Uluslararası Hukuk II - Tüm Sorular
Ünite 1
Soru 1
Uluslararası hukukta devlete tanınan, kendi ülkesinde bulunan kişi ve şeyler bakımından tek başına kural koyma ve bunları uygulama yetkisine ne ad verilir?
Seçenekler
A
Sözleşme özgürlüğü ilkesi
B
Hak arama özgürlüğü ilkesi
C
Münhasır yetki ilkesi
D
Kazanılmış hak ilkesi
E
Birlikte sorumluluk ilkesi
Açıklama:
Bu yetki sayesinde devlet kendi ülkesinde bulunan kişiler ve şeyler hakkında kanunlar çıkarabilir, vatandaşlarının ve yabancıların hakları ve malları üzerinde tasarruf etme yoluna gidebilir. Yine bu yetki sayesinde devlet, ülkesinde bulunan yer üstü ve yer altı doğal kaynakları üzerinde daimi egemenlik hakkına sahip olup, bunlar üzerinde tek başına tasarruf yetkisini haizdir.
Uluslararası hukuk uyarınca egemenlik devlete kendi ülkesinde bulunan kişi ve şeyler (bunların içine o devlet ülkesinde kayıtlı olan deniz ve hava araçları ile o araçlarda çalışanlar da dahildir) bakımından tek başına kural koyma (yasama) ve bunları uygulama (yürütme ve yargı) yetkisi verir. Buna münhasır yetki ilkesi denir.
Uluslararası hukuk uyarınca egemenlik devlete kendi ülkesinde bulunan kişi ve şeyler (bunların içine o devlet ülkesinde kayıtlı olan deniz ve hava araçları ile o araçlarda çalışanlar da dahildir) bakımından tek başına kural koyma (yasama) ve bunları uygulama (yürütme ve yargı) yetkisi verir. Buna münhasır yetki ilkesi denir.
Soru 2
Devletlerin, kendi ülkeleri dışında işlenmiş olan korsanlık, köle ticareti, uyuşturucu ticareti, terörizm, insanlığa karşı suçlar, savaş suçları ve soykırım suçları gibi konularda yargı yetkilerini kullanabilmeleri hangi ilkeye dayanmaktadır?
Seçenekler
A
Evrensellik ilkesi
B
Mülkilik ilkesi
C
Şahsilik ilkesi
D
Koruma ilkesi
E
Mütekabiliyet ilkesi
Açıklama:
Evrensellik ilkesi ya da evrensel cezai yetki kapsamında devlet, ülkesinde bulunmayan kişiler hakkında yargılama yapabilmek için o kişiyi bulunduğu devletten, dava konusu suçu düzenleyen bir uluslararası antlaşmaya ya da bu devletle yapılmış suçluların iadesi antlaşmasına dayanarak isteme hakkına sahiptir.
Devletler, evrensel cezai yetki iddiası ile korsanlık, köle ticareti, uyuşturucu ticareti, terörizm, işkence, ırk ayrımcılığı, uçak ve gemi kaçırma, rehine alma, insanlığa karşı suçlar, savaş suçları ve soykırım suçları gibi konularda yetkilerini ülke dışındaki olay ve şeyler üzerinde kullanmaktadır.
Devletler, evrensel cezai yetki iddiası ile korsanlık, köle ticareti, uyuşturucu ticareti, terörizm, işkence, ırk ayrımcılığı, uçak ve gemi kaçırma, rehine alma, insanlığa karşı suçlar, savaş suçları ve soykırım suçları gibi konularda yetkilerini ülke dışındaki olay ve şeyler üzerinde kullanmaktadır.
Soru 3
Devletin, başka bir devletten bir suçlunun iadesini isteyebilmesi için aşağıdaki şartlardan hangisi aranmaz?
Seçenekler
A
İki devlet arasında yapılmış bir suçluların iadesi antlaşması olması
B
Söz konusu eylemin her iki devlette de suç oluşturması
C
Yalnızca iadenin istendiği suç için yargılama yapılması
D
Suçluya işkence yapılmayacağının ispatlanmış olması
E
Sanığın rızasının alınmış olması
Açıklama:
Devletlerin, suçluların iadesi prosedürünü uygulamaksızın, başka bir devlet ülkesinde bulunan suçluyu yargılamak üzere o devletin rızası olmadan kaçırması uluslararası hukuka aykırıdır. 1990'lı yıllardan itibaren devletler insanlığa karşı suçlar, savaş suçları ve soykırım suçlarına ilişkin evrensel yetkilerini uluslararası alanda kurulan ceza mahkemeleri ile paylaşmaya başlamışlardır. Söz konusu ceza mahkemelerini kuran uluslararası antlaşmalar, taraf devletlere ülkelerinde bulunan söz konusu suçu işlemiş kişileri yargılama ya da yargılamak isteyen devlete iade etme yükümü getirmektedir.
Devletin, ülkesinde bulunmayan kişiler hakkında yargılama yetkisini kullanabilmesi için dava konusu suçu düzenleyen bir uluslararası antlaşma veya ilgili devletler arasında yapılmış bir suçluların iadesi antlaşması uyarınca suçlunun iadesini talep etmesi gerekir. Suçlunun iadesini isteyen devletin ayrıca, söz konusu eylemin her iki devlette de suç oluşturduğunu, suçla ilgili yeterince delile sahip olduğunu, yalnızca o eylemle ilgili yargılama yapacağını ve suçluya işkence yapmayacağını ispatlaması gerekir. Suçlunun iadesi için, sanığın rızasının alınması gerekli değildir.
Devletin, ülkesinde bulunmayan kişiler hakkında yargılama yetkisini kullanabilmesi için dava konusu suçu düzenleyen bir uluslararası antlaşma veya ilgili devletler arasında yapılmış bir suçluların iadesi antlaşması uyarınca suçlunun iadesini talep etmesi gerekir. Suçlunun iadesini isteyen devletin ayrıca, söz konusu eylemin her iki devlette de suç oluşturduğunu, suçla ilgili yeterince delile sahip olduğunu, yalnızca o eylemle ilgili yargılama yapacağını ve suçluya işkence yapmayacağını ispatlaması gerekir. Suçlunun iadesi için, sanığın rızasının alınması gerekli değildir.
Soru 4
Bir devletin, kendi uyrukluğunda bulunan bir gerçek veya tüzel kişinin başka devletlerde uğradığı haksızlıklar adına uluslararası alanda hak arama yetkisine ne ad verilir?
Seçenekler
A
Koruma ilkesi
B
Diplomatik himaye
C
Faile göre şahsilik
D
Mağdura göre şahsilik
E
Suç ve cezaların şahsiliği
Açıklama:
Bir devletin ülkesinde yaşayan insanları bu devlete vatandaşlık bağı ile bağlayan sürekli hukuki ilişkiye uyrukluk denmektedir. Bu çerçevede uluslararası hukuka göre uyrukluk verilmesi her devletin münhasır yetkisi içinde olup bir devlet bu bağa dayanarak kendi uyrukluğunda bulunan bir gerçek ya da tüzel kişinin başka devletlerde uğradığı haksızlıklar adına uluslararası alanda hak arama yetkisine sahiptir. Buna uluslararası hukukta diplomatik himaye denir. Bir devletin, vatandaşı namına diplomatik himaye hakkını kullanabilmesi için o kişinin haksız fiilin vuku bulduğu anda ve bu hakkın kullanıldığı anda o devletin tabiiyetinde bulunuyor olması gerekir.
Bir devletin, kendi uyrukluğunda bulunan bir gerçek veya tüzel kişinin başka devletlerde uğradığı haksızlıklar adına uluslararası alanda hak arama yetkisine diplomatik himaye adı verilmektedir.
Bir devletin, kendi uyrukluğunda bulunan bir gerçek veya tüzel kişinin başka devletlerde uğradığı haksızlıklar adına uluslararası alanda hak arama yetkisine diplomatik himaye adı verilmektedir.
Soru 5
Aşağıdakilerden hangisi, insan haklarını bölgesel düzeyde korumaya yönelik uluslararası antlaşmalardan değildir?
Seçenekler
A
Uluslararası Ekonomik, Sosyal ve Kültürel Haklar Konvansiyonu
B
İnsan Haklarına Dair Amerika Konvansiyonu
C
İnsan ve Halkların Haklarına Dair Afrika Şartı
D
İnsan Haklarına Dair Arap Şartı
E
İnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına Dair Avrupa Konvansiyonu
Açıklama:
İnsan haklarını evrensel düzeyde korumaya yönelik uluslararası antlaşmalar yanında bölgesel düzeyde korumaya yönelik uluslararası antlaşmalar da mevcuttur. Bunların başlıcaları 1950 tarihli İnsan Haklarının ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına Dair Avrupa Konvansiyonu, 1969 tarihli İnsan Haklarına Dair Amerika Konvansiyonu, 1981 tarihli İnsan ve Halkların Haklarına Dair Afrika Şartı ve 1994 tarihli İnsan Haklarına Dair Arap Şartı'dır. İnsan haklarını bölgesel düzeyde koruyan antlaşmalar içinde en etkin çalışanları devletlere karşı vatandaşlara bir uluslararası insan hakları mahkemesi önünde dava açma (bireysel başvuru) hakkı getiren 1950 Avrupa Konvansiyonu ile 1969 Amerika Konvansiyonu'dur.
Uluslararası Ekonomik, Sosyal ve Kültürel Haklar Konvansiyonu, Birleşmiş Milletler tarafından yapılan 1966 tarihli, bütün insanların ekonomik, sosyal ve kültürel haklarını korumak amacıyla yapılan uluslararası bir antlaşmadır. Diğer şıklarda verilen antlaşmalar ise belirli bölgelerdeki insan haklarını korumak amacıyla yapılmış bölgesel nitelikli antlaşmalardır.
Uluslararası Ekonomik, Sosyal ve Kültürel Haklar Konvansiyonu, Birleşmiş Milletler tarafından yapılan 1966 tarihli, bütün insanların ekonomik, sosyal ve kültürel haklarını korumak amacıyla yapılan uluslararası bir antlaşmadır. Diğer şıklarda verilen antlaşmalar ise belirli bölgelerdeki insan haklarını korumak amacıyla yapılmış bölgesel nitelikli antlaşmalardır.
Soru 6
Türkiye'nin taraf olduğu uluslararası antlaşmalar içerisinde azınlıklara ilişkin yükümler taşıyan ilk uluslararası antlaşma hangisidir?
Seçenekler
A
İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi
B
Her Türlü Irk Ayrımcılığının Ortadan Kaldırılmasına İlişkin Uluslararası Antlaşma
C
Uluslararası Ekonomik, Sosyal ve Kültürel Haklar Sözleşmesi
D
Uluslararası Medeni ve Siyasi Haklar Sözleşmesi
E
1923 tarihli Lozan Antlaşması
Açıklama:
Lozan Antlaşması'nın II. Bölümünün III. Kesiminde Türkiye'de yaşayan Müslüman olmayan azınlıkların statüsü ele alınmıştır. Buna göre bu gruplar dil ve dinlerini serbestçe kullanabilecek ve bu amaçla okul, hayır kurumu ve dini mekan kurabileceklerdir.
Türkiye'nin taraf olduğu antlaşmalar arasında azınlıklara ilişkin yükümler taşıyan ilk antlaşma 1923 tarihli Lozan Antlaşması'dır.
Türkiye'nin taraf olduğu antlaşmalar arasında azınlıklara ilişkin yükümler taşıyan ilk antlaşma 1923 tarihli Lozan Antlaşması'dır.
Soru 7
Devletlerin egemen eşitliği ve birbirlerinin iç işlerine karışmasını yasaklayan kurala uluslararası hukukta getirilen tek istisna aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Savaş hakkı
B
Meşru müdafaa
C
Mütekabiliyet
D
Uluslararası karantina
E
Soykırım
Açıklama:
Bir devletin, meşru müdafaa hakkından yararlanabilmesi için, mutlaka kendisine yönelik bir silahlı saldırının mevcut olması gerekir. Kendisine yönelik silahlı ve haksız bir saldırıya uğrayan devletin tek başına veya başka devletlerle birlikte, saldırgan develete karşı meşru müdafaa hakkını kullanması uluslararası hukuka uygundur.
Devletlerin egemen eşitliği ve birbirlerinin iç işlerine karışmasını yasaklayan kurala uluslararası hukukta getirilen tek istisna Birleşmiş Milletler Şartı'nın 51. maddesinde yer alan, bir devletin kendisine silahlı saldırıda bulunan devlete karşı kullanabileceği meşru müdafaa hakkıdır.
Devletlerin egemen eşitliği ve birbirlerinin iç işlerine karışmasını yasaklayan kurala uluslararası hukukta getirilen tek istisna Birleşmiş Milletler Şartı'nın 51. maddesinde yer alan, bir devletin kendisine silahlı saldırıda bulunan devlete karşı kullanabileceği meşru müdafaa hakkıdır.
Soru 8
Buna izin veren bir Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi Kararı olmaksızın yabancı bir ülkede bulunan kişileri pek yakın ve hayati bir tehlikeden korumak için başka bir devlet tarafından yapılan müdahalelere ne ad verilir?
Seçenekler
A
İnsan hakları hukuku
B
İnsan Hakları
C
İnsani Müdahale
D
Savaş Hakkı
E
Saldırı Suçu
Açıklama:
İç işlerine karışma yasağına getirilen istisnalar bakımından tartışmalı olan bir örnek insani müdahale hakkıdır. Uygulamada kimi zaman ülke devletinin rızasına dayanılarak yapılan insani müdahale örnekleri mevcuttur. Ancak İngiltere'nin 1982 Falkland Müdahalesi, ABD'nin 1983 Grenada Müdahalesi, 1990 yılında Batı Afrika Devletleri Birliği'nin Liberya'ya müdahalesi, 1991 ve 1992 yıllarında Irak'ın kuzeyinde ve güneyinde oluşturulan uçuşa yasak bölge uygulaması, NATO'nun 1999 başında gerçekleştirdiği Kosova müdahalesi ve Fransa'nın 2002 Fil Dişi Cumhuriyeti müdahalesi gibi her hangi bir rıza veya yetkilendirmeye dayanmayan müdahaleler de mevcuttur.
Yabancı bir ülkede bulunan kişileri (ister o ülke, ister başka bir ülke uyruğunda olsun) pek yakın ve hayati bir tehlikeden korumak için, buna izin veren bir Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi Kararı olmaksızın, başka bir devlet tarafından yapılan müdahaleye insani müdahale denir.
Yabancı bir ülkede bulunan kişileri (ister o ülke, ister başka bir ülke uyruğunda olsun) pek yakın ve hayati bir tehlikeden korumak için, buna izin veren bir Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi Kararı olmaksızın, başka bir devlet tarafından yapılan müdahaleye insani müdahale denir.
Soru 9
Uluslararası hukukta devletlerin ayrım gözetilmeksizin eşit hak ve korumalardan yararlanmaları aşağıdaki ilkelerden hangisine dayanmaktadır?
Seçenekler
A
İç işlerine karışma yasağı
B
İnsani müdahale hakkı
C
Meşru müdafaa hakkı
D
Devletlerin egemen eşitliği ilkesi
E
Kazanılmış hak ilkesi
Açıklama:
Devletlerin yetkisinin ülkeselliği ilkesi uluslararası hukukta devletlerin egemen eşitliği ve iç işlerine karışma yasağı ile güvenceye alınmıştır. Birleşmiş Milletler Şartı'nın 2/1 maddesi uyarınca tüm üye devlet hukuken eşittir. Buna göre devletler ayrım gözetilmeksizin uluslararası hukukun devletlere tanıdığı hak ve korumalardan yararlanabilirler. Yine bu eşitlik, devletlere kendi aralarındaki ilişkileri mütekabiliyet yani karşılıklılık ilkesi uyarınca düzenleme imkanı verir.
Birleşmiş Milletler Şartı madde 2/1 uyarınca tüm üye devletler hukuken eşittir. Devletlerin egemen eşitliği de denilen bu ilke kapsamında devletler, ayrım gözetilmeksizin uluslararası hukukun devletlere tanıdığı hak ve korumalardan yararlanabilirler.
Birleşmiş Milletler Şartı madde 2/1 uyarınca tüm üye devletler hukuken eşittir. Devletlerin egemen eşitliği de denilen bu ilke kapsamında devletler, ayrım gözetilmeksizin uluslararası hukukun devletlere tanıdığı hak ve korumalardan yararlanabilirler.
Soru 10
Hiç bir devletin, başka bir devleti, herhangi bir karşılığı olmayan bir hukuki ilişkiye girmeye zorlayamaması, aşağıdaki ilkelerden hangisine dayanır?
Seçenekler
A
Mütekabiliyet ilkesi
B
Zorunluluk ilkesi
C
Tek taraflılık ilkesi
D
Sözleşme özgürlüğü ilkesi
E
Ahde vefa ilkesi
Açıklama:
Devletlerin egemen eşitliği ilkesi, devletlere kendi aralarındaki ilişkileri, mütekabiliyet yani karşılıklılık ilkesi uyarınca düzenleme imkanı verir, yani hiç bir devlet başka bir devleti herhangi bir karşılığı olmayan bir hukuki ilişkiye girmeye zorlayamaz.
Bir devletin başka bir devleti her hangi bir karşılığı olmayan bir hukuki ilişkiye girmeye zorlayamaması, devletlerin egemen eşitliğine ve mütekabiliyet ilkesine dayanır.
Bir devletin başka bir devleti her hangi bir karşılığı olmayan bir hukuki ilişkiye girmeye zorlayamaması, devletlerin egemen eşitliğine ve mütekabiliyet ilkesine dayanır.
Soru 11
Devletin yetkilerini kural olarak sadece kendi ülkesinde kullanabileceğini ve uluslararası örf ve adette veya andlaşmalarda bulunan müsaade edici bir kural olmaksızın devletin yetkisini ülkesi dışında kullanamayacağının ifade edildiği ünlü karar aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
UDAD’nın 1927 tarihli Lotus-Bozkurt Davası kararı
B
BM Genel Kurulunun 1962 yılında aldığı 1803 Sayılı Karar
C
1997 tarihli Uluslararası Su Yollarının Ulaşımdışı Kullanılması Hukuku Konvansiyonu
D
BMAD’nın 1955 tarihli Nottebohm Davası kararı
E
BM Adalet Divanı’nın 1970 tarihli Barcelona Traction Davası kararı
Açıklama:
Yetkinin ülkeselliği ilkesi çerçevesinde
Uluslararası Daimi Adalet Divanı, devletin yetkilerini kural olarak sadece kendi
ülkesinde kullanabileceğini ve uluslararası örf ve adette veya andlaşmalarda bulunan müsaade edici bir kural olmaksızın devletin yetkisini ülkesi dışında kullanamayacağını ifade etmiştir (UDAD’nın 1927 tarihli Lotus-Bozkurt Davası kararı).
Uluslararası Daimi Adalet Divanı, devletin yetkilerini kural olarak sadece kendi
ülkesinde kullanabileceğini ve uluslararası örf ve adette veya andlaşmalarda bulunan müsaade edici bir kural olmaksızın devletin yetkisini ülkesi dışında kullanamayacağını ifade etmiştir (UDAD’nın 1927 tarihli Lotus-Bozkurt Davası kararı).
Soru 12
Aşağıdakilerden hangisi devletlerin evrensel cezai yetki iddiası ile belirli konularda yetkilerini ülke dışındaki olay ve şeyler üzerinde kullanmalarına örnek teşkil eden kararlardan biri değildir?
Seçenekler
A
Filartiga
B
Noriega
C
Eichmann
D
Zardad
E
Nottebohm
Açıklama:
Buna göre kişinin etkin tabiiyetle bağlı olduğu devlet diplomatik himayeye başvurabilecektir (BMAD’nın 1955 tarihli
Nottebohm Davası kararı. Bu karar bahsi geçen konuyla ilgili değildir.
Nottebohm Davası kararı. Bu karar bahsi geçen konuyla ilgili değildir.
Soru 13
Aşağıdakilerden hangisi devletlere terörizm konusunda cezai yetki veren uluslararası andlaşmalardan biri değildir?
Seçenekler
A
1979 Rehine Almaya Karşı Konvansiyon
B
Uluslararası Ceza Mahkemesi Roma Statüsü
C
1997 Terörist Bombalamaların Önlenmesi Konvansiyonu
D
1999 Terörizmin Finansmanının Önlenmesi Konvansiyonu
E
2005 Nükleer Terörizmin Önlenmesi Konvansiyonu
Açıklama:
Yine 2002 yılında yürürlüğe giren Uluslararası Ceza Mahkemesi Roma Statüsü de söz konusu suçlarda devletlerin yargılamak istemediği veya
yargılayamadığı suçluları yargılama yetkisine haizdir. Terörizmle ilgisi yoktur.
yargılayamadığı suçluları yargılama yetkisine haizdir. Terörizmle ilgisi yoktur.
Soru 14
Bir devletin vatandaşları bakımından uluslararası hukukta sahip olduğu yetki ve yükümlerle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Bir devletin ülkesinde yaşayan insanları bu devlete vatandaşlık bağı ile bağlayan
sürekli hukuki ilişkiye uyrukluk denmektedir.
sürekli hukuki ilişkiye uyrukluk denmektedir.
B
Bir devletin kendi uyrukluğunda bulunan bir gerçek veya tüzel kişinin başka devletlerde uğradığı haksızlıklar adına uluslararası alanda hak arama yetkisine uluslararası hukukta diplomatik himaye denir.
C
Bir devletin vatandaşı namına diplomatik himaye hakkını kullanabilmesi
için o kişinin haksız fiilin vuku bulduğu anda ve bu hakkın kullanıldığı anda o
devletin tabiiyetinde bulunuyor olması gerekir.
için o kişinin haksız fiilin vuku bulduğu anda ve bu hakkın kullanıldığı anda o
devletin tabiiyetinde bulunuyor olması gerekir.
D
Tüzel kişiler, örneğin şirketlerin hukuki himayesi hakkına sahip olan ülkenin tespiti için şirketin merkezine bakılır.
E
Uluslararası hukuk gerçek kişiler bakımından kişinin tabiiyetinin devlete diplomatik himaye hakkını verebilmesi için o kişi ile devlet arasında bir sosyal bağlılık vakıasının olması gerektiği, bunun da “gerçek ve etkin” bir ilişkiye dayanması gerektiği kuralını getirmiştir.
Açıklama:
Tüzel kişiler açısından tabiiyet iç hukuklarda kuruluş
yeri esası, idare merkezi esası ve şirket faaliyetlerinin yoğunlaştığı yer esası gibi
farklı esaslara tabi kılınmakta bu ise diplomatik himayenin bunlardan hangisi tarafından başvurulacağı sorusunu ortaya çıkarmaktadır. Birden fazla ülkede faaliyet gösteren şirketlerle ilgili konuları düzenlemek üzere genellikle devletler kendi
aralarında çok taraflı yatırımların korunması andlaşmaları yapma ve uluslararası
tahkime gitme yoluna başvurmaktadırlar. BM Adalet Divanı, bu konuda somut
olayın incelenerek şirketin hangi devletle gerçek bir bağlılık içinde olduğunun bulunması gerektiğini ifade etmiştir (BM Adalet Divanı’nın 1970 tarihli Barcelona
Traction Davası kararı).
yeri esası, idare merkezi esası ve şirket faaliyetlerinin yoğunlaştığı yer esası gibi
farklı esaslara tabi kılınmakta bu ise diplomatik himayenin bunlardan hangisi tarafından başvurulacağı sorusunu ortaya çıkarmaktadır. Birden fazla ülkede faaliyet gösteren şirketlerle ilgili konuları düzenlemek üzere genellikle devletler kendi
aralarında çok taraflı yatırımların korunması andlaşmaları yapma ve uluslararası
tahkime gitme yoluna başvurmaktadırlar. BM Adalet Divanı, bu konuda somut
olayın incelenerek şirketin hangi devletle gerçek bir bağlılık içinde olduğunun bulunması gerektiğini ifade etmiştir (BM Adalet Divanı’nın 1970 tarihli Barcelona
Traction Davası kararı).
Soru 15
Her devletin başka bir devletten onun ülkesini diğerinin zararına olacak faaliyetlerde
kullandırılmamasını isteme hakkına örnek olarak verilen meşhur karar aşağıdakilerden hangisidir?
kullandırılmamasını isteme hakkına örnek olarak verilen meşhur karar aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
1941 tarihli Trail Smelter Hakemlik kararı
B
BM Adalet Divanı’nın 1970 tarihli Barcelona Traction Davası kararı
C
BMAD’nın 1955 tarihli Nottebohm Davası kararı
D
BM Adalet Divanı’nın 1966 tarihli Nükleer Silahların Hukukiliğine ilişkin Danışma Görüşü
E
Uluslararası Daimi Adalet Divanı’nın 1923 tarihli SS Wimbledon Davası kararı
Açıklama:
Uluslararası hukuk, bir devletin yukarıda açıkladığımız ülkesel yetkisine kimi istisnaların getirilebileceğini de öngörmüş ve buna ilişkin kurallar getirmiştir. Bu kuralların bazıları uluslararası örf ve adet hukukunun parçası hâline gelmiştir: Her
devletin başka bir devletten onun ülkesini diğerinin zararına olacak faaliyetlerde
kullandırılmamasını isteme hakkı (Komşu devletten yayılan zehirli dumanların önlenmesine ilişkin 1941 tarihli Trail Smelter Hakemlik kararı), bir devletin kendi
işlem ve malları, devlet başkanı, diplomatik temsilcisi, savaş gemileri ve silahlı güçleri adına başka bir devletin ülkesel yetkisinden muaf tutulmayı isteme hakkı ve bir
devletin karasularından başka bir devlete ait gemilere geçme hakkı veren “zararsız
geçiş” hakkı.
devletin başka bir devletten onun ülkesini diğerinin zararına olacak faaliyetlerde
kullandırılmamasını isteme hakkı (Komşu devletten yayılan zehirli dumanların önlenmesine ilişkin 1941 tarihli Trail Smelter Hakemlik kararı), bir devletin kendi
işlem ve malları, devlet başkanı, diplomatik temsilcisi, savaş gemileri ve silahlı güçleri adına başka bir devletin ülkesel yetkisinden muaf tutulmayı isteme hakkı ve bir
devletin karasularından başka bir devlete ait gemilere geçme hakkı veren “zararsız
geçiş” hakkı.
Soru 16
Günümüzde bir devletin kendi ülkesi üzerinde yaşayanlar hakkında sahip olduğu
münhasır yetkisinin uluslararası hukukça sınırlandığı en önemli alan insan hakları
hukukudur. Bu konuyu ayrıntılı olarak ele alan belli başlı uluslararası andlaşmalar
arasında aşağıdakilerden hangisi yoktur?
münhasır yetkisinin uluslararası hukukça sınırlandığı en önemli alan insan hakları
hukukudur. Bu konuyu ayrıntılı olarak ele alan belli başlı uluslararası andlaşmalar
arasında aşağıdakilerden hangisi yoktur?
Seçenekler
A
1948 Jenosit Konvansiyonu
B
1966 Her Türlü Irk Ayrımının Yasaklanmasına Dair Uluslararası Konvansiyon
C
1999 Terörizmle Mücadele Hakkında İslam Konferansı Konvansiyonu
D
1966 Uluslararası Medeni ve Siyasi Haklar Konvansiyonu
E
1966 Uluslararası Ekonomik, Sosyal ve Kültürel Haklar Konvansiyonu
Açıklama:
C şıkkındaki konvansiyon diğerlerinden farklı olarak bahsi geçen konuyla ilgili değildir.
Soru 17
Devletlerin ülkelerinde çalışan insanların çalışma yaşamına ilişkin haklarını koruma amacıyla kurulmuş olan kurumun adı nedir?
Seçenekler
A
Birleşmiş Milletler
B
Uluslararası Çalışma Örgütü
C
Irk Ayrımcılığını Önleme Komitesi
D
BM İnsan Hakları Komitesi
E
Dünya Sağlık Örgütü
Açıklama:
Devletlerin ülkelerinde çalışan insanların çalışma yaşamına ilişkin haklarını koruma amacıyla kurulmuş olan Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) kendi bünyesinde hazırladığı
uluslararası andlaşmalarla bu konularda uluslararası bir düzen oluşturmaktadır.
uluslararası andlaşmalarla bu konularda uluslararası bir düzen oluşturmaktadır.
Soru 18
Aşağıdaki uluslararası andlaşmalardan hangisi insan haklarını belirli bir bölgesel düzeyde korumayı amaçlamaz?
Seçenekler
A
1950 İnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına Dair Avrupa Konvansiyonu
B
1969 İnsan Haklarına Dair Amerika Konvansiyonu
C
1989 Çocuk Haklarına Dair Konvansiyon
D
1981 İnsan ve Halkların Haklarına Dair Afrika Şartı
E
1994 İnsan Haklarına Dair Arap Şartı
Açıklama:
Çocuk haklarına ilişkin konvansiyon evrensel koruma amaçlar, diğerleri bölgeseldir.
Soru 19
Devletlere karşı vatandaşlara bir uluslararası insan hakları mahkemesi önünde dava açma (bireysel başvuru) hakkı getiren uluslararası ilk metin aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
1950 Avrupa Konvansiyonu
B
1969 Amerika Konvansiyonu
C
1989 İşkence ve Diğer İnsanlık Dışı Muamelelere Karşı Konvansiyon
D
2006 Özürlülerin Haklarına Dair Konvansiyon
E
1994 İnsan Haklarına Dair Arap Şartı
Açıklama:
İnsan haklarını bölgesel düzeyde koruyan andlaşmalar içinde en etkin çalışanları devletlere karşı vatandaşlara bir
uluslararası insan hakları mahkemesi önünde dava açma (bireysel başvuru) hakkı getiren 1950 Avrupa Konvansiyonudur.
uluslararası insan hakları mahkemesi önünde dava açma (bireysel başvuru) hakkı getiren 1950 Avrupa Konvansiyonudur.
Soru 20
Türkiye’nin taraf olduğu andlaşmalar arasında azınlıklara ilişkin yükümler taşıyanlardan ilki hangisidir?
Seçenekler
A
Atina İtilafnamesi
B
Lozan Antlaşması
C
Ankara Sözleşmeleri
D
Neuilly Andlaşmas
E
Bulgaristan ve Türkiye İkili Dostluk Andlaşması
Açıklama:
Cevap Lozandır. (1923)
Soru 21
Bir devletin ülkesinde yaşayan insanları bu devlete vatandaşlık bağı ile bağlayan sürekli hukuki ilişkiye ne ad verilir?
Seçenekler
A
Akranlık
B
Uyrukluk
C
Çifte vatandaşlık
D
İkincil statü
E
Sığınmacı statüsü
Açıklama:
Devlete vatandaşlık bağı ile bağlı olmak uyrukluktur.
Soru 22
Aşağıdakilerden hangisi 2. Dünya Savaşından önce kurulmuştur?
Seçenekler
A
Milletler Cemiyeti
B
Birleşmiş Milletler
C
NATO
D
Varşova Paktı
E
COMECON
Açıklama:
Milletler Cemiyeti 1. Dünya Savaşından sonra 2. Dünya savaşından önce kurulmuştur.
Soru 23
Evrensel cezai yetki hangi suç için söz konusu olamaz?
Seçenekler
A
İşkence suçu
B
Savaş suçları
C
Soykırım suçları
D
Dolandırıcılık suçu
E
Terörizm
Açıklama:
Dolandırıcılık suçu sayılan suçlar arasında yer almamaktadır.
Soru 24
Yabancı bir ülkede faaliyet gösteren bir şirketin ticari işlemleri bir devletin haksız rekabet kanununu ihlal eder nitelikte ise devlet hangi esasa dayanarak yargı yetkisi olduğunu iddia edebilir?
Seçenekler
A
Diplomatik himaye
B
Evrensel cezai yetki
C
Dava konusu olayın olumsuz sonuçlarını ülke devletini doğrudan etkilemesi
D
Münhasırlık ilkesi
E
Kapütilasyonlar
Açıklama:
C şıkkında yazılan gerekçe devletin yargısal yetkilerini kullanabilmesi için yeterlidir.
Soru 25
Bir devletin vatandaşı adına uluslararası alanda diplomatik himayeye başvurabilmesi için aranan şartlardan biri aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
İç hukukta hak arama yollarının tüketilmiş olması
B
Himaye edilen kişinin çifte vatandaş olmaması
C
Himaye edilen kişinin çifte vatandaş olmaması
D
Himaye edilenin suçsuz olması
E
Himaye edilenin hayatta olması
Açıklama:
Tüm iç hukuk yolları tüketilirse devlet uluslararası alana başvurabilmektedir.
Soru 26
İnsan hakları hukukuna göre aşağıdaki haklardan hangileri olağanüstü durumlarda dahi askıya alınamaz?
Seçenekler
A
Yaşam hakkı
B
İşkence yasağı
C
Cezaların yasallığı
D
Kölelik
E
Hepsi
Açıklama:
Tüm şıklar geçerli olduğu için hepsi demek doğru olacaktır.
Soru 27
Bir devlet ülkesinde bulunan bir yabancı karakolda tutuklu iken ölü bulunursa bu konuda devlete sorumluluk yükleyen hukuki esas hangisidir?
Seçenekler
A
Münhasır egemenlik ilkesi
B
Diplomatik himaye
C
Evrensel cezai yetki
D
Gerekli özeni gösterme yükümü
E
İşkenceye sıfır tolerans
Açıklama:
Devletin gerekli özeni gösterme yükümlülüğü vardır bu olayda.
Soru 28
Mülteci statüsü sığınılan devlete hangi yükümü yüklemez?
Seçenekler
A
Mülteci talebini kabul etme
B
Ayrımcılık yapmama
C
Ülkesine geri göndermeme
D
Vatandaşlık verme
E
Mültecilere ülkesinde öğrenime devam etme hakkı verme
Açıklama:
Mülteci statüsündeki birine devlet vatandaşlık verme yükümlülüğü altında değildir.
Soru 29
Uluslararası ilişkilerde sıklıkla kullanılan karşılıklılık ilkesi hangi hukuki esasa dayanmaktadır?
Seçenekler
A
Egemen eşitlik
B
Kuvvet kullanma yasağı
C
İnsan hakları
D
Ekonomik eşitsizlik
E
Dişe diş ilkesi
Açıklama:
Burada devletlerin egemen eşitlikleri söz konusudur.
Soru 30
Aşağıdaki antlaşmalardan hangisi ile Türkiye Boğazlarda asker bulundurabilme yetkisini elde etmiştir?
Seçenekler
A
Lozan Antlaşması
B
Montreux Boğazlar Konvansiyonu
C
Ankara Anlaşması
D
Sevr Anlaşması
E
Versay Anlaşması
Açıklama:
Türkiyenin bu yetkiyi Montreux Boğazlar Konvansiyonu ile elde ettiğini söyleriz
Soru 31
Bir devletin ülkesinde yaşayan insanları bu devlete vatandaşlık bağı ile bağlayan
sürekli hukuki ilişkiye ne denmektedir?
sürekli hukuki ilişkiye ne denmektedir?
Seçenekler
A
İnsanlık
B
Yargı
C
Yürütme
D
Adalet Divanı
E
Uyrukluk
Açıklama:
Bir devletin ülkesinde yaşayan insanları bu devlete vatandaşlık bağı ile bağlayan
sürekli hukuki ilişkiye uyrukluk denmektedir
sürekli hukuki ilişkiye uyrukluk denmektedir
Soru 32
Bir devletin ülkesinde bulunan yer üstü ve altı doğal kaynakları üzerinde daimi egemenlik hakkı mevcut olup bunlar üzerinde tek başına tasarruf yetkisine haizdir kararı hangi tarihte çıkmıştır?
Seçenekler
A
1962
B
1966
C
1967
D
1961
E
1965
Açıklama:
BM Genel Kurulunun 1962 yılında aldığı 1803
Sayılı Karardır.
Sayılı Karardır.
Soru 33
Uluslararası Su Yollarının Ulaşımdışı Kullanılması Hukuku Konvansiyonu kaç yılında yapılmıştır?
Seçenekler
A
1999
B
1997
C
1992
D
1991
E
1993
Açıklama:
Nehirlerin sularının kullanılması, idaresi ve korunmasını düzenlemek amacıyla 1997 tarihli Uluslararası Su Yollarının Ulaşımdışı Kullanılması Hukuku Konvansiyonu yapılmıştır.
Soru 34
Bir gerçek veya tüzel kişinin başka devletlerde uğradığı haksızlıklar adına uluslararası alanda hak arama yetkisine hukukta ne denir?
Seçenekler
A
Kanun
B
Adliye
C
Koruma
D
diplomatik himaye
E
Yerel Himaye
Açıklama:
Bir gerçek veya tüzel kişinin başka devletlerde uğradığı haksızlıklar adına uluslararası alanda hak arama yetkisine sahiptir. Buna uluslararası hukukta diplomatik himaye denir.
Soru 35
BM Adalet Divanı’nın 1966 tarihli Nükleer Silahların Hukukiliğine ilişkin Danışma Görüşünde, Divan bu tür silahların kullanılmasının insancıl hukuka aykırı olsa da bulundurulmasının neye dayandırılabileceğini ifade etmiştir?
Seçenekler
A
Kendi isteğine
B
Uluslararası hukuka
C
meşru müdafaa hakkına
D
Yaptırım koşuluna
E
Ticari Ambargoya
Açıklama:
BM Adalet Divanı’nın 1966 tarihli Nükleer Silahların Hukukiliğine ilişkin Danışma Görüşünde, Divan bu tür silahların kullanılmasının insancıl hukuka aykırı olsa da bulundurulmasının meşru müdafaa hakkına dayandırılabileceğini ifade etmiştir.
Soru 36
Bir devletin kendi ülkesi üzerinde yaşayanlar hakkında sahip olduğu münhasır yetkisinin uluslararası hukukça sınırlandığı en önemli alan insan hakları hukuku gereğince 1948 yılında imzalanan antlaşma hangisidir?
Seçenekler
A
Her Türlü Irk Ayrımının Yasaklanmasına Dair Uluslararası Konvansiyon
B
Jenosit Konvansiyonu
C
Uluslararası Ekonomik, Sosyal ve Kültürel Haklar Konvansiyonu,
D
Kadınlara Karşı Her Türlü Ayrımcılığın Yasaklanmasına Dair Konvansiyon
E
Çocuk Haklarına Dair Konvansiyon
Açıklama:
1948 Jenosit Konvansiyonu
Soru 37
Bir devletin kendi ülkesi üzerinde yaşayanlar hakkında sahip olduğu münhasır yetkisinin uluslararası hukukça sınırlandığı en önemli alan insan hakları hukuku gereğince 1966 yılında imzalanan antlaşma hangisidir?
Seçenekler
A
İşkence ve Diğer İnsanlık Dışı Muamelelere Karşı Konvansiyonu
B
Uluslararası Ekonomik, Sosyal ve Kültürel Haklar Konvansiyonu
C
Uluslararası Medeni ve Siyasi Haklar Konvansiyonu
D
Her Türlü Irk Ayrımının Yasaklanmasına Dair Uluslararası Konvansiyon
E
Jenosit Konvansiyonu
Açıklama:
1966 Her Türlü Irk Ayrımının Yasaklanmasına Dair Uluslararası Konvansiyon
Soru 38
Özürlülerin Haklarına Dair Konvansiyon antlaşması kaç yılında imzalanmıştır?
Seçenekler
A
1989
B
1948
C
1966
D
2005
E
2006
Açıklama:
2006 Özürlülerin Haklarına Dair Konvansiyon
Soru 39
Aşağıdakilerden hangisi Devletler arasında ekonomik iş birliğini sağlama amacıyla kurulmuş uluslararası örgütler arasında değildir?
Seçenekler
A
AKUL
B
OECD
C
Avrasya Ekonomik Topluluğu
D
AB
E
Dünya Ticaret Örgütü
Açıklama:
Devletler arasında ekonomik iş birliğini sağlama amacıyla kurulmuş uluslararası örgütler arasında başlıcaları Dünya Ticaret Örgütü, AB, OECD, OAS, NAFTA, MERCOSUR, ASEAN, APEC, ECO, Avrasya Ekonomik Topluluğu, Afrika Birliği, İslam Konferansı Örgütü ve Arap Ligidir.
Soru 40
Aşağıdakilerden hangisi İngiltere’nin 1982 yılında bir rıza veya yetkilendirmeye dayanmayan müdahalelerinden olmuştur?
Seçenekler
A
Grenada müdahalesi
B
Falkland müdahalesi
C
Liberya’ya müdahalesi
D
Kosova müdahalesi
E
Fil Dişi Cumhuriyeti müdahalesi
Açıklama:
1982 Falkland müdahalesi,İngiltere’nin bir rıza veya yetkilendirmeye dayanmayan müdahalelerinden olmuştur
Soru 41
Uluslararası Daimi Adalet Divanı'nın devletin yetkilerini kural olarak sadece kendi ülkesinde kullanabileceğini ve uluslararası örf ve adette veya andlaşmalarda bulunan müsaade edici bir kural olmaksızın devletin yetkisini ülkesi dışında kullanamayacağını ifade ettiği karar aşağıdaki davalardan hangisinde verilmiştir?
Seçenekler
A
Lotus-Bozkurt Davası
B
Lizardi Davası
C
Paraguay & Connetti Davası
D
Liquomenti Davası
E
USA & Concelli Davası
Açıklama:
Uluslararası Daimi Adalet Divanı'nın devletin yetkilerini kural olarak sadece kendi ülkesinde kullanabileceğini ve uluslararası örf ve adette veya andlaşmalarda bulunan müsaade edici bir kural olmaksızın devletin yetkisini ülkesi dışında kullanamayacağını ifade ettiği karar, Lotus-Bozkurt Davası'nda verilmiştir.
Soru 42
Uluslararası Daimi Adalet Divanı, devletin yetkilerini kural olarak sadece kendi ülkesinde kullanabileceğini ve ………………………………………. veya andlaşmalarda bulunan müsaade edici bir kural olmaksızın devletin yetkisini ülkesi dışında kullanamayacağını ifade etmiştir.
Yukarıdaki metinde boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?
Yukarıdaki metinde boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?
Seçenekler
A
evrensel hukuk ilkeleri
B
uluslararası örf ve adet
C
kanunlar
D
yönetmeliklerde
E
anayasalarda
Açıklama:
Uluslararası Daimi Adalet Divanı, devletin yetkilerini kural olarak sadece kendi ülkesinde kullanabileceğini ve uluslararası örf ve adette veya andlaşmalarda bulunan müsaade edici bir kural olmaksızın devletin yetkisini ülkesi dışında kullanamayacağını ifade etmiştir.
Soru 43
Aşağıdakilerden hangisi, devletlere terörizm konusunda cezai yetki veren uluslararası andlaşmalardan değildir?
Seçenekler
A
Rehine Almaya Karşı Konvansiyon
B
Terörist Bombalamaların Önlenmesi Konvansiyonu
C
Terörizmin Önlenmesi Hakkında BM Konvansiyonu
D
Nükleer Terörizmin Önlenmesi Konvansiyonu
E
Terörizmin Finansmanının Önlenmesi Konvansiyonu
Açıklama:
Terörizmin Önlenmesi Hakkında BM Konvansiyonu, devletlere terörizm konusunda cezai yetki veren uluslararası andlaşmalardan değildir, esasında böyle bir BM konvansiyonu da yoktur.
Soru 44
Yetkinin ülkeselliği ilkesi çerçevesinde, devletin yetkilerini kural olarak sadece kendi ülkesinde kullanabileceği ve uluslararası örf ve adette veya andlaşmalarda bulunan müsaade edici bir kural olmaksızın devletin yetkisini ülkesi dışında kullanamayacağı, aşağıdaki kararların hangisinde ifade edilmiştir?
Seçenekler
A
Uluslararası Daimi Adalet Divanı'nın 1927 tarihli Lotus - Bozkurt Davası kararı
B
Birleşmiş Milletler Adalet Divanı'nın 1970 tarihli Barcelona Traction Davası kararı
C
Uluslararası Daimi Adalet Divanı'nın 1923 tarihli SS Wimbledon Davası kararı
D
Birleşmiş Milletler Adalet Divanı'nın 1949 tarihli Korfu Boğazı Davası kararı
E
Birleşmiş Milletler Adalet Divanı'nın 1986 tarihli Nikaragua Davası kararı
Açıklama:
Soruda belirtilen husus, Uluslararası Daimi Adalet Divanı'nın 1927 tarihli Lotus - Bozkurt Davası kararında ifade edilmiştir. Dolayısıyla sorunun doğru cevabı A şıkkıdır.
Soru 45
Aşağıdakilerden hangisi gereği bir devletin ülkesinde bulunan yer üstü ve altı doğal kaynakları üzerinde daimi egemenlik hakkı mevcut olup bunlar üzerinde tek başına tasarruf yetkisini haizdir?
Seçenekler
A
Münhasır yetki ilkesi
B
Evrensel cezai yetki
C
Egemen eşitlik
D
Diplomatik himaye ilkesi
E
Kapitülasyon
Açıklama:
Sorunun doğru cevabı münhasır yetki ilkesidir, dolayısıyla sorunun doğru cevabı A şıkkıdır.
Soru 46
Aşağıdakilerden hangisi ulaşıma elverişli olmasa da birden fazla devletin ülkesinden geçen nehirlerin sularının kullanılması, idaresi ve korunmasını düzenlemek amacıyla yapılmıştır?
Seçenekler
A
1997 tarihli Uluslararası Su Yollarının Ulaşım Dışı Kullanılması Hukuku Konvansiyonu
B
1923 tarihli Lozan Andlaşması
C
1936 tarihli Montreux Konvansiyonu
D
1966 tarihli Uluslararası Ekonomik, Sosyal ve Kültürel Haklar Konvansiyonu
E
1919 tarihli Neuilly Andlaşması
Açıklama:
1997 tarihli Uluslararası Su Yollarının Ulaşım Dışı Kullanılması Hukuku Konvansiyonu soruda belirtilen amaçla yapılmıştır. Dolayısıyla sorunun doğru cevabı A şıkkıdır.
Soru 47
I. Köle ticareti
II. Korsanlık
III. Uçak ve gemi kaçırma
Yukarıdakilerin hangisine veya hangilerine ilişkin olarak devletler evrensel cezai yetki iddası ile yetkilerini ülke dışındaki olay ve şeyler üzerinde kullanabilmektedir?
II. Korsanlık
III. Uçak ve gemi kaçırma
Yukarıdakilerin hangisine veya hangilerine ilişkin olarak devletler evrensel cezai yetki iddası ile yetkilerini ülke dışındaki olay ve şeyler üzerinde kullanabilmektedir?
Seçenekler
A
Yalnızca I
B
Yalnızca II
C
I, II
D
II, III
E
I, II, III
Açıklama:
Soruda verilenlerin tümüne ilişkin olarak devletler evrensel cezai yetki iddası ile yetkilerini ülke dışındaki olay ve şeyler üzerinde kullanabilmektedir. Dolayısıyla sorunun doğru cevabı E şıkkıdır.
Soru 48
I. 1979 Rehine Almaya Karşı Konvansiyon
II. 1997 Terörist Bombalamaların Önlenmesi Konvansiyonu
III. 1999 Terörizmin Finansmanının Önlenmesi Konvansiyonu
Yukarıdaki andlaşmaların hangisi veya hangileri devletlere terörizm konusunda cezai yetki veren ve taraf devletlere ülkelerinde bulunan söz konusu suçu işlemiş kişileri yargılama ya da yargılamak isteyen devlete iade etme yükümü getiren anlaşmalardır?
II. 1997 Terörist Bombalamaların Önlenmesi Konvansiyonu
III. 1999 Terörizmin Finansmanının Önlenmesi Konvansiyonu
Yukarıdaki andlaşmaların hangisi veya hangileri devletlere terörizm konusunda cezai yetki veren ve taraf devletlere ülkelerinde bulunan söz konusu suçu işlemiş kişileri yargılama ya da yargılamak isteyen devlete iade etme yükümü getiren anlaşmalardır?
Seçenekler
A
Yalnızca II
B
Yalnızca III
C
II, III
D
I, II
E
I, II, III
Açıklama:
Soruda verilen andlaşmaların tümü devletlere terörizm konusunda cezai yetki veren ve taraf devletlere ülkelerinde bulunan söz konusu suçu işlemiş kişileri yargılama ya da yargılamak isteyen devlete iade etme yükümü getiren anlaşmalardır. Dolayısıyla sorunun doğru cevabı E şıkkıdır.
Soru 49
Bir devletin ülkesinde yaşayan insanları bu devlete vatandaşlık bağı ile bağlayan sürekli hukuki ilişkiye uyrukluk denmektedir. Bu çerçevede uluslararası hukuka göre uyrukluk verilmesi her devletin münhasır yetkisi içinde olup bir devlet bu bağa dayanarak kendi uyrukluğunda bulunan bir gerçek veya tüzel kişinin başka devletlerde uğradığı haksızlıklar adına uluslararası alanda hak arama yetkisine sahiptir. Buna uluslararası hukukta ne ad verilir?
Seçenekler
A
Diplomatik himaye
B
İnsani müdahale
C
Evrensel cezai yetki
D
Egemen eşitlik
E
Kapitülasyon
Açıklama:
Soruda diplomatik himayenin tanımı verilmektedir. Dolayısıyla sorunun doğru cevabı A şıkkıdır.
Soru 50
I. 1919 tarihli Neuilly Andlaşması
II. 1936 tarihli Montreux Konvansiyonu
III. 1966 tarihli Uluslararası Medeni ve Siyasi Haklar Konvansiyonu
Yukarıdakilerden hangisiyle ya da hangileriyle Bulgaristan'da yaşayan Türk azınlığın hakları güvenceye alınmaya çalışılmıştır?
II. 1936 tarihli Montreux Konvansiyonu
III. 1966 tarihli Uluslararası Medeni ve Siyasi Haklar Konvansiyonu
Yukarıdakilerden hangisiyle ya da hangileriyle Bulgaristan'da yaşayan Türk azınlığın hakları güvenceye alınmaya çalışılmıştır?
Seçenekler
A
Yalnızca I
B
Yalnızca III
C
I, III
D
II, III
E
I, II, III
Açıklama:
Bulgaristan'da yaşayan Türk azınlığın hakları 1919 tarihli Neuilly Andlaşması'yla güvenceye alınmaya çalışılmıştır. Dolayısıyla sorunun doğru cevabı A şıkkıdır.
Soru 51
Bir ülkede yabancı statüsünde yer alan kişiler bulundukları ülkenin yasalarına uymak yükümü altında bulunmakla beraber söz konusu devlet de bu kişilere uluslararası hukuka göre belli bir biçimde muamele etmekle yükümlüdür. Bu çerçevede, aşağıdaki kararların hangisinde uluslararası örf ve adet hukukuna göre devletin bu kişilerin uluslararası hukuktan kaynaklanan haklarına saygı göstermek ve mahkemelerinde kendi vatandaşlarına sağladığı hukuki korumanın aynısını yabancılara da sağlamak zorunda olduğu belirtilmiştir?
Seçenekler
A
Birleşmiş Milletler Adalet Divanı'nın 1970 tarihli Barcelona Traction Davası kararı
B
Uluslararası Daimi Adalet Divanı'nın 1923 tarihli SS Wimbledon Davası kararı
C
Uluslararası Daimi Adalet Divanı'nın 1927 tarihli Lotus - Bozkurt Davası kararı
D
Birleşmiş Milletler Adalet Divanı'nın 1949 tarihli Korfu Boğazı Davası kararı
E
Birleşmiş Milletler Adalet Divanı'nın 1986 tarihli Nikaragua Davası kararı
Açıklama:
Soruda belirtilen husus, Birleşmiş Milletler Adalet Divanı'nın 1970 tarihli Barcelona Traction Davası kararı ile belirtilmiştir. Dolayısıyla sorunun doğru cevabı A şıkkıdır.
Soru 52
I. Birleşmiş Milletler Adalet Divanı'nın 1955 tarihli Nottebohm Davası kararı
II. Birleşmiş Milletler Adalet Divanı'nın 1949 tarihli Korfu Boğazı Davası kararı
III. Birleşmiş Milletler Adalet Divanı'nın 1986 tarihli Nikaragua Davası kararı
Yukarıdaki kararların hangisinde ya da hangilerinde her devletin bir dış müdahaleye uğramadan iç işlerini yürütme hakkının bir örf ve adet kuralı olduğuna hükmedilmiştir?
II. Birleşmiş Milletler Adalet Divanı'nın 1949 tarihli Korfu Boğazı Davası kararı
III. Birleşmiş Milletler Adalet Divanı'nın 1986 tarihli Nikaragua Davası kararı
Yukarıdaki kararların hangisinde ya da hangilerinde her devletin bir dış müdahaleye uğramadan iç işlerini yürütme hakkının bir örf ve adet kuralı olduğuna hükmedilmiştir?
Seçenekler
A
Yalnızca I
B
Yalnızca II
C
I, II
D
II, III
E
I, II, III
Açıklama:
Birleşmiş Milletler Adalet Divanı'nın 1949 tarihli Korfu Boğazı Davası ve 1986 tarihli Nikaragua Davası kararları ile hükmedilmiştir. Dolayısıyla sorunun doğru cevabı D şıkkıdır.
Soru 53
İster o ülke ister başka bir ülke uyruğunda olsun, bir yabancı ülkede bulunan kişileri, buna izin veren bir Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi kararı olmaksızın, pek yakın ve hayati bir tehlikeden korumak amacıyla bir başka devlet tarafından yapılan girişime ne ad verilir?
Seçenekler
A
İnsani müdahale
B
Evrensel cezai yetki
C
Münhasır yetki ilkesi
D
Yetkinin ülkeselliği ilkesi
E
Diplomatik himaye
Açıklama:
Soruda insani müdahalenin tanımı verilmektedir. Dolayısıyla sorunun doğru cevabı A şıkkıdır.
Soru 54
Devletler evrensel cezai yetki iddiası ile korsanlık, köle ticareti, uyuşturucu ticareti, terörizm, işkence, ırk ayrımcılığı, uçak ve gemi kaçırma rehine alma, insanlığa karşı suçlar, savaş suçları ve soykırım suçları gibi konularda yetkilerini ülke dışındaki olay ve şeyler üzerinde kullanmaktadır.
Aşağıdakilerden hangisi, yukarıdaki bilgi çerçevesinde verilen mahkeme kararlarına örnek gösterilemez?
Aşağıdakilerden hangisi, yukarıdaki bilgi çerçevesinde verilen mahkeme kararlarına örnek gösterilemez?
Seçenekler
A
Filartiga
B
Noriega
C
Eichmann
D
Zapatista
E
Pinochet
Açıklama:
Bu çerçevede verilmiş, Zapatista adında bir mahkeme kararı bulunmamaktadır.
Soru 55
Devlet tabiiyet bağına dayanarak kendi tabiiyetinde bulunan bir gerçek veya tüzel kişinin başka devletlerde uğradığı haksızlıklar adına uluslararası alanda hak arama yetkisine sahiptir. Buna uluslararası hukukta ……………………………………. adı verilir.
Yukarıdaki metinde boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?
Yukarıdaki metinde boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?
Seçenekler
A
Mütekabiliyet
B
En fazla gözetilen ulus kaydı
C
Mahfuz yetki
D
Mukabele-i bilmisil
E
Diplomatik himaye
Açıklama:
Devlet tabiiyet bağına dayanarak kendi tabiiyetinde bulunan bir gerçek veya tüzel kişinin başka devletlerde uğradığı haksızlıklar adına uluslararası alanda hak arama yetkisine sahiptir. Buna uluslararası hukukta diplomatik himaye denir.
Soru 56
Birleşmiş Milletler Adalet Divanı'nın, kişinin etkin tabiiyetle bağlı olduğu devletin diplomatik himayesine başvurabileceğine ilişkin kararı, aşağıdaki davalardan hangisinde verilmiştir?
Seçenekler
A
Nottebohm davası
B
Lotus-Bozkurt davası
C
Liquomenti davası
D
Lizardi davası
E
Barcelona traction davası
Açıklama:
Birleşmiş Milletler Adalet Divanı'nın, kişinin etkin tabiiyetle bağlı olduğu devletin diplomatik himayesine başvurabileceğine ilişkin kararı, Nottebohm davasında verilmiştir.
Soru 57
Bir devletin kendi ülkesi üzerinde yaşayanlar hakkında sahip olduğu münhasır yetkisinin uluslararası hukukça sınırlandığı en önemli alan …………………………….…………… .
Yukarıdaki metinde boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?
Yukarıdaki metinde boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?
Seçenekler
A
yabancılar hukukudur
B
insan hakları hukukudur
C
mülteci hukukudur
D
ceza hukukudur
E
kamu hukukudur
Açıklama:
Bir devletin kendi ülkesi üzerinde yaşayanlar hakkında sahip olduğu münhasır yetkisinin uluslararası hukukça sınırlandığı en önemli alan insan hakları hukukudur.
Soru 58
Aşağıdaki milletlerarası anlaşmalardan hangisi, devletlere karşı vatandaşlara bir uluslararası insan hakları mahkemesi önünde dava açma (bireysel başvuru) hakkı getirmiştir?
Seçenekler
A
İnsan ve Halkların Haklarına Dair Afrika Şartı
B
Jenosit Konvansiyonu
C
İnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına Dair Avrupa Konvansiyonu
D
Her Türlü Irk Ayrımının Yasaklanmasına Dair Uluslararası Konvansiyon
E
Uluslararası Medeni ve Siyasi Haklar Konvansiyonu
Açıklama:
Devletlere karşı vatandaşlara bir uluslararası insan hakları mahkemesi önünde dava açma (bireysel başvuru) hakkı getiren milletlerarası anlaşma, İnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına Dair Avrupa Konvansiyonu'dur.
Soru 59
Aşağıdakilerden hangisi, devletler arasında ekonomik işbirliğini sağlama amacıyla kurulmuş uluslararası örgütler arasında yer almaz?
Seçenekler
A
OECD
B
Dünya Ticaret Örgütü
C
NAFTA
D
WHO
E
ASEAN
Açıklama:
WHO, Dünya Sağlık Örgütü olup, devletler arasında ekonomik işbirliğini sağlama amacıyla kurulmuş uluslararası örgütler arasında yer almaz.
Soru 60
Devletlerin egemen eşitliği ve birbirlerinin iç işlerine karışmasını yasaklayan kurala uluslararası hukukta getirilen tek istisna, BM Şartı Madde 51’de yer alan bir devletin kendisine silahlı saldırıda bulunan devlete karşı kullanabileceği ……………………………………. hakkıdır.
Yukarıdaki metinde boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?
Yukarıdaki metinde boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?
Seçenekler
A
misilleme
B
mitebabiliyet
C
angajman
D
savaş açma
E
meşru müdafaa
Açıklama:
Devletlerin egemen eşitliği ve birbirlerinin iç işlerine karışmasını yasaklayan kurala uluslararası hukukta getirilen tek istisna, BM Şartı Madde 51’de yer alan bir devletin kendisine silahlı saldırıda bulunan devlete karşı kullanabileceği meşru müdafaa hakkıdır.
Soru 61
Bir devletin uyrukluk bağına dayanarak kendi uyrukluğunda bulunan bir gerçek veya tüzel kişinin başka devletlerde uğradığı haksızlıklara karşı uluslararası alanda hak arama yetkisine ne denir?
Seçenekler
A
Münhasır yetki
B
Egemenlik yetkisi
C
Meşru müdafaa
D
Diplomatik himaye
E
Ülkesel yetki
Açıklama:
Bir devletin ülkesinde yaşayan insanları bu devlete vatandaşlık bağı ile bağlayan
sürekli hukuki ilişkiye uyrukluk denmektedir. Bu çerçevede uluslararası hukuka
göre uyrukluk verilmesi her devletin münhasır yetkisi içinde olup bir devlet bu
bağa dayanarak kendi uyrukluğunda bulunan bir gerçek veya tüzel kişinin başka
devletlerde uğradığı haksızlıklar adına uluslararası alanda hak arama yetkisine
sahiptir. Buna uluslararası hukukta diplomatik himaye denir.
sürekli hukuki ilişkiye uyrukluk denmektedir. Bu çerçevede uluslararası hukuka
göre uyrukluk verilmesi her devletin münhasır yetkisi içinde olup bir devlet bu
bağa dayanarak kendi uyrukluğunda bulunan bir gerçek veya tüzel kişinin başka
devletlerde uğradığı haksızlıklar adına uluslararası alanda hak arama yetkisine
sahiptir. Buna uluslararası hukukta diplomatik himaye denir.
Soru 62
Bir devletin vatandaşı adına diplomatik himaye hakkını ileri sürebilmesi için aranan, o kişinin haksızlığa uğradığı devlette mevcut olan etkin ve işler durumda olduğu sürece bütün mahkeme ve hak arama yollarına başvurmuş ve buna rağmen hakkını koruyamamış olması şartına ne ad verilir?
Seçenekler
A
Mahkemelere erişim
B
İç hukuk yollarının tüketilmesi
C
Adil yargılanma
D
Yargısal koruma
E
Ulusal hukukun üstünlüğü
Açıklama:
Bir devletin vatandaşı adına diplomatik himaye hakkını ileri sürebilmesi için o kişinin haksızlığa uğradığı devlette mevcut olan “etkin ve işler durumda olduğu sürece” bütün mahkeme ve hak arama yollarına başvurmuş ve buna rağmen hakkını koruyamamış olması gerekir. Buna uluslararası hukukta iç hukuk yollarının tüketilmesi kuralı adı verilir.
Soru 63
Devletler savaş veya milletin varlığını tehdit eden başka bir genel tehlike halinde aşağıdaki haklardan hangisine aykırı tedbirler alabilir?
Seçenekler
A
Yaşama hakkı
B
Yerleşme hakkı
C
İşkence yasağı
D
Kölelik yasağı
E
Cezaların yasallığı
Açıklama:
Bir devletin kendi ülkesi üzerinde yaşayanlar hakkında sahip olduğu münhasır yetkisinin uluslararası hukukça sınırlandığı en önemli alan insan hakları hukukudur. Uluslarası andlaşmalar devletlere ülkelerinde veya ülkesi dışında yetki kullandığı yerlerde bulunan vatandaş veya yabancı ayrımı yapılmaksızın herkesin haklarını koruma yükümü yüklemektedir. Ancak ilgili andlaşmalar devletin savaş veya milletin varlığını tehdit eden başka bir genel hâlinde yaşam hakkı, işkence yasağı, kölelik ve cezaların yasallığı dışındaki haklara aykırı tedbirler alabileceğini de kabul etmektedir. Yerleşme hakkı da aykırı tedbirlerin alınacağı haklar arasında yer almaktadır.
Soru 64
İnsan haklarını koruyan uluslararası anlaşmalardan hangisi vatandaşlara, devletlere karşı bir uluslararası insan hakları mahkemesi önünde dava açma (bireysel başvuru) hakkı getirmektedir?
Seçenekler
A
1981 İnsan ve Halkların Haklarına Dair Afrika Şartı
B
1994 İnsan Haklarına Dair Arap Şartı
C
1969 İnsan Haklarına Dair Amerika Konvansiyonu
D
Uluslararası Çalışma Örgütü anlaşmaları
E
1966 BM Medeni ve Siyasi Haklar Konvansiyonu
Açıklama:
İnsan haklarını koruyan andlaşmalar içinde en etkin çalışanları devletlere karşı vatandaşlara bir uluslararası insan hakları mahkemesi önünde dava açma (bireysel başvuru) hakkı getiren 1950 Avrupa Konvansiyonu ile 1969 Amerika Konvansiyonu’dur. Belirtmek gerekir ki 1966 BM Medeni ve Siyasi Haklar Konvansiyonu’na ek Protokol’le bireylere ihlal iddiasını BM İnsan Hakları Komitesi önüne getirme hakkı tanınmışsa da burası bir mahkeme olmadığından kararları bağlayıcı değildir.
Soru 65
Bir devletin ülkesi içinde yaşayıp o devletin vatandaşı olmakla beraber toplumun baskın nüfusuna dahil olmayıp ondan ırk, dil ya da din bakımından farklılık gösteren gruplara uluslararası hukukta ne ad verilir?
Seçenekler
A
Sığınmacı
B
Yabancı
C
Ayrıcalıklı sınıf
D
Azınlık
E
Mülteci
Açıklama:
Bir devletin ülkesi içinde yaşayıp o devletin vatandaşı olmakla beraber
toplumun baskın nüfusuna dahil olmayıp ondan ırk, dil ya da din bakımından
farklılık gösteren gruplar da bulunabilir (Uluslararası Daimi Adalet Divanı’nın
1935 tarihli Arnavutluk’taki Yunan Azınlık Okulları Danışma Görüşü). Bunlara
uluslararası hukukta azınlık adı verilmekte ve bu tür ulusal azınlıkların korunmasını amaçlayan andlaşmalar yapılmaktadır.
toplumun baskın nüfusuna dahil olmayıp ondan ırk, dil ya da din bakımından
farklılık gösteren gruplar da bulunabilir (Uluslararası Daimi Adalet Divanı’nın
1935 tarihli Arnavutluk’taki Yunan Azınlık Okulları Danışma Görüşü). Bunlara
uluslararası hukukta azınlık adı verilmekte ve bu tür ulusal azınlıkların korunmasını amaçlayan andlaşmalar yapılmaktadır.
Soru 66
Devletler yabancılar hakkında aşağıdaki sınırlamalardan hangisini getiremez?
Seçenekler
A
Ülkeye girişine izin vermemek
B
Sınır dışı etmek
C
Mahkemelerinde kendi vatandaşlarına sağladığı hukuki korumadan yararlandırmamak
D
Siyasi haklardan mahrum bırakmak
E
Mal edinme haklarını sınırlandırmak
Açıklama:
Yabancı statüsünde yer alan kişiler bulundukları ülkenin yasalarına uymak yükümü altında bulunmakla beraber söz konusu devlet de bu kişilere uluslararası hukuka göre belli bir biçimde muamele etmekle yükümlüdür. Bu çerçevede uluslararası örf ve adet hukukuna göre devlet bu kişilerin uluslararası hukuktan kaynaklanan haklarına saygı göstermek ve mahkemelerinde kendi vatandaşlarına sağladığı hukuki korumanın aynısını yabancılara da sağlamak zorundadır. Aksi takdirde söz konusu kişinin mensubu bulunduğu devlet kendi vatandaşları için diplomatik himaye yoluna gidebilir.
Soru 67
Vatandaşı olduğu devletin dışında yabancı bir ülkede bulunan ve ülkesine döndüğü takdirde ırki, dini, etnik veya belli bir sosyal gruba mensubiyeti yüzünden fiziki veya hukuki bakımdan zulme uğrayacağına dair ciddi korkusu olan ve bu nedenle vatandaşı olduğu ülkeye dönemeyen insanlara uluslararası hukukta tanınan statü aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Yabancı
B
Vatansız
C
Mülteci
D
Çifte vatandaş
E
Azınlık
Açıklama:
1951 tarihli Mültecilerin Statüsüne İlişkin Sözleşme ve 1967 tarihli Ek Protokol’le uluslararası hukuk tarafından korumaya alınmış olan mülteciler; vatandaşı
olduğu devletin dışında yabancı bir ülkede bulunan ve ülkesine döndüğü takdirde
ırki, dini, etnik veya belli bir sosyal gruba mensubiyeti yüzünden fiziki veya hukuki bakımdan zulme uğrayacağına dair ciddi korkusu olan ve bu nedenle vatandaşı olduğu ülkeye dönemeyen insanlar olarak tanımlanmıştır.
olduğu devletin dışında yabancı bir ülkede bulunan ve ülkesine döndüğü takdirde
ırki, dini, etnik veya belli bir sosyal gruba mensubiyeti yüzünden fiziki veya hukuki bakımdan zulme uğrayacağına dair ciddi korkusu olan ve bu nedenle vatandaşı olduğu ülkeye dönemeyen insanlar olarak tanımlanmıştır.
Soru 68
Devletlerin egemen eşitliği ve birbirlerinin iç işlerine karışmasını yasaklayan
kurala uluslararası hukukta getirilen istisna aşağıdakilerden hangisidir?
kurala uluslararası hukukta getirilen istisna aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Silahlı saldırıya karşı devletlerin meşru müdafaa hakkı
B
Zararsız geçiş hakkı
C
Diplomatik himaye hakkı
D
Sığınma hakkı
E
Ambargo uygulama hakkı
Açıklama:
Devletlerin egemen eşitliği ve birbirlerinin iç işlerine karışmasını yasaklayan kurala uluslararası hukukta getirilen tek istisna BM Şartı Madde 51’de yer alan bir devletin kendisine silahlı saldırıda bulunan devlete karşı kullanabileceği meşru
müdafaa hakkıdır. Ancak iç işlerine karışma yasağı devletlere temel insan haklarına aykırı olmadıkça başka bir devlete çeşitli gerekçelerle silah kullanılmasını içermeyen ambargo uygulanmasını engelleyici nitelikte değildir.
İç işlerine karışma yasağına getirilen istisnalar bakımından tartışmalı bir diğer örnek insani müdahale hakkıdır.
müdafaa hakkıdır. Ancak iç işlerine karışma yasağı devletlere temel insan haklarına aykırı olmadıkça başka bir devlete çeşitli gerekçelerle silah kullanılmasını içermeyen ambargo uygulanmasını engelleyici nitelikte değildir.
İç işlerine karışma yasağına getirilen istisnalar bakımından tartışmalı bir diğer örnek insani müdahale hakkıdır.
Soru 69
Bir yabancı ülkede bulunan kişileri, bu kişiler ister o ülke ister başka bir ülke uyruğunda olsun, pek yakın ve hayati bir tehlikeden korumak için bir başka devlet tarafından buna izin veren bir BM Güvenlik Konseyi kararı olmaksızın yapılan müdahalelere uluslararası hukukta ne ad verilir?
Seçenekler
A
Meşru müdafaa
B
İnsani müdahale
C
Demokratik müdahale
D
Evrensel koruma
E
Anlaşma temelli müdahale
Açıklama:
İç işlerine karışma yasağına getirilen istisnalar bakımından tartışmalı bir örnek insani müdahale hakkıdır. İnsani müdahaleden bir yabancı ülkede bulunan
kişileri (ister o ülke ister başka bir ülke uyruğunda olsun) pek yakın ve hayati
bir tehlikeden korumak için bir başka devlet tarafından buna izin veren bir BM
Güvenlik Konseyi kararı olmaksızın yapılan müdahaleler anlaşılmaktadır. Bu müdahalelerin bazıları ülke devletinin rızası ile olabildiği gibi kimi zaman böyle bir talep ve rıza olmadan da müdahaleler söz konusu olabilmektedir.
kişileri (ister o ülke ister başka bir ülke uyruğunda olsun) pek yakın ve hayati
bir tehlikeden korumak için bir başka devlet tarafından buna izin veren bir BM
Güvenlik Konseyi kararı olmaksızın yapılan müdahaleler anlaşılmaktadır. Bu müdahalelerin bazıları ülke devletinin rızası ile olabildiği gibi kimi zaman böyle bir talep ve rıza olmadan da müdahaleler söz konusu olabilmektedir.
Soru 70
Diplomatik himaye hakkının ileri sürülebilmesi için tabîyet ilişkisinin bulunması şartı, aşağıdakilerden hangisi bakımından bu talebin yapılmasını engeller?
Seçenekler
A
Vatandaşlar
B
Çifte vatandaşlar
C
Tüzel kişiler
D
Vatansızlar
E
Azınlıklar
Açıklama:
Diplomatik himaye hakkının ileri sürülebilmesi için tabîyet ilişkisinin bulunması şart olduğundan vatansızlar adına herhangi bir devlet hak arama yoluna gidememektedir.
Soru 71
Aşağıdakilerden hangisi Uluslararası hukukta yetkinin münhasırlığı çerçevesinde ele alınmaktadır ?.
Seçenekler
A
Egemenlik devlete kendi ülkesinde bulunan şeyler bakımından yalnızca tek başına kural koyma ve bunları uygulama yetkisini vermez.
B
Devlet kendi ülkesinde bulunmayan vatandaşlarının malları üzerinde tasarruf etme yoluna gidebilir.
C
Devlet kendi ülkesinde bulunan yabancıların hakları ve malları üzerinde tasarruf etme yoluna gidebilir.
D
Devlet kendi ülkesinde bulunmayan vatandaşlarının hakları üzerinde tasarruf etme yoluna gidebilir.
E
Bir devletin ülkesinden geçip başka ülkelerde devam eden uluslararası nitelikteki nehirler konusunda uluslararası hukuk, o devletin yetkisine sınırlamalar getiremez.
Açıklama:
Uluslararası hukukta yetkinin münhasırlığı ilkesi uyarınca; Egemenlik devlete kendi ülkesinde bulunan şeyler bakımından yalnızca tek başına kural koyma ve bunları uygulama yetkisi verir. Devlet kendi ülkesinde bulunmayan vatandaşlarının malları üzerinde tasarruf etme yoluna gidemez. Devlet kendi ülkesinde bulunan yabancıların hakları ve malları üzerinde tasarruf etme yoluna gidebilir.Devlet kendi ülkesinde bulunmayan vatandaşlarının hakları üzerinde tasarruf etme yoluna gidemez.Bir devletin ülkesinden geçip başka ülkelerde devam eden uluslararası nitelikteki nehirler konusunda uluslararası hukuk, o devletin yetkisine sınırlamalar getirebilir.
Soru 72
Uluslararası hukukta münhasır yetki ilkesi gereği bir devletin ülkesinde bulunan yer üstü ve altı doğal kaynakları üzerinde daimi egemenlik hakkı mevcut olup bunlar üzerinde tek başına tasarruf yetkisine saip olması ile ilgili karar aşağıdakilerden hangisine karşılık gelir ?.
Seçenekler
A
Uluslararası Daimi Adalet Divanının 1927 tarihli Lotus-Bozkurt Davası kararı
B
Birleşmiş Milletler Genel Kurulunun 1962 yılında aldığı Karar
C
Birleşmiş Milletler Adalet Divanının 1955 tarihli Nottebohm Davası kararı
D
Birleşmiş Milletler Adalet Divanı’nın 1970 tarihli Barcelona Traction Davası kararı
E
Birleşmiş Milletler Adalet Divanının 1992 tarihli Lockerbie Davası kararı
Açıklama:
Birleşmiş Milletler Genel Kurulunun 1962 yılında aldığı karar gereğince Uluslararası hukukta münhasır yetki ilkesi gereği bir devletin ülkesinde bulunan yer üstü ve altı doğal kaynakları üzerinde daimi egemenlik hakkı mevcut olup bunlar üzerinde tek başına tasarruf yetkisine saip olması söz konusudur. Uluslararası Daimi Adalet Divanının 1927 tarihli Lotus-Bozkurt Davası kararı, Birleşmiş Milletler Adalet Divanının 1955 tarihli Nottebohm Davası kararı,Birleşmiş Milletler Adalet Divanı’nın 1970 tarihli Barcelona Traction Davası kararı, Birleşmiş Milletler Adalet Divanının 1992 tarihli Lockerbie Davası kararı ise, Uluslararası hukukta münhasır yetki ilkesi gereği bir devletin ülkesinde bulunan yer üstü ve altı doğal kaynakları üzerinde daimi egemenlik hakkı mevcut olup bunlar üzerinde tek başına tasarruf yetkisine saip olması ile ilgili değillerdir.
Soru 73
" Her ne kadar uluslararası hukuk devletlere yetkilerini kendi ülkeleri içinde kullanma zorunluluğu getiriyorsa da bir devletin kanunlarının uygulama ve mahkemelerinin yetki alanını ülkesi dışında bulunan kişi, şey ve eylemlere teşmil etmesi kimi hâllerde mümkündür. Bir devlet yabancı ülkede bulunan vatandaşları hakkında vatandaşlık prensibi uyarınca her zaman yetkisini kullanabilir. Bunun
dışında devletler evrensel cezai yetki iddiası ile korsanlık, köle ticareti, uyuşturucu ticareti, terörizm, işkence, ırk ayrımcılığı, uçak ve gemi kaçırma, rehine alma, insanlığa karşı suçlar, savaş suçları ve soykırım suçları gibi konularda yetkilerini ülke dışındaki olay ve şeyler üzerinde kullanmaktadır. Bu çerçevede ilgili devlet, ülkesinde bulunmayan kişiler hakkında yargılama yapabilmek için o kişiyi bulunduğu devletten, dava konusu suçu düzenleyen bir uluslararası andlaşmaya ya da bu devletle yapılmış suçluların iadesi andlaşmasına dayanarak isteme hakkına da sahip olabilir."
Yukarıdaki ifadeye göre yargılama yapmak üzere suçluların iadesi andlaşmasına dayanarak bir suçluyu isteyebilmek için isteyen devletin aşağıdakilerden hangisini ispatlaması gerekir ?.
dışında devletler evrensel cezai yetki iddiası ile korsanlık, köle ticareti, uyuşturucu ticareti, terörizm, işkence, ırk ayrımcılığı, uçak ve gemi kaçırma, rehine alma, insanlığa karşı suçlar, savaş suçları ve soykırım suçları gibi konularda yetkilerini ülke dışındaki olay ve şeyler üzerinde kullanmaktadır. Bu çerçevede ilgili devlet, ülkesinde bulunmayan kişiler hakkında yargılama yapabilmek için o kişiyi bulunduğu devletten, dava konusu suçu düzenleyen bir uluslararası andlaşmaya ya da bu devletle yapılmış suçluların iadesi andlaşmasına dayanarak isteme hakkına da sahip olabilir."
Yukarıdaki ifadeye göre yargılama yapmak üzere suçluların iadesi andlaşmasına dayanarak bir suçluyu isteyebilmek için isteyen devletin aşağıdakilerden hangisini ispatlaması gerekir ?.
Seçenekler
A
söz konusu eylemin her iki devletten sadece birisi için suç oluşturmasının yeterli olduğunu
B
suçla ilgili delil arayışında olduğunu
C
gerekirse suçluyu kaçırabilecek imkanlara sahip olduğunu
D
yalnızca o eylemle ilgili değil, suç oluşturan başka eylemleri ile de ilgili ayrıca yargılama yapacağını
E
suçluya işkence yapmayacağını
Açıklama:
Her ne kadar uluslararası hukuk devletlere yetkilerini kendi ülkeleri içinde kullanma zorunluluğu getiriyorsa da bir devletin kanunlarının uygulama ve mahkemelerinin yetki alanını ülkesi dışında bulunan kişi, şey ve eylemlere teşmil etmesi kimi hâllerde mümkündür. Bu bakımdan devlet yabancı ülkede bulunan vatandaşları hakkında vatandaşlık prensibi uyarınca her zaman yetkisini kullanabilir. Bunun dışında devletler evrensel cezai yetki iddiası ile korsanlık, köle ticareti, uyuşturucu ticareti, terörizm, işkence, ırk ayrımcılığı, uçak ve gemi kaçırma, rehine alma, insanlığa karşı suçlar, savaş suçları ve soykırım suçları gibi konularda yetkilerini ülke dışındaki olay ve şeyler üzerinde kullanmaktadır. Bu konuda değişik ülke mahkemelerinde verilmiş Filartiga, Noriega, Eichmann, Zardad ve Pinochet kararları zikredilebilir. Bu çerçevede ilgili devlet, ülkesinde bulunmayan kişiler hakkında yargılama yapabilmek için o kişiyi bulunduğu devletten, dava konusu suçu düzenleyen bir uluslara
suçluya işkence yapmayacağını
suçluya işkence yapmayacağını
Soru 74
" Devletler ....'lı yıllardan itibaren insanlığa karşı suçlar, savaş suçları ve soykırım suçlarına ilişkin evrensel yetkilerini uluslararası alanda kurulan ceza mahkemeleri ile paylaşmaya başlamışlardır ?. "
Yukarıdaki ifadedeki boşluğa aşağıdakilerden hangisi gelmelidir ?.
Yukarıdaki ifadedeki boşluğa aşağıdakilerden hangisi gelmelidir ?.
Seçenekler
A
1960
B
1970
C
1980
D
1990
E
2000
Açıklama:
1990’lı yıllardan itibaren devletler insanlığa karşı suçlar, savaş suçları ve soykırım suçlarına ilişkin evrensel yetkilerini uluslararası alanda kurulan ceza mahkemeleri ile paylaşmaya başlamışlardır.
Soru 75
" Uluslararası hukuka göre uyrukluk verilmesi her devletin münhasır yetkisi içinde olup bir devlet bu bağa dayanarak kendi uyrukluğunda bulunan bir gerçek veya tüzel kişinin başka devletlerde uğradığı haksızlıklar adına uluslararası alanda hak arama yetkisine sahiptir. Buna uluslararası hukukta ..... denir."
Yukarıdaki ifadedeki boşluğa aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?.
Yukarıdaki ifadedeki boşluğa aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?.
Seçenekler
A
dokunulmazlık
B
tasarruf yetkisi
C
diplomatik himaye
D
teminat
E
evrensel cezai yetki
Açıklama:
Bir devletin ülkesinde yaşayan insanları bu devlete vatandaşlık bağı ile bağlayan
sürekli hukuki ilişkiye uyrukluk denmektedir. Bu çerçevede uluslararası hukuka
göre uyrukluk verilmesi her devletin münhasır yetkisi içinde olup bir devlet bu
bağa dayanarak kendi uyrukluğunda bulunan bir gerçek veya tüzel kişinin başka
devletlerde uğradığı haksızlıklar adına uluslararası alanda hak arama yetkisine
sahiptir. Buna uluslararası hukukta diplomatik himaye denir.
sürekli hukuki ilişkiye uyrukluk denmektedir. Bu çerçevede uluslararası hukuka
göre uyrukluk verilmesi her devletin münhasır yetkisi içinde olup bir devlet bu
bağa dayanarak kendi uyrukluğunda bulunan bir gerçek veya tüzel kişinin başka
devletlerde uğradığı haksızlıklar adına uluslararası alanda hak arama yetkisine
sahiptir. Buna uluslararası hukukta diplomatik himaye denir.
Soru 76
" Bir devletin ülkesinde tehdit veya kullanma amaçlı nükleer silah bulundurup bulunduramayacağına ilişkin BM Adalet Divanı’nın 1966 tarihli Nükleer
Silahların Hukukiliğine ilişkin Danışma Görüşünde, Divan bu tür silahların kullanılmasının insancıl hukuka aykırı olsa da bulundurulmasının ... hakkına dayandırılabileceğini ifade etmiştir."
Yukarıdaki ifadedeki boşluğa aşağıdakilerden hangisi gelmelidir ?.
Silahların Hukukiliğine ilişkin Danışma Görüşünde, Divan bu tür silahların kullanılmasının insancıl hukuka aykırı olsa da bulundurulmasının ... hakkına dayandırılabileceğini ifade etmiştir."
Yukarıdaki ifadedeki boşluğa aşağıdakilerden hangisi gelmelidir ?.
Seçenekler
A
meşru müdafaa
B
müdahale
C
himaye
D
sınırsız takdir
E
anlaşma yapma
Açıklama:
Bir devletin ülkesinde tehdit veya kullanma amaçlı nükleer silah bulundurup bulunduramayacağına ilişkin BM Adalet Divanı’nın 1966 tarihli Nükleer Silahların Hukukiliğine ilişkin Danışma Görüşünde, Divan bu tür silahların kullanılmasının insancıl hukuka aykırı olsa da bulundurulmasının meşru müdafaa hakkına dayandırılabileceğini ifade etmiştir.
Soru 77
" Bir devletin andlaşma yapmak suretiyle başka devletlere veya uluslararası teşkilatlara kendi ülkesi üzerinde birtakım haklar ve muafiyetler sağlaması mümkündür. Örneğin; birtakım andlaşmalar yoluyla devletlerin başka devletler yararına ülkesini askersizleştirme ve tarafsızlaştırma yükümleri yüklendiği de uygulamada gözlenmektedir. Uluslararası Daimi Adalet Divanı bu tür andlaşmalarla devlet egemenliğine getirilen önemli sınırlamaların devletin egemenliğinin bir parçası olan anlaşma yapma hakkına dayandığı için bunun egemenlikten vazgeçme olarak değerlendirilemeyeceğine hükmetmiştir."
Aşağıdakilerden hangisi yukarıdaki açıklama doğrultusundaki bir karardır?
Aşağıdakilerden hangisi yukarıdaki açıklama doğrultusundaki bir karardır?
Seçenekler
A
Birleşmiş Milletler Adalet Divanı’nın 1970 tarihli Barcelona Traction Davası kararı
B
Uluslararası Daimi Adalet Divanı’nın 1923 tarihli SS Wimbledon Davası kararı
C
Uluslararası Daimi Adalet Divanı’nın 1935 tarihli Arnavutluk’taki Yunan Azınlık Okulları Davası kararı
D
Uluslararası Daimi Adalet Divanının 1927 tarihli Lotus-Bozkurt Davası kararı
E
Birleşmiş Milletler Adalet Divanı1949 tarihli Korfu Boğazı Davası kararı
Açıklama:
Bir devletin andlaşma yapmak suretiyle başka devletlere veya uluslararası teşkilatlara kendi ülkesi üzerinde birtakım haklar ve muafiyetler sağlaması mümkündür. Örneğin; birtakım andlaşmalar yoluyla devletlerin başka devletler yararına ülkesini askersizleştirme ve tarafsızlaştırma yükümleri yüklendiği de uygulamada gözlenmektedir. Uluslararası Daimi Adalet Divanı bu tür andlaşmalarla devlet egemenliğine getirilen önemli sınırlamaların devletin egemenliğinin bir parçası olan anlaşma yapma hakkına dayandığı için bunun egemenlikten vazgeçme olarak değerlendirilemeyeceğine hükmetmiştir. Uluslararası Daimi Adalet Divanı’nın 1923 tarihli SS Wimbledon Davası kararı, yukarıdaki açıklama doğrultusundaki bir karardır.
Soru 78
Aşağıdakilerden hangisi devletlere karşı vatandaşlara bir uluslararası insan hakları mahkemesi önünde dava açma (bireysel başvuru) hakkı getiren ve dolayısıyla insan haklarını bölgesel düzeyde koruyan andlaşmalar içinde en etkin olan konvansiyondur?.
Seçenekler
A
1966 Uluslararası Medeni ve Siyasi Haklar Konvansiyonu
B
1989 Çocuk Haklarına Dair Konvansiyon
C
1989 İşkence ve Diğer İnsanlık Dışı Muamelelere Karşı Konvansiyon
D
1950 Avrupa Konvansiyonu
E
1966 Uluslararası Ekonomik, Sosyal ve Kültürel Haklar Konvansiyonu
Açıklama:
Günümüzde bir devletin kendi ülkesi üzerinde yaşayanlar hakkında sahip olduğu
münhasır yetkisinin uluslararası hukukça sınırlandığı en önemli alan insan hakları
hukukudur. İnsan haklarını bölgesel düzeyde koruyan andlaşmalar içinde en etkin çalışanlarından biri; devletlere karşı vatandaşlara bir uluslararası insan hakları mahkemesi önünde dava açma (bireysel başvuru) hakkı getiren 1950 Avrupa Konvansiyonu'dur.
münhasır yetkisinin uluslararası hukukça sınırlandığı en önemli alan insan hakları
hukukudur. İnsan haklarını bölgesel düzeyde koruyan andlaşmalar içinde en etkin çalışanlarından biri; devletlere karşı vatandaşlara bir uluslararası insan hakları mahkemesi önünde dava açma (bireysel başvuru) hakkı getiren 1950 Avrupa Konvansiyonu'dur.
Soru 79
Türkiye’nin taraf olduğu andlaşmalar arasında azınlıklara ilişkin yükümler taşıyanlardan ilki aşağıdakilerden hangisidir ?.
Seçenekler
A
1923 Mübadele Sözleşmesi
B
1923 tarihli Lozan Andlaşması
C
1926 tarihli Atina İtilafnamesi
D
1933 tarihli Ankara Sözleşmesi
E
1919 tarihli Neuilly Andlaşması
Açıklama:
Türkiye’nin taraf olduğu andlaşmalar arasında azınlıklara ilişkin yükümler taşıyanlardan ilki 1923 tarihli Lozan Andlaşması’dır.
Soru 80
" Devletlerin yetkisinin ülkeselliği ilkesi, uluslararası hukukta devletlerin egemen
eşitliği ve iç işlerine karışma yasağı ile güvenceye alınmıştır. BM Şartı Madde 2/1
uyarınca tüm üye devletler hukuken eşittir. Buna göre devletler ayrım gözetilmeksizin uluslararası hukukun devletlere tanıdığı hak ve korumalardan yararlanabilirler. Yine bu eşitlik devletlere kendi aralarındaki ilişkileri .... uyarınca düzenleme imkânı verir, yani hiç bir devlet başka bir devleti herhangi bir karşılığı olmayan bir hukuki ilişkiye girmeye zorlayamaz. "
Yukarıdaki ifadedeki boşluğa aşağıdakilerden hangisi gelmelidir ?.
eşitliği ve iç işlerine karışma yasağı ile güvenceye alınmıştır. BM Şartı Madde 2/1
uyarınca tüm üye devletler hukuken eşittir. Buna göre devletler ayrım gözetilmeksizin uluslararası hukukun devletlere tanıdığı hak ve korumalardan yararlanabilirler. Yine bu eşitlik devletlere kendi aralarındaki ilişkileri .... uyarınca düzenleme imkânı verir, yani hiç bir devlet başka bir devleti herhangi bir karşılığı olmayan bir hukuki ilişkiye girmeye zorlayamaz. "
Yukarıdaki ifadedeki boşluğa aşağıdakilerden hangisi gelmelidir ?.
Seçenekler
A
hakkaniyet ilkesi
B
kazanılmış haklara saygı ilkesi
C
sorumluluk ilkesi
D
karşılıklılık ilkesi
E
ahde vefa ilkesi
Açıklama:
Devletlerin yetkisinin ülkeselliği ilkesi, uluslararası hukukta devletlerin egemen
eşitliği ve iç işlerine karışma yasağı ile güvenceye alınmıştır. BM Şartı Madde 2/1
uyarınca tüm üye devletler hukuken eşittir. Buna göre devletler ayrım gözetilmeksizin uluslararası hukukun devletlere tanıdığı hak ve korumalardan yararlanabilirler. Yine bu eşitlik devletlere kendi aralarındaki ilişkileri karşılıklılık ilkesi uyarınca düzenleme imkânı verir, yani hiç bir devlet başka bir devleti herhangi bir karşılığı olmayan bir hukuki ilişkiye girmeye zorlayamaz.
eşitliği ve iç işlerine karışma yasağı ile güvenceye alınmıştır. BM Şartı Madde 2/1
uyarınca tüm üye devletler hukuken eşittir. Buna göre devletler ayrım gözetilmeksizin uluslararası hukukun devletlere tanıdığı hak ve korumalardan yararlanabilirler. Yine bu eşitlik devletlere kendi aralarındaki ilişkileri karşılıklılık ilkesi uyarınca düzenleme imkânı verir, yani hiç bir devlet başka bir devleti herhangi bir karşılığı olmayan bir hukuki ilişkiye girmeye zorlayamaz.
Soru 81
Uluslararası hukuk uyarınca _______ devlete kendi ülkesinde bulunan kişi ve
şeyler bakımından tek başına kural koyma ve bunları uygulama yetkisi verir.
Yukarıdaki paragrafta boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi gelmelidir_
şeyler bakımından tek başına kural koyma ve bunları uygulama yetkisi verir.
Yukarıdaki paragrafta boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi gelmelidir_
Seçenekler
A
Özgürlük
B
Hukuk
C
Örfler
D
Egemenlik
E
Uluslararası Düzen
Açıklama:
Uluslararası hukuk uyarınca egemenlik devlete kendi ülkesinde bulunan kişi ve şeyler (bunların içine o devlet ülkesinde kayıtlı olan deniz ve hava araçları ile o araçlarda çalışanlar da dâhildir) bakımından tek başına kural koyma (yasama) ve bunları uygulama (yürütme ve yargı) yetkisi verir.
Soru 82
1927 tarihli Lotus-Bozkurt Davası kararı aşağıdaki mahkemelerden hangisi tarafından verilmiştir?
Seçenekler
A
Uluslararası Daimi Adalet Divanı
B
Uluslararası Adalet Divanı
C
Avrupa Adalet Divanı
D
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi
E
Anayasa Mahkemesi
Açıklama:
Yetkinin ülkeselliği ilkesi çerçevesinde, Uluslararası Daimi Adalet Divanı, devletin yetkilerini kural olarak sadece kendi ülkesinde kullanabileceğini ve uluslararası örf ve adette veya andlaşmalarda bulunan müsaade edici bir kural olmaksızın devletin yetkisini ülkesi dışında kullanamayacağını ifade etmiştir (UDAD’nın 1927 tarihli Lotus-Bozkurt Davası kararı).
Soru 83
Hangi ilke gereği, bir devletin ülkesinde bulunan yer üstü ve altı doğal kaynakları üzerinde daimi egemenlik hakkı mevcut olup; bunlar üzerinde tek başına tasarruf yetkisini haizdir?
Seçenekler
A
Doğal Yargıç İlkesi
B
Hukukun Genel İlkeleri
C
Hakkaniyet İlkeleri
D
Hukuk Devleti İlkesi
E
Münhasır Yetki İlkesi
Açıklama:
Münhasır yetki ilkesi gereği bir devletin ülkesinde bulunan yer üstü ve altı doğal kaynakları üzerinde daimi egemenlik hakkı mevcut olup bunlar üzerinde tek başına tasarruf yetkisine haizdir (BM Genel Kurulunun 1962 yılında aldığı 1803 Sayılı Karar).
Münhasır Yetki İlkesi
Münhasır Yetki İlkesi
Soru 84
Bir devletin ülkesinde yaşayan insanları, bu devlete "vatandaşlık bağı" ile bağlayan sürekli hukuki ilişki aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?
Seçenekler
A
Mülkiyet
B
Uyrukluk
C
Egemenlik
D
Anayasa
E
Diplomatik Dokunulmazlık
Açıklama:
Bir devletin ülkesinde yaşayan insanları bu devlete vatandaşlık bağı ile bağlayan
sürekli hukuki ilişkiye uyrukluk denmektedir. Bu çerçevede uluslararası hukuka
göre uyrukluk verilmesi her devletin münhasır yetkisi içinde olup bir devlet bu
bağa dayanarak kendi uyrukluğunda bulunan bir gerçek veya tüzel kişinin başka
devletlerde uğradığı haksızlıklar adına uluslararası alanda hak arama yetkisine
sahiptir
sürekli hukuki ilişkiye uyrukluk denmektedir. Bu çerçevede uluslararası hukuka
göre uyrukluk verilmesi her devletin münhasır yetkisi içinde olup bir devlet bu
bağa dayanarak kendi uyrukluğunda bulunan bir gerçek veya tüzel kişinin başka
devletlerde uğradığı haksızlıklar adına uluslararası alanda hak arama yetkisine
sahiptir
Soru 85
Bir devlet buyrukluk bağına dayanarak, kendi uyrukluğunda bulunan bir gerçek veya tüzel kişinin başka devletlerde uğradığı haksızlıklar adına uluslararası alanda hak arama yetkisine sahiptir. Buna uluslararası hukukta ne ad verilmektedir?
Seçenekler
A
Diplomatik İnisiyatif
B
Diplomatik Himaye
C
Konsolosluk İşleri
D
Diplomatik Dokunulmazlık
E
İnsan Hakları
Açıklama:
Bir devletin ülkesinde yaşayan insanları bu devlete vatandaşlık bağı ile bağlayan
sürekli hukuki ilişkiye uyrukluk denmektedir.
Bu çerçevede uluslararası hukuka göre uyrukluk verilmesi her devletin münhasır yetkisi içinde olup bir devlet bu bağa dayanarak kendi uyrukluğunda bulunan bir gerçek veya tüzel kişinin başka devletlerde uğradığı haksızlıklar adına uluslararası alanda hak arama yetkisine sahiptir.
Buna uluslararası hukukta diplomatik himaye denir
sürekli hukuki ilişkiye uyrukluk denmektedir.
Bu çerçevede uluslararası hukuka göre uyrukluk verilmesi her devletin münhasır yetkisi içinde olup bir devlet bu bağa dayanarak kendi uyrukluğunda bulunan bir gerçek veya tüzel kişinin başka devletlerde uğradığı haksızlıklar adına uluslararası alanda hak arama yetkisine sahiptir.
Buna uluslararası hukukta diplomatik himaye denir
Soru 86
Diplomatik Himaye hakkı kime aşağıdakilerden hangisine ait bir haktır?
Seçenekler
A
Uluslararası Toplum
B
Birleşmiş Milletler
C
Gerçek Kişiler
D
Vatandaşlar
E
Devletler
Açıklama:
Diplomatik himaye hakkının aslen devlete ait olduğu kabul edildiği için diplomatik himayeye başvurmak kişinin mensubu bulunduğu devletin takdirine bırakılmıştır
Devletler
Devletler
Soru 87
Uluslararası örf ve adet hukukuna göre devlet yabancı kişilerin uluslararası hukuktan kaynaklanan haklarına saygı göstermek ve mahkemelerinde kendi vatandaşlarına sağladığı hukuki korumanın aynısını ülkesinde bulunan yabancılara da sağlamak zorundadır.
Bu zorunluluğa uluslararası hukukta ne ad verilmektedir?
Bu zorunluluğa uluslararası hukukta ne ad verilmektedir?
Seçenekler
A
İnsan haklarına saygı
B
Adalete erişim hakkı
C
Ayrım Yapma Yasağı
D
Hukuk Devleti
E
Evrensel Yetki
Açıklama:
Uluslararası örf ve adet hukukuna göre devlet yabancı kişilerin uluslararası hukuktan kaynaklanan haklarına saygı göstermek ve mahkemelerinde kendi vatandaşlarına sağladığı hukuki korumanın aynısını yabancılara da sağlamak zorundadır.
Bununla beraber, uluslararası hukukun devletin ülkesinde bulunan yabancı ile tebaası arasında ayrım yapma yasağı, yabancıya tebaaya tanınan bütün hakların tanınması anlamına gelmez
Bununla beraber, uluslararası hukukun devletin ülkesinde bulunan yabancı ile tebaası arasında ayrım yapma yasağı, yabancıya tebaaya tanınan bütün hakların tanınması anlamına gelmez
Soru 88
Aşağıdakilerden hangisi devletler arasında ekonomik iş birliğini sağlama amacıyla kurulmuş uluslararası örgütler arasında sayılmaz?
Seçenekler
A
NATO
B
NAFTA
C
MERCOSUR
D
ASEAN
E
APEC
Açıklama:
Devletler bir araya gelerek aralarında ekonomik iş birliğini arttırmayı ve uluslararası ticareti hukuken kolaylaştırmayı sağlayacak çok sayıda evrensel ve bölgesel uluslararası teşkilatlar kurma yoluna da gitmektedirler.
Devletler arasında ekonomik iş birliğini sağlama amacıyla kurulmuş uluslararası örgütler arasında başlıcaları Dünya Ticaret Örgütü, AB, OECD, OAS, NAFTA, MERCOSUR, ASEAN, APEC, ECO, Avrasya Ekonomik Topluluğu, Afrika Birliği, İslam Konferansı Örgütü ve Arap Ligidir.
NATO
Devletler arasında ekonomik iş birliğini sağlama amacıyla kurulmuş uluslararası örgütler arasında başlıcaları Dünya Ticaret Örgütü, AB, OECD, OAS, NAFTA, MERCOSUR, ASEAN, APEC, ECO, Avrasya Ekonomik Topluluğu, Afrika Birliği, İslam Konferansı Örgütü ve Arap Ligidir.
NATO
Soru 89
Uluslararası hukukun bir ilkesi gereği, bir devlet başka bir devletin kişiliğine, siyasi, ekonomik ve kültürel özelliklerine karşı ister silahlı ister başka şekilde olsun her türlü müdahale ve tehdit kullanmaktan kaçınmak zorundadır.
Bu temel kurala ne ad verilmektedir?
Bu temel kurala ne ad verilmektedir?
Seçenekler
A
Devletlerin iç işlerine karışma yasağı
B
Kuvvet kullanma yasağı
C
Kuvvet tehdidinde bulunmama ilkesi
D
Ayrım gözetmeme ilkesi
E
Uyuşmazlıkların barışçı çözümü
Açıklama:
Yetkinin ülkeselliği ilkesini koruyan ikinci kural BM Şartı Madde 2/4’de yer alan devletlerin iç işlerine karışma yasağıdır.
Buna göre bir devlet başka bir devletin kişiliğine, siyasi, ekonomik ve kültürel özelliklerine karşı ister silahlı ister başka şekilde olsun her türlü müdahale ve tehdit kullanmaktan kaçınmak zorundadır.
Yine bu çerçevede BM Şartı Madde 2/6 uyarınca devletlerin özü itibarıyla millî yetkisine giren işler koruma altına alınmıştır.
Buna göre bir devlet başka bir devletin kişiliğine, siyasi, ekonomik ve kültürel özelliklerine karşı ister silahlı ister başka şekilde olsun her türlü müdahale ve tehdit kullanmaktan kaçınmak zorundadır.
Yine bu çerçevede BM Şartı Madde 2/6 uyarınca devletlerin özü itibarıyla millî yetkisine giren işler koruma altına alınmıştır.
Soru 90
Devletler BM Şartı ile oluşturdukları _______ _______ tarafından uluslararası barış ve güvenliği korumak için kendiliğinden harekete geçilebileceğini ve bu çerçevede alınan kararların iç işlerine karışma sayılmayacağını kabul etmişlerdir.
Yukarında boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?
Yukarında boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?
Seçenekler
A
Milletler Cemiyeti
B
Avrupa Birliği
C
Avrupa Konseyi
D
Güvenlik Konseyi
E
BM Sekretaryası
Açıklama:
BMAD 1949 tarihli Korfu Boğazı Davası ve 1986 tarihli Nikaragua Davası kararlarında her devletin bir dış müdahaleye uğramadan iç işlerini yürütme hakkının bir örf ve adet kuralı olduğuna hükmetmiştir.
Bu hukuki düzeni korumak üzere devletler BM Şartı ile oluşturdukları Güvenlik Konseyi’nin uluslararası barış ve güvenliği korumak için kendiliğinden harekete geçebileceğini ve bu çerçevede alınan kararların iç işlerine karışma sayılmayacağını kabul etmişlerdir.
Bu hukuki düzeni korumak üzere devletler BM Şartı ile oluşturdukları Güvenlik Konseyi’nin uluslararası barış ve güvenliği korumak için kendiliğinden harekete geçebileceğini ve bu çerçevede alınan kararların iç işlerine karışma sayılmayacağını kabul etmişlerdir.
Soru 91
Devletin ülkesinde yaşayan insanları bu devlete vatandaşlık bağı ile bağlayan sürekli hukuki ilişkiye ne ad verilir?
Seçenekler
A
Vatandaşlık
B
Uyrukluk
C
Himaye
D
İnsan hakları
E
Diplomatik himaye
Açıklama:
Bir devletin ülkesinde yaşayan insanları bu devlete vatandaşlık bağı ile bağlayan sürekli hukuki ilişkiye uyrukluk denmektedir. Doğru cevap B seçeneğidir.
Soru 92
Aşağıdakilerden hangisi insan hakları hukuku konusunu ayrıntılı olarak ele alan belli başlı uluslararası andlaşmalar dan birisi değildir?
Seçenekler
A
1948 Jenosit Konvansiyonu
B
1966 Her Türlü Irk Ayrımının Yasaklanmasına Dair Uluslararası Konvansiyon
C
1966 Uluslararası Medeni ve Siyasi Haklar Konvansiyonu,
D
1979 Kadınlara Karşı Her Türlü Ayrımcılığın Yasaklanmasına Dair Konvansiyon,
E
1964 Montreux Konvansiyonu
Açıklama:
İnsan hakları hukuku konusunu ayrıntılı olarak ele alan belli başlı uluslararası andlaşmalar arasında 1948 Jenosit Konvansiyonu, 1966 Her Türlü Irk Ayrımının Yasaklanmasına Dair Uluslararası Konvansiyon, 1966 Uluslararası Medeni ve Siyasi Haklar Konvansiyonu, 1966 Uluslararası Ekonomik, Sosyal ve Kültürel Haklar Konvansiyonu, 1979 Kadınlara Karşı Her Türlü Ayrımcılığın Yasaklanmasına Dair Konvansiyon, 1989 Çocuk Haklarına Dair Konvansiyon, 1989 İşkence ve Diğer İnsanlık Dışı Muamelelere Karşı Konvansiyon ile 2006 Özürlülerin Haklarına Dair Konvansiyon gelmektedir. Doğru cevap E seçeneğidir.
Soru 93
Türkiye de yaşayan, Müslüman olmayan Rum, Ermeni, Yahudi gruplara ne ad verilir?
Seçenekler
A
Vatandaş
B
Uyruk
C
Azınlık
D
Yurttaş
E
Sığınmacı
Açıklama:
Bir devletin ülkesi içinde yaşayıp o devletin vatandaşı olmakla beraber toplumun baskın nüfusuna dahil olmayıp ondan ırk, dil ya da din bakımından farklılık gösteren gruplar da bulunabilir. Bunlara azınlık denir. Doğru cevap C seçeneğidir
Soru 94
Türkiye’nin taraf olduğu azınlıklara ilişkin yükümler taşıyanlardan ilk andlaşma aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Lozan Andlaşması
B
Montreux Andlaşması
C
Jenosit Konvansiyonu
D
Zardad
E
Pinochet
Açıklama:
Türkiye’nin taraf olduğu andlaşmalar arasında azınlıklara ilişkin yükümler taşıyanlardan ilki 1923 tarihli Lozan Andlaşması’dır. Andlaşma’nın II. bölümünün III. kesiminde Türkiye’de yaşayan Müslüman olmayan azınlıkların statüsü ele alınmıştır. Doğru cevap A seçeneğidir.
Soru 95
Aşağıdakilerden hangisi devletler arasında ekonomik işbirliğini sağlama amacıyla kurulmuş uluslararası örgütlerden birisi değildir?
