ile jeopolitik düşünce arasındaki farklılıklardan biridir?

Ulusal gücün temel alınması ve bunun devletlerin yayılmacı ve emperyalist politikalarının bir aracı olarak görülmesi.

Uluslar arası ilişkiler bir mücadele sürecidir.

Devlet, uluslar arası ilişkilerin temel ve tek aktörü olarak görülmektedir.

Coğrafya, dış politikanın oluşmasında etkili olan öğeler arasında yer almaktadır.

Güç dendiğinde öncelikle coğrafi gücün akla gelmesidir.

Açıklama:

Jeopolitik teorinin temel varsayımlarını açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 20

Jeopolitiği, “coğrafi oluşum ya da mekân içinde, devletin tetkik edilmesi” şeklinde tanımlayan yazar aşağıdakilerden hangisidir?

Rudolf Kjellen

Karl Haushofer

Alfred T. Mahan

Frederick H. Hartmann

George M. Hall

Açıklama:

Jeopolitik ve coğrafya kavramları arasındaki ilişkiyi tanımlayabileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 21

Jeopolitiğin dış politikayı tek başına belirlediği yaklaşımını benimsemeyen jeopolitikçi aşağıdakilerden hangisidir?

Mahan

Mackinder

Spykmann

Ratzel

Haushofer

Açıklama:

Jeopolitik teori ve emperyalizm arasındaki ilişkiyi açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 22

Aşağıdakilerden hangisi yayılmacı politikacılarının savunduğu jeopolitik teorinin varsayımlarından biri değildir?

Coğrafyanın, ayrı bir disiplin olarak ortaya çıkmasında, emperyalizm etkili olmuştur.

Coğrafya, 1870-1871 Fransa Prusya savaşından sonra sömürgeci genişlemeye ışık tutan akademik çalışma alanı olarak popüler hale gelmiştir.

Savaşlar devletlerin coğrafi anlamda genişlemesinin gerekli bir aracı olup, genişlemeci politikaların başarısı coğrafya ile doğru orantılıdır.

Devletlerin hayatta kalması uluslar arası barış ve işbirliğine bağlıdır.

Devletler de canlı varlıklar gibidir, hayatta kalması için genişlemesi doğal karşılanmalıdır.

Açıklama:

Jeopolitik teori ve emperyalizm arasındaki ilişkiyi açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 23

Aşağıdakilerden hangisi olasılıkçı düşünceyi savunan jeopolitik teorinin varsayımlarından biri değildir?

Coğrafya, insanın eylemlerini etkileyen çok sayıda unsurdan biri olarak görülmelidir.

Coğrafya bize ne yapmamızı emreden bir öğe olmayıp tercihlerimizi oluşturmada yol göstericidir.

Coğrafya, karar vericinin kararlarını belirler.

Çevre ve dış ortam, karar vericiyi bir davranışa zorlayan bir unsur değildir.

Jeopolitik varsayım, güç konfigürasyonu, doğal kaynakların dağılımı, iklim, nüfus, davranış biçimleri gibi çok sayıda toplumsal öğeyi de kapsamaktadır.

Açıklama:

Jeopolitik teorinin kendi içindeki farklılıklarını ve bakış açılarını değerlendirebileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 24

Nicholas J. Spykman geliştirdiği Kenar (Rimland) kavramı ile aşağıdaki hangi bölgeye dikkat çekmiştir?

Amerika kıtasının her iki tarafındaki okyanuslar

Kuzey ve Güney Amerika

Afrika

Avrasya’yı çevreleyen bölge

Uzak Doğu

Açıklama:

Jeopolitik teorinin temel varsayımlarını açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 25

Mackinder’in jeopolitik analizine göre Türkiye hangi bölgede yer almaktadır?

Anakara

Merkez üs

Dış hilal

İç hilal

Kenar

Açıklama:

Jeopolitik ve coğrafya kavramları arasındaki ilişkiyi tanımlayabileceksiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 26

Jeopolitik kuramın, güç kavramına yaklaşımında realist kuramdan ayrılan temel vurgusu aşağıdakilerden hangisidir?

Askeri güç

Ekonomik güç

Coğrafik güç

Siyasi güç

Hegemonik güç

Açıklama:

Jeopolitik teori ile realist (gerçekçi) teori arasındaki benzerlikleri ortaya koyabileceksiniz.
Jeopolitik kuramın, güç kavramına yaklaşımında realist kuramdan ayrılan temel vurgusu: Coğrafik güçtür.

Doğru Cevap: C

Soru 27

Aşağıdakilerden hangisi, XIX. yy Avrupa’sında, coğrafya enstitülerinin kurulması ve jeopolitik çalışmaların artmasının arkasındaki nedenlerden biri değildir?

Askeri stratejilere yön vermek

Savaş kapasitesini arttırmak

Sömürge bulmak

Keşiflerde bulunmak

Emperyalizm

Açıklama:

Jeopolitik teori ve emperyalizm arasındaki ilişkiyi açıklayabileceksiniz.
Aşağıdakilerden hangisi, XIX. yy Avrupa’sında, coğrafya enstitülerinin kurulması ve jeopolitik çalışmaların artmasının arkasındaki nedenlerden biri "Keşiflerde bulunmak" değildir.

Doğru Cevap: D

Soru 28

Jeopolitika çalışmaları aşağıdaki hangi sosyal bilim dalından birincil derecede etkilenmiştir?

Coğrafya

Felsefe

İktisat

Psikoloji

Sosyoloji

Açıklama:

Jeopolitik ve coğrafya kavramları arasındaki ilişkiyi tanımlayabileceksiniz.
Jeopolitika çalışmalar "Coğrafya" bilim dalından birincil derecede etkilenmiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 29

Jeopolitik kuramın aşağıdaki hangi genel kuramla önemli derecede benzerlikler taşıdığı söylenebilir?

Dünya sistemi

İnşacılık

Kritik (eleştirel) teori

Liberalizm

Realizm

Açıklama:

Jeopolitik teori ile realist (gerçekçi) teori arasındaki benzerlikleri ortaya koyabileceksiniz.
Jeopolitik kuramın "Realizm" ile önemli derecede benzerlikler taşıdığı söylenebilir.

Doğru Cevap: E

Soru 30

Jeopolitik yaklaşımlardan biri olan Üçlü (trinary) düşünce, dünyayı üç güç merkezine ayırmaktadır. Bu güç merkezleri hangi seçenekte doğru verilmiştir?

Denizler-kıtalar-kenar kuşak

Karalar-denizler-hava bölgeleri

Amerika-Rusya-Avrasya

Amerika-Avrupa-Asya

Büyük devletler-ortaboy devletler-küçük devletler

Açıklama:

Jeopolitik teorinin kendi içindeki farklılıklarını ve bakış açılarını değerlendirebileceksiniz.
Jeopolitik yaklaşımlardan biri olan Üçlü (trinary) düşünce, dünyayı üç güç merkezine ayırmaktadır. Bu güç merkezleri "Denizler-kıtalar-kenar kuşak" tır.

Doğru Cevap: A

Soru 31

Aşağıdakilerden hangisi Mahan’a göre, karalarla çevrili ülkelerin jeopolitik açıdan yaşadıkları dezavantajlardan biri değildir?

Dış ticarete yönelik ittifaklar yapamamaları

Savunma koşullarının daha zor olması

Sınırlarını korumak için geniş kara orduları bulundurma zorunlulukları

Daha fazla askeri harcama yapma zorunlulukları

Büyük devlet statüsüne ulaşamamaları

Açıklama:

Jeopolitik teori ve emperyalizm arasındaki ilişkiyi açıklayabileceksiniz.
Mahan’a göre, karalarla çevrili ülkelerin jeopolitik açıdan yaşadıkları dezavantajlardan biri: "Dış ticarete yönelik ittifaklar yapamamaları" değildir

Doğru Cevap: A

Soru 32

Ratzel’in, savaşları devletlerin coğrafi genişlemeleri için gerekli bir araç olarak tanımladığı yaklaşımı aşağıdakilerden hangisidir?

Doğal genişleme yasası

Global güç dengesi

Dinamik sınırlar

Antropolojik coğrafya

Lebensraum

Açıklama:

Jeopolitik teori ve emperyalizm arasındaki ilişkiyi açıklayabileceksiniz.
Doğal genişleme yasası : Ratzel’in, savaşları devletlerin coğrafi genişlemeleri için gerekli bir araç olarak tanımladığı yaklaşımıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 33

Jeopolitik teori aşağıdaki konulardan hangisini inceler?

İnsanın çevreye etkileri

Coğrafyanın dış politikaya etkileri

Devletin sisteme etkileri

Sistemin dış politikaya etkileri

Karar vericilerin dış politikaya etkileri

Açıklama:

Jeopolitik ve coğrafya kavramları arasındaki ilişkiyi tanımlayabileceksiniz.
Jeopolitik teori "Coğrafyanın dış politikaya etkileri" konularını inceler

Doğru Cevap: B

Soru 34

Aşağıdakilerden hangisi jeopolitikçi Haushofer’in dünyayı ayırdığı bölgelerden biri değildir?

Japonya ve Çin’in merkez olduğu bölge

Amerika

Doğu Avrupa ve Sibirya’yı içine alan bölge

Afrika ve Yakın Doğu

Avrasya

Açıklama:

Jeopolitik ve coğrafya kavramları arasındaki ilişkiyi tanımlayabileceksiniz.
"Doğu Avrupa ve Sibirya’yı içine alan bölge" jeopolitikçi Haushofer’in dünyayı ayırdığı bölgelerden biri değildir.

Doğru Cevap: C

Soru 35

Klasik jeopolitika düşünürlerinden dörtlü bir grup oluşturulursa aşağıdakilerden hangisi bu grubun dışında kalır?

Karl Haushofer

Immanuel Kant

Rudolf Kjellen

Halford Mackinder

Alfred T. Mahan

Açıklama:

Jeopolitik ve coğrafya kavramları arasındaki ilişkiyi tanımlayabileceksiniz.
"Immanuel Kant" Klasik jeopolitika düşünürlerinin dışında kalır.

Doğru Cevap: B

Soru 36

Mackinder’e göre uluslararası politikanın merkez üssü (mihver bölgesi) aşağıdakilerden hangisidir?

Kuzey Afrika ve Akdeniz

Batı Avrupa ve Flander Düzlükler

Doğu Avrupa ve Sibirya

Kuzey Avrupa ve Baltık Denizi

Avustralya ve Okyanusya

Açıklama:

Jeopolitik teorinin kendi içindeki farklılıklarını ve bakış açılarını değerlendirebileceksiniz.
Mackinder’e göre uluslararası politikanın merkez üssü (mihver bölgesi) "Doğu Avrupa ve Sibirya" dır.

Doğru Cevap: C

Soru 37

Jeopolitik teori aşağıdaki teorilerden hangisiyle ortak kavram ve varsayımlara sahiptir?

Liberalizm

Realizm

Marksizm

İdealizm

Determinizm

Açıklama:

Jeopolitik teori ile realist (gerçekçi) teori arasındaki benzerlikleri ortaya koyabileceksiniz.
Realizm : Jeopolitik teori ile ortak kavram ve varsayımlara sahiptir.

Doğru Cevap: B

Soru 38

Jeopolitik kuram, aşağıdaki kuramlardan hangisinin temel varsayımlarını benimsemiştir?

Liberalizm

Marksizm

Realizm

Pragmatizm

Emperyalizm

Açıklama:

Jeopolitik ve coğrafya kavramları arasındaki ilişkiyi tanımlayabileceksiniz.
Jeopolitik kuram, "Realizm" kuramının temel varsayımlarını benimsemiştir

Doğru Cevap: C

Soru 39

Çağdaş dünyada deniz güçlerinin nispi üstünlüğünün geçici bir durum olduğunu ve dengenin kara gücü lehine değişeceğini belirten jeopolitikçi aşağıdakilerden hangisidir?

Mackinder

Mahan

Kjellen

Hartmann

Sprout

Açıklama:

Jeopolitik teori ve emperyalizm arasındaki ilişkiyi açıklayabileceksiniz.
Çağdaş dünyada deniz güçlerinin nispi üstünlüğünün geçici bir durum olduğunu ve dengenin kara gücü lehine değişeceğini belirten jeopolitikçi : Mackinderdir.

Doğru Cevap: A

Soru 40

Jeopolitik çalışmalardaki determinizme karşı çıkan, coğrafyanın tercihleri oluşturmada sadece yol gösterdiğini savunan yaklaşım (okul) aşağıdakilerden hangisidir?

Marjinalistler

Merkezciler

Çevresel olasılıkçılar

Çoğulcular

Bölgeciler

Açıklama:

Jeopolitik teorinin kendi içindeki farklılıklarını ve bakış açılarını değerlendirebileceksiniz.
Jeopolitik çalışmalardaki determinizme karşı çıkan, coğrafyanın tercihleri oluşturmada sadece yol gösterdiğini savunan yaklaşım (okul): Çevresel olasılıkçılardır.

Doğru Cevap: C

Soru 41

Deniz gücüne öncelik veren bir jeopolitika uzmanı okyanuslarla çevrili olan bir devlet hakkında aşağıdaki hangi yargıda bulunmaz?

Okyanus devletin ülkesini savunmasını kolaylaştıracaktır

Geniş kara orduları bulundurmak zorunda kalmayacaktır

Diğer devletlerle ilişkilerinde hareket serbestisi engellenecektir

Daha çok ticari amaçlara yönelik ittifaklar yapacaktır

Savunma yeteneklerini bölmek zorunda kalmayacaktır

Açıklama:

Jeopolitik teori ile realist (gerçekçi) teori arasındaki benzerlikleri ortaya koyabileceksiniz.
Deniz gücüne öncelik veren bir jeopolitika uzmanı okyanuslarla çevrili olan bir devlet "Diğer devletlerle ilişkilerinde hareket serbestisi engellenecektir" yargısında bulunmaz

Doğru Cevap: C

Soru 42

Aşağıdaki düşüncelerden hangisi Fransız jeopolitik okulu tarafından desteklenmiştir?

Savaşlar devletlerin coğrafi genişlemesinin gerekli bir aracıdır

Devletlerin hayatta kalabilmesi için genişlemesi doğaldır

Dünya gücü olmanın koşulu Orta Asya’ya egemen olmaktır

Farklı ideolojik kampta bulunan devletler çevrelenmelidir

İnsan kendi doğal çevresini değiştirebilen bir karaktere sahiptir

Açıklama:

Jeopolitik teorinin kendi içindeki farklılıklarını ve bakış açılarını değerlendirebileceksiniz.
"İnsan kendi doğal çevresini değiştirebilen bir karaktere sahiptir" görüşü, Fransız jeopolitik okulu tarafından desteklenmiştir.

Doğru Cevap: E

Soru 43

Aşağıdakilerden hangisi Mahan’a göre, karalarla çevrili ülkelerin jeopolitik açıdan yaşadıkları dezavantajlardan biri değildir?

Savunma koşullarının daha zor olması

Sınırlarını korumak için geniş kara orduları bulundurma zorunlulukları

Daha fazla askeri harcama yapma zorunlulukları

Büyük devlet statüsüne ulaşamamaları

"Dış ticarete yönelik ittifaklar yapamamaları" Mahan’a göre, karalarla çevrili ülkelerin jeopolitik açıdan yaşadıkları dezavantajlardan biri değildir.

Açıklama:

Jeopolitik teori ve emperyalizm arasındaki ilişkiyi açıklayabileceksiniz.
Dış ticarete yönelik ittifaklar yapamamaları

Doğru Cevap: E

Soru 44

Aşağıdakilerden hangisi jeopolitikada olasılıkçı (posibilist) düşüncenin temsilcilerinden biri değildir?

Vidal de la Blache

Lucien Febvre

Friedrich Ratzel

Harold Sprout

Margaret Sprout

Açıklama:

Jeopolitik teorinin kendi içindeki farklılıklarını ve bakış açılarını değerlendirebileceksiniz.
"Friedrich Ratzel" jeopolitikada olasılıkçı (posibilist) düşüncenin temsilcilerinden biri değildir

Doğru Cevap: C

Soru 45

Halford Mackinder’in anakara olarak tanımladığı ve uluslararası politikanın merkezi olduğunu savunduğu coğrafya aşağıdakilerden hangisidir?

Amerika kıtası

Afrika kıtası

Asya kıtası

Kıta Avrupası

Avustralya

Açıklama:

Jeopolitik teori ile realist (gerçekçi) teori arasındaki benzerlikleri ortaya koyabileceksiniz.
Halford Mackinder’in anakara olarak tanımladığı ve uluslararası politikanın merkezi olduğunu savunduğu coğrafya: Asya kıtasıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 46

İngiltere’nin siyasi gücünü inceleyen jeopolitik kuramcı Mahan, ulusal gücü aşağıdaki unsurlardan hangisine bağlamıştır?

Karalar üzerinde hakimiyet

Deniz ve su yolları üzerinde hakimiyet

İklimsel özellikler

Demiryolu ağları

Ulusal karakter özellikleri

Açıklama:

Jeopolitik teori ile realist (gerçekçi) teori arasındaki benzerlikleri ortaya koyabileceksiniz.
İngiltere’nin siyasi gücünü inceleyen jeopolitik kuramcı Mahan, ulusal gücü "Deniz ve su yolları üzerinde hakimiyet" unsuruna bağlamıştır

Doğru Cevap: B

Soru 47

Aşağıdakilerden hangisi, F. Ratzel’in “doğal genişleme yasasının” temelini oluşturmaktadır?

Devletlerin yaşam alanlarını genişletmek için savaşlar gerekli araçlardır

Doğu Avrupa ve Avrasya’ya hakim olan güç dünyaya hakim olur

Denizlere hakim olan devlet büyük güçtür

Eski Dünyanın kendine yeterlilik açısından göreceli üstünlüğü bulunur

Hegemon devletlerin yayılmacı politikaları vardır

Açıklama:

Jeopolitik teori ile realist (gerçekçi) teori arasındaki benzerlikleri ortaya koyabileceksiniz.
"Devletlerin yaşam alanlarını genişletmek için savaşlar gerekli araçlardır" F. Ratzel’in “doğal genişleme yasasının” temelini oluşturmaktadır?.

Doğru Cevap: A

Soru 48

Uluslararası politikadaki coğrafik kavram ve tanımların göreliliğine dikkat çeken ve olasılıkçı okulu temsil eden jeopolitikçiler kimdir?

Alfred T. Mahan ve Sir Halford Mackinder

Harold ve Margaret Sprout

Rudolf Kjellen ve Haushofer

Hans Morgenthau ve A. T. Mahan

Frederick H. Hartmann ve George M. Hall

Açıklama:

Jeopolitik teorinin kendi içindeki farklılıklarını ve bakış açılarını değerlendirebileceksiniz.
Uluslararası politikadaki coğrafik kavram ve tanımların göreliliğine dikkat çeken ve olasılıkçı okulu temsil eden jeopolitikçiler: Harold ve Margaret Sproutdır.

Doğru Cevap: B

Soru 49

Jeopolitik teorilere göre aşağıdakilerden hangisi ile dış politika arasında deterministik bir ilişki bulunmaktadır?

Ekonomi

İdeoloji

Coğrafya

Sosyal yapı

Askeri güç

Açıklama:

Jeopolitik ve coğrafya kavramları arasındaki ilişkiyi tanımlayabileceksiniz.
Jeopolitik teorilere göre "Coğrafya" ile dış politika arasında deterministik bir ilişki bulunmaktadır.

Doğru Cevap: C

Soru 50

Mackinder’in anakara teorisine göre Türkiye hangi bölgede yer almaktadır?

Anakara

Merkez üs

Dış hilal

İç hilal

Mihver bölge

Açıklama:

Jeopolitik teori ile realist (gerçekçi) teori arasındaki benzerlikleri ortaya koyabileceksiniz.
Mackinder’in anakara teorisine göre Türkiye "İç hilal"de yer almaktadı

Doğru Cevap: D

Soru 51

Dünya üzerindeki herhangi bir bölgenin diğerlerine göre üstünlüğü olmadığı tezini savunan jeopolitik okul aşağıdakilerden hangisidir?

Bölgeciler

Merkezci okul

Çoğulcular

Üçlü Düşünce

Marjinalistler

Açıklama:

Jeopolitik teorinin kendi içindeki farklılıklarını ve bakış açılarını değerlendirebileceksiniz.
Dünya üzerindeki herhangi bir bölgenin diğerlerine göre üstünlüğü olmadığı tezini savunan jeopolitik okul : "Çoğulculardır".

Doğru Cevap: C

Soru 52

Coğrafyanın dış politikadaki tek belirleyici faktör olmadığını tartışan jeopolitik okul aşağıdakilerden hangisidir?

Determinist yaklaşım

Olasılıkçı yaklaşım

Yayılmacı yaklaşım

Koşullandırıcı yaklaşım

Hegemonik yaklaşım

Açıklama:

Jeopolitik teorinin kendi içindeki farklılıklarını ve bakış açılarını değerlendirebileceksiniz.
Coğrafyanın dış politikadaki tek belirleyici faktör olmadığını tartışan jeopolitik okul: "Olasılıkçı yaklaşım"dır.

Doğru Cevap: B

Soru 53

Aşağıdakilerden hangisi jeopolitikçilerin ulusal güç tanımlarında yer alan başlıca faktördür?

Coğrafik konum

Topografik özellikler

Ülke büyüklüğü

İklimsel faktörler

Ulusal karakter

Açıklama:

Jeopolitik teorinin temel varsayımlarını açıklayabileceksiniz.
"Coğrafik konum": jeopolitikçilerin ulusal güç tanımlarında yer alan başlıca faktördür.

Doğru Cevap: A

Soru 54

G. Parker’ın sınıflandırmasına göre, Mackinder’in anakara teorisi, hangi jeopolitik düşünce okuluna örnektir?

Marjinalistler

Üçlü düşünce

Bölgeciler

Çoğulcu okul

İkili düşünce

Açıklama:

Jeopolitik teorinin kendi içindeki farklılıklarını ve bakış açılarını değerlendirebileceksiniz.
G. Parker’ın sınıflandırmasına göre, Mackinder’in anakara teorisi, "İkili düşünce" okuluna örnektir.

Doğru Cevap: E

Soru 55

Aşağıdaki ifadelerden hangisi realist (gerçekçi) teori ile jeopolitik teori arasındaki benzerlikleri yansıtan bir ifade değildir?

Coğrafyanın da askeri ve ekonomik güç gibi ulusal gücün unsurları arasında sayılması

Devletin rasyonel karar veren birimler olarak görülmesi

Devletin yekpare (bütüncül) yapılar olarak kabul edilmesi

Coğrafyanın dış politikayı belirleyen temel faktör olması

Devletin uluslararası ilişkilerin temel aktörü olarak görülmesi

Açıklama:

Jeopolitik teorinin temel varsayımlarını açıklayabileceksiniz.
"Coğrafyanın dış politikayı belirleyen temel faktör olması" realist (gerçekçi) teori ile jeopolitik teori arasındaki benzerlikleri yansıtan bir ifade değildir.

Doğru Cevap: D

Soru 56

“Dinamik sınırlar” kavramı ile aşağıdaki ifadelerin hangisi arasında ilişki kurulamaz?

Sınırların sabit ve değişmez olmadığı

Ekonomik ve askeri güç ile dış politika arasında doğrudan ilişki kurulması

Emperyalizm ve yayılmacılığa ilham kaynağı olması

Devletlerin canlı bir organizmaya benzetilmesi

Devletlerin hayatta kalmak için genişlemek zorunda olduğu

Açıklama:

Jeopolitik teori ve emperyalizm arasındaki ilişkiyi açıklayabileceksiniz.
“Dinamik sınırlar” kavramı ile"Ekonomik ve askeri güç ile dış politika arasında doğrudan ilişki" arasında ilişki kurulamaz

Doğru Cevap: B

Soru 57

Heartland (anakara) kavramı ilk defa aşağıdaki jeopolitikçi yazarların hangisi tarafından kullanılmıştır?

Mahan

Lucien Febre

Ratzel

Mackinder

Houshofer

Açıklama:

Jeopolitik teorinin temel varsayımlarını açıklayabileceksiniz.
Heartland (anakara) kavramı ilk defa "Mackinder"i tarafından kullanılmıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 58

Aşağıdaki yazarlardan hangisi denizlere hâkim olma ile dış politika arasında doğrudan bir ilişki kurmuştur?

Spykman

Mackinder

Modelski

Wallerstein

Mahan

Açıklama:

Jeopolitik teori ile realist (gerçekçi) teori arasındaki benzerlikleri ortaya koyabileceksiniz.
"Mahan", denizlere hâkim olma ile dış politika arasında doğrudan bir ilişki kurmuştur

Doğru Cevap: E

Soru 59

Hayat sahası (lebensraum) aşağıdaki politikacıların hangisine ilham kaynağı olmuştur?

Wilson

Bush

Churchill

Hitler

Stalin

Açıklama:

Jeopolitik teori ve emperyalizm arasındaki ilişkiyi açıklayabileceksiniz.
Hayat sahası (lebensraum) "Hitler"e ilham kaynağı olmuştur.

Doğru Cevap: D

Soru 60

Kenar Kuşak (rimland) yaklaşımı aşağıdaki jeopolitikçi yazarlardan hangisi tarafından ortaya atılmıştır?

Morgenthau

Frankel

Mahan

Spykman

Wallerstein

Açıklama:

Jeopolitik ve coğrafya kavramları arasındaki ilişkiyi tanımlayabileceksiniz.
Kenar Kuşak (rimland) yaklaşımı "Spykman" tarafından ortaya atılmıştır?

Doğru Cevap: D

Soru 61

Dış politika ile coğrafya arasında determinist bir ilişki yerine olasılık düzeyinde bir ilişki kurulması ne anlama gelmektedir?

Cografyanın dış politikayı belirlemekten ziyade etkileyen faktörlerden biri olabileceği

Kara ülkesi olmanın dış politika için avantaj oluşturacağı

Dünya adasına hakim olmanın dünyaya hakim olmayı sağlayacağı

Denizlere hakim olma ile dış politika arasında doğrudan bir ilişki kurulamayacağı

Devletlerin canlı bir organizmaya benzeyebileceği

Açıklama:

Jeopolitik teorinin kendi içindeki farklılıklarını ve bakış açılarını değerlendirebileceksiniz.
Dış politika ile coğrafya arasında determinist bir ilişki yerine olasılık düzeyinde bir ilişki kurulması "Cografyanın dış politikayı belirlemekten ziyade etkileyen faktörlerden biri olabileceği" anlamına gelir.

Doğru Cevap: A

Soru 62

Olasılıkçı yazarları determinist yaklaşımı benimseyen yazarlardan farklı kılan aşağıdakilerden hangisidir?

Coğrafya ile dış politika arasında determinist bir ilişki kurulmaması

Karaların hakimiyeti ile dış politika arasında ilişki kurmaları

Devletlerin sürekli genişleyen siyasi yapılar olarak görülmesi

Devletlerin hayatta kalmak için hammadde kaynaklarına ve yeni topraklara sahip olması gerektiğini düşünmeleri

Eski dünya ile yeni dünyanın birbirini çevrelediğini ileri sürmeleri

Açıklama:

Jeopolitik teorinin kendi içindeki farklılıklarını ve bakış açılarını değerlendirebileceksiniz.
Olasılıkçı yazarları determinist yaklaşımı benimseyen yazarlardan farklı kılan "Coğrafya ile dış politika arasında determinist bir ilişki kurulmamasıdır"

Doğru Cevap: A

Soru 63

Devletlerin genişlemesine doğal bir gereklilik olarak bakan düşünce hangisidir?

Fransız okulu

Alman okulu

İngiliz okulu

Amerikan okulu

Rus okulu

Açıklama:

Jeopolitik teori ile realist (gerçekçi) teori arasındaki benzerlikleri ortaya koyabileceksiniz.
Devletlerin genişlemesine doğal bir gereklilik olarak bakan düşünce "Alman okulu"düşüncesidir.

Doğru Cevap: B

Soru 64

Hangisi Alman Jeopolitik Okulunun özelliklerinden değildir?

Determinist olmaları

Denizlere daha fazla önem vermeleri

Dinamik sınırlar kavramını benimsemeleri

Dış politikayı açıklarken coğrafya üzerinde durmaları

Savaşı ve genişlemeyi olağan görmeleri

Açıklama:

Jeopolitik teorinin kendi içindeki farklılıklarını ve bakış açılarını değerlendirebileceksiniz.
"Denizlere daha fazla önem vermeleri" Alman Jeopolitik Okulunun özelliklerinden değildir

Doğru Cevap: B

Soru 65

Aşağıdakilerden hangisi jeopolitik teorinin ileri sürdükleri arasında yer almaz?

Jeopolitik teori; devletlerin coğrafi özellikleri izledikleri dış politika arasında ilişki kuran bir teoridir.

Jeopolitik kuram, realist kuramın temel varsayımlarını benimsemektedir.

Güç dendiğinde jeopolitik teoride coğrafi güç akla gelmektedir.

Ülkesel genişlikle dış politika arasında doğrudan bir nedensellik ilişkisi kurulamaz.

Jeopolitik teori jeopolitik çevrenin siyasal davranış

Açıklama:

Jeopolitik teoriye göre ülkesel genişlikle dış politika arasında doğrudan bir nedensellik ilişkisi vardır.

Doğru Cevap: D

Soru 66

Jeopolitik okulun ilk temsilcileri olan ve bu alandaki çalışmalara öncülük eden Mahan’a göre bir devletin büyük güç statüsüne sahip olması için gereken ön şart aşağıdakilerden hangisidir?

Üstün teknolojik imkâna sahip olunması

Denizlerin ve özellikle stratejik suyollarının denetimini elinde bulundurması

Geniş bir coğrafi alana sahip olunması

Gelişmiş bir askeri güce sahip olunması

Diğer devletlerle güçlü ilişkilerin sağlanması

Açıklama:

Jeopolitik okulun ilk temsilcileri olan ve bu alandaki çalışmalara öncülük eden Mahan denizlerin ve özellikle stratejik suyollarının denetimini elinde bulundurmayı, büyük devlet olmanın ön şartı olarak kabul etmektedir.

Doğru Cevap: B

Soru 67

Jeopolitik teori bakımından önemli bir kavram olan “heartland-anakara” kavramını ileri süren kişi aşağıdakilerden hangisidir?

Rudolf Kjellen

Frederick H. Hartmann

Halford Mackinder

Alfred Thayer Mahan

Nicholas J. Spykman

Açıklama:

Halford Mackinder bu kavramı kullanan kişidir.

