Siyaset Bilimi - Tüm Sorular
Ünite 1
Soru 1
Aşağıdakilerden hangisi siyaset kelimesinin anlamının tam karşılığıdır?
Seçenekler
A
Siyaset, bir amaç veya prensip gereğince şehrin yönetilmesine ilişkin sanattır.
B
Siyaset, insanların yönetilmesine ilişkin bir sanattır.
C
Siyaset, toplumun yönetilmesine ilişkin bir sanattır.
D
Siyaset, devletin yönetilmesine ilişkin bir sanattır.
E
Siyaset yönetim algısıyla ilgili bir sanattır.
Açıklama:
Siyaset ve politika kavramlarının süreç içerisindeki değişik anlamlarını açıklayabilecek,
Soru 2
"Siyaset Bilimi'nin henüz bağımsız olarak gelişmediği ve siyasi konuların daha çok kamu ve anayasa hukuku arasında yer aldığı dönemlerde siyaset veya politikanın devlet yönetimi,devlet yönetimine ilişkin faaliyetlerin tümü,devletin diğer devletlerle ilişkileri ve vatandaşlığa ilişkin işler anlamında kullanıldığını söyleyebiliriz" Böyle bir anlayışa göre aşağıdakilerden hangisini söylemek mümkündür?
Seçenekler
A
Böyle bir anlayışta en büyük örgütlü insan topluluğu olan devletin kişisel çıkarlar doğrultusunda yönetilmesi söz konusudur.
B
Böyle bir anlayışta karar alma yetkisi politika çerçevesinde düşünülmüştür
C
Böyle bir anlayışta toplumun belli üyelerinin ittifak etmesi mümkündür
D
Böyle bir anlayışta alınacak kararların herkes tarafından benimsenmesi beklenmektedir.
E
Bu anlayış "iktidar mücadelesi anlamında siyaset" anlayışıdır.
Açıklama:
Siyaset ve politika kavramlarının süreç içerisindeki değişik anlamlarını açıklayabilecek,
Soru 3
Değerlerin otorite yoluyla dağıtılması anlamında siyasetin eksik görülen yanları aşağıdakilerden hangisi değildir?
Seçenekler
A
Toplumun yaratmış olduğu ortak maddi ve manevi değerlerden kimlerin,nasıl ve ne kadar pay alacakları çözümsüz kalmaktadır.
B
Toplumsal hayatta bir dizi ortak maddi ve manevi değer oluşmakta ve bunların belli şekillerde bölüşülmesi söz konusudur.
C
Hayatın her düzeyinde devamlı yeni değerlerin yaratılması ve bunların belli şekillerde bölüşülmesi söz konusudur.
D
Ailede, şirkette, okulda, şehirde, devlette sürekli yeni değerler yaratılıyor ve yaratılan bu değerler belli şekillerde bölüştürülüyor.
E
Değerlerin nasıl yaratılacağı ise yaratılan değerlerin nasıl bölüştürüleceği anlayışın en kolay sürecini oluşturmaktadır.
Açıklama:
Siyaset ve politika kavramlarının süreç içerisindeki değişik anlamlarını açıklayabilecek,
Soru 4
Aşağıdakilerden hangisi Aristoteles'in devlet anlayışı ile ilgili bir açıklamadır?
Seçenekler
A
Devlet bilge krallar tarafından yönetilmelidir?
B
Filozoflar kral olmalıdır
C
Devlet sınıflara ayrılmalıdır
D
Devlet ve devlet ile ilgili süreçler ancak bir inceleme ve gözlem olarak ele alınmaktadır.
E
Her sınıf kendine düşen görevi yerine getirmelidir.
Açıklama:
Siyaset Bilimi’nin ortaya çıkmasında katkısı bulunan belli başlı düşünürlerin siyasete ilişkin düşüncelerini aktarabilecek,
Soru 5
Aşağıdakilerden hangisi modern dönemde siyasete katkısı bulunmuş isimlerden biridir?
Seçenekler
A
Platon
B
Aristoteles
C
N. Machiavelli
D
A. Comte
E
K.Marx
Açıklama:
Siyaset Bilimi’nin ortaya çıkmasında katkısı bulunan belli başlı düşünürlerin siyasete ilişkin düşüncelerini aktarabilecek,
Soru 6
Aşağıdakilerden hangisi Siyasette tümevarım yöntemi ile ilgilidir?
Seçenekler
A
Tek tek olgulardan genel sonuçlar çıkarılır.
B
Bilimsel faaliyet, verili bir iddia yahut açıklayıcı genelleme çerçevesinde ele alınır.
C
Bilimsel faaliyet olguların çürütülmesi, doğrulanması yahut açıklayıcı genellemeler yapılmasıyla gerçekleştirilir
D
Yöntemde genellemelerden olgulara gidilmektedir.
E
Bilim adamı genel önermeler ileri sürer
Açıklama:
Siyaset Bilimi’nin konusu, kapsamı, yöntemi ve tekniklerini açıklayabileceksiniz.
Soru 7
Aşağıdakilerden hangisi Siyaset Bilimi'nin kapsamında değildir?
Seçenekler
A
Siyaset teorisi
B
Siyasal kurumlar
C
Siyasal Güçler, Toplumsal Katmanlar
D
Uluslararası ilişkiler
E
İnsan ilişkileri
Açıklama:
Siyaset ve politika kavramlarının süreç içerisindeki değişik anlamlarını açıklayabilecek,
Soru 8
Aşağıdakilerden hangisi siyasal kurumlardan biri değildir?
Seçenekler
A
Anayasa
B
Merkezi hükümet
C
Uluslararası hukuk
D
Bölgesel ve yerel hükümetler
E
Kamu yönetimi
Açıklama:
Siyaset Bilimi’nin konusu, kapsamı, yöntemi ve tekniklerini açıklayabileceksiniz.
Soru 9
Aşağıdakilerden hangisi Siyaset Bilimi'nde kullanılan tekniklerden biri değildir?
Seçenekler
A
Deney
B
Tümevarım
C
Karşılaştırmalı Analiz
D
Alan araştırması
E
Örnek Olay
Açıklama:
Siyaset Bilimi’nin konusu, kapsamı, yöntemi ve tekniklerini açıklayabileceksiniz.
Soru 10
Aşağıdakilerden hangisi Deney Tekniği ile ilgili söylenemez?
Seçenekler
A
Laboratuvarda deney yapılır
B
İnceleme nesnesi ile ilgili değişkenler yeniden üretilir
C
Hipotezlerin sınanmasına imkan veriri
D
Değişkenler arasındaki ilişkiler istenildiği kadar sınanabilir.
E
Siyasal olaylar için en iyi tekniktir.
Açıklama:
Siyaset Bilimi’nin konusu, kapsamı, yöntemi ve tekniklerini açıklayabileceksiniz.
Soru 11
Aşağıdakilerden hangisi deney tekniğini tanımlar?
Seçenekler
A
Siyasal olguların belli bir toplumsal ortamda nasıl bir görünüm sergilediğini inceleyerek sonuç alınmasıdır.
B
İnceleme nesnesiyle ilgili değişkenlerin laboratuvar ortamında yeniden üretilmesi ve bu süreçte ilişkilerin sistemli olarak gözlenmesidir.
C
Dünyada meydana gelen siyasal olayların, benzerlik açısından en iyi temsil ettiğine inanılan bir örneğin incelenmesiyle söz konusu ana kütle hakkında bir hükme varılabilmesidir.
D
Araştırma yapmak amacıyla soru hazarılayarak ve cevaplarını değerlendirerek sonuca ulaşmadır.
E
Siyasi tarihite meydana gelmiş olayları temel alarak, bu olayları karşılaştırıp sonuç elde etmedir.
Açıklama:
Siyaset Bilimi’nin konusu, kapsamı, yöntemi ve tekniklerini açıklayabileceksiniz.
Doğa bilimlerinin sıklıkla kullandığı teknik laboratuvarlarda deney yapmadır. Deney, inceleme nesnesiyle ilgili değişkenlerin laboratuvar ortamında yeniden üretilmesine, bu süreçte ilişkilerin sistemli olarak gözlenmesine ve kontrol edilmesine, değişkenlerle ilgili bulguların kayıt altına alınmasına, ilişkilerin istenildiği kadar tekrar edilmesine ve hipotezlerin sınanmasına imkan vermektedir.
Doğa bilimlerinin sıklıkla kullandığı teknik laboratuvarlarda deney yapmadır. Deney, inceleme nesnesiyle ilgili değişkenlerin laboratuvar ortamında yeniden üretilmesine, bu süreçte ilişkilerin sistemli olarak gözlenmesine ve kontrol edilmesine, değişkenlerle ilgili bulguların kayıt altına alınmasına, ilişkilerin istenildiği kadar tekrar edilmesine ve hipotezlerin sınanmasına imkan vermektedir.
Soru 12
Alan araştırması nedir?
Seçenekler
A
Siyasal olguların toplum içinde nasıl bir görünüm sergilediğini anlamak amacı ile yapılan bir incelemedir.
B
Bir siyasal olgunun değişik toplumlardaki görünümünün bir bütün içinde ele alınmasına imkan veren analiz yöntemidir.
C
Birbirlerine benzer siyasi olayların karşılaştırılması ve bu olaylardan sonuç elde etmedir.
D
Bilimsel deney yaparak elde edilen sonuçların hayata geçirilmesidir.
E
Laboratuar ortamında yapılan ve gözlem ve analiz temelli bir araştırma tekniğidir.
Açıklama:
Siyaset Bilimi’nin konusu, kapsamı, yöntemi ve tekniklerini açıklayabileceksiniz.
Siyasal olguların belli bir toplumsal ortamda nasıl bir görünüm sergilediği alan araştırması tekniğiyle belirlenebilir. Bu teknik, olgunun gerçek hayat içinde incelenmesinde kullanılmaktadır. Bunun için araştırmacı bizzat alana girmekte ve olguyu doğrudan gözlemlemeye çalışmaktadır. Olgunun ne tür değişkenlerden etkilendiği, bu değişkenlerin nasıl bir etki meydana getirdiği gibi soruların cevaplarını aramaktadır. Bu çerçevede sorulacak soruların hazırlanması ve uygulanması, cevapların değerlendirilmesi ve bunlardan bazı sonuçların çıkarılması gibi konular belli teknikleri gerektirmektedir.
Siyasal olguların belli bir toplumsal ortamda nasıl bir görünüm sergilediği alan araştırması tekniğiyle belirlenebilir. Bu teknik, olgunun gerçek hayat içinde incelenmesinde kullanılmaktadır. Bunun için araştırmacı bizzat alana girmekte ve olguyu doğrudan gözlemlemeye çalışmaktadır. Olgunun ne tür değişkenlerden etkilendiği, bu değişkenlerin nasıl bir etki meydana getirdiği gibi soruların cevaplarını aramaktadır. Bu çerçevede sorulacak soruların hazırlanması ve uygulanması, cevapların değerlendirilmesi ve bunlardan bazı sonuçların çıkarılması gibi konular belli teknikleri gerektirmektedir.
Soru 13
Aşağıdakilerden hangisi Farabi'nin siyasi yaklaşımını tanımlar?
Seçenekler
A
İktidarı kullanan idareciler, savaşçılar, üretimi gerçekleştiren çiftçiler ve halk sınıflarından oluşmalıdır. Ahenkli bir devletin olması için bu sınıfların kendilerine düşen görevleri yerine getirmesi gerekir.
B
Siyasi davranışları “iyi” ve “kötü” gibi ahlaki kavramlarla değil kendi gerçekleri temelinde ele almıştır. Onun düşüncesinde amacın gerçekleştirilmesi için her türlü eylemin meşru olduğu anlayışı egemendir.
C
Topluma, toplumsal olayların arka planına ve olayların gerisindeki temel yasaları keşfe dikkat çekmiştir.
D
Şehirde yaşayanların arasındaki dayanışmayı ve ilişkileri kötü amaca doğru yönlendirmeleri mümkün olduğu gibi iyi bir amaca doğru yönlendirmeleri de mümkündür.
E
Güçler ayrılığı ilkesini savunmuş ve olaylar arasındaki zorunlu ilişkileri incelemiş ve bunun önemini vurgulamıştır.
Açıklama:
Siyaset Bilimi’nin ortaya çıkmasında katkısı bulunan belli başlı düşünürlerin siyasete ilişkin düşüncelerini aktarabilecek,
Farabi, belli bir amaç ile bir şehirde toplanmış kimselerin meydana getirdiği topluluk anlamında kullandığı “medine” nin “faziletli bir şehir” olarak kurulabilmesi için gerekli şartlara değinmektedir. Platon’un “ideal devlet” yaklaşımına benzeyen Farabi’nin düşüncesi; “hayır, nasıl arzu ve iradeyle elde edilirse kötülükte arzu ve iradeyle elde edilir” çeklindedir. Şehirde yaşayanların arasındaki dayanışmayı ve ilişkileri kötü amaca doğru yönlendirmeleri mümkün olduğu gibi iyi bir amaca doğru yönlendirmeleri de mümkündür. Buna göre şehir sakinlerinin saadete erişmek için yardımlaştıkları bir şehir “fazıl” bir şehir olur.
Farabi, belli bir amaç ile bir şehirde toplanmış kimselerin meydana getirdiği topluluk anlamında kullandığı “medine” nin “faziletli bir şehir” olarak kurulabilmesi için gerekli şartlara değinmektedir. Platon’un “ideal devlet” yaklaşımına benzeyen Farabi’nin düşüncesi; “hayır, nasıl arzu ve iradeyle elde edilirse kötülükte arzu ve iradeyle elde edilir” çeklindedir. Şehirde yaşayanların arasındaki dayanışmayı ve ilişkileri kötü amaca doğru yönlendirmeleri mümkün olduğu gibi iyi bir amaca doğru yönlendirmeleri de mümkündür. Buna göre şehir sakinlerinin saadete erişmek için yardımlaştıkları bir şehir “fazıl” bir şehir olur.
Soru 14
İslam dünyasında devlet yöneticilerine sunulan ve dönemin devlet yapısını, kamu yönetimine ilişkin sorunları ve bu sorunların çözümlerine ilişkin önerileri içinde bulunduran eserlere ne ad verilir?.
Seçenekler
A
Siyasetname
B
Layiha
C
İhsa'il Ulüm
D
Medeni İlim
E
Hukuk ve Kelam İlimi
Açıklama:
Siyaset Bilimi’nin ortaya çıkmasında katkısı bulunan belli başlı düşünürlerin siyasete ilişkin düşüncelerini aktarabilecek,
İslam dünyasında devlet yöneticilerine sunulan ve dönemin devlet yapısını, kamu yönetimine ilişkin sorunları ve bu sorunların çözümlerine ilişkin önerilerde bulunan eserlerdir. Sorunlara önerilen çözümlerle önemli tezler ve açılımlar içeren Layihalar, yazıldıkları dönemin siyasal durumunu, sorunlarını ve iktidar ilişkilerinin işleyişini ortaya koymaları bakımından önemlidirler. Bu tür eserlerde yazıldığı dönemdeki siyasal ve idari sorunların ve işleyişin tespiti noktasında yararlanılabilir. Bu eserlerin sadece sorunların ve mevcut durumu tespitle yetinmeyip sultana çeşitli özgün öneriler getirmesi dikkat çekiçidir.
İslam dünyasında devlet yöneticilerine sunulan ve dönemin devlet yapısını, kamu yönetimine ilişkin sorunları ve bu sorunların çözümlerine ilişkin önerilerde bulunan eserlerdir. Sorunlara önerilen çözümlerle önemli tezler ve açılımlar içeren Layihalar, yazıldıkları dönemin siyasal durumunu, sorunlarını ve iktidar ilişkilerinin işleyişini ortaya koymaları bakımından önemlidirler. Bu tür eserlerde yazıldığı dönemdeki siyasal ve idari sorunların ve işleyişin tespiti noktasında yararlanılabilir. Bu eserlerin sadece sorunların ve mevcut durumu tespitle yetinmeyip sultana çeşitli özgün öneriler getirmesi dikkat çekiçidir.
Soru 15
“Hayır, nasıl arzu ve iradeyle elde edilirse, kötülük de arzu ve iradeyle elde edilir” şeklindeki önerme ile; şehirde yaşayanların aralarındaki dayanışmayı ve ilişkileri kötü bir amaca yönlendirmelerinin mümkün olduğu gibi iyi bir amaca doğru da yönlendirmelerinin mümkün olduğunu ileri süren düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Maverdi
B
İbn Haldun
C
İbn Teymiye
D
Farabi
E
Machiavelli
Açıklama:
Siyaset Bilimi’nin ortaya çıkmasında katkısı bulunan belli başlı düşünürlerin siyasete ilişkin düşüncelerini aktarabilecek,
Farabi, belli bir amaç ile bir şehirde toplanmış kimselerin meydana getirdiği topluluk anlamında kullandığı “medine” nin “faziletli bir şehir” olarak kurulabilmesi için gerekli şartlara değinmektedir. Platon’un “ideal devlet” yaklaşımına benzeyen Farabi’nin düşüncesi; “hayır, nasıl arzu ve iradeyle elde edilirse kötülükte arzu ve iradeyle elde edilir” çeklindedir. Şehirde yaşayanların arasındaki dayanışmayı ve ilişkileri kötü amaca doğru yönlendirmeleri mümkün olduğu gibi iyi bir amaca doğru yönlendirmeleri de mümkündür. Buna göre şehir sakinlerinin saadete erişmek için yardımlaştıkları bir şehir “fazıl” bir şehir olur.
Farabi, belli bir amaç ile bir şehirde toplanmış kimselerin meydana getirdiği topluluk anlamında kullandığı “medine” nin “faziletli bir şehir” olarak kurulabilmesi için gerekli şartlara değinmektedir. Platon’un “ideal devlet” yaklaşımına benzeyen Farabi’nin düşüncesi; “hayır, nasıl arzu ve iradeyle elde edilirse kötülükte arzu ve iradeyle elde edilir” çeklindedir. Şehirde yaşayanların arasındaki dayanışmayı ve ilişkileri kötü amaca doğru yönlendirmeleri mümkün olduğu gibi iyi bir amaca doğru yönlendirmeleri de mümkündür. Buna göre şehir sakinlerinin saadete erişmek için yardımlaştıkları bir şehir “fazıl” bir şehir olur.
Soru 16
Aşağıdakilerden hangisi Fransız düşünür Montesquieu'nun siyaset bilimine olan yaklaşımıdır?
Seçenekler
A
Siyaset biliminin, siyasi mücadele ile açıklanamayacağını ancak toplumun sınıfları arasındaki farkları inceleyerek doğru sonuç elde edilebileceğini savunmuştur.
B
Devleti ve devlet yönetimiyle ilgili olan süreçleri bir inceleme ve gözlem konusu olarak ele alarak zamanın siyasal sistemlerini karşılaştırmalı bir biçimde ortaya koymuştur.
C
İktidarı kullanan idarecilerin; savaşçılar, üretimi gerçekleştiren çiftçiler ve halk sınıflarından oluşması gerektiğini savunmuştur.
D
Siyasi davranışları “iyi” ve “kötü” gibi ahlaki kavramlarla değil kendi gerçekleri temelinde ele almıştır.
E
Güçler ayrılığı ilkesini savunmuş ve olaylar arasındaki sebepleri incelemiştir.
Açıklama:
Siyaset Bilimi’nin ortaya çıkmasında katkısı bulunan belli başlı düşünürlerin siyasete ilişkin düşüncelerini aktarabilecek,
Montesquieu güçler ayrılığı ilkesini savunmuş ve olaylar arasındaki zorunlu ilşkileri incelemiş, olması gerekenden çok olanlarla ilgilenmiştir. Ona göre iklim ve coğrafi koşulların yasalar ve siyasi düşünceler üzerinde önemli bir etkisi bulunmaktadır. Bunun yanında hükümet biçimlerinin doğasını ve temel ilkelerini ortaya koymaya çalışmış ve ülkelerin büyüklüğü ile hükümet biçimleri arasındaki ilişkiye dikkat çekmiştir.
Montesquieu güçler ayrılığı ilkesini savunmuş ve olaylar arasındaki zorunlu ilşkileri incelemiş, olması gerekenden çok olanlarla ilgilenmiştir. Ona göre iklim ve coğrafi koşulların yasalar ve siyasi düşünceler üzerinde önemli bir etkisi bulunmaktadır. Bunun yanında hükümet biçimlerinin doğasını ve temel ilkelerini ortaya koymaya çalışmış ve ülkelerin büyüklüğü ile hükümet biçimleri arasındaki ilişkiye dikkat çekmiştir.
Soru 17
"Verili bir iddia ya da açıklayıcı genelleme çerçevesinde olguların çürütülmesi, doğrulanması veya teyit edilmesi" süreci şeklinde işlenen sistem aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Tümevarım yöntemi
B
Analiz tekniği
C
Deney tekniği
D
Alan araştırması tekniği
E
Tümdengelim yöntemi
Açıklama:
Siyaset Bilimi’nin konusu, kapsamı, yöntemi ve tekniklerini açıklayabileceksiniz.
Tümdengelim yöntemi, bilimsel faaliyet, verili bir iddia yada açıklayıcı genelleme çerçevesinde olguların çürütülmesi, doğrulanması veya teyit edilmesi süreci şeklinde işlenmektedir. Bu yöntemde genellemelerden olgulara ve bunların teyit edilmesi veya çürütülmesine gidilmektedir.
Tümdengelim yöntemi, bilimsel faaliyet, verili bir iddia yada açıklayıcı genelleme çerçevesinde olguların çürütülmesi, doğrulanması veya teyit edilmesi süreci şeklinde işlenmektedir. Bu yöntemde genellemelerden olgulara ve bunların teyit edilmesi veya çürütülmesine gidilmektedir.
Soru 18
Tek tek olgulardan sonuçların çıkarıldığı sürece ne ad verilir?