Seçenekler
A
Dünya Ticaret Örgütü
B
AB
C
OECD
D
BM
E
APEC
Açıklama:
Devletler arasında ekonomik işbirliğini sağlama amacıyla kurulmuş uluslararası örgütler arasında başlıcaları Dünya Ticaret Örgütü, AB, OECD, OAS, NAFTA, MERCOSUR, ASEAN, APEC, ECO, Avrasya Ekonomik Topluluğu, Afrika Birliği, İslam Konferansı Örgütü ve Arap Ligidir. Doğru cevap D seçeneğidir.
Soru 96
Devletlerin iç işlerine karışmasını yasaklayan kurala uluslararası hukukta getirilen tek istisna aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Hiç bir devlet başka bir devleti herhangi bir karşılığı olmayan bir hukuki ilişkiye girmeye zorlayamaz
B
Devletlerin iç işlerine karışma yasağıdır
C
Devletin kendisine silahlı saldırıda bulunan devlete karşı kullanabileceği meşru müdafaa hakkıdır
D
Devletlerin özü itibarıyla millî yetkisine giren işler koruma altına alınmıştır
E
Bir devletin millî yetki alanına giren konulara onun rızası olmadan müdahale edemezler
Açıklama:
Devletlerin egemen eşitliği ve birbirlerinin iç işlerine karışmasını yasaklayan kurala uluslararası hukukta getirilen tek istisna BM Şartı Madde 51’de yer alan bir devletin kendisine silahlı saldırıda bulunan devlete karşı kullanabileceği meşru müdafaa hakkıdır. Doğru cevap C seçeneğidir
Soru 97
Aşağıdakilerden hangisi uluslararası andlaşmalara göre devletlerin bunlara uygun davranıp davranmadıklarını denetleyen örgütlerden biri değildir?
Seçenekler
A
Birleşmiş Milletler Genel Kurulu
B
BM İnsan Hakları Komitesi
C
Irk Ayrımcılığını Önleme Komitesi
D
İşkenceyi Önleme Komitesi
E
BM Adalet Divanı
Açıklama:
Uluslararası andlaşmalar göre devletler insanların devletle olan ilişkilerinde bu hakları devletin eylem ve işlemlerine karşı korumakla yükümlüdür. Ayrıca aynı andlaşmalarda devletlerin bunlara uygun davranıp davranmadıklarını denetleyip, bunları Birleşmiş Milletler Genel Kuruluna rapor eden İzleme Komiteleri (BM İnsan Hakları Komitesi, Irk Ayrımcılığını Önleme Komitesi, İşkenceyi Önleme Komitesi vb.) kurulmuştur. Doğru cevap E seçeneğidir
Soru 98
Birinci ve İkinci Dünya Savaşlarından sonra yapılan andlaşmalarda azınlıklarla ilgili esaslar aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?
Seçenekler
A
Din ayrımı yapılmaması
B
Dil, din, ırk ayrımı yapılmaması
C
Azınlıkların özelliklerinin korunması, dil, din ırk ayrımı yapılmaması
D
Azınlıkların özelliklerinin korumaya ve geliştirmeye yönelik düzenleme yapılması, dil, din ırk ayrımı yapılmaması
E
Azınlıkların özelliklerinin korumaya ve geliştirmeye yönelik düzenleme yapılması
Açıklama:
Birinci ve İkinci Dünya Savaşlarından sonra yapılan bu tür andlaşmalarda şu esaslar yer almaktadır: Azınlıkların özelliklerinin korumaya ve geliştirmeye yönelik düzenleme yapılması, dil, din ırk ayrımı yapılmaması Doğru cevap D seçeneğidir.
Soru 99
1919 tarihli Neuilly Andlaşması hangi iki ülke arasında yapılmıştır?
Seçenekler
A
Bulgaristan-Türkiye
B
Bulgaristan-Yunanistan
C
Yunanistan- Türkiye
D
Arnavutluk-Yunanistan
E
Arnavutluk-Bulgaristan
Açıklama:
Bulgaristan’da yaşayan Türk azınlığın hakları da 1919 tarihli Neuilly Andlaşması ile 1925 tarihli Bulgaristan ve Türkiye İkili Dostluk Andlaşması ile güvenceye alınmaya çalışılmıştır. Doğru cevap A seçeneğidir.
Soru 100
NATO’nun 1999 başında gerçekleştirdiği Kosova müdahalesi hangi istisnaya bir örnektir?
Seçenekler
A
İç işlerini yürütme hakkı
B
İnsani müdahale hakkı
C
Meşru müdafaa hakkı
D
Eşitlik hakkı
E
Mülteci olma hakkı
Açıklama:
İnsani müdahaleden bir yabancı ülkede bulunan kişileri (ister o ülke ister başka bir ülke uyruğunda olsun) pek yakın ve hayati bir tehlikeden korumak için bir başka devlet tarafından buna izin veren bir BM Güvenlik Konseyi kararı olmaksızın yapılan müdahaleler anlaşılmaktadır. NATO’nun 1999 başında gerçekleştirdiği Kosova müdahalesi ve Fransa’nın 2002 Fil Dişi Cumhuriyeti müdahalesi gibi. Doğru cevap B seçeneğidir.
Soru 101
Münhasır yetki ilkesi kapsamında aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
Seçenekler
A
Devlet kişiler ve şeyler hakkında kanunlar çıkarabilir
B
Kendi ülkesinde bulunan yabancıların malları üzerinde tasarruf edemez
C
Kendi ülkesinde bulunan yabancıların hakları üzerinde tasarruf edebilir
D
Devlet kendi ülkesinde bulunan yer altı kaynakları üzerinde tasarruf hakkına sahiptir
E
Devlet kendi ülkesinde kuralları tek başına yürütme yetkisi vardır
Açıklama:
Devlet kendi ülkesinde bulunan kişiler ve şeyler hakkında kanunlar çıkarabilir, vatandaşlarının ve yabancıların hakları ve malları üzerinde tasarruf etme yoluna gidebilir.
Soru 102
Ren ve Tuna nehri gibi nehirler açısından uluslararası andlaşmalarla ulaşımla ilgili nasıl bir düzenleme getirilmiştir?
Seçenekler
A
Bütün devletlerin ticari gemilerine ulaşım serbestliği getirilmiştir
B
Bütün devletlerin ticari gemilerine ulaşım yasaklanmıştır
C
Yalnızca doğdukları devletin ticaret gemilerine ulaşım serbesttir
D
Yalnızca döküldükleri devletin ticaret gemilerine ulaşım serbesttir
E
Yalnızca AB üyesi devletlerin ticaret gemilerine ulaşım serbesttir
Açıklama:
Ren ve Tuna nehri gibi nehirler açısından uluslararası andlaşmalarla bütün devletlerin ticari gemilerine ulaşım serbestliği getirilmiştir.
Soru 103
Devletler evrensel cezai yetki iddiası ile aşağıdaki konulardan hangisinde yetkilerini ülke dışındaki olay ve şeyler üzerinde kullanamaz?
Seçenekler
A
Köle ticareti
B
Irk ayrımcılığı
C
Terörizm
D
Gemi kaçırma
E
Dolandırıcılık
Açıklama:
Devletler evrensel cezai yetki iddiası ile korsanlık, köle ticareti, uyuşturucu ticareti, terörizm, işkence, ırk ayrımcılığı, uçak ve gemi kaçırma, rehine alma, insanlığa karşı suçlar, savaş suçları ve soykırım suçları gibi konularda yetkilerini ülke dışındaki olay ve şeyler üzerinde kullanmaktadır.
Soru 104
Suçluların iadesi andlaşmasına dayanarak bir suçluyu isteyebilmek için isteyen devletin sağlaması gereken şartlar arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?
Seçenekler
A
Suçlunun iadeyi isteyen devlet vatandaşı olması
B
Söz konusu eylemin her iki devlette de suç oluşturması
C
İade isteyen devletin suçla ilgili yeterince delile sahip olması
D
İade isteyen devletin yalnızca o eylemle ilgili yargılama yapacak olması
E
İade isteyen devletin suçluya işkence yapmayacağını ispatlaması
Açıklama:
Yargılama yapmak üzere suçluların iadesi andlaşmasına dayanarak bir suçluyu isteyebilmek için isteyen devletin, söz konusu eylemin her iki devlette de suç oluşturduğunu, suçla ilgili yeterince delile sahip olduğunu, yalnızca o eylemle ilgili yargılama yapacağını ve suçluya işkence yapmayacağını ispatlaması gerekmektedir.
Soru 105
Bir devletin kendi uyrukluğunda bulunan gerçek veya tüzel kişinin başka devletlerde uğradığı haksızlıklar adına uluslararası alanda hak arama yetkisine ne denir?
Seçenekler
A
Uyrukluk
B
Vatandaşlık
C
Diplomatik himaye
D
Münhasır yetki
E
Egemenlik yetkisi
Açıklama:
Uluslararası hukuka göre uyrukluk verilmesi her devletin münhasır yetkisi içinde olup bir devlet bu bağa dayanarak kendi uyrukluğunda bulunan bir gerçek veya tüzel kişinin başka devletlerde uğradığı haksızlıklar adına uluslararası alanda hak arama yetkisine sahiptir. Buna uluslararası hukukta diplomatik himaye denir.
Soru 106
Tüzel kişilerin tabiiyetiyle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
Seçenekler
A
Kuruluş yeri esası ve idare merkezi esası vardır
B
Şirket faaliyetlerinin yoğunlaştığı yer esası da kabul edilmektedir
C
Çok taraflı yatırım şirketlerinde diplomatik himaye yapılamaz
D
Çok taraflı yatırımlarda şirketin hangi devletle gerçek bir bağlılık içinde olduğu araştırılır
E
Birden fazla ülkede faaliyet gösteren şirketlerle ilgili konularda uluslararası tahkime gidilmektedir
Açıklama:
Birden fazla ülkede faaliyet gösteren şirketlerin diplomatik himayesinde, somut
olay incelenerek şirketin hangi devletle gerçek bir bağlılık içinde olduğunun bulunması gerekir. Buna göre diplomatik himaye söz konusu olabilir.
olay incelenerek şirketin hangi devletle gerçek bir bağlılık içinde olduğunun bulunması gerekir. Buna göre diplomatik himaye söz konusu olabilir.
Soru 107
Savaş veya milletin varlığını tehdit eden bir genel tehlike halinde, devletler taraf oldukları sözleşmelerdeki hangi hakka aykırı tedbir alabilir?
Seçenekler
A
Yaşam hakkı
B
İşkence yasağı
C
Kölelik
D
Mülkiyet hakkı
E
Cezaların yasallığı
Açıklama:
Milletlerarası anlaşmalara göre, devletin savaş veya milletin varlığını tehdit eden başka bir genel tehlike hâlinde yaşam hakkı, işkence yasağı, kölelik ve cezaların yasallığı dışındaki haklara aykırı tedbirler alabileceğini de kabul edilmektedir.
Soru 108
Uluslararası Yatırım Uyuşmazlıkları Çözüm Merkezi (ICSID) hangi amaçla kurulmuştur?
Seçenekler
A
Çifte vergilendirmenin önlenmesi
B
İki veya çok taraflı yatırımların korunması
C
Mültecilerin haklarını düzenleme
D
Başka ülkede bulunan suçlunun iadesini isteme
E
Temel insan haklarını düzenleme
Açıklama:
ICSID ile taraf devletler vatandaşlarına yatırım yaptığı devleti doğrudan uluslararası tahkim yoluyla dava etme, davaya uygulanmasını istediği hukuku seçme ve tahkim kararını davalı devlet mahkemesinde tenfize gitmeden doğrudan uygulatma hakları tanımakta ve özellikle yatırımlarının kamulaştırmalardan korunmasına ilişkin yasaklar getirmektedir.
Soru 109
Hakların tanınmasında kullanılan karşılıklılık ilkesi, aşağıdakilerden hangisinin bir sonucudur?
Seçenekler
A
Egemenlik
B
Münhasır yetki
C
Mahfuz yetki
D
Uyrukluk
E
Tebaayı temsil ilkesi
Açıklama:
Devletlerin egemen eşitliği, devletlere kendi aralarındaki ilişkileri mütekabiliyet yani ‘karşılıklılık’ ilkesi uyarınca düzenleme imkânı verir.
Soru 110
Doğrudan mültecilerin haklarının milletlerarası alanda düzenlendiği en kapsamlı sözleşme aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
1951 Cenevre Sözleşmesi
B
Uluslararası Yatırım Uyuşmazlıkları Çözüm Merkezi
C
1994 tarihli Enerji Şartı Andlaşması
D
Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi
E
Medeni ve Siyasi Haklar Uluslararası Konvansiyonu
Açıklama:
1951 tarihli Mültecilerin Statüsüne İlişkin Sözleşme ve 1967 tarihli Ek Protokol’le uluslararası hukuk tarafından korumaya alınmış olan mülteciler, vatandaşı
olduğu devletin dışında yabancı bir ülkede bulunan ve ülkesine döndüğü takdirde
ırki, dini, etnik veya belli bir sosyal gruba mensubiyeti yüzünden fiziki veya hukuki bakımdan zulme uğrayacağına dair ciddi korkusu olan ve bu nedenle vatandaşı
olduğu ülkeye dönemeyen insanlardır.
olduğu devletin dışında yabancı bir ülkede bulunan ve ülkesine döndüğü takdirde
ırki, dini, etnik veya belli bir sosyal gruba mensubiyeti yüzünden fiziki veya hukuki bakımdan zulme uğrayacağına dair ciddi korkusu olan ve bu nedenle vatandaşı
olduğu ülkeye dönemeyen insanlardır.
Ünite 2
Soru 1
Karasularının iç sınırı ile kara ülkesi arasında kalan deniz kesimine ne ad verilir?
Seçenekler
A
İç sular
B
Kara suları
C
Bitişik bölge
D
Açık deniz
E
Uluslararası sular
Açıklama:
Karasularının iç sınırı ile kara ülkesi arasında kalan deniz kesimine iç sular adı verilir. Bu nedenle doğru şık “a”dır.
Soru 2
Yabancı bir savaş gemisine uluslararası hukuka aykırı olarak bir adi suçlunun sığınması halinde kıyı devleti aşağıdakilerden hangisini gerçekleştirebilir?
Seçenekler
A
Gemiye girerek sığınmacıyı tutuklayabilir.
B
Gemiye girerek arama yapabilir.
C
Gemiye girerek sığınmacıyı sorgulayabilir.
D
Sığınmacıyı alarak yargılayabilir.
E
Geminin sularını terk etmesini isteyebilir.
Açıklama:
Yabancı bir savaş gemisine uluslararası hukuka aykırı olarak bir adi suçlunun sığınması halinde kıyı devleti geminin sularını terk etmesini isteyebilir. Bu nedenle doğru şık “e”dir.
Soru 3
Aşağıdaki hallerden hangisinde bir ceza davası söz konusu olduğunda kıyı devleti, yabancı ticaret gemilerinin üzerinde yargı yetkisini kullanamaz?
Seçenekler
A
Sonuçları kıyı devletine sirayet eden suçlar
B
Gemi mürettebatı arasında işlenen suçlar
C
Kıyı devletin barış ve düzenini bozan suçlar
D
Uyuşturucu kaçakçılığı
E
Gemi kaptanının yargılama talep ettiği suçlar
Açıklama:
Ceza hukuku açısından gemide mürettebat arasında işlenen suçlarda kıyı devleti genel olarak yargılama yetkisi kullanamaz. Bu nedenle doğru şık “b”dir.
Soru 4
Aşağıdaki ifadelerden hangisi boğazlardan transit geçiş rejimi ile ilgili olarak doğrudur?
Seçenekler
A
Bu kavram sadece denizden geçişleri kapsar.
B
Transit geçiş sırasında tehlike halinde kıyı devlet kuvvet kullanmayla tehdit edilebilir.
C
Transit geçiş sırasında gemi denizde araştırma yapamaz.
D
Kıyı devlet bu geçişi erteleyebilir.
E
Kıyı devlet bu geçişi engelleyebilir.
Açıklama:
Boğazlardan transit geçiş yapmakta olan gemiler denizde araştırma yapamazlar. Bu nedenle doğru şık “c”dir.
Soru 5
Aşağıdaki ifadelerden hangisi barış zamanında ticaret gemilerinin Türk boğazlarından geçiş rejimine ilişkin olarak doğrudur?
Seçenekler
A
Bayrağı ne olursa olsun serbestçe geçebilirler.
B
Belli yükler için geçiş izni almak zorunludur.
C
Kılavuz almaları zorunludur.
D
Türk bayrağı taşıyan gemiler yabancı gemilerden farklı rejime tabidirler.
E
Boğazlardan geçiş herhangi bir kontrole tabi değildir.
Açıklama:
Barış zamanında bayrağı ne olursa olsun ticaret gemileri Türk boğazlarından serbestçe geçebilirler. Bu nedenle doğru şık “a”dır.
Soru 6
Kıyı devletinin hangi çıkarının korunması amacıyla bitişik bölge ihdas edilemez?
Seçenekler
A
Gümrük
B
Maliye
C
Sağlık
D
Muhaceret
E
Güvenlik
Açıklama:
Kıyı devletinin güvenliğinin korunması amacıyla bitişik bölge ihdas edilemez. Bu nedenle doğru şık “e”dir.
Soru 7
Aşağıdakilerden hangisi kıta sahanlığı alanı içinde diğer devletlerin yararlandığı serbestilerden biridir?
Seçenekler
A
Kuyu açmak
B
Yapay tesis kurmak
C
Yapay ada kurmak
D
Kablo ve boru döşemek
E
Bilimsel araştırma yapmak
Açıklama:
Kıta sahanlığı alanı içinde diğer devletleri kablo ve boru döşeme serbestisine sahiptir. Bu nedenle doğru şık “d”dir.
Soru 8
Aşağıdakilerden hangisi deniz haydutluğu konusunda doğrudur?
Seçenekler
A
Deniz haydutluğu şahsi çıkar amacıyla gerçekleştirilir.
B
Deniz haydutluğu siyasi amaçla gerçekleştirilir.
C
Deniz haydutluğu her türlü eylemle gerçekleştirilir.
D
Deniz haydutluğu eylemini gerçekleştiren gemiyi bayrak devleti durdurabilir.
E
Deniz haydutluğu eylemini gerçekleştiren gemideki mallara el konulamaz.
Açıklama:
Deniz haydutluğu şahsi çıkar sağlamak amacıyla gerçekleştirilir. Bu nedenle doğru şık “a”dir.
Soru 9
Açık denizde gemiyi durdurma ve ziyaret yetkisi aşağıdakilerden hangisine tanınmamıştır?
Seçenekler
A
Savaş gemileri
B
Askeri uçaklar
C
Ticari gemiler
D
Devlet tarafından usulüne uygun olarak görevlendirilen gemiler
E
Devlet tarafından usulüne uygun olarak görevlendirilen uçaklar
Açıklama:
Açık denizde gemiyi durdurma ve ziyaret yetkisi ticari gemilere tanınmamıştır. Bu nedenle doğru şık “c”dir.
Soru 10
İnsanlığın ortak mirası olan deniz alanına ne ad verilir?
Seçenekler
A
Uluslararası sular
B
Uluslararası deniz yatağı
C
Açık deniz
D
Bitişik bölge
E
Münhasır bölge
Açıklama:
İnsanlığın ortak mirası olan deniz alanına uluslararası deniz yatağı adı verilir. Bu nedenle doğru şık “b”dir.
Soru 11
Kıyıdaki bir koy ya da körfezin ağız genişliği ne kadar deniz milini aşmıyor ise her iki uç birleştirilir ve düz bir hat çizilir?
Seçenekler
A
24 deniz mili
B
23 deniz mili
C
34 deniz mili
D
33 deniz mili
E
20 deniz mili
Açıklama:
Kıyıdaki bir koy ya da körfezin ağız genişliği 24 deniz milini aşmıyor ise her iki uç birleştirilir ve düz bir hat çizilir.
Soru 12
Sular yükseldiği zamanda suyun üzerinde kalan doğal karaparçaları aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Adalar
B
Körfezler
C
Tarihi körfezler
D
Nehirler
E
Karasuları
Açıklama:
Sular yükseldiği zamanda suyun üzerinde kalan doğal kara parçaları adalardır.
Soru 13
Ada devletine örnek olarak aşağıdaki devletlerden hangisini örnek verebiliriz?
Seçenekler
A
Fiji
B
Almanya
C
Fransa
D
Rusya
E
Irak
Açıklama:
Ada devletine örnek olarak aşağıdaki Fiji yi örnek verebiliriz.
Soru 14
Kaç yılındaki sözleşme ile takım adalardaki ilgili özel bir hüküm kabul edilmesi mümkün olmamıştır?
Seçenekler
A
1958 sözleşmesi ile
B
1957 sözleşmesi ile
C
1956 sözleşmesi ile
D
1955 sözleşmesi ile
E
1954 sözleşmesi ile
Açıklama:
1958 yılındaki sözleşme ile takım adalardaki ilgili özel bir hüküm kabul edilmesi mümkün olmamıştır.
Soru 15
Aşağıdakilerden hangisi ile ilk defa takım adalara ilişkin ilkeler tespit edilmiş ve sözleşme içinde bunlara ayrı bir yer verilmiştir?
Seçenekler
A
1982 tarihli Birleşmiş milletler deniz hukuku sözleşmesi
B
1983 tarihli Birleşmiş milletler deniz hukuku sözleşmesi
C
1984 tarihli Birleşmiş milletler deniz hukuku sözleşmesi
D
1986 tarihli Birleşmiş milletler deniz hukuku sözleşmesi
E
1988 tarihli Birleşmiş milletler deniz hukuku sözleşmesi
Açıklama:
1982 tarihli Birleşmiş milletler deniz hukuku sözleşmesi ilk defa takım adalara ilişkin ilkeler tespit edilmiş ve sözleşme içinde bunlara ayrı bir yer verilmiştir.
Soru 16
1982 BMDHS ye göre düz hatların gerisinde kalan sular karanın kaç mislini aşmayacaktır?
Seçenekler
A
Dokuz
B
Sekiz
C
Yedi
D
Altı
E
Beş
Açıklama:
1982 BMDHS ye göre düz hatların gerisinde kalan sular karanın 9 mislini aşmayacaktır.
Soru 17
İç suların hukuki rejiminde kıyı devletinin bu sularda yetkisi ne kadardır?
Seçenekler
A
Tamdır
B
Yarımdır
C
1/3 dür
D
1/4 dür
E
2/3 dür
Açıklama:
İç suların hukuki rejiminde kıyı devletinin bu sularda yetkisi tamdır.
Soru 18
Mürettebat kıyıya çıktıktan sonra suç işlerse kıyı devletinin yetkisi ne kadardır?
Seçenekler
A
Tamdır
B
Yarımdır
C
1/3 dür
D
1/4 dür
E
2/3 dür
Açıklama:
Mürettebat kıyıya çıktıktan sonra suç işlerse kıyı devletinin yetkisi tamdır.
Soru 19
Savaş gemilerinde aşağıdakilerden hangisi istenebilir?
Seçenekler
A
Suları terk etmesi
B
Arama yapılması
C
Yargılanma
D
Tutuklanma
E
Mahkemeye çıkarılma
Açıklama:
Savaş gemilerinden suları terkmesi istenebilir.
Soru 20
1982 tarihli Türk karasuları kanununa göre karasularının başlangıcını oluşturan esas hattın tespiti konusundaki yetki kime aittir?
Seçenekler
A
Cumhurbaşkanlığına
B
Başbakanlığa
C
Deniz komutanlığına
D
İç işleri bakanlığına
E
Dış işleri bakanlığına
Açıklama:
1982 tarihli Türk karasuları kanununa göre karasularının başlangıcını oluşturan esas hattın tespiti konusundaki yetki Cumhurbaşkanlığına aittir.
Soru 21
Karasularının iç sınırı ile kara ülkesi arasında kalan deniz kesimi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
İç sular
B
Karasuları
C
Bitişik bölge
D
Münhasır ekonomik bölge
E
Kıta sahanlığı
Açıklama:
Karasularının iç sınırı ile kara ülkesi arasında kalan deniz kesimi iç sulardır. Doğru cevap A'dır.
Soru 22
Aşağıda takımada ile ilgili verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Takımadalar, iki veya daha fazla adadan meydana gelen ve coğrafi bakımdan bir bütün olan doğal yapıdır.
B
Düz hatlar usulü takımadalar bakımından da uygulanabilir.
C
Yabancı devletlere ait gemilerin takımada sularından zararsız geçiş hakları yoktur.
D
1982 BMDHS ile getirilen bir yenilik de takımadalara ilişkin bir hukuki düzenin kabul edilmiş olmasıdır.
E
Takımada coğrafi, ekonomik ve siyasi bakımdan bir bütün meydana getirecek kadar birbiriyle ilgilidir.
Açıklama:
Yabancı devletlere ait gemilerin takımada sularından zararsız geçiş hakları saklı tutulmuştur. Bazı kesimlerden geçiş açısından transit geçişe benzer bir geçiş düzeni kabul edilmektedir. (BMDHS, m. 53) Böylece takımada sularında ne iç sular, ne karasuları rejimlerine benzemeyen özel bir hukuki rejim vardır. Doğru cevap C'dir.
Soru 23
1982 BMDHS’ne göre karasularının sınırı en fazla kaç deniz miline kadar saptanabilmektedir?
Seçenekler
A
3
B
6
C
9
D
12
E
18
Açıklama:
III. Deniz Hukuku Konferansı’na gelindiği vakit, devletler arasında karasularının genişliğini 12 mil olarak saptama eğilimi ortaya çıkmıştır ve Sözleşme’de devletlerin karasularının genişliğini, azami 12 deniz mili olarak tespit edebileceği belirtilmiştir. Doğru cevap D'dir.
Soru 24
I. Sağlık
II. Göç
III. Maliye
IV. Gümrük
Kıyı devleti bitişik bölge üzerinde yukarıda verilen haklardan hangisi veya hangilerini kullanabilmektedir?
II. Göç
III. Maliye
IV. Gümrük
Kıyı devleti bitişik bölge üzerinde yukarıda verilen haklardan hangisi veya hangilerini kullanabilmektedir?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
II, III
C
III, IV
D
I, II, III
E
Hepsi
Açıklama:
Bitişik bölge kıyı devletinin gümrük, maliye, sağlık ve muhaceret konusundaki çıkarlarının korunması maksadıyla ihdas edilebilir. Doğru cevap E'dir.
Soru 25
Kıyı devletinin kara ülkesinin deniz altında süren doğal uzantısı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
İç sular
B
Karasuları
C
Bitişik bölge
D
Kıta sahanlığı
E
Münhasır ekonomik bölge
Açıklama:
Kısaca kıyı devletinin kara ülkesinin deniz altında süren doğal uzantısıdır. Kıta Sahanlığı ilk defa 1945 yılında Truman’ın bildirisiyle ortaya çıkmış ve çok kısa bir zamanda benimsenmiştir. Hatta bir örf ve âdet kuralı olduğu kabul edilmiştir. Kıyı devleti buradaki hakları, ilana gerek olmaksızın fiilen ve başlangıçtan itibaren kullanır. Doğru cevap D'dir.
Soru 26
Kıyı devleti karasularının ölçülmeye başlandığı hattan itibaren 200 deniz mili içindeki deniz alanlarında, deniz yatağında, toprak altında ayrıca üzerindeki sularda canlı ve canlı olmayan doğal kaynaklar üzerinde bazı ekonomik haklarını kullandığı alan aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Karasuları
B
Bitişik bölge
C
Kıta sahanlığı
D
Münhasır ekonomik bölge
E
İç sular
Açıklama:
Münhasır ekonomik bölge III. Deniz Hukuku Konferansı’yla uluslararası hukukun gündemine girmiştir. Kıyı devleti karasularının ölçülmeye başlandığı hattan itibaren 200 deniz mili içindeki deniz alanlarında, deniz yatağında, toprak altında ayrıca üzerindeki sularda canlı ve canlı olmayan doğal kaynaklar üzerinde bazı ekonomik haklar kullanır. Doğru cevap D'dir.
Soru 27
Aşağıdakilerden hangisi münhasır ekonomik bölgede 3. devletlerin kullanabileceği haklar arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Ulaşım
B
Canlı olmayan doğal kaynakların araştırılması
C
Uçma
D
Kablo döşeme
E
Boru döşeme
Açıklama:
Kıyı devletleri münhasır ekonomik bölgede canlı ve canlı olmayan doğal kaynakların araştırılması, işletilmesi, korunması, idaresi; sudan, rüzgârdan enerji üretilmesi gibi ekonomik araştırma ve işletme faaliyetleri konusunda egemen haklar kullanır.Diğer devletlerin ulaşım, uçma, kablo ve boru döşeme ve diğer hukuka uygun kullanım biçimleri, hakları açıkça saklı tutulmuştur. Doğru cevap B'dir.
Soru 28
Açık denizler ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Temel ilkeler, ilk defa 1958 tarihli Açık Denizler Sözleşmesi’nde yazılı olarak belirtilmiştir.
B
Açık denizlerin serbestliğinden yalnızca denize kıyısı olan devletler yararlanabilir.
C
Açık denizlerde bayrak devletinin yetkisi söz konusudur.
D
Serbestilerin kullanılmasının sınırı, diğer devletlerin bu noktadaki makul serbestileri kullanmadaki çıkarlarıdır.
E
Açık denizlerde tek bir devletin bayrağı altında seyir yapılabilir.
Açıklama:
Açık denizlerin serbestliği ilkesi söz konusudur. Bu ilkeye göre ulaştırma, avlanma, deniz altına kablo ve boru döşeme ve uçma serbestileri vardır. Bu serbestilerden, denize kıyısı olsun olmasın bütün devletler yararlanır. Doğru cevap B'dir.
Soru 29
Aşağıdakilerden hangisi açık denizlerde bayrak devletinin yetkisi ilkesine istisna oluşturan durumlardan değildir?
Seçenekler
A
Gemide isyan
B
Deniz haydutluğu
C
İzinsiz yayın
D
Köle ticareti
E
Gemiyi durdurma ve ziyaret yetkisi
Açıklama:
Gemide isyan bayrak devleti ilkesine getirilen istisnalar arasında yer almamaktadır. Doğru cevap A'dır.
Soru 30
Aşağıdaki deniz alanlardan hangisi insanlığın ortak mirası olarak kabul edilmiştir?
Seçenekler
A
Kıta sahanlığı
B
Münhasır ekonomik bölge
C
Balıkçılık bölgesi
D
Uluslararası deniz yatağı
E
Açık denizler
Açıklama:
1982 BMDHS’nde kısaca Bölge olarak belirtilen alan, insanlığın ortak mirası olan bir deniz alanıdır. Bu deniz alanının işletilmesi, Uluslararası Deniz Yatağı Otoritesi’nce düzenlenecektir. Bu alandan barışçıl amaçlarla yararlanabilir. Buradan elde edilen gelir, üye devletler arasında paylaştırılacaktır. Doğru cevap D'dir.
Soru 31
Karasularının iç sınırı ile kara ülkesi arasında kalan deniz kesimi iç sulardır. Bu sınırın saptanmasında bugün iki usul vardır. "Normal esas hat" ve "Kıyının uygun noktalarını birleştiren düz esas hatlar" olarak bu iki usul hangi tarihli Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku Sözleşmesi'nde yer almaktadır, belirtiniz?
Seçenekler
A
1982
B
1986
C
1992
D
1998
E
2002
Açıklama:
Karasularının iç sınırı ile kara ülkesi arasında kalan deniz kesimi iç sulardır. Bu sınırın saptanmasında bugün iki usul vardır.
- Normal esas hat: Kıyı doğrultusundaki en düşük cezir hattıdır. (1982 Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku Sözleşmesi (BMDHS), m. 5) Cezir zamanında suların sahilden açık denize doğru en fazla çekildiği yerden sahile paralel olarak çekilen çizgidir. Gelgit (med-cezir) olayı yaşanan kıyılarda önemi olan bir esastır.
- Kıyının uygun noktalarını birleştiren düz esas hatlar: (1982 BMDHS, m. 7.) İstisnaîdir. Uç noktaların birleştirilmesi ile oluşturulur.
Soru 32
Karasularının iç sınırının saptanmasında kıyıdaki bir koy ya da körfezin ağız genişliği kaç deniz milini aşmıyor ise her iki uç birleştirilir ve düz bir hat çizilir, belirtiniz?
Seçenekler
A
18
B
24
C
29
D
33
E
35
Açıklama:
Karasularının iç sınırının saptanmasında kıyıdaki bir koy ya da körfezin ağız genişliği 24 deniz milini aşmıyor ise her iki uç birleştirilir ve düz bir hat çizilir. Bunun berisinde kalan sular iç sulardır.
Soru 33
Ada devleti, bütün ülkesi adalardan meydana gelen devlet olduğuna göre aşağıdakilerden hangisi ada devletine örnek olarak verilebilir?
Seçenekler
A
Nijer
B
Filipinler
C
Çekya
D
Avusturya
E
Macaristan
Açıklama:
Ada devleti, bütün ülkesi adalardan meydana gelen devlettir. Ada devletine örnek olarak Fiji, Filipinleri verilebilir.
Soru 34
1983 tarihli Yabancı Silahlı Kuvvetlere Bağlı Gemilerin Türk İç Sularına ve Limanlarına Gelişleri ve Bu Sulardaki Hareket ve Faaliyetlerine İlişkin Yönetmelik (R.G. 15.12.1983, No: 18252) 1987, 1997 ve 2002 yıllarındaki değişikliklerle birlikte göz önünde bulundurulduğunda, nükleer güçle çalışan savaş gemileri Türk iç sularına girebilmek için en az kaç gün önceden izin almalıdır, belirtiniz?
Seçenekler
A
30
B
45
C
60
D
75
E
90
Açıklama:
1983 tarihli Yabancı Silahlı Kuvvetlere Bağlı Gemilerin Türk İç Sularına ve Limanlarına Gelişleri ve Bu Sulardaki Hareket ve Faaliyetlerine İlişkin Yönetmelik (R.G. 15.12.1983, No: 18252) 1987, 1997 ve 2002 yıllarında değişikliklere uğramıştır. Yönetmelik uyarınca yabancı savaş gemilerinin Türk iç suları ve limanlarına gelebilmeleri ve bu sularda kalabilmeleri için en az 15 gün önceden izin alma koşulu kabul edilmiştir. Aynı Yönetmelik’in bir diğer maddesi uyarınca nükleer güçle çalışan savaş gemileri Türk iç sularına girebilmek için en az 30 gün önceden izin almalıdır.
Soru 35
Ceza davalarında aşağıdaki hangi durum için kıyı devletinin gemide yargı yetkisini kullanabileceği söylenemez?
Seçenekler
A
Suçun sonuçları kıyı devletine sirâyet ederse
B
Suç kıyı devletinin barış ve düzenini bozuyorsa
C
Kıyı devletinin keyfi ilgisini çekebilecek ticari ürünleri barındırıyorsa
D
Uyuşturucu kaçakçılığı varsa
E
Bayrak devletinin diplomatik temsilcisi veya geminin kaptanı talep ederse
Açıklama:
Kıyı devletinin yargı yetkisi incelenirken savaş gemileri ile ticaret gemilerinin ayrılması gerekir. Ticaret gemilerinin üzerinde yargı yetkisinin kullanılması, ceza ve hukuk davası olmasına göre ayırıma tâbi tutulmaktadır.
Ceza davalarında:
Ceza davalarında:
- Suçun sonuçları kıyı devletine sirâyet ederse;
- Suç kıyı devletinin barış ve düzenini bozuyorsa;
- Bayrak devletinin diplomatik temsilcisi veya geminin kaptanı talep ederse;
- Uyuşturucu kaçakçılığı varsa
Soru 36
Hangi tarihli Boğazların Rejimine Dair Sözleşme (Montrö Sözleşmesi), Türk Boğazları’ndan geçişin tabi olacağı rejimi düzenleyen son uluslararası belgedir, belirtiniz?
Seçenekler
A
20 Haziran 1920
B
20 Temmuz 1923
C
20 Temmuz 1936
D
20 Haziran 1946
E
20 Haziran 1966
Açıklama:
20 Temmuz 1936 tarihli Boğazların Rejimine Dair Sözleşme (Montrö Sözleşmesi), Türk Boğazları’ndan geçişin tabi olacağı rejimi düzenleyen son uluslararası belgedir.
Soru 37
Kıta Sahanlığı ilk defa kaç yılında Truman’ın bildirisiyle ortaya çıkmış ve benimsenmiştir, belirtiniz?
Seçenekler
A
1916
B
1928
C
1938
D
1945
E
1955
Açıklama:
Kıta Sahanlığı ilk defa 1945 yılında Truman’ın bildirisiyle ortaya çıkmış ve çok kısa bir zamanda benimsenmiştir.
Soru 38
Aşağıdakilerden hangisi, Kıta Sahanlığı ile ilgili olarak 1982 Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku Sözleşmesi (BMDHS)'nde kabul edilen ilkelerden biri değildir?
Seçenekler
A
Denize kıyısı olan her devlet, kıta sahanlığına sahiptir.
B
Kıta eşiğinin doğal uzantısının dış kenarına kadardır.
C
200 mile ulaşmıyorsa 200 mile tamamlanır.
D
Kıta uzantısı 200 milden fazla bir genişlikte ise kıta sahanlığı üzerindeki haklar sınırsız değildir.
E
Kıta uzantısı 350 mile veya 2500 metre derinlikten öteye 300 deniz milini aşmaması koşulu vardır.
Açıklama:
Kıta Sahanlığı ile ilgili olarak 1982 Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku Sözleşmesi (BMDHS)'de şu ilkeler kabul edilmiştir: Denize kıyısı olan her devlet, kıta sahanlığına sahiptir. Kıta eşiğinin doğal uzantısının dış kenarına kadardır. 200 mile ulaşmıyorsa 200 mile tamamlanır. Kıta uzantısı 200 milden fazla bir genişlikte ise kıta sahanlığı üzerindeki haklar sınırsız değildir; 350 mile veya 2500 metre derinlikten öteye 100 deniz milini aşmaması koşulu vardır.
Soru 39
Almanya’yla Danimarka ve Hollanda arasındaki kıta sahanlığının sınırlandırılmasına ilişkin hangi tarihli Kuzey Denizi Kıta Sahanlığı Davaları’nda Divan, eşit uzaklık ilkesini kıta sahanlığı davasına mündemiç bir ilke olmadığını, kıta sahanlığı kavramı bakımından yakınlıktan önemli olanın, bunun kara ülkesinin bir uzantısı olması vakıası olduğunu belirtmiştir?
Seçenekler
A
1939
B
1949
C
1959
D
1969
E
1979
Açıklama:
Almanya’yla Danimarka ve Hollanda arasındaki kıta sahanlığının sınırlandırılmasına ilişkin 1969 tarihli Kuzey Denizi Kıta Sahanlığı Davaları’nda Divan, eşit uzaklık ilkesini kıta sahanlığı davasına mündemiç bir ilke olmadığını, kıta sahanlığı kavramı bakımından yakınlıktan önemli olanın, bunun kara ülkesinin bir uzantısı olması vakıası olduğunu belirtmiştir.
Soru 40
Aşağıdaki hangi tarihte Türkiye bir kararnameyle Karadeniz’de münhasır ekonomik bölge ilan etmiştir, belirtiniz?
Seçenekler
A
1950
B
1966
C
1975
D
1980
E
1986
Açıklama:
Türkiye, 1986’da bir kararnameyle Karadeniz’de münhasır ekonomik bölge ilan etmiştir.
Soru 41
Aşağıdakilerden hangisi, Uluslararası Deniz Hukukunda adı geçen deniz alanlarından değildir?
Seçenekler
A
Karasuları
B
Kara sahası
C
Münhasır ekonomik bölge
D
Bitişik bölge
E
Kıta sahanlığı
Açıklama:
Uluslararası hukuk açısından deniz, her biri farklı hukuki rejime tabi olan kısımlara ayrılır: Devletin egemenliğine tabi deniz kesimi, açık deniz kesimi. Devletin egemenliğine tabi deniz kesimi için iki ayrı hukuki rejim vardır: İç sular, karasuları. Açık denizin kıyıya yakın olan kesimlerinde de kıyı devleti lehine bazı özel rejimler öngörülmüştür. Bu rejimler bitişik bölge, kıta sahanlığı, münhasır ekonomik bölgedir.
Karasuları, münhasır ekonomik bölge, bitişik bölge ve kıta sahanlığı Uluslararası Deniz Hukukunda adı geçen deniz alanlarındandır. Oysa kara sahası, bir ülkenin toprak alanından oluşur ve bu anlamda kara sahası bir deniz alanı değildir. Bu sebeple doğru yanıt (B) seçeneğidir.
Karasuları, münhasır ekonomik bölge, bitişik bölge ve kıta sahanlığı Uluslararası Deniz Hukukunda adı geçen deniz alanlarındandır. Oysa kara sahası, bir ülkenin toprak alanından oluşur ve bu anlamda kara sahası bir deniz alanı değildir. Bu sebeple doğru yanıt (B) seçeneğidir.
Soru 42
Zararsız geçiş hakkı ile ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Açık denizden bir devletin iç sularına veya limanlarına ulaşmak için karasularından geçilebilir.
B
İç sulardan veya limanlardan açık denize ulaşmak için karasularından geçilebilir.
C
İç sulara girmeksizin karasularında seyredilebilir.
D
Geçiş, sürekli ve çabuk yapılmalıdır.
E
Her ne sebeple olursa olsun karasularında durma veya demirleme, zararsız geçiş halinin bozulduğu anlamına gelir.
Açıklama:
Zararsız geçiş hakkı, iki unsura ayırarak incelenebilir. Geçiş ve geçişin zararsız olması. Karasularından geçiş, üç amaçla olabilir: 1. Açık denizden bir devletin iç sularına veya limanlarına ulaşmak için karasularından geçilebilir. 2. İç sulardan veya limanlardan açık denize ulaşmak için karasularından geçilebilir. 3. İç sulara girmeksizin karasularında seyredilebilir. Geçiş, sürekli ve çabuk yapılmalıdır. Ayrıca, geçişin zararsız olması icap etmektedir. Zararsızlık, kıyı devletinin karasularının bu devletin güvenliğine, kamu düzenine veya mali çıkarlarına zarar verecek bir eylemin yapılmaması olarak tarif edilmiştir.
Geçiş, sürekli ve çabuk yapılmalıdır. Bununla birlikte, karasularında durma veya demirleme, ulaştırmanın olağan bir gereğiyse veya mücbir bir sebep dolayısıyla durulmuşsa zaruret halinde bulunan bir gemiye, uçağa veya kişilere yardım amacıyla durulmuşsa, bunlar geçiş halinin bozulduğu manasına gelmemektedir. Bu sebeple, (E) şıkkı yanlıştır.
Geçiş, sürekli ve çabuk yapılmalıdır. Bununla birlikte, karasularında durma veya demirleme, ulaştırmanın olağan bir gereğiyse veya mücbir bir sebep dolayısıyla durulmuşsa zaruret halinde bulunan bir gemiye, uçağa veya kişilere yardım amacıyla durulmuşsa, bunlar geçiş halinin bozulduğu manasına gelmemektedir. Bu sebeple, (E) şıkkı yanlıştır.
Soru 43
Aşağıdakilerden hangisi, yabancı devletlerin gemilerinin zararsız geçiş hakkını kullanmalarında kıyı devletinin yükümlülüklerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Kıyı devleti, yabancı devlet gemilerinin zararsız geçiş hakkını kısıtlamamalıdır.
B
Kıyı devleti, ulaşımla ilgili tehlikeleri duyurmalıdır.
C
Kıyı devleti, zararsız olmayan geçişi önlemek için gerekli önlemleri alma yetkisine sahip değildir.
D
Kıyı devleti, zararsız geçiş için herhangi bir ücret almamalıdır.
E
Kıyı devleti, zararsız geçiş hakkından yararlanan gemiler arasında hukuken ve fiilen ayrım yapmamalıdır.
Açıklama:
Zararsız geçiş hakkının kullanılması ile ilgili kıyı devleti bazı yükümlülüklere tabi olduğu gibi bazı yetkilere de sahiptir. Örneğin kıyı devleti, zararsız olmayan geçişi önlemek için gerekli önlemleri alma yetkisi ve karasularında geçerli olan hukuki düzenini uygulamak yetkisini haizdir. Karasularında geçerli olan hukuki düzenin uygulanmaması, her durumda geçişi zararlı hale getirmemektedir. Dolayısıyla kendi hukukunda öngördüğü bütün tedbirleri alabilir. Geçen gemiler de devletin bu düzenlemelerine uygun davranmalıdır. Kıyı devletinin karasularında kullanabileceği yetkilerden bir tanesi de zararsız geçişin ertelenmesi yetkisidir. Bu erteleme yetkisi, birtakım şartlara tabi olarak kullanılabilir. Zararsız geçiş, güvenliğinin korunması için elzem ise ertelenebilir. Karasularının belirlenmiş kesimlerinde, geçici olarak yabancı gemiler arasında bir ayırım yapılmaksızın erteleme yapılabilir. Erteleme kararı uygun bir biçimde ilan edildikten sonra uygulanabilir.
Zararsız geçiş hakkının kullanılmasında kıyı devletinin yükümlülükleri şunlardır: Yabancı devletlerin gemilerinin zararsız geçiş hakkını kısıtlamamalı ve reddetmemeli, ulaşımla ilgili tehlikeleri duyurmalı, geçiş için herhangi bir ücret almamalı ve gemiler arasında hukuken ve fiilen bir ayırım yapmamalıdır. (C) şıkkında sayılan durum, devletin bir yükümlülüğü değil yetkisi olmakla birlikte, ilgili şıkta devlet sanki bu tür bir yetkiye sahip değilmiş gibi yanlış bir ifade yer almıştır. Bu sebeple yanlış seçenek (c) seçeneğidir.
Zararsız geçiş hakkının kullanılmasında kıyı devletinin yükümlülükleri şunlardır: Yabancı devletlerin gemilerinin zararsız geçiş hakkını kısıtlamamalı ve reddetmemeli, ulaşımla ilgili tehlikeleri duyurmalı, geçiş için herhangi bir ücret almamalı ve gemiler arasında hukuken ve fiilen bir ayırım yapmamalıdır. (C) şıkkında sayılan durum, devletin bir yükümlülüğü değil yetkisi olmakla birlikte, ilgili şıkta devlet sanki bu tür bir yetkiye sahip değilmiş gibi yanlış bir ifade yer almıştır. Bu sebeple yanlış seçenek (c) seçeneğidir.
Soru 44
Aşağıdakilerden hangisi, kıyı devletinin, ticaret gemileri üzerinde ceza yargılaması yetkisini kullanabilmesinin şartlarından biri değildir?
Seçenekler
A
Suçun sonuçları kıyı devletine sirâyet etmelidir.
B
Kıyı devletinin, ticaret gemileri üzerinde ceza yargılaması yetkisi sınırsızdır.
C
Suç kıyı devletinin barış ve düzenini bozmalıdır.
D
Bayrak devletinin diplomatik temsilcisi veya geminin kaptanı, yargılamayı talep etmelidir.
E
Suç, uyuşturucu kaçakçılığına ilişkin olmalıdır.
Açıklama:
Kıyı devletinin yargı yetkisi incelenirken savaş gemileri ile ticaret gemilerinin ayrılması gerekir. Ticaret gemilerinin üzerinde yargı yetkisinin kullanılması, ceza ve hukuk davası olmasına göre ayırıma tâbi tutulmaktadır. Kıyı devletinin, ticaret gemileri üzerinde ceza yargılaması yetkisi yukarıda yanıt kısmında açıklanmış olup, burada kıyı devletinin ticaret gemileri üzerindeki hukuk yargılamalarından kısaca bahsedilebilir. Hukuk davasına ilişkin olarak gemi ve kişilere ilişkin bir ayırım yapılmaktadır. Kıyı devletinin, karasularından geçen yabancı ticaret gemisindeki kişilerle ilgili hukuk davalarında, yargı yetkisini kullanmak üzere gemiyi durdurması ve yolundan çevirmesi yasaklanmıştır. Gemiyle ilgili, iç sulara girdikten sonra karasularından geçen ve karasularında yatan gemiler için kanunların öngördüğü icrai ve ihtiyari tedbirlerin kullanılması sınırlandırılmamıştır. Bunun dışında kıyı devleti, karasularından geçiş sırasında ve geçiş amacıyla ilgili yükümlere dair gemiy
Kıyı devletinin, ticaret gemilerinin üzerinde ceza yargılaması yetkisini kullanılması şu şartlara bağlıdır: 1. Suçun sonuçları kıyı devletine sirâyet ederse; 2. Suç kıyı devletinin barış ve düzenini bozuyorsa; 3. Bayrak devletinin diplomatik temsilcisi veya geminin kaptanı talep ederse; 4. Uyuşturucu kaçakçılığı varsa kıyı devleti gemide yargı yetkisini kullanır. Anlaşılmaktadır ki; kıyı devletinin ticaret gemileri üzerinde ceza yargılaması yetkisi sınırsız olmayıp, yukarıda belirtilen sınırlamalar dahilinde kullanılabilir. Bu sebeple (B) seçeneği yanlıştır.
Kıyı devletinin, ticaret gemilerinin üzerinde ceza yargılaması yetkisini kullanılması şu şartlara bağlıdır: 1. Suçun sonuçları kıyı devletine sirâyet ederse; 2. Suç kıyı devletinin barış ve düzenini bozuyorsa; 3. Bayrak devletinin diplomatik temsilcisi veya geminin kaptanı talep ederse; 4. Uyuşturucu kaçakçılığı varsa kıyı devleti gemide yargı yetkisini kullanır. Anlaşılmaktadır ki; kıyı devletinin ticaret gemileri üzerinde ceza yargılaması yetkisi sınırsız olmayıp, yukarıda belirtilen sınırlamalar dahilinde kullanılabilir. Bu sebeple (B) seçeneği yanlıştır.
Soru 45
Tek bir devletin kıyıdaşı olan veya kapalı bir denize bağlanan dar suyollarına ne ad verilir?
Seçenekler
A
Ulusal boğazlar
B
Uluslararası boğazlar
C
Münhasır ekonomik bölge
D
Bitişik bölge
E
Balıkçılık bölgesi
Açıklama:
Boğazlar ulusal ve uluslararası boğazlar olarak ayrılır. Tek bir devletin kıyıdaşı olan veya kapalı bir denize bağlanan dar suyolları, ulusal boğazlar olarak nitelendirilirken; kıyı devletinin ulusal egemenliğindeki suyolu genişliği, karasuları genişliğinin iki katı ise ve tarihsel haklar yoksa bu suyolunun orta yerinde açık deniz alanı uluslararası hukuka tabi olacaktır. Dolayısıyla böyle bir boğaz ulusal bir boğaz olmaz.
Boğazlar ulusal boğazlar olabilir, uluslararası boğazlar olabilir. Tek bir devletin kıyıdaşı olan veya kapalı bir denize bağlanan dar suyolları, ulusal boğazlar olarak nitelendirilmektedir. Örneğin, Karadeniz’i Azak Denizi’ne bağlayan Kerç Boğazı, Sovyetler Birliği döneminde millî bir boğazdır. Bu sebeple doğru yanıt (A) seçeneğidir.
Boğazlar ulusal boğazlar olabilir, uluslararası boğazlar olabilir. Tek bir devletin kıyıdaşı olan veya kapalı bir denize bağlanan dar suyolları, ulusal boğazlar olarak nitelendirilmektedir. Örneğin, Karadeniz’i Azak Denizi’ne bağlayan Kerç Boğazı, Sovyetler Birliği döneminde millî bir boğazdır. Bu sebeple doğru yanıt (A) seçeneğidir.
Soru 46
Bitişik bölge ile ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
1958 Cenevre Sözleşmesi’nde ortaya çıkmıştır.
B
Karasularının ölçülmeye başlandığı esas hatlardan itibaren 24 mile kadar olan alan bitişik bölgedir.
C
Bitişik bölgede 12 millik alan içinde, doğrudan doğruya daha fazla haklar bahşeden karasuları hakları uygulanır.
D
Güvenlik maksadıyla, bitişik bölge ihdası mümkündür.
E
Bitişik bölge kıyı devletinin gümrük, maliye, sağlık ve muhaceret konusundaki çıkarlarının korunması maksadıyla ihdas edilebilir.
Açıklama:
Bitişik bölge kavramı, 1958 Cenevre Sözleşmesi’nde ortaya çıkmıştır. Karasularının ölçülmeye başlandığı esas hatlardan itibaren 24 mile kadar olan alan bitişik bölgedir. Bitişik bölgede 12 millik alan içinde, doğrudan doğruya daha fazla haklar bahşeden karasuları hakları uygulanır. Bu bölgede, belirli amaçlar için kıyı devleti lehine egemen haklar tanınır. Bu, egemenlik yetkisi değildir. Bitişik bölge 1958 Sözleşmesi’nde, karasularının ölçülmeye başlandığı esas hattan itibaren 12 mildir. Ama karasularının genişliği, 1982 BMDHS ile azami 12 mil olunca bu da değişmiş ve 1982 BMDHS’nde 24 millik bir deniz alanı bitişik bölge olarak nitelendirilmiştir. Bitişik bölge kıyı devletinin gümrük, maliye, sağlık ve muhaceret konusundaki çıkarlarının korunması maksadıyla ihdas edilebilir. Bugün için güvenlik maksadıyla bitişik bölge ihdası mümkün değildir.
Bitişik bölge kıyı devletinin gümrük, maliye, sağlık ve muhaceret konusundaki çıkarlarının korunması maksadıyla ihdas edilebilir. Bugün için güvenlik maksadıyla bitişik bölge ihdası mümkün değildir. Bu sebeple (D) seçeneği yanlıştır.
Bitişik bölge kıyı devletinin gümrük, maliye, sağlık ve muhaceret konusundaki çıkarlarının korunması maksadıyla ihdas edilebilir. Bugün için güvenlik maksadıyla bitişik bölge ihdası mümkün değildir. Bu sebeple (D) seçeneği yanlıştır.
Soru 47
Kıyı devletinin kara ülkesinin, deniz altında süren doğal uzantısına ne ad verilir?
Seçenekler
A
Kıta sahanlığı
B
Münhasır ekonomik bölge
C
Karasuları
D
İçsuları
E
Ulusal boğaz
Açıklama:
Kıta sahanlığı, kıyı devletinin kara ülkesinin deniz altında süren doğal uzantısıdır. Kıta Sahanlığı ilk defa 1945 yılında Truman’ın bildirisiyle ortaya çıkmış ve çok kısa bir zamanda benimsenmiştir. Hatta bir örf ve âdet kuralı olduğu kabul edilmiştir. Kıyı devleti buradaki hakları, ilana gerek olmaksızın fiilen ve başlangıçtan itibaren kullanır. 1958 Cenevre Sözleşmesi, sabit sınır kıstası, işletilebilirlik kıstasını getirmiştir. 1982 BMDHS’de ise şu ilkeler kabul edilmiştir: Denize kıyısı olan her devlet, kıta sahanlığına sahiptir. Kıta eşiğinin doğal uzantısının dış kenarına kadardır. 200 mile ulaşmıyorsa 200 mile tamamlanır. Kıta uzantısı 200 milden fazla bir genişlikte ise kıta sahanlığı üzerindeki haklar sınırsız değildir; 350 mile veya 2500 metre derinlikten öteye 100 deniz milini aşmaması koşulu vardır.
Kıyı devletinin kara ülkesinin deniz altında süren doğal uzantısına, kıta sahanlığı denir. Bu sebeple, doğru seçenek (A) seçeneğidir.
Kıyı devletinin kara ülkesinin deniz altında süren doğal uzantısına, kıta sahanlığı denir. Bu sebeple, doğru seçenek (A) seçeneğidir.
Soru 48
Aşağıdakilerden hangisi, kıyı devletinin kıta sahanlığı üzerindeki yetkilerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Kıta sahanlığında kuyu açılması için izin verme yetkisi.
B
Kıta sahanlığının araştırılması ve işletilmesi için tesis ve cihazlar kurulması, çalıştırılması, bunların bakımının yapılması yetkisi.
C
Kıta sahanlığının araştırılması ve işletilmesi için birtakım tesisler ve cihazlar kurulmuşsa bunların etrafında 500 metreyi aşmayan genişlikte güvenlik bölgeleri oluşturabilme yetkisi.
D
Denizin canlı kaynaklarının korunması için uygun olan bütün önlemleri alma yetkisi.
E
Kıta sahanlığının sınırını tek başına ve serbestçe belirleme yetkisi.
Açıklama:
Kıyı devletinin, kara ülkesinin deniz altındaki doğal bir uzantısı olan kıta sahanlığındaki yetkilerinin varlık nedeni, kara ülkesindeki egemenlik hakkıdır. Bu yetkileri kazanması için herhangi bir başka işlem yapmasına gerek yoktur yani talep etmesi, kullanması, işgal etmesi gerekmemektedir. Her ne amaçla olursa olsun, kıta sahanlığında kuyu açmak kıyı devletinin izne bağlıdır. Kıta sahanlığının araştırılması ve işletilmesi için tesis ve cihazlar kurulması, çalıştırılması, bunların bakımının yapılması için ayrıca yetkilerden söz açılır ve kıyı devleti bu amaçla birtakım tesisler ve cihazlar kurmuşsa bunların etrafında 500 metreyi aşmayan genişlikte güvenlik bölgeleri oluşturabilir ve bu bölgeler ada sayılmaz. Bu bölgelerin korunması için gerekli tedbirler alınabilir. Alınan tedbirlere, buradan geçiş hakkından yararlanan bütün gemiler riayet etmek durumundadır. Kıyı devleti, denizin canlı kaynaklarının korunması için uygun olan bütün önlemleri almak zorundadır.
Kıta sahanlığının sınırını devletler tek başına ve serbestçe belirlemezler. İster yan yana, ister karşılıklı devletler olsun, kıta sahanlığının sınırı tarafların anlaşmasıyla saptanır. Bu konuda bir anlaşma yoksa ve özel durumlar farklı bir sınırın saptanmasını haklı kılmıyorsa ülkeleri karşı karşıya olan devletler açısından her noktası karasularının esas hattına en yakın noktaya eşit uzaklıkta bulunan hat yani orta hat esas alınarak çizilir. Ülkeleri yan yana olan devletler arasında sınır, her noktası her devletin karasularının esas hattının en yakın noktasına eşit uzaklıkta bulunan hat yani orta hat esas alınarak çizilir. Eşit uzaklık, özel durumlar istisnası unsurlarını içeren bu düzenleme, karasularının sınırlandırılmasında da kabul edilmiş olan bir düzenlemedir.
Kıta sahanlığının sınırını devletler tek başına ve serbestçe belirlemezler. İster yan yana, ister karşılıklı devletler olsun, kıta sahanlığının sınırı tarafların anlaşmasıyla saptanır. Bu konuda bir anlaşma yoksa ve özel durumlar farklı bir sınırın saptanmasını haklı kılmıyorsa ülkeleri karşı karşıya olan devletler açısından her noktası karasularının esas hattına en yakın noktaya eşit uzaklıkta bulunan hat yani orta hat esas alınarak çizilir. Ülkeleri yan yana olan devletler arasında sınır, her noktası her devletin karasularının esas hattının en yakın noktasına eşit uzaklıkta bulunan hat yani orta hat esas alınarak çizilir. Eşit uzaklık, özel durumlar istisnası unsurlarını içeren bu düzenleme, karasularının sınırlandırılmasında da kabul edilmiş olan bir düzenlemedir.
Soru 49
Aşağıdakilerden hangisi, açık denizlerin serbestliği ilkesinin sonuçlarından değildir?
Seçenekler
A
Ulaştırma serbestisi
B
Avlanma serbestisi
C
Uçma serbestisi
D
Deniz haydutluğu yapma serbestisi
E
Suni ada kurma serbestisi
Açıklama:
Açık denizlerin serbestliği ilkesi söz konusudur. Bu ilkeye göre ulaştırma, avlanma, deniz altına kablo ve boru döşeme ve uçma serbestileri vardır. 1982 BMDHS ile iki yeni serbesti daha gelmiştir. Bunlar uluslararası hukuk tarafından müsaade edilmiş suni ada ve diğer tesisleri kurma ile bilimsel araştırma yapmaktır. Bu serbestilerden, denize kıyısı olsun olmasın bütün devletler yararlanır. Açık deniz serbestileri sadece bu saydıklarımızla da sınırlı değildir.
Açık denizlerin serbestliği ilkesi, devletlere mutlak haklar bahşetmez. Bundan yararlanan devletler, diğer devletlerin açık deniz serbestilerini kullanmadaki çıkarlarını makul bir ölçüde gözetmek suretiyle kullanmalıdır. Makul olarak gözetilmek, bir kullanma biçiminin bir tarafa sağlayacağı yarara karşılık diğer tarafa vereceği zararı göz önünde tutmak suretiyle değerlendirilecektir. Dolayısıyla deniz haydutluğu, karşı tarafa zarar verici ve hukuka aykırı bir eylem olduğu için açık denizlerin serbestliği ilkesi, deniz haydutluğuna izin vermemektedir. Bu sebeple, doğru seçenek (D) seçeneğidir.
Açık denizlerin serbestliği ilkesi, devletlere mutlak haklar bahşetmez. Bundan yararlanan devletler, diğer devletlerin açık deniz serbestilerini kullanmadaki çıkarlarını makul bir ölçüde gözetmek suretiyle kullanmalıdır. Makul olarak gözetilmek, bir kullanma biçiminin bir tarafa sağlayacağı yarara karşılık diğer tarafa vereceği zararı göz önünde tutmak suretiyle değerlendirilecektir. Dolayısıyla deniz haydutluğu, karşı tarafa zarar verici ve hukuka aykırı bir eylem olduğu için açık denizlerin serbestliği ilkesi, deniz haydutluğuna izin vermemektedir. Bu sebeple, doğru seçenek (D) seçeneğidir.
Soru 50
Deniz haydutluğu ile ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Deniz haydutluğu, bir gemi içinde veya uçağın mürettebatı veya yolcuları tarafından aynı gemi veya uçağa karşı şiddet, tehdit, yağmalama fiillerinin işlenmesi anlamına gelir.
B
Şahsi çıkar sağlamak maksadıyla işlenmelidir.
C
Siyasî amaçla işlenen fiiller, aksini öngören bir andlaşma olmadıkça uluslararası örf ve adet kuralları ve bu andlaşma düzeninde deniz haydutluğu sayılmamaktadır.
D
Deniz haydutluğu durumunda fiilli işleyen gemiyi, her devlet durdurabilir, zapt edebilir, içindeki kişileri tutuklayabilir, içindeki mallara el koyabilir.
E
Deniz haydutluğu ile ilgili ceza yetkisi, zapt eden devlet mahkemelerine aittir.
Açıklama:
Deniz haydutluğu, özel bir gemi veya uçak mürettebatı veya yolcularının, şahsi çıkar sağlamak için açık denizdeki diğer bir gemi veya uçağa veya içindeki kişi veya mallara herhangi bir devletin yetkisi dışında bir yerde bulunan gemi veya uçak, mallara karşı şiddet, tehdit, yağmalama fiillerini işlemesi, bilerek bu harekete iştirak etmesi veya filleri teşvik ve isteyerek kolaylaştırmasıdır. Ancak bir gemi içinde veya uçağın mürettebatı veya yolcuları tarafından aynı gemi veya uçağa karşı yapılırsa bunlar deniz veya hava haydutluğu anlamına gelmemektedir. Şahsi çıkar sağlamak maksadıyla işlenmelidir. Siyasî amaçla işlenen fiiller, aksini öngören bir andlaşma olmadıkça uluslararası örf ve adet kuralları ve bu andlaşma düzeninde deniz haydutluğu sayılmamaktadır. Deniz haydutluğu durumunda fiilli işleyen gemiyi, her devlet durdurabilir, zapt edebilir, içindeki kişileri tutuklayabilir, içindeki mallara el koyabilir. Ceza yetkisi de zapt eden devlet mahkemelerine aittir. Eğer haksız n
Deniz haydutluğu, özel bir gemi veya uçak mürettebatı veya yolcularının, şahsi çıkar sağlamak için açık denizdeki diğer bir gemi veya uçağa veya içindeki kişi veya mallara herhangi bir devletin yetkisi dışında bir yerde bulunan gemi veya uçak, mallara karşı şiddet, tehdit, yağmalama fiillerini işlemesi, bilerek bu harekete iştirak etmesi veya filleri teşvik ve isteyerek kolaylaştırmasıdır. Ancak bir gemi içinde veya uçağın mürettebatı veya yolcuları tarafından aynı gemi veya uçağa karşı yapılırsa bunlar deniz veya hava haydutluğu anlamına gelmemektedir. Bu sebeple, cevap (A) seçeneğidir.
Deniz haydutluğu, özel bir gemi veya uçak mürettebatı veya yolcularının, şahsi çıkar sağlamak için açık denizdeki diğer bir gemi veya uçağa veya içindeki kişi veya mallara herhangi bir devletin yetkisi dışında bir yerde bulunan gemi veya uçak, mallara karşı şiddet, tehdit, yağmalama fiillerini işlemesi, bilerek bu harekete iştirak etmesi veya filleri teşvik ve isteyerek kolaylaştırmasıdır. Ancak bir gemi içinde veya uçağın mürettebatı veya yolcuları tarafından aynı gemi veya uçağa karşı yapılırsa bunlar deniz veya hava haydutluğu anlamına gelmemektedir. Bu sebeple, cevap (A) seçeneğidir.
Soru 51
Karasularının iç sınırı ile kara ülkesi arasında kalan deniz kesimine ne ad verilir?
Seçenekler
A
Normal esas hat
B
İç sular
C
Kıta sahanlığı
D
Bitişik bölge
E
Münhasır ekonomik bölge
Açıklama:
Soruda iç suların tanımı verilmiştir. Dolayısıyla sorunun doğru cevabı B şıkkıdır.
Soru 52
Cezir zamanında suların sahilden açık denize doğru en fazla çekildiği yerden sahile paralel olarak çekilen çizgiye ne ad verilir?
Seçenekler
A
Normal esas hat
B
Bitişik bölge
C
Münhasır ekonomik bölge
D
Kıta sahanlığı
E
Karasuları
Açıklama:
Soruda normal esas hattın tanımı verilmiştir. Dolayısıyla sorunun doğru cevabı A şıkkıdır.
Soru 53
İki veya daha fazla adadan meydana gelen ve coğrafi bakımdan bir bütün olan doğal yapıya ne ad verilir??
Seçenekler
A
Bitişik bölge
B
Münhasır ekonomik bölge
C
Kıta sahanlığı
D
Takımada
E
Normal esas hat
Açıklama:
Soruda takımadanın tanımı verilmiştir. Dolayısıyla sorunun doğru cevabı D şıkkıdır.
Soru 54
1982 tarihli Türk Karasuları Kanunu'na göre karasularının başlangıcını oluşturan esas hattın tespiti konusundaki yetki aşağıdakilerden hangisine aittir?
Seçenekler
A
Cumhurbaşkanlığı
B
İçişleri Bakanlığı
C
Milli Güvenlik Bakanlığı
D
Genelkurmay Başkanlığı
E
Deniz Kuvvetleri Komutanlığı
Açıklama:
Soruda belirtilen yetki Cumhurbaşkanlığı'na aittir. Dolayısıyla sorunun doğru cevabı A şıkkıdır.
Soru 55
1982 tarihli Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku Sözleşmesi'ne göre, devletler karasularının genişliğini kaç mile kadar saptayabilirler?
Seçenekler
A
7
B
10
C
12
D
15
E
20
Açıklama:
12 mile kadar saptayabilirler. Dolayısıyla sorunun doğru cevabı C şıkkıdır.
Soru 56
I. İstanbul Boğazı
II. Çanakkale Boğazı
III. Marmara Denizi
IV. Ege Denizi
V. Akdeniz
VI. Karadeniz
Türk Boğazları, yukarıdakilerin hangilerinden oluşmaktadır?
II. Çanakkale Boğazı
III. Marmara Denizi
IV. Ege Denizi
V. Akdeniz
VI. Karadeniz
Türk Boğazları, yukarıdakilerin hangilerinden oluşmaktadır?
Seçenekler
A
I, II
B
I, II, III
C
I, II, IV
D
I, II, V
E
I, II, VI
Açıklama:
Türk Boğazları, İstanbul Boğazı ve Çanakkale Boğazı ile Türkiye'nin bir iç denizi olan Marmara Denizi'nden oluşmaktadır. Dolayısıyla sorunun doğru cevabı B şıkkıdır.
Soru 57
Montrö Sözleşmesi'ne göre, barış zamanında, Karadeniz'e kıyıdaş olmayan devletlerin savaş gemilerinin boğazlarımızdan geçişleri, siyasi yoldan Türk Hükümeti'ne geçişten kaç gün önce ihbar edilmelidir?
Seçenekler
A
5 gün
B
10 gün
C
15 gün
D
21 gün
E
30 gün
Açıklama:
Soruda belirtilen süre 15 gündür. Dolayısıyla sorunun doğru cevabı C şıkkıdır.
Soru 58
Karasularının ölçülmeye başlandığı esas hatlardan itibaren 24 mile kadar olan alan nasıl adlandırılır?
Seçenekler
A
Bitişik bölge
B
Münhasır ekonomik bölge
C
Kıta sahanlığı
D
İç sular
E
Açık deniz
Açıklama:
Soruda bitişik bölgenin tanımı verilmiştir. Dolayısıyla sorunun doğru cevabı A şıkkıdır.
Soru 59
Kıyı devletinin kara ülkesinin deniz altında süren doğal uzantısına ne ad verilir?
Seçenekler
A
Bitişik bölge
B
Münhasır ekonomik bölge
C
Normal esas hat
D
İç sular
E
Kıta sahanlığı
Açıklama:
Soruda kıta sahanlığının tanımı verilmiştir. Dolayısıyla sorunun doğru cevabı E şıkkıdır.
Soru 60
1983 tarihli Yabancı Silahlı Kuvvetlere Bağlı Gemilerin Türk İç Sularına ve Limanlarına Gelişleri ve Bu Sulardaki Hareket ve Faaliyetlerine İlişkin Yönetmelik uyarınca, nükleer güçle çalışan savaş gemileri Türk iç sularına girebilmek için en az kaç gün önceden izin almalıdır?
Seçenekler
A
7
B
14
C
21
D
30
E
45
Açıklama:
İlgili yönetmeliğe göre en az 30 gün önceden izin alınmalıdır. Dolayısıyla sorunun doğru cevabı D şıkkıdır.
Soru 61
" Kıyıdaki bir koy ya da körfezin ağız genişliği ... deniz milini aşmıyor ise her iki uç birleştirilir ve düz bir hat çizilir. Bunun berisinde kalan sular iç sulardır. "
Karasularının iç sınırının saptanmasında bazı özel kurallar dikkate alındığında, yukarıdaki boşluk aşağıdakilerden hangisi ile tamamlanmalıdır?.
Karasularının iç sınırının saptanmasında bazı özel kurallar dikkate alındığında, yukarıdaki boşluk aşağıdakilerden hangisi ile tamamlanmalıdır?.
Seçenekler
A
20
B
21
C
22
D
23
E
24
Açıklama:
Kıyıdaki bir koy ya da körfezin ağız genişliği 24 deniz milini aşmıyor ise her iki uç
birleştirilir ve düz bir hat çizilir. Bunun berisinde kalan sular iç sulardır.
birleştirilir ve düz bir hat çizilir. Bunun berisinde kalan sular iç sulardır.
Soru 62
İç suların hukuki rejimi incelendiğinde aşağıdakilerden hangisi doğru bir ifade olarak karşımıza çıkar?.
Seçenekler
A
Kıyı devletinin bu sularda yetkisi sınırlandırılmıştır.
B
Kıyı devletleri, iç sularına yabancı gemilerin girişini ve bu sulardan geçişini yasaklayabilir.
C
Ceza hukuku açısından mürettebat arasında işlenen suçlar ve geminin iç düzeniyle ilgili suçlarda kıyı devleti genelde yetki kullanır.
D
Kıyı devletinin, iç sularındaki savaş gemisi içinde özel hukuktan ve ceza hukukundan kaynaklanan hususlarda yargı yetkisi vardır.
E
Savaş gemilerinin dokunulmazlığı söz konusudur bu sebeple eğer mürettebat, kıyıya çıktıktan sonra suç işlerse, konu ile ilgili olarak kıyı devletinin yetkisi bulunmaz.
Açıklama:
Kıyı devletinin bu sularda yetkisi tamdır. İç sularına yabancı gemilerin girişini ve bu sulardan geçişini yasaklayabilir. Devlet uygulaması incelendiğinde gözlenen gemi türleri arasında farklı bir düzenlemenin olduğudur. Savaş gemileri bakımından genellikle sayı sınırlamaları getirilebilmekte ve ön bildirimde bulunma koşulu aranabilmektedir. Ayrıca devletlerin, yabancı savaş gemilerinin limanlara girmesini yasaklama hakkı olduğu kabul edilir. Ceza hukuku açısından mürettebat arasında işlenen suçlar ve geminin iç düzeniyle ilgili suçlarda, kıyı devleti genelde yetki kullanmaz. Devlet uygulamasında, mürettebattan olmayan kişilerle, mürettebat ve yolcular arasında işlenen suçlar bakımından kıyı devletleri yetki kullanmaktadır. Savaş gemileri, iç sular ve limanlarda bulunuyorsa kıyı devletinin düzenine saygı göstermek durumundadır.
Ancak kıyı devletinin savaş gemisi içinde özel hukuktan ve ceza hukukundan kaynaklanan hususlarda yargı yetkisi yoktur. Çünkü savaş gemilerinin
Kıyı devletleri, iç sularına yabancı gemilerin girişini ve bu sulardan geçişini yasaklayabilir.
Ancak kıyı devletinin savaş gemisi içinde özel hukuktan ve ceza hukukundan kaynaklanan hususlarda yargı yetkisi yoktur. Çünkü savaş gemilerinin
Kıyı devletleri, iç sularına yabancı gemilerin girişini ve bu sulardan geçişini yasaklayabilir.
Soru 63
Coğrafi, ekonomik ve siyasi bakımdan bir bütün meydana getirecek kadar birbiriyle ilgili olan ve öteden beri böyle olduğu kabul edilen bir grup ada, adaların aralarındaki sular ve diğer yapılara ne ad verilir?
Seçenekler
A
Ada ülkesi
B
Kıta ülkesi
C
Takımada
D
İç sular
E
Kara suları
Açıklama:
1982 tarihli Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku Sözleşmesi’nin 46. maddesi ile
ilk defa takımadalara ilişkin ilkeler tespit edilmiş ve Sözleşme içinde bunlara ayrı
bir yer verilmiştir.
Takımada devleti, bir veya birden fazla takımadadan oluşan ve
diğer adaları da kapsayabilen devlet olarak tanımlanmıştır.
Takımada ise coğrafi,
ekonomik ve siyasi bakımdan bir bütün meydana getirecek kadar birbiriyle ilgili
olan ve öteden beri böyle olduğu kabul edilen bir grup ada, adaların aralarındaki
sular ve diğer yapılar olarak nitelendirilmiştir.
ilk defa takımadalara ilişkin ilkeler tespit edilmiş ve Sözleşme içinde bunlara ayrı
bir yer verilmiştir.
Takımada devleti, bir veya birden fazla takımadadan oluşan ve
diğer adaları da kapsayabilen devlet olarak tanımlanmıştır.
Takımada ise coğrafi,
ekonomik ve siyasi bakımdan bir bütün meydana getirecek kadar birbiriyle ilgili
olan ve öteden beri böyle olduğu kabul edilen bir grup ada, adaların aralarındaki
sular ve diğer yapılar olarak nitelendirilmiştir.
Soru 64
Kara sularının genişliği 18. yüzyılda kaç mil olarak kabul edilmiştir?
Seçenekler
A
3
B
5
C
6
D
9
E
12
Açıklama:
Karasularının genişliği meselesinde ilk tespitler, devletin kıyıdan denize doğru
egemen olabileceği genişliğe göre tespit edilmiştir. 18. yüzyılda bu mesafe, yani
kıyıdan denize doğru egemen olabileceğiniz mesafe top atışı menzili denilen üç
deniz milidir. Uzun yıllar bu böyle devam etmiş ama denizlerdeki ekonomik zenginlikler ve bunlardan yararlanma imkânı geliştiği için bu kural genel bir kural
haline gelememiştir ve 1950’li yıllarda karasularının genişliğinin 6 ile 12 mil arasında tespit edilmesi yolunda eğilimin arttığı görülmüştür.
egemen olabileceği genişliğe göre tespit edilmiştir. 18. yüzyılda bu mesafe, yani
kıyıdan denize doğru egemen olabileceğiniz mesafe top atışı menzili denilen üç
deniz milidir. Uzun yıllar bu böyle devam etmiş ama denizlerdeki ekonomik zenginlikler ve bunlardan yararlanma imkânı geliştiği için bu kural genel bir kural
haline gelememiştir ve 1950’li yıllarda karasularının genişliğinin 6 ile 12 mil arasında tespit edilmesi yolunda eğilimin arttığı görülmüştür.
Soru 65
Aşağıdakilerden hangisi kara sularından zararsız geçisin gerçekleşme biçimleri arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Ticaret gemisinin açık denizden bir devletin limanına ulaşmak için karasularından geçilmesi
B
Balıkçılıkla uğraşan yabancı geminin iç sulardan açık denize ulaşmak için karasularından geçmesi
C
Ticaret gemisinin iç sulardan açık denize ulaşmak için karasularından geçmesi
D
Ticaret gemisinin iç sulara girmeksizin karasularında seyre
E
Ticaret gemisinin limanlardan açık denize ulaşmak için karasularından geçmesi
Açıklama:
Karasularından geçişin zararsız geçiş olarak kabul edilmesi için geçiş olmalı ve bu geçiş zararsız olmalıdır.
Karasularından geçiş, üç amaçla olabilir:
1. Açık denizden bir devletin iç sularına veya limanlarına ulaşmak için karasularından geçilebilir.
2. İç sulardan veya limanlardan açık denize ulaşmak için karasularından geçilebilir.
3. İç sulara girmeksizin karasularında seyredilebilir.
Geçiş, sürekli ve çabuk yapılmalıdır. Geçişin zararsız olması da gerekir. 1982 BMDHS, 19. madde, geçişin zararsızlığı unsurunu tanımlamaktadır. Devletin barış, düzen ve güvenliğine zarar vermedikçe geçiş, zararsız geçiştir demektedir. Balıkçılıkla ilgili yabancı gemilerin geçişi zararsız geçişi kapsamında değildir. Bu gemilerin geçişi, hem geçişi zararlı kılar hem de o devletin hukuki
düzenini ihlal eder.
Karasularından geçiş, üç amaçla olabilir:
1. Açık denizden bir devletin iç sularına veya limanlarına ulaşmak için karasularından geçilebilir.
2. İç sulardan veya limanlardan açık denize ulaşmak için karasularından geçilebilir.
3. İç sulara girmeksizin karasularında seyredilebilir.
Geçiş, sürekli ve çabuk yapılmalıdır. Geçişin zararsız olması da gerekir. 1982 BMDHS, 19. madde, geçişin zararsızlığı unsurunu tanımlamaktadır. Devletin barış, düzen ve güvenliğine zarar vermedikçe geçiş, zararsız geçiştir demektedir. Balıkçılıkla ilgili yabancı gemilerin geçişi zararsız geçişi kapsamında değildir. Bu gemilerin geçişi, hem geçişi zararlı kılar hem de o devletin hukuki
düzenini ihlal eder.
Soru 66
Aşağıdaki hallerden hangisinde ticaret gemilerinde kıyı devletinin ceza davalarında yargılama yetkisi yoktur?
Seçenekler
A
Suçun sonuçlarının kıyı devletine sirayet etmesi
B
Suçun kıyı devletinin barış ve düzenini bozması
C
Geminin kaptanının talep etmesi
D
Failin talep etmesi
E
İddia edilen suçun konusunun uyuşturucu kaçakçılığı olması
Açıklama:
Kıyı devletinin yargı yetkisinin kullanılması, ceza ve hukuk davası olmasına göre ayırıma tâbi tutulmaktadır.
Ceza davalarında:
1. Suçun sonuçları kıyı devletine sirâyet ederse;
2. Suç kıyı devletinin barış ve düzenini bozuyorsa;
3. Bayrak devletinin diplomatik temsilcisi veya geminin kaptanı talep ederse;
4. Uyuşturucu kaçakçılığı varsa kıyı devleti gemide yargı yetkisini kullanır.
Ceza davalarında:
1. Suçun sonuçları kıyı devletine sirâyet ederse;
2. Suç kıyı devletinin barış ve düzenini bozuyorsa;
3. Bayrak devletinin diplomatik temsilcisi veya geminin kaptanı talep ederse;
4. Uyuşturucu kaçakçılığı varsa kıyı devleti gemide yargı yetkisini kullanır.
Soru 67
Karadeniz’e kıyıdaş olmayan devletlere ait savaş gemilerinin Türk Boğazlarından geçiş yapabilmeleri için kaç gün önce Türk Hükümetine siyasi yoldan ihbarda bulunmaları gerekir?
Seçenekler
A
7
B
8
C
10
D
15
E
30
Açıklama:
Savaş gemilerinin, Türk Boğazlarından geçişlerini siyasi yoldan Türk Hükümeti’ne ihbar etmeleri gerekir. Kural olarak 8 gün önce ihbar yapılmalıdır. Karadeniz’e kıyıdaş olmayan devletler açısından süre 15 gündür. İhbarda, gidecekleri yer, isimleri, tipleri, sayıları ve gidiş ve dönüş tarihleri belirtilmelidir.
Soru 68
Karasularının ölçülmeye başlandığı esas hatlardan itibaren 24 mile kadar olan alan aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
İç suları
B
Kıta sahanlığı
C
Bitişik bölge
D
Münhasır ekonomik bölge
E
Açık deniz
Açıklama:
Karasularının ölçülmeye başlandığı esas hatlardan itibaren 24 mile kadar olan alan bitişik bölgedir.Bitişik bölge kıyı devletinin gümrük, maliye, sağlık ve muhaceret konusundaki çıkarlarının korunması maksadıyla ihdas edilebilir.
Soru 69
Kıyı devleti karasularının ölçülmeye başlandığı hattan itibaren 200 deniz mili içindeki deniz alanlarında, deniz yatağında, toprak altında ayrıca üzerindeki sularda canlı ve canlı olmayan doğal kaynaklar üzerinde bazı ekonomik haklar veren deniz alanı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Bitişik bölge
B
Açık deniz
C
Münhasır ekonomik bölge
D
İç sular
E
Kara suları
Açıklama:
Münhasır ekonomik bölge; III. Deniz Hukuku Konferansı’yla uluslararası hukukun gündemine girmiştir. Kıyı devleti karasularının ölçülmeye başlandığı hattan itibaren 200 deniz mili içindeki deniz alanlarında, deniz yatağında, toprak altında ayrıca üzerindeki sularda canlı ve canlı olmayan doğal kaynaklar üzerinde bazı ekonomik haklar kullanır.
Soru 70
Aşağıdakilerden hangisi açık denizlerin serbestisi ilkesi ve açık denizlerde münhasıran bayrak devletinin yetkili olması ilkesinin istisnalarından biridir?
Seçenekler
A
Deniz altına boru döşemek
B
Uluslararası hukukun müsaade ettiği suni ada kurmak
C
Avlanmak
D
Bilimsel araştırma yapmak
E
İzin alınmaksızın topluma yönelik radyo yayını yapmak
Açıklama:
Açık denizlerde bayrak devletinin yetkisi söz konusudur. Açık denizlerin serbestliği ilkesi söz konusudur. Bu ilkeye göre ulaştırma, avlanma, deniz altına kablo ve boru döşeme ve uçma serbestileri vardır. 1982 BMDHS
ile iki yeni serbesti daha gelmiştir. Bunlar uluslararası hukuk tarafından müsaade
edilmiş suni ada ve diğer tesisleri kurma ile bilimsel araştırma yapmaktır.
Ancak açık denizlerin serbestliği ilkesi hiçbir düzenin olmadığı anlamına gelmemektedir. Bu çerçevede açık denizlerin serbestisi ilkesi ve açık denizlerde münhasıran bayrak devletinin yetkili
olması ilkesinin bazı istisnaları vardır:
1. Deniz haydutluğunun önlenmesi ve cezalandırılmasıyla ilgili yetkiler
2. Açık denizde gemiyi durdurma ve ziyaret yetkisi
3. Kesintisiz takip (izleme) yetkisi,
4. III. Deniz Hukuku Konferansı’yla izinsiz radyo yayınlarının yani korsan
yayınların önlenmesi için önlem alma yetkisi.
ile iki yeni serbesti daha gelmiştir. Bunlar uluslararası hukuk tarafından müsaade
edilmiş suni ada ve diğer tesisleri kurma ile bilimsel araştırma yapmaktır.
Ancak açık denizlerin serbestliği ilkesi hiçbir düzenin olmadığı anlamına gelmemektedir. Bu çerçevede açık denizlerin serbestisi ilkesi ve açık denizlerde münhasıran bayrak devletinin yetkili
olması ilkesinin bazı istisnaları vardır:
1. Deniz haydutluğunun önlenmesi ve cezalandırılmasıyla ilgili yetkiler
2. Açık denizde gemiyi durdurma ve ziyaret yetkisi
3. Kesintisiz takip (izleme) yetkisi,
4. III. Deniz Hukuku Konferansı’yla izinsiz radyo yayınlarının yani korsan
yayınların önlenmesi için önlem alma yetkisi.
Soru 71
Aşağıdakilerden hangisi kesintisiz takip yetkisinin kullanılabilmesi için aranan koşullardan değildir?
Seçenekler
A
Takip edilecek geminin, takip başladığı sırada takip eden devletin iç sularında, karasularında veya bitişik bölgesinde bulunması gerekir.
B
Takibin, savaş gemisi, askerî uçak veya bu amaçla görevlendirilen diğer gemi
ve uçaklarla yapılması gerekir.
ve uçaklarla yapılması gerekir.
C
Takibin başlamış sayılabilmesi için geminin görebileceği ve duyabileceği bir
uzaklıktan görülebilen ve duyulabilen bir işaretle durma emrinin verilmesi gerekmektedir.
uzaklıktan görülebilen ve duyulabilen bir işaretle durma emrinin verilmesi gerekmektedir.
D
Takibin kesintisiz olarak yapılması gerekir.
E
Takibin aynı vasıtayla yapılması gerekir.
Açıklama:
Kesintisiz takip yetkisinin kullanılabilmesi için bir takım koşular aranır. Buna göre;
-Takip edilecek geminin, takip başladığı sırada takip eden devletin iç sularında, karasularında veya bitişik bölgesinde bulunması gerekir.
- Takibin, savaş gemisi, askerî uçak veya bu amaçla görevlendirilen diğer gemi
ve uçaklarla yapılması gerekir.
- Takibin başlamış sayılabilmesi için geminin görebileceği ve duyabileceği bir
uzaklıktan görülebilen ve duyulabilen bir işaretle durma emrinin verilmesi gerekmektedir.
- Takibin kesintisiz olarak yapılması gerekir.
Ancak takibin aynı araçla yapılması şartı aranmaz. Gemi ile başlayan takip uçak ile devam edebilir.
-Takip edilecek geminin, takip başladığı sırada takip eden devletin iç sularında, karasularında veya bitişik bölgesinde bulunması gerekir.
- Takibin, savaş gemisi, askerî uçak veya bu amaçla görevlendirilen diğer gemi
ve uçaklarla yapılması gerekir.
- Takibin başlamış sayılabilmesi için geminin görebileceği ve duyabileceği bir
uzaklıktan görülebilen ve duyulabilen bir işaretle durma emrinin verilmesi gerekmektedir.
- Takibin kesintisiz olarak yapılması gerekir.
Ancak takibin aynı araçla yapılması şartı aranmaz. Gemi ile başlayan takip uçak ile devam edebilir.
Soru 72
1982 Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku Sözleşmesinde kısaca Bölge olarak belirtilen, insanlığın ortak mirası olan deniz alanı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Münhasır ekonomik bölge
B
Kıta sahanlığı
C
Açık deniz
D
Uluslararası deniz yatağı
E
Ortak sular
Açıklama:
1982 Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku Sözleşmesinde kısaca Bölge olarak belirtilen, insanlığın ortak mirası olan deniz alanı, uluslararası deniz yatağıdır. Bu deniz alanının işletilmesi, Uluslararası Deniz Yatağı Otoritesi’nce düzenlenecektir. Bu alandan barışçıl amaçlarla yararlanabilir. Buradan elde edilen gelir, üye devletler arasında paylaştırılacaktır.
Soru 73
1983 tarihli Yabancı Silahlı Kuvvetlere Bağlı Gemilerin Türk İç Sularına ve Limanlarına Gelişleri ve Bu Sulardaki Hareket ve Faaliyetlerine İlişkin Yönetmelik uyarınca, yabancı savaş gemilerinin Türk iç suları ve limanlarına gelebilmeleri ve bu sularda kalabilmeleri için en az kaç gün önceden izin alma koşulu kabul edilmiştir ?.
Seçenekler
A
5
B
10
C
15
D
20
E
25
Açıklama:
1983 tarihli Yabancı Silahlı Kuvvetlere Bağlı Gemilerin Türk İç Sularına ve Limanlarına Gelişleri ve Bu Sulardaki Hareket ve Faaliyetlerine İlişkin
Yönetmelik (R.G. 15.12.1983, No: 18252) 1987, 1997 ve 2002 yıllarında değişikliklere uğramıştır. Yönetmelik uyarınca yabancı savaş gemilerinin Türk iç suları ve limanlarına gelebilmeleri ve bu sularda kalabilmeleri için en az 15 gün önceden izin alma koşulu kabul edilmiştir.
Yönetmelik (R.G. 15.12.1983, No: 18252) 1987, 1997 ve 2002 yıllarında değişikliklere uğramıştır. Yönetmelik uyarınca yabancı savaş gemilerinin Türk iç suları ve limanlarına gelebilmeleri ve bu sularda kalabilmeleri için en az 15 gün önceden izin alma koşulu kabul edilmiştir.
Soru 74
1983 tarihli Yabancı Silahlı Kuvvetlere Bağlı Gemilerin Türk İç Sularına ve Limanlarına Gelişleri ve Bu Sulardaki Hareket ve Faaliyetlerine İlişkin Yönetmelik uyarınca nükleer güçle çalışan savaş gemileri Türk iç sularına girebilmek için en az kaç gün önceden izin almalıdır ?.
Seçenekler
A
20
B
30
C
40
D
50
E
60
Açıklama:
1983 tarihli Yabancı Silahlı Kuvvetlere Bağlı Gemilerin Türk İç Sularına ve Limanlarına Gelişleri ve Bu Sulardaki Hareket ve Faaliyetlerine İlişkin Yönetmelik uyarınca nükleer güçle çalışan savaş gemileri Türk iç sularına girebilmek için en az 30 gün önceden izin almalıdır.
Soru 75
Aşağıdakilerden hangisi " zararsız geçiş hakkı " ile ilgili doğru bir ifadedir ?.
Seçenekler
A
Bir devletin iç sularına girerek karasularında serbestçe seyredilebilir.
B
Geçiş, sürekli ve çabuk yapılmalıdır.
C
Başka bir devletin karasularında durma veya demirleme, ulaştırmanın olağan bir gereği değilse bu durum geçiş halinin bozulduğu anlamına gelmemektedir.
D
Karasularında durma veya demirleme mücbir sebep dışında bir sebepten kaynaklanmaktaysa, bu durum geçiş halinin bozulduğu manasına gelmemektedir.
E
Balıkçılıkla ilgili yabancı gemilerin geçişi, geçişi zararlı kılmaz ve o devletin hukuki düzenini ihlal etmez.
Açıklama:
İç sulara girmeksizin karasularında seyredilebilir. Geçiş, sürekli ve çabuk yapılmalıdır. KKarasularında durma veya demirleme, ulaştırmanın olağan bir gereğiyse veya mücbir bir sebep dolayısıyla durulmuşsa zaruret halinde bulunan bir gemiye, uçağa veya kişilere yardım amacıyla durulmuşsa, bunlar geçiş halinin bozulduğu manasına gelmemektedir. Balıkçılıkla ilgili yabancı gemilerin geçişi, geçişi zararlı kılar hem de o devletin hukuki düzenini ihlal eder. Bunun dışında hukukî düzenini ihlal edildiği her halde geçiş zararlı hale gelmez.
Soru 76
Aşağıdakilerin hangisinde savaş gemilerinin açık denizin iki kesimi arasında bulunan ve uluslararası ulaştırmada kullanılan boğazlarda önceden izin almaksızın zararsız geçiş haklarının bulunduğu ilkesi, genellikle kabul edilen ve uluslararası örf ve âdetten kaynaklanan bir hak olarak kabul edilmiştir ?.
Seçenekler
A
Cebelitarık Boğazı Davası'nda
B
Korfu Boğazı Davası'nda
C
Messina Boğazı Davası'nda
D
Bering Boğazı Davası'nda
E
Macellan Boğazı Davası'nda
Açıklama:
Geçişin zararsızlığı açısından Sözleşmelerde kullanılan, barış, düzen ve güvenlik ifadeleri, niyetleri itibariyle muğlak ve soyut oldukları için belli bir derecedeki
takdir hakkını kıyı devletine bahşederler. Ancak kıyı devleti, bu noktadaki değerlendirmeyi yaparken makul olmalıdır. Kıyı devletinin geçişin zararsız olup olmadığına ilişkin kararında makuliyet kıstasını değerlendirmesi, kolaylıkla tartışılamayacak karar almasına yol açar. Yani, değerlendirmeyi yaparken makul olunursa devletler buna itiraz etmezler. Aksi durum, mahkeme kararı veya başka bir yolla saptanırsa uğranılan zararın tazmin ettirilmesi yoluna gidilebilir.
Savaş gemileri ve ticaret gemileri açısından zararsız geçiş hakkı aynı mıdır?
Durum ticaret gemileri açısından bir itiraz yaratmaz. Ama savaş gemileri bakımından kamu yetkileri kullanan devlet gemileri bakımından kesin bir çözüm elde edilememiştir. Korfu Boğazı Davası’nda savaş gemilerinin açık denizin iki kesimi arasında bulunan ve ulusla
Korfu Boğazı Davası'nda
takdir hakkını kıyı devletine bahşederler. Ancak kıyı devleti, bu noktadaki değerlendirmeyi yaparken makul olmalıdır. Kıyı devletinin geçişin zararsız olup olmadığına ilişkin kararında makuliyet kıstasını değerlendirmesi, kolaylıkla tartışılamayacak karar almasına yol açar. Yani, değerlendirmeyi yaparken makul olunursa devletler buna itiraz etmezler. Aksi durum, mahkeme kararı veya başka bir yolla saptanırsa uğranılan zararın tazmin ettirilmesi yoluna gidilebilir.
Savaş gemileri ve ticaret gemileri açısından zararsız geçiş hakkı aynı mıdır?
Durum ticaret gemileri açısından bir itiraz yaratmaz. Ama savaş gemileri bakımından kamu yetkileri kullanan devlet gemileri bakımından kesin bir çözüm elde edilememiştir. Korfu Boğazı Davası’nda savaş gemilerinin açık denizin iki kesimi arasında bulunan ve ulusla
Korfu Boğazı Davası'nda
Soru 77
Kıyı devletinin karasularında yetkileri ve yükümleri konusunda aşağıdakilerden hangisi doğru bir ifadedir ?.
Seçenekler
A
Kıyı devleti, yabancı devletlerin gemilerinin zararsız geçiş hakkını kısıtlamalıdır.
B
Kıyı devleti, yabancı devletlerin gemilerinin zararsız geçiş hakkını reddetmelidir.
C
Kıyı devleti, zararsız geçiş için uygun bir ücret almalıdır.
D
Kıyı devleti, zararsız geçiş yapacak gemiler arasında hukuken ve fiilen bir ayırım yapmalıdır.
E
Kıyı devleti zararsız geçişi, güvenliğinin korunması için elzem ise erteleyebilir.
Açıklama:
Kıyı devletinin karasularında yetkileri ve yükümleri konusunda şunlar söylenebilir: Kıyı devleti, yabancı devletlerin gemilerinin zararsız geçiş hakkını kısıtlamamalı ve reddetmemeli, ulaşımla ilgili tehlikeleri duyurmalı, geçiş için herhangi bir ücret almamalı ve gemiler arasında hukuken ve fiilen bir ayırım yapmamalıdır. Zararsız geçiş, güvenliğinin korunması için elzem ise ertelenebilir.
Kıyı devleti zararsız geçişi, güvenliğinin korunması için elzem ise erteleyebilir.
Kıyı devleti zararsız geçişi, güvenliğinin korunması için elzem ise erteleyebilir.
Soru 78
Bir körfez andlaşmada öngörülen körfez tanımına uymasa da, devlet, söz konusu körfez suları üzerinde çekişmesiz uygulamaya dayalı bir hak kazanmış ise, ……………… körfezdir.
Yukarıdaki metinde boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?
Yukarıdaki metinde boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?
Seçenekler
A
Tarihi
B
Münhasır
C
Müktesep
D
Ad hoc
E
Çekişmesiz
Açıklama:
Bir körfez andlaşmada öngörülen körfez tanımına uymasa da, devlet, söz konusu körfez suları üzerinde çekişmesiz uygulamaya dayalı bir hak kazanmış ise, tarihi körfezdir.
Soru 79
Yönetmelik uyarınca yabancı savaş gemilerinin Türk iç suları ve limanlarına gelebilmeleri ve bu sularda kalabilmeleri için en az ……………… önceden izin alma koşulu kabul edilmiştir.
Yukarıdaki metinde boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?
Yukarıdaki metinde boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?
Seçenekler
A
7 gün
B
15 gün
C
21 gün
D
30 gün
E
60 gün
Açıklama:
Yönetmelik uyarınca yabancı savaş gemilerinin Türk iç suları ve limanlarına gelebilmeleri ve bu sularda kalabilmeleri için en az 15 gün önceden izin alma koşulu kabul edilmiştir.
Soru 80
1982 tarihli Türk Karasuları Kanunu’na göre karasularının başlangıcını oluşturan esas hattın tespiti konusundaki yetki aşağıda belirtilen kurumlardan hangisine aittir?
Seçenekler
A
İçişleri Bakanlığı
B
Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı
C
Cumhurbaşkanlığı
D
Türkiye Büyük Millet Meclisi
E
Denizcilik Genel Müdürlüğü
Açıklama:
1982 tarihli Türk Karasuları Kanunu’na göre karasularının başlangıcını oluşturan esas hattın tespiti konusundaki yetki Cumhurbaşkanlığı’na aittir.
Soru 81
Adalet Divanı’nında görülen 1951 tarihli ve 1974 tarihli Balıkçılık Davalarında Norveç ve İzlanda ile uyuşmazlık yaşayan devlet aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
İsveç
B
Danimarka
C
İrlanda
D
Birleşik Krallık
E
Rusya
Açıklama:
Birleşik Krallık
Soru 82
Kıyı devletinin ceza davalarında ticaret gemileri üzerinde var olan yargı yetkisi aşağıdakilerden hangisinde ortaya çıkmaz?
Seçenekler
A
Suçun sonuçları kıyı devletine sirâyet ederse
B
Suç kıyı devletinin barış ve düzenini bozuyorsa
C
Bayrak devletinin diplomatik temsilcisi veya geminin kaptanı talep ederse
D
Uyuşturucu kaçakçılığı varsa
E
İki ticaret gemisi arasında yaşanan çatma durumu varsa
Açıklama:
İki ticaret gemisi arasında yaşanan çatma durumu varsa, bu kıyı devletinin yargı yetkisini ortaya çıkarmaz, çünkü bu durum, ayrıca bir ceza davasına konu olacak yönü bulunmadığında, ancak bir hukuk davasına konu olabilir.
Soru 83
Aşağıdakilerden hangisi, insan yapımı bir kanaldır?
Seçenekler
A
Kiel kanalı
B
Hürmüz kanalı
C
Dover kanalı
D
Korfu kanalı
E
Kerç kanalı
Açıklama:
Kiel kanalı dışında diğer seçeneklerde verilenler kanal değil, boğazdır.
Soru 84
Karadeniz’e kıyıdaş olmayan devletlerin savaş gemileri, bu denizde bulunmalarının amacı ne olursa olsun, Karadeniz’de ………………… fazla kalamazlar.
Seçenekler
A
15 günden
B
21 günden
C
30 günden
D
45 günden
E
60 günden
Açıklama:
Karadeniz’e kıyıdaş olmayan devletlerin savaş gemileri, bu denizde bulunmalarının amacı ne olursa olsun, Karadeniz’de 21 günden fazla kalamazlar.
Soru 85
Bitişik bölge, kıyı devletinin aşağıda yer alan hangi çıkarının korunması amacıyla ihdas edilemez?
Seçenekler
A
Gümrük
B
Maliye
C
Güvenlik
D
Sağlık
E
Muhaceret
Açıklama:
Bugün için güvenlik maksadıyla bitişik bölge ihdası mümkün değildir.
Soru 86
Kıyı devletinin kara ülkesinin deniz altında süren doğal uzantısına ne ad verilir?
Seçenekler
A
Münhasır ekonomik bölge
B
Deniz yatağı bölgesi
C
Rezerv kaynağı alanı
D
Kıta sahanlığı
E
Bitişik bölge
Açıklama:
Kıyı devletinin kara ülkesinin deniz altında süren doğal uzantısına kıta sahanlığı adı verilir.
Soru 87
Aşağıdakilerden hangisi, açık denizlerin serbestisi ilkesi ve açık denizlerde münhasıran bayrak devletinin yetkili olması ilkesinin istisnaları arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Deniz haydutluğunun önlenmesi ve cezalandırılmasıyla ilgili yetkiler
B
Açık denizde gemiyi durdurma ve ziyaret yetkisi
C
Kesintisiz takip (izleme) yetkisi
D
İzinsiz radyo yayınlarının yani korsan yayınların önlenmesi için önlem alma yetkisi
E
Ticaret gemilerine çatma yoluyla zarar veren savaş gemisini durdurma yetkisi
Açıklama:
Yabancı savaş gemileri ve ticarî amaçla kullanılmayan devlet gemileri, bayrak devletinden başka bir devlet yetkisine tabi olamazlar. Çünkü bunlar ülkesel egemenliği temsil ederler ve de yargı bağışıklığına haizdirler.
Soru 88
Kıyı devletinin yargı yetkisi konusunda aşağıdakilerden hangi ifade geçerlidir?.
Seçenekler
A
Ticaret gemilerinin üzerinde yargı yetkisinin kullanılması konusunda, ceza davalarında, uyuşturucu kaçakçılığı yoksa, kıyı devleti gemide yargı yetkisini kullanır.
B
Ticaret gemilerinin üzerinde yargı yetkisinin kullanılması konusunda; suç kıyı devletinin barış ve düzenini bozmuyorsa;kıyı devleti gemide yargı yetkisini kullanır.
C
Ticaret gemilerinin üzerinde yargı yetkisinin kullanılması konusunda, ceza davalarında,suçun sonuçları kıyı devletine sirâyet ederse;kıyı devleti gemide yargı yetkisini kullanır.
D
Ticaret gemilerinin üzerinde yargı yetkisinin kullanılması konusunda, ceza davalarında, Suç kıyı devletinin barış ve düzenini bozmasa da, kıyı devleti gemide yargı yetkisini kullanır.
E
Ticaret gemilerinin üzerinde yargı yetkisinin kullanılması konusunda, ceza davalarında,
bayrak devletinin diplomatik temsilcisi veya geminin kaptanı talep ederse; kıyı devleti gemide yargı yetkisini kullanır.
bayrak devletinin diplomatik temsilcisi veya geminin kaptanı talep ederse; kıyı devleti gemide yargı yetkisini kullanır.
Açıklama:
Kıyı devletinin yargı yetkisi incelenirken savaş gemileri ile ticaret gemilerinin ayrılması gerekir. Ticaret gemilerinin üzerinde yargı yetkisinin kullanılması, ceza ve hukuk davası olmasına göre ayırıma tâbi tutulmaktadır.
Ceza davalarında:
1. Suçun sonuçları kıyı devletine sirâyet ederse;
2. Suç kıyı devletinin barış ve düzenini bozuyorsa;
3. Bayrak devletinin diplomatik temsilcisi veya geminin kaptanı talep ederse; 4. Uyuşturucu kaçakçılığı varsa kıyı devleti gemide yargı yetkisini kullanır.
Ticaret gemilerinin üzerinde yargı yetkisinin kullanılması konusunda, ceza davalarında,suçun sonuçları kıyı devletine sirâyet ederse;kıyı devleti gemide yargı yetkisini kullanır.
Ceza davalarında:
1. Suçun sonuçları kıyı devletine sirâyet ederse;
2. Suç kıyı devletinin barış ve düzenini bozuyorsa;
3. Bayrak devletinin diplomatik temsilcisi veya geminin kaptanı talep ederse; 4. Uyuşturucu kaçakçılığı varsa kıyı devleti gemide yargı yetkisini kullanır.
Ticaret gemilerinin üzerinde yargı yetkisinin kullanılması konusunda, ceza davalarında,suçun sonuçları kıyı devletine sirâyet ederse;kıyı devleti gemide yargı yetkisini kullanır.
Soru 89
Aşağıdakilerden hangisi 1936 tarihl, Boğazların Rejimine Dair Sözleşme olan Montrö Sözleşmesi hakkında doğru bir ifadedir?.
Seçenekler
A
Türk Boğazları’ndan geçişin tabi olacağı rejimi düzenleyen ilk uluslararası belgedir.
B
Hükümleri barış zamanı, savaş zamanı ve pek yakın savaş tehlikesi durumuna göre; sadece ticaret gemileri için uygulanır.
C
Amacı, boğazlardan geçişi ve gemilerin ulaşımını, sadece Türkiye’nin güvenliğini koruyacak biçimde düzenlemek olup, Karadeniz’e kıyıdaş devletlerin güvenliği bu sözleşme çerçevesinde gözetilmemektedir.