Doğru Cevap: C

Soru 68

Friedrich Ratzel’in “doğal genişleme yasası”na göre aşağıda verilenlerden hangisi yanlıştır?

Devletlerin genişlemesi doğal bir durumdur.

Savaş genişleme ihtiyacının gerekli bir aracıdır.

Doğal genişleme yasası, toplumsal Darwinist yaklaşıma dayanmaktadır.

Genişlemeci politikaların başarısı ile coğrafya arasında ters orantı söz konusudur.

Doğal genişleme paradigması Alman politikacılarının ve özellikle Hitler’in politikalarında belirgin şekilde etkili olmuştur.

Açıklama:

Friedrich Ratzel’in “doğal genişleme yasası”na göre, savaşlar devletlerin coğrafi anlamda genişlemesinin gerekli bir aracıdır. Devletlerin genişlemesini doğal bir durum olarak gören Ratzel’e göre, savaş bu ihtiyacın olağan bir sonucudur. Ratzel’in doğal genişleme yasası, toplumsal Darwinist yaklaşıma dayanmaktadır. Ratzel’e göre, genişlemeci politikaların başarısı coğrafya ile doğru orantılıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 69

Çevresel kuramda Fransız Okulu olarak bilinen akımın ve “posibilist” (olasılıkçı) düşünceye göre coğrafyanın insanlar ve devletler üzerindeki etkisi nasıldır?

Coğrafya bize ne yapmamızı emreden bir öğe olmayıp tercihlerimizi oluşturmada yol göstericidir.

Coğrafyanın insan ve devlet üzerinde etkisi oldukça sınırlıdır.

Coğrafya devletin hâkim konumda olmasında başrol oynar.

İnsan davranışlarını etkileyen en önemli unsur yaşadığı çevre ve özellikle coğrafyadır.

Coğrafyanın insan ve devlet davranışları üzerinde herhangi bir etkisi söz konusu değildir.

Açıklama:

Fransız coğrafya okuluna göre, insan kendi doğal çevresini değiştirebilen ve kendisine yönelik seçenekleri en sonunda kendisi belirleyebilen bir karaktere sahiptir. Bu nedenle çevre ve özellikle coğrafya, insanın eylemlerini etkileyen çok sayıda unsurdan biri olarak görülmelidir. Coğrafya bize ne yapmamızı emreden bir öğe olmayıp tercihlerimizi oluşturmada yol göstericidir. Coğrafya ve çevresel faktörler bu anlamda insan davranışlarını koşullandırmak yerine, dış politika davranışlarının oluşmasında karar vericinin önündeki seçeneklere işaret etmektedir.

Doğru Cevap: A

Soru 70

Dünyanın merkezi olarak, daha çok iklimsel özelliklerden hareket ederek kuzey yarı kürenin ılıman ve alt tropikal kuşağını ele alan jeopolitik düşünce okulunun alt grubu aşağıdakilerden hangisidir?

İkili düşünce (binarist)

Marjinalistler

Üçlü düşünce (trinary)

Çoğulcular (pluralist)

Bölgeciler (zonalist)

Açıklama:

Bölgeciler (zonalistler) dünyanın merkezi olarak, daha çok iklimsel özelliklerden hareket ederek kuzey yarı kürenin ılıman ve alt tropikal kuşağını almaktadır. Bu bölgede Kuzey Amerika ve Avrupa başta olmak üzere Rusya ve Japonya bulunmaktadır.

Doğru Cevap: E

Soru 71

Herhangi bir bölgenin doğal üstünlüğü iddiasına dayanan düşüncelere karşı çıkan, tarihsel olarak coğrafi güç merkezinin sürekli değiştiğini ileri süren jeopolitik düşünce okulunun alt grubu aşağıdakilerden hangisidir?

Marjinalistler

Merkezciler

Çoğulcular (pluralist)

Bölgeciler (zonalist)

Üçlü düşünce (trinary)

Açıklama:

Çoğulcu okula (pluralist school) göre, bu düşünürler herhangi bir bölgenin doğal üstünlüğü iddiasına dayanan düşüncelere karşı çıkmaktadır. Tarihsel olarak coğrafi güç merkezi, bir yerden bir başka yere sürekli kaymış ve kaymaktadır. Diğer bir deyişle güç merkezi sürekli değişmekte, bazen bir bölge ya da ülke merkez olup, diğeri çevre konumunda kalırken başka bir zaman tam tersi olabilmekte ve süreç bu şekilde devam etmektedir.

Doğru Cevap: C

Soru 72

Gerek deniz gerekse kara alanlarından birinin tek başına dünyanın merkezi olarak dikkate alınmasının doğru olmadığını, uzun vadede, her iki bölgede yer alan ülkelerin, kenar kuşaktaki güçlerle ilişkilerinde çevre (periferi: ikincil) konumunda olacaklarını ileri süren jeopolitik düşünce okulunun alt grubu aşağıdakilerden hangisidir?

Marjinalistler

Merkezciler

İkili düşünce (binarist)

Bölgeciler (zonalist)

Üçlü düşünce (trinary)

Açıklama:

Marjinalist düşünceye göre, gerek deniz gerekse kara alanlarından birinin tek başına dünyanın merkezi olarak dikkate alınması doğru değildir. Uzun vadede, her iki bölgede yer alan ülkeler, kenar kuşaktaki güçlerle ilişkilerinde çevre (periferi: ikincil) konumunda olacaklardır. Dolayısıyla global anlamda esas mücadele ve çatışma; nüfusu, sahip olduğu kaynakları ve jeostratejik konumu bakımından çok önemli olan kenar kuşağın denetimini ele geçirmeye yönelik olacaktır.

Doğru Cevap: A

Soru 73

Aşağıdakilerden hangisi jeopolitik teori ile realist (gerçekçi) teori arasındaki benzerlikler arasında yer almaz?

Her iki teoride de ulusal gücün maddi ve maddi olmayan unsurlarına değinildiği görülmektedir.

Coğrafya, askeri güç, ekonomik güç, insan unsuru gibi maddi unsurların yanında diplomasi, hükümetin
niteliği ve ulusal karakter gibi unsurları da dikkate aldıkları görülmektedir.

Her iki teorinin ortak yönleri ve benzerlikleri arasında devletleri rasyonel karar veren birimler olarak, yekpare ve egemen yapılar olarak görmektedirler.

Her iki teori de güç ve çıkar unsuruna önem vermekte ve devletlerin yayılmacı politikalarını olağan karşılamakta ve meşrulaştırmaktadır.

Her iki teorinin de güce verdikleri önem bakımından aralarında büyük benzerlikler bulunmakta aynı gücü ön plana çıkarmaktadırlar.

Açıklama:

Jeopolitik teori pek çok bakımdan realist (gerçekçi) teoriye benzemektedir. Özellikle güce verdikleri önem bakımından aralarında büyük benzerlikler bulunmaktadır. Burada temel fark, gerçekçi teorinin daha çok askeri gücü öne çıkarması, jeopolitik teorinin ise coğrafi gücü ve coğrafya unsurunu temel almasıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 74

Aşağıdakilerden hangisi jeopolitik teori ile realist (gerçekçi) teori arasındaki benzerlikler arasında yer almaz?

Her iki teoride de ulusal gücün maddi ve maddi olmayan unsurlarına değinildiği görülmektedir.

Coğrafya, askeri güç, ekonomik güç, insan unsuru gibi maddi unsurların yanında diplomasi, hükümetin
niteliği ve ulusal karakter gibi unsurları da dikkate aldıkları görülmektedir.

Her iki teorinin ortak yönleri ve benzerlikleri arasında devletleri rasyonel karar veren birimler olarak, yekpare ve egemen yapılar olarak görmektedirler.

Her iki teori de güç ve çıkar unsuruna önem vermekte ve devletlerin yayılmacı politikalarını olağan karşılamakta ve meşrulaştırmaktadır.

Her iki teorinin de güce verdikleri önem bakımından aralarında büyük benzerlikler bulunmakta aynı gücü ön plana çıkarmaktadırlar.

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 75

Biyo coğrafi bir anlayışa dayanan ve hayat sahası anlamına gelen “lebensraum” kavramını İlk kez kullanan kişi aşağıdakilerden hangisidir?

Halford Mackinder

Friedrich Ratzel

Nicholas Spykman

Karl Haushofer

Rudolf Kjellen

Açıklama:

Biyo coğrafi bir anlayışa dayanan ve hayat sahası anlamına gelen “lebensraum” a göre devletler canlı bir varlığa benzetilmekte ve hayatta kalması için genişlemesi doğal karşılanmaktadır. Ratzel, “lebensraum” kavramını ilk kullanan kişi olarak Alman politikacılarının yayılmacı politikalarına zemin hazırlamıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 76

Jeopolitik kuram hangi kuramla ilişkilendirilebilir?

Liberalizm

Marksizm

Neoliberalizm

Realizm

Rasyonalizm

Açıklama:

Devletin, uluslararası ilişkilerin temel aktörü̈ olarak kabul edilmesi, devlete yekpare ve bütüncül bir yapı olarak bakılması, devletlerin rasyonel davranan birimler olduğunun varsayılması bakımından realist (gerçekçi) kuramla jeopolitik kuram arasında büyük benzerlikler bulunmaktadır. Ayrıca, devletlerin çıkar mücadelesine odaklanan ve yayılmacı politikalar peşinde koşan birimler olarak ele alınması da ortak varsayımlardır.

Doğru Cevap: D

Soru 77

Aşağıdakilerden hangisi Frederick H. Hartmann’a göre ulusal gücün öğelerinden biri değildir?

Askeri durum

Altyapı

Tarihi geçmiş

Psikolojik durum

Kültürel yapı

Açıklama:

Frederick H. Hartmann’a göre ulusal gücün öğeleri; askeri durum, altyapı (infrastructure), demografik yapı, coğrafya, ekonomik durum, bilimsel teknolojik düzey ve psikolojik durumdur.

Doğru Cevap: C

Soru 78

Aşağıdakilerden hangisi George M. Hall’a göre ulusal gücün öğelerinden biridir?

Ekonomik güç

Jeopolitik güç

Coğrafi güç

Konvansiyonel güç

Konvansiyonel olmayan güç

Açıklama:

George M. Hall ulusal gücün ögelerini askeri güç, termonükleer güç ve konvensiyonel güç olarak üç alt gruba ayırmıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 79

‘Coğrafyanın devletin sahip olduğu kapasiteler arasında önemli bir yeri olmakla beraber, jeopolitikçilerin ileri sürdüğü anlamda “ülkesel genişlikle dış politika” arasında doğrudan bir nedensellik ilişkisi kurulamayacağını’ belirten yazar kimdir?

Hall

Frankel

Hartman

Morgenthau

Hegel

Açıklama:

Dış politikanın belirlenmesinde önemli olmakla birlikte, ülkenin geniş bir coğrafyaya sahip olmasının yeterli ekonomik güce ve teknolojik gelişmeye sahip olmadığı takdirde sorun haline gelebileceği gerçeğine işaret eden Frankel’e göre, iletişim, ulaşım ve askeri teknolojideki gelişmeler, ülkenin coğrafi ve topografik özelliklerinin geçmiş dönemlerdeki önemini azaltmıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 80

Aşağıdakilerden hangisi jeopolitik kuram ve realizm arasındaki benzerliklerden biridir?

Ekonomik güç temel alınır

Uluslararası ilişkilerde uzlaşmacı yaklaşım benimsenir

Devlet merkezli paradigma benimsenir

Devletler yayılmacı ve emperyalist politikalardan uzak durur

Devletler arası politik ilişkiler güçlendirmeyi benimser.

Açıklama:

Her iki yaklaşımda da ulusal gücün temel alınması ve bunun devletlerin yayılmacı ve emperyalist politikalarının bir aracı olarak görülmesi önemli bir benzerliktir. Savaş, realizm gibi, jeopolitiğin de bir uzantısı, bazen bir aracı bazen de doğal sonucudur. Diğer bir deyişle, jeopolitik teorilere göre de realizmde olduğu gibi, uluslararası ilişkiler bir mücadele sürecidir. Jeopolitik teoriler de realist teoriler gibi devlet merkezli paradigmayı benimseyen teoriler grubuna girmekte ve bu çerçevede devlet, uluslararası ilişkilerin temel ve tek aktörü olarak görülmektedir. Bunun sonucu olarak her iki teoride de devlet, önemli bir analiz birimidir. Realistler de coğrafyanın, dış politikanın oluşmasında etkili olan öğeler arasında yer aldığını belirtirler.

Doğru Cevap: C

Soru 81

Tarih, “deniz güçleriyle kara güçleri arasındaki mücadelenin tarihi” biçiminde gelişmiştir. Bu görüş kime aittir?

Mackinder

Mahan

Frankel

Ratzel

Hartman

Açıklama:

Tarihi, birtakım evrelere ayıran Mackinder’e göre, birinci evrede Makedonyalılar Akdeniz’e hâkim olarak kara üstünlüğünü sağlamıştır. İkinci evrede Romalıların Kartacalıları yenerek Akdeniz’e hâkim olması bir kere daha kara gücünün üstünlüğüyle olmuştur. Mackinder, modern dönemdeyse İngiltere’nin ilk önemli deniz gücü olarak öne çıkmış olmasına rağmen, XX. yüzyılda Avrupa’nın büyük devletlerinin baskısıyla zor anlar yaşadığına ve bu konumunda önemli bir gerileme yaşandığına işaret etmiştir. Çağdaş dünyadaysa deniz güçlerinin nispî üstünlüğünün geçici bir durum olduğunu belirterek, teknolojik gelişmeyle üstünlüğün zaman içerisinde tekrar kara gücüne geçeceğini ileri sürmüştür.

Doğru Cevap: A

Soru 82

Mackinder hangi bölgeyi “merkezi stratejik bölge” olarak adlandırmıştır?

İngiltere, Güney Afrika ve Japonya

Almanya, Türkiye, Hindistan ve Çin

Doğu Avrupa ve Sibirya

Batı Avrupa ve İskandinavya

Avrasya ve Okyanusya

Açıklama:

Mackinder analizinde, Doğu Avrupa ve Sibirya’yı (yani Çarlık Rusya’sının egemenliğinde olan bölgeyi) merkezi stratejik bölge olarak adlandırarak, burayı uluslararası politikanın merkez üssü (“pivot area” yani “mihver bölge”) olarak adlandırmaktadır. “Pivot Area” olarak tanımladığı bu bölgeyi daha sonra “heartland” olarak ifade etmektedir. Bu bölge “iç hilal” (“inner crescent”) adını verdiği ve Almanya, Türkiye, Hindistan ve Çin ile sınırlı olup, “dış hilal” (“outer crescent”) dediği İngiltere, Güney Afrika ve Japonya’nın yer aldığı ikinci bir bölgeyle çevrilidir.

Doğru Cevap: C

Soru 83

“Doğal genişleme yasası” kime aittir?

Ratzel

Mackinder

Mahan

Kristof

Hartman

Açıklama:

“Doğal genişleme yasası”na göre, savaşlar devletlerin coğrafi anlamda genişlemesinin gerekli bir aracıdır. Devletlerin genişlemesini doğal bir durum olarak gören Ratzel’e göre, savaş bu ihtiyacın olağan bir sonucudur. Ratzel’in doğal genişleme yasası, toplumsal Darwinist yaklaşıma dayanmaktadır. Ratzel’e göre, genişlemeci politikaların başarısı coğrafya ile doğru orantılıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 84

Aşağıdakilerden hangisi dünyayı dört “pan” bölgeye ayırmıştır?

Febvre

Blache

Haushofer

Sprout

Hartman

Açıklama:

Münih Üniversitesi’nde profesörlük ve Alman ordusunda generallik görevlerinde bulunan Karl Haushofer ve diğer Alman jeopolitikçiler; Mackinder gibi Anglo-Sakson jeopolitikçilere karşı bir tepki olarak Avrupa’daki tüm Almanların birleşmesini savunmuşlardır. Bu Pangernemik yaklaşımlar aslında “lebensraum” politikalarına önemli ölçüde destek sağlamıştır. Haushofer dünyayı dört bölgeye ayırır.

Doğru Cevap: C

Soru 85

Coğrafyanın bize ne yapmamızı emreden bir öğe olmayıp tercihlerimizi oluşturmada yol gösterici olduğunu savunan jeopolitik teori yazarları aşağıdakilerden hangisidir?

Febvre ve Blache

Harold ve Sprout

Kristof ve Sprout

Parker ve Febvre

Parker ve Kristof

Açıklama:

Posibilist (olasılıkçı) düşünceyi savunan ve jeopolitik teorinin önde gelen yazarlarından Harold ve Margaret Sprout’a göre, coğrafya bize ne yapmamızı emreden bir öğe olmayıp tercihlerimizi oluşturmada yol göstericidir. Coğrafya ve çevresel faktörler bu anlamda insan davranışlarını koşullandırmak yerine, dış politika davranışlarının oluşmasında karar vericinin önündeki seçeneklere işaret etmektedir.

Doğru Cevap: B

Soru 86

Jeopolitik teoriye göre bir ülkenin dış politikasını aşağıdakilerden hangisi belirler?

Komşu ülkeler

Ekonomik gücü

Yönetim biçimi

Coğrafi özellikleri

Askeri gücü

Açıklama:

Jeopolitik teori; devletlerin coğrafi özellikleri ve dünya üzerindeki konumlarıyla izledikleri dış politika arasında, doğrudan deterministik ilişki kuran bir teoridir. Diğer faktörler sabit kalmak üzere, ülke cografyasının dış politikayı belirlediği savunulmaktadır. Buna göre, ülkenin kara ülkesi ya da okyanuslarla çevrili olması, önemli nehirlere ve deniz ticaret yollarına sahip olması, o ülkenin dış politikasında belirleyici bir etki yapmaktadır.

Doğru Cevap: D

Soru 87

Aşağıdakilerden hangisi Jeopolitik Kuram ile Realist Kuramın ortak varsayımlarından biri değildir?

Uluslararası ilişkilerde temel aktör devlettir.

Devlet yekpare ve bütüncül bir yapıdır.

Devletler rasyonel davranan birimlerdir.

Devletler karşılıklı çıkarları peşinde koşar.

Devletler için güç, askeri gücü ifade eder.

Açıklama:

Jeopolitik kuram, aslında realist kuramın temel varsayımlarını benimsemesi dolayısıyla, realist okul ya da realist paradigma içinde düşünülebilecek bir yaklaşımdır. Zira devletin, uluslararası ilişkilerin temel aktörü olarak kabul edilmesi, devlete yekpare ve bütüncül bir yapı olarak bakılması, devletlerin rasyonel davranan birimler olduğunun varsayılması bakımından realist (gerçekçi) kuramla aralarında büyük benzerlikler bulunmaktadır. Ayrıca, devletlerin çıkar mücadelesine odaklanan ve yayılmacı politikalar peşinde koşan birimler olarak ele alınması da, ortak varsayımlardır. En önemli fark ise realist teoride güç dendiğinde öncelikle askeri güç akla gelirken, jeopolitik teoride coğrafi gücün akla gelmesidir.

Doğru Cevap: E

Soru 88

Jeopolitik Kuram ile Realist Kuramın varsayımları arasındaki en önemli fark aşağıdakilerden hangisi ile ilgilidir?

Gücün kaynağı

Devletlerin dış politikaları

Devletlerin iç politikaları

Devletlerin askeri politikaları

Devletlerin ekonomik çıkarları

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 89

Bir devlete bir şey yaptırmayı ya da bir davranıştan vazgeçirmeyi sağlayan araç aşağıdakilerden hangisidir?

Hükümet

Amaç

Araç

Statü-Durum

Güç

Açıklama:

Güç, bir devlete bir şey yaptırmayı ya da bir davranıştan vazgeçirmeyi sağlayan bir araçtır. Karşı tarafta, davranış değişikliğinin sağlanabilmesi için devletin kapasitesi önemlidir. Ulusal güç dendiğinde, en başta askeri güç akla gelmekle beraber siyasal altyapı, ekonomik durum, coğrafi konum, dolayısıyla büyüklük, nüfus ve teknolojik
düzey de aynı derecede önemlidir.

Doğru Cevap: E

Soru 90

Realist yazarlara göre uluslararası politika ve dış politikanın oluşumunda ana öğe olup, hem bir araç, hem de doğrudan doğruya bir amaç olarak uluslararası politikanın temelini oluşturan etmen aşağıdakilerden?

Devletin çıkarları

Ulusal güç

Ekonomik politika

Yayılma politikası

Yönetim biçimi

Açıklama:

Ulusal güç dendiğinde, en başta askeri güç akla gelmekle beraber siyasal altyapı, ekonomik durum, coğrafi konum, dolayısıyla büyüklük, nüfus ve teknolojik düzey de aynı derecede önemlidir. Realist yazarlar için ulusal güç, uluslararası politika ve dış politikanın oluşumunda ana öğe olup, hem bir araç, hem de doğrudan doğruya bir amaç olarak uluslararası politikanın temelini oluşturmaktadır.

Doğru Cevap: B

Soru 91

Realist kuramcılara göre aşağıdakilerden hangisi ulusal gücün öğelerinden biri değildir?

Coğrafi konum

Topografik özellik

Ülke büyüklüğü

Askeri güç

Hükümet amaçları

Açıklama:

Realist bir kuramcı olarak tanıdığımız Morgenthau gibi A.T. Mahan da ulusal gücün ögelerini sıralarken coğrafik konum, topografik özellik, ülke büyüklüğü, nüfus, askeri güç, ulusal karakter ve hükümetin karakterini belirtmektedir. “Deniz Gücünün Tarihe Etkisi” (The Inşuence of Sea Power upon History: 1660-1783) başlığını taşıyan ve uluslararası ilişkilerin temel klasiklerinden olan çalışmasında, deniz gücünün unsurları adını verdiği bu öğelerin ilk üçü, doğrudan coğrafya ile ilgilidir. Realist Morgenthau’ya göreyse ulusal gücün öğeleri; coğrafya, doğal kaynaklar, endüstriyel kapasite, askeri güç, nüfus, ulusal karakter, ulusal moral, diplomasinin niteliği ve hükümetin niteliğidir. Mahan’ın tanımındaki ulusal karakter, Morgenthau’da ulusal karakter ve ulusal moral olarak hükümetin karakteriyse hükümetin niteliği ve diplomasinin niteliği olarak alt gruplara ayrılarak incelenmiştir.

Doğru Cevap: E

Soru 92

Uluslararası politikayı güç kavramına indirgeyen ve dış politikayla güç arasında doğrudan bir nedensellik ilişkisi kuran ortak yaklaşım hangi iki teori arasındadır?

Çevresel Determinizm-Klasik Realizm

Klasik Realizm-Neo Marksizm

Jeopolitik Determinizm-Marksizm

Klasik Realizm- Marksizm

Yapısalcı Emperyalizm-Çevresel Determinizm

Açıklama:

Çevresel determinizm de denilen jeopolitik determinizm ile klasik realizm arasındaki önemli bir benzerlik, klasik realizmin uluslararası politikayı güç kavramını indirgeyen ve dış politikayla güç arasında doğrudan bir nedensellik ilişkisi kuran ortak yaklaşımdır.

Doğru Cevap: A

Soru 93

Jeopolitik kuramcı Alfred Thayer Mahan’a göre coğrafya ile dış politika arasında doğrudan bir nedensellik ilişkisi vardır. Ona göre büyük devlet olmanın ön şartı aşağıdakilerden hangisidir?

Uluslararası sıkı ilişkiler kurmak.

Komşu ülkeleri güçsüz kılmak.

Üstün askeri güce sahip olmak.

Üstün bir deniz donanmasına sahip olmak.

Denizler ve stratejik su yollarına sahip olmak.

Açıklama:

Jeopolitik okulun ilk temsilcileri olan ve bu alandaki çalışmalara öncülük eden Mahan ve Mackinder, coğrafya ile dış politika arasında doğrudan bir nedensellik ilişkisi kurmaktadırlar. Jeopolitik kuramcı Mahan, analizini, İngiltere’nin global politika izleyen büyük bir deniz gücü olduğu dönemden hareket ederek, denizler üzerindeki hakimiyete yoğunlaştırmaktadır. Mahan, denizlerin ve özellikle stratejik su yollarının denetimini elinde bulundurmayı, büyük devlet olmanın ön şartı olarak kabul etmektedir. Yukarıda da belirtildiği gibi, İngiliz İmparatorluğunun yükselme dönemiyle İngiliz deniz gücünün gelişmesi arasındaki paralelliğe dikkat çekerek, dünyanın başlıca deniz yollarının imparatorluğun denetiminde bulunmasının, bu yükselişte en büyük rolü oynadığını ifade etmektedir.

Doğru Cevap: E

Soru 94

Sir Halford Mackinder’ın analizinde, merkezi stratejik bölge, uluslararası politikanın merkez üssü, pivot area/mihver bölge daha sonra da heartland olarak ifade ettiği alan neresidir?

Doğu Avrupa ve Sibirya

Akdeniz ve Karadeniz

Batı Avrupa ve Amerika

Orta Doğu ve Yakın Doğu

Orta Doğu ve Orta Avrupa

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 95

Devletlerin coğrafi özellikleri ve dünya üzerindeki konumlarıyla, izledikleri dış politika arasında deterministik bir ilişki kuran teori aşağıdakilerden hangisidir?

Neorealizm

Jeopolitik

Oyun teorisi

Bağımlılık Teorisi

Merkez Çevre Teorisi

Açıklama:

Söz konusu teori jeopolitik olarak adlandırılır.

Doğru Cevap: B

Soru 96

“Jeopolitik kuram, aslında realist kuramın temel varsayımlarını benimsemesi dolayısıyla, realist okul ya da realist paradigma içinde düşünülecek bir yaklaşımdır.”
Bu tür bir ifade yaygın kabul görmekle birlikte jeopolitik teorinin realist teorilerden en önemli farkı aşağıdakilerden hangisidir?

Devletin temel aktör olarak kabulü

Devletlerin bütüncül yapısı

Devletlerin coğrafi gücünü öncelemesi

Devletlerin çıkar mücadelesine odaklanması

Uluslararası ilişkileri bir mücadele süreci olarak görmesi

Açıklama:

Jeopolitik teorinin realist teoriden temel farkı Devletlerin askeri güç yerine coğrafi gücünü öncelemesidir.

Doğru Cevap: C

Soru 97

Soğuk Savaşın bitimini izleyen süreçte aşağıdaki kavramlardan hangisinin ortaya çıkışı jeopolitiğin karar vericilerin dış politika davranışlarına tekrar yön vermeye başlamasına ve önceki çekiciliğine kavuşmasına yol açmıştır?

Avrasya

Orta Doğu

Yakın Doğu

Hayat Sahası

Kenar Kuşak

Açıklama:

Avrasya kavramının ortaya çıkışı jeopolitiğin karar vericilerin dış politika davranışlarına tekrar yön vermeye başlamasına ve önceki çekiciliğine kavuşmasına yol açmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 98

“Deniz Gücünün Tarihe Etkisi” adlı çalışmasıyla denizler ve stratejik su yollarının denetimini elinde bulundurmayı büyük devlet olmanın ön şartı olarak kabul eden jeopolitikçi aşağıdakilerden hangisidir?

Halford Mackinder

Frederick H. Hartmann

Rudolf Kjellen

Alfred T. Mahan

Nicholas J. Spykman

Açıklama:

Söz konusu jeopolitikçi Alfred T. Mahan'dır.

Doğru Cevap: D

Soru 99

Tarihi “deniz güçleriyle kara güçlerinin mücadelesi” olarak gören Mackinder, dünyayı anakara (heartland), iç hilal ve dış hilal şeklinde üç bölgeye ayırmıştır.
Aşağıdaki ülkelerden hangisi Mackinder’in “iç hilal” olarak adlandırdığı bölgede yer alan ülkelerden biridir?

Rusya

İngiltere

Japonya

Türkiye

Güney Afrika

Açıklama:

Doğru yanıt Türkiye'dir. Rusya, anakarada yer alırken İngiltere, Japonya ve G. Afrika dış hilalde yer alır.

Doğru Cevap: D

Soru 100

Çalışmalarında “rimland (kenar)”, “Eski Dünya”, “Yeni Dünya” gibi kavramları kullanan jeopolitikçi aşağıdakilerden hangisidir?

Friedrich Ratzel

Karl Haushofer

Nicholas Spykman

Harold Sprout

Vidal de la Blache

Açıklama:

Söz konusu kavramları kullanan kuramcı Nicholas Spykman'dır.

Doğru Cevap: C

Soru 101

“Jeopolitik” kavramını ilk kez kullanan kişi olarak bilinen kuramcı aşağıdakilerden hangisidir?

Hans. J. Morgenthau

Rudolf Kjellen

Karl Haushofer

Halford Mackinder

Nicholas J. Spykman

Açıklama:

“Jeopolitik” kavramını ilk kez kullanan kişi olarak bilinen kuramcı İsviçreli Rudolf Kjellen'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 102

1870-1871 Fransa Prusya savaşı, coğrafyanın bir akademik çalışma alanı olmasında önemli bir siyasal gelişmedir. Fransa bu yenilginin ardından coğrafya enstitüleri ve örgütlerinin kurulmasını ve askeri akademide coğrafya konusunda daha fazla bilimsel çalışma yapılmasını teşvik etmeye başlamıştır. İngiltere ve İtalya’da da coğrafyacıların sayısında artış yaşanmıştır.
Yukarıda verilen ifade ışığında coğrafya disiplininde yaşanan bu gelişmelerin en önemli sonucu olarak aşağıdakilerden hangisi görülebilir?

Sömürgeci politikaların bilimsel alt yapısı hazırlanmıştır.

Jeopolitikle ilgili çok sayıda kuram geliştirilmiştir.

Devletler arası ittifakların sayısında artış yaşanmıştır.

Barış ve işbirliğine dayalı politikalar önem kazanmıştır.

Uluslararası çatışmaların önlenmesine yönelik örgütler ortaya çıkmıştır.

Açıklama:

Coğrafya disiplininde yaşanan bu gelişmelerin en önemli sonucu sömürgeci politikaların bilimsel alt yapısının hazırlanmış olması ve coğrafyanın giderek emperyalizmin aracı haline gelmesidir.

Doğru Cevap: A

Soru 103

Halford Mackinder’in “Global Güç Dengesi” teorisine göre dünya gücü olmanın koşulu aşağıdaki bölgelerden hangisine egemen olmaktan geçmektedir?