Seçenekler
A
Tümevarım yöntemi
B
Tümdengelim yöntemi
C
Alan araştırması tekniği
D
Analiz tekniği
E
Örnek olay tekniği
Açıklama:
Siyaset Bilimi’nin konusu, kapsamı, yöntemi ve tekniklerini açıklayabileceksiniz.
Tümevarım yöntemi, tek tek olgulardan sonuçların çıkarıldığı bir süreci ifade etmektedir. Bu süreçte önce gözlem yaparak çıkarılan olgular çözümlenip sınıflandırıldıktan sonra genellemeye gidilmektedir. Son aşamada, genellemeler sınanmak için yeniden gözden geçirilir.
Tümevarım yöntemi, tek tek olgulardan sonuçların çıkarıldığı bir süreci ifade etmektedir. Bu süreçte önce gözlem yaparak çıkarılan olgular çözümlenip sınıflandırıldıktan sonra genellemeye gidilmektedir. Son aşamada, genellemeler sınanmak için yeniden gözden geçirilir.
Soru 19
Sultaniye adlı kitabında devlet örgütünün genel yapısını, kurumlarını ve bunların işleyişini ele alan düşünür kimdir?
Seçenekler
A
Machiavelli
B
Farabi
C
İbn Teymiye
D
Maverdi
E
İbn Haldun
Açıklama:
Siyaset Bilimi’nin ortaya çıkmasında katkısı bulunan belli başlı düşünürlerin siyasete ilişkin düşüncelerini aktarabilecek,
Tanınmış bir hukukçu olan Maverdi, fıkıh kitaplarının muhtelif bölümlerinde yer alan anayasa, kamu hukuku ve siyasete ilişkin hükümleri bir araya toplamış, El-Ahkamu’s - Sultaniye adlı kitabında hem devlet örgütünün genel yapısını kurumlarını ve bunların işleyişini ele almış, hem de bu yapının sağlıklı işleyebilmesi için hükümdarlara çeşitli öğütler ve tavsiyelerde bulunmuştur.
Tanınmış bir hukukçu olan Maverdi, fıkıh kitaplarının muhtelif bölümlerinde yer alan anayasa, kamu hukuku ve siyasete ilişkin hükümleri bir araya toplamış, El-Ahkamu’s - Sultaniye adlı kitabında hem devlet örgütünün genel yapısını kurumlarını ve bunların işleyişini ele almış, hem de bu yapının sağlıklı işleyebilmesi için hükümdarlara çeşitli öğütler ve tavsiyelerde bulunmuştur.
Soru 20
UNESCO siyaset biliminin kapsamlarını hangi tarihte sınırlandırmıştır?
Seçenekler
A
1973
B
1948
C
1956
D
1984
E
1967
Açıklama:
Siyaset Bilimi’nin konusu, kapsamı, yöntemi ve tekniklerini açıklayabileceksiniz.
UNESCO 1948 yılında Paris’te düzenlediği toplantıda siyaset bilimini dört temel konu ile sınırlandırmıştır.
UNESCO 1948 yılında Paris’te düzenlediği toplantıda siyaset bilimini dört temel konu ile sınırlandırmıştır.
Soru 21
Politika kelimesinin Batı dillerindeki kökenini oluşturan kelimelerin anlamları ile ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Polis - yurttaş
B
Polities - şehir devletleri
C
Politeia - siyasal rejim/anayasa
D
Politica - politika sanatı
E
Politike - vatandaşlıkla ilgili işler
Açıklama:
Siyaset ve politika kavramlarının süreç içerisindeki değişik anlamlarını açıklayabilecek,
Politikanın kökü Eski Yunan’daki şehir devletlerini ifade eden “polis”; yurttaşlar için kullanılan “polites”; devlet yapısı, siyasal rejim ve anayasa anlamında kullanılan “politeia”; vatandaşlık hakkına ilişkin şeyler, devlet yapısını ve egemenlik hakkını ilgilendiren her şey anlamındaki “politica” ile politika sanatı anlamındaki “politikè” kelimeleriyle aynı kökten gelmekte olup polis/devlet’in yönetimine ilişkin işler, devletle ilgili faaliyetler anlamını taşımaktadır.
Politikanın kökü Eski Yunan’daki şehir devletlerini ifade eden “polis”; yurttaşlar için kullanılan “polites”; devlet yapısı, siyasal rejim ve anayasa anlamında kullanılan “politeia”; vatandaşlık hakkına ilişkin şeyler, devlet yapısını ve egemenlik hakkını ilgilendiren her şey anlamındaki “politica” ile politika sanatı anlamındaki “politikè” kelimeleriyle aynı kökten gelmekte olup polis/devlet’in yönetimine ilişkin işler, devletle ilgili faaliyetler anlamını taşımaktadır.
Soru 22
Siyaseti bir savaş biçimi olarak ele alan ve konuyu savaşın argümanlari ile analiz eden düşünür kimdir?
Seçenekler
A
Aristoleles
B
V. Van Dyke
C
M. Prelot
D
H. Laski
E
M. Duverger
Açıklama:
Siyaset ve politika kavramlarının süreç içerisindeki değişik anlamlarını açıklayabilecek,
Bu eserde aslında bildiğimiz türde bir savaş değil siyaset olgusu incelenmektedir. Yazar siyaseti bir savaş biçimi olarak ele almakta ve olguyu savaşın argümanlarıyla analiz etmektedir.
Bu eserde aslında bildiğimiz türde bir savaş değil siyaset olgusu incelenmektedir. Yazar siyaseti bir savaş biçimi olarak ele almakta ve olguyu savaşın argümanlarıyla analiz etmektedir.
Soru 23
Aşağıdakilerden hangisi Makyavelist düşüncenin savunduğu durumlardan biridir?
Seçenekler
A
Devletin bilge krallar tarafından yönetilmesi gerektiği
B
Devletin idareci, savaşçı, çiftçi ve halk sınıflarından oluştuğu
C
Maddi ve manevi değerlerin otoriteye dayalı olarak dağıtılması gerektiği
D
Siyasi amaca ulaşmak için gerekirse güç ve kuvvet kullanmak gerektiği
E
İklim ve coğrafi özelliklerin yasalar ve siyasal davranışlar üzerinde önemli etkisi olduğu
Açıklama:
Siyaset ve politika kavramlarının süreç içerisindeki değişik anlamlarını açıklayabilecek,
O, biri yasalara uyarak diğeri zora başvurarak yürütülen mücadele olmak üzere iki tür mücadele olduğunu belirtmiş ve birincisi yetmediğinde ikincisine başvurmanın gerekliliğini anlatmıştır.
O, biri yasalara uyarak diğeri zora başvurarak yürütülen mücadele olmak üzere iki tür mücadele olduğunu belirtmiş ve birincisi yetmediğinde ikincisine başvurmanın gerekliliğini anlatmıştır.
Soru 24
Weber'in Protestan Ahlakı ve Kapitalizmin Ruhu başlıklı eserinin temel konusu nedir?
Seçenekler
A
İktisadi bakış açısıyla dini inançlar arasında kurulan ilişkiler
B
Amerikan toplumunun özellikleri ve diğer toplumlardan farklılıkları
C
Siyasetin özerk bir kurum olmadığı
D
Toplum tarihinin metafizik, ideolojik ve pozitif dönemlerden oluştuğu
E
Hükümet biçimlerinin yapısı ve temel ilkeleri
Açıklama:
Siyaset Bilimi’nin ortaya çıkmasında katkısı bulunan belli başlı düşünürlerin siyasete ilişkin düşüncelerini aktarabilecek,
Weber, meşhur Protestan Ahlakı ve Kapitalizmin Ruhu adlı eserinde Protestan ahlak anlayışının kapitalizmin doğuşunda oynadığı rolü ortaya koymaya çalışmıştır. İktisadi zihniyetle dini inançlar arasında kurduğu ilişki, hala ilgiyle takip edilmektedir.
Weber, meşhur Protestan Ahlakı ve Kapitalizmin Ruhu adlı eserinde Protestan ahlak anlayışının kapitalizmin doğuşunda oynadığı rolü ortaya koymaya çalışmıştır. İktisadi zihniyetle dini inançlar arasında kurduğu ilişki, hala ilgiyle takip edilmektedir.
Soru 25
"Aynı soydan gelenler veya aralarında yakınlık bulunanlar arasındaki dayanışma duygusu olarak tanımlanacak asabiyet, bir topluluğun muhaliflere karşı birlikte hareket etmelerini, belli organizasyonları gerçekleştirmelerini, güç ve iktidar kazanmalarını sağlayan bir olgu olarak sunulmuştur" ifadesi hangi İslam düşünürüne aittir?
Seçenekler
A
İbn Teymiye
B
İbn Haldun
C
Nizamülmülk
D
Maverdi
E
Farabi
Açıklama:
Siyaset Bilimi’nin ortaya çıkmasında katkısı bulunan belli başlı düşünürlerin siyasete ilişkin düşüncelerini aktarabilecek,
Aynı soydan gelenler veya aralarında yakınlık bulunanlar arasındaki dayanışma duygusu olarak tanımlanacak asabiyet, bir topluluğun muhaliflere karşı birlikte hareket etmelerini, belli organizasyonları gerçekleştirmelerini, güç ve iktidar kazanmalarını sağlayan bir olgu olarak sunulmuştur
Aynı soydan gelenler veya aralarında yakınlık bulunanlar arasındaki dayanışma duygusu olarak tanımlanacak asabiyet, bir topluluğun muhaliflere karşı birlikte hareket etmelerini, belli organizasyonları gerçekleştirmelerini, güç ve iktidar kazanmalarını sağlayan bir olgu olarak sunulmuştur
Soru 26
Aşağıdakilerden hangisi UNESCO'nun siyaset biliminin kapsamı olarak belirlediği dört temel konudan biri değildir?
Seçenekler
A
Metodoloji
B
Siyaset Teorisi
C
Siyasal Kurumlar
D
Siyasal Güçler, Toplumsal Katmanlar
E
Uluslararası İlişkiler
Açıklama:
Siyaset Bilimi’nin konusu, kapsamı, yöntemi ve tekniklerini açıklayabileceksiniz.
1948 yılında siyaset biliminin temel kapsamı UNESCO tarafından Paris'te düzenlenen bir konferansta şu şekilde sınırlandırılmıştır: Siyaset teorisi, siyasi kurumlar, siyasal güçler ve toplumsal katmalar, uluslararası ilişkiler.
1948 yılında siyaset biliminin temel kapsamı UNESCO tarafından Paris'te düzenlenen bir konferansta şu şekilde sınırlandırılmıştır: Siyaset teorisi, siyasi kurumlar, siyasal güçler ve toplumsal katmalar, uluslararası ilişkiler.
Soru 27
Aşağıdakilerden hangisi UNESCO'nun belirlediği siyaset biliminin temel kapsamı sınıflandırmasında "siyasal kurumlar" konusu altında sınıflandırılamaz?
Seçenekler
A
Anayasa
B
Merkezi Hükümet
C
Kamu yönetimi / İdare
D
Uluslararası Siyaset
E
Bölgesel ve Yerel Yönetimler
Açıklama:
Siyaset Bilimi’nin konusu, kapsamı, yöntemi ve tekniklerini açıklayabileceksiniz.
Siyasal Kurumlar: Anayasa, Merkezi Hükumet, Kamu Yönetimi / İdare, Bölgesel ve Yerel Yönetimler, Karşılaştırmalı Siyasal Kurumlar.
Siyasal Kurumlar: Anayasa, Merkezi Hükumet, Kamu Yönetimi / İdare, Bölgesel ve Yerel Yönetimler, Karşılaştırmalı Siyasal Kurumlar.
Soru 28
"Bir siyasal olgunun açıklanabilmesi ve anlaşılabilmesi için benzer bir olgu ile birlikte değerlendirilmelidir" ifadesi siyaset biliminde kullanılan hangi tekniği tanımlamaktadır?
Seçenekler
A
Alan Araştırması
B
Örneklem Grubu
C
Karşılaştırmalı Analiz
D
Örnek Olay
E
Deney
Açıklama:
Siyaset Bilimi’nin konusu, kapsamı, yöntemi ve tekniklerini açıklayabileceksiniz.
Bir siyasal olgunun açıklanabilmesi ve anlaşılabilmesi için benzer bir olgu ile karşılaştırılması ile mümkündür.
Bir siyasal olgunun açıklanabilmesi ve anlaşılabilmesi için benzer bir olgu ile karşılaştırılması ile mümkündür.
Soru 29
"Devlet" adlı kitabında; “ideal devlet nasıl olmalıdır?” sorusuna yanıt arayan düşünür kimdir?
Seçenekler
A
Aristoteles
B
Platon
C
N. Machiavelli
D
Montesquieu
E
A. Comte
Açıklama:
Siyaset Bilimi’nin ortaya çıkmasında katkısı bulunan belli başlı düşünürlerin siyasete ilişkin düşüncelerini aktarabilecek,
"Devlet" adlı kitabında; “ideal devlet nasıl olmalıdır?” sorusuna yanıt arayan düşünür Platon'dur.
"Devlet" adlı kitabında; “ideal devlet nasıl olmalıdır?” sorusuna yanıt arayan düşünür Platon'dur.
Soru 30
Siyaseti bir savaş biçimi olarak ele almakta ve olguyu savaşın argümanlarıyla analiz etmekte olan ve " Politikaya Giriş" adlı eseri olan düşünür kimdir?
Seçenekler
A
V.Van Dyke
B
D. Easton
C
N. Machiavelli
D
K. Marx
E
M. Duverger
Açıklama:
Siyaset Bilimi’nin ortaya çıkmasında katkısı bulunan belli başlı düşünürlerin siyasete ilişkin düşüncelerini aktarabilecek,
Siyaseti bir savaş biçimi olarak ele almakta ve olguyu savaşın argümanlarıyla analiz etmekte olan ve " Politikaya Giriş" adlı eseri olan düşünür M. Duverger'dir.
Siyaseti bir savaş biçimi olarak ele almakta ve olguyu savaşın argümanlarıyla analiz etmekte olan ve " Politikaya Giriş" adlı eseri olan düşünür M. Duverger'dir.
Soru 31
"İdeal Devlet - El-Medinetü’l-Fâzıla" adlı eser aşağıdaki İslam düşünürlerinden hangisine aittir?
Seçenekler
A
Farabî
B
Mâverdî
C
Nizamülmülk
D
İbn Teymiye
E
İbn Haldun
Açıklama:
Siyaset Bilimi’nin ortaya çıkmasında katkısı bulunan belli başlı düşünürlerin siyasete ilişkin düşüncelerini aktarabilecek,
"İdeal Devlet - El-Medinetü’l-Fâzıla" adlı eser Farab'ye aittir.
"İdeal Devlet - El-Medinetü’l-Fâzıla" adlı eser Farab'ye aittir.
Soru 32
Aşağuıdakilerden hangisi UNESCO’nun 1948 yılında Paris’te düzenlediği bir toplantıda dört temel konu ile sınırlandırılan Siyaset Bilimi’nin konularından değildir?
Seçenekler
A
Siyaset Teorisi
B
Siyasal Kurumlar
C
Karşılaştırılmalı Analiz
D
Uluslararası İlişkiler
E
Siyasal Güçler. Toplumsal Katmanlar
Açıklama:
Siyaset ve politika kavramlarının süreç içerisindeki değişik anlamlarını açıklayabilecek,
Karşılaştırılmalı Analiz siyaset biliminin konusu değil, siyaset biliminde kullanılan bir tekniktir.
Karşılaştırılmalı Analiz siyaset biliminin konusu değil, siyaset biliminde kullanılan bir tekniktir.
Soru 33
Siyasal olguların belli bir toplumsal ortamda nasıl bir görünüm sergilediği hangi teknik ile belirlenir?
Seçenekler
A
Karşılaştırmalı Analiz Tekniği
B
Alan Araştırması
C
Deney Tekniği
D
Örnek Olay Tekniği
E
Tümevarım Yöntemi
Açıklama:
Siyaset Bilimi’nin konusu, kapsamı, yöntemi ve tekniklerini açıklayabileceksiniz.
Siyasal olguların belli bir toplumsal ortamda nasıl bir görünüm sergilediği "Alan Araştırması" tekniği ile belirlenir.
Siyasal olguların belli bir toplumsal ortamda nasıl bir görünüm sergilediği "Alan Araştırması" tekniği ile belirlenir.
Soru 34
Cemil Meriç’in “Orta Çağ’ın karanlık gecesinde muhteşem ve münzevi bir yıldız; ne öncüsü var, ne devamcısı” olarak takdim ettiği Kitabu’l-İber adlı yedi ciltlik kitabı bulunan İslam düşünürü aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Nizamülmülk
B
İbn Teymiye
C
Mâverdî
D
İbn Haldun
E
Farabî
Açıklama:
Siyaset Bilimi’nin ortaya çıkmasında katkısı bulunan belli başlı düşünürlerin siyasete ilişkin düşüncelerini aktarabilecek,
Cemil Meriç’in “Orta Çağ’ın karanlık gecesinde muhteşem ve münzevi bir yıldız; ne öncüsü var, ne devamcısı” olarak takdim ettiği Kitabu’l-İber adlı yedi ciltlik kitabı bulunan İslam düşünürü "İbn Haldun" dur.
Cemil Meriç’in “Orta Çağ’ın karanlık gecesinde muhteşem ve münzevi bir yıldız; ne öncüsü var, ne devamcısı” olarak takdim ettiği Kitabu’l-İber adlı yedi ciltlik kitabı bulunan İslam düşünürü "İbn Haldun" dur.
Soru 35
Politikayı, “en yüksek iyiyi” ve “iyi yaşama”yı amaçlayan devlete ilişkin tüm faaliyetler, devlet yönetimi ve yurttaşlığa ilişkin işler şeklinde tanımlayan Yunan düşünür kimdir?
Seçenekler
A
Aristoteles
B
Platon
C
Sokrates
D
Parmenides
E
Protagoras
Açıklama:
Siyaset Bilimi’nin ortaya çıkmasında katkısı bulunan belli başlı düşünürlerin siyasete ilişkin düşüncelerini aktarabilecek,
Politikayı, “en yüksek iyiyi” ve “iyi yaşama”yı amaçlayan devlete ilişkin tüm faaliyetler, devlet yönetimi ve yurttaşlığa ilişkin işler şeklinde tanımlayan Yunan düşünür Aristoleles'tir.
Politikayı, “en yüksek iyiyi” ve “iyi yaşama”yı amaçlayan devlete ilişkin tüm faaliyetler, devlet yönetimi ve yurttaşlığa ilişkin işler şeklinde tanımlayan Yunan düşünür Aristoleles'tir.
Soru 36
Fransız Dışişleri Bakanlığına kadar yükselmiş bir siyaset adamı olan ve "Amerika’da Demokrasi" adlı kitabı olan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
M. Weber
B
A. de Tocqueville
C
A. Comte
D
K. Marx
E
D. Easton
Açıklama:
Siyaset Bilimi’nin ortaya çıkmasında katkısı bulunan belli başlı düşünürlerin siyasete ilişkin düşüncelerini aktarabilecek,
Fransız Dışişleri Bakanlığına kadar yükselmiş bir siyaset adamı olan ve "Amerika’da Demokrasi" adlı kitabı olan düşünür A. de Tocqueville'dir.
Fransız Dışişleri Bakanlığına kadar yükselmiş bir siyaset adamı olan ve "Amerika’da Demokrasi" adlı kitabı olan düşünür A. de Tocqueville'dir.
Soru 37
Bir üniversite mezunu ile dağdaki çobanın eşit oy hakkına sahip olmaması gerektiğini savunan bir kişi ile aşağıdakilerden hangisinin düşünceleri arasında bir benzerlik söz konusudur?
Seçenekler
A
Weber
B
Montesquieu
C
Platon
D
Tocqueville
E
Gramsci
Açıklama:
Siyaset Bilimi’nin ortaya çıkmasında katkısı bulunan belli başlı düşünürlerin siyasete ilişkin düşüncelerini aktarabilecek,
Eski Yunan düşünürleri demokrasi ile ilgili eleştirileriyle bilinirler. Örneğin Platon devletin bilge krallar tarafından yönetilmesini veya filozofların kral olmasını savunmuştur. Bu açıdan herkesi eşit oy hakkına sahip olduğu bir demokrasi fikri ile Platon'un düşünceleri arasında ciddi uyumsuzluklar söz konusudur.
Eski Yunan düşünürleri demokrasi ile ilgili eleştirileriyle bilinirler. Örneğin Platon devletin bilge krallar tarafından yönetilmesini veya filozofların kral olmasını savunmuştur. Bu açıdan herkesi eşit oy hakkına sahip olduğu bir demokrasi fikri ile Platon'un düşünceleri arasında ciddi uyumsuzluklar söz konusudur.
Soru 38
Aşağıdakilerden hangisi Niccolo Machiavelli'nin düşünceleri ile uyumlu bir önerme değildir?
Seçenekler
A
İnsan bencil bir varlıktır.
B
Başkasının güçlenmesine izin veren, kendi yok oluşunu hazırlar.
C
İnsanın saldırgan doğası sürekli güç peşinde koşmasını kamçılar.
D
Amaca götüren her yol mubahtır.
E
En iyi hükümet en az yöneten hükümettir.
Açıklama:
Siyaset Bilimi’nin ortaya çıkmasında katkısı bulunan belli başlı düşünürlerin siyasete ilişkin düşüncelerini aktarabilecek,
N. Machiavelli, realizm olarak adlandırılan görüşün öncüsü olarak bilinir. Siyaset ve ahlak arasındaki ilişkiyi kopararak siyaseti güç elde etme arzusunun bir yansıması olarak görür. Bu açıdan amaca götüren her şey ona gör mubahtır. Şıklara bakıldığında "e" şıkkındaki düşünce Machiavelli'nin bakış açısı ile uyumsuzdur. Zira liberallerin öncüsü Locke'un devleti mümkün olduğunca sınırlayan ve özgürlüklerin muhafaza edilmesini merkeze alan düşünceleri ile bu şık daha uyumludur.