D
Türkiye’nin tarafsız olduğu savaş zamanı, ticaret gemileri, bayrağı ve yükü ne olursa olsun, barış zamanı için öngörülen esaslar uyarınca, geçiş serbestisinden yararlanırlar.
E
Türkiye’nin kendisini pek yakın bir harp tehlikesi tehdidine maruz saydığı durum, ticaret gemileri, barış zamanı düzenine göre geçemeyecektir.
Açıklama:
Türkiye’nin tarafsız olduğu savaş zamanı, ticaret gemileri, bayrağı ve yükü ne olursa olsun, barış zamanı için öngörülen esaslar uyarınca, geçiş serbestisinden yararlanırlar. Türkiye’nin kendisini pek yakın bir harp tehlikesi tehdidine maruz saydığı durum, ticaret gemileri, barış zamanı düzenine göre geçebilecektir. Ticaret gemileri; barış zamanında, bayrağı ve yükü ne olursa olsun, gündüz ve gece, serbestçe geçebilir. Hükümleri barış zamanı, savaş zamanı ve pek yakın savaş tehlikesi durumuna göre; hem savaş gemileri hem ticaret gemileri için uygulanır.Türk Boğazları’ndan geçişin tabi olacağı rejimi düzenleyen son uluslararası belgedir. Amacı, boğazlardan geçişi ve gemilerin ulaşımını, hem Türkiye’nin güvenliği, hem de Karadeniz’e kıyıdaş devletlerin güvenliği bu sözleşme çerçevesinde gözetilmemektedir.
Soru 90
Kıyı devletinin kara ülkesinin deniz altında süren doğal uzantısına ne ad verilir ?.
Seçenekler
A
Kıta sahanlığı
B
Münhasır ekonomik bölge
C
Uluslararası deniz yatağı
D
Bitişik bölge
E
Karasuları
Açıklama:
Kıyı devletinin kara ülkesinin deniz altında süren doğal uzantısına " kıta sahanlığı " denir. Kıyı devleti karasularının ölçülmeye başlandığı hattan itibaren 200 deniz mili içindeki deniz alanlarında, deniz yatağında, toprak altında ayrıca üzerindeki sularda canlı ve canlı olmayan doğal kaynaklar üzerinde bazı ekonomik haklar kullanır; bu bölge münhasır ekonomik bölgedir. 1982 BMDHS’nde kısaca Bölge olarak belirtilen alan, insanlığın ortak mirası olan bir deniz alanıdır. Bu deniz alanının işletilmesi, Uluslararası Deniz Yatağı Otoritesi’nce düzenlenecektir. Bu alandan barışçıl amaçlarla yararlanabilir. Buradan elde edilen gelir, üye devletler arasında paylaştırılacaktır. Karasularının ölçülmeye başlandığı esas hatlardan itibaren 24 mile kadar olan alan bitişik bölgedir. Bitişik bölgede 12 millik alan içinde, doğrudan doğruya daha fazla haklar bahşeden karasuları hakları uygulanır. Bu bölgede, belirli amaçlar için kıyı devleti lehine egemen
Soru 91
Karasularının iç sınırının başladığı yerde biten ve devletin kara ülkesi üzerinde sahip olduğu yetkilerinin aynısını kullanabildiği deniz alanı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kıta Sahanlığı
B
Münhasır Ekonomik Bölge
C
İç Sular
D
Karasuları
E
Açık Deniz
Açıklama:
İç sularda devlet, kara ülkesinde kullandığı bütün yetkileri aynen kullanır.
Karasularında ise devletin yetkileri bazı bakımlardan sınırlanmıştır.
Rejimler farklı bir şekilde tespit edildiğine göre bu rejimlerin sınırlarının ve genişliklerinin tespiti gerekir.
Bu bağlamda iç sular rejimi, karasularının iç sınırının başladığı yerde biter. Yani, karasularının iç sınırı ile kara ülkesi arasında kalan deniz kesimi iç sulardır
Karasularında ise devletin yetkileri bazı bakımlardan sınırlanmıştır.
Rejimler farklı bir şekilde tespit edildiğine göre bu rejimlerin sınırlarının ve genişliklerinin tespiti gerekir.
Bu bağlamda iç sular rejimi, karasularının iç sınırının başladığı yerde biter. Yani, karasularının iç sınırı ile kara ülkesi arasında kalan deniz kesimi iç sulardır
Soru 92
Normal esas hat, kıyı doğrultusundaki en düşük _______ hattıdır.
Yukarıda boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisinin gelmesi söz konusudur?
Yukarıda boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisinin gelmesi söz konusudur?
Seçenekler
A
Ada
B
Kıta Sahanlığı
C
Dalga
D
Uç Noktalar
E
Cezir
Açıklama:
Normal esas hat:
Kıyı doğrultusundaki en düşük cezir hattıdır. (1982 Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku Sözleşmesi (BMDHS), m. 5)
Cezir zamanında suların sahilden açık denize doğru en fazla çekildiği yerden sahile paralel olarak çekilen çizgidir.
Gelgit (med-cezir) olayı yaşanan kıyılarda önemi olan bir esastır.
Kıyı doğrultusundaki en düşük cezir hattıdır. (1982 Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku Sözleşmesi (BMDHS), m. 5)
Cezir zamanında suların sahilden açık denize doğru en fazla çekildiği yerden sahile paralel olarak çekilen çizgidir.
Gelgit (med-cezir) olayı yaşanan kıyılarda önemi olan bir esastır.
Soru 93
İki veya daha fazla adadan meydana gelen ve coğrafi bakımdan bir bütün olan doğal yapıya ne ad verilir?
Seçenekler
A
Adalar
B
Ada
C
Cezir Yükseltisi
D
Takımada
E
Yapay Ada
Açıklama:
Takımadalar, iki veya daha fazla adadan meydana gelen ve coğrafi bakımdan
bir bütün olan doğal yapıdır.
Bu yapılar coğrafî açıdan çeşitlilik gösterir.
bir bütün olan doğal yapıdır.
Bu yapılar coğrafî açıdan çeşitlilik gösterir.
Soru 94
_______ ________, karasuları içinde ise, karasularının genişlemesine yol açar. Esas hattan hesaplanmak üzere karasuları dışında ise kendilerine mahsus karasuları yoktur; karasularının genişlemesine yol açmazlar.
Yukarıda boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?
Yukarıda boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?
Seçenekler
A
Takım adalar
B
Yapay Adalar
C
İç Sular
D
Doğal Adalar
E
Cezir Yükseklikleri
Açıklama:
Adalar, sular yükseldiği zaman da suyun üzerinde kalan doğal kara parçalarıdır.
Cezir yükseklikleri, yalnız sular çekilince su üstüne çıkarlar; doğal olmaları nedeniyle de suni oluşumlardan ayrılırlar.
1982 BMDHS 121. maddesi, kıta ülkesi ve ada ülkesi arasında bir ayırım yapmamış, her iki durumda da aynı ilkelerin uygulanmasını öngörmüştür.
Cezir yükseklikleri, karasuları içinde ise adalarda olduğu gibi, karasularının genişlemesine yol açar.
Esas hattan hesaplanmak üzere karasuları dışında ise kendilerine mahsus karasuları yoktur; karasularının genişlemesine yol açmazlar.
Cezir yükseklikleri üzerinde inşa edilseler bile suni tesislerin, kendilerine mahsus karasuları yoktur
Cezir yükseklikleri, yalnız sular çekilince su üstüne çıkarlar; doğal olmaları nedeniyle de suni oluşumlardan ayrılırlar.
1982 BMDHS 121. maddesi, kıta ülkesi ve ada ülkesi arasında bir ayırım yapmamış, her iki durumda da aynı ilkelerin uygulanmasını öngörmüştür.
Cezir yükseklikleri, karasuları içinde ise adalarda olduğu gibi, karasularının genişlemesine yol açar.
Esas hattan hesaplanmak üzere karasuları dışında ise kendilerine mahsus karasuları yoktur; karasularının genişlemesine yol açmazlar.
Cezir yükseklikleri üzerinde inşa edilseler bile suni tesislerin, kendilerine mahsus karasuları yoktur
Soru 95
Aşağıdaki önermelerden hangisi, zararsız geçiş rejimine tabi deniz alanında kıyı devletinin sahip olduğu yetkiler arasında değildir?
Seçenekler
A
Kıyı devleti yabancı devletlerin gemilerinin zararsız geçiş hakkını kısıtlamamalı
ve reddetmemelidir.
ve reddetmemelidir.
B
Kıyı devleti ulaşımla ilgili tehlikeleri duyurmalıdır.
C
Kıyı devleti geçiş için herhangi bir ücret almamalıdır.
D
Kıyı devleti gemiler arasında hukuken ve fiilen bir ayırım yapmamalıdır.
E
Kıyı devleti zararsız geçişi asla ertelememelidir.
Açıklama:
Kıyı devleti, yabancı devletlerin gemilerinin zararsız geçiş hakkını kısıtlamamalı
ve reddetmemeli, ulaşımla ilgili tehlikeleri duyurmalı, geçiş için herhangi bir ücret almamalı ve gemiler arasında hukuken ve fiilen bir ayırım yapmamalıdır.
Kıyı devleti, zararsız olmayan geçişi önlemek için gerekli önlemleri alma yetkisi ve karasularında geçerli olan hukuki düzenini uygulamak yetkisini haizdir.
Karasularında geçerli olan hukuki düzenin uygulanmaması, her durumda geçişi zararlı hale getirmemektedir. Dolayısıyla kendi hukukunda öngördüğü bütün
tedbirleri alabilir.
Geçen gemiler de devletin bu düzenlemelerine uygun davranmalıdır.
Kıyı devletinin karasularında kullanabileceği yetkilerden bir tanesi de zararsız
geçişin ertelenmesi yetkisidir.
Bu erteleme yetkisi, birtakım şartlara tabi olarak kullanılabilir.
Zararsız geçiş, güvenliğinin korunması için elzem ise ertelenebilir. Karasularının belirlenmiş kesimlerinde, geçici olarak yabancı gemile
Kıyı devleti zararsız geçişi asla ertelememelidir.
ve reddetmemeli, ulaşımla ilgili tehlikeleri duyurmalı, geçiş için herhangi bir ücret almamalı ve gemiler arasında hukuken ve fiilen bir ayırım yapmamalıdır.
Kıyı devleti, zararsız olmayan geçişi önlemek için gerekli önlemleri alma yetkisi ve karasularında geçerli olan hukuki düzenini uygulamak yetkisini haizdir.
Karasularında geçerli olan hukuki düzenin uygulanmaması, her durumda geçişi zararlı hale getirmemektedir. Dolayısıyla kendi hukukunda öngördüğü bütün
tedbirleri alabilir.
Geçen gemiler de devletin bu düzenlemelerine uygun davranmalıdır.
Kıyı devletinin karasularında kullanabileceği yetkilerden bir tanesi de zararsız
geçişin ertelenmesi yetkisidir.
Bu erteleme yetkisi, birtakım şartlara tabi olarak kullanılabilir.
Zararsız geçiş, güvenliğinin korunması için elzem ise ertelenebilir. Karasularının belirlenmiş kesimlerinde, geçici olarak yabancı gemile
Kıyı devleti zararsız geçişi asla ertelememelidir.
Soru 96
Kıyı devleti, kendi karasuları dahilinde ceza konularında yargı yetkisini kullanırken aşağıdaki önermelerden hangisine uyar?
Seçenekler
A
Suçun sonuçları kıyı devletine sirâyet ederse yargı yetkisini kullanabilir.
B
Suç kıyı devletinin barış ve düzenini bozuyorsa dahi yargı yetkisini kullanamaz.
C
Bayrak devletinin diplomatik temsilcisi talep etse bile yargı yetkisini kullanamaz.
D
Karasularında bulunan yabancı geminin kaptanı talep etse bile yargı yetkisini kullanamaz.
E
Uyuşturucu kaçakçılığı varsa kıyı devleti gemide yargı yetkisini kullanamaz.
Açıklama:
Kıyı devletinin yargı yetkisi incelenirken savaş gemileri ile ticaret gemilerinin ayrılması gerekir. Ticaret gemilerinin üzerinde yargı yetkisinin kullanılması, ceza ve hukuk davası olmasına göre ayırıma tâbi tutulmaktadır.
Ceza davalarında:
1. Suçun sonuçları kıyı devletine sirâyet ederse;
2. Suç kıyı devletinin barış ve düzenini bozuyorsa;
3. Bayrak devletinin diplomatik temsilcisi veya geminin kaptanı talep ederse;
4. Uyuşturucu kaçakçılığı varsa kıyı devleti gemide yargı yetkisini kullanır.
Hukuk davasına ilişkin olarak gemi ve kişilere ilişkin bir ayırım yapılmaktadır.
Kıyı devletinin, karasularından geçen yabancı ticaret gemisindeki kişilerle ilgili hukuk davalarında, yargı yetkisini kullanmak üzere gemiyi durdurması ve yolundan çevirmesi yasaklanmıştır. Gemiyle ilgili, iç sulara girdikten sonra karasularından geçen ve karasularında yatan gemiler için kanunların öngördüğü icrai ve ihtiyari tedbirlerin kullanılması sınırlandırılmamıştır.
Suçun sonuçları kıyı devletine sirâyet ederse yargı yetkisini kullanabilir.
Ceza davalarında:
1. Suçun sonuçları kıyı devletine sirâyet ederse;
2. Suç kıyı devletinin barış ve düzenini bozuyorsa;
3. Bayrak devletinin diplomatik temsilcisi veya geminin kaptanı talep ederse;
4. Uyuşturucu kaçakçılığı varsa kıyı devleti gemide yargı yetkisini kullanır.
Hukuk davasına ilişkin olarak gemi ve kişilere ilişkin bir ayırım yapılmaktadır.
Kıyı devletinin, karasularından geçen yabancı ticaret gemisindeki kişilerle ilgili hukuk davalarında, yargı yetkisini kullanmak üzere gemiyi durdurması ve yolundan çevirmesi yasaklanmıştır. Gemiyle ilgili, iç sulara girdikten sonra karasularından geçen ve karasularında yatan gemiler için kanunların öngördüğü icrai ve ihtiyari tedbirlerin kullanılması sınırlandırılmamıştır.
Suçun sonuçları kıyı devletine sirâyet ederse yargı yetkisini kullanabilir.
Soru 97
Aşağıdakilerden hangisi bağlı olduğu hukukî kategori açısından diğerlerinden farklı bir özellik sergilemektedir?
Seçenekler
A
Hürmüz Boğazı
B
Kerç Boğazı
C
Süveyş Kanalı
D
Dover Boğazı
E
Korfu Boğazı
Açıklama:
Süveyş Kanalı, Panama Kanalı, Kiel Kanalı insan yapımı kanaldır. Diğerleri ise boğazdır.
Uluslararası ulaşım bakımından iki deniz kesimini doğal olarak birbirine bağlayan boğazlar olduğu gibi insan yapımı kanallar da olabilir. Kanalların hukuki statüsü çoğu kez bir andlaşma ile düzenlenir
Uluslararası ulaşım bakımından iki deniz kesimini doğal olarak birbirine bağlayan boğazlar olduğu gibi insan yapımı kanallar da olabilir. Kanalların hukuki statüsü çoğu kez bir andlaşma ile düzenlenir
Soru 98
Transit geçiş rejimine ilişkin aşağıdaki önermelerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Transit geçiş hem denizden hem de boğazlar üzerindeki hava sahasından geçiş hakkını kapsamına alır.
B
Transit geçiş sırasında denizde araştırma yapılabilir.
C
Transit geçiş, kesintisiz ve hızlı bir geçiş manasına gelmektedir.
D
Transit geçiş sırasında kuvvet kullanma veya kuvvet kullanma tehdidinde bulunmak yasaktır.
E
Gemiler; kıyı devletinin ulaşım güvenliğine, kirlenmeyle ilgili genel kabul görmüş uluslararası kurallara uygun düzenlemelerine riayet etmelidir.
Açıklama:
Transit Geçiş Rejimi: Geçişe ilişkin bir rejimdir ve uluslararası boğazlara ilişkin kurallar bir andlaşmayla belirlenmişse bunu değiştirmemektedir.
Bu kavram, hem denizden hem de boğazlar üzerindeki hava sahasından geçiş hakkını kapsamına alır. Zararsız geçiş ise sadece denizden geçişi kapsamaktadır.
Transit geçiş, kesintisiz ve hızlı bir geçiş manasına gelmektedir.
Kuvvet kullanma veya kuvvet kullanma tehdidinde bulunmak yasaktır. Gemiler, kıyı devletinin ulaşım güvenliğine, kirlenmeyle ilgili genel kabul görmüş uluslararası kurallara uygun düzenlemelerine riayet etmelidir.
Transit geçiş sırasında denizde araştırma yapılamaz.
Kıyı devletince bu geçiş ertelenemez, engellenemez.
Bir devletin karasularıyla, açık deniz ve münhasır ekonomik bölge arasında bulunan uluslararası boğazlar zararsız geçiş rejimine tabi olurlar.
Ancak bu tür boğazlarda, geçiş, karasularından farklı olarak askıya alınamaz. Transit geçişin özelliği, zararsız geçiş
Transit geçiş sırasında denizde araştırma yapılabilir.
Bu kavram, hem denizden hem de boğazlar üzerindeki hava sahasından geçiş hakkını kapsamına alır. Zararsız geçiş ise sadece denizden geçişi kapsamaktadır.
Transit geçiş, kesintisiz ve hızlı bir geçiş manasına gelmektedir.
Kuvvet kullanma veya kuvvet kullanma tehdidinde bulunmak yasaktır. Gemiler, kıyı devletinin ulaşım güvenliğine, kirlenmeyle ilgili genel kabul görmüş uluslararası kurallara uygun düzenlemelerine riayet etmelidir.
Transit geçiş sırasında denizde araştırma yapılamaz.
Kıyı devletince bu geçiş ertelenemez, engellenemez.
Bir devletin karasularıyla, açık deniz ve münhasır ekonomik bölge arasında bulunan uluslararası boğazlar zararsız geçiş rejimine tabi olurlar.
Ancak bu tür boğazlarda, geçiş, karasularından farklı olarak askıya alınamaz. Transit geçişin özelliği, zararsız geçiş
Transit geçiş sırasında denizde araştırma yapılabilir.
Soru 99
20 Temmuz _______ tarihli Boğazların Rejimine Dair Sözleşme (Montrö Sözleşmesi) ise Türk Boğazları’ndan geçişin tabi olacağı rejimi düzenleyen son uluslararası belgedir.
Yukarıda boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?
Yukarıda boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?
Seçenekler
A
1936
B
1923
C
1934
D
1926
E
1938
Açıklama:
20 Temmuz 1936 tarihli Boğazların Rejimine Dair Sözleşme (Montrö Sözleşmesi) ise Türk Boğazları’ndan geçişin tabi olacağı rejimi düzenleyen son uluslararası belgedir.
"Uluslararası ulaştırmanın serbestliği ve sürekliliği genel ilkesi" ile "Türkiye’nin yetkileri" arasında bir denge oluşturmuştur.
Amacı, Boğazlardan geçişi ve gemilerin ulaşımını, Türkiye’nin güvenliği ve Karadeniz’e kıyıdaş devletlerin güvenliği çerçevesinde koruyacak biçimde düzenlemektir.
Hükümleri barış zamanı, savaş zamanı ve pek yakın savaş tehlikesi durumuna göre; ticaret gemisi ve savaş gemisi ayırımına göre uygulanır.
"Uluslararası ulaştırmanın serbestliği ve sürekliliği genel ilkesi" ile "Türkiye’nin yetkileri" arasında bir denge oluşturmuştur.
Amacı, Boğazlardan geçişi ve gemilerin ulaşımını, Türkiye’nin güvenliği ve Karadeniz’e kıyıdaş devletlerin güvenliği çerçevesinde koruyacak biçimde düzenlemektir.
Hükümleri barış zamanı, savaş zamanı ve pek yakın savaş tehlikesi durumuna göre; ticaret gemisi ve savaş gemisi ayırımına göre uygulanır.
Soru 100
Aşağıdaki deniz alanlarından hangisi, uluslararası hukuk açısından "insanlığın ortak mirası" olarak kabul edilmiş bir deniz alanıdır?
Seçenekler
A
Uluslararası Deniz Yatağı
B
Uluslararası Boğazlar
C
Bitişik Bölge
D
Kıta Sahanlığı
E
Münhasır Ekonomik Bölge
Açıklama:
Uluslararası Deniz Yatağı: 1982 BMDHS’nde kısaca Bölge olarak belirtilen alan, insanlığın ortak mirası olan bir deniz alanıdır.
Bu deniz alanının işletilmesi, Uluslararası Deniz Yatağı Otoritesi’nce düzenlenecektir.
Bu alandan barışçıl amaçlarla yararlanabilir.
Buradan elde edilen gelir, üye devletler arasında paylaştırılacaktır.
Bu deniz alanının işletilmesi, Uluslararası Deniz Yatağı Otoritesi’nce düzenlenecektir.
Bu alandan barışçıl amaçlarla yararlanabilir.
Buradan elde edilen gelir, üye devletler arasında paylaştırılacaktır.
Soru 101
I. Normal esas hat
II. Düz esas hat
III. Çizgili esas hat
Yukarıdakilerden hangisi veya hangileri deniz alanlarının sınırlandırılmasında başlangıç noktasının neresi olacağının tespitinde kullanılır?
II. Düz esas hat
III. Çizgili esas hat
Yukarıdakilerden hangisi veya hangileri deniz alanlarının sınırlandırılmasında başlangıç noktasının neresi olacağının tespitinde kullanılır?
Seçenekler
A
Yalnızca I
B
Yalnızca II
C
I ve II
D
I ve III
E
Hepsi
Açıklama:
Yani, karasularının iç sınırı ile kara ülkesi arasında kalan deniz kesimi iç sulardır. Bu sınırın saptanmasında bugün iki usul vardır; Normal esas hat ve düz esast hat. Doğru cevap C'dir.
Soru 102
1982 tarihli Türk Karasuları Kanunu’na göre karasularının başlangıcını oluşturan esas hattın tespiti konusundaki yetki kime aittir?
Seçenekler
A
Meclis Başkanı
B
Cumhurbaşkanı
C
Başbakan
D
Deniz Komutanlığı
E
Adalet Bakanlığı
Açıklama:
1982 tarihli Türk Karasuları Kanunu’na göre karasularının başlangıcını oluşturan esas hattın tespiti konusundaki yetki Cumhurbaşkanlığı’na aittir (Karasuları
Kanunu madde 3 2/7/2018 tarihli ve 698 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile
bu şekilde değiştirilmiştir.) Doğru cevap B'dir.
Kanunu madde 3 2/7/2018 tarihli ve 698 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile
bu şekilde değiştirilmiştir.) Doğru cevap B'dir.
Soru 103
Esas hatların kara tarafında kalan sular ve körfez suları hangi deniz alanını oluşturmaktadır?
Seçenekler
A
İç sular
B
Kara suları
C
Açık denizler
D
Bitişik bölge
E
Balıkçılık bölgesi
Açıklama:
Esas hatların kara tarafında kalan sular ve körfez suları iç suları oluşturmaktadır. Doğru cevap A'dır.
Soru 104
Genişliği esas hattan itibaren en fazla 12 mil olabilen deniz alanı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
İç sular
B
Karasuları
C
Bitişik bölge
D
Münhasır ekonomik bölge
E
Balıkçılık Bölgesi
Açıklama:
III. Deniz Hukuku Konferansı’na gelindiği vakit, devletler arasında karasularının genişliğini 12 mil olarak saptama eğilimi ortaya çıkmıştır ve Sözleşme’de devletlerin karasularının genişliğini, azami 12 deniz mili olarak tespit edebileceği belirtilmiştir. Doğru cevap B'dir.
Soru 105
Karasuları devletlerin egemenliği altında olan yerlerdendir. Bunun istisnası aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Transit geçiş hakkı
B
Süratli geçiş hakkı
C
Durmadan geçiş hakkı
D
Zararsız geçiş hakkı
E
Tarihi geçiş hakkı
Açıklama:
Kıyı devletinin karasularındaki egemenliğinin iki açıdan kısıtlaması söz konusudur:
1. Yabancı devlete ait gemilerin karasularında zararsız geçiş hakkını haiz olması.
2. Karasularında yargı yetkisine getirilen birtakım kısıtlamalar. Doğru cevap D'dir.
1. Yabancı devlete ait gemilerin karasularında zararsız geçiş hakkını haiz olması.
2. Karasularında yargı yetkisine getirilen birtakım kısıtlamalar. Doğru cevap D'dir.
Soru 106
Aşağıdakilerden hangisi kıyı devletinin karasularında kullanabileceği yetkiler ve yükümlülükler arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Zararsız geçiş hakkını kısıtlamamak
B
Gemiler arasında hukuken ve fiilen bir ayırım yapmamak
C
Zararsız olmayan geçişi önlemek için gerekli önlemleri alma
D
Zararsız geçişin ertelenmesine karar vermek
E
Geçiş için ücret talep etmek
Açıklama:
Kıyı devleti, yabancı devletlerin gemilerinin zararsız geçiş hakkını kısıtlamamalı ve reddetmemeli, ulaşımla ilgili tehlikeleri duyurmalı, geçiş için herhangi bir ücret almamalı ve gemiler arasında hukuken ve fiilen bir ayırım yapmamalıdır. Doğru cevap E'dir.
Soru 107
Hem denizden hem de boğazlar üzerindeki hava sahasından geçiş hakkını kapsamına alan geçiş türü aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Zararsız geçiş
B
Transit geçiş
C
Hızlı geçiş
D
Mutlak geçiş
E
Tarihi geçiş
Açıklama:
Transit Geçiş Rejimi Geçişe ilişkin bir rejimdir ve uluslararası boğazlara ilişkin kurallar bir andlaşmayla belirlenmişse bunu değiştirmemektedir. Bu kavram, hem denizden hem de boğazlar üzerindeki hava sahasından geçiş hakkını kapsamına alır. Zararsız geçiş ise
sadece denizden geçişi kapsamaktadır. Doğru cevap B'dir.
sadece denizden geçişi kapsamaktadır. Doğru cevap B'dir.
Soru 108
I. İstanbul Boğazı
II. Çanakkale Boğazı
III. Marmara Denizi
Yukarıdakilerden hangisi veya hangileri Türk Boğazları arasında yer alır?
II. Çanakkale Boğazı
III. Marmara Denizi
Yukarıdakilerden hangisi veya hangileri Türk Boğazları arasında yer alır?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
I, II
D
I, III
E
Hepsi
Açıklama:
Türk Boğazları, İstanbul Boğazı ve Çanakkale Boğazı ile Türkiye’nin bir iç denizi
olan Marmara Denizi’nden oluşmakta ve ilgili uluslararası sözleşmelerde deniz
ulaştırması maksadıyla kullanılan tek bir suyolu olarak kabul edilmektedir. Doğru cevap E'dir.
olan Marmara Denizi’nden oluşmakta ve ilgili uluslararası sözleşmelerde deniz
ulaştırması maksadıyla kullanılan tek bir suyolu olarak kabul edilmektedir. Doğru cevap E'dir.
Soru 109
Montrö Sözleşmesi'ne göre; Karadeniz’e kıyıdaş olmayan devletlerin savaş gemileri, bu denizde bulunmalarının amacı ne olursa olsun, Karadeniz’de kaç günden fazla kalamazlar?
Seçenekler
A
7 gün
B
10 gün
C
15 gün
D
21 gün
E
30 ggün
Açıklama:
Karadeniz’e kıyıdaş olmayan devletlerin savaş gemileri, bu denizde bulunmalarının amacı ne olursa olsun, Karadeniz’de 21 günden fazla kalamazlar. Doğru cevap D'dir.
Soru 110
Bitişik bölge kıyı devletinin yetkileri arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?
Seçenekler
A
Gümrük
B
Maliye
C
Sağlık
D
Göç
E
Yargılama
Açıklama:
Bitişik bölge kıyı devletinin gümrük, maliye, sağlık ve muhaceret konusundaki
çıkarlarının korunması maksadıyla ihdas edilebilir. Bugün için güvenlik maksadıyla bitişik bölge ihdası mümkün değildir. Doğru cevap E'dir.
çıkarlarının korunması maksadıyla ihdas edilebilir. Bugün için güvenlik maksadıyla bitişik bölge ihdası mümkün değildir. Doğru cevap E'dir.
Ünite 3
Soru 1
Uluslararası çevre sorunlarının diğer uluslararası sorunlar arasında ayrı bir sınıf
oluşturduğunun ve çözümlerinin teker teker devletleri aşan sorunlar olduğunun anlaşılması bakımından yapıcı bir rol oynayan BM İnsan Çevresine Dair Konferans kaç yılında toplanmıştır?
oluşturduğunun ve çözümlerinin teker teker devletleri aşan sorunlar olduğunun anlaşılması bakımından yapıcı bir rol oynayan BM İnsan Çevresine Dair Konferans kaç yılında toplanmıştır?
Seçenekler
A
1968
B
1970
C
1972
D
1974
E
1976
Açıklama:
Uluslararası çevre sorunlarının diğer uluslararası sorunlar arasında ayrı bir sınıf
oluşturduğunun ve çözümlerinin teker teker devletleri aşan sorunlar olduğunun anlaşılması bakımından yapıcı bir rol oynayan BM İnsan Çevresine Dair Konferans 1972 yılında toplanmıştır.
oluşturduğunun ve çözümlerinin teker teker devletleri aşan sorunlar olduğunun anlaşılması bakımından yapıcı bir rol oynayan BM İnsan Çevresine Dair Konferans 1972 yılında toplanmıştır.
Soru 2
Sınıraşan hava kirlenmesi açısından endişe duyan Avrupa ve Kuzey Amerika Devletleri, 1979’da hangi sözleşmeyi akdederek, sülfür dioksit ve diğer uzun menzilli kirleticilerin salıverilmesini protokoller vasıtasıyla düzen altına almıştır?
Seçenekler
A
Nesli Tehlikede Olan Yabani Hayvan ve Bitki Türlerinin Uluslararası Ticaretine Dair Sözleşme
B
Uzun Menzilli Sınır Aşan Hava Kirlenmesine Dair Sözleşme
C
Ozon Tabakasına Zarar Veren Maddelere İlişkin Montreal Protokolü
D
İklim Değişikliğine Dair Birleşmiş Milletler Çerçeve Sözleşmesi
E
Biyolojik Çeşitlilik Sözleşmesi
Açıklama:
Sınıraşan hava kirlenmesi açısından endişe duyan Avrupa ve Kuzey Amerika Devletleri, 1979’da Uzun Menzilli Sınır Aşan Hava Kirlenmesine Dair Sözleşme’yi akdederek, sülfür dioksit ve diğer uzun menzilli kirleticilerin salıverilmesini protokoller vasıtasıyla düzen altına almıştır.
Soru 3
1990’lı yıllardan 2000’li yıllara kadar uzanan süre içinde ve sonrasında, çevre ve kalkınma konularının uluslararası düzeyde bütünleşmesini amaçlayan eylem planı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Gündem 21
B
Birleşmiş Milletler Çevre Programı
C
Birleşmiş Milletler Sürdürülebilir Kalkınma Komisyonu
D
Dünya Yaban Hayatı Fonu
E
BM İnsan Çevresine Dair Konferans
Açıklama:
Gündem 21, 1990’lı yıllardan 2000’li yıllara kadar uzanan süre içinde ve sonrasında, çevre ve kalkınma konularının uluslararası düzeyde bütünleşmesini amaçlayan bir eylem planıdır.
Soru 4
Aşağıdakilerden hangisi Birleşmiş Milletler sistemi içinde ilk defa çevre gündemi ile yetkilendirilen özel bir hükümetler arası organdır?
Seçenekler
A
Birleşmiş Milletler Sürdürülebilir Kalkınma Komisyonu
B
Gündem 21
C
Küresel Çevre İmkânı
D
Dünya Yaban Hayatı Fonu
E
Birleşmiş Milletler Çevre Programı
Açıklama:
Birleşmiş Milletler Çevre Programı, Birleşmiş Milletler sistemi içinde ilk defa
çevre gündemi ile yetkilendirilen özel bir hükümetler arası organdır.
çevre gündemi ile yetkilendirilen özel bir hükümetler arası organdır.
Soru 5
Aşağıdakilerden hangisi çevresel koruma amaçlı en büyük ödenek kaynağı fonudur ve İklim Değişikliği ve Biyolojik Çeşitlilik, Çölleşmeyle Mücadele, Kalıcı Organik Kirleticilere İlişkin Sözleşmelerin mali mekanizması olarak hareket etmektedir?
Seçenekler
A
Birleşmiş Milletler Çevre Programı
B
Birleşmiş Milletler Sürdürülebilir Kalkınma Komisyonu
C
Gündem 21
D
Küresel Çevre İmkânı
E
Dünya Yaban Hayatı Fonu
Açıklama:
Küresel Çevre İmkanı, çevresel koruma amaçlı en büyük ödenek kaynağı
fonudur ve İklim Değişikliği ve Biyolojik Çeşitlilik, Çölleşmeyle Mücadele, Kalıcı Organik Kirleticilere İlişkin Sözleşmelerin mali mekanizması olarak hareket etmektedir.
fonudur ve İklim Değişikliği ve Biyolojik Çeşitlilik, Çölleşmeyle Mücadele, Kalıcı Organik Kirleticilere İlişkin Sözleşmelerin mali mekanizması olarak hareket etmektedir.
Soru 6
"Uluslararası ticaret yükümlerinin, çevreyi korumayı hedefleyen ulusal hukukları etkileyebilmek için kullanılabileceğinden de kaygılar duyulmaktadır. İşte bu durum, uluslararası ticaretle bağlantılı birçok çevre uyuşmazlığını ortaya çıkarmıştır. Aslında, ticari bir uyuşmazlık karakterindeki bu uyuşmazlıklar, çevre sorunlarını içermektedir."
Bu uyuşmazlıkların hâlli için ana forum neresidir?
Bu uyuşmazlıkların hâlli için ana forum neresidir?
Seçenekler
A
Dünya Ticaret Örgütü
B
Küresel Çevre İmkanı
C
Gündem 21
D
Dünya Yaban Hayatı Fonu
E
Birleşmiş Milletler Kalkınma Komisyonu
Açıklama:
Bu uyuşmazlıkların hâlli için ana forum, Gümrük Tarifeleri Genel Anlaşması
(GATT) döneminden başlayarak 1995’te kurulan Dünya Ticaret Örgütü (WTO)
önündeki uyuşmazlık çözüm mekanizmasıdır.
(GATT) döneminden başlayarak 1995’te kurulan Dünya Ticaret Örgütü (WTO)
önündeki uyuşmazlık çözüm mekanizmasıdır.
Soru 7
Uluslararası çevre hukukunun temel ilkelerinden hangisi devletlerin ülkelerinin dışında bulunan açık deniz ve açık deniz yatağı, Antartika ve uzay gibi kaynaklarda bütün insanların çıkar sahibi olması anlamına gelir?
Seçenekler
A
Çevre zararının önlenmesi ilkesi
B
İnsanlığın ortak mirası ve insanlığın ortak kaygısı ilkesi
C
İhtiyat ilkesi
D
Kirleten öder ilkesi
E
Ayrım yapmama ilkesi
Açıklama:
İnsanlığın ortak mirası ilkesi, devletlerin ülkelerinin dışında bulunan açık deniz ve açık deniz yatağı, Antartika ve uzay gibi kaynaklarda bütün insanların çıkar sahibi olması anlamına gelir.
Soru 8
Aşağıdaki ilkelerden hangisi uyarınca gelişmiş devletler, küresel çevre bozulmasına orantısız şekilde katkıda bulunduğu ve daha fazla mali ve teknolojik kaynak yönettiği için bu devletler, küresel sürdürülebilir gelişmenin devamının ağırlığını omuzlamak sorumluluğunu haizdirler?
Seçenekler
A
Ortak fakat farklılaştırılmış sorumluluk ilkesi
B
Nesillerarası eşitlik ilkesi
C
Ayırım yapmama ilkesi
D
Kirleten öder ilkesi
E
İhtiyat ilkesi
Açıklama:
Ortak fakat farklılaştırılmış sorumluluk ilkesi uyarınca gelişmiş devletler, küresel çevre bozulmasına orantısız şekilde katkıda bulunduğu ve daha fazla mali ve teknolojik kaynak yönettiği için bu devletler, küresel sürdürülebilir gelişmenin devamının ağırlığını omuzlamak sorumluluğunu haizdirler.
Soru 9
Aşağıdaki ilkelerden hangisi ilk kez, 1972’de Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma
Teşkilatı (Organization for Economic Cooperation and Development-OECD)
Konseyi’nce ileri sürülmüştür?
Teşkilatı (Organization for Economic Cooperation and Development-OECD)
Konseyi’nce ileri sürülmüştür?
Seçenekler
A
İhtiyat ilkesi
B
Ayrım yapmama ilkesi
C
Kirleten öder ilkesi
D
Nesillerarası eşitlik ilkesi
E
Çevre zararının önlenmesi ilkesi
Açıklama:
Kirleten öder ilkesi ilk kez, 1972’de Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma
Teşkilatı (Organization for Economic Cooperation and Development-OECD)
Konseyi’nce ileri sürülmüştür.
Teşkilatı (Organization for Economic Cooperation and Development-OECD)
Konseyi’nce ileri sürülmüştür.
Soru 10
Bazı sınırlı hâl ve durumda devletler, özel kişilerin diğer kişilere sebep olduğu çevre zararı için hukuki sorumluluk getiren andlaşmalar yapabilir. Bu rejimler
içinde en gelişmiş olan aşağıdakilerden hangisidir?
içinde en gelişmiş olan aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
1969 tarihli Petrol ve Türevleri Zararından Hukuki Sorumluluğa Dair Uluslararası Sözleşme
B
1999 tarihli Tehlikeli Atıklar ve Bunların Kullanımının Sınıraşan Hareketinden Doğan Zararın Tazmini ve Sorumluluğuna Dair Protokol
C
1991 tarihli Sınıraşan Çerçevede Çevresel Etki Değerlendirmesi Sözleşmesi
D
2001 yılında Dayanıklı Organik Kirleticilere Dair Stokholm Sözleşmesi
E
1991 tarihli Antartika Andlaşmasında Çevresel Korumaya Dair Protokol
Açıklama:
Bazı sınırlı hâl ve durumda devletler, özel kişilerin diğer kişilere sebep olduğu
çevre zararı için hukuki sorumluluk getiren andlaşmalar yapabilir. Bu rejimler
içinde en gelişmiş olan 1969 tarihli Petrol ve Türevleri Zararından Hukuki Sorumluluğa Dair Uluslararası Sözleşme’dir.
çevre zararı için hukuki sorumluluk getiren andlaşmalar yapabilir. Bu rejimler
içinde en gelişmiş olan 1969 tarihli Petrol ve Türevleri Zararından Hukuki Sorumluluğa Dair Uluslararası Sözleşme’dir.
Soru 11
BM İnsan Çevresine Dair Konferans hangi yıl toplanmıştır?
Seçenekler
A
1970
B
1972
C
1974
D
1978
E
1982
Açıklama:
BM İnsan Çevresine Dair Konferans 1972 yılında Stockholm’da toplanmıştır. Bu Konferans, uluslararası çevre sorunlarının diğer uluslararası sorunlar arasında ayrı bir sınıf oluşturduğunun ve çözümlerinin teker teker devletleri aşan sorunlar olduğunun anlaşılması bakımından yapıcı bir rol oynamıştır.
Soru 12
Sülfür dioksit ve diğer uzun menzilli kirleticilerin salıverilmesini düzen altına alan Sözleşme aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
İklim Değişikliğine Dair Birleşmiş Milletler Çerçeve Sözleşmesi
B
Biyolojik Çeşitlilik Sözleşmesi
C
Uzun Menzilli Sınır Aşan Hava Kirlenmesine Dair Sözleşme
D
Ozon Tabakasına Zarar Veren Maddelere İlişkin Montreal Protokolü
E
Tehlikeli Atıkların Sınırötesi Taşınımının ve Berteraf Edilmesinin Kontrolüne Dair Basel Sözleşmesi
Açıklama:
Sınıraşan hava kirlenmesi açısından endişe duyan Avrupa ve Kuzey Amerika Devletleri, 1979’da Uzun Menzilli Sınır Aşan Hava Kirlenmesine Dair Sözleşme’yi akdederek, sülfür dioksit ve diğer uzun menzilli kirleticilerin salıverilmesini protokoller vasıtasıyla düzen altına almıştır. Bu Sözleşme’ye göre taraf devletler, ozon tabakasının bozulmasının, bilimsel olarak izlenmesi, değerlendirilmesi ve önlenmesi amacıyla önlemler alınması için iş birliği yapmak üzere anlaşmışlardır. Sözleşme, bir çerçeve sözleşmedir.
Soru 13
İklim Değişikliğine Dair Birleşmiş Milletler Çerçeve Sözleşmesi'ne ek olarak 1997’de kabul edilen ve gelişmiş devletlerin belirli bir zamanda hedefi yerine getirmek için yüküm altına sokulmasını kabul eden protokol hangisidir?
Seçenekler
A
Montreal Protokolü
B
Rio Protokolü
C
Cenevre Protokolü
D
Stockholm Protokolü
E
Kyoto Protokolü
Açıklama:
1997’de Kyoto’da, bu Sözleşme’ye kural olarak gelişmiş devletlerin belirli bir zamanda hedefi yerine getirmek için yüküm altına sokulmasını kabul eden bir protokol yapılmıştır. Kyoto Protokolü’ndeki hedef, salınımların 2012’ye kadar 1992 düzeyinin %5.2 altına çekilmesidir.
Soru 14
Karasal, deniz ve diğer suyla ilgili ekosistemler ve bunların bir parçası olduğu ekolojik çok parçalı olanlar dahil bütün kaynaklardaki canlı organizmalar arasındaki çeşitliliğe ne ad verilir?
Seçenekler
A
Ekoloji
B
Ekosistem
C
Ekolojik çeşitlilik
D
Biyolojik çeşitlilik
E
Genetik çeşitlilik
Açıklama:
Biyolojik çeşitlilik; karasal, deniz ve diğer suyla ilgili ekosistemler ve bunların bir parçası olduğu ekolojik çok parçalı olanlar dahil bütün kaynaklardaki canlı organizmalar arasındaki çeşitliliktir.
Soru 15
Çevre ve Gelişmeye dair Rio Bildirisi hangi yıl kabul edilmiştir?
Seçenekler
A
1972
B
1982
C
1992
D
2002
E
2012
Açıklama:
1992’de toplanan Birleşmiş Milletler Çevre ve Gelişme Konferansı’nda Çevre ve Gelişmeye dair Rio Bildirisi kabul edilmiştir.
Soru 16
Aşağıdakilerden hangisi Rio bildirisi'nde yer alan ilkelerden biri değildir?
Seçenekler
A
Kalkınma hakkı
B
Gelişmiş ülkelerdeki üretim ve tüketim kalıplarının değiştirilmesi
C
Çevre ve insan sağlığını tehdit eden faaliyet ve maddelerin diğer ülkelere transferinin önlenmesi
D
Küresel çevre bozulmasında ülkelerin eşit düzeyde sorumluluk alması
E
Gelişmekte olan ülkelerin ihtiyaçları
Açıklama:
Rio Bildirisi, daha önce evrensel boyutta kabul edilmemiş olan pek çok ilkeyi içermektedir: Kalkınma hakkı, yoksulluk, gelişmiş ülkelerdeki üretim ve tüketim kalıplarının değiştirilmesi, çevre ve insan sağlığını tehdit eden faaliyet ve maddelerin diğer ülkelere transferinin önlenmesi, küresel çevre bozulmasında ülkelerin ortaklaşa ancak farklı düzeyde alacakları sorumluluklar, gelişmekte olan ülkelerin ihtiyaçları Bildiri de kabul edilen başlıca ilkelerdir.
Soru 17
Birleşmiş Milletler sistemi içinde ilk defa çevre gündemi ile yetkilendirilen özel hükümetler arası organ hangisidir?
Seçenekler
A
Birleşmiş Milletler Çevre Programı
B
Birleşmiş Milletler Sürdürülebilir Kalkınma Komisyonu
C
Dünya Gıda ve Tarım Teşkilatı
D
Dünya Sağlık Teşkilatı
E
Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı
Açıklama:
Birleşmiş Milletler Çevre Programı, Birleşmiş Milletler sistemi içinde ilk defa çevre gündemi ile yetkilendirilen özel bir hükümetler arası organdır. Bu teşkilatın temel görevi, BM içindeki ve uygun olduğunda BM sistemi dışındaki çevre girişim ve programları arasında iş birliği sağlanmasıdır. İkinci olarak, küresel çevre alanında kural ve standartlar geliştirmektir. UNEP, bağlayıcılığı olmayan ama devletler için yol gösterici olan sayısız ilke kadar pek çok uluslararası küresel ve bölgesel andlaşmanın yapılmasına öncülük etmiştir.
Soru 18
Devletlerin ülkelerinin dışında bulunan açık deniz ve açık deniz yatağı, Antartika ve uzay gibi kaynaklarda bütün insanların çıkar sahibi olması anlamına gelen ilke hangisidir?
Seçenekler
A
İnsanlığın ortak kaygısı ilkesi
B
İnsanlığın ortak mirası ilkesi
C
Ayırım yapmama ilkesi
D
İhtiyat ilkesi
E
Nesillerarası eşitlik ilkesi
Açıklama:
İnsanlığın ortak mirası ilkesi, devletlerin ülkelerinin dışında bulunan açık deniz ve açık deniz yatağı, Antartika ve uzay gibi kaynaklarda bütün insanların çıkar sahibi olması anlamına gelir. Hiçbir devlet bu küresel müşterek alanların kaynaklarını tüketemez ve bütün devletler, bunların idaresini barışçıl bir şekilde iş birliği içinde yapmaya zorlanır.
Soru 19
Kirletenlerin, ekonomik olarak etkili kararlar verirken çevresel faktörleri de dikkate almasını öngören ilke hangisidir?
Seçenekler
A
Nesillerarası eşitlik ilkesi
B
Çevre zararının önlenmesi ilkesi
C
Kirleten öder ilkesi
D
Ayırım yapmama ilkesi
E
Ortak fakat farklılaştırılmış sorumluluk ilkesi
Açıklama:
Kirleten öder ilkesi: Bu ilke ilk kez, 1972’de Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Teşkilatı (OECD) Konseyi’nce ileri sürülmüştür. Kim çevre zararına neden olursa zararı gidermek için yapılan masrafları ödemeye zorlanmalıdır. İlkenin özü, kirletenlerin, ekonomik olarak etkili kararlar verirken çevresel faktörleri de dikkate almasıdır. Rio Bildirisi’nde de bu esas vurgulanmaktadır. “Kamu yararı gözetilerek ve uluslararası ticaret ve yatırım çarpıtılmaksızın, kural olarak kirletenin kirlenme zararını üstlenmesi yaklaşımı” gözönünde bulundurulacaktır.
Soru 20
Gelecekteki çevre zararının bilimsel kesinlik ile tahmin etmedeki zorluklara rağmen hemen harekete geçmeye davet eden ilke hangisidir?
Seçenekler
A
İnsanlığın ortak mirası ilkesi
B
İnsanlığın ortak kaygısı ilkesi
C
Çevre zararının önlenmesi ilkesi
D
İhtiyat ilkesi
E
Ayırım yapmama ilkesi
Açıklama:
Çevre zararının önlenmesine dair ilke gibi ihtiyat ilkesi de çevre zararının önlenmesine çalışır. Bu ilke henüz, gelecekteki çevre zararının bilimsel kesinlik ile tahmin etmedeki zorluklar ile ilgilidir ve devletleri bilimsel belirsizliğe rağmen hemen harekete geçmeye davet eder.
Soru 21
Aşağıdakilerden hangisi BM İnsan Çevresine Dair Konferans'ının gerçekleştiği tarihtir?
Seçenekler
A
1967
B
1972
C
1979
D
1981
E
1983
Açıklama:
İlk defa 1968’de Birleşmiş Milletler Genel Kurulunun insan çevresine dair bir konferansın toplanmasını önermesi üzerine 1972 yılında Stockholm’da toplanan BM İnsan Çevresine Dair Konferans’ta yoğunlaşmıştır.
Soru 22
"İnsan Çevresine Dair Eylem Planı"na ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğru değildir?
Seçenekler
A
"İnsan Çevresine Dair Eylem Planı" 109 tavsiyeyi içeren siyasi olarak bağlayıcılığı bulunan bir plandır.
B
Eylem Planının sonucu olarak Birleşmiş Milletler Genel Kurulu, 1972’de Birleşmiş Milletler Çevre Programı (UNEP)’nı kurmuştur.
C
"İnsan Çevresine Dair Eylem Planı"nda çevresel tehditleri belirlemek ve çözüm bulunmasına ve aynı zamanda mali ve kurumsal karşılıkların desteklenmesine dair özel bir dikkat gösterilmiştir.
D
"İnsan Çevresine Dair Eylem Planı", 1972 yılında Stockholm’da toplanan BM İnsan Çevresine Dair Konferansı sürecinde ortaya çıkmıştır.
E
"İnsan Çevresine Dair Eylem Planı" siyasi olarak bağlayıcılığı olmayan önermeleri içerir.
Açıklama:
BM İnsan Çevresine Dair Konferansı'nda 109 tavsiyeyi içeren siyasi olarak bağlayıcılığı bulunan İnsan Çevresine Dair Eylem Planı kabul edilmiştir. Burada çevresel tehditleri belirlemek ve çözüm bulunmasına ve aynı zamanda mali ve kurumsal karşılıkların desteklenmesine dair özel bir dikkat gösterilmiştir. Eylem Planının sonucu olarak Birleşmiş Milletler Genel Kurulu, 1972’de Birleşmiş Milletler Çevre Programı (UNEP)’nı kurmuştur.
Soru 23
Nesli Tehlikede Olan Yabani Hayvan ve Bitki Türlerinin Uluslararası Ticaretine Dair Sözleşme aşağıdaki yıllardan hangisinde kabul edilmiştir?
Seçenekler
A
1966
B
1969
C
1972
D
1973
E
1979
Açıklama:
Tehlikeye atılan türlerin korunmasına ilişkin olarak 1973 tarihli Nesli Tehlikede Olan Yabani Hayvan ve Bitki Türlerinin Uluslararası Ticaretine Dair Sözleşme yok olma tehlikesine giren türlerin ticaretini sıkı bir şekilde düzenleyen küresel bir sistem tesis etmiştir.
Soru 24
Hedefi salınımların 2012’ye kadar 1992 düzeyinin %5.2 altına çekilmesi olan, 1997 de yapılan Avrupa Birliği ve Japonya gibi gelişmiş devletler tarafından onaylanan protokol hangisidir?
Seçenekler
A
Montreoux
B
Cenevre
C
Davos
D
Kyoto
E
Brüksel
Açıklama:
1997’de Kyoto’da, bu Sözleşme’ye kural olarak gelişmiş devletlerin belirli bir zamanda hedefi yerine getirmek için yüküm altına sokulmasını kabul eden bir protokol yapılmıştır. Kyoto Protokolü’ndeki hedef, salınımların 2012’ye kadar 1992 düzeyinin %5.2 altına çekilmesidir.
Soru 25
Kara kökenli deniz kirleticilerle ilgili olarak 1989 tarihli Tehlikeli Atıkların Sınırötesi Taşınımının ve berteraf edilmesinin Kontrolüne Dair ..... Sözleşmesi, ihbar ve rıza rejimi vasıtasıyla sınırlar arasında tehlikeli atıkların çevre dostu idaresi ve bertarafını öngörmüştür.
Boşluğu doldurunuz.
Boşluğu doldurunuz.
Seçenekler
A
Cenevre
B
Basel
C
Zürih
D
Interlaken
E
Winthertur
Açıklama:
Kara kökenli deniz kirleticilerle ilgili olarak 1989 tarihli Tehlikeli Atıkların Sınırötesi Taşınımının ve Berteraf Edilmesinin Kontrolüne Dair Basel Sözleşmesi, ihbar ve rıza rejimi vasıtasıyla sınırlar arasında tehlikeli atıkların çevre dostu idaresi ve bertarafını öngörmüştür.
Soru 26
Birleşmiş Milletler Çevre ve Kalkınma Konferansında onaylanan ve Rio Bildirisi’nde yeralan ilkelerin uygulanmasını sağlayacak olan ve dört maddeden oluşan belge aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Davos Zirvesi bildirgesi
B
Rio bildirgesi
C
Antartika antlaşması
D
Gündem 22
E
Gündem 21
Açıklama:
Konferans’ta onaylanan bir diğer belge, Gündem 21’dir. Gündem 21, 1990’lı yıllardan 2000’li yıllara kadar uzanan süre içinde ve sonrasında, çevre ve kalkınma konularının uluslararası düzeyde bütünleşmesini amaçlayan bir eylem planıdır. Yani, Rio Bildirisi’nde yeralan ilkelerin uygulanmasını sağlayacak bir belgedir. Gündem 21, dört temel bölümden oluşmaktadır:
Soru 27
Aşağıdakilerden hangisi Uluslararası çevre hukukunun gelişim sürecinde rol oynayan teşkilatlardan değildir?
Seçenekler
A
Dünya Gıda ve Tarım Teşkilatı
B
Dünya Sağlık Teşkilatı
C
Yeryüzü Doktorları
D
Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı
E
Afrika Birliği Teşkilatı
Açıklama:
Dünya Gıda ve Tarım Teşkilatı, Dünya Sağlık Teşkilatı, Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı ve Dünya Bankası gibi Birleşmiş Milletlerin birçok uzman kuruluşu, Afrika Birliği Teşkilatı (Organization Of African Unity-OAU), Amerika Devletleri Teşkilatı (Organization Of American States- OAS) veya Güneydoğu Asya Ülkeleri Birliği (Association of Southeast Asian Nations-ASEAN) gibi bölgesel teşkilatlar ve Avrupa Birliği (European Union-EU) ) gibi ulusüstü teşkilatlar, uluslararası çevre hukukunun gelişiminde rol oynamıştır.
Yeryüzü Doktorları
Yeryüzü Doktorları
Soru 28
Kısaca Shrimp-Turtle Case (Karides-Kaplumbağa Davası) olarak bilinen ABDKarides ve Bazı Karides Ürünlerinin İthalat Yasağı Davası ise ABD’nin, ...... tarihli “Soyu Tükenen ve Yok Olma Tehlikesi ile Karşı Karşıya Kalan Türler Yasası”ndan kaynaklanmıştır.
Boşluğu hangi yıl ile doldurursanız doğru cevabı elde edersiniz?
Boşluğu hangi yıl ile doldurursanız doğru cevabı elde edersiniz?
Seçenekler
A
1971
B
1972
C
1973
D
1974
E
1975
Açıklama:
Kısaca Shrimp-Turtle Case (Karides-Kaplumbağa Davası) olarak bilinen ABDKarides ve Bazı Karides Ürünlerinin İthalat Yasağı Davası ise ABD’nin, 1973 tarihli “Soyu Tükenen ve Yok Olma Tehlikesi ile Karşı Karşıya Kalan Türler Yasası”ndan kaynaklanmıştır.
Soru 29
Hangi bildirinin 21. ilkesinde “Devletler, Birleşmiş Milletler Şartı ve uluslararası hukuk ilkeleri uyarınca kendi kaynaklarını kendi çevre siyasetlerine uygun olarak işletmek egemen hakkını ve kendi yetki ya da kontrolüne tabi faaliyetlerin başka devletlerin çevresine veya ulusal yetkiye tabi sınırlar ötesindeki yerlere zarar vermemesini sağlamak sorumluluğunu haizdir” ifadesi yer alır?
Seçenekler
A
Oslo
B
Hamburg
C
St. Petersburg
D
Stocholm
E
Malmö
Açıklama:
Çevre zararının önlenmesi ilkesi: Stockholm Bildirisi’nin 21. ilkesinde “Devletler, Birleşmiş Milletler Şartı ve uluslararası hukuk ilkeleri uyarınca kendi kaynaklarını kendi çevre siyasetlerine uygun olarak işletmek egemen hakkını ve kendi yetki ya da kontrolüne tabi faaliyetlerin başka devletlerin çevresine veya ulusal yetkiye tabi sınırlar ötesindeki yerlere zarar vermemesini sağlamak sorumluluğunu haizdir” ifadesi yer alır.
Soru 30
Bir taraf ülkesinde yük olarak petrol ve türevleri taşıyan gemilerden yapılan boşaltımla zarar meydana gelirse kusursuz olsa bile gemi sahibinin sorumlu olduğunu öngörür. Sözleşme’ye göre gemi sahibi sorumluluğunu aşan yüküm ve zararlar finansal olarak karşılamada yeterli olmazsa birleşik uluslararası fonun belli bir sınıra kadar ödeme yapmasını öngörür. Başka hukuki sorumluluk sözleşmeleri yapılsa da yaygın katılım sağlamada önemli bir zorlukla karşılaşılmıştır.
Yukarıda bahsi geçen sözleşme hangisidir?
Yukarıda bahsi geçen sözleşme hangisidir?
Seçenekler
A
Biyolojik Çeşitliliğe Dair Sözleşme
B
ESPOO Sözleşmesi.
C
Lanoux Gölü Tahkimi.
D
Davos Antlaşması
E
Petrol ve Türevleri Zararından Hukuki Sorumluluğa Dair Uluslararası Sözleşme.
Açıklama:
Bazı sınırlı hâl ve durumda devletler, özel kişilerin diğer kişilere sebep olduğu çevre zararı için hukuki sorumluluk getiren andlaşmalar yapabilir. Bu rejimler içinde en gelişmiş olan 1969 tarihli Petrol ve Türevleri Zararından Hukuki Sorumluluğa Dair Uluslararası Sözleşme’dir. Bu Sözleşme, çeşitli defalar değiştirilmiştir ve Petrol ve Türevleri Zararını Tazmin İçin Uluslararası Bir Fon Kurulmasına Dair Sözleşme’yle birleştirilmiştir. Bu Sözleşme, bir taraf ülkesinde yük olarak petrol ve türevleri taşıyan gemilerden yapılan boşaltımla zarar meydana gelirse kusursuz olsa bile gemi sahibinin sorumlu olduğunu öngörür. Sözleşme’ye göre gemi sahibi sorumluluğunu aşan yüküm ve zararlar finansal olarak karşılamada yeterli olmazsa birleşik uluslararası fonun belli bir sınıra kadar ödeme yapmasını öngörür. Başka hukuki sorumluluk sözleşmeleri yapılsa da yaygın katılım sağlamada önemli bir zorlukla karşılaşılmıştır
Petrol ve Türevleri Zararından Hukuki Sorumluluğa Dair Uluslararası Sözleşme.
Petrol ve Türevleri Zararından Hukuki Sorumluluğa Dair Uluslararası Sözleşme.
Soru 31
Aşağıdaki anlaşmalardan hangisi uluslararası çevre hukukunun gelişimine doğrudan bir katkı sağlamaz?
Seçenekler
A
Nesli Tehlikede Olan Yabani Hayvan ve Bitki Türlerinin Uluslararası Ticaretine Dair Sözleşme
B
Uzun Menzilli Sınır Aşan Hava Kirlenmesine Dair Sözleşme
C
Montreal Protokolü
D
1992 tarihli İklim değişikliğiyle ilgili Birleşmiş Milletler Çerçeve Sözleşmesi
E
Birleşmiş Milletler Habitat II Konferansı
Açıklama:
Söz konusu sorunun doğru cevabı, “Uluslararası Çevre Hukukunun Gelişimi ve Kaynakları” başlığı altında yer almaktadır.
Birleşmiş Milletler Habitat II Konferansı, sürdürülebilir insan yerleşimleri oluşturulması ve herkes için yeterli konut sağlanması yönünde oluşturulmuş bir Birleşmiş Milletler Programıdır. Dolayısıyla birebire çevre hukukuna katkı sağlamak yerine söz konusu program daha çok kentleşme ile ilgilidir.
Birleşmiş Milletler Habitat II Konferansı, sürdürülebilir insan yerleşimleri oluşturulması ve herkes için yeterli konut sağlanması yönünde oluşturulmuş bir Birleşmiş Milletler Programıdır. Dolayısıyla birebire çevre hukukuna katkı sağlamak yerine söz konusu program daha çok kentleşme ile ilgilidir.
Soru 32
“Sürdürülebilir bir gelişme kaygısının merkezinde insan vardır; insan, çevre ile uyumlu biçimde, sağlıklı ve üretken bir yaşam hakkını haizdir”
II. “Çevrenin korunması için devletler, olanakları ölçüsünde, önleyici bir yaklaşımı yaygın olarak uygulamalıdır”
Uluslararası çevre hukukuyla ilgili yukarıda yer alan ilkeler, aşağıdaki uluslararası anlaşmalardan hangisinde yer almaktadır?
II. “Çevrenin korunması için devletler, olanakları ölçüsünde, önleyici bir yaklaşımı yaygın olarak uygulamalıdır”
Uluslararası çevre hukukuyla ilgili yukarıda yer alan ilkeler, aşağıdaki uluslararası anlaşmalardan hangisinde yer almaktadır?
Seçenekler
A
Stockholm Bildirgesi
B
Rio Bildirgesi
C
Kyoto Protokolü
D
Birleşmiş Milletler Çevre Programı
E
Paris İklim Zirvesi
Açıklama:
Söz konusu sorunun doğru cevabı, “Uluslararası Çevre Hukuku’nun Gelişimi ve Kaynakları” başlığı altında yer almaktadır.
Öncüllerden verilen bilgiler, Rio Bildirgesi’ni açıklamaktadır.
Öncüllerden verilen bilgiler, Rio Bildirgesi’ni açıklamaktadır.
Soru 33
Aşağıdakilerden hangisi Gündem 21’in dört temel bölümünden biri değildir?
Seçenekler
A
Sosyal ve Ekonomik Boyutlar
B
Kalkınma için Kaynakların Korunması ve Yönetimi
C
Etkin Grupların Rolünün Güçlendirilmesi
D
Uygulama Mekanizmaları
E
Çevre Programı
Açıklama:
Söz konusu sorunun doğru cevabı, “Uluslararası Çevre Hukukunun Gelişimi ve Kaynakları” başlığı altında yer almaktadır.
Çevre Programı, Gündem 21’in dört temel bölümünden biri değildir.
Çevre Programı, Gündem 21’in dört temel bölümünden biri değildir.
Soru 34
Gündem 21’in uygulanması ve takibinden sorumlu olmak üzere Birleşmiş Milletler bünyesinde kurulan Komisyonun adı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Sürdürülebilir Çevre
B
Sosyal ve Ekonomik Refah
C
Sürdürülebilir Kalkınma
D
Dünya Doğa Şartı
E
Çevre ve İklim
Açıklama:
Söz konusu sorunun doğru cevabı, “Uluslararası Çevre Hukukunun Gelişimi Ve Kaynakları” başlığı altında yer almaktadır.
Gündem 21’in uygulanması ve takibinden sorumlu olmak üzere Birleşmiş Milletler bünyesinde kurulan Komisyonun adı, Sürdürülebilir Kalkınma Komisyonu’dur.
Gündem 21’in uygulanması ve takibinden sorumlu olmak üzere Birleşmiş Milletler bünyesinde kurulan Komisyonun adı, Sürdürülebilir Kalkınma Komisyonu’dur.
Soru 35
1991’de BM Çevre Programı ve BM Kalkınma Programı, gelişmekte olan devletlerde küresel çevre yararının elde edilmesi ve bununla ilgili artan maliyetlerin karşılanmasında ödenek kaynağı fonu olarak hizmet etmek maksadıyla bağımsız mali bir teşkilat olan ………………’nı/nu kurmuştur.
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi doğru şekilde tamamlar?
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi doğru şekilde tamamlar?
Seçenekler
A
Dünya Doğa Şartı
B
Küresel Çevre İmkânı
C
Sürdürülebilir Kalkınma Komisyonu
D
Çevre Programı
E
Dünya Yaban Hayatı Fonu
Açıklama:
Söz konusu sorunun doğru cevabı, “Uluslararası Çevre Hukuku’nun Gelişiminde Rol Oynayan Teşkilatlar” başlığı altında yer almaktadır.
Söz konusu soruda, Küresel Çevre İmkânı ifade edilmektedir/ tanımlanmaktadır.
Söz konusu soruda, Küresel Çevre İmkânı ifade edilmektedir/ tanımlanmaktadır.
Soru 36
Uluslararası ticaretle bağlantılı bir şekilde ortaya çıkan çevre sorunlarını ve uyuşmazlıklarını çözmekle görevli uluslararası kurum, Gümrük Tarifeleri Genel Anlaşması (GATT) ve daha sonra kurulan Dünya Ticaret Örgütü (WTO)’dür.
Bu bilgiler ışığında, çevre uyuşmazlıkları ile ilgili aşağıdaki davalardan hangisinde GATT ve WTO davaya dâhil olmamıştır?
Bu bilgiler ışığında, çevre uyuşmazlıkları ile ilgili aşağıdaki davalardan hangisinde GATT ve WTO davaya dâhil olmamıştır?
Seçenekler
A
Ton Balığı İthalatında Sınırlamalara İlişkin Dava
B
Konvansiyonel ve Yeniden Formüle Edilmiş Benzine dair Standartlar Davası
C
Karides ve Bazı Karides Ürünlerinin İthalat Yasağı Davası
D
Asbest ve Asbest İçeren Ürünleri Etkileyen Tedbirler Davası
E
Siyanürle Altın Arama Yasağına İlişkin Dava
Açıklama:
Söz konusu sorunun doğru cevabı, “Çevre Koruma ile İlgili Uluslararası Andlaşmaların Uluslararası Ticarete Etkileri” başlığı altında yer almaktadır.
Siyanürle Altın Arama Yasağına İlişkin Dava ’ya, GATT ve WTO dahil olmamıştır.
Siyanürle Altın Arama Yasağına İlişkin Dava ’ya, GATT ve WTO dahil olmamıştır.
Soru 37
……….. ilkesi, devletlerin ülkelerinin dışında bulunan açık deniz ve açık deniz yatağı, Antartika ve uzay gibi kaynaklarda bütün insanların çıkar sahibi olması anlamına gelir.
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri aşağıdaki uluslararası çevre hukukunun temel ilkelerinden hangisi doğru şekilde tamamlar?
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri aşağıdaki uluslararası çevre hukukunun temel ilkelerinden hangisi doğru şekilde tamamlar?
Seçenekler
A
Ortak fakat farklılaştırılmış sorumluluk
B
İnsanlığın ortak mirası
C
Ayırım yapmama
D
Kirleten öder
E
Çevre zararının önlenmesi
Açıklama:
Söz konusu sorunun doğru cevabı, “Uluslararası Çevre Hukukunun Temel İlkeleri” başlığı altında yer almaktadır.
İnsanlığın ortak mirası ilkesi, devletlerin ülkelerinin dışında bulunan açık deniz ve açık deniz yatağı, Antartika ve uzay gibi kaynaklarda bütün insanların çıkar sahibi olması anlamına gelir.
İnsanlığın ortak mirası ilkesi, devletlerin ülkelerinin dışında bulunan açık deniz ve açık deniz yatağı, Antartika ve uzay gibi kaynaklarda bütün insanların çıkar sahibi olması anlamına gelir.
Soru 38
Genellikle uluslararası çevre ile ilgili tehditlerin gerçekleşeceğine dair tam bir bilimsel kesinlik yoksa ciddi veya geri dönülemez zarar tehdidinin, çevrenin bozulması ihtimalinin önlenmesi amacıyla diğer etkili önlemlerin ertelenmesi için bir gerekçe olarak kullanılamayacağını öngörmektedir.
Yukarıda ifade edilen uluslararası çevre hukukunun temel ilkesi, aşağıdakilerden hangisidir?
Yukarıda ifade edilen uluslararası çevre hukukunun temel ilkesi, aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Ortak fakat farklılaştırılmış sorumluluk
B
Ayırım yapmama
C
İhtiyat
D
Kirleten öder
E
Çevre zararının önlenmesi
Açıklama:
Söz konusu sorunun doğru cevabı, “Uluslararası Çevre Hukukunun Temel İlkeleri” başlığı altında yer almaktadır.
Öncüllerde yer alan bilgiler, uluslararası çevre hukukunun temel ilkelerinden biri olan ihtiyat ilkesini açıklamaktadır.
Öncüllerde yer alan bilgiler, uluslararası çevre hukukunun temel ilkelerinden biri olan ihtiyat ilkesini açıklamaktadır.
Soru 39
Rio Bildirisi’nin 3. ilkesinde yer alan, “Gelişme hakkı, gelişmiş ve gelecek kuşakların gelişme ve çevre gereksinimlerini hakkaniyet ve nısfete uygun olarak karşılayacak biçimde gerçekleştirilmelidir” ifadesi ile aynı hususu düzenleyen uluslararası çevre hukukunun temel ilkesi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Nesiller arası eşitlik ilkesi
B
Ayırım yapmama
C
Ortak fakat farklılaştırılmış sorumluluk
D
Çevre zararının önlenmesi
E
Kirleten öder
Açıklama:
Söz konusu sorunun doğru cevabı, “Uluslararası Çevre Hukukunun Temel İlkeleri” başlığı altında yer almaktadır.
Öncüllerde yer alan bilgiler, uluslararası çevre hukukunun temel ilkelerinden biri olan nesiller arası eşitlik ilkesini açıklamaktadır.
Öncüllerde yer alan bilgiler, uluslararası çevre hukukunun temel ilkelerinden biri olan nesiller arası eşitlik ilkesini açıklamaktadır.
Soru 40
“Petrol tankerleri veya fabrikalar gibi belirli bir kaynaktan çevreye zararlı salınımlara veya boşaltımlara sınır getirilebilir.”
Yukarıda ifade edilen uluslararası çevreyi koruma ve muhafaza ile ilgili sözleşme aşağıdakilerden hangisidir?
Yukarıda ifade edilen uluslararası çevreyi koruma ve muhafaza ile ilgili sözleşme aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Biyolojik Çeşitliliğe Dair Sözleşme
B
Gemi Kökenli Kirlenmenin Önlenmesine Dair Sözleşme
C
Petrol ve Türevleri Zararından Hukuki Sorumluluğa Dair Uluslararası Sözleşme
D
Uzun Menzilli Sınır aşan Hava Kirlenmesine Dair Sözleşme
E
Deniz Hukukuna Dair Birleşmiş Milletler Sözleşmesi
Açıklama:
Söz konusu sorunun doğru cevabı, “Uluslararası Çevreyi Koruma ve Muhafazada Kullanılan Hukuki Düzenleme Teknikleri” başlığı altında yer almaktadır.
“Petrol tankerleri veya fabrikalar gibi belirli bir kaynaktan çevreye zararlı salınımlara veya boşaltımlara sınır getirilebilir ”olarak ifade edilen uluslararası çevreyi koruma ve muhafaza sözleşmesi, “Gemi Kökenli Kirlenmenin Önlenmesine Dair Sözleşmesi”dir.
“Petrol tankerleri veya fabrikalar gibi belirli bir kaynaktan çevreye zararlı salınımlara veya boşaltımlara sınır getirilebilir ”olarak ifade edilen uluslararası çevreyi koruma ve muhafaza sözleşmesi, “Gemi Kökenli Kirlenmenin Önlenmesine Dair Sözleşmesi”dir.
Soru 41
Kyoto Protokolü’ndeki zehirli gaz salınımların 2012’ye kadar 1992
düzeyinin yüzde kaç altına çekilmesini hedeflemiştir?
düzeyinin yüzde kaç altına çekilmesini hedeflemiştir?
Seçenekler
A
%5
B
%5,2
C
%7
D
%6
E
%3,5
Açıklama:
%5,2
Soru 42
'Kirleten öder ilkesi' ilk ne zaman öne sürülmüştür?
Seçenekler
A
1976
B
1986
C
1972
D
1987
E
1977
Açıklama:
1972
Soru 43
Biyolojik çeşitliliği korumak ve muhafaza etmek için yapılan Biyolojik Çeşitlilik Sözleşmesi ne zaman kabul edilmiştir?
Seçenekler
A
1990
B
1991
C
1989
D
1993
E
1992
Açıklama:
1992
Soru 44
Aşağıdakilerden hangisi 1992 tarihli İklim Değişikliğine Dair Birleşmiş Milletler Çerçeve Sözleşmesi ile ilgili olarak yanlış bir bilgidir?
Seçenekler
A
Küresel ısınmaya karşı hazırlanan bir sözleşmedir.
B
Sözleşme, sera etkisi yapan gazların salınımının daha önceki seviyelerine dönmesi gerekliliğini kabul etmiştir.
C
Devletler, bu Sözleşme’yle iklim sistemine tehlikeli müdahaleyi önleyecek düzeyde bulunan atmosferdeki sera etkisi yapan gazların yoğunluğunu dengede tutmak üzere anlaşmışlardır.
D
Biyolojik çeşitliliği korumak ve muhafaza etmek için yapılan geniş kapsamlı bir çerçeve sözleşmedir.
E
1997’de Kyoto’da, bu Sözleşme’ye kural olarak gelişmiş devletlerin belirli bir zamanda hedefi yerine getirmek için yüküm altına sokulmasını kabul eden bir protokol yapılmıştır.
Açıklama:
Biyolojik çeşitliliği korumak ve muhafaza etmek için yapılan geniş kapsamlı bir çerçeve sözleşmedir.
Soru 45
Eylem Planının sonucu olarak Birleşmiş Milletler Genel Kurulu, 1972’de ……………………………………..’nı kurmuştur.
Yukarıdaki boşluğa aşağıdakilerden hangisinin getirilmesi uygun olur?
Yukarıdaki boşluğa aşağıdakilerden hangisinin getirilmesi uygun olur?
Seçenekler
A
Birleşmiş Milletler Çevre Programı
B
Birleşmiş Milletler Biyolojik Çeşitlilik Programı
C
Birleşmiş Milletler Bitki Türleri Programı
D
Birleşmiş Milletler Sağlık Örgütü
E
Birleşmiş Milletler İklim Programı
Açıklama:
Birleşmiş Milletler Çevre Programı
Soru 46
“Bu Sözleşme’ye göre taraf devletler, ozon tabakasının bozulmasının, bilimsel olarak izlenmesi, değerlendirilmesi ve önlenmesi amacıyla önlemler alınması için iş birliği yapmak üzere anlaşmışlardır.”
Yukarıda bahsi geçen sözleşme aşağıdakilerden hangisidir?
Yukarıda bahsi geçen sözleşme aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
İklim Değişikliğine Dair Birleşmiş Milletler Çerçeve Sözleşmesi
B
Uzun Menzilli Sınır Aşan Hava Kirlenmesine Dair Sözleşme
C
Biyolojik Çeşitlilik Sözleşmesi
D
Tehlikeli Atıkların Sınırötesi Taşınımının ve Berteraf Edilmesinin Kontrolüne Dair Basel Sözleşmesi
E
Doğanın ve Doğal Kaynakların Muhafazasına Dair Afrika Sözleşmesi
Açıklama:
Uzun Menzilli Sınır Aşan Hava Kirlenmesine Dair Sözleşme
Soru 47
“Denizlere ilişkin olarak …………….. tarihli Deniz Hukukuna Dair Birleşmiş Milletler Sözleşmesi, deniz çevresinin korunması ve muhafazasına dair yeni ve geniş hükümler ihtiva etmektedir.”
Yukarıdaki boşluğun aşağıdaki seçeneklerden hangisi ile doldurulması en uygundur?
Yukarıdaki boşluğun aşağıdaki seçeneklerden hangisi ile doldurulması en uygundur?
Seçenekler
A
1972
B
1962
C
1882
D
1982
E
1983
Açıklama:
1982
Soru 48
Aşağıdaki paragrafta numaralanmış olarak verilen cümlelerden hangisi/hangileri doğrudur?
I) Uluslararası çevre hukukunun oluşmasında önemli bir aşama olan Stockholm Birleşmiş Milletler İnsan Çevresi Konferansı’nda kabul edilen II) 16 Haziran 1972 tarihli III) İnsan Çevresine Dair Bildiri’de öngörülen ilkeler, yirminci yıldönümü olan 3-14 Haziran 1992’de toplanan IV) Birleşmiş Milletler Çevre ve Gelişme Konferansı’nda teyid edilmiş ve geliştirilmiştir.
I) Uluslararası çevre hukukunun oluşmasında önemli bir aşama olan Stockholm Birleşmiş Milletler İnsan Çevresi Konferansı’nda kabul edilen II) 16 Haziran 1972 tarihli III) İnsan Çevresine Dair Bildiri’de öngörülen ilkeler, yirminci yıldönümü olan 3-14 Haziran 1992’de toplanan IV) Birleşmiş Milletler Çevre ve Gelişme Konferansı’nda teyid edilmiş ve geliştirilmiştir.
Seçenekler
A
I-II
B
I-III-IV
C
I-IV
D
Yalnız IV
E
I-II-III-IV
Açıklama:
I-II-III-IV
Soru 49
“Rio Bildirisi, daha önce evrensel boyutta kabul edilmemiş olan pek çok ilkeyi içermektedir.”
Bu bilgi doğrultusunda, aşağıdaki seçeneklerden hangisi bu ilkelerden birisi değildir?
Bu bilgi doğrultusunda, aşağıdaki seçeneklerden hangisi bu ilkelerden birisi değildir?
Seçenekler
A
Kalkınma hakkı, yoksulluk, gelişmiş ülkelerdeki üretim ve tüketim kalıplarının değiştirilmesi
B
Çevre ve insan sağlığını tehdit eden faaliyet ve maddelerin diğer ülkelere transferinin önlenmesi
C
Küresel çevre bozulmasında ülkelerin ortaklaşa ancak farklı düzeyde alacakları sorumluluklar
D
Ülkelerin yardımda bulunacağı diğer ülkelerin belirlenmesi
E
Gelişmekte olan ülkelerin ihtiyaçları
Açıklama:
Ülkelerin yardımda bulunacağı diğer ülkelerin belirlenmesi
Soru 50
“……………………….., devletleri uluslararası teşkilatların çevrenin geliştirilmesi için uyumlu, etkin ve dinamik bir rol oynamalarını sağlamaya davet etmiştir.”
Yukarıdaki boşluğun aşağıdaki seçeneklerden hangisi ile doldurulması uygundur?
Yukarıdaki boşluğun aşağıdaki seçeneklerden hangisi ile doldurulması uygundur?
Seçenekler
A
Stockholm Bildirisi
B
Amerika Birleşik Devletleri Bildirisi
C
Rio Bildirisi
D
Brezilya Bildirisi
E
Bergen Bildirisi
Açıklama:
Stockholm Bildirisi
Soru 51
I) Uluslararası andlaşmalar serbest ticarete müdahale ederse uluslararası hukukun temelini oluşturan değerlerle uyuşmazlık başlayabilir.
II) 1989 tarihli Basel Sözleşmesi uyarınca Sözleşme’nin tarafı olan bir devlet, taraf olmayan devletle daha az çevre dostu olmayan ayrı bir andlaşma yapmadıkça taraf olmayan devletten herhangi bir tehlikeli atığı ne ihraç edebilir ne de ithal edebilir.
III) Yasaya göre, ABD’ye ton balığı ihraç eden bir ülke, Amerikan hukuku uyarınca yunusların korunması için gerekli standartları sağladığını kanıtlayamazsa Amerikan Hükûmeti, bu ülkeden tüm deniz ürünlerinin ithalatına ambargo koyabilmektedir.
Çevre koruma ile ilgili uluslararası andlaşmaların uluslararası ticarete etkileri ile ilgili olarak yukarıda verilen bilgilerden hangisi/hangileri doğrudur?
II) 1989 tarihli Basel Sözleşmesi uyarınca Sözleşme’nin tarafı olan bir devlet, taraf olmayan devletle daha az çevre dostu olmayan ayrı bir andlaşma yapmadıkça taraf olmayan devletten herhangi bir tehlikeli atığı ne ihraç edebilir ne de ithal edebilir.
III) Yasaya göre, ABD’ye ton balığı ihraç eden bir ülke, Amerikan hukuku uyarınca yunusların korunması için gerekli standartları sağladığını kanıtlayamazsa Amerikan Hükûmeti, bu ülkeden tüm deniz ürünlerinin ithalatına ambargo koyabilmektedir.
Çevre koruma ile ilgili uluslararası andlaşmaların uluslararası ticarete etkileri ile ilgili olarak yukarıda verilen bilgilerden hangisi/hangileri doğrudur?
Seçenekler
A
I-II
B
Yalnız I
C
Yalnız III
D
I-II-III
E
II-III
Açıklama:
I-II-III
Soru 52
Aşağıdakilerden hangisi Uluslararası Çevre Hukuku’nun temel ilkelerinden birisi değildir?
Seçenekler
A
Çevre zararının önlenmesi ilkesi
B
Özgecilik ilkesi
C
İnsanlığın ortak mirası ve insanlığın ortak kaygısı ilkesi
D
Kirleten öder ilkesi
E
Ayırım yapmama ilkesi
Açıklama:
Özgecilik ilkesi
Soru 53
Uluslararası düzeyde çevre sorunlarının çözümü için standartların kabul edilmesi ve bu standartların iş birliği ve yardımlaşma içinde uygulanmasının kararlaştırıldığı ilk uluslararası düzenleme hangisidir?
Seçenekler
A
Türk Çevre Kanunu
B
Çevrenin Korunmasına İlişkin Avrupa Bildirgesi
C
Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi
D
Birleşmiş Milletler İnsan Çevresine Dair Bildiri
E
Afrika İnsan ve Halkların Hakları Şartı
Açıklama:
Çevre sorunlarının çözümüne yönelik çalışmalar ilk defa, 1972'de Stockholm'de toplanan Birleşmiş Milletler İnsan Çevresine Dair Konferans ile başlamıştır. Bu Konferans ertesinde, insan çevresinin korunması ve geliştirilmesi konusunda teşvik edici ve yol gösterici olması amacıyla yayınlanan İnsan Çevresine Dair Bildiri kabul edilmiştir. Bildiri yirmi altı ilkeden oluşmaktadır. Bu Bildiride, uluslararası düzeyde çevre sorunlarının çözümü için standartların kabul edilmesi ve bu standartların iş birliği ve yardımlaşma içinde uygulanması kararlaştırılmıştır.
Uluslararası düzeyde çevre sorunlarının çözümü için standartların kabul edilmesi ve bu standartların iş birliği ve yardımlaşma içinde uygulanmasının kararlaştırıldığı ilk uluslararası düzenleme, Birleşmiş Milletler İnsan Çevresine Dair Bildiri'dir. Zaten diğer şıklarda verilen seçeneklerin hiçbirisinin uluslararası düzeyde olmadığına, ulusal ya da bölgesel düzeyde olduğuna dikkat edilmelidir.
Uluslararası düzeyde çevre sorunlarının çözümü için standartların kabul edilmesi ve bu standartların iş birliği ve yardımlaşma içinde uygulanmasının kararlaştırıldığı ilk uluslararası düzenleme, Birleşmiş Milletler İnsan Çevresine Dair Bildiri'dir. Zaten diğer şıklarda verilen seçeneklerin hiçbirisinin uluslararası düzeyde olmadığına, ulusal ya da bölgesel düzeyde olduğuna dikkat edilmelidir.
Soru 54
Karasal, deniz ve diğer suyla ilgili ekosistemler ve bunların bir parçası olduğu ekolojik çok parçalı olanlar dahil bütün kaynaklardaki canlı organizmalar arasındaki çeşitliliğe ne ad verilir?
Seçenekler
A
Biyolojik çeşitlilik
B
Doğal döngü
C
Habitat
D
Bitki örtüsü
E
Ekonomik coğrafya
Açıklama:
Karasal, deniz ve diğer suyla ilgili ekosistemler ve bunların bir parçası olduğu ekolojik çok parçalı olanlar dahil bütün kaynaklardaki canlı organizmalar arasındaki çeşitliliğe, biyolojik çeşitlilik denir. 1992 yılında, biyolojik çeşitliliği korumak ve muhafaza etmek amacıyla bir Biyolojik Çeşitlilik Sözleşmesi yapılmıştır. Sözleşme, devletlerin, biyolojik çeşitliliğe dair ulusal düzeydeki hak ve sorumluluklarını düzenler. Böylelikle Sözleşme, devletlere, biyolojik çeşitliliğin önemli bileşenlerini belirleme ve çeşitliliğe olumsuz etkileri olabilecek faaliyetleri tespit etme yükümlülüğü yüklemiştir.
Karasal, deniz ve diğer suyla ilgili ekosistemler ve bunların bir parçası olduğu ekolojik çok parçalı olanlar dahil bütün kaynaklardaki canlı organizmalar arasındaki çeşitliliğe, biyolojik çeşitlilik denir. Doğru seçenek A seçeneğidir.
Karasal, deniz ve diğer suyla ilgili ekosistemler ve bunların bir parçası olduğu ekolojik çok parçalı olanlar dahil bütün kaynaklardaki canlı organizmalar arasındaki çeşitliliğe, biyolojik çeşitlilik denir. Doğru seçenek A seçeneğidir.
Soru 55
Birleşmiş Milletler sistemi içinde ilk defa çevre gündemi ile yetkilendirilen özel hükümetler arası organ hangisidir?
Seçenekler
A
Birleşmiş Milletler Çevre Programı
B
Birleşmiş Milletler Sürdürülebilir Kalkınma komisyonu
C
Birleşmiş Milletler Ekonomik ve Sosyal Konsey
D
Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Konseyi
E
Birleşmiş Milletler Genel Kurulu
Açıklama:
Birleşmiş Milletler Çevre Programı, Birleşmiş Milletler sistemi içinde ilk defa çevre gündemi ile yetkilendirilen özel bir hükümetler arası organdır. Bu teşkilatın temel görevi, BM içindeki ve uygun olduğunda BM sistemi dışındaki çevre girişim ve programları arasında iş birliği sağlanmasıdır. İkinci olarak, küresel çevre alanında kural ve standartlar geliştirmektir. UNEP, bağlayıcılığı olmayan ama devletler için yol gösterici olan sayısız ilke kadar pek çok uluslararası, küresel ve bölgesel andlaşmanın yapılmasına öncülük etmiştir.
Birleşmiş Milletler sistemi içinde ilk defa çevre gündemi ile yetkilendirilen özel hükümetler arası organ, Birleşmiş Milletler Çevre Programı (UNEP) dır.
Birleşmiş Milletler sistemi içinde ilk defa çevre gündemi ile yetkilendirilen özel hükümetler arası organ, Birleşmiş Milletler Çevre Programı (UNEP) dır.
Soru 56
Aşağıdakilerden hangisi, uluslararası çevre hukukunun gelişiminde rol oynamamıştır?
Seçenekler
A
Dünya Gıda ve Tarım Teşkilatı
B
Dünya Sağlık Teşkilatı
C
Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı
D
Dünya Bankası
E
NATO
Açıklama:
Dünya Gıda ve Tarım Teşkilatı, Dünya Sağlık Teşkilatı, Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı ve Dünya Bankası gibi Birleşmiş Milletlerin birçok uzman kuruluşu, Afrika Birliği Teşkilatı (Organization Of African Unity-OAU), Amerika Devletleri Teşkilatı (Organization Of American States- OAS) veya Güneydoğu Asya Ülkeleri Birliği (Association of Southeast Asian Nations-ASEAN) gibi bölgesel teşkilatlar ve Avrupa Birliği (European Union-EU) gibi ulusüstü teşkilatlar, uluslararası çevre hukukunun gelişiminde rol oynamıştır.
Dünya Gıda ve Tarım Teşkilatı, Dünya Sağlık Teşkilatı, Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı ve Dünya Bankası, uluslararası çevre hukukunun gelişiminde rol oynamışlardır. Doğru cevap E seçeneğidir.
Dünya Gıda ve Tarım Teşkilatı, Dünya Sağlık Teşkilatı, Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı ve Dünya Bankası, uluslararası çevre hukukunun gelişiminde rol oynamışlardır. Doğru cevap E seçeneğidir.
Soru 57
Aşağıdakilerden hangisi, uluslararası çevre hukukunun gelişiminde rol oynayan bölgesel örgütlerden biridir?
Seçenekler
A
Birleşmiş Milletler Çevre Programı
B
Birleşmiş Milletler Sürdürülebilir Kalkınma Komisyonu
C
Amerika Devletleri Teşkilatı
D
Birleşmiş Milletler Ekonomik ve Sosyal Konsey
E
Dünya Gıda ve Tarım Teşkilatı
Açıklama:
Dünya Gıda ve Tarım Teşkilatı, Dünya Sağlık Teşkilatı, Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı ve Dünya Bankası gibi Birleşmiş Milletlerin birçok uzman kuruluşu, Afrika Birliği Teşkilatı (Organization Of African Unity-OAU), Amerika Devletleri Teşkilatı (Organization Of American States- OAS) veya Güneydoğu Asya Ülkeleri Birliği (Association of Southeast Asian Nations-ASEAN) gibi bölgesel teşkilatlar ve Avrupa Birliği (European Union-EU) gibi ulusüstü teşkilatlar, uluslararası çevre hukukunun gelişiminde rol oynamıştır.
Amerika Devletleri Teşkilatı, uluslararası çevre hukukunun gelişiminde rol oynayan bölgesel bir örgüt olup, diğer şıklarda geçen organizasyonlar bölgesel düzeyde değil, uluslararası düzeydedir. Bu sebeple, doğru cevap C şıkkıdır.
Amerika Devletleri Teşkilatı, uluslararası çevre hukukunun gelişiminde rol oynayan bölgesel bir örgüt olup, diğer şıklarda geçen organizasyonlar bölgesel düzeyde değil, uluslararası düzeydedir. Bu sebeple, doğru cevap C şıkkıdır.
Soru 58
Aşağıdakilerden hangisi, uluslararası çevre antlaşmalarının ticaret üzerindeki etkilerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Taraf devletlerin antlaşmaya katılımlarını teşvik etme vasıtası olarak ticari tedbirler konulması.
B
Antlaşmaya, yaban hayatın korunmasına yönelik hükümler konulması.
C
Antlaşmaların amaçlarını yerine getirmek için belli çeşit ürünlerin ticaretinin doğrudan sınırlanması.
D
Antlaşmaların amaçlarını yerine getirmek için belli çeşit ürünlerin ticaretinin doğrudan yasaklanması.
E
Tehlikeli atık ticaretinin yasaklanması.
Açıklama:
Uluslararası çevre andlaşmaları, ticareti çeşitli şekillerde etkileyebilir. Devletler, bir devlet andlaşmaya katıldıktan sonra, andlaşmaya taraf olanların andlaşmaya uygun davranmalarını geliştirme veya taraf olmayanların andlaşmaya katılımlarını teşvik etme vasıtası olarak ticari tedbirler koyabilirler. Andlaşmaların amaçlarını yerine getirmek için belli çeşit ürünlerin ticaretini doğrudan sınırlayabilir veya yasaklayabilirler. Mesela 1989 tarihli Basel Sözleşmesi uyarınca Sözleşme’nin tarafı olan bir devlet, taraf olmayan devletle daha az çevre dostu olmayan ayrı bir andlaşma yapmadıkça taraf olmayan devletten herhangi bir tehlikeli atığı ne ihraç edebilir ne de ithal edebilir (m.4-5, 11). Ayrıca, taraflar arasında bile Basel Sözleşmesi uyarınca kabul edilen ihbar ve rıza rejimine uygun olan ticaret ve bu çeşit atık ithalini yasaklamak isteyen bir devletin yapabilmesi hariç tehlikeli atık ticareti yapılamaz (m.4-6).
B seçeneği dışındaki seçeneklerde verilenler, uluslararası çevre hukukuna ilişkin antlaşmalar ile ticaretin kısıtlanmasına yönelik durumlardır. Oysa ki B seçeneğinin ticaret ile bir ilgisi olmayıp, yalnızca çevreyi ve biyolojik çeşitliliği korumaya yöneliktir. Bu sebeple doğru seçenek B seçeneğidir.
B seçeneği dışındaki seçeneklerde verilenler, uluslararası çevre hukukuna ilişkin antlaşmalar ile ticaretin kısıtlanmasına yönelik durumlardır. Oysa ki B seçeneğinin ticaret ile bir ilgisi olmayıp, yalnızca çevreyi ve biyolojik çeşitliliği korumaya yöneliktir. Bu sebeple doğru seçenek B seçeneğidir.
Soru 59
Uluslararası çevre sorunlarını içermekle birlikte ticari bir karakter arz eden uyuşmazlıkların çözümü aşağıdaki organlardan hangisi tarafından gerçekleştirilir?
Seçenekler
A
Birleşmiş Milletler Ekonomik ve Sosyal Konsey
B
Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Konseyi
C
Dünya Ticaret Örgütü
D
Dünya Bankası
E
Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi
Açıklama:
Uluslararası andlaşmalar serbest ticarete müdahale ederse uluslararası hukukun temelini oluşturan değerlerle uyuşmazlık başlayabilir. Ayrıca, uluslararası ticaret yükümlerinin, çevreyi korumayı hedefleyen ulusal hukukları etkileyebilmek için kullanılabileceğinden de kaygılar duyulmaktadır. İşte bu durum, uluslararası ticaretle bağlantılı birçok çevre uyuşmazlığını ortaya çıkarmıştır. Aslında, ticari bir uyuşmazlık karakterindeki bu uyuşmazlıklar, çevre sorunlarını içermektedir. Bu uyuşmazlıkların hâlli için ana forum, Gümrük Tarifeleri Genel Anlaşması (GATT) döneminden başlayarak 1995’te kurulan Dünya Ticaret Örgütü (WTO) önündeki uyuşmazlık çözüm mekanizmasıdır.
Uluslararası çevre sorunlarını içermekle birlikte ticari bir karakter arz eden uyuşmazlıkların çözüm organı, Dünya Ticaret Örgütü (WTO) önündeki uyumazlık çözüm mekanizmasıdır.
Uluslararası çevre sorunlarını içermekle birlikte ticari bir karakter arz eden uyuşmazlıkların çözüm organı, Dünya Ticaret Örgütü (WTO) önündeki uyumazlık çözüm mekanizmasıdır.
Soru 60
Aşağıdakilerden hangisi, uluslararası çevre hukukunun temel ilkelerinden biri değildir?
Seçenekler
A
İnsanlığın ortak mirası ve insanlığın ortak kaygısı ilkesi
B
Çevre zararının önlenmesi ilkesi
C
İhtiyat ilkesi
D
Aynı suçtan dolayı iki defa yargılama yapılıp, iki defa ceza verilemeyeceği ilkesi
E
Kirleten öder ilkesi
Açıklama:
İnsanlığın ortak mirası ve insanlığın ortak kaygısı ilkesi, çevre zararının önlenmesi ilkesi, ihtiyat ilkesi, kirleten öder ilkesi, ayrım yapmama ilkesi, ortak fakat farklılaştırılmış sorumluluk ilkesi ve nesiller arası eşitlik ilkesi, uluslararası çevre hukukunun temel ilkeleridir.
Aynı suçtan dolayı iki defa yargılama yapılıp, iki defa ceza verilemeyeceği ilkesi (ne bis in idem) ceza hukukunun temel ilkelerinden biridir. Diğer şıklarda sayılan ilkeler ise uluslararası çevre hukukunun temel ilkelerindendir. Doğru yanıt D seçeneğidir.
Aynı suçtan dolayı iki defa yargılama yapılıp, iki defa ceza verilemeyeceği ilkesi (ne bis in idem) ceza hukukunun temel ilkelerinden biridir. Diğer şıklarda sayılan ilkeler ise uluslararası çevre hukukunun temel ilkelerindendir. Doğru yanıt D seçeneğidir.
Soru 61
“Gelişme hakkı, gelişmiş ve gelecek kuşakların gelişme ve çevre gereksinimlerini hakkaniyet ve nısfete uygun olarak karşılayacak biçimde gerçekleştirilmelidir” ifadesi ile kastedilen ilke hangisidir?
Seçenekler
A
İhtiyat ilkesi
B
Nesiller arası eşitlik ilkesi
C
Ayrım yapmama ilkesi
D
Kirleten öder ilkesi
E
Çevre zararının önlenmesi ilkesi
Açıklama:
Nesiller arası eşitlik ilkesi, mevcut nesillerin ihtiyaçlarının, gelecek nesillerin ihtiyaçlarını karşılama hakkında tercihler yapılmasında gözden çıkarılamayacağını vurgular. Rio Bildirisi İlke 3, “Gelişme hakkı, gelişmiş ve gelecek kuşakların gelişme ve çevre gereksinimlerini hakkaniyet ve nısfete uygun olarak karşılayacak biçimde gerçekleştirilmelidir” ifadesi ile aynı hususu düzenlemektedir.
“Gelişme hakkı, gelişmiş ve gelecek kuşakların gelişme ve çevre gereksinimlerini hakkaniyet ve nısfete uygun olarak karşılayacak biçimde gerçekleştirilmelidir” ifadesi ile kastedilen ilke, nesiller arası eşitlik ilkesidir. Doğru yanıt B seçeneğidir.
“Gelişme hakkı, gelişmiş ve gelecek kuşakların gelişme ve çevre gereksinimlerini hakkaniyet ve nısfete uygun olarak karşılayacak biçimde gerçekleştirilmelidir” ifadesi ile kastedilen ilke, nesiller arası eşitlik ilkesidir. Doğru yanıt B seçeneğidir.
Soru 62
Bir taraf ülkesinde yük olarak petrol ve türevleri taşıyan gemilerden yapılan boşaltımla zarar meydana gelirse kusursuz olsa bile gemi sahibinin sorumlu olduğunu öngören antlaşma aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Petrol ve Türevleri Zararını Tazmin İçin Uluslararası Bir Fon Kurulmasına Dair Sözleşme
B
Rio Bildirisi
C
Gemi Kökenli Kirlenmenin Önlenmesine Dair Sözleşme
D
Biyolojik Çeşitliliğe Dair Sözleşme
E
Deniz Hukukuna Dair Birleşmiş Milletler Sözleşmesi
Açıklama:
Bazı sınırlı hâl ve durumda devletler, özel kişilerin diğer kişilere sebep olduğu çevre zararı için hukuki sorumluluk getiren andlaşmalar yapabilir. Bu rejimler içinde en gelişmiş olan 1969 tarihli Petrol ve Türevleri Zararından Hukuki Sorumluluğa Dair Uluslararası Sözleşme’dir. Bu Sözleşme, çeşitli defalar değiştirilmiştir ve Petrol ve Türevleri Zararını Tazmin İçin Uluslararası Bir Fon Kurulmasına Dair Sözleşme’yle birleştirilmiştir. Bu Sözleşme, bir taraf ülkesinde yük olarak petrol ve türevleri taşıyan gemilerden yapılan boşaltımla zarar meydana gelirse kusursuz olsa bile gemi sahibinin sorumlu olduğunu öngörür. Sözleşme’ye göre gemi sahibi sorumluluğunu aşan yüküm ve zararlar finansal olarak karşılamada yeterli olmazsa birleşik uluslararası fonun belli bir sınıra kadar ödeme yapmasını öngörür. Başka hukuki sorumluluk sözleşmeleri yapılsa da yaygın katılım sağlamada önemli bir zorlukla karşılaşılmıştır. Bu alandaki daha yeni bir girişim, 1999 tarihli Tehlikeli Atıklar ve Bu
Bir taraf ülkesinde yük olarak petrol ve türevleri taşıyan gemilerden yapılan boşaltımla zarar meydana gelirse kusursuz olsa bile gemi sahibinin sorumlu olduğunu öngören antlaşma, Petrol ve Türevleri Zararını Tazmin İçin Uluslararası Bir Fon Kurulmasına Dair Sözleşme'dir. Doğru cevap A seçeneğidir.
Bir taraf ülkesinde yük olarak petrol ve türevleri taşıyan gemilerden yapılan boşaltımla zarar meydana gelirse kusursuz olsa bile gemi sahibinin sorumlu olduğunu öngören antlaşma, Petrol ve Türevleri Zararını Tazmin İçin Uluslararası Bir Fon Kurulmasına Dair Sözleşme'dir. Doğru cevap A seçeneğidir.
Soru 63
BM İnsan Çevresine Dair Konferans 1972 yılında aşağıdaki şehirlerden hangisinde toplanmıştır.
Seçenekler
A
Stockholm
B
Brüksel
C
La Haye
D
Tokyo
E
New York
Açıklama:
BM İnsan Çevresine Dair Konferans 1972 yılında Stockholm’da toplanmıştır.
Soru 64
109 tavsiyeyi içeren ve siyasi olarak bağlayıcılığı bulunan uluslararası düzenleme aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
İnsan Çevresine Dair Bildiri
B
İnsan Çevresine Dair Eylem Planı
C
İklim Değişikliğine Dair Birleşmiş Milletler Çerçeve Sözleşmesi
D
Biyolojik Çeşitlilik Sözleşmesi
E
Kyoto Protokolü
Açıklama:
109 tavsiyeyi içeren siyasi olarak bağlayıcılığı bulunan İnsan Çevresine Dair Eylem Planı'dır.
Soru 65
Basel'de imzalanan, kara kökenli deniz kirleticilerle ilgili uluslararası düzenleme aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Uzun Menzilli Sınır Aşan Hava Kirlenmesine Dair Sözleşme
B
Ozon Tabakasına Zarar Veren Maddelere İlişkin Protokol
C
Tehlikeli Atıkların Sınırötesi Taşınımının ve Berteraf Edilmesinin Kontrolüne Dair Sözleşme
D
Deniz Hukukuna Dair Birleşmiş Milletler Sözleşmesi
E
Çevre ve Gelişmeye Dair Rio Bildirisi
Açıklama:
Kara kökenli deniz kirleticilerle ilgili olarak 1989 tarihli Tehlikeli Atıkların Sınırötesi Taşınımının ve Berteraf Edilmesinin Kontrolüne Dair Basel Sözleşmesi, ihbar ve rıza rejimi vasıtasıyla sınırlar arasında tehlikeli atıkların çevre dostu idaresi ve bertarafını öngörmüştür.
Soru 66
Uluslararası Adalet Divanı'nın çevrenin korunması ile ekonomik gelişmenin dengelenmesine dair zorluklarla karşılaştığı dava aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Korfu Davası
B
Siemens Satelite Davası
C
Montenegro Klause Davası
D
Gabcikovo Nagymaros Davası
E
Panama Komoros Davası
Açıklama:
Uluslararası Adalet Divanı, Gabcikovo Nagymaros Kararı’nda çevrenin korunması ile ekonomik gelişmenin dengelenmesine dair zorluklarla karşılaşmıştır.
Soru 67
Birleşmiş Milletler sistemi içinde ilk defa çevre gündemi ile yetkilendirilen özel bir hükümetler arası organ aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Birleşmiş Milletler Sürdürülebilir Kalkınma Komisyonu
B
Dünya Gıda ve Tarım Teşkilatı
C
Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı
D
Dünya Sağlık Teşkilatı
E
Birleşmiş Milletler Çevre Programı
Açıklama:
Birleşmiş Milletler sistemi içinde ilk defa çevre gündemi ile yetkilendirilen özel bir hükümetler arası organ Birleşmiş Milletler Çevre Programı'dır.
Soru 68
İklim Değişikliği ve Biyolojik Çeşitlilik, Çölleşmeyle Mücadele, Kalıcı Organik Kirleticilere İlişkin Sözleşmelerin mali mekanizması olarak hareket eden, bağımsız mali teşkilat aşağıdakilerden hangisidir.
Seçenekler
A
Küresel Çevre İmkânı
B
Birleşmiş Milletler Çevre Programı
C
Birleşmiş Milletler Sürdürülebilir Kalkınma Komisyonu
D
Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı
E
Dünya Yaban Hayatı Fonu
Açıklama:
İklim Değişikliği ve Biyolojik Çeşitlilik, Çölleşmeyle Mücadele, Kalıcı Organik Kirleticilere İlişkin Sözleşmelerin mali mekanizması olarak hareket eden, bağımsız mali bir teşkilat mekanizması olan 'Küresel Çevre İmkânı'dır.
Soru 69
ABD’ye karşı açılan "Konvansiyonel ve Yeniden Formüle Edilmiş Benzine dair Standartlar (Reformulated Gasoline) Davası"nda aşağıdakilerden hangisi davacı devletlerden biridir?
Seçenekler
A
Meksika
B
Brezilya
C
Kolombiya
D
Uruguay
E
Arjantin
Açıklama:
ABD’ye karşı açılan "Konvansiyonel ve Yeniden Formüle Edilmiş Benzine dair Standartlar (Reformulated Gasoline) Davası"nda davacı devletler, Brezilya ve Venezüella'dır.
Soru 70
Avrupa Topluluğu'nun, insan sağlığının korunması amacıyla asbest ve asbest içeren malların ithalatına yasak getiren kararını DTÖ önünde dava konusu eden devlet aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
ABD
B
Hindistan
C
Kanada
D
Avustralya
E
Japonya
Açıklama:
Avrupa Topluluğu'nun, insan sağlığının korunması amacıyla asbest ve asbest içeren malların ithalatına yasak getiren kararını DTÖ önünde dava konusu eden devlet Kanada'dır.
Soru 71
Aşağıdakilerden hangisi, uluslararası çevre hukukunun temel ilkeleri arasında yer almaz?
Seçenekler
A
İnsanlığın ortak mirası ve insanlığın ortak kaygısı ilkesi
B
Çevre zararının önlenmesi ilkesi
C
İhtiyat ilkesi
D
Tehlike sorumluluğu ilkesi
E
Kirleten öder ilkesi
Açıklama:
Uluslararası çevre hukukunun temel ilkeleri arasında tehlike sorumluluğu ilkesi gibi bir ilke yer almamaktadır.
Soru 72
Aşağıdaki uluslararası sözleşmelerin hangisinde, olumsuz çevre etkilerini izlemek ve değerlendirmekten çok devletlerin en uygun teknolojiyi uygulamaları veya bu olumsuz etkiyi ortadan kaldırmak için en elverişli vasıtaları kullanmaları ön plana çıkmaktadır?