Doğu Avrupa

Kuzey Afrika

Orta Doğu

Kuzey Amerika

Orta Asya

Açıklama:

Mackinder'e göre Orta Asya'ya hakim olmak dünya gücü olmanın koşuludur.

Doğru Cevap: E

Soru 104

Jeopolitik düşünce okulları içinde herhangi bir bölgenin doğal üstünlüğü iddiasına karşı çıkan ve güç merkezinin sürekli değişmekte olduğunu savunan okul aşağıdakilerden hangisidir?

İkili Düşünce Okulu

Marjinalistler

Çoğulcular

Bölgeciler

Merkezciler

Açıklama:

Söz konusu düşüncelere sahip okul çoğulculardır.

Doğru Cevap: C

Ünite 5

Soru 1

Aşağıdakilerden hangisi oyun teorisinin temel varsayımlarına uygun değildir?

Devletlerin rasyonel davrandıkları varsayımı

Devletlerarası ilişkilerin çıkar maksimizasyonuna dayandırılması

Devletin, uluslararası ilişkilerin temel aktörü kabul edilmesi

Stratejinin, rakibin en olumsuz tutumuna göre belirlenmesi

"Devletler arası ilişkilerin güven esasına dayandırılması" oyun teorisinin temel varsayımlarına uygun değildir

Açıklama:

Oyun teorisinin temel varsayımlarını ve realizmle ilişkisini açıklayabileceksiniz.
Devletlerarası ilişkilerin güven esasına dayandırılması

Doğru Cevap: E

Soru 2

Aşağıdakilerden hangisi, Oyun Teorisine göre oyunun sonucunun farklı biçimler almasına neden olabilecek kriterlerden sayılamaz?

Oyuncular arasında bilgi akışı ve haberleşmenin olup olmaması

Oyuncular arasında güvenin olup olmaması

Oyuncuların güçlerinin simetrik ya da asimetrik oluşu

Oyuncular arasındaki sorunun egemenliği ilgilendiren bir sorun olup olmaması

Oyuncuların işbirliğinden kaçınması durumunda oyunun maliyetinin sonucu etkilemesi ya da etkilememesi

Açıklama:

Oyun teorisinin temel varsayımlarını ve realizmle ilişkisini açıklayabileceksiniz.
"Oyuncuların işbirliğinden kaçınması durumunda oyunun maliyetinin sonucu etkilemesi ya da etkilememesi" Oyun Teorisine göre oyunun sonucunun farklı biçimler almasına neden olabilecek kriterlerden sayılamaz

Doğru Cevap: E

Soru 3

Aşağıdakilerden hangisi sabit toplamlı oyunların özellikleri arasındadır?

Oyunculardan birinin kazancının, diğerinin aynı oranda ve miktarda kaybı anlamına gelmesi

Oyunun sonundaki toplam kazancın, tarafların izleyecekleri ortak stratejilere göre değişebilmesi

Oyuncular arasında yapılacak işbirliğinin oyunun sonunda elde edilecek kazancı artırma olasılığı

Oyuncuların birbirlerinden bağımsız karar alabilecek olmaları

Oyunun işbirliği kadar rekabete de açık oluşu

Açıklama:

Oyun teorisinin modellerini tanımlayabileceksiniz.
Sabit toplamlı oyunlar; Oyunculardan birinin kazancının, diğerinin aynı oranda ve miktarda kaybı anlamına gelmesi

Doğru Cevap: A

Soru 4

Aşağıdaki ifadelerden hangisi sıfır toplamlı oyunların özellikleri arasındadır?

Sıfır toplamlı oyunlarda, rakibe de güvenilebileceğini öneren, gerilimi azaltıcı politikaların izlenmesi mümkündür

Rakibin niyetinin anlaşılabilmesi için ödül yönteminin kullanılması sıfır toplamlı oyunlarda sıkça görülen yöntemler arasındadır

Sadece bir kez oynandığı varsayılan sıfır toplamlı oyunlarda, oyunun her bir aşaması bir öncekinden bağımsız olarak ele alınır

Sıfır toplamlı oyunlarda, taraflardan birinin barış yanlısı olduğunu göstermesinin en belirgin yolu diğer tarafı buna ikna etmeye çalışmasıdır

Sıfır toplamlı oyunlarda bir tarafın kaybı her zaman diğer tarafın kazancı anlamına gelmeyebilir

Açıklama:

Oyun teorisinin modellerini tanımlayabileceksiniz.
Sıfır toplamlı oyunların temel özelliklerinden birisi; Sadece bir kez oynandığı varsayılan sıfır toplamlı oyunlarda, oyunun her bir aşaması bir öncekinden bağımsız olarak ele alınır

Doğru Cevap: C

Soru 5

Aşağıdakilerden hangisi Oyun Teorisine yönelik eleştiriler arasındadır?

Uluslararası ilişkilerin matematiksel olarak ifade edilmesi gerekliliğine karşın; Oyun Teorisinin, yeterince matematiksel olmadığından gerçeği ortaya koyamadığı görüşü

Oyun teorisinin gerçekleri basitleştirdiği; insan davranışı ve pratik hayattaki durumlar üzerinde yapılmış geniş bir araştırmaya dayanmadığı için emprik değerinin fazla olmadığı görüşü

Oyun Teorisinde, tarafların her zaman rasyonel davranmayabileceğinin göz önüne alınması

Oyun Teorisinde, rakibin mümkün olan en olumsuz davranışına göre hareket etmenin rasyonel davranış olarak varsayılmış olmasından dolayı; tarafların da, birlikte daha fazla kazanabilecekleri seçenekleri rasyonel davranış olarak değerlendirdiği anlayışı

Oyun Teorisi modellerinde işbirliğinin çoğunlukla rasyonel çözümlere dayandırılması

Açıklama:

Oyun modellerini eleştirebileceksiniz.
Oyun Teorisine yönelik eleştirilerden birisi; Oyun teorisinin gerçekleri basitleştirdiği; insan davranışı ve pratik hayattaki durumlar üzerinde yapılmış geniş bir araştırmaya dayanmadığı için emprik değerinin fazla olmadığı görüşü

Doğru Cevap: B

Soru 6

Oyun teorisini genel olarak aşağıdaki varsayımlardan hangisi ile analiz yapar?

Determinizm varsayımları

Pozitivizm varsayımları

Realizim varsayımları

Liberalizm varsayımları

Marksizm varsayımları

Açıklama:

Oyun teorisinin temel varsayımlarını ve realizmle ilişkisini açıklayabileceksiniz.
Oyun teorisi, genel olarak realizmin varsayımlarıyla analiz yapan bir teoridir.

Doğru Cevap: C

Soru 7

Aşağıdakilerden hangisi oyun teorisinin varsayımlarından biri değildir?

Zarar en aza indirilir

Rakibin en olumsuz tutumuna göre stratejinin belirlenir

Oyuncular rasyonel davranır

Oyunun temelleri siyasal sistem üzerine kurulur

Çıkarlar en üst düzeye çıkarılır

Açıklama:

Oyun teorisinin temel varsayımlarını ve realizmle ilişkisini açıklayabileceksiniz.
Oyun teorisi, rakibin en olumsuz tutumuna göre stratejinin belirlendiğini ve çıkarın maksimum kılınması ya da zararın minimuma indirilmesinin temel amaç olduğunu var sayar. Bu nedenle siyasal sisteme dayanan varsayım olmaz

Doğru Cevap: D

Soru 8

İki tarafın yer aldığı oyunlarda fayda skalasına göre, iki tarafın faydaları toplamı aşağıdakilerden hangisidir?

Sıfır

Bir

İki

Üç

Dört

Açıklama:

Oyun teorisinin temel varsayımlarını ve realizmle ilişkisini açıklayabileceksiniz.
Özellikle iki tarafın yer aldığı oyunlarda, taraflardan birinin kazancı, diğer tarafın kaybına eşittir. Fayda skalası (ölçeği) açısından her iki tarafın faydalarının toplamı sıfırdır

Doğru Cevap: A

Soru 9

Aşağıdakilerden hangisi aynı şeritte karşılıklı birbirine doğru gelen hızla gelen iki genç yarışçının cesaret gösterisi üzerine kurgulanmış oyun teorisi modelidir?

Sabit toplamlı oyun modeli

Geyik avı modeli

Mahkumun ikilemi modeli

Sıfır toplamlı oyun modeli

Tavuk oyunu modeli

Açıklama:

Oyun teorisinin modellerini tanımlayabileceksiniz.
Tavuk oyunu modeli, aynı şeritte karşılıklı birbirine doğru hızla gelen iki genç yarışçının cesaret gösterisi üzerine kurgulanmış oyun teorisi modelidir.

Doğru Cevap: E

Soru 10

Aşağıdakilerden hangisi mahkumun ikilemi modelinin varsayımlarından birisi değildir?

Taraflar arasında haberleşme ve güven ortamı yoktur.

Oyun tekrar edilmeyecektir.

İkiden daha oyuncunun işbirliğine bağlıdır

Oyuncular birbirini tanımamaktadır.

Oyun tamamlandıktan sonra oyuncular birbiri ile görüşmeyecektir.

Açıklama:

Oyun modellerini değerlendirebileceksiniz.
Mahkumun ikileminde, genellikle oyuncuların önceden birbirlerini tanımadıkları, birbirlerinin geçmişleri hakkında hiçbir şey bilmedikleri, daha sonra da görüşmeyecekleri, aralarında haberleşmenin ve güvenin bulunmadığı, oyunun bir defa oynandığı, tekrar edilmeyeceği varsayılmaktadır.

Doğru Cevap: C

Soru 11

Aşağıdakilerden hangisi oyun teorisinin temel unsurlarını eksiksiz belirtmektedir?

Taraflar, Stratejiler, Kurallar, Sonuçlar

Sonuçlar, Stratejiler, Kurallar, Çıkarlar

Taraflar, Stratejiler, Kaynaklar, Çıkarlar

Kaynaklar, Çıkarlar, Kurallar, Sonuçlar

Kaynaklar, Çıkarlar, Taraflar, Kurallar

Açıklama:

Oyun teorisinin temel varsayımlarını ve realizmle ilişkisini açıklayabileceksiniz.
Oyun teorisinin temel unsurları: Taraflar, Stratejiler, Kurallar, Sonuçlardır.

Doğru Cevap: A

Soru 12

Sıfır toplamlı bir oyunda maksimin stratejisini uygulayan bir oyuncu aşağıdakilerden hangisini yapar?

Kendisine en çok kazandıran stratejiler içerisinden kazancının en küçük olduğu stratejiyi seçer

Kendisine en az kazandıran stratejiler içerisinden kazancının en büyük olduğu stratejiyi seçer

Kendisine en az kaybettiren stratejiler içerisinden kaybının en küçük olduğu stratejiyi seçer

Kendisine en çok kaybettiren stratejiler içerisinden kaybının en küçük olduğu stratejiyi seçer

Diğer tarafa en çok kaybettiren stratejiler içerisinden kendisi için en kazançlı stratejiyi seçer

Açıklama:

Oyun teorisinin modellerini tanımlayabileceksiniz.
Sıfır toplamlı bir oyunda maksimin stratejisini uygulayan bir oyuncu, kendisine en az kazandıran stratejiler içerisinden kazancının en büyük olduğu stratejiyi seçer

Doğru Cevap: B

Soru 13

Sıfır toplamlı bir oyunda minimaks stratejisini uygulayan bir oyuncu aşağıdakilerden hangisini yapar?

Kendisine en çok kazandıran stratejiler içerisinden kazancının en küçük olduğu stratejiyi seçer

Kendisine en az kazandıran stratejiler içerisinden kazancının en büyük olduğu stratejiyi seçer

Kendisine en az kaybettiren stratejiler içerisinden kaybının en küçük olduğu stratejiyi seçer

Kendisine en çok kaybettiren stratejiler içerisinden kaybının en küçük olduğu stratejiyi seçer

Diğer tarafa en çok kaybettiren stratejiler içerisinden kendisi için en kazançlı stratejiyi seçer

Açıklama:

Oyun teorisinin modellerini tanımlayabileceksiniz.
Sıfır toplamlı bir oyunda minimaks stratejisini uygulayan bir oyuncu, kendisine en çok kaybettiren stratejiler içerisinden kaybının en küçük olduğu stratejiyi seçer

Doğru Cevap: D

Soru 14

Sıfır toplamlı bir oyunda minimaks ve/veya maksimin stratejilerini uygulayan bir oyuncunun elde ettiği sonuçlar hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Bu stratejileri uygulayan bir oyuncu kendisi için en küçük kaybı garantilemektedir.

Minimaks stratejisi uygulanarak elde edilen kazanç, maksimin stratejisi sonucu elde edilen kazanca eşit olmayabilir.

Bazı durumlarda, minimaks stratejisi uygulanarak elde edilen kazanç, maksimin stratejisi sonucu elde edilen kazançtan daha küçük olabilir.

Bu stratejileri uygulayan bir oyuncu kendisi için en büyük kazancı garantilemektedir.

Bu stratejileri uygulayan bir oyuncu rakibi için en küçük kazancı garantilemektedir.

Açıklama:

Oyun teorisinin modellerini tanımlayabileceksiniz.
Sıfır toplamlı bir oyunda minimaks ve/veya maksimin stratejilerini uygulayan bir oyuncunun elde ettiği sonuçlarda: minimaks stratejisi uygulanarak elde edilen kazanç, maksimin stratejisi sonucu elde edilen kazanca eşit olmayabilir.

Doğru Cevap: B

Soru 15

Aşağıdakilerden hangisi oyun teorisi ile realist felsefenin benzer varsayımlarından birisi değildir?

Tarafların rasyonel davranacağı varsayımı

Devletin, uluslar arası ilişkilerin temel aktörü olarak kabul edilmesi ve diğer aktörlerin göz ardı edilmesi varsayımı

Uluslar arası ilişkilerde moral unsurlara yer verilmemesi

Uluslar arası ilişkilerin, özellikle sıfır toplamlı ve mahkûmun ikilemi modellerinde olduğu gibi çatışma ve güvensizliğe dayanmış olması varsayımı

Uluslar arası ilişkilerde çıkar maksimizasyonunun değil, tavuk oyunu modelinde olduğu gibi tarafların işbirliği yapmasının zorunlu kılınması varsayımı

Açıklama:

Oyun modellerini değerlendirebileceksiniz.
Uluslar arası ilişkilerde çıkar maksimizasyonunun değil, tavuk oyunu modelinde olduğu gibi tarafların işbirliği yapmasının zorunlu kılınması varsayımı, oyun teorisi ile realist felsefenin benzer varsayımlarından birisi değildir

Doğru Cevap: E

Soru 16

Aşağıdakilerden hangisi oyun teorisinin varsayımları arasında yer almaz?

Oyuncular rasyonel davranır.

Rakibin en olumsuz tutumuna göre strateji belirlenir.

Çıkarın maksimuma çıkartılması amaçlanır.

Zararın minimuma indirilmesi hedeflenir.

"Tarafların izleyebilecekleri stratejiler diğer tarafın izleyeceği stratejiye bağlı değildir" ifadesi, oyun teorisinin varsayımları arasında yer almaz

Açıklama:

Oyun teorisinin temel varsayımlarını ve realizmle ilişkisini açıklayabileceksiniz.
Tarafların izleyebilecekleri stratejiler diğer tarafın izleyeceği stratejiye bağlı değildir.

Doğru Cevap: E

Soru 17

Aşağıdakilerden hangisi tam rekabete dayanan oyun modelidir?

Değişken toplamlı oyunlar

Sabit toplamlı oyunlar

Tavuk oyunu modeli

Geyik avı modeli

Mahkumun ikilemi modeli

Açıklama:

Oyun teorisinin modellerini tanımlayabileceksiniz.
"Sabit toplamlı oyunlar" tam rekabete dayanan oyun modelidir

Doğru Cevap: B

Soru 18

Aşağıdakilerden hangisi ister bir optimal denge olsun, ister olmasın sıfır toplamlı oyunlarda, taraflarca izlenmeyen bir stratejidir?

Oyuncular minimaks strateji izler.

Oyuncular maksimin strateji izler.

Oyuncular blöfe başvurabilir.

Oyuncular işbirliğine gidebilir.

Oyuncular rekabet ve çatışmaya girer.

Açıklama:

Oyun teorisinin devletler arasında işbirliği, ortak çıkar ve çatışma durumlarına nasıl uygulandığını tartışabileceksiniz.
"Oyuncuların işbirliğine gidebilmesi" sıfır toplamlı oyunlarda, taraflarca izlenmeyen bir stratejidir

Doğru Cevap: D

Soru 19

Soğuk savaş döneminde ABD ve SSCB arasındaki çatışmanın, Küba ve Berlin krizlerinde uzlaşmayla çözülmesi hangi oyun modeline uygundur?

Sabit toplamlı oyunlar

Sıfır toplamlı oyunlar

Mahkumun ikilemi modeli

Tavuk oyunu modeli

Geyik avı modeli

Açıklama:

Oyun modellerini değerlendirebileceksiniz.
Soğuk savaş döneminde ABD ve SSCB arasındaki çatışmanın, Küba ve Berlin krizlerinde uzlaşmayla çözülmesi "Tavuk oyunu" modeline uygundur.

Doğru Cevap: D

Soru 20

"Amaca tam ulaşılması işbirliğinin tam olarak gerçekleşmesine bağlıdır" ilkesi hangi oyun modelini yansıtır?

Mahkumun ikilemi modeli

Sıfır toplamlı oyunlar

Sabit toplamlı oyunlar

Tavuk oyunu modeli

Geyik avı modeli

Açıklama:

Oyun teorisinin modellerini tanımlayabileceksiniz.
Geyik avı modelinde, amaca tam ulaşılması işbirliğinin tam olarak gerçekleşmesine bağlıdır"

Doğru Cevap: E

Soru 21

Aşağıdakilerden hangisi oyun teorisinin temel unsurlarından birisi değildir?

Taraflar

Stratejiler

Kurallar

Sonuçlar

Oyun kurucular

Açıklama:

Oyun teorisinin temel varsayımlarını ve realizmle ilişkisini açıklayabileceksiniz.
Oyun teorisinin temel unsurlarından; Taraflar, Stratejiler, Kurallar ve Sonuçlardır

Doğru Cevap: E

Soru 22

Aşağıdaki oyunlardan hangisi sabit toplamlı değildir?

İki kişinin yaptığı ticari ortaklık.

Şans oyunları.

İki kişilik poker oyunu.

İki adayın yarıştığı bir seçim.

Dama oyunu.

Açıklama:

Oyun teorisinin modellerini tanımlayabileceksiniz.
Şans oyunları, dama ve iki kişlilik poker ve seçim sıfır toplamlı oyunlardır

Doğru Cevap: A

Soru 23

İki devletin silahlanma yarışı en iyi hangi modelle açıklanır?

Geyik avı modeli.

Tavuk oyunu modeli.

Mahkumun ikilemi modeli.

Sabit toplamlı oyun modeli.

Sıfır toplamlı oyun modeli.

Açıklama:

Oyun teorisinin devletler arasında işbirliği, ortak çıkar ve çatışma durumlarına nasıl uygulandığını tartışabileceksiniz.
İki devletin silahlanma yarışı, mahkumun ikilemi modeliyle açıklanır.

Doğru Cevap: C

Soru 24

Aşağıdakilerden hangisi oyun teorisine yönelik bir eleştiri değildir?

Gerçekleri çok basitleştirmektedir.

Bazı varsayımları günlük yaşantıyla paralel değildir.

Dünya politikasını bir oyun gibi yorumlayıp soyutlaştırmaktadır.

Uluslar arası ilişkilerde devleti temel aktör olarak kabul etmektedir.

Günlük yaşantıdaki durumlar üzerine yapılmış geniş bir araştırmaya dayanmamaktadır.

Açıklama:

Oyun modellerini eleştirebileceksiniz.
Uluslar arası ilişkilerde devleti temel aktör olarak kabul etmektedir, oyun teorisine yönelik bir eleştiri değildi

Doğru Cevap: D

Soru 25

Aşağıdakilerden hangisi uluslar arası ilişkileri incelerken oyun teorisinin temel varsayımlarından birisi değildir?

Uluslar arası ilişkilerde temel aktör devlettir.

Devletlerin rasyonel davrandığı varsayılır.

İlişkilerde belirsizlik ve güvensizlik mevcuttur.

Devletler arası ilişkiler çıkar mekanizmasına dayanır.

Devletler arası dayanışmaya izin verilmez.

Açıklama:

Oyun teorisinin temel varsayımlarını ve realizmle ilişkisini açıklayabileceksiniz.
Uluslar arası ilişkileri incelerken "Devletler arası dayanışmaya izin verilmemesi" oyun teorisinin temel varsayımlarından birisi değildir

Doğru Cevap: E

Soru 26

Aşağıdakilerden hangisi oyun teorisinin özellikleri arasında yer alır?

Devletler kendi kazançlarını maksimum kılmaya veya kaybını minimum kılmaya çalışır.

Determinist bir teoridir.

İşbirliğine odaklanan bir teoridir.

Makro bir teoridir.

Yapısalcı bir teoridir.

Açıklama:

Oyun teorisinin devletler arasında işbirliği, ortak çıkar ve çatışma durumlarına nasıl uygulandığını tartışabileceksiniz.
Devletler kendi kazançlarını maksimum kılmaya veya kaybını minimum kılmaya çalışması, oyun teorisinin özelliklerinden birisidir.

Doğru Cevap: A

Soru 27

Aşağıdakilerden hangisi Realizm ile oyun teorisinin ortak varsayımlarından biri değildir?

Devletlerin rasyonel davranması

Devletler arasındaki ilişkilerde çıkar maksimizasyonu

Aktörler arasındaki ilişkilerde belirsizlik

Aktörler arasındaki ilişkilerde güvensizlik

Aktörlerin uyumlu ilişkiler kurmak için taviz vermesi

Açıklama:

Oyun teorisinin devletler arasında işbirliği, ortak çıkar ve çatışma durumlarına nasıl uygulandığını tartışabileceksiniz.
Aktörlerin uyumlu ilişkiler kurmak için taviz vermesi Realizm ile oyun teorisinin ortak varsayımlarından birisidir.

Doğru Cevap: E

Soru 28

Oyun teorisi hakkında aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Genelde iki veya daha fazla oyuncu arasındaki ilişkileri inceler

Hiçbir oyuncunun oyunu tek başına kontrol edebilme imkânı yoktur

Oyuncular arasında her zaman bir çatışma durumu vardır

Sonuçları oyuncuların izleyecekleri stratejiler belirler

Her oyunda oyuncular için tehdit, hile blöf gibi davranışlar olabilir

Açıklama:

Oyun teorisinin temel varsayımlarını ve realizmle ilişkisini açıklayabileceksiniz.
Oyun teorisi hakkında "Oyuncular arasında her zaman bir çatışma durumu vardır" ifadesi doğru değildir.

Doğru Cevap: C

Soru 29

Aşağıdakilerden hangisi oyun teorisine yöneltilen temel eleştirilerden biri değildir?

Gerçekleri basitleştirmesi ve çarpıtması

Ampirik değerinin fazla olmaması

Devletleri işbirliğine açık aktörler olarak görmesi

Aşırı matematiksel olması

Varsayımların günlük yaşamla paralellik göstermemesi

Açıklama:

Oyun modellerini eleştirebileceksiniz.
Devletleri işbirliğine açık aktörler olarak görmesi, oyun teorisine yöneltilen temel eleştirilerden biri değildi

Doğru Cevap: C

Soru 30

Oyuncuların zıt çıkarlara sahip olması ve birinin kazancının diğerinin kaybı anlamına gelmesi aşağıdaki hangi oyun teorisi modeliyle açıklanmaktadır?

Karışık toplamlı oyunlara

Tavuk oyununa

Mahkûmun ikilemi oyununa

Sıfır toplamlı oyunlara

Geyik avı oyununa

Açıklama:

Oyun teorisinin modellerini tanımlayabileceksiniz.
Oyuncuların zıt çıkarlara sahip olması ve birinin kazancının diğerinin kaybı anlamına gelmesi, Sıfır toplamlı oyun modeli ile açıklanmaktadır.

Doğru Cevap: D

Soru 31

Güven eksikliği yaşayan iki devletin haberleşme imkânının olmadığı bir dönemde güvenliklerini sağlamak için silahlanma yarışına girmeleri aşağıdaki oyunlardan hangisine örnek olarak verilebilir?

Mahkûmun ikilemi oyunu

Geyik avı oyunu

Tavuk oyunu

Sıfır toplamlı oyun

Sabit toplamlı oyun

Açıklama:

Oyun teorisinin devletler arasında işbirliği, ortak çıkar ve çatışma durumlarına nasıl uygulandığını tartışabileceksiniz.
Güven eksikliği yaşayan iki devletin haberleşme imkânının olmadığı bir dönemde güvenliklerini sağlamak için silahlanma yarışına girmeleri, "Mahkûmun ikilemi oyunu" örnek olarak verilebilir.

Doğru Cevap: A

Soru 32

Az sayıdaki gardiyanın aralarında işbirliği yaparak çok sayıdaki mahkûmun kaçmasını önlemeleri aşağıdaki oyunlardan hangisine örnek olarak verilebilir?

Mahkûmun ikilemi oyunu

Geyik avı oyunu

Tavuk oyunu

Sıfır toplamlı oyun

Sabit toplamlı oyun

Açıklama:

Oyun teorisinin modellerini tanımlayabileceksiniz.
Az sayıdaki gardiyanın aralarında işbirliği yaparak çok sayıdaki mahkûmun kaçmasını önlemeleri "Geyik avı oyunu" örnek olarak verilebilir.

Doğru Cevap: B

Soru 33

Oyun teorisinde bir oyuncunun stratejisi konusunda aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Oyuncu rakibin en olumlu tutumuna göre stratejisini belirler

Oyuncunun amacı çıkarının maksimum kılınmasıdır

Oyuncunun amacı zararının minimuma indirilmesidir

Oyuncu için optimal denge noktası minimaks noktasıdır

Oyuncu için optimal denge noktası maksimin noktasıdır

Açıklama:

Oyun teorisinin temel varsayımlarını ve realizmle ilişkisini açıklayabileceksiniz.
Oyun teorisinde bir oyuncunun stratejisi konusunda "Oyuncu rakibin en olumlu tutumuna göre stratejisini belirler" ifadesi yanlıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 34

Aşağıdakilerden hangisinin en az iki kişilik bir oyunda sonuçları değiştirecek bir faktör olmadığı söylenebilir?

Oyuncular arasında bilgi akışı ve haberleşme

Oyunun birkaç kez tekrarlanması

Oyuncuların güçlerinin asimetrik olması

Oyunun geçtiği yerdeki coğrafi koşullar

Oyuncuları işbirliğine zorlayan bir unsurun bulunması

Açıklama:

Oyun teorisinin temel varsayımlarını ve realizmle ilişkisini açıklayabileceksiniz.
"Oyunun geçtiği yerdeki coğrafi koşullar" iki kişilik bir oyunda sonuçları değiştirecek bir faktör değildir.

Doğru Cevap: D

Soru 35

Değişken toplamlı oyunlar hakkında aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Oyuncuların birlikte kaybetme olasılığı yoktur

Oyuncuların birlikte kazanma olasılığı vardır

Bu tür oyunlar oyuncuların rekabet etmesini öngörmez

Bu tür oyunlar işbirliğine açık değildir

Bu tür oyunlarda farklı sonuçlar ortaya çıkmaz

Açıklama:

Oyun teorisinin modellerini tanımlayabileceksiniz.
Değişken toplamlı oyunlarda, oyuncuların birlikte kazanma olasılığı vardır

Doğru Cevap: B

Soru 36

Oyun teorisinin sınıflandırılmasında aşağıdaki kriterlerden hangisi kullanılmaz?

Oyuncuların sayısı

Oyuncular arasında güvenin olup olmaması

Oyuncular arasında ortak çıkarın bulunup bulunmaması

Oyuncular arasında haberleşmenin olup olmaması

Oyuncular arasında ideolojik benzerliklerin olup olmaması

Açıklama:

Oyun modellerini değerlendirebileceksiniz.
Oyun teorisinin sınıflandırılmasında "Oyuncular arasında ideolojik benzerliklerin olup olmaması " keriteri kullanılmaz

Doğru Cevap: E

Soru 37

İki kişilik bir oyunun “sıfır toplamlı” olması ne anlama gelmektedir?

Oyunu hiçbir oyuncu kazanamaz

Oyunu her zaman belirli bir oyuncu kazanır

Oyunda kazanılacak bir kazanç zaten yoktur

Oyuna iki kişi daha eklenmiştir

Oyunda bir oyuncunun kazancı diğerinin kaybıdır

Açıklama:

Oyun teorisinin modellerini tanımlayabileceksiniz.
İki kişilik bir oyunun “sıfır toplamlı” olması ; Oyunda bir oyuncunun kazancı diğerinin kaybıdır

Doğru Cevap: E

Soru 38

Oyuncuların zıt çıkarlara sahip olması ve birinin kazancının diğerinin kaybı anlamına gelmesi aşağıdaki hangi oyun teorisi modeliyle açıklanmaktadır?

Sıfır toplamlı oyunlara

Karışık toplamlı oyunlara

Tavuk oyununa

Mahkûmun ikilemi oyununa

Geyik avı oyununa

Açıklama:

Oyun teorisinin modellerini tanımlayabileceksiniz.
Oyuncuların zıt çıkarlara sahip olması ve birinin kazancının diğerinin kaybı anlamına gelmesi "Sıfır toplamlı oyun" modeliyle açıklanmaktadır

Doğru Cevap: A

Soru 39

Aşağıdakilerden hangisi oyun teorisinin dört temel unsurundan biri değildir?

Taraflar (oyuncular)

Stratejiler

Kurallar

Hakemler

Sonuçlar

Açıklama:

Oyun teorisinin temel varsayımlarını ve realizmle ilişkisini açıklayabileceksiniz.
Hakemler; oyun teorisinin dört temel unsurundan biri değildiR.

Doğru Cevap: D

Soru 40

Oyun teorisinde optimal denge noktası nedir?

Her oyuncu için zararın minimuma indirilmesi

Oyunun sabit toplamlı hale gelmesi

Oyuncuların rasyonel davranmaları

Oyunun bir defa oynanması

Oyuncular arasında düzenli iletişim kurulması

Açıklama:

Oyun modellerini değerlendirebileceksiniz.
Oyun teorisinde optimal denge noktası: her oyuncu için zararın minimuma indirildiği noktadır

Doğru Cevap: A

Soru 41

Devletlerin, uluslararası ilişkilerde temel aktörler olduklarını ve rasyonel davrandıklarını savunan oyun teorisi, bu varsayımıyla hangi teoriye yakındır?