N. Machiavelli, realizm olarak adlandırılan görüşün öncüsü olarak bilinir. Siyaset ve ahlak arasındaki ilişkiyi kopararak siyaseti güç elde etme arzusunun bir yansıması olarak görür. Bu açıdan amaca götüren her şey ona gör mubahtır. Şıklara bakıldığında "e" şıkkındaki düşünce Machiavelli'nin bakış açısı ile uyumsuzdur. Zira liberallerin öncüsü Locke'un devleti mümkün olduğunca sınırlayan ve özgürlüklerin muhafaza edilmesini merkeze alan düşünceleri ile bu şık daha uyumludur.
Soru 39
Aşağıda aktarılan siyaset tanımlarından hangisi David Easton'a aittir?
Seçenekler
A
Siyaset, kimin neyi, ne zaman ve nasıl elde ettiğiyle ilgilidir.
B
Siyaset, değerlerin otorite yoluyla dağılımıdır.
C
Siyaset mümkün olanı elde etme sanatıdır.
D
Siyaset kan dökülmeyen savaştır.
E
Siyaset, çatışan iktidar taleplerini uzlaştırma sanatıdır.
Açıklama:
Siyaset Bilimi’nin ortaya çıkmasında katkısı bulunan belli başlı düşünürlerin siyasete ilişkin düşüncelerini aktarabilecek,
Hatırlanacak olursa siyasetin üç farklı kullanımı vardı. Bunlardan ilkinde siyaset devlet yönetimine ilişkin işler anlamında kullanılıyordu. İkincisinde ise siyaset bir iktidar mücadelesi anlamına geliyordu. David Easton ise siyaseti değerlerin otorite yoluyla dağıtılması anlamında kullanmıştır.
Hatırlanacak olursa siyasetin üç farklı kullanımı vardı. Bunlardan ilkinde siyaset devlet yönetimine ilişkin işler anlamında kullanılıyordu. İkincisinde ise siyaset bir iktidar mücadelesi anlamına geliyordu. David Easton ise siyaseti değerlerin otorite yoluyla dağıtılması anlamında kullanmıştır.
Soru 40
Devletin hedefi yasa ve düzenin muhafazası, dış düşmanlara karşı müdafaa ve hayatın korunmasıyla sınırlı değildir; işlevi daha yüksek ve daha kapsamlıdır, yurttaşların mükemmel bir toplumsal hayat içerisinde mutluluğudur.
Yukarıda devlete ilişkin düşünceleri kısaca ele alınan ve geriye bıraktığı Politika adlı eser ile Siyaset Bilimi'nin gelişmesine ciddi anlamda katkı sağlayan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Yukarıda devlete ilişkin düşünceleri kısaca ele alınan ve geriye bıraktığı Politika adlı eser ile Siyaset Bilimi'nin gelişmesine ciddi anlamda katkı sağlayan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Aristoteles
B
Sokrates
C
Platon
D
Montesquieu
E
Comte
Açıklama:
Siyaset ve politika kavramlarının süreç içerisindeki değişik anlamlarını açıklayabilecek,
Politika adlı eser Aristoteles'e aittir. Dahası ona göre devletin temel amacı en yüksek iyiyi, mutluluğu sağlamaktır.
Politika adlı eser Aristoteles'e aittir. Dahası ona göre devletin temel amacı en yüksek iyiyi, mutluluğu sağlamaktır.
Soru 41
I. Güç çoğu kez meşrudur.
II. Bütün toplumların tarihi sınıf çatışmalarının tarihidir.
III. Devletlerin kuruluşunda asabiye belirleyici olmaktadır.
IV. Amaca giden her yol meşrudur.
V. Devlet filozof krallar tarafından yönetilmelidir.
Siyaset Bilimi'nin gelişim serüveni dikkate alınırsa, yukarıdaki düşüncelerden hangi ikisi diğerlerine göre daha geç bir tarihte dile getirilmiştir?
II. Bütün toplumların tarihi sınıf çatışmalarının tarihidir.
III. Devletlerin kuruluşunda asabiye belirleyici olmaktadır.
IV. Amaca giden her yol meşrudur.
V. Devlet filozof krallar tarafından yönetilmelidir.
Siyaset Bilimi'nin gelişim serüveni dikkate alınırsa, yukarıdaki düşüncelerden hangi ikisi diğerlerine göre daha geç bir tarihte dile getirilmiştir?
Seçenekler
A
I ve II
B
I ve III
C
II ve III
D
III ve IV
E
III ve V
Açıklama:
Siyaset Bilimi’nin ortaya çıkmasında katkısı bulunan belli başlı düşünürlerin siyasete ilişkin düşüncelerini aktarabilecek,
I ve II'nci düşünceler sırası ile Weber ve Marx'a aittir. III. İbn-i Haldun'a. IV. Machiavelli'ye ve son olarak V. ise Platon'a aittir. Tarihsel olarak bakıldığında Weber ve Marx diğerlerinden çok daha geç bir tarihte yaşamış ve düşüncelerini ortaya koymuşlardır.
I ve II'nci düşünceler sırası ile Weber ve Marx'a aittir. III. İbn-i Haldun'a. IV. Machiavelli'ye ve son olarak V. ise Platon'a aittir. Tarihsel olarak bakıldığında Weber ve Marx diğerlerinden çok daha geç bir tarihte yaşamış ve düşüncelerini ortaya koymuşlardır.
Soru 42
Asabiye kavramı ile ilgili olarak aşağıda söylenenlerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Bir dışlama ve içe alma mekanizmasıdır.
B
Bir grubun dayanışma içindeki birlikteliğini ifade eder.
C
Yöneticilerin izleyecekleri politikalara genel olarak verilen isimdir.
D
Hükümdarların iktidarlarını sürdürebilmek için canlı tutmak zorunda oldukları bir unsurdur.
E
Bir topluluğun muhaliflere karşı birlikte hareket etmelerini mümkün kılar.
Açıklama:
Siyaset Bilimi’nin ortaya çıkmasında katkısı bulunan belli başlı düşünürlerin siyasete ilişkin düşüncelerini aktarabilecek,
Asabiye, İbn-i Haldun'un çok erken bir tarihte siyaset, sosyoloji ve tarih gibi bilimlere ışık tutan bir kavramıdır. Düşünür bu kavram ile bize grup dayanışmasının, kabile ruhunun, kan bağının devlet ve toplumların ortaya çıkışında ne denli belirleyici olduğunu göstermeye çalışır. Asabiyet bir dayanışma ve birliktelik ruhunun ifadesidir. Bu bakımdan hem bir içe alma hem de dışlama mekanizması işlevi görür. Bu kısa açıklamadan hareket edildiğinde cevap "c" şıkkıdır.
Asabiye, İbn-i Haldun'un çok erken bir tarihte siyaset, sosyoloji ve tarih gibi bilimlere ışık tutan bir kavramıdır. Düşünür bu kavram ile bize grup dayanışmasının, kabile ruhunun, kan bağının devlet ve toplumların ortaya çıkışında ne denli belirleyici olduğunu göstermeye çalışır. Asabiyet bir dayanışma ve birliktelik ruhunun ifadesidir. Bu bakımdan hem bir içe alma hem de dışlama mekanizması işlevi görür. Bu kısa açıklamadan hareket edildiğinde cevap "c" şıkkıdır.
Soru 43
Aşağıdakilerden hangisi İslam düşünürlerine ait bir önerme olamaz?
Seçenekler
A
Hayır nasıl arzu ve iradeyle elde edilirse kötülük de arzu ve irade ile elde edilir.
B
Siyaset ahlaktan bağımsız bir alandır.
C
Asabiyesi azalan topluluklar asabiyeyi canlı tutulanlarca ortadan kaldırılır.
D
Fazıl şehrin hakimi devlet başkanıdır.
E
İlkel hayattan medeni hayata geçişte asabiyet temel bir rol oynar.
Açıklama:
Siyaset Bilimi’nin ortaya çıkmasında katkısı bulunan belli başlı düşünürlerin siyasete ilişkin düşüncelerini aktarabilecek,
İslam düşünürleri siyaseti ahlaki ilkeler ile çerçevelerler. Bu bakımdan N. Machiavelli ile tam bir karşıtlık içindedirler. Bu sebeple cevap "b" şıkkıdır.
İslam düşünürleri siyaseti ahlaki ilkeler ile çerçevelerler. Bu bakımdan N. Machiavelli ile tam bir karşıtlık içindedirler. Bu sebeple cevap "b" şıkkıdır.
Soru 44
Aşağıdakilerden hangisinde Siyaset Bilimi ile ilgili doğru bir bilgiye yer verilmektedir?
Seçenekler
A
Ana konuları arasında siyasal kurumlar ve güçler ile siyaset teorisi yer alır.
B
Deney, karşılaştırmalı analiz ve alan araştırması olmak üzere üç ana yöntemi vardır.
C
Konusu devlet ile sınırlıdır.
D
Bağımsız bir disiplin olarak ortaya çıkışı Fransız Devriminden hemen sonradır.
E
Gelişiminde Tocqueville'ın Prens adlı eseri önemli bir rol oynamıştır.
Açıklama:
Siyaset Bilimi’nin konusu, kapsamı, yöntemi ve tekniklerini açıklayabileceksiniz.
Sorunun cevabı "a" şıkkında verilmiştir. Diğer şıklarda verilen bilgiler doğru değildir. Çünkü "b" şıkkında söylendiği gibi siyaset biliminin konusu artık devlet ile sınırlı değildir. "C" şıkkında söylendiği gibi bağımsız bir disiplin haline gelişi Fransız Devriminin hemen sonrasına değil II. Dünya Savaşı sonrasına denk gelir. Son olarak Prens adlı eser Tocqueville'a ait değildir. Machiavelli'nin önemli eseridir.
Sorunun cevabı "a" şıkkında verilmiştir. Diğer şıklarda verilen bilgiler doğru değildir. Çünkü "b" şıkkında söylendiği gibi siyaset biliminin konusu artık devlet ile sınırlı değildir. "C" şıkkında söylendiği gibi bağımsız bir disiplin haline gelişi Fransız Devriminin hemen sonrasına değil II. Dünya Savaşı sonrasına denk gelir. Son olarak Prens adlı eser Tocqueville'a ait değildir. Machiavelli'nin önemli eseridir.
Soru 45
Aşağıdaki tekniklerden hangisinde ilgili herkesin gözlenmesi ve incelenmesi imkansız olduğundan kütleyi temsil edecek bir örneklem grubu oluşturulur?
Seçenekler
A
Deney
B
Karşılaştırmalı Analiz
C
Alan Araştırması
D
Örnek Olay
E
Tümdengelim
Açıklama:
Siyaset Bilimi’nin konusu, kapsamı, yöntemi ve tekniklerini açıklayabileceksiniz.
Alan araştırmalarında olgu ile ilgili herkese ulaşmak mümkün değildir. Bu yüzden de bir örneklem grubu oluşturulur.
Alan araştırmalarında olgu ile ilgili herkese ulaşmak mümkün değildir. Bu yüzden de bir örneklem grubu oluşturulur.
Soru 46
Aşağıdakilerden hangisi bir siyasal olgunun değişik toplumlardaki görünümünün bir bütün içinde ele alınmasına imkan veren bir tekniktir?
Seçenekler
A
Karşılaştırmalı Analiz
B
Deney
C
Tümevarım
D
Örnek Olay
E
Alan Araştırması
Açıklama:
Siyaset Bilimi’nin konusu, kapsamı, yöntemi ve tekniklerini açıklayabileceksiniz.
Karşılaştırmalı Analiz tekniği bir siyasal olgunun farklı ülkelerdeki görünümlerini izleme şansı sunar. Ya da bir toplum içinde farklı tarihlerdeki görünümleri de yine karşılaştırmalı analiz yolu ile izlenebilir.
Karşılaştırmalı Analiz tekniği bir siyasal olgunun farklı ülkelerdeki görünümlerini izleme şansı sunar. Ya da bir toplum içinde farklı tarihlerdeki görünümleri de yine karşılaştırmalı analiz yolu ile izlenebilir.
Soru 47
İnsanın "siyasal bir hayvan (zoon politikon)" olduğunu söyleyen kişi kimdir?
Seçenekler
A
H. Laski
B
M. Prélot
C
Aristoteles
D
V. van Dyke
E
D. Easton
Açıklama:
Siyaset ve politika kavramlarının süreç içerisindeki değişik anlamlarını açıklayabilecek,
İnsanın “siyasal bir hayvan (zoon politikon)” olduğunu söyleyen Aistoteles’e göre polis/devlet’in temel amacı “iyi yaşama”dır ve toplulukların en üstünü ve hepsini kapsayanı olan “her devlet iyi bir amaçla kurulmuş bir topluluk”tur.
İnsanın “siyasal bir hayvan (zoon politikon)” olduğunu söyleyen Aistoteles’e göre polis/devlet’in temel amacı “iyi yaşama”dır ve toplulukların en üstünü ve hepsini kapsayanı olan “her devlet iyi bir amaçla kurulmuş bir topluluk”tur.
Soru 48
Ortaçağ boyunca dinin etkisi altında kalan siyaset düşüncesini takiben, 16. yüzyılın başında yaşayan Floransalı devlet adamı ve tarihçi N. Machiavelli (öl. 1528), İtalya’daki prenslikleri ele aldığı meşhur kitabı Prens ile yeni bir çığır açmıştır. Machiavelli yaşadığı dönemdeki olaylar ve olgulardan hareketle siyaset konusundaki idealist ve ahlakçı çizgiyi terk ederek siyaseti gerçekçi zemine oturtmuştur.
Yukarıdaki bilgilere göre Machiavelli'nin siyasete bakışı hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
Yukarıdaki bilgilere göre Machiavelli'nin siyasete bakışı hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
Seçenekler
A
Siyasi davranışlar iyi, kötü gibi ahlaki kavramlarla değil kendi gerçeklikleri temelinde ele alınmıştır.
B
Her türlü eylem meşru olamaz.
C
Siyaset diğer toplumsal faaliyetlerle aynı mantığa sahiptir.
D
Siyaset ahlaktan ve dinden bağımsız değildir.
E
Kurallar, ilkeler ve değerler önemlidir.
Açıklama:
Siyaset Bilimi’nin ortaya çıkmasında katkısı bulunan belli başlı düşünürlerin siyasete ilişkin düşüncelerini aktarabilecek,
Machiavelli siyasi davranışları “iyi”, “kötü” gibi ahlaki kavramlarla değil kendi gerçeklikleri temelinde ele almıştır. Onun düşüncesinde amacın gerçekleştirilmesi için her türlü eylemin meşru olduğu anlayışı egemendir. Siyasetin diğer toplumsal faaliyetlerden ayrı bir mantığı ve işleyişi olduğunu fark eden Machiavelli siyaseti ahlaktan ve dinden bağımsızlaştırmakla kendisinden sonra gelenleri etkilemiştir. Bu anlayış Makyavelizm şeklinde ifade edilmiş ve çoğu kez amaca varmak için hiçbir kural, ilke ve değer tanımama şeklinde anlaşılmıştır. Oysaki Machiavelli siyasetin kişi ve dinî ahlaktan ayrı bir mantığı, işleyişi ve kuralları olduğunu savunmuştur.
Machiavelli siyasi davranışları “iyi”, “kötü” gibi ahlaki kavramlarla değil kendi gerçeklikleri temelinde ele almıştır. Onun düşüncesinde amacın gerçekleştirilmesi için her türlü eylemin meşru olduğu anlayışı egemendir. Siyasetin diğer toplumsal faaliyetlerden ayrı bir mantığı ve işleyişi olduğunu fark eden Machiavelli siyaseti ahlaktan ve dinden bağımsızlaştırmakla kendisinden sonra gelenleri etkilemiştir. Bu anlayış Makyavelizm şeklinde ifade edilmiş ve çoğu kez amaca varmak için hiçbir kural, ilke ve değer tanımama şeklinde anlaşılmıştır. Oysaki Machiavelli siyasetin kişi ve dinî ahlaktan ayrı bir mantığı, işleyişi ve kuralları olduğunu savunmuştur.
Soru 49
-Siyasetnameler, hükümdarlar için kaleme alınmış eserler olup hükümdarlara yönetimde izleyecekleri politikalar ve ahlaki ilkeler konusunda tavsiyelerde bulunulur.
-İslam dünyasında devlet yöneticilerine sunulan ve dönemin devlet yapısını, kamu yönetimine ilişkin sorunları ve bu sorunların çözümüne ilişkin çözümleri öneren eserler layihadır.
Aşağıdakilerden hangisi yukarıdakilere sırasıyla örnektir?
-İslam dünyasında devlet yöneticilerine sunulan ve dönemin devlet yapısını, kamu yönetimine ilişkin sorunları ve bu sorunların çözümüne ilişkin çözümleri öneren eserler layihadır.
Aşağıdakilerden hangisi yukarıdakilere sırasıyla örnektir?
Seçenekler
A
El-Ahkâmu’s-Sultâniye - Kitâb-ı Müstetâb
B
Nasîhatü’l-Mülük - Sirâcu’l-Mülûk
C
Siyasetname - Adâbu’l-Mulûk
D
Es-Siyasetü’ş Şeriyye - Nasîhatü’l-Mülük
E
Sirâcu’l-Mülûk - El-Ahkâmu’s-Sultâniye
Açıklama:
Siyaset Bilimi’nin ortaya çıkmasında katkısı bulunan belli başlı düşünürlerin siyasete ilişkin düşüncelerini aktarabilecek,
Siyasetname türündeki eserlere pek çok örnek vermek mümkündür. Bu türdeki eserlerin en önemlileri Maverdî’nin El-Ahkâmu’s-Sultâniye’si (Çeviren: Ali Şafak, İstanbul, Bedir Yayınevi, 1976) ile Nasîhatü’l-Mülük’u (Siyaset Sanatı, Çeviri: Mustafa Sarıbıyık, İstanbul, Kırkambar Kitaplığı, 2000), Nizamülmülk’ün Siyasetname’si (Çeviri: Nurettin Bayburtlugil, İstanbul, Dergah Yayınları, 1981), Gazali’nin Nasihatü’l-Mülûk’u; (Çeviri: Osman Şekerci, İstanbul, Sinan Yayınevi, 1995), İbn Teymiye’nin Es-Siyasetü’ş-Şeriyye’si ( Türçesi: Vecdi Akyüz, İstanbul, Dergah Yayınları, 1985), Muhammed b. Turtûşî’nin Sirâcu’l-Mülûk’u (Sirâcu’l-Mülûk/Siyaset Ahlakı ve İlkelerine Dair, Yayına Hazırlayan: Said Aykut, İstanbul, İnsan Yayınları, 1995), Ebû Mansur es-Seâlibî’nin Adâbu’l-Mulûk’u (Adâbu’l-Mulûk, Çeviren: Sait Aykut, İstanbul, İnsan Yayınları, 1997) gösterilebilir. Bu eserlerde genel olarak siyasal konular ele alınmakta ve düşünürler konuyla ilgili teorik görüşleriyle gözlemlerine yer vermektedirler. İslam dünyasında devlet yöneticilerine sunulan ve dönemin devlet yapısını, kamu yönetimine ilişkin sorunları ve bu sorunların çözümüne ilişkin çözümleri öneren layiha türündeki eserler de bu cümleden değerlendirilebilir. Layihalar yazıldıkları dönemin siyasal durumunu, sorunları ve iktidar ilişkilerinin işleyişini ortaya koymaları bakımından önemlidirler. Sorunlara önerilen çözümlerle önemli açılımlar ve tezler içermektedirler. Bu nitelikteki eserlerin başında III. Murat zamanında kaleme alınmış olan ve yazarı belirsiz Kitâb-ı Müstetâb (Yaşar Yücel (Yayınlayan), Kitâb-ı Müstetâb, Ankara, Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Yayınları, 1974) ile 1631 tarihinde hazırlanarak 1623-1640 yılları arasında padişahlık yapan IV. Murad’a sunulmuş olan Koçi Bey Risalesi (Zuhuri Danışman, Koçi Bey Risalesi, İstanbul, MEB Yayınları, 1997) gelmektedir. Bu tür eserlerde yazıldığı dönemdeki devlet yapısı ve sorunları ele alındığından o dönemdeki siyasal ve idari sorunların ve işleyişin tespiti noktasında yararlanılabilir. Bu eserlerin sadece sorunları ve mevcut durumu tespitle yetinmeyip sultana çeşitli özgün öneriler getirmesi dikkat çekicidir.
Siyasetname türündeki eserlere pek çok örnek vermek mümkündür. Bu türdeki eserlerin en önemlileri Maverdî’nin El-Ahkâmu’s-Sultâniye’si (Çeviren: Ali Şafak, İstanbul, Bedir Yayınevi, 1976) ile Nasîhatü’l-Mülük’u (Siyaset Sanatı, Çeviri: Mustafa Sarıbıyık, İstanbul, Kırkambar Kitaplığı, 2000), Nizamülmülk’ün Siyasetname’si (Çeviri: Nurettin Bayburtlugil, İstanbul, Dergah Yayınları, 1981), Gazali’nin Nasihatü’l-Mülûk’u; (Çeviri: Osman Şekerci, İstanbul, Sinan Yayınevi, 1995), İbn Teymiye’nin Es-Siyasetü’ş-Şeriyye’si ( Türçesi: Vecdi Akyüz, İstanbul, Dergah Yayınları, 1985), Muhammed b. Turtûşî’nin Sirâcu’l-Mülûk’u (Sirâcu’l-Mülûk/Siyaset Ahlakı ve İlkelerine Dair, Yayına Hazırlayan: Said Aykut, İstanbul, İnsan Yayınları, 1995), Ebû Mansur es-Seâlibî’nin Adâbu’l-Mulûk’u (Adâbu’l-Mulûk, Çeviren: Sait Aykut, İstanbul, İnsan Yayınları, 1997) gösterilebilir. Bu eserlerde genel olarak siyasal konular ele alınmakta ve düşünürler konuyla ilgili teorik görüşleriyle gözlemlerine yer vermektedirler. İslam dünyasında devlet yöneticilerine sunulan ve dönemin devlet yapısını, kamu yönetimine ilişkin sorunları ve bu sorunların çözümüne ilişkin çözümleri öneren layiha türündeki eserler de bu cümleden değerlendirilebilir. Layihalar yazıldıkları dönemin siyasal durumunu, sorunları ve iktidar ilişkilerinin işleyişini ortaya koymaları bakımından önemlidirler. Sorunlara önerilen çözümlerle önemli açılımlar ve tezler içermektedirler. Bu nitelikteki eserlerin başında III. Murat zamanında kaleme alınmış olan ve yazarı belirsiz Kitâb-ı Müstetâb (Yaşar Yücel (Yayınlayan), Kitâb-ı Müstetâb, Ankara, Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Yayınları, 1974) ile 1631 tarihinde hazırlanarak 1623-1640 yılları arasında padişahlık yapan IV. Murad’a sunulmuş olan Koçi Bey Risalesi (Zuhuri Danışman, Koçi Bey Risalesi, İstanbul, MEB Yayınları, 1997) gelmektedir. Bu tür eserlerde yazıldığı dönemdeki devlet yapısı ve sorunları ele alındığından o dönemdeki siyasal ve idari sorunların ve işleyişin tespiti noktasında yararlanılabilir. Bu eserlerin sadece sorunları ve mevcut durumu tespitle yetinmeyip sultana çeşitli özgün öneriler getirmesi dikkat çekicidir.