Seçenekler
A
Biyolojik Çeşitliliğe Dair Sözleşme
B
Deniz Hukukuna Dair Birleşmiş Milletler Sözleşmesi
C
Gemi Kökenli Kirlenmenin Önlenmesine Dair Sözleşme
D
Petrol ve Türevleri Zararından Hukuki Sorumluluğa Dair Uluslararası Sözleşme
E
Uzun Menzilli Sınıraşan Hava Kirlenmesine Dair Sözleşme
Açıklama:
Uzun Menzilli Sınıraşan Hava Kirlenmesine Dair Sözleşme, olumsuz çevre etkilerini izlemek ve değerlendirmekten çok devletlerin en uygun teknolojiyi uygulamalarını veya bu olumsuz etkiyi ortadan kaldırmak için en elverişli vasıtaları kullanmalarını ön plana çıkarmaktadır.
Soru 73
Giderek artan şehirleşme ve nüfus yoğunluğu, bilim ve teknikteki ilerlemeler doğal çevrede büyük bir değişim yaratarak ciddi çevre sorunlarını da beraberinde getirmiştir. Bu sorunların çözümüne yönelik çalışmalar, ilk defa aşağıdakilerden hangisinde yoğunlaşmıştır?
Seçenekler
A
1972 tarihli BM İnsan Çevresine Dair Konferans
B
1973 tarihli Nesli Tehlikede Olan Yabani Hayvan ve Bitki Türlerinin Uluslararası Ticaretine Dair Sözleşme
C
1979 tarihli Uzun Menzilli Sınır Aşan Hava Kirlenmesine Dair Sözleşme
D
1987 tarihli Ozon Tabakasına Zarar Veren Maddelere İlişkin Montreal Protokolü
E
1992 tarihli İklim Değişikliğine Dair Birleşmiş Milletler Çerçeve Sözleşmesi
Açıklama:
1972 tarihli BM İnsan Çevresine Dair Konferans'ta yoğunlaşmıştır. Sorunun cevabı A şıkkıdır.
Soru 74
Aşağıdakilerden hangisi 1972 tarihli BM İnsan Çevresine Dair Konferans ertesinde, insan çevresinin korunması ve geliştirilmesi konusunda teşvik edici ve yol gösterici olmak amacıyla kabul edilen ve 26 ilkeden oluşan belgedir?
Seçenekler
A
İnsan Çevresine Dair Bildiri
B
İnsan Çevresine Dair Eylem Planı
C
Birleşmiş Milletler Çevre Programı
D
Montreal Protokolü
E
Çevre ve Gelişmeye Dair Rio Bildirisi
Açıklama:
Sorulan belge, İnsan Çevresine Dair Bildiri'dir. Dolayısıyla sorunun doğru cevabı A şıkkıdır.
Soru 75
109 tavsiyeyi içeren, siyasi olarak bağlayıcılığı bulunan ve çevresel tehditleri belirlemek,
çözüm bulunmasına ve aynı zamanda mali ve kurumsal karşılıkların desteklenmesine dair özel bir dikkat gösteren belge aşağıdakilerden hangisidir?
çözüm bulunmasına ve aynı zamanda mali ve kurumsal karşılıkların desteklenmesine dair özel bir dikkat gösteren belge aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
İnsan Çevresine Dair Eylem Planı
B
İnsan Çevresine Dair Bildiri
C
Montreal Protokolü
D
İklim Değişikliğine Dair Birleşmiş Milletler Çerçeve Sözleşmesi
E
Kyoto Protokolü
Açıklama:
Sorunun cevabı İnsan Çevresine Dair Eylem Planı'dır. Dolayısıyla sorunun doğru şıkkı A şıkkıdır.
Soru 76
Aşağıdakilerden hangisiyle devletler iklim sistemine tehlikeli müdahaleyi önleyecek düzeyde bulunan atmosferdeki sera etkisi yapan gazların yoğunluğunu dengede tutmak üzere anlaşmışlardır?
Seçenekler
A
1992 tarihli İklim Değişikliğine Dair Birleşmiş Milletler Çerçeve Sözleşmesi
B
1987 tarihli Ozon Tabakasına Zarar Veren Maddelere İlişkin Montreal Protokolü
C
1982 tarihli Dünya Doğa Şartı
D
1991 tarihli Antarktika Antlaşmasında Çevresel Korumaya Dair Protokol
E
1972 tarihli İnsan Çevresine Dair Bildiri
Açıklama:
Sorunun cevabı 1992 tarihli İklim Değişikliğine Dair Birleşmiş Milletler Çerçeve Sözleşmesi'dir. Dolayısıyla sorunun doğru cevabı A şıkkıdır.
Soru 77
Avrupa ve Kuzey Amerika Devletleri aşağıdakilerden hangisini akdederek sülfür dioksit ve diğer kirleticilerin salıverilmesini protokoller vasıtasıyla düzen altına almıştır?
Seçenekler
A
1979 tarihli Uzun Menzilli Sınır Aşan Hava Kirlenmesine Dair Sözleşme
B
1987 tarihli Ozon Tabakasına Zarar Veren Maddelere İlişkin Montreal Protokolü
C
1992 tarihli İklim Değişikliğine Dair Birleşmiş Milletler Çerçeve Sözleşmesi
D
1997 tarihli Kyoto Protokolü
E
1982 tarihli Dünya Doğa Şartı
Açıklama:
Sorunun cevabı 1979 tarihli Uzun Menzilli Sınır Aşan Hava Kirlenmesine Dair Sözleşme'dir. Dolayısıyla sorunun doğru cevabı A şıkkıdır.
Soru 78
I. Sürdürülebilir bir gelişme kaygısının merkezinde insan vardır; insan, çevre ile uyumlu biçimde, sağlıklı ve üretken bir yaşam hakkını haizdir.
II. Gelişme hakkı, gelişmiş ve gelecek kuşakların gelişme ve çevre gereksinimlerini hakkaniyet ve nısfete uygun olarak karşılayacak biçimde gerçekleştirilmelidir.
III. Sürdürülebilir bir gelişmenin gerçekleştirilmesi için çevre koruma, gelişme sürecinin ayrılmaz bir parçası olacaktır ve bundan ayrı olarak ele alınamaz.
Yukarıda verilen ilkeler aşağıdakilerden hangisinde yer almaktadır?
II. Gelişme hakkı, gelişmiş ve gelecek kuşakların gelişme ve çevre gereksinimlerini hakkaniyet ve nısfete uygun olarak karşılayacak biçimde gerçekleştirilmelidir.
III. Sürdürülebilir bir gelişmenin gerçekleştirilmesi için çevre koruma, gelişme sürecinin ayrılmaz bir parçası olacaktır ve bundan ayrı olarak ele alınamaz.
Yukarıda verilen ilkeler aşağıdakilerden hangisinde yer almaktadır?
Seçenekler
A
Dünya Doğa Şartı
B
Montreal Protokolü
C
Kyoto Protokolü
D
İnsan Çevresine Dair Bildiri
E
Çevre ve Gelişmeye Dair Rio Bildirisi
Açıklama:
Verilen ilkeler Çevre ve Gelişmeye Dair Rio Bildirisi'nde yer almaktadır. Dolayısıyla sorunun doğru cevabı E şıkkıdır.
Soru 79
Aşağıdaki belgelerden hangisi çevre ve kalkınma konularının uluslararası düzeyde bütünleşmesini amaçlayan ve "Sosyal ve Ekonomik Boyutlar", "Kalkınma için Kaynakların Korunması ve Yönetimi", "Etkin Grupların Rolünün Güçlendirilmesi" ve "Uygulama Mekanizmaları" şeklinde dört temel bölümden oluşan bir eylem planıdır?
Seçenekler
A
İnsan Çevresine Dair Eylem Planı
B
İnsan Çevresine Dair Bildiri
C
Montreal Protokolü
D
Kyoto Protokolü
E
Gündem 21
Açıklama:
Sorunun cevabı Gündem 21'dir. Dolayısıyla sorunun doğru cevabı E şıkkıdır.
Soru 80
Aşağıdakilerden hangisi hava ve su ile uzun mesafelere ulaşabilen ve çevreyi bozan tehlikeli kimyevi maddelerin üretimini ve ticaretini düzenler?
Seçenekler
A
Dayanıklı Organik Kirleticilere Dair Stokholm Sözleşmesi
B
Gündem 21
C
Çevre ve Gelişmeye Dair Rio Bildirisi
D
Ozon Tabakasına Zarar Veren Maddelere İlişkin Montreal Protokolü
E
Antarktika Antlaşmasında Çevresel Korumaya Dair Protokol
Açıklama:
Sorunun cevabı Dayanıklı Organik Kirleticilere Dair Stokholm Sözleşmesi'dir. Dolayısıyla sorunun doğru cevabı A şıkkıdır.
Soru 81
Aşağıdakilerden hangisi ile ithal edecek devletin çevresine getirilmesi tasarlanan genetiği değiştirilmiş organizmalar için ihbar ve rıza rejimi tesis edilmiştir?
Seçenekler
A
Biyolojik Çeşitliliğe Dair Sözleşme’nin Biyogüvenliğe İlişkin Kartegana Protokolü
B
Dayanıklı Organik Kirleticilere Dair Stokholm Sözleşmesi
C
Çevre ve Gelişmeye Dair Rio Bildirisi
D
İnsan Çevresine Dair Bildiri
E
Kyoto Protokolü
Açıklama:
Sorunun cevabı Biyolojik Çeşitliliğe Dair Sözleşme’nin Biyogüvenliğe İlişkin Kartegana Protokolü'dür. Dolayısıyla sorunun doğru cevabı A şıkkıdır.
Soru 82
Aşağıdakilerden hangisi devletleri uluslararası teşkilatların çevrenin geliştirilmesi için uyumlu, etkin ve dinamik bir rol oynamalarını sağlamaya davet etmiştir?
Seçenekler
A
Stokholm Bildirisi
B
Rio Bildirisi
C
Kyoto Protokolü
D
Montreal Protokolü
E
İnsan Çevresine Dair Eylem Planı
Açıklama:
Sorunun cevabı Stokholm Bildirisi'dir. Dolayısıyla sorunun doğru cevabı A şıkkıdır.
Soru 83
Devletler, hangi yüzyıldan dan itibaren uluslararası balıkçılığı düzenlemek ve belli hayvan ve çeşitli bitki türlerini korumak ve özellikle kirlenmeyi önlemek için suların kullanımı konusunda andlaşmalar akdedilmesi, çevre sorunlarının tanınması yoluna gitmişler ve bu sorunların uluslararası alanda düzenlenmesi konusundaki çalışmaları ilk olarak başlatmışlardır ?.
Seçenekler
A
21.yy
B
20.yüzyıl
C
19.yüzyıl
D
18. yüzyıl
E
17.yüzyıl
Açıklama:
Devletler, 19. yüzyıldan itibaren uluslararası balıkçılığı düzenlemek ve belli hayvan ve çeşitli bitki türlerini korumak ve özellikle kirlenmeyi önlemek için suların kullanımı konusunda andlaşmalar akdedilmesi, çevre sorunlarının tanınması yoluna gitmişler ve bu sorunların uluslararası alanda düzenlenmesi konusundaki çalışmaları ilk olarak başlatmışlardır.
Soru 84
Siyasi olarak bağlayıcılığı bulunan "İnsan Çevresine Dair Eylem Planı" kabul edilmesiyle, çevresel tehditleri belirlemek ve çözüm bulunmasına ve aynı zamanda mali ve kurumsal karşılıkların desteklenmesine dair özel bir dikkat gösterilmiştir. Eylem Planının sonucu olarak Birleşmiş Milletler Genel Kurulu, hangi yılda Birleşmiş Milletler Çevre Programı (UNEP)’nı kurmuştur ?.
Seçenekler
A
1968
B
1969
C
1970
D
1971
E
1972
Açıklama:
Siyasi olarak bağlayıcılığı bulunan "İnsan Çevresine Dair Eylem Planı" kabul edilmesiyle, çevresel tehditleri belirlemek ve çözüm bulunmasına ve aynı zamanda mali ve kurumsal karşılıkların desteklenmesine dair özel bir dikkat gösterilmiştir. Eylem Planının sonucu olarak Birleşmiş Milletler Genel Kurulu, 1972 de Birleşmiş Milletler Çevre Programı (UNEP)’nı kurmuştur.
Soru 85
“Sürdürülebilir bir gelişme kaygısının merkezinde insan vardır; insan, çevre ile
uyumlu biçimde, sağlıklı ve üretken bir yaşam hakkını haizdir” (İlke 1).
“Gelişme hakkı, gelişmiş ve gelecek kuşakların gelişme ve çevre gereksinimlerini hakkaniyet ve nısfete uygun olarak karşılayacak biçimde gerçekleştirilmelidir” (İlke 3).
“Sürdürülebilir bir gelişmenin gerçekleştirilmesi için çevre koruma, gelişme sürecinin ayrılmaz bir parçası olacaktır ve bundan ayrı olarak ele alınamaz” (İlke 4).
Yukarıda belirtilen ilkeler aşağıdakilerden hangisine aittir?.
uyumlu biçimde, sağlıklı ve üretken bir yaşam hakkını haizdir” (İlke 1).
“Gelişme hakkı, gelişmiş ve gelecek kuşakların gelişme ve çevre gereksinimlerini hakkaniyet ve nısfete uygun olarak karşılayacak biçimde gerçekleştirilmelidir” (İlke 3).
“Sürdürülebilir bir gelişmenin gerçekleştirilmesi için çevre koruma, gelişme sürecinin ayrılmaz bir parçası olacaktır ve bundan ayrı olarak ele alınamaz” (İlke 4).
Yukarıda belirtilen ilkeler aşağıdakilerden hangisine aittir?.
Seçenekler
A
Çevre ve Gelişmeye dair Rio Bildirisi
B
Antartika Andlaşmasında Çevresel Korumaya Dair Protokol
C
Tehlikeli Atıkların Sınırötesi Taşınımının ve Berteraf Edilmesinin Kontrolüne Dair
Basel Sözleşmesi
Basel Sözleşmesi
D
Dünya Doğa Şartı
E
Doğanın ve Doğal Kaynakların Muhafazasına Dair Afrika Sözleşmesi
Açıklama:
Çevre ve Gelişmeye dair Rio Bildirisi, uluslararası hukukta oluşmakta olan hukuki çerçeveyi, diğerleri arasında şu ilkelerle belirler: “Sürdürülebilir bir gelişme kaygısının merkezinde insan vardır; insan, çevre ile uyumlu biçimde, sağlıklı ve üretken bir yaşam hakkını haizdir” (İlke 1). “Gelişme hakkı, gelişmiş ve gelecek kuşakların gelişme ve çevre gereksinimlerini hakkaniyet ve nısfete uygun olarak karşılayacak biçimde gerçekleştirilmelidir” (İlke 3). “Sürdürülebilir bir gelişmenin gerçekleştirilmesi için çevre koruma, gelişme sürecinin ayrılmaz bir parçası olacaktır ve bundan ayrı olarak ele alınamaz” (İlke 4). “Çevrenin korunması için devletler, olanakları ölçüsünde, önleyici bir yaklaşımı yaygın olarak uygulamalıdır” (İlke 15).
Soru 86
Aşağıdakilerden hangisi daha önce evrensel boyutta kabul edilmemiş olan "Kalkınma hakkı, yoksulluk, gelişmiş ülkelerdeki üretim ve tüketim kalıplarının değiştirilmesi, çevre ve insan sağlığını tehdit eden faaliyet ve maddelerin diğer ülkelere transferinin önlenmesi, küresel çevre bozulmasında ülkelerin ortaklaşa ancak farklı düzeyde alacakları sorumluluklar, gelişmekte olan ülkelerin ihtiyaçları" gibi pek çok konudaki ilkeleri içermektedir ?.
Seçenekler
A
Dayanıklı Organik Kirleticilere Dair Stokholm Sözleşmesi
B
Çevre ve Gelişmeye dair Rio Bildirisi
C
Nükleer Silâhların Tehdit ve Kullanımının Hukuka Uygunluğuna Dair Danışma Görüşü
D
Biyolojik Çeşitliliğe Dair Sözleşme’nin Biyogüvenliğe İlişkin Kartegana Protokolü
E
Doğanın ve Doğal Kaynakların Muhafazasına Dair Afrika Sözleşmesi
Açıklama:
Çevre ve Gelişmeye dair Rio Bildirisi; daha önce evrensel boyutta kabul edilmemiş olan "Kalkınma hakkı, yoksulluk, gelişmiş ülkelerdeki üretim ve tüketim kalıplarının değiştirilmesi, çevre ve insan sağlığını tehdit eden faaliyet ve maddelerin diğer ülkelere transferinin önlenmesi, küresel çevre bozulmasında ülkelerin ortaklaşa ancak farklı düzeyde alacakları sorumluluklar, gelişmekte olan ülkelerin ihtiyaçları" gibi pek çok konudaki ilkeleri içermektedir.
Soru 87
".... ...., Birleşmiş Milletler sistemi içinde ilk defa çevre gündemi ile yetkilendirilen özel bir hükümetler arası organdır ve bu teşkilatın temel görevi; BM içindeki ve uygun olduğunda BM sistemi dışındaki çevre girişim ve programları arasında iş birliğinin sağlanmasıdır. Diğer görevlerinden biri ise, küresel çevre alanında kural ve standartlar geliştirmektir."
Yukarıdaki ifadedeki boşluğa aşağıdakilerden hangisi gelmelidir ?.
Yukarıdaki ifadedeki boşluğa aşağıdakilerden hangisi gelmelidir ?.
Seçenekler
A
Birleşmiş Milletler Habitat Programı
B
Birleşmiş Milletler Sürdürülebilir Kalkınma Komisyonu
C
Birlaşmiş Milletler Güvenlik Konseyi
D
Birleşmiş Milletler Çevre Programı
E
Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü
Açıklama:
Birleşmiş Milletler Çevre Programı, Birleşmiş Milletler sistemi içinde ilk defa
çevre gündemi ile yetkilendirilen özel bir hükümetler arası organdır. Bu teşkilatın temel görevi, BM içindeki ve uygun olduğunda BM sistemi dışındaki çevre
girişim ve programları arasında iş birliği sağlanmasıdır. İkinci olarak, küresel çevre alanında kural ve standartlar geliştirmektir.
çevre gündemi ile yetkilendirilen özel bir hükümetler arası organdır. Bu teşkilatın temel görevi, BM içindeki ve uygun olduğunda BM sistemi dışındaki çevre
girişim ve programları arasında iş birliği sağlanmasıdır. İkinci olarak, küresel çevre alanında kural ve standartlar geliştirmektir.
Soru 88
Uluslararası çevre hukukunun temel ilkeleri dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangi ile; genellikle bu tehditlerin gerçekleşeceğine dair tam bir bilimsel kesinlik yoksa ciddi veya geri dönülemez zarar tehdidinin, çevrenin bozulması ihtimalinin önlenmesi amacıyla diğer etkili önlemlerin ertelenmesi için bir gerekçe olarak kullanılamayacağı öngörülür ?.
Seçenekler
A
İnsanlığın ortak mirası ve insanlığın ortak kaygısı ilkesi
B
Çevre zararının önlenmesi ilkesi
C
İhtiyat ilkesi
D
Ayırım yapmama ilkesi
E
Ortak fakat farklılaştırılmış sorumluluk ilkesi
Açıklama:
İhtiyat ilkesi: Genellikle bu tehditlerin gerçekleşeceğine dair tam bir bilimsel
kesinlik yoksa ciddi veya geri dönülemez zarar tehdidinin, çevrenin bozulması
ihtimalinin önlenmesi amacıyla diğer etkili önlemlerin ertelenmesi için bir gerekçe olarak kullanılamayacağını öngörür. Rio Bildirisi’ne göre ihtiyat ilkesi, çok genel bir basiretli olma davranış kuralı oluşturur. Bu Bildiri, devletlerin bilimsel gelişmelerle başabaş ve sürekli bir şekilde önleme yükümlerini gözden geçirme ihtiyacının altını çizer.
kesinlik yoksa ciddi veya geri dönülemez zarar tehdidinin, çevrenin bozulması
ihtimalinin önlenmesi amacıyla diğer etkili önlemlerin ertelenmesi için bir gerekçe olarak kullanılamayacağını öngörür. Rio Bildirisi’ne göre ihtiyat ilkesi, çok genel bir basiretli olma davranış kuralı oluşturur. Bu Bildiri, devletlerin bilimsel gelişmelerle başabaş ve sürekli bir şekilde önleme yükümlerini gözden geçirme ihtiyacının altını çizer.
Soru 89
Aşağıdakilerden hangisi, küresel ısınmaya karşı hazırlanan bir sözleşmedir ve devletler, bu sözleşmeyle iklim sistemine tehlikeli müdahaleyi önleyecek düzeyde bulunan atmosferdeki sera etkisi yapan gazların yoğunluğunu dengede tutmak üzere anlaşmışlardır ve sera etkisi yapan gazların salınımının daha önceki seviyelerine dönmesi gerekliliğini kabul etmişlerdir ?.
Seçenekler
A
1989 tarihli Tehlikeli Atıkların Sınırötesi Taşınımının ve Berteraf Edilmesinin Kontrolüne Dair Basel Sözleşmesi
B
1987’de taraflar Ozon Tabakasına Zarar Veren Maddelere İlişkin Montreal Protokolü
C
1992 tarihli İklim Değişikliğine Dair Birleşmiş Milletler Çerçeve Sözleşmesi
D
1992 tarihli Biyolojik Çeşitlilik Sözleşmesi
E
1968 tarihli Doğanın ve Doğal Kaynakların Muhafazasına Dair Afrika Sözleşmesi
Açıklama:
1992 tarihli İklim Değişikliğine Dair Birleşmiş Milletler Çerçeve Sözleşmesi, küresel ısınmaya karşı hazırlanan bir sözleşmedir. Devletler, bu Sözleşme’yle iklim sistemine tehlikeli müdahaleyi önleyecek düzeyde bulunan atmosferdeki sera etkisi yapan gazların yoğunluğunu dengede tutmak üzere anlaşmışlardır (m.2). Sözleşme, sera etkisi yapan gazların salınımının daha önceki seviyelerine dönmesi gerekliliğini kabul etmiştir. Fakat bunun için özel bir zaman çizelgesi ve hedef belirtilmemiştir (m.4).
Soru 90
"1992’de toplanan Birleşmiş Milletler Çevre ve Gelişme Konferansı’nda onaylanan bir belge olan ... ...; 1990’lı yıllardan 2000’li yıllara kadar uzanan süre içinde ve sonrasında, çevre ve kalkınma konularının uluslararası düzeyde bütünleşmesini amaçlayan bir eylem planıdır ve dört temel bölümden oluşmaktadır: Sosyal ve Ekonomik Boyutlar, Kalkınma için Kaynakların Korunması ve Yönetimi, Etkin Grupların Rolünün Güçlendirilmesi, Uygulama Mekanizmaları."
Yukarıdaki ifadedeki boşluğa aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?
Yukarıdaki ifadedeki boşluğa aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?
Seçenekler
A
Gündem 21
B
Rio Belgesi
C
Dayanıklı Organik Kirleticilere Dair Stokholm Sözleşmesi
D
Gabcikovo Nagymaros Kararı
E
İnsan Çevresine Dair Bildiri
Açıklama:
1992’de toplanan Birleşmiş Milletler Çevre ve Gelişme Konferansı’nda onaylanan bir belge olan Gündem 21; 1990’lı yıllardan 2000’li yıllara kadar uzanan süre içinde ve sonrasında, çevre ve kalkınma konularının uluslararası düzeyde bütünleşmesini amaçlayan bir eylem planıdır ve dört temel bölümden oluşmaktadır: Sosyal ve Ekonomik Boyutlar, Kalkınma için Kaynakların Korunması ve Yönetimi, Etkin Grupların Rolünün Güçlendirilmesi, Uygulama Mekanizmaları.
Soru 91
Shrimp-Turtle Case (Karides-Kaplumbağa Davası) olarak bilinen Karides ve Bazı Karides Ürünlerinin İthalat Yasağı Davası, hangi ülkenin 1973 tarihli “Soyu Tükenen ve Yok Olma Tehlikesi ile Karşı Karşıya Kalan Türler Yasası”ndan
kaynaklanmıştır ?.
kaynaklanmıştır ?.
Seçenekler
A
Brezilya
B
Meksika
C
Fransa
D
ABD
E
Japonya
Açıklama:
Shrimp-Turtle Case (Karides-Kaplumbağa Davası) olarak bilinen Karides ve Bazı Karides Ürünlerinin İthalat Yasağı Davası, ABD'nin 1973 tarihli
“Soyu Tükenen ve Yok Olma Tehlikesi ile Karşı Karşıya Kalan Türler Yasası”ndan
kaynaklanmıştır.
“Soyu Tükenen ve Yok Olma Tehlikesi ile Karşı Karşıya Kalan Türler Yasası”ndan
kaynaklanmıştır.
Soru 92
Uluslararası çevreyi koruma ve muhafazada kullanılan hukuki düzenleme teknikleri dikkate alındığında, bazı sınırlı hâl ve durumda devletlerin, özel kişilerin diğer kişilere sebep olduğu çevre zararı için hukuki sorumluluk getiren andlaşmalar yapabildiği görülür. Aşağıdakilerden hangisi bu rejimler içinde en gelişmiş olanıdır ?.
Seçenekler
A
Gemi Kökenli Kirlenmenin Önlenmesine Dair Sözleşme
B
Uzun Menzilli Sınıraşan Hava Kirlenmesine Dair Sözleşme
C
Biyolojik Çeşitliliğe Dair Sözleşme
D
Petrol ve Türevleri Zararından Hukuki Sorumluluğa Dair Uluslararası Sözleşme
E
Deniz Hukukuna Dair Birleşmiş Milletler Sözleşmesi
Açıklama:
Uluslararası çevreyi koruma ve muhafazada kullanılan hukuki düzenleme teknikleri dikkate alındığında, bazı sınırlı hâl ve durumda devletlerin, özel kişilerin diğer kişilere sebep olduğu çevre zararı için hukuki sorumluluk getiren andlaşmalar yapabildiği görülür. Bu rejimler içinde en gelişmiş olan 1969 tarihli Petrol ve Türevleri Zararından Hukuki Sorumluluğa Dair Uluslararası Sözleşme'dir. Bu Sözleşme, çeşitli defalar değiştirilmiştir ve Petrol ve Türevleri Zararını Tazmin İçin Uluslararası Bir Fon Kurulmasına Dair Sözleşme’yle birleştirilmiştir. Bu Sözleşme, bir taraf ülkesinde yük olarak petrol ve türevleri taşıyan gemilerden yapılan boşaltımla zarar meydana gelirse kusursuz olsa bile gemi sahibinin sorumlu olduğunu öngörür. Sözleşme’ye göre gemi sahibi sorumluluğunu aşan yüküm ve zararlar finansal olarak karşılamada yeterli olmazsa birleşik uluslararası fonun belli bir sınıra kadar ödeme yapmasını öngörür.
Soru 93
Aşağıdakilerden hangisi çağdaş uluslararası çevre hukukunun başlangıcı olarak kabul edilir?
Seçenekler
A
1972 tarihli Birleşmiş Milletler İnsan Çevresine Dair Bildiri
B
1982 tarihli Deniz Hukukuna Dair Birleşmiş Milletler Sözleşmesi
C
1992 tarihli Biyolojik Çeşitlilik Sözleşmesi
D
1997 tarihli Kyoto Protokolü
E
1992 tarihli İklim Değişikliğine Dair Birleşmiş Milletler Çerçeve Sözleşmesi
Açıklama:
Çevre sorunlarının çözümüne yönelik çalışmalar, ilk defa 1968’de Birleşmiş Milletler Genel Kurulunun insan çevresine dair bir konferansın toplanmasını önermesi üzerine 1972 yılında Stockholm’da toplanan BM İnsan Çevresine Dair Konferans’ta yoğunlaşmıştır. Bu Konferans, uluslararas çevre sorunlarının diğer
uluslararası sorunlar arasında ayrı bir sınıf oluşturduğunun ve çözümlerinin teker teker devletleri aşan sorunlar olduğunun anlaşılması bakımından yapıcı rol üstlenmiştir.
Bu Konferans ertesinde, insan çevresinin korunması ve geliştirilmesi konusunda teşvik edici ve yol gösterici olmak amacı yayınlanan İnsan Çevresine Dair Bildiri
kabul edilmiştir. Bu bildiri çağdaş uluslararsı hukukun başlangıcı olarak kabul edilmektedir.
uluslararası sorunlar arasında ayrı bir sınıf oluşturduğunun ve çözümlerinin teker teker devletleri aşan sorunlar olduğunun anlaşılması bakımından yapıcı rol üstlenmiştir.
Bu Konferans ertesinde, insan çevresinin korunması ve geliştirilmesi konusunda teşvik edici ve yol gösterici olmak amacı yayınlanan İnsan Çevresine Dair Bildiri
kabul edilmiştir. Bu bildiri çağdaş uluslararsı hukukun başlangıcı olarak kabul edilmektedir.
Soru 94
1990’lı yıllardan 2000’li yıllara kadar uzanan süre içinde ve sonrasında, çevre ve kalkınma konularının uluslararası düzeyde bütünleşmesini amaçlayan eylem planı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
İnsan Çevresine Dair Eylem Planı
B
Gündem 21
C
Biyolojik Çeşitlilik Eylem Planı
D
Kyoto Eylem Planı
E
Stockholm Konferansı
Açıklama:
Birleşmiş Milletler Çevre ve Kalkınma Konferansı’nda onaylanan Rio Bildirisinde kabul edilen Gündem 21 eylem planı ile 1990’lı yıllardan 2000’li yıllara kadar uzanan süre içinde ve sonrasında, çevre ve kalkınma konularının uluslararası düzeyde bütünleşmesi amaçlanmıştır.
Soru 95
Birleşmiş Milletler Çevre Programı ve Birleşmiş Milletler Kalkınma
Programı tarafından kurulan bağımsız mali teşkilat aşağıdakilerden hangisidir?
Programı tarafından kurulan bağımsız mali teşkilat aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Uluslararası Para Fonu
B
Dünya Bankası
C
Küresel Çevre İmkânı
D
Dünya Yaban Hayatı Fonu
E
Sürdürülebilir Kalkınma Komisyonu
Açıklama:
1991’de Birleşmiş Milletler Çevre Programı ve Birleşmiş Milletler Kalkınma
Programı, beraberce ozon tabakasının bozulması, iklim değişikliği, biyolojik çeşitliliğin korunması, uluslararası suların korunması konularında, gelişmekte olan devletlerce küresel çevre yararının elde edilmesinde artan maliyetlerin karşılanmasında ödenek kaynağı fonu olarak hizmet etmek maksadıyla bağımsız mali bir teşkilat olan Küresel Çevre İmkânı (Global Environment Facility - GEF)’nı kurmuştur.
Programı, beraberce ozon tabakasının bozulması, iklim değişikliği, biyolojik çeşitliliğin korunması, uluslararası suların korunması konularında, gelişmekte olan devletlerce küresel çevre yararının elde edilmesinde artan maliyetlerin karşılanmasında ödenek kaynağı fonu olarak hizmet etmek maksadıyla bağımsız mali bir teşkilat olan Küresel Çevre İmkânı (Global Environment Facility - GEF)’nı kurmuştur.
Soru 96
Devletlerin ülkelerinin dışında bulunan açık deniz ve açık deniz yatağı,
Antartika ve uzay gibi kaynaklarda bütün insanların çıkar sahibi olmasını ifade eden uluslararası çevre hukuku ilkesi aşağıdakilerden hangisidir?
Antartika ve uzay gibi kaynaklarda bütün insanların çıkar sahibi olmasını ifade eden uluslararası çevre hukuku ilkesi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Ortak fakat farklılaştırılmış sorumluluk ilkesi
B
Nesillerarası eşitlik ilkesi
C
Kirleten öder ilkesi
D
İnsanlığın ortak mirası ilkesi
E
Ayrım yapmama ilkesi
Açıklama:
İnsanlığın ortak mirası ilkesi: İnsanlığın ortak mirası ilkesi, devletlerin ülkelerinin dışında bulunan açık deniz ve açık deniz yatağı, Antartika ve uzay gibi kaynaklarda bütün insanların çıkar sahibi olması anlamına
gelir. Hiçbir devlet bu küresel müşterek alanların kaynaklarını tüketemez ve bütün devletler, bunların idaresini barışçıl bir şekilde iş birliği içinde yapmaya zorlanır.
gelir. Hiçbir devlet bu küresel müşterek alanların kaynaklarını tüketemez ve bütün devletler, bunların idaresini barışçıl bir şekilde iş birliği içinde yapmaya zorlanır.
Soru 97
Rio Bildirisinde “Gelişme hakkı, gelişmiş ve gelecek kuşakların gelişme ve çevre gereksinimlerini hakkaniyet ve nısfete uygun olarak karşılayacak biçimde gerçekleştirilmelidir" şeklinde ifade edilen ilke aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
İhtiyat ilkesi
B
İnsanlığın ortak mirası ilkesi
C
Kirleten öder ilkesi
D
Ayırım yapmama ilkesi
E
Nesillerarası eşitlik ilkesi
Açıklama:
Nesillerarası eşitlik ilkesi, mevcut nesillerin ihtiyaçlarının, gelecek
nesillerin ihtiyaçlarını karşılama hakkında tercihler yapılmasında gözden çıkarılamayacağını vurgular. Rio Bildirisi İlke 3, “Gelişme hakkı, gelişmiş ve gelecek kuşakların gelişme ve çevre gereksinimlerini hakkaniyet ve nısfete uygun olarak karşılayacak biçimde gerçekleştirilmelidir” ifadesi ile aynı hususu düzenlemektedir.
nesillerin ihtiyaçlarını karşılama hakkında tercihler yapılmasında gözden çıkarılamayacağını vurgular. Rio Bildirisi İlke 3, “Gelişme hakkı, gelişmiş ve gelecek kuşakların gelişme ve çevre gereksinimlerini hakkaniyet ve nısfete uygun olarak karşılayacak biçimde gerçekleştirilmelidir” ifadesi ile aynı hususu düzenlemektedir.
Soru 98
Karasal, deniz ve diğer suyla ilgili ekosistemler ve bunların bir parçası olduğu ekolojik çok parçalı olanlar dahil bütün kaynaklardaki canlı organizmalar arasındaki çeşitliliğe ne ad verilir?
Seçenekler
A
Ekolojik çeşitlilik
B
Biyolojik çeşitlilik
C
Etnik çeşitlilik
D
Organik çeşitlilik
E
Flora çeşitliliği
Açıklama:
Biyolojik çeşitliliği korumak için, 1992 tarihli Biyolojik Çeşitlilik Sözleşmesi yapılmıştır. Biyolojik çeşitlilik; karasal, deniz ve diğer suyla ilgili ekosistemler ve bunların bir parçası olduğu ekolojik çok parçalı olanlar dahil bütün kaynaklardaki canlı organizmalar arasındaki çeşitlilik olarak tanımlanabilir.
Soru 99
Uluslararası çevre hukukunun gelişiminde rol alan aşağıdaki teşkilatlardan hangisi ulusalüstü niteliktedir?
Seçenekler
A
Gündem 21
B
Güneydoğu Asya Ülkeleri Birliği
C
Amerika Devletleri Teşkilatı
D
Avrupa Birliği
E
Küresel Çevre İmkânı
Açıklama:
Avrupa Birliği ulusalüstü bir yapı olarak uluslararası çevre hukukunun gelişiminde önemli rol oynamaktadır.
Soru 100
Önemli zararı yasakladığı veya bu zararı önlemeye çalışmada, devletin özen gösterme yükümünü taşıması gerektiğini ifade eden ilke aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
İnsanlığın ortak mirası ilkesi
B
İnsanlığın ortak kaygısı ilkesi
C
Çevre zararının önlenmesi ilkesi
D
Ayırım yapmama ilkesi
E
Eşitlik ilkesi
Açıklama:
Çevre zararının önlenmesi ilkesi, iki zıt fikri içerir: Biri devletlerin doğal olan egemenlik hakkı ve diğeri bu egemenliği kullanırken ülkeleri ötesindeki çevreye zarar vermemeyi sağlamaları. Uygulamada bu ilkenin, bütün sınıraşan çevre zararını yasakladığı düşünülemez. Gerçekte kirlenme, kirleten devletlerin uluslararası hukuku ihlal ettiği düşüncesi olmaksızın sınırlar arasında gerçekleşir. Bu ilkenin daha çok, önemli zararı yasakladığı veya bu zararı önlemeye çalışmada, devletin özen gösterme yükümünü taşıması gerektirdiği düşünülmektedir.
Soru 101
Aşağıdakilerden hangisi uluslararası çevre hukukunun gelişiminde rol oynayan hükümet dışı teşkilatlardan biridir?
Seçenekler
A
Dünya Yaban Hayatı Fonu
B
Afrika Birliği Teşkilatı
C
Avrupa Birliği
D
Gündem 21
E
Dünya Gıda ve Tarım Teşkilatı
Açıklama:
Uluslararası çevre hukukunun gelişiminde rol oynayan değişik yapıda teşkilatlar mevcuttur. Bunlardan bir kısmı ulusal, bir kısmı ulusalüstü, bir kısmı bölgesel bir kısmı da hükümet dışı yapılardır. Hükümet dışı yapılardan biri de Dünya Yaban Hayatı Fonudur.
Soru 102
Aşağıdakilerden hangisi uluslararası çevre hukukunun ilkeleri arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Kirleten öder ilkesi
B
Nesillerarası eşitlik ilkesi
C
İhtiyat ilkesi
D
İnsanlığın ortak mirası ilkesi
E
Kaynak ülkenin sorumsuzluğu ilkesi
Açıklama:
Uluslararası çevre hukuku, soft hukuk örneği birçok ilkeden oluşur. Sorumluluk alanında kabul edilen ilkelerden birisi de ortak fakat farklılaştırılmış sorumluluk ilkesidir. Ancak kaynak ülkenin sorumsuzluğu uluslararası çevre hukukunda yoktur.
Soru 103
Aşağıdakilerden hangisi 1990’lı yıllardan 2000’li yıllara kadar uzanan süre içinde ve sonrasında, çevre ve kalkınma konularının uluslararası düzeyde bütünleşmesini amaçlayan ve Rio Bildirisi’nde yeralan ilkelerin uygulanmasını sağlayacak olan bir belgedir?
Seçenekler
A
Birleşmiş Milletler Şartı
B
Gündem 21
C
Tehlikeli Atıkların Sınırötesi Taşınımının ve Bertaraf Edilmesinin Kontrolüne Dair
Basel Sözleşmesi
Basel Sözleşmesi
D
Doğanın ve Doğal Kaynakların Muhafazasına Dair Afrika Sözleşmesi
E
Deniz Hukukuna Dair Birleşmiş Milletler Sözleşmesi
Açıklama:
Konferans’ta onaylanan bir diğer belge, Gündem 21’dir.
Gündem 21, 1990’lı yıllardan 2000’li yıllara kadar uzanan süre içinde ve sonrasında, çevre ve kalkınma konularının uluslararası düzeyde bütünleşmesini amaçlayan bir eylem planıdır.
Yani, Rio Bildirisi’nde yeralan ilkelerin uygulanmasını sağlayacak bir belgedir. Gündem 21, dört temel bölümden oluşmaktadır:
Sosyal ve Ekonomik Boyutlar,
Kalkınma için Kaynakların Korunması ve Yönetimi,
Etkin Grupların Rolünün Güçlendirilmesi,
Uygulama Mekanizmaları.
Gündem 21, 1990’lı yıllardan 2000’li yıllara kadar uzanan süre içinde ve sonrasında, çevre ve kalkınma konularının uluslararası düzeyde bütünleşmesini amaçlayan bir eylem planıdır.
Yani, Rio Bildirisi’nde yeralan ilkelerin uygulanmasını sağlayacak bir belgedir. Gündem 21, dört temel bölümden oluşmaktadır:
Sosyal ve Ekonomik Boyutlar,
Kalkınma için Kaynakların Korunması ve Yönetimi,
Etkin Grupların Rolünün Güçlendirilmesi,
Uygulama Mekanizmaları.
Soru 104
Uluslararası yargı kararlarında da çevreye dair andlaşmaların önemi vurgulanmıştır. Uluslararası Adalet Divanı, Gabcikovo Nagymaros Kararı’nda iki çok önemli değerin birbirleriyle dengelenmesine dair zorluklarla karşılaşmıştır.
Aşağıdakilerden hangisinde bu değerler doğru olarak verilmiştir?
Aşağıdakilerden hangisinde bu değerler doğru olarak verilmiştir?
Seçenekler
A
Çevrenin Korunması / Devletlerin Güvenliği
B
Ekonomik Gelişme / İnsan Hakları
C
Çevrenin Korunması / Ekonomik Gelişme
D
Devletlerin Güvenliği / İhtiyat İlkesi
E
Teknolojik İlerleme / Ekonomik Gelişme
Açıklama:
Uluslararası yargı kararlarında da çevreye dair andlaşmaların önemi vurgulanmıştır.
Uluslararası Adalet Divanı, 1996 tarihinde vermiş olduğu Nükleer Silâhların Tehdit ve Kullanımının Hukuka Uygunluğuna Dair Danışma Görüşü’nde çevrenin soyut bir şey olmadığını, doğmamış nesiller dahil insan sağlığı ve hayat kalitesinin canlı bir alanı temsil ettiğini, devletlerin yetkileri içindeki veya başka devletlerin veya ulusal kontrol alanlarının ötesindeki faaliyetlerde çevreye saygı gösterilmesinin sağlamasının genel bir yükümlülük olduğunu ve çevreye dair uluslararası hukukun esasının bir parçasını oluşturduğunu kabul eder.
Uluslararası Adalet Divanı, Gabcikovo Nagymaros Kararı’nda çevrenin korunması ile ekonomik gelişmenin dengelenmesine dair zorluklarla karşılaşmıştır.
Bu dava, andlaşmanın yorumlanmasında çevresel değerlendirmenin önemini kabul eder ve çevre hukukunda tarafların yeni gelişmelere dayanabileceğini, yeni kural ve standartların “sadece
Çevrenin Korunması / Ekonomik Gelişme
Uluslararası Adalet Divanı, 1996 tarihinde vermiş olduğu Nükleer Silâhların Tehdit ve Kullanımının Hukuka Uygunluğuna Dair Danışma Görüşü’nde çevrenin soyut bir şey olmadığını, doğmamış nesiller dahil insan sağlığı ve hayat kalitesinin canlı bir alanı temsil ettiğini, devletlerin yetkileri içindeki veya başka devletlerin veya ulusal kontrol alanlarının ötesindeki faaliyetlerde çevreye saygı gösterilmesinin sağlamasının genel bir yükümlülük olduğunu ve çevreye dair uluslararası hukukun esasının bir parçasını oluşturduğunu kabul eder.
Uluslararası Adalet Divanı, Gabcikovo Nagymaros Kararı’nda çevrenin korunması ile ekonomik gelişmenin dengelenmesine dair zorluklarla karşılaşmıştır.
Bu dava, andlaşmanın yorumlanmasında çevresel değerlendirmenin önemini kabul eder ve çevre hukukunda tarafların yeni gelişmelere dayanabileceğini, yeni kural ve standartların “sadece
Çevrenin Korunması / Ekonomik Gelişme
Soru 105
Birleşmiş Milletler Çevre Programı, diğer faaliyetlerinin yanı sıra, bağlayıcılığı olmayan ama devletler için yol gösterici olan sayısız ilke geliştirmiştir.
Bu mahiyetteki kurallara uluslararası hukuk terminolojisinde ne ad verilmektedir?
Bu mahiyetteki kurallara uluslararası hukuk terminolojisinde ne ad verilmektedir?
Seçenekler
A
Uluslararası Andlaşmalar
B
Uluslararası Hukukun Emredici Kuralları
C
Yapılageliş (Örf-Adet) Hukuku
D
Esnek Hukuk
E
Hukukun Genel İlkeleri
Açıklama:
Birleşmiş Milletler Çevre Programı, Birleşmiş Milletler sistemi içinde ilk defa çevre gündemi ile yetkilendirilen özel bir hükümetler arası organdır.
Bu teşkilatın temel görevi, BM içindeki ve uygun olduğunda BM sistemi dışındaki çevre girişim ve programları arasında iş birliği sağlanmasıdır. İkinci olarak, küresel çevre alanında kural ve standartlar geliştirmektir.
UNEP, bağlayıcılığı olmayan ama devletler için yol gösterici olan sayısız ilke kadar pek çok uluslararası küresel ve bölgesel andlaşmanın yapılmasına öncülük etmiştir.
* Bu ilkeler, esnek hukuk (soft law) örneği oluştururlar.
Bu teşkilatın temel görevi, BM içindeki ve uygun olduğunda BM sistemi dışındaki çevre girişim ve programları arasında iş birliği sağlanmasıdır. İkinci olarak, küresel çevre alanında kural ve standartlar geliştirmektir.
UNEP, bağlayıcılığı olmayan ama devletler için yol gösterici olan sayısız ilke kadar pek çok uluslararası küresel ve bölgesel andlaşmanın yapılmasına öncülük etmiştir.
* Bu ilkeler, esnek hukuk (soft law) örneği oluştururlar.
Soru 106
Aşağıdaki uluslararası örgütlerin, Birleşmiş Milletler ile olan ilişkileri bağlamında bir tasnife tabi tutulmaları halinde, hangisi diğerleri ile aynı grupta yer almayacaktır?
Seçenekler
A
Dünya Gıda ve Tarım Teşkilatı
B
Dünya Sağlık Teşkilatı
C
Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı
D
Dünya Bankası
E
Amerika Devletleri Teşkilatı
Açıklama:
Dünya Gıda ve Tarım Teşkilatı, Dünya Sağlık Teşkilatı, Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı ve Dünya Bankası gibi Birleşmiş Milletlerin birçok uzman
kuruluşu;
Afrika Birliği Teşkilatı (Organization Of African Unity-OAU), Amerika Devletleri Teşkilatı (Organization Of American States- OAS) veya Güneydoğu Asya Ülkeleri Birliği (Association of Southeast Asian Nations-ASEAN) gibi bölgesel teşkilatlar ve
Avrupa Birliği (European Union-EU) gibi ulusüstü teşkilatlar, uluslararası çevre hukukunun gelişiminde rol oynamıştır.
kuruluşu;
Afrika Birliği Teşkilatı (Organization Of African Unity-OAU), Amerika Devletleri Teşkilatı (Organization Of American States- OAS) veya Güneydoğu Asya Ülkeleri Birliği (Association of Southeast Asian Nations-ASEAN) gibi bölgesel teşkilatlar ve
Avrupa Birliği (European Union-EU) gibi ulusüstü teşkilatlar, uluslararası çevre hukukunun gelişiminde rol oynamıştır.
Soru 107
Açık deniz ve açık deniz yatağı, Antartika ve uzay gibi uluslararası kaynaklar ve biyolojik çeşitlilik gibi bir değer, aşağıda sayılan uluslararası çevre hukukunun ilkelerinden hangisiyle daha yakından ilgilidir?
Seçenekler
A
İnsanlığın ortak mirası ve insanlığın ortak kaygısı ilkesi
B
İhtiyat ilkesi
C
Kirleten öder ilkesi
D
Ayırım yapmama ilkesi
E
Ortak fakat farklılaştırılmış sorumluluk ilkesi
Açıklama:
İnsanlığın ortak mirası ve insanlığın ortak kaygısı ilkesi: İnsanlığın ortak mirası ilkesi, devletlerin ülkelerinin dışında bulunan açık deniz ve açık deniz yatağı,
Antartika ve uzay gibi kaynaklarda bütün insanların çıkar sahibi olması anlamına
gelir.
Hiçbir devlet bu küresel müşterek alanların kaynaklarını tüketemez ve bütün devletler, bunların idaresini barışçıl bir şekilde iş birliği içinde yapmaya zorlanır.
İnsanlığın ortak kaygısı ilkesi -ki andlaşmalarda daha az kabul edilmiştir devletlerin ülkeleri içinde yerleşik bulunan kaynaklara saygı gösterilmesi ile benzer bir kavramı anlatır.
Biyolojik Çeşitliliğe Dair Sözleşme’nin önsözünde biyolojik çeşitliliğin muhafazasının insanların ortak kaygısı olduğu belirtilir.
Antartika ve uzay gibi kaynaklarda bütün insanların çıkar sahibi olması anlamına
gelir.
Hiçbir devlet bu küresel müşterek alanların kaynaklarını tüketemez ve bütün devletler, bunların idaresini barışçıl bir şekilde iş birliği içinde yapmaya zorlanır.
İnsanlığın ortak kaygısı ilkesi -ki andlaşmalarda daha az kabul edilmiştir devletlerin ülkeleri içinde yerleşik bulunan kaynaklara saygı gösterilmesi ile benzer bir kavramı anlatır.
Biyolojik Çeşitliliğe Dair Sözleşme’nin önsözünde biyolojik çeşitliliğin muhafazasının insanların ortak kaygısı olduğu belirtilir.
Soru 108
Birleşmiş Milletler Çevre Programı (UNEP) ne zaman kurulmuştur?
Seçenekler
A
1972
B
1927
C
1872
D
1962
E
1990
Açıklama:
1972
Soru 109
Seçeneklerden hangisi uluslararası çevre hukukunun gelişiminde rol oynayan teşkilatlardan biri değildir?
Seçenekler
A
Amerika Devletleri Teşkilatı (Organization Of American States- OAS)
B
Afrika Birliği Teşkilatı (Organization Of African Unity-OAU)
C
Dünya Ticaret Örgütü (WTO)
D
Avrupa Birliği (European Union-EU)
E
Güneydoğu Asya Ülkeleri Birliği (Association of Southeast Asian Nations-ASEAN)
Açıklama:
Dünya Ticaret Örgütü (WTO)
Soru 110
Seçeneklerden hangisi uluslararası çevre hukukunun ilkeleri arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Kirleten öder
B
Nesillerin üstünlüğü
C
Çevre zararının önlenmesi
D
Ayırım yapmama
E
Nesillerarası eşitlik
Açıklama:
Nesillerin üstünlüğü
Soru 111
Birleşmiş Milletler Çevre ve Kalkınma Konferansı’nda onaylanan Gündem 21 ile ilgili ifadelerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Gündem 21, 1990’lı yıllardan 2000’li yıllara kadar uzanan süre içinde ve sonrasında, çevre ve kalkınma konularının uluslararası düzeyde bütünleşmesini amaçlayan bir eylem planıdır.
B
Gündem 21, Rio Bildirisi’nde yeralan ilkelerin uygulanmasını sağlayacak bir belgedir.
C
Gündem 21’in uygulanması ve takibinden sorumlu olmak üzere B.M. bünyesinde Sürdürülebilir Kalkınma Komisyonu (UN Commission on Sustainable Development (CSD)) kurulmasına karar verilmiştir.
D
Gündem 21, sekiz temel bölümden oluşmaktadır.
E
Gündem 21’in başarılı bir şekilde uygulanması büyük ölçüde mali kaynak teminine bağlı olduğundan, uygulama mekanizmaları içinde, fonlara özellikle mekanizmalarına yer verilmiştir
Açıklama:
Gündem 21, sekiz temel bölümden oluşmaktadır.
Soru 112
Seçeneklerden hangisi çevrenin korunma ve muhafazasında kullanılan hukuki düzenleme tekniklerinden biri değildir?
Seçenekler
A
izleme ve bilgilendirme
B
çevresel etki değerlendirmesi yapılması
C
belirli ürün veya üretim yöntemlerinin sınırlanması veya tamamen yasaklanması
D
hukuki sorumluluk yükleyen anlaşmalar yapma gibi teknikler kullanılmaktadır
E
önleyici tedbirlerin etkinliğinin arttırılması
Açıklama:
önleyici tedbirlerin etkinliğinin arttırılması
Soru 113
1992 tarihli İklim Değişikliğine Dair Birleşmiş Milletler Çerçeve Sözleşmesi ile ilgili ifadelerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Sözleşmede sera etkisi yapan gazların salınımının daha önceki seviyelerine dönmesi için özel bir zaman çizelgesi ve hedef belirlenmiştir.
B
1992 tarihli İklim Değişikliğine Dair Birleşmiş Milletler Çerçeve Sözleşmesi, küresel ısınmaya karşı hazırlanan bir sözleşmedir.
C
Devletler, bu Sözleşme’yle iklim sistemine tehlikeli müdahaleyi önleyecek düzeyde bulunan atmosferdeki sera etkisi yapan gazların yoğunluğunu dengede tutmak üzere anlaşmışlardır.
D
Sözleşme, sera etkisi yapan gazların salınımının daha önceki seviyelerine dönmesi gerekliliğini kabul etmiştir.
E
Sözleşmede sera etkisi yapan gazların salınımının daha önceki seviyelerine dönmesi için özel bir zaman çizelgesi ve hedef belirtilmemiştir.
Açıklama:
Sözleşmede sera etkisi yapan gazların salınımının daha önceki seviyelerine dönmesi için özel bir zaman çizelgesi ve hedef belirlenmiştir.
Soru 114
Seçeneklerden hangisi insanlığın ortak mirası ilkesi kapsamında yer almaz?
Seçenekler
A
Açık deniz
B
Antartika
C
Karasuları
D
Uzay
E
Açık deniz yatağı
Açıklama:
Karasuları
Soru 115
Ozon Tabakasına Zarar Veren Maddelere İlişkin Montreal Protokolü hangi tarihte kabul edilmiştir?
Seçenekler
A
1990
B
1973
C
1972
D
1987
E
1997
Açıklama:
1987
Soru 116
Küresel Çevre İmkânı (Global Environment Facility - GEF) hangi tarihte kurulmuştur?
Seçenekler
A
1991
B
1981
C
1972
D
1990
E
1968
Açıklama:
1991
Soru 117
Uluslararası çevre andlaşmaları ile ilgili ifadelerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Uluslararası çevre andlaşmaları, ticareti çeşitli şekillerde etkileyebilir.
B
Devletler, bir devlet andlaşmaya katıldıktan sonra, andlaşmaya taraf olanların andlaşmaya uygun davranmalarını geliştirme veya taraf olmayanların andlaşmaya katılımlarını teşvik etme vasıtası olarak ticari tedbirler koyabilirler.
C
Devletler andlaşmaların amaçlarını yerine getirmek için belli çeşit ürünlerin ticaretini doğrudan sınırlayabilir veya yasaklayabilirler.
D
Uluslararası andlaşmalar serbest ticarete müdahale ederse uluslararası hukukun temelini oluşturan değerlerle uyuşmazlık başlayabilir.
E
Uluslararası çevre andlaşmaları, ticareti etkilemez.
Açıklama:
Uluslararası çevre andlaşmaları, ticareti etkilemez.
Ünite 4
Soru 1
Aşağıdaki ifadelerden hangisi insancıl hukuka ilişkin olarak doğrudur?
Seçenekler
A
Devletle vatandaş arasındaki ilişkileri düzenler.
B
Savaş ve çatışma durumuna ilişkin düzenlemeler getirir.
C
Teşkilatlanmamış ve kısa süren çatışmalar düzenleme alanına dahildir.
D
Düzenlediği hakların askıya alınması mümkündür.
E
İnsancıl hukuk ve insan hakları hukuku aynı kavramı ifade eder.
Açıklama:
İnsancıl hukuk savaş ve çatışma durumunun etkilerini sınırlandırmak amacıyla düzenlemeler getiren bir hukuk dalıdır. Bu nedenle doğru şık “b”dir.
Soru 2
Aşağıdakilerden hangisi “jus ad bellum” kavramını tanımlar?
Seçenekler
A
Uluslararası hukukun güç kullanımını meşru saydığı haller
B
Çatışmalar süresince çatışanlara uygulanacak hukuki kurallar
C
Çatışmalar süresince sivillere uygulanacak hukuki kurallar
D
Çatışmalar süresince çatışanlara uygulanacak örf-adet kuralları
E
Çatışmalar süresince sivillere uygulanacak örf-adet kuralları
Açıklama:
Uluslararası hukukun güç kullanımını meşru saydığı haller “jus ad bellum” kavramını tanımlar. Bu nedenle doğru şık “a”dır.
Soru 3
Aşağıdakilerden hangisi savaş hukukunun temel ilkelerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Savaşanların davranışları hukuka tabidir.
B
Savaşanların tam bir hareket serbestisi yoktur.
C
Çarpışanların gereksiz acıya neden olan silahları kullanmaları yasaktır.
D
Devletler hiçbir zaman sivilleri saldırı konusu yapamazlar.
E
Savaş hukuku çarpışan ve çarpışmayan arasında bir ayrım gözetmez.
Açıklama:
Savaş hukukunun temel ilkelerinden biri çarpışan ve çarpışmayanlar arasında ayrım yapılması ve sivillerin hiçbir zaman saldırı konusu olmamasıdır. Bu nedenle doğru şık “e”dir.
Soru 4
Savaşanların yaralılarını toplama ve ölülerini gömmelerine fırsat verme amacıyla çatışmaya ara vermelerine ne ad verilir?
Seçenekler
A
Silah bırakışma
B
Ateşkes
C
Umumi mütareke
D
Kısmi mütareke
E
Çatışmaya ara verilmesi
Açıklama:
Savaşanların yaralılarını toplama ve ölülerini gömmelerine fırsat verme amacıyla çatışmaya ara vermelerine silah bırakışma adı verilir. Bu nedenle doğru şık “a”dır.
Soru 5
Aşağıdakilerden hangisi savaşın sona erme yollarından biri değildir?
Seçenekler
A
Barış anlaşması yapılması
B
Kayıtsız şartsız teslim
C
Barış ilişkilerine geçilmesi
D
Çatışmaya ara verilmesi
E
Silah bırakışması
Açıklama:
Silah bırakışması savaşın sona erme yollarından biri değildir. Bu nedenle doğru şık “e”dir.
Soru 6
Aşağıdakilerden hangisi savaşa katılma ile ilgili olarak doğru değildir?
Seçenekler
A
Savaşa egemen devletler katılabilir.
B
Devlet olmayan varlıklar hukuken, savaşan olma hakkını kazanamaz.
C
Çarpışanlar savaş eylemlerini yapma yetkisine sahiptir.
D
Çarpışmayanlar savaş eylemlerini yapma yetkisine sahiptir.
E
Çarpışmayanlar savaş eylemlerinin hedefi olamazlar.
Açıklama:
Çarpışmayanlar savaş eylemlerini yapma yetkisine sahip değillerdir. Bu nedenle doğru şık “d”dir.
Soru 7
Aşağıdaki ifadelerden hangisi savaş halinde işgale ilişkin olarak doğrudur?
Seçenekler
A
Hasım ordunun yetkisi altına giren devlet işgal edilmiş sayılır.
B
Meşru egemenin yetkileri devam eder.
C
İşgalin geçerli olabilmesi için resmi olarak ilanı gerekir.
D
İşgal de juro olarak teşkil edilir.
E
İşgal edilen alan meşru egemene geri dönemez.
Açıklama:
Bir ülke, hasım ordunun yetkisi altına girdiğinde işgal edilmiş sayılır. Bu nedenle doğru şık “a”dır.
Soru 8
İnsancıl hukuka riayetin sağlanması amacıyla mağdur devlet aşağıdaki yollardan hangisine başvuramaz?
Seçenekler
A
Protesto etmek
B
Misilleme yapmak
C
Tazminat talep etmek
D
Suçluların cezalandırılması
E
Suçluların kendisine teslim edilmesi
Açıklama:
*İnsancıl hukuka riayetin sağlanması amacıyla mağdur devlet suçluların kendisine teslim edilmesini talep edemez. Bu nedenle doğru şık “e”dir.
Soru 9
I - Soykırım
II - Savaş suçları
III - İnsanlığa karşı suçlar
IV - Saldırı suçları
Türk Ceza Kanununda, Daimi Uluslararası Ceza Mahkemesinin yetkisine giren suçlardan hangileri düzenlenmiştir?
II - Savaş suçları
III - İnsanlığa karşı suçlar
IV - Saldırı suçları
Türk Ceza Kanununda, Daimi Uluslararası Ceza Mahkemesinin yetkisine giren suçlardan hangileri düzenlenmiştir?
Seçenekler
A
I ve IV
B
I ve II
C
I ve III
D
II ve IV
E
II ve III
Açıklama:
Türk Ceza Kanununda, Daimi Uluslararası Ceza Mahkemesinin yetkisine giren suçlardan Soykırım ve insanlığa karşı suçlar düzenlenmiştir. Bu nedenle doğru şık “c”dir.
Soru 10
I - Hedef devletin rızası
II - Meşru müdafaa
III - Mücbir sebep
IV - Zaruret hali
V - Gereklilik
Yukarıdaki hallerden hangisi insancıl hukukla ilgili olarak devletin sorumluluğunu ortadan kaldırmaktadır?
II - Meşru müdafaa
III - Mücbir sebep
IV - Zaruret hali
V - Gereklilik
Yukarıdaki hallerden hangisi insancıl hukukla ilgili olarak devletin sorumluluğunu ortadan kaldırmaktadır?
Seçenekler
A
I ve II
B
III ve V
C
I, III, V
D
I, IV, V
E
I, II, III, IV, V
Açıklama:
Belirtilen tüm haller insancıl hukukla ilgili olarak devletin sorumluluğunu ortadan kaldırmaktadır. Bu nedenle doğru şık “e”dir.
Soru 11
Uluslararası insancıl hukuk ile ilgili olarak aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Kodlaştırılmasına 16. yy. da başlanmıştır.
B
Pek çok hükmü mevzuatla düzenlenmiştir.
C
Silahlı çatışma hukuku olarak da bilinir.
D
Münferit eylemleri de kapsamına alır.
E
Devlet ile birey arasındaki ilişkileri düzenler.
Açıklama:
Savaş veya silahlı çatışma durumlarının etkilerini sınırlandırmak amacıyla insanlara yapılması gerekli olan asgari davranış ve yardıma dair kurallar bütünüdür. Savaş hukuku veya silahlı çatışma hukuku olarak da bilinir. Uluslararası hukukun parçasıdır. Kodlaştırılmasına 19. yy. da başlanmıştır. Pek çok hükmü teamül hukukudur. Münferit eylemleri kapsamına almaz. Bu çerçevede yalnızca bir haydutluk eylemi veya teşkilatlanmamış ve kısa süren ayaklanmalar bir avuç bireyin devlete karşı ayaklanması veya bir polis merkezine saldırı silahlı çatışma olarak nitelendirilmemiş ve insancıl hukuk kapsamına dahil edilmemiştir. Ayrıca insancıl hukuk, devlet ile devlet arasındaki ilişkileri düzenler.
Soru 12
İç savaş ve çatışmalarla ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Bir ülkedeki iç karışıklıklar tüm dünyayı ilgilendiren bir meseledir.
B
Asilik sıfatının etkileri, savaşan sıfatına göre daha geniştir.
C
İsyancılar, açık denizde başka devletlerin gemilerini durdurup arayabilir.
D
De Facto tanımadan önce devletlerce isyancılara savaşan veya asi sıfatı tanınabilir.
E
İç hukuk açısından isyancıların durumu uluslararası anlaşmalarca belirlenmiştir.
Açıklama:
Meşru bir hükûmetin devrilmesi veya devletten ayrılmak için çıkarılan iç karışıklıklar devletin iç işidir ve karışılmaz. İsyancılar suçlu sayılırsa sorun devletin yetkisindedir. De Facto tanımadan önce devletlerce isyancılara savaşan veya asi sıfatı tanınabilir. Üçüncü devletlerin asilerle pazarlığa girmesi durumunda asilik sıfatı tanınmış olur. Muharip (savaşan) statüsü resmî bir statüdür. Savaş hukukunun savaşanlara tanıdığı barış zamanında sahip olunmayan birtakım yetkilerin uygulanması imkânını verir. Üçüncü devletler, asilik sıfatını tanıdıklarında savaşanlara tarafsız olmak zorundadır. Asilik sıfatının etkileri, savaşan sıfatına göre daha sınırlıdır. Üçüncü devletler bu sıfatı tanımakla isyancılara sınırlı savaşan olma hakkı tanır. İsyancılar, açık denizde başka devletlerin gemilerini durdurup arayamazlar, bunu ancak etkin oldukları karasularındaki gemilerine yapabilirler. Üçüncü devletler, asilik sıfatını tanıdıkları zaman, savaşanlara karşı tarafsız davranmak zorundadır.
Soru 13
Uluslararası insancıl hukuk ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Kural olarak sadece barış zamanı uygulanır.
B
Uluslararası hukukun parçasıdır.
C
Düzenlediği hakların askıya alınması söz konusu değildir.
D
İnsancıl hukuk, savaş durumunda uygulanır.
E
Pek çok hükmü teamül hukukudur.
Açıklama:
İnsancıl hukukun düzenlediği hakların ise askıya alınması söz konusu değildir.
İnsancıl hukuk, savaş durumunda uygulanır. Savaş hukukunda, barış zamanında
olmayan yeni birtakım haklar devreye girer.
İnsancıl hukuk, savaş durumunda uygulanır. Savaş hukukunda, barış zamanında
olmayan yeni birtakım haklar devreye girer.
Soru 14
Uluslararası insancıl hukukta silahlı güç kullanımının meşru olup olmadığı, uluslararası hukukun güç kullanımını meşru saydığı hâllerle ilgili kurallar nasıl adlandırılır?
Seçenekler
A
Jus ad bellum
B
Jus in bello
C
Jus cogens
D
Savaş kuralları
E
Barış kuralları
Açıklama:
Uluslararası insancıl hukukun iki yüzü mevcuttur: İnsancıl hukukun birinci yüzü,
BM Şartı’nda zikredilen ve uluslararası hukukun ayrı ama önemli bir kısmını
oluşturan devletlerin güç kullanıp kullanamayacağı meselesi ya da başka deyişle
silahlı güç kullanımının meşru olup olmadığı, uluslararası hukukun güç kullanımını meşru saydığı hâllerle ilgili kurallar (jus ad bellum, savaş yapma hakkı) dır.
BM Şartı’nda zikredilen ve uluslararası hukukun ayrı ama önemli bir kısmını
oluşturan devletlerin güç kullanıp kullanamayacağı meselesi ya da başka deyişle
silahlı güç kullanımının meşru olup olmadığı, uluslararası hukukun güç kullanımını meşru saydığı hâllerle ilgili kurallar (jus ad bellum, savaş yapma hakkı) dır.
Soru 15
Çatışmalar süresince uygulanacak hukuki rejimi düzenleyen kurallar uluslararası insancıl hukukta nasıl adlandırılır?
Seçenekler
A
Jus in bello
B
Jus ad bellum
C
Jus cogens
D
Barış hukuku kuralları
E
Pax Romana
Açıklama:
İnsancıl hukukun birinci yüzü, BM Şartı’nda zikredilen ve uluslararası hukukun ayrı ama önemli bir kısmını oluşturan devletlerin güç kullanıp kullanamayacağı meselesi ya da başka deyişle silahlı güç kullanımının meşru olup olmadığı, uluslararası hukukun güç kullanımını meşru saydığı hâllerle ilgili kurallar (jus ad bellum, savaş yapma hakkı) dır.
İkinci yüzü ise çatışmalar süresince uygulanacak hukuki rejimi düzenleyen kurallar (jus in bello, savaş içindeki haklar, yükümlülükler) dır
İkinci yüzü ise çatışmalar süresince uygulanacak hukuki rejimi düzenleyen kurallar (jus in bello, savaş içindeki haklar, yükümlülükler) dır
Soru 16
I. Çatışma tehlikelerini teşhis etme ve kaynaklarını diplomasi yoluyla ortadan kaldırma
II. Barışı korumak için yapılan anlaşmaların icrasına yardımcı olma
III. Barışın tesisine yardımcı olmak için hazır bulunma
IV. Çatışmanın altında yatan temel sebepleri ortaya koymak
Yukarıdakilerden hangisi veya hangileri BM Gücünün amaçlarındandır?
II. Barışı korumak için yapılan anlaşmaların icrasına yardımcı olma
III. Barışın tesisine yardımcı olmak için hazır bulunma
IV. Çatışmanın altında yatan temel sebepleri ortaya koymak
Yukarıdakilerden hangisi veya hangileri BM Gücünün amaçlarındandır?
Seçenekler
A
I,II,III ve IV.
B
II,III ve IV.
C
II ve IV.
D
I ve IV.
E
Yalnız I
Açıklama:
Birleşmiş Milletler Gücü’nün amaçları, çatışma tehlikelerini teşhis etme ve
kaynaklarını diplomasi yoluyla ortadan kaldırma, çatışma ortaya çıktığında buna
yol açan meseleleri çözmek amacıyla barışı kurma, barışı korumak için yapılan
anlaşmaların icrasına yardımcı olma, barışın tesisine yardımcı olmak için hazır
bulunma, iç savaş ve çatışma nedeniyle bozulan altyapı ve kurumları yeniden inşa
etme ve uluslararası barışçıl menfaat bağlarını inşa etme, çatışmanın altında yatan temel sebepleri ortaya koymadır.
kaynaklarını diplomasi yoluyla ortadan kaldırma, çatışma ortaya çıktığında buna
yol açan meseleleri çözmek amacıyla barışı kurma, barışı korumak için yapılan
anlaşmaların icrasına yardımcı olma, barışın tesisine yardımcı olmak için hazır
bulunma, iç savaş ve çatışma nedeniyle bozulan altyapı ve kurumları yeniden inşa
etme ve uluslararası barışçıl menfaat bağlarını inşa etme, çatışmanın altında yatan temel sebepleri ortaya koymadır.
Soru 17
I. Amerikalılararası Barış Gücü
II. Arap Caydırıcı Gücü
III. Güney Rodezya’da görevlendirilen barış güçleri
Yukarıdakilerden hangisi veya hangileri Birleşmiş Milletler haricindeki barış gücü uygulamalarına örnek teşkil eder?
II. Arap Caydırıcı Gücü
III. Güney Rodezya’da görevlendirilen barış güçleri
Yukarıdakilerden hangisi veya hangileri Birleşmiş Milletler haricindeki barış gücü uygulamalarına örnek teşkil eder?
Seçenekler
A
I,II ve III.
B
I ve II
C
II ve III
D
Yalnız I
E
Yalnız III
Açıklama:
Birleşmiş Milletler haricindeki barış gücü uygulamaları da vardır. Amerikan
Devletleri Teşkilatınca Dominik Cumhuriyeti’ne gönderilen Amerikalılararası
Barış Gücü, Arap Birliği’nce Lübnan’a gönderilen Arap Caydırıcı Gücü ve Güney
Rodezya’da görevlendirilen barış güçleri bunlara örnek gösterilebilir. Normalde ev
sahibi ülkenin izni ile aksi hâlde davetiye ile tek uluslu barış güçleri oluşturulmuştur
Devletleri Teşkilatınca Dominik Cumhuriyeti’ne gönderilen Amerikalılararası
Barış Gücü, Arap Birliği’nce Lübnan’a gönderilen Arap Caydırıcı Gücü ve Güney
Rodezya’da görevlendirilen barış güçleri bunlara örnek gösterilebilir. Normalde ev
sahibi ülkenin izni ile aksi hâlde davetiye ile tek uluslu barış güçleri oluşturulmuştur
Soru 18
Savaşan devletin savaş gemisi, tarafsız ülkenin limanında en fazla ne kadar süre kalabilir?
Seçenekler
A
24 saat
B
12 saat
C
6 saat
D
18 saat
E
36 saat
Açıklama:
Savaşan devletin savaş gemisi, tarafsız ülkenin limanında
en fazla 24 saat kalabilir
en fazla 24 saat kalabilir
Soru 19
I. Gerillalar
II. Paralı askerler
III. Yabancı gönüllüler
IV. Levée en masse olan özel düşman vatandaşları
Yukarıdakilerden hangisi veya hangileri , imtiyazsız savaşan grubuna dâhildir?
II. Paralı askerler
III. Yabancı gönüllüler
IV. Levée en masse olan özel düşman vatandaşları
Yukarıdakilerden hangisi veya hangileri , imtiyazsız savaşan grubuna dâhildir?
Seçenekler
A
I,II,III ve IV.
B
III ve IV.
C
II ve IV.
D
I ve II.
E
I,II ve III.
Açıklama:
Gerillalar, paralı askerler,
yabancı gönüllüler, levée
en masse olan özel düşman
vatandaşları, imtiyazsız
savaşan grubuna dâhildir.
yabancı gönüllüler, levée
en masse olan özel düşman
vatandaşları, imtiyazsız
savaşan grubuna dâhildir.
Soru 20
Misilleme ile ilgili hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Hem barış hem savaş zamanı kullanılabilir.
B
Karşılıklılık ilkesine dayanır.
C
Her misilleme, ilk ihlalle orantılı olmalıdır.
D
Amaç, düşmanı hukuka aykırı faaliyeti durdurması için ikna etmektir.
E
Misilleme, savaşan hükûmetin yetkili temsilcisi tarafından emredilmelidir.
Açıklama:
Karşılıklılık ilkesine dayanır. Barış zamanında yasak olmakla birlikte,
savaş hukukunda yeri vardır. Uluslararası Hukuk Komisyonu “karşı önlemler” terimini kullanır. Amaç, düşmanı hukuka aykırı faaliyeti durdurması için ikna etmek
ve silahlı çatışma hukukuna uymasını sağlamaktır. Misilleme, savaşan hükûmetin
yetkili temsilcisi tarafından emredilmelidir. Her misilleme, ilk ihlalle orantılı olmalıdır. Misilleme eylemi, düşman, hukuka aykırı faaliyetlerinden vazgeçmesi ve silahlı çatışma hukukuna uyması için ikna edilir edilmez durdurulmalıdır
savaş hukukunda yeri vardır. Uluslararası Hukuk Komisyonu “karşı önlemler” terimini kullanır. Amaç, düşmanı hukuka aykırı faaliyeti durdurması için ikna etmek
ve silahlı çatışma hukukuna uymasını sağlamaktır. Misilleme, savaşan hükûmetin
yetkili temsilcisi tarafından emredilmelidir. Her misilleme, ilk ihlalle orantılı olmalıdır. Misilleme eylemi, düşman, hukuka aykırı faaliyetlerinden vazgeçmesi ve silahlı çatışma hukukuna uyması için ikna edilir edilmez durdurulmalıdır
Soru 21
Bağımsız bir insancıl teşkilat olan Cenevre'de konuşlanmış ve ana amacı, silahlı çatışma mağdurlarına yardım ve koruma sağlamak olan kuruluş aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Uluslararası Kızılhaç Komitesi
B
ILO
C
UNHRC
D
Uluslararası Soruşturma Komisyonu
E
Uluslararası Adalet Divanı
Açıklama:
Uluslararası Kızılhaç Komitesi: Cenevre’de konuşlanmış bağımsız bir insancıl
teşkilattır. Ana amacı, silahlı çatışma mağdurlarına yardım ve koruma sağlamaktır.
teşkilattır. Ana amacı, silahlı çatışma mağdurlarına yardım ve koruma sağlamaktır.
Soru 22
Aşağıdakilerden hangisi savaş hukukunun temel ilkelerindendir?
Seçenekler
A
Savaşanların davranışlarının hukuka tâbi olduğu ilkesi
B
Çekimser kalma ilkesi
C
İyi niyet ilkesi
D
Emredicilik ilkesi
E
Ahde vefa ilkesi
Açıklama:
Bunlardan öncelikle, savaşanların davranışlarının hukuka tâbi olduğu ilkesini
belirterek başlamak gerekir. Savaştaki askerî zorunluluk ilkesi, savaş hukuku ve
tarafsızlıktan kaynaklanan yüküm ve yasakları geçersiz kılmaz. Askerî zorunluluk
uyarınca yapılan eylem, düşmanı yenmek için zorunlu olan fakat aynı zamanda
hukuk ve teamül kurallarının ışığında kabul edilebilir olan birtakım önlemlerin
alınmasını ihtiva etmelidir.
belirterek başlamak gerekir. Savaştaki askerî zorunluluk ilkesi, savaş hukuku ve
tarafsızlıktan kaynaklanan yüküm ve yasakları geçersiz kılmaz. Askerî zorunluluk
uyarınca yapılan eylem, düşmanı yenmek için zorunlu olan fakat aynı zamanda
hukuk ve teamül kurallarının ışığında kabul edilebilir olan birtakım önlemlerin
alınmasını ihtiva etmelidir.
Soru 23
I. Mütareke ilgili silahlı çatışmanın kısa süreli ve yerel olarak durdurulacağını gösteren bir anlaşmadır.
II. Silah bırakışması bir savaş andlaşmasıdır ve savaşanlar arasında yapılır.
III. Ateşkes; çatışmalara geçici olarak ara verildiğini belirtmek amacıyla yapılır ve silah bırakışmasından daha uzun süreli uygulanır.
Düşmanca davranışların süresi ile ilgili yukarıda verilen bilgilerden hangi veya hangileri doğrudur?
II. Silah bırakışması bir savaş andlaşmasıdır ve savaşanlar arasında yapılır.
III. Ateşkes; çatışmalara geçici olarak ara verildiğini belirtmek amacıyla yapılır ve silah bırakışmasından daha uzun süreli uygulanır.
Düşmanca davranışların süresi ile ilgili yukarıda verilen bilgilerden hangi veya hangileri doğrudur?
Seçenekler
A
I ve II
B
Yalnız III
C
I ve III
D
Yalnız II
E
Yalnız I
Açıklama:
Düşmanca davranışların süresi 3 şekilde belirlenir:
- Silah Bırakışması; İlgili silahlı çatışmanın kısa süreli ve yerel olarak durdurulacağını gösteren bir anlaşmadır. Savaşanlara yaralılarını toplama veya ölülerini gömmeye fırsat vermek üzere çatışmaya ara verilmesi gibi sadece askerî amaçlarla yapılır.
- Mütareke; bir savaş andlaşmasıdır ve savaşanlar arasında yapılır. Umumi veya kısmi olarak yapılabilir. Umumi mütarekelerin siyasi sonuçları da olduğundan bunları akdetmeye savaşan devlet hükûmetleri veya onlar adına başkomutanlar, kısmi mütarekeleri ise başkomutanlar ve ordu komutanları yetkilidir.
- Ateşkes; çatışmalara geçici olarak ara verildiğini belirtmek amacıyla yapılır ve silah bırakışmasından daha uzun süreli uygulanır.
Soru 24
Kayıtsız şartsız teslime tek örnek aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
II. Dünya Savaşı’nda Almanya’nın durumu
B
1965’te Hindistan ve Pakistan arasında yaşanan çatışma
C
Falkland Adaları uyuşmazlığında Arjantin
D
1991’de Kuveyt’ten Irak güçlerinin zorla çekilmesi
E
Kongo İç Savaşı
Açıklama:
Kayıtsız şartsız teslime tek örnek, II. Dünya Savaşı’nda Almanya’nın durumu- dur. Müttefiklerin Almanya adına andlaşma akdetme yetkisi dahi bulunmuştur.
Soru 25
Tarafsızlık durumunda bireysel veya ortak garanti söz konusu olabilir. Bu bakımdan aşağıdaki ülkelerden hangisinde bireysel ve ortak garanti mevcuttur?
Seçenekler
A
Hollanda
B
Avusturya
C
Malta
D
Belçika
E
İsviçre
Açıklama:
Bireysel ve ortak garanti İsviçre’de mevcuttur. Belçika, Hollanda, Avusturya, Malta, Kamboçya, Laos, Türkmenistan garantisiz olarak bu statüyü haizdir.
Soru 26
Savaşan devletin savaş gemisi, tarafsız ülkenin limanında en fazla kaç saat kalabilir?
Seçenekler
A
8
B
12
C
16
D
24
E
36
Açıklama:
Uluslararası ulaşımda kullanılan boğazlar kapatılamaz veya savaşanlardan birine transit geçiş yasaklanıp diğerine izin verilemez. Savaşan devletin savaş gemisi, tarafsız ülkenin limanında en fazla 24 saat kalabilir
Soru 27
Aşağıdakilerden hangisi imtiyazsız savaşan grubuna dâhil değildir?
Seçenekler
A
Gerilla
B
Paralı asker
C
Savaş esiri
D
Yabancı gönüllü
E
Levée en masse
Açıklama:
Gerillalar, paralı askerler, yabancı gönüllüler, levée en masse olan özel düşman vatandaşları, imtiyazsız savaşan grubuna dâhildir. İmtiyazsız savaşanlar, belirli asgarî güvencelerden yararlanmakla birlikte, kural olarak savaş esiri muamelesi görmezler.
Soru 28
Düşmanı hukuka aykırı faaliyeti durdurması için ikna etmek ve silahlı çatışma hukukuna uymasını sağlama amacı güden kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Koruyucu güç
B
Uluslararası soruşturma
C
Misilleme
D
Savaş
E
İşgal
Açıklama:
Misilleme, karşılıklılık ilkesine dayanır. Barış zamanında yasak olmakla birlikte, savaş hukukunda yeri vardır. Uluslararası Hukuk Komisyonu “karşı önlemler” teri- mini kullanır. Amaç, düşmanı hukuka aykırı faaliyeti durdurması için ikna etmek ve silahlı çatışma hukukuna uymasını sağlamaktır.
Soru 29
Savaş hukukunun temel ilkeleriyle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Savaş ve tarafsızlık hukukunun 19. yy.ın ikinci yarısı ve 20. yy.ın başında gerçekleşen gelişimi ilkelerin oluşmasına yol açmıştır.
B
Savaştaki askerî zorunluluk ilkesi, savaş hukuku ve tarafsızlıktan kaynaklanan yüküm ve yasakları geçersiz kılmaz.
C
Sivil ve askerî hedefleri ayırmaları mümkün değilse silahları kullanmamalıdır.
D
Çarpışanların, gereksiz acıya neden olan silah, mermi veya maddeleri kullanmaları yasaklanmıştır.
E
Düzenlenmemiş kabul edilen durumlarda savaşanlar, tam bir hareket serbestîsini haizdir.
Açıklama:
Hukukun gelişmesi ve kodlaştırılması teknolojik gelişme ve yeni silahların keşfinin gerisinde kalır. Ancak bu olgu, düzenlenmemiş kabul edilen durumlarda savaşanların, tam bir hareket serbestîsini haiz olduğu ilkesi olarak yorumlanamaz. İnsaniyet ilkesi sonuçları katlanarak artan diğer bir ilkedir. Çarpışanların, gereksiz acıya neden olan silah, mermi veya maddeleri kullanmaları yasaklanmıştır.
Soru 30
Mütareke ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Bir savaş andlaşmasıdır.
B
Savaşanlar arasında yapılır.
C
Umumi mütarekelerin siyasi sonuçları olmaz.
D
Kısmi mütarekeleri başkomutanlar akdedebilir.
E
Umumi mütarekeleri devlet hükümetleri akdedebilir.
Açıklama:
Mütareke; bir savaş andlaşmasıdır ve savaşanlar arasında yapılır. Umumi veya kısmi olarak yapılabilir. Umumi mütarekelerin siyasi sonuçları da ol- duğundan bunları akdetmeye savaşan devlet hükûmetleri veya onlar adına başkomutanlar, kısmi mütarekeleri ise başkomutanlar ve ordu komutanları yetkilidir.
Soru 31
Aşağıdakilerden hangisi insancıl hukukun özelliklerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Silahlı çatışma hukuku olarak da bilinir.
B
Anayasa hukukunun bir parçasıdır.
C
Kodlaştırılmasına 19. yüzyılda başlanmıştır.
D
Pek çok hükmü teamül hukukudur.
E
Münferit eylemleri kapsamına almaz.
Açıklama:
Savaş veya silahlı çatışma durumlarının etkilerini sınırlandırmak amacıyla insanlara yapılması gerekli olan asgari davranış ve yardıma dair kurallar bütünüdür. Savaş hukuku veya silahlı çatışma hukuku olarak da bilinir. Uluslararası hukukun parçasıdır. Kodlaştırılmasına 19. yy. da başlanmıştır. Pek çok hükmü teamül hukukudur. Münferit eylemleri kapsamına almaz. Bu çerçevede yalnızca bir haydutluk eylemi veya teşkilatlanmamış ve kısa süren ayaklanmalar bir avuç bireyin devlete karşı ayaklanması veya bir polis merkezine saldırı silahlı çatışma olarak nitelendirilmemiş ve insancıl hukuk kapsamına dahil edilmemiştir.
İnsancıl hukuk, uluslararası hukukun bir parçasıdır. Anayasa hukukunun bir parçası değildir. Bu sebeple, B seçeneğindeki ifade insancıl hukukun özelliklerinden birini ifade etmemektedir.
İnsancıl hukuk, uluslararası hukukun bir parçasıdır. Anayasa hukukunun bir parçası değildir. Bu sebeple, B seçeneğindeki ifade insancıl hukukun özelliklerinden birini ifade etmemektedir.
Soru 32
Devletlerin, silahlı çatışmalarda uyması gereken kuralları düzenleyen hukuk dalı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Anayasa hukuku
B
İdare hukuku
C
Ceza hukuku
D
Ceza muhakemesi hukuku
E
İnsancıl hukuk
Açıklama:
Uluslararası insancıl hukukun iki yüzü mevcuttur: İnsancıl hukukun birinci yüzü, BM Şartı’nda zikredilen ve uluslararası hukukun ayrı ama önemli bir kısmını oluşturan devletlerin güç kullanıp kullanamayacağı meselesi ya da başka deyişle silahlı güç kullanımının meşru olup olmadığı, uluslararası hukukun güç kullanımını meşru saydığı hâllerle ilgili kurallar (jus ad bellum, savaş yapma hakkı) dır. İkinci yüzü ise çatışmalar süresince uygulanacak hukuki rejimi düzenleyen kurallar (jus in bello, savaş içindeki haklar, yükümlülükler) dır.
İnsancıl hukukun ilgi alanlarından bir tanesi, çatışmalar süresince uygulanacak hukuki rejimi düzenleyen kurallar (jus in bello, savaş içindeki haklar, yükümlülükler) dır. Bu sebeple doğru yanıt E seçeneğidir.
İnsancıl hukukun ilgi alanlarından bir tanesi, çatışmalar süresince uygulanacak hukuki rejimi düzenleyen kurallar (jus in bello, savaş içindeki haklar, yükümlülükler) dır. Bu sebeple doğru yanıt E seçeneğidir.
Soru 33
Aşağıdakilerden hangisi, Birleşmiş Milletler Barış Gücü'nün amaçlarından biri değildir?
Seçenekler
A
Çatışma tehlikelerini teşhis etme.
B
Çatışmaların kaynaklarını diplomasi yoluyla ortadan kaldırma.
C
Yeni sömürgeler elde etme.
D
Çatışma ortaya çıktığında buna yol açan meseleleri çözmek amacıyla barışı kurma.
E
Barışı korumak için yapılan anlaşmaların icrasına yardımcı olma.
Açıklama:
Birleşmiş Milletler Gücü’nün amaçları, çatışma tehlikelerini teşhis etme ve kaynaklarını diplomasi yoluyla ortadan kaldırma, çatışma ortaya çıktığında buna yol açan meseleleri çözmek amacıyla barışı kurma, barışı korumak için yapılan anlaşmaların icrasına yardımcı olma, barışın tesisine yardımcı olmak için hazır bulunma, iç savaş ve çatışma nedeniyle bozulan altyapı ve kurumları yeniden inşa etme ve uluslararası barışçıl menfaat bağlarını inşa etme, çatışmanın altında yatan temel sebepleri ortaya koymadır.
Adından da anlaşılacağı üzere, Birleşmiş Milletler Barış Gücü, barışı tesis etme amacıyla hareket eder. Dolayısıyla, yeni sömürgeler elde etmek Birleşmiş Milletler Barış Gücü'nün de başka bir barış gücünün de amacı olamaz. Bu sebeple, doğru seçenek C seçeneğidir.
Adından da anlaşılacağı üzere, Birleşmiş Milletler Barış Gücü, barışı tesis etme amacıyla hareket eder. Dolayısıyla, yeni sömürgeler elde etmek Birleşmiş Milletler Barış Gücü'nün de başka bir barış gücünün de amacı olamaz. Bu sebeple, doğru seçenek C seçeneğidir.
Soru 34
Aşağıdakilerden hangisi, Birleşmiş Milletler Barış Gücü'nün amaçlarını gerçekleştirmek için kullandığı tekniklerden biri değildir?
Seçenekler
A
Hilal tekniği
B
Önleyici diplomasi
C
Barışı kurma
D
Barışı koruma
E
Barışı uygulama
Açıklama:
Birleşmiş Milletler Barış Gücünün amaçları, uluslararası hukuk kurallarında ifadesini bulan ortak ahlak anlayışını artan şekilde idrak ederek mümkün olabilir. Önleyici diplomasi, barışı kurma, barışı koruma ve barışı uygulama bu amaçları gerçekleştirmek için kullanılan tekniklerdir. Barışı uygulama için ilgili ülkenin iznine gerek yokken barışı kurma veya barışı koruma için ilgili ülkenin iznine gerek vardır.
Birleşmiş Milletler Barış Gücü'nün amaçlarına ulaşmak için kullandığı teknikler arasında, Hilal tekniği isimli bir yöntem bulunmamaktadır. Bu sebeple doğru seçenek, A seçeneğidir.
Birleşmiş Milletler Barış Gücü'nün amaçlarına ulaşmak için kullandığı teknikler arasında, Hilal tekniği isimli bir yöntem bulunmamaktadır. Bu sebeple doğru seçenek, A seçeneğidir.
Soru 35
Savaş hukukunun, savaşanlara tanıdığı, barış zamanında sahip olunmayan bir takım yetkilerin uygulanmasına imkan veren resmi statünün adı nedir?
Seçenekler
A
Asilik statüsü
B
İsyancı statüsü
C
Tarafsızlık statüsü
D
Muharip statüsü
E
Kaçaklık statüsü
Açıklama:
Meşru bir hükûmetin devrilmesi veya devletten ayrılmak için çıkarılan iç karışıklıklar devletin iç işidir ve karışılmaz. İsyancılar suçlu sayılırsa sorun devletin yetkisindedir. De Facto tanımadan önce devletlerce isyancılara savaşan veya asi sıfatı tanınabilir. Üçüncü devletlerin asilerle pazarlığa girmesi durumunda asilik sıfatı tanınmış olur. Muharip (savaşan) statüsü resmî bir statüdür. Savaş hukukunun savaşanlara tanıdığı barış zamanında sahip olunmayan birtakım yetkilerin uygulanması imkânını verir. Üçüncü devletler, asilik sıfatını tanıdıklarında savaşanlara tarafsız olmak zorundadır. Asilik sıfatının etkileri, savaşan sıfatına göre daha sınırlıdır. Üçüncü devletler bu sıfatı tanımakla isyancılara sınırlı savaşan olma hakkı tanır. İsyancılar, açık denizde başka devletlerin gemilerini durdurup arayamazlar, bunu ancak etkin oldukları karasularındaki gemilerine yapabilirler. Üçüncü devletler, asilik sıfatını tanıdıkları zaman, savaşanlara karşı tarafsız davranmak zorundadır
Muharip (savaşan) statüsü resmî bir statüdür. Savaş hukukunun savaşanlara tanıdığı barış zamanında sahip olunmayan birtakım yetkilerin uygulanması imkânını verir. Doğru seçenek, D seçeneğidir.
Muharip (savaşan) statüsü resmî bir statüdür. Savaş hukukunun savaşanlara tanıdığı barış zamanında sahip olunmayan birtakım yetkilerin uygulanması imkânını verir. Doğru seçenek, D seçeneğidir.
Soru 36
Devletler arasındaki ve belirli bir yoğunluktaki silahlı çatışmalar veya silahlı güç kullanılması vasıtasıyla diğerlerine karşı üstünlük sağlaması olarak tanımlanan olgu aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Savaş
B
Barış
C
Ateşkes
D
Sulh olma
E
Islah olma
Açıklama:
Devletler arasındaki ve belirli bir yoğunluktaki silahlı çatışmalar veya silahlı güç kullanılması vasıtasıyla diğerlerine karşı üstünlük sağlaması olarak tanımlanan olgu, savaştır.Zaman içinde savaş terimi, yerini silahlı çatışma terimine bırakmıştır. Silahlı çatışma, BM Şartı uyarınca de facto bir durum olarak değerlendirilmektedir. Pozitif hukuk da savaş hukuku terimi yine de varlığını sürdürmektedir. Bugün, silahlı çatışma varsa eski savaş hukuku kuralları devreye girer. Bu noktadaki değişimin başlangıcı, yukarıda da değindiğimiz üzere BM Şartı’nın kabulüdür. Günümüzde savaş ve silahlı çatışma tabirleri açısından bir kavram kargaşası mevcuttur. Barış ve savaş durumu arasındaki ayrılık açık bir şekilde seçilmekle beraber, barış ve silahlı çatışma arasında bu derece kesin bir ayrılık olmayabilir. Savaş durumunda taraflar arasındaki normal ilişkiler tamamıyla ortadan kalkarken bugün bir silahlı çatışmanın başlaması, taraflar arasındaki hasmane olmayan ilişkilere zorunlu olarak
Devletler arasındaki ve belirli bir yoğunluktaki silahlı çatışmalar veya silahlı güç kullanılması vasıtasıyla diğerlerine karşı üstünlük sağlaması olarak tanımlanan olgu, savaştır. Bu sebeple, doğru yanıt A seçeneğidir.
Devletler arasındaki ve belirli bir yoğunluktaki silahlı çatışmalar veya silahlı güç kullanılması vasıtasıyla diğerlerine karşı üstünlük sağlaması olarak tanımlanan olgu, savaştır. Bu sebeple, doğru yanıt A seçeneğidir.
Soru 37
Aşağıdakilerden hangisi uluslararası olmayan bir silahlı çatışma niteliğindedir?
Seçenekler
A
İki devletin dahil olduğu silahlı çatışmalar.
B
İkiden fazla devletin dahil olduğu silahlı çatışmalar.
C
Tek bir devletin ülkesiyle sınırlı olan silahlı çatışmalar.
D
Bir grup devletin, başka bir grup devlete karşı giriştiği silahlı çatışmalar.
E
Bir grup devletin, başka bir devlete karşı giriştiği silahlı çatışmalar.
Açıklama:
Uluslararası insancıl hukuk, silahlı çatışmaları ikiye ayırmaktadır: Uluslararası Nitelikte Olan ve Olmayan Silahlı Çatışmalar. Uluslararası nitelikte olan silahlı çatışmalar, en az iki devletin dahil olduğu çatışmalardır. Uluslararası nitelikte olmayan silahlı çatışmalar ise tek bir devletin ülkesiyle sınırlı olan çatışmalardır.
Tek bir devletin ülkesiyle sınırlı olan silahlı çatışmalar, uluslararası nitelikte olmayan silahlı çatışmalardır. Bu sebeple doğru yanıt, C seçeneğidir.
Tek bir devletin ülkesiyle sınırlı olan silahlı çatışmalar, uluslararası nitelikte olmayan silahlı çatışmalardır. Bu sebeple doğru yanıt, C seçeneğidir.
Soru 38
Silahlı çatışmanın, kısa süreli ve yerel olarak durdurulacağını gösteren antlaşmanın ismi nedir?
Seçenekler
A
Silah bırakışması
B
Ateşkes
C
Mütareke
D
Barış Antlaşması
E
Sulh
Açıklama:
Savaş, devletin kendisini savaş hâlinde kabul ettiğini ilan ve resmen bildirimi ile veya bir devletin diğer bir devlete karşı basit bir şekilde askerî silahlı kuvvet kullanarak düşmanca davranışlarda bulunmasıyla başlar. Düşmanca davranışların süresi 3 şekilde belirlenir:
1. Silah Bırakışması; İlgili silahlı çatışmanın kısa süreli ve yerel olarak durdurulacağını gösteren bir anlaşmadır. Savaşanlara yaralılarını toplama veya ölülerini gömmeye fırsat vermek üzere çatışmaya ara verilmesi gibi sadece askerî amaçlarla yapılır.
2. Mütareke; bir savaş andlaşmasıdır ve savaşanlar arasında yapılır. Umumi veya kısmi olarak yapılabilir. Umumi mütarekelerin siyasi sonuçları da olduğundan bunları akdetmeye savaşan devlet hükûmetleri veya onlar adına başkomutanlar, kısmi mütarekeleri ise başkomutanlar ve ordu komutanları yetkilidir.
3. Ateşkes; çatışmalara geçici olarak ara verildiğini belirtmek amacıyla yapılır ve silah bırakışmasından daha uzun süreli uygulanır.
Silah Bırakışması; İlgili silahlı çatışmanın kısa süreli ve yerel olarak durdurulacağını gösteren bir anlaşmadır. Doğru yanıt, A seçeneğidir.
1. Silah Bırakışması; İlgili silahlı çatışmanın kısa süreli ve yerel olarak durdurulacağını gösteren bir anlaşmadır. Savaşanlara yaralılarını toplama veya ölülerini gömmeye fırsat vermek üzere çatışmaya ara verilmesi gibi sadece askerî amaçlarla yapılır.
2. Mütareke; bir savaş andlaşmasıdır ve savaşanlar arasında yapılır. Umumi veya kısmi olarak yapılabilir. Umumi mütarekelerin siyasi sonuçları da olduğundan bunları akdetmeye savaşan devlet hükûmetleri veya onlar adına başkomutanlar, kısmi mütarekeleri ise başkomutanlar ve ordu komutanları yetkilidir.
3. Ateşkes; çatışmalara geçici olarak ara verildiğini belirtmek amacıyla yapılır ve silah bırakışmasından daha uzun süreli uygulanır.
Silah Bırakışması; İlgili silahlı çatışmanın kısa süreli ve yerel olarak durdurulacağını gösteren bir anlaşmadır. Doğru yanıt, A seçeneğidir.
Soru 39
Aşağıdakilerden hangisi savaşı sona erdiren hallerden biri değildir?
Seçenekler
A
Galip devletin, mağlubu ortadan kaldırması.
B
Barış antlaşması yapılması.
C
Kayıtsız şartsız teslim.
D
Barış ilişkilerine geçilmesi.
E
Ambargo uygulanması.
Açıklama:
Savaş, galip devletin mağlubu ortadan kaldırması, bir barış andlaşması yapılması, kayıtsız şartsız teslim, barış ilişkilerine geçilmesi, çatışmaya ara verilmesi gibi çeşitli yollarla sona erebilir.
Ambargo uygulanması, savaşı sona erdiren bir hal değildir. Bu sebeple doğru seçenek E seçeneğidir.
Ambargo uygulanması, savaşı sona erdiren bir hal değildir. Bu sebeple doğru seçenek E seçeneğidir.
Soru 40
Aşağıdakilerden hangisi, savaşı hukuki olarak sona erdiren hallerden biridir?
Seçenekler
A
Ateşkes
B
Silah bırakışması
C
Mütareke
D
Barış antlaşması
E
Ön barış görüşmeleri
Açıklama:
Savaş, galip devletin mağlubu ortadan kaldırması, bir barış andlaşması yapılması, kayıtsız şartsız teslim, barış ilişkilerine geçilmesi, çatışmaya ara verilmesi gibi çeşitli yollarla sona erebilir. Barış andlaşması yapılması normal ve tercih edilen bir tarz olmakla beraber ateşkes, ara verme anlaşması, mütareke, ön barış görüşmeleri savaşı hukuki yoldan sona erdirmez.
Barış antlaşması, savaşı hukuken sona erdiren hallerden biridir. Bu sebeple, doğru seçenek, D seçeneğidir.
Barış antlaşması, savaşı hukuken sona erdiren hallerden biridir. Bu sebeple, doğru seçenek, D seçeneğidir.
Soru 41
İnsancıl Hukuk ile ilgili olarak hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Savaş veya silahlı çatışma durumlarının etkilerini sınırlandırmak amacıyla insanlara yapılması gerekli olan asgari davranış ve yardıma dair kurallar bütünüdür.
B
İnsan hakları hukuku devlet ile bireyler arasındaki ilişkileri düzenlerken, insancıl hukuk devlet ile devlet arasındaki ilişkileri düzenler.
C
Olağanüstü hal durumlarında bazı istisnalar dışında insan temel hak ve özgürlüklerini gibi askıya alınabilir.
D
Savaş hukuku veya silahlı çatışma hukuku olarak da bilinir.
E
Uluslararası hukukun bir parçası olarak kodlaştırılmasına 19. yy. da başlanmıştır.
Açıklama:
İnsancıl hukukun düzenlediği hakların ise askıya alınması söz konusu değildir. Doğru cevap C seçeneğidir.
Soru 42
Uluslararası hukukun güç kullanımını meşru saydığı hallerle ilgili kurallar ne olarak adlandırılır?
Seçenekler
A
Jus in bello
B
Jus post bellum
C
Jus ad bellum
D
Terörizm
E
Silahlı çatışma
Açıklama:
Doğru cevap C seçeneğidir.
Uluslararası hukukun güç kullanımını meşru saydığı hallerle ilgili kurallar jus ad bellum (savaş yapma hakkı) dır. Cevap C seçeneğidir.
Uluslararası hukukun güç kullanımını meşru saydığı hallerle ilgili kurallar jus ad bellum (savaş yapma hakkı) dır. Cevap C seçeneğidir.
Soru 43
Barışı kurma, barışı koruma ve barışı uygulama bu amaçları gerçekleştirmek için kullanılan teknikler bütününe ne ad verilir?
Seçenekler
A
Önleyici diplomasi
B
Caydırıcı güç
C
Mekik diplomasisi
D
Jus ad bellum
E
Jus in bello
Açıklama:
Önleyici diplomasi, barışı kurma, barışı koruma ve barışı uygulama bu amaçları gerçekleştirmek için kullanılan tekniklerdir. Cevap A seçeneğidir.
Soru 44
Misilleme ile ilgili olarak hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Karşılıklılık ilkesine dayanır.
B
Amaç, düşmanı hukuka aykırı faaliyeti durdurması için ikna etmek ve silahlı çatışma hukukuna uymasını sağlamaktır.
C
Misilleme, savaşan hükümetin yetkili temsilcisi tarafından emredilmelidir.
D
Her misilleme, ilk ihlalle orantılı olmalıdır.
E
Silahlı çatışma durumu uzun sürerse misilleme eylemlerine son verilmelidir.
Açıklama:
Doğru cevap E seçeneğidir.
Diğer seçenekler doğru olmakla birlikte, misilleme eylemi, düşman, hukuka aykırı faaliyetlerinden vazgeçmesi ve silahlı çatışma hukukuna uyması için ikna edilir edilmez durdurulmalıdır. Yanlış olan cevap E seçeneğidir.
Diğer seçenekler doğru olmakla birlikte, misilleme eylemi, düşman, hukuka aykırı faaliyetlerinden vazgeçmesi ve silahlı çatışma hukukuna uyması için ikna edilir edilmez durdurulmalıdır. Yanlış olan cevap E seçeneğidir.
Soru 45
Uluslararası Kızılhaç Teşkilatı dört unsurdan oluşmaktadır. Hangisi bunlardan biri değildir?
Seçenekler
A
Uluslararası Kızılhaç Komitesi
B
Millî Kızılhaç ve Kızılay Cemiyetleri
C
Millî Kızılhaç ve Kızılay Cemiyetleri Uluslararası Federasyonu
D
Uluslararası Kızılhaç Birliği
E
Uluslararası Kızılhaç ve Kızılay Konferansı
Açıklama:
Uluslararası Kızılhaç Teşkilatı dört unsurdan oluşmaktadır: Uluslararası Kızılhaç Komitesi, Millî Kızılhaç ve Kızılay Cemiyetleri, Millî Kızılhaç ve Kızılay Cemiyetleri Uluslararası Federasyonu, Uluslararası Kızılhaç ve Kızılay Konferansı. D seçeneği doğru cevaptır.
Soru 46
Daimi Uluslararası Ceza Mahkemesi ile ilgili olarak hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Roma’da Uluslararası Ceza Mahkemesi Statüsü’nün kabul edildiği bir Diplomatik Konferans neticesinde kurulmuştur.
B
Savaş suçları, soykırım, insanlığa karşı suçlar, saldırı suçları üzerinde yetki kullanacaktır.
C
Türkiye, Ceza Kanunu’nda sadece soykırım ve insanlığa karşı suçları düzenlemiştir.
D
Mahkeme devletler değil, bireyler üzerinde yetkilidir.
E
Uluslararası hukukta suç teşkil eden bir eylemin, iç hukukta suç oluşturmaması eylemi yapan kişiyi uluslararası hukuk uyarınca sorumlu olmaktan kurtarır.
Açıklama:
Yanlış olan seçenek E şıkkıdır.
Resmî bir görevin ifası, üstün emri, komuta sorumluluğu, uluslararası hukukta suç teşkil eden bir eylemin, iç hukukta suç oluşturmaması veya eylem hakkında ceza tanzim edilmemesi, eylemi yapan kişiyi uluslararası hukuk uyarınca sorumlu olmaktan kurtarmaz. Cevap E seçeneğidir.
Resmî bir görevin ifası, üstün emri, komuta sorumluluğu, uluslararası hukukta suç teşkil eden bir eylemin, iç hukukta suç oluşturmaması veya eylem hakkında ceza tanzim edilmemesi, eylemi yapan kişiyi uluslararası hukuk uyarınca sorumlu olmaktan kurtarmaz. Cevap E seçeneğidir.
Soru 47
Devletin sorumluluğu sorunu ile ilgili olarak hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Devletin eylemleri hukuka aykırı ise uluslararası sorumluluk söz konusudur.
B
Devletin sorumluluğu sorunu, Ağustos 2001’de gerçekleşen 53. Oturumunda kabul edilmiştir.
C
Devletler için söz konusu olan uluslararası hukuki sorumluluk olup, cezai sorumluluk ise bireyseldir.
D
Uluslararası haksız fiilin gerçekleştirilmesine sadece yardım etmiş veya destek olmuşsa sorumluluk doğmaz.
E
Hedef devletin rızası, gereklilik ve emredici kurallara uygunluk durumları hukuka aykırılığı ortadan kaldırabilmektedir.
Açıklama:
Doğru cevap D seçeneğidir.