Liberalizm

Pluralizm

Realizm

Marksizm

Pozitivizm

Açıklama:

Oyun teorisinin temel varsayımlarını ve realizmle ilişkisini açıklayabileceksiniz.
Devletlerin rasyonel davrandıklarını varsayması, devletler arasındaki ilişkileri çıkar maksimizasyonuna dayandırması ve uluslararası ilişkilerin temel aktörü olarak devleti kabul etmesi, realizmin özelliklerini yansıtmaktadır.

Doğru Cevap: C

Soru 42

Oyun teorisinde, oyuncu çıkarlarının zıt olması durumu, aşağıdaki modellerden hangisiyle ifade edilir?

İletişime dayalı oyun

Sıfır toplamlı olmayan oyun

Sıfır toplamlı oyun

Ortak çıkarlara dayalı oyun

Değişken toplamlı oyun

Açıklama:

Oyun teorisinin modellerini tanımlayabileceksiniz.
Oyun teorisinde, oyuncu çıkarlarının zıt olması durumu, Sıfır toplamlı oyuna uyar.

Doğru Cevap: C

Soru 43

1962 yılında ABD ve SSCB arasında tırmanan Küba füze krizi, oyun teorisinin hangi modeline uymaktadır?

Geyik avı modeli

Sıfır toplamlı oyun modeli

Tavuk oyunu modeli

Mahkumun ikilemi modeli

Sabit toplamlı oyun modeli

Açıklama:

Oyun modellerini değerlendirebileceksiniz.
1962 yılında ABD ve SSCB arasında tırmanan Küba füze krizi, oyun teorisinin "Tavuk oyunu" modeline uymaktadır.

Doğru Cevap: C

Soru 44

Oyun teorisinin varsayımlarına göre, aşağıdaki durumlardan hangisinde oyuncular karşılıklı kazançlı çıkar?

Taraflar arasında rekabet olması durumunda

Taraflar arasında iletişim ve güven olması durumunda

Taraf sayısının ikiden fazla olması durumunda

Tarafların çıkarlarının ortak olması durumunda

Tarafları işbirliğine zorlayan bir durum olması durumunda

Açıklama:

Oyun teorisinin temel varsayımlarını ve realizmle ilişkisini açıklayabileceksiniz.
Oyun teorisinin varsayımlarına göre, "taraflar arasında iletişim ve güven olması durumunda" oyuncular karşılıklı kazançlı çıkar.

Doğru Cevap: B

Soru 45

Aşağıdakilerden hangisi, oyun teorisindeki mahkumun ikilemi modelinin özelliklerinden biri değildir?

Tarafların iletişim kurmamaları

Tarafların birbirlerine güven duymamaları

Tarafların işbirliğinden kaçınma riski bulunması

Oyunun sıfır toplamlıya dönüşebilmesi

Oyunun tekrar oynanması

Açıklama:

Oyun teorisinin modellerini tanımlayabileceksiniz.
"Oyunun tekrar oynanması" oyun teorisindeki mahkumun ikilemi modelinin özelliklerinden biri değildir.

Doğru Cevap: E

Soru 46

Mahkumun ikilemi oyun modeline benzeyen ilişkilerde, tarafların birbirlerine güvenmemelerinin temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Tarafların haberleşmemeleri

Tarafların farklı çıkarlara sahip olmaları

Oyunun tekrarlanabilir olması

Oyunun sıfır toplamlı olması

Oyuncu sayısının ikiden fazla olması

Açıklama:

Oyun modellerini değerlendirebileceksiniz.
Mahkumun ikilemi oyun modeline benzeyen ilişkilerde, tarafların birbirlerine güvenmemelerinin temel nedeni, "tarafların haberleşmemeleri " dir.

Doğru Cevap: A

Soru 47

Aşağıdaki oyun modellerinden hangisinde oyuncuların işbirliği kararı almaları daha risklidir?

Geyik avı modeli

Tavuk oyunu modeli

Mahkumun ikilemi modeli

Değişken toplamlı oyun modeli

Sıfır toplamlı olmayan oyun modeli

Açıklama:

Oyun teorisinin modellerini tanımlayabileceksiniz.
"Mahkumun ikilemi modeli" oyuncuların işbirliği kararı almaları daha risklidir.

Doğru Cevap: C

Soru 48

Aşağıdakilerden hangisi, oyun teorisinin 1960’lı yıllardan itibaren daha az kullanılmasının nedenlerinden biri değildir?

Oyunların işbirliğine olanak sağlaması

Toplumsal olaylara uygulanmasının zorlukları

Durumların matematiksel olarak incelenmesinin karmaşıklığı

Oyun teorisinin rekabetçi ve çatışmacı mantığının sorgulanması

Soğuk Savaşta gerilimin tırmanması

Açıklama:

Oyun teorisinin devletler arasında işbirliği, ortak çıkar ve çatışma durumlarına nasıl uygulandığını tartışabileceksiniz.
"Soğuk Savaşta gerilimin tırmanması " oyun teorisinin 1960’lı yıllardan itibaren daha az kullanılmasının nedenlerinden biri değildir.

Doğru Cevap: E

Soru 49

Aşağıdakilerden hangisi oyun teorisinin temel unsurlarından değildir?

Kurallar

Oyuncular

Stratejiler

Kazançlar

Güvensizlik

Açıklama:

Oyun teorisinin temel varsayımlarını ve realizmle ilişkisini açıklayabileceksiniz.
"Güvensizlik" oyun teorisinin temel unsurlarından değildir.

Doğru Cevap: E

Soru 50

Aşağıdakilerden hangisi oyun teorisinin realizmle ortak varsayımlarından değildir?

Devletlerin rasyonel aktörler olması

Uluslararası ilişkilerin çıkar mücadelesi olması

Devletlerin bütüncül yapılar olması

Devletlerin güven ve işbirliğiyle karşılıklı kazançlarını arttırmaları

Uluslararası ilişkilerde temel aktörün egemen devletler olması

Açıklama:

Oyun teorisinin temel varsayımlarını ve realizmle ilişkisini açıklayabileceksiniz.
"Devletlerin güven ve işbirliğiyle karşılıklı kazançlarını arttırmaları" oyun teorisinin realizmle ortak varsayımlarından değildir.

Doğru Cevap: D

Soru 51

İşbirliğine açık olan oyun modellerinin genel adı aşağıdakilerden hangisidir?

Sabit toplamlı oyunlar

Sıfır toplamlı oyunlar

Değişken toplamlı oyunlar

Ortak kazançlı oyunlar

Stratejik oyunlar

Açıklama:

Oyun modellerini değerlendirebileceksiniz.
İşbirliğine açık olan oyun modellerinin genel adı: Değişken toplamlı oyunlardır.

Doğru Cevap: C

Soru 52

Maksimin ya da minimaks strateji aşağıdaki ifadelerden hangisi ile tanımlanmaktadır?

Oyuncunun kazanan taraf olmaya çalışması

Oyuncunun mutlak kazanca önem vermesi

Oyuncuların işbirliğine giderek birlikte kazanmaya çalışması

Oyuncunun kendi kazancını maksimum, zararını minimum kılmaya çalışması

Oyuncuların ortak çıkarları doğrultusunda işbirliğine gitmeleri

Açıklama:

Oyun teorisinin modellerini tanımlayabileceksiniz.
Maksimin ya da minimaks stratejide, "oyuncunun kendi kazancını maksimum, zararını minimum kılmaya çalışması"dır.

Doğru Cevap: D

Soru 53

Aşağıdaki oyun modellerinden hangisinde oyuncular prestij kaybını göze alarak ve karşı tarafın işbirliği yapmayacağını ön görerek ödün verirler?

Sıfır toplamlı oyun

Tavuk oyunu

Mahkumun ikilemi

Geyik avı oyunu

Sabit toplamlı oyun

Açıklama:

Oyun teorisinin devletler arasında işbirliği, ortak çıkar ve çatışma durumlarına nasıl uygulandığını tartışabileceksiniz.
"Tavuk oyunu"nda oyuncular prestij kaybını göze alarak ve karşı tarafın işbirliği yapmayacağını ön görerek ödün verirler.

Doğru Cevap: B

Soru 54

Aşağıdakilerden hangisi mahkumun ikilemi modelinin varsayımlarından biri değildir?

Oyunun bir defa oynanması

Oyuncuların birbirlerini tanımamaları

Oyuncuların birbirlerine güvenmeleri

Oyuncuların haberleşmemeleri

Oyuncuların bir daha görüşmeyecek olmaları

Açıklama:

Oyun teorisinin modellerini tanımlayabileceksiniz.
"Oyuncuların birbirlerine güvenmeleri" mahkumun ikilemi modelinin varsayımlarından biri değildir.

Doğru Cevap: C

Soru 55

Aşağıdaki değişken toplamlı oyun modellerinden hangisinde oyuncular açısından işbirliği daha risklidir?

Tavuk oyunu

Mahkumun ikilemi

Geyik avı

Sıfır toplamlı oyun

Rasyonel oyun

Açıklama:

Oyun modellerini değerlendirebileceksiniz.
Değişken toplamlı oyun modellerinden "Mahkumun ikilemi" modelinde oyuncular açısından işbirliği daha risklidir,

Doğru Cevap: B

Soru 56

Oyun teorisine yöneltilen temel eleştiri aşağıdakilerden hangisidir?

Teorinin sadece Soğuk Savaş Dönemini açıklayabilmesi

Teorinin uluslararası ilişkileri basitleştirmesi

Teorinin aşırı analitik olması

Teorinin etik değerlere fazla yer vermesi

Teorinin işbirliğini olanaksız görmesi

Açıklama:

Oyun modellerini eleştirebileceksiniz.
Oyun teorisine yöneltilen temel eleştiri : Teorinin uluslararası ilişkileri basitleştirmesi

Doğru Cevap: B

Soru 57

Aşağıdaki oyun modellerinden hangisi tarafların işbirliğini imkansız kılmaktadır?

Geyik avı oyunu

Silahlanma yarışı

Mahkumun ikilemi

Tavuk oyunu

Sıfır toplamlı oyun

Açıklama:

Oyun teorisinin modellerini tanımlayabileceksiniz.
Sıfır toplamlı oyunlarda, tarafların işbirliğini imkansızdır

Doğru Cevap: E

Soru 58

“Theory of Games and Economic Behavior” adlı çalışmanın yazarları kimlerdir?

Deutsch ve Dougherty

Pfaltzgraff ve Nicholson

Neumann ve Morgenstern

Hopkins ve Mansbach

Neumann ve Hopkins

Açıklama:

John Von Neumann ve Oscar Mor- genstern’in kaleme aldıkları “Theory of Games and Economic Behavior” adlı çalışmayla oyun teorisi dikkatleri çekmeye başlamıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 59

“Theory of Games and Economic Behavior” adlı çalışma hangi yıl kaleme alınmıştır?

1940

1944

1939

1934

1935

Açıklama:

John Von Neumann ve Oscar Mor- genstern’in 1944’te kaleme aldıkları “Theory of Games and Economic Behavior” adlı çalışmayla oyun teorisi dikkatleri çekmeye başlamıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 60

Aşağıdakilerden hangisi oyun teorisinin dayandığı unsurlardan biri değildir?

İttifak

Stratejiler

Taraflar

Kurallar

Sonuçlar

Açıklama:

Oyun teorisi, taraflar (players), stratejiler (strategies), kurallar (rules) ve sonuçlar (payoffs) olmak üzere dört temel unsura dayanmaktadır.

Doğru Cevap: A

Soru 61

Aşağıdakilerden hangisi oyun teorisinin temel varsayımlarından biri değildir?

İş birliği

İletişim

Strateji paylaşımı durumu

Rekabet ve güvensizlik durumu

Grup dinamiği

Açıklama:

Oyunun sonuçları farklı kriterlere bağlı olarak değişik biçimler alabilir. Bir oyunda, oyuncular arasında bilgi akışı ve haberleşmenin olup olmamasına, oyuncular arasında güvenin olup olmamasına, oyunun tekrarlanıp tekrarlanmamasına ya da kaç defa tekrarlandığına göre sonuçlar değişebilir.

Doğru Cevap: C

Soru 62

Aşağıdakilerden hangisi oyunlarda oyuncuların çıkarlarından değildir?

Benzeşen çıkarlar

Zıt Çıkarlar

Karışık çıkarlar

Tek taraflı çıkarlar

Ortak çıkarlar

Açıklama:

Oyunlar oyuncuların çıkarlarına göre de sınıflandırılabilir. Buna göre oyuncular benzeşen çıkarlara, zıt çıkarlara ya da karışık çıkarlara sahip olabilirler.

Doğru Cevap: D

Soru 63

Aşağıdakilerden hangisi “sıfır toplamlı oyunlar” ile ilgili doğru bir bilgidir?

Sabit toplamlı oyunlar da denilebilir

Tek sayıda kişiyle oynanan oyunlardır.

Genellikle basit, uzlaşması kolay çatışmalara uyarlanır

Temeli optimal denge noktası olmasıdır.

Oldukça zor yapıya sahip oyunlardır.

Açıklama:

Şans oyunları, dama, iki kişilik poker sıfır toplamlı oyunlara verilebilecek klasik örneklerdendir. Sıfır toplamlı oyunlar, uzlaşması mümkün olmayan çatışmalar ve gerilimlere sıkça uygulanan yöntemlerdir. Sıfır toplamlı oyunlarda her zaman bir optimal denge noktası bulunmayabilir.

Doğru Cevap: A

Soru 64

Aşağıdakilerden hangisi “sıfır toplamlı olmayan oyunlar”a örnektir?

Ticari anlaşmalar

Şans oyunları

Dama

İki kişilik poker

iki adayın yarıltığı seçimler

Açıklama:

Sıfır toplamlı olmayan oyunlar arasında karşılıklı tehdit algılanmasının söz konusu olduğu modele tavuk oyunu modeli, ikiden fazla oyuncunun söz konusu olduğu çatışmalarda kullanılan modele geyik avı modeli, iki devlet arasındaki uluslararası çatışmalara uygulanabilecek modele ise mahkum ikilemi modeli denir.

Doğru Cevap: A

Soru 65

Tavuk oyunu modeli

Geyik avı modeli

Mahkûm ikilemi modeli

Strateji çakışması modeli

Ejder kapanı oyunu modeli

Açıklama:

Aynı şeritten karşı yönde son hızla seyreden iki genç sürücünün cesaretlerini göstermek amacıyla oynadıkları ve yıllar önceki bir Hollywood filminden esinlenerek geliştirilen popüler oyun modelinde, oyunun kuralına göre, sürücülerden, diğerine çarpmamak için son anda şerit dışına çıkan oyunu kaybettiğinden tavuk olarak adlandırılıp takım arkadaşlarının gözünden düşerken şerit değiştirmeyen oyuncu oyunu kazanmış sayılmakta, takım arkadşları tarafından kahraman olarak nitelenmektedir.

Doğru Cevap: A

Soru 66

Aşağıdakilerden hangisi oyun teorisine yönelik eleştirilerden biridir?

Bu teori gerçekleri olduğundan karmaşıklaştırmaktadır

Artık kabul görmeyen liberalizm etkisi altındadır

Aşırı matematiksel olduğu için daha çok matematikçilere hitap etmektedir

Oyuncuların takip etmesi gereken çok fazla strateji uygulanmaktadır

Oyuncu sayısı arttığında kompleks yapı halini almaktadır.

Açıklama:

Oyun teorisine getirilen en temel eleştiri gerçekleri basitleştirmesidir. Oyun teorisi varsayımlarıyla realizmin etkisinde kalmış bir görüntü sergilemektedir. Bu teoride, oyuncuların karşısında takip etmeleri gereken iki strateji vardı ancak gerçek hayatta daha fazlasıyla karşılaşabilirler. Oyun teorisine yöneltilen bazı eleştiriler de aşırı matematiksel olduğu, bu yönüyle matematikle ilgilenmeyenlere fazla hitap etmediğidir. Eleştiri sahiplerine göre,
uluslararası ilişkilerin matematiksel olarak ifade edilmesi, gerçeğin çarpıtılmasına yol açmaktad›r.

Doğru Cevap: C

Soru 67

Oyuncuların iş birliği yapmaya çalışmalarının riskli olduğu model hangisidir?

Tavuk oyunu modeli

Geyik avı modeli

Mahkûm ikilemi modeli

Strateji çakışması modeli

Ejder kapanı oyunu modeli

Açıklama:

İki kişilik tavuk oyunu ve -n- sayıda oyuncunun söz konusu olduğu geyik avı modellerinde oyuncuların iş birliğine gitmeleri, kendi açılarından daha rasyonelken, mahkûmun ikilemi modelinde oyuncuların iş birliği yapmaya çalışmaları oldukça risklidir. Çünkü; mahkûmun ikilemi modelinde oyuncuların iş birliğine gitmeleri, birlikte serbest kalma gibi bir sonucu getirmesi yanı sıra, diğerinin iş birliğinden vazgeçmesi, iş birliğini benimseyen açısından idama mahkûm olma gibi bir felaketle sonuçlanmaktadır (-20, +20). İş birliğine gitmemeleri durumunda (-10, -10) her ikisi için de aynı şey söz konusu olacaktır.

Doğru Cevap: C

Soru 68

1940’lı yıllardan itibaren sosyal bilimlerde kullanılan oyun teorisi aşağıdakilerden hangisinin analizi için uygulanmaktadır?

Uluslararası çıkarların

Uluslararası çatışmaların

Uluslararası politikaların

Ulusların sosyal politikalarının

Ulusların ekonomik politikalarının

Açıklama:

1940’lı yıllardan itibaren sosyal bilimlerde kullanılan oyun teorisi, özellikle uluslararası çatışmaların analizine uygulanmaktadır.

Doğru Cevap: B

Soru 69

Aşağıdakilerden hangisi Oyun Teorisinin eleştirildiği noktalardan biridir?

Dünya politikasını basitleştirmesi ve soyutlaştırması.

Farklı amaçları ve çıkarları olan oyuncuların ilişkisini incelemesi.

Oyunun tamamen kontrol edilememesi.

Karşı tarafın politikasının dikkate alınması.

Her zaman çatışmanın söz konusu olmaması.

Açıklama:

Oyun teorisi, çatışmayı ve rekabeti öngören karar verme süreçlerine ve ilişki biçimlerine uygulanacak bir teori olarak eleştiriler almıştır. Özellikle dünya politikasının bir oyuna indirgenmesi, aşırı basitleştirme ve soyutlaştırma olarak değerlendirilmektedir. Oyun teorisi, farklı amaçları ve çıkarları olan iki ya da daha fazla oyuncu (aktör) arasındaki ilişkileri inceler. Hiçbir oyuncu, oyunu tamamen kontrol edebilme imkânına sahip değildir ve sonuçları belirleyen, tarafların izleyecekleri stratejilerdir. Her bir oyuncu ya da taraf, diğer tarafın izleyeceği olası politikaları dikkate alarak politikasını ve stratejisini belirler. Her oyunda oyuncular için tehdit, hile, blöf ve karşı blöf gibi olası politikalar ve davranışlar bulunabilir. Bununla beraber, her zaman çatışma söz konusu olmamakta, işbirliğinin mümkün olduğu durumlar da gündeme gelebilmektedir.

Doğru Cevap: A

Soru 70

Aşağıdakilerden hangisi oyun teorisin modellerine ait bir özellik değildir?

Genelde iki oyuncu ya da iki grup arasındaki ilişkilere uygulanması

Bazılarında bir tarafın kazancının diğer tarafın kaybı anlamına gelmesi

Tarafların işbirliği yapabilmesine imkan tanıması

Hiçbir iletişimin veya haberleşmenin kurulmadığı durumların varlığı

Taraflar arasında her zaman tam bir güvensizlik ortamı olması

Açıklama:

Oyun teorisinin modelleri, genelde iki oyuncu ya da iki grup (ittifak) arasındaki ilişkilere uygulanmaktadır. Finans oyunları gibi, bazı oyunlar tek kişiyle oynanabilirken pek çok oyun, en az iki ya da daha fazla kişiyi gerektirmektedir. Poker oyununda olduğu gibi, rekabeti ve çatışmayı öngören bazı oyunlarda, bir tarafın kazancı diğer tarafın kaybı anlamına gelmektedir. Ortak ekonomik yatırımlar yapan şirketler ya da uluslararası örgütlerin oluşması gibi ittifak politikaları oluşmakta, dolayısıyla bazı oyunlar, tarafların işbirliği yapabilmesine imkân tanımaktadır. Ayrıca bazı oyunlarda, taraflar arasında düzenli iletişim sağlanırken bazılarında, hiçbir iletişim ve haberleşme kurulmamaktadır. Bazı oyunlarda taraflar, birbirlerini tanımakta ve güvenmekteyken bazı oyunlarda taraflar arasında tam bir güvensizlik ortamı bulunmaktadır. Ayrıca bazı oyunlar bir kere oynandığı halde, bazıları birçok defa tekrar edilmektedir.

Doğru Cevap: E

Soru 71

Aşağıdakilerden hangisi oyun teorisine ait temel unsurlar arasında değildir?

Taraflar

Stratejiler

Kurallar

Çatışmalar

Sonuçlar

Açıklama:

Oyun teorisi, taraflar (players), stratejiler (strategies), kurallar (rules) ve sonuçlar (payoffs) olmak üzere dört temel unsura dayanmaktadır.

Doğru Cevap: D

Soru 72

Oyun teorisinin genel olarak dayandığı düşünce akımı aşağıdakilerden hangisidir?

Realizm

Liberalizm

Emperyalizm

Marksizm

Pozitivizm

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 73

Aşağıdakilerden hangisi oyun teorisinin temel varsayımlarından biri değildir?

Devletler rasyonel davranırlar.

Devletler arasında çıkar ilişkisi vardır.

İlişkilerde güven ön şartı vardır.

Rakibin en olumsuz tutumuna göre strateji belirlenir.

Zararın minimuma kazancın maksimuma çıkarılması temel amaçtır.

Açıklama:

Oyun teorisi, genel olarak realizmin varsayımlarıyla analiz yapan bir teoridir. Öncelikle devletlerin rasyonel davrandıklarını varsayması, devletler arasındaki ilişkileri çıkar maksimizasyonuna dayandırması ve uluslararası ilişkilerin temel aktörü olarak devleti kabul etmesi, realizmin özelliklerini yansıtmaktadır. Ayrıca ilişkilerde belirsizlik ve güvensizlik, oyun teorisinin de temel varsayımları arasında yer almaktadır. Oyun teorisi, yukarıda da belirtildiği gibi oyuncuların rasyonel davrandığını, rakibin en olumsuz tutumuna göre stratejinin belirlendiğini ve çıkarın maksimum kılınması ya da zararın minimuma indirilmesinin temel amaç olduğunu varsayar. Optimal denge noktası, her iki oyuncu için de minimaks (maksimum zararın minimuma indirildiği) ya da maksimin (minimum kazancın maksimuma çıkarıldığı) noktasıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 74

Oyun teorisi modellerinde oyunlar neye göre sınıflandırılmaktadır?

İletişim kurulup kurulmama durumu

Güven ortamı olup olmama durumu

Oyuncuların işbirliğine açık olup olmama durumu

Oyuncuların kişi ya da grup olma durumu

Oyunun tek kişi ile ya da birden fazla kişi arasında olma durumu

Açıklama:

Oyunlar işbirliğine açık olup olmamalarına göre sınıflandırılabilmektedir. Oyun teorisi ve modelleri, esas olarak sonuçlar üzerine kurulu olduğundan, bu çerçevede kazancın yapısı, oyunun niteliğinin belirlenmesi açısından ayrı bir öneme sahiptir. Poker, briç ve dama gibi rekabete dayalı oyunlar dışında, pekçok oyun, işbirliğine yol açabilir hatta bunu gerektirir. Buradan yola çıkarak oyunlar, sabit toplamlı (sıfır toplamlı) ve değişken toplamlı oyunlar olarak, iki ana gruba ayrılmaktadır. Bunlardan sabit toplamlı oyunlar, oyuncular arasında tam rekabete dayalı oyunlardır. Bu tür oyunlar; birinin kazancı diğerinin kaybına eşit olduğu için, sonucun sıfır çıktığı, sıfır toplamlı oyunlar olarak nitelendirilmektedir. Oyunculardan birinin kazancı diğerinin aynı oranda ve miktarda kaybı anlamına geldiği için sonucun değişmemesi nedeniyle sabit toplamlı oyunlar olarak nitelenebilir. Sıfır toplamlı olmayan oyunlar da diyebileceğimiz değişken toplamlı oyunlardaysa oyunun sonundaki toplam kazanç, Tarafların izleyecekleri ortak stratejilere bağlı olarak değişebilmektedir. Oyuncular arasında yapılacak işbirliği ya da izlenecek stratejinin koordinasyonu, oyunun sonunda elde edilecek kazancı artırabilir.

Doğru Cevap: C

Soru 75

Yıllar önceki bir Hollywood filminden esinlenerek geliştirilen oyun modeli aşağıdakilerden hangisidir?

Geyik Avı Modeli

Tavuk Oyunu Modeli

Sıfır Toplamlı Oyun Modeli

Mahkumun İkilemi Modeli

Sabit Toplamlı Oyun Modeli

Açıklama:

Tavuk oyunu (chicken game) modeli, aynı şeritten karşı yönde son hızla seyreden iki genç sürücünün cesaretlerini göstermek amacıyla oynadıkları ve yıllar önceki bir Hollywood filminden esinlenerek geliştirilen popüler bir oyun modelidir. Oyunun kuralına göre, sürücülerden, diğerine çarpmamak için son anda şerit dışına çıkan oyunu kaybettiğinden tavuk olarak adlandırılıp takım arkadaşlarının gözünden düşerken şerit değiştirmeyen oyuncu oyunu kazanmış sayılmakta, takım arkadaşları tarafından kahraman olarak nitelenmektedir.

Doğru Cevap: B

Soru 76

ABD ve SSCB, 1962 Küba Krizi esnasında, muhtemel askeri çatışmanın nükleer bir savaşa dönüşeceğini ve sonucun her iki taraf için de yok olmayla sonuçlanacağını bildikleri için karşılıklı taviz vererek krizi sona erdirmeyi tercih etmişlerdir. Soğuk Savaş döneminde diyaloğa ve yumuşamaya da neden olan kriz hangi oyun modeline benzemektedir?

Geyik Avı Modeli

Sıfır Toplamlı Oyun Modeli

Sabit Toplamlı Oyun Modeli

Mahkumun İkilemi Modeli

Sıfır Toplamlı Olmayan Oyun Modeli

Açıklama:

ABD ve SSCB, 1962’de Küba krizi esnasında, muhtemel askeri çatışmanın nükleer bir savaşa dönüşeceğini ve sonucun her iki taraf için de yok olmayla sonuçlanacağını bildikleri için karşılıklı taviz vererek krizi sona erdirmeyi tercih etmişlerdir. John F. Kennedy ve Nikita Khruschev, SSCB’nin Küba’da; ABD’nin Türkiye’de konuşlandırılmış füzelerinin karşılıklı kaldırılması sözlerini vererek ve ABD’nin deniz ablukasını kaldırmasıyla krizi sonlandırmıştır. Soğuk Savaş döneminde diyaloğa ve yumuşamaya da neden olan kriz, sıfır toplamlı olmayan oyun modeline benzemektedir.

Doğru Cevap: E

Soru 77

Oyun teorisine yöneltilen eleştirilerden biri olan, sonucun gerçeği yansıtmama ihtimalinin altında yatan sebep aşağıdakilerden hangisidir?

İlişkilerin matematikselleştirilmesi

Yapısal faktörlere odaklanılması

İlişkilerin soyutlaştırılması

Subjektif davranılabilinmesi

Geniş bir kesime hitap edememesi

Açıklama:

Oyun teorisine yöneltilen temel eleştirilerden biri, gerçeğin aşırı basitleştirilmesi ve ilişkilerin matematikleştirilerek soyutlaştırılmasıdır. Ayrıca bu yapılırken kazançlar, kayıplar ve rakamlar belirlenirken subjektif davranılabileceğinden, sonucun, gerçeği yansıtmama ihtimali de bulunmaktadır. Dolayısıyla mevcut durumun çarpıtılması, sonucun istenildiği gibi manipule edilmesine imkan veren bir analiz yöntemi olduğu için eleştirilmektedir.

Doğru Cevap: D

Soru 78

I. Uluslararası çatışmaların analizinde uygulanmaktadır.
II. Neumann ve Morgenstern'in çalışmasıyla dikkatleri çekmiştir.
III. Dünya politikasını aşırı basitleştirme ve soyutlaştırma eleştirilerine maruz kalmıştır.
Yukarıda bazı özellikleri verilen uluslararası ilişkiler teorisi aşağıdakilerden hangisidir?

Oyun Teorisi

Jeopolitik Teori

Karar Verme Teorisi

Merkez Çevre Teorisi

Uluslararası Sistem Teorisi

Açıklama:

Söz konusu teori oyun teorisidir.

Doğru Cevap: A

Soru 79

Aşağıdakilerden hangisi oyun teorisi modellerinin tümü için geçerli özelliklerden biridir?

En az üç kişiyle oynanır.

Her iki tarafın da kazancı hedeflenir.

Taraflar arasında düzenli iletişim sağlanır.

Oyunu tamamen kontrol edebilme imkanı yoktur.

Yalnız bir kez oynanır.

Açıklama:

Oyun teorisi modellerinde tek kişilik oyunlar da vardır; bir taraf kazanırken diğer taraf kaybedebilir; düzenli iletişim bazı modellerde görülür ve bazı oyunlar birden fazla kez de oynanabilir ancak hiçbir oyuncunun oyunu tamamen kontrol edebilme imkanı yoktur. Doğru yanıt D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 80

I. Taraflar
II. Rekabet
III. Güvensizlik
IV. Strateji
Yukarıda verilenlerden hangisi ya da hangileri oyun teorisinin temel unsurlarındandır?

Yalnız I

I ve II

I ve IV

III ve IV

I, II ve IV

Açıklama:

Taraflar ve strateji(ler) oyun teorisinin temel unsurlarındandır. Diğer ikisi ise bu unsurlar arasında yer almaz.

Doğru Cevap: C

Soru 81

Maximin ve minimax strateji kavramları aşağıdaki oyun teorisi modellerinin hangisinde kullanılmaktadır?