Soru 50
UNESCO 1948 yılında Paris'te düzenlediği toplantıda aşağıdakilerden hangisini amaçlamıştır?
Seçenekler
A
Tüm dünyada kabul görmek.
B
Ulusal ve yerel nitelikleri öne çıkarmak.
C
Siyaset biliminin kapsamını belirlemek.
D
Siyaset olgusunu aynı yönden değerlendirmek.
E
Tek bir bilim dalı geliştirmek.
Açıklama:
Siyaset Bilimi’nin konusu, kapsamı, yöntemi ve tekniklerini açıklayabileceksiniz.
UNESCO’nun bu düzenlemesiyle kapsamı belirlenmiş olan Siyaset Bilimi hem bağımsız bir disiplin olarak gelişmiş hem de uluslararası kabul gören bir içeriğe kavuşmuştur. Daha çok ampirik bir sınıflandırma görüntüsü veren bu tablo, ülkemizde ve dünyada genel kabul görmüştür. Bu tabloda öne çıkan ana konular siyaset teorisi, siyasal kurumlar, siyasal güçler ve uluslararası ilişkilerdir. Bu tablodaki konuların bir kısmı zamanla farklı bilim dalları şeklinde gelişirken bir kısmı alt disiplinler şeklinde gelişmiştir. Mesela dördüncü ana konu olarak belirtilen Uluslararası İlişkiler, bağımsız bir bilim dalı olarak gelişirken, Siyasal Düşünceler Tarihi, Siyaset Teorisi, Kamu Yönetimi, Karşılaştırmalı Kamu Yönetimi, Anayasa, Yerel Yönetimler, Devlet Sistemleri, Siyaset Sosyolojisi, Siyaset Psikolojisi, Siyasal Partiler, Kamuoyu gibi farklı bilim dalları olarak gelişmiştir. Bütün bunlar siyaset olgusunu farklı yönleriyle ele alan disiplinler şeklinde görülebilir.
UNESCO’nun bu düzenlemesiyle kapsamı belirlenmiş olan Siyaset Bilimi hem bağımsız bir disiplin olarak gelişmiş hem de uluslararası kabul gören bir içeriğe kavuşmuştur. Daha çok ampirik bir sınıflandırma görüntüsü veren bu tablo, ülkemizde ve dünyada genel kabul görmüştür. Bu tabloda öne çıkan ana konular siyaset teorisi, siyasal kurumlar, siyasal güçler ve uluslararası ilişkilerdir. Bu tablodaki konuların bir kısmı zamanla farklı bilim dalları şeklinde gelişirken bir kısmı alt disiplinler şeklinde gelişmiştir. Mesela dördüncü ana konu olarak belirtilen Uluslararası İlişkiler, bağımsız bir bilim dalı olarak gelişirken, Siyasal Düşünceler Tarihi, Siyaset Teorisi, Kamu Yönetimi, Karşılaştırmalı Kamu Yönetimi, Anayasa, Yerel Yönetimler, Devlet Sistemleri, Siyaset Sosyolojisi, Siyaset Psikolojisi, Siyasal Partiler, Kamuoyu gibi farklı bilim dalları olarak gelişmiştir. Bütün bunlar siyaset olgusunu farklı yönleriyle ele alan disiplinler şeklinde görülebilir.
Soru 51
Aşağıdakilerden hangisi siyaset biliminde kullanılan tekniklerden biri değildir?
Seçenekler
A
Deney tekniği
B
Karşılaştırmalı analiz tekniği
C
Alan araştırması
D
Tümdengelim
E
Örnek olay tekniği
Açıklama:
Siyaset Bilimi’nin konusu, kapsamı, yöntemi ve tekniklerini açıklayabileceksiniz.
Siyaset biliminde kullanılan teknikler: Deney Tekniği, Karşılaştırmalı Analiz Tekniği, Alan Araştırması, Örnek Olay Tekniği
Siyaset biliminde kullanılan teknikler: Deney Tekniği, Karşılaştırmalı Analiz Tekniği, Alan Araştırması, Örnek Olay Tekniği
Soru 52
Siyasal iktidarın meşruluğunun temellerini bir model çerçevesinde açıklamaya çalışmıştır. Ona göre siyaset kişinin diğer kişiler üzerinde egemenlik kurmasıdır. Siyasetin temelinde egemenlik ve itaat ilişkisi bulunmaktadır.
Yukarıdaki bilgileri savunan siyaset bilimci aşağıdakilerden hangisidir?
Yukarıdaki bilgileri savunan siyaset bilimci aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
A. de Tocqueville
B
M. Weber
C
K. Marx
D
A. Comte
E
Montesquieu
Açıklama:
Siyaset Bilimi’nin ortaya çıkmasında katkısı bulunan belli başlı düşünürlerin siyasete ilişkin düşüncelerini aktarabilecek,
Siyaset alanında çağdaş Siyaset Bilimi’nin temel konularından olan iktidar, egemenlik, otorite ve meşruiyet gibi olgularla ilgilenmiş, bürokrasi ve siyaset arasındaki ilişkilere dikkat çekmiştir. Siyasal iktidarın meşruluğunun temellerini bir model çerçevesinde açıklamaya çalışmıştır. Ona göre siyaset kişinin diğer kişiler üzerinde egemenlik kurmasıdır. Söz konusu egemenlik farklı olabilmekte ve meşrulaştırırken farklı argümanlara dayanabilmektedir. Dolayısıyla siyasetin temelinde egemenlik ve itaat ilişkisi bulunmaktadır. Weber’in bu ilişkide cevabını aradığı başlıca soru insanların niçin yöneticilere itaat ettikleri sorusudur. Siyasal iktidarın temel ögelerinden otorite konusunda yaptığı geleneksel otorite, karizmatik otorite ve hukuki/rasyonel otorite ayırımı son derece kullanışlı bir analiz çerçevesi sunmuştur.
Siyaset alanında çağdaş Siyaset Bilimi’nin temel konularından olan iktidar, egemenlik, otorite ve meşruiyet gibi olgularla ilgilenmiş, bürokrasi ve siyaset arasındaki ilişkilere dikkat çekmiştir. Siyasal iktidarın meşruluğunun temellerini bir model çerçevesinde açıklamaya çalışmıştır. Ona göre siyaset kişinin diğer kişiler üzerinde egemenlik kurmasıdır. Söz konusu egemenlik farklı olabilmekte ve meşrulaştırırken farklı argümanlara dayanabilmektedir. Dolayısıyla siyasetin temelinde egemenlik ve itaat ilişkisi bulunmaktadır. Weber’in bu ilişkide cevabını aradığı başlıca soru insanların niçin yöneticilere itaat ettikleri sorusudur. Siyasal iktidarın temel ögelerinden otorite konusunda yaptığı geleneksel otorite, karizmatik otorite ve hukuki/rasyonel otorite ayırımı son derece kullanışlı bir analiz çerçevesi sunmuştur.
Soru 53
Nizamülmülk’ün Siyasetname’si Selçuklu Sultanı Melikşah’ın tavsiyesi üzerine kaleme alınmıştır. Eserde nasihatlerin yanında devrin olaylarına, Selçuklu Devleti’nin işleyişine, aksaklıklar ve alınması gereken tedbirlere, kurumlara işlerlik kazandırmak için yapılması gereken düzenlemelere de yer verilmiştir. Nizamülmülk’ün dinî değerler konusunda fazla titiz davranmadığı söylenebilir.
Aşağıdakilerden hangisi Siyasetname'nin niteliklerinden biri değildir?
Aşağıdakilerden hangisi Siyasetname'nin niteliklerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Meliklerin, emirlerin, vezirlerin, kadıların, hatip ve benzeri idarecilerin siyaset, ahlak ve davranışlarını tanzim etmek için yazılmıştır.
B
Devrin sapkın siyasal hareketleri hakkında da bilgi vermektedir.
C
Elli bir fasıldan ibarettir.
D
Hikaye başlığı ile tarihi olaylar özetlenir.
E
Ellinci fasıl “şarap meclisinin kurulması ve şartları”na ayrılmıştır.
Açıklama:
Siyaset Bilimi’nin ortaya çıkmasında katkısı bulunan belli başlı düşünürlerin siyasete ilişkin düşüncelerini aktarabilecek,
Nizamülmülk’ün dinî değerler konusunda fazla titiz davranmadığı söylenebilir. Zira kitabın Otuzuncu Faslı “Şarap Meclisinin Kurulması ve Şartları”na ayrılmıştır. Eser meliklerin, emirlerin, vezirlerin, kadıların, hatip ve benzeri idarecilerin siyaset, ahlak ve davranışlarını tanzim etmek için yazılmış olup devrin sapkın siyasal hareketleri hakkında da bilgi vermektedir. Toplam elli bir fasıldan ibaret olan Siyasetname’de devlet yönetimiyle ilgili konular ele alınmakta ve yöneticinin yapması gerekenler belirlendikten sonra bununla ilgili tarihî ve dinî argümanlar sunulmaktadır. “Hikâye” başlığı ile özetlenen tarihî olaylardan yöneticilerin ders çıkarmaları, yaşanmış tecrübelerden faydalanmaları umulmaktadır.
Nizamülmülk’ün dinî değerler konusunda fazla titiz davranmadığı söylenebilir. Zira kitabın Otuzuncu Faslı “Şarap Meclisinin Kurulması ve Şartları”na ayrılmıştır. Eser meliklerin, emirlerin, vezirlerin, kadıların, hatip ve benzeri idarecilerin siyaset, ahlak ve davranışlarını tanzim etmek için yazılmış olup devrin sapkın siyasal hareketleri hakkında da bilgi vermektedir. Toplam elli bir fasıldan ibaret olan Siyasetname’de devlet yönetimiyle ilgili konular ele alınmakta ve yöneticinin yapması gerekenler belirlendikten sonra bununla ilgili tarihî ve dinî argümanlar sunulmaktadır. “Hikâye” başlığı ile özetlenen tarihî olaylardan yöneticilerin ders çıkarmaları, yaşanmış tecrübelerden faydalanmaları umulmaktadır.
Soru 54
İbn Haldun ilkel hayattan medeni hayata (hadariliğe); aile, aşiret ve kabile birliklerinden devlet yapısına; hukuksuzluğun ve kaba kuvvetin egemen olduğu dönemlerden hukuk devleti düzenine geçişin her aşamasını hangi teorisiyle açıklamıştır?
Seçenekler
A
Çoğulcu teori
B
Elit teori
C
Sistem teorisi
D
Asabiyet teorisi
E
Siyaset teorisi
Açıklama:
Siyaset Bilimi’nin ortaya çıkmasında katkısı bulunan belli başlı düşünürlerin siyasete ilişkin düşüncelerini aktarabilecek,
İbn Haldun asabiyet kavramını dayanışma ruhu, cemaat ruhu, grup duygusu, kabilecilik, kan bağı, toplumsal dayanışma anlamlarında kullanmıştır. İbn Haldun ilkel hayattan medeni hayata (hadariliğe); aile, aşiret ve kabile birliklerinden devlet yapısına; hukuksuzluğun ve kaba kuvvetin egemen olduğu dönemlerden hukuk devleti düzenine geçişin her aşamasında asabiyetin temel rol oynadığını savunmuştur. Devletlerin ve siyasal toplulukların kuruluşunda ve kurulmalarından sonra da asabiyetin etkili olduğunu, hükümdarın iktidarını sürdürebilmesi için asabiyeti canlı tutmak zorunda olduğunu, asabiyetin azalması durumunda asabiyeti daha yüksek topluluklar tarafından iktidarın yıkılacağını ve üstünlüğün asabiyeti yüksek gruplara geçeceğini ileri sürmüştür.
İbn Haldun asabiyet kavramını dayanışma ruhu, cemaat ruhu, grup duygusu, kabilecilik, kan bağı, toplumsal dayanışma anlamlarında kullanmıştır. İbn Haldun ilkel hayattan medeni hayata (hadariliğe); aile, aşiret ve kabile birliklerinden devlet yapısına; hukuksuzluğun ve kaba kuvvetin egemen olduğu dönemlerden hukuk devleti düzenine geçişin her aşamasında asabiyetin temel rol oynadığını savunmuştur. Devletlerin ve siyasal toplulukların kuruluşunda ve kurulmalarından sonra da asabiyetin etkili olduğunu, hükümdarın iktidarını sürdürebilmesi için asabiyeti canlı tutmak zorunda olduğunu, asabiyetin azalması durumunda asabiyeti daha yüksek topluluklar tarafından iktidarın yıkılacağını ve üstünlüğün asabiyeti yüksek gruplara geçeceğini ileri sürmüştür.
Soru 55
Geriye bıraktığı Politika eseriyle siyaset bilimine ciddi katkılar yapan ve insanı “siyasal bir hayvan” olarak tanımlayan eski Yunan düşünürü kimdir?
Seçenekler
A
Aristoteles
B
Heraklitos
C
Sokrates
D
İbn Haldun
E
Farabi
Açıklama:
Siyaset Bilimi’nin ortaya çıkmasında katkısı bulunan belli başlı düşünürlerin siyasete ilişkin düşüncelerini aktarabilecek,
Geriye bıraktığı Politika eseriyle siyaset bilimine ciddi katkılar yapan ve insanı “siyasal bir hayvan” olarak tanımlayan eski Yunan düşünürü Aristoteles'dir.
Geriye bıraktığı Politika eseriyle siyaset bilimine ciddi katkılar yapan ve insanı “siyasal bir hayvan” olarak tanımlayan eski Yunan düşünürü Aristoteles'dir.
Soru 56
- Kitapta baştan sona kadar devlet konusu incelenmektedir
- Devletin doğası, Devletin örgütlenmesi, Devletin işlevleri ve Devletin diğer devletlerle ilişkileri kitabın bölümlerini oluşturmaktadır.
Yukarıda verilen bilgiler Politikaya Giriş adlı kitaba aittir. Söz konusu kitabın yazarı aşağıdakilerden hangisidir?
- Devletin doğası, Devletin örgütlenmesi, Devletin işlevleri ve Devletin diğer devletlerle ilişkileri kitabın bölümlerini oluşturmaktadır.
Yukarıda verilen bilgiler Politikaya Giriş adlı kitaba aittir. Söz konusu kitabın yazarı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Platon
B
Laski
C
Thales
D
Pythagoras
E
Marcel Prélot
Açıklama:
Siyaset Bilimi’nin ortaya çıkmasında katkısı bulunan belli başlı düşünürlerin siyasete ilişkin düşüncelerini aktarabilecek,
Politikaya Giriş adlı kitap Laski'ye aittir.
Politikaya Giriş adlı kitap Laski'ye aittir.
Soru 57
Siyaseti “maddi ve manevi değerlerin otoriteye dayalı olarak dağıtılması süreci” olarak değerlendiren ve sistem teorisini siyaset bilimin yeni açılımlar getiren siyaset bilimci aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Montesquieu
B
M. Duverger
C
D. Easton
D
Machiavelli
E
Anaximenes
Açıklama:
Siyaset Bilimi’nin ortaya çıkmasında katkısı bulunan belli başlı düşünürlerin siyasete ilişkin düşüncelerini aktarabilecek,
Siyaseti “maddi ve manevi değerlerin otoriteye dayalı olarak dağıtılması süreci” olarak değerlendiren ve sistem teorisini siyaset bilimin yeni açılımlar getiren siyaset bilimci D. Easton'dır.
Siyaseti “maddi ve manevi değerlerin otoriteye dayalı olarak dağıtılması süreci” olarak değerlendiren ve sistem teorisini siyaset bilimin yeni açılımlar getiren siyaset bilimci D. Easton'dır.
Soru 58
- İyi ve erdemli bir devletin nasıl olacağı, kimlerin yöneteceği gibi konularda ideal düşüncelerini Devlet adındaki kitabında ortaya koymuştur
- Devletin bilge krallar tarafından yönetilmesini veya filozofların kral olmasını savunmuştur
- Ona göre devlet: iktidarı kullanan idareciler, savaşçılar ve üretimi gerçekleştiren halk sınıflarından oluşmaktadır.
Yukarıda verilen bilgiler hangi eski Yunan düşünürünü işaret etmektedir?
- Devletin bilge krallar tarafından yönetilmesini veya filozofların kral olmasını savunmuştur
- Ona göre devlet: iktidarı kullanan idareciler, savaşçılar ve üretimi gerçekleştiren halk sınıflarından oluşmaktadır.
Yukarıda verilen bilgiler hangi eski Yunan düşünürünü işaret etmektedir?
Seçenekler
A
Thales
B
Heraklitos
C
Elealı Zenon
D
Platon
E
Aristoteles
Açıklama:
Siyaset Bilimi’nin ortaya çıkmasında katkısı bulunan belli başlı düşünürlerin siyasete ilişkin düşüncelerini aktarabilecek,
İyi ve erdemli bir devletin nasıl olacağı, kimlerin yöneteceği gibi konularda ideal düşüncelerini Devlet adındaki kitabında ortaya koymuştur - Devletin bilge krallar tarafından yönetilmesini veya filozofların kral olmasını savunmuştur - Ona göre devlet: iktidarı kullanan idareciler, savaşçılar ve üretimi gerçekleştiren halk sınıflarından oluşmaktadır. Yukarıda verilen bilgiler İyi ve erdemli bir devletin nasıl olacağı, kimlerin yöneteceği gibi konularda ideal düşüncelerini Devlet adındaki kitabında ortaya koymuştur - Devletin bilge krallar tarafından yönetilmesini veya filozofların kral olmasını savunmuştur - Ona göre devlet: iktidarı kullanan idareciler, savaşçılar ve üretimi gerçekleştiren halk sınıflarından oluşmaktadır. Yukarıda verilen bilgiler Platon'u işaret etmektedir
İyi ve erdemli bir devletin nasıl olacağı, kimlerin yöneteceği gibi konularda ideal düşüncelerini Devlet adındaki kitabında ortaya koymuştur - Devletin bilge krallar tarafından yönetilmesini veya filozofların kral olmasını savunmuştur - Ona göre devlet: iktidarı kullanan idareciler, savaşçılar ve üretimi gerçekleştiren halk sınıflarından oluşmaktadır. Yukarıda verilen bilgiler İyi ve erdemli bir devletin nasıl olacağı, kimlerin yöneteceği gibi konularda ideal düşüncelerini Devlet adındaki kitabında ortaya koymuştur - Devletin bilge krallar tarafından yönetilmesini veya filozofların kral olmasını savunmuştur - Ona göre devlet: iktidarı kullanan idareciler, savaşçılar ve üretimi gerçekleştiren halk sınıflarından oluşmaktadır. Yukarıda verilen bilgiler Platon'u işaret etmektedir
Soru 59
- İtalya’daki prenslikleri ele aldığı meşhur kitabının adı Prens’dir
- Prenlerin davranışlarını tartışırken ahlaka değil iktidarı ele geçirme ve muhafaza etme amacına hizmet edecek gerçeklere dikkat çekmiştir
- Siyaset konusundaki idealist ve ahlakçı çizgiyi terk ederek siyaseti gerçekçi zemine oturtmuştur.
Yukarıda verilen bilgiler hangi düşünürü işaret etmektedir?
- Prenlerin davranışlarını tartışırken ahlaka değil iktidarı ele geçirme ve muhafaza etme amacına hizmet edecek gerçeklere dikkat çekmiştir
- Siyaset konusundaki idealist ve ahlakçı çizgiyi terk ederek siyaseti gerçekçi zemine oturtmuştur.
Yukarıda verilen bilgiler hangi düşünürü işaret etmektedir?
Seçenekler
A
Machiavelli
B
Nikolas Kopernikus
C
Montesquieu
D
Francis Bacon
E
Erasmus
Açıklama:
Siyaset Bilimi’nin ortaya çıkmasında katkısı bulunan belli başlı düşünürlerin siyasete ilişkin düşüncelerini aktarabilecek,
- İtalya’daki prenslikleri ele aldığı meşhur kitabının adı Prens’dir - Prenlerin davranışlarını tartışırken ahlaka değil iktidarı ele geçirme ve muhafaza etme amacına hizmet edecek gerçeklere dikkat çekmiştir - Siyaset konusundaki idealist ve ahlakçı çizgiyi terk ederek siyaseti gerçekçi zemine oturtmuştur. Yukarıda verilen bilgiler Machiavelli'ye aittir.
- İtalya’daki prenslikleri ele aldığı meşhur kitabının adı Prens’dir - Prenlerin davranışlarını tartışırken ahlaka değil iktidarı ele geçirme ve muhafaza etme amacına hizmet edecek gerçeklere dikkat çekmiştir - Siyaset konusundaki idealist ve ahlakçı çizgiyi terk ederek siyaseti gerçekçi zemine oturtmuştur. Yukarıda verilen bilgiler Machiavelli'ye aittir.