Uluslararası haksız fiilin gerçekleştirilmesine yardım veya destek olunması da belli koşullar altında
sorumluluğu doğurmaktadır. Yanlış olan seçenek D'dir.
Uluslararası haksız fiilin gerçekleştirilmesine yardım veya destek olunması da belli koşullar altında
sorumluluğu doğurmaktadır. Yanlış olan seçenek D'dir.
Soru 48
Savaş hukuku ile ilgili olarak hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Savaş hukuku insanların korunmasını amaçlar.
B
Askeri zorunlulukları, düşmanı yenmek için yapması gerekenleri yasaklama gücü vardır.
C
İnsanların, değerlerin lüzumsuz yere tahrip edilmesini önlemek amacı taşır.
D
Savaş hukukunda, barış zamanında olmayan yeni birtakım haklar devreye girer.
E
Savaş hukukunda, tarafsız-savaşan devlet, asker-sivil ayrımları vardır.
Açıklama:
Doğru cevap B seçeneğidir.
Savaş hukuku insanların korunmasını amaçlar. Ancak, savaşanların hasmını yenmek için yapması gerekenleri yasaklamaz. Burada askeri zorunluluk/gereklilik ilkesi önde gittiği için siviller, savaşanların eylemlerinden dolaylı şekilde zarar görebilir. Amaç, değerlerin lüzumsuz yere tahrip edilmesini önlemektir. Cevap B seçeneğidir.
Savaş hukuku insanların korunmasını amaçlar. Ancak, savaşanların hasmını yenmek için yapması gerekenleri yasaklamaz. Burada askeri zorunluluk/gereklilik ilkesi önde gittiği için siviller, savaşanların eylemlerinden dolaylı şekilde zarar görebilir. Amaç, değerlerin lüzumsuz yere tahrip edilmesini önlemektir. Cevap B seçeneğidir.
Soru 49
Silahlı çatışmanın kısa süreli ve yerel olarak durdurulacağını gösteren ve askeri amaçlarla yapılan uzlaşı hangisidir?
Seçenekler
A
Ateşkes
B
Barış
C
Silah bırakışması
D
Mütareke
E
Müzakere
Açıklama:
Doğru cevap C seçeneğidir.
Silah Bırakışması; İlgili silahlı çatışmanın kısa süreli ve yerel olarak durdurulacağını gösteren bir anlaşmadır. Savaşanlara yaralılarını toplama veya ölülerini gömmeye fırsat vermek üzere çatışmaya ara verilmesi gibi sadece askeri amaçlarla yapılır. Cevap C seçeneğidir.
Silah Bırakışması; İlgili silahlı çatışmanın kısa süreli ve yerel olarak durdurulacağını gösteren bir anlaşmadır. Savaşanlara yaralılarını toplama veya ölülerini gömmeye fırsat vermek üzere çatışmaya ara verilmesi gibi sadece askeri amaçlarla yapılır. Cevap C seçeneğidir.
Soru 50
Savaş hali çeşitli şekillerde sona erebilir. Hangisi bir savaşı sona erdiren hukuki yollardan biri değildir?
Seçenekler
A
Galip devletin mağlubu ortadan kaldırması
B
Bir barış andlaşması yapılması
C
Kayıtsız şartsız teslim
D
Barış ilişkilerine geçilmesi
E
Mütareke
Açıklama:
Doğru yanıt E seçeneğidir.
Savaş, galip devletin mağlubu ortadan kaldırması, bir barış andlaşması yapılması, kayıtsız şartsız teslim, barış ilişkilerine geçilmesi, çatışmaya ara verilmesi gibi çeşitli yollarla sona erebilir. Ateşkes, ara verme anlaşması, mütareke, ön barış görüşmeleri savaşı hukuki yoldan sona erdirmez. Cevap E seçeneğidir.
Savaş, galip devletin mağlubu ortadan kaldırması, bir barış andlaşması yapılması, kayıtsız şartsız teslim, barış ilişkilerine geçilmesi, çatışmaya ara verilmesi gibi çeşitli yollarla sona erebilir. Ateşkes, ara verme anlaşması, mütareke, ön barış görüşmeleri savaşı hukuki yoldan sona erdirmez. Cevap E seçeneğidir.
Soru 51
İnsancıl hukuk kurallarının kabulüne etken olan savaş aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Solferino Savaşı
B
Waterloo Savaşı
C
I. Dünya Savaşı
D
II. Dünya Savaşı
E
Kore Savaşı
Açıklama:
İnsancıl hukuk kurallarının kabulüne etken olan savaş, Solferino Savaşı'dır.
Soru 52
İnsancıl hukuk, aşağıdaki hangi uluslararası sözleşmeler üzerine inşa edilmiştir?
Seçenekler
A
1949 tarihli Cenevre Sözleşmeleri
B
1907 tarihli Lahey Sözleşmeleri
C
1927 tarihli Lozan Sözleşmeleri
D
1919 tarihli Cenova Sözleşmeleri
E
1957 tarihli Montreal Sözleşmeleri
Açıklama:
1907 tarihli Lahey Sözleşmeleri
Soru 53
Aşağıdakilerden hangisi, uluslararası insancıl hukukun kaynakları arasında yer alan en son uluslararası düzenlemedir?
Seçenekler
A
Savaşta Boğucu, Zehirleyici ve Benzer Gazların ve Bakteriyolojik Savaş Yöntemlerinin Kullanımının Yasaklanmasına Dair Protokol
B
Silahlı Çatışmalarda Kültürel Değerlerin Korunmasına Dair Sözleşme
C
Çocuk Haklarına Dair Sözleşme’nin Silahlı Çatışmalara Çocukların Dahil Olmasına Dair İhtiyarî Protokol
D
Fark Gözetmeyen Etkileri Olan ve Aşırı Izdıraba Yol Açan Silahların Kullanılmasına Dair Sınırlar veya Yasaklara İlişkin Sözleşme
E
Savaş Alanındaki Ordularda Bulunan Hasta ve Yaralıların Durumunun İyileştirilmesine dair Cenevre Sözleşmeleri
Açıklama:
Uluslararası insancıl hukukun kaynakları arasında yer alan en son uluslararası düzenleme, "Çocuk Haklarına Dair Sözleşme’nin Silahlı Çatışmalara Çocukların Dahil Olmasına Dair İhtiyarî Protokol"dür.
Soru 54
Aşağıdakilerden hangisi, modern Jus ad bellum’un kaynakları arasında yer almaz?
Seçenekler
A
BM Şartı
B
Kuvvet kullanma yasağı
C
Meşru müdafaa hakkı
D
Cenevre Sözleşmesi
E
BM Şartı'nın VII. Bölümüne
Açıklama:
Cenevre Sözleşmesi, modern Jus ad bellum’un kaynakları arasında yer almaz.
Soru 55
Aşağıdakilerden hangisi, dünyadaki barış gücü ve gözlemcilik görevi uygulamaları arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Amerikan Devletleri Teşkilatınca Dominik Cumhuriyeti’ne gönderilen Amerikalılararası Barış Gücü
B
Arap Birliği’nce Lübnan’a gönderilen Arap Caydırıcı Gücü
C
Güney Rodezya’da görevlendirilen barış gücü
D
Pakistan-Hindistan arasındaki ateşkesi izlemek üzere görevlendirilen Gözetim Grubu
E
Güney Sudan'daki ateşkesi izleyen Gözetim Grubu
Açıklama:
Güney Sudan'daki ateşkesi izleyen Gözetim Grubu, dünya üzerinde bugüne kadarki barış gücü ve gözlemcilik görevi uygulamaları arasında yer almaz.
Soru 56
Aşağıdakilerden hangisi, yakın tarihteki iç savaşlar arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Amerikan iç savaşı
B
İspanyol İç Savaşı
C
Kongo İç Savaşı
D
Nikaragua İç Savaşı
E
Somali İç Savaşı
Açıklama:
Amerikan iç savaşı, yakın tarihteki iç savaşlar arasında yer almaz.
Soru 57
Bütün ilgililer için andlaşma bağlayıcı olmadıkça andlaşma hiçbiri için bağlayıcı olmayacak kuralına ne ad verilir?
Seçenekler
A
Erga omnes
B
Si omnes
C
Patrica patriate
D
Sine qua non
E
Natura non parande
Açıklama:
Bütün ilgililer için andlaşma bağlayıcı olmadıkça andlaşma hiçbiri için bağlayıcı olmayacak kuralına si omnes kuralı adı verilir.
Soru 58
Aşağıdaki devletlerden hangisi, garantisiz olarak sürekli tarafsızlık statüsüne haiz değildir?
Seçenekler
A
Hollanda
B
Laos
C
İsviçre
D
Belçika
E
Avusturya
Açıklama:
Bireysel ve ortak garantinin mevcut olduğu sürekli tarafsızlık statüsüne haiz tek devlet İsviçre’dir.
Soru 59
Aşağıdaki seçeneklerden hangisi, imtiyazsız savaşan grubuna dâhil edilemez?
Seçenekler
A
Gerillalar
B
Paralı askerler
C
Yabancı gönüllüler
D
Düzenli birlikler
E
Levée en masse olan özel düşman vatandaşları
Açıklama:
Düzenli silahlı kuvvetler, imtiyazlı savaşan grubuna dahildir.
Soru 60
Çatışma taraflarından birinin kontrolü altında bulunan savaş esiri veya işgal altındaki sivili, diğer çatışma tarafının vatandaşlarının haklarını korumak için atanmış ………………………………………. tir.
Aşağıdakilerden hangisi, yukarıdaki metindeki boş bırakılan yere gelmelidir?
Aşağıdakilerden hangisi, yukarıdaki metindeki boş bırakılan yere gelmelidir?
Seçenekler
A
Kayyum
B
İdari vesayet
C
Kızılhaç Komitesi
D
BM gözlemcisi
E
Koruyucu güç
Açıklama:
Çatışma taraflarından birinin kontrolü altında bulunan savaş esiri veya işgal altındaki sivili, diğer çatışma tarafının vatandaşlarının haklarını korumak için atanmış Koruyucu Güçtür.
Soru 61
Silahlı güç kullanımının meşru olup olmadığı, uluslararası hukukun güç kullanımını meşru saydığı hallerle ilgili kurallar, diğer bir ifadeyle savaş yapma hakkı aşağıdakilerden hangisiyle ifade edilmektedir?
Seçenekler
A
Jus ad bellum
B
Jus in bello
C
Ad hoc
D
De facto
E
Si omnes
Açıklama:
Silahlı güç kullanımının meşru olup olmadığı, uluslararası hukukun güç kullanımını meşru saydığı hallerle ilgili kurallar, diğer bir ifadeyle savaş yapma hakkı, jus ad bellum ile ifade edilmektedir. Dolayısıyla sorunun doğru cevabı A şıkkıdır.
Soru 62
Çatışmalar süresince uygulanacak hukuki rejimi düzenleyen kurallar, diğer bir ifadeyle savaş içindeki haklar ve yükümlülükler aşağıdakilerden hangisiyle ifade edilmektedir?
Seçenekler
A
Jus in bello
B
Jus ad bellum
C
Si omnes
D
De facto
E
Ad hoc
Açıklama:
Çatışmalar süresince uygulanacak hukuki rejimi düzenleyen kurallar, diğer bir ifadeyle savaş içindeki haklar ve yükümlülükler jus in bello ile ifade edilmektedir. Dolayısıyla sorunun doğru cevabı A şıkkıdır.
Soru 63
Barışı kurma, barışı koruma ve barışı uygulama amaçlarını gerçekleştirmek için kullanılan teknikler aşağıdakilerden hangisiyle ifade edilir?
Seçenekler
A
Önleyici diplomasi
B
Mütareke
C
Misilleme
D
Jus ad bellum
E
Jus in bello
Açıklama:
Önleyici diplomasi; barışı kurma, barışı koruma ve barışı uygulama amaçlarını gerçekleştirmek için kullanılan tekniklerdir. Dolayısıyla sorunun doğru cevabı A şıkkıdır.
Soru 64
İlgili silahlı çatışmanın kısa süreli ve yerel olarak durdurulacağını gösteren, savaşanlara yaralılarını toplama veya ölülerini gömmeye fırsat vermek üzere çatışmaya ara verilmesi gibi sadece askeri amaçlarla yapılan anlaşmaya ne ad verilir?
Seçenekler
A
Silah bırakışması
B
Mütareke
C
Ateşkes
D
Jus ad bellum
E
Jus in bello
Açıklama:
Soruda silah bırakışmasının tanımı verilmektedir. Dolayısıyla sorunun doğru cevabı A şıkkıdır.
Soru 65
"Bir savaş anlaşmasıdır ve savaşanlar arasında yapılır. Umumi veya kısmi olarak yapılabilir. Umumi olarak yapılırsa siyasi sonuçları da olduğundan bunları akdetmeye savaşan devlet hükümetleri veya onlar adına başkomutanlar yetkilidir. Kısmi olarak yapılırsa bunları akdetmeye başkomutanlar ve ordu komutanları yetkilidir."
Yukarıda ifade edilenler aşağıdakilerden hangisi için söylenebilir?
Yukarıda ifade edilenler aşağıdakilerden hangisi için söylenebilir?
Seçenekler
A
Mütareke
B
Ateşkes
C
Silah bırakışması
D
Si omnes
E
Ad hoc
Açıklama:
Soruda ifade edilenler mütareke için söylenebilir. Dolayısıyla sorunun doğru cevabı A şıkkıdır.
Soru 66
Çatışmalara geçici olarak ara verildiğini belirtmek amacıyla yapılan ve silah bırakışmasından daha uzun süreli uygulanan anlaşma aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Ateşkes
B
Mütareke
C
Misilleme
D
Jus ad bellum
E
Jus in bello
Açıklama:
Soruda ateşkes tanımlanmaktadır. Dolayısıyla sorunun doğru cevabı A şıkkıdır.
Soru 67
Savaşan devletin savaş gemisi, tarafsız ülkenin limanında en fazla ne kadar süre kalabilir?
Seçenekler
A
12 saat
B
24 saat
C
36 saat
D
48 saat
E
72 saat
Açıklama:
En fazla 24 saat kalabilir. Dolayısıyla sorunun doğru cevabı B şıkkıdır.
Soru 68
"Karşılıklılık ilkesine dayanır. Uluslararası Hukuk Komisyonu 'karşı önlemler' terimini kullanır. Amaç, düşmanı hukuka aykırı faaliyeti durdurması için ikna etmek ve silahlı çatışma hukukuna uymasını sağlamaktır. Savaşan hükümetin yetkili temsilcisi tarafından emredilmelidir."
Yukarıdaki ifadeler aşağıdakilerden hangisi için söylenebilir?
Yukarıdaki ifadeler aşağıdakilerden hangisi için söylenebilir?
Seçenekler
A
Misilleme
B
Silah Bırakışması
C
Mütareke
D
Ateşkes
E
Çatışmaya ara verilmesi
Açıklama:
Sorudaki ifadeler, misilleme için geçerlidir. Dolayısıyla sorunun doğru cevabı A şıkkıdır.
Soru 69
İnsancıl hukukun geliştirilmesinde ve uygulamasında önemli katkıları olan, faaliyetlerini birçok devlette sürdüren, dört unsurdan oluşan ve Cenevre Sözleşmeleri'nin uygulanması, savaş esirlerinin ziyaret edilmesi, insancıl hukukun icrasını sağlamak üzere başka görevleri de üstlenen kurum aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Uluslararası Kızılhaç Teşkilatı
B
Uluslararası Kızılhaç Komitesi
C
Uluslararası Soruşturma Komitesi
D
Daimi Uluslararası Ceza Mahkemesi
E
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi
Açıklama:
Sorulan kurum Uluslararası Kızılhaç Teşkilatı'dır. Dolayısıyla sorunun doğru cevabı A şıkkıdır.
Soru 70
"Roma'da bir diplomatik konferans neticesinde kurulmuştur. Statüsü, Nüremberg ilkelerinin kabulüne dayanır. Savaş suçları, soykırım, insanlığa karşı suçlar, saldırı suçları üzerinde yetki kullanacaktır. Devletler değil, bireyler üzerinde yetkilidir."
Yukarıdaki ifadeler, aşağıdakilerden hangisi için geçerlidir?
Yukarıdaki ifadeler, aşağıdakilerden hangisi için geçerlidir?
Seçenekler
A
Daimi Uluslararası Ceza Mahkemesi
B
Uluslararası Soruşturma Komisyonu
C
Uluslararası Hukuk Komisyonu
D
Uluslararası Tokyo Askeri Mahkemesi
E
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi
Açıklama:
Soruda belirtilenler, Daimi Uluslararası Ceza Mahkemesi için geçerlidir. Dolayısıyla sorunun doğru cevabı A şıkkıdır.
Soru 71
İnsancıl hukuk aşağıdakilerden hangisinin bir parçasıdır ?.
Seçenekler
A
Medeni hukuk
B
Ceza hukuku
C
Uluslararası hukuk
D
İş hukuku
E
Ticaret hukuku
Açıklama:
Savaş veya silahlı çatışma durumlarının etkilerini sınırlandırmak amacıyla insanlara yapılması gerekli olan asgari davranış ve yardıma dair kurallar bütünüdür. Savaş hukuku veya silahlı çatışma hukuku olarak da bilinir. Uluslararası hukukun parçasıdır.
Soru 72
" İnsancıl hukuk, savaş veya silahlı çatışma durumlarının etkilerini sınırlandırmak amacıyla insanlara yapılması gerekli olan asgari davranış ve yardıma dair kurallar bütünüdür. Savaş hukuku veya silahlı çatışma hukuku olarak da bilinir. Uluslararası hukukun parçasıdır. Kodlaştırılmasına ... yüzyılda başlanmıştır. "
Yukarıdaki ifadedeki boşluğa aşağıdakilerden hangisi gelmelidir ?.
Yukarıdaki ifadedeki boşluğa aşağıdakilerden hangisi gelmelidir ?.
Seçenekler
A
16
B
17
C
18
D
19
E
20
Açıklama:
" İnsancıl hukuk, savaş veya silahlı çatışma durumlarının etkilerini sınırlandırmak amacıyla insanlara yapılması gerekli olan asgari davranış ve yardıma dair kurallar bütünüdür. Savaş hukuku veya silahlı çatışma hukuku olarak da bilinir. Uluslararası hukukun parçasıdır. Kodlaştırılmasına 19. yy. da başlanmıştır. "
Soru 73
İnsancıl hukuk ile ilgili olarak aşağıdaki şıklardan hangisi doğru bilgi içerir ?.
Seçenekler
A
Savaş veya silahlı çatışma durumlarının etkilerini sınırlandırmak amacıyla insanlara yapılması gerekli olan asgari davranış ve yardıma dair kurallar bütünüdür.
B
Bir polis merkezine saldırı silahlı çatışma olarak nitelendirilmiş ve insancıl hukuk kapsamına dahil edilmiştir.
C
Teşkilatlanmamış ve kısa süren ayaklanmalar, bir avuç bireyin
devlete karşı ayaklanması insancıl hukuk kapsamına dahil edilmiştir.
devlete karşı ayaklanması insancıl hukuk kapsamına dahil edilmiştir.
D
İnsancıl hukuk ve insan hakları hukuku arasında esas itibarıyla önemli farklar
yoktur.
yoktur.
E
İnsancıl hukuk, devlet ile bireyler, yani devlet ile tebaası arasındaki ilişkileri düzenler.
Açıklama:
Savaş veya silahlı çatışma durumlarının etkilerini sınırlandırmak amacıyla insanlara yapılması gerekli olan asgari davranış ve yardıma dair kurallar bütünüdür. Bir polis merkezine saldırı silahlı çatışma olarak nitelendirilmemiş ve insancıl hukuk kapsamına dahil edilmemiştir. Teşkilatlanmamış ve kısa süren ayaklanmalar bir avuç bireyin devlete karşı ayaklanması veya bir polis merkezine saldırı silahlı çatışma olarak nitelendirilmemiş ve insancıl hukuk kapsamına dahil edilmemiştir. İnsancıl hukuk ve insan hakları hukuku arasında esas itibarıyla önemli farklar vardır. İnsancıl hukuk, devlet ile devlet arasındaki ilişkileri düzenler. Eşitlerarası ilişkiler söz konusudur. İnsan hakları hukuku, devlet ile bireyler, yani devlet ile tebaası arasındaki ilişkileri düzenler.
Soru 74
"Uluslararası insancıl hukukun iki yüzü mevcuttur: İnsancıl hukukun birinci yüzü, BM Şartı’nda zikredilen ve uluslararası hukukun ayrı ama önemli bir kısmını oluşturan devletlerin güç kullanıp kullanamayacağı meselesi ya da başka deyişle silahlı güç kullanımının meşru olup olmadığı, uluslararası hukukun güç kullanımını meşru saydığı hâllerle ilgili kurallar anlamındaki jus ad bellum yani ... ... hakkıdır."
Yukarıdaki ifadedeki boşluğa aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?.
Yukarıdaki ifadedeki boşluğa aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?.
Seçenekler
A
savaşı reddetme
B
savaş yapma
C
savaşı sorgulama
D
savaşa çağırma
E
savaşı sonlandırma
Açıklama:
Uluslararası insancıl hukukun iki yüzü mevcuttur: İnsancıl hukukun birinci yüzü,
BM Şartı’nda zikredilen ve uluslararası hukukun ayrı ama önemli bir kısmını
oluşturan devletlerin güç kullanıp kullanamayacağı meselesi ya da başka deyişle
silahlı güç kullanımının meşru olup olmadığı, uluslararası hukukun güç kullanımını meşru saydığı hâllerle ilgili kurallar anlamına gelen jus ad bellum yani savaş yapma hakkıdır.
BM Şartı’nda zikredilen ve uluslararası hukukun ayrı ama önemli bir kısmını
oluşturan devletlerin güç kullanıp kullanamayacağı meselesi ya da başka deyişle
silahlı güç kullanımının meşru olup olmadığı, uluslararası hukukun güç kullanımını meşru saydığı hâllerle ilgili kurallar anlamına gelen jus ad bellum yani savaş yapma hakkıdır.
Soru 75
Uluslararası silahlı güçler ve barış gücü uygulamaları konusunda aşağıdakilerden hangisi doğru bir ifade olarak karşımıza çıkar?.
Seçenekler
A
Savaşı yöneten örf ve âdet ile ahdî kurallar oluşturulurken bugünkü anlamda uluslararası silahlı güç olmadığı için bunları yöneten kurallar bulunmaktadır.
B
Günümüzde, savaş hukukuna dair bir inceleme, çatışmaya taraf olanlar gibi uluslararası kumanda altındaki güçlere değinmeden sonuçlandırılabilir.
C
Birleşmiş Milletler, küresel ortaklaşa güvenlik sisteminin ve bunun dışında pek
çok bölgesel savunma düzenlemesinin geliştirilmesi ve bu çerçevede barış gücü uygulamalarının ortaya çıkması, savaş hukuku açısından birçok sorunlar yaratmıştır.
çok bölgesel savunma düzenlemesinin geliştirilmesi ve bu çerçevede barış gücü uygulamalarının ortaya çıkması, savaş hukuku açısından birçok sorunlar yaratmıştır.
D
Birleşmiş Milletler haricindeki barış gücü uygulaması yoktur.
E
Birleşmiş milletlerin, çatışmanın altında yatan temel sebepleri ortaya koyma görevi bulunmaz.
Açıklama:
Savaş hukuku alanındaki kurallar, münferit devletler arasındaki silahlı çatışmalar
çerçevesinde geliştirilmiştir.Savaşı yöneten örf ve âdet ile ahdî kurallar oluşturulurken bugünkü anlamda uluslararası silahlı güç olmadığı için bunları yöneten kurallar da bulunmamaktadır.Günümüzde, savaş hukukuna dair bir inceleme, çatışmaya taraf olanlar gibi uluslararası kumanda altındaki güçlere değinmeden sonuçlandırılamaz. Birleşmiş Milletler, küresel ortaklaşa güvenlik sisteminin ve bunun dışında pek çok bölgesel savunma düzenlemesinin geliştirilmesi ve bu çerçevede barış gücü uygulamalarının ortaya çıkması, savaş hukuku açısından birçok sorunlar yaratmıştır.Birleşmiş Milletler haricindeki barış gücü uygulamaları da vardır. Birleşmiş Milletler Gücü’nün amaçları, çatışma tehlikelerini teşhis etme ve kaynaklarını diplomasi yoluyla ortadan kaldırma, çatışma ortaya çıktığında buna yol açan meseleleri çözmek amacıyla barışı kurma, barışı korumak için yapılan anlaşmaların icrasına yardımcı
Birleşmiş Milletler, küresel ortaklaşa güvenlik sisteminin ve bunun dışında pek
çok bölgesel savunma düzenlemesinin geliştirilmesi ve bu çerçevede barış gücü uygulamalarının ortaya çıkması, savaş hukuku açısından birçok sorunlar yaratmıştır.
çerçevesinde geliştirilmiştir.Savaşı yöneten örf ve âdet ile ahdî kurallar oluşturulurken bugünkü anlamda uluslararası silahlı güç olmadığı için bunları yöneten kurallar da bulunmamaktadır.Günümüzde, savaş hukukuna dair bir inceleme, çatışmaya taraf olanlar gibi uluslararası kumanda altındaki güçlere değinmeden sonuçlandırılamaz. Birleşmiş Milletler, küresel ortaklaşa güvenlik sisteminin ve bunun dışında pek çok bölgesel savunma düzenlemesinin geliştirilmesi ve bu çerçevede barış gücü uygulamalarının ortaya çıkması, savaş hukuku açısından birçok sorunlar yaratmıştır.Birleşmiş Milletler haricindeki barış gücü uygulamaları da vardır. Birleşmiş Milletler Gücü’nün amaçları, çatışma tehlikelerini teşhis etme ve kaynaklarını diplomasi yoluyla ortadan kaldırma, çatışma ortaya çıktığında buna yol açan meseleleri çözmek amacıyla barışı kurma, barışı korumak için yapılan anlaşmaların icrasına yardımcı
Birleşmiş Milletler, küresel ortaklaşa güvenlik sisteminin ve bunun dışında pek
çok bölgesel savunma düzenlemesinin geliştirilmesi ve bu çerçevede barış gücü uygulamalarının ortaya çıkması, savaş hukuku açısından birçok sorunlar yaratmıştır.
Soru 76
Meşru bir hükûmetin devrilmesi veya devletten ayrılmak için çıkarılan iç karışıklıklar bir devletin iç işidir ve karışılmaz. İnsancıl hukuk kapsamında incelenen konulardan "İç savaş ve çatışmalar", "muhariplik" ve "asilik" ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi doğru bir ifade olarak karşımıza çıkar ?.
Seçenekler
A
İsyancılar suçlu sayılırsa sorun uluslararası boyut kazanır.
B
Üçüncü devletlerin asilerle pazarlığa girse de bu durumunda asilik sıfatı tanınmış sayılmaz.
C
Muharip (savaşan) statüsü resmî bir statüdür ve savaş hukukunun savaşanlara tanıdığı barış zamanında sahip olunmayan birtakım yetkilerin uygulanması imkânını verir.
D
Üçüncü devletler, asilik sıfatını tanısalar da savaşanlara tarafsız olmak zorunlulukları bulunmaz.
E
İsyancılar açık denizde başka devletlerin gemilerini durdurup arayabilirler.
Açıklama:
Meşru bir hükûmetin devrilmesi veya devletten ayrılmak için çıkarılan iç karışıklıklar devletin iç işidir ve karışılmaz. İsyancılar suçlu sayılırsa sorun devletin yetkisindedir. Üçüncü devletlerin asilerle pazarlığa girmesi durumunda asilik sıfatı tanınmış olur. Muharip (savaşan) statüsü resmî bir statüdür. Savaş hukukunun savaşanlara tanıdığı barış zamanında sahip olunmayan birtakım yetkilerin uygulanması imkânını verir. Üçüncü devletler, asilik sıfatını tanıdıklarında savaşanlara tarafsız olmak zorundadır. İsyancılar, açık denizde başka devletlerin gemilerini durdurup arayamazlar, bunu ancak etkin oldukları karasularındaki gemilerine yapabilirler.
Muharip (savaşan) statüsü resmî bir statüdür ve savaş hukukunun savaşanlara tanıdığı barış zamanında sahip olunmayan birtakım yetkilerin uygulanması imkânını verir.
Muharip (savaşan) statüsü resmî bir statüdür ve savaş hukukunun savaşanlara tanıdığı barış zamanında sahip olunmayan birtakım yetkilerin uygulanması imkânını verir.
Soru 77
Terör ile ilgili olarak aşağıdaki şıklardan hangisi doğrudur?.
Seçenekler
A
Terör, hedefte ayrım gözeten bir eylemler bütünüdür.
B
Terör, korkutma hissi uyandırmadan siyasi amaca ulaşmayı ister.
C
Terörizme karşı mücadele eden iki ya da daha fazla devletin, uluslararası silahlı
çatışmayla ilgili olarak alıkoyduğu kişiler, uluslararası silahlı çatışmalara uygulanabilen insancıl hukukça korunmamaktadır.
çatışmayla ilgili olarak alıkoyduğu kişiler, uluslararası silahlı çatışmalara uygulanabilen insancıl hukukça korunmamaktadır.
D
İnsancıl hukuk, savaş hukuku veya silahlı çatışma hukuku olarak belirtilebilmesine rağmen, silahlı çatışma sırasında yasaklanan eylemlerin
çoğu, barış zamanında işlenmiş olsaydı terörizm olarak adlandırılabilirdi.
çoğu, barış zamanında işlenmiş olsaydı terörizm olarak adlandırılabilirdi.
E
Terörist eylemleri önlemek ve bastırmak için devletlerce alınan tedbirlerin
çoğu silahlı çatışma niteliği taşır.
çoğu silahlı çatışma niteliği taşır.
Açıklama:
Terör, hedefte ayrım gözetmeyen bir eylemler bütünüdür. Korkutarak siyasi
amaca ulaşmayı ister. İnsancıl hukuk, savaş hukuku veya silahlı çatışma hukuku
olarak belirtilebilmesine rağmen, silahlı çatışma sırasında yasaklanan eylemlerin
çoğu, barış zamanında işlenmiş olsaydı terörizm olarak adlandırılabilirdi.Terörist eylemleri önlemek ve bastırmak için devletlerce alınan tedbirlerin çoğu silahlı çatışma niteliği taşımaz.Terörizme karşı mücadele eden iki ya da daha fazla devletin, uluslararası silahlı çatışmayla ilgili olarak alıkoyduğu kişiler, uluslararası silahlı çatışmalara uygulanabilen insancıl hukukça korunur.
İnsancıl hukuk, savaş hukuku veya silahlı çatışma hukuku olarak belirtilebilmesine rağmen, silahlı çatışma sırasında yasaklanan eylemlerin
çoğu, barış zamanında işlenmiş olsaydı terörizm olarak adlandırılabilirdi.
amaca ulaşmayı ister. İnsancıl hukuk, savaş hukuku veya silahlı çatışma hukuku
olarak belirtilebilmesine rağmen, silahlı çatışma sırasında yasaklanan eylemlerin
çoğu, barış zamanında işlenmiş olsaydı terörizm olarak adlandırılabilirdi.Terörist eylemleri önlemek ve bastırmak için devletlerce alınan tedbirlerin çoğu silahlı çatışma niteliği taşımaz.Terörizme karşı mücadele eden iki ya da daha fazla devletin, uluslararası silahlı çatışmayla ilgili olarak alıkoyduğu kişiler, uluslararası silahlı çatışmalara uygulanabilen insancıl hukukça korunur.
İnsancıl hukuk, savaş hukuku veya silahlı çatışma hukuku olarak belirtilebilmesine rağmen, silahlı çatışma sırasında yasaklanan eylemlerin
çoğu, barış zamanında işlenmiş olsaydı terörizm olarak adlandırılabilirdi.
Soru 78
Savaş ve silahlı çatışmalar hukuku ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi doğru bir ifadedir ?.
Seçenekler
A
Savaşın uluslararası toplumda hizmet etmiş olduğu amaçlardan birisi; yetkili uluslararası mahkemelerin olduğu durumlarda, kendi kuvvetini kullanmak suretiyle hakkını elde etmedir.
B
Savaş, uluslararası hukuk kurallarının değiştirilmesinde ve koşulları
değiştirecek kuralların kabulünde devletlere yardımcı bir yöntem olma amacına hizmet etmemektedir.
değiştirecek kuralların kabulünde devletlere yardımcı bir yöntem olma amacına hizmet etmemektedir.
C
Uluslararası hukuk, savaşı yakın tarihlere kadar yasaklamıştır.
D
Zaman içinde yerini "silahlı çatışma" terimine bıraksan "savaş" terimi, BM Şartı
uyarınca de facto bir durum olarak değerlendirilmemektedir.
uyarınca de facto bir durum olarak değerlendirilmemektedir.
E
Savaş durumunda taraflar arasındaki normal ilişkiler tamamıyla ortadan kalkarken bugün bir silahlı çatışmanın başlaması, taraflar arasındaki hasmane olmayan ilişkilere zorunlu olarak ara verilmesi anlamına gelmez yani taraflar arasındaki diplomatik ilişkiler zorunlu olarak sona ermez veya ertelenmez.
Açıklama:
Savaş uluslararası toplumda iki amaca hizmet etmiştir: Yetkili uluslararası mahkemelerin olmadığı durumda, kendi kuvvetini kullanmak suretiyle hakkını elde etme aynı zamanda, uluslararası hukuk kurallarının değiştirilmesinde ve koşulları değiştirecek kuralların kabulünde devletlere yardımcı bir yöntem olma. Uluslararası hukuk, savaşı yakın tarihlere kadar yasaklamamıştır. Zaman içinde
savaş terimi, yerini silahlı çatışma terimine bırakmıştır. Silahlı çatışma, BM Şartı
uyarınca de facto bir durum olarak değerlendirilmektedir. Savaş durumunda taraflar arasındaki normal ilişkiler tamamıyla ortadan kalkarken bugün bir silahlı çatışmanın başlaması, taraflar arasındaki hasmane olmayan ilişkilere zorunlu olarak ara verilmesi anlamına gelmez. Yani, taraflar arasındaki diplomatik ilişkiler zorunlu olarak sona ermez veya ertelenmez.
Savaş durumunda taraflar arasındaki normal ilişkiler tamamıyla ortadan kalkarken bugün bir silahlı çatışmanın başlaması, taraflar arasındaki hasmane olmayan ilişkilere zorunlu olarak ara verilmesi anlamına gelmez yani taraflar arasındaki diplomatik ilişkiler zorunlu olarak sona ermez veya ertelenmez.
savaş terimi, yerini silahlı çatışma terimine bırakmıştır. Silahlı çatışma, BM Şartı
uyarınca de facto bir durum olarak değerlendirilmektedir. Savaş durumunda taraflar arasındaki normal ilişkiler tamamıyla ortadan kalkarken bugün bir silahlı çatışmanın başlaması, taraflar arasındaki hasmane olmayan ilişkilere zorunlu olarak ara verilmesi anlamına gelmez. Yani, taraflar arasındaki diplomatik ilişkiler zorunlu olarak sona ermez veya ertelenmez.
Savaş durumunda taraflar arasındaki normal ilişkiler tamamıyla ortadan kalkarken bugün bir silahlı çatışmanın başlaması, taraflar arasındaki hasmane olmayan ilişkilere zorunlu olarak ara verilmesi anlamına gelmez yani taraflar arasındaki diplomatik ilişkiler zorunlu olarak sona ermez veya ertelenmez.
Soru 79
İnsancıl hukuk uyarınca, olguların kanıtlanması maksadıyla savaşanlar, ad hoc soruşturma yapılması hususunda anlaşabilirler ve mağdur devlet, suçlu devlete karşı protesto edilmesi ve suçluların cezalandırılması ve/veya tazminat ödenmesi, tarafsız bir üçüncü kişinin müdahalesi, misilleme uygulanması münferit suçluların cezalandırılması yollarına başvurabilir. Buna göre, insancıl hukuk kurallarına riayetin sağlanması ve bu kuralların uygulanması açısından aşağıdakilerden hangisi geçerli bir ifadedir ?.
Seçenekler
A
Uluslararası hukuk kuralları merkezî bir organ tarafından uygulanmamaktadır.
B
Misilleme karşılıklılık ilkesine dayanır ve savaş hukukunda yasak olmakla birlikte,
barış zamanında yeri vardır. Her misillemenin, ilk ihlalle orantılı olma şartı bulunmaz.
barış zamanında yeri vardır. Her misillemenin, ilk ihlalle orantılı olma şartı bulunmaz.
C
Çatışma taraflarından birinin kontrolü altında bulunan savaş esiri veya işgal altındaki sivili, diğer çatışma tarafının vatandaşlarının haklarını korumak için atanmış olan güç "koruyucu güç"tür.
D
"Uluslararası Kızılhaç Teşkilatı" İnsancıl hukukun geliştirilmesinde ve uygulamasında önemli katkıları olan bir kurumdur, faaliyetlerini birçok devlette sürdürür ve iki unsurdan oluşmaktadır, bunlar; "Uluslararası Kızılhaç Komitesi" ve "Millî Kızılhaç Cemiyeti"dir.
E
Uluslararası Soruşturma Komisyonu; Uluslararası insancıl hukukun ağır ve diğer ciddi ihlallerinin araştırılmasını amaçlayan, mahkeme veya yargı işlevi gören bir organdır.
Açıklama:
Uluslararası hukuk kuralları merkezî bir organ tarafından uygulanmaktadır. Misilleme: Karşılıklılık ilkesine dayanır. Barış zamanında yasak olmakla birlikte, savaş hukukunda yeri vardır. Uluslararası Hukuk Komisyonu “karşı önlemler” terimini kullanır. Amaç, düşmanı hukuka aykırı faaliyeti durdurması için ikna etmek ve silahlı çatışma hukukuna uymasını sağlamaktır. Her misilleme, ilk ihlalle orantılı olmalıdır. Çatışma taraflarından birinin kontrolü altında bulunan savaş esiri veya işgal altındaki sivili, diğer çatışma tarafının vatandaşlarının haklarını korumak için atanmış güç "koruyucu güç"tür. Uluslararası Kızılhaç Teşkilatı: İnsancıl hukukun geliştirilmesinde ve uygulamasında önemli katkıları olan bir kurumdur. Faaliyetlerini birçok devlette sürdürür. Dört unsurdan oluşmaktadır: Uluslararası Kızılhaç Komitesi, Millî Kızılhaç ve Kızılay Cemiyetleri, Millî Kızılhaç ve Kızılay Cemiyetleri Uluslararası Federasyonu, Uluslararası Kızılhaç ve Kızılay Konferansı. Uluslararası Soru
Çatışma taraflarından birinin kontrolü altında bulunan savaş esiri veya işgal altındaki sivili, diğer çatışma tarafının vatandaşlarının haklarını korumak için atanmış olan güç "koruyucu güç"tür.
Çatışma taraflarından birinin kontrolü altında bulunan savaş esiri veya işgal altındaki sivili, diğer çatışma tarafının vatandaşlarının haklarını korumak için atanmış olan güç "koruyucu güç"tür.
Soru 80
" Roma’da .... ... ... Statüsü’nün kabul edildiği bir Diplomatik Konferans neticesinde kurulmuştur. Mahkeme Statüsü, Nüremberg ilkelerinin kabulüne dayanır. Savaş suçları, soykırım, insanlığa karşı suçlar, saldırı suçları üzerinde yetki kullanacaktır. Devletler, Statü’ye taraf olur olmaz belirtilen suçlar hakkında bu mahkemenin yetkisini kabul eder. Mahkeme devletler değil, bireyler üzerinde yetkilidir. "
Yukarıdaki ifadedeki boşluğa aşağıdakilerden hangisi gelmelidir ?.
Yukarıdaki ifadedeki boşluğa aşağıdakilerden hangisi gelmelidir ?.
Seçenekler
A
Ad Hoc Mahkeme
B
Uluslararası Nüremberg Mahkemesi
C
Uluslararası Tokyo Askerî Mahkemesi
D
Yugoslavya Savaş Suçları Uluslararası Mahkemesi
E
Daimi Uluslararası Ceza Mahkemesi
Açıklama:
Daimi Uluslararası Ceza Mahkemesi; Roma’da Uluslararası Ceza Mahkemesi Statüsü’nün kabul edildiği bir Diplomatik Konferans neticesinde kurulmuştur.
Mahkeme Statüsü, Nüremberg ilkelerinin kabulüne dayanır. Savaş suçları, soykırım, insanlığa karşı suçlar, saldırı suçları üzerinde yetki kullanacaktır. Türkiye, Ceza Kanunu’nda sadece soykırım ve insanlığa karşı suçları düzenlemiştir. Devletler, Statü’ye taraf olur olmaz belirtilen suçlar hakkında Mahkemenin yetkisini kabul eder. Mahkeme devletler değil, bireyler üzerinde yetkilidir.
Mahkeme Statüsü, Nüremberg ilkelerinin kabulüne dayanır. Savaş suçları, soykırım, insanlığa karşı suçlar, saldırı suçları üzerinde yetki kullanacaktır. Türkiye, Ceza Kanunu’nda sadece soykırım ve insanlığa karşı suçları düzenlemiştir. Devletler, Statü’ye taraf olur olmaz belirtilen suçlar hakkında Mahkemenin yetkisini kabul eder. Mahkeme devletler değil, bireyler üzerinde yetkilidir.
Soru 81
Misillemeye ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Karşılıklılık ilkesine dayanır.
B
Barış zamanında da belli koşullar altında uygulanabilir.
C
Savaş hukukunda uygulanabilir.
D
Misilleme, savaşan hükûmetin yetkili temsilcisi tarafından emredilmelidir.
E
Her misilleme, ilk ihlalle orantılı olmalıdır.
Açıklama:
Misilleme savaş hukukunda uygulama bulurken barış zamanında yasaktır. Karşılıklılık ilkesine dayanır. İlk ihlalle orantılı olmalıdır. Savaşan hükümetin yetkili temsilcisi tarafından ilan edilmelidir. Misilleme eylemi, düşman, hukuka aykırı faaliyetlerinden vazgeçmesi ve silahlı çatışma hukukuna uyması için ikna edilir edilmez durdurulmalıdır.
Soru 82
Aşağıdakilerden hangisi düzenli olmayan birlik olarak adlandırılmaz?
Seçenekler
A
Gerillalar
B
Direniş grupları
C
Silahlı kuvvetler
D
Çeteciler
E
Yeraltı grupları
Açıklama:
Düzenli olmayan birlikler, gerillalar, çeteciler, direniş grupları ve yeraltı grupları gibi çeşitli adlarla adlandırılırlar. Düzenli olmayan birliklerin, normal silahlı kuvvetlerin hak ve ayrıcalıklarına hak kazanabilmesi için bazı koşulları yerine getirmesi gerekir.
Soru 83
Uluslararası hukukun güç kullanımını meşru saydığı hâllerle ilgili kurallara ne ad verilir?
Seçenekler
A
Misilleme
B
Jus in bello
C
Jus ad bellum
D
Jus cogens
E
Erga omnes
Açıklama:
Uluslararası insancıl hukukun iki yüzü mevcuttur: İnsancıl hukukun birinci yüzü,
BM Şartı’nda zikredilen ve uluslararası hukukun ayrı ama önemli bir kısmını
oluşturan devletlerin güç kullanıp kullanamayacağı meselesi ya da başka deyişle
silahlı güç kullanımının meşru olup olmadığı, uluslararası hukukun güç kullanımını meşru saydığı hâllerle ilgili kurallar (jus ad bellum, savaş yapma hakkı) dır. İkinci yüzü ise çatışmalar süresince uygulanacak hukuki rejimi düzenleyen kurallar (jus in bello, savaş içindeki haklar, yükümlülükler) dır.
BM Şartı’nda zikredilen ve uluslararası hukukun ayrı ama önemli bir kısmını
oluşturan devletlerin güç kullanıp kullanamayacağı meselesi ya da başka deyişle
silahlı güç kullanımının meşru olup olmadığı, uluslararası hukukun güç kullanımını meşru saydığı hâllerle ilgili kurallar (jus ad bellum, savaş yapma hakkı) dır. İkinci yüzü ise çatışmalar süresince uygulanacak hukuki rejimi düzenleyen kurallar (jus in bello, savaş içindeki haklar, yükümlülükler) dır.
Soru 84
Savaşanlara yaralılarını toplama veya ölülerini gömmeye fırsat vermek üzere çatışmaya ara verilmesi gibi sadece askerî amaçlarla yapılan kısa süreli ve yerel olarak silahlı çatışmanın durdurulacağını gösteren anlaşma aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Ateşkes
B
Çekilme
C
Mütareke
D
Silah bırakışması
E
Askeri barış
Açıklama:
Silah bırakışması; kısa süreli ve yerel olarak silahlı çatışmanın durdurulmasıdır. Savaşanlara yaralılarını toplama veya ölülerini gömmeye fırsat vermek üzere çatışmaya ara verilmesi gibi askeri amaçlarla yapılır. kısa süreli ve yerel olarak silahlı çatışmanın durdurulur.
Soru 85
Aşağıdakilerden hangisi kayıtsız şartsız şekilde sona eren savaş örneğidir?
Seçenekler
A
II. Dünya Savaşında Fransa
B
II. Dünya Savaşında Almanya
C
I. Dünya Savaşında Rusya
D
Vietnam Savaşı
E
I. Dünya Savaşında Osmanlı Devleti
Açıklama:
Savaş, galip devletin mağlubu ortadan kaldırması, bir barış andlaşması yapılması, kayıtsız şartsız teslim, barış ilişkilerine geçilmesi, çatışmaya ara verilmesi gibi çeşitli yollarla sona erebilir. Barış andlaşması yapılması normal ve tercih edilen bir tarz olmakla beraber ateşkes, ara verme anlaşması, mütareke, ön barış görüşmeleri savaşı hukuki yoldan sona erdirmez. Kayıtsız şartsız teslime tek örnek, II. Dünya Savaşı’nda Almanya’nın durumudur. Müttefiklerin Almanya adına andlaşma akdetme yetkisi dahi bulunmuştur
Soru 86
Bir devletin diğer devletlerce siyasi bağımsızlığının ve ülke bütünlüğünün teminat altına alınmasına karşılık meşrû müdafaa hariç, savaş hakkından ve askerî ittifaklara girme hakkından vazgeçmesine ne ad verilir?
Seçenekler
A
Garantörlük
B
Sürekli tarafsızlık
C
Si omnes
D
Jus ad bellum
E
Jus in bello
Açıklama:
Tarafsızlık, bir devletin iki veya daha çok devlet arasında çıkmış olan bir savaşta, kendisini fiilî ve hukuki bakımdan savaş hâli dışında tutması ve savaşan
devletlerin de öyle saymalarıdır. Sürekli tarafsızlık ise bir devletin diğer devletlerce siyasi bağımsızlığının ve ülke bütünlüğünün teminat altına alınmasına karşılık meşrû müdafaa hariç, savaş hakkından ve askerî ittifaklara girme hakkından vazgeçmesidir. Bir devlet barış zamanında sürekli tarafsızlık statüsüne girebilir.
devletlerin de öyle saymalarıdır. Sürekli tarafsızlık ise bir devletin diğer devletlerce siyasi bağımsızlığının ve ülke bütünlüğünün teminat altına alınmasına karşılık meşrû müdafaa hariç, savaş hakkından ve askerî ittifaklara girme hakkından vazgeçmesidir. Bir devlet barış zamanında sürekli tarafsızlık statüsüne girebilir.
Soru 87
Aşağıdakilerden hangisi bireysel ve ortak garanti sağlayan sürekli tarafsız devlettir?
Seçenekler
A
Belçika
B
Avusturya
C
Hollanda
D
İsviçre
E
Malta
Açıklama:
Bireysel ve ortak garanti sağlayan sürekli tarafsız devlet, İsviçre’dir. Belçika,
Hollanda, Avusturya ve Malta ise garantisiz olarak bu statüyü haizdir.
Hollanda, Avusturya ve Malta ise garantisiz olarak bu statüyü haizdir.
Soru 88
Çatışma taraflarından birinin kontrolü altında bulunan savaş esiri veya işgal altındaki sivili, diğer çatışma tarafının vatandaşlarının haklarını korumak için atanmışlara ne ad verilir?
Seçenekler
A
Vasi
B
Tarafsız güç
C
Koruyucu güç
D
Meşru güç
E
Önleyici güç
Açıklama:
Çatışma taraflarından birinin kontrolü altında bulunan savaş esiri veya işgal altındaki sivili, diğer çatışma tarafının vatandaşlarının haklarını korumak için atanmış Koruyucu Güçtür. Koruyucu güç de insancıl hukuka riayeti sağlayan mekanizmalarındandır.
Soru 89
Aşağıdakilerden hangisi uluslararası ad hoc mahkemelerden biri değildir?
Seçenekler
A
Uluslararası Nüremberg Askeri Mahkemesi
B
Uluslararası Tokyo Askeri Mahkemesi
C
Uluslararası Eski Yugoslavya Ceza Mahkemesi
D
Uluslararası Ceza Mahkemesi
E
Uluslararası Ruanda Ceza Mahkemesi
Açıklama:
Roma’da Uluslararası Ceza Mahkemesi Statüsü’nün kabul edildiği bir Diplomatik Konferans neticesinde Uluslararası Ceza Mahkemesi kurulmuştur. Uluslararası Ceza Mahkemesi ad hoc değil daimi statülü bir mahkemedir.
Soru 90
Aşağıdakilerden hangisinde uluslararası hukuk yükümlülüklerinin yerine getirilmesinde klasik savaşa varmayan bireysel zorlama biçimleri doğru şekilde verilmiştir?
Seçenekler
A
Ambargo, mücbir sebep, hedef devletin rızası
B
Zararla karşılık, misilleme ve meşru müdafaa
C
Ambargo, zararla karşılık, hedef devletin rızası
D
Ambargo, misilleme, mücbir sebep
E
Mücbir sebep, misilleme
Açıklama:
Zararla karşılık, misilleme ve meşrû müdafaa, uluslararası hukuk yükümlülüklerinin yerine getirilmesinde klasik savaşa varmayan bireysel zorlama biçimleri olarak kabul edilmektedir.
Soru 91
Savaş veya silahlı çatışma durumlarının etkilerini sınırlandırmak amacıyla insanlara yapılması gerekli olan asgari davranış ve yardıma dair kurallar bütününe ne ad verilir?
Seçenekler
A
Ceza hukuku
B
Medeni hukuk
C
İnsancıl hukuk
D
İdare hukuku
E
Ticaret hukuku
Açıklama:
Savaş veya silahlı çatışma durumlarının etkilerini sınırlandırmak amacıyla insanlara yapılması gerekli olan asgari davranış ve yardıma dair kurallar bütününe insancıl hukuk adı verilir.
Soru 92
BM Şartı’nda zikredilen ve uluslararası hukukun ayrı ama önemli bir kısmını oluşturan devletlerin güç kullanıp kullanamayacağı meselesi ya da başka deyişle silahlı güç kullanımının meşru olup olmadığı, uluslararası hukukun güç kullanımını meşru saydığı hâllerle ilgili kurallar aşağıdakilerden hangisi ile ilgilidir?
Seçenekler
A
Jus ad bellum
B
Jus in bello
C
Teamül
D
Si omnes
E
Erga omnes
Açıklama:
BM Şartı’nda zikredilen ve uluslararası hukukun ayrı ama önemli bir kısmını oluşturan devletlerin güç kullanıp kullanamayacağı meselesi ya da başka deyişle silahlı güç kullanımının meşru olup olmadığı, uluslararası hukukun güç kullanımını meşru saydığı haller jus ad bellum ile ilgilidir.
Soru 93
Çatışmalar süresince uygulanacak hukuki rejimi düzenleyen kurallara ne ad verilir?
Seçenekler
A
Jus ad bellum
B
Jus in bello
C
Erga omnes
D
Jus cogens
E
Si omnes
Açıklama:
Çatışmalar süresince uygulanacak hukuki rejimi düzenleyen kurallara jus in bello adı verilir.
Soru 94
Çatışma tehlikelerini teşhis etme ve kaynaklarını diplomasi yoluyla ortadan kaldırma, çatışma ortaya çıktığında buna
yol açan meseleleri çözmek amacıyla barışı kurma, barışı korumak için yapılan anlaşmaların icrasına yardımcı olma, barışın tesisine yardımcı olmak için hazır bulunma, iç savaş ve çatışma nedeniyle bozulan altyapı ve kurumları yeniden inşa etme ve uluslararası barışçıl menfaat bağlarını inşa etme, çatışmanın altında yatan temel sebepleri ortaya koyma aşağıdakilerden hangisinin amaçlarıdır?
yol açan meseleleri çözmek amacıyla barışı kurma, barışı korumak için yapılan anlaşmaların icrasına yardımcı olma, barışın tesisine yardımcı olmak için hazır bulunma, iç savaş ve çatışma nedeniyle bozulan altyapı ve kurumları yeniden inşa etme ve uluslararası barışçıl menfaat bağlarını inşa etme, çatışmanın altında yatan temel sebepleri ortaya koyma aşağıdakilerden hangisinin amaçlarıdır?
Seçenekler
A
Brüksel Konferansı
B
Cenevre Sözleşmeleri
C
Lahey Sözleşmeleri
D
NATO
E
Birleşmiş Milletler Barış Gücü
Açıklama:
Çatışma tehlikelerini teşhis etme ve kaynaklarını diplomasi yoluyla ortadan kaldırma, çatışma ortaya çıktığında buna
yol açan meseleleri çözmek amacıyla barışı kurma, barışı korumak için yapılan anlaşmaların icrasına yardımcı olma, barışın tesisine yardımcı olmak için hazır bulunma, iç savaş ve çatışma nedeniyle bozulan altyapı ve kurumları yeniden inşa etme ve uluslararası barışçıl menfaat bağlarını inşa etme, çatışmanın altında yatan temel sebepleri ortaya koyma Bİrleşmiş Milletler Barış Gücü'nün amaçlarıdır.
yol açan meseleleri çözmek amacıyla barışı kurma, barışı korumak için yapılan anlaşmaların icrasına yardımcı olma, barışın tesisine yardımcı olmak için hazır bulunma, iç savaş ve çatışma nedeniyle bozulan altyapı ve kurumları yeniden inşa etme ve uluslararası barışçıl menfaat bağlarını inşa etme, çatışmanın altında yatan temel sebepleri ortaya koyma Bİrleşmiş Milletler Barış Gücü'nün amaçlarıdır.
Soru 95
Aşağıdakilerden hangisi insancıl hukukun kaynaklarından biri değildir?
Seçenekler
A
1899 ve 1907 Lahey Sözleşmeleri
B
1864, 1906 ve 1929 Savaş Alanındaki Ordularda Bulunan Hasta ve Yaralıların Durumunun İyileştirilmesine dair Cenevre Sözleşmeleri
C
1949 Cenevre Sözleşmeleri
D
Birleşmiş Milletler Şartı
E
2000 Çocuk Haklarına Dair Sözleşme’nin Silahlı Çatışmalara Çocukların Dahil Olmasına Dair İhtiyarî Protokolü
Açıklama:
Birleşmiş Milletler Şartı insancıl hukukun kaynaklarından biri değildir.
Soru 96
Savaş hukukunun savaşanlara tanıdığı barış zamanında sahip olunmayan birtakım yetkilerin uygulanması imkânını veren statü aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Muharip
B
Asilik
C
Çatışan
D
Terörist
E
Suçlu
Açıklama:
Savaş hukukunun savaşanlara tanıdığı barış zamanında sahip olunmayan birtakım yetkilerin uygulanması imkânını muharip statüsü verir.
Soru 97
Terörizm ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Hem Cenevre Sözleşmeleri, hem Ek Protokoller sivil nüfus arasında terör yaymayı amaçlayan eylemleri yasaklar.
B
Terörist eylemleri önlemek ve bastırmak için devletlerce alınan tedbirlerin çoğu silahlı çatışma niteliği taşımaz.
C
Terörizme karşı mücadele eden iki ya da daha fazla devletin, uluslararası silahlı çatışmayla ilgili olarak alıkoyduğu kişiler, uluslararası silahlı çatışmalara uygulanabilen insancıl hukukça korunur.
D
Uluslararası Kızılhaç Komitesi’nin, uluslararası nitelikte olmayan silahlı çatışma teşkil eden terörizme karşı mücadele ve silahlı çatışma durumları dışında alıkonan kişilere dair de birtakım insancıl hizmetleri olabilmektedir.
E
Terör,Uluslararası Ceza Mahkemeleri Statüsü'nde insanlık aleyhine işlenen suçlar arasına sokulmuştur.
Açıklama:
Terör,Uluslararası Ceza Mahkemeleri Statüsü'nde insanlık aleyhine işlenen suçlar arasına sokulmak istenmektedir.
Soru 98
Bütün ilgililer için andlaşma bağlayıcı olmadıkça andlaşma hiçbiri için bağlayıcı olmayacak kuralına ne ad verilir?
Seçenekler
A
Erga omnes
B
Si omnes
C
Jus ad bellum
D
Jus in bello
E
Jus cogens
Açıklama:
Bütün ilgililer için andlaşma bağlayıcı olmadıkça andlaşma hiçbiri için bağlayıcı olmayacak kuralı si omnes denir.
Soru 99
Bir devletin iki veya daha çok devlet arasında çıkmış olan bir savaşta, kendisini fiilî ve hukuki bakımdan savaş hâli dışında tutması ve savaşan devletlerin de öyle saymalarına ne ad verilir?
Seçenekler
A
Tarafsızlık
B
Muharip
C
Asilik
D
Sürekli tarafsızlık
E
Direniş grupları
Açıklama:
Bir devletin iki veya daha çok devlet arasında çıkmış olan bir savaşta, kendisini fiilî ve hukuki bakımdan savaş hâli dışında tutması ve savaşan devletlerin de öyle saymalarına tarafsızlık adı verilir.
Soru 100
Misilleme ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Karşılıklılık ilkesine dayanır.
B
Barış zamanında yasak olmakla birlikte, savaş hukukunda yeri vardır.
C
Uluslararası Hukuk Komisyonu “karşı önlemler” terimini kullanır.
D
Amaç, düşmanı hukuka aykırı faaliyeti durdurması için ikna etmek ve silahlı çatışma hukukuna uymasını sağlamaktır.
E
Misilleme, savaşan hükûmetin yetkili temsilcisi tarafından emredilmemelidir.
Açıklama:
Misilleme, savaşan hükûmetin yetkili temsilcisi tarafından emredilmelidir.
Ünite 5
Soru 1
Genel olarak devletin hava sahası, ülke ile aynı hukuki statüye sahiptir. Hava sahasının uzayla sınırı, hukuken .......
Verilen ifadedeki boşluğa aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?
Verilen ifadedeki boşluğa aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?
Seçenekler
A
belirlenmiştir
B
belirsizdir
C
uzaktır
D
aynıdır
E
iç içedir
Açıklama:
Genel olarak devletin hava sahası, ülke ile aynı hukuki statüye sahiptir. Ancak uzayla sınırı, hukuken belirsizdir.
Soru 2
"Amerikan devletleri’nin kendi aralarında akdettiği ...... Sözleşmesi, devletlerin havada mutlak ve münhasır egemenliğini kabul etmekle beraber, ticari amaçla kullanılan uçaklara daha çok serbesti tanımıştır." Verilen cümledeki boşluk aşağıdakilerden hangisi ile tamamlanmalıdır?
Seçenekler
A
Şikago
B
Havana
C
Paris
D
Tokyo
E
New York
Açıklama:
Amerika Devletleri’nin kendi aralarında akdettiği Havana Sözleşmesi, devletlerin havada mutlak ve münhasır egemenliğini kabul etmekle beraber, ticari amaçla kullanılan uçaklara daha çok serbesti tanımıştır.
Soru 3
Aaşğıdakilerden hangisi sivil havacılığın güvenliğine karşı en sık işlenen suçlardandır?
Seçenekler
A
Uçak kaçırma
B
Yağma
C
Cinsel saldırı
D
Mala zarar verme
E
Yağma
Açıklama:
Sivil havacılığın güvenliğine karşı en sık rastlanan suçlar, uçak kaçırma, sabotaj ve uçağı başka bir devlete sığınmaya zorlamadır.
Soru 4
İnsanoğlunun uzaydaki faaliyetlerinden doğan sorunlara değinen hukuk dalı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Hava hukuku
B
Uzay hukuku
C
Taşıma hukuku
D
Ticaret hukuku
E
Kamu hukuku
Açıklama:
Uzay hukuku, uzayın keşfiyle birlikte gelişmiş, bilimsel ve teknolojik gelişmelerin hız kazandırdığı en yeni hukuk dalı olarak ortaya çıkmıştır ve kısaca insanoğlunun uzaydaki faaliyetlerinden doğan sorunlara değinen hukuk olarak tanımlanabilmekle beraber, bu hukukun kaynakları hem ulusal ve hem de uluslararası hukukta bulunabilir.
Soru 5
Aşağıdakilerden hangisi uzay hukukuyla yakından ilgili olan Uluslararası Telekomünikasyon Birliği’nin bir koludur?
Seçenekler
A
Dünya İdari Radyo Konferansı
B
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi
C
Dünya Ticaret Örgütü
D
Dünya Denizcilik Teşkilatı
E
BM Güvenlik Konseyi
Açıklama:
Dünya İdari Radyo Konferansı (WARC) hem ulusal ve hem uluslararası olmak üzere yaklaşık bütün haberleşme şekilleri etkileyen bugünün çeşitlilik arz eden pazarında uzay haberleşmesine göndermede bulunulabilecek Uluslararası Telekomünikasyon Birliği’nin bir koludur.
Soru 6
Uluslararası sivil havacılık endüstrisine dair kural ve düzenlemelerin serbestleştirilmesini isteyen, hükümetin müdahalesini asgarî düzeye indirmek, askerî ve diğer devlet hava gemilerinin uçuşlarına izin verilebilecek bir rejimi düzenlemeyi amaçlayan
uluslararası siyaset kavramı aşasğıdakilerden hangisidir?
uluslararası siyaset kavramı aşasğıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Açık hava sahası
B
Serbest uçuş ilkesi
C
Açık semalar siyaseti
D
Genellik ilkesi
E
Eşitlik ilkesi
Açıklama:
Uluslararası sivil havacılık endüstrisine dair kural ve düzenlemelerin serbestleştirilmesini isteyen, hükümetin müdahalesini asgarî düzeye indirmek, askerî ve diğer devlet hava gemilerinin uçuşlarına izin verilebilecek bir rejimi düzenlemeyi amaçlayan
uluslararası siyaset kavramı; açık semalar siyasetidir. WARC'ın ikinci bölgesinde yer alan Güney ve Kuzey Amerika, açık semalar siyasetini tanıyan tek alan olarak kalmıştır.
uluslararası siyaset kavramı; açık semalar siyasetidir. WARC'ın ikinci bölgesinde yer alan Güney ve Kuzey Amerika, açık semalar siyasetini tanıyan tek alan olarak kalmıştır.
Soru 7
Uzay hukukuyla ilgili temel düzenleme aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Uluslararası Hava Taşımalarına İlişkin Bazı Kuralların Birleştirilmesi Hakkında Varşova Sözleşmesi
B
1967 tarihli Ay ve Diğer Gök Cisimleri Dahil Olmak Üzere Uzayın Keşfi ve Kullanılmasında Devletlerin Faaliyetlerini Düzenleyen İlkeler Üzerinde Andlaşma
C
1968, Astronotların Kurtarılması ve Dönüşüne ve Uzaya Fırlatılan Cisimlerin Dönüşüne Dair Andlaşma
D
1919, Hava Ulaştırmasının Düzenlenmesine Dair Paris Sözleşmesi
E
1944 tarihli Uluslararası Sivil Havacılığa Dair Şikago Sözleşmesi
Açıklama:
Uzay hukuku, üzerinde egemenlik olmayan kâinattaki devletlerin ve özel kişilerin faaliyetlerini düzenleyen bir dizi uluslararası belgeden oluşur. 1967 tarihli Ay ve Diğer Gök Cisimleri Dahil Olmak Üzere Uzayın Keşfi ve Kullanılmasında Devletlerin Faaliyetlerini Düzenleyen İlkeler Üzerinde Andlaşma’nın (Uzay Andlaşması) bu düzenleme içinde esaslı bir önemi vardır. Bazı yazarlarca uzayın Magna Carta’sı olarak da nitelendirilmiştir.
Soru 8
Aşağıdakilerden hangisi münhasıran sivil havacılığın güvenliği ile ilgili uluslararası sözleşmelerden birisi değildir?
Seçenekler
A
Uçaklarda İşlenen Suçlar ve Diğer Bazı Eylemlere İlişkin Tokyo Sözleşmesi
B
Uçakların Kanun Dışı Yollarla Ele Geçirilmesine Dair Lahey Sözleşmesi
C
Sivil Havacılığın Güvenliğine Karşı Kanun Dışı Eylemlerin Önlenmesine Dair Montreal Sözleşmesi
D
Uluslararası Sivil Havacılığa Dair Şikago Sözleşmesi
E
Uluslararası Sivil Havacılığı Hizmet Veren Havalimanlarında Kanun Dışı Şiddet Olaylarının Önlenmesine İlişkin Protokol
Açıklama:
Hava ulaştırması ile ilgili mevcut rejim, 1944 Şikago Konferansı’nda geliştirilmiştir. Burada kabul edilen 1944 tarihli Uluslararası Sivil Havacılığa Dair Şikago Sözleşmesi, uluslararası sivil havacılığın hukuki çerçevesini çizmiştir. Bu Sözleşme, daha önce imzalanmış Paris ve Havana Sözleşmeleri’nin yerini almış ve kurumsal bir üst yapı oluşturmuştur. Hava taşımacılığının kuralları, Sözleşme’ye yapılan toplam 18 adet ek ile detaylı olarak düzenlenmiştir. Bu sözleşme sivil havacılıkta güvenlikten ziyade genel hukuki rejimi belirlemek için akdedilmiştir.
Soru 9
Hava sahasının en önemli kullanım biçimlerinden biri haberleşmedir. Bu konu ile ilgilenen uluslararası teşkilat aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Uluslararası Telekomünikasyon Birliği (ITU)
B
Amerikan Ulusal Havacılık ve Uzay Dairesi (NASA)
C
Birleşmiş Milletler (BM)
D
Avrupa Birliği (AB)
E
Dünya Fikri Mülkiyet Örgütü (IPO)
Açıklama:
Hava sahasının en önemli kullanım biçimlerinden biri haberleşmedir. Bu konu ile ilgili uluslararası teşkilat olan Uluslararası Telekomünikasyon Birliği (ITU) 1865’te Paris’te Uluslararası Telgraf Birliği olarak kurulmuştur. Şu andaki ismini 1934’te almıştır ve 1947’de BM’nin uzman kuruluşu olmuştur. İlk uzmanlık alanı telgraf olmasına rağmen, şu anda ITU’nun çalışma alanı, dijital yayıncılıktan İnternete ve mobil teknolojilerden 3D televizyona kadar bütün bilişim ve iletişim teknolojileri sektörünü kapsar. Hem devletlerin hem özel sektör kuruluşlarının üye olabildiği bir teşkilattır.
Soru 10
"................, üzerinde egemenlik olmayan kâinattaki devletlerin ve özel kişilerin faaliyetlerini düzenleyen bir dizi uluslararası belgeden oluşur." Verilen ifadedeki boşluğa aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?
Seçenekler
A
Borçlar hukuku
B
Ticaret hukuku
C
Hava hukuku
D
Uzay hukuku
E
Uluslararası hukuk
Açıklama:
Uzay hukuku, üzerinde egemenlik olmayan kâinattaki devletlerin ve özel kişilerin faaliyetlerini düzenleyen bir dizi uluslararası belgeden oluşur.
Soru 11
Uluslararası Havacılık Federasyonu, atmosfer ve uzay arasındaki sınırı, deniz seviyesinden kaç km yükseklikte Karman Çizgisi olarak kabul etmiştir?
Seçenekler
A
50 km
B
100 km
C
120 km
D
150 km
E
200 km
Açıklama:
Herhangi hukuki bir bağlayıcılığı olmasa da, Uluslararası Havacılık Federasyonu, atmosfer ve uzay arasındaki sınırı, deniz seviyesinden 100 km yükseklikteki Karman Çizgisi olarak kabul etmiştir.
Soru 12
Günümüz hukukunda hava sahasının hukuki statüsüne ilişkin olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
Seçenekler
A
Hava sahası üzerinde devletin egemenliği tamdır
B
İki veya çok taraflı antlaşmalar devlet egemenliğini sınırlar
C
Ulusal hava sahası, karasularının dış sınırına kadar uzanır
D
Yabancı uçakların, karasularının üzerinde zararsız geçiş hakkı vardır
E
Devletler hava sahasında haberleşme faaliyetlerini gerçeklşetirebilirler
Açıklama:
Günümüz hukuku, hava sahası üzerinde devletin egemenlik hakkını haiz olduğu ilkesine dayanır. Devletin egemenliğine getirilen sınırlamaların kaynağı, bu konuda akdedilen, iki veya çok taraflı andlaşmalardır. Ulusal hava sahası, karasularının dış sınırına kadar uzanır. Ancak yabancı uçaklar için karasularının üzerindeki hava sahasında zararsız geçiş hakkı yoktur.
Soru 13
Uluslararası hava ulaştırmasını düzenleyen ilk çok taraflı andlaşma aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Paris Antlaşması
B
Şikago Antlaşması
C
Havana Sözleşmesi
D
Montreal Sözleşmesi
E
Amsterdam Sözleşmesi
Açıklama:
Uluslararası hava ulaştırmasını düzenleyen ilk çok taraflı andlaşma,1919 tarihli Hava Ulaştırmasının Düzenlenmesine Dair Paris Sözleşmesi’dir.
Soru 14
Havana Sözleşmesi hangi devletler arasında yapılmıştır?
Seçenekler
A
Avrupa Birliğine üye devletler arasında
B
Ortadoğu'da yer alan devletler arasında
C
Birleşik Krallıkta yer alan devletler arasında
D
Amerika Birleşik Devletlerinde yer alan devletler arasında
E
Nordik Devletler arasında
Açıklama:
Amerika Devletleri’nin kendi aralarında akdettiği Havana Sözleşmesi, devletlerin havada mutlak ve münhasır egemenliğini kabul etmekle beraber, ticari amaçla kullanılan uçaklara daha çok serbesti tanımıştır.
Soru 15
Türkiye, Transit Antlaşmasına taraf olurken aşağıdaki düzenlemelerden hangisine çekince koymuştur?
Seçenekler
A
Yere inmeksizin ülkesi üzerinden uçup geçme hakkı
B
Ticari olmayan amaçlarla yere inme hakkını, tanıma yükümü
C
Hava gemisinin uyruğunda bulunduğu devletin ülkesinden aldığı yolcu, posta ve yükü, âkid devletin ülkesine bırakma hakkı
D
Hava gemisinin uyruğunda bulunduğu devlete gidecek yolcu, posta ve yükü, âkid devletin ülkesinden alma hakkı
E
Diğer herhangi bir âkid devletin ülkesine gönderilen yolcu, posta ve yükü, âkid devlet ülkesinden alma veya herhangi bir âkid devlet ülkesinden alınan yolcu, posta ve yükü, âkid devlet, ülkesine bırakma hakkı
Açıklama:
Türkiye e şıkkında yer alan şarta çekince koymuştur.
Soru 16
Uluslararası Telekomünikasyon Birliği kaç yılında kurulmuştur?
Seçenekler
A
1865
B
1886
C
1990
D
1919
E
1920
Açıklama:
Uluslararası Telekomünikasyon Birliği (ITU) 1865’te Paris’te Uluslararası Telgraf Birliği olarak kurulmuştur. Şu andaki ismini 1934’te almıştır ve 1947’de BM’nin uzman kuruluşu olmuştur.
Soru 17
Aşağıdakilerden hangisi Uluslararası Telekomünikasyon Birliğinin çalışma alanına girmez?
Seçenekler
A
Dijital yayıncılık
B
İnternet
C
Mobil teknoloji
D
3D televizyon
E
Faks
Açıklama:
İlk uzmanlık alanı telgraf olmasına rağmen, şu anda ITU’nun çalışma alanı, dijital yayıncılıktan İnternete ve mobil teknolojilerden 3D televizyona kadar bütün bilişim ve iletişim teknolojileri sektörünü kapsar.
Soru 18
Aşağıdaki devletlerden hangisi Bogota Antlaşmasını imzalamamıştır?
Seçenekler
A
Brezilya
B
Türkiye
C
Kolombiya
D
Kongo
E
Ekvator
Açıklama:
1976’da Brezilya, Kolombiya, Kongo, Ekvator, Endonezya, Kenya, Uganda ve Zaire (yeni adı Kongo Demokratik Cumhuriyeti), Bogota Bildirisi’ni imzalamışlardır.
Soru 19
Uzay aracını fırlatan devletin, uçuştaki hava araçlarına ve yer yüzeyinde sebep olunan zararlar için sorumlu kılınmasını düzenleyen antlaşma aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Uzay Cisimlerince Sebep Olunan Zarar İçin Sorumluluğa Dair Uluslararası Sözleşme
B
Uzaya Fırlatılan Cisimlerin Tesciline Dair Sözleşme
C
Ay ve Diğer Gök Cisimlerinde Devletlerin Faaliyetlerini Yöneten Anlaşma
D
Astronotların Kurtarılması ve Dönüşüne ve Uzaya Fırlatılan Cisimlerin Dönüşüne Dair Andlaşma
E
Ay ve Diğer Gök Cisimleri Dahil Olmak Üzere Uzayın Keşfi ve Kullanılmasında Devletlerin Faaliyetlerini Düzenleyen İlkeler Üzerinde Andlaşma
Açıklama:
1972 tarihli Uzay Cisimlerince Sebep Olunan Zarar İçin Sorumluluğa Dair Uluslararası Sözleşme ilk defa sınırlanmamış uluslararası mutlak sorumluluğu öngörür. Buna göre uzay aracını fırlatan devlet, uçuştaki hava araçlarına ve yer yüzeyinde sebep olunan zararlar için sorumlu kılınmıştır.
Soru 20
Uzayın Magna Carta'sı olarak nitelendirilen Antlaşma aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Ay ve Diğer Gök Cisimleri Dahil Olmak Üzere Uzayın Keşfi ve Kullanılmasında Devletlerin Faaliyetlerini Düzenleyen İlkeler Üzerinde Andlaşma
B
Astronotların Kurtarılması ve Dönüşüne ve Uzaya Fırlatılan Cisimlerin Dönüşüne Dair Andlaşma
C
Uzay Cisimlerince Sebep Olunan Zarar İçin Sorumluluğa Dair Uluslararası Sözleşme
D
Uzaya Fırlatılan Cisimlerin Tesciline Dair Sözleşme
E
Ay ve Diğer Gök Cisimlerinde Devletlerin Faaliyetlerini Yöneten Anlaşma
Açıklama:
Uzay hukuku, üzerinde egemenlik olmayan kâinattaki devletlerin ve özel kişilerin faaliyetlerini düzenleyen bir dizi uluslararası belgeden oluşur. 1967 tarihli Ay ve Diğer Gök Cisimleri Dahil Olmak Üzere Uzayın Keşfi ve Kullanılmasında Devletlerin Faaliyetlerini Düzenleyen İlkeler Üzerinde Andlaşma’nın (Uzay Andlaşması) bu düzenleme içinde esaslı bir önemi vardır. Bazı yazarlarca uzayın MagnaCarta’sı olarak da nitelendirilmiştir.
Soru 21
Uluslararası hava ulaştırmasını düzenleyen ilk çok taraflı andlaşma aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
1944 tarihli Şikago Sözleşmesi
B
1919 tarihli Paris Sözleşmesi
C
1929 tarihli Varşova Sözleşmesi
D
1999 tarihli Montreal Sözleşmesi
E
2001 tarihli Cape Town Sözleşmesi
Açıklama:
Uluslararası hava ulaştırmasını düzenleyen ilk çok taraflı andlaşma,1919 tarihli Hava Ulaştırmasının Düzenlenmesine Dair Paris Sözleşmesi’dir. Doğru cevap "B" şıkkıdır.
Soru 22
(BM)’in uzman kuruluşu olan Uluslararası Sivil Havacılık Teşkilatı (ICAO) hangi sözleşme neticesinde kurulmuştur?
Seçenekler
A
Paris Sözleşmesi
B
Havana Sözleşmesi
C
Şikago Sözleşmesi
D
Montreal Sözleşmesi
E
Varşova Sözleşmesi
Açıklama:
Hava ulaştırması ile ilgili mevcut rejim, 1944 Şikago Konferansı’nda geliştirilmiştir. Sözleşme, çeşitli kısımlara ayrılmıştır. Sözleşme ile öncelikle Birleşmiş Milletler (BM)’in uzman kuruluşu olan Uluslararası Sivil Havacılık Teşkilatı (ICAO) kurulmuştur. Doğru cevap "C" şıkkıdır.
Soru 23
Amerika Devletleri’nin kendi aralarında akdettiği, devletlerin havada mutlak ve münhasır egemenliğini kabul etmekle beraber, ticari amaçla kullanılan uçaklara daha çok serbesti tanıyan sözleşme aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Havana Sözleşmesi
B
Paris Sözleşmesi
C
Varşova Sözleşmesi
D
Montreal Sözleşmesi
E
Şikago Sözleşmesi
Açıklama:
Amerika Devletleri’nin kendi aralarında akdettiği Havana Sözleşmesi, devletlerin havada mutlak ve münhasır egemenliğini kabul etmekle beraber, ticari amaçla kullanılan uçaklara daha çok serbesti tanımıştır. Doğru cevap "A" şıkkıdır.
Soru 24
Aşağıdaki sözleşmelerden hangisi terörizm ile mücadelede devletler arasında daha fazla bir işbirliğinin sağlanması amacıyla 11 Eylül olayları neticesinde yapılan sözleşmelerden biridir?
Seçenekler
A
Montreal Sözleşmesi
B
Paris Sözleşmesi
C
Havana Sözleşmesi
D
Tokyo Sözleşmesi
E
Pekin Sözleşmesi
Açıklama:
Terörizm ile mücadelede devletler arasında daha fazla bir işbirliğinin sağlanması amacıyla 11 Eylül olayları neticesinde iki yeni sözleşme daha yapılmıştır: 2010 tarihli Uluslararası Sivil Havacılığa İlişkin Hukuka Aykırı Eylemlerin Bastırılmasına Dair Pekin Sözleşmesi ve 2010 tarihli 1970 tarihli Uçakların Kanun Dışı Yollarla Ele Geçirilmesine Dair Lahey Sözleşmesi’nin Pekin Protokolü'dür. Doğru cevap "E" şıkkıdır.
Soru 25
Uluslararası Telekomünikasyon Birliği (ITU) hangi yılda kurulmuştur?
Seçenekler
A
1755
B
1796
C
1800
D
1865
E
1998
Açıklama:
Uluslararası Telekomünikasyon Birliği (ITU) 1865’te Paris’te Uluslararası Telgraf Birliği olarak kurulmuştur. Doğru cevap "D" şıkkıdır.
Soru 26
Aşağıdakilerden hangisi uluslararası sivil havacılık endüstrisine dair kural ve düzenlemelerin serbestleştirilmesini isteyen, hükümetin müdahalesini asgari düzeye indirmek, askeri ve diğer devlet hava gemilerinin uçuşlarına izin verilebilecek bir rejimi düzenlemeyi amaçlayan bir uluslararası siyaset kavramıdır?
Seçenekler
A
Hiyerarşi
B
Demokrasi
C
Açık semalar siyaseti
D
Evrensel siyaset
E
Kolektif sorumluluk
Açıklama:
Açık semalar siyaseti, uluslararası sivil havacılık endüstrisine dair kural ve düzenlemelerin serbestleştirilmesini isteyen, hükümetin müdahalesini asgari düzeye indirmek, askeri ve diğer devlet hava gemilerinin uçuşlarına izin verilebilecek bir rejimi düzenlemeyi amaçlayan bir uluslararası siyaset kavramıdır. Doğru cevap "C" şıkkıdır.
Soru 27
Nükleer Güç Kaynaklarının Uzayda Kullanımına Dair İlkeler hangi yılda kabul edilmiştir?
Seçenekler
A
1851
B
1903
C
1923
D
1965
E
1992
Açıklama:
Nükleer Güç Kaynaklarının Uzayda Kullanımına Dair İlkeler 1992'de kabul edilmiştir. Doğru cevap "E" şıkkıdır.
Soru 28
Aşağıdakilerden hangisi 1971’de komünist ülkelerin kurduğu kendi uydu sistemleridir?
Seçenekler
A
Inter-Sputnik
B
Turksat 1B
C
Genesis-2
D
Cosmos-1300
E
Tselina-D
Açıklama:
1971’de komünist ülkeler kendi uydu sistemleri, INTER-SPUTNIK’i kurmuşlardır. Doğru cevap "A" şıkkıdır.
Soru 29
I. Ay ve tabii kaynaklarının, insanlığın ortak mirası olduğunu II. Dünya yörüngesinde her türlü silahların kullanılmasına imkan tanınmasını III. Ay ve tabii kaynaklarının, teknik olarak mümkün olduğunda yalnızca uluslararası bir düzen temelinde araştırılabileceğini Yukarıdakilerden hangisi/hangileri Ay Anlaşması'nın öngördüğü ilkelerdendir?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
I ve II
D
I ve III
E
II ve III
Açıklama:
Ay Anlaşması; ay ve tabii kaynaklarının, insanlığın ortak mirası olduğunu ve teknik olarak mümkün olduğunda yalnızca uluslararası bir düzen temelinde araştırılabileceğini öngörür. Bu anlaşma, dünya yörüngesine uygulanmasa da sadece nükleer ve kitle imha silahları değil, bütün silahların yasaklanmasını savunmuştur. Doğru cevap "D" şıkkıdır.
Soru 30
BM Genel Kurulu için uzayla ilgili sorunların bütün yönlerini düzenlemek amacıyla uyumlaştırma komitesi olarak hareket eden ve üye devletler arasında ilgili sorunların tartışılması için bir forum olarak hizmet gören kurul aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Uluslararası Adalet Divanı
B
İç Gözetim Dairesi
C
Silahsızlandırma İşleri Dairesi
D
Dünya İdari Radyo Konferansı
E
Uzayın Barışçıl Amaçlarla Kullanımı Komitesi
Açıklama:
Uzayın Barışçıl Amaçlarla Kullanımı Komitesi, Genel Kurul için uzayla ilgili sorunların bütün yönlerini düzenlemek amacıyla uyumlaştırma komitesi olarak hareket eder ve üye devletler arasında ilgili sorunların tartışılması için bir forum olarak hizmet görür. Doğru cevap "E" şıkkıdır.
Soru 31
Devletin hava ülkesi, devletin.............ve deniz ülkesi üzerindeki, hava sahasıdır.
Yukarıdaki boşluğa hangisi gelmelidir?
Yukarıdaki boşluğa hangisi gelmelidir?
Seçenekler
A
Kara ülkesi
B
Kara sınırları
C
Coğrafi sınırları
D
Karasuları
E
Deniz suları
Açıklama:
Devletin hava ülkesi, devletin kara ülkesi ve deniz ülkesi üzerindeki, hava sahasıdır.
Soru 32
Devletin hava sahasının sınırı hukuken, aşağıdakilerden hangisiyle belirsizdir?
Seçenekler
A
Kara ülkesi
B
Karasuları
C
Deniz ülkesi
D
Deniz suları
E
Uzay
Açıklama:
Devletin hava sahasının uzayla olan sınırı hukuken belirsizdir.
Soru 33
Ulusal hava sahası, nereye kadar uzanır?
Seçenekler
A
Karasularının dış sınırına kadar
B
Kara ülkesinin dış sınırına kadar
C
Deniz ülkesinin dış sınırına kadar
D
Deniz sularının dış sınırına kadar
E
Kara sınırlarının dışına kadar
Açıklama:
Ulusal hava sahası, karasularının dış sınırına kadar uzanır.
Soru 34
Hava Ulaştırmasının Düzenlenmesine Dair Paris Sözleşmesi’ne göre âkid taraflar zararsız geçiş hakkını hangi nedenle sınırlayabilirler?
Seçenekler
A
Siyasî nedenler
B
Askerî nedenler
C
Ticari nedenler
D
Sağlık nedenleri
E
Ekonomik nedenler
Açıklama:
Hava Ulaştırmasının Düzenlenmesine Dair Paris Sözleşmesi’ne göre âkid taraflar zararsız geçiş hakkını askerî nedenle ve güvenlik nedeniyle sınırlayabilirler.
Soru 35
Uluslararası Sivil Havacılığa Dair Şikago Sözleşmesi’nde uçakların hangi devletin uyruğunda olduğu kararlaştırılmıştır?
Seçenekler
A
Kalkış yaptığı devletin
B
İniş yaptığı devletin
C
Tescil edildiği devletin
D
Hava sahasında uçtuğu devletin
E
Konakladığı devletin
Açıklama:
Uluslararası Sivil Havacılığa Dair Şikago Sözleşmesi’nde her uçağın tescil edildiği devletin uyruğunda olduğu kararlaştırılmıştır.
Soru 36
Uluslararası Hava Servisleri Transit Anlaşması ve Uluslararası Hava Ulaştırması Anlaşmasıyla kabul edilen hangi serbesti veya hakka C. Hükûmeti tarafından, kabul edildiği şeklinde bir çekince konulmuştur?
Seçenekler
A
Yere inmeksizin ülkesi üzerinden uçup geçme hakkını tanıma
B
Ticari olmayan amaçlarla yere inme hakkını tanıma
C
Hava gemisinin uyruğunda bulunduğu devletin ülkesinden aldığı yolcu, posta ve yükü, âkid devletin ülkesine bırakma hakkı
D
Hava gemisinin uyruğunda bulunduğu devlete gidecek yolcu, posta ve yükü, âkid devletin ülkesinden alma hakkı
E
Diğer herhangi bir âkid devletin ülkesine gönderilen yolcu, posta ve yükü, âkid devlet ülkesinden alma hakkı
Açıklama:
Diğer herhangi bir âkid devletin ülkesine gönderilen yolcu, posta ve yükü, âkid devlet ülkesinden alma hakkına T.C. Hükûmeti tarafından, kabul edildiği şeklinde bir çekince konulmuştur.
Soru 37
Uçakların Kanun Dışı Yollarla Ele Geçirilmesine Dair Lahey Sözleşmesi uçağı hangi aşamada hukuka aykırı ele geçirmeyi suç olarak kabul etmiştir?
Seçenekler
A
Yalnızca uçuş durumunda
B
Yalnızca taksi durumunda
C
Yalnızca park durumunda
D
Yalnızca iniş durumunda
E
Yalnızca kalkış durumunda
Açıklama:
Uçakların Kanun Dışı Yollarla Ele Geçirilmesine Dair Lahey Sözleşmesi uçağı yalnızca uçuş durumunda hukuka aykırı ele geçirmeyi suç olarak kabul etmiştir.
Soru 38
Sivil Havacılığın Güvenliğine Karşı Kanun Dışı Eylemlerin Önlenmesine Dair Montreal Sözleşmesi’ne göre uçağın serviste olmasına hangi hal dâhil değildir?
Seçenekler
A
Belirli bir uçuş için yer personelinin uçuş öncesi hazırlıklara başlaması
B
Belirli bir uçuş için mürettebatın uçuş öncesi hazırlıklara başlaması
C
Uçağın uçuş hâlinde bulunduğu tüm süre
D
Uçağın inişinden sonraki yirmi dört saat içindeki süre
E
Uçağın kalkışından sonraki yirmi dört saat içindeki süre
Açıklama:
Sivil Havacılığın Güvenliğine Karşı Kanun Dışı Eylemlerin Önlenmesine Dair Montreal Sözleşmesi’ne göre, uçağın kalkışından sonraki yirmi dört saat içindeki süre, uçağın serviste olmasına dâhil değildir.
Soru 39
Aşağıdaki ifadelerden hangisi gök cimleriyle ilgili olarak yanlıştır?
Seçenekler
A
Gök cisimlerinde askerî üsler kurulması yasaktır.
B
Gök cisimlerinde askerî tesisler kurulması yasaktır.
C
Gök cisimlerinde silah denemeleri yapılması yasaktır.
D
Gök cisimlerinde askerî manevralar yapılması yasaktır.
E
Gök cisimlerinde bilimsel araştırma için askerî personel kullanılması yasaktır.
Açıklama:
Gök cisimlerinde bilimsel araştırma için askerî personel kullanılabilir.
Soru 40
Aşağıdakilerden hangisi uyduların kullanımı konusundaki Bogota Bildirisi’ni imzalayan devletlerden biri değildir?
Seçenekler
A
Brezilya
B
Ekvator
C
Kenya
D
Mısır
E
Uganda
Açıklama:
Mısır uyduların kullanımı konusundaki Bogota Bildirisi’ni imzalayan devletlerden biri değildir.
Soru 41
I- Hava sahası üzerinde devletin egemenlik hakkı vardır.
II- Ulusal hava sahası, karasularının dış sınırına kadar uzanır.
III- Yabancı uçaklar için karasularının üzerindeki hava sahasında zararsız geçiş hakkı yoktur.
Günümüz hukukunda, hava sahası ile ilgili olarak yukarıdaki bilgilerden hangileri doğrudur?
II- Ulusal hava sahası, karasularının dış sınırına kadar uzanır.
III- Yabancı uçaklar için karasularının üzerindeki hava sahasında zararsız geçiş hakkı yoktur.
Günümüz hukukunda, hava sahası ile ilgili olarak yukarıdaki bilgilerden hangileri doğrudur?
Seçenekler
A
I ve II
B
I ve III
C
Yalnız III
D
II ve III
E
I, II ve III
Açıklama:
Günümüz hukuku, hava sahası üzerinde devletin egemenlik hakkını haiz olduğu ilkesine dayanır. Ulusal hava sahası, karasularının dış sınırına kadar uzanır. Yabancı uçaklar için karasularının üzerindeki hava sahasında zararsız geçiş hakkı yoktur. Doğru cevap E şıkkıdır.
Soru 42
I- Devletin hava ülkesi, devletin kara ülkesi ve deniz ülkesi üzerindeki, hava sahasıdır.
II- Hukuki bir bağlayıcılığı olmasa da, Uluslararası Havacılık Federasyonu, atmosfer ve uzay arasındaki sınırı, deniz seviyesinden 100 km yükseklikteki Karman Çizgisi olarak kabul etmiştir.
III- Günümüz hukuku, hava sahası üzerinde devletin egemenlik hakkını haiz olduğu ilkesine dayanır.
Hava sahasının hukuki statüsü ile ilgili olarak yukarıdaki bilgilerden hangileri doğrudur?
II- Hukuki bir bağlayıcılığı olmasa da, Uluslararası Havacılık Federasyonu, atmosfer ve uzay arasındaki sınırı, deniz seviyesinden 100 km yükseklikteki Karman Çizgisi olarak kabul etmiştir.
III- Günümüz hukuku, hava sahası üzerinde devletin egemenlik hakkını haiz olduğu ilkesine dayanır.
Hava sahasının hukuki statüsü ile ilgili olarak yukarıdaki bilgilerden hangileri doğrudur?
Seçenekler
A
I ve II
B
I ve III
C
Yalnız III
D
II ve III
E
I, II ve III
Açıklama:
Devletin hava ülkesi, devletin kara ülkesi ve deniz ülkesi üzerindeki, hava sahasıdır. Hukuki bir bağlayıcılığı olmasa da, Uluslararası Havacılık Federasyonu, atmosfer ve uzay arasındaki sınırı, deniz seviyesinden 100 km yükseklikteki Karman Çizgisi olarak kabul etmiştir. Günümüz hukuku, hava sahası üzerinde devletin egemenlik hakkını haiz olduğu ilkesine dayanır. Doğru cevap E şıkkıdır.
Soru 43
I- Ulusal egemenliğe tabi olmayan açık denizler ve diğer alanların üstündeki hava sahasında tam bir geçiş serbestisi olduğu kabul edilmiştir.
II-Akit taraflar, diğer akit tarafların sivil hava gemilerine, egemenliklerine tabi olan hava sahasında, zararsız geçiş hakkı tanıma yükümünü yüklenmişlerdir.
III-Antlaşmaya göre, uluslararası tarifeli hava seferleri, ancak ülke devletinin rızası ile yapılabilir.
1919 tarihli Hava Ulaştırmasının Düzenlenmesine Dair Paris Sözleşmesi ile ilgili olarak yukarıdaki bilgilerden hangileri doğrudur?
II-Akit taraflar, diğer akit tarafların sivil hava gemilerine, egemenliklerine tabi olan hava sahasında, zararsız geçiş hakkı tanıma yükümünü yüklenmişlerdir.
III-Antlaşmaya göre, uluslararası tarifeli hava seferleri, ancak ülke devletinin rızası ile yapılabilir.
1919 tarihli Hava Ulaştırmasının Düzenlenmesine Dair Paris Sözleşmesi ile ilgili olarak yukarıdaki bilgilerden hangileri doğrudur?
Seçenekler
A
I ve II
B
I ve III
C
Yalnız III
D
II ve III
E
I, II ve III
Açıklama:
Ulusal egemenliğe tabi olmayan açık denizler ve diğer alanların üstündeki hava sahasında tam bir geçiş serbestisi olduğu kabul edilmiştir. Akit taraflar, diğer akit tarafların sivil hava gemilerine, egemenliklerine tabi olan hava sahasında, zararsız geçiş hakkı tanıma yükümünü yüklenmişlerdir. Antlaşmaya göre, uluslararası tarifeli hava seferleri, ancak ülke devletinin rızası ile yapılabilir. Doğru cevap E şıkkıdır.
Soru 44
I- Uçak kaçırma,
II- Sabotaj ,
III-Uçağı başka bir devlete sığınmaya zorlama,
Sivil havacılığın güvenliğine karşı en sık rastlanan suçlar ile ilgili olarak yukarıdaki bilgilerden hangileri doğrudur?
II- Sabotaj ,
III-Uçağı başka bir devlete sığınmaya zorlama,
Sivil havacılığın güvenliğine karşı en sık rastlanan suçlar ile ilgili olarak yukarıdaki bilgilerden hangileri doğrudur?
Seçenekler
A
I ve II
B
I ve III
C
Yalnız III
D
II ve III
E
I, II ve III
Açıklama:
Sivil havacılığın güvenliğine karşı en sık rastlanan suçlar, uçak kaçırma, sabotaj ve uçağı başka bir devlete sığınmaya zorlamadır. Doğru cevap E şıkkıdır.
Soru 45
I- ITU’nun çalışma alanı, dijital yayıncılıktan İnternet'e ve mobil teknolojilerden 3D televizyona kadar bütün bilişim ve iletişim teknolojileri sektörünü kapsar.
II- Hem devletlerin hem özel sektör kuruluşlarının üye olabildiği bir teşkilattır.
III- Türkiye, Madrid Sözleşmesi’ni tadil eden Sözleşmelerden 1973 tarihli Malga-Torremolinus ile 1982 Nairobi Uluslararası Telekomünikasyon Sözleşmeleri’ne taraf olmuştur.
Uluslararası teşkilat olan Uluslararası Telekomünikasyon Birliği (ITU) ile ilgili olarak yukarıdaki bilgilerden hangileri doğrudur?
II- Hem devletlerin hem özel sektör kuruluşlarının üye olabildiği bir teşkilattır.
III- Türkiye, Madrid Sözleşmesi’ni tadil eden Sözleşmelerden 1973 tarihli Malga-Torremolinus ile 1982 Nairobi Uluslararası Telekomünikasyon Sözleşmeleri’ne taraf olmuştur.
Uluslararası teşkilat olan Uluslararası Telekomünikasyon Birliği (ITU) ile ilgili olarak yukarıdaki bilgilerden hangileri doğrudur?
Seçenekler
A
I ve II
B
I ve III
C
Yalnız III
D
II ve III
E
I, II ve III
Açıklama:
ITU’nun çalışma alanı, dijital yayıncılıktan İnternet'e ve mobil teknolojilerden 3D televizyona kadar bütün bilişim ve iletişim teknolojileri sektörünü kapsar. Hem devletlerin hem özel sektör kuruluşlarının üye olabildiği bir teşkilattır. Türkiye, Madrid Sözleşmesi’ni tadil eden Sözleşmelerden 1973 tarihli Malga-Torremolinus ile 1982 Nairobi Uluslararası Telekomünikasyon Sözleşmeleri’ne taraf olmuştur. Doğru cevap E şıkkıdır.
Soru 46
I-Birleşmiş Milletler, II- Uluslararası Telekomünikasyon Birliği, III- Uzayın Barışçıl Amaçlarla Kullanımı Komitesi, Uluslararası sistemin kurumları ile ilgili olarak yukarıdaki bilgilerden hangileri doğrudur?
Seçenekler
A
I ve II
B
I ve III
C
Yalnız III
D
II ve III
E
I, II ve III
Açıklama:
Birleşmiş Milletler, Uluslararası Telekomünikasyon Birliği, Uzayın Barışçıl Amaçlarla Kullanımı Komitesi. Doğru cevap E şıkkıdır.
Soru 47
I- İki sürekli alt komiteye ayrılmıştır: Bilimsel Teknik Komite ve Hukuk Komitesi.
II- Devletlerin resmi temsilcilerinden müterekkib bir komite olması sebebiyle nitelik itibarıyla siyasidir.
III- Tavsiye kararı olarak; İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi dahil , BM Şartı ve Uluslararası Adalet Divanı Statüsü dünya ile sınırlı olmamalı, hükümleri uzaydaki faaliyetlere de uzatılmalıdır, şeklinde hüküm bulunmaktadır.
Uzayın Barışçıl Amaçlarla Kullanımı Komitesi ile ilgili olarak yukarıdaki bilgilerden hangileri doğrudur?
II- Devletlerin resmi temsilcilerinden müterekkib bir komite olması sebebiyle nitelik itibarıyla siyasidir.
III- Tavsiye kararı olarak; İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi dahil , BM Şartı ve Uluslararası Adalet Divanı Statüsü dünya ile sınırlı olmamalı, hükümleri uzaydaki faaliyetlere de uzatılmalıdır, şeklinde hüküm bulunmaktadır.
Uzayın Barışçıl Amaçlarla Kullanımı Komitesi ile ilgili olarak yukarıdaki bilgilerden hangileri doğrudur?
Seçenekler
A
I ve II
B
I ve III
C
Yalnız III
D
II ve III
E
I, II ve III
Açıklama:
İki sürekli alt komiteye ayrılmıştır: Bilimsel Teknik Komite ve Hukuk Komitesi. Devletlerin resmi temsilcilerinden müterekkib bir komite olması sebebiyle nitelik itibarıyla siyasidir. İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi dahil, BM Şartı ve Uluslararası Adalet Divanı Statüsü dünya ile sınırlı olmamalı, hükümleri uzaydaki faaliyetlere de uzatılmalıdır diye tavsiye kararı bulunmaktadır. Doğru cevap E şıkkıdır.
Soru 48
I- Ay ve Diğer Gök Cisimleri Dahil Olmak Üzere Uzayın Keşfi ve Kullanılmasında Devletlerin Faaliyetlerini Düzenleyen İlkeler Üzerinde Antlaşma,
II- Astronotların Kurtarılması ve Dönüşüne ve Uzaya Fırlatılan Cisimlerin Dönüşüne Dair Antlaşma,
III- Uzay Cisimlerince Sebep Olunan Zarar İçin Sorumluluğa Dair Uluslararası Sözleşme,
Uzay hukukunun uluslararası belgeleri ile ilgili olarak yukarıdaki bilgilerden hangileri doğrudur?
II- Astronotların Kurtarılması ve Dönüşüne ve Uzaya Fırlatılan Cisimlerin Dönüşüne Dair Antlaşma,
III- Uzay Cisimlerince Sebep Olunan Zarar İçin Sorumluluğa Dair Uluslararası Sözleşme,
Uzay hukukunun uluslararası belgeleri ile ilgili olarak yukarıdaki bilgilerden hangileri doğrudur?
Seçenekler
A
I ve II
B
I ve III
C
Yalnız III
D
II ve III
E
I, II ve III
Açıklama:
Ay ve Diğer Gök Cisimleri Dahil Olmak Üzere Uzayın Keşfi ve Kullanılmasında Devletlerin Faaliyetlerini Düzenleyen İlkeler Üzerinde Antlaşma, Astronotların Kurtarılması ve Dönüşüne ve Uzaya Fırlatılan Cisimlerin Dönüşüne Dair Antlaşma, Uzay Cisimlerince Sebep Olunan Zarar İçin Sorumluluğa Dair Uluslararası Sözleşme. Doğru cevap E şıkkıdır.
Soru 49
I- Ay ve diğer gök cisimleri, yalnız barışçıl amaçlarla kullanılabilir.
II-Gök cisimleri dışında uzay, askeri amaçlarda kullanılabilir.
III-Uzay ve gök cisimleri nükleer ve kütle yok edici silahlardan arınmış olacaktır; akid taraflar, bu tür silahları dünya çevresine yörüngelememe, gök cisimleri üzerine yerleştirmeme veya herhangi bir başka biçimde uzayda bulundurmama yükümü altındadırlar.
Uzay Antlaşması ile ilgili olarak yukarıdaki bilgilerden hangileri doğrudur?
II-Gök cisimleri dışında uzay, askeri amaçlarda kullanılabilir.
III-Uzay ve gök cisimleri nükleer ve kütle yok edici silahlardan arınmış olacaktır; akid taraflar, bu tür silahları dünya çevresine yörüngelememe, gök cisimleri üzerine yerleştirmeme veya herhangi bir başka biçimde uzayda bulundurmama yükümü altındadırlar.
Uzay Antlaşması ile ilgili olarak yukarıdaki bilgilerden hangileri doğrudur?
Seçenekler
A
I ve II
B
I ve III
C
Yalnız III
D
II ve III
E
I, II ve III
Açıklama:
Ay ve diğer gök cisimleri, yalnız barışçıl amaçlarla kullanılabilir. Gök cisimleri dışında uzay, askeri amaçlarda kullanılabilir. Uzay ve gök cisimleri nükleer ve kütle yok edici silahlardan arınmış olacaktır; akid taraflar, bu tür silahları dünya çevresine yörüngelememe, gök cisimleri üzerine yerleştirmeme veya herhangi bir başka biçimde uzayda bulundurmama yükümü altındadırlar. Doğru cevap E şıkkıdır.
Soru 50
I- Uydular aracılığıyla haberleşmenin ekonomik faydalarının yanında teknolojik olanakları, devletleri dünya çapında haberleşmenin düzenlenmesi ve geliştirilmesi için uluslararası örgütlerin kurulmasına yöneltmiştir
II- Uluslararası Uydu Haberleşme Teşkilatı ( INTELSAT)dır. Uydu ile iletişimde küresel sistemlere sahiptir ve bunları yönetir.
III- Uyduların kullanımının artması, dünyaya sabit konumda olan yörünge üzerindeki yükü arttırmıştır.
Uzaydan haberleşme ile ilgili olarak yukarıdaki bilgilerden hangileri doğrudur?
II- Uluslararası Uydu Haberleşme Teşkilatı ( INTELSAT)dır. Uydu ile iletişimde küresel sistemlere sahiptir ve bunları yönetir.
III- Uyduların kullanımının artması, dünyaya sabit konumda olan yörünge üzerindeki yükü arttırmıştır.
Uzaydan haberleşme ile ilgili olarak yukarıdaki bilgilerden hangileri doğrudur?
Seçenekler
A
I ve II
B
I ve III
C
Yalnız III
D
II ve III
E
I, II ve III
Açıklama:
Uydular aracılığıyla haberleşmenin ekonomik faydalarının yanında teknolojik olanakları, devletleri dünya çapında haberleşmenin düzenlenmesi ve geliştirilmesi için uluslararası örgütlerin kurulmasına yöneltmiştir. Uluslararası Uydu Haberleşme Teşkilatı ( INTELSAT) dır. Uydu ile iletişimde küresel sistemlere sahiptir ve bunları yönetir. Uyduların kullanımının artması, dünyaya sabit konumda olan yörünge üzerindeki yükü arttırmıştır. Doğru cevap E şıkkıdır.
Soru 51
Uluslararası Havacılık Federasyonu, atmosfer ve uzay arasındaki sınırı, deniz seviyesinden kaç km yükseklikteki Karman Çizgisini sınır olarak kabul etmiştir?
Seçenekler
A
25
B
45
C
60
D
80
E
100
Açıklama:
Uluslararası Havacılık Federasyonu, atmosfer ve uzay arasındaki sınırı, deniz seviyesinden 100 km yükseklikteki Karman Çizgisi olarak kabul etmiştir. Doğru cevap E'dir.
Soru 52
Ulusal hava sahasının dış sınırı hangi deniz alanına göre belirlenir?
Seçenekler
A
İç suların dış sınırı
B
Kara sularının dış sınırı
C
Kıta sahanlığının dış sınırı
D
Münhasır ekonomik bölgenin dış sınırı
E
Açık denizlerin başlangıcı
Açıklama:
Ulusal hava sahası, karasularının dış sınırına kadar uzanır. Mamafih, yabancı uçaklar için karasularının üzerindeki hava sahasında zararsız geçiş hakkı yoktur. Doğru cevap B'dir.
Soru 53
Uluslararası hava ulaştırmasını düzenleyen ilk çok taraflı andlaşma olan Hava Ulaştırmasının Düzenlenmesine Dair Paris Sözleşmesi kaç yılında yapılmıştır?
Seçenekler
A
1912
B
1919
C
1936
D
1945
E
1960
Açıklama:
Uluslararası hava ulaştırmasını düzenleyen ilk çok taraflı andlaşma,1919 tarihli
Hava Ulaştırmasının Düzenlenmesine Dair Paris Sözleşmesi’dir. Paris’te benimsenen yaklaşım, devletlerin ülkeleri ve karasuları üzerindeki hava sahasında egemenliklerinin tam olması gerektiğidir. Doğru cevap B'dir.