Değişken toplamlı model

Sıfır toplamlı model

Tavuk oyunu modeli

Geyik avı modeli

Mahkumun ikilemi modeli

Açıklama:

Söz konusu kavramlar sıfır toplamlı oyun modeline ait kavramlardır.

Doğru Cevap: B

Soru 82

Soğuk Savaş döneminde SSCB'nin geliştirdiği SS-9 füzelerine karşı ABD'nin füzesavar (anti balistik) füze geliştirmesi, aşağıdaki durumlardan hangisi ile en doğru biçimde açıklanabilir.

Optimal denge

Geyik avı

Karşılıklı kuşku

Mahkumun ikilemi

En kötü duruma göre hareket

Açıklama:

ABD bu hamlesiyle "en kötü duruma göre hareket" etmiştir. Doğru yanıt E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 83

Sıfır toplamlı olmayan modellerden Tavuk Oyunu Modeli'ne göre,
I. A ve B tarafları geri çekilir ya da işbirliğine gider ve kaybı minimuma düşürür.
II. A tarafı politikasında ısrar ederken B tarafı çekilirse B kaybeder.
III. A tarafı çekilirken B tarafı politikasında ısrar ederse A kaybeder.
IV. Her iki taraf da politikalarında ısrar ederse ikisi de maksimum kayba ulaşır.
Bu bilgiden yola çıkarak Küba ve Berlin krizlerinde ABD (A) ve SSCB'nin (B) izlediği stratejiler yukarıdakilerin hangisi yönünde sonuçlanmıştır?

Hiçbiri

III

Açıklama:

Bu krizlerde her iki taraf da geri çekilmiş ve minimum kayıpla sonuçlandırmıştır. Doğru yanıt B şıkkıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 84

Uluslararası ilişkilerdeki kolektif güvenlik sorunlarına ülkelerin yaklaşımları ve bir büyük ülkeye karşı uluslararası koalisyon oluşturulması oyun teorileri içinde aşağıdakilerden hangisine benzemektedir?

Sıfır toplamlı oyun

Sabit toplamlı oyun

Tavuk oyunu

Geyik avı oyunu

Mahkumun ikilemi oyunu

Açıklama:

Söz konusu durum geyik avı oyun modeline benzetilmektedir.

Doğru Cevap: D

Soru 85

Sıfır toplamlı olmayan oyun modellerinden olan Mahkumun İkilemi Modeline göre,
I. Her iki oyuncu da konuşmamayı tercih ederse para ödülü almasalar da serbest kalacaktır.
II. A sessiz kalırken B konuşursa A idama mahkum olacak, B ise para ödülüyle serbest kalacaktır.
III. B sessiz kalırken A konuşursa B idama mahkum olacak, A ise para ödülüyle serbest kalacaktır.
IV. İkisi de aynı gün konuşurlarsa ikisi de 10 yıl hapse mahkum olacaktır. Bu durum, oyuncular için en rasyonel stratejidir.
Yukarıda anlatılanlara göre IV. olasılığın "en rasyonel strateji" olmasının nedeni aşağıdakilerden hangisi ile açıklanabilir?

Aralarında haberleşme olmaması

Oyunun tekrarlanacak olmaması

Diğer olasılıklarda idam cezası olması

En yüksek çıkarın düşünülmesi

Tarafların birbirlerine güvenmeleri

Açıklama:

Tarafların aralarında bir haberleşme olmaması IV. olasılığın en rasyonel olasılık olarak görülmesine neden olmaktadır.

Doğru Cevap: A

Soru 86

Aşağıdaki oyun modellerinden hangisinde tarafların işbirliğine gitmeleri diğer modellere göre daha riskli olarak görülür?

Geyik avı

Tavuk oyunu

Mahkumun ikilemi

Sıfır toplamlı oyunlar

Sabit toplamlı oyunlar

Açıklama:

Mahkumun ikilemi modelinde işbirliğine gitmek daha riskli görülür, çünkü bir tarafın işbirliğinden vazgeçmesi diğerinin idamı gibi bir felaketle sonuçlanacaktır.

Doğru Cevap: C

Soru 87

Aşağıdakilerden hangisi oyun teorisine yöneltilen eleştirilerden biri değildir?

Günlük yaşamla paralellik göstermediği

Uluslararası İlişkileri matematiksel olarak ifade etmeye çalıştığı

Sıfır toplamlı ve mahkumun ikilemi şeklinde iki ana modele indirgenmiş olduğu

Moral unsurlara yer vermediği

Ulusal çıkarları ön planda tutmadığı

Açıklama:

Oyun teorisi E şıkkında verilenin aksine ulusal çıkarları da ön planda tuttuğu için eleştiri almaktadır.

Doğru Cevap: E

Soru 88

Aşağıdakilerden hangisi oyun teorisine yöneltilen eleştirilerden birisi değildir?

Gerçekleri basitleştirmektedir.

Bazı varsayımlar günlük yaşamla paralellik göstermez

Aşırı matematikseldir

Uluslararası ilişkileri indirgemeci yöntemle analiz etmesi

Rakibin en olumlu şekilde davranacağı varsayımı

III

Açıklama:

Oyun teorisine yöneltilen eleştirilerden birisi "Rakibin en olumlu şekilde davranacağı varsayımı" değildir.
Çünkü oyun teorisinde, rakibin, en olumsuz şekilde davranacağı varsayımına göre hareket etme" eleştirisi vardır.
Doğru yanıt E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Ünite 6

Soru 1

Aşağıdakilerden hangisi K. J. Holsti'nin ortaya koyduğu beş uluslararası siyasal sistem modelinden biridir?

Evrensel sistem

İstikrarsız blok sistemi

Yumuşama sistemi

Birim veto sistemi

Çok kutuplu sistem

Açıklama:

Kitaba göre K. J. Holsti beş uluslararası siyasal sistem modeli ortaya koymuştur. Bunlar sırasıyla: 1) Hiyerarşik sistem, 2) güç dengesi sistemi, 3) gevşek iki kutuplu sistem, 4) sıkı iki kutuplu sistem ve 5) çok kutuplu sistemdir.
Kitaba göre K. J. Holsti beş uluslararası siyasal sistem modeli ortaya koymuştur. Bunlar sırasıyla: 1)
Hiyerarşik sistem, 2) güç dengesi sistemi, 3) gevşek iki kutuplu sistem, 4) sıkı iki kutuplu sistem ve 5) çok kutuplu sistemdir. Doğru cevap E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 2

Aşağıdakilerden hangisi Güç Dengesi Sisteminin temel davranış kurallarından biridir?

Gücü artırma güdüsüyle hareket ederken çoğunlukla savaşı tercih etmek

Kapasiteyi artırma fırsatını kaçırmaktansa savaşa girmeyi tercih etmek

Temel aktörlerden birinin ortadan kaldırılması söz konusu olsa bile savaşı durdurmamak

Uluslarüstü ilkelere bağlanma doğrultusunda hareket eden devletleri sınırlamama yönünde çaba göstermek

Yenilmiş ya da yıkılmış bir temel aktörün sisteme tekrar dönerek temel aktör konumunu kazanmasına karşı çıkmak

Açıklama:

Kitaba göre Güç Dengesi Sisteminin temel davranış kuralları aşağıdaki gibi özetlenebilir:
Kapasiteyi (gücü) artırma güdüsüyle hareket ederken savaş yerine diplomatik görüşmeleri tercih etmek,
• Kapasiteyi artırma fırsatını kaçırmaktansa savaşa girmeyi tercih etmek,
• Temel aktörlerden birinin ortadan kaldırılması söz konusuysa savaşı durdurmak,
• Sistem içinde başat (hegemon) duruma geçmeye çalışan devlet veya koalisyonlara karşı çıkmak,
• Uluslarüstü ilkelere bağlanma doğrultusunda hareket eden devletleri sınırlama yönünde çaba göstermek,
• Yenilmiş ya da yıkılmış bir temel aktörün sisteme tekrar dönerek temel aktör konumunu kazanmasına, daha önce temel aktör durumunda olmayan
bir devletin temel aktör sınıflandırmasına katılmasına çalışmak,
• Bütün aktörlere karşı kabul edilebilir ortaklar olarak davranmak.
Bu maddelerden biri olan 'B' seçeneği doğru cevaptır.

Doğru Cevap: B

Soru 3

Sistem teorisi, uluslararası siyasal süreci değerlendirmede aşağıdaki yaklaşımlardan hangisini sergilemektedir?

Devletler arasındaki farklılıkları göz ardı etmez.

Devletlerin içsel yapılarındaki farklılıklarının dış politikaya etkilerini dikkate alır.

Ulusal ya da uluslararası sivil toplum kuruluşlarını, medya örgütlerini dikkate almaz.

Devletlerin aynı koşullarda neden farklı politikalar izlediklerini açıklar.

Uluslararası ilişkilerin tek aktörü olarak sadece devletleri kabul etmez.

Açıklama:

Kitaba göre sistem teorisi, farklı karakterlere sahip devletlerin aynı koşullarda benzer politikalar izleyeceğini varsayarak, devletler arasındaki farklılıkları göz ardı edebilmektedir. Ayrıca sistem teorilerinde devletlerin içsel yapıları, bu konudaki farklılıkların dış politikaya etkileri de dikkate alınmamaktadır. Sistem teorileri devlet merkezli olduğu, uluslararası ilişkilerin tek aktörü olarak devletleri kabul ettiği için, siyasal süreçte etkili olan ulusal ya da uluslararası sivil toplum kuruluşlarını, medya örgütlerini ve diğer örgütlü örgütsüz çıkar gruplarını da dikkate almamaktadır. Her ne kadar makro genellemeler yapmaya uygun bir teori olsa da aynı koşullarda, devletlerin neden farklı politikalar izlediklerini açıklayamadığı için eleştirilmektedir.
Kitaba göre sistem teorileri devlet merkezli olduğu, uluslararası ilişkilerin tek aktörü olarak devletleri kabul ettiği için, siyasal süreçte etkili olan ulusal ya da uluslararası sivil toplum kuruluşlarını, medya örgütlerini ve diğer örgütlü örgütsüz çıkar gruplarını da dikkate almamaktadır. Doğru cevap C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 4

Uluslararası ilişkilerde kullanılan sistem teorisi için aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Sistem yaklaşımı ve sistem analizinden farklıdır.

Devletlerin farklı politikalarının nedenini açıklayabilir.

Egemen ulus devletlerin oluşturduğu yapıyı inceler.

Devletlerin dış politikalarını belirlemesinde etkili değildir.

Devletlerin dış politikalarının unsuru olarak görülmektedir.

Açıklama:

Kitaba göre siyaset biliminde ve uluslararası ilişkilerde yaygın olarak kullanılan sistem yaklaşımı; sistem teorisi ya da sistem analizi olarak da anılır. Sistem yaklaşımı, siyasal sistemler arasındaki ilişkileri anlamak ve analiz etmek için yararlı bir tekniktir. Sistem teorisi ya da uluslararası sistem teorisi, devletler arasındaki güç dağılımının ve ilişkilerin belirlediği, aralarında bağımlılık ilişkisi olan, egemen ulus devletlerin oluşturduğu yapıyı inceler. Teorinin başlıca varsayımı, uluslararası sistem denilen bu yapının, devletlerin dış politikalarını belirlemesidir. Bu anlamda sistem ve yapı ile onun unsurları olan devletlerin dış politikaları arasında tek taraflı, tayin edici ve belirleyici bir ilişkinin olduğu kabul edilmektedir.
Her ne kadar makro genellemeler yapmaya uygun bir teori olsa da aynı koşullarda, devletlerin neden farklı politikalar izlediklerini açıklayamadığı için eleştirilmektedir.
Kitaba göre sistem teorisi ya da uluslararası sistem teorisi, devletler arasındaki güç dağılımının ve ilişkilerin belirlediği, aralarında bağımlılık ilişkisi olan, egemen ulus devletlerin oluşturduğu yapıyı inceler. Doğru cevap C seçeneğidir. Yanlış seçenekler açıklama kısmında yer almıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 5

Siyaset biliminde kullanılan sistem yaklaşımı tekniği için aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Aynı koşullarda, devletlerin neden farklı politikalar izlediklerini açıklar.

Egemen ulus devletlerin oluşturduğu yapıyı inceler.

Devletlerin dış politikalarını açıklar ve analiz eder.

Uluslararası diplomasinin işlevsel olup olmayacağına önceden karar verir.

Siyasal sistemler arasındaki ilişkileri anlar ve analiz eder.

Açıklama:

Kitaba göre siyaset biliminde ve uluslararası ilişkilerde yaygın olarak kullanılan sistem yaklaşımı, siyasal sistemler arasındaki ilişkileri anlamak ve analiz etmek için yararlı bir tekniktir. Sistem teorisi ya da uluslararası sistem teorisi, devletler arasındaki güç dağılımının ve ilişkilerin belirlediği, aralarında bağımlılık ilişkisi olan, egemen ulus devletlerin oluşturduğu yapıyı inceler. Teorinin başlıca varsayımı, uluslararası sistem denilen bu yapının, devletlerin dış politikalarını belirlemesidir.
Uluslararası sistem teorisi, devletlerin büyüklükleri, aralarındaki ilişkiye bağlı olarak geliştirilen sistem modelleri ile devletlerin dış politikalarını açıklar ve analiz eder. Buna göre, uluslararası yapının; güç dengesi, iki kutuplu, çok kutuplu veya tek kutuplu oluşuna göre devletlerin dış politikaları değişebilmekte, çatışma ve işbirliği ihtimali artmakta ya da azalmakta, uluslararası hukukun ve diplomasinin işlevsel olup olmayacağına önceden karar verilebilmektedir
Kitaba göre her ne kadar makro genellemeler yapmaya uygun bir teori olsa da aynı koşullarda, devletlerin neden farklı politikalar izlediklerini açıklayamadığı için eleştirilmektedir. Doğru cevap A seçeneğidir. Yanlış cevapların açıklaması altta yer alan açıklama kısmında verilmiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 6

Uluslararası sistemin oluştuğu alt sistem ve üst sistem ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Orta Doğu sistemi ve Latin Amerika sistemi fonksiyonel alt sistem örneklerindendir.

Üst sistemde meydana gelen değişiklikler alt sistemi etkilemez.

Alt sistem ile üst sistem arasında ilişki bulunmamaktadır.

Birleşmiş Milletler Örgütü ve NATO gibi örgütlenmeler üst sistem örneğidir.

Alt sistemde meydana gelen değişiklik üst sistemden kaynaklanır.

Açıklama:

Daha büyük sistemler içinde her zaman, alt sistemler denilen daha küçük sistemler bulunabilir. Alt sistemler, coğrafi ve fonksiyonel alt sistemler olarak kendi aralarında ikiye ayrılmaktadır. Birleşmiş Milletler Örgütü ve NATO gibi örgütlenmeler fonksiyonel alt sisteme, Orta Doğu sistemi, Latin Amerika sistemi, Güneydoğu Asya sistemi, Batı Avrupa sistemi ise coğrafi alt sisteme örnek olarak gösterilebilir. Alt sistemin herhangi bir yerindeki ilişkiler ve bu çerçevede meydana gelen değişiklikler, sistemdeki diğer ilişkileri etkiler. Ayrıca üst sistem adı verilen uluslararası sistemde meydana gelen önemli bir değişiklik alt sistemi, alt sistemdeki bir değişiklik de uluslararası sistemdeki gelişmeleri etkilemektedir.
Kitaba göre üst sistem adı verilen uluslararası sistemde meydana gelen önemli bir değişiklik alt sistemi, alt sistemdeki bir değişiklik de uluslararası sistemdeki gelişmeleri etkilemektedir. Doğru cevap E seçeneğidir. Yanlış cevaplar açıklama kısmında anlatılmaktadır.

Doğru Cevap: E

Soru 7

Kaplan’ın güç dengesi sistemi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Sistem içindeki devletlerin sayısı beşi geçmemelidir.

Sistem içindeki devletlerin arasında bir devletin üstün olması gerekir.

Sistem içindeki devletlerin ittifakı daimidir.

Sistem içindeki ittifaklar yalnızca ideolojiye dayanmaktadır.

Sistem içindeki devletlerin güçleri birbirine yakın olmalıdır.

Açıklama:

Kitaba göre sistem içindeki hiç bir koalisyonun ya da devletin, sistemin yıkılmasına yol açacak şekilde üstünlük kurmasına izin verilmemektedir. Her bir devlet, kapasitesini artırma, sistemde başat duruma geçme güdüsüyle hareket ettiği için, diğerlerinin bu doğrultudaki amaçlarına engel olmaktadır. Dolayısıyla hiç bir devlet, diğerlerinin üzerinde sürekli bir hâkimiyet kuramaz. Bunda en önemli etken güçlerin yaklaşık olarak birbirine yakın olmasıdır. Bazen bir devletin öne çıktığı görülse de bu durum geçicidir. Öte yandan, ittifaklar geçici amaçlar için yapıldığından kısa sürelidir ve amaçların gerçekleşmesiyle birlikte sona ermektedir. Güç dengesi sisteminde, devletler bu nedenle istikrarlı bloklar oluşturamazlar. Çünkü; bunların temelini oluşturan çıkarların her an değişmesi söz konusudur. Ayrıca bu tür sistemlerde, devletler arasında yalnızca ideolojiye dayanan ittifaklar görülmez. Başka bir deyişle güç dengesi sisteminde farklı ideolojilere sahip devletler ittifaklar oluşturabilecekleri gi
Kitaba göre hiç bir devlet, diğerlerinin üzerinde sürekli bir hâkimiyet kuramaz. Bunda en önemli etken güçlerin yaklaşık olarak birbirine yakın olmasıdır. Doğru cevap E seçeneğidir. Yanlış cevaplar açıklama kısmında yer almaktadır.

Doğru Cevap: E

Soru 8

Aşağıdakilerden hangisi gevşek iki kutuplu sistemin davranış kurallarından biridir?

Bloksuz devletler, blok devletleri arasındaki savaş tehlikesini azaltmaya çalışırlar.

Hiyerarşik örgütlenme yapısına sahip olan blok, küçük savaşlar yerine büyük savaşları tercih eder.

Tüm blok üyesi devletler, evrensel aktörün amaçlarını kendi bloğunun amaçlarına üstün tutarlar.

Hiyerarşik örgütlenme yapısına sahip olmayan bloğun üyeleri görüşmeler yerine savaşı tercih ederler.

Bloksuz devletler, evrensel aktörün amaçlarını kendi amaçlarına üstün tutarlar.

Açıklama:

Kitaba göre bloksuz devletlerse kendi amaçlarıyla evrensel aktörün amaçlarını uzlaştırmaya çalışırlar. Fakat evrensel aktörün amaçlarını, blok devletlerin amaçlarına üstün tutarlar. Hiyerarşik örgütlenme yapısına sahip olan blok, karşı bloğu ortadan kaldırmaya çalışır.Küçük savaşlar yerine büyük savaşları tercih eder. Hiyerarşik örgütlenme yapısına sahip olmayan bloğun üyeleri, kapasitelerini artırma güdüsüyle hareket ederken savaş yerine görüşmeleri, kapasiteyi artırmada başarısız olmak söz konusuysa küçük savaşları tercih ederler. Tüm blok üyesi devletler, kendi bloğunun amaçlarını evrensel aktörün amaçlarına, evrensel aktörün amaçlarını da karşı bloğun amaçlarına üstün tutarlar.
Kitaba göre bloksuz devletler, blok devletleri arasındaki savaş tehlikesini azaltmaya çalışırlar. Blok devletlerinden birini, diğer bloğun üyeleri karşısında, ancak evrensel aktörün amacı doğrultusunda hareket ettiği zamanlarda desteklerler. Doğru cevap A seçeneğidir. Yanlış cevapların açıklaması aşağıdaki Açıklama kısmında yer almaktadır.

Doğru Cevap: A

Soru 9

Aşağıdakilerden hangisi birim veto sistemi için söylenebilir?

Birim veto sistemleri genelde istikrarsız sayılmaktadır.

Sistem içindeki özel ittifaklar ideolojik özellikler taşımaktadır.

Sistem içindeki ülkeler nükleer güce sahip olmamaktadırlar.

Sistem çok kutuplu bir görünüm sergilemektedir.

Sistem, hegemonik amaçlar güden devletlerden oluşmaktadır.

Açıklama:

Birim veto sistemi, nükleer silahların yayılmasıyla ortaya çıkacak bir sistem olarak düşünülmektedir. Nitekim bu tür sistemler, nükleer güce sahip, fakat dayanılmaz ilk vuruş kapasitesine sahip olmayan yirmi kadar devletin bir araya gelmesiyle ortaya çıkacaktır. Bu tür bir yapıda, erişilmesi hem tehlikeli hem de güç olduğundan hegemonik amaçlar güden devletlere rastlanmaz.
Birim veto sistemlerinde, devletlerin sahip oldukları nükleer silah kapasitesi diğerlerini caydıracağı için, sistem genelde istikrarlı sayılmaktadır. Bu tür sistemlerde özel ittifaklara pek sık rastlanmaz, olanlar da ideolojik özellikler taşımaz. Bununla birlikte devletler, kendi aralarında, bir nükleer saldırganı caydırmak amacıyla paktlar oluşturabilirler. Birim veto sistemlerinde nükleer savaşlar görülmez. Sistem, belirtilmeye çalışılan bütün bu özellikleriyle çok kutuplu bir görünüm sergiler.
Kitaba göre birim veto sistemlerinde, devletlerin sahip oldukları nükleer silah kapasitesi diğerlerini caydıracağı için, sistem genelde istikrarlı sayılmaktadır. Bu tür sistemlerde özel ittifaklara pek sık rastlanmaz, olanlar da ideolojik özellikler taşımaz. Bununla birlikte devletler, kendi aralarında, bir nükleer saldırganı caydırmak amacıyla paktlar oluşturabilirler. Birim veto sistemlerinde nükleer savaşlar görülmez. Sistem, belirtilmeye çalışılan bütün bu özellikleriyle çok kutuplu bir görünüm sergiler. Doğru cevap D seçeneğidir. Yanlış cevapların açıklamaları alttaki açıklama kısmında verilmiştir.

Doğru Cevap: D

Soru 10

Aşağıdakilerden hangisinde Kaplan, Waltz ve Wallerstein’ın sistemci yaklaşımlarındaki ortak özellik belirtilmektedir?

Uluslararası sistem, merkezi bir devletin bulunmadığı anarşik bir yapıdır.

Devletlerin her türlü politikaları merkez, çevre ve yarı çevre ayırımı ile açıklanmaktadır.

Güç, güvenliğe ulaşmada tek araç olduğu için devletler arası işbirliği imkânı bulunmamaktadır.

Uluslararası sistemde devletlerin politikaları sistemin karakteriyle açıklanmaktadır.

Devletlerin dış politikaları azgelişmişlik ve bağımlılık olgusu ile açıklanmaktadır.

Açıklama:

a) seçeneğinde bulunan "Uluslararası sistem, merkezi bir devletin bulunmadığı anarşik bir yapıdır" cevabı ve c) seçeneğine bulunan "Güç, güvenliğe ulaşmada tek araç olduğu için devletler arası işbirliği imkânı bulunmamaktadır" cevabı Kenneth Waltz’ın görüşünü belirtmektedir. b) seçeneğine bulunan "Devletlerin her türlü politikaları merkez, çevre ve yarı çevre ayırımı ile açıklanmaktadır." cevabı ve e) seçeneğinde bulunan "Devletlerin dış politikaları azgelişmişlik ve bağımlılık olgusu ile açıklanmaktadır." cevabı Wallerstein’in yaklaşımını ifade etmektedir.
Kitaba göre her üç sistemci yaklaşımın ortak özelliği devletlerin politikalarının sistemin karakteriyle açıklanmaya çalışılmasıdır. Doğru cevap D seçeneğidir. Yanlış cevaplar açıklama kısmında yer almaktadır.

Doğru Cevap: D

Soru 11

........, önceden belirlenen bir şekilde, birbiriyle düzenli etkileşim halinde olan birimlerin oluşturduğu bir bütündür.
Aşağıdaki kavramlardan hangisi noktalı yere gelebilir?

Sistem

Denge

Hegemonya

Anarşi

Detant

Açıklama:

Sistem, önceden belirlenen bir şekilde, birbiriyle düzenli etkileşim halinde olan birimlerin oluşturduğu bir bütündür.

Doğru Cevap: A

Soru 12

Aşağıdakilerden hangisi sistem ile ilgili bir özellik değildir?

Sistem, aralarında düzenli ilişkiler bulunan değişkenler dizisidir.

Sistem bağımlı değişkenler dizisidir.

Sistem birbiriyle düzenli etkileşim halinde olan birimlerin oluşturduğu bir bütündür.

Sistem, her bir parçası bütünün özelliklerini tam olarak yansıtan bir yapıdır.

Sistem, parçalar arasında ortak özellikler bulunan bir yapıdır.

Açıklama:

Sistem, aralarında düzenli ilişkiler bulunan, ortak özelliklere sahip, birinde meydana gelen bir değişikliğin diğerlerini de etkilediği bağımlı değişkenler dizisidir.
Sistem, önceden belirlenen bir şekilde, birbiriyle düzenli etkileşim halinde olan birimlerin oluşturduğu bir bütündür.
Sistem, her bir parçası bütünün özelliklerini az çok yansıtan, parçalar arasında ortak özellikler bulunan bir yapıdır.
Sistem, her bir parçası bütünün özelliklerini tam olarak yansıtan bir yapıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 13

Aşağıdaki sistemlerden hangisi coğrafi alt sistemlere örnek teşkil edemez?

Orta Doğu sistemi

Batı Avrupa sistemi

Birleşmiş Milletler Örgütü

Güneydoğu Asya sistemi

Latin Amerika sistemi

Açıklama:

Alt sistemler, coğrafi ve fonksiyonel alt sistemler olarak kendi aralarında ikiye
ayrılmaktadır. Birleşmiş Milletler Örgütü ve NATO gibi örgütlenmeler fonksiyonel
alt sisteme, Orta Doğu sistemi, Latin Amerika sistemi, Güneydoğu Asya sistemi,
Batı Avrupa sistemi ise coğrafi alt sisteme örnek olarak gösterilebilir.

Doğru Cevap: C

Soru 14

Morton A. Kaplan aşağıdaki sistemlerden hangi ikisi üzerinde durmuştur?

Hiyerarşik sistem ve birim veto sistemi

Evrensel sistem ve hiyerarşik sistem

Sıkı iki kutuplu sistem ve evrensel sistem

Gevşek iki kutuplu sistem ve sıkı iki kutuplu sistem,

Güç dengesi sistemi ve gevşek iki kutuplu sistem

Açıklama:

Sistem teorisini uluslararası ilişkilere uygulayarak bu alanda kapsamlı bir teori geliştiren Morton A. Kaplan altı uluslararası sistem modeli üzerinde durmaktadır. Kaplan da örgütlenme durumlarını, devletlerin sayılarını, aralarındaki davranış kurallarını ve sistemin değişimine ve dönüşümüne yol açacak faktörleri dikkate alarak modelleri geliştirmiştir.
Bunlar sırasıyla,
1) güç dengesi sistemi,
2) gevşek iki kutuplu sistem,
3) sıkı iki kutuplu sistem,
4) evrensel sistem,
5) hiyerarşik sistem ve son olarak
6) birim veto sistemidir.
Kaplan, güç dengesi ve gevşek iki kutuplu sistem üzerinde daha ayrıntılı durmaktadır. Yazara göre,
zaten tarihsel olarak günümüze kadar gerçekleşen sistemler de bu son iki modeli yansıtmaktadır.
Güç dengesi sistemi ve gevşek iki kutuplu sistem

Doğru Cevap: E

Soru 15

Sistem açısından detant modelini örneklendiren, 1975 yılında 35 ülke tarafından imzalanarak Soğuk Savaşta yumuşama döneminin başlangıcı olarak kabul edilen belge aşağıdakilerden hangisidir?

Varşova Paktı

Kuzey Atlantik Antlaşması

Helsinki Nihai Senedi

Ekonomik Kalkınma ve İşbirliği Anlaşması

Stratejik Silahların Sınırlandırılması

Açıklama:

Helsinki Nihai Senedi (Helsinki Final Act) görüşmeleri altı yıl sürmüştür. 1975 yılında 35 ülke tarafından imzalanan belge, Soğuk Savaşta yumuşama döneminin başlangıcı olarak kabul edilmektedir.

Doğru Cevap: C

Soru 16

Morton A. Kaplan'a göre güç dengesi sistemi, güçlerinin yaklaşık olarak eşit olduğu varsayılan en az kaç ulusal devletten oluşmaktadır?

Açıklama:

Güç Dengesi Sistemi (Balance of Power)
Kaplan’ın sistem modellerinden ilki olan güç dengesi sistemi, esas olarak XVIII. ve XIX. yüzyılda Avrupa’da yaşanan klasik güç dengesi sisteminden yola çıkılarak geliştirilmiştir. Güç dengesi sistemi, sayıları en az beş olması gereken ve güçlerinin yaklaşık olarak eşit olduğu varsayılan ulusal devletlerden oluşmaktadır.
5

Doğru Cevap: D

Soru 17

Aşağıdakilerden hangisi Morton A. Kaplan’ın ortaya koyduğu varsayımsal nitelikteki uluslararası sistem modellerinde, her sistemin durumunu incelemeye ve açıklamaya yarayan değişken dizi öngörülerinden biri değildir?

Sistemde dengenin korunması için gerekli davranışları ifade eden temel kurallar

Sistemin değişimine neden olan girdilerle ilgili değişim kuralları

Aktörlerin yapısal özelliklerine ilişkin, aktörleri sınıflandırıcı değişkenler

Aktörler arasındaki iletişim düzeyiyle ilgili enformasyon değişkenleri

Silahlanma, teknoloji ve ekonomi gibi aktörlerin sahip olmadıkları ögeler

Açıklama:

Kaplan’ın ortaya koyduğu varsayımsal nitelikteki uluslararası sistem modelleri, hipotezler kurabilmeyi ve bunları sınamayı sağlayacak bir kuramsal çerçeveyi sağlamaktadır. Kaplan, her sistemin durumunu incelemeye ve açıklamaya yarayan beş değişken dizisi öngörmektedir. Bunlar:
1) Sistemde dengenin korunması için gerekli davranışları ifade eden temel kurallar,
2) Sistemin değişimine neden olan girdilerle ilgili değişim kuralları,
3) Aktörlerin yapısal özelliklerine ilişkin, aktörleri sınıflandırıcı değişkenler,
4) Silahlanma düzeyi, teknolojik gelişme, ekonomik durum gibi aktörlerin sahip oldukları güç ögelerine ilişkin kapasite değişkenleri,
5) Aktörler arasındaki iletişim düzeyiyle ilgili enformasyon değişkenleri
Silahlanma, teknoloji ve ekonomi gibi aktörlerin sahip olmadıkları ögeler

Doğru Cevap: E

Soru 18

ABD ve SSCB’de, birtakım olumlu değişikliklerin olduğu varsayımına dayanan sistem aşağıdakilerden hangisidir?