Soru 60
- Güçler ayrılığı ilkesini savunmuş ve olaylar arasındaki zorunlu ilişkileri incelemiş, olması gerekenden çok olanlarla ilgilenmiştir.
- Siyaset biliminin öncü kitaplarından olan Kanunların Ruhu adlı eserin sahibidir.
- Kitabında, bir ülkede uygulanan yasaların arka planını ortaya çıkarmaya ve niçin aynı yasaların farklı toplumlarda farklı sonuçlar verdiğini açıklamaya çalışmıştır.
Yukarıda verilen bilgiler hangi düşünürü işaret etmektedir?
- Siyaset biliminin öncü kitaplarından olan Kanunların Ruhu adlı eserin sahibidir.
- Kitabında, bir ülkede uygulanan yasaların arka planını ortaya çıkarmaya ve niçin aynı yasaların farklı toplumlarda farklı sonuçlar verdiğini açıklamaya çalışmıştır.
Yukarıda verilen bilgiler hangi düşünürü işaret etmektedir?
Seçenekler
A
Montesquieu
B
Jean-Jacques Rousseau
C
Thomas More
D
Voltaire
E
Machiavelli
Açıklama:
Siyaset Bilimi’nin ortaya çıkmasında katkısı bulunan belli başlı düşünürlerin siyasete ilişkin düşüncelerini aktarabilecek,
- Güçler ayrılığı ilkesini savunmuş ve olaylar arasındaki zorunlu ilişkileri incelemiş, olması gerekenden çok olanlarla ilgilenmiştir. - Siyaset biliminin öncü kitaplarından olan Kanunların Ruhu adlı eserin sahibidir. - Kitabında, bir ülkede uygulanan yasaların arka planını ortaya çıkarmaya ve niçin aynı yasaların farklı toplumlarda farklı sonuçlar verdiğini açıklamaya çalışmıştır. Yukarıda verilen bilgiler Montesquieu'yu işaret etmektedir
- Güçler ayrılığı ilkesini savunmuş ve olaylar arasındaki zorunlu ilişkileri incelemiş, olması gerekenden çok olanlarla ilgilenmiştir. - Siyaset biliminin öncü kitaplarından olan Kanunların Ruhu adlı eserin sahibidir. - Kitabında, bir ülkede uygulanan yasaların arka planını ortaya çıkarmaya ve niçin aynı yasaların farklı toplumlarda farklı sonuçlar verdiğini açıklamaya çalışmıştır. Yukarıda verilen bilgiler Montesquieu'yu işaret etmektedir
Soru 61
- Sosyolojinin kurucusu kabul edilir.
- Onun düşüncesine insanlık üç temel evreden geçmektedir: Metafizik dönem, teolojik dönem ve pozitif dönem.
- O bütün çabasını toplumsal gerçeklikle ilgilenmede yoğunlaştırmıştır.
Yukarıda verilen bilgiler hangi düşünürü işaret etmektedir?
- Onun düşüncesine insanlık üç temel evreden geçmektedir: Metafizik dönem, teolojik dönem ve pozitif dönem.
- O bütün çabasını toplumsal gerçeklikle ilgilenmede yoğunlaştırmıştır.
Yukarıda verilen bilgiler hangi düşünürü işaret etmektedir?
Seçenekler
A
Karl Marx
B
Thomas More
C
Max Weber
D
Émile Durkheim
E
Auguste Comte
Açıklama:
Siyaset Bilimi’nin ortaya çıkmasında katkısı bulunan belli başlı düşünürlerin siyasete ilişkin düşüncelerini aktarabilecek,
- Sosyolojinin kurucusu kabul edilir. - Onun düşüncesine insanlık üç temel evreden geçmektedir: Metafizik dönem, teolojik dönem ve pozitif dönem. - O bütün çabasını toplumsal gerçeklikle ilgilenmede yoğunlaştırmıştır. Yukarıda verilen bilgiler Auguste Comte'u işaret etmektedir.
- Sosyolojinin kurucusu kabul edilir. - Onun düşüncesine insanlık üç temel evreden geçmektedir: Metafizik dönem, teolojik dönem ve pozitif dönem. - O bütün çabasını toplumsal gerçeklikle ilgilenmede yoğunlaştırmıştır. Yukarıda verilen bilgiler Auguste Comte'u işaret etmektedir.
Soru 62
- Toplumsal ilişkilerin değişimini üretim ilişkilerinin değişimiyle açıklamıştır.
- Toplumsal gelişmeyi deterministik yaklaşımla ve üretim güçleri arasındaki çatışmayla ele almıştır.
- Toplumun yapısını ‘alt-yapı’ ve ‘üst-yapı’ olarak sınıflandırmıştır.
Yukarıda verilen bilgiler hangi düşünürü işaret etmektedir?
- Toplumsal gelişmeyi deterministik yaklaşımla ve üretim güçleri arasındaki çatışmayla ele almıştır.
- Toplumun yapısını ‘alt-yapı’ ve ‘üst-yapı’ olarak sınıflandırmıştır.
Yukarıda verilen bilgiler hangi düşünürü işaret etmektedir?
Seçenekler
A
Jürgen Habermas
B
Ferdinand Tönnies
C
Karl Marx
D
Vilfredo Pareto
E
Max Weber
Açıklama:
Siyaset Bilimi’nin ortaya çıkmasında katkısı bulunan belli başlı düşünürlerin siyasete ilişkin düşüncelerini aktarabilecek,
- Toplumsal ilişkilerin değişimini üretim ilişkilerinin değişimiyle açıklamıştır. - Toplumsal gelişmeyi deterministik yaklaşımla ve üretim güçleri arasındaki çatışmayla ele almıştır. - Toplumun yapısını ‘alt-yapı’ ve ‘üst-yapı’ olarak sınıflandırmıştır. Yukarıda verilen bilgiler Karl Marx'ı işaret etmektedir.
- Toplumsal ilişkilerin değişimini üretim ilişkilerinin değişimiyle açıklamıştır. - Toplumsal gelişmeyi deterministik yaklaşımla ve üretim güçleri arasındaki çatışmayla ele almıştır. - Toplumun yapısını ‘alt-yapı’ ve ‘üst-yapı’ olarak sınıflandırmıştır. Yukarıda verilen bilgiler Karl Marx'ı işaret etmektedir.
Soru 63
Aşağıdakilerden hangisi İslam düşünürlerinin kaleme aldığı Siyasetnameler arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Nizamülmülk - Siyasetname
B
Maverdi, El - Ahkâmu’s Sultâniye
C
Gazali, Nasihatü’l Mülûk
D
İbn Teymiye, Es-Siyasetü’ş-Şeriyye
E
Farabi, Füsusu'l-Hikem
Açıklama:
Siyaset Bilimi’nin ortaya çıkmasında katkısı bulunan belli başlı düşünürlerin siyasete ilişkin düşüncelerini aktarabilecek,
Farabi - Füsusu'l-Hikem İslam düşünürlerinin kaleme aldığı Siyasetnameler arasında yer almaz.
Farabi - Füsusu'l-Hikem İslam düşünürlerinin kaleme aldığı Siyasetnameler arasında yer almaz.
Soru 64
Aşağıdakilerden hangisi siyaset biliminde kullanılan çeşitli araştırma ve inceleme tekniklerinden birisi değildir?
Seçenekler
A
Karşılaştırmalı analiz tekniği
B
Deney tekniği
C
Alan araştırması
D
Örnek olay tekniği
E
Kartopu tekniği
Açıklama:
Siyaset Bilimi’nin konusu, kapsamı, yöntemi ve tekniklerini açıklayabileceksiniz.
Kartopu tekniği siyaset biliminde kullanılan çeşitli araştırma ve inceleme tekniklerinden birisi değildir.
Kartopu tekniği siyaset biliminde kullanılan çeşitli araştırma ve inceleme tekniklerinden birisi değildir.
Soru 65
İnsanı "siyasal bir hayvan (zoon politikon)" olarak tanımlayan ve geriye bıraktığı "Politika" eseriyle Siyaset Bilimi'ne önemli katkı sağlayan eski Yunan düşünürü aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Aristoteles
B
Platon
C
Socrates
D
Demokritos
E
Parmenides
Açıklama:
Siyaset ve politika kavramlarının süreç içerisindeki değişik anlamlarını açıklayabilecek,
Aristoteles'tir.
Aristoteles'tir.
Soru 66
Aristoteles'e göre toplulukların en üstünü olan ve diğerlerini de kapsayan devletin temel amacı iyi yaşamın teminidir. Aristoteles, iyi yaşamı temin etmek için gösterilen faaliyetlere ne ad vermektedir?
Seçenekler
A
Politika
B
Hukuk
C
Siyaset Bilimi
D
Adalet
E
Felsefe
Açıklama:
Siyaset ve politika kavramlarının süreç içerisindeki değişik anlamlarını açıklayabilecek,
Cevap politikadır.
Cevap politikadır.
Soru 67
Siyaset, bazı düşünürlerce iktidar mücadelesi, zıtlıkların çatışması olarak da tanımlanmıştır.
Aşağıdaki başlıklardan hangisi siyaseti savaş olarak görmeyen bir düşünüre ait olabilir?
Aşağıdaki başlıklardan hangisi siyaseti savaş olarak görmeyen bir düşünüre ait olabilir?
Seçenekler
A
Savaşın Etkenleri
B
Çatışmadan Birleşmeye
C
Savaşın Biçimleri
D
Çatışmanın Diyalektiği
E
Adalet ve Uzlaşma
Açıklama:
Siyaset ve politika kavramlarının süreç içerisindeki değişik anlamlarını açıklayabilecek,
"Adalet ve Uzlaşma" başlığı çatışmaya değil, adalete atıf yapmaktadır.
"Adalet ve Uzlaşma" başlığı çatışmaya değil, adalete atıf yapmaktadır.
Soru 68
Siyaseti bir "süreç" olarak değerlendiren, maddi ve manevi değerlerin otoriteye dayalı olarak dağıtılması süreci olarak tanımlayan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Van Dyke
B
Easton
C
Duverger
D
Aristoteles
E
Laski
Açıklama:
Siyaset Bilimi’nin ortaya çıkmasında katkısı bulunan belli başlı düşünürlerin siyasete ilişkin düşüncelerini aktarabilecek,
Cevap Easton'dır.
Cevap Easton'dır.
Soru 69
"Devlet" başlıklı eseriyle siyaset bilimine ciddi katkı yapmış olan ve devletin bilge krallar tarafından yönetilmesini tavsiye eden eski Yunan düşünürü aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Platon
B
Aristoteles
C
Socrates
D
Demokritos
E
Empedokles
Açıklama:
Siyaset Bilimi’nin ortaya çıkmasında katkısı bulunan belli başlı düşünürlerin siyasete ilişkin düşüncelerini aktarabilecek,
Cevap Platon'dur.
Cevap Platon'dur.
Soru 70
Aristoteles hakkındaki aşağıdaki önermelerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
İnsan aklının tek temel işlemi mevcuttur; bilmek (theorein).
B
Siyaset Bilimine en büyük katkısı "Devlet" adlı eseridir.
C
Sadece Eski Mısır ve Hint uygarlıklarını incelemiştir.
D
Siyasal rejimleri arasında ayrım yapmamış, bunları sınıflandırmamış, sadece iktidar olgusuna yoğunlaşmıştır.
E
Aristoteles'e göre, bilmek (theorein) işleminden teorik bilimler doğmuştur.
Açıklama:
Siyaset Bilimi’nin ortaya çıkmasında katkısı bulunan belli başlı düşünürlerin siyasete ilişkin düşüncelerini aktarabilecek,
Aristoteles'e göre, bilmek işleminden teorik bilimler doğmuştur. Siyasal rejimleri karşılaştırmıştır, Eski Yunan rejimlerini incelemiştir, en önemli eserinin adı politikadır. İnsan aklının 3 temel işlemi mevcuttur.
Aristoteles'e göre, bilmek işleminden teorik bilimler doğmuştur. Siyasal rejimleri karşılaştırmıştır, Eski Yunan rejimlerini incelemiştir, en önemli eserinin adı politikadır. İnsan aklının 3 temel işlemi mevcuttur.
Soru 71
Aşağıdakilerden hangisi Floransalı devlet adamı ve tarihçi N. Machiavelli hakkında ileri sürülebilir?
Seçenekler
A
Siyaset Bilimi'ne katkısı "Kanunların Ruhu" adlı eseriyle gerçekleşmiştir.
B
Eserlerinde idealizm önemli yer tutar.
C
Düşüncesi genel olarak, siyaset yapımını ahlaki ilkelere bağlamak üzerinedir.
D
Hükümdarların iktidarı ele geçirme ve elde tutmalarını birincil amaç olarak görmez, esas amaç halka ve dine hizmettir.
E
Yasalara uyma ve zor kullanma yollarının kullanılması ile siyaset yapılmasını salıklamıştır.
Açıklama:
Siyaset Bilimi’nin ortaya çıkmasında katkısı bulunan belli başlı düşünürlerin siyasete ilişkin düşüncelerini aktarabilecek,
Machiavelli realisttir. Ahlak, idealizm, din onun için önemsizdir. Zor kullanma gerekli ise kullanılmalıdır demektedir.
Machiavelli realisttir. Ahlak, idealizm, din onun için önemsizdir. Zor kullanma gerekli ise kullanılmalıdır demektedir.
Soru 72
Aydınlanma Çağı'nın en önemli düşünürlerinden olan ve "Kanunların Ruhu" başlıklı eseri yazan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Montesquieu
B
Platon
C
Easton
D
Montaigne
E
Machiavelli
Açıklama:
Siyaset Bilimi’nin ortaya çıkmasında katkısı bulunan belli başlı düşünürlerin siyasete ilişkin düşüncelerini aktarabilecek,
Cevap Montesquieu'dür.
Cevap Montesquieu'dür.
Soru 73
Çalışmalarını üretim ilişkileri ve sınıf mücadelesi temelinde yoğunlaştıran, toplumsal gelişmeyi deterministik yaklaşımla ve üretim güçleri arasındaki çatışmayla ele alan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Karl Marx
B
David Easton
C
Auguste Comte
D
Adam Smith
E
Niccolo Machiavelli
Açıklama:
Siyaset Bilimi’nin ortaya çıkmasında katkısı bulunan belli başlı düşünürlerin siyasete ilişkin düşüncelerini aktarabilecek,
Cevap Karl Marx'tır.
Cevap Karl Marx'tır.
Soru 74
Karl Marx liberal iktisat anlayışına eleştiriler getirmiş, toplumsal gerçekliği açıklamada diyalektik metodu tercih etmiştir. Siyasal mücadele, Marx'a göre aslında, ________ arası bir mücadeledir.
Metinde boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?
Metinde boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?
Seçenekler
A
Sınıflar
B
Dinler
C
Hükümdarlar
D
Devletler
E
İdeolojiler
Açıklama:
Siyaset Bilimi’nin ortaya çıkmasında katkısı bulunan belli başlı düşünürlerin siyasete ilişkin düşüncelerini aktarabilecek,
Marx siyasal mücadele olarak görmüştür siyaseti. Bu mücadele de sınıflar arasında bir mücadeledir.
Marx siyasal mücadele olarak görmüştür siyaseti. Bu mücadele de sınıflar arasında bir mücadeledir.
Soru 75
Fransız düşünürü A. De Tocqueville’in kaleme aldığı ve karşılaştırmalı siyaset bilimi çalışmaları için özgün bir örnek oluşturduğu eseri aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Amerika’da Demokrasi
B
Eski Rejim
C
Kanunların Ruhu
D
Metot Üzerine Konuşma
E
Toplum Sözleşmesi
Açıklama:
Siyaset Bilimi’nin ortaya çıkmasında katkısı bulunan belli başlı düşünürlerin siyasete ilişkin düşüncelerini aktarabilecek,
Soru 76
Fransız düşünürü A. De Tocqueville’in kaleme aldığı ve karşılaştırmalı siyaset bilimi çalışmaları için özgün bir örnek oluşturduğu eseri aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Amerika’da Demokrasi
B
Eski Rejim
C
Kanunların Ruhu
D
Metot Üzerine Konuşma
E
Toplum Sözleşmesi
Açıklama:
Siyaset Bilimi’nin ortaya çıkmasında katkısı bulunan belli başlı düşünürlerin siyasete ilişkin düşüncelerini aktarabilecek,
Soru 77
Platon’a göre ideal bir devlette aşağıdaki hangi kişi veya gruplar devleti yönetmelidir?
Seçenekler
A
Aristokrasi
B
Askerler
C
Filozof krallar
D
Zanaatkârlar
E
Elitler (seçkinler)
Açıklama:
Siyaset Bilimi’nin ortaya çıkmasında katkısı bulunan belli başlı düşünürlerin siyasete ilişkin düşüncelerini aktarabilecek,
Soru 78
Aşağıdaki düşünürlerden hangisi insanı “siyasal bir hayvan” olarak tanımlamıştır?
Seçenekler
A
Aristoteles
B
Platon
C
Machiavelli
D
Montesquieu
E
Eflatun
Açıklama:
Siyaset Bilimi’nin ortaya çıkmasında katkısı bulunan belli başlı düşünürlerin siyasete ilişkin düşüncelerini aktarabilecek,
Soru 79
Aristoteles’e kadar geri götürülebilecek klasik dönemde, siyaset biliminin temel konusunun aşağıdakilerden hangisi olduğu kabul ediliyordu?
Seçenekler
A
Birey
B
Toplum
C
Ordu
D
Ekonomik sınıflar
E
Devlet
Açıklama:
Siyaset Bilimi’nin konusu, kapsamı, yöntemi ve tekniklerini açıklayabileceksiniz.
Soru 80
Eski Yunan düşünürü Aristoteles’in şehir devletlerini, onların anayasalarını, örgütlenmelerini ve siyasal rejimlerini ele aldığı kitabının adı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Devlet
B
Prens
C
Kanunların Ruhu
D
Manifesto
E
Politika
Açıklama:
Siyaset Bilimi’nin ortaya çıkmasında katkısı bulunan belli başlı düşünürlerin siyasete ilişkin düşüncelerini aktarabilecek,
Soru 81
Toplumsal ilişkileri alt-yapı ve üst-yapı kavramlarıyla açıklamaya çalışan K. Marx’a göre aşağıdakilerden hangisi üst-yapı unsurları arasında yer almaktadır?
Seçenekler
A
Diyalektik metot
B
Siyaset
C
Üretim tarzı
D
Ekonomi
E
Sınıf mücadelesi
Açıklama:
Siyaset Bilimi’nin ortaya çıkmasında katkısı bulunan belli başlı düşünürlerin siyasete ilişkin düşüncelerini aktarabilecek,
Marx'ta üst-yapı unsurları arasında siyaset, kültür, din, sanat gibi unsurlar yer alır.
Marx'ta üst-yapı unsurları arasında siyaset, kültür, din, sanat gibi unsurlar yer alır.
Soru 82
Nizamülmülk’ün, Selçuklu Devletinin işleyişini, alınması gereken tedbirleri ve kurumlara işlerlik kazandırmak için yapılması gerekenleri kaleme aldığı eseri aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
El-Medinetü’l-Fâzıla
B
Kitâb-ı Müstetâb
C
Adâbu’l-Mulûk
D
Nasihâtü’l-Mulük
E
Siyasetname
Açıklama:
Siyaset Bilimi’nin ortaya çıkmasında katkısı bulunan belli başlı düşünürlerin siyasete ilişkin düşüncelerini aktarabilecek,
Soru 83
Eski Yunan düşünürü Platon’a göre ahenkli bir toplum için halkın (demos) görevi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
İdarecileri seçmek
B
Vergi vererek kamu faaliyetlerini finanse etmek
C
Savaşmak
D
Ülke sorunlarının görüşüldüğü toplantılara katılmak
E
İhtiyaç duyulan üretimi gerçekleştirmek
Açıklama:
Siyaset Bilimi’nin ortaya çıkmasında katkısı bulunan belli başlı düşünürlerin siyasete ilişkin düşüncelerini aktarabilecek,
Soru 84
İslam düşünürü Farabi’nin erdemli devleti anlattığı kitabı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
İhsaü’l-Ulûm
B
Hisbe
C
Kitab-ı Müstetab
D
Mukaddime
E
El-Medinetü’l-Fazıla
Açıklama:
Siyaset Bilimi’nin ortaya çıkmasında katkısı bulunan belli başlı düşünürlerin siyasete ilişkin düşüncelerini aktarabilecek,
Soru 85
Aşağıdakilerden hangisi N. Machiavelli’nin düşüncelerini yansıtmaz?
Seçenekler
A
Siyaset din ve ahlak kurallarına uygun olarak yapılmalıdır.
B
Hükümdarlar siyasi hedeflere varabilmek için her şeyi göze almalıdırlar.
C
Siyasetin kuralları ile din ve ahlak kuralları aynı değildir.
D
Siyasi amaca ulaşmak için gerekirse güç ve kuvvet kullanmaktan kaçınmamak gerekir.
E
Siyasetin amacı devletin ele geçirilmesi ve elde tutulmasıdır.
Açıklama:
Siyaset Bilimi’nin ortaya çıkmasında katkısı bulunan belli başlı düşünürlerin siyasete ilişkin düşüncelerini aktarabilecek,
Soru 86
Aşağıdaki ifadelerden hangisi K. Marx’a göre yanlıştır?
Seçenekler
A
Siyaset, siyasetçilerin ve yöneticilerin aralarındaki mücadele ile açıklanır.
B
Siyaset bir üst-yapı kurumudur ve onu belirleyen temel faktör üretim güçlerininin oluşturduğu alt-yapı kurumudur.
C
Toplumsal değişmenin ve dinamizmin temelinde üretim ilişkilerindeki değişim ile sınıflar arasındaki menfaat çatışması yatmaktadır.
D
Toplumsal gerçekliği diyalektik metotla ve toplumsal değişimi de üretim güçleri ve üretim ilişkileri ile açıklamak gerekir.