Hava Ulaştırmasının Düzenlenmesine Dair Paris Sözleşmesi’dir. Paris’te benimsenen yaklaşım, devletlerin ülkeleri ve karasuları üzerindeki hava sahasında egemenliklerinin tam olması gerektiğidir. Doğru cevap B'dir.
Soru 54
Daha önce imzalanmış Paris ve Havana Sözleşmeleri’nin yerini almış olan ve uluslararası sivil havacılığın hukuki çerçevesini çizen Sözleşme aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
1963 Tokyo Sözleşmesi
B
1969 Viyana Anlaşması
C
1944 Şikago Sözleşmesi
D
1971 Montreal Sözleşmesi
E
1970 Lahey Sözleşmesi
Açıklama:
Hava ulaştırması ile ilgili mevcut rejim, 1944 Şikago Konferansı’nda geliştirilmiştir. Burada kabul edilen 1944 tarihli Uluslararası Sivil Havacılığa Dair Şikago Sözleşmesi, uluslararası sivil havacılığın hukuki çerçevesini çizmiştir. Bu Sözleşme, daha önce imzalanmış Paris ve Havana Sözleşmeleri’nin yerini almış ve kurumsal bir üst yapı oluşturmuştur. Hava taşımacılığının kuralları, Sözleşme’ye yapılan toplam 18 adet ek ile detaylı olarak düzenlenmiştir. Doğru cevap C'dir.
Soru 55
Aşağıdakilerden hangisi uluslararası uçak kaçırma ve terör içeren diğer eylemlerin önlenmesine dair kuralların kaynağı olan sözleşmeler arasında yer almaz?
Seçenekler
A
1969 Viyana Sözleşmesi
B
1963 Tokyo Sözleşmesi
C
1970 Lahey Sözleşmesi
D
1971 Montreal Sözleşmesi
E
2010 Pekin Sözleşmesi
Açıklama:
1969 tarihli sözleşme 1969 viyana andlaşmalar hukuku sözleşmesidir. 1960’lardan beri 1963 tarihli Uçaklarda İşlenen Suçlar ve Diğer Bazı Eylemlere İlişkin Tokyo Sözleşmesi, 1970 tarihli Uçakların Kanun Dışı Yollarla Ele Geçirilmesine Dair Lahey Sözleşmesi,
1971 tarihli Sivil Havacılığın Güvenliğine Karşı Kanun Dışı Eylemlerin Önlenmesine Dair Montreal Sözleşmesi ve 1988 tarihli Uluslararası Sivil Havacılığı Hizmet Veren Havalimanlarında Kanun Dışı Şiddet Olaylarının Önlenmesine İlişkin Protokol gibi sivil havacılığa hukuka aykırı olarak müdahaleyi düzenleyen uluslarararası andlaşmalar kabul edilmiştir. Terörizm ile mücadelede devletler arasında daha fazla bir işbirliğinin sağlanması amacıyla 11 Eylül olayları neticesinde iki yeni sözleşme daha yapılmıştır: 2010 tarihli Uluslararası Sivil Havacılığa İlişkin Hukuka Aykırı Eylemlerin Bastırılmasına Dair Pekin Sözleşmesi ve 2010 tarihli 1970 tarihli Uçakların Kanun Dışı Yollarla Ele Geçirilmesine Dair Lahey Sözleşmesi’nin Pekin Protokolü. Doğru cevap A'dır.
1971 tarihli Sivil Havacılığın Güvenliğine Karşı Kanun Dışı Eylemlerin Önlenmesine Dair Montreal Sözleşmesi ve 1988 tarihli Uluslararası Sivil Havacılığı Hizmet Veren Havalimanlarında Kanun Dışı Şiddet Olaylarının Önlenmesine İlişkin Protokol gibi sivil havacılığa hukuka aykırı olarak müdahaleyi düzenleyen uluslarararası andlaşmalar kabul edilmiştir. Terörizm ile mücadelede devletler arasında daha fazla bir işbirliğinin sağlanması amacıyla 11 Eylül olayları neticesinde iki yeni sözleşme daha yapılmıştır: 2010 tarihli Uluslararası Sivil Havacılığa İlişkin Hukuka Aykırı Eylemlerin Bastırılmasına Dair Pekin Sözleşmesi ve 2010 tarihli 1970 tarihli Uçakların Kanun Dışı Yollarla Ele Geçirilmesine Dair Lahey Sözleşmesi’nin Pekin Protokolü. Doğru cevap A'dır.
Soru 56
Havacılıkta haberleşme ile ilgili kurulan uluslararası teşkilat olan Uluslararası Telekomünikasyon Birliği (ITU) ilk olarak Paris’te Uluslararası Telgraf Birliği adı altında kaç yılında kurulmuştur?
Seçenekler
A
1753
B
1865
C
1894
D
1910
E
1945
Açıklama:
Hava sahasının en önemli kullanım biçimlerinden biri haberleşmedir. Bu konu ile ilgili uluslararası teşkilat olan Uluslararası Telekomünikasyon Birliği (ITU) 1865’te Paris’te Uluslararası Telgraf Birliği olarak kurulmuştur. Şu andaki ismini 1934’te almıştır ve 1947’de BM’nin uzman kuruluşu olmuştur. Doğru cevap B'dir.
Soru 57
Aşağıda Uluslararası Telekomünikasyon Birliği (ITU) hakkında verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
1947’de BM’nin uzman kuruluşu olmuştur.
B
1865’te Paris’te Uluslararası Telgraf Birliği olarak kurulmuştur.
C
ITU’yu kuran ve birkaç kez tâdil edilmiş olan 9 Aralık 1932 tarihli Madrid Sözleşmesidir.
D
Sadece devletlerin üye olabildiği bir teşkilattır.
E
ITU’nun çalışma alanı bütün bilişim ve iletişim teknolojileri sektörünü kapsar.
Açıklama:
Hem devletlerin hem özel sektör kuruluşlarının üye olabildiği bir teşkilattır.Doğru cevap D'dir.
Soru 58
Uzay hukuku bakımından büyük önem teşkil eden "Ay ve Diğer Gök Cisimleri Dahil Olmak Üzere Uzayın Keşfi ve Kullanılmasında Devletlerin Faaliyetlerini Düzenleyen İlkeler Üzerinde Andlaşma"’nın (Uzay Andlaşması) tarihi kaçtır?
Seçenekler
A
1961
B
1967
C
1970
D
1977
E
1981
Açıklama:
1967 tarihli Ay ve Diğer Gök Cisimleri Dahil Olmak Üzere Uzayın Keşfi ve Kullanılmasında Devletlerin Faaliyetlerini Düzenleyen İlkeler Üzerinde Andlaşma’nın (Uzay Andlaşması) bu düzenleme içinde esaslı bir önemi vardır. Bazı yazarlarca uzayın MagnaCarta’sı olarak da nitelendirilmiştir. Doğru cevap B'dir.
Soru 59
I. Devletler, buradaki faaliyetlerinde, BM Şartı ve uluslararası hukuk ile bağlıdırlar.
II. Uzay ve gök cisimlerinde, araştırma serbestisi ilkesi geçerlidir.
III. Uzay, işgal, kullanma ve diğer herhangi bir biçimde, herhangi bir devletin egemenliğine tâbi kılınamaz.
IV. Gök cisimleri dışında uzay, askerî amaçlarda kullanılabilir.
Yukarıda uzay hakkında verilen bilgilerden hangisi veya hangileri doğrudur?
II. Uzay ve gök cisimlerinde, araştırma serbestisi ilkesi geçerlidir.
III. Uzay, işgal, kullanma ve diğer herhangi bir biçimde, herhangi bir devletin egemenliğine tâbi kılınamaz.
IV. Gök cisimleri dışında uzay, askerî amaçlarda kullanılabilir.
Yukarıda uzay hakkında verilen bilgilerden hangisi veya hangileri doğrudur?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
II, III
C
I, II, IV
D
II, III, IV
E
Hepsi
Açıklama:
BM Şartı ve uluslararası hukuk ile bağlıdırlar. Uzay ve gök cisimleri için, res communis statüsü öngörülmüştür. Ay ve diğer gök cisimleri de dâhil olmak üzere uzay, işgal, kullanma ve diğer herhangi bir biçimde, herhangi bir devletin egemenliğine tâbi kılınamaz. Bu yerlerin keşfi ve kullanılması, iktisadi ve bilimsel gelişme derecesi ne olursa olsun, bütün devletlerin yararları ve çıkarları için yapılacak ve ayırım gözetilmeksizin bütün devletlere açık olacaktır. Uzay ve gök cisimlerinde, araştırma serbestisi ilkesi geçerli olacak ve bilimsel araştırmada, uluslararası işbirliğinin teşvikine ve kolaylaştırılmasına çalışılacaktır. Ay ve diğer gök cisimleri, yalnız barışçıl amaçlarla kullanılabilir. Bu yüküm, uzayı kapsamına almaz. Gök cisimleri dışında uzay, askerî amaçlarda kullanılabilir. Andlaşmada, bu ilkenin anlamı, ayrıntılı bir biçimde açıklanmıştır. Gök cisimlerinde askerî üsler ve tesisler kurulması, silah denemeleri ve askerî manevralar yapılması, yasaktır. Fakat bilimsel araştırma ve diğer barışçıl amaçların gerçekleştirilmesi için, askerî personel kullanılabilir. Doğru cevap E'dir.
Soru 60
Ay ve Diğer Gök Cisimlerinde Devletlerin Faaliyetlerini Yöneten Anlaşma (Ay Anlaşması) kaç yılında yapılmıştır?
Seçenekler
A
1945
B
1961
C
1969
D
1979
E
1986
Açıklama:
1979 tarihli Ay ve Diğer Gök Cisimlerinde Devletlerin Faaliyetlerini Yöneten Anlaşma (Ay Anlaşması), ay ve tabii kaynaklarının, insanlığın ortak mirası olduğunu ve teknik olarak mümkün olduğunda yalnızca uluslararası bir düzen temelinde araştırılabileceğini öngörür. Doğru cevap D'dir.
Soru 61
Uluslararası hava hukuku, hangi hukuk dalının altında yer almaktadır?
Seçenekler
A
Anayasa hukuku
B
İdare hukuku
C
Çevre hukuku
D
Uzay hukuku
E
Uluslararası hukuk
Açıklama:
Uluslararası hava hukuku, hava hukukuna dair uluslararası kurumlar dâhil sivil havacılığa ilişkin uluslararası hukukun bir parçasıdır. Havacılık, bütün veçheleriyle hava araçlarının kullanımı ve işletimine karşılık gelir. Devletin hava ülkesi, devletin kara ülkesi ve deniz ülkesi üzerindeki, hava sahasıdır. Gerek hava hukuku ve gerek uzay hukuku, uluslararası hukukun, yeni ve gelişmekte olan konularıdır.
Uluslararası hava hukuku, uluslararası hukukun yeni ve gelişmekte olan bir alt dalıdır. Bu sebeple doğru yanıt E seçeneğidir.
Uluslararası hava hukuku, uluslararası hukukun yeni ve gelişmekte olan bir alt dalıdır. Bu sebeple doğru yanıt E seçeneğidir.
Soru 62
Uluslararası hava hukukunda, devletin egemenliğine getirilen sınırlandırmaların kaynağı nedir?
Seçenekler
A
Kanunlar
B
Cumhurbaşkanlığı kararnameleri
C
Genelgeler
D
İki veya çok taraflı andlaşmalar
E
Yönetmelikler
Açıklama:
Günümüz hukuku, hava sahası üzerinde devletin egemenlik hakkını haiz olduğu ilkesine dayanır. Devletin egemenliğine getirilen sınırlamaların kaynağı, bu konuda akdedilen, iki veya çok taraflı andlaşmalardır.
Uluslararası hava hukukunda, devletin egemenliğine getirilen sınırlandırmaların kaynağı, devletler arasında yapılan iki veya çok taraflı andlaşmalardır.
Uluslararası hava hukukunda, devletin egemenliğine getirilen sınırlandırmaların kaynağı, devletler arasında yapılan iki veya çok taraflı andlaşmalardır.
Soru 63
Uluslararası hava ulaştırmasını düzenleyen ilk çok taraflı andlaşma aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
1919 tarihli Hava Ulaştırmasının Düzenlenmesine Dair Paris Sözleşmesi
B
1945 tarihli Birleşmiş Milletler Andlaşması
C
1966 tarihli Birleşmiş Milletler Kişisel ve Siyasal Haklar Sözleşmesi
D
1966 tarihli Birleşmiş Milletler Ekonomik, Sosyal ve Kültürel Haklar Sözleşmesi
E
1919 tarihli Versay Andlaşması
Açıklama:
Uluslararası hava ulaştırmasını düzenleyen ilk çok taraflı andlaşma,1919 tarihli Hava Ulaştırmasının Düzenlenmesine Dair Paris Sözleşmesi’dir. Paris’te benimsenen yaklaşım, devletlerin ülkeleri ve karasuları üzerindeki hava sahasında egemenliklerinin tam olması gerektiğidir. Devletin egemenliğinin sınırsız bir mesafede yukarıya doğru genişlemesi bu görüşün egemenlik anlayışını tanımlar. Ulusal egemenliğe tabi olmayan açık denizler ve diğer alanların üstündeki hava sahasında ise tam bir geçiş serbestîsi olduğu kabul edilmiştir. Andlaşma, barış zamanında geçerli olan bir düzen getirir. Bu andlaşmayla âkid taraflar, diğer âkid tarafların sivil hava gemilerine, egemenliklerine tabi olan hava sahasında, zararsız geçiş hakkı tanıma yükümünü yüklenmişlerdir. Zararsız geçiş, askerî nedenlerle ve güvenlik nedeniyle yasaklanabilir. Askerî hava gemilerinin, hava sahasından uçmaları, ülke devletinin özel iznine tâbidir. Paris Sözleşmesi’nin en eksik ve sakıncalı yönü, uluslararası tarifeli
Uluslararası hava ulaştırmasını düzenleyen ilk çok taraflı andlaşma, 1919 tarihli Hava Ulaştırmasının Düzenlenmesine Dair Paris Sözleşmesi'dir.
Uluslararası hava ulaştırmasını düzenleyen ilk çok taraflı andlaşma, 1919 tarihli Hava Ulaştırmasının Düzenlenmesine Dair Paris Sözleşmesi'dir.
Soru 64
U-2 ismiyle anılan olay aşağıdakilerden hangisinde doğru ifade edilmiştir?
Seçenekler
A
Soğuk savaş dönemini anlatmak için kullanılan bir ifadedir.
B
1960 yılında bir U-2 yani Amirakan keşif uçağının, Sovyet savaş uçakları tarafından Sovyet hava sahasında vurulmasını ifade etmek üzere kullanılan bir kavramdır.
C
Kuzey Kore ile Güney Kore'nin ayrılmasını ifade eden bir kavramdır.
D
Doğu Almanya ve Batı Almanya'nın birleşmesini ifade eden bir kavramdır.
E
Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'ni ifade eden bir kavramdır.
Açıklama:
Askerî uçaklara ilişkin uluslararası hukuk ise açıktır. Askerî bir uçak (askeri nakliye uçağı hariç) tarafından hava sahasının ihlali, uyarı olmadan güç kullanımı ile karşılanabilir. Bu konuda en bilinen örnek, U-2 olayıdır. 1960 yılında bir U-2, Sovyet savaş uçakları tarafından Sovyet hava sahasında vurulmuştur. Uçak, havada keşif yapmaktadır. Sovyetler Birliği, uçuşu protesto etmiş ve ABD ise uluslararası hukuka göre eylemi haklı kılmak için hiçbir girişimde bulunmamıştır.
U-2 olayı, 1960 yılında bir U-2 yani Amirakan keşif uçağının, Sovyet savaş uçakları tarafından Sovyet hava sahasında vurulmasını ifade etmek üzere kullanılan bir kavramdır.
U-2 olayı, 1960 yılında bir U-2 yani Amirakan keşif uçağının, Sovyet savaş uçakları tarafından Sovyet hava sahasında vurulmasını ifade etmek üzere kullanılan bir kavramdır.
Soru 65
Hava sahasının haberleşme amaçlı kullanılması ile ilgili gereken çalışmaları yapmak üzere kurulan ilk uluslararası teşkilat aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Posta ve Telgraf Örgütü
B
Uluslararası Posta Örgütü
C
Uluslararası Telekomünikasyon Birliği
D
Amerikan Posta Servisi
E
Uluslararası Haberleşme Örgütü
Açıklama:
Hava sahasının en önemli kullanım biçimlerinden biri haberleşmedir. Bu konu ile ilgili uluslararası teşkilat olan Uluslararası Telekomünikasyon Birliği (ITU) 1865’te Paris’te Uluslararası Telgraf Birliği olarak kurulmuştur. Şu andaki ismini 1934’te almıştır ve 1947’de BM’nin uzman kuruluşu olmuştur. İlk uzmanlık alanı telgraf olmasına rağmen, şu anda ITU’nun çalışma alanı, dijital yayıncılıktan İnternete ve mobil teknolojilerden 3D televizyona kadar bütün bilişim ve iletişim teknolojileri sektörünü kapsar. Hem devletlerin hem özel sektör kuruluşlarının üye olabildiği bir teşkilattır.
Hava sahasının haberleşme amaçlı kullanılması ile ilgili gereken çalışmaları yapmak üzere kurulan ilk uluslararası teşkilat, Uluslararası Telekomünikasyon Birliği'dir. Bu sebeple, doğru yanıt C seçeneğidir.
Hava sahasının haberleşme amaçlı kullanılması ile ilgili gereken çalışmaları yapmak üzere kurulan ilk uluslararası teşkilat, Uluslararası Telekomünikasyon Birliği'dir. Bu sebeple, doğru yanıt C seçeneğidir.
Soru 66
Uluslararası sivil havacılık endüstrisine dair kural ve düzenlemelerin serbestleştirilmesini isteyen, hükümetin müdahalesini asgarî düzeye indirmek, askerî ve diğer devlet hava gemilerinin uçuşlarına izin verilebilecek bir rejimi düzenlemeyi amaçlayan uluslararası siyaset kavramının ismi nedir?
Seçenekler
A
Açık semalar siyaseti
B
Serbest havacılık siyaseti
C
Uçuş yasağına son siyaseti
D
Özgür havacılık siyaseti
E
Uluslararası havacılıkta serbestlik siyaseti
Açıklama:
Açık semalar siyaseti,uluslararası sivil havacılık endüstrisine dair kural ve düzenlemelerin serbestleştirilmesini isteyen, hükümetin müdahalesini asgarî düzeye indirmek, askerî ve diğer devlet hava gemilerinin uçuşlarına izin verilebilecek bir rejimi düzenlemeyi amaçlayan bir uluslararası siyaset kavramıdır.
Uluslararası sivil havacılık endüstrisine dair kural ve düzenlemelerin serbestleştirilmesini isteyen, hükümetin müdahalesini asgarî düzeye indirmek, askerî ve diğer devlet hava gemilerinin uçuşlarına izin verilebilecek bir rejimi düzenlemeyi amaçlayan uluslararası siyaset kavramının ismi, açık semalar siyasetidir. Bu sebeple doğru yanıt, A seçeneğidir.
Uluslararası sivil havacılık endüstrisine dair kural ve düzenlemelerin serbestleştirilmesini isteyen, hükümetin müdahalesini asgarî düzeye indirmek, askerî ve diğer devlet hava gemilerinin uçuşlarına izin verilebilecek bir rejimi düzenlemeyi amaçlayan uluslararası siyaset kavramının ismi, açık semalar siyasetidir. Bu sebeple doğru yanıt, A seçeneğidir.
Soru 67
Günümüzde açık semalar siyasetini tanıyan tek alan olarak kalan bölge aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Rusya Federasyonu
B
Kazakistan
C
Yakut Özerk Bölgesi
D
Güney ve Kuzey Amerika
E
İngiltere
Açıklama:
Dünya İdari Radyo Konferansı (WARC) hem ulusal ve hem uluslararası olmak üzere yaklaşık bütün haberleşme şekilleri etkileyen bugünün çeşitlilik arz eden pazarında uzay haberleşmesine göndermede bulunulabilecek Uluslararası Telekomünikasyon Birliği’nin bir koludur. WARC, üç bölgeye ayrılmıştır. Bunlardan ikinci bölgede yeralan Güney ve Kuzey Amerika, açık semalar siyasetini tanıyan tek alan olarak kalmıştır. Diğer bölgesel WARC’lar dünyaya sabit konumda olan (jeostasyoner) yörünge noktalarının tahsisine başlamıştır. Çünkü, bu yörüngede sınırlı sayıda kullanılabilir alan kalmıştır.
Günümüzde açık semalar siyasetini tanıyan tek alan olarak kalan bölge, Güney ve Kuzey Amerika'dır. Bu sebeple, doğru yanıt D seçeneğidir.
Günümüzde açık semalar siyasetini tanıyan tek alan olarak kalan bölge, Güney ve Kuzey Amerika'dır. Bu sebeple, doğru yanıt D seçeneğidir.
Soru 68
Uzayla ilgili sorunların bütün yönlerini düzenlemek amacıyla uyumlaştırma komitesi olarak hareket eden ve üye devletler arasında ilgili sorunların tartışılması için bir forum
olarak hizmet gören kuruluş hangisidir?
olarak hizmet gören kuruluş hangisidir?
Seçenekler
A
Uyumlaştırma Komitesi
B
Uzayın Barışçıl Amaçlarla Kullanımı Komitesi
C
İnsan Hakları Komitesi
D
Gök Cisimleri Araştırma Komitesi
E
Uluslararası Uzay Araştırma Enstitüsü
Açıklama:
Uzayın Barışçıl Amaçlarla Kullanımı Komitesi, Genel Kurul için uzayla ilgili sorunların bütün yönlerini düzenlemek amacıyla uyumlaştırma komitesi olarak hareket eder ve üye devletlerarasında ilgili sorunların tartışılması için bir forum olarak hizmet görür. İki sürekli alt komiteye ayrılmıştır: Bilimsel Teknik Komite ve Hukuk Komitesi. 1958’de bir ad hoc komite olarak çalışmaya başlayan bu oluşum, 1959’da sürekli bir komiteye dönüşmüştür.
Uzayla ilgili sorunların bütün yönlerini düzenlemek amacıyla uyumlaştırma komitesi olarak hareket eden ve üye devletler arasında ilgili sorunların tartışılması için bir forum
olarak hizmet gören kuruluş, Uzayın Barışçıl Amaçlarla Kullanımı Komitesi'dir.
Uzayla ilgili sorunların bütün yönlerini düzenlemek amacıyla uyumlaştırma komitesi olarak hareket eden ve üye devletler arasında ilgili sorunların tartışılması için bir forum
olarak hizmet gören kuruluş, Uzayın Barışçıl Amaçlarla Kullanımı Komitesi'dir.
Soru 69
Uzayın Magna Carta'sı olarak bilinen belge aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
1945 tarihli Birleşmiş Milletler Andlaşması
B
1966 tarihli Birleşmiş Milletler Kişisel ve Siyasal Haklar Sözleşmesi
C
1967 tarihli Ay ve Diğer Gök Cisimleri Dahil Olmak Üzere Uzayın Keşfi ve Kullanılmasında Devletlerin Faaliyetlerini Düzenleyen İlkeler Üzerinde Andlaşma
D
1966 tarihli Birleşmiş Milletler Ekonomik, Sosyal ve Kültürel Haklar Sözleşmesi
E
1919 tarihli Uluslararası Çalışma Sözleşmesi
Açıklama:
Uzay hukuku, üzerinde egemenlik olmayan kâinattaki devletlerin ve özel kişilerin faaliyetlerini düzenleyen bir dizi uluslararası belgeden oluşur. 1967 tarihli Ay ve Diğer Gök Cisimleri Dahil Olmak Üzere Uzayın Keşfi ve Kullanılmasında Devletlerin Faaliyetlerini Düzenleyen İlkeler Üzerinde Andlaşma’nın (Uzay Andlaşması) bu düzenleme içinde esaslı bir önemi vardır. Bazı yazarlarca uzayın MagnaCarta’sı olarak da nitelendirilmiştir.
Uzayın Magna Carta'sı olarak bilinen belge, 1967 tarihli Ay ve Diğer Gök Cisimleri Dahil Olmak Üzere Uzayın Keşfi ve Kullanılmasında Devletlerin Faaliyetlerini Düzenleyen İlkeler Üzerinde Andlaşma'dır.
Uzayın Magna Carta'sı olarak bilinen belge, 1967 tarihli Ay ve Diğer Gök Cisimleri Dahil Olmak Üzere Uzayın Keşfi ve Kullanılmasında Devletlerin Faaliyetlerini Düzenleyen İlkeler Üzerinde Andlaşma'dır.
Soru 70
1970’li yılların başlarında gündeme gelen, mevcut uluslararası ekonomik düzenin az gelişmiş ülkelerin çıkarlarına hizmet etmediği, tersine gelişmiş ülkelerle aralarındaki uçurumu daha da derinleştirdiği görüşünden hareketle, az gelişmiş ülkelerin kalkınma çabalarının başarıya ulaşması ve bu ülkelerdeki açlık, sefalet, yoksulluk, işsizlik ve bulaşıcı hastalık vb. sorunların çözülmesi amacıyla gelişmiş kuzey ülkeleri ile az gelişmiş güney ülkeleri arasında oluşturulması istenen diyalog ve işbirliği sürecine ne ad verilir?
Seçenekler
A
Üçüncü Dünya Ülkeleri Diyaloğu
B
Az Gelişmiş ve Gelişmekte Olan Ülkeler Diyaloğu
C
Uzlaştırma Diyaloğu
D
Doğu-Batı Diyaloğu
E
Kuzey-Güney Diyaloğu
Açıklama:
1970’li yılların başlarında gündeme gelen, mevcut uluslararası ekonomik düzenin az gelişmiş ülkelerin çıkarlarına hizmet etmediği, tersine gelişmiş ülkelerle aralarındaki uçurumu daha da derinleştirdiği görüşünden hareketle, az gelişmiş ülkelerin kalkınma çabalarının başarıya ulaşması ve bu ülkelerdeki açlık, sefalet, yoksulluk, işsizlik ve bulaşıcı hastalık vb. sorunların çözülmesi amacıyla gelişmiş kuzey ülkeleri ile az gelişmiş güney ülkeleri arasında oluşturulması istenen diyalog ve işbirliği sürecine, Kuzey-Güney Diyaloğu denir. Bu sebeple doğru yanıt E seçeneğidir.
Soru 71
Atmosfer ve uzay arasındaki sınırı gösteren Karman Çizgisi deniz seviyesinden kaç km yüksektedir?
Seçenekler
A
10 km
B
20 km
C
50 km
D
100 km
E
200 km
Açıklama:
Atmosfer ve uzay arasındaki sınırı gösteren Karman Çizgisi deniz seviyesinden 100 km yüksektedir. Bu nedenle doğru yanıt D'dir.
Soru 72
Uluslararası hava ulaştırmasını düzenleyen çok taraflı ilk anlaşma hangi tarihte imzalanmıştır?
Seçenekler
A
1907
B
1919
C
1927
D
1935
E
1941
Açıklama:
Uluslararası hava ulaştırmasını düzenleyen çok taraflı ilk anlaşma 1919 tarihli Hava Ulaştırmasının Düzenlenmesine Dair Paris Sözleşmesi'dir. Bu nedenle doğru yanıt B'dir.
Soru 73
Uluslararası Sivil Havacılık Teşkilatı(ICAO) aşağıdakilerden hangi sözleşme/anlaşmayla kurulmuştur?
Seçenekler
A
Hava Ulaştırmasının Düzenlenmesine Dair Paris Sözleşmesi
B
Uluslararası Hava Servisleri Transit Anlaşması
C
Havana Sözleşmeleri
D
Uluslararası Sivil Havacılığa Dair Şikago Sözleşmesi
E
Uluslararası Hava Ulaştırması Anlaşması
Açıklama:
BM'nin uzman kuruluşu olan Uluslararası Sivil Havacılık Teşkilatı(ICAO), 1944 tarihli Uluslararası Sivil Havacılığa Dair Şikago Sözleşmesi ile kurulmuştur. B u nedenle doğru yanıt D'dir.
Soru 74
1983’te Sovyet uçakları tarafından, hava sahasını ihlal ettiği için vurulan sivil uçak hangi ülkeye aitti?
Seçenekler
A
Japonya
B
Amerika
C
Güney Kore
D
Çin
E
İngiltere
Açıklama:
1983’te Alaska'dan Güney Kore'ye 169 yolcu ve mürettebatıyla düzenlediği tarifeli uçuş sırasında, hava sahasını ihlal ettiği için Sovyet uçakları tarafından vurulan sivil uçak Kore Hava Yollarına aitti. Bu nedenle doğru yanıt C'dir.
Soru 75
1971 tarihli Montreal Sözleşmesi'yle getirilen uçağın “serviste” olması durumu, uçuş hazırlıkları ile başlayıp uçak indikten sonra ne kadarlık süreye kadar devam etmektedir?
Seçenekler
A
1 saat
B
2 saat
C
6 saat
D
12 saat
E
24 saat
Açıklama:
1971 tarihli Montreal Sözleşmesi'yle getirilen uçağın “serviste” olması durumu, uçuş öncesi hazırlıkları ile başlayıp uçak indikten sonra 24 saat kadarlık süreye kadar devam etmektedir. Böylece uçak koruma altına alınmış olur. Bu nedenle doğru yanıt E'dir.
Soru 76
Uluslararası Telekomünikasyon Birliği (ITU) hangi sözleşmeyle kurulmuştur?
Seçenekler
A
Madrid
B
Lahey
C
Malga- Torremolinus
D
Nairobi
E
Montreal
Açıklama:
BM'nin haberleşme alanındaki uzman kuruluşu olan Uluslararası Telekomünikasyon Birliği (ITU), 1932 tarihli Madrid Sözleşmesi ile kurulmuş ve 1947'de de BM'nin uzman kuruluşu olmuştur. Bu nedenle doğru yanıt A'dır.
Soru 77
I. Hukuk Komitesi II. Bilimsel Teknik Komite III. Temsilciler Komitesi IV. Yaptırımlar Komitesi Yukarıdakilerden hangileri Uzayın Barışçıl Amaçlarla Kullanımı Komitesinin sürekli alt komiteleridir?
Seçenekler
A
I-II
B
I-III
C
II-III
D
II-IV
E
III-IV
Açıklama:
Uzayla ilgili sorunların bütün yönlerini düzenlemek amacıyla uyumlaştırma komitesi olarak hareket eden ve üye devletler arasında ilgili sorunların tartışılması için bir forum işlevi gören Uzayın Barışçıl Amaçlarla Kullanımı Komitesinin 2 sürekli alt komitesi bulunmaktadır. Bunlar; Hukuk Komitesi ve Bilimsel Teknik Komitedir. Bu nedenle doğru yanıt A'dır.
Soru 78
1979 tarihli Ay Anlaşması, hangi alanda yeni bir uluslararası düzen getirmeyi ifade etlmektedir?
Seçenekler
A
Uluslararası sosyal düzen
B
Uluslararası ekonomik düzen
C
Uluslararası bilimsel düzen
D
Uluslararası teknolojik düzen
E
Uluslararası enerji düzeni
Açıklama:
Dünya dışındaki doğal kaynakların insanlığın ortak mirası olduğunu tahsis etmeye çalışan 1979 tarihli Ay Anlaşması, yeni bir uluslararası ekonomik düzen getirmeyi ifade etmektedir. Böyle olunca da uzay konusunda güçlü ve lider ülkeler tarafından onay görmemiştir. Bu nedenle doğru yanıt B'dir.
Soru 79
1971’de komünist ülkelerin kurduğu uydu sistemi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
INMARSAT
B
ITU
C
INTELSAT
D
SCORE
E
INTER-SPUTNIK
Açıklama:
1971’de komünist ülkelerin kurduğu uydu sistemi INTER-SPUTNIK'tir. Bu nedenle doğru yanıt E'dir.
Soru 80
Aşağıdaki ülkelerden hangisi, 1976 tarihli Bogota Bildirisi’ni imzalayan ülkeler arasındadır?
Seçenekler
A
Tayvan
B
Uganda
C
Şili
D
Çad
E
Meksika
Açıklama:
Yörüngenin eş zamanlı dilimlerinin Ekvator devletlerinin bir parçası olduğunu belirten 1976 tarihli Bogota Bildirisi’ni imzalayan ülkeler; Kongo, Ekvator, Kolombiya, Zaire(Demokratik Kongo), Endonezya, Kenya ve Uganda'dır. Bu nedenle doğru yanıt B'dir.
Soru 81
Uluslararası Havacılık Federasyonu, atmosfer ve uzay arasındaki sınırı, deniz seviyesinden ……………….. yükseklikteki Karman Çizgisi olarak kabul etmiştir.
Yukarıdaki metinde boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?
Yukarıdaki metinde boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?
Seçenekler
A
30 km
B
50 km
C
60 km
D
100 km
E
160 km
Açıklama:
Uluslararası Havacılık Federasyonu, atmosfer ve uzay arasındaki sınırı, deniz seviyesinden 100 km yükseklikteki Karman Çizgisi olarak kabul etmiştir.
Soru 82
Uluslararası hava ulaştırmasını düzenleyen ilk çok taraflı andlaşma, aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Hava Ulaştırmasının Düzenlenmesine Dair Paris Sözleşmesi
B
Hava Ulaştırmasının Düzenlenmesine Dair Şikago Sözleşmesi
C
Hava Ulaştırmasının Düzenlenmesine Dair Cenevre Sözleşmesi
D
Hava Ulaştırmasının Düzenlenmesine Dair Tokyo Sözleşmesi
E
Hava Ulaştırmasının Düzenlenmesine Dair Stokholm Sözleşmesi
Açıklama:
Uluslararası hava ulaştırmasını düzenleyen ilk çok taraflı andlaşma,1919 tarihli Hava Ulaştırmasının Düzenlenmesine Dair Paris Sözleşmesi’dir.
Soru 83
Amerika Devletleri’nin kendi aralarında akdettiği, devletlerin havada mutlak ve münhasır egemenliğini kabul etmekle beraber, ticari amaçla kullanılan uçaklara daha çok serbesti tanıdığı uluslararası sözleşme aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Meksiko Sözleşmesi
B
Havana Sözleşmesi
C
Montreal Sözleşmesi
D
Caracas Sözleşmesi
E
Brasil Sözleşmesi
Açıklama:
Amerika Devletleri’nin kendi aralarında akdettiği Havana Sözleşmesi, devletlerin havada mutlak ve münhasır egemenliğini kabul etmekle beraber, ticari amaçla kullanılan uçaklara daha çok serbesti tanımıştır.
Soru 84
Hava gemisinin uyruğunda bulunduğu devletin ülkesinden aldığı yolcu, posta ve yükü, âkid devletin ülkesine bırakma hakkını tanıyan uluslararası sözleşme aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Uluslararası Sivil Havacılık Sözleşmesi
B
Uluslararası Hava Servisleri Transit Sözleşmesi
C
Uluslararası Hava Ulaştırması Sözleşmesi
D
Hava Ulaştırmasının Düzenlenmesine Dair Paris Sözleşmesi
E
Sivil Havacılık ve Hava Ulaştırmasının Düzenlenmesine Dair Montreal Sözleşmesi
Açıklama:
Hava gemisinin uyruğunda bulunduğu devletin ülkesinden aldığı yolcu, posta ve yükü, âkid devletin ülkesine bırakma hakkını tanıyan uluslararası sözleşme, Uluslararası Hava Ulaştırması Sözleşmesidir.
Soru 85
Aşağıdakilerden hangisi, sivil havacılığa hukuka aykırı olarak müdahaleyi düzenleyen uluslararası düzenlemelerden değildir?
Seçenekler
A
Uçaklarda İşlenen Suçlar ve Diğer Bazı Eylemlere İlişkin Tokyo Sözleşmesi
B
Uçakların Kanun Dışı Yollarla Ele Geçirilmesine Dair Lahey Sözleşmesi
C
Sivil Havacılığın Güvenliğine Karşı Kanun Dışı Eylemlerin Önlenmesine Dair Montreal Sözleşmesi
D
Uluslararası Sivil Havacılığı Hizmet Veren Havalimanlarında Kanun Dışı Şiddet Olaylarının Önlenmesine İlişkin Protokol
E
Uluslararası Sivil Havacılığa Dair Şikago Sözleşmesi
Açıklama:
Uluslararası Sivil Havacılığa Dair Şikago Sözleşmesi, sivil havacılığa hukuka aykırı olarak müdahaleyi düzenleyen uluslararası düzenlemelerden değildir.
Soru 86
Birleşmiş Milletler (BM)’in uzman kuruluşu olan Uluslararası Sivil Havacılık Teşkilatı'nın İngilizce kısaltması aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
ICAO
B
UNFIL
C
UNICEF
D
IFCQ
E
ICAQ
Açıklama:
Birleşmiş Milletler (BM)’in uzman kuruluşu olan Uluslararası Sivil Havacılık Teşkilatı'nın İngilizce kısaltması, ICAO'dur.
Soru 87
Uluslararası Telekomünikasyon Birliği (ITU)'nun ilk uzmanlık alanı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Telefon
B
Telgraf
C
Faks
D
İnternet
E
Dijital yayıncılık
Açıklama:
Uluslararası Telekomünikasyon Birliği (ITU)'nun ilk uzmanlık alanı telgraftır.
Soru 88
………………………………………….., uluslararası sivil havacılık endüstrisine dair kural ve düzenlemelerin serbestleştirilmesini isteyen, hükümetin müdahalesini asgarî düzeye indirmek, askerî ve diğer devlet hava gemilerinin uçuşlarına izin verilebilecek bir rejimi düzenlemeyi amaçlayan bir uluslararası siyaset kavramıdır.
Yukarıdaki metinde boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?
Yukarıdaki metinde boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?
Seçenekler
A
Katılımcı müzakere siyaseti
B
Kontrolde serbestlik siyaseti
C
Açık semalar siyaseti
D
Asgari kontrol siyaseti
E
Serbest ulaştırma siyaseti
Açıklama:
Açık semalar siyaseti, uluslararası sivil havacılık endüstrisine dair kural ve düzenlemelerin serbestleştirilmesini isteyen, hükümetin müdahalesini asgarî düzeye indirmek, askerî ve diğer devlet hava gemilerinin uçuşlarına izin verilebilecek bir rejimi düzenlemeyi amaçlayan bir uluslararası siyaset kavramıdır.
Soru 89
Uluslararası Uydu Haberleşme Teşkilâtı'nın İngilizce kısaltması aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
EUROSAT
B
INTER-SPUTNIK
C
EUTELSAT
D
INTELSAT
E
INMARSAT
Açıklama:
Uluslararası Uydu Haberleşme Teşkilâtı'nın İngilizce kısaltması, INTELSAT'tır.
Soru 90
İlk defa sınırlanmamış uluslararası mutlak sorumluluğu öngören uluslararası düzenleme aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Ay ve Diğer Gök Cisimleri Dahil Olmak Üzere Uzayın Keşfi ve Kullanılmasında Devletlerin Faaliyetlerini Düzenleyen İlkeler Üzerinde Andlaşma
B
Astronotların Kurtarılması ve Dönüşüne ve Uzaya Fırlatılan Cisimlerin Dönüşüne Dair Andlaşma
C
Uzaya Fırlatılan Cisimlerin Tesciline Dair Sözleşme
D
Ay ve Diğer Gök Cisimlerinde Devletlerin Faaliyetlerini Yöneten Anlaşma
E
Uzay Cisimlerince Sebep Olunan Zarar İçin Sorumluluğa Dair Uluslararası Sözleşme
Açıklama:
İlk defa sınırlanmamış uluslararası mutlak sorumluluğu öngören uluslararası düzenleme, Uzay Cisimlerince Sebep Olunan Zarar İçin Sorumluluğa Dair Uluslararası Sözleşme'dir.
Soru 91
Uluslararası hava ulaştırmasını düzenleyen ilk çok taraflı antlaşma aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Hava Ulaştırmasının Düzenlenmesine Dair Paris Sözleşmesi
B
Uluslararası Sivil Havacılığa Dair Şikago Sözleşmesi
C
Uluslararası Hava Servisleri Transit Antlaşması (İki Serbesti Antlaşması)
D
Uluslararası Hava Ulaştırması Antlaşması (Beş Serbesti Antlaşması)
E
Uluslararası Sivil Havacılığa İlişkin Hukuka Aykırı Eylemlerin Bastırılmasına Dair Pekin Sözleşmesi
Açıklama:
Uluslararası hava ulaştırmasını düzenleyen ilk çok taraflı antlaşma, Hava Ulaştırmasının Düzenlenmesine Dair Paris Sözleşmesi'dir. Dolayısıyla sorunun doğru cevabı A şıkkıdır.
Soru 92
1944 yılında kabul edilen ve daha önce imzalanmış Paris ve Havana Sözleşmeleri’nin yerini alarak uluslararası sivil havacılığın hukuki çerçevesini çizdiği söylenebilecek olan antlaşma aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Uluslararası Sivil Havacılığa Dair Şikago Sözleşmesi
B
Sivil Havacılığın Güvenliğine Karşı Kanun Dışı Eylemlerin Önlenmesine Dair Montreal Sözleşmesi
C
Uluslararası Sivil Havacılığa İlişkin Hukuka Aykırı Eylemlerin Bastırılmasına Dair Pekin Sözleşmesi
D
Uçakların Kanun Dışı Yollarla Ele Geçirilmesine Dair Lahey Sözleşmesi
E
Hava Ulaştırmasının Düzenlenmesine Dair Paris Sözleşmesi
Açıklama:
Soruda Uluslararası Sivil Havacılığa Dair Şikago Sözleşmesi sorulmaktadır. Dolayısıyla sorunun doğru cevabı A şıkkıdır.
Soru 93
I. Uluslararası Hava Servisleri Transit Antlaşması
II. Uluslararası Hava Ulaştırması Antlaşması
III. Uluslararası Sivil Havacılığı Hizmet Veren Havalimanlarında Kanun Dışı Şiddet Olaylarının Önlenmesine İlişkin Protokol
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri 1944 tarihli Şikago Konferası sonunda imzalanmıştır?
II. Uluslararası Hava Ulaştırması Antlaşması
III. Uluslararası Sivil Havacılığı Hizmet Veren Havalimanlarında Kanun Dışı Şiddet Olaylarının Önlenmesine İlişkin Protokol
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri 1944 tarihli Şikago Konferası sonunda imzalanmıştır?
Seçenekler
A
Yalnızca I
B
Yalnızca II
C
I, II
D
I, III
E
I, II, III
Açıklama:
Uluslararası Hava Servisleri Transit Antlaşması ve Uluslararası Hava Ulaştırması Antlaşması imzalanmıştır. Dolayısıyla sorunun doğru cevabı C şıkkıdır.
Soru 94
1960 yılında bir ABD askeri uçağı, Sovyet savaş uçakları tarafından Sovyet hava sahasında vurulmuştur. Uçak, havada keşif yapmaktadır. Sovyetler Birliği, uçuşu protesto etmiş ve ABD ise uluslararası hukuka göre eylemi haklı kılmak için hiçbir girişimde bulunmamıştır. Askeri bir uçağın hava sahası ihlali yapması durumunda, uyarı olmaksızın güç kullanımı ile karşılaşabileceğine ilişkin en bilinen örneklerden olan bu olayda, vurulan ABD askeri uçağı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
U-2
B
ICAO
C
WARC
D
INMARSAT
E
INTER-SPUTNIK
Açıklama:
Soruda sözü edilen uçak U-2 uçağıdır. Dolayısıyla sorunun doğru cevabı A şıkkıdır.
Soru 95
I. Uçaklarda İşlenen Suçlar ve Diğer Bazı Eylemlere İlişkin Tokyo Sözleşmesi
II. Uluslararası Sivil Havacılığa İlişkin Hukuka Aykırı Eylemlerin Bastırılmasına Dair Pekin Sözleşmesi
III. 1970 tarihli Uçakların Kanun Dışı Yollarla Ele Geçirilmesine Dair Lahey Sözleşmesi'nin Pekin Protokolü
Yukarıdaki sözleşmelerden hangisi ya da hangileri sivil uçakların silâh olarak kullanılması ve tehlikeli maddelerin uçağa veya yerdeki diğer hedeflere saldırmak için kullanılması eylemini suç saymaktadır?
II. Uluslararası Sivil Havacılığa İlişkin Hukuka Aykırı Eylemlerin Bastırılmasına Dair Pekin Sözleşmesi
III. 1970 tarihli Uçakların Kanun Dışı Yollarla Ele Geçirilmesine Dair Lahey Sözleşmesi'nin Pekin Protokolü
Yukarıdaki sözleşmelerden hangisi ya da hangileri sivil uçakların silâh olarak kullanılması ve tehlikeli maddelerin uçağa veya yerdeki diğer hedeflere saldırmak için kullanılması eylemini suç saymaktadır?
Seçenekler
A
Yalnızca I
B
Yalnızca II
C
I, II
D
II, III
E
I, II, III
Açıklama:
Uluslararası Sivil Havacılığa İlişkin Hukuka Aykırı Eylemlerin Bastırılmasına Dair Pekin Sözleşmesi ve 1970 tarihli Uçakların Kanun Dışı Yollarla Ele Geçirilmesine Dair Lahey Sözleşmesi'nin Pekin Protokolü, sivil uçakların silâh olarak kullanılması ve tehlikeli maddelerin uçağa veya yerdeki diğer hedeflere saldırmak için kullanılması eylemini suç saymaktadır. Dolayısıyla sorunun doğru cevabı D şıkkıdır.
Soru 96
Aşağıdakilerden hangisi kimi yazarlarca uzayın Magna Carta'sı olarak nitelendirilmektedir?
Seçenekler
A
Ay ve Diğer Gök Cisimleri Dahil Olmak Üzere Uzayın Keşfi ve Kullanılmasında Devletlerin Faaliyetlerini Düzenleyen İlkeler Üzerinde Antlaşma
B
Astronotların Kurtarılması ve Dönüşüne ve Uzaya Fırlatılan Cisimlerin Dönüşüne Dair Antlaşma
C
Uzay Cisimlerince Sebep Olunan Zarar İçin Sorumluluğa Dair Uluslararası Sözleşme
D
Uzaya Fırlatılan Cisimlerin Tesciline Dair Sözleşme
E
Ay ve Diğer Gök Cisimlerinde Devletlerin Faaliyetlerini Yöneten Antlaşma
Açıklama:
Ay ve Diğer Gök Cisimleri Dahil Olmak Üzere Uzayın Keşfi ve Kullanılmasında Devletlerin Faaliyetlerini Düzenleyen İlkeler Üzerinde Antlaşma, kimi yazarlarca uzayın Magna Carta'sı olarak nitelendirilmektedir. Dolayısıyla sorunun doğru cevabı A şıkkıdır.
Soru 97
Aşağıdaki sözleşmelerden hangisi acil durumda uluslararası yardım sağlanmasını amaçlar?
Seçenekler
A
Astronotların Kurtarılması ve Dönüşüne ve Uzaya Fırlatılan Cisimlerin Dönüşüne Dair Antlaşma
B
Uzay Cisimlerince Sebep Olunan Zarar İçin Sorumluluğa Dair Uluslararası Sözleşme
C
Uzaya Fırlatılan Cisimlerin Tesciline Dair Sözleşme
D
Ay ve Diğer Gök Cisimlerinde Devletlerin Faaliyetlerini Yöneten Antlaşma
E
Ay ve Diğer Gök Cisimleri Dahil Olmak Üzere Uzayın Keşfi ve Kullanılmasında Devletlerin Faaliyetlerini Düzenleyen İlkeler Üzerinde Antlaşma
Açıklama:
Astronotların Kurtarılması ve Dönüşüne ve Uzaya Fırlatılan Cisimlerin Dönüşüne Dair Antlaşma, acil durumda uluslararası yardım sağlanmasını amaçlar. Dolayısıyla sorunun doğru cevabı A şıkkıdır.
Soru 98
Komünist ülkelerin 1971 yılında kurdukları kendi uydu sistemleri aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
INTER-SPUTNIK
B
INMARSAT
C
INTELSAT
D
WARC
E
U-2
Açıklama:
Sorunun cevabı INTER-SPUTNIK'tir. Dolayısıyla sorunun doğru cevabı A şıkkıdır.
Soru 99
İlk defa sınırlanmamış uluslararası mutlak sorumluluğu öngören, buna göre uzay aracını fırlatan devleti uçuştaki hava araçlarına verdiği zararlar ve ayrıca yer yüzeyinde sebep olunan zararlar için sorumlu kılan antlaşma aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Uzay Cisimlerince Sebep Olunan Zarar İçin Sorumluluğa Dair Uluslararası Sözleşme
B
Astronotların Kurtarılması ve Dönüşüne ve Uzaya Fırlatılan Cisimlerin Dönüşüne Dair Antlaşma
C
Uzaya Fırlatılan Cisimlerin Tesciline Dair Sözleşme
D
Ay ve Diğer Gök Cisimlerinde Devletlerin Faaliyetlerini Yöneten Antlaşma
E
Ay ve Diğer Gök Cisimleri Dahil Olmak Üzere Uzayın Keşfi ve Kullanılmasında Devletlerin Faaliyetlerini Düzenleyen İlkeler Üzerinde Antlaşma
Açıklama:
Sorunun cevabı Uzay Cisimlerince Sebep Olunan Zarar İçin Sorumluluğa Dair Uluslararası Sözleşme'dir. Dolayısıyla sorunun cevabı A şıkkıdır.
Soru 100
Herhangi hukuki bir bağlayıcılığı olmasa da, Uluslararası Havacılık Federasyonu'nun, atmosfer ve uzay arasındaki sınır olarak kabul ettiği Karman Çizgisi, deniz seviyesinden kaç km yüksekliktedir?
Seçenekler
A
50 km
B
70 km
C
100 km
D
120 km
E
140 km
Açıklama:
Sorunun cevabı 100 km'dir. Dolayısıyla sorunun doğru cevabı C şıkkıdır.
Soru 101
Devletlerin hava sahası ile ilgili olarak aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur ?.
Seçenekler
A
Bir devletin hava ülkesi, bir devletin deniz ülkesi üzerindeki değil ancak kara ülkesi üzerindeki hava sahasıdır.
B
Bir devletin hava sahası ve dolayısıyla uzayla sınırı, ülke ile aynı hukuki statüye sahiptir.
C
Bir devletin hava sahasının dikey olarak genişliğine yani millî yetkiye tabi olan uzayla sınırına dair 40 km’den 180 km’ye kadar aralıktaki mesafede olması hususunda uluslararası bir anlaşma bulunmaktadır.
D
Uluslararası Havacılık Federasyonu tarafından atmosfer ve uzay arasındaki sınırın deniz seviyesinden 100 km yükseklikteki Karman Çizgisi olarak kabul edilmesinin hukuki bağlayıcılığı bulunur.
E
Bir devletin ulusal hava sahası, karasularının dış sınırına kadar uzanır.
Açıklama:
Devletin hava ülkesi, devletin kara ülkesi ve deniz ülkesi üzerindeki, hava sahasıdır. Ulusal hava sahası, karasularının dış sınırına kadar uzanır. Genel olarak devletin hava sahası, ülke ile aynı hukuki statüye sahiptir. Ancak
uzayla sınırı, hukuken belirsizdir. Hava sahasının dikey olarak genişliğine yani
millî yetkiye tabi olmayan uzayla sınırına dair 30 km’den 160 km’ye kadar aralıktaki mesafede olması hususunda öneriler yapılsa da uluslararası bir anlaşma bulunmamaktadır. Herhangi hukuki bir bağlayıcılığı olmasa da, Uluslararası Havacılık Federasyonu, atmosfer ve uzay arasındaki sınırı, deniz seviyesinden 100 km yükseklikteki Karman Çizgisi olarak kabul etmiştir.
Bir devletin ulusal hava sahası, karasularının dış sınırına kadar uzanır.
uzayla sınırı, hukuken belirsizdir. Hava sahasının dikey olarak genişliğine yani
millî yetkiye tabi olmayan uzayla sınırına dair 30 km’den 160 km’ye kadar aralıktaki mesafede olması hususunda öneriler yapılsa da uluslararası bir anlaşma bulunmamaktadır. Herhangi hukuki bir bağlayıcılığı olmasa da, Uluslararası Havacılık Federasyonu, atmosfer ve uzay arasındaki sınırı, deniz seviyesinden 100 km yükseklikteki Karman Çizgisi olarak kabul etmiştir.
Bir devletin ulusal hava sahası, karasularının dış sınırına kadar uzanır.
Soru 102
Uluslararası hava ulaştırmasını düzenleyen ilk çok taraflı andlaşma aşağıdakilerden hangisidir ?.
Seçenekler
A
1944 tarihli Uluslararası Sivil Havacılığa Dair Şikago Sözleşmesi
B
1963 tarihli Tokyo Sözleşmesi
C
1919 tarihli Hava Ulaştırmasının Düzenlenmesine Dair Paris Sözleşmesi
D
1970 tarihli Uçakların Kanun Dışı Yollarla Ele Geçirilmesine Dair Lahey Sözleşmesi
E
1971 tarihli Sivil Havacılığın Güvenliğine Karşı Kanun Dışı Eylemlerin Önlenmesine Dair Montreal Sözleşmesi
Açıklama:
1919 tarihli Hava Ulaştırmasının Düzenlenmesine Dair Paris Sözleşmesi, hava ulaştırmasını düzenleyen ilk çok taraflı andlaşma niteliğindedir.
Soru 103
" Ulusal egemenliğe tabi olmayan açık denizler ve diğer alanların üstündeki hava
sahasında tam bir geçiş serbestîsi olduğu " hangi yıl yapılan andlaşma ile kabul edilmiştir ?
sahasında tam bir geçiş serbestîsi olduğu " hangi yıl yapılan andlaşma ile kabul edilmiştir ?
Seçenekler
A
1919
B
1944
C
1963
D
1970
E
1956
Açıklama:
Uluslararası hava ulaştırmasını düzenleyen ilk çok taraflı andlaşma,1919 tarihli
Hava Ulaştırmasının Düzenlenmesine Dair Paris Sözleşmesi’dir. Paris’te benimsenen yaklaşım, devletlerin ülkeleri ve karasuları üzerindeki hava sahasında egemenliklerinin tam olması gerektiğidir. Devletin egemenliğinin sınırsız bir mesafede yukarıya doğru genişlemesi bu görüşün egemenlik anlayışını tanımlar. Ulusal egemenliğe tabi olmayan açık denizler ve diğer alanların üstündeki hava sahasında ise tam bir geçiş serbestîsi olduğu kabul edilmiştir.
Hava Ulaştırmasının Düzenlenmesine Dair Paris Sözleşmesi’dir. Paris’te benimsenen yaklaşım, devletlerin ülkeleri ve karasuları üzerindeki hava sahasında egemenliklerinin tam olması gerektiğidir. Devletin egemenliğinin sınırsız bir mesafede yukarıya doğru genişlemesi bu görüşün egemenlik anlayışını tanımlar. Ulusal egemenliğe tabi olmayan açık denizler ve diğer alanların üstündeki hava sahasında ise tam bir geçiş serbestîsi olduğu kabul edilmiştir.
Soru 104
Uçağı hukuka aykırı ele geçirmenin suç sayılmasının, devletlere zorunluluk olarak yüklenmemesi, hangi sözleşmenin temel eksikliğidir ?.
Seçenekler
A
1970 tarihli Uçakların Kanun Dışı Yollarla Ele Geçirilmesine Dair Lahey Sözleşmesi
B
1971 tarihli Sivil Havacılığın Güvenliğine Karşı Kanun Dışı Eylemlerin Önlenmesine Dair Montreal Sözleşmesi
C
1988 tarihli Uluslararası Sivil Havacılığı Hizmet Veren Havalimanlarında Kanun Dışı Şiddet Olaylarının Önlenmesine İlişkin Protokol
D
1963 tarihli Uçaklarda İşlenen Suçlar ve Diğer Bazı Eylemlere İlişkin Tokyo Sözleşmesi
E
1932 tarihli Madrid Sözleşmesi
Açıklama:
1963 tarihli Uçaklarda İşlenen Suçlar ve Diğer Bazı Eylemlere İlişkin Tokyo Sözleşmesi’nin temel eksikliği, uçağı hukuka aykırı ele geçirmenin suç sayılmasının, devletlere zorunluluk olarak yüklenmemesidir.
Soru 105
"... ... ile uçak kaçırmanın önlenmesi açısından hukuksal olarak gerçekten önemli bir adım atılmıştır. Bu Sözleşme ile uçağı hukuka aykırı ele geçirme suç olarak kabul edilmiştir. Ancak Tokyo Sözleşmesi gibi yalnızca uçuş durumunda bulunan uçak içerisinde işlenen suçları kapsamına almıştır. Dolayısıyla uçuş öncesinde veya sonrasında meydana gelebilecek eylemler kapsam dışında bırakılmıştır. "
Yukarıdaki ifadedeki boşluğa aşağıdakilerden hangisi gelmelidir ?.
Yukarıdaki ifadedeki boşluğa aşağıdakilerden hangisi gelmelidir ?.
Seçenekler
A
1971 tarihli Sivil Havacılığın Güvenliğine Karşı Kanun Dışı Eylemlerin Önlenmesine Dair Montreal Sözleşmesi
B
1970 tarihli Uçakların Kanun Dışı Yollarla Ele Geçirilmesine Dair Lahey Sözleşmesi
C
2010 tarihli Uluslararası Sivil Havacılığa İlişkin Hukuka Aykırı Eylemlerin Bastırılmasına Dair Pekin Sözleşmesi
D
1988 tarihli Uluslararası Sivil Havacılığı Hizmet Veren Havalimanlarında Kanun Dışı Şiddet Olaylarının Önlenmesine İlişkin Protokol
E
1928 tarihli Havana Sözleşmesi
Açıklama:
1970 tarihli Uçakların Kanun Dışı Yollarla Ele Geçirilmesine Dair Lahey Sözleşmesi ile uçak kaçırmanın önlenmesi açısından hukuksal olarak gerçekten önemli bir adım atılmıştır. Bu Sözleşme ile uçağı hukuka aykırı ele geçirme suç olarak kabul edilmiştir. Ancak Tokyo Sözleşmesi gibi yalnızca uçuş durumunda bulunan uçak içerisinde işlenen suçları kapsamına almıştır. Dolayısıyla uçuş öncesinde veya sonrasında meydana gelebilecek eylemler kapsam dışında bırakılmıştır.
Soru 106
Uluslararası Telekomünikasyon Birliği (ITU) 1865’te nerede Uluslararası Telgraf Birliği olarak kurulmuştur?.
Seçenekler
A
Paris
B
Pekin
C
Montreal
D
Tokya
E
Şikago
Açıklama:
Uluslararası Telekomünikasyon Birliği (ITU) 1865’te Paris’te Uluslararası Telgraf Birliği olarak kurulmuştur.
Soru 107
"1932 tarihli ... ... ile âkid taraflar, uluslararası haberleşme hizmetlerinden yararlanmanın, toplum için bir hak olduğunu kabul etmişler ve aynı sınıfa giren haberleşmede, öncelikler tanımaksızın ve ücret ve hizmetlerde bir ayırım yapmaksızın, haberleşme serbestisini sağlama yükümünü yüklenmişlerdir. Sözleşme, bütün radyo istasyonlarının, diğer devletlerin veya yetkili kişi ve teşekküllerin radyo hizmetlerine ve telsiz haberleşmesine, “zararlı bir müdahale” teşkil etmeyecek bir şekilde kurulması ve frekansların tescil edilmesini öngörmüştür."
Yukarıdaki ifadedeki boşluğa aşağıdakilerden hangisi gelmelidir ?.
Yukarıdaki ifadedeki boşluğa aşağıdakilerden hangisi gelmelidir ?.
Seçenekler
A
Nice Sözleşmesi
B
Nairobi Sözleşmesi
C
Cenevre Sözleşmesi
D
Guadalajara Sözleşmesi
E
Madrid Sözleşmesi
Açıklama:
1932 tarihli Madrid Sözleşmesi ile âkid taraflar, uluslararası haberleşme hizmetlerinden yararlanmanın, toplum için bir hak olduğunu kabul etmişler ve aynı sınıfa giren haberleşmede, öncelikler tanımaksızın ve ücret ve hizmetlerde bir ayırım yapmaksızın, haberleşme serbestisini sağlama yükümünü yüklenmişlerdir. Sözleşme, bütün radyo istasyonlarının, diğer devletlerin veya yetkili kişi ve teşekküllerin radyo hizmetlerine ve telsiz haberleşmesine, “zararlı bir müdahale” teşkil etmeyecek bir şekilde kurulması ve frekansların tescil edilmesini öngörmüştür.
Soru 108
" 1967 tarihli Ay ve Diğer Gök Cisimleri Dahil Olmak Üzere Uzayın Keşfi ve Kullanılmasında Devletlerin Faaliyetlerini Düzenleyen İlkeler Üzerinde Andlaşma’nın (Uzay Andlaşması) " ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi doğru bir ifade olarak karşımıza çıkar ?.
Seçenekler
A
Uzay Andlaşması’nın esas kapsamı, kesin şekilde tanımlanmıştır.
B
Uzay Andlaşması’nın özel hükmü, güneş çevresindeki yörüngeyle ilgilidir.
C
Ay’ın ne anlama geldiği açıktır ayrıca uzay ve gök cisimlerinin kapsamı hakkında anlaşma vardır.
D
Gök cisimleri kavramı, insanların fırlattıkları dahil uzaydaki bütün nesneleri kuşatan olarak anlaşılmaktadır.
E
Devletler buradaki faaliyetlerinde BM Şartı ve uluslararası hukuk ile bağlıdırlar.
Açıklama:
Uzay Andlaşması’nın esas kapsamı, kesin şekilde tanımlanmamıştır. Kuralların çoğu, uzaya ve ay dâhil gök cisimlerine ilişkindir. Bazı özel kurallar ise sadece ay ve diğer gök cisimleriyle ilgilidir. Bazıları ise sadece gök cisimleriyle ilgilidir. Uzay Andlaşması’nın özel hükmü, dünya çevresindeki yörüngeyle ilgilidir. Ay’ın ne anlama geldiği açık iken ne uzay, ne de gök cisimlerinin kapsamı hakkında anlaşma vardır. Gök cisimleri kavramı, ağırlıklı olarak insanların fırlattıkları dışında uzaydaki bütün doğal nesneleri kuşatan olarak anlaşılmaktadır. Ancak genelde bu tanımdaki sınırlandırılmamış yaklaşıma ve özelde insanoğlunun yaptığı bir hukuki düzeni sınırlandırılmamış bir kâinata genişletmeye dair tereddütler taşınAçık semalar siyaseti, uluslararası sivil havacılık endüstrisine dair kural ve düzenlemelerin serbestleştirilmesini isteyen, hükümetin müdahalesini asgarî düzeye indirmek, askerî ve diğer devlet hava gemilerinin uçuşlarına izin verilebilecek bir rejimi düzenlemeyi a
Devletler buradaki faaliyetlerinde BM Şartı ve uluslararası hukuk ile bağlıdırlar.
Devletler buradaki faaliyetlerinde BM Şartı ve uluslararası hukuk ile bağlıdırlar.
Soru 109
1971’de komünist ülkelerin kurduğu kendi uydu sistemlerinin ismi aşağıdakilerden hangisidir ?.
Seçenekler
A
ITU
B
INTER-SPUTNIK
C
WARC
D
INMARSAT
E
INTELSAT
Açıklama:
1971’de komünist ülkeler kendi uydu sistemleri, INTER-SPUTNIK’i kurmuşlardır.
Soru 110
Genel Kurulun onaylama kararından kısa bir süre sonra tartışmalara sebep olan, dünya yörüngesine uygulanmasa da sadece nükleer ve kitle imha silahları değil, bütün silâhların yasaklanması, dünya dışında gayrımenkül ve doğal kaynakların yerinde özel mülkiyetine açık bir yasak getirilmesi ve dünya dışındaki doğal kaynakların insanlığın ortak mirası olarak tahsisi, yetkisi dava edilebilen ve amacı dünya dışındaki kaynakların düzenli bir şekilde idaresini düzenlemek ve yönetmek olan bir Uluslararası Rejimi nihai olarak tesis etmek olan hukuki işlem aşağıdakilerden hangisidir ?.
Seçenekler
A
1968 tarihli Astronotların Kurtarılması ve Dönüşüne ve Uzaya Fırlatılan Cisimlerin Dönüşüne Dair Andlaşma
B
1972 tarihli Uzay Cisimlerince Sebep Olunan Zarar İçin Sorumluluğa Dair
Uluslararası Sözleşme
Uluslararası Sözleşme
C
1979 tarihli Ay ve Diğer Gök Cisimlerinde Devletlerin Faaliyetlerini Yöneten Anlaşma
D
1975 tarihli Uzaya Fırlatılan Cisimlerin Tesciline Dair Sözleşme
E
1992’de kabul edilen Nükleer Güç Kaynaklarının Uzayda Kullanımına Dair İlkeler
Açıklama:
1979 tarihli Ay ve Diğer Gök Cisimlerinde Devletlerin Faaliyetlerini Yöneten Anlaşma (Ay Anlaşması), ay ve tabii kaynaklarının, insanlığın ortak mirası olduğunu ve teknik olarak mümkün olduğunda yalnızca uluslararası bir düzen temelinde araştırılabileceğini öngörür. Bu andlaşma, Genel Kurulun onaylama kararından kısa bir süre sonra tartışmalara sebep olmuştur. Tartışma yaratan hükümlerinden bazıları şunlardır: dünya yörüngesine uygulanmasa da sadece nükleer ve kitle imha silahları değil, bütün silâhların yasaklanması; dünya dışında gayrımenkül ve doğal kaynakların yerinde özel mülkiyetine açık bir yasak getirilmesi ve dünya dışındaki doğal kaynakların insanlığın ortak mirası olarak tahsisi; yetkisi dava edilebilen ve amacı dünya dışındaki kaynakların düzenli bir şekilde idaresini düzenlemek ve yönetmek olan bir Uluslararası Rejimi nihai olarak tesis etmek. Ay Andlaşması, yeni bir uluslararası ekonomik düzen kavramına karşılık gelir.
Soru 111
Uluslararası Havacılık Federasyonunca kabul edilen atmosfer ve uzay arasındaki deniz seviyesinden 100 km yükseklikteki sınıra ne ad verilir?
Seçenekler
A
Uzay sahası
B
Karman Çizgisi
C
Kara ülkesi
D
Deniz ülkesi
E
Jeostasyoner
Açıklama:
Devletin hava sahası, ülke ile aynı hukuki statüye sahiptir. Ancak
uzayla sınırı, hukuken belirsizdir. Hava sahasının dikey olarak genişliğine yani
millî yetkiye tabi olmayan uzayla sınırına dair 30 km’den 160 km’ye kadar aralıktaki mesafede olması hususunda öneriler yapılsa da uluslararası bir anlaşma
bulunmamaktadır. Herhangi hukuki bir bağlayıcılığı olmasa da, Uluslararası Havacılık Federasyonu, atmosfer ve uzay arasındaki sınırı, deniz seviyesinden 100
km yükseklikteki Karman Çizgisi olarak kabul etmiştir.
uzayla sınırı, hukuken belirsizdir. Hava sahasının dikey olarak genişliğine yani
millî yetkiye tabi olmayan uzayla sınırına dair 30 km’den 160 km’ye kadar aralıktaki mesafede olması hususunda öneriler yapılsa da uluslararası bir anlaşma
bulunmamaktadır. Herhangi hukuki bir bağlayıcılığı olmasa da, Uluslararası Havacılık Federasyonu, atmosfer ve uzay arasındaki sınırı, deniz seviyesinden 100
km yükseklikteki Karman Çizgisi olarak kabul etmiştir.
Soru 112
Uluslararası hava ulaştırmasını düzenleyen ilk çok taraflı andlaşma hangisidir?
Seçenekler
A
Havana Sözleşmesi
B
Şikago Sözleşmesi
C
Paris Sözleşmesi
D
Bogota Sözleşmesi
E
Cenevre Sözleşmesi
Açıklama:
Uluslararası hava ulaştırmasını düzenleyen ilk çok taraflı andlaşma,1919 tarihli
Hava Ulaştırmasının Düzenlenmesine Dair Paris Sözleşmesi’dir. Paris’te benimsenen yaklaşım, devletlerin ülkeleri ve karasuları üzerindeki hava sahasında egemenliklerinin tam olması gerektiğidir. Devletin egemenliğinin sınırsız bir mesafede yukarıya doğru genişlemesi bu görüşün egemenlik anlayışını tanımlar.
Ulusal egemenliğe tabi olmayan açık denizler ve diğer alanların üstündeki hava
sahasında ise tam bir geçiş serbestîsi olduğu kabul edilmiştir
Hava Ulaştırmasının Düzenlenmesine Dair Paris Sözleşmesi’dir. Paris’te benimsenen yaklaşım, devletlerin ülkeleri ve karasuları üzerindeki hava sahasında egemenliklerinin tam olması gerektiğidir. Devletin egemenliğinin sınırsız bir mesafede yukarıya doğru genişlemesi bu görüşün egemenlik anlayışını tanımlar.
Ulusal egemenliğe tabi olmayan açık denizler ve diğer alanların üstündeki hava
sahasında ise tam bir geçiş serbestîsi olduğu kabul edilmiştir
Soru 113
Hava sahasının haberleşme amaçlı kullanımına ilişkin uluslararası teşkilat olan Uluslararası Telekomünikasyon Birliği'nin ilk kuruluş şekli aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Uluslararası Telefon Birliği
B
Uluslararası Telgraf birliği
C
Uluslararası Kurye Birliği
D
Uluslararası İletişim Birliği
E
Uluslararası Posta Birliği
Açıklama:
Hava sahasının en önemli kullanım biçimlerinden biri olan haberleşme ile ilgili uluslararası teşkilat olan Uluslararası Telekomünikasyon Birliği (ITU) 1865’te
Paris’te Uluslararası Telgraf Birliği olarak kurulmuştur. Şu andaki ismini 1934’te
almıştır ve 1947’de BM’nin uzman kuruluşu olmuştur. İlk uzmanlık alanı telgraf
olmasına rağmen, şu anda ITU’nun çalışma alanı, dijital yayıncılıktan İnternete ve
mobil teknolojilerden 3D televizyona kadar bütün bilişim ve iletişim teknolojileri
sektörünü kapsar. Hem devletlerin hem özel sektör kuruluşlarının üye olabildiği
bir teşkilattır
Paris’te Uluslararası Telgraf Birliği olarak kurulmuştur. Şu andaki ismini 1934’te
almıştır ve 1947’de BM’nin uzman kuruluşu olmuştur. İlk uzmanlık alanı telgraf
olmasına rağmen, şu anda ITU’nun çalışma alanı, dijital yayıncılıktan İnternete ve
mobil teknolojilerden 3D televizyona kadar bütün bilişim ve iletişim teknolojileri
sektörünü kapsar. Hem devletlerin hem özel sektör kuruluşlarının üye olabildiği
bir teşkilattır
Soru 114
Uluslararası sivil havacılık endüstrisine dair kural ve düzenlemelerin serbestleştirilmesini isteyen, hükümetin müdahalesini asgarî düzeye indirmek, askerî ve diğer devlet hava gemilerinin uçuşlarına izin verilebilecek bir rejimi düzenlemeyi amaçlayan uluslararası siyaset kavramı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Jeostasyoner
B
Free space siyaseti
C
Açık semalar siyaseti
D
Gökyüzünde eşitlik siyaseti
E
Semaların siyaset üstülüğü ilkesi
Açıklama:
Uluslararası sivil havacılık endüstrisine dair kural ve düzenlemelerin serbestleştirilmesini isteyen, hükümetin müdahalesini asgarî düzeye indirmek, askerî ve diğer devlet hava gemilerinin uçuşlarına izin verilebilecek bir rejimi düzenlemeyi amaçlayan uluslararası siyaset kavramı; açık semalar siyasetidir.Dünya İdari Radyo Konferansı (WARC) üç bölgeye ayrılmıştır. Bunlardan ikinci bölgede yeralan Güney ve Kuzey Amerika, açık semalar siyasetini tanıyan tek alan olarak kalmıştır.
Soru 115
Aşağıdakilerden hangisi çık semalar siyasetini tanıyan alanlardan biridir?
Seçenekler
A
Afrika
B
Uzakdoğu Asya
C
Avrupa
D
Güney Amerika
E
Ortadoğu
Açıklama:
Dünya İdari Radyo Konferansı (WARC) hem ulusal ve hem uluslararası olmak üzere yaklaşık bütün haberleşme şekilleri etkileyen bugünün çeşitlilik arz eden pazarında uzay haberleşmesine göndermede bulunulabilecek Uluslararası Telekomünikasyon Birliği’nin bir koludur. WARC, üç bölgeye ayrılmıştır. Bunlardan ikinci bölgede yeralan Güney ve Kuzey Amerika, açık semalar siyasetini tanıyan tek alan olarak kalmıştır.
Soru 116
Ay ve diğer gök cisimleri de dâhil olmak üzere uzay, işgal, kullanma ve diğer herhangi bir biçimde, herhangi bir devletin egemenliğine tâbi kılınmaması, bu yerlerin keşfi ve kullanılması, iktisadi ve bilimsel gelişme derecesi ne olursa olsun, bütün devletlerin yararları ve çıkarları için yapılacak ve ayırım gözetilmeksizin bütün devletlere açık olmasına ilişkin statüye ne ad verilir?
Seçenekler
A
Res public
B
Jus cogens
C
De facto
D
Erga omnes
E
Res communis
Açıklama:
Devletler, uzaydaki faaliyetlerinde, BM Şartı ve uluslararası hukuk ile bağlıdırlar. Uzay ve gök cisimleri için, res communis statüsü öngörülmüştür. Buna göre;ay ve
diğer gök cisimleri de dâhil olmak üzere uzay, işgal, kullanma ve diğer herhangi bir
biçimde, herhangi bir devletin egemenliğine tâbi kılınamaz. Bu yerlerin keşfi ve
kullanılması, iktisadi ve bilimsel gelişme derecesi ne olursa olsun, bütün devletlerin yararları ve çıkarları için yapılacak ve ayırım gözetilmeksizin bütün devletlere
açık olacaktır.
diğer gök cisimleri de dâhil olmak üzere uzay, işgal, kullanma ve diğer herhangi bir
biçimde, herhangi bir devletin egemenliğine tâbi kılınamaz. Bu yerlerin keşfi ve
kullanılması, iktisadi ve bilimsel gelişme derecesi ne olursa olsun, bütün devletlerin yararları ve çıkarları için yapılacak ve ayırım gözetilmeksizin bütün devletlere
açık olacaktır.
Soru 117
Ağırlıklı olarak insanların fırlattıkları dışında uzaydaki bütün doğal nesneleri kuşatan olarak anlaşılan kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Ay
B
Jeostasyoner
C
Gök cismi
D
Gökyüzü
E
Uzay üssü
Açıklama:
Uzay Andlaşması’nın kapsamı, kesin şekilde tanımlanmamıştır. Kuralların çoğu, uzaya ve ay dâhil gök cisimlerine ilişkindir. Ay’ın ne anlama geldiği açık iken ne uzay, ne de gök cisimlerinin kapsamı hakkında anlaşma vardır. Gök cisimleri kavramı, ağırlıklı olarak insanların fırlattıkları dışında uzaydaki bütün doğal nesneleri kuşatan olarak anlaşılmaktadır.
Soru 118
Bazı yazarlarcauUzayın Magna Carta'sı olarak nitelenen belge aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
1963 tarihli Tokyo Sözleşmesi
B
1972 tarihli Uzay Cisimlerince Sebep Olunan Zarar İçin Sorumluluğa Dair
Uluslararası Sözleşme
Uluslararası Sözleşme
C
1968 tarihli Astronotların Kurtarılması ve Dönüşüne ve Uzaya Fırlatılan Cisimlerin Dönüşüne Dair Andlaşma
D
1967 tarihli Ay ve Diğer Gök Cisimleri Dahil Olmak Üzere Uzayın Keşfi ve Kullanılmasında Devletlerin Faaliyetlerini Düzenleyen İlkeler Üzerinde Andlaşma
E
1979 tarihli Ay ve Diğer Gök Cisimlerinde Devletlerin Faaliyetlerini Yöneten Anlaşma
Açıklama:
Uzay hukuku, üzerinde egemenlik olmayan kâinattaki devletlerin ve özel kişilerin
faaliyetlerini düzenleyen bir dizi uluslararası belgeden oluşur. 1967 tarihli Ay ve
Diğer Gök Cisimleri Dahil Olmak Üzere Uzayın Keşfi ve Kullanılmasında Devletlerin Faaliyetlerini Düzenleyen İlkeler Üzerinde Andlaşma’nın (Uzay Andlaşması)
bu düzenleme içinde esaslı bir önemi vardır. Bazı yazarlarca uzayın MagnaCarta’sı
olarak da nitelendirilmiştir.
faaliyetlerini düzenleyen bir dizi uluslararası belgeden oluşur. 1967 tarihli Ay ve
Diğer Gök Cisimleri Dahil Olmak Üzere Uzayın Keşfi ve Kullanılmasında Devletlerin Faaliyetlerini Düzenleyen İlkeler Üzerinde Andlaşma’nın (Uzay Andlaşması)
bu düzenleme içinde esaslı bir önemi vardır. Bazı yazarlarca uzayın MagnaCarta’sı
olarak da nitelendirilmiştir.
Soru 119
1971’de komünist ülkelerin kurdukları kendi uydu sistemleri aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
INTELSAT
B
INMARSAT
C
RUSTAT
D
INTER-SPUTNIK
E
SOVIETSTAT
Açıklama:
Uzayın kullanım teknikleri içinde en kullanışlı olanı, bir haberleşme ağının yaratılması olmuştur. Uzayın haberleşme alanında kullanılmasının hukuki çerçevesi, çeşitli uluslararası haberleşme uyduları hakkındaki anlaşmalar vasıtasıyla sağlanır. Uydular aracılığıyla haberleşmenin ekonomik faydalarının yanında teknolojik olanakları, devletleri dünya çapında haberleşmenin düzenlenmesi ve geliştirilmesi için uluslararası örgütlerin kurulmasına yöneltmiştir. Bunların en önemlilerinden birisi, Uluslararası Uydu Haberleşme Teşkilâtı (International Telecommunications Sattellite Organization-INTELSAT)dır ki uydu ile iletişimde küresel sistemlere sahiptir ve bunları yönetir.
1971’de komünist ülkeler kendi uydu sistemleri, INTER-SPUTNIK’i kurmuşlardır. Bu uyduların diğer kullanım alanlarının, denizcilik ve havacılık hizmetlerinde olduğu görülmüştür. Akla gelen ilk örnek, esasında uluslararası gemiciliğin ihtiyaçlarını karşılamak için oluşturulan fakat şimdilerde taşınabilir haberleşme hizmetlerinde kullanılan Uluslararası Denizcilik Uydu Teşkilâtı (INMARSAT)’tır.
1971’de komünist ülkeler kendi uydu sistemleri, INTER-SPUTNIK’i kurmuşlardır. Bu uyduların diğer kullanım alanlarının, denizcilik ve havacılık hizmetlerinde olduğu görülmüştür. Akla gelen ilk örnek, esasında uluslararası gemiciliğin ihtiyaçlarını karşılamak için oluşturulan fakat şimdilerde taşınabilir haberleşme hizmetlerinde kullanılan Uluslararası Denizcilik Uydu Teşkilâtı (INMARSAT)’tır.
Soru 120
Aşağıdakilerden hangisi Bogota Bildirisini imzalayan ülkelerden biridir?
Seçenekler
A
Arjantin
B
Endonezya
C
Şili
D
Türkiye
E
Rusya
Açıklama:
1976’da Brezilya, Kolombiya, Kongo, Ekvator, Endonezya, Kenya, Uganda ve Zaire (yeni adı Kongo Demokratik Cumhuriyeti), Bogota Bildirisi’ni imzalamışlardır. Bu Bildiri’de, yörüngenin eş zamanlı dilimlerinin ekvator devletlerinin ülkelerinin bir parçası olduğu belirtilmektedir.
Soru 121
Ulusal hava sınırı hangi deniz alanının dış sınırına kadar uzanmaktadır?
Seçenekler
A
İç sular
B
Karasuları
C
Bitişik bölge
D
Balıkçılık bölgesi
E
Münhasır ekonomik bölge
Açıklama:
Ulusal hava sahası, karasularının dış sınırına kadar uzanır. Mamafih, yabancı uçaklar için karasularının üzerindeki hava sahasında zararsız geçiş hakkı yoktur. Doğru cevap B'dir.
Soru 122
1919 yılında akdedilen uluslararası hava ulaştırmasını düzenleyen ilk çok taraflı andlaşma aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Paris Sözleşmesi
B
Londra Sözleşmesi
C
Cenevre Sözleşmesi
D
Roma Sözleşmesi
E
Viyana Sözleşmesi
Açıklama:
Uluslararası hava ulaştırmasını düzenleyen ilk çok taraflı andlaşma,1919 tarihli
Hava Ulaştırmasının Düzenlenmesine Dair Paris Sözleşmesi’dir. Doğru cevap A'dır.
Hava Ulaştırmasının Düzenlenmesine Dair Paris Sözleşmesi’dir. Doğru cevap A'dır.
Soru 123
Uluslararası Sivil Havacılık Teşkilatı (ICAO) kaç yılında kurulmuştur?
Seçenekler
A
1938
B
1940
C
1941
D
1944
E
1950
Açıklama:
1944 tarihli Uluslararası Sivil Havacılığa Dair Şikago Sözleşmesi ile öncelikle Birleşmiş Milletler (BM)’in uzman kuruluşu olan Uluslararası Sivil Havacılık Teşkilatı (ICAO)
kurulmuştur. Doğru cevap D'dir.
kurulmuştur. Doğru cevap D'dir.
Soru 124
Uluslararası Hava Servisleri Transit Anlaşması ve Hava Ulaştırması Sözleşmesi’'ne göre her âkid devletin, diğer âkid devletlerin tarifeli hava servislerinde kullanabileceği haklar arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Yere inmeksizin ülkesi üzerinden uçup geçme hakkı.
B
Ticari amaçlarla yere inme hakkı.
C
Hava gemisinin uyruğunda bulunduğu devletin ülkesinden aldığı yolcu, posta ve yükü, âkid devletin ülkesine bırakma hakkı.
D
Hava gemisinin uyruğunda bulunduğu devlete gidecek yolcu, posta ve yükü, âkid devletin ülkesinden alma hakkı.
E
Diğer herhangi bir âkid devletin ülkesine gönderilen yolcu, posta ve yükü, âkid devlet ülkesinden alma hakkı.
Açıklama:
Ticari olmayan amaçlarla yere inme hakkı bulunmaktadır. Doğru cevap B'dir.
Soru 125
I. 1865’te Paris’te Uluslararası Telgraf Birliği olarak kurulmuştur.
II. 1947’de BM’nin uzman kuruluşu olmuştur.
III. Hem devletlerin hem özel sektör kuruluşlarının üye olabildiği bir teşkilattır.
Yukarıda hava sahasında haberleşmek amacıyla kurulan "Uluslararası Telekomünikasyon Birliği (ITU)" ile ilgili bilgilerden hangisi veya hangileri doğrudur?
II. 1947’de BM’nin uzman kuruluşu olmuştur.
III. Hem devletlerin hem özel sektör kuruluşlarının üye olabildiği bir teşkilattır.
Yukarıda hava sahasında haberleşmek amacıyla kurulan "Uluslararası Telekomünikasyon Birliği (ITU)" ile ilgili bilgilerden hangisi veya hangileri doğrudur?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
I, III
D
II, III
E
I, II, III
Açıklama:
Hava sahasının en önemli kullanım biçimlerinden biri haberleşmedir. Bu konu ile
ilgili uluslararası teşkilat olan Uluslararası Telekomünikasyon Birliği (ITU) 1865’te
Paris’te Uluslararası Telgraf Birliği olarak kurulmuştur. Şu andaki ismini 1934’te
almıştır ve 1947’de BM’nin uzman kuruluşu olmuştur. İlk uzmanlık alanı telgraf
olmasına rağmen, şu anda ITU’nun çalışma alanı, dijital yayıncılıktan İnternete ve
mobil teknolojilerden 3D televizyona kadar bütün bilişim ve iletişim teknolojileri
sektörünü kapsar. Hem devletlerin hem özel sektör kuruluşlarının üye olabildiği
bir teşkilattır. Doğru cevap E'dir.
ilgili uluslararası teşkilat olan Uluslararası Telekomünikasyon Birliği (ITU) 1865’te
Paris’te Uluslararası Telgraf Birliği olarak kurulmuştur. Şu andaki ismini 1934’te
almıştır ve 1947’de BM’nin uzman kuruluşu olmuştur. İlk uzmanlık alanı telgraf
olmasına rağmen, şu anda ITU’nun çalışma alanı, dijital yayıncılıktan İnternete ve
mobil teknolojilerden 3D televizyona kadar bütün bilişim ve iletişim teknolojileri
sektörünü kapsar. Hem devletlerin hem özel sektör kuruluşlarının üye olabildiği
bir teşkilattır. Doğru cevap E'dir.
Soru 126
Uzay ile ilgili verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Ay ve diğer gök cisimleri, yalnız barışçıl amaçlarla kullanılabilir.
B
Devletler, buradaki faaliyetlerinde, BM Şartı ve uluslararası hukuk ile bağlıdırlar.
C
Uzay üzerinde egemenlik kurulamaz.
D
Uzay ve gök cisimlerinde, araştırma serbestisi ilkesi geçerlidir.
E
Bilimsel araştırma ve diğer barışçıl amaçların gerçekleştirilmesi için, askerî personel kullanılamaz.
Açıklama:
Bilimsel araştırma ve diğer barışçıl amaçların gerçekleştirilmesi için, askerî personel kullanılabilir. Doğru cevap E'dir.
Soru 127
Uzaydan haberleşmek için kurulan uluslararası uydu aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
INTELSAT
B
INMARSAT
C
INTER-SPUTNIK
D
NASA
E
TÜRKSAT
Açıklama:
Uluslararası Uydu Haberleşme Teşkilâtı (International Telecommunications Sattellite Organization-INTELSAT)dır ki uydu ile iletişimde küresel sistemlere sahiptir ve bunları yönetir. Doğru cevap A'dır.
Soru 128
Uluslararası Telekomünikasyon Birliği (ITU) aşağıdaki anlaşmalardan hangisi ile kurulmuştur?
Seçenekler
A
1944 Şikago Sözleşmesi
B
1919 Paris Sözleşmesi
C
1932 Madrid Sözleşmesi
D
1971 Montreal Sözleşmesi
E
1969 Viyana Sözleşmesi
Açıklama:
ITU’yu kuran ve birkaç kez tâdil edilmiş olan 9 Aralık 1932 tarihli Madrid Sözleşmesi ile âkid taraflar, uluslararası haberleşme hizmetlerinden yararlanmanın, toplum için bir hak olduğunu kabul etmişler ve aynı sınıfa giren haberleşmede, öncelikler tanımaksızın ve ücret ve hizmetlerde bir ayırım yapmaksızın, haberleşme serbestisini sağlama yükümünü yüklenmişlerdir. Doğru cevap C'dir.
Soru 129
Uluslararası hava hukukunda hangi tür uçağa hava sahası ihlali halinde güç kullanılabilmektedir?
Seçenekler
A
Devlete bağlı ticari uçaklar
B
Devlete bağlı ticari olmayan uçaklar
C
Askeri nakliye uçağı
D
Askeri uçak
E
Sivil uçak
Açıklama:
Askerî uçaklara ilişkin uluslararası hukuk ise açıktır. Askerî bir uçak (askeri nakliye uçağı hariç) tarafından hava sahasının ihlali, uyarı olmadan güç kullanımı ile karşılanabilir. Doğru cevap D'dir.
Soru 130
I. Tarifeli uçuş
II. Tarifesiz uçuş
III. Çarter uçuşu
Yukarıda yer alan hangi uçuş türünde üzerinde uçulacak ülkenin izni gerekmektedir?
II. Tarifesiz uçuş
III. Çarter uçuşu
Yukarıda yer alan hangi uçuş türünde üzerinde uçulacak ülkenin izni gerekmektedir?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız III
C
I, III
D
II, III
E
Hepsi
Açıklama:
Tarifeli uçuşlar veya çarter seferlerinde ise o ülkenin izni gerekmektedir. Doğru cevap C'dir.
Ünite 6
Soru 1
Aşağıda sayılan hallerden hangisinde devletin uluslararası hukuk anlamında sorumluluğu kesin surette doğacaktır?
Seçenekler
A
Devletin hukuka uygun, içişlerine ilişkin bir eylemi
B
Devletin hukuka aykırı içişlerine ilişkin bir idari işlemi
C
Devletin uluslararası hukuktan doğan yükümlülüğüne aykırı bir eylemi
D
Devletin ticari teamüle aykırı bir işlemi
E
Devletin Anayasasında belirlenen ilkelere aykırı işlemi
Açıklama:
Devletin sorumluluğunu doğuran olay, devlete yüklenebilen, uluslararası hukuka aykırı bir eylemin varlığıdır. Dolayısıyla, en genel şekliyle devletin sorumluluğunun ortaya çıkması için iki koşulun bulunduğunu söylemek mümkündür:
1) Bir devletin uluslararası hukuk uyarınca sahip olduğu bir yükümlülüğü ihlal eden bir eylemin varlığı
2) Bu eylemin o devlete yüklenebilmesi.
1) Bir devletin uluslararası hukuk uyarınca sahip olduğu bir yükümlülüğü ihlal eden bir eylemin varlığı
2) Bu eylemin o devlete yüklenebilmesi.
Soru 2
"Birleşmiş Milletler Genel Kurulu tarafından 1947 yılında, uluslararası hukukun geliştirilmesi için kurulmuştur. Uluslararası hukukun yazılı olmayan kurallarını kodlaştırır, yani yazılı hâle getirir." Verilen bilgi aşağıdakilerden hangisine ilişkindir?
Seçenekler
A
UNICEF
B
BM Genel Sekreterliği
C
BM Uluslararası Hukuk Komisyonu
D
BM Güvenlik Konseyi
E
Birleşmiş Milletler Proje Organizasyonu Hizmetleri
Açıklama:
BM Uluslararası Hukuk Komisyonu Birleşmiş Milletler Genel Kurulu tarafından 1947 yılında, uluslararası hukukun geliştirilmesi için kurulmuştur. Komisyonun Çalışmalarının büyük bölümünü uluslararası hukukun çeşitli konuları için taslakların hazırlanması oluşturur. Uluslararası hukukun yazılı olmayan kurallarını kodlaştırır, yani yazılı hâle getirir.
Soru 3
Verilenlerden hangisinde uluslararası hukukta sorumluluk bakımından devletin eylemleri doğru olarak sınıflandırılmıştır?
Seçenekler
A
İç eylem- dış eylem
B
Esas eylem - yan eylem
C
Bağımlı eylem- bağımsız eylem
D
Doğrudan eylem- dolaylı eylem
E
Sürekli eylem - aralıklı eylem
Açıklama:
Devletin sorumluluğunun doğmasında hukuka aykırı eylem, devlet tarafından gerçekleştirilmelidir; bir başka deyişle, hukuka aykırılığı, devletin eylemi oluşturmalıdır. Bazı eylemler devletin ‘doğrudan eylemi’ kabul edilirken bazı eylemler ‘dolaylı’ olarak devletin eylemi sayılır. Doğrudan devlet eylemleri, devlet organları ve görevlileri ile federe devletlerin ve özerk bölgelerin eylemleridir. Devletin dolaylı eylemlerinde ise uluslararası hukuku ihlal eden eylem bizzat devlet görevlileri tarafından gerçekleştirilmemekle birlikte, devlet ya eylemin gerçekleştirilmesine neden olmakta ya da eylem niteliği itibariyle devlete ait sayılmaktadır.
Soru 4
Aşağıdakilerden hangisi uluslararası hukuk sorumluluğu bakımından doğrudan devlete ait bir eylemdir?
Seçenekler
A
Vatandaşının başka bir ülkede insan hakkı ihlaline sebep olması
B
Özel sektörün işlettiği hapishanede yaşanan insan hakları ihlali
C
Görev saatleri ve yeri dışında polisin yaptığı işkence
D
Kamu görevlisinin bireysel kusuruyla sebep olduğu hak ihlali
E
Temyiz mahkemesinin Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesine aykırı verdiği karar
Açıklama:
Bazı eylemler devletin ‘doğrudan eylemi’ kabul edilirken bazı eylemler ‘dolaylı’ olarak devletin eylemi sayılır. Doğrudan devlet eylemleri, devlet organları ve görevlileri ile federe devletlerin ve özerk bölgelerin eylemleridir.Yargı organlarının eylemleri, daha doğru bir deyişle yargı kararları, devletin sorumluluğunun doğmasında, diğer devlet organları gibi sonuç doğurmaktadır. Yargı kararının uluslararası yükümlülüğü ihlal etmesi çeşitli şekillerde ortaya çıkabilir. Bir yargı organı bakmakta olduğu davada, uluslararası bir andlaşmanın hükümlerini yorumlamak durumunda kalabilir ve yorumunda hata yapabilir. Böyle bir durumda devletin sorumluluğu söz konusu olacaktır.
Soru 5
Aaşağıdakilerden hangisinde başka bir devletin eylemi nedeniyle sorumluluk doğar?
Seçenekler
A
Br devletin başka bir devletin iç işlerine karışması
B
Bir devlette yapılan insan hakları ihallalerine diğer devletin sessiz kalması
C
Bir devletin, uluslararası hukuka aykırı bir eylemde bulunmasında bir başka devlete yardım etmesi
D
Bir devletin, uluslararası hukuktan doğan yükümlülüklerini ihlal etmesine karşı diğer devletin bu durumu kınamaması
E
Bir devletin başka bir devleti uluslararası hukuka aykırı davranmaya ikna etmeye çalışması ancak diğer devletin kabul etmemesi
Açıklama:
Bir devletin, uluslararası hukuka aykırı bir eylemde bulunmasında bir başka devlete yardım etmesi, eylemi gerçekleştiren devletin bir başka devlet tarafından yönlendirilmesi böyle bir eylemde bulunmaya zorlanması hallerinde "başka bir devletin eylemleri nedeniyle sorumluluk" doğar.
Soru 6
Uluslararası hukuka aykırı bir şekilde eylemde bulunan devletin öncelikli yükümlülüğü hangisidir?
Seçenekler
A
Eylemden doğan zararı tazmin etmek
B
Eylemi kınamak
C
Eylemi durdurmak ve tekrarlamamaktır
D
Eylemin gerekçelerini açıklamak
E
Uluslararası hukuka uygun davaranacağını beyan etmek
Açıklama:
Uluslararası hukuka aykırı bir eylemin gerçekleşmesiyle eylemin sahibi devlet ile bu eylemin etkilediği devlet arasında ortaya çıkan yeni ilişki, eylemin sahibi olan devlete birtakım yükümlülükler yükler. Uluslararası hukuka aykırı bir şekilde eylemde bulunan devletin öncelikli yükümlülüğü, eylemi durdurmak ve tekrarlamamaktır. Devletin ikinci ve en önemli yükümlülüğü ise, onarma yükümlülüğüdür.
Soru 7
Devletin işlediği uluslararası hukuka aykırı eylemin sonuçlarını ortadan kaldırmayı amaçlayan ve mümkünse eski hâle getirmeyi, değilse tazmini ve eylemden etkilenen tarafı manevi olarak tatmin etmeyi kapsayan eylem aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Durdurma
B
Tekrarlamama
C
Erteleme
D
Hukuka uygun hale getirme
E
Onarma
Açıklama:
Uluslararası hukuka aykırı bir eylemin gerçekleşmesiyle eylemin sahibi devlet ile bu eylemin etkilediği devlet arasında ortaya çıkan yeni ilişki, eylemin sahibi olan devlete birtakım yükümlülükler yükler. Uluslararası hukuka aykırı bir şekilde eylemde bulunan devletin öncelikli yükümlülüğü, eylemi durdurmak ve tekrarlamamaktır.Devletin ikinci ve en önemli yükümlülüğü ise, onarma yükümlülüğüdür. Onarma, uluslararası hukuka aykırı eylemin sonuçlarını ortadan kaldırmayı amaçlar ve mümkünse eski hâle getirmeyi, değilse tazmini ve eylemden etkilenen tarafı manevi olarak tatmin etmeyi kapsar
Soru 8
Uluslararası Daimi Adalet Divanı Chorzów Fabrikası Davası’nda (Esas) uluslararası hukukta devletin onarım yükümüyle ilgili hangi sonuca varmıştır?
Seçenekler
A
Her durumda uygulanması beklenemez
B
Uluslararası hukukun, hatta genel olarak hukuk düşüncesinin bir ilkesidir
C
Tamamen devletin egemenliğine ilişkindir ve bu nedenle devletlerden talep edilemez
D
Uluslararası hukukun temel bir ilkesi addedilemez ancak dikkate alınması gereken bir tamamlayıcı ilkedir
E
Siyasi ilişkileri ilgilendiren boyutu nedeniyle uluslararası hukuk kapsamında değerlendirilemez
Açıklama:
Uluslararası hukuka aykırı eylemde bulunarak bir zarara yol açan devlet, bu zararı onarmakla yükümlüdür. Uluslararası Daimi Adalet Divanı (UDAD) Chorzów Fabrikası Davası’nda (Esas) onarım yükümünü “uluslararası hukukun, hatta genel olarak hukuk düşüncesinin bir ilkesi” olarak görmüştür.
Soru 9
I. Eski hâle getirme,
II. Tazminat ödeme
III. Manevi olarak tatmin etme
Verilenlerden hangileri uluslararası hukuka aykırı eylemde bulunan devletler için öngörülen onarım yükümlerindedir?
II. Tazminat ödeme
III. Manevi olarak tatmin etme
Verilenlerden hangileri uluslararası hukuka aykırı eylemde bulunan devletler için öngörülen onarım yükümlerindedir?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
I ve II
D
II ve III
E
I, II ve III
Açıklama:
Uluslararası hukuka aykırı eylemde bulunan devlet, onarım yükümlülüğünü çeşitli biçimlerde yerine getirebilir. Uluslararası hukukta görülen onarım çeşitleri, eski hâle getirme, tazminat ödeme ve manevi olarak tatmin etmedir. Bu yükümlülük, zarara uğrayan devlet açısından aynı zamanda bir talep hakkının varlığı anlamına gelir. Yani zarara uğrayan veya bir devletin sorumluluğunu iddia etme hakkına sahip olan devlet, söz konusu onarım çeşitlerinden bir veya bir kaçını talep etme hakkına sahip olacaktır.
Soru 10
"Uluslararası hukuka aykırı eylem gerçekleştirilmeden önceki durumun mümkün olduğunca aynı şekilde yeniden kurulmasını ifade eder" Tanımı verilen uluslararası hukukta öngörülen onarım yükümü çeşidi aşağıdakileren hangisidir?
Seçenekler
A
Eski hale getirme
B
Manevi tatmin
C
Tazminat ödeme
D
Özür dileme
E
Eylemsizlik
Açıklama:
Uluslararası hukuka aykırı eylemde bulunan devlet farklı onarım çeşitleriyle yükümlüdür. Bunlar; eski hale getirme, tazminat ödeme ve manevi tatmindir. Eski hâle getirme, uluslararası hukuka aykırı eylem gerçekleştirilmeden önceki durumun mümkün olduğunca aynı şekilde yeniden kurulmasını ifade eder. Eski hâle getirme, uyuşmazlık konusu olayın niteliğine göre farklı şekillerde gerçekleşebilir.. Eski hâle getirme, genel itibariyle, maddi açıdan eski hâle getirme ve hukuki açıdan eski hâle getirme olmak üzere iki türe ayrılabilir. İşgal edilmiş bir toprağın asıl sahibi olan devlete bırakılması, el konulmuş gemi veya uçak gibi vasıtalar söz konusu olduğunda bunların sahiplerine iade edilmesi maddi açıdan eski hâle getirmeye örnek olarak verilebilir. Bir yasanın yürürlükten kaldırılması da hukuki açıdan eski hale getirmeye örnektir.
Soru 11
Aşağıdakilerden hangisi eylemlerinden veya eylemlerinin sonuçlarından uluslararası hukuk nedeniyle sorumlu tutulamaz?
Seçenekler
A
Devletler
B
Uluslararası örgütler
C
Devlet dışı varlıklar
D
Gerçek kişiler
E
Uluslararası örgüt başkanları
Açıklama:
Uluslararası örgüt başkanları eylemlerinden veya eylemlerinin sonuçlarından uluslararası hukuk nedeniyle sorumlu tutulamaz. Bu nedenle doğru şık “e”dir.
Soru 12
Uluslararası hukukta devletin sorumluluğu konusundaki örf ve adet kuralları aşağıdakilerden hangisi tarafından bir anlaşma taslağıyla büyük ölçüde yazılı hale getirilmiştir?
Seçenekler
A
Uluslararası Hukuk Komisyonu
B
Uluslararası Daimi Adalet Divanı
C
Güvenlik Konseyi
D
Viyana Anlaşmalar Hukuku Sözleşmesi
E
Mülteciler Yüksek Komiserliği
Açıklama:
Uluslararası hukukta devletin sorumluluğu konusundaki örf ve adet kuralları Uluslararası Hukuk Komisyonu tarafından bir anlaşma taslağıyla büyük ölçüde yazılı hale getirilmiştir. Bu nedenle doğru şık “a”dır.
Soru 13
Aşağıdaki ifadelerden hangisi uluslararası hukuka aykırı eylem hakkında doğrudur?
Seçenekler
A
Uluslararası hukuka aykırılık devletlerin sadece yapma şeklindeki eylemleriyle gerçekleşir.
B
Devletin sorumluluğu uluslararası yükümlülüğü ihlal eden bir eylem sonunda doğar.
C
Eylemin kaynağı uluslararası sorumluluğun doğması konusunda belirleyicidir.
D
Devlet tek taraflı eylemiyle kendisi için yükümlülük yaratamaz.
E
Bir yükümlülüğün ihlalinden söz edebilmek için devletin bu yükümlülükle bağlı olması gerekmez.
Açıklama:
* Uluslararası hukukta devletin sorumluluğu uluslararası yükümlülüğü ihlal eden bir eylem sonunda doğar. Bu nedenle doğru şık “b”dir.
Soru 14
Aşağıdakilerden hangisi tarafından gerçekleştirilen eylem doğrudan devlet tarafından gerçekleştirilmiş sayılmaz?
Seçenekler
A
Yasama organının eylemleri
B
Yürütme organının eylemleri
C
Yargı organının eylemleri
D
Özerk yönetimlerin eylemleri
E
Resmi görevi olmayan vatandaşların eylemleri
Açıklama:
Resmi görevi olmayan vatandaşlar tarafından gerçekleştirilen eylem doğrudan devlet tarafından gerçekleştirilmiş sayılmaz. Bu nedenle doğru şık “e”dir.
Soru 15
Aşağıdakilerden hangisi dolaylı olarak devlete ait eylemlerden biri değildir?
Seçenekler
A
Resmi görevi olmayan vatandaşların eylemleri
B
Bir kamusal faaliyet gerçekleştiren özel kurumların eylemleri
C
Merkezi otoritenin zayıfladığı durumlarda onun iradesini yansıtan güçlerin eylemleri
D
Doğal afetlerde yardımcı olmak amacıyla gönderilen birliklerin eylemleri
E
Devrim hareketlerinden sonra kamusal yetkiyi kullanan birimlerin eylemleri
Açıklama:
Resmi görevi olmayan vatandaşların eylemleri dolaylı olarak devlete ait eylemlerden biri değildir. Bu nedenle doğru şık “a”dır.
Soru 16
Aşağıdaki hallerden hangisinde bir yargı kararı nedeniyle devletin doğrudan sorumluluğu söz konusu olmaz?
Seçenekler
A
Yabancıların haklarını ihlal eden yargı kararları
B
Yargının uluslararası anlaşma hükümlerini yanlış yorumlaması
C
Yargı kararının sadece milli hukuka aykırı olması
D
Yargı kararının uluslararası hukuka aykırı olması
E
Yargı kararının uluslararası yükümlülüğü ihlal etmesi
Açıklama:
Bir devletin yargı organının kararının sadece milli hukuka aykırı olması uluslararası hukukta devletin doğrudan sorumluluğunun doğmasına neden olmaz. Bu nedenle doğru şık “c”dir.
Soru 17
Aşağıdaki hallerden hangisi uluslararası hukuka aykırı hareket eden devlete yardım eden devletin sorumluluğuna neden olur?
Seçenekler
A
Kuvvet kullanma yasağını ihlal eden devlet vatandaşlarına gıda yardımı
B
Kuvvet kullanma yasağını ihlal eden devlet vatandaşlarına ilaç yardımı
C
Kuvvet kullanma yasağını ihlal eden devlete silah yardımı
D
Kuvvet kullanma yasağını ihlal eden devlet vatandaşlarına diğer devlet vatandaşlarının barınma yeri sağlaması
E
Kuvvet kullanma yasağını ihlal eden devlet vatandaşlarına diğer devlet vatandaşlarının gıda malzemesi sağlaması
Açıklama:
Kuvvet kullanma yasağını ihlal eden devlete silah yardımında bulunmak uluslararası hukuka aykırı hareket eden devlete yardım eden devletin sorumluluğuna neden olur. Bu nedenle doğru şık “c”dir.
Soru 18
Uluslararası hukuka aykırı eylemin sonuçlarını ortadan kaldırmayı ve mümkünse eski hale getirmeyi amaçlayan yükümlülüğe ne ad verilir?
Seçenekler
A
Eski hale iade yükümlülüğü
B
Tazminat yükümlülüğü
C
Onarma yükümlülüğü
D
Eylemi durdurma yükümlülüğü
E
Eylemi tekrarlamama yükümlülüğü
Açıklama:
Uluslararası hukuka aykırı eylemin sonuçlarını ortadan kaldırmayı ve mümkünse eski hale getirmeyi amaçlayan yükümlülüğe onarma yükümlülüğü adı verilir. Bu nedenle doğru şık “c”dir.