Gevşek iki kutuplu sistem

Detant sistem

Anarşik sistem

Hiyerarşik sistem

Birim veto sistemi

Açıklama:

Kaplan’ın sonradan geliştirdiği sistem modellerinden ikincisi olan detant sistemi
(yumuşama sistemi), ABD ve SSCB’de, birtakım olumlu değişikliklerin olduğu
varsayımına dayanmaktadır. Sovyetler artık daha açık bir toplum ve daha az müdahaleci hale gelirken ABD de uluslararası statükonun savunulmasına yönelik eski tutuculuğunu terk etmektedir.
Genelde uluslararası sistemin bu modele yakın görüldüğü dönemler; Sovyet
sisteminde bir iyileşme olduğu, Çin’in kendi iç sorunlarına yöneldiği ya da en azından tehlike olmaktan çıktığı, Üçüncü Dünyanın büyük bir kısmında istikrarın
hüküm sürdüğü dönemlerdir. ABD ve SSCB arasında rekabet devam etmekle
birlikte, ilişkiler çatışmaya dönüşecek boyutlarda gerilmemektedir.

Doğru Cevap: B

Soru 19

Sovyet politikalarına karşı halkın ayaklandığı Macar devrimi hangi yıl gerçekleşmiştir?

1948

1951

1956

1958

1960

Açıklama:

Sovyet politikalarına karşı halkın ayaklandığı Macar devrimi-1956, SSCB tarafından bastırılmıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 20

Sistem teorisinin incelediği yapılardan birisi aşağıdakilerden hangisidir?

Bireylerin güç dağılımı

Devletlerin bağımsızlık ilişkisini

Devletler arasındaki güç dağılımı

Sömürge devletlerin güç yapısını

Liderlerin güç ilişkilerini

Açıklama:

Sistem yaklaşımı, siyasal sistemler arasındaki ilişkileri anlamak ve analiz etmek için yararlı bir tekniktir. Sistem teorisi ya da uluslararası sistem teorisi, devletler arasındaki güç dağılımının ve ilişkilerin belirlediği, aralarında bağımlılık ilişkisi olan, egemen ulus devletlerin oluşturduğu yapıyı inceler.

Doğru Cevap: C

Soru 21

Aşağıdakilerden hangisi sistemi oluşturan parçalar arasındaki temel özelliklerden birisidir?

Bütünün özelliklerini yansıtması

Birbirinden bağımsız işlevde bulunması

İlişkilerde bağımsız olması

Yönetimin bakışını yansıtması

Denetim görevini üstlenmesi

Açıklama:

Sistem, aralarında düzenli ilişkiler bulunan, ortak özelliklere sahip, birinde meydana gelen bir değişikliğin diğerlerini de etkilediği bağımlı değişkenler dizisidir. Sistem, önceden belirlenen bir şekilde, birbiriyle düzenli etkileşim halinde olan birimlerin oluşturduğu bir bütündür. Sistem, her bir parçası bütünün özelliklerini az çok yansıtan, parçalar arasında ortak özellikler bulunan bir yapıdır

Doğru Cevap: A

Soru 22

Uluslararası ilişkiler alanında sistem yaklaşımını temel alarak empirik çalışmalar yapan yazar aşağıdakilerden hangisidir?

Morton A.

McClelland

K.J. Holsti

Richard N. Rosecrance

Rosenau

Açıklama:

Kaplan’a göre, değişkenleri arasında ilişki bulunmayan yapılar sistem olarak dikkate alınamaz. Uluslararası ilişkiler alanında sistem yaklaşımını temel alarak empirik çalışmalar yapan McClelland’a göre sistem, kendilerini dış çevreden ayıran ve belirlenebilen sınırlar içinde etkileşmekte olan bir bütündür.

Doğru Cevap: B

Soru 23

Aşağıdakilerden hangisi fonksiyonel bir alt sisteme örnek gösterilebilir?

Batı Avrupa Sistemi

Güneydoğu Asya Sistemi

Orta Doğu Sistemi

Latin Amerika Sistemi

Birleşmiş Milletler Örgütü

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 24

Aşağıdakilerden hangisi Avrupa tarihini dokuz tarihsel döneme ayırarak sistem çözümlemesi yapmıştır?

McClelland

Reynold

K.J. Holsti

Richard N. Rosecrance

Kenneth Waltz

Açıklama:

Richard N. Rosecrance, sistem çözümlemesini (1740-1960 arası), Avrupa tarihini dokuz tarihsel döneme ayırarak yapmaktadır. Bu dokuz uluslararası sistemi de birtakım kriterlere göre, kendi aralarında istikrarlı ve istikrarsız sistemler olarak ikiye ayırarak incelemektedir. Bozucu girdilerin ağırlıkta olması, sistemi istikrarsız, düzenleyici mekanizmaların ağırlıkta olmasıysa istikrarlı olarak nitelemektedir.

Doğru Cevap: D

Soru 25

Uluslararası sistem teorisinde” genel karakteristiğinin aktör sayısının daha az olduğu, bütün aktörlerin bloklardan birine üye veya taraftar olduğu” sistem modeli aşağıdakilerden hangisidir?

Gevşek İki Kutuplu Sistem

Evrensel Sistem

Detant Sistemi

Sıkı İki Kutuplu Sistem

Güç Dengesi Sistemi

Açıklama:

Sıkı iki kutuplu sistem, pek çok yönüyle gevşek iki kutuplu sisteme benzemektedir. Ancak iki model arasında önemli farklılıklar da vardır. Sıkı iki kutuplu sistemde, aktör sayısı daha azdır, bütün aktörler bloklardan birine üyedir ya da taraftardır. Bu tür sistemlerde bloksuz aktörler ve evrensel aktörler ya yoktur ya da önemli bir etkileri görülmediği için yok sayılmaktadır.

Doğru Cevap: D

Soru 26

Aşağıdakilerden hangisi ABD ve SSCB’de birtakım olumlu değişikliklerin olduğu varsayımına dayanmaktadır?

Detant Sistemi

Sıkı İki Kutuplu Sistem

Güç Dengesi Sistemi

Gevşek İki Kutuplu Sistem

Evrensel Sistem

Açıklama:

ABD ve SSCB’de, birtakım olumlu değişikliklerin olduğu varsayımına dayanmaktadır. Sovyetler artık daha açık bir toplum ve daha az müdahaleci hale gelirken ABD de uluslararası statükonun savunulmasına yönelik eski tutuculuğunu terk etmektedir.

Doğru Cevap: A

Soru 27

Uluslararası sistemin; bir üst otoritenin ya da merkezi bir devletin bulunmadığı anarşik bir yapıya dayandığını aşağıdakilerden hangisi ileri sürmektedir?

K.J. Holsti

McClelland

Kenneth Waltz

Richard N. Rosecrance

Reynold

Açıklama:

Sistem teorisi, Kenneth Waltz’ın yapısalcı realizm olarak tanımlanan sistemci yaklaşımından pek çok yönüyle farklılık göstermektedir. Kenneth Waltz’a göre uluslararası sistem bir üst otoritenin ya da merkezi bir devletin bulunmadığı anarşik bir yapıdır. Üst otorite yokluğu devletler arasında düzenin sağlanması ve kurallara uyulmasını sağlayacak bir otoritenin olmayışı olarak değerlendirildiği için, ciddi bir güvenlik sorunu bulunmaktadır.

Doğru Cevap: C

Soru 28

Kaplan’ın sistem modellerine yönelik eleştirilerde, aşağıdakilerden hangisi varsayımsal nitelikte olmadığı kabul edilmektedir?

Detant Sistemi

Gevşek iki kutuplu sistem

Sıkı İki Kutuplu Sistem

Evrensel Sistem

Hiyerarşik Sistem

Açıklama:

Kaplan’ın sistem modellerine yönelik eleştirilerde, söz konusu sistemlerden, özellikle güç dengesi ve gevşek iki kutuplu sistemin dışında kalan sistemlerin, büyük ölçüde, varsayımsal nitelikte sistem modelleri olduğuna dikkat çekilmektedir. Bu anlamda, sınama olanağı olmayan modeller oldukları için, bilimsel niteliklerinin oldukça tartışmalı olduğu ifade edilmektedir.

Doğru Cevap: B

Soru 29

Kaplan’ın sistem modellerine yönelik olarak “kapasite değişkenleri kavramlarının aynı derecede soyut olduğunu” aşağıdakilerden hangisi ileri sürmektedir?

Kenneth Waltz

Richard N. Rosecrance

Reynold

McClelland

K.J. Holsti

Açıklama:

Reynold, kapasite değişkenleri kavramlarının da aynı derece soyut nitelikte olduğuna işaret etmektedir. Çünkü; Kaplan’ın sistem modellerinde devletlerin kapasiteleriyle ne ifade edilmek istendiği, bunların fiziksel olmayan kapasite ve güç unsurlarını da kapsayıp kapsamadığı, kapasite ve güç kavramının hangi anlamda kullanıldığı açıkça belirtilmemektedir.

Doğru Cevap: C

Ünite 7

Soru 1

Aşağıdakilerden hangisi karar verme teorisinin söylemidir?

Uluslararası ilişkilerin başlıca aktörleri ulus devletlerdir

Devlet rasyonel kararlar veren üniter, yekpare bir aktördür

Devletin dış politikasını açıklamak için sadece uluslararası sistemin anarşik doğasına bakmak yeterlidir

Devletin çıkarları dış politikanın belirlenmesinde esas alınan faktördür

Dış politika, devlet adına hareket eden karar vericilerin ve karar verme sürecinin analiz edilmesiyle anlaşılabilir

Açıklama:

Karar verme teorisi ve temel varsayımlarını açıklayabileceksiniz.
"Dış politika, devlet adına hareket eden karar vericilerin ve karar verme sürecinin analiz edilmesiyle anlaşılabilir", karar verme teorisinin söylemidir.

Doğru Cevap: E

Soru 2

Aşağıdakilerden hangisi , karar verme teorisinin önde gelen yazarlarından Snyder'in görüşüdür?

Karar vericiler uluslararası olaylar karşısında soğukkanlı davranırlar

Karar vericiler neden-sonuç ilişkisi kurarak karar verirler

Karar verici olası politika seçenekleri arasından amaçlarını maksimum kılacak olanı seçer

Karar verici kararını verirken belli kurallar çerçevesinde hareket eder

Karar verici, kararını içinde bulunduğu sistemin kurallarının, örgütsel deneyiminin, kendisine ulaşan bilgilerin ve kendi kişisel özelliklerinin etkisi altında verir

Açıklama:

Karar vermede kişisel özelliklerin etkisini açıklayabileceksiniz.
"Karar verici, kararını içinde bulunduğu sistemin kurallarının, örgütsel deneyiminin, kendisine ulaşan bilgilerin ve kendi kişisel özelliklerinin etkisi altında verir", karar verme teorisinin önde gelen yazarlarından Snyder'in görüşüdür.

Doğru Cevap: E

Soru 3

Sidney Verba'nın varsayımlarına göre aşağıdakilerden hangisinde karar vericinin kişisel özelliklerinin etkisi de o denli fazla olacaktır?

Birey konuya ne kadar ilgi duyuyorsa

Kişinin uluslararası sorun çözme yeteneği ne denli fazlaysa

Söz konusu uluslararası olay hakkında kişinin bilgisi ne denli fazlaysa

Kişi konuyu ne derece rasyonel bir değerlendirmeye tabi tutarsa

Kişinin kararlarının sonuçlarından sorumlu olması ölçüsünde

Açıklama:

Karar verme sürecinde rasyonelliğin önemini ayırt edebileceksiniz.
Sidney Verba'nın varsayımlarına göre "Birey konuya ne kadar ilgi duyuyorsa" karar vericinin kişisel özelliklerinin etkisi de o denli fazla olacaktır.

Doğru Cevap: A

Soru 4

Graham Allison'a göre Sovyetlerin Küba'ya füze yerleştirmesi ve bununla ABD'nin nükleer üstünlüğünü sona erdirmeye çalışması hangi modelle açıklanır?

İki adım ileri bir adım geri modeli

Sarhoş yürüyüşü modeli

Kumarbazın iflası modeli

Standart uygulama modeli

Rasyonel politika modeli

Açıklama:

Karar verme sürecinde algılamanın rolünü tanımlayabileceksiniz.
Graham Allison'a göre Sovyetlerin Küba'ya füze yerleştirmesi ve bununla ABD'nin nükleer üstünlüğünü sona erdirmeye çalışması "Rasyonel politika modeli"ile açıklanır.

Doğru Cevap: E

Soru 5

Kararların beş ana grup arasında işleyen iletişim ağıyla belirlendiği şelale modelinde, beş ana grubun yukardan aşağıya sıralanışı nasıldır?

Hükümetsel ve siyasal elit - Sosyo ekonomik elit - Medya - Kanı önderleri - Halk

Hükümetsel ve siyasal elit - Medya - Sosyo ekonomik elit - Kanı önderleri - Halk

Hükümetsel ve siyasal elit - Sosyo ekonomik elit - Kanı önderleri - Medya - Halk

Sosyo ekonomik elit - Hükümetsel ve siyasal elit - Medya - Kanı önderleri - Halk

Sosyo ekonomik elit - Hükümetsel ve siyasal elit - Kanı önderleri - Medya - Halk

Açıklama:

Karar verme teorisinin modellerini değerlendirebileceksiniz.
Kararların beş ana grup arasında işleyen iletişim ağıyla belirlendiği şelale modelinde, beş ana grubun yukarıdan aşağıya sıralanışı: "Sosyo ekonomik elit - Hükümetsel ve siyasal elit - Medya - Kanı önderleri - Halk" şeklindedir.

Doğru Cevap: D

Soru 6

Aşağıdakilerden hangisi karar verme teorisinde dikkate alınması gereken öğelerden biri değildir?

Siyasal atmosfer

Baskı grupları

Kamuoyu

Seçim sistemleri

Milli gelir

Açıklama:

Karar verme teorisi ve temel varsayımlarını açıklayabileceksiniz.
"Milli gelir", karar verme teorisinde dikkate alınması gereken öğelerden biri değildir.

Doğru Cevap: E

Soru 7

Karar verme sürecinde aynı olay ya da durum karşısında algılamayı farklılaştıran temel faktör aşağıdakilerden hangisidir?

Karar vericinin kişisel özellikleri

Karar vericinin siyasal görüşleri

Karar vericinin maddi gücü

Karar vericinin yaşadığı yer

Karar vericinin zeka düzeyi

Açıklama:

Karar verme sürecinde rasyonelliğin önemini ayırt edebileceksiniz.
"Karar vericinin kişisel özellikleri", Karar verme sürecinde aynı olay ya da durum karşısında algılamayı farklılaştıran temel faktördür.

Doğru Cevap: A

Soru 8

Aşağıdakilerden hangisi Hilsman’a göre dış politika kararlarının verilmesinde sıkça kullanılan karar verme teorisi modelidir?

Rastgele adımlar modeli

Sarhoş yürüyüşü modeli

Küçük değişiklikler modeli

Kumarbazın iflası modeli

Risk-Başarı modeli

Açıklama:

Karar verme teorisinin modellerini değerlendirebileceksiniz.
"Küçük değişiklikler modeli", Hilsman’a göre dış politika kararlarının verilmesinde sıkça kullanılan karar verme teorisi modelidir.

Doğru Cevap: C

Soru 9

Kaynakları bol olan güçlü bir ülkenin hata yapması durumunda bile dış politikada başarılı olmaya devam ettiği karar modeli aşağıdakilerden hangisidir?

Verba modeli

Rasyonel değişkenler modeli

İki adım ileri, bir adım geri modeli

Kumarbazın iflası modeli

Sarhoş yürüyüşü modeli

Açıklama:

Karar verme sürecinde algılamanın rolünü tanımlayabileceksiniz.
"Kumarbazın iflası modeli", Kaynakları bol olan güçlü bir ülkenin hata yapması durumunda bile dış politikada başarılı olmaya devam ettiği karar modelidir.

Doğru Cevap: D

Soru 10

Aşağıdakilerden hangisi şelale modelinin özelliklerinden biri değildir?

Spor ve sanata ilgi duyan geniş halk yığını son gruptur

Kitle iletişim araçlarına ilgi duyan ve nüfusun %5-10’unu oluşturan grup yerel kanaat önderleridir.

Sosyo ekonomik seçkinler genel nüfusun %2-3’ünü oluşturur

Siyasal ve hükümetsel seçkinler ikinci gruptur

Kitle haberleşme seçkinleri üçüncü düzeydeki gruptur

Açıklama:

Karar verme teorisinin modellerini değerlendirebileceksiniz.
"Spor ve sanata ilgi duyan geniş halk yığını son grup", şelale modelinin özelliklerinden biri değildir.

Doğru Cevap: A

Soru 11

Aşağıdaki ifadelerden hangisi Karar Verme Teorisi’nin temel varsayımlarına uygun değildir?

Karar verme yaklaşımlarında, devletleri rasyonel davranan bütüncül ögeler olarak görmek yerine, devleti daha alt birimlerden oluşan ve politikalarını bu alt birimlerin belirlediği pluralist (çoğulcu) bir yapı olarak görmek mümkündür

Karar verme teorisi, uluslararası sistemde cereyan eden tüm olayların, bireylerin eylemlerine indirgenebileceği, bunun da bireylerin görüş ve davranışlarından ayrı tutulamayacağı varsayımından hareket eder

Karar verme teorisinde bireyler (individuals) kavramı içine, uluslararası sistemi etkileyen, hükümetsel olan (governmental) ya da olmayan (non-governmental) tüm birey ve topluluklar (ve seçkinler/elit kesim) dâhil edilmektedir

Karar verme teorisinde; kamuoyu, baskı grupları, ideolojik tercihler, seçim sistemleri, siyasal atmosfer ve bürokratik süreçler de dikkate alınması gereken ögelerdir

Karar verme teorisi “ulusal çıkar” kavramının, devletin içsel özelliklerinin dikkate alınmasındansa; uluslararası sistem ya da onun yapısal özellikleri ile açıklanabileceğini savunmuştur

Açıklama:

Karar verme teorisi ve temel varsayımlarını açıklayabileceksiniz.
"Karar verme teorisi “ulusal çıkar” kavramının, devletin içsel özelliklerinin dikkate alınmasındansa; uluslararası sistem ya da onun yapısal özellikleri ile açıklanabileceğini savunması" , Karar Verme Teorisi’nin temel varsayımlarına uygun değildir.

Doğru Cevap: E

Soru 12

Aşağıdaki ifadelerden hangisi karar vericinin daima rasyonel davrandığını ileri süren kuramcıların görüşlerine uygun değildir?

Karar vericiler, uluslararası olaylar karşısında soğukkanlı davranırlar

Karar vericiler, neden-sonuç ilişkisini kurarak karar verirler

Karar verici, kendisine gelen enformasyonlar arasından en iyisini tercih eder

Karar vericiler, esas olarak bireyin davranışında etkili olan, ancak kendisinin de hesap etmediği ve açıkça fark edilmeyen etkilerin söz konusu olduğu düşüncesinden yola çıkarlar

Karar verici, olası politika seçenekleri arasından da amaçlarını maksimum kılacak olanı tercih eder

Açıklama:

Karar verme sürecinde rasyonelliğin önemini ayırt edebileceksiniz.
"Karar vericiler, esas olarak bireyin davranışında etkili olan, ancak kendisinin de hesap etmediği ve açıkça fark edilmeyen etkilerin söz konusu olduğu düşüncesinden yola çıkarlar", karar vericinin daima rasyonel davrandığını ileri süren kuramcıların görüşlerine uygun değildir.

Doğru Cevap: D

Soru 13

Aşağıdaki ifadelerden hangisi Roger Hilsman’ın küçük değişiklikler yöntemine göre dış politika kararlarının verilmesinde kullanılan bir uygulama değildir?

Karar verici, baştan verdiği kararları daha sonraki aşamalarda revize ederek genişletmekte ve geliştirmektedir

Zaman içerisinde, verilen kararda, dış çevrede meydana gelen değişikliklerin etkisiyle daha önceden hesaplanmayan ve düşünülmeyen bir takım değişikliklere gidilmektedir

Karar verici, yapılan radikal değişikliklerden dolayı dar bir alanda, ancak çıkarlarının gerektirdiği ölçülerde ileri geri hareket etmek zorunda kalabilmektedir

Normal koşullarda karar vericiler, rutin konular üzerinde durmakta ve daha önceden kurulu ilişkilerin korunmasına yönelik kararlar alırken; kimi karar vericiler, önceki kararlarında değişikliğe gitme ve daha ileri adımlar atma gereği duyabilmektedir

Yeterli bilgiye sahip olmamaları, verdikleri kararların sonuçlarını görme imkânına sahip olmamaları ya da yeterince ileriyi net görememeleri, karar vericileri temkinli hareket etmek zorunda bırakmaktadır

III

Açıklama:

Karar verme teorisinin modellerini değerlendirebileceksiniz.
"Karar verici, yapılan radikal değişikliklerden dolayı dar bir alanda, ancak çıkarlarının gerektirdiği ölçülerde ileri geri hareket etmek zorunda kalabilmektedir", Roger Hilsman’ın küçük değişiklikler yöntemine göre dış politika kararlarının verilmesinde kullanılan bir uygulama değildir.

Doğru Cevap: C

Soru 14

Aşağıdakilerden hangisi Graham Allison’un üzerinde durduğu üç karar verme modelinden biridir?

Rasyonel Politika Modeli

Risk ve Başarının Hesaplanması: Kumarbazın İflası Modeli

Rastgele Adımlar: Sarhoş Yürüyüşü Modeli

Küçük Değişiklikler Modeli: İki Adım İleri, Bir Adım Geri

Küçük Gruplarla Karar Verme Modeli

Açıklama:

Karar verme teorisinin modellerini değerlendirebileceksiniz.
"Rasyonel Politika Modeli", Graham Allison’un üzerinde durduğu üç karar verme modelinden biridir.

Doğru Cevap: A

Soru 15

Karar verme teorisinde aşağıdakilerden hangisi dikkate alınması gereken ögelerden değildir?

Kamuoyu ve baskı grupları.

İdeolojik tercihler.

Seçim sistemleri.

Siyasal atmosfer.

Hava kirliliği.

Açıklama:

Karar verme teorisi ve temel varsayımlarını açıklayabileceksiniz.
Karar verme teorisinde; "Hava kirliliği" dikkate alınması gereken ögelerden değildir?

Doğru Cevap: E

Soru 16

Sidney Verba'ya göre aşağıdaki varsayımlardan hangisi doğru değildir?

Eğer bir kişi bir konuya özel ilgi duyuyorsa bu kişi bu konu hakkında daha rasyonel bir karar alır.

Kişinin bilgi birikimi ne kadar çok ise alacağı kararlar o kadar rasyonel olur.

Kişinin uluslararası sorun çözme yeteneği fazla ise kişisel özelliklerinin karara etkisi azalır.

Kişinin olayı etkileme gücünün fazla olduğunu bilmesi ölçüsünde, kişisel özelliklerinin karara etkisi azalır.

Kişinin kararlarının sonuçlarından sorumlu olması ölçüsünde alacağı karar rasyonel olur.

Açıklama:

Karar vermede kişisel özelliklerin etkisini açıklayabileceksiniz.
"Eğer bir kişi bir konuya özel ilgi duyuyorsa bu kişi bu konu hakkında daha rasyonel bir karar alır, varsayımı", Sidney Verba'ya göre doğru değildir.

Doğru Cevap: A

Soru 17

Aşağıdakilerden hangisi karar verme sürecinde Jervis'in varsayımlarından biri değildir?

Karar vericilerin yaklaşımları veimajları edindikleri bilgileri belirlemekte ve etkilemektedir.

Karar vericiler kendi tezlerinin değişmesine yol açacak yeni bilgilere karşı kapalı davranma eğilimindedirler.

Karar vericilerin imajı siyasal sistemden elde ettiği kazanımlardan etkilenmez.

Karar vericiler diğer ülkelerin kendilerine yönelik düşmanlığını abartırlar.

Karar vericiler diğer ülkelerin davranışlarını olduğunda daha planlı ve daha koordineli olduğunu sanırlar.

Açıklama:

Karar verme sürecinde algılamanın rolünü tanımlayabileceksiniz.
"Karar vericilerin imajı siyasal sistemden elde ettiği kazanımlardan etkilenmez varsayımı", karar verme sürecinde Jervis'in varsayımlarından biri değildir.

Doğru Cevap: C

Soru 18

Aşağıdakilerden hangisi karar verme teorisinin modellerinden birisi değildir?

Büyük değişiklikler modeli : Daima ileri

Rastgele adımlar : Sahoş yürüyüşü modeli

Kumarbazın iflası modeli

Küçük değişiklikler modeli : iki adım ileri bir adım geri.

Şelale modeli.

Açıklama:

Karar verme teorisinin modellerini değerlendirebileceksiniz.
"Büyük değişiklikler modeli : Daima ileri", karar verme teorisinin modellerinden birisi değildir.

Doğru Cevap: A

Soru 19

Aşağıdakilerden hangisi şelale modelindeki toplum seviyelerinden(kesimlerinden) biri değildir?

Sosyo ekonomik seçkinler.

Siyasal ve hükümetsel seçkinler.

Kitle haberleşme seçkinleri.

Yerel kanaat önderleri.

Politika ve siyasete ilgi göstermeyen ilgisiz kesim.

Açıklama:

Karar verme teorisinin modellerini değerlendirebileceksiniz.
"Politika ve siyasete ilgi göstermeyen ilgisiz kesim", şelale modelindeki toplum seviyelerinden(kesimlerinden) biri değildir.

Doğru Cevap: E

Soru 20

Aşağıdakilerden hangisi karar verme teorisinin temel özelliklerinden biri değildir?

Uluslar arası sistemde cereyan eden tüm olaylar, bireylerin eylemlerine indirgenebilir.

Uluslar arası ilişkilerin başlıca aktörleri ulus devletlerdir, bireyler üzerinde fazla durulmaz.

Devletlerin davranışları bireyler tarafından belirlenir ve dış politika analizlerinin hareket noktasını bireyler oluşturur.

Devlet, rasyonel kararlar veren üniter, yekpare bir aktör değildir.

Karar verme, alternatifler arasında bir tercih yapma davranışıdır.

Açıklama:

Karar verme teorisi ve temel varsayımlarını açıklayabileceksiniz.
"Uluslar arası ilişkilerin başlıca aktörleri ulus devletlerdir, bireyler üzerinde fazla durulmaz" karar verme teorisinin temel özelliklerinden biri değildir.

Doğru Cevap: B

Soru 21

Aşağıdakilerden hangisi, karar vericinin kişisel özelliklerinin, uluslar arası ilişkiler konusundaki kararlarını etkileyecek varsayımlardan biri değildir?

Kişinin konuya ilgisinin artması, kararın rasyonel olmasını olumsuz yönde etkiler.

Kişinin bilgisinin fazlalığı, kişisel özelliklerin karara olan etkisini azaltır.

Kişinin bilgisinin fazlalığı, kişisel özelliklerin karara olan etkisini arttırır.

Konu detaylandıkça kişisel özelliklerin karara olan etkisi azalır.

Kişinin olayı etkileme gücünün fazla olduğunu bilmesi ölçüsünde, kişisel özelliklerinin karara etkisi azalır.

Açıklama:

Karar verme sürecinde rasyonelliğin önemini ayırt edebileceksiniz.
"Kişinin bilgisinin fazlalığı, kişisel özelliklerin karara olan etkisini arttırır varsayımı", karar vericinin kişisel özelliklerinin, uluslar arası ilişkiler konusundaki kararlarını etkileyecek varsayımlardan biri değildir

Doğru Cevap: C

Soru 22

Aşağıdakilerden hangisi küçük değişiklikler modelinin belirgin varsayımlarındandır?

Karar verici, baştan verdiği kararları daha sonraki aşamalarda revize ederek genişletmekte ve geliştirmektedir.

Karar verici, rakipleri karşısında eksik bilgilenme olasılığına karşı dikkatli davranır ve diğer tarafın hareketlerindeki rastgelelik taşıyan unsurları doğru değerlendirir.

Karar vericinin, devlet adına karar alırken rasyonel davrandığı varsayılır.

Karar verici, yanlış kararların geriye dönüşünün ve tamirinin olmadığını bilir ve kendisinin doğruluğuna ikna olmadığı bir davranışta bulunmaktan kaçınır.

Kararlar, karmaşık, karşılıklı bağımlılık içeren ve yukarıdan aşağıya doğru beş ana grup arasında işleyen bir iletişim ağıyla belirlenmektedir.

Açıklama:

Karar verme sürecinde algılamanın rolünü tanımlayabileceksiniz.
"Karar verici, baştan verdiği kararları daha sonraki aşamalarda revize ederek genişletmekte ve geliştirmektedir varsayımı", küçük değişiklikler modelinin belirgin varsayımlarındandır.

Doğru Cevap: A

Soru 23

Devletlerin dış politikada zikzaklar çizdiği, öngörülemeyen değişiklikleri açıklamada kullandıkları model aşağıdakilerden hangisidir?

Küçük değişiklikler modeli.

Risk ve başarının hesaplanması modeli.

Bürokratik politika modeli.

Şelale modeli.

Rastgele adımlar modeli.

Açıklama:

Karar verme teorisinin modellerini değerlendirebileceksiniz.
Devletlerin dış politikada zikzaklar çizdiği, öngörülemeyen değişiklikleri açıklamada kullandıkları modeli: Rastgele adımlar modelidir.

Doğru Cevap: E

Soru 24

Graham Allison’un aşağıdaki hangi modeline göre hükümet politikası aslında belirli bir mücadele sonunda varılan politik bir uzlaşı halini almaktadır?