E
Siyaset özerk bir kurum değildir, alt-yapı kurumları tarafından belirlenir.
Açıklama:
Siyaset Bilimi’nin ortaya çıkmasında katkısı bulunan belli başlı düşünürlerin siyasete ilişkin düşüncelerini aktarabilecek,
Soru 87
Siyasi iktidarın temel öğelerinden olan otoriteyi geleneksel otorite, karizmatik otorite ve hukuki/rasyonel otorite şeklinde üçe ayırarak analiz eden düşünür kimdir?
Seçenekler
A
K. Marx
B
Montesquieu
C
M. Weber
D
A. Comte
E
Aristoteles
Açıklama:
Siyaset Bilimi’nin ortaya çıkmasında katkısı bulunan belli başlı düşünürlerin siyasete ilişkin düşüncelerini aktarabilecek,
Soru 88
Eski Yunan düşünürü Aristoteles’e göre devletin temel amacı nedir?
Seçenekler
A
Vatandaşların güven içinde yaşamasını temin etmek.
B
En yüksek iyiyi ve iyi yaşamayı sağlamak.
C
Savaşlarda başarılı olmak.
D
Demokrasiyi işletmek.
E
Vatandaşların refah seviyesini yükseltmek.
Açıklama:
Siyaset Bilimi’nin ortaya çıkmasında katkısı bulunan belli başlı düşünürlerin siyasete ilişkin düşüncelerini aktarabilecek,
Soru 89
Aşağıdakilerden hangisi siyasetname türündeki eserler ile ilgili yanlış bir ifadedir?
Seçenekler
A
Siyasetnameler hem bir siyaset hem de bir ahlak kitabıdır.
B
Siyasetnameler hükümdarlar için kaleme alınmışlardır.
C
Siyasetnameler temelde fıkıh kitapları olup hükümdarların izleyecekleri siyaseti gösterirler.
D
Siyasetnamelerin diğer bir adı da nasihat-nâmedir.
E
Siyasetnameler ahlak ilkelerine uymayan kötü yönetimlerin zararlı sonuçlarına dikkat çekmeye çalışırlar.
Açıklama:
Siyaset Bilimi’nin konusu, kapsamı, yöntemi ve tekniklerini açıklayabileceksiniz.
Soru 90
İlk olarak Bedevi toplumlarda atları ve develeri terbiye etmek anlamında kullanılan “siyaset” kavramı, zamanla şehirlerin ve toplumların yönetimi anlamında kullanılmaya başlanmıştır. Müslüman düşünürler de şehir ve toplum yönetimi konusundaki erdem ve fazilete dair düşüncelerini bir eserde toplamışlardır.
Bu eser aşağıdakilerden hangisidir?
Bu eser aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Siyaset-name
B
Devlet yapısı
C
Siyasal rejim
D
Anayasa
E
Egemenlik hakkı
Açıklama:
Orijinal olarak bu kelime önce Bedevi toplumlarda hayvanlar›
n özellikle de atlar›n ve develerin, terbiye edilmesi ve yetifltirilmesi için kullan›
lm›fl, atlar› t›mar eden, yetifltiren, e¤iten ve bakan kifliye de seyis ad› verilmifltir.
Siyaset kelimesi daha sonra flehirlerin ve insanlar›n yönetimi anlam›nda kullan›
lm›fl ve insanlar› yönetme sanat›n› ifade etmifltir. Bu durumda siyaset bir amaç
veya prensip gere¤ince flehrin yönetilmesine iliflkin sanat anlam›nda kullan›lm›flt›r.
Müslüman düflünürler flehir ve toplum yönetimi konusunda erdem ve faziletle ilgili
düflüncelerini siyaset-nâme ad› alt›ndaki kitaplarda toplam›fllard›r.
n özellikle de atlar›n ve develerin, terbiye edilmesi ve yetifltirilmesi için kullan›
lm›fl, atlar› t›mar eden, yetifltiren, e¤iten ve bakan kifliye de seyis ad› verilmifltir.
Siyaset kelimesi daha sonra flehirlerin ve insanlar›n yönetimi anlam›nda kullan›
lm›fl ve insanlar› yönetme sanat›n› ifade etmifltir. Bu durumda siyaset bir amaç
veya prensip gere¤ince flehrin yönetilmesine iliflkin sanat anlam›nda kullan›lm›flt›r.
Müslüman düflünürler flehir ve toplum yönetimi konusunda erdem ve faziletle ilgili
düflüncelerini siyaset-nâme ad› alt›ndaki kitaplarda toplam›fllard›r.
Soru 91
Yunan düşünürü Aristoteles, Politika adlı eserinde insan ve siyaset ilişkisini ele almış, siyasetin Batı’daki karşılığı olan “politika” üzerine görüşlerini açıklamıştır.
Aşağıdakilerden hangisi Aristoteles’in Politika adlı eserindeki görüşleriyle çelişir?
Aşağıdakilerden hangisi Aristoteles’in Politika adlı eserindeki görüşleriyle çelişir?
Seçenekler
A
Aile, köy ve şehir birlikleri doğal topluluklardır.
B
Her devlet iyi amaçlar için kurulmayabilir.
C
Polislerin yani şehir devletlerin aile ve bireylere göre önceliği vardır çünkü bütün parçalardan önce gelir.
D
Polislerin yani şehir devletlerin amacı iyi yaşamaktır.
E
“En yüksek iyiyi” amaç edinen şehir devletlerin bu türüne” politik” denir.
Açıklama:
Eski
Siyaset ve Siyaset Bilimi
Yunan düflünürlerinden Aristoteles (öl. M.Ö. 322) flehir
devletleri, anayasalar›, örgütlenmeleri ve siyasal
rejimleri inceledi¤i Politika adl› kitab›nda aile, köy ve
flehir (polis/devlet) birliklerini do¤al topluluklar olarak
görmekte ve polis/devlet’in aile ve bireylere göre
önceli¤i bulundu¤unu çünkü bütünün parçalardan
önce geldi¤ini söylemektedir. ‹nsan›n “siyasal bir hayvan
(zoon politikon)” oldu¤unu söyleyen Aristoteles’e
göre polis/devlet’in temel amac› “iyi yaflama”d›r
ve topluluklar›n en üstünü ve hepsini kapsayan› olan
“her devlet iyi bir amaçla kurulmufl bir topluluk”tur.
“En yüksek iyiyi” polis amaç edinmekte ve bu topluluk türüne de politik denmektedir.
Bu durumda politika, topluluklar›n en üstünü ve di¤erlerini kapsayan devletin temel
amac› olan iyi yaflamay› temin etmek için gösterilen faaliyetler olmaktad›r.
Aristoteles’in politikay›, “en yüksek iyiyi” ve “iyi yaflama”y› amaçlayan devlete
iliflkin tüm faaliyetler, devlet yönetimi ve yurttafll›¤a iliflkin ifller fleklinde tan›mlamas›
kendisinden sonra gelen düflünürler ve devlet adamlar› taraf›ndan da benimsenmifl
ve günümüze kadar genellikle bu anlamda kullan›lm›flt›r.
Siyaset ve Siyaset Bilimi
Yunan düflünürlerinden Aristoteles (öl. M.Ö. 322) flehir
devletleri, anayasalar›, örgütlenmeleri ve siyasal
rejimleri inceledi¤i Politika adl› kitab›nda aile, köy ve
flehir (polis/devlet) birliklerini do¤al topluluklar olarak
görmekte ve polis/devlet’in aile ve bireylere göre
önceli¤i bulundu¤unu çünkü bütünün parçalardan
önce geldi¤ini söylemektedir. ‹nsan›n “siyasal bir hayvan
(zoon politikon)” oldu¤unu söyleyen Aristoteles’e
göre polis/devlet’in temel amac› “iyi yaflama”d›r
ve topluluklar›n en üstünü ve hepsini kapsayan› olan
“her devlet iyi bir amaçla kurulmufl bir topluluk”tur.
“En yüksek iyiyi” polis amaç edinmekte ve bu topluluk türüne de politik denmektedir.
Bu durumda politika, topluluklar›n en üstünü ve di¤erlerini kapsayan devletin temel
amac› olan iyi yaflamay› temin etmek için gösterilen faaliyetler olmaktad›r.
Aristoteles’in politikay›, “en yüksek iyiyi” ve “iyi yaflama”y› amaçlayan devlete
iliflkin tüm faaliyetler, devlet yönetimi ve yurttafll›¤a iliflkin ifller fleklinde tan›mlamas›
kendisinden sonra gelen düflünürler ve devlet adamlar› taraf›ndan da benimsenmifl
ve günümüze kadar genellikle bu anlamda kullan›lm›flt›r.
Soru 92
Aristoteles’in politikayı, “en yüksek iyiyi” ve “__________” amaçlayan devlete ilişkin tüm faaliyetler, devlet yönetimi ve yurttaşlığa ilişkin işler şeklinde tanımlaması; kendisinden sonra gelen düşünürler ve devlet adamları tarafından da benimsenmiş ve günümüze kadar genellikle bu anlamda kullanılmıştır.
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yer aşağıdakilerden hangisiyle en doğru şekilde doldurulur?
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yer aşağıdakilerden hangisiyle en doğru şekilde doldurulur?
Seçenekler
A
özgür iradeyi
B
ekonomik kalkınmayı
C
güçlü toplumu
D
iyi bir yaşamı
E
bireysel mutluluğu
Açıklama:
Aristoteles’in politikay›, “en yüksek iyiyi” ve “iyi yaflama”y› amaçlayan devlete
iliflkin tüm faaliyetler, devlet yönetimi ve yurttafll›¤a iliflkin ifller fleklinde tan›mlamas›
kendisinden sonra gelen düflünürler ve devlet adamlar› taraf›ndan da benimsenmifl
ve günümüze kadar genellikle bu anlamda kullan›lm›flt›r.
iliflkin tüm faaliyetler, devlet yönetimi ve yurttafll›¤a iliflkin ifller fleklinde tan›mlamas›
kendisinden sonra gelen düflünürler ve devlet adamlar› taraf›ndan da benimsenmifl
ve günümüze kadar genellikle bu anlamda kullan›lm›flt›r.
Soru 93
“Siyaset” bir disiplin haline gelerek farklı anlamlara gelecek biçimde kullanılmıştır bu anlamlardan ilki “devlet yönetimine ilişkin faaliyetler anlamında siyasettir” buna göre siyaset nedir?
Seçenekler
A
Siyaset Batı’nın bakış açısıdır.
B
Siyaset Laski’nin siyaset bilimidir.
C
Siyaset bağımsız bir bilim dalıdır.
D
Siyaset “iyi yaşamayı” temine yönelik devlet yönetimidir.
E
Siyaset kamu ve anayasa hukukudur.
Açıklama:
Politika, XIII. yüzy›ldan itibaren Bat› dillerinin sözlüklerine
girmifl ve devlet yönetimi anlam›nda kullan›
lm›flt›r. 20. yüzy›lda kaleme al›nan baz› Siyaset
Bilimi kitaplar›nda da politikan›n Aristoteles gibi
“iyi yaflamay›” temine yönelik devlet yönetimi ile
ilgili ifller anlam›nda kullan›ld›¤› gözlenmektedir.
girmifl ve devlet yönetimi anlam›nda kullan›
lm›flt›r. 20. yüzy›lda kaleme al›nan baz› Siyaset
Bilimi kitaplar›nda da politikan›n Aristoteles gibi
“iyi yaflamay›” temine yönelik devlet yönetimi ile
ilgili ifller anlam›nda kullan›ld›¤› gözlenmektedir.
Soru 94
En büyük örgütlü insan topluluğu olan devlet ortak çıkarlar doğrultusunda yönetilmelidir, bu yönde kararlar alma yetkisini kullanmalıdır bu durum “siyaset kavramı” ile ilgilidir belli statüleri işgal edenler diğerlerine karşı kazandıkları üstünlüğü, gücü ve kuvveti korumak ve diğerlerinin de bu pozisyonları ele geçirmek için bir mücadeleye girerler bu çatışma hali siyaseti ne yapmıştır?
Seçenekler
A
Diğerlerine karşı kazanılmış tüm kabullerin arasındaki çatışmayı yapmıştır.
B
Toplumsal gerçeklik alanındaki farklılıkların varlığını kabul etmiştir.
C
Kendi tercihlerini kabul etme ve bu tercihleri uygulatma hali yapmıştır.
D
Çeşitli aktörlerin yürüttüğü bir tercih yapmıştır.
E
Bir iktidar mücadelesi yapmıştır.
Açıklama:
Yaln›z ortak ç›karlar konusunda
bir toplumun bütün üyelerinin ittifak etmesini, al›nacak kararlar›n herkes taraf›
ndan benimsenmesini beklemek mümkün de¤ildir. Çünkü bir toplum, ne kadar
homojen olursa olsun, beklentileri ve ç›karlar› birbirinden farkl› kesimlerden
meydana gelmektedir. Toplumsal gerçeklik alan›ndaki farkl›l›klar›n varl›¤› bireyler
ve toplum kesimleri aras›nda bir çat›flmaya ve iktidar iliflkisine yol açmaktad›r. Belli
statüleri iflgal edenler di¤erlerine karfl› kazand›klar› üstünlük, güç ve kuvvetlerini
korumak, di¤erleri de bu pozisyonlar› ele geçirmek için bir mücadeleye girmektedirler.
Bu çat›flma hâli siyasetin bir iktidar mücadelesi olarak anlafl›lmas›na imkân
vermifltir.
bir toplumun bütün üyelerinin ittifak etmesini, al›nacak kararlar›n herkes taraf›
ndan benimsenmesini beklemek mümkün de¤ildir. Çünkü bir toplum, ne kadar
homojen olursa olsun, beklentileri ve ç›karlar› birbirinden farkl› kesimlerden
meydana gelmektedir. Toplumsal gerçeklik alan›ndaki farkl›l›klar›n varl›¤› bireyler
ve toplum kesimleri aras›nda bir çat›flmaya ve iktidar iliflkisine yol açmaktad›r. Belli
statüleri iflgal edenler di¤erlerine karfl› kazand›klar› üstünlük, güç ve kuvvetlerini
korumak, di¤erleri de bu pozisyonlar› ele geçirmek için bir mücadeleye girmektedirler.
Bu çat›flma hâli siyasetin bir iktidar mücadelesi olarak anlafl›lmas›na imkân
vermifltir.
Soru 95
Siyasetin iktidar mücadelesi olarak anlaşılmasının temelinde çeşitli sebepler vardır aşağıdakilerden hangisi bu sebeplerden birisi değildir?
Seçenekler
A
İktidar çerçevesi içinde verilen mücadeleler devlet bu mücadelelerin başarısız olması ise siyaset demektir.
B
Toplumsal hayatta karşılıklı zıtlıklar çatışır ve siyasette bu mücadelede zıtlıkları belli dengede uzlaştırma faaliyetini yapar.
C
Siyaset bir toplumda bir azınlığın çoğunluk üzerindeki ayrıcalıklarını sürdürmesine hizmet etmektir.
D
İktidar mevkilerini ele geçirmiş olan grup ve sınıflar toplum üzerindeki kontrollerini sürdürmek için değerlerin paylaşımında kendi menfaatlerini gözetirler ve diğerlerinin davranışlarını belirleme yetki ve gücünü elde etmeye çalışırlar.
E
İktidarda olanlar mevkilerini korumak ve sürdürmek, diğerleri ise iktidarı ele geçirmek için bir mücadele içine girerler.
Açıklama:
Tan›nm›fl siyaset bilimcilerden V.Van Dyke siyaseti, “kamuyu ilgilendiren
sorunlarda kendi tercihlerini kabul ettirmek, bu tercihleri uygulatmak, baflkalar›n›n
tercihlerinin gerçekleflmesini engellemek üzere çeflitli aktörlerin yürüttükleri bir
mücadeledir” fleklinde tan›mlamaktad›r ki bu tan›m›n özünde siyasetin bir iktidar
mücadelesi oldu¤u anlay›fl› yatmaktad›r.
sorunlarda kendi tercihlerini kabul ettirmek, bu tercihleri uygulatmak, baflkalar›n›n
tercihlerinin gerçekleflmesini engellemek üzere çeflitli aktörlerin yürüttükleri bir
mücadeledir” fleklinde tan›mlamaktad›r ki bu tan›m›n özünde siyasetin bir iktidar
mücadelesi oldu¤u anlay›fl› yatmaktad›r.
Soru 96
Siyaseti maddi ve manevi değerlerin otoriteye dayalı olarak dağıtılması anlamında kullanan D. Easton siyaseti bir süreç olarak tanımlamıştır bu tanıma göre aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Toplumların yaratmış olduğu ortak maddi ve manevi değerlerden kimlerin nasıl ve ne kadar pay aldıkları siyasetin konusudur.
B
Hem değerlerin nasıl yatılacağı hem de kamu otoritesinin emirleri burada önemli bir sorundur.
C
Toplumsal hayatta bir dizi ortak maddi ve manevi değer oluşur ve bunlar bir biçimde bölüşülür.
D
Hayatta her düzeyde devamlı yeni değerlerin yaratılması ve bunların belli bir şekilde bölüşülmesi vardır.
E
Ailede, şirkette, okulda, şehirde ve devlette sürekli yeni değerlerin yaratılması ve yaratılan bu değerlerinin bölüşülmesi vardır.
Açıklama:
Toplumsal hayatta bir dizi ortak maddi ve manevi de¤er oluflmakta ve
bunlar bir biçimde bölüflülmektedir. Asl›nda hayat›n her düzeyinde devaml› yeni
de¤erlerin yarat›lmas› ve bunlar›n belli flekillerde bölüflülmesi söz konusudur. Ailede,
flirkette, okulda, flehirde, devlette sürekli yeni de¤erler yarat›l›yor ve yarat›-
lan bu de¤erler belli flekillerde bölüfltürülüyor. Hem de¤erlerin nas›l yarat›laca¤›
hem de yarat›lan de¤erlerin nas›l bölüfltürülece¤i önemli bir sorundur
Siyasetin iktidar mücadelesi olarak anlafl›lmas›n›n temelinde, toplumsal hayat›n
karfl›l›kl› z›tl›klar›n çat›flmas› ve siyasetin de bu mücadelede z›tl›klar› belli dengede
uzlaflt›ran bir faaliyet olarak ortaya ç›kmas› anlay›fl› vard›r. Bu yaklafl›ma göre siyaset,
toplumda bir az›nl›¤›n ço¤unluk üzerindeki ayr›cal›klar›n› sürdürmesine hizmet
etmektedir. ‹ktidar mevkilerini ele geçirmifl olan grup veya s›n›flar, toplum üzerindeki
kontrollerini sürdürme, de¤erlerin paylafl›m›nda kendi menfaatlerini gözetme ve
di¤erlerinin davran›fllar›n› belirleme yetki ve gücü elde etmektedirler. ‹ktidardakiler
mevkilerini korumak ve sürdürmek, di¤erleri ise iktidar› ele geçirmek için bir mücadeleye
giriflmektedirler.
bunlar bir biçimde bölüflülmektedir. Asl›nda hayat›n her düzeyinde devaml› yeni
de¤erlerin yarat›lmas› ve bunlar›n belli flekillerde bölüflülmesi söz konusudur. Ailede,
flirkette, okulda, flehirde, devlette sürekli yeni de¤erler yarat›l›yor ve yarat›-
lan bu de¤erler belli flekillerde bölüfltürülüyor. Hem de¤erlerin nas›l yarat›laca¤›
hem de yarat›lan de¤erlerin nas›l bölüfltürülece¤i önemli bir sorundur
Siyasetin iktidar mücadelesi olarak anlafl›lmas›n›n temelinde, toplumsal hayat›n
karfl›l›kl› z›tl›klar›n çat›flmas› ve siyasetin de bu mücadelede z›tl›klar› belli dengede
uzlaflt›ran bir faaliyet olarak ortaya ç›kmas› anlay›fl› vard›r. Bu yaklafl›ma göre siyaset,
toplumda bir az›nl›¤›n ço¤unluk üzerindeki ayr›cal›klar›n› sürdürmesine hizmet
etmektedir. ‹ktidar mevkilerini ele geçirmifl olan grup veya s›n›flar, toplum üzerindeki
kontrollerini sürdürme, de¤erlerin paylafl›m›nda kendi menfaatlerini gözetme ve
di¤erlerinin davran›fllar›n› belirleme yetki ve gücü elde etmektedirler. ‹ktidardakiler
mevkilerini korumak ve sürdürmek, di¤erleri ise iktidar› ele geçirmek için bir mücadeleye
giriflmektedirler.
Soru 97
Eski Yunan filozof Platon iyi ve erdemli bir devletin nasıl olacağı ve kimlerin yöneteceği konularındaki düşüncelerini “Devlet” adlı kitabında ortaya koymuştur buna göre aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Platon “ideal devlet nasıl olmalıdır” sorusuyla ilgilenmiştir.
B
Platon devletin bilge krallar tarafından yönetilmesi gerektiğini söylemiştir.
C
Platon’a göre halkın görevi devlet ile bir bütün olmak ve savaşçıları desteklemektir.
D
Platon’a göre devlet iktidarı kullanan idareciler, savaşçılar ve üretimi gerçekleştiren çiftçiler ve halk sınıflarından meydana gelir.
E
Platon’a göre ahenkli bir devlet olabilmesi için bu sınıfların kendilerine düşen görevleri yerine getirmeleri gereklidir.
Açıklama:
Eski Yunan düşünürlerinden Platon (öl. M.Ö. 347), iyi ve erdemli bir devletin nasıl olacağı, kimlerin yöneteceği gibi konularda ideal düşüncelerini Devlet adındaki kitabı ortaya koymuştur. “İdeal devlet nasıl olmalıdır?” sorusuyla ilgilenen ve olması gerekenle ilgili düşüncelerini dile getiren Platon, devletin bilge krallar tarafından yönetilmesini veya filozofların kral olmasını savunmuştur. Platon’a göre Devlet; iktidarı kullanan idareciler, savaşçılar ve üretimi gerçekleştiren çiftçiler ve halk sınıflarından oluşmaktadır. “Ahenkli” bir Devletin olması için bu sınıfların kendilerine düşen görevleri yerine getirmeleri gerekir, halkın (demos) görevi idarecilerle savaşçıların ihtiyaç duyduğu üretimi gerçekleştirmektir.