Soru 19
Uluslararası hukuka aykırı eylem gerçekleştirilmeden önceki durumun mümkün olduğunca aynı şekilde kurulmasını ifade eden terim hangisidir?
Seçenekler
A
Eski hale getirme yükümlülüğü
B
Tazminat yükümlülüğü
C
Onarma yükümlülüğü
D
Eylemi durdurma yükümlülüğü
E
Eylemi tekrarlamama yükümlülüğü
Açıklama:
Uluslararası hukuka aykırı eylem gerçekleştirilmeden önceki durumun mümkün olduğunca aynı şekilde kurulmasını ifade eden terim eski hale getirme yükümlülüğüdür. Bu nedenle doğru şık “a”dır.
Soru 20
Aşağıdaki ifadelerden hangisi manevi tatmin konusunda doğrudur?
Seçenekler
A
Manevi tatmin ve manevi tazminat aynı anlamdadır.
B
Manevi tatmin diğer onarım çeşitlerine göre çok az görülmektedir.
C
Manevi tatmin aracı verilen zarardan daha büyük olmalıdır.
D
Manevi tatmin aracı devletlerin eşitliği ilkesini zedelememelidir.
E
Manevi tatmin aracı sorumlu devletin küçük düşmesine neden olabilir.
Açıklama:
Manevi tatmin aracı devletlerin eşitliği ilkesini zedelememelidir. Bu nedenle doğru şık “d”dir.
Soru 21
I. Sorumluluğunu doğuran olay, devlete yüklenebilmelidir.
II. Devletin iç hukukunun esaslı ihlali olmalıdır.
III. Uluslararası hukuka aykırı bir eylem olmalıdır.
Devletlerin sorumluluğu ile ilgili yukarıdakilerden hangisi veya hangileri doğrudur?
II. Devletin iç hukukunun esaslı ihlali olmalıdır.
III. Uluslararası hukuka aykırı bir eylem olmalıdır.
Devletlerin sorumluluğu ile ilgili yukarıdakilerden hangisi veya hangileri doğrudur?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
I, III
D
II, III
E
I, II, III
Açıklama:
Devletin sorumluluğunu doğuran olay, devlete yüklenebilen, uluslararası hukuka aykırı bir eylemin varlığıdır. Dolayısıyla, en genel şekliyle devletin sorumluluğunun ortaya çıkması için iki koşulun bulunduğunu söylemek mümkündür:
1) Bir devletin uluslararası hukuk uyarınca sahip olduğu bir yükümlülüğü ihlal eden bir eylemin varlığı
2) Bu eylemin o devlete yüklenebilmesi. Doğru cevap C'dir.
1) Bir devletin uluslararası hukuk uyarınca sahip olduğu bir yükümlülüğü ihlal eden bir eylemin varlığı
2) Bu eylemin o devlete yüklenebilmesi. Doğru cevap C'dir.
Soru 22
Devletlerin sorumluluğu ile ilgili durumlar hangi düzenlemeler çerçevesinde başlıca ele alınmaktadır?
Seçenekler
A
Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi Kararları
B
Birleşmiş Milletler Genel Kurul Kararları
C
Devletlerin İç Hukuk Kuralları
D
Uluslararası Hukuk Komisyonu Nihaî Taslak Maddeleri
E
Uluslararası Adalet Divanı Statüsü
Açıklama:
Uluslararası hukukun kodifikasyonunda önemli bir yere sahip olan Uluslararası Hukuk Komisyonu (UHK) BM bünyesinde devletlerin imzasına açılacak birçok taraflı andlaşmanın taslağını oluşturmuş bulunmaktadır. Bu taslağın tartışmalı bazı noktaları bulunmakla birlikte, örf adet hukukunu büyük ölçüde yazılı hâle getirdiğini söylemek olanaklıdır. Komisyon çalışmalarının, en azından temsilcileri vasıtasıyla, bir ölçüde çalışmalara katılan devletlerin tutumunu yansıttığı da söylenebilir. Devletlerin sorumluluğu konusu, UHK’nin hazırladığı Nihaî Taslak Maddeler çerçevesinde ele alınmaktadır. Doğru cevap D'dir.
Soru 23
I. Örf ve adet hukukuna aykırılık
II. Andlaşmalara aykırılık
III. Devletlerin tek taraflı işlemleri sonucu
IV. Devletlerin iç hukuk kurallarının esaslı ihlali
Yukarıdakilerden hangisi veya hangileri sonucunda devletlerin uluslararası sorumluluğunun doğması ihtimali vardır?
II. Andlaşmalara aykırılık
III. Devletlerin tek taraflı işlemleri sonucu
IV. Devletlerin iç hukuk kurallarının esaslı ihlali
Yukarıdakilerden hangisi veya hangileri sonucunda devletlerin uluslararası sorumluluğunun doğması ihtimali vardır?
Seçenekler
A
Yalnız II
B
I, II
C
II, IV
D
I, II, III
E
Hepsi
Açıklama:
Devletin sorumluluğu, devletin uluslararası yükümlülüğü ihlal eden eylemi sonucunda doğar. Nihai Taslak’ta (md. 12) belirtildiği şekliyle, yükümlülüğün “kaynağı veya niteliği”, uluslararası sorumluluğun doğması açısından herhangi bir önem taşımaz. Uluslararası yükümlülük, andlaşmalara, örf ve adet hukukuna, uluslararası hukuk düzenince uygulanabilirliği kabul edilmiş bir ilkeye veya bir andlaşma hükmünün sonucu olarak tarafların kararlarına uymayı vaat ettikleri uluslararası bir örgütün yahut mahkemenin kararına dayanabilir. Ayrıca, devletler tek taraflı işlemleriyle de kendileri için uluslararası bir yükümlülük yaratabilirler. Pek tabii olarak bu saydıklarımıza, uluslararası hukukun emredici normları da dâhildir. Doğru cevap D'dir.
Soru 24
Aşağıdaki durumlardan hangisinde devletin sorumluluğu doğmaz?
Seçenekler
A
Devletin yasama faaliyetleri sonucu
B
Devletin yargı faaliyetleri sonucu
C
Bir polis memurunun uluslararası hukuka aykırı davranışı sonucu
D
Kamu görevinde bulunmayan özel güvenlik şirketlerinin uluslararası hukuka aykırı davranışı sonucu
E
Bir devletin, uluslararası hukuka aykırı bir eylemde bulunmasında bir başka devlete yardım etmesi
Açıklama:
İdari yapılanma içerisinde doğrudan yer almayan özel güvenlik şirketlerinin ya da kısmen yer alan bu tip kurumların varlığı durumunda da uluslararası bir yükümlülüğün ihlali söz konusu olduğunda devletin sorumluluğunun doğduğuna dair uluslararası yargı ve hakem kararı bulunmamaktadır. Doğru cevap D'dir.
Soru 25
I. Eski hale getirme
II. Eylemi durdurma ve tekrarlamama
III. Tazminat ödeme
IV. Özür dileme
Yukarıdakilerden hangisi veya hangileri devletlerin sorumluluğunun sonuçları arasında yer alır?
II. Eylemi durdurma ve tekrarlamama
III. Tazminat ödeme
IV. Özür dileme
Yukarıdakilerden hangisi veya hangileri devletlerin sorumluluğunun sonuçları arasında yer alır?
Seçenekler
A
Yalnız III
B
I, II
C
III, IV
D
I, II, IV
E
Hepsi
Açıklama:
Uluslararası hukuka aykırı bir şekilde eylemde bulunan devletin öncelikli yükümlülüğü, eylemi durdurmak ve tekrarlamamaktır. Bu, ortaya yeni çıkan sorumluluk ilişkisinden önce var olan bir yükümlülüğün mantıksal sonucu olarak ortaya çıkar. Devletin ikinci ve en önemli
yükümlülüğü ise, onarma yükümlülüğüdür. Onarma, uluslararası hukuka aykırı eylemin sonuçlarını ortadan kaldırmayı amaçlar ve mümkünse eski hâle getirmeyi, değilse tazmini ve eylemden etkilenen tarafı manevi olarak tatmin etmeyi kapsar. Doğru cevap E'dir.
yükümlülüğü ise, onarma yükümlülüğüdür. Onarma, uluslararası hukuka aykırı eylemin sonuçlarını ortadan kaldırmayı amaçlar ve mümkünse eski hâle getirmeyi, değilse tazmini ve eylemden etkilenen tarafı manevi olarak tatmin etmeyi kapsar. Doğru cevap E'dir.
Soru 26
Devletin sorumluluğuna ilişkin Nihaî Taslak Maddeler aşağıdakilerden hangisi tarafından oluşturulmuştur?
Seçenekler
A
Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi
B
Birleşmiş Milletler tarafından kurulan Uluslararası Hukuk Komisyonu
C
Uluslararası Adalet Divanı
D
Uluslararası Tahkim Mahkemesi
E
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi
Açıklama:
Uluslararası Hukuk Komisyonu: Birleşmiş Milletler Genel Kurulu tarafından 1947 yılında, uluslararası hukukun geliştirilmesi için kurulmuştur. Devlet sorumluluğu konusu, UHK’nin hazırladığı Nihaî Taslak Maddeler çerçevesinde ele alınmaktadır. Doğru cevap B'dir.
Soru 27
Aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Henüz kendisi için bağlayıcı bir etki doğurmamış olan uluslararası hukuk kurallarının devlet tarafından ihlal edilmesi de sorumluluk doğuracaktır.
B
Devletin sorumluluğunun doğmasında hukuka aykırı eylem, devlet tarafından gerçekleştirilmelidir.
C
Uluslararası hukuka aykırı eylemde bulunan devlete yardım eden devletin de sorumluluğu söz konusudur.
D
Bir devleti uluslararası hukuka aykırı eylemde bulunmaya zorlayan devletin sorumluluğu söz konusudur.
E
Uluslararası hukuka aykırı bir şekilde eylemde bulunan devletin öncelikli yükümlülüğü, eylemi durdurmak ve tekrarlamamaktır.
Açıklama:
Bir uluslararası yükümlülüğün ihlal edilmiş olması için, doğallıkla, söz konusu eylemin atfedildiği devletin, eylemin gerçekleştirilmesi esnasında bu yükümlülükle bağlı olması gerekir. Henüz kendisi için bağlayıcı bir etki doğurmamış olan uluslararası hukuk kurallarının devlet tarafından ihlal edilmesi, dolayısıyla da bu devlet açısından sorumluluk doğurması söz konusu olamaz. Doğru cevap A'dır.
Soru 28
I. Devletler, ciddi bir ihlali meşru araçlarla sona erdirmek için işbirliği yapmalıdırlar.
II. Hiçbir Devlet, ciddi bir ihlal tarafından yaratılmış durumu meşru olarak kabul etmemeli.
III. Ciddi ihlalin sonlanması için gerekirse bütün devletlerin kuvvet kullanma hakkı vardır.
Jus cogens kuralların ihlali söz konusu olduğunda yukarıda verilen bilgilerden hangisi veya hangileri doğrudur?
II. Hiçbir Devlet, ciddi bir ihlal tarafından yaratılmış durumu meşru olarak kabul etmemeli.
III. Ciddi ihlalin sonlanması için gerekirse bütün devletlerin kuvvet kullanma hakkı vardır.
Jus cogens kuralların ihlali söz konusu olduğunda yukarıda verilen bilgilerden hangisi veya hangileri doğrudur?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız III
C
I, II
D
II, III
E
Hepsi
Açıklama:
Nihai Taslak’ta, hazırlık aşamasında yer alan ‘uluslararası suçlar’ için öngörülen durumlar yerine kabul edilen md. 40’a bağlı olarak emredici normların ihlalinin sonuçlarını düzenleyen md. 41 (1, 2) şu şekildedir:
1. Devletler, madde 40 anlamında ciddi bir ihlali meşru araçlarla sona erdirmek için işbirliği yapmalıdırlar.
2. Hiçbir Devlet, madde 40 anlamındaki ciddi bir ihlal tarafından yaratılmış durumu meşru olarak kabul etmemeli, bu durumun devam etmesine yardımcı olmamalıdır.
Bu düzenlemedeki işbirliği kavramının somut karşılığını belirlemek güç olsa da yansıtılan düşünce, jus cogens kuralların ihlali söz konusu olduğunda, ihlalden doğrudan etkilenmeyen devletlerin de ihlalle ilgili bazı sorumluluklarının olduğudur. Doğru cevap C'dir.
1. Devletler, madde 40 anlamında ciddi bir ihlali meşru araçlarla sona erdirmek için işbirliği yapmalıdırlar.
2. Hiçbir Devlet, madde 40 anlamındaki ciddi bir ihlal tarafından yaratılmış durumu meşru olarak kabul etmemeli, bu durumun devam etmesine yardımcı olmamalıdır.
Bu düzenlemedeki işbirliği kavramının somut karşılığını belirlemek güç olsa da yansıtılan düşünce, jus cogens kuralların ihlali söz konusu olduğunda, ihlalden doğrudan etkilenmeyen devletlerin de ihlalle ilgili bazı sorumluluklarının olduğudur. Doğru cevap C'dir.
Soru 29
I. Ceza sorumluluğu
II. Hukuki sorumluluk
III. Siyasi sorumluluk
Devletlerin sorumluluğu yukarıdakilerden hangisini veya hangilerini kapsamaktadır?
II. Hukuki sorumluluk
III. Siyasi sorumluluk
Devletlerin sorumluluğu yukarıdakilerden hangisini veya hangilerini kapsamaktadır?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
I, III
D
II, IV
E
I, II, III
Açıklama:
Hukuki sorumluluk ile ceza sorumluluğu da farklı sorumluluk türleri olarak karşımıza çıkmaktadır. Ceza sorumluluğu, aynı zamanda bireysel sorumluluktur ve uluslararası topluluğu ilgilendiren bazı önemli eylemler, devlet kurumları vasıtasıyla gerçekleştirilmiş bile olsa devletlerin değil bu eylemleri gerçekleştirilmesi emrini veren kişilerin yargılanmasını ve cezalandırılmasını öngörür.Devletlerin cezai değil hukuki sorumluluğu söz konusudur. Doğru cevap B'dir.
Soru 30
Aşağıdaki uluslararası hukuk kişilerinden hangisi bakımından uluslararası ceza sorumluluğu doğmaktadır?
Seçenekler
A
Devletler
B
Gerçek kişiler
C
Uluslararası Örgütler
D
Devlet dışı varlıklar
E
Hiçbiri
Açıklama:
Uluslararası hukuk kişileri söz konusu olduğunda, devletin, uluslararası örgütlerin, devlet dışı varlıkların ve gerçek kişilerin uluslararası sorumluluğu gündeme gelir. Bunun yanında uluslararası hukuka aykırı eylemler nedeniyle sorumluluk ile uluslararası hukukun yasaklamadığı eylemler nedeniyle sorumluluk arasında da ayırım yapmak gerekir. Nihayet hukuki sorumluluk ile ceza sorumluluğu da farklı sorumluluk türleri olarak karşımıza çıkmaktadır. Ceza sorumluluğu, aynı zamanda bireysel sorumluluktur ve uluslararası topluluğu ilgilendiren bazı önemli eylemler, devlet kurumları vasıtasıyla gerçekleştirilmiş bile olsa devletlerin değil bu eylemleri gerçekleştirilmesi emrini veren kişilerin yargılanmasını ve cezalandırılmasını öngörür. Doğru cevap B'dir.
Soru 31
Uluslararası hukukun yazılı olmayan kurallarını yazılı hale getiren aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi
B
Uluslararası Hukuk Komisyonu
C
Uluslararası Adalet Divanı
D
Uluslararası Ceza Mahkemesi
E
Birleşmiş Milletler Vesayet Konseyi
Açıklama:
Uluslararası hukukun yazılı olmayan kurallarını yazılı hale getiren Uluslararası Hukuk Komisyonu'dur.
Soru 32
Devletin sorumluluğuna ilişkin olarak aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Uluslararası hukuka aykırılık, devletlerin hem yapma hem de yapmama/kaçınma şeklindeki eylemlerinde söz konusu olmaktadır.
B
Yükümlülüğün “kaynağı veya niteliği”, uluslararası sorumluluğun doğması açısından herhangi bir önem taşımaz.
C
Devletin söz konusu eyleminin millî hukuka uygun olması, eylemin uluslararası sorumluluk doğurmasına engel olamaz.
D
Yükümlülüğün, uluslararası hukuka aykırı eylemin gerçekleştiği anda var olmakla birlikte eylemden sonra ortadan kalkması halinde, devletin sorumluluğunu da ortadan kalkar.
E
Devletler tek taraflı işlemleriyle kendileri için uluslararası bir yükümlülük yaratabilirler.
Açıklama:
Uluslararası hukuka aykırı eylemin gerçekleştiği anda var olmakla birlikte eylemden sonra ortadan kalkan yükümlülük, devletin sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.
Soru 33
Aşağıdakilerden hangisinin eylemi devletin sorumluluğunu doğurmaz?
Seçenekler
A
Kolluk kuvveti
B
Yargı organı
C
Nüfus Müdürlüğü
D
Vatandaş
E
Cezaevi Müdürlüğü
Açıklama:
Bir devletin tüm vatandaşlarının eylemleri devlete atfedilemez. Yani, millî hukuk uyarınca herhangi bir resmî görevi olmayan veya eylemleri hiçbir şekilde devlet tarafından yönlendirilmemiş olan bir vatandaşın eylemi, kime yönelmiş ve hangi boyutta gerçekleşmiş olursa olsun, devletin eylemi olarak kabul edilemeyecek, dolayısıyla da devletin sorumluluğunu doğurmayacaktır.
Soru 34
Devletin sorumluluğuna ilişkin olarak aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Uluslararası yükümlülüğü ihlal eden eylemin federe devlet organları tarafından meydana getirilmiş olması durumunda, sorumluluk federal devlete aittir.
B
Kamusal faaliyetleri yerine getiren özel hukuk kişilerinin, uluslararası bir yükümlülüğü ihlali söz konusu olduğunda devlet sorumlu olur.
C
Bir devlete ait birimler, çeşitli amaçlarla bir başka devletin emrine verildiğinde ve gönderilen birimler uluslararası hukuku ihlal ettiğinde gönderen devletin sorumluluğu vardır.
D
Bireylerin eylemleri nedeniyle devletin sorumluluğu ortaya çıkmaz.
E
Eylemleriyle devletin sorumluluğunu doğuran devlet organlarının belirlenmesi bu devletin millî hukuku çerçevesinde, devlet yapılanması içinde yer almalarına göre yapılmaktadır.
Açıklama:
Devletler arasındaki ilişkilerde, bir devlete ait birimler, çeşitli amaçlarla bir başka devletin emrine verilerek bu devletin ülkesinde çeşitli faaliyetlerde bulunabilmektedir. Sözgelimi, doğal afette yardımcı olması için yahut belli bir durumda adlî destek sağlayarak o devlet adına yargılama faaliyetinde bulunmak için gönderilen kişi ve birimler, gönderildikleri devletin sevk ve idaresi altında işlem yapabilirler. Bu tip durumlarda uluslararası hukukun ihlal edilmesi hâlinde, uluslararası hukuk, gönderen devletin değil, kabul eden devletin sorumluluğunu kabul eder.
Soru 35
Başka bir devletin eylemleri nedeni ile sorumluluğa ilişkin olarak aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Uluslararası hukuk, çeşitli koşulların varlığı durumunda bir devletin, başka bir devletin hukuka aykırı eylemleriyle ilişkili olarak sorumlu tutulabileceğini kabul eder.
B
Bir devleti uluslararası hukuka aykırı eylemde bulunmaya zorlayan devletin sorumluluğu yoktur.
C
Uluslararası hukuka aykırı eylemde bulunan devlete yardım eden devletin de sorumlu olduğuna dair herhangi bir uluslararası yargı veya hakem kararı yoktur.
D
BM tarafından uygulanan ambargonun delinmesine yardımcı olmak, yardım eden devlet olarak sorumluluk doğuracaktır.
E
Uluslararası hukuka aykırı eylemde bulunan devletin sorumluluğu devam eder, yardım eden devletin sorumluluğu ise ancak yardımın sonuca etkisi oranında gerçekleşir.
Açıklama:
Bir başka devletin eylemiyle ilişkili olarak sorumluluğun ortaya çıktığı durumlardan sonuncusu, bir devleti uluslararası hukuka aykırı eylemde bulunmaya zorlayan devletin sorumluluğudur. Nihaî Taslak md. 18’de düzenlendiği şekliyle zorlama eylemi, zorlanan devletin başka bir eylemde bulunma olasılığını tamamen ortadan kaldırmalı ve zorlama bizzat uluslararası hukuka aykırı eylemin gerçekleştirilmesine yönelik olmalıdır.
Soru 36
Uluslararası hukuka aykırı bir şekilde eylemde bulunan devletin öncelikli yükümlülüğü aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Eylemi durdurmak ve tekrarlamamak
B
Eylemin sonuçlarını ortadan kaldırmak
C
Özür dilemek
D
Verilen zararı gidermek
E
Manevi olarak tatmin etmek
Açıklama:
Uluslararası hukuka aykırı bir şekilde eylemde bulunan devletin öncelikli yükümlülüğü, eylemi durdurmak ve tekrarlamamaktır.
Soru 37
Devletlerin yapmayı taahhüt ettikleri eylemleri gerçekleştirmeleri beklenir. Bu ifade aşağıdaki ilkelerden hangisini açıklamaktadır?
Seçenekler
A
Sözleşme özgürlüğü ilkesi
B
Dürüstlük ilkesi
C
Ölçülülük ilkesi
D
Ahde vefa ilkesi
E
Eşitlik ilkesi
Açıklama:
Uluslararası hukuk, pacta sund servanda yani ahde vefa ilkesine dayanır. Bu ilke çerçevesinde devletlerin yapmayı taahhüt ettikleri eylemleri gerçekleştirmeleri beklenir.
Soru 38
Uluslararası hukuka aykırı davranan devletin yükümlülükleri ile ilgili olarak aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Zarar gören devlet ancak maddi yönden tatmin edilebilir, uluslarası hukukta manevi tatmin yoktur.
B
Uluslararası hukuka aykırı eylemde bulunarak bir zarara yol açan devlet, bu zararı onarmakla yükümlüdür.
C
Maddi zarar bir devletin kendisine yahut vatandaşlarına ait mallara veya diğer maddi olarak değer biçilebilir çıkarlarına verilen zarara karşılık gelir.
D
Zarara uğrayan devlet, onarım çeşitlerinden bir veya bir kaçını talep etme hakkına sahiptir.
E
Tazminat, bir cezalandırma aracı değildir.
Açıklama:
Uluslararası hukuka aykırı eylemden kaynaklanan zarar, eski hâle getirme ya da tazmin yollarıyla karşılanamadığı durumlarda, eylemi gerçekleştiren devletin zarar gören devleti manevi yoldan tatmin etme yükümlülüğü vardır. Hatta manevi tatmin, uluslararası ilişkinin normale dönmesine yardımcı olması açısından, diğer onarım çeşitlerinin yanında sıklıkla görülebilmektedir. Manevi tatmin, parasal değer atfedilebilen maddi veya manevi zararın dışında, parasal değer atfedilemeyen durumlarda söz konusu olmaktadır. Bu çerçevede sembolik miktarlarda para ödemesi yapılabilse dahi, bunun adı tazminat değil, manevi tatmin olacaktır.
Soru 39
Uluslararası hukuka aykırı eylemde bulunan devletin yükümlü bulunduğu onarım çeşitlerinden ilki aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Eylemi durdurmak
B
Eylemi tekrarlamamak
C
Eski hale getirmek
D
Maddi tazminat
E
Manevi tatmin
Açıklama:
Uluslararası hukuka aykırı eylemde bulunan devletin yükümlü bulunduğu onarım çeşitlerinden ilki ‘eski hâle getirme yükümü’dür. Eski hâle getirme, uluslararası hukuka aykırı eylem gerçekleştirilmeden önceki durumun mümkün olduğunca aynı şekilde yeniden kurulmasını ifade eder.
Soru 40
Onarım yükümlülüğüyle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Eski hale getirme bir onarım çeşididir.
B
Tazminat ödeme bir onarım çeşididir.
C
Manevi tatmin bir onarım çeşididir.
D
Zarara uğrayan devlet onarım çeşitlerinden bir veya bir kaçını talep etme hakkına sahiptir.
E
Uluslararası hukuka aykırı eylemde bulunan devletin yükümlü bulunduğu onarım çeşitlerinden ilki zararın giderilmesidir.
Açıklama:
Uluslararası hukuka aykırı eylemde bulunan devletin yükümlü bulunduğu onarım çeşitlerinden ilki ‘eski hâle getirme yükümü’dür.
Soru 41
Hakkın ihlali ya da yükümlülüğün yerine getirilmemesi durumunda bir yükümlülük altında olma haline ne ad verilmektedir?
Seçenekler
A
Ödev
B
Sorumluluk
C
Yetki
D
Görev
E
Suç
Açıklama:
Sorumluluk, hukukun, hak ve yükümlülük kavramlarının, zorunlu ve mantıksal bir sonucudur. Bir hukuk kişisinin bir hak veya yükümlülüğe sahip olduğunu söylemek, aynı zamanda, hakkın ihlali ya da yükümlülüğün yerine getirilmemesi durumunda bir sorumluluğun bulunduğunu söylemektir.
Hakkın ihlali ya da yükümlülüğün yerine getirilmemesi durumunda belirli bir yükümlülük altında olma haline sorumluluk adı verilmektedir. Bu sebeple doğru yanıt B seçeneğidir.
Hakkın ihlali ya da yükümlülüğün yerine getirilmemesi durumunda belirli bir yükümlülük altında olma haline sorumluluk adı verilmektedir. Bu sebeple doğru yanıt B seçeneğidir.
Soru 42
Aşağıdakilerden hangisi uluslararası hukuk bakımından sorumluluk altında bulunan kategoride değildir?
Seçenekler
A
Devlet
B
Uluslararası örgütler
C
Devlet dışı varlıklar
D
Gerçek kişiler
E
Hayvanlar
Açıklama:
Uluslararası hukuk açısından çeşitli sorumluluk hâllerinden bahsetmek olanaklıdır. Uluslararası hukuk kişileri söz konusu olduğunda, devletin, uluslararası örgütlerin, devlet dışı varlıkların ve gerçek kişilerin uluslararası sorumluluğu gündeme gelmektedir.
Devletin, uluslararası örgütlerin, devlet dışı varlıkların ve gerçek kişilerin uluslararası hukuk bakımından sorumlulukları söz konusudur. Hayvanlar ise ne ulusal hukuk sistemimizde ne de uluslararası hukukta sorumluluk sahibi varlıklar olarak kabul edilmemektedir. Bu sebeple doğru yanıt E seçeneğidir.
Devletin, uluslararası örgütlerin, devlet dışı varlıkların ve gerçek kişilerin uluslararası hukuk bakımından sorumlulukları söz konusudur. Hayvanlar ise ne ulusal hukuk sistemimizde ne de uluslararası hukukta sorumluluk sahibi varlıklar olarak kabul edilmemektedir. Bu sebeple doğru yanıt E seçeneğidir.
Soru 43
Aşağıdakilerden hangisi, geçici (ad hoc) nitelikte bir uluslararası mahkeme değildir?
Seçenekler
A
Uluslararası Ceza Mahkemesi
B
Nüremberg Uluslararası Ceza Mahkemesi
C
Tokyo Uluslararası Ceza Mahkemesi
D
Ruanda Uluslararası Ceza Mahkemesi
E
Eski Yugoslavya Uluslararası Ceza Mahkemesi
Açıklama:
Ceza sorumluluğu, aynı zamanda bireysel sorumluluktur ve uluslararası topluluğu ilgilendiren bazı önemli eylemler, devlet kurumları vasıtasıyla gerçekleştirilmiş bile olsa devletlerin değil bu eylemleri gerçekleştirilmesi emrini veren kişilerin yargılanmasını ve cezalandırılmasını öngörür. Nüremberg, Tokyo, Ruanda ve Eski Yugoslavya’da kurulan geçici (ad hoc) uluslararası mahkemeler ile sürekli nitelikte olan Uluslararası Ceza Mahkemesi, bu sorumluluk kavramının işletilmesinin örneklerini oluşturur.
Nüremberg, Tokyo, Ruanda ve Eski Yugoslavya'da kurulan uluslararası nitelikli ceza mahkemeleri, geçici yani ad hoc nitelikli mahkemeler iken, Uluslararası Ceza Mahkemesi sürekli (daimi) görev yapan bir uluslararası ceza mahkemesidir. Bu sebeple doğru yanıt A seçeneğidir.
Nüremberg, Tokyo, Ruanda ve Eski Yugoslavya'da kurulan uluslararası nitelikli ceza mahkemeleri, geçici yani ad hoc nitelikli mahkemeler iken, Uluslararası Ceza Mahkemesi sürekli (daimi) görev yapan bir uluslararası ceza mahkemesidir. Bu sebeple doğru yanıt A seçeneğidir.
Soru 44
Uluslararası toplumu ilgilendiren bir suç, bir devletin kurumları tarafından işlenmişse ceza sorumluluğu kime aittir?
Seçenekler
A
Devlet tüzel kişiliğine
B
Yalnızca devlet başkanına
C
Suçun faili ya da faillerine ve emri veren kişilere
D
Bu tür bir ceza sorumluluğu bulunmamaktadır.
E
Devlet kurumunun tüzel kişiliği bulunmamakta ise ceza sorumluluğu kimseye atfedilemez.
Açıklama:
Ceza sorumluluğu, aynı zamanda bireysel sorumluluktur ve uluslararası topluluğu ilgilendiren bazı önemli eylemler, devlet kurumları vasıtasıyla gerçekleştirilmiş bile olsa devletlerin değil bu eylemleri gerçekleştirilmesi emrini veren kişilerin yargılanmasını ve cezalandırılmasını öngörür.
Ceza sorumluluğu bireysel bir sorumluluk olduğu için suç devlet kurumları tarafından dahi işlenmiş olsa ceza sorumluluğu suçu işlediği ispat olunan kişilere yani suç faillerine ait olacaktır. Suçun işlenmesi emrini veren kişiler de sorumluluk altındadır. Bu sebeple doğru yanıt C seçeneğidir.
Ceza sorumluluğu bireysel bir sorumluluk olduğu için suç devlet kurumları tarafından dahi işlenmiş olsa ceza sorumluluğu suçu işlediği ispat olunan kişilere yani suç faillerine ait olacaktır. Suçun işlenmesi emrini veren kişiler de sorumluluk altındadır. Bu sebeple doğru yanıt C seçeneğidir.
Soru 45
Birleşmiş Milletler Genel Kurulu tarafından 1947 yılında, uluslararası hukukun geliştirilmesi için kurulan komisyon aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Uluslararası Hukuk Komisyonu
B
İnsan Hakları Komisyonu
C
Ekonomik ve Sosyal Haklar Komisyonu
D
Yayın Geliştirme Komisyonu
E
Ceza Hukuku Komisyonu
Açıklama:
Uluslararası Hukuk Komisyonu, Birleşmiş Milletler Genel Kurulu tarafından 1947 yılında,
uluslararası hukukun geliştirilmesi için kurulmuştur.Komisyonun çalışmalarının büyük bölümünü uluslararası hukukun çeşitli konuları için taslakların hazırlanması oluşturur. Uluslararası hukukun yazılı olmayan kurallarını kodlaştırır, yani yazılı hâle getirir.
Uluslararası Hukuk Komisyonu, Birleşmiş Milletler Genel Kurulu tarafından 1947 yılında,
uluslararası hukukun geliştirilmesi için kurulmuştur. Doğru yanıt A seçeneğidir.
uluslararası hukukun geliştirilmesi için kurulmuştur.Komisyonun çalışmalarının büyük bölümünü uluslararası hukukun çeşitli konuları için taslakların hazırlanması oluşturur. Uluslararası hukukun yazılı olmayan kurallarını kodlaştırır, yani yazılı hâle getirir.
Uluslararası Hukuk Komisyonu, Birleşmiş Milletler Genel Kurulu tarafından 1947 yılında,
uluslararası hukukun geliştirilmesi için kurulmuştur. Doğru yanıt A seçeneğidir.
Soru 46
Uluslararası hukukun yazılı olmayan kurallarının yazılı hale getirilmesine ne ad verilmektedir?
Seçenekler
A
Teamül hukuku
B
Örf ve adet hukuku
C
Normatiflik
D
Kodlaştırma
E
Sistemleştirme
Açıklama:
Uluslararası hukukun yazılı olmayan kurallarının yazılı hale getirilmesine kodlaştırma ya da kodifiye etme adı verilmektedir. Birleşmiş Milletler Genel Kurulu tarafından 1947 yılında, uluslararası hukukun geliştirilmesi için kurulan Uluslararası Hukuk Komisyonu'nun, çalışmalarının büyük bölümünü uluslararası hukukun çeşitli konuları için taslakların hazırlanması oluşturur. Uluslararası hukukun yazılı olmayan kurallarını kodlaştırır, yani yazılı hâle getirir.
Uluslararası hukukun yazılı olmayan kurallarının yazılı hale getirilmesine kodlaştırma ya da kodifiye etme adı verilmektedir. Doğru yanıt D seçeneğidir.
Uluslararası hukukun yazılı olmayan kurallarının yazılı hale getirilmesine kodlaştırma ya da kodifiye etme adı verilmektedir. Doğru yanıt D seçeneğidir.
Soru 47
Aşağıdakilerde hangisi uluslararası hukukta bir devletin sorumluluğuna gidebilmenin koşullarından değildir?
Seçenekler
A
Bir devletin varlığı
B
Bu devletin bir uluslararası hukuk yükümlülüğüne sahip olması
C
Devletin, sahip olduğu yükümlülüğü yapma ya da yapmama şeklindeki bir eylemle ihlal etmiş olması
D
Bu eylemin o devlete yüklenebilmesi
E
Devletin meşru müdafaa hakkını kullanmış olması
Açıklama:
Devletin sorumluluğunu doğuran olay, devlete yüklenebilen, uluslararası hukuka aykırı bir eylemin varlığıdır. Dolayısıyla, en genel şekliyle devletin sorumluluğunun ortaya çıkması için iki koşulun bulunduğunu söylemek mümkündür:
1) Bir devletin uluslararası hukuk uyarınca sahip olduğu bir yükümlülüğü ihlal eden bir eylemin varlığı
2) Bu eylemin o devlete yüklenebilmesi.
Uluslararası hukuka aykırılık, devletlerin hem yapma hem de yapmama/kaçınma şeklindeki eylemlerinde söz konusu olmaktadır. Uluslararası hukuka aykırılığı doğuran eylem, yapma ve kaçınma (yapmama) şeklindeki eylemlerin birleşiminden de doğabilir.
Meşru müdafaa hali bir hukuka uygunluk halidir. Normalde hukuka aykırı kabul edilen bir davranış, meşru müdafaa koşulları içerisinde gerçekleştirilirse, hukuka aykırı olmaktan çıkar ve meşru müdafaada sınır aşılmadıkça sorumluluk da söz konusu olmaz. Bu sebeple doğru yanıt E seçeneğidir.
1) Bir devletin uluslararası hukuk uyarınca sahip olduğu bir yükümlülüğü ihlal eden bir eylemin varlığı
2) Bu eylemin o devlete yüklenebilmesi.
Uluslararası hukuka aykırılık, devletlerin hem yapma hem de yapmama/kaçınma şeklindeki eylemlerinde söz konusu olmaktadır. Uluslararası hukuka aykırılığı doğuran eylem, yapma ve kaçınma (yapmama) şeklindeki eylemlerin birleşiminden de doğabilir.
Meşru müdafaa hali bir hukuka uygunluk halidir. Normalde hukuka aykırı kabul edilen bir davranış, meşru müdafaa koşulları içerisinde gerçekleştirilirse, hukuka aykırı olmaktan çıkar ve meşru müdafaada sınır aşılmadıkça sorumluluk da söz konusu olmaz. Bu sebeple doğru yanıt E seçeneğidir.
Soru 48
Aşağıdakilerden hangisi tarafından gerçekleştirilen eylemler devletin doğrudan sorumluluğunu doğurmamaktadır?
Seçenekler
A
Başkanlık sisteminde devlet başkanının
B
Yasama organının
C
Yürütme organının
D
Yargı organının
E
Özel şirketlerin
Açıklama:
Bazı eylemler devletin ‘doğrudan eylemi’ kabul edilirken bazı eylemler ‘dolaylı’ olarak devletin eylemi sayılır. Doğrudan devlet eylemleri, devlet organları ve görevlileri ile federe devletlerin ve özerk bölgelerin eylemleridir. Devletin dolaylı eylemlerinde ise uluslararası hukuku ihlal eden eylem bizzat devlet görevlileri tarafından gerçekleştirilmemekle birlikte, devlet ya eylemin gerçekleştirilmesine neden olmakta ya da eylem niteliği itibariyle devlete ait sayılmaktadır.
Üç tür devlet erki ve buna paralel olarak da üç tür temel devlet organı vardır. Bunlar yasama, yürütme ve yargı organlarıdır. Bu organların eylemlerinden dolayı devlet doğrudan doğruya sorumlu kabul edilmektedir.
Kamusal faaliyetler, bazı durumlarda, doğrudan devlet eliyle yürütülmeyebilir. Son dönemlerde bazı devletlerde ortaya çıkan yeni bir olgu olarak bazı kamusal faaliyetlerin, sahibi devlet bile olsa özel hukuk kişisi niteliğind
Yasama, yürütme ve yargı organlarının eylemlerinden dolayı devletin doğrudan sorumluluğu söz konusudur. Başkanlık sistemlerinde yürütme organı tek kişiden yani başkandan oluşur. Oysa ki özel şirketlerin eylemlerinden dolayı devlet doğrudan sorumlu değildir. Doğru yanıt E seçeneğidir.
Üç tür devlet erki ve buna paralel olarak da üç tür temel devlet organı vardır. Bunlar yasama, yürütme ve yargı organlarıdır. Bu organların eylemlerinden dolayı devlet doğrudan doğruya sorumlu kabul edilmektedir.
Kamusal faaliyetler, bazı durumlarda, doğrudan devlet eliyle yürütülmeyebilir. Son dönemlerde bazı devletlerde ortaya çıkan yeni bir olgu olarak bazı kamusal faaliyetlerin, sahibi devlet bile olsa özel hukuk kişisi niteliğind
Yasama, yürütme ve yargı organlarının eylemlerinden dolayı devletin doğrudan sorumluluğu söz konusudur. Başkanlık sistemlerinde yürütme organı tek kişiden yani başkandan oluşur. Oysa ki özel şirketlerin eylemlerinden dolayı devlet doğrudan sorumlu değildir. Doğru yanıt E seçeneğidir.
Soru 49
Aşağıdakilerden hangisi uluslararası hukuka aykırı davranan devletin yükümlülüklerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Saldırı yükümlülüğü
B
Hukuka aykırı eylemi durdurma yükümlülüğü
C
Hukuka aykırı eylemi tekrarlamama yükümlülüğü
D
Tazmin yükümlülüğü
E
Eski hale getirme yükümlülüğü
Açıklama:
Uluslararası hukuka aykırı bir eylemin gerçekleşmesiyle eylemin sahibi devlet ile bu eylemin etkilediği devlet arasında ortaya çıkan yeni ilişki, eylemin sahibi olan devlete birtakım yükümlülükler yükler. Uluslararası hukuka aykırı bir şekilde eylemde bulunan devletin öncelikli yükümlülüğü, eylemi durdurmak ve tekrarlamamaktır. Bu, ortaya yeni çıkan sorumluluk ilişkisinden önce var olan bir yükümlülüğün mantıksal sonucu olarak ortaya çıkar. Devletin ikinci ve en önemli yükümlülüğü ise, onarma yükümlülüğüdür. Onarma, uluslararası hukuka aykırı eylemin sonuçlarını ortadan kaldırmayı amaçlar ve mümkünse eski hâle getirmeyi, değilse tazmini ve eylemden etkilenen tarafı manevi olarak tatmin etmeyi kapsar.
Uluslararası hukuka aykırı davranan devletin, hukuka aykırı eylemi durdurma ve tekrarlamama, zararı onarma yani tazmin, mümkünse eski hale getirme ve zarar gören devleti manevi olarak tatmin gibi yükümlülükleri mevcuttur. Uluslararası hukuka aykırı davranan devletin saldırma değil, saldırmama yükümlülüğü söz konusudur. Doğru yanıt A seçeneğidir.
Uluslararası hukuka aykırı davranan devletin, hukuka aykırı eylemi durdurma ve tekrarlamama, zararı onarma yani tazmin, mümkünse eski hale getirme ve zarar gören devleti manevi olarak tatmin gibi yükümlülükleri mevcuttur. Uluslararası hukuka aykırı davranan devletin saldırma değil, saldırmama yükümlülüğü söz konusudur. Doğru yanıt A seçeneğidir.
Soru 50
Aşağıdakilerden hangisi uluslararası hukuka aykırı davranan devletin onarım yükümlülükleri arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Eski hale getirme
B
Manevi tatmin
C
Fesih
D
Maddi zararların giderimi
E
Manevi zararların giderimi
Açıklama:
Uluslararası hukuka aykırı eylemde bulunan devlet, onarım yükümlülüğünü çeşitli biçimlerde yerine getirebilir. Uluslararası hukukta görülen onarım çeşitleri, eski hâle getirme, tazminat ödeme ve manevi olarak tatmin etmedir.
Eski hâle getirme, uluslararası hukuka aykırı eylem gerçekleştirilmeden önceki durumun mümkün olduğunca aynı şekilde yeniden kurulmasını ifade eder.
Uluslararası hukuka aykırı eylemde bulunan devlet, bu eylemin sonuçları eski hâle getirme ile ortadan kaldırılamadığı durumda, meydana gelen zararı tazmin etmekle yükümlüdür. Bu yüküm, uluslararası hukuka aykırı eylemin tüm sonuçlarını ortadan kaldırma ilkesinin bir sonucu olarak ortaya çıkmaktadır. Tazminat ödeme yükümünde bahsedilen zarar, maddi veya manevi zararları kapsamaktadır.
Uluslararası hukuka aykırı eylemden kaynaklanan zarar, eski hâle getirme ya da tazmin yollarıyla karşılanamadığı durumlarda
Uluslararası hukuka aykırı davranan devlet onarım yükümlülüğü altındadır. Bu yükümlülük, eski hale getirme, maddi ve manevi zararların tazmini yani giderimi ve manevi tatmini kapsar. Fesih bir onarım türü değildir. Doğru yanıt C seçeneğidir.
Eski hâle getirme, uluslararası hukuka aykırı eylem gerçekleştirilmeden önceki durumun mümkün olduğunca aynı şekilde yeniden kurulmasını ifade eder.
Uluslararası hukuka aykırı eylemde bulunan devlet, bu eylemin sonuçları eski hâle getirme ile ortadan kaldırılamadığı durumda, meydana gelen zararı tazmin etmekle yükümlüdür. Bu yüküm, uluslararası hukuka aykırı eylemin tüm sonuçlarını ortadan kaldırma ilkesinin bir sonucu olarak ortaya çıkmaktadır. Tazminat ödeme yükümünde bahsedilen zarar, maddi veya manevi zararları kapsamaktadır.
Uluslararası hukuka aykırı eylemden kaynaklanan zarar, eski hâle getirme ya da tazmin yollarıyla karşılanamadığı durumlarda
Uluslararası hukuka aykırı davranan devlet onarım yükümlülüğü altındadır. Bu yükümlülük, eski hale getirme, maddi ve manevi zararların tazmini yani giderimi ve manevi tatmini kapsar. Fesih bir onarım türü değildir. Doğru yanıt C seçeneğidir.
Soru 51
Aşağıdaki mahkemelerden hangisi, uluslararası topluluğu ilgilendiren bazı önemli eylemlerin gerçekleştirilmesi emrini veren kişilerin yargılanmasını ve cezalandırılmasını sağlayan mahkemelerden değildir?
Seçenekler
A
Cenevre
B
Nüremberg
C
Tokyo
D
Ruanda
E
Uluslararası Ceza Mahkemesi
Açıklama:
Cenevre mahkemesi, uluslararası topluluğu ilgilendiren bazı önemli eylemlerin gerçekleştirilmesi emrini veren kişilerin yargılanmasını ve cezalandırılmasını sağlayan mahkemelerden değildir.
Soru 52
Hukuka aykırı eylemleri nedeniyle devletin sorumluluğu konusu, hâlihazırda, ………………………………………………………………... tabidir.
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?
Seçenekler
A
uluslararası anlaşmalara
B
uluslararası örf adet kurallarına
C
hukukun evrensel ilkelerine
D
devletlerin iç mevzuatına
E
uluslararası mahkeme içtihatlarına
Açıklama:
Hukuka aykırı eylemleri nedeniyle devletin sorumluluğu konusu, hâlihazırda, uluslararası örf adet kurallarına tabidir.
Soru 53
Birleşmiş Milletler Genel Kurulu tarafından 1947 yılında, uluslararası hukukun geliştirilmesi için kurulmuş olan BM organı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Uluslararası Adalet Divanı
B
Uluslararası Adalet ve İşbirliği Konferansı
C
Uluslararası Hukuk Komisyonu
D
Milletlerarası Hukuk Konferansı
E
Lahey Milletlerarası Özel Hukuk Konferansı
Açıklama:
Birleşmiş Milletler Genel Kurulu tarafından 1947 yılında, uluslararası hukukun geliştirilmesi için kurulmuş olan BM organı, uluslararası hukuk komisyonudur.
Soru 54
Aşağıdakilerden hangisi, bir devletin uluslararası hukuk uyarınca sahip olduğu bir yükümlülüğün kaynağı değildir?
Seçenekler
A
Andlaşma, örf ve adet hukukuna, uluslararası
hukuk düzenince uygulanabilirliği kabul edilmiş bir ilkeye veya bir andlaşma hükmünün
sonucu olarak tarafların kararlarına uymayı vaat ettikleri uluslararası bir
örgütün yahut mahkemenin kararına dayanabilir.
hukuk düzenince uygulanabilirliği kabul edilmiş bir ilkeye veya bir andlaşma hükmünün
sonucu olarak tarafların kararlarına uymayı vaat ettikleri uluslararası bir
örgütün yahut mahkemenin kararına dayanabilir.
B
Örf ve adet hukuku
C
Uluslararası hukuk düzenince uygulanabilirliği kabul edilmiş bir ilkeye veya bir andlaşma hükmünün sonucu olarak tarafların kararlarına uymayı vaat ettikleri uluslararası bir örgütün kararı
D
İlmi içtihatlara dayanan bağımsız bilirkişi raporları
E
Uluslararası hukuk düzenince uygulanabilirliği kabul edilmiş bir ilkeye veya bir andlaşma hükmünün sonucu olarak tarafların kararlarına uymayı vaat ettikleri uluslararası bir mahkemenin kararı
Açıklama:
İlmi içtihatlara dayanan bağımsız bilirkişi raporları, bir devletin uluslararası hukuk uyarınca sahip olduğu bir yükümlülüğün kaynağı olamaz.
Soru 55
Aşağıdakilerden hangisi, devletin doğrudan eylemleri arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Devlet organlarının eylemleri
B
Devlet görevlilerinin eylemleri
C
Federe devletlerin eylemleri
D
Özerk bölgelerin eylemleri
E
Resmi görevi olmayan vatandaşın eylemleri
Açıklama:
Resmi görevi olmayan vatandaşın eylemleri, devletin doğrudan eylemleri arasında yer almaz.
Soru 56
Aşağıdakilerden hangisi, yürütme alanında devletin sorumluluğunun doğması konusunda kaynak olarak gösterilemez?
Seçenekler
A
Parlamentonun eylemleri
B
Kolluk kuvvetlerinin eylemleri
C
Silahlı kuvvetlerin eylemleri
D
İstihbarat görevlilerinin eylemleri
E
Konsolosluk görevlilerinin eylemleri
Açıklama:
Parlamentonun eylemleri yürütme sahasında değerlendirilemez.
Soru 57
Doğal afette yardımcı olması için gönderilen kişi ve birimler, ……………………………………………….. sevk ve idaresi altında işlem yapabilirler.
Yukarıdaki metinde boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?
Yukarıdaki metinde boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?
Seçenekler
A
Gönderen devletin
B
Kabul eden devletin
C
Koordinatör devletin
D
Birleşmiş Devletlerin
E
Uluslararası Güvenlik Konseyinin
Açıklama:
Doğal afette yardımcı olması için yahut belli bir durumda adlî destek sağlayarak o devlet adına yargılama faaliyetinde bulunmak için gönderilen kişi ve birimler, kabul eden devletin sevk ve idaresi altında işlem yapabilirler.
Soru 58
1984 yılında İran, aşağıdaki devletlerden hangisinin Irak’a kimyasal silâh yardımında bulunduğunu iddia etmiştir?
Seçenekler
A
Suudi Arabistan
B
ABD
C
İngiltere
D
Çin
E
Birleşik Arap Emirlikleri
Açıklama:
1984 yılında İran, İngiltere’nin Irak’a kimyasal silâh yardımında bulunduğunu iddia etmiştir.
Soru 59
Chorzów Fabrikası Davası’nda (Esas) onarım yükümünü “uluslararası hukukun, hatta genel olarak hukuk düşüncesinin bir ilkesi” olarak
gören yargı organı aşağıdakilerden hangisidir?
gören yargı organı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi
B
Ruanda Savaş Suçları Mahkemesi
C
Cenevre Adalet Divanı
D
Uluslararası Daimi Adalet Divanı
E
Avrupa Birliği Adalet Divanı
Açıklama:
Chorzów Fabrikası Davası’nda (Esas) onarım yükümünü “uluslararası hukukun, hatta genel olarak hukuk düşüncesinin bir ilkesi” olarak gören yargı organı, Uluslararası Daimi Adalet Divanı'dır.
Soru 60
Emredici kuralların doğası gereği ve sahip oldukları kabul edilen ………………………………………….. etki nedeniyle, devletin sorumluluğunun sonuçları açısından ayrı bir uygulamaya tabidir.
Yukarıdaki metinde boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?
Yukarıdaki metinde boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?
Seçenekler
A
pacta sund servanda
B
loi uniforme
C
side effect
D
single reason clause
E
erga omnes
Açıklama:
Emredici kuralların doğası gereği ve sahip oldukları kabul edilen erga omnes etki nedeniyle, devletin sorumluluğunun sonuçları açısından ayrı bir uygulamaya tabidir.
Soru 61
"Birleşmiş Milletler Genel Kurulu tarafından 1947 yılında, uluslararası hukukun geliştirilmesi için kurulmuştur. Komisyonun çalışmalarının büyük bölümünü uluslararası hukukun çeşitli konuları için taslakların hazırlanması oluşturur. Uluslararası hukukun yazılı olmayan kurallarını kodlaştırır, yani yazılı hâle getirir."
Yukarıda yer verilen bilgi, aşağıdakilerden hangisi için söylenebilir?
Yukarıda yer verilen bilgi, aşağıdakilerden hangisi için söylenebilir?
Seçenekler
A
Uluslararası Hukuk Komisyonu
B
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi
C
Avrupa Birliği Adalet Divanı
D
Uluslararası Ceza Mahkemesi
E
Uluslararası Adalet Divanı
Açıklama:
Soruda verilen bilgi Uluslararası Hukuk Komisyonu için geçerlidir. Dolayısıyla sorunun doğru cevabı A şıkkıdır.
Soru 62
I. Devlet organlarının eylemleri
II. Devlet görevlilerinin eylemleri
III. Federe devletlerin eylemleri
IV. Özerk bölgelerin eylemleri
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri devletin sorumluluğu bakımından doğrudan devlet eylemi kabul edilir?
II. Devlet görevlilerinin eylemleri
III. Federe devletlerin eylemleri
IV. Özerk bölgelerin eylemleri
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri devletin sorumluluğu bakımından doğrudan devlet eylemi kabul edilir?
Seçenekler
A
I, II
B
III, IV
C
I, II, IV
D
I, III, IV
E
I, II, III, IV
Açıklama:
Soruda verilenlerin tümü doğrudan devlet eylemi olarak kabul edilmektedir. Dolayısıyla sorunun doğru cevabı E şıkkıdır.
Soru 63
I. Bir devletin yabancı işgalinden kurtuluşundan sonra düzenin yeniden sağlanması sürecinde, devlete ait düzenli birliklerin yokluğunda bazı kişilerin kamusal yetki gerektirecek faaliyetlerde bulunması
II. Merkezi otoritenin zayıfladığı dönemlerde, merkezi otoritenin iradesini yansıtır şekilde yerel güçlerin bazı idari yetkileri kullanması
III. Bir devletin uluslararası hukuka aykırı bir eylemde bulunmasında bir başka devlete yardım etmesi
Yukarıdaki durumların hangisinde ya da hangilerinde uluslararası hukuk bir devletin, diğer bir devletin hukuka aykırı eylemleriyle ilişkili olarak sorumlu tutulabileceğini kabul eder?
II. Merkezi otoritenin zayıfladığı dönemlerde, merkezi otoritenin iradesini yansıtır şekilde yerel güçlerin bazı idari yetkileri kullanması
III. Bir devletin uluslararası hukuka aykırı bir eylemde bulunmasında bir başka devlete yardım etmesi
Yukarıdaki durumların hangisinde ya da hangilerinde uluslararası hukuk bir devletin, diğer bir devletin hukuka aykırı eylemleriyle ilişkili olarak sorumlu tutulabileceğini kabul eder?
Seçenekler
A
Yalnızca I
B
Yalnızca III
C
I, II,
D
II, III,
E
I, II, III
Açıklama:
Soruda verilen durumlar için kitabın 104. ve 105. sayfalarına birlikte bakınız.
Bir devletin uluslararası hukuka aykırı bir eylemde bulunmasında bir başka devlete yardım etmesi durumunda uluslararası hukuk bir devletin, diğer bir devletin hukuka aykırı eylemleriyle ilişkili olarak sorumlu tutulabileceğini kabul eder. Dolayısıyla sorunun doğru cevabı B şıkkıdır.
Bir devletin uluslararası hukuka aykırı bir eylemde bulunmasında bir başka devlete yardım etmesi durumunda uluslararası hukuk bir devletin, diğer bir devletin hukuka aykırı eylemleriyle ilişkili olarak sorumlu tutulabileceğini kabul eder. Dolayısıyla sorunun doğru cevabı B şıkkıdır.
Soru 64
"Uluslararası hukuk, ... yani ahde vefa ilkesine dayanır. Bu ilke çerçevesinde devletlerin yapmayı taahhüt ettikleri eylemleri gerçekleştirmeleri beklenir."
Yukarıdaki ifadede yer alan boşluk ("...") aşağıdakilerden hangisiyle doldurulmalıdır?
Yukarıdaki ifadede yer alan boşluk ("...") aşağıdakilerden hangisiyle doldurulmalıdır?
Seçenekler
A
pacta sund servanda
B
in dubio pro reo
C
primus inter pares
D
jus cogens
E
erga omnes
Açıklama:
Soruda verilen boşluk "pacta sund servanda" ile doldurulmalıdır. Dolayısıyla sorunun doğru cevabı A şıkkıdır.
Soru 65
ı. Eski hale getirme
II. Tazminat ödeme
III. Manevi tatmin
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri uluslararası hukukta görülen onarım çeşitlerindendir?
II. Tazminat ödeme
III. Manevi tatmin
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri uluslararası hukukta görülen onarım çeşitlerindendir?
Seçenekler
A
Yalnızca I
B
Yalnızca II
C
I, II
D
I, III
E
I, II, III
Açıklama:
Soruda verilenlerin üçü de onarım çeşididir. Dolayısıyla sorunun doğru cevabı E şıkkıdır.
Soru 66
I. Devletin sorumluluğunda onarım yükümü içerisinde ortadan kaldırılması veya tazmin edilmesi gereken zarar kavramı, maddi ya da manevi her türlü zararı kapsar.
II. Maddi zarar bir devletin kendisine yahut vatandaşlarına ait mallara veya diğer maddi olarak değer biçilebilir çıkarlarına verilen zarara karşılık gelir.
III. Manevi zarar kişilerin eylem nedeniyle çektikleri acı ve ızdırabı kapsar.
Yukarıdaki ifadelerden hangisi ya da hangileri uluslararası hukuka aykırı devlet eylemlerine ilişkin onarım yükümü bakımından doğrudur?
II. Maddi zarar bir devletin kendisine yahut vatandaşlarına ait mallara veya diğer maddi olarak değer biçilebilir çıkarlarına verilen zarara karşılık gelir.
III. Manevi zarar kişilerin eylem nedeniyle çektikleri acı ve ızdırabı kapsar.
Yukarıdaki ifadelerden hangisi ya da hangileri uluslararası hukuka aykırı devlet eylemlerine ilişkin onarım yükümü bakımından doğrudur?
Seçenekler
A
Yalnızca I
B
Yalnızca II
C
I, II
D
I, III
E
I, II, III
Açıklama:
Soruda verilenlerin tümü doğrudur. Dolayısıyla sorunun doğru cevabı E şıkkıdır.
Soru 67
I. İşgal edilmiş bir toprağın asıl sahibi olan devlete bırakılması
II. El konulmuş gemi veya uçak gibi vasıtalar söz konusu olduğunda bunların sahiplerine iade edilmesi
III. Haksız bir gözaltı veya tutuklama durumu söz konusu olduğunda bu kişilerin salıverilmesi
Uluslararası hukuka aykırı eylemde bulunan devletin yükümlü bulunduğu onarım çeşitlerinden eski hale getirme, genel itibarıyla, maddi açıdan eski hale getirme ve hukuki açıdan eski hale getirme olmak üzere iki türe ayrılabilir. Buna göre, yukarıdaki ifadelerin hangisi ya da hangileri maddi açıdan eski hale getirmeye örnek olarak verilebilir?
II. El konulmuş gemi veya uçak gibi vasıtalar söz konusu olduğunda bunların sahiplerine iade edilmesi
III. Haksız bir gözaltı veya tutuklama durumu söz konusu olduğunda bu kişilerin salıverilmesi
Uluslararası hukuka aykırı eylemde bulunan devletin yükümlü bulunduğu onarım çeşitlerinden eski hale getirme, genel itibarıyla, maddi açıdan eski hale getirme ve hukuki açıdan eski hale getirme olmak üzere iki türe ayrılabilir. Buna göre, yukarıdaki ifadelerin hangisi ya da hangileri maddi açıdan eski hale getirmeye örnek olarak verilebilir?
Seçenekler
A
Yalnızca I
B
Yalnızca II
C
Yalnızca III
D
I, II
E
I, II, III
Açıklama:
Haksız bir gözaltı veya tutuklama durumu söz konusu olduğunda bu kişilerin salıverilmesi, hukuki açıdan eski hale getirmeye örnektir. Diğer iki ifade ise maddi açıdan eski hale getirmeye örnektir. Dolayısıyla sorunun doğru cevabı D şıkkıdır.
Soru 68
I. Tazminat ödeme yükümünde zarar, maddi veya manevi zararları kapsamaktadır.
II. Tazminat, bir cezalandırma aracı değildir.
III. Tazminatın hesaplanmasında, meydana gelen zarar kadar eylemin ortaya çıkardığı zararın yahut hukuki sonucun oluşmasına katkıda bulunan diğer tarafın kusuru dikkate alınmak durumundadır.
Uluslararası hukuka aykırı eylemde bulunan devlet, bu eylemin sonuçları eski hale getirme ile ortadan kaldırılamadığı durumda, meydana gelen zararı tazmin etmekle yükümlüdür. Buna göre, tazminat ödemeye ilişkin olarak yukarıda verilen önermelerden hangisi ya da hangileri doğrudur?
II. Tazminat, bir cezalandırma aracı değildir.
III. Tazminatın hesaplanmasında, meydana gelen zarar kadar eylemin ortaya çıkardığı zararın yahut hukuki sonucun oluşmasına katkıda bulunan diğer tarafın kusuru dikkate alınmak durumundadır.
Uluslararası hukuka aykırı eylemde bulunan devlet, bu eylemin sonuçları eski hale getirme ile ortadan kaldırılamadığı durumda, meydana gelen zararı tazmin etmekle yükümlüdür. Buna göre, tazminat ödemeye ilişkin olarak yukarıda verilen önermelerden hangisi ya da hangileri doğrudur?
Seçenekler
A
Yalnızca I
B
Yalnızca II
C
I, II
D
II, III
E
I, II, III
Açıklama:
Soruda verilen önermelerin tamamı için kitabın 108. ve 109. sayfalarına bakınız.
Soruda verilen önermelerin tümü doğrudur. Dolayısıyla sorunun doğru cevabı E şıkkıdır.
Soruda verilen önermelerin tümü doğrudur. Dolayısıyla sorunun doğru cevabı E şıkkıdır.
Soru 69
I. Manevi tatmin, uluslararası ilişkinin normale dönmesine yardımcı olması açısından önemlidir.
II. Manevi tatmin, parasal değer atfedilmeyen durumlarda söz konusu olmaktadır.
III. Manevi tatmin, devletlerin eşitliği ilkesini zedeleyecek tarzda olmamalıdır.
Uluslararası hukuka aykırı eylemden kaynaklanan zarar, eski hale getirme ya da tazmin yollarıyla karşılanamadığı durumlarda, eylemi gerçekleştiren devletin zarar gören devleti manevi yoldan tatmin etme yükümlülüğü vardır. Buna göre manevi tatmine ilişkin olarak yukarıda verilen önermelerden hangisi ya da hangileri doğrudur?
II. Manevi tatmin, parasal değer atfedilmeyen durumlarda söz konusu olmaktadır.
III. Manevi tatmin, devletlerin eşitliği ilkesini zedeleyecek tarzda olmamalıdır.
Uluslararası hukuka aykırı eylemden kaynaklanan zarar, eski hale getirme ya da tazmin yollarıyla karşılanamadığı durumlarda, eylemi gerçekleştiren devletin zarar gören devleti manevi yoldan tatmin etme yükümlülüğü vardır. Buna göre manevi tatmine ilişkin olarak yukarıda verilen önermelerden hangisi ya da hangileri doğrudur?
Seçenekler
A
Yalnızca I
B
Yalnızca III
C
I, II
D
II, III
E
I, II, III
Açıklama:
Soruda verilen önermelerin tümü doğrudur. Dolayısıyla sorunun doğru cevabı E şıkkıdır.
Soru 70
I. Emredici kuralların erga omnes etkiye sahip oldukları kabul edilmektedir.
II. Jus cogens bir kuralı ihlal eden devlet, eylemi durdurma, tekrarlamama ve onarma yükümlerine sahiptir.
III. Jus cogens kuralların hükme bağladığı eylemlerin literatürde ve kodifikasyon çalışmaları sırasında "uluslararası suç" olarak isimlendirilmesi yönünde ciddi bir taraftar bulunmaktadır.
Uluslararası hukukun emredici (jus cogens) kurallarına ilişkin olarak yukarıda verilen önermelerden hangisi ya da hangileri doğrudur?
II. Jus cogens bir kuralı ihlal eden devlet, eylemi durdurma, tekrarlamama ve onarma yükümlerine sahiptir.
III. Jus cogens kuralların hükme bağladığı eylemlerin literatürde ve kodifikasyon çalışmaları sırasında "uluslararası suç" olarak isimlendirilmesi yönünde ciddi bir taraftar bulunmaktadır.
Uluslararası hukukun emredici (jus cogens) kurallarına ilişkin olarak yukarıda verilen önermelerden hangisi ya da hangileri doğrudur?
Seçenekler
A
Yalnızca I
B
I, II
C
I, III
D
II, III
E
I, II, III
Açıklama:
Soruda verilen önermelerin tümü doğrudur. Dolayısıyla sorunun doğru cevabı E şıkkıdır.
Soru 71
Parasal değer atfedilebilen maddi veya manevi zararın dışında, parasal değer atfedilemeyen durumlarda söz konusu olan onarım şekli aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Manevi tatmin
B
Eski hale getirme
C
Misilleme
D
Tazminat
E
Ambargo
Açıklama:
Uluslararası hukuka aykırı eylemden kaynaklanan zarar, eski hâle getirme ya da tazmin yollarıyla karşılanamadığı durumlarda, eylemi gerçekleştiren devletin zarar gören devleti manevi yoldan tatmin etme yükümlülüğü vardır. Manevi tatmin, uluslararası ilişkinin normale dönmesine yardımcı olması açısından, diğer onarım çeşitleri ile birlikte de söz konusu olabilmektedir.
Manevi tatmin, özellikle parasal değer atfedilebilen maddi veya manevi zararın dışında, parasal değer atfedilemeyen durumlarda söz konusu olmaktadır. Bu çerçevede sembolik miktarlarda para ödemesi yapılabilse dahi, bunun adı tazminat değil, manevi tatmin olacaktır. Bununla birlikte, söz konusu manevi tatmin aracı verilen zarardan daha büyük ya da sorumlu devleti küçük düşürecek, devletlerin eşitliği ilkesini zedeleyecek tarzda olmamalıdır. Manevi tatminin ne şekilde gerçekleştirileceği, belli bir standarda bağlanabilecek mahiyette değildir. Manevi tatminin içeriği, devletler arasında yürütülen görüşmelere, ihlal edilen kuralın, meydana gelen zararın niteliğine ve tarafların talebine göre belirlenecektir.
Manevi tatmin, özellikle parasal değer atfedilebilen maddi veya manevi zararın dışında, parasal değer atfedilemeyen durumlarda söz konusu olmaktadır. Bu çerçevede sembolik miktarlarda para ödemesi yapılabilse dahi, bunun adı tazminat değil, manevi tatmin olacaktır. Bununla birlikte, söz konusu manevi tatmin aracı verilen zarardan daha büyük ya da sorumlu devleti küçük düşürecek, devletlerin eşitliği ilkesini zedeleyecek tarzda olmamalıdır. Manevi tatminin ne şekilde gerçekleştirileceği, belli bir standarda bağlanabilecek mahiyette değildir. Manevi tatminin içeriği, devletler arasında yürütülen görüşmelere, ihlal edilen kuralın, meydana gelen zararın niteliğine ve tarafların talebine göre belirlenecektir.
Soru 72
Erga omnes etkiye sahip ihlalinin ağır sonuçlara bağlandığı ve ihlalinin literatürde ve kodifikasyon çalışmaları sırasında ‘uluslararası suç’ olarak isimlendirilmesi yönünde girişimlerde bulunulan kurallar aşağıdakilerden hangileridir?
Seçenekler
A
Jus ad bellum kuralları
B
Jus cogens kurallar
C
Pacta sunt servanda kuralı
D
Uluslararası anlaşma kuralları
E
Örf ve adet kuralları
Açıklama:
Erga omnes etkiye sahip jus cogens kuralların ihlali, sahip oldukları önem
itibariyle diğer devletler açısından bazı yükümlülükler doğurur. Bunun anlamı,
jus cogens niteliğindeki bir kuralı ihlal eden devletin, diğer hukuki sonuçlar açısından yükümlülüklerinin bulunmadığı değildir. Jus cogens bir kuralı ihlal eden
devlet, eylemi durdurma, tekrarlamama ve onarma yükümlerine sahiptir. Aynı
şekilde, esasında, jus cogens kuralların ihlalinin sonuçları olarak ele alacağımız
durumlar da özünde, diğer yükümlülüklerin ihlali için de söz konusudur. Ancak bu kuralların hükme bağladığı eylemlerin ağır sonuçlara sahip olması, hatta
literatürde ve kodifikasyon çalışmaları sırasında ‘uluslararası suç’ olarak isimlendirilmesi yönünde ciddi bir taraftar bulunması, diğer devletler açısından bazı yükümlülüklerin gündeme gelmesine neden olmuştur
itibariyle diğer devletler açısından bazı yükümlülükler doğurur. Bunun anlamı,
jus cogens niteliğindeki bir kuralı ihlal eden devletin, diğer hukuki sonuçlar açısından yükümlülüklerinin bulunmadığı değildir. Jus cogens bir kuralı ihlal eden
devlet, eylemi durdurma, tekrarlamama ve onarma yükümlerine sahiptir. Aynı
şekilde, esasında, jus cogens kuralların ihlalinin sonuçları olarak ele alacağımız
durumlar da özünde, diğer yükümlülüklerin ihlali için de söz konusudur. Ancak bu kuralların hükme bağladığı eylemlerin ağır sonuçlara sahip olması, hatta
literatürde ve kodifikasyon çalışmaları sırasında ‘uluslararası suç’ olarak isimlendirilmesi yönünde ciddi bir taraftar bulunması, diğer devletler açısından bazı yükümlülüklerin gündeme gelmesine neden olmuştur
Soru 73
Aşağıdakilerden hangisi uluslararası hukukta mevcut onarım araçlarından biri değildir?
Seçenekler
A
Eski hale getirme
B
Eylemi durdurma
C
Manevi tatmin
D
Maddi zararın tazmini
E
Manevi zararın tazmini
Açıklama:
Uluslararası hukuka aykırı bir şekilde eylemde bulunan devletin öncelikli yükümlülüğü, eylemi durdurmak ve tekrarlamamaktır. Devletin ikinci ve en önemli yükümlülüğü ise, onarma yükümlülüğüdür. Onarma, uluslararası hukuka aykırı eylemin sonuçlarını ortadan kaldırmayı amaçlar ve mümkünse eski hâle getirmeyi, değilse maddi ve manevi zararın tazmini ve eylemden etkilenen tarafı manevi olarak tatmin etmeyi kapsar. Görüldüğü üzere hukuka aykırı eylemi durdurmak eylemde bulunan devletin yükümlülüklerinden biri olmakla birlikte bir onarım türü değildir.
Soru 74
Aşağıdakilerden hangisi bir devletin, başka bir devletin hukuka aykırı eylemleriyle ilişkili olarak sorumlu tutulabileceği haller arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Bir devletin kuvvet kullanma yasağını ihlal eden devlete silah yardımında bulunması
B
Bir devletin kuvvet kullanma yasağını ihlal eden devlete topraklarını kullanma izni vermesi
C
Himaye, vekâlet veya vesayeti altında bulundukları devletin yönetim ve yönlendirmesiyle gerçekleştirdikleri eylemde yöneten devletin sorumluluğu
D
Uluslararası hukuka aykırı eylemde bulunan devletle aynı askeri uluslararası örgüte üye devletin sorumluluğu
E
Bir devleti uluslararası hukuka aykırı eylemde bulunmaya zorlayan devletin sorumluluğu
Açıklama:
Devletin sorumluluğu, uluslararası yükümlülüğü ihlal eden eylemin ya doğrudan devletin eylemi olduğu ya da dolaylı olarak devletin eylemlerinden yükümlü sayıldığı varlıklar tarafından gerçekleştirilmektedir. Bununla birlikte, uluslararası hukuk, çeşitli koşulların varlığı durumunda bir devletin, başka bir devletin hukuka aykırı eylemleriyle ilişkili olarak sorumlu tutulabileceğini kabul eder. Bu durumlar; bir devletin, uluslararası hukuka aykırı bir eylemde bulunmasında bir başka devlete yardım etmesi, eylemi gerçekleştiren devletin bir başka devlet tarafından yönlendirilmesi ve böyle bir eylemde bulunmaya zorlanmasıdır. Ancak aynı askeri uluslararası örgüte üye olmak tek başına başka bir devletin uluslararası hukuka aykırı nedeniyle üye olan devletin sorumluluğunu doğurmaz.
Soru 75
Aşağıdakilerden hangisi uluslararası hukukta dolaylı bir şekilde devletin sorumluluğunu doğurur?
Seçenekler
A
Yasama organının çıkardığı bir yasadan kaynaklanan sorumluluk
B
Kolluk kuvvetlerinin eylemlerinden kaynaklanan sorumluluk
C
İstihbarat görevlilerinin eylemlerinden kaynaklanan sorumluluk
D
Özel hastanelerin eylemlerinden kaynaklanan sorumluluk
E
Ulusal mahkemelerin verdiği yargı kararlarından kaynaklanan sorumluluk
Açıklama:
Uluslararası hukukta bazı eylemler devletin ‘doğrudan eylemi’ kabul edilirken bazı eylemler ‘dolaylı’ olarak devletin eylemi sayılır. Doğrudan devlet eylemleri, devlet organları ve görevlileri ile federe devletlerin ve özerk bölgelerin eylemleridir. Devletin dolaylı eylemlerinde ise uluslararası hukuku ihlal eden eylem bizzat devlet görevlileri tarafından gerçekleştirilmemekle birlikte, devlet ya eylemin gerçekleştirilmesine neden olmakta ya da eylem niteliği itibariyle devlete ait sayılmaktadır. Özel hastane örneğinde olduğu gibi sahibi devlet bile olsa özel hukuk kişisi niteliğindeki veya doğrudan özel sektörün sahip olduğu kurumlar tarafından yerine getirilen kamusal faaliyetler bakımından devletin dolaylı sorumluluğu söz konusudur.
Soru 76
Aşağıdakilerden hangisi geçici (ad hoc) olmayan uluslararası ceza mahkemelerindendir?
Seçenekler
A
Nüremberg Askeri Mahkemesi
B
Uluslararası Ceza Mahkemesi
C
Tokyo Askeri Mahkemesi
D
Ruanda Mahkemesi
E
Eski Yugoslavya Mahkemesi
Açıklama:
Nüremberg, Tokyo, Ruanda ve Eski Yugoslavya’da kurulan mahkemeler geçici (ad hoc) mahkemeler iken Uluslararası Ceza Mahkemesi sürekli nitelikli bir uluslararası mahkemedir. Doğru cevap B'dir.
Soru 77
Birleşmiş Milletler Genel Kurulu tarafından 1947 yılında, uluslararası hukukun
geliştirilmesi için kurulan uluslararası hukukun yazılı olmayan kurallarını kodlaştıran, yani
yazılı hâle getiren birim aşağıdakilerden hangisidir?
geliştirilmesi için kurulan uluslararası hukukun yazılı olmayan kurallarını kodlaştıran, yani
yazılı hâle getiren birim aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Uluslararası Hukuk Komisyonu
B
Uzlaştırma Komisyonu
C
Soruşturma Komisyonu
D
Ekonomik ve Sosyal Konsey
E
Birleşmiş Milletler Özel Komisyonu
Açıklama:
Uluslararası Hukuk Komisyonu: Birleşmiş Milletler Genel Kurulu tarafından 1947 yılında, uluslararası hukukun geliştirilmesi için kurulmuştur. Komisyonun çalışmalarının büyük bölümünü uluslararası hukukun çeşitli konuları için taslakların hazırlanması oluşturur. Uluslararası hukukun yazılı olmayan kurallarını kodlaştırır, yani yazılı hâle getirir. Doğru cevap A'dır.
Soru 78
I. Gerçekleştirilen eylemin uluslararası hukuka aykırı olması
II. Gerçekleştirilen eylemin devlete yüklenebilmesi
III. Devletin uluslararası alanda tanınmış olması
Yukarıdakilerden hangisi veya hangileri devletin sorumluluğunun ortaya çıkması için gerekli olan koşullardandır?
II. Gerçekleştirilen eylemin devlete yüklenebilmesi
III. Devletin uluslararası alanda tanınmış olması
Yukarıdakilerden hangisi veya hangileri devletin sorumluluğunun ortaya çıkması için gerekli olan koşullardandır?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
I ve II
D
II ve III
E
Hepsi
Açıklama:
Devletin sorumluluğunu doğuran olay, devlete yüklenebilen, uluslararası hukuka aykırı bir eylemin varlığıdır. Dolayısıyla, en genel şekliyle devletin sorumluluğunun ortaya çıkması için iki koşulun bulunduğunu söylemek mümkündür:
1) Bir devletin uluslararası hukuk uyarınca sahip olduğu bir yükümlülüğü ihlal eden bir eylemin varlığı
2) Bu eylemin o devlete yüklenebilmesi. Doğru cevap C'dir.
1) Bir devletin uluslararası hukuk uyarınca sahip olduğu bir yükümlülüğü ihlal eden bir eylemin varlığı
2) Bu eylemin o devlete yüklenebilmesi. Doğru cevap C'dir.
Soru 79
Devletin uluslararası sorumluluğu konusunda aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Uluslararası hukuka aykırılık, devletlerin hem yapma hem de yapmama/kaçınma
şeklindeki eylemlerinde söz konusu olmaktadır.
şeklindeki eylemlerinde söz konusu olmaktadır.
B
Devletin sorumluluğu, devletin uluslararası yükümlülüğü ihlal eden eylemi sonucunda doğar.
C
Devletin eyleminin uluslararası hukuka aykırı olabilmesi için dikkate alınması gereken yükümlülükler, eylemin gerçekleştiği anda devletin sahip olduğu yükümlülüklerdir.
D
Uluslararası hukuka aykırı eylemin gerçekleştiği anda var olmakla birlikte eylemden sonra ortadan kalkan yükümlülük, devletin sorumluluğunu ortadan kaldırır.
E
Devletin söz konusu eyleminin kendi millî hukuku bağlamındaki hukuki değeri, daha açık bir ifadeyle millî hukuka uygun olması, eylemin uluslararası sorumluluk doğurmasına engel olamaz.
Açıklama:
Uluslararası hukuka aykırı eylemin gerçekleştiği anda var olmakla birlikte eylemden sonra ortadan kalkan yükümlülük, devletin sorumluluğunu ortadan kaldırmaz. Doğru cevap D'dir.
Soru 80
Aşağıdakilerden hangisi devletin sorumluluğuna sebep olabilecek dolaylı eylemleri arasında yer alır?
Seçenekler
A
Konsolosluk görevlilerinin eylemleri
B
İdari memurların eylemleri
C
Yargı organlarının eylemleri
D
Yasama organının yaptığı eylemler
E
Bazı idari yetkileri kullanan yerel güçler
Açıklama:
Çoğunlukla merkezî otoritenin zayıfladığı dönemlerde, merkezî otoritenin iradesini yansıtır şekilde yerel güçler bazı idari yetkileri kullanabilmektedirler. Uluslararası hukuk, bu tip durumlarda da söz konusu devletin sorumlu tutulacağını kabul eder. Bu eylemler devlete atfedilen dolaylı eylemler arasında yer alır. Doğru cevap E'dir.
Soru 81
Uluslararası hukuka aykırı eylemde bulunan devletin sorumluluğu ile yardım eden devletin sorumluluğu arasındaki ilişki nasıldır?
Seçenekler
A
Her ikisi de bu eylemlerden müşterek sorumludur.
B
Yardım eden devlet yardımı kapsamında kısmi sorumludur.
C
Sadece eylemi gerçekleştiren devletin sorumluluğu vardır.
D
Eylemi gerçekleştiren devlet yardım eden devletin sorumluluğunu üstlenebilir.
E
Yardımı eden devletin sorumluluğu için bu eylemin işe yaramış olması gerekir.
Açıklama:
Uluslararası hukuka aykırı eylemde bulunan devletin sorumluluğu devam eder, yardım eden devletin sorumluluğu ise ancak yardımın sonuca etkisi oranında gerçekleşir. Dolayısıyla bir müşterek sorumluluk değil, kısmi sorumluluk söz konusudur. Doğru cevap B'dir.
Soru 82
Aşağıdakilerden hangisi başka bir devletin eylemin eylemlerinden kaynaklı olarak uluslararası sorumluluğun doğmasına neden olmaz?
Seçenekler
A
Yardım eden devlet
B
Yöneten devlet
C
Yönlendiren devlet
D
Zorlayan devlet
E
Eylemden haberi olan devlet
Açıklama:
Eylemden haberi olan devletin herhangi bir sorumluluğu söz konusu değildir. Doğru cevap E'dir.
Soru 83
I. Eylemi durdurmak ve tekrarlamamak
II. Mümkünse eski hâle getirmek
III. Zararı tazmin etmek
IV. Eylemden etkilenen tarafı manevi olarak tatmin etmek
Yukarıdakilerden hangisi veya hangileri uluslararası hukuka aykırı davranan devletin yükümlülüklerindendir?
II. Mümkünse eski hâle getirmek
III. Zararı tazmin etmek
IV. Eylemden etkilenen tarafı manevi olarak tatmin etmek
Yukarıdakilerden hangisi veya hangileri uluslararası hukuka aykırı davranan devletin yükümlülüklerindendir?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız III
C
II, III, IV
D
I, II, III
E
Hepsi
Açıklama:
Uluslararası hukuka aykırı bir şekilde eylemde bulunan devletin öncelikli yükümlülüğü, eylemi durdurmak ve tekrarlamamaktır. Bu, ortaya yeni çıkan sorumluluk ilişkisinden önce var olan bir yükümlülüğün mantıksal sonucu olarak ortaya çıkar. Devletin ikinci ve en önemli yükümlülüğü ise, onarma yükümlülüğüdür. Onarma, uluslararası hukuka aykırı eylemin sonuçlarını ortadan kaldırmayı amaçlar ve mümkünse eski hâle getirmeyi, değilse tazmini ve eylemden etkilenen tarafı manevi olarak tatmin etmeyi kapsar. Doğru cevap E'dir.
Soru 84
A devleti B devletine sattığı malların parasını almış ancak malları zamanında teslim etmediğinden B devleti zarara uğramıştır. Bu durumda A devletinin öncelikle aşağıdakilerden hangisini yapması gerekir?
Seçenekler
A
Özür dilemesi
B
Malları anlaşılandan fazlasıyla daha sonradan B devletine göndermesi
C
Aldığı parayı iade etmesi
D
Malları eksiz göndermek ve B devletinin zararını tazmin etmesi
E
B devletiyle daha fazla ekonomik ilişki kurması
Açıklama:
Devletin en önemli yükümlülüklerinden biri de onarma yükümlülüğüdür. Onarma, uluslararası hukuka aykırı eylemin sonuçlarını ortadan kaldırmayı amaçlar ve mümkünse eski hâle getirmeyi, değilse tazmini şeklinde olur. Doğru cevap D'dir.
Soru 85
Bir devlet memuru olan kişinin eylemleri neticesinde zarar gören bir devletin muhatabı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Devlet memurunun kendisi
B
Devlet memurunun çalıştığı kurum
C
Devlet memurunun vatandaşı olduğu devlet
D
Devlet memurunun amiri konumundaki kişi
E
Eylemi yapan gerçek kişi olduğu için uluslararası sorumluluk doğmaz
Açıklama:
Kamusal faaliyet yürüten devlet adına çalışan memurlar da dolaylı olarak devletin sorumluluğu altındadırlar. Doğru cevap C'dir.
Ünite 7
Soru 1
"Devlete Sığınmaya İlişkin Beyanname"BM Genel Kurulu tarafından hangi yılda kabul edilmiştir?
Seçenekler
A
1950
B
1951
C
1967
D
1981
E
2001
Açıklama:
1951 Mülteci Sözleşmesi ile 1967 Protokolü, evrensel düzeyde mültecilere özgülenmiş tek çok taraflı andlaşmadır. Bu belgelere, 1951 Mülteci Sözleşmesi’ne ve/ veya 1967 Protokolü’ne taraf devletlerin bakanlar toplantısında 2001 yılında kabul edilen beyannameyi ve BM Genel Kurulu tarafından 1967’de kabul edilen Devlete Sığınmaya İlişkin Beyanname’yi de BM’nin öncülük ettiği bağlayıcı olmayan belgeler olarak eklemeliyiz. Doğru cevap C.
Soru 2
Devletin iç hukuku açısından iltica talebinde bulunanlar _________, talepleri kabul edilenler ise ___________ olarak adlandırılır.
Yukarıda verilen cümledeki boşlukları doğru olacak şekilde tamamlayınız.
Yukarıda verilen cümledeki boşlukları doğru olacak şekilde tamamlayınız.
Seçenekler
A
göçmen-sığınmacı
B
sığınmacı-mülteci
C
kaçak-göçmen
D
mülteci-sığınmacı
E
fiili mülteci- mülteci
Açıklama:
Devletin iç hukuku açısından iltica talebinde bulunanlar sığınmacı, talepleri kabul edilenler ise mültecidir. Doğru cevap B.
Soru 3
Aşağıdakilerden hangisi / hangileri mültecilik statüsünün varlığından bahsedebilmek için gereken koşullardan arasında yer alır?
I- Kendi ülkesinde iş bulamama
II- Ülkede yargılanma
III-Ülkesi dışında bulunma
IV-Zulme uğramaktan haklı nedenlerle korkma
I- Kendi ülkesinde iş bulamama
II- Ülkede yargılanma
III-Ülkesi dışında bulunma
IV-Zulme uğramaktan haklı nedenlerle korkma
Seçenekler
A
I-II
B
II-III
C
I-III
D
III-IV
E
II-IV
Açıklama:
1951 Mülteci Sözleşmesi 1A(2) maddesinin yaptığı tanım çerçevesinde, mültecilik statüsünün varlığından bahsedebilmek için şu koşulların bulunması gerekir: 1. Zulme uğramaktan haklı nedenlerle korkma 2. Zulme uğrama korkusunun ırk, din, tabiiyet (milliyet), belirli bir toplumsal gruba mensup olma veya siyasi düşüncelerden kaynaklanması 3. Ülkesi dışında bulunma 4. Kendi ülkesinin korumasından yoksun bulunma, yararlanmak istememe veya ülkesine göre dönememe, dönmek istememe. Doğru cevap D.
Soru 4
Aşağıdakilerden hangisi mülteci statüsü verilmesinin koşullarından biri değildir?
Seçenekler
A
Irkı nedeniyle haklı sebeplerle zulme uğrayacağından korkmak
B
Dini nedeniyle haklı sebeplerle zulme uğrayacağından korkmak
C
Tabiiyeti itibariyle haklı sebeplerle zulme uğrayacağından korkmak
D
Siyasi düşünceleri sebebiyle haklı sebeplerle zulme uğrayacağından korkmak
E
Doğa olayları nedeniyle haklı sebeplerle zarar göreceğinden korkmak
Açıklama:
Irkı, dinî, tabiiyeti, belirli bir sosyal gruba mensubiyeti veya siyasi düşünceleri yüzünden, zulme uğrayacağından haklı sebeplerle korktuğu için vatandaşı olduğu ülkenin dışında bulunan ve bu ülkenin korumasından yararlanamayan ya da söz konusu korku nedeniyle yararlanmak istemeyen yahut tabiiyeti yoksa ve bu tür olaylar sonucu önceden yaşadığı ikamet ülkesinin dışında bulunan, oraya dönemeyen veya söz konusu korku nedeniyle dönmek istemeyenler mülteci statüsünden yararlanabilir.
Soru 5
1951 Mülteci Sözleşmesi’nin 1F maddesi, anılan 1A(2)’de yapılan mülteci tanımının bazı kişiler hakkında uygulanmayacağını belirtir.
Aşağıdakilerden hangisi bu kişilerden değildir?
Aşağıdakilerden hangisi bu kişilerden değildir?
Seçenekler
A
Barışa karşı suç işleyenler
B
Savaş suçu işleyenler
C
İnsanlığa karşı suç işleyenler
D
Birleşmiş Milletlerin amaç ve ilkelerine aykırı fiillerden suçlu olanlar
E
Siyasi suçlular
Açıklama:
Mülteci Sözleşmesi’nin 1F maddesi, anılan 1A(2)’de yapılan mülteci tanımının bazı kişiler hakkında uygulanmayacağını belirtir. Bunlar;
“(a)barışa karşı suç, savaş suçu veya insanlığa karşı suç gibi suçlar için hükümler koyan uluslararası belgelerde tanımlanan bir suç işlediğine,
(b) mülteci sıfatıyla kabul edildiği ülkeye sığınmadan önce, sığındığı ülkenin
dışında ağır bir siyasi olmayan suç işlediğine,
(c) Birleşmiş Milletlerin amaç ve ilkelerine aykırı fiillerden suçlu olduğuna
dair hakkında ciddi kanaat mevcut” olan kişilerdir.
“(a)barışa karşı suç, savaş suçu veya insanlığa karşı suç gibi suçlar için hükümler koyan uluslararası belgelerde tanımlanan bir suç işlediğine,
(b) mülteci sıfatıyla kabul edildiği ülkeye sığınmadan önce, sığındığı ülkenin
dışında ağır bir siyasi olmayan suç işlediğine,
(c) Birleşmiş Milletlerin amaç ve ilkelerine aykırı fiillerden suçlu olduğuna
dair hakkında ciddi kanaat mevcut” olan kişilerdir.
Soru 6
Aşağıdakilerden hangisi "geri göndermeme ilkesi" ile ilgilidir?
Seçenekler
A
Zulme uğrama tehdidi altında bulunanların ülkelerine gönderilmesinin men edilmesi
B
Birleşmiş Milletlerin amaç ve ilkelerine aykırı fiillerden suçlu olduğuna
dair hakkında ciddi kanaat mevcut kişilerin ülkelerine geri gönderilmemesi.
dair hakkında ciddi kanaat mevcut kişilerin ülkelerine geri gönderilmemesi.
C
Savaş suçu işleyenlerin ülkelerine geri gönderilmemesi
D
Barışa karşı suç işleyenlerin ülkelerine geri gönderilmemesi.
E
Siyasi olmayan ağır bir suç işleyenlerin ülkelerine geri gönderilmemesi.
Açıklama:
Mülteci hukukunun iki önemli ayağı olduğunu söyleyebiliriz. Bunlardan birincisi,
geri göndermeme ilkesidir. İlke, zulme uğrama tehdidi altında bulunanların ülkelerine gönderilmesini yasaklamaktadır.
geri göndermeme ilkesidir. İlke, zulme uğrama tehdidi altında bulunanların ülkelerine gönderilmesini yasaklamaktadır.
Soru 7
Aşağıdakilerden hangisi 1951 Mülteci Sözleşmesinde geri göndermeme ilkesine istisna oluşturan hükümlerden biridir?
Seçenekler
A
Ciddi bir adi suçtan dolayı kesinleşmiş bir hükümle mahkum olduğu için söz konusu ülkenin halkı açısından bir tehlike oluşturmaya devam edenler bu haktan yararlanamaz.
B
Irkı dolayısıyla hayatı ya da özgürlüğü tehlike altında olanlar bu hükümden yararlanamaz.
C
Dinî nedenlerden dolayı hayatı ya da özgürlüğü tehlike altında olanlar bu hükümden yararlanamaz.
D
Belirli bir sosyal gruba mensubiyeti nedeniyle hayatı ya da özgürlüğü tehlike altında olanlar bu hükümden yararlanamaz.
E
Siyasi düşünceleri nedeniyle hayatı ya da özgürlüğü tehlike altında olanlar bu hükümden yararlanamaz.
Açıklama:
Bununla beraber, bulunduğu ülkenin güvenliği için tehlikeli sayılması yolunda ciddi sebepler bulunan veya özellikle ciddi bir adi suçtan dolayı kesinleşmiş bir hükümle mahkum olduğu için söz konusu ülkenin halkı açısından bir tehlike oluşturmaya devam eden bir mülteci, işbu hükümden yararlanmayı talep edemez.
Soru 8
Aşağıdakilerden hangisi geri göndermeme ilkesindeki istisnaların uygulanmasındaki standartlardan biri değildir?
Seçenekler
A
Bu istisnaların uygulanması işkence, zalimane, gayriinsani ya da aşağılayıcı
muamele ya da cezaya ya da buna denk düşecek bir muameleye veya sınırlandırılması mümkün olmayan diğer insan hakları prensiplerine aykırılık
oluşturmamalıdır.
muamele ya da cezaya ya da buna denk düşecek bir muameleye veya sınırlandırılması mümkün olmayan diğer insan hakları prensiplerine aykırılık
oluşturmamalıdır.
B
İlkenin insani karakteri ve ihlalinde ortaya çıkacak ciddi sonuçlar dikkate
alındığında, istisnalar dar yorumlanmalı ve özel dikkatle uygulanmalıdır.
alındığında, istisnalar dar yorumlanmalı ve özel dikkatle uygulanmalıdır.
C
Geri gönderilmeme ilkesine yönelik istisnaların uygulanmasında adil yargılama ilkesine sıkı bir şekilde bağlı kalınmalıdır.
D
Hiçbir taraf devlet; bir mülteciyi, ırkı, dinî, tabiiyeti, belirli bir sosyal gruba mensubiyeti veya siyasi fikirleri dolayısıyla hayatı ya da özgürlüğü tehlike altında olacak ülkelerin sınırlarına, her ne şekilde olursa olsun geri göndermeyecek veya iade (“refouler”) etmeyecektir.
E
İstisnaların uygulanması durumunda dahi, ilgili Devlet bireyin güvenli üçüncü bir ülkeye kabulünü sağlamaya yönelik bütün makul önlemleri almalıdır.
Açıklama:
D şıkkı geri göndermeme ilkesinin dayanağıdır.
Soru 9
Mültecilerin Hukuki Statüsüne İlişkin Sözleşme kaç yılında kabul edilmiştir?
Seçenekler
A
1940
B
1945
C
1951
D
1957
E
1960
Açıklama:
Mültecilerin Hukuki Statüsüne İlişkin Sözleşme, 28 Temmuz
1951 yılında kabul edildi.
1951 yılında kabul edildi.
Soru 10
Aşağıdakilerden hangisi 1951 Mülteci Sözleşmesinin 29. maddesinin beyanıdır?
Seçenekler
A
Taraf Devletler, menkul ve gayrimenkul mülkiyet edinme ile buna bağlı diğer hakları, menkul ve gayrimenkul mülkiyete ait kira ve diğer sözleşmelerle ilgili diğer hakları, her mülteciye, mümkün olduğu kadar müsait ve her hâlde genel olarak aynı koşullardaki yabancılara sağlanandan daha az müsait olmayan bir şekilde uygulayacaktır.
B
Taraf devletler mültecilere, her ne isimle olursa olsun, benzer koşullarda vatandaşlara uyguladıklarından veya uygulayabileceklerinden farklı ya da daha yüksek resim, harç ve vergi uygulamayacaklardır.
C
Bütün nüfusun tabi olduğu ve nadir bulunan maddelerin genel dağıtımını düzenleyen bir vesika usulünün mevcut bulunduğu hâllerde, mültecilere vatandaşlar gibi muamele edilecektir.
D
Taraf Devletler, hayatlarının veya özgürlüklerinin tehdit altında bulunduğu bir ülkeden doğruca gelerek izinsizce kendi topraklarına giren veya bu topraklarda bulunan mültecilere, gecikmeden yetkili makamlara başvurarak yasa dışı girişlerinin veya bulunuşlarının nedenlerini göstermeleri koşuluyla, yasa dışı yollardan girişleri veya bulunuşlarından dolayı ceza vermeyeceklerdir.
E
Sözleşmede tanınan hakları ırk, renk, cinsiyet, dil, din, siyasal veya diğer bir fikir, ulusal veya sosyal köken, mülkiyet, doğum veya diğer bir statü gibi her hangi bir nedenle ayrımcılık yapılmaksızın, kendi ülkesinde bulunan ve egemenlik yetkisine tabi olan bütün bireyler için güvence altına almayı bu ve haklara saygı göstermeyi taahhüt etmektedir.
Açıklama:
Doğru cevap "B" şıkkıdır.
Soru 11
1951 Mülteci Sözleşmesinin hangi maddesi vatandaşlarla eşit düzeyde fikrî mülkiyet hakkı getirmiştir?
Seçenekler
A
28
B
31
C
14
D
15
E
16
Açıklama:
14. madde
Soru 12
Aşağıdakilerden hangisi 1951 Mülteci Sözleşmesi’nin 18. maddesinin vermiş olduğu haktır?
Seçenekler
A
Kendi işinde çalışarak gelir elde etme hakkı.
B
Özgürce seyahat etme hakkı.
C
Seyahat ve ikamet özgürlüğü.
D
Vatandaşlarla eşit düzeyde mahkemelere ulaşma hakkı.
E
Vatandaşlarla eşit düzeyde fikrî mülkiyet hakkı.
Açıklama:
Ülkede hukuka uygun olarak bulunan mültecilere tanınan son hak, 1951 Mülteci Sözleşmesi’nin 18. maddesinde yer alan, kendi işinde çalışarak gelir elde etme
hakkıdır.
hakkıdır.
Soru 13
1951 mülteci sözleşmesinin hangi maddesi siyasi amaç ve kâr amacı taşımayan dernekler ile meslek sendikaları ile ilgili hakları belirtmektedir?
Seçenekler
A
14
B
15
C
21
D
28
E
31
Açıklama:
1951 mülteci sözleşmesinin 15. maddesi siyasi amaç ve kâr amacı taşımayan dernekler ile meslek sendikaları ile ilgili hakları içermektedir.
Soru 14
Seçeneklerden hangisi, 1951 Mülteci Sözleşmesi 1A(2) maddesinin yaptığı tanım çerçevesinde, mültecilik statüsünün varlığından bahsedebilmek için gerekli koşullardan biri değildir?
Seçenekler
A
Zulme uğramaktan haklı nedenlerle korkma
B
Zulme uğrama korkusunun ırk, din, tabiiyet (milliyet), belirli bir toplumsal
gruba mensup olma veya siyasi düşüncelerden kaynaklanması
gruba mensup olma veya siyasi düşüncelerden kaynaklanması
C
Kendi ülkesinin korumasından yoksun bulunma, yararlanmak istememe
veya ülkesine göre dönememe, dönmek istememe
veya ülkesine göre dönememe, dönmek istememe
D
Ülkesi dışında bulunma
E
Ekonomik sıkıntı içinde bulunma
Açıklama:
Ekonomik sıkıntı içinde bulunma
Soru 15
Statüleri ve bulunuş koşulları belirsiz olsa bile, salt fiziksel olarak bulunuşları dahi, mültecilerin bazı haklardan yararlanabilmesi sonucu doğurmaktadır. Seçeneklerden hangisi bu haklar arasında değildir?
Seçenekler
A
düşünce, vicdan ve din özgürlüğü
B
temel ihtiyaçlara ulaşma hakkı
C
eğitim hakkı
D
yaşama hakkı
E
ücretli işte çalışma hakkı
Açıklama:
ücretli işte çalışma hakkı
Soru 16
Seçeneklerden hangisi bütün mültecilerin yararlanacağı haklardan biri değildir?
Seçenekler
A
Aile birliği hakkı
B
Uluslararası seyahat hakkı
C
Yaşama hakkı
D
Temel eğitim hakkı
E
Düşünce, vicdan ve din özgürlüğü
Açıklama:
Uluslararası seyahat hakkı
Soru 17
Seçeneklerden hangisi mültecilerin fiziksel bulunuş düzeyinde sahip olduğu haklardan biridir?
Seçenekler
A
Seyahat ve ikamet özgürlüğü
B
Kamu bağış ve yardımlarından yararlanma hakkı
C
Adil koşullarda çalışma hakkı
D
Aile birliği hakkı
E
Sınır dışı edilmeme hakkı
Açıklama:
Aile birliği hakkı.
Soru 18
Zulme uğramaktan korkma koşulu ile ilgili ifadelerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Zulme uğrama korkusu, öznel/subjektif bir hâldir
B
Mültecilik çerçevesinde sağlanan koruma, zulme uğrama korkusuyla ilişkilendirilmiştir.
C
Devletin işlenen bir suç iddiasıyla takibat yapması ve bu takibat sonucunda
ceza vermesi, zulüm oluşturur.
ceza vermesi, zulüm oluşturur.
D
İddia edilen zulüm korkusu, kişin vatandaşı olduğu ülkeden kaynaklanmalıdır.
E
Kişi, asıl olarak devlet görevlilerinin zulmünden korkuyor olmalıdır.
Açıklama:
Devletin işlenen bir suç iddiasıyla takibat yapması ve bu takibat sonucunda
ceza vermesi, zulüm oluşturur.
ceza vermesi, zulüm oluşturur.
Soru 19
BM Mülteciler Yüksek Komiserliği’nin kuruluş amacını yansıtan ve mülteci sorunu çözümünün temel dayanağı olan, Mültecilerin Hukuki Statüsüne İlişkin Sözleşme hangi tarihte kabul edilmiştir?
Seçenekler
A
28 Temmuz 1951
B
14 Aralık 1951
C
14 Aralık 2010
D
28 Temmuz 1950
E
14 Aralık 1950
Açıklama:
28 Temmuz 1951
Soru 20
BM Mülteci Örgütü hangi tarihte kurulmuştur?
Seçenekler
A
22 Mart 1967
B
22 Mart 1951
C
28 Temmuz 1940
D
28 Temmuz 1951
E
14 Aralık 1950
Açıklama:
14 Aralık 1950
Soru 21
Mültecilik statüsü ile ilgili ifadelerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Mültecilik statüsü, kişinin kendi devletinde koruma görememesinden yahut görmek istememesinden kaynaklanan bir durumdur
B
Mültecilerin, kendilerine koruma sağlayan devlet tarafından genellikle bir
yük olarak görülmesi, sadece mültecilik statüsünün verilmesinin değil, bu statünün sona ermesinin de belli koşullara bağlanmasını gerektirmiştir. 1951 Mülteci Sözleşmesi’nin 1 (C) maddesi bu koşulları hükme bağlar.
yük olarak görülmesi, sadece mültecilik statüsünün verilmesinin değil, bu statünün sona ermesinin de belli koşullara bağlanmasını gerektirmiştir. 1951 Mülteci Sözleşmesi’nin 1 (C) maddesi bu koşulları hükme bağlar.
C
Mültecinin iradesine bağlı olarak mültecilik statüsünü sona erdiren nedenlerden biri, kişinin irade ve gönüllü olarak kaybettiği vatandaşlığını kazanması durumudur.
D
Mülteci, kendi devleti dışında başka bir devletin vatandaşlığını kazanmış olabilir. Böyle bir durumda da mültecilik statüsünün getirdiği koruma, gereksiz hâle
gelmiştir. Bu durumun mültecilik statüsünü sona erdirmesi için söz konusu devletin koruma sağlıyor olması şartı aranmaz.
gelmiştir. Bu durumun mültecilik statüsünü sona erdirmesi için söz konusu devletin koruma sağlıyor olması şartı aranmaz.
E
Mültecinin iradesi dışında gerçekleşen bazı durumlar da mültecilik statüsünü sona ermesine neden olabilir. Mültecilik statüsünün verilmesini gerekli kılan
zulme uğrama korkusuna neden olan olayların, yeni mültecinin kendi ülkesinde
zulüm korkusunu doğuran uygulamaların ortadan kalkması, mültecilik statüsünü
sona erdirir.
zulme uğrama korkusuna neden olan olayların, yeni mültecinin kendi ülkesinde
zulüm korkusunu doğuran uygulamaların ortadan kalkması, mültecilik statüsünü
sona erdirir.
Açıklama:
Mülteci, kendi devleti dışında başka bir devletin vatandaşlığını kazanmış olabilir. Böyle bir durumda da mültecilik statüsünün getirdiği koruma, gereksiz hâle
gelmiştir. Bu durumun mültecilik statüsünü sona erdirmesi için söz konusu devletin koruma sağlıyor olması şartı aranmaz.
gelmiştir. Bu durumun mültecilik statüsünü sona erdirmesi için söz konusu devletin koruma sağlıyor olması şartı aranmaz.
Soru 22
Seçeneklerden hangisi henüz mültecilik statüleri resmiyet kazanmamış kişilerin fiziksel güvenliği ile ilişkili olarak, insan hakları hukuku çerçevesinde güvence altında olan haklarından biri değildir?
Seçenekler
A
işkenceye, zalimane, insanlık dışı ve onur kırıcı muameleye maruz kalmama hakkı
B
yaşama hakkı
C
güvenlik hakkı
D
Aile birliği hakkı
E
kişisel özgürlük hakkı
Açıklama:
Aile birliği hakkı
Soru 23
Seçeneklerdeki ifadelerden hangisi doğru değildir?
Seçenekler
A
Mültecilik, devletlerin verdiği bir statüdür
B
Devletin iç hukuku açısından iltica talebinde bulunanlar sığınmacıdır
C
Mültecilik, devletlerin tanıdığı bir statüdür
D
Devletin iç hukuku açısından iltica talepleri kabul edilenler mültecidir
E
Uluslararası hukuk ise iltica talebinde bulunanları da mülteci kabul eder
Açıklama:
Mültecilik, devletlerin verdiği bir statüdür
Soru 24
Uluslararası mülteci hukukunun en önemli metni kabul edilen mülteci sözleşmesi hangi yılda kabul edilmiştir?
Seçenekler
A
1951
B
1953
C
1955
D
1960
E
1967
Açıklama:
1951 Mültecilerin Statüsüne İlişkin Sözleşme, uluslararası mülteci hukukunun temel andlaşmasıdır. Doğru cevap A.
Soru 25
Aşağıdakilerden hangisi 1951 Mülteci Sözleşmesi’nin yaptığı mülteci tanımı çerçevesinde, zulme uğrama korkusunun kaynaklandığı nedenlerden biri değildir?
Seçenekler
A
Irka dayalı ayrımcılık
B
Dine dayalı ayrımcılık
C
Tabiiyet (milliyet) nedeni
D
Siyasal düşünce
E
Ekonomik baskılar
Açıklama:
1951 Mülteci Sözleşmesi’nin yaptığı mülteci tanımı çerçevesinde, zulme uğrama korkusunun kaynaklandığı nedenlerden ilki, ırka dayalı ayrımcılıktır. Sözleşme’nin mülteci tanımında sayılan diğer bir neden, dine dayalı ayrımcılıktır.Sözleşmenin zikrettiği tabiiyet (milliyet) nedeni, ırk kavramına benzer şekilde, her türlü etnik veya dilsel toplulukları ifade eder. Siyasal düşünce, 1951 Mülteci Sözleşmesi’nin saydığı son zulüm nedenidir. Doğru cevap E.
Soru 26
Aşağıdakilerden hangisi mültecilerle ilgili olarak şemsiye ilkedir?