Örgütsel süreç

Şelale

Rasyonel politika

Bürokratik politika

İletişim ağı

Açıklama:

Karar verme teorisinin modellerini değerlendirebileceksiniz.
Graham Allison’un "Bürokratik politika" modeline göre hükümet politikası aslında belirli bir mücadele sonunda varılan politik bir uzlaşı halini almaktadır.

Doğru Cevap: D

Soru 25

Aşağıdakilerden hangisi bir devletin dış politikasını açıklamak için karar verme teorisinin yaptığı katkılardan ve vurguladığı unsurlardan biri değildir?

Devletin içsel özellikleri

Devletteki içsel gelişmeler

Uluslararası sistemin anarşik doğası

Karar vericilerin olayları nasıl gördükleri

Devletteki karar verme süreçleri

Açıklama:

Karar verme sürecinde rasyonelliğin önemini ayırt edebileceksiniz.
"Uluslararası sistemin anarşik doğası", bir devletin dış politikasını açıklamak için karar verme teorisinin yaptığı katkılardan ve vurguladığı unsurlardan biri değildir

Doğru Cevap: C

Soru 26

Aşağıdakilerden hangisi karar verme teorisinin temel özelliklerinden biridir?

Devletlerin dış politikasını sistem ve yapıyı dikkate alarak açıklar.

Devletlerin neden benzer koşullarda farklı politikalar izlediğini açıklar.

İçsel unsurların, liderlerin ve kamuoylarının etkisini dikkate almaz.

Devletleri birer kara kutu gibi görür.

Devletlerin dış politikası ile uluslararası yapı arasında determinist bir ilişki kurar.

Açıklama:

Karar verme teorisi ve temel varsayımlarını açıklayabileceksiniz.
"Devletlerin neden benzer koşullarda farklı politikalar izlediğini açıklar varsayımı", karar verme teorisinin temel özelliklerinden biridir.

Doğru Cevap: B

Soru 27

Karar verme teorisinin bireyler ve davranışlar hakkındaki varsayımlarıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Dış politika analizinin hareket noktasını bireyler oluşturur

Hükümetsel olan ve olmayan topluluklar da birer bireydir

Devletin davranışları bireyler tarafından belirlenir

Devletin eylemi o eylemin oluşumunda etkili olan bireylerin davranışlarıdır

Devletlerin davranışları uluslararası sistemi etkilemez

Açıklama:

Karar vermede kişisel özelliklerin etkisini açıklayabileceksiniz.
Karar verme teorisinin bireyler ve davranışlar hakkındaki varsayımlarıyla ilgili "Devletlerin davranışları uluslararası sistemi etkilemez varsayımı" yanlıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 28

Uluslararası ilişkilerde algılama ve yanlış algılama konusunu ilgili konuda bir kitap da yazarak vurgulamış olan teorisyen aşağıdakilerden hangisidir?

Grahan Allison

Stanley Hoffmann

Robert Jervis

Hans Morgenthau

Sidney Verba

Açıklama:

Karar verme sürecinde algılamanın rolünü tanımlayabileceksiniz.
Uluslararası ilişkilerde algılama ve yanlış algılama konusunu ilgili konuda bir kitap da yazarak vurgulamış olan teorisyen: Robert Jervis'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 29

Karar verme yaklaşımlarına göre genel olarak devlet hangi nitelikteki bir aktördür?

İrrasyonel davranan

Bütüncül

Kararsız

Çoğulcu

Etki altında kalan

Açıklama:

Karar verme teorisi ve temel varsayımlarını açıklayabileceksiniz.
Karar verme yaklaşımlarına göre genel olarak devlet "Çoğulcu" nitelikteki bir aktördür.

Doğru Cevap: D

Soru 30

Aşağıdaki hangi karar verme modeli devletlerin dış politika davranışlarında bir sonraki aşamayı tahmin etme imkânının olmadığını savunmaktadır?

Küçük değişiklikler

Rastgele adımlar

Kumarbazın iflası

Risk ve başarının hesaplanması

İki adım ileri-bir adım geri

Açıklama:

Karar verme teorisinin modellerini değerlendirebileceksiniz.
"Rastgele adımlar", karar verme modeli devletlerin dış politika davranışlarında bir sonraki aşamayı tahmin etme imkânının olmadığını savunmaktadır.

Doğru Cevap: B

Soru 31

Aşağıdakilerden hangisinin uluslararası ilişkilerde mutlak anlamda rasyonelliğin sağlanması yolunda bir engel olduğu iddia edilemez?

Karar vericilerin yeterli eğitimi olmaması

Bilgilerin sınırlı olması

Bilgiye ulaşmanın maliyeti

Bilgiye ulaşmak için ihtiyaç duyulan zaman

Gizliliğin korunmaya çalışılması

Açıklama:

Karar verme sürecinde rasyonelliğin önemini ayırt edebileceksiniz.
"Karar vericilerin yeterli eğitimi olmaması" uluslararası ilişkilerde mutlak anlamda rasyonelliğin sağlanması yolunda bir engel olduğu iddia edilemez.

Doğru Cevap: A

Soru 32

Koşullar aynı kaldığı halde, karar verici değiştikçe kararın değişmesi aşağıdaki faktörlerden hangisine bağlı değildir?

Kişisel özellikleri

Uluslararası sistemin yapısı

Algılama

Kişinin sosyal çevresi

Deneyim ve bilgi

Açıklama:

Karar vermede kişisel özelliklerin etkisini açıklayabileceksiniz.
Koşullar aynı kaldığı halde, karar verici değiştikçe kararın değişmesi "Uluslararası sistemin yapısı faktörüne" bağlı değildir.

Doğru Cevap: B

Soru 33

Karar vermede rasyonelliği etkileyen faktörler arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?

Kriz durumu

Zaman baskısı

Kişisel özellikler

Devletin büyük devlet olup olmaması

Karar alma sürecinde yer alan kişilerin sayısı

Açıklama:

Karar verme sürecinde rasyonelliğin önemini ayırt edebileceksiniz.
"Devletin büyük devlet olup olmaması faktörü" Karar vermede rasyonelliği etkileyen faktörler arasında yer almaz.

Doğru Cevap: D

Soru 34

Hükümetlerin ve örgütlerin özellikle rutin işlerdeki davranışlarının daha önceden belirlenmiş kurallara uygun olduğunu savunan karar verme modeli aşağıdakilerden hangisidir?

Standart uygulama prosedürleri

Küçük gruplarla karar verme

Rasyonel politika

Rastgele adımlar

Örgütsel süreç

Açıklama:

Karar verme teorisinin modellerini değerlendirebileceksiniz.
Hükümetlerin ve örgütlerin özellikle rutin işlerdeki davranışlarının daha önceden belirlenmiş kurallara uygun olduğunu savunan karar verme modeli: "Standart uygulama prosedürleri modelidir"

Doğru Cevap: A

Soru 35

Aşağıdakilerden hangisi rasyonel karar vermenin unsurlarından biri değildir?

Tüm alternatiflerden haberdar olmak

Mevcut alternatiflerin gerçek değerini ölçmek

Alternatif yolların sonuçlarını düşünmek

Beklenen faydayı maksimum kılmaya çalışmak

Etikle ilgili konuları karar verme süreci dışında tutmak

Açıklama:

Karar verme sürecinde rasyonelliğin önemini ayırt edebileceksiniz.
"Etikle ilgili konuları karar verme süreci dışında tutmak", rasyonel karar vermenin unsurlarından biri değildir.

Doğru Cevap: E

Soru 36

Aşağıdakilerden hangisi karar verme teorisine göre temel (bağımsız) değişkendir?

Uluslararası sistemin yapısı

Karar vericinin kişisel özellikleri

Devletin sahip olduğu kaynaklar

Kamuoyunun etkisi

Baskı gruplarının etkisi

Açıklama:

Karar vermede kişisel özelliklerin etkisini açıklayabileceksiniz.
"Karar vericinin kişisel özellikleri" karar verme teorisine göre temel (bağımsız) değişkendir.

Doğru Cevap: B

Soru 37

Karar verme teorisine göre, devletlerin dış politikalarını açıklamada aşağıdakilerden hangisi temel belirleyicidir?

Uluslararası sistem

Anarşi

Bireyler

İttifaklar

Uluslararası yapı

Açıklama:

Karar verme teorisi ve temel varsayımlarını açıklayabileceksiniz.
Karar verme teorisine göre, devletlerin dış politikalarını açıklamada temel belirleyici: Bireylerdir.

Doğru Cevap: C

Soru 38

Dış politika kararlarının, ülke içindeki karmaşık ve karşılıklı bağımlılık içeren bir iletişim ağıyla alındığını açıklayan model aşağıdakilerden hangisidir?

Şelale modeli

Bürokratik politika modeli

Örgütsel süreç modeli

Rasyonel politika modeli

Küçük gruplarla karar verme modeli

Açıklama:

Karar verme teorisinin modellerini değerlendirebileceksiniz.
Dış politika kararlarının, ülke içindeki karmaşık ve karşılıklı bağımlılık içeren bir iletişim ağıyla alındığını açıklayan model: Şelale modelidir.

Doğru Cevap: A

Soru 39

Aşağıdakilerden hangisi karar verme teorisinin varsayımları arasında yer alır?

Devletler rasyonel davranan üniter ve yekpare yapılardır.

Hükümetsel olan ve olmayan birey ve topluluklar birey kavramına dahil edilmez.

Uluslararası sistemde oluşan tüm olaylar bireylerin davranışlarına indirgenebilir.

Ulusal çıkar kavramı uluslararası sistemle ve onun yapısıyla açıklanır.

Devlet, diğer devletlerin politikalarına göre hareket eden bir bilardo topu gibidir.

Açıklama:

Karar verme teorisi, uluslararası sistemde cereyan eden tüm olayların, bireylerin eylemlerine indirgenebileceği, bunun da bireylerin görüş ve davranışlarından ayrı tutulamayacağı varsayımından hareket eder. Karar verme teorisi, devleti realist teorideki gibi rasyonel kararlar veren üniter, yekpare bir aktör olarak görmemekte; devlet dendiğinde devlet adına karar veren ve karar verme sürecine katılan bireylere de işaret edilmektedir. Karar verme teorisinde bireyler (individuals) kavramı içine, uluslararası sistemi etkileyen, hükümetsel olan (governmental) ya da olmayan (non-governmental) tüm birey ve topluluklar (ve seçkinler/elit kesim) dâhil edilmektedir. Karar verme teorisine göre, “ulusal çıkar” kavramı, yalnızca uluslararası sistemle ya da onu yapısal özellikleriyle açıklanamaz; bunun için devletin içselözelliklerini de dikkate almak gerekir. Realistlerin ve sistem teorisyenlerinin varsaydıkları gibi devlet, diğer devletlerin politikalarına göre hareket eden ya da davranışları uluslararası yapı tarafından belirlenen bir tür “bilardo topu” (billiard ball) ya da “kara kutu” (black box) değildir.

Doğru Cevap: C

Soru 40

Karar vericinin rasyonel davrandığını ileri süren kuramcılara göre aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Karar vericiler uluslararası olaylar karşısında soğukkanlı davranarak ve neden-sonuç ilişkisi kurarak karar verirler.

Verdiği karar karar verici üzerinde psikolojik etki yaratır.

Zaman baskısı, karar vericinin kişisel sorun çözme becerisi gibi faktörler karar verme sürecinde rol oynar.

Karar vericilerin bireye özgü içsel etkenleri ya da eski deneyimleri uluslararası olaylar karşısında dışa vurulabilir.

Uluslararası sistem yarım kalmış hesapların ve halledilmemiş kişisel sorunların yansıtıldığı bir arena olabilir.

Açıklama:

Karar vericilerin rasyonel davrandığını varsayan kuramcılar rasyonel bir insanın tüm alternatiflerden haberdar olarak ve sonuçları iyi düşünerek en doğru ve faydalı tercihi yapacağını ileri sürer. Bu kuramcılara göre karar vericiler uluslararası olaylar karşısında soğukkanlı davranarak neden-sonuç ilişkisi kurarak karar verirler. Kişinin kompleksleri, stres, endişe, zaman baskısı ve kişisel özellikleri karar verme sürecinde etki yaratmaz.

Doğru Cevap: A

Soru 41

Verba’ya göre, karar vericinin kişisel özelliklerinin uluslararası ilişkiler konusundaki kararlarını nasıl etkileyeceğine ilişkin varsayımlardan hangisi doğrudur?

Karar vericinin konuya ilgisi arttıkça kararı daha rasyonel olur.

Kişinin uluslararası olay hakkında bilgi birikimi fazlaysa daha öznel kararlar alır.

Karar vericinin uluslararası sorun çözme yeteneği fazlaysa daha subjektif kararlar alır.

Kişinin olayı etkileme gücünün fazla olduğunu bilmesi daha rasyonel kararlar almasını sağlar.

Karar verici kararlarının sonuçlarından daha çok sorumlu olduğu durumda, karar üzerinde kişisel özelliklerinin etkisi artar.

Açıklama:

Kişinin konuya ilgisi arttıkça sübjektif ve irrasyonel unsurlar ağırlık kazandığı için bu durum kararın rasyonel olmasını olumsuz yönde etkiler. Kişinin söz konusu uluslararası olay hakkındaki bilgisi ne denli fazlaysa kişisel özelliklerinin etkisi o denli azalır. Kişinin uluslararası sorun çözme yeteneği ne denli fazla ise sübjektif özelliklerin karara etkisi o denli az olur. Karar vericinin kararlarının sonuçlarından sorumlu olması ölçüsünde kişisel özelliklerin etkisi azalır. Kişinin olayı etkileme gücünün fazla olduğunu bilmesi ölçüsünde kişisel özelliklerinin karara etkisi azalır ve daha rasyonel kararlar alır.

Doğru Cevap: D

Soru 42

Aşağıda Jervis’in algılama ya da yanlış algılamaya ilişkin varsayımlarından hangisi doğrudur?

Karar vericilerin imajları edindikleri bilgileri etkilemez.

Karar vericiler kendi tezlerinin değişmesine yol açabilecek yeni bilgilere açıktır.

Ciddi sonuçları olan uluslararası olaylar farklı karar vericiler tarafından benzer şekilde algılanır.

Karar vericiler kararlarının karşı taraf üzerinde düşünülen etkiyi yaratmayabileceğinin farkındadır.

Karar vericiler, diğer ülkenin büyükelçisinin tutum ve davranışının o ülkenin politikasını tamamen yansıttığını düşünür.

Açıklama:

Jervis’e göre karar vericilerin yaklaşımları ve imajları edindikleri bilgileri belirlemekte ve etkilemektedir. Karar vericiler, yerleşik düşüncelere bağlı kalma ve kendi tezlerinin değişmesine yol açacak yeni bilgilere karşı kapalı davranma eğilimindedir. Karar vericilerin başından geçen bazı olayları çağrıştırması sebebiyle aynı olay farklı karar vericiler tarafından farklı algılanabilir. Karar vericiler kararlarının karşı taraf üzerinde öngörülen etkiyi yapamayacağının farkında olmayabilirler. Karar vericiler diğer ülkenin büyükelçisinin tutum ve davranışlarının o ülkenin politikasını tamamen yansıttığını düşünür.

Doğru Cevap: E

Soru 43

Karar verme teorisinin hangi modelinde karar verici baştan verdiği kararları daha sonraki aşamalarda revize ederek genişletebilir?

Rastgele adımlar modeli

Kumarbazın iflası modeli

Rasyonel politika modeli

Küçük değişiklikler modeli

Örgütsel süreç modeli

Açıklama:

Küçük değişiklikler modelinde karar verici, baştan verdiği kararları daha sonraki aşamalarda revize ederek genişletmekte ve geliştirmektedir. Zaman içerisinde, verilen kararlarda, dış çevrede meydana gelen değişikliklerin etkisiyle daha önceden hesaplanmayan ve düşünülmeyen birtakım değişikliklere gidilmektedir. Kimi karar vericiler önceki kararlarında değişikliğe gitme ve daha ileri adımlar atma gereği duyabilmektedir.

Doğru Cevap: D

Soru 44

Karar verme teorisinin hangi modelinde politika sürekli farklı etkilere açık olduğundan her an değişiklik gündeme gelebilir?

Küçük değişiklikler modeli

Rastgele adımlar modeli

Risk ve başarının hesaplanması modeli

Küçük gruplarla karar verme modeli

Rasyonel politika modeli

Açıklama:

Rastgele adımlar modelinde politika sürekli farklı etkilere açık olduğundan, her an değişiklik gündeme gelebilir. Dolayısıyla politikanın sonucunu baştan tahmin etme imkânı bulunmamaktadır. Ulusal politikalar ve tarihi olaylar belli bir noktadan başlamakta fakat daha sonra tasarlanan ya da rastgele gelişen olayların etkisiyle büyük değişiklikler geçirerek farklı bir görünüm kazanmaktadır.

Doğru Cevap: B

Soru 45

Karar verme teorisinin hangi modelinde güçlü bir devlet hata yapsa da bunu telafi edebilirken zayıf bir devlet büyük sorunlarla karşılaşabilir?

Küçük değişiklikler modeli

Rastgele adımlar modeli

Risk ve başarının hesaplanması modeli

Küçük gruplarla karar verme modeli

Rasyonel politika modeli

Açıklama:

Risk ve başarının hesaplanması modeli uluslararası politikayı kumar oyununa benzetir. Uzun süren şans oyunlarında fazla kaynağa sahip olmayan oyuncu bir oyunda şansı ters gittiğinde oyunu kaybeder ve daha sonraki oyunlarda uygun kartlar gelse de kazanma olasılığı düşüktür. Oysa oyuncu bir banka ise oyunun bazı aşamalarında durum aleyhine dönse bile sonraki aşamalarda durumu lehine çevirebilir ve uzun vadede kazançlı çıkabilir. Bu genel kural çerçevesinde uluslararası ilişkilerde örneğin bir konvansiyonel savaş esnasındaki belirsizlik durumunda zayıf ülkeler karşısında güçlülerin daha avantajlı olduğu ileri sürülmektedir.

Doğru Cevap: C

Soru 46

Karar verme teorisinin hangi modelinde ulusal devlet çıkarlarını maksimum kılmaya çalışır ve stratejik sorunlara mantıklı çözümler getirir?

Örgütsel süreç modeli

Bürokratik politika modeli

Şelale modeli

Rasyonel politika modeli

Rastgele adımlar modeli

Açıklama:

Rasyonel modelde temel aktör olan devlet, stratejik sorunları hesap ederek, belirlenmiş hedeflere iyice tasarlanmış bilinçli eylemlerle ulaşmaya çalışmaktadır. Bu sebeple çıkarlarını maksimum kılamaya çalışır ve stratejik sorunlara mantıklı çözümler getirir.

Doğru Cevap: D

Soru 47

Karar verme teorisinin hangi modelinde devletin rasyonel karar verebilecek kadar bütünsel bir yapı içinde olmadığı düşünülür?

Rasyonel politika modeli

Örgütsel süreç modeli

Şelale modeli

Rastgele adımlar modeli

Küçük değişiklikler modeli

Açıklama:

Örgütsel süreç modelinde devlet birçok yarı feodal gevşek yapılı örgütsel topluluğun bir araya gelmesinden oluşmuş görünüme sahiptir. Bu nedenle devlet, kendi başına rasyonel karar verecek kadar bütünsel bir yapıya sahip olmayabilir. Her biri belirli bir alanda faaliyet gösteren çok sayıda örgütten oluşmuş bir yapıdadır. Dolayısıyla hükümetin ya da devletin davranışları bu örgütler tarafından etkilenmektedir.

Doğru Cevap: B

Soru 48

Karar verme teorisinin hangi modelinde ülke içinde kararlar karşılıklı bağımlılık içeren beş ana grup arasında işleyen iletişim ağıyla belirlenmektedir?

Rasyonel politika modeli

Örgütsel süreç modeli

Şelale modeli

Rastgele adımlar modeli

Küçük değişiklikler modeli

Açıklama:

Şelale modelinde ülke içinde kararlar karmaşık karşılıklı bağımlılık içeren ve yukarıdan aşağıya doğru beş ana grup arasında işleyen iletişim ağıyla belirlenmektedir. Bu gruplar sırasıyla sosyo-ekonomik seçkinler, siyasal ve hükümetsel seçkinler, kitle haberleşme seçkinleri, yerel kanaat önderleri ve siyasal konulara ilgi duyan geniş bir halk kitlesidir.

Doğru Cevap: C

Soru 49

Hangisi karar verme teorisinde dikkate alınması gereken öğelerden birisi değildir?

Kamuoyu

İdeolojik tercihler

Seçim sistemleri

Dış politika

Bürokratik süreçler

Açıklama:

Karar verme teorisi zaten dış politikaları açıklamaya yöneliktir. Dış politika diğer seçeneklerde verilen öğelerden etkilenir.

Doğru Cevap: D

Soru 50

Bir devletin dış politikasını anlamak için gereken üç bileşen hangi şıkta doğru olarak verilmiştir?

İçsel gelişmeler-karar vericiler-durumun algılanış şekli

İçsel gelişmeler-uluslararası aktörler-siyasal konjöktür

Uluslararası gelişmeler-karar vericiler-ekonomik konjöktür

Uluslararası ilişkiler-global gelişmeler-karar vericiler

Karar vericiler- siyasal konjöktür- durumun algılanış şekli

Açıklama:

Bir devletin dış politikasını anlamak için esas olarak içsel gelişmelere, bu çerçevede karar vericilere ve onların durumu nasıl tanımladıklarına bakmak gerekir.

Doğru Cevap: A

Soru 51

Karar verme teorisine göre faydalı tercih yapan kişi aşağıdaki davranışlardan hangisini sergiler?

Beklenen faydayı yeterli düzeyde tutmaya çalışır.

Mevcut alternatifler içinden önemli olanları araştırır.

Olasılıklar üzerinde düşünür.

Her alternatifin değerini ölçmeye çalışmakla vakit kaybetmez.

Her zaman rasyonel davranmayabilir.

Açıklama:

Rasyonel insan faydayı maksimum kılmaya çalışır, bütün alternatifleri araştırır, her birinin gerçek değerini ölçmeye çalışır, olasılıklar üzerinde düşünür ve en uygun tercihi yapar.

Doğru Cevap: C

Soru 52

Mutlak anlamda rasyonelliğin sağlanmasını engelleyen faktörler vardır. Aşağıdakilerden hangisi bunlardan birisi değildir?

Uluslararası ilişkilerde bilgilerin sınırlı olması

Bilgiye ulaşmanın maliyeti

Bilgiye ulaşmak için harcanan zamanın maliyeti

Gizliliğin korunmaya çalışılması

Çelişkili bilgiler

Açıklama:

A, B, C ve D şıklarında bahsedilen faktörler mutlak rasyonelliğin sağlanmasını engellyen faktörlerdir.

Doğru Cevap: E

Soru 53

Karar verme teorisi için temel değişken (bağımsız değişken) nedir?

Bireylerin kişisel özellikleri

Devletlerin siyasi durumları

Global finans hareketleri

Devletlerin ekonomik yapıları

Uluslararası anlaşmalar

Açıklama:

Karar verme teorisi devletlerin davranışlarını analiz ederken karar verici bireyleri merkeze koymaktadır.

Doğru Cevap: A

Soru 54

“Zaman içerisinde, verilen kararda, dış çevrede meydana gelen değişikliklerin etkisiyle daha önceden hesaplanmayan ve düşünülmeyen bir takım değişikliklere gidilmektedir” ifadesi hangi karar verme teorisi modeline ilişkindir?

Kumarbazın iflası modeli

Rasyonel politika modeli

Küçük değişiklikler modeli

Sarhoş yürüyüşü modeli

Küçük gruplarla karar verme

Açıklama:

Soru kökünde verilmiş olan ifade küçük değişiklikler modeline ilişkin bir ifadedir. Bu modele göre, karar verici baştan verdiği kararları sonraki aşamalarda revise ederek genişletmekte ve geliştirmektedir.

Doğru Cevap: C

Soru 55

Hangisi Graham Allison’ın üstünde durduğu karar verme modellerinden birisidir?

Şelale modeli

Standart uygulama prosedürleri

Sarhoş yürüyüşü modeli

Rasyonel politika modeli

Kumarbazın iflası modeli

Açıklama:

Rasyonel politika modeli, örgütsel süreç modeli ve bürokratik model Allison’ın üstünde durduğu üç modeldir.

Doğru Cevap: D

Soru 56

Rasyonel politika, örgütsel süreç ve bürokratik olmak üzere üç karar verme modelinden bahseden düşünür kimdir?

Graham Allison

Roger Hilsman

Karl Deutsch

Sidney Verba

Robert Jervis

Açıklama:

Karar vericilerin, devlet adına karar alırken rasyonel davrandıklarını varsayan “rasyonel politika modeli” Graham Allison’un üzerinde durduğu üç karar verme modelinden biridir. Diğer modeller, örgütsel süreç modeli ve bürokratik modeldir.

Doğru Cevap: A

Soru 57

Uluslararası politikayı araştırırken bireylerin ekonomik ve siyasal tercihlerinin nasıl oluştuğunu inceleyen yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

Pozitivizm

Karar Verme

Sistem Teorisi

Oyun Teorisi

Merkez-Çevre Teorileri

Açıklama:

Söz konusu yaklaşım karar verme yaklaşımı olarak isimlendirilir.

Doğru Cevap: B

Soru 58

Aşağıdakilerden hangisi karar verme teorisinin temel yaklaşımlarından birisidir?

Devleti bütüncül olarak görme

Karar vericilerin özelliklerini yadsıma

Ulusal çıkar kavramını uluslararası sistemle açıklama

Dış politikaları birey davranışlarıyla analiz etme

Ulus-devlet dışı öğeleri yok sayma

Açıklama:

Karar verme teorisi devleti bütüncül olarak görmez, karar vericilerin özelliklerini yadsımaz, ulusal çıkar kavramını yalnızca uluslararası sistemle açıklamaz ve devletin içsel özelliklerine de bakar, ayrıca ulus-devlet dışı öğeleri de yok saymaz. Bunlarla birlikte dış politikayı bireylerin davranışlarıyla analiz etme yolunu seçer.

Doğru Cevap: D

Soru 59

"Karar verme teorisinin önde gelen yazarlarından Snyder ve arkadaşları, karar vericilerin kararlarının rasyonelliğini kabul etmekte tereddüt etmektedirler. Daha doğrusu bu akademisyenler, önceden bir kabullenmeyle karar vericinin her zaman rasyonel davranacağı varsayımına kuşkuyla yaklaşmaktadırlar. Bu yazarlara göre, karar vericinin rasyonel davranacağını ön kabul olarak varsaymak yerine, bu duruma olgulardan hareket ederek karar vermek gerekmektedir."
Söz konusu yazarlara göre,
I. Sistem kuralları
II. Örgütsel deneyim
III. Kişisel özellikler
gibi faktörlerden hangisi ya da hangileri karar vericilerin karar sürecinde etkili olmaktadır?

Yalnız I

I ve II

I ve III

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Söz konusu yazarlara göre tüm bu faktörler ve hatta karar vericiye ulaşan bilgiler, karar verme sürecinde etkili olmaktadır.

Doğru Cevap: E

Soru 60

Aşağıdakilerden hangisi karar verme teorisi için temel (bağımsız) değişken olarak alınmaktadır?

Karar verici ve kişisel özellikleri

Kamuoyu ve baskı gruplarının etkileri

Devletin sahip olduğu kaynaklar

Uluslararası sistemin yapısı

Bölgesel ve uluslararası güç dağılımı

Açıklama:

Karar verme teorisinde karar verici ve kişisel özellikleri temel (bağımsız) değişken olarak görülürken diğer şıklardaki ifadeler bağımlı değişken olarak görülür.

Doğru Cevap: A

Soru 61

"Karar vericilerin, uluslararası sistem ya da diğer devletler hakkında sahip oldukları inançlarını, imajlarını görmezden gelerek, hayati kararları ve politikaları açıklamak imkânsızdır. Sonuç itibariyle insanlar benzer durumlarda farklı şekilde hareket etmektedirler."
Yukarıdaki ifadeden, aynı olaylar karşısında tüm insanların aynı davranışı göstermemeleri karar verme sürecinde aşağıdakilerden hangi faktörün etkili olduğunu ifade etmektedir?

Siyasal sistem

Uluslararası koşullar

Algılama farklılıkları

Devletin kaynakları

Diğer devletlerin politikaları

Açıklama:

Soruda verilen ifadeden, aynı olaylar karşısında tüm insanların aynı davranışı göstermemeleri karar verme sürecinde algılama farklılıklarının etkili olduğunu ifade etmektedir.

Doğru Cevap: C

Soru 62

Aşağıdakilerden hangisi karar verme teorisinin modellerinden biridir?

Geyik Avı

Mahkumun İkilemi

Dünya Sistemi

Rasyonel Politika

Güç Dengesi

Açıklama:

Geyik Avı ve Mahkumun İkilemi Oyun Teorileri, Dünya Sistemi Marksist ve Merkez Çevre Teorileri ve Güç Dengesi de Sistem Teorileri arasında gösterilirken Rasyonel Politika Karar Verme Teorilerinden biridir.

Doğru Cevap: D

Soru 63

Aşağıdaki karar verme modellerinden hangisi varsayımlarını
(i) Sovyetler Birliği'nin Küba'ya füze yerleştirmesi,
(ii) I. Dünya Savaşı'nın ittifaklarla dengelenmesi ve
(iii) terör ya da dehşet dengesinde istikrar gibi örneklerle anlatmaya çalışmıştır?

Sarhoş Yürüyüşü Modeli

Kumarbazın İflası Modeli

Örgütsel Süreç Modeli

Bürokratik Politika Modeli

Rasyonel Politika Modeli

Açıklama:

Söz konusu örnekler rasyonel politika modelinin varsayımlarını açıklamada kullandığı örneklerdir.

Doğru Cevap: E

Soru 64

"Bir devletteki ilgili bürokratik kurumların (Dışişleri Bakanlığı, siyasal partiler veya başlıca çıkar grupları gibi) her biri, ayrı tarihsel birikimi, kendine göre rutin işleri ve ayrı enformasyon kaynakları olan birer alt sistemi oluşturmaktadır. Her bir yapı, sistemin amaçlarını kendi amaçları açısından ve sistem içindeki konumuna uygun biçimde tanımlar ve değerlendirir. Örneğin; Savunma Bakanlığı 'ulusal çıkarı', ulusal güvenliğin sağlanması için daha fazla silahlanmada görürken ekonomik seçkinler ulusal çıkarı, ulusal refahın artırılmasında görebilirler."
Karar Verme Teorisi modellerinden biri olan Bürokratik Politika Modeline göre verilen ifadeden politik kararların alınmasında aşağıdaki faktörlerden hangisinin daha etkili olduğu söylenebilir?

alt sistemler arasındaki rekabet

alt sistemlerin örgütlenme tipi

bürokratik yapıların oluşturduğu koalisyonlar

yarı feodal devlet yapısı

karar vericilerin rasyonelliği

Açıklama:

Söz konusu ifadeden politik kararların alınmasında, alt sistemler arasındaki rekabetin diğerlerinden daha etkili bir faktör olduğu anlaşılmaktadır.