Soru 98
Ortaçağ’da dini etkisi altında olan Batı siyaset düşüncesi iklimi içinde fikirlerini üreten Machiavelli, İtalya’daki Prenslikleri ele aldığı ünlü kitabı “Prens” ile bulunduğu çağdaki olayları ve olguları inceleyerek siyasetin idealist ve ahlâkçı çizgisinden uzaklaştığını belirterek, gerçekçi bir çizgiye oturtmuştur. Aşağıdakilerden hangisi Machiavelli’nin görüşleri bağlamında için yanlıştır?
Seçenekler
A
İktidar, insanlara boyun eğdirme niteliğine sahiptir.
B
Prenslerin davranışları tartışılırken, ahlâka değil, iktidarı ele geçirme ve muhafaza etme amacına hizmet edecek gerçekler önemlidir.
C
Prensler, iktidarı ele geçirmek için ya yasalara uymaktadır ya da zora başvurarak mücadele etmektedir.
D
Prens, devleti elinde tutmak için inancına ve öngörülerine güvenir.
E
Machiavelli Prens adlı eserinde, gözlem ve tarihi tecrübelere yer verir.
Açıklama:
Ortaçağ boyunca dinin etkisi altında kalan siyaset düşüncesinde 16. yüzyılın başında yaşayan Floransalı devlet adamı ve tarihçi N. Machiavelli (öl. 1528) İtalya’daki prenslikleri ele aldığı meşhur kitabı Prens ile yeni bir çığır açmıştır. Machiavelli yaşadığı dönemdeki olaylar ve olgulardan hareketle siyaset konusundaki idealist ve ahlakçı çizgiyi terk ederek siyaseti gerçekçi zemine oturtmuştur. Kitabında prenslerin iktidarı ele geçirmelerini, elde tutmalarını ve diğerleriyle ilişkilerini anlatırken gözlemlere ve tarihî tecrübelere yer verip siyasetin insanlara boyun eğdirme niteliğine dikkat çekmiştir. Prenslerin davranışlarını tartışırken ahlaka değil iktidarı ele geçirme ve muhafaza etme amacına hizmet edecek gerçeklere dikkat çekmiştir. O, biri yasalara uyarak diğeri zora başvurarak yürütülen mücadele olmak üzere iki tür mücadele olduğunu belirtmiş ve birincisi yetmediğinde ikincisine başvurmanın gerekliliğini anlatmıştır. Ona göre bir prens devleti elinde tutmak için sık sık verdiği söze karşı, iyilikseverliğe karşı, insanlığa karşı, dine karşı davranmak zorunda kalır.
Soru 99
Çağdaş siyaset bilimini öncülerinden kabul edilen Fransız düşünür Montesquieu “Kanunların ruhu” adlı kitabında bugünkü devlet kavramının temellerini atmıştır aşağıdakilerden hangisi onun ortaya attığı ilkedir?
Seçenekler
A
Cumhuriyet, monarşi ve istibdat
B
Kurumsal ve toplumsal nedenler
C
İklimin ve coğrafyanın yasalar ve siyasi davranışlar üzerindeki etkisi
D
Hiçbir kural, ilke ve değer tanımama
E
Güçler ayrılığı ilkesi
Açıklama:
Ça¤dafl Siyaset Bilimi’nin öncülerinden kabul edilen
Frans›z düflünürü Montesquieu (öl. 1755), güçler ayr›l›-
¤› ilkesini savunmufl ve olaylar aras›ndaki zorunlu iliflkileri
incelemifl, olmas› gerekenden çok olanlarla ilgilenmifltir.
Meflhur L’Esprit des lois (Kanunlar›n Ruhu) adl›
kitab›nda bir ülkede uygulanan yasalar›n arka plan›n›
ortaya ç›karmaya ve niçin ayn› yasalar›n farkl› toplumlarda
farkl› sonuçlar verdi¤ini aç›klamaya çal›flm›flt›r.
Ona göre iklimin ve co¤rafi özelliklerin yasalar ve siyasal
davran›fllar üzerinde önemli bir etkisi bulunmaktad›
r.
Frans›z düflünürü Montesquieu (öl. 1755), güçler ayr›l›-
¤› ilkesini savunmufl ve olaylar aras›ndaki zorunlu iliflkileri
incelemifl, olmas› gerekenden çok olanlarla ilgilenmifltir.
Meflhur L’Esprit des lois (Kanunlar›n Ruhu) adl›
kitab›nda bir ülkede uygulanan yasalar›n arka plan›n›
ortaya ç›karmaya ve niçin ayn› yasalar›n farkl› toplumlarda
farkl› sonuçlar verdi¤ini aç›klamaya çal›flm›flt›r.
Ona göre iklimin ve co¤rafi özelliklerin yasalar ve siyasal
davran›fllar üzerinde önemli bir etkisi bulunmaktad›
r.
Soru 100
Aşağıdakilerden hangisi şehir devletlerini, onların anayasal örgütlenmelerini ve siyasal rejimlerinin incelendiği "Politika" kitabının yazarıdır?
Seçenekler
A
Aristoteles
B
Socrates
C
Platon
D
İbn-i Haldun
E
Farabi
Açıklama:
Soru, "Siyaset ve Politika Kavramları" başlığı altındaki bilgiler ışığında hazırlanmıştır.
Yunan düşünürlerinden Aristoteles (öl. M.Ö. 322) şehir
devletleri, anayasaları, örgütlenmeleri ve siyasal
rejimleri incelediği Politika adlı kitabında aile, köy ve
şehir (polis/devlet) birliklerini doğal topluluklar olarak
görmekte ve polis/devlet’in aile ve bireylere göre
önceliği bulunduğunu çünkü bütünün parçalardan
önce geldiğini söylemektedir.
Yunan düşünürlerinden Aristoteles (öl. M.Ö. 322) şehir
devletleri, anayasaları, örgütlenmeleri ve siyasal
rejimleri incelediği Politika adlı kitabında aile, köy ve
şehir (polis/devlet) birliklerini doğal topluluklar olarak
görmekte ve polis/devlet’in aile ve bireylere göre
önceliği bulunduğunu çünkü bütünün parçalardan
önce geldiğini söylemektedir.
Soru 101
Politika terimi hangi yüzyıldan itibaren devlet yönetimi anlamında Batı dillerinin sözlüklerine girmiştir?
Seçenekler
A
12. yy.
B
13. yy.
C
14. yy.
D
15. yy.
E
16. yy.
Açıklama:
Soru, "Siyaset ve Politika Kavramları" başlığı altındaki bilgiler ışığında hazırlanmıştır.
Politika, XIII. yüzyıldan itibaren Batı dillerinin sözlüklerine girmiş ve devlet yönetimi anlamında kullanılmıştır. 20. yüzyılda kaleme alınan bazı Siyaset Bilimi kitaplarında da politikanın Aristoteles gibi “iyi yaşlamayı” temine yönelik devlet yönetimi ile ilgili işler anlamında kullanıldığı gözlenmektedir.
Politika, XIII. yüzyıldan itibaren Batı dillerinin sözlüklerine girmiş ve devlet yönetimi anlamında kullanılmıştır. 20. yüzyılda kaleme alınan bazı Siyaset Bilimi kitaplarında da politikanın Aristoteles gibi “iyi yaşlamayı” temine yönelik devlet yönetimi ile ilgili işler anlamında kullanıldığı gözlenmektedir.
Soru 102
Aşağıdaki siyaset bilimcilerden hangisi siyaseti bir süreç olarak değerlendirerek "maddi ve manevi değerlerin otoriteye dayalı dağıtılması" biçiminde tanımlamıştır?
Seçenekler
A
Aristoteles
B
John Locke
C
David Easton
D
V.Van Dyke
E
Maurice Duverger
Açıklama:
Soru, "Değerlerin Otorite Yoluyla Dağıtılması Anlamında Siyaset" başlığındaki bilgiler ışığında hazırlanmıştır.
Siyaseti bir süreç olarak değerlendiren D. Easton, siyaseti “maddi ve manevi değerlerin otoriteye dayalı olarak dağıtılması süreci şeklinde tanımlamıştır.Otoriteye ilişkin bölüşümden anlatılmak istenen, bir değerin bölüşümünde sürece müdahale ederek ve gerekirse güç kullanarak bölüşümün belli şekilde yapılmasını sağlama yetkisine sahip olma ve bölüşümün belli biçimde gerçekleştirilmesini sağlamadır.
Siyaseti bir süreç olarak değerlendiren D. Easton, siyaseti “maddi ve manevi değerlerin otoriteye dayalı olarak dağıtılması süreci şeklinde tanımlamıştır.Otoriteye ilişkin bölüşümden anlatılmak istenen, bir değerin bölüşümünde sürece müdahale ederek ve gerekirse güç kullanarak bölüşümün belli şekilde yapılmasını sağlama yetkisine sahip olma ve bölüşümün belli biçimde gerçekleştirilmesini sağlamadır.
Soru 103
Aşağıdakilerden hangisi siyaset biliminin 20. yy.'da bağımsız bir disiplin olarak ortaya çıkmasından önce önemli katkılar sunan düşünürlerden biri değildir?
Seçenekler
A
Platon
B
Aristoteles
C
Niccolo Machiavelli
D
David Easton
E
Karl Marx
Açıklama:
Soru, "Siyaset Biliminin Serüveni" başlığı altındaki bilgiler ışığında hazırlanmıştır.
Platon ve Aristoteles Eski Yunan düşünürleri iken; N. Machiavelli Ortaçağ dönemide yaşamış önemli bir siyaset bilimi düşünürüdür. Karl Marx ise kuşkusuz 19. yüzyılınbu aandak en belirleyici figürlerinin başında gelmektedir. Doğru yanıtı oluşturan (D) şıkkındaki David Easton ise 20. - 21. yy. içinde yaşamış önemli siyaset bilimcidir.
Platon ve Aristoteles Eski Yunan düşünürleri iken; N. Machiavelli Ortaçağ dönemide yaşamış önemli bir siyaset bilimi düşünürüdür. Karl Marx ise kuşkusuz 19. yüzyılınbu aandak en belirleyici figürlerinin başında gelmektedir. Doğru yanıtı oluşturan (D) şıkkındaki David Easton ise 20. - 21. yy. içinde yaşamış önemli siyaset bilimcidir.
Soru 104
Aşağıdaki düşünürlerden hangisi siyasi davranışları “iyi”, “kötü” gibi ahlaki kavramlarla değil kendi gerçeklikleri temelinde ele almıştır?
Seçenekler
A
Karl Marx
B
Montesqueiu
C
A. Comte
D
Max Weber
E
N. Machiavelli
Açıklama:
Soru, "Siyaset Biliminin Serüveni" başlığı altındaki bilgiler ışığında hazırlanmıştır.
Siyasi davranışları “iyi”, “kötü” gibi ahlaki kavramlarla değil de kendi gerçeklikleri temelinde ele alan Machiavelli, amacın gerçekleştirilmesi için her türlü eylemin meşru olduğunu saptamaktadır. Siyasetin diğer toplumsal faaliyetlerden ayrı bir mantığı ve işleyişi olduğunu fark eden düşünür, siyaseti ahlaktan ve dinden bağımsızlaştırmakla kendisinden sonra gelenleri etkilemiştir.
Siyasi davranışları “iyi”, “kötü” gibi ahlaki kavramlarla değil de kendi gerçeklikleri temelinde ele alan Machiavelli, amacın gerçekleştirilmesi için her türlü eylemin meşru olduğunu saptamaktadır. Siyasetin diğer toplumsal faaliyetlerden ayrı bir mantığı ve işleyişi olduğunu fark eden düşünür, siyaseti ahlaktan ve dinden bağımsızlaştırmakla kendisinden sonra gelenleri etkilemiştir.
Soru 105
Aşağıdakilerden hangisi Karl Marx'ın siyaset bilimine etkisi hakkında söylenemez?
Seçenekler
A
Siyasetin toplumsal ilişkileri belirlediği düşüncesi
B
Liberal iktisat anlayışına getirdiği eleştiriler
C
Toplumsal gerçekliği diyalektik yöntemle açıklaması
D
Toplumsal gerçekliği ve değişimi üretim ilişkileriyle açıklaması
E
Toplumsal dinamizmi sınıf çatışmasında görmesi
Açıklama:
Soru, "Siyaset Biliminin Serüveni" başlığı altındaki bilgiler ışığında hazırlanmıştır.
Makyavelist anlayış siyaseti toplumsal ilişkilerde belirleyiciliğe sahip bir olgu olarak sunarken Marx, tam tersine siyasetin özerk bir kurum olmadığını ve alt-yapı kurumları tarafından belirlendiğini savunur. Marx’a göre siyaset, siyasetçilerin ve yöneticilerin aralarındaki mücadele ile açıklanamaz. Bu mücadele, aslında toplumsal sıınıflar arasındaki mücadelenin bir parçasıdır ve temelde de toplumun
üretim tarzına bağlıdır. Ona göre siyaset bir üst-yapı kurumudur ve onu belirleyen temel faktör, üretim ilişkilerinin oluşturduğu alt-yapı kurumlarıdır. Üretim tarzı değişmedikçe üst-yapı da değişmez.
Makyavelist anlayış siyaseti toplumsal ilişkilerde belirleyiciliğe sahip bir olgu olarak sunarken Marx, tam tersine siyasetin özerk bir kurum olmadığını ve alt-yapı kurumları tarafından belirlendiğini savunur. Marx’a göre siyaset, siyasetçilerin ve yöneticilerin aralarındaki mücadele ile açıklanamaz. Bu mücadele, aslında toplumsal sıınıflar arasındaki mücadelenin bir parçasıdır ve temelde de toplumun
üretim tarzına bağlıdır. Ona göre siyaset bir üst-yapı kurumudur ve onu belirleyen temel faktör, üretim ilişkilerinin oluşturduğu alt-yapı kurumlarıdır. Üretim tarzı değişmedikçe üst-yapı da değişmez.
Soru 106
Siyasetname adlı eser aşağıdakilerden hangisi tarafından yazılmıştır?
Seçenekler
A
Farabi
B
Nizamülmülk
C
Maverdi
D
İbn Teymiye
E
İbn Haldun
Açıklama:
Soru, "İslam Dünyası ve Siyaset Bilimi" başlığı altındaki bilgiler ışığında hazırlanmıştır.
Nizamülmülk’ün Siyasetname’si Selçuklu Sultanı Melikşah'ın tavsiyesi üzerine kaleme alınmış olup eserde nasihatlerin yanında devrin olaylarına, Selçuklu Devletinin işleyişine, aksaklıklar ve alınması gereken tedbirlere, kuumlara işlerlik kazandırmak için yapılması gereken düzenlemelere de yer verilmiştir.
Nizamülmülk’ün Siyasetname’si Selçuklu Sultanı Melikşah'ın tavsiyesi üzerine kaleme alınmış olup eserde nasihatlerin yanında devrin olaylarına, Selçuklu Devletinin işleyişine, aksaklıklar ve alınması gereken tedbirlere, kuumlara işlerlik kazandırmak için yapılması gereken düzenlemelere de yer verilmiştir.
Soru 107
Cemil Meriç’in “Orta Çağ'ın karanlık gecesinde muhteşem ve münzevi bir yıldız; ne öncüsü var, ne devamcısı” olarak nitelediği İslam düşünürü aşağıdakilerde hangisidir?
Seçenekler
A
Farabi
B
İbn Sina
C
İbn Haldun
D
İbn Tevmiye
E
Maverdi
Açıklama:
Soru, "İslam Dünyası ve Siyaset Bilimi" başlığı altındaki bilgiler ışığında hazırlanmıştır.
XIV. yüzyılda Kuzey Afrika’da yaşamış olan İbn Haldun, bir devlet adamı, tarihçi, tarih felsefecisi, hukukçu, ilahiyatçı, düşünür, sosyal bilimci, kültür tarihçisi, siyaset teorisyeni, eğitimci gibi çok geniş bir yelpazede değerlendirilen önemli bir isimdir. İbn Haldun Mukaddime’de ortaya koyduğu görüş ve konuları ele alış biçimiyle
büyük bir yenilik yapmış, o güne kadar pek bilinmeyen kavram ve tezler ileri sürerek yeni bir bakış getirmiştir.
XIV. yüzyılda Kuzey Afrika’da yaşamış olan İbn Haldun, bir devlet adamı, tarihçi, tarih felsefecisi, hukukçu, ilahiyatçı, düşünür, sosyal bilimci, kültür tarihçisi, siyaset teorisyeni, eğitimci gibi çok geniş bir yelpazede değerlendirilen önemli bir isimdir. İbn Haldun Mukaddime’de ortaya koyduğu görüş ve konuları ele alış biçimiyle
büyük bir yenilik yapmış, o güne kadar pek bilinmeyen kavram ve tezler ileri sürerek yeni bir bakış getirmiştir.
Soru 108
Aşağıdakilerden hangisi UNESCO'nun 1948 Paris Toplantısı'nda belirlediği siyaset bilimi konularından biri değildir?
Seçenekler
A
Anayasa
B
Bölgesel ve yerel yönetimler
C
Kamuoyu
D
Borç ilişkileri
E
Kamu yönetimi
Açıklama:
Soru, "Siyaset Bilimi'nin Konusu, Kapsamı, Yöntemi ve Teknikleri" başlığı altındaki bilgiler ışığında hazırlanmıştır.
UNESCO'nun siyaset teorisi, siyasal kurumlar, siyasal güçler ve uluslararası ilişkler olarak dört ana başlıkta sınırladığı konuların kapsamı içine girmeyen borç ilişkileri, ağırlıklı olarak birey-birey, birey-tüzel kişiler arasındaki alacak ilişkilerini de kapsayan borçlar hukuku alanına ait bir kavramdır.
UNESCO'nun siyaset teorisi, siyasal kurumlar, siyasal güçler ve uluslararası ilişkler olarak dört ana başlıkta sınırladığı konuların kapsamı içine girmeyen borç ilişkileri, ağırlıklı olarak birey-birey, birey-tüzel kişiler arasındaki alacak ilişkilerini de kapsayan borçlar hukuku alanına ait bir kavramdır.
Soru 109
Aşağıdakilerden hangisi genellemelerden olgulara ve bunların teyit edilmesi veya çürütülmesine gidildiği yöntemi ifade etmektedir?
Seçenekler
A
Tümevarım
B
Karşılaştırmalı analiz
C
Alan araştırması
D
Örnek olay
E
Tümdengelim
Açıklama:
Soru, Siyaset Biliminin Konusu, Kapsamı, Yöntemi ve Teknikler" başlığı altındaki bilgiler ışığında hazırlanmıştır.
Tümdengelim yönteminde bilimsel faaliyet, verili bir iddia yahut açıklayıcı genelleme çerçevesinde olguların çürütülmesi ya da doğrulanması süreci şeklinde işlemektedir. Genel önermeden çıkarılan tikel önermeler ve olgular sınanmayatabi tutulur, tikel önerme veya olgu doğrulanırsa genelleme pekişmiş, yanlışlanırsa genelleme çürütülmüş olur.
Tümdengelim yönteminde bilimsel faaliyet, verili bir iddia yahut açıklayıcı genelleme çerçevesinde olguların çürütülmesi ya da doğrulanması süreci şeklinde işlemektedir. Genel önermeden çıkarılan tikel önermeler ve olgular sınanmayatabi tutulur, tikel önerme veya olgu doğrulanırsa genelleme pekişmiş, yanlışlanırsa genelleme çürütülmüş olur.
Soru 110
Aşağıdakilerden hangisinde Batı ve Doğu dillerinde bir çok anlam ifade eden siyaset kelimesinin, "genelde devlete karşı işlenen suçların cezalandırılması anlamına" da geldiği ifadesi doğru olarak verilmiştir?
Seçenekler
A
Osmanlı Devleti'nde
B
Sasani Devleti'nde
C
Bizans Devleti'nde
D
Roma Devleti'nde
E
Hitit Devleti'nde
Açıklama:
Siyaset ve Politika Kavramları başlığı altında yer alan bu sorunun cevabı sayfa 3'de yer almaktadır. Buna göre, Osmanlı Devleti’nde ise siyaset kelimesi genelde devlete karşı işlenen suçların cezalandırılması anlamına geldiği ifade edilmektedir.
Doğu ve Batı dillerinde farklı anlamlar taşıyan "siyaset" kelimesi anlam ve algı açısından Osmanlı Devleti’nde ise siyaset kelimesi genelde devlete karşı işlenen suçların cezalandırılması anlamına geldiği ifade edilmektedir.
Doğu ve Batı dillerinde farklı anlamlar taşıyan "siyaset" kelimesi anlam ve algı açısından Osmanlı Devleti’nde ise siyaset kelimesi genelde devlete karşı işlenen suçların cezalandırılması anlamına geldiği ifade edilmektedir.
Soru 111
Aşağıdakilerden hangi düşünür, bir taraftan aile, köy ve şehir birliklerinin doğal topluluk olduğunu ve diğer taraftan da devletin aile ve bireylere göre önceliğini bulunduğunu söylemektedir ?
Seçenekler
A
Platon
B
İbn-Haldun
C
Machiavel
D
Sokrates
E
Aristoteles
Açıklama:
Siyaset ve Politika Kavramları başlığı altında yer alan bu sorunun cevabı sayfa 4'de yer almaktadır.
Yunan düşünürlerinden Aristoteles, şehir devletleri, anayasaları , örgütlenmeleri ve siyasal rejimleri incelediği Politika adlı kitabında aile, köy ve şehir (polis/devlet) birliklerini doğal topluluklar olarak görmekte ve polis/devlet’in aile ve bireylere göre önceliği bulunduğunu çünkü bütünün parçalardan önce geldiğini söylemektedir.
Yunan düşünürlerinden Aristoteles, şehir devletleri, anayasaları , örgütlenmeleri ve siyasal rejimleri incelediği Politika adlı kitabında aile, köy ve şehir (polis/devlet) birliklerini doğal topluluklar olarak
görmekte ve polis/devlet’in aile ve bireylere göre
önceliği bulunduğunu çünkü bütünün parçalardan
önce geldiğini söylemektedir.
Yunan düşünürlerinden Aristoteles, şehir devletleri, anayasaları , örgütlenmeleri ve siyasal rejimleri incelediği Politika adlı kitabında aile, köy ve şehir (polis/devlet) birliklerini doğal topluluklar olarak görmekte ve polis/devlet’in aile ve bireylere göre önceliği bulunduğunu çünkü bütünün parçalardan önce geldiğini söylemektedir.
Yunan düşünürlerinden Aristoteles, şehir devletleri, anayasaları , örgütlenmeleri ve siyasal rejimleri incelediği Politika adlı kitabında aile, köy ve şehir (polis/devlet) birliklerini doğal topluluklar olarak
görmekte ve polis/devlet’in aile ve bireylere göre
önceliği bulunduğunu çünkü bütünün parçalardan
önce geldiğini söylemektedir.
Soru 112
I. Politika, XIII. yüzyıldan itibaren Batı dillerinin sözlüklerine
girmiş ve devlet yönetimi anlamında kullanılmıştır.
II. 20. yüzyılda kaleme alınan bazı Siyaset
Bilimi kitaplarında da politikanın Aristoteles gibi
“iyi yaşamayı” temine yönelik aile yönetimi ile
ilgili işler anlamında kullanılmıştır.
III. Laski ve Prélot'nun Politika Bilimi kitaplarında devlet yönetimi incelenmektedir.
IV. Siyaset bilimi, en büyük örgütlü insan topluluğu olan devletin ortak çıkarları doğrultusunda yönetilmesidir.
Yukarıdakilerden hangileri siyaset biliminin anlamlarıyla ilişkindir ?
girmiş ve devlet yönetimi anlamında kullanılmıştır.
II. 20. yüzyılda kaleme alınan bazı Siyaset
Bilimi kitaplarında da politikanın Aristoteles gibi
“iyi yaşamayı” temine yönelik aile yönetimi ile
ilgili işler anlamında kullanılmıştır.
III. Laski ve Prélot'nun Politika Bilimi kitaplarında devlet yönetimi incelenmektedir.
IV. Siyaset bilimi, en büyük örgütlü insan topluluğu olan devletin ortak çıkarları doğrultusunda yönetilmesidir.
Yukarıdakilerden hangileri siyaset biliminin anlamlarıyla ilişkindir ?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yanlız II
C
I ve II
D
I ve IV
E
I, III ve IV
Açıklama:
Siyasetin Farklı Anlamları başlığı altında sayfa 4'de yer alan ünite bilgisi kapsamında doğru cevap E şıkkıdır.
I,III ve IV'de yer alan tanımlar siyaset biliminin anlamlarına ilişkindir.
I,III ve IV'de yer alan tanımlar siyaset biliminin anlamlarına ilişkindir.
Soru 113
"İktidar mevkilerini ele geçirmiş olan grup veya sınıflar, toplum üzerindeki
kontrollerini sürdürme, değerlerin paylaşımında kendi menfaatlerini gözetme ve
diğerlerinin davranışlarını belirleme yetki ve gücü elde etmektedirler. İktidardakiler mevkilerini korumak ve sürdürmek, diğerleri ise iktidarı ele geçirmek için bir mücadeleye girişmektedirler. İktidar çerçevesinde sürdürülen mücadeleyi siyaset olarak tanımladığımızda savaşla özdeşleştirilmiş olmaktayız."
Yukarıda yer alan bu ifadelere göre, modern siyaset bilimci düşünürler arasında bu yaklaşımın en iyi örneğini veren düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
kontrollerini sürdürme, değerlerin paylaşımında kendi menfaatlerini gözetme ve
diğerlerinin davranışlarını belirleme yetki ve gücü elde etmektedirler. İktidardakiler mevkilerini korumak ve sürdürmek, diğerleri ise iktidarı ele geçirmek için bir mücadeleye girişmektedirler. İktidar çerçevesinde sürdürülen mücadeleyi siyaset olarak tanımladığımızda savaşla özdeşleştirilmiş olmaktayız."
Yukarıda yer alan bu ifadelere göre, modern siyaset bilimci düşünürler arasında bu yaklaşımın en iyi örneğini veren düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Easton
B
Machiavelli
C
Montesquieu
D
Duverger
E
Marx
Açıklama:
İktidar Mücadelesi Anlamında Siyaset başlığı altında sayfa 5'de yer alan bilgiye göre, bu yaklaşımın en iyi örneğini Duverger, "Politikaya Giriş" eserinde vermektedir.
Soru 114
Aşağıdakilerden hangisi, siyasette otorite kavramının önemine değinerek siyaseti bir süreç kapsamında görüp ele alan ve onu "maddi ve manevi değerlerin otoriteye dayalı olarak dağıtılması süreci olarak tanımlayarak siyaset bilimine katkı yapmış olan Batılı bilim adamları arasında yer almaktadır?
Seçenekler
A
A.Comte
B
A. de Tocqueville
C
Weber
D
Easton
E
Lasswel
Açıklama:
Değerlerin Otorite Yoluyla Da¤ğıtılması Anlamında Siyaset başlığı altında sayfa 5'de yer alan bilgiye göre siyaseti bir süreç olarak değerlendiren D. Easton,
siyaseti “maddi ve manevi değerlerin otoriteye dayalı
olarak dağıtılmas› süreci” şeklinde tanımlamıştır.
siyaseti “maddi ve manevi değerlerin otoriteye dayalı
olarak dağıtılmas› süreci” şeklinde tanımlamıştır.
Soru 115
"Hükümet biçimleriyle ilgili analizinde Aristoteles’ten çokça etkilenmiş olmakla birlikte ......................... cumhuriyet, monarşi ve istibdat üzerinde durmuştur."
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi doğru şekilde tamamlar?
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi doğru şekilde tamamlar?
Seçenekler
A
Descartes
B
Platon
C
Montesquieu
D
Easton
E
Machiavelli
Açıklama:
Modern Dönemde Siyaset başlığı altında sayfa 9'da belirtildiği gibi, Montesquieu cumhuriyet, monarşi ve istibdat üzerinde durmuş ve hükümet biçimlerinin doğasını ve temel ilkelerini ortaya koymaya çalışmıştır.
Cumhuriyet, monarşi ve istibdat üzerinde Aristoteles'ten etkilenen Montesquieu durmuş ve hükümet biçimlerinin doğasını ve temel ilkelerini ortaya koymaya çalışmıştır.
Cumhuriyet, monarşi ve istibdat üzerinde Aristoteles'ten etkilenen Montesquieu durmuş ve hükümet biçimlerinin doğasını ve temel ilkelerini ortaya koymaya çalışmıştır.
Soru 116
Toplum yapısını alt yapı ve üst yapı olarak tanımlayan, toplumsal gerçeklerinin anlaşılmasında kullandığı diyalektik metot ile değişimi üretim ilişkileri çerçevesinde ele alan Karl Marx çalışmalarının çoğunluğunu aşağıdakilerden hangi temel üzerinde kurarak incelemiştir?
Seçenekler
A
Üretim ilişkileri - savaş
B
Üretim ilişkileri - ekonomik kalkınma
C
Üretim ilişkileri - güç
D
Üretim ilişkileri- sınıf
E
Üretim ilişkileri - emperyalizm
Açıklama:
19. Yüzyılda Siyaset başlığı altında sayfa 9'da görüldüğü gibi, Karl Marx, çalışmalarının çoğunu üretim ilişkileri ve sınıf mücadelesi temelinde yoğunlaşarak yapmıştır.
Soru 117
Batı medeniyetinde olduğu gibi İslam medeniyetinde birçok düşünür siyaset bilimini incelemiş ve katkı sağlamıştır. Bu incelemeler esnasında, İslam düşünürleri özellikle siyaset olgusuna yaklaşımlarında temelde dinin evren ve toplum anlayışını belirleyici faktör olarak kabul ederlerken, siyasetin değerlendirilmesinde aşağıdakilerden hangi eylem alanına daha çok önem vererek incelemelerini yapmışlardır?
Seçenekler
A
İktisadi
B
Sosyal
C
Ticari
D
Ahlaki
E
Mali
Açıklama:
İslam Dünyası ve Siyaset Bilimi başlığı altında sayfa 11'de belirtildiği gibi İslam düşünürleri siyasetin incelemesinde, siyasetin bir ahlaki eylemler alanı olarak değerlendirilmesi çabası ön plana çıkmıştır.
Siyaset Bilimi’nin gelişiminde İslam medeniyetinin önemli temsilcileri olan pek çok Müslüman düşlünürün, filozofun ve bilginin katkısının olduğu bilinmektedir. İslam düşünürlerinin siyaset olgusuna yaklaşımlarında temelde dinin evren v etoplum anlayışı belirleyici olmuş ve siyasetin de ahlaki eylemler alanı oalrak değerlendirilmesi çabası öne çıkmıştır.
Siyaset Bilimi’nin gelişiminde İslam medeniyetinin önemli temsilcileri olan pek çok Müslüman düşlünürün, filozofun ve bilginin katkısının olduğu bilinmektedir. İslam düşünürlerinin siyaset olgusuna yaklaşımlarında temelde dinin evren v etoplum anlayışı belirleyici olmuş ve siyasetin de ahlaki eylemler alanı oalrak değerlendirilmesi çabası öne çıkmıştır.
Soru 118
Easton siyaseti " bir toplumda değerlerin otoriteye dayalı olarak bölüştürülmesi süreci" olarak tanımlarken, Lasswell'in siyaset bilimini aşağıdaki ögeler arasında nasıl tanımladığını görülmektedir?
Seçenekler
A
Siyaset bilimi iktidara biçim verilmesi ve iktidarın paylaşılmasının incelenmesidir.
B
Siyaset bilimi iktidara biçim verilmesi ve iktidarın zapt edilmesinin incelenmesidir.
C
Siyaset bilimi iktidar ve toplum ilişkisinin incelenmesidir.
D
Siyaset bilimi otoritenin yayılması ve gücün paylaşılmasıdır.
E
Siyaset bilimi siyasi eşitliğin sağlanmasıdır.
Açıklama:
Siyaset Bilimi’nin Konusu başlığı altında sayfa 16'da görüldüğü gibi, Laswell, siyaset bilimini iktidara biçim verilmesi ve iktidarın paylaşılmasının incelenmesi şeklinde ele almaktadır.
Laswell siyaset bilimini iktidara biçim verilmesi ve iktidarın paylaşılmasının incelenmesi şeklinde ele almaktadır.
Laswell siyaset bilimini iktidara biçim verilmesi ve iktidarın paylaşılmasının incelenmesi şeklinde ele almaktadır.
Soru 119
UNESCO tarafından düzenlenen bir bilimsel toplantı ile siyaset biliminin kapsamı dört temel konu ile sınırlandırılmıştır. Aşağıdaki hangi tarihte UNESCO tarafından siyaset bilimini dört temel konuya ayrılarak sınırlandırılması yapılmıştır?
Seçenekler
A
1946
B
1948
C
1956
D
1958
E
1960
Açıklama:
Siyaset Bilimi’nin Kapsamı başlığı altında sayfa 16'da belirtildiği gibi, siyaset biliminin kapsamı UNESCO tarafından 1948 yılında Paris'te yapılan bir toplantıda düzenlenmiştir
Siyaset biliminin kapsamı UNESCO tarafından düzenlenen bir toplantı ile temelde dört ana konuya ayrılması 1948 yılında olmuştur.
Siyaset biliminin kapsamı UNESCO tarafından düzenlenen bir toplantı ile temelde dört ana konuya ayrılması 1948 yılında olmuştur.
Soru 120
İslam medeniyetinde siyaset bilimine katkı sağladığı belirtilen "İhsa’ül-Ulûm" eseri aşağıdakilerden hangi düşünüre aittir?
Seçenekler
A
İbi-Haldun
B
Maverdi
C
Gazali
D
M.Arabi
E
Farabi
Açıklama:
İslam Dünyas› ve Siyaset Bilimi başlığı altında sayfa 11'de yer alan bilgiye göre "İhsa’ül-Ulûm" adlı eser Farabi tarafından yazılmıştır.
"İhsa’ül-Ulûm" eseri Farabi'ye aittir.
"İhsa’ül-Ulûm" eseri Farabi'ye aittir.
Soru 121
Selçuklular zamanında yaşamış ve o devirde Selçuklu sultanı Melikşah'ın tavsiyesi üzerine kaleme alınan Siyasetname adlı eser aşağıdaki düşünürlerden kime aittir?
Seçenekler
A
Farabi
B
Maverdi
C
Nizamülmülk
D
Gazali
E
Evliya Çelebi
Açıklama:
Nizamülmülk başlığı altında sayfa 13'de yer alan bilgiye göre Selçuklular zamanında yaşamış ve o devirde Selçuklu sultanı Melikşah'ın tavsiyesi üzerine kaleme alınan Siyasetname adlı eser Nizamülmülk'e aittir.
Soru 122
Siyaset kavramı ile ilgili ifadelerden hangisi yanlıştır ?
Seçenekler
A
Siyaset kelimesi Arapça'dan Türkçe'ye geçen bir kelimedir.
B
Yönetmek, eğitmek, yetiştirmek anlamına gelir.
C
Bedevilerde at eğiticisine verilen seyis ile aynı kökten gelmektedir.
D
Batı dillerindeki karşılığı politikadır.
E
Osmanlı devletinde siyaset kelimesi genelde devleti yönetmek anlamına gelir.
Açıklama:
A,B,C ve D ifadeleri doğrudur. Osmanlı devletinde siyaset genelde devlete karşı işlenen suçların cezalandırılması anlamında kullanılmıştır. Doğru yanıt 'E'.
Soru 123
Politika ile ilgili ifadelerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Müslümanlar siyaset kelimesi yerine politikayı kullanmıştır
B
Hititliler zamanında ilk defa kullanılmaya başladı
C
Politika şehir anlamına gelir
D
Politikanın kökü eski Yunan'da 'Politei'dir.
E
Aristotales Politika adlı kitabında şehir devletleri, anayasaları ve siyasal rejimleri incelemiştir
Açıklama:
Müslümanlar siyaset kelimesini kullanmışlardır. Bu kelime ilk defa Yunanlılar tarafından kullanılmış olup Eski Yunan'da şehir devletleri anlamına gelen Polis kelimesinden türetilmiştir. Bu sebeple 'E' seçeneği doğrudur.
Soru 124
Aşağıdakilerden hangisi değerlerin otorite yoluyla dağılması anlamında siyaseti tanımlamıştır?
Seçenekler
A
Aristotales
B
M. Duverger
C
H.Laski
D
Easton
E
Van Dyke
Açıklama:
A ve C devlet yönetimine ilişkin ifadeler anlamında, B ve E iktidar mücadelesi anlamında siyaseti tanımlamıştır. Yanıt 'D'.
Soru 125
Aşağıdaki siyasi düşünürler için hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Plüton devletin yönetilmesinde halkın etkili olacağını savunmuştur
B
A.Comte 'Prens' adlı kitabıyla siyaseti gerçekçiliğe yöneltmiştir
C
Montesque güçler birliği ilkesini savunmuştur
D
K. Marx'e göre insanlık üç evreden geçmektedir.
E
Marx siyasetin özerk bir kurum olmadığını ve altyapı kurumları tarafından belirlendiğini savunmuştur.
Açıklama:
Plüton devleti bilge krallar yönetmelidir demiştir. B şıkkında Prens adlı kitap Machiavelli'nin eseridir. C'de Montesquieu güçler ayrılığı ilkesini savunmuştur. D şıkkında ise A. Comte'ye göre insanlık üç evredir. 'E' şıkkı doğrudur.
Soru 126
Aşağıdaki İslam düşünürlerden hangisinin siyasetname / nasihatname türünde eseri yoktur ?
Seçenekler
A
Farabi
B
Nizamül Mülk
C
Ebubekir el Razi
D
Gazali
E
Koçi Bey
Açıklama:
A,B,D ve E şıklarındaki düşünürlerin bu alanlarda eserleri vardır. Ancak Ebubekir El Razi'nin yoktur. Kimya alanında çalışmıştır.
Soru 127
Aşağıdaki İslam düşünürleri ve Siyasetname eseri türündeki eşleştirmelerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Farabi - El Hisbe
B
İbn-i Teymiye - El- Ahkamu's Sultaniyye
C
Farabi - El Medinetü'l Fazıla
D
Maverdi - Es Siyasetu's Şeriyye
E
İbn Teymiye - Kitabu'l İber
Açıklama:
A, B, D seçeneklerindeki eşleştirmeler yanlıştır. Farabi El Medinet'ül Fazıla, İbn Teymiye Essiyasetüş Şeriyye, Maverdi ise El Ahkamu's Sultaniyye eserlerini yazmıştır. El Hisbe ise İbn Teymiye'ye aittir. Doğru yanıt 'C'.
Soru 128
Unescu'nun 1948'de düzenlediği toplantıda aşağıdaki siyaset biliminin kapsamında olmayan konu hangisidir?
Seçenekler
A
Siyaset Teorisi
B
Siyasal Kurumlar
C
Siyasal Güçler
D
Uluslararası İlişkiler
E
Toplumsal Sınıflandırma
Açıklama:
A,B,C ve D şıkları siyaset biliminin kapsamındadır. 'E' seçeneği doğrudur.
Soru 129
Aşağıdaki siyaset biliminde kullanılan tekniklerden hangisi örnek olay tekniğidir?
Seçenekler
A
Değişkenlerin laboratuvar ortamında yeniden üretilmesi
B
Belli bir siyasal olgu, nesne ve olayın açıklanmasında benzer olgu ile karşılaştırma
C
Araştırmacının bizzat alana girerek olguyu doğrudan gözlemlemesi
D
Siyasal olguların belli bir toplumsal ortamda nasıl görünüm sergilendiğinin incelenmesi
E
Az gelişmiş bir ülke siyasal sistemini incelenecekse bu sistemi en iyi temsil ettiğine kanaat getirilen bir örneğin incelenmesiyle bir hükme varmak
Açıklama:
A şıkkı deneysel teknik, B; karşılaştırmalı analiz tekniği, C ve D alan araştırması tekniğidir. 'E' şıkkı doğru cevaptır.
Soru 130
Hangi siyaset tekniğinde olgu ile ilgili kitleyi temsil edecek bir örneklem grubun oluşturulması ve araştırmanın bu grup üzerinden sürdürülmesi gerekir?
Seçenekler
A
Alan Araştırması
B
Örnek Olay Tekniği
C
Deney Tekniği
D
Karşılaştırmalı Analiz Tekniği
E
Tümden Gelim Tekniği
Açıklama:
Verilen ifadelerden yalnızca 'A' şıkkı doğru bir yargı içermektedir.
Soru 131
Siyaset Biliminde yöntemle ilgili ifadelerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Siyaset Biliminde üç yöntem vardır
B
Tümdengelim yönteminde bilim adamı önce genel önermeleri öne sürer ve bu önermeleri adım adım teste tabi tutarak çürütür veya teyit eder
C
Tümevarım yöntemi genelden tek tek olguların çıkarıldığı bir süreçtir
D
Tümdengelim yönteminde tek olgulardan genellemeye gidilir
E
Tümevarım yönteminde genellemelerden olgulara ve bunların teyit edilmesi veya çürütülmesine gidilir
Açıklama:
Siyaset biliminde iki yöntem vardır. C,D ve E şıklarındaki ifadelerin zıttı doğrudur. Doğru cevap 'B'.
Soru 132
İktidar, güç, otorite ve meşruiyet üzerindeki çalışmalarıyla tanınan ve otoriteyi geleneksel, karizmatik ve hukuki/rasyonel otorite şeklinde üçe ayıran ünlü bilim adamı kimdir?
Seçenekler
A
K. Marx
B
J. J. Rousseau
C
A. Comte
D
M. Weber
E
A. De Tocqueville
Açıklama:
Siyaset Bilimi’nin ortaya çıkmasında katkısı bulunan belli başlı düşünürlerin siyasete ilişkin düşüncelerini aktarabilecek,
Soru 133
İslam dünyasında hükümdarlar için kaleme alınan ve onlara idarede izleyecekleri politikaları ve ahlaki ilkeleri tavsiye eden kitaplara ne ad verilir?
Seçenekler
A
Layiha
B
Tabakat kitapları
C
Siyasetname
D
Seyahatname
E
Fıkıh kitabı
Açıklama:
Siyaset Bilimi’nin ortaya çıkmasında katkısı bulunan belli başlı düşünürlerin siyasete ilişkin düşüncelerini aktarabilecek,
Soru 134
Ancak gözlemlenebilen ve ölçülebilen olguların bilimsel faaliyetin nesnesi olabileceğini düşünen A. Comte, insanlığın deneyimlediğini öne sürdüğü aşağıdaki evrelerden hangisini destekliyordu?
Seçenekler
A
Metafizik dönem
B
Pozitif dönem
C
Post-pozitivist dönem
D
Teolojik dönem
E
İletişim dönemi
Açıklama:
Siyaset Bilimi’nin ortaya çıkmasında katkısı bulunan belli başlı düşünürlerin siyasete ilişkin düşüncelerini aktarabilecek,
Soru 135
Savunduğu “Güçler Ayrılığı” ilkesiyle siyaset biliminde önemli bir yer edinen düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Montesquieu
B
J. J. Rousseau
C
A. De Tocqueville
D
E. Durkheim
E
K. Marx
Açıklama:
Siyaset Bilimi’nin ortaya çıkmasında katkısı bulunan belli başlı düşünürlerin siyasete ilişkin düşüncelerini aktarabilecek,
Soru 136
İnsanlığın metafizik, teolojik ve pozitivist dönemlerden geçtiğini savunan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
N. Machiavelli
B
A. Comte
C
R. Decartes