Seçenekler
A
Ayrımcılık yasağı
B
İltica hakkı
C
Sığınma hakkı
D
Ger gönderme yasağı
E
Egemenlik ilkesi
Açıklama:
Geri gönderme yasağı, mültecilerle ilgili koruyucu bir şemsiye ilkedir. Uluslararası ve ulusal düzeylerde, ülke topraklarında bulunan yabancıların ülke dışına çıkarılması sonucunu doğuran çeşitli uygulamalar bulunmaktadır. 1951 Mülteci Sözleşmesi’nin 32. maddesi de dikkate alındığında geri göndermeme ilkesi, sınır dışı etme, iade etme, suçluların iadesi gibi her ne adla olursa olsun, mültecilerin ölüm, işkence, zulüm tehdidi altında olacakları ülkeye gönderilmemesini gerektirmektedir. Aksi takdirde devletler arasında yapılacak suçluların iadesi anlaşmalarıyla yahut idari önlemler olarak başvurulan sınır dışı etme uygulamalarıyla geri gönderme ilkesinin uygulanabilirliği ortadan kalkmış olacaktır. Doğru cevap D.
Soru 27
___________________, özellikle iç savaş, iç savaş korkusu yahut baskıcı hükûmetlerin askerî yöntemlere başvurması veya tehdidinde bulunması durumunda komşu devletlere yönelen geniş insan topluluklarından gelmektedir.
Verilen bilgideki boşluğu doğru bir şekilde doldurunuz.
Verilen bilgideki boşluğu doğru bir şekilde doldurunuz.
Seçenekler
A
Ulusal güvenlik talebi
B
İstisnai durumlar
C
Geri gönderme yasağı
D
Ülke güvenliğine yönelik tehlike
E
Kitlesel sığınma talepleri
Açıklama:
Kitlesel sığınma talepleri, özellikle iç savaş, iç savaş korkusu yahut baskıcı hükûmetlerin askerî yöntemlere başvurması veya tehdidinde bulunması durumunda komşu devletlere yönelen geniş insan topluluklarından gelmektedir. Doğru cevap E.
Soru 28
I-Kendi ülkesine kalıcı olarak dönen kişinin mültecilik statüsü devam eder.
II-Mültecinin kendi ülkesindeki korku nedenini oluşturan olayların ortadan kalkması, mültecilik statüsünü sona erdirir.
III-Kaybedilen vatandaşlığın gönüllü ve iradi olarak yeniden kazanılması, mültecilik statüsünün sona erme nedeni olabilir.
Mültecilik statüsünün sona ermesi ile ilgili olarak verilen bilgilerden hangisi/hangileri doğrudur?
II-Mültecinin kendi ülkesindeki korku nedenini oluşturan olayların ortadan kalkması, mültecilik statüsünü sona erdirir.
III-Kaybedilen vatandaşlığın gönüllü ve iradi olarak yeniden kazanılması, mültecilik statüsünün sona erme nedeni olabilir.
Mültecilik statüsünün sona ermesi ile ilgili olarak verilen bilgilerden hangisi/hangileri doğrudur?
Seçenekler
A
I
B
II
C
II-III
D
III
E
I-III
Açıklama:
- Kaybedilen vatandaşlığın gönüllü ve iradi olarak yeniden kazanılması, mültecilik statüsünün sona erme nedeni olabilir.
- Kendi ülkesine kalıcı olarak dönen kişinin mültecilik statüsü sona erer.
- Kaybedilen vatandaşlığın gönüllü ve iradi olarak yeniden kazanılması, mültecilik statüsünün sona erme nedeni olabilir. Doğru cevap C.
Soru 29
Aşağıdakilerin hangisi mültecilerin hukuka uygun bulunan hakları arasında yer alır?
Seçenekler
A
Kimlik belgesi edinme hakkı
B
Sınır dışı edilmeme hakkı
C
Mahkemelere ulaşabilme hakkı
D
Ücretsiz temel eğitimden yararlanabilme hakkı
E
Aile birliği hakkı
Açıklama:
A-C-D ve E şıklarında verilen haklar mültecilerin Salt Fiziksel Olarak Bulunanların Hakları arasında yer alır. Doğru cevap B.
Soru 30
Mültecilerden hukuka uygun olarak kalanların hakları ile ilgili verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Ülkede sadece fiziksel olarak bulunan kişiler sınır dışı edilmeme hakkına sahiptir.
B
Kendi işinde çalışabilir.
C
Sosyal güvenlikten yararlanma hakkına sahiptir.
D
Kamu bağış ve yardımlarından yararlanma hakkına sahiptir.
E
Seyahat ve ikamet özgürlüğüne sahiptir.
Açıklama:
Ülkede hukuka uygun şekilde bulunan mülteciler, sınır dışı edilmeme hakkına sahiptirler. Bunun aksine ülkede sadece fiziksel olarak bulunan kişilerin sınır dışı edilmeme hakları yoktur. Ancak sınır dışı etme, kişilerin zulme uğramaktan korktukları ülkelerine dönme zorunluluğunu doğuruyorsa bu durum sınır dışı etme olarak değil, geri gönderme olarak kabul edilir. Ülkede hukuka uygun şekilde bulunanlar açısından 1951 Mülteci Sözleşmesi’nin 32 (1). maddesi, “Taraf Devletler, ülkelerinde yasal olarak bulunan bir mülteciyi, ulusal güvenlik veya kamu düzeni ile ilgili sebepler dışında sınır dışı etmeyeceklerdir” hükmünü içermektedir. Doğru cevap A.
Soru 31
Uluslararası mülteci hukukunun temel andlaşması olan Mültecilerin Statüsüne İlişkin Sözleşme kaç yılında imzalanmıştır?
Seçenekler
A
1945
B
1951
C
1967
D
1975
E
1984
Açıklama:
Uluslararası mülteci hukukunun en önemli metni, 1951 tarihli Mültecilerin Statüsüne İlişkin Sözleşmedir.
Soru 32
Aşağıdakilerden hangisi yabancı bir ülkede salt fiziksel olarak bulunanların haklarından biridir?
Seçenekler
A
Ücretsiz temel eğitiminden yararlanma hakkı.
B
Seyahat ve ikamet özgürlüğü
C
Çalışma hakkı
D
Sosyal güvenlikten yararlanma hakkı
E
Kamu bağış ve yardımlarından yararlanma hakkı
Açıklama:
İnsan hakları hukuku uyarınca gelişen ilkeler çerçevesinde ilk ve temel eğitimin ücretsiz olarak devlet tarafından sağlanması bireyler için bir haktır. Bununla birlikte, ilk ve temel eğitimin sonrasındaki mesleki eğitim ve yükseköğretim ücretli olabilmektedir.
Soru 33
Aşağıdakilerden hangisi yabancı bir ülkede hukuka uygun olarak bulunanların haklarındandır?
Seçenekler
A
sosyal güvenlikten yararlanma hakkı.
B
adil koşullarda çalışma hakkı.
C
seyahat ve ikamet özgürlüğü
D
çalışma hakkı
E
kamu bağış ve yardımlarından yararlanma hakkı
Açıklama:
Ülkede hukuka uygun olarak bulunan mülteciler, 1951 Mülteci Sözleşmesi’nin 26. maddesi uyarınca seyahat ve ikamet özgürlüğüne sahiptir. Maddeye göre, “Her Taraf Devlet, ülkesinde yasal olarak bulunan mültecilere genel olarak aynı koşullardaki yabancılara yönetmeliklerce sağlanan, toprakları üzerinde ikamet edeceği yeri seçme ve özgürce seyahat etme hakkını tanıyacaktır”.
Soru 34
Aşağıdakilerden hangisi diğer mültecilerle kıyaslandığında, yalnızca yabancı bir ülkede hukuka uygun olarak kalanların haklarından biridir?
Seçenekler
A
Kendi işinde çalışma hakkı
B
Seyahat ve ikamet özgürlüğü
C
Sınır dışı edilmeme hakkı
D
Mahkemelere ulaşabilme hakkı
E
Sosyal güvenlikten yararlanma hakkı
Açıklama:
Ülkede hukuka uygun olarak kalan mültecilere tanınan haklardan biri sosyal güvenlikten yararlanma hakkıdır. 1951 Mülteci Sözleşmesi’nin 24. maddesinin 1. fıkrasının b bendi ile ikinci ve üçüncü fıkraları bu konuyla ilgilidir: “1. Taraf Devletler, ülkelerinde yasal olarak ikamet eden mültecilere, aşağıdaki konularda vatandaşlarına uyguladıkları muamelenin aynısını uygulayacaklardır:
(b) Aşağıdaki sınırlamalara tabi olmak üzere, sosyal güvenlik (iş kazaları, meslek hastalıkları, analık, hastalık, sakatlık, yaşlılık, ölüm, işsizlik, ailevi yükümlülükler ile ulusal yasalara ve yönetmeliklere göre bir sosyal güvenlik programının kapsamına giren her hangi bir olağanüstü durum);
(i) Kazanılmış hakların ve kazanılmak üzere olan hakların korunması için uygun düzenlemeler mevcut olabilir;
(ii) Tamamen devlet fonlarından karşılanan ödenekler veya ödenek bölümleri ile normal bir emeklilik ödeneği için lüzumlu aidat koşullarını yerine getirmemiş kişilere yapılan yardımlar konusunda, ikamet edilen ülkenin ulusal yasaları ve yönetmelikleri hükümler içerebilir.”
(b) Aşağıdaki sınırlamalara tabi olmak üzere, sosyal güvenlik (iş kazaları, meslek hastalıkları, analık, hastalık, sakatlık, yaşlılık, ölüm, işsizlik, ailevi yükümlülükler ile ulusal yasalara ve yönetmeliklere göre bir sosyal güvenlik programının kapsamına giren her hangi bir olağanüstü durum);
(i) Kazanılmış hakların ve kazanılmak üzere olan hakların korunması için uygun düzenlemeler mevcut olabilir;
(ii) Tamamen devlet fonlarından karşılanan ödenekler veya ödenek bölümleri ile normal bir emeklilik ödeneği için lüzumlu aidat koşullarını yerine getirmemiş kişilere yapılan yardımlar konusunda, ikamet edilen ülkenin ulusal yasaları ve yönetmelikleri hükümler içerebilir.”
Soru 35
Aşağıdakilerden hangisi salt fiziksel olarak bulunan mültecilerin haklarından biri değildir?
Seçenekler
A
Geri göndermemeden yararlanma hakkı
B
İzinsiz giriş nedeniyle cezalandırılmama hakkı
C
Fiziksel güvenliğin sağlanması hakkı
D
Sınır dışı edilmeme hakkı
E
Düşünce özgürlüğü
Açıklama:
Ülkede hukuka uygun şekilde bulunan mülteciler, sınır dışı edilmeme hakkına sahiptirler. Bunun aksine ülkede sadece fiziksel olarak bulunan kişilerin sınır dışı edilmeme hakları yoktur. Ancak sınır dışı etme, kişilerin zulme uğramaktan korktukları ülkelerine dönme zorunluluğunu doğuruyorsa bu durum sınır dışı etme olarak değil, geri gönderme olarak kabul edilir.
Soru 36
Aşağıdakilerden hangisi hukuka uygun olarak bulunan mültecilerin haklarından biri değildir?
Seçenekler
A
Adil koşullarda çalışma hakkı
B
Kendi işinde çalışma hakkı
C
Kimlik belgesi edinme hakkı
D
Düşünce, din ve vicdan özgürlüğü
E
Aile birliği hakkı
Açıklama:
Sözleşme’nin 24. maddesi şu şekildedir:
“1. Taraf Devletler, ülkelerinde yasal olarak ikamet eden mültecilere, aşağıdaki konularda vatandaşlarına uyguladıkları muamelenin aynısını uygulayacaklardır: (a) Yasalarla düzenlendiği veya idari makamların yetkisine tabi oldukları ölçüde; ücretin bir parçası olduğu durumlarda aile yardımlarını da içerir şekilde ücretler, çalışma saatleri, fazla mesai düzenlemeleri, ücretli tatil, evde çalışmaya ilişkin sınırlamalar, asgari çalışma yaşı, çıraklık ve mesleki eğitim, kadınların ve küçüklerin çalışması, toplu iş sözleşmeleri ile sağlanan imkânlardan yararlanma.
“1. Taraf Devletler, ülkelerinde yasal olarak ikamet eden mültecilere, aşağıdaki konularda vatandaşlarına uyguladıkları muamelenin aynısını uygulayacaklardır: (a) Yasalarla düzenlendiği veya idari makamların yetkisine tabi oldukları ölçüde; ücretin bir parçası olduğu durumlarda aile yardımlarını da içerir şekilde ücretler, çalışma saatleri, fazla mesai düzenlemeleri, ücretli tatil, evde çalışmaya ilişkin sınırlamalar, asgari çalışma yaşı, çıraklık ve mesleki eğitim, kadınların ve küçüklerin çalışması, toplu iş sözleşmeleri ile sağlanan imkânlardan yararlanma.
Soru 37
Avrupa Birliği üyesi devletlerin mülteci statüsünün verilmesiyle ilgili farklı uygulamalarının birbirine yaklaştırılması amacıyla çıkarılan uluslararası belge aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
İnsan Hakları Avrupa Sözleşmesi
B
1951 Mülteci Sözleşmesi
C
1966 tarihli Kişisel ve Siyasal Haklar Uluslararası Sözleşmesi
D
1984 tarihli İşkenceye Karşı Sözleşme
E
2004 tarihli Avrupa Birliği Konsey Yönergesi
Açıklama:
Avrupa Birliği bünyesinde konuyla ilgili yapılan düzenlemeler arasında özellikle anılmayı gerektiren bir belge, 2004 tarihli Üçüncü ülke uyruklarının ya da devletsiz kişilerin mülteci olarak ya da başka şekilde uluslararası korumaya muhtaç kişiler olarak nitelendirilmeleri ve statüleri ve sağlanacak korumanın içeriği için asgari standartlara ilişkin Konsey Yönergesi’dir. Üye devletlerin mülteci statüsünün verilmesiyle ilgili farklı uygulamalarının birbirine yaklaştırılması amacıyla çıkarılan yönerge, 1951 Mülteci Sözleşmesi’nin genel ruhunu yansıtır. Yönerge’nin 21. maddesi üye devletlerin geri göndermeme yasağına uluslararası sorumluluklarına uygun olarak uyması gereğine işaret ederek 1951 Mülteci Sözleşmesi’yle paralel istisnalar getirirken 15. maddede uluslararası veya iç çatışmaları da koruma nedeni olarak sayar.
Soru 38
Mülteci statüsünün verilmesinin koşullarıyla ilgili olarak verilen bilgilerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Haklı korkunun tespitinde kişinin tehdit algısı değil, ülkedeki koşullar araştırılır.
B
Ayrımcılık uygulanması mültecilik statüsü için tek başına yeterli sebep değildir.
C
Muhalif düşünceler nedeniyle korku duymak mültecilik statüsünün tanınması için yeterli bir nedendir.
D
Bir ülkeye sığınmadan önce, sığındığı ülkenin dışında ağır bir siyasi olmayan suç işleyen kişiler de mülteci tanımına girer.
E
İltica talebinde bulunacakları yahut transit ülke olarak kullanacakları bir ülkenin sınırlarına kadar gelen kişiler, henüz tam olarak ülkelerini terk etmemişlerse koruma altına alınmazlar.
Açıklama:
Haklı korkunun tespitinde ülkedeki koşullar araştırılır ama kişinin tehdit algısı da görmezden gelinemez. Ayrımcılık tek başına zulüm değildir. Zulüm oluşturması için belli bir yoğunluğa ulaşmalıdır. Sıradan ve siyasi hiçbir eylemi olmayan bir vatandaşın muhalif düşünceleri nedeniyle korku duyması, mültecilik statüsü için yeterli değildir. Mülteci sıfatıyla kabul edildiği ülkeye sığınmadan önce, sığındığı ülkenin dışında ağır bir siyasi olmayan suç işlediğine dair ciddi kanaat mevcut olan kişiler mülteci statüsü kapsamı dışındadır. Kendi ülkesindeki olumsuzlardan kaçarak iltica talebinde bulunacakları yahut transit ülke olarak kullanacakları bir ülkenin sınırlarına kadar gelen kişiler, henüz tam olarak ülkelerini terk etmemiş bile olsalar, 1951 Mülteci Sözleşmesi çerçevesinde en azından mülteci olup olmadıkları belirleninceye kadar koruma altındadır.
Soru 39
Mülteci statüsünün sona ermesi ile ilgili olarak verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Vatandaşı olduğu ülkenin korumasından kendi isteği ile tekrar yararlanmak mültecilik statüsünü mültecinin iradesine bağlı olarak sona erdirir.
B
Mültecinin ilişkisini kestiği ülkesiyle yeniden, olağan ve resmî yollarla ilişki kurması, mültecilik statüsünün kesin olarak sona erdiğini gösterir.
C
Kaybedilen vatandaşlığın gönüllü ve iradi olarak yeniden kazanılması, mültecilik statüsünün sona erme nedeni olabilir.
D
Kendi ülkesine kalıcı olarak dönen kişinin mültecilik statüsü sona erer.
E
Mültecinin kendi ülkesindeki korku nedenini oluşturan olayların ortadan kalkması, mültecilik statüsünü sona erdirir
Açıklama:
Mültecinin zulme uğrama korkusuyla ayrıldığı ve doğallıkla ilişkisini kestiği ülkesiyle yeniden, olağan ve resmî yollarla, söz konusu korkunun ortadan kalktığını gösterir şekilde ilişki kurması, korumadan yararlanma anlamına gelir. Bununla birlikte yine de her bir durumun özellikleri göz önüne alınarak, kurulan ilişkinin gerçekten zulme uğrama korkusunun ortadan kalkması anlamına gelip gelmediği, koruma talebinin kabul edilip edilmediği, kişinin giriş iznini geçici ve zorunlu bir seyahat için isteyip istemediği gibi hususlar değerlendirilmeden mültecilik statüsünün sona erdiği kabul edilmemelidir.
Soru 40
Geri göndermeme ilkesi ile ilgili olarak verilen bilgilerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Geri göndermeme ilkesinde önemli olan devletin kişiyi hangi nitelemeyle ve nasıl gönderdiğidir.
B
Kendi ülkesinin sınırını geçmeden iltica talep ettiği ülkenin sınırına gelen kişilere geri göndermeme ilkesi uygulanmaz.
C
Devletler, denizden gelen mültecilerin karasularına girmesini engelleyemez.
D
Geri göndermeme ilkesinin istisnaları, 1951 tarihli Sözleşmede net olarak belirlenmemiştir. Ülkeler durumun özelliklerine göre bu ilkeyi uygularlar.
E
İlkenin insani karakteri ve ihlalinde ortaya çıkacak ciddi sonuçlar dikkate alındığında, istisnalar dar yorumlanmalı ve özel dikkatle uygulanmalıdır.
Açıklama:
Geri göndermeme ilkesinde önemli olan, eylemin sonucudur. Devletin kişiyi hangi nitelemeyle ve
nasıl gönderdiğinden çok, göndermenin sonucunda kişinin zulme uğrama korkusu duyduğu ülkesine dönmek zorunda kalıp kalmadığına bakılır. Sınıra kadar gelmiş kişilerin, artık kendi ülkelerinde ayrıldığı kabul edilir. Devletler, denizden gelen mültecilerin karasularına girmesini engelleyebilir. Ancak bu engellemenin sonucunda kişilerin hayatlarının tehlikeye girmemesi gerekir. Ulusal güvenlik ve kamu güvenliği istisnaları 1951 tarihliSözleşme’nin geri göndermeme ilkesine izin verdiği tek istisnalardır. İlkenin insani karakteri ve ihlalinde ortaya çıkacak ciddi sonuçlar dikkate alındığında, istisnalar dar yorumlanmalı ve özel dikkatle uygulanmalıdır.
nasıl gönderdiğinden çok, göndermenin sonucunda kişinin zulme uğrama korkusu duyduğu ülkesine dönmek zorunda kalıp kalmadığına bakılır. Sınıra kadar gelmiş kişilerin, artık kendi ülkelerinde ayrıldığı kabul edilir. Devletler, denizden gelen mültecilerin karasularına girmesini engelleyebilir. Ancak bu engellemenin sonucunda kişilerin hayatlarının tehlikeye girmemesi gerekir. Ulusal güvenlik ve kamu güvenliği istisnaları 1951 tarihliSözleşme’nin geri göndermeme ilkesine izin verdiği tek istisnalardır. İlkenin insani karakteri ve ihlalinde ortaya çıkacak ciddi sonuçlar dikkate alındığında, istisnalar dar yorumlanmalı ve özel dikkatle uygulanmalıdır.
Soru 41
Mülteciler belirli nedenlerle zulme uğrayacakları düşüncesiyle kendi ülkelerinden ayrılmak zorunda kalan kişilerdir. Aşağıdakilerden hangisi bu nedenlerden biri değildir?
Seçenekler
A
Belirli bir sosyal gruba mensubiyet
B
Siyasi düşünceler
C
Ekonomik sıkıntılar
D
Kişinin ırkı
E
Kişinin milliyeti
Açıklama:
Bir kişinin ekonomik sıkıntılar nedeniyle kendi ülkesinden ayrılmak zorunda kalması mülteci olarak kabul edilmesinin bir nedeni değildir.
Soru 42
Mülteci haklarının sağlanması için en önemli unsur aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
1951 Mülteci Sözleşmesi
B
BM Mülteciler Yüksek Komiserliği
C
Uluslararası insan hakları hukuku
D
Bölgesel insan haklarını koruma mekanizmaları
E
Uluslararası mülteci hukukuna ve uluslararası insan hakları hukukuna uygun ulusal düzenlemeler
Açıklama:
*Uluslararası mülteci hukukuna ve uluslararası insan hakları hukukuna uygun ulusal düzenlemeler, mülteci haklarının sağlanması için en önemli unsurdur.
Soru 43
Cartagena Mülteciler Bildirisi aşağıdaki nedenlerden hangisiyle, hayatları tehdit altında olduğu için ülkesinden kaçan kişileri mülteci olarak kabul etmemektedir?
Seçenekler
A
Yaygın şiddet
B
Dış saldırı
C
İç çatışma
D
Ekonomik sıkıntı
E
Yaygın insan hakları ihlalleri
Açıklama:
Cartagena Mülteciler Bildirisi ekonomik sıkıntı nedeniyle hayatları tehdit altında olduğu için ülkesinden kaçan kişileri mülteci olarak kabul etmemektedir.
Soru 44
Uluslararası hukuk kurallarında belirtilen nedenlerle ülkesini terk etmek zorunda kalan kişiler ne zaman mülteci olarak adlandırılmaktadırlar?
Seçenekler
A
Terk ettikleri ülke devleti tarafından durumları hukuken açıklandığında
B
Koruma sağlayan devlet tarafından kişinin mültecilik statüsü hukuki yollardan açıkça beyan edildiğinde
C
Terk ettikleri ülke devleti BM Mülteciler Yüksek Komiserliği’ne bildirimde bulunduğunda
D
Koruma sağlayan devlet BM Mülteciler Yüksek Komiserliği’ne bildirimde bulunduğunda
E
Ülkesini terk etmek zorunda kalan kişiler koruma sağlayan devlet ülkesine yasal yollardan girdiklerinde
Açıklama:
Uluslararası hukuk kurallarında belirtilen nedenlerle ülkesini terk etmek zorunda kalan kişiler, koruma sağlayan devlet tarafından kişinin mültecilik statüsü hukuki yollardan açıkça beyan edildiğinde mülteci olarak adlandırılmaktadırlar.
Soru 45
Mültecilik statüsünün resmî olarak tanınmasına kadar olan sürede iltica talebinde bulunan kişilere ne ad verilir?
Seçenekler
A
Kaçak
B
Göçmen
C
Misafir
D
Geçici mülteci
E
Sığınmacı
Açıklama:
Mültecilik statüsünün resmî olarak tanınmasına kadar olan sürede iltica talebinde bulunan kişilere sığınmacı adı verilir.
Soru 46
1951 Mülteci Sözleşmesi’ne göre mültecilik statüsünün varlığından bahsedebilmek için aşağıdaki koşullardan hangisinin bulunması gerekmez?
Seçenekler
A
Zulme uğramaktan haklı nedenlerle korkma
B
Zulme uğrama korkusunun ırk, din vb. sebeplerden kaynaklanması
C
Ülkesi dışında bulunma
D
Kendi ülkesinin korumasından yoksun bulunma
E
Gittiği ülkenin korumasından yoksun bulunma
Açıklama:
1951 Mülteci Sözleşmesi’ne göre mültecilik statüsünün varlığından bahsedebilmek için, gittiği ülkenin korumasından yoksun bulunma koşulunun bulunması geremez.
Soru 47
Mültecilerin mağduru olmaktan korktukları zulüm aşağıdakilerden hangisi tarafından gerçekleştirilemez?
Seçenekler
A
Devlet görevlileri
B
Devlet görevlilerinin yanında zulüm yapan farklı gruplar
C
Devletten güç alarak zulüm yapan farklı gruplar
D
Zulüm yapan fiili iktidar sahipleri
E
Zulüm yapan aile bireyleri
Açıklama:
Aile bireyleri tarafından yapılan zulüm kişilerin mülteci statüsü kazanmalarına neden olmaz.
Soru 48
I.Kişi özgürlüğünün tehdit altında olması
II.Kişi yaşamının tehdit altında olması
III.Ağır insan hakkı ihlallerinin gerçekleşmesi
IV.Devletin bir suç iddiasıyla takibat yapması
V.Devletin yaptığı ceza takibatı sonucunda ceza vermesi
Yukarıdakilerden hangileri zulüm kavramının kapsamında yer almaz?
II.Kişi yaşamının tehdit altında olması
III.Ağır insan hakkı ihlallerinin gerçekleşmesi
IV.Devletin bir suç iddiasıyla takibat yapması
V.Devletin yaptığı ceza takibatı sonucunda ceza vermesi
Yukarıdakilerden hangileri zulüm kavramının kapsamında yer almaz?
Seçenekler
A
I ve V
B
II ve V
C
I ve IV
D
III ve V
E
IV ve V
Açıklama:
Devletin bir suç iddiasıyla takibat yapması ve yaptığı ceza takibatı sonucunda ceza vermesi zulüm kavramının kapsamında yer almaz.
Soru 49
Aşağıdakilerden hangisi mülteci tanımı çerçevesinde, zulme uğrama korkusunun kaynaklandığı nedenlerden biri değildir?
Seçenekler
A
Bir kişinin ırkı
B
Bir kişinin dini
C
Bir kişinin muhalif görüşü
D
Bir kişinin etnik gruba mensup olması
E
Bir kişinin mesleki gruba mensup olması
Açıklama:
Sıradan ve siyasi hiçbir eylemi olmayan bir vatandaşın muhalif düşünceleri nedeniyle korku duyması, mülteci tanımı çerçevesinde, zulme uğrama korkusunun kaynaklandığı nedenlerden biri değildir.
Soru 50
Aşağıdaki suçlardan hangisinin işlenmesi kişinin mülteci statüsü kazanmasına engel olmaz?
Seçenekler
A
Barışa karşı suç
B
İnsanlığa karşı suç
C
Savaş suçu
D
Sığındığı ülkenin dışında işlenen hafif bir adi suç
E
Sığındığı ülkenin dışında işlenen ağır bir siyasi olmayan suç
Açıklama:
Kişinin sığındığı ülkenin dışında hafif bir adi suç işlemesi mülteci statüsü kazanmasına engel olmaz.
Soru 51
Aşağıdakilerden hangisi ile kurulan hukuki düzen, devletlere, mülteci statüsündeki kişilere çeşitli haklar sağlama yükümlülüğü getirmektedir?
Seçenekler
A
Mültecilerin Statüsüne İlişkin Sözleşme
B
Afrika’daki Mülteci Sorunlarının Özel Yönlerini Düzenleyen Afrika Birliği Örgütü Sözleşmesi
C
Cartagena Mülteciler Bildirisi
D
Asya-Afrika Mültecilere Karşı Muameleye İlişkin İlkeler
E
Kişisel ve Siyasal Haklar Uluslararası Sözleşmesi
Açıklama:
Mültecilerin Statüsüne İlişkin Sözleşme ile kurulan hukuki düzen, devletlere, mülteci statüsündeki kişilere çeşitli haklar sağlama yükümlülüğü getirmektedir.
Soru 52
Mültecilik statüsü resmen kabul edilmiş kişiler için hangi tabir kullanılmaktadır?
Seçenekler
A
Hukuki mülteci
B
Fiili mülteci
C
De facto mülteci
D
Göçmen
E
İnsan kaçakçısı
Açıklama:
Mültecilik statüsü resmen kabul edilmiş kişiler için hukuki mülteci tabiri kullanılmaktadır.
Soru 53
Aşağıdakilerden hangisi 1951 Mülteci Sözleşmesi’nin yaptığı mülteci tanımı çerçevesinde, zulme uğrama korkusunun kaynaklandığı nedenlerden biri değildir?
Seçenekler
A
Irka dayalı ayrımcılık
B
Dine dayalı ayrımcılık
C
Tabiiyet (milliyet) nedeni
D
Toplumsal bir gruba mensubiyet nedeniyle zulme uğrama
E
Sosyal statü
Açıklama:
Sosyal statü, 1951 Mülteci Sözleşmesi’nin yaptığı mülteci tanımı çerçevesinde, zulme uğrama korkusunun kaynaklandığı nedenlerden biri değildir.
Soru 54
1951 Mülteci Sözleşmesi’ne göre aşağıdakilerden hangi kapsama girenler hakkında mülteci statüsü uygulanamayacağı durumlardan biri değildir?
Seçenekler
A
Barışa karşı suç işleyenler
B
İnsanlığa karşı suç işleyenler
C
Savaş suçu işleyenler
D
Mülteci sıfatıyla kabul edildiği ülkeye sığınmadan önce, sığındığı ülkenin dışında ağır bir siyasi olmayan suç işleyenler
E
Siyasal düşüncesi nedeniyle zulme uğrama korkusu içinde olduğunu iddia eden kişiler
Açıklama:
Siyasal düşüncesi nedeniyle zulme uğrama korkusu içinde olduğunu iddia eden kişiler 1951 Mülteci Sözleşmesi’ne göre aşağıdakilerden hangi kapsama girenler hakkında mülteci statüsü uygulanamayacağı durumlardan biri değildir.
Soru 55
1951 Mülteci Sözleşmesi’nin 32. maddesi de dikkate alındığında hangi ilke sınır dışı etme, iade etme, suçluların iadesi gibi her ne adla olursa olsun, mültecilerin ölüm, işkence, zulüm tehdidi altında olacakları ülkeye gönderilmemesini gerektirmektedir?
Seçenekler
A
Ayrımcılık yasağı
B
Yaşama hakkı
C
Geri göndermeme ilkesi
D
Düşünce özgürlüğü
E
Aile birliği hakkı
Açıklama:
1951 Mülteci Sözleşmesi’nin 32. maddesi de dikkate alındığında geri göndermeme ilkesi sınır dışı etme, iade etme, suçluların iadesi gibi her ne adla olursa olsun, mültecilerin ölüm, işkence, zulüm tehdidi altında olacakları ülkeye gönderilmemesini gerektirmektedir.
Soru 56
1951 Mülteci Sözleşmesi dışında geri göndermeme ilkesini içeren belgelerden belki de en önemlisi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
İşkenceye ve Diğer Zalimane, İnsanlık Dışı veya Onur Kırıcı Muamele veya Cezaya Karşı Sözleşmesi
B
Kişisel ve Siyasal Haklar Uluslararası Sözleşmesi
C
İnsan Hakları Avrupa Sözleşmesi
D
Cartagena Mülteciler Bildirisi
E
Afrika’daki Mülteci Sorunlarının Özel Yönlerini Düzenleyen Afrika Birliği Örgütü Sözleşmesi
Açıklama:
1951 Mülteci Sözleşmesi dışında geri göndermeme ilkesini içeren belgelerden
belki de en önemlisi olan 1984 tarihli İşkenceye ve Diğer Zalimane, İnsanlık Dışı
veya Onur Kırıcı Muamele veya Cezaya Karşı Sözleşmesi'dir.
belki de en önemlisi olan 1984 tarihli İşkenceye ve Diğer Zalimane, İnsanlık Dışı
veya Onur Kırıcı Muamele veya Cezaya Karşı Sözleşmesi'dir.
Soru 57
Aşağıdakilerden hangisi geri göndermeme ilkesinin bu durumdaki kişilerin sahip oldukları en büyük haktır?
Seçenekler
A
Geri göndermemeden yararlanma hakkı
B
İzinsiz giriş nedeniyle cezalandırılmaması hakkı
C
Yaşama hakkı
D
Temel ihtiyaçlara ulaşma hakkı
E
Aile birliği hakkı
Açıklama:
Geri göndermemeden yararlanma hakkı geri göndermeme ilkesinin bu durumdaki kişilerin sahip oldukları en büyük haktır.
Soru 58
Aşağıdakilerden hangisi mültecilerin salt fiziksel olarak bulunmalarından kaynaklanan bir haktır?
Seçenekler
A
İzinsiz giriş nedeniyle cezalandırılmaması hakkı
B
Sınır dışı edilmeme hakkı
C
Seyahat ve ikamet özgürlüğü
D
Kendi işinde çalışma hakkı
E
Çalışma hakkı
Açıklama:
İzinsiz giriş nedeniyle cezalandırılmaması hakkı mültecilerin salt fiziksel olarak bulunmalarından kaynaklanan bir haktır.
Soru 59
Mülteci statüsünün resmî olarak verilmesine bakılmaksızın geçici yahut daimi ikamet izni verilenlerin, ülkede hukuka uygun olarak kaldıkları kabul edilir. Aşağıdakilerden hangisi sadece bu şekilde hukuka uygun olarak kalanların kullanabildikleri bir haktır?
Seçenekler
A
Sosyal güvenlikten yararlanma hakkı
B
Seyahat ve ikamet özgürlüğü
C
Kendi işinde çalışma hakkı
D
Sınır dışı edilmeme hakkı
E
Kimlik belgesi edinme hakkı
Açıklama:
Sosyal güvenlikten yararlanma hakkı hukuka uygun olarak kalanların kullanabildikleri bir haktır.
Soru 60
Aşağıdaki haklardan hangisinden yararlanmak için mültecilerin hukuka uygun olarak bulunmaları gerekmektedir?
Seçenekler
A
Seyahat ve ikamet özgürlüğü
B
Çalışma hakkı
C
Sosyal güvenlikten yararlanma hakkı
D
Kamu bağış ve yardımlarından yararlanma hakkı
E
Adil koşullarda çalışma hakkı
Açıklama:
Seyahat ve ikamet özgürlüğünde yararlanmak için mültecilerin hukuka uygun olarak bulunmaları gerekmektedir.
Soru 61
Aşağıdakilerden hangisi mülteci hukukunun en önemli metnidir?
Seçenekler
A
1951 Mülteci sözleşmesi
B
1967 BM Devlete Sığınmaya İlişkin Beyanname
C
1969 Afrika Birliği Örgütü Sözleşmesi
D
Cartagena Mülteciler Bildirisi
E
Asya-Afrika Mültecilere Karşı Muameleye İlişkin İlkeler
Açıklama:
1951 Mülteci sözleşmesi
Soru 62
Mültecilik statüsünün resmî olarak tanınmasına kadar olan sürede iltica
talebinde bulunan kişilere literatürde çoğunlukla ne ad verilmektedir?
talebinde bulunan kişilere literatürde çoğunlukla ne ad verilmektedir?
Seçenekler
A
Mülteci
B
Göçmen
C
Sığınmacı
D
İlticacı
E
Korunan
Açıklama:
Sığınmacı
Soru 63
Mültecilik statüsünün varlığından bahsedebilmek için aşağıdaki koşullardan hangisinin bulunması gerekmez?
Seçenekler
A
Zulme uğramaktan haklı nedenlerle korkma
B
Zulme uğrama korkusunun ırk, din, tabiiyet belirli bir toplumsal
gruba mensup olma veya siyasi düşüncelerden kaynaklanması
gruba mensup olma veya siyasi düşüncelerden kaynaklanması
C
Kendi ülkesinin korumasından yoksun bulunma
D
Ülke topraklarından dışarı çıkma isteği
E
Ülkesine göre dönememe, dönmek istememe
Açıklama:
Ülke topraklarından dışarı çıkma isteği
Soru 64
Mültecilikte zulme uğramaktan haklı nedenlerle korkunun tespitine ilişkin olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
Seçenekler
A
Talepte bulunanın içinde bulunduğu korkunun haklı nedenlere dayandığı yönünde inandırıcı bir anlatım yapabilmesi gerekir
B
Talepte bulunan kişi, ülkesinde doğrudan zulme uğramış olduğunu göstermek zorundadır
C
Talepte bulunan kişi kendisiyle benzer durumda olan kişilerin ülkesinde maruz kaldığı zulmü, zulme uğrama korkusunun haklı nedeni olarak gösterebilir.
D
İddia edilen zulüm korkusu, kişin vatandaşı olduğu ülkeden kaynaklanmalıdır.
E
Mültecilik statüsü verecek makamların talepte bulunanın ülkesinde koşullar hakkında resmî bir araştırma yapması zorunlu ve gerekli değildir
Açıklama:
Talepte bulunan kişi, ülkesinde doğrudan zulme uğramış olduğunu göstermek zorundadır
Soru 65
Mültecilik statüsünün belirlenmesinde anahtar kavram olan 'zulüme' ilişkin aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
Seçenekler
A
Özgürlüğün ve yaşamın tehdit altında olması ve ağır insan hakları ihlallerinin zulüm oluşturur
B
Devletin işlenen bir suç iddiasıyla takibat yapması ve bu takibat sonucunda
ceza vermesi, zulüm oluşturmaz
ceza vermesi, zulüm oluşturmaz
C
Adi bir suçun kovuşturulması ve cezalandırılması, zulüm kavramının dışındadır
D
Temel hak ve özgürlüklerin kullanımı anlamına gelen bir eylemin, haklı sınırlama sebepleriyle ilgisiz bir şekilde soruşturulması, yargılanması ve cezalandırılması zulüm teşkil edebilir
E
Aşırı ve insan haklarının ihlali anlamına gelen cezalar zulüm olarak kabul edilemez
Açıklama:
Aşırı ve insan haklarının ihlali anlamına gelen cezalar zulüm olarak kabul edilemez
Soru 66
Aşağıdakilerden hangisi 1951 Mülteci sözleşmesinin saydığı zulüm nedenlerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Irka dayalı ayrımcılık
B
Dine dayalı ayrımcılık
C
Milliyete dayalı ayrımcılık
D
Siyasal düşünce
E
Dış saldırı
Açıklama:
Dış saldırı
Soru 67
Kişinin kendi ülkesinin korumasından yoksun bulunması durumu aşağıdaki hallerden hangisinde söz konusu olmaz?
Seçenekler
A
Devlet iç karışıklık gibi çeşitli nedenlerle vatandaşlarını koruma imkanına sahip değilse
B
Kişi kendi ülkesinin yaşam koşullarına ayak uyduramıyorsa
C
Devlet bazı vatandaşları için açıkça koruma sağlamıyorsa
D
Devlet bazı vatandaşları için örtük olarak koruma sağlamıyorsa
E
Kişi zulüm korkusuyla devletinin korumasını reddediyorsa
Açıklama:
Kişi kendi ülkesinin yaşam koşullarına ayak uyduramıyorsa
Soru 68
Geri gönderememe ilkesinin istisnalarının uygulanmasında aşağıdaki hallerden hangisi dikkate alınamaz?
Seçenekler
A
Ülke güvenliğine yönelik tehlikenin ciddiyeti
B
Ülke güvenliğine yönelik tehlikenin gerçekleşme olasılığı, yakınlığı
C
Ülke güvenliğine yönelik tehlikenin ilgili kişinin gönderilmesiyle giderilip
giderilmeyeceği
giderilmeyeceği
D
Gönderme işleminin bireyin ailesi ve yakınları için oluşturacağı riskin niteliği ve ciddiliği
E
Ülke güvenliğine yönelik tehlikenin ilgili kişinin gönderilmesiyle önemli ölçüde azaltılıp azaltılmayacağı
Açıklama:
Gönderme işleminin bireyin ailesi ve yakınları için oluşturacağı riskin niteliği ve ciddiliği
Soru 69
Aşağıdaki hallerden hangisinde mültecilik statüsü sona ermez?
Seçenekler
A
Mültecinin kendi ülkesinde zulüm korkusunu doğuran uygulamaların ortadan kalkması
B
Mültecinin irade ve gönüllü olarak kaybettiği vatandaşlığını kazanması
C
Vatandaşı olduğu ülkenin korumasından kendi isteği ile tekrar yararlanması
D
Mültecinin zulme uğrama korkusuyla ayrıldığı devletine, kendi rızasıyla yerleşmek üzere dönmesi
E
Mültecinin kendi ülkesindeki ailesini ve yakınlarını ziyaret etmesi
Açıklama:
Mültecinin kendi ülkesindeki ailesini ve yakınlarını ziyaret etmesi
Soru 70
Aşağıdakilerden hangisi salt fiziksel olarak bulunanların haklarından değildir?
Seçenekler
A
Kendi işinde çalışma hakkı
B
Fiziksel güvenliğin sağlanması hakkı
C
Aile birliği hakkı
D
Temel ihtiyaçlara ulaşma hakkı
E
Kimlik belgesi edinme hakkı
Açıklama:
Kendi işinde çalışma hakkı
Soru 71
Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliğinin ilk büyük vakası ile karşı karşıya gelmesine neden olan devlet aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Sovyetler Birliği
B
Almanya
C
Polonya
D
Romanya
E
Birleşik Krallık
Açıklama:
Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliğinin ilk büyük vakası ile karşı karşıya gelmesine neden olan devlet, Sovyetler Birliği'dir.
Soru 72
Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliği ilk Nobel ödülünü hangi yılda almıştır?
Seçenekler
A
1951
B
1954
C
1957
D
1964
E
1981
Açıklama:
Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliği ilk Nobel ödülünü 1954 yılında almıştır.
Soru 73
Mülteciyi “ırk, din, milliyet, siyasi inanç ya da belirli bir toplumsal gruba mensubiyeti yüzünden zulüm ya da haklı bir temele dayanan zulme uğrama korkusu nedeniyle” vatandaşı olduğu ülke dışında bulunanlar yanında, “kendi menşe ülkesinin ya da vatandaşı olduğu ülkenin bir bölümünde ya da tümünde, dış saldırı, işgal, yabancı egemenliği ya da kamu düzenini ciddi biçimde bozan olaylar nedeniyle” de ülkesi dışında bulunan kişileri kapsar şekilde tanımlayan uluslararası düzenleme aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
1951 tarihli Mülteci Sözleşmesi
B
Cartagena Mülteciler Bildirisi
C
1969 tarihli Afrika’daki Mülteci Sorunlarının Özel Yönlerini Düzenleyen Afrika Birliği Örgütü Sözleşmesi
D
Asya-Afrika Mültecilere Karşı Muameleye İlişkin İlkeler
E
1951 tarihli Mülteci Sözleşmesine Dair 1967 tarihli Mültecilerin Hukuki Statüsüne İlişkin Protokol
Açıklama:
Bu uluslararası düzenleme, 1969 tarihli Afrika’daki Mülteci Sorunlarının Özel Yönlerini Düzenleyen Afrika Birliği Örgütü Sözleşmesi'dir.
Soru 74
Aşağıdakilerden hangisi, mültecilik statüsünün varlığından bahsedebilmek için gerekli olan koşullardan değildir?
Seçenekler
A
Zulme uğramaktan haklı nedenlerle korkma
B
Zulme uğrama korkusunun ırk, din, tabiiyet (milliyet), belirli bir toplumsal gruba mensup olma veya siyasi düşüncelerden kaynaklanması
C
Ülkesi dışında bulunma
D
Sığınmak istediği ülkede yerleşme niyetinin olması
E
Kendi ülkesinin korumasından yoksun bulunma, yararlanmak istememe veya ülkesine göre dönememe, dönmek istememe
Açıklama:
Sığınmak istediği ülkede yerleşme niyetinin olması, mültecilik statüsünün varlığından bahsedebilmek için gerekli olan koşullardan değildir.
Soru 75
Geri gönderme yasağının istisnalarının uygulanmasında bağlı kalınması gereken orantılılık ilkesi, aşağıdakilerden hangisinin dikkate alınmasını gerektirmez?
Seçenekler
A
Ülke güvenliğine yönelik tehlikenin ciddiyeti
B
Bu tehlikenin gerçekleşme olasılığı ve yakınlığı
C
Ülke güvenliğine yönelik tehlikenin ilgili kişinin gönderilmesiyle giderilip giderilmeyeceği ya da önemli ölçüde azaltılıp azaltılmayacağı
D
Geri gönderme yasağı ile uyumlu diğer alternatiflerin gerek iltica ülkesinde gerek güvenli üçüncü ülkede mevcut olup olmadığı ve bunların takip edilip edilemeyeceği
E
Gönderme işleminin yapılacağı ülkeye komşu ülkeler bakımından riskin ortaya çıkıp çıkmayacağı
Açıklama:
Gönderme işleminin yapılacağı ülkeye komşu ülkeler bakımından riskin ortaya çıkıp çıkmayacağı, orantılılık ilkesinin uygulanmasında dikkate alınmaz.
Soru 76
Özellikle iç savaş, iç savaş korkusu yahut baskıcı hükûmetlerin askerî yöntemlere başvurması veya tehdidinde bulunması durumunda komşu devletlere yönelen geniş insan topluluklarına yönelik ifade edilen statü aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Geçici koruma
B
Mülteci
C
Şartlı mülteci
D
Göçmen
E
İkincil koruma
Açıklama:
Özellikle iç savaş, iç savaş korkusu yahut baskıcı hükûmetlerin askerî yöntemlere başvurması veya tehdidinde bulunması durumunda komşu devletlere yönelen geniş insan topluluklarına yönelik ifade edilen statü, geçici koruma statüsüdür.
Soru 77
Uluslararası veya iç çatışmaları da koruma nedeni olarak sayan uluslarüstü düzenleme aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
1951 tarihli Mülteci Sözleşmesi
B
2004 tarihli AB Konsey Yönergesi
C
1966 tarihli Kişisel ve Siyasal Haklar Uluslararası Sözleşmesi
D
1984 tarihli İşkenceye ve Diğer Zalimane, İnsanlık Dışı veya Onur Kırıcı Muamele veya Cezaya Karşı Sözleşme
E
1969 tarihli Afrika’daki Mülteci Sorunlarının Özel Yönlerini Düzenleyen Afrika Birliği Örgütü Sözleşmesi
Açıklama:
Uluslararası veya iç çatışmaları da koruma nedeni olarak sayan uluslarüstü düzenleme, 2004 tarihli AB Konsey Yönergesi'dir.
Soru 78
Aşağıdakilerden hangisi, mültecilere tanınan haklar arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Geri gönderme yasağından yararlanma hakkı
B
İzinsiz giriş nedeniyle cezalandırılmama hakkı
C
Vatandaşlık hakkı
D
Mülkiyet ve aşırı vergilendirilmeme hakkı
E
Aile birliği hakkı.
Açıklama:
Mültecilere tanınan haklar arasında vatandaşlık hakkı yer almamaktadır.
Soru 79
Aşağıdakilerden hangisi, bir ülkede hukuka uygun olarak bulunan mültecilerin hakları arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Sınır dışı edilmeme hakkı
B
Seyahat özgürlüğü
C
Kendi işinde çalışma hakkı
D
Seçme ve seçilme hakkı
E
İkamet özgürlüğü
Açıklama:
Seçme ve seçilme hakkı, bir ülkede hukuka uygun olarak bulunan mültecilerin hakları arasında yer almaz.
Soru 80
Aşağıdakilerden hangisi, bir ülkede hukuka uygun olarak kalan mültecilerin hakları arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Çalışma hakkı
B
Sosyal güvenlikten yararlanma hakkı
C
Adil koşullarda çalışma hakkı
D
Kamu bağış ve yardımlarından yararlanma hakkı
E
Kamu hizmetine girme hakkı
Açıklama:
Kamu hizmetine girme hakkı, vatandaşlara hasredilmiş bir hak olup, ülkede hukuka uygun olarak kalan mültecilerin hakları arasında yer almaz.
Soru 81
I. Mültecilik statüsü verecek makamların talepte bulunanın ülkesindeki koşullar hakkında resmi bir araştırma yapması gerekli değildir.
II. Talepte bulunanın içinde bulunduğu korkunun haklı nedenlere dayandığı yönünde inandırıcı bir anlatım yapabilmesi önemlidir.
III. Talepte bulunan kişi, ülkesinde doğrudan zulme uğramış olduğunu göstermek zorunda değildir.
IV. İddia edilen zulüm korkusu, kişinin vatandaşı olduğu ülkeden kaynaklanmalıdır.
Yukarıda verilen önermelerden hangisi ya da hangileri mültecilik statüsünün varlığından bahsedebilmek için gereken "zulme uğramaktan haklı nedenlerle korkma" koşulu için söylenebilir?
II. Talepte bulunanın içinde bulunduğu korkunun haklı nedenlere dayandığı yönünde inandırıcı bir anlatım yapabilmesi önemlidir.
III. Talepte bulunan kişi, ülkesinde doğrudan zulme uğramış olduğunu göstermek zorunda değildir.
IV. İddia edilen zulüm korkusu, kişinin vatandaşı olduğu ülkeden kaynaklanmalıdır.
Yukarıda verilen önermelerden hangisi ya da hangileri mültecilik statüsünün varlığından bahsedebilmek için gereken "zulme uğramaktan haklı nedenlerle korkma" koşulu için söylenebilir?
Seçenekler
A
I, II
B
I, III
C
I, II, III
D
I, III, IV
E
I, II, III, IV
Açıklama:
Soruda verilen önermelerin tümü söylenebilir. Dolayısıyla sorunun doğru cevabı E şıkkıdır.
Soru 82
I. Zulüm, genel anlamda, özgürlüğün ve yaşamın tehdit altında olmasıdır.
II. Devletin işlenen bir suç iddiasıyla takibat yapması ve bu takibat sonucunda ceza vermesi zulüm oluşturmaz.
III. Temel hak ve özgürlüklerin kullanımı anlamına gelen bir eylemin, haklı sınırlama sebepleriyle ilgisiz bir şekilde soruşturulması, yargılanması ve cezalandırılması zulüm teşkil edebilir.
Yukarıda verilen önermelerden hangisi ya da hangileri mültecilik statüsünün belirlenmesinde anahtar kavram olarak ortaya çıkan "zulüm" için söylenebilir?
II. Devletin işlenen bir suç iddiasıyla takibat yapması ve bu takibat sonucunda ceza vermesi zulüm oluşturmaz.
III. Temel hak ve özgürlüklerin kullanımı anlamına gelen bir eylemin, haklı sınırlama sebepleriyle ilgisiz bir şekilde soruşturulması, yargılanması ve cezalandırılması zulüm teşkil edebilir.
Yukarıda verilen önermelerden hangisi ya da hangileri mültecilik statüsünün belirlenmesinde anahtar kavram olarak ortaya çıkan "zulüm" için söylenebilir?
Seçenekler
A
Yalnızca II
B
Yalnızca III
C
I, II
D
I, III
E
I, II, III
Açıklama:
Soruda verilen önermelerin tümü zulüm kavramı için geçerlidir. Dolayısıyla sorunun doğru cevabı E şıkkıdır.
Soru 83
I. Ulusal güvenlik ve kamu güvenliği, geri göndermeme ilkesinin tek istisnalarıdır.
II. Geri göndermeme ilkesinin istisnaları dar yorumlanmalıdır.
III. Geri göndermeme ilkesinin istisnalarının uygulanması durumunda, ilgili Devlet bireyin güvenli üçüncü bir ülkeye kabulünü sağlamaya yönelik bütün makul önlemleri almalıdır.
Mülteci hukukunun önemli bir ayağı olan geri göndermeme ilkesinin istisnalarına ilişkin yukarıda verilen önermelerden hangisi ya da hangileri doğrudur?
II. Geri göndermeme ilkesinin istisnaları dar yorumlanmalıdır.
III. Geri göndermeme ilkesinin istisnalarının uygulanması durumunda, ilgili Devlet bireyin güvenli üçüncü bir ülkeye kabulünü sağlamaya yönelik bütün makul önlemleri almalıdır.
Mülteci hukukunun önemli bir ayağı olan geri göndermeme ilkesinin istisnalarına ilişkin yukarıda verilen önermelerden hangisi ya da hangileri doğrudur?
Seçenekler
A
Yalnızca II
B
I, II
C
I, III
D
II, III
E
I, II, III
Açıklama:
Soruda verilen önermelerin tümü doğrudur. Dolayısıyla sorunun doğru cevabı E şıkkıdır.
Soru 84
I. Geri göndermemeden yararlanma hakkı
II. Mahkemelere ulaşabilme hakkı
III. Seyahat etme hakkı
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri bir ülkede salt fiziksel olarak bulunan mültecilerin hakkıdır?
II. Mahkemelere ulaşabilme hakkı
III. Seyahat etme hakkı
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri bir ülkede salt fiziksel olarak bulunan mültecilerin hakkıdır?
Seçenekler
A
Yalnızca I
B
Yalnızca II
C
I, II
D
I, III
E
I, II, III
Açıklama:
İlgili haklar için kitabın 130. sayfasına ve devam eden sayfalarına bakınız.
Bir ülkede salt fiziksel olarak bulunan mültecilerin seyahat etme hakkı yoktur ancak geri göndermemeden yararlanma hakkı ve mahkemelere ulaşabilme hakkı vardır. Dolayısıyla sorunun doğru cevabı C şıkkıdır.
Bir ülkede salt fiziksel olarak bulunan mültecilerin seyahat etme hakkı yoktur ancak geri göndermemeden yararlanma hakkı ve mahkemelere ulaşabilme hakkı vardır. Dolayısıyla sorunun doğru cevabı C şıkkıdır.
Soru 85
I. Çalışma hakkı
II. Sosyal güvenlikten yararlanma hakkı
III. Kamu bağış ve yardımlarından yararlanma hakkı
Yukarıda verilenlerden hangisi ya da hangileri bir ülkede hukuka uygun olarak kalan mültecilerin hakkıdır?
II. Sosyal güvenlikten yararlanma hakkı
III. Kamu bağış ve yardımlarından yararlanma hakkı
Yukarıda verilenlerden hangisi ya da hangileri bir ülkede hukuka uygun olarak kalan mültecilerin hakkıdır?
Seçenekler
A
Yalnızca I
B
Yalnızca III
C
I, III
D
II, III
E
I, II, III
Açıklama:
Soruda verilen hakların tümü için kitabın 134. ve 135. sayfalarına bakınız.
Soruda verilen hakların tümü bir ülkede hukuka uygun olarak kalan mültecilerin hakkıdır. Dolayısıyla sorunun doğru cevabı E şıkkıdır.
Soruda verilen hakların tümü bir ülkede hukuka uygun olarak kalan mültecilerin hakkıdır. Dolayısıyla sorunun doğru cevabı E şıkkıdır.
Ünite 8
Soru 1
Aşağıdakilerden hangisi uluslararası ekonomi hukukunun kişilerindendir?
Seçenekler
A
Ticari şirketler
B
Dernekler
C
Vakıflar
D
Uluslararası örgütler
E
Yasa koyucular
Açıklama:
Uluslararası örgütler
Soru 2
Aşağıdakilerden hangisi uluslararası ekonomi hukukunun kaynaklarından biri değildir?
Seçenekler
A
Uluslararası andlaşmalar
B
Örf adet
C
Yargı kararları
D
Hukukun temel ilkeleri
E
Güncel uygulamalar
Açıklama:
Güncel uygulamalar
Soru 3
Aşağıdakilerden hangisi uluslararası ekonomi hukukundaki uluslararası örgütlerden biri değildir?
Seçenekler
A
Merkez Bankası
B
BM Ekonomik ve Sosyal Konsey
C
Avrupa Birliği
D
Ekonomik Kalkınma ve İş birliği Örgütü
E
Uluslararası Para Fonu
Açıklama:
Merkez Bankası
Soru 4
Batılı sanayileşmiş devletler arasında dayanışma, iş birliği ve eşgüdüm sağlama amacını güden uluslararası örgüt hangisidir?
Seçenekler
A
UNICEF
B
BM
C
OECD
D
UNCITRAL
E
UNCTAD
Açıklama:
OECD (Ekonomik Kalkınma ve İş birliği Örgütü)
Soru 5
II. Dünya Savaşı ile yıkılan ekonomileri canlandırmak ve uluslararası ticareti serbestleştirmek, yeni bir uluslararası finans ve ticaret sistemi tesis etmek için 1944 yılında yapılan Bretton Woods Konferansları sonucunda ortaya çıkan mali kuruluşlardan biri hangisidir?
Seçenekler
A
IMF
B
OECD
C
UNCITRAL
D
Merkez Bankası
E
SDR
Açıklama:
IMF (Uluslararası Para Fonu)
Soru 6
Avrupa Birliğinde mali alanda birleşmeyi sağlayan anlaşma hangisidir?
Seçenekler
A
Brüksel andlaşması
B
Maastricht Andlaşması
C
Lizbon Andlaşması
D
Paris Andlaşması
E
Brexit Andlaşması
Açıklama:
Maastricht Andlaşması
Soru 7
Az gelişmiş veya gelişmekte olan ülkelerde yapılacak yatırımların önünü açmak amacıyla, Dünya Bankası himayesinde, yabancı sermaye yatırımlarının karşılaşabileceği ticarî olmayan riskler dolayısıyla meydana getirile bir garanti fonu hangisidir?
Seçenekler
A
IMF
B
Avrupa Merkez Bankası
C
MIGA
D
UNCITRAL
E
SDR
Açıklama:
MIGA (Çok Taraflı Yatırım Garanti Kuruluşu)
Soru 8
Yabancı yatırımlara ilişkin uyuşmazlıkların çözümünde özel bir tahkim usulu öngören andlaşma hangisidir?
Seçenekler
A
SDR
B
ICSID
C
MIGA
D
UNCITRAL
E
GATT
Açıklama:
ICSID (Devletler ile Yabancı Devlet Vatandaşı Kişiler Arasındaki Yatırım Uyuşmazlıklarının Çözümüne Dair Washington Andlaşması)
Soru 9
Aşağıdakilerden hangisi GATT (Gümrük Tarifeleri ve Ticaret Genel Andlaşması)'nın düzenlendiği konulardan biri değildir?
Seçenekler
A
İthalat ve ihracat kotaları
B
Döviz düzenlemeleri
C
Antidamping
D
Yatırım teşvikleri
E
Temel ticaret ilkeleri
Açıklama:
Yatırım teşvikleri
Soru 10
Aşağıdakilerden hangisi Dünya Ticaret Örgütünün ana organlarından biri değildir?
Seçenekler
A
Bakanlar Konferansı
B
Genel Konsey
C
Sekreterya
D
Genel Direktörü
E
Panel heyeti
Açıklama:
Panel heyeti
Soru 11
I- Uluslararası antlaşmalar ve örf-adet,
II- Hukukun temel ilkeleri,
III- Yargı kararları ve öğretiler,
Uluslararası ekonomi hukukunun kaynakları ile ilgili olarak yukarıdaki bilgilerden hangileri doğrudur?
II- Hukukun temel ilkeleri,
III- Yargı kararları ve öğretiler,
Uluslararası ekonomi hukukunun kaynakları ile ilgili olarak yukarıdaki bilgilerden hangileri doğrudur?
Seçenekler
A
I ve II
B
I ve III
C
Yalnız III
D
II ve III
E
I, II ve III
Açıklama:
Uluslararası antlaşmalar ve örf-adet, Hukukun temel ilkeleri, Yargı kararları ve öğretiler. Doğru cevap E şıkkıdır.
Soru 12
I- Ekonomik ve Sosyal Konsey,
II- Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Programı,
III- Birleşmiş Milletler Uluslararası Ticaret Hukuku Komisyonu,
IV- Ekonomik Kalkınma ve İş birliği Örgütü,
Uluslararası ekonomi hukuku’nda uluslararası örgütler ile ilgili olarak yukarıdaki bilgilerden hangileri doğrudur?
II- Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Programı,
III- Birleşmiş Milletler Uluslararası Ticaret Hukuku Komisyonu,
IV- Ekonomik Kalkınma ve İş birliği Örgütü,
Uluslararası ekonomi hukuku’nda uluslararası örgütler ile ilgili olarak yukarıdaki bilgilerden hangileri doğrudur?
Seçenekler
A
I ve II
B
I ve III
C
I, III ve IV
D
I, II ve III
E
I, II, III ve IV
Açıklama:
Ekonomik ve Sosyal Konsey, Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Programı, Birleşmiş Milletler Uluslararası Ticaret Hukuku Komisyonu, Ekonomik Kalkınma ve İş birliği Örgütü. Doğru cevap E şıkkıdır.
Soru 13
I- Uluslararası hukukta her konuda genel yetkili tek mahkemedir.
II- Uyuşmazlıkları uluslararası hukuk kurallarına göre çözer.
III-Taraflar istemde bulunursa hakkaniyet ve nisfete uygun çözüme gidebilir.
Uluslararası Adalet Divanı ile ilgili olarak yukarıdaki bilgilerden hangileri doğrudur?
II- Uyuşmazlıkları uluslararası hukuk kurallarına göre çözer.
III-Taraflar istemde bulunursa hakkaniyet ve nisfete uygun çözüme gidebilir.
Uluslararası Adalet Divanı ile ilgili olarak yukarıdaki bilgilerden hangileri doğrudur?
Seçenekler
A
I ve II
B
I ve III
C
Yalnız III
D
II ve III
E
I, II ve III
Açıklama:
Uluslararası hukukta her konuda genel yetkili tek mahkemedir. Uyuşmazlıkları uluslararası hukuk kurallarına göre çözer. Taraflar istemde bulunursa hakkaniyet ve nisfete uygun çözüme gidebilir. Doğru cevap E şıkkıdır.
Soru 14
I-Sabit kur, II-Dalgalı kur, III- Altın Para Standardı, Günümüzde döviz kuru sistemleri ile ilgili olarak yukarıdaki bilgilerden hangileri doğrudur?
Seçenekler
A
I ve II
B
I ve III
C
Yalnız III
D
II ve III
E
I, II ve III
Açıklama:
Döviz kuru sistemleri, sabit kur ve dalgalı kur sistemlerinden oluşur. En eski sabit kur sistemi olan “Altın Para Standardı”, XIX. yüzyılın son çeyreği ile I. Dünya Savaşı’nın başlangıcına kadar uygulanmıştır. Doğru cevap A şıkkıdır.
Soru 15
I- Parasal birleşme, 1991’de Maastricht Antlaşması ile sağlanabilmiştir.
II- 2002 yılı itibari ile bankacılık ve finans işlemlerinde kullanılan Topluluk Devletlerinin (İngiltere hariç) resmi para birimi avro olmuştur.
III- Topluluk üyesi devletlerin hükümetleri Avrupa Merkez Bankası’nın alacağı kararları uygulamakla yükümlüdür.
Avrupa’da parasal birlik ile ilgili olarak yukarıdaki bilgilerden hangileri doğrudur?
II- 2002 yılı itibari ile bankacılık ve finans işlemlerinde kullanılan Topluluk Devletlerinin (İngiltere hariç) resmi para birimi avro olmuştur.
III- Topluluk üyesi devletlerin hükümetleri Avrupa Merkez Bankası’nın alacağı kararları uygulamakla yükümlüdür.
Avrupa’da parasal birlik ile ilgili olarak yukarıdaki bilgilerden hangileri doğrudur?
Seçenekler
A
I ve II
B
I ve III
C
Yalnız III
D
II ve III
E
I, II ve III
Açıklama:
Parasal birleşme, 1991’de Maastricht Antlaşması ile sağlanabilmiştir. 2002 yılı itibari ile bankacılık ve finans işlemlerinde kullanılan Topluluk Devletlerinin (İngiltere hariç) resmi para birimi avro olmuştur. Topluluk üyesi devletlerin hükümetleri Avrupa Merkez Bankası’nın alacağı kararları uygulamakla yükümlüdür. Doğru cevap E şıkkıdır.
Soru 16
I- Kamulaştırmadan korunma,
II- Sermayenin serbestçe transferi,
III- Hukuk güvenliği ve hukuki koruma,
Yatırım Teşvik ve Koruma Sözleşmelerinin teminatları ile ilgili olarak yukarıdaki bilgilerden hangileri doğrudur?
II- Sermayenin serbestçe transferi,
III- Hukuk güvenliği ve hukuki koruma,
Yatırım Teşvik ve Koruma Sözleşmelerinin teminatları ile ilgili olarak yukarıdaki bilgilerden hangileri doğrudur?
Seçenekler
A
I ve II
B
I ve III
C
Yalnız III
D
II ve III
E
I, II ve III
Açıklama:
Kamulaştırmadan korunma, Sermayenin serbestçe transferi, Hukuk güvenliği ve hukuki koruma: tazminat ve uyuşmazlık hâlinde başvurulabilecek yargı yolları (tahkim) gibi. Doğru cevap E şıkkıdır.
Soru 17
I- Antlaşmaya taraf bir devlet ile diğer bir taraf devlet vatandaşı gerçek veya tüzel kişi yatırımcı arasında, yatırıma ilişkin sözleşmeden (imtiyaz, istisna, lisans, know-how sözleşmeleri vb.) kaynaklanan uyuşmazlıklar;
II- Yatırımcıya verilen yatırım yapma izninin yorum ve uygulaması ile ilgili uyuşmazlıklar;
III- Bir yatırımla ilgili, antlaşma ile bahşedilen bir hakkın ihlalinden kaynaklanan uyuşmazlıklar;
ICSID Antlaşması’na göre, yatırım uyuşmazlığı ile ilgili olarak yukarıdaki bilgilerden hangileri doğrudur?
II- Yatırımcıya verilen yatırım yapma izninin yorum ve uygulaması ile ilgili uyuşmazlıklar;
III- Bir yatırımla ilgili, antlaşma ile bahşedilen bir hakkın ihlalinden kaynaklanan uyuşmazlıklar;
ICSID Antlaşması’na göre, yatırım uyuşmazlığı ile ilgili olarak yukarıdaki bilgilerden hangileri doğrudur?
Seçenekler
A
I ve II
B
I ve III
C
Yalnız III
D
II ve III
E
I, II ve III
Açıklama:
Antlaşmaya taraf bir devlet ile diğer bir taraf devlet vatandaşı gerçek veya tüzel kişi yatırımcı arasında, yatırıma ilişkin sözleşmeden (imtiyaz, istisna, lisans, know-how sözleşmeleri vb.) kaynaklanan uyuşmazlıklar; Yatırımcıya verilen yatırım yapma izninin yorum ve uygulaması ile ilgili uyuşmazlıklar; Bir yatırımla ilgili, antlaşma ile bahşedilen bir hakkın ihlalinden kaynaklanan uyuşmazlıklar. Doğru cevap E şıkkıdır.
Soru 18
I- MIGA
II- ICSID
III- GATT
Türkiye’nin taraf ve üye olduğu antlaşmalar ile ilgili olarak yukarıdaki bilgilerden hangileri doğrudur?
II- ICSID
III- GATT
Türkiye’nin taraf ve üye olduğu antlaşmalar ile ilgili olarak yukarıdaki bilgilerden hangileri doğrudur?
Seçenekler
A
I ve II
B
I ve III
C
Yalnız III
D
II ve III
E
I, II ve III
Açıklama:
Türkiye, hem MIGA’ya hem de ICSID’e taraftır. Türkiye, 1953 yılında GATT’a taraf olmuştur. Doğru cevap E şıkkıdır.
Soru 19
I- Kararın yerine getirilmesi için cebri icraya başvurulması gerekiyorsa, tenfiz; kararın yerine getirilmesi için cebri icraya başvurulması gerekmiyorsa tanıma yoluna gidilmelidir, her iki durumda da bir dava açılarak karar, milli bir mahkeme tarafından, hukuk ilkelerine ve usulüne uygun olup olmadığı incelenerek hükme varılır.
II-Yabancı bir devlet mahkemesinin veya yabancı hakem kararlarının, verildiği devlet ülkesinin dışında diğer bir devlet ülkesinde hüküm ve sonuç doğurması, tanınmaları ve tenfiz edilmeleri şartına bağlıdır.
III- Tanıma, yabancı mahkeme veya hakem kararına, tanındığı devlet ülkesinde kesin hüküm ve kesin delil etkisini bahşeder.
Tanıma ve tenfiz ile ilgili olarak yukarıdaki bilgilerden hangileri doğrudur?
II-Yabancı bir devlet mahkemesinin veya yabancı hakem kararlarının, verildiği devlet ülkesinin dışında diğer bir devlet ülkesinde hüküm ve sonuç doğurması, tanınmaları ve tenfiz edilmeleri şartına bağlıdır.
III- Tanıma, yabancı mahkeme veya hakem kararına, tanındığı devlet ülkesinde kesin hüküm ve kesin delil etkisini bahşeder.
Tanıma ve tenfiz ile ilgili olarak yukarıdaki bilgilerden hangileri doğrudur?
Seçenekler
A
I ve II
B
I ve III
C
Yalnız III
D
II ve III
E
I, II ve III
Açıklama:
Kararın yerine getirilmesi için cebri icraya başvurulması gerekiyorsa, tenfiz; kararın yerine getirilmesi için cebri icraya başvurulması gerekmiyorsa tanıma yoluna gidilmelidir, her iki durumda da bir dava açılarak karar, milli bir mahkeme tarafından, hukuk ilkelerine ve usulüne uygun olup olmadığı incelenerek hükme varılır. Yabancı bir devlet mahkemesinin veya yabancı hakem kararlarının, verildiği devlet ülkesinin dışında diğer bir devlet ülkesinde hüküm ve sonuç doğurması, tanınmaları ve tenfiz edilmeleri şartına bağlıdır. Tanıma, yabancı mahkeme veya hakem kararına, tanındığı devlet ülkesinde kesin hüküm ve kesin delil etkisini bahşeder. Doğru cevap E şıkkıdır.
Soru 20
I-AB ülkelerine gümrük tarifeleri hiç uygulanmaz.
II- DTÖ üyesi devletlere tavizli tarifeler uygulanır.
III- Tüm bu oluşumların dışındaki ülkelere ise kanuni tarifeler uygulanır.
Türkiye’nin yabancı devletlere ithalatta uygulayacağı tarifeler ile ilgili olarak yukarıdaki bilgilerden hangileri doğrudur?
II- DTÖ üyesi devletlere tavizli tarifeler uygulanır.
III- Tüm bu oluşumların dışındaki ülkelere ise kanuni tarifeler uygulanır.
Türkiye’nin yabancı devletlere ithalatta uygulayacağı tarifeler ile ilgili olarak yukarıdaki bilgilerden hangileri doğrudur?
Seçenekler
A
I ve II
B
I ve III
C
Yalnız III
D
II ve III
E
I, II ve III
Açıklama:
Türkiye’nin yabancı devletlere ithalatta uygulayacağı tarifeler, o devletin AB ülkesi veya DTÖ üyesi (GATT tarafı) olmasına göre değişir. AB ülkelerine gümrük tarifeleri hiç uygulanmazken, DTÖ üyesi devletlere tavizli tarifeler uygulanır. Tüm bu oluşumların dışındaki ülkelere ise kanuni tarifeler uygulanır. Doğru cevap E şıkkıdır.
Soru 21
Uluslararası ekonomi hukuku ile ilgili olarak aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Özel hukuk kişileri uluslararası ekonomi hukuku içerisinde yer almaz.
B
Uluslararası ekonomi hukuku, devletlerin sınırlar ötesinde yaptığı mal ve hizmet mübadelelerini kapsar.
C
Uluslararası ekonomi hukuku, uluslararası hukukun alt dallarından biridir.
D
Uluslararası hukukun kişileri devletler ve uluslararası örgütlerdir.
E
Uluslararası ekonomi hukuku, kendi içinde üç alt dala ayrılır.
Açıklama:
Uluslararası hukukun kişileri devletler ve uluslararası örgütlerdir. Özel hukuk kişileri çok sınırlı olarak yer alabilir.
Soru 22
Aşağıdakilerden hangisi uluslararası ekonomi hukukunun kaynakları arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Uluslararası andlaşmalar
B
Özel hukuk kişileri arasında yapılan sözleşmeler
C
Hukukun temel ilkeleri
D
Yargı kararları
E
Özel hukuk tüzel kişileri ve devletler arasında yapılan sözleşmeler
Açıklama:
Uluslararası ekonomi hukukunun ağırlıklı kaynağı, uluslararası andlaşmalardır. Fakat bunların dışında, özellikle yatırım hukuku söz konusu olduğunda, özel hukuk tüzel kişileri ve devletler arasında yapılan sözleşmeler, finans konusunda uluslararası teşkilatlar ile devletler arasında akdedilen andlaşmalar, taahhütler göz ardı edilmemesi gereken diğer kaynaklardır.
Soru 23
BM’nin altı asli organından biri olan ve üye devletlerin ekonomik ve sosyal kalkınmaları için programlar hazırlayan organ aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Güvenlik Konseyi
B
Vesayet Konseyi
C
Uluslararası Adalet Divanı
D
Genel Sekreterlik
E
Ekonomik ve Sosyal Konsey
Açıklama:
BM’nin altı asli organından biri olan Ekonomik ve Sosyal Konsey (ECOSOC), ekonomik, sosyal, kültürel, eğitim, sağlık konularında yetkili olup bu hususlarda, incelemeler yapma, istatistiksel bilgiler toplama, üye devletlerin ekonomik ve sosyal kalkınmaları için programlar hazırlamak, uluslararası andlaşmalar için taslak metinler hazırlamak vb. faaliyetleri yerine getirir.
Soru 24
Aşağıdaki Birleşmiş Milletler organlarından hangisinin, uluslararası andlaşmalarla kurulan, statüleri gereği, ekonomik, sosyal, kültür, eğitim, sağlık ve bunlarla bağlı alanlarda yetkileri bulunan ihtisas kuruluşlarını BM Örgütü’ne bağlama yetkisi vardır?
Seçenekler
A
Genel Kurul
B
Genel Sekreterlik
C
Uluslararası Adalet Divanı
D
Ekonomik ve Sosyal Konsey
E
Vesayet Konseyi
Açıklama:
Ekonomik ve Sosyal Konsey’e uluslararası andlaşmalarla kurulan, statüleri gereği, ekonomik, sosyal, kültür, eğitim, sağlık ve bunlarla bağlı alanlarda yetkileri bulunan ihtisas kuruluşlarını BM Örgütü’ne bağlama yetkisi verilmiştir.
Soru 25
Gelişmekte olan ülkelerin kalkınma sorunlarının görüşüldüğü bir forum niteliğinde olup BM bünyesinde Genel Kurul’a bağlı hükûmetler arası bir organ olarak görev ifa eden aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Birleşmiş Milletler Uluslararası Ticaret Hukuku Komisyonu
B
Ekonomik Kalkınma ve İşbirliği Örgütü
C
Uluslararası Para Fonu
D
Dünya Bankası
E
Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Programı
Açıklama:
1964’te kurulan Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Programı, gelişmekte olan ülkelerin kalkınma sorunlarının görüşüldüğü bir forum niteliği taşır. Amacı, gelişmekte olan ülkelerin ticaret, yatırım ve kalkınma imkânlarını arttırmak, hakkaniyetli bir şekilde dünya ekonomisi içinde yer çabalarını desteklemektir. Bunların dışında ticaret, finans, teknoloji, lojisitik, küreselleşme gibi kalkınma ile ilgili tüm konularda politikalar oluşturmaktır.
Soru 26
Uluslararası ticaret hukuku kurallarının yeknesaklaştırılması ve uyumlulaştırılması görevini üstlenmiş olan Birleşmiş Milletler Komisyonu aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Programı
B
Birleşmiş Milletler Uluslararası Ticaret Hukuku Komisyonu
C
Ekonomik Kalkınma ve İşbirliği Örgütü
D
Avrupa Birliği
E
Ekonomik ve Sosyal Konsey
Açıklama:
Birleşmiş Milletler Uluslararası Ticaret Hukuku Komisyonu BM Genel Kurulu’nun 1966 tarihli bir kararı ile kurulan bir komisyondur. Komisyon, uluslararası ticaret hukuku kurallarının yeknesaklaştırılması ve uyumlulaştırılması görevini üstlenmiş, bu amaçla önemli sayıda çok taraflı uluslararası ticaret andlaşmasının hazırlanması ve akdedilmesini sağladığı gibi, devletlerin millî hukuklarında benimseyip kanunlaştırabilecekleri model hukuk kuralları hazırlamıştır.
Soru 27
Uluslararası yatırım anlaşmazlıklarını çözmek üzere kurulan tahkim merkezi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Dünya Bankası
B
IFC
C
MIGA
D
ICSID
E
IDA
Açıklama:
Uluslararası yatırım anlaşmazlıklarını çözmek üzere kurulan tahkim merkezi ICSID'dir.
Soru 28
Dünya ekonomisini bir otomobile, para sistemini de otomobili yürüten büyük bir tekerleğe benzeten klasik iktisat ekolünün kurucusu aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
David Ricardo
B
Karl Marx
C
Adam Smith
D
John Maynard Keynes
E
John Stuart Mill
Açıklama:
Dünya ekonomisini bir otomobile, para sistemini de otomobili yürüten büyük bir tekerleğe benzeten klasik iktisat ekolünün kurucusu Adam Smith'dir.
Soru 29
Aralarında bir andlaşma akdeden devletlerin, üçüncü devletlerle geçmişte yapılan veya gelecekte yapacakları, en geniş hakları içeren andlaşmalardan birbirlerini karşılıklı olarak veya sadece bir tarafı faydalandırmak hususunda üstlendikleri hukuki yüküm ne olarak adlandırılır?
Seçenekler
A
En çok gözetilen ulus kaydı
B
Ayrımcılık yapma yasağı
C
Pazara giriş serbestisi
D
Tekelleşme
E
Damping
Açıklama:
Aralarında bir andlaşma akdeden devletlerin, üçüncü devletlerle geçmişte yapılan veya gelecekte yapacakları, en geniş hakları içeren andlaşmalardan birbirlerini karşılıklı olarak veya sadece bir tarafı faydalandırmak hususunda üstlendikleri hukuki yüküm, en çok gözetilen ulus kaydı olarak adlandırılır.
Soru 30
Dünya Ticaret Örgütü Uyuşmazlık Çözüm Mekanizması kapsamında görülen davalara ilişkin olarak aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Muhatap devlet, istişare safasında olmayı kabul etmezse panel safasında dava görülmeye başlanır.
B
Panel, her uyuşmazlık için uluslararası ticaret konusunda uzman olan hukukçular ile iktisatçılardan oluşan üç kişilik bir heyettir.
C
Paneldeki yargıçlar, sorunu DTÖ Andlaşmaları ve uluslararası hukuk kuralları çerçevesinde çözüme kavuşturur.
D
Panel’in nihai kararının taraflar için bağlayıcı olması için, “Uyuşmazlık Çözüm Organı”nın onayı gerekir.
E
Panel süreci boyunca, tarafların kendi aralarında bir çözüme ulaşıp yargılamayı sonlandırması mümkün değildir.
Açıklama:
Panel süreci boyunca, tarafların kendi aralarında bir çözüme ulaşması ve yargılamayı sonlandırması mümkündür.
Soru 31
- Uluslararası hukukun alt dallarından biridir.
- Ülkemizde uluslararası hukukun üzerinde sıkça çalışılan dallarından biri değildir.
- Devletlerin sınırlar ötesinde yaptığı mal ve hizmet mübadelelerini kapsar.
- Özel hukuk kişileri çok sınırlı olarak yer alabilir.
- Uluslararası ekonomi hukukunun ağırlıklı kaynağı yargı kararlarıdır.
Seçenekler
A
I ve II
B
I, II ve III
C
I, III ve IV
D
II, III ve V
E
II, III, IV ve V
Açıklama:
Uluslararası hukukun kişileri devletler ve uluslararası örgütlerdir. Özel hukuk kişileri çok sınırlı olarak yer alabilir. Oysa pazar ekonomilerinde ticaret, daha çok devlet dışı aktörler, bireyler ve firmalar, yani özel hukuk kişileri eliyle yürütülür. Malların, sermayenin, hizmetlerin, hatta iş gücünün sınırlararası dolaşımı ile uluslararası ticaret yapılmaktadır. Tıpkı uluslararası hukukun kaynakları gibi, uluslararası ekonomi hukukunun kaynakları, başta uluslararası andlaşmalar ve örf-âdet, bunların yanı sıra, hukukun temel ilkeleri, yargı kararları ve öğretidir. Denebilir ki uluslararası ekonomi hukukunun ağırlıklı kaynağı, uluslararası andlaşmalardır. Fakat bunların dışında, özellikle yatırım hukuku söz konusu olduğunda, özel hukuk tüzel kişileri ve devletler arasında yapılan sözleşmeler, finans konusunda uluslararası teşkilatlar ile devletler arasında akdedilen andlaşmalar, taahhütler göz ardı edilmemesi gereken diğer kaynaklardır. I, II ve III numaralı önermeler doğrudur.
Soru 32
1964’te BM bünyesinde Genel Kurul’a bağlı olarak kurulan, gelişmekte olan ülkelerin kalkınma sorunlarının görüşüldüğü bir forum niteliği taşıyan hükümetler arası organ aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Programı (UNCTAD)
B
Birleşmiş Milletler Uluslararası Ticaret Hukuku Komisyonu (UNCITRAL)
C
Ekonomik Kalkınma ve İş birliği Örgütü (OECD)
D
Uluslararası Para Fonu
E
Dünya Ticaret Örgütü
Açıklama:
Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Programı (UNCTAD): 1964’te kurulan, BM bünyesinde Genel Kurul’a bağlı hükûmetler arası bu organ, gelişmekte olan ülkelerin kalkınma sorunlarının görüşüldüğü bir forum niteliği taşır. Amacı, gelişmekte olan ülkelerin ticaret, yatırım ve kalkınma imkânlarını arttırmak, hakkaniyetli bir şekilde dünya ekonomisi içinde yer çabalarını desteklemektir. Bunların dışında ticaret, finans, teknoloji, lojisitik, küreselleşme gibi kalkınma ile ilgili tüm konularda politikalar oluşturmaktır.
Soru 33
II. Dünya Savaşının ardından yıkılan ve ekonomileri çöken Avrupa devletlerinin Marshall Planı çerçevesinde yeniden inşası için kurulan uluslararası örgüt aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Birleşmiş Milletler Ekonomik ve Sosyal Konseyi
B
Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Programı
C
Birleşmiş Milletler Uluslararası Ticaret Hukuku Komisyonu
D
Ekonomik Kalkınma ve İşbirliği Örgütü
E
Dünya Ticaret Örgütü
Açıklama:
II. Dünya Savaşının ardından yıkılan ve ekonomileri çöken Avrupa devletlerinin Marshall Planı çerçevesinde yeniden inşası için 1948 yılında kurulan Avrupa Ekonomik İş birliği Örgütü’nün mirasçısı kabul edilen OECD, 1961’de kurulmuştur. Bugün, Batılı sanayileşmiş devletler arasında dayanışma, iş birliği ve eşgüdüm sağlama amacını güden bir uluslararası örgüttür.
II. Dünya Savaşının ardından yıkılan ve ekonomileri çöken Avrupa devletlerinin Marshall Planı çerçevesinde yeniden inşası için 1948 yılında kurulan Avrupa Ekonomik İş birliği Örgütü’nün mirasçısı kabul edilen Ekonomik Kalkınma ve İşbirliği Örgütü (OECD), 1961’de kurulmuştur. Bugün, Batılı sanayileşmiş devletler arasında dayanışma, iş birliği ve eşgüdüm sağlama amacını güden bir uluslararası örgüttür.
II. Dünya Savaşının ardından yıkılan ve ekonomileri çöken Avrupa devletlerinin Marshall Planı çerçevesinde yeniden inşası için 1948 yılında kurulan Avrupa Ekonomik İş birliği Örgütü’nün mirasçısı kabul edilen Ekonomik Kalkınma ve İşbirliği Örgütü (OECD), 1961’de kurulmuştur. Bugün, Batılı sanayileşmiş devletler arasında dayanışma, iş birliği ve eşgüdüm sağlama amacını güden bir uluslararası örgüttür.
Soru 34
I- Uluslararası Para Fonu
II- Avrupa Ekonomik Topluluğu
III- Dünya Ticaret Örgütü
IV- Uluslararası İmar ve Kalkınma Bankası
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri II. Dünya Savaşı ile yıkılan ekonomileri canlandırmak ve uluslararası ticareti serbestleştirmek, yeni bir uluslararası finans ve ticaret sistemi tesis etmek için 1944 yılında toplanan Bretton Woods Konferansları ile ortaya çıkmıştır?
II- Avrupa Ekonomik Topluluğu
III- Dünya Ticaret Örgütü
IV- Uluslararası İmar ve Kalkınma Bankası
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri II. Dünya Savaşı ile yıkılan ekonomileri canlandırmak ve uluslararası ticareti serbestleştirmek, yeni bir uluslararası finans ve ticaret sistemi tesis etmek için 1944 yılında toplanan Bretton Woods Konferansları ile ortaya çıkmıştır?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız III
C
I ve IV
D
II ve III
E
II ve IV
Açıklama:
Bretton Woods Konferansları, bu karışık mali ortamı bir düzene oturtmak, II. Dünya Savaşı ile yıkılan ekonomileri canlandırmak ve uluslararası ticareti serbestleştirmek, yeni bir uluslararası finans ve ticaret sistemi tesis etmek için 1944 yılında toplanmıştır. Bu konferans neticesinde, iki büyük mali kuruluş doğmuştur: Merkezleri Washington’da bulunan Uluslararası Para Fonu (IMF) ve Uluslararası İmar ve Kalkınma Bankası (bugünkü Dünya Bankası). Doğru cevap C seçeneğidir.
Soru 35
Türk Lirası kaç yılında dövize çevrilebilir (konvertibl) bir para olarak IMF’ye tescil edilmiştir?
Seçenekler
A
1974
B
1983
C
1987
D
1990
E
1993
Açıklama:
Türkiye 1985’te kambiyo sistemini değiştirmiş, serbest piyasada döviz işlemlerinin önünü açmıştır. Türk Lirası 1990 yılında konvertibl bir para olarak IMF’ye tescil edilmiştir. Doğru cevap D seçeneğidir.
Soru 36
Avrupa'da parasal birlik hangi andlaşma ile sağlanabilmiştir?
Seçenekler
A
Nice Andlaşması
B
Lizbon Andlaşması
C
Amsterdam Andlaşması
D
Washington Andlaşması
E
Maastricht Andlaşması
Açıklama:
Tek bir çatı altında toplanmayı hedefleyen Topluluk Devletleri, siyasi ve ekonomik alanda birleşmeyi öncelikle gerçekleştirmiş ancak mali alanda birleşmeyi sağlayacak tek bir para birimi “avro”ya geçmeyi daha ileride hayata geçirebilmiştir. Birleşmenin ayaklarından biri olan parasal birleşme, ancak 1991’de Maastricht Andlaşması ile sağlanabilmiştir. Bu andlaşma ile Topluluk Devletlerinin birlik içinde mal, hizmet, sermaye ve iş gücünün serbest dolaşımı ile ekonomi politikalarını uyumlulaştırmaları, üçüncü devletlere ortak gümrük tarifeleri koymaları, ortak bir Merkez Bankası kurulması kabul edilmiştir, aynı zamanda para politikaları da merkezîleştirilmiştir. Doğru cevap E seçeneğidir.
Soru 37
Uluslararası Para Fonuna (IMF) ilişkin aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
IMF, sabit kurlu Bretton Woods Sistemi’ni yürütmek üzere kurulmuştur.
B
Türkiye IMF'nin kurucu üyelerinden biridir.
C
IMF’de her üye eşit oy hakkına sahiptir.
D
IMF’nin daimi karar organı Yürütme Kuruludur.
E
Ödeme dengesi sorunu yaşayan devletlerin stand by andlaşmalarıyla IMF'den kredi alması mümkündür.
Açıklama:
IMF’de her üye eşit oy hakkına sahip değildir, Fon’un o devlete üyeliğe girişte tanıdığı kotaya bağlıdır. Bu kota, Fon ile tüm ilişkilerde önem taşır. Kota, devletlerin sermayeye katılma payı olarak tanımlanabilir. Bu kotanın yüksekliği, oy değerini arttıracağı gibi yararlanılabilecek mali imkânların, özel çekme haklarının (SDR) belirleyicisidir. Doğru cevap C seçeneğidir.
Soru 38
Türk Hukukunda yabancı yatırımlara ilişkin aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Yabancı yatırımcı, yerli yatırımcı ile eşit muamele görür.
B
İhtiyaç halinde yabancı yatırımcının yatırımlarının kamulaştırılması mümkündür.
C
Yabancı yatırımcının karının yurt dışına transferine engel olunamaz.
D
Yurt dışında ikâmet eden Türk vatandaşlarının koşulların varlığı halinde yabancı yatırımcı kabul edilmesi mümkündür.
E
Yabancı yatırımcıların kurabilecekleri şirketler Türk Ticaret Kanunu ve Türk Borçlar Kanunu ile düzenlenmiş adî ortaklıklardır.
Açıklama:
Türk Hukuku’nda 2003 yılında Doğrudan Yabancı Yatırımlar Kanunu çıkarılarak Türkiye’de doğrudan yabancı yatırım yapmak serbesttir. Yabancı yatırımcı, yerli yatırımcı ile eşit muamele görür, yatırımları kamulaştırılamaz, kârının ve diğer nakdî hususlarının yurt dışına transferine engel olunamaz. Doğru cevap B seçeneğidir.
Soru 39
Yabancı mahkeme veya hakem kararına, bir başka devlet ülkesinde cebri icra yoluna başvurmaksızın kesin hüküm ve kesin delil etkisi bahşetmeye ne ad verilir?
Seçenekler
A
Tanıma
B
Tenfiz
C
Tahkim
D
İmtiyaz
E
Uzlaştırma
Açıklama:
Yabancı bir devlet mahkemesinin veya yabancı hakem kararlarının, verildiği devlet ülkesinin dışında diğer bir devlet ülkesinde hüküm ve sonuç doğurması, tanınmaları ve tenfiz edilmeleri şartına bağlıdır. Eğer kararın yerine getirilmesi için cebrî icraya başvurulması gerekiyorsa, tenfiz; kararın yerine getirilmesi için cebrî icraya başvurulması gerekmiyorsa tanıma yoluna gidilmelidir. Doğru cevap A seçeneğidir.
Soru 40
Gümrük Tarifeleri ve Ticaret Genel Andlaşması’na (GATT) ve Dünya Ticaret Örgütü'ne ilişkin aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
GATT, Dünya Ticaret Örgütü’nün kuruluşuna kadar geçen süre boyunca geçici olarak uygulanmıştır.
B
Türkiye, GATT’a 1953 yılında taraf olmuştur.
C
GATT'ta ayrım yapmama ilkesi, en çok gözetilen ulus kaydı ve gümrük vergisi gibi konular düzenlenmiştir.
D
Dünya Ticaret Örgütü'nün kurulması ile birlikte GATT kademeli olarak yürürlükten kalkmıştır.
E
Türkiye Dünya Ticaret Örgütü'ne kurulduğu yıl (1995) üye olmuştur.
Açıklama:
1944 yılında ABD’de Bretton Woods Konferansı, dünya ticaretini düzenlemek için bir ihtisas kuruluşu olarak uluslararası bir ticaret örgütü kurma fikri ve çalışmaları, 1947 yılında Gümrük Tarifeleri ve Ticaret Genel Andlaşması’nın (GATT) akdedilmesini sağlamış fakat kurulması amaçlanan örgüt ancak yaklaşık elli sene sonra 1994’te ortaya çıkmıştır. GATT, aslında, kurulması amaçlanan örgüt işlemeye başlayana kadar yürürlükte kalacaktı. GATT, Dünya Ticaret Örgütü’nün kuruluşuna kadar geçen kırk yedi yıl boyunca, “geçici” olarak uygulanmıştır. Aslında, 1947’lerde kurulacak Uluslararası Ticaret Örgütü’nün kuruluş metninin bir kısmına ilişkin hükümleri içeren GATT, onun yerine, bir andlaşma metninden başlayarak elli yıla yakın âdeta, böyle bir teşkilatı ikame etmiş, nihayet kurulmasına bir vesile olmuştur. GATT 1947 bugün halen geçerli ve yürürlüktedir. Bu andlaşma, ayrım yapmama ilkesi, en çok gözetilen ulus kaydı ve gümrük vergisi (tarifeleri) çizelgeleri, serbest ticaretin oluşumu ve temel ticaret ilkelerini, millî muamele, antidamping ve telafi edici gümrük vergileri, ihracat açısından gümrük kıymetleri, menşe şehadetnameleri, ithalat ve ihracat kotaları ve sınırlamalar, ödeme dengeleri bakımından ithalat kısıtlamaları, döviz düzenlemeleri, sübvansiyonlar, kamu iktisadi kuruluşları, ekonomik kalkınmada hükümet destekleri, kamu sağlığı ve güvenliği amaçlı istisna hükümleri gibi konuları düzenlemektedir. Doğru cevap D seçeneğidir.
Soru 41
Aşağıdakilerden hangisi Avrupa Serbest Ticaret Bölgesi (EFTA) kapsamındaki devletlerden biri değildir?
Seçenekler
A
İsviçre
B
Norveç
C
Finlandiya
D
İzlanda
E
Leichtenstein
Açıklama:
Serbest Ticaret Bölgeleri, üyesi ülkelerin, aralarındaki ticarete gümrük tarifelerine ve miktar kısıtlamalarını kaldırdıkları ancak birlik dışında kalan ülkelere karşı her birinin kendi özel tarifesini uyguladığı iktisadi bütünleşme türlerinden biridir. Bunlardan en bilinenleri Avrupa Serbest Ticaret Bölgesi (EFTA) ve Kuzey Amerika Serbest Ticaret Bölgesi’dir (NAFTA). EFTA, AB’nin gümrük birliği ile pek çok devletin ayrılması ardından bugün sadece Norveç, İsviçre, İzlanda ve Leichtenstein arasında devam etmektedir. NAFTA ise ABD, Kanada ve Meksika arasındadır. Doğru cevap C seçeneğidir.
Soru 42
Dünya Ticaret Örgütü Bakanlar Komitesi'nin olağan toplanma süresi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Ayda bir
B
İki ayda bir
C
Altı ayda bir
D
Yılda bir
E
İki yılda bir
Açıklama:
Dünya Ticaret Örgütü Bakanlar Komitesi, Teşkilatın en yüksek seviyedeki organı olup tüm üye devletler temsil edilmektedir. Bu komitenin iki yılda bir en az bir defa toplanması öngörülmüştür. Doğru cevap E seçeneğidir.
Soru 43
II. Dünya Savaşının ardından yıkılan ve ekonomileri çöken Avrupa devletlerinin Marshall Planı çerçevesinde yeniden inşası için Avrupa Ekonomik İş birliği Örgütü’nün mirasçısı kabul edilen ve 1961 yılında kurulan uluslararası örgüt aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Dünya Bankası
B
Uluslararası Para Fonu
C
Birleşmiş Milletler Uluslararası Ticaret Hukuku Komisyonu
D
Ekonomik Kalkınma ve İş birliği Örgütü
E
Ekonomik ve Sosyal Konsey
Açıklama:
Ekonomik Kalkınma ve İş birliği Örgütü (OECD): II. Dünya Savaşının ardından yıkılan ve ekonomileri çöken Avrupa devletlerinin Marshall Planı çerçevesinde yeniden inşası için 1948 yılında kurulan Avrupa Ekonomik İş birliği Örgütü’nün mirasçısı kabul edilen OECD, 1961’de kurulmuştur. Bugün, Batılı sanayileşmiş devletler arasında dayanışma, iş birliği ve eşgüdüm sağlama amacını güden bir uluslararası örgüttür.
Soru 44
Aşağıdaki uyuşmazlık türlerinden hangisi tarafları bakımından düşünüldüğünde uluslararası hukukun kapsamı dışındadır?
Seçenekler
A
İki devlet arasında çıkan uyuşmazlık
B
İkiden fazla devlet arasında çıkan uyuşmazlık
C
İki özel hukuk kişisi arasında çıkan uyuşmazlık
D
Bir devlet ve bir gerçek kişi arasındaki uyuşmazlık
E
Bir devlet ve bir tüzel kişi arasında çıkan uyuşmazlık
Açıklama:
Tarafları bakımından ise üç ayrı tipte hukuki uyuşmazlıktan bahsedebiliriz:
1. İki veya daha fazla devlet arasında
2. Bir devlet ile özel hukuk kişisi (gerçek veya tüzel kişi) arasında
3. İki veya daha fazla özel hukuk kişisi arasında
Tarafları bakımından saydığımız bu üç ayrı grup hem yatırım hem de ticaret uyuşmazlıkları açısından geçerlidir. Hemen belirtmek gerekir ki son saydığımız özel hukuk kişileri arasındaki uyuşmazlıklar, millî hukuk kuralları veya uluslararası ticarî tahkim yolu ile çözülür, uluslararası hukukun kapsamı dışındadır, özel hukuka ilişkindir.
1. İki veya daha fazla devlet arasında
2. Bir devlet ile özel hukuk kişisi (gerçek veya tüzel kişi) arasında
3. İki veya daha fazla özel hukuk kişisi arasında
Tarafları bakımından saydığımız bu üç ayrı grup hem yatırım hem de ticaret uyuşmazlıkları açısından geçerlidir. Hemen belirtmek gerekir ki son saydığımız özel hukuk kişileri arasındaki uyuşmazlıklar, millî hukuk kuralları veya uluslararası ticarî tahkim yolu ile çözülür, uluslararası hukukun kapsamı dışındadır, özel hukuka ilişkindir.
Soru 45
Yabancı sermaye yatırımlarının karşılaşabileceği ticarî olmayan riskler dolayısıyla oluşturulan fon aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Uluslararası Para Fonu
B
Dünya Bankası
C
Avrupa Merkez Bankası
D
Dünya Ticaret Örgütü
E
Çok Taraflı Yatırım Garanti Kuruluşu
Açıklama:
Yabancı yatırımları bir kalkınma vasıtası olarak gören devletler bundan dolayı yatırımcıları ülkeye çekmek için özendirici yollara başvurmuştur. Buna mukabil, ev sahibi ülkenin yatırımcı için cazip olması, o ülkedeki siyasî, iktisadi ve hukuki istikrara bağlıdır. Bu sebeple, özellikle, az gelişmiş veya gelişmekte olan ülkelerde yapılacak yatırımların önünü açmak amacıyla, Dünya Bankası himayesinde, yabancı sermaye yatırımlarının karşılaşabileceği ticarî olmayan riskler dolayısıyla “Çok Taraflı Yatırım Garanti Kuruluşu” (MIGA) meydana getirilerek bir garanti fonu oluşturulmuştur.
Soru 46
Yabancı yatırımlar nedeniyle ortaya çıkabilecek hukuki uyuşmazlıkların çözümü için yapılmış, bu tür uyuşmazlıklar için özel bir kurumsal tahkim usulü öngörülen antlaşma aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
ICSID
B
MIGA
C
UNCITRAL
D
UNCTAD
E
ECOSOC
Açıklama:
Yabancı yatırımcıların kararlarını etkileyen önemli etkenlerden biri vergi kolaylıkları ise diğeri de ileride doğabilecek hukuki uyuşmazlıkların çözüme kavuşturulmasında hukuk güvenliğidir. Dünya Bankası tarafından hazırlanan “Devletler ile Yabancı Devlet Vatandaşı Kişiler Arasındaki Yatırım Uyuşmazlıklarının Çözümüne Dair Washington Andlaşması” bu amaçla düzenlenmiş, faaliyetlerini
Dünya Bankası nezdinde yürüten, buna ilişkin bir merkez Washington’da kurulmuştur. Bu andlaşma ile özel bir kurumsal tahkim usulü öngörülmüştür. Kısaca ICSID olarak bilinen bu merkez eli ile yargı yetkisinin kullanılabilmesi için, yatırım uyuşmazlığının tarafı devletle, yatırımcının mensubu olduğu devletin andlaşmaya taraf olmaları gerektiği gibi somut olayın çözümü için tarafların merkezin yargı yetkisini kabul ettiklerine dair özel bir anlaşma (tahkimname) da bulunmalıdır. Merkezin görevi, tahkim sürecini yönetmekten ibarettir.
Dünya Bankası nezdinde yürüten, buna ilişkin bir merkez Washington’da kurulmuştur. Bu andlaşma ile özel bir kurumsal tahkim usulü öngörülmüştür. Kısaca ICSID olarak bilinen bu merkez eli ile yargı yetkisinin kullanılabilmesi için, yatırım uyuşmazlığının tarafı devletle, yatırımcının mensubu olduğu devletin andlaşmaya taraf olmaları gerektiği gibi somut olayın çözümü için tarafların merkezin yargı yetkisini kabul ettiklerine dair özel bir anlaşma (tahkimname) da bulunmalıdır. Merkezin görevi, tahkim sürecini yönetmekten ibarettir.
Soru 47
Aşağıdakilerden hangisi Dünya Ticaret Örgütü'nün kuruluş antlaşması eklerinden değildir?
Seçenekler
A
Gümrük Tarifeleri ve Ticaret Genel Andlaşması
B
Devletler ile Yabancı Devlet Vatandaşı Kişiler Arasındaki Yatırım Uyuşmazlıklarının Çözümüne Dair Washington Andlaşması
C
Menşe Kuralları Andlaşması
D
Hizmet Ticareti Genel Andlaşması
E
Bitki ve Hayvan Sağlığı Önlemleri Uygulama Andlaşması
Açıklama:
Dünya Bankası tarafından hazırlanan “Devletler ile Yabancı Devlet Vatandaşı Kişiler Arasındaki Yatırım Uyuşmazlıklarının Çözümüne Dair Washington Andlaşması”, faaliyetlerini Dünya Bankası nezdinde yürüten bir antlaşmadır. Diğer seçenekler Dünya Ticaret Örgütü'nün antlaşmalarıdır.
Soru 48
Dünya Ticaret Örgüt'nün, Uyuşmazlık Çözüm Organı olarak görev yapan ve DTÖ'nün icra organı olan organı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
DTÖ Genel Direktörü
B
Özel Konsey
C
Bakanlar Komitesi
D
Genel Konsey
E
DTÖ Sekreteryası
Açıklama:
Genel Konsey: Bakanlar Konferansları arasında geçen zamanda DTÖ’nün idaresinden sorumlu, tüm üye devletler temsil edildiği daimi icra organıdır. Bu organ, üye devletlerin, DTÖ merkezinin bulunduğu Cenevre’de bulunan büyükelçi veya DTÖ nezdinde daimi temsilcileri bulunan devletlerin diplomatik temsilcilerinden oluşur. İki ayda veya ayda bir toplanmaktadır. İcra organı olmanın yanı
sıra, Genel Konsey’in yerine getirdiği iki önemli görevi daha vardır: Bunlardan biri, Uyuşmazlık Çözüm Organı ve Ticaret Politikalarını Gözden Geçirme Organı olarak faaliyet göstermektir. Ticaret Politikalarını Gözden Geçirme Organı rolünü üstlendiği zaman, üye devletlerin kendi ticaret politikalarına ilişkin siyasetlerini, karar ve düzenlemelerini takip eder.
sıra, Genel Konsey’in yerine getirdiği iki önemli görevi daha vardır: Bunlardan biri, Uyuşmazlık Çözüm Organı ve Ticaret Politikalarını Gözden Geçirme Organı olarak faaliyet göstermektir. Ticaret Politikalarını Gözden Geçirme Organı rolünü üstlendiği zaman, üye devletlerin kendi ticaret politikalarına ilişkin siyasetlerini, karar ve düzenlemelerini takip eder.
Soru 49
DTÖ Uyuşmazlık Çözüm Mekanizması için verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Özel hukuk kişilerinin (gerçek veya tüzel kişi) burada dava açma yetkisi hiçbir surette tanınmamıştır.
B
Bu mekanizmanın işleyişini başlatacak olan üye devletlerden birinin talebidir.
C
İstişareler safhası uyuşmazlığın incelenip çözüme kavuşturulduğu safhadır.
D
Her uyuşmazlık için uluslararası ticaret konusunda uzman olan hukukçular ile iktisatçılardan oluşan üç kişilik bir heyet davayı inceler.
E
Temyiz Safhası verilen kararın uygunluğunun incelendiği safhadır.
Açıklama:
İstişareler Safhası ile hukuki anlamda dava başlamadan, başvurulması zorunlu bir safha olup şikâyet ve istişare talebi muhatap devlete yapılır, ayrıca “Uyuşmazlık Çözüm Organı”na bildirilir. İstişareler, tarafların yetkililerinin sorunu müzakere edip dava açılmadan çözmesini ifade eder. Muhatap devlet, istişarelerde bulunmayı kabul etmez ya da cevap vermezse işte o zaman yargılama safhası olan Panel’de dava görülmeye başlanır. İstişarelerle 60 gün içinde mesele çözüme kavuşturulamazsa Panel safhasına geçilir.
Soru 50
DTÖ Uyuşmazlık Çözüm Mekanizmasının işletilmesinin ardından verilen kararların icrası ile ilgili verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Panel kararı veya Temyiz Mercii’nin kararı, uyuşmazlığı çözen kesin hüküm niteliğindedir.
B
Karara göre DTÖ Andlaşmaları’nın ihlali tespit edilmişse bu ihlali oluşturan düzenlemenin geri alınması veya iptali gerekir.
C
Üye devlet karara uymazsa, tazminat ya da DTÖ Andlaşmaları’nın sağladığı ticaret imtiyazlarından faydalanmasının askıya alınması yaptırımı uygulanır.
D
Tazminat yaptırımı, davayı kaybeden devletin para ödemesi değil, kazanan devletle müzakere ederek onun lehine olacak bir alanda gümrük tarifesini indirmesidir.
E
Kararların devletlerce uygulanabilmesi için yabancı mahkeme kararları gibi tanıma ya da tenfizi gerekir.
Açıklama:
Panel kararı veya Temyiz Mercii’nin kararı, uyuşmazlığı çözen kesin hüküm niteliğinde olduğundan ve yabancı bir mahkeme kararı gibi sayılmayacağından, tanıma veya tenfizi gerekmez.