Doğru Cevap: A

Soru 65

Ülke içinde kararların, karmaşık, karşılıklı bağımlılık içeren ve yukarıdan aşağıya doğru beş ana grup arasında işleyen bir iletişim ağıyla belirlendiğini savunan karar verme teorisi modeli aşağıdakilerden hangisidir?

Örgütsel Süreç Modeli

Şelale Modeli

Rasyonel Politika Modeli

Bürokratik Politika Modeli

Küçük Değişiklikler Modeli

Açıklama:

Söz konusu özelliklere sahip model, Şelale Modeli olarak adlandırılır.

Doğru Cevap: B

Soru 66

"Karar Verme Teorileri içinde Karl Deutsch’a ait olan şelale modeline göre, ülke içinde kararlar, karmaşık, karşılıklı bağımlılık içeren ve yukarıdan aşağıya doğru beş ana grup arasında işleyen bir iletişim ağıyla belirlenmektedir. Bu gruplar arasında sürekli iletişim ve etkileşim bulunmaktadır."
Bahsi geçen gruplar arasında, işverenler ve büyük şirketlerin üst düzey yöneticilerinin yer aldığı grup aşağıdakilerden hangisi ile ifade edilmektedir?

Yerel kanaat önderleri

Siyasal ve hükümetsel seçkinler

Kitle haberleşme seçkinleri

Sosyo ekonomik seçkinler

Geniş halk yığınları

Açıklama:

Karl Deutsch’a ait olan şelale modeline göre, işverenler ve büyük şirketlerin üst düzey yöneticilerinin yer aldığı grup "sosyo ekonomik seçkinler" olarak ifade edilmektedir.

Doğru Cevap: D

Ünite 8

Soru 1

Bir düşünce ya da tezin pratik sonuçlarıyla değerlendirilmesi gerektiğini ve bir düşünce, teori ya da teze bağlamanın pratikte hiçbir yararı yoksa terk edilmesi gerektiğini savunan bilgi kuramı aşağıdakilerden hangisidir?

Pozitivizm

Rasyonalizm

Pragmatizm

Post Modernizm

Post Pozitivizm

Açıklama:

Pragmatizm bir düşünce ya da tezin pratik sonuçlarıyla değerlendirilmesi gerektiğini ve bir düşünce, teori ya da teze bağlamanın pratikte hiçbir yararı yoksa terk edilmesi gerektiğini savunur. Pragmatizme göre inançlarımız, eylemlerimizi doğrudan ve aracısız olarak etkiler ona yön verir. İnançlarımızın eylemlerimiz üzerindeki bu etkisi eylemi başarılı ve etkili bir eylem haline getiriyorsa doğrudur.

Doğru Cevap: C

Soru 2

Bilginin teoloji ve metafiziğin etkisinden uzak, olgu ve deneye dayanan nesnel bilgi olduğunu savunan filozof aşağıdakilerden hangisidir?

Thomas Kuhn

Paul Feyerabend

John Dewey

Auguste Comte

Immanuel Kant

Açıklama:

Bu görüşü savunan filozof pozitivisttir. Comte tek geçerli bilgi türü olgulara ve gözleme dayanan nesnel bilgi olduğunu kabul etmektedir. Kuhn, Feyerabend ve Dewey pragmatist, Kant ise rasyonalisttir.

Doğru Cevap: D

Soru 3

Pozitif bilimin ilerlemesi birikimci bir yol izler.

Doğa bilimlerinin araştırma metotları toplum bilimlerine de uygulanabilir.

Bilimsel bilgi metafizikten etkilenmez, duygu ve değerlerimizden arınmıştır.

Bir yargının geçerli olarak kabul edilebilmesi, onun denetlenebilir ve doğruluğunun ispatlanabilir olmasına bağlıdır.

Yukarıdaki ifadelerden hangileri Comte pozitivizmi ile mantıkçı pozitivizm arasındaki benzerlikleri yansıtmaktadır?

I, II, IV

II, III

I, I

I, III

I, II,III,IV

Açıklama:

Her ikisi de deneye ve gözleme önem verir, pozitif bilimin ilerlemesinin birikimci bir yol izlediğini ve olgularla desteklendiği ölçüde bilimin gelişme göstereceğini kabul eder. Doğa bilimlerinin araştırma metotlarının, toplum bilimlerine de uygulanabileceğini savunurlar. Bunlara göre, doğa bilimlerindeki düzenlilik toplum bilimlerinde de mevcuttur. Toplum bilimindeki davranışsal düzenlilik doğa bilimlerindeki obje ve süje arasındaki belirgin ayırımın, toplum biliminde de yapılmasına imkân sağlamaktadır. Son olarak Comte pozi- tivizmi ile mantıkçı pozitivistlerin bir diğer ortak yönüyse her ikisinin de bilimsel bilgiyi metafizikten etkilenmeyen, duygu ve değerlerimizden arınmış (value free) nesnel bilgi olarak görmeleridir. Ayrıca pozitivizmin temel özelliklerinden biri olan doğrulamacılık, mantıkçı pozitivistler tarafından da benimsenmiştir.

Doğru Cevap: E

Soru 4

Gözlemlenen olgular arasında sürekli ve değişmeyen bir neden sonuç ilişkisi bulunması gerektiğini savunan bilgi kuramı aşağıdakilerden hangisidir?

Pozitivizm

Rasyonalizm

Neopozitivizm

Post modernizm

Post pozitivizm

Açıklama:

Eleştirel rasyonalizm ya da neopozitivizmin mantıksallık ilkesine göre bilimsel teorilerin doğrulanma işlemi tümdengelimci mantık kurallarına göre yürütülmelidir. Empirik doğrulama ilkesine göre sadece deneysel olarak doğrulanabilen önermeler bilimseldir. Ayrıca teori ve gözlem ayrı ayrı ele alınmalıdır. Son ilke ise nedensellik ilişkisidir. Buna göre, gözlemlenen olgular arasında sürekli ve değişmeyen bir neden sonuç ilişkisi bulunmalıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 5

Karl Popper’a göre bilimsel teorileri diğerlerinden ayıran ilke nedir?

Doğrulama

Yanlışlama

Bunalım

Paradigma

Disipliner matriks

Açıklama:

Popper’a göre bilimsel teorileri diğerlerinden ayıran yanlışlama ilkesidir. Bir teori için onu doğrulayan istenildiği kadar sayısız kanıt ileri sürülebilir fakat bilimsel olabilmesi için sınanabilir yani yanlışlanabilir olması gerekir. Tüm kuğular beyazdır gibi bir önerme için beyaz kuğuların sayılması imkansızken bir siyah kuğunun gösterilmesiyle yanlışlanabilir ve bu şekilde formüle edilirse bilimsel hale gelebilir.

Doğru Cevap: B

Soru 6

Bilimsel gelişmeyi normal bilim ve devrimci bilim dönemi olarak iki döneme ayıran ve bilimsel çalışmaların esas olarak normal bilim dönemlerinde yapıldığını savunan filozof aşağıdakilerden hangisidir?

Karl Popper

Imre Lakatos

Paul Feyerabend

Thoas Khun

Michel Foucault

Açıklama:

Thomas Kuhn bilimsel gelişmeyi, normal bilim ve devrimci bilim (olağanüstü bilim) dönemi olmak üzere iki döneme ayırarak incelemektedir. Bir paradigmanın varlığında, onun yönlendirmesi doğrultusunda yapılan bilim normal bilimdir. Eğer bu normal bilim döneminde, eldeki paradigma bulmaca çözmede yetersiz kalır ya da başarısızlığa uğrar ve bu, bütün bilim dalını ilgilendiren aykırılıklar haline gelirse bunalım da başlar. Bunalım yeni paradigmanın yürürlükteki paradigmanın yerini almasıyla sona erer. Bu paradigma değişikliğine Khun bilimsel devrim demektedir.

Doğru Cevap: D

Soru 7

Hangisi pozitivizme ilişkin doğru bir ifadedir?

Toplum bilimleri ve doğa bilimlerini ayrı tutarak açıklamaya çalışır.

Bilgiye ancak duyularla ulaşılabileceğini savunur.

Tümdengelim yöntemini savunur.

Olgularla değerlerin kesin olarak ayrılması gerekliliğine dayanır.

Pozitivistler doğuştan gelen bilgiye inanırlar.

Açıklama:

Pozitivizm bilimin tekliği üzerinde durur, toplumsal olayların doğa bilimlerinin metodolojisiyle açıklanabileceğini ileri surer ve olgularla değerlerin kesin olarak ayrılması gerektiğini savunur.

Doğru Cevap: D

Soru 8

Hangisi empirizme ilşkin doğru bir ifade değildir?

Bilimsel veri duyu önermelerine yönelik önermelerden oluşur.

Doğuştan gelen bilgi yoktur.

Tüm bilgiler deneyim ürünleridir.

Bilimsel bilgiye tümevarım yöntemiyle ulaşılabilir.

Bilgiye tümdengelim yöntemiyle ulaşılabilir.

Açıklama:

Bilgiye tümdengelim yöntemiyle ulaşılabileceğini öne süren yaklaşım rasyonalizmdir. Empirizmde tümevarım yöntemi ön plandadır.

Doğru Cevap: E

Soru 9

Hangisi empirizm savunucularındandır?

Descartes

Comte

Bacon

Hegel

Kant

Açıklama:

Bacon Aristotelesçi görüşlere karşı çıkarak gözlem ve deneyin temel alınıp bilimin bu esaslara göre yeniden kurulması gerektiğini savunmuştur. Empirizmi bacon’a dayandırmak mümkündür.

Doğru Cevap: C

Soru 10

“Herşey -maddi olan da ruhi olan da, ayrı ayrı insanlarda olanlar da, devletlerde olup bitenler de- doğal nedenlere bağlıdır ve doğal nedenler tarafından zorunlu olarak belirlenmişlerdir.” önermesi kime aittir?

Aristo

Bacon

Hobbes

Locke

Hume

Açıklama:

Hobbes’a göre bütün bilgilerimiz nesnelerin duyu organlarımız üzerindeki etkilerinden meydana gelir.

Doğru Cevap: C

Soru 11

Gerçeğe deney ve gözlem yoluyla ulaşılabileceğini savunan görüş hangisidir?

Empirizm

Rasyonalizm

Pragmatizm

Kartezyenizm

Eleştirel Rasyonalizm

Açıklama:

Empirizm sonradan edinilen bilgiyi önemser. Tüm edindiğimiz bilgiler deneyler ve gözlemler yoluyla elde edilmektedir.

Doğru Cevap: A

Soru 12

Rasyonalizmin doruğu olarak kabül edilen düşünür kimdir?

Kant

Grotius

Descartes

Hegel

Spinoza

Açıklama:

Hegel’e göre felsefe nesnelerin düşünceyle görülmesidir. Hegel, akıl dışındaki herhangi bir yetiyle bilgi edinmeyi reddeder. Hegel’e göre gerçek olan her şey ussal, ussal olan her şey gerçektir.

Doğru Cevap: D

Soru 13

Aşağıdakilerden hangisi pragmatizm ile ilgili değildir?

Bir görüş ya da düşüncenin doğruluğu ancak uygulamadaki başarısıyla ölçülür.

Her türlü inanç ve varsayımlar gerekirse değişebilir.

Pragmatizm yaşamın kesin ve kanıtlanmş olgularını öne çıkarır, yalnızca yaşamı ölçü alır.

Pragmatsitlere göre aynı anda birden fazla teori söz konusu olabilir.

Pragmatistler doğanın belli kanunlar tarafından yöneltiğini ve bunların kendilerinden ziyade sonuçlarını gözlemlemenin mümkün olabildiğini düşünürler.

Açıklama:

Doğanın belli kanunlar tarafından yöneltiğini ve bunların kendilerinden ziyade sonuçlarını gözlemlemenin mümkün olabildiğini düşünenler rasyonalistlerdir.

Doğru Cevap: E

Soru 14

Hangisi pragmatizm savunucusu bir düşünür değildir?

James

Dewey

Pierce

Kuh

Hume

Açıklama:

Hume empirik yöneteme inanmış olan bir düşünürdür.

Doğru Cevap: E

Soru 15

Bilimsel teorileri diğerlerinden ayıran doğrulama değil yanlışlama ilkesidir düşüncesi hangi düşünüre aittir?

Popper

Kuhn

Lakatos

Feyerabend

Dewey

Açıklama:

Popper’a göre, bilimsel bilginin gelişmesi “bilimsel kuramların elenmesi ve daha iyilerler yer değiştirme sürecidir”.

Doğru Cevap: A

Soru 16

Hangi ifade post-modernizm ile ilgili değildir?

Belli kalıplara göre giyinme, davranma ve üretmeye karşıdır.

Tüm toplum ve doğa bilimlerine karşı alternatif bir yaklaşım getirme çabasındadır.

Genel yaklaşımları kabül etmez.

Tüm toplumlar için geçerli ahlak ilkeleri olamaz.

Bilimin veya toplumun bir takım evrensel kurallara göre yönetilmesi veya analiz edilmesi gereklidir.

Açıklama:

Post-modernizm her türlü kalıba karşıdır. Bu nedenle E şıkkı doğru olamaz.

Doğru Cevap: E

Soru 17

Toplumsal yapıyı bilimsel çalışmalar vasıtasıyla ve bilimsel yöntemler kullanarak, yeniden düzenlemeyi amaç edinen ve bu yönüyle bilimi metafizikten arındırmayı amaçlayan tutuma ne ad verilir?

Pozitivizm

Modernizm

Post modernizm

Empirizm

Rasyonalizm

Açıklama:

Saint Simon’un kullandığı anlamda pozitivizm, toplumsal yapıyı bilimsel çalışmalar vasıtasıyla ve bilimsel yöntemler kullanarak, yeniden düzenlemeyi amaç edinen ve bu yönüyle bilimi metafizikten arındırmayı amaçlayan bir tutumun adıdır. Pozitivizm bu bağlamda, bilimin tekliği üzerinde durmakta, toplumsal olayların doğa bilimlerinin metodolojileriyle (yöntemleriyle) açıklanabileceğini ileri sürmekte ve olgularla değerlerin kesin olarak ayrılması gerektiğini savunmaktadır.

Doğru Cevap: A

Soru 18

Empirizmin temeli hangi filozafa dayanmaktadır?

Francis Bacon

Thomas Hobbes

Heidegger

Descartes

Kant

Açıklama:

Pozitivizmin temel aldığı empirizmi, aydınlanma dönemi filozoflarından ingiliz empiristi Francis Bacon’a (1561-1626) dayandırmak mümkündür. Bacon, Aristotelesçi görüşlere karşı çıkarak, gözlem ve deneyin temel alınıp bilimin bu esaslara göre yeniden kurulması gerektiğini savunmuştur.

Doğru Cevap: A

Soru 19

Thomes Hobbes aşağıdaki görüşlerden hangisinin temsilcilerindendir?

İdealizm

Naturalizm

Emprizim

Rasyonalizm

Pragmatizm

Açıklama:

Descartes’ın idealizmine karşı natüralist bir görüşün radikal temsilcisi olan Thomas Hobbes (1588-1679), Kara Avrupası rasyonalizminin karşısında yer alan yeniçağ empirizminin doğmasında önemli bir işleve sahip olmuş, bir ingiliz filozofudur. Hobes'a göre her şey -maddi,ruhi, insanlarla ve devletlerle olan her şey- doğal nedenlere bağlıdır ve bütün bilgilerimiz nesnelerin duyu organlarımız üzerindeki etkilerinden meydana gelir. Bu yönüyle Hobbes materyalist ve naturalist bir düşünceye sahiptir.

Doğru Cevap: B

Soru 20

Emprizim aşağıdaki hangi filozof ile birlikte en yüksek noktasına varmıştır?

Francis Bacon

Heidegger

Descartes

Johne Locke

David Hume

Açıklama:

İngiltere’de Bacon ile temelleri atılmış olan empirizm David Hume’da (1711- 1776) en yüksek noktasına varmıştır. Hume’a göre, gerçeklerle ilgili olarak yapılan bütün genellemelerin aksini düşünmek daima mümkündür. Dolayısıyla bu ilişkilerle ilgili anlayışımızı geliştirmenin tek yolu empirik gözlemler yapmaktır. Bu gözlemlerler ilgili sonuçların ise hiç bir zaman gerçeği yansıtmadığını ve fakat olasılıkları gösterdiğini de unutmamak gerekir.

Doğru Cevap: E

Soru 21

Aşağıdakilerden hangisi gerçeğe deney ve gözlem yerine akıl yoluyla ulaşılabileceğini savunan bilgi teorisidir?

Rasyonalizm

Modernizm

Emprizm

Pozitivzm

Pragmatizm

Açıklama:

Bilim felsefesinde ve uluslararası ilişkilerdeki temel epistemolojilerden (bilgi teorisi) birisi rasyonalizmdir. Gerçeğe deney ve gözlem yerine akıl yoluyla ulaşılabileceğini savunan bu görüşün temsilcileri, Kartezyenizm olarak bilinen okulun mensuplarından Descartes, Leibniz, Spinoza’dı.

Doğru Cevap: A

Soru 22

Aşağıdakilerden hangisi rasyonalizmi doruğa ulaştıran düşünürdür?

Grotius

Kant

Galileo

Leibniz

Hegel

Açıklama:

Uluslararası ilişkiler alanı- na katkıları açısından Grotius ve Kant’ın da rasyonalizme önemli katkılarda bulunduğunu belirtmekte yarar vardır. Rasyonalizm, Hegel ile doruğuna ulaşmıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 23

Bir görüş yada düşüncenin doğruluğunun uygulamadaki başarısıyla ölçülmesine temel olarak ne ad verilir?

Pragmatik doğrulama

Modern doğrulama

İdealist doğrulama

Rasyonel doğrulama

Pozitivist doğrulama

Açıklama:

Bir inanç ya da bağlanılan teori ve görüş, öngörülen amacın gerçekleşmesine yaptığı katkıyla değerlendirilir, bu da ancak deneyimle bilinir. Dolayısıyla bir görüş ya da düşüncenin doğruluğu, ancak uygulamadaki başarısıyla ölçülür. Buna kısaca pragmatik doğrulama denmektedir.

Doğru Cevap: A

Soru 24

Tüm bilimsel ve toplumsal duruşlara karşı bir meydan okuma ve tüm toplum ve doğa bilimlerine karşı alternatif bir bakış açısı getirme çabası olarak nitelenebilecek yaklaşım hangisidir?

Post pozitivizm

Post modernism

Pragmatizm

İdealizm

Rasyonalizm

Açıklama:

Post modernizm, modernist olarak nitelenen, tüm bilimsel ve toplumsal duruşlara karşı bir meydan okuma olarak da nitelenebilecek bir yaklaşımı ifade etmektedir. Post modernizm, sadece uluslararası ilişkilere özgü olmayıp, tüm toplum ve doğa bilimlerine karşı alternatif bir bakış açısı getirme çabasındadır.

Doğru Cevap: B

Soru 25

“Saf Aklın Eleştirisi“ adlı çalışmanın sahibi kimdir?

Karl Popper

Immanuel Kant

Thomas Kuhn

Imre Lakatos

Paul Feyarebend

Açıklama:

Immanuel Kant, a priori ve a posteriori bilgiyi kabul ederek, akla teslim olmadan ve deneyiminse tek başına işe yaramayacağını ileri sürerek, eleştirel yaklaşımın ilk temsilcisi olmuştur. Bu anlamda “Saf Aklın Eleştirisi” adlı çalışmasıyla akla dayanan felsefenin sınırlarını ve deneyime olan gereksinimi ortaya koymuştur.

Doğru Cevap: B

Soru 26

Bir bilginin bilimsel olabilmesi için "yanlışlanabilir" olması gerektiğini ileri süren düşünür kimdir?

Karl Popper

Thomas Kuhn

Imre Lakatos

Hegel

Leibniz

Açıklama:

Popper’a göre, bilimsel teorileri diğerlerinden ayıran doğrulama (verification) değil yanlışlama (falsification) ilkesidir. Bir teori için onu doğrulayan istenildiği kadar sayısız kanıt ileri sürülebilir, ancak bilimsel olabilmesi için sınanabilir, yani yanlışlanabilir olması gerekir. Bir önermenin yanlışlanabilir olması, onun mekân ve zaman bakımından sınırlanabilir ve kesinlik içermesi ölçüsünde mümkündür. Bu özellikleri taşımayan bir önerme bilimsel değildir. Popper, “tüm kuğular beyazdır” gibi bir önermenin doğrulanamayacağını, ancak bir siyah kuğunun gösterilmesiyle yanlışlanabileceğini ileri sürerek, doğrulamanın, bir önermeyi bilimsel kılmayacağını, ancak yanlışlanabilir şekilde formüle edilmesinin bilimsel hale getirebileceğini ileri sürer.

Doğru Cevap: A

Soru 27

Zorunlu ve kesin bilgi olarak "a priori" bilgiden, deneyden türemiş ve değişme olasılığı olan bilgi olarak da "a posteriori" bilgiden söz eden düşünür kimdir?

John Locke

Immanuel Kant

Thomas Hobbes

William James

Auguste Comte

Açıklama:

Immanuel Kant için a priori bilgi zorunlu ve tümel geçerliği olan bilgidir. A priori bilgiyi a posteriori bilgiden yani, deneyden türemiş olan bilgiden ayıran da bu kriterdir. Diğer bir ifadeyle a priori bilgi kesin olmakla beraber, a posteriori bilgi sallantılıdır ve değişme olasılığı bulunmaktadır. Ancak bir noktada klasik rasyonalizmden ayrılan Kant, salt akıl içinde kapanıp kalmış bir mantık yerine, buradan deneye uzanan bir mantık gelişmiştir. “Bir şeyi bilmek istersem kavramlarımı görünün salt formlarıyla duyu verilerine bağlamalıyım” diyerek duyu verilerini dışlamamıştır. Fakat ona göre deney, sadece a posteriori verilerden ibaretse hiçbir formu olmayan boş bir sıvıya benzer, dolayısıyla kavranamaz niteliktedir. Bu formsuz sıvıyı ancak önceden hazır olan (a priori) bir kap (anlığın salt formaları) içine yerlefltirmekle kavrayabiliriz.

Doğru Cevap: B

Soru 28

Son elli altmış yıldır uluslararası ilişkiler alanındaki akademik çalışmalara egemen olan ve toplumsal olayların doğa bilimlerinin yöntemleriyle açıklanabileceğini ileri süren yaklaşımın adı aşağıdakilerden hangisidir?

Pozitivizm

Post Yapısalcılık

Eleştirel Teori

Postmodernizm

Merkez Çevre Teorisi

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 29

I. Empirizm, İngiltere’de onunla en yüksek noktaya varmıştır.
II. İnsan aklıyla evrensel yasaların bulunabileceği ilkesine karşı çıkmıştır.
III. Gerçeklerle ilgili bütün genellemelerin aksini düşünmek mümkündür.
Iv. Yasalara gözlemler yoluyla ulaşılabileceğini ileri sürmüştür.
Yukarıda bazı görüş ve özellikleri verilen empirist düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

Thomas Hobbes

Francis Bacon

John Locke

David Hume

John Stuart Mill

Açıklama:

Soruda bazı görüş ve özellikleri verilen empirist düşünür David Hume'dır.

Doğru Cevap: D

Soru 30

I. Gerçeğe deney ve gözlem yerine akıl yoluyla ulaşılabilir.
II. Bilimsel yöntem olarak tümdengelim benimsenmelidir.
III. Doğayı yöneten kanunların kendisinden ziyade sonuçlarını gözlemlemek mümkündür.
IV. Doğuştan (a priori) bilgi önemlidir.
Yukarıda verilen ifadeleri savunan bir düşünürün aşağıdaki düşünce akımlarından hangisini benimsediği kabul edilebilir?

Empirizm

Rasyonalizm

Pragmatizm

Neopozitivizm

Postmodernizm

Açıklama:

Rasyonalistler, gerçeğe deney ve gözlem yerine akıl yoluyla ulaşılabileceğini, bilimsel yöntem olarak tümdengelimin benimsenmesi gerektiğini, doğayı yöneten kanunların kendisinden ziyade sonuçlarını gözlemlemenin mümkün olduğunu ve doğuştan (a priori) bilginin önemli olduğunu savunurlar. Dolayısıyla yanıt B şıkkıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 31

“Bir inanç ya da bağlanılan teori ve görüş, öngörülen amacın gerçekleşmesine yaptığı katkıyla değerlendirilir, bu da ancak deneyimle bilinir. Dolayısıyla bir görüş ya da düşüncenin doğruluğu, ancak uygulamadaki başarısıyla ölçülür. Buna kısaca pragmatik doğrulama denmektedir.”
Pragmatizmle ilgili yukarıda verilen ifadeye göre bir teorinin varsayımlarının doğru sayılmasının temel ölçütü aşağıdakilerden hangisidir?

Deney ve gözlem yoluyla elde edilmesi

Tümevarım yöntemini kullanması

Pratikte işe yarar olması

Bilim insanlarınca kabul görmesi

A priori bilgi olması

Açıklama:

Verilen ifadeye göre bir teorinin varsayımlarının doğru sayılmasının temel ölçütü pratikte işe yarar olmasıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 32

I. Deneyciliği yaptığı mantık çalışmalarıyla desteklemiştir.
II. Toplum karşısında bireyciliği savunmuştur.
III. Materyalizme karşı çıkmış, Tanrı inancını yadsımamıştır.
Yukarıda bazı görüşleri verilen pozitivist düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

Saint-Simon

August Comte

David Hume

Jeremy Bentham

John Stuart Mill

Açıklama:

Soruda bazı görüşleri verilen pozitivist düşünür John Stuart Mill'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 33

“Anlamlı ve anlamsız olarak, önermeleri ikiye ayıran mantıkçı pozitivistlere göre bilim, anlamlı önermelerle uğraşır. Bir önermenin anlamsız olması yanlış olmasından daha kötü bir şeydir. Çünkü bu tip önermelerden hiç bir şey anlaşılmamaktadır. Bunun ayırım ölçütüyse doğrulamadır. “
Yukarıda verilen ifadeye dayanarak aşağıdakilerden hangisi mantıkçı pozitivizme göre anlamsız önermelerin özelliklerinden biridir?

Estetik olması

Olgusal içerikli olması

Gerçek dünyaya ilişkin olması

Deney ve gözlemlere dayanması

Deneyimlerle doğrulanabilen olması

Açıklama:

Mantıkçı pozitivizme göre, olgusal içerikli, gerçek dünyaya ilişkin, deney ve gözlemlere dayanan ve deneyimlerle doğrulanabilen önermeler anlamlı önermelerdir. Moral ve estetik önermeler, deneyimlerimizle doğrulanamayan önermeler olduğu için anlamsız önermelerdir.

Doğru Cevap: A

Soru 34

Aşağıda bazı bilim felsefecileri ve onlarla özdeşleşen bazı kavramlar eşleştirilmiştir.
Verilen bu eşleşmeler içerinde yanlış olan eşleşme aşağıdakilerden hangisidir?

Karl Popper - Yanlışlanabilirlik

Thomas Kuhn - Bilimsel Devrim

Carl Hempel - Akla Veda

Imre Lakatos - Araştırma Programı

Paul Feyerabend - Postpozitivizm

Açıklama:

Verilen şıklar içinde Carl Hempel - Akla Veda eşleşmesi yanlış bir eşleşmedir. Zira Akla Veda, Paul Feyerabend'in bir çalışmasının adıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 35

“Büyük bilimsel başarılara araştırma programı adını veren Imre Lakatos, araştırma programlarını bilimsel olup olmamalarına göre ilerlemeci (progressing) ya da gerilemeci (degenarating) diye ikiye ayırmaktadır.”
Lakatos’a göre aşağıdakilerden hangisi bir araştırma programının ilerlemeci olmasının temel ölçütüdür?

Yanlışlanabilir olması

Yeni bir keşifte bulunması

Tümevarım yöntemini kullanması

Olgularla doğrulanması

Yürürlükte olan kuramla uyumlu olması

Açıklama:

Lakatos’a göre bir araştırma programının ilerlemeci olması daha önce yürürlükte olan bir programla keşfedilmeyen, açıklanmayan yeni birtakım olguları belirlemesi ve açıklamasına bağlıdır. Eğer araştırma programı, bu özelliği taşıyorsa ilerlemeci, yani bilimseldir. Dolayısıyla yanıt B şıkkıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 36

I. Bir programı benimsemediği gibi tüm programlara karşıdır.
II. Bilimin dışında da bilginin olabileceğini savunur.
III. Evrensel olarak nitelendirilen standart, yasa ve düşüncelere karşı çıkar.
Yukarıda bazı düşünceleri verilen bilim felsefecisi aşağıdakilerden hangisidir?

Karl Popper

Imre Lakatos

Thomas Kuhn

Paul Feyerabend

Michel Foucault

Açıklama:

Soruda bazı düşünceleri verilen bilim felsefecisi Paul Feyerabend'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 37

Aşağıdakilerden hangisi postmodernizmin alt kategorilerinden olan postpozitivizmin, neorealizm ve neoliberalizm gibi ana akım Uluslararası İlişkiler teorilerine getirdiği eleştirilerden biri değildir?

Devletler arasındaki etkileşimleri belli yasalar çerçevesinde görmeleri

Uluslararası sistemi anarşik bir yapıda ele almaları

Toplumsal etkileşimleri analiz dışı tutmaları

Sosyal faktörleri dikkate almamaları

Olgular üzerinden gidilerek indirgemeci bir yaklaşım benimsemeleri

Açıklama:

Neorealist ve neoliberal yaklaşımlar, uluslararası sistemi anarşik bir yapıda ele almaları dolayısıyla değil diğer şıklarda verilen özellikleri nedeniyle postpozitivizmin eleştirisine uğramışlardır.

Doğru Cevap: B

Uluslararası İlişkiler Kuramları I - Tüm Sorular

Ünite 1

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Ünite 2

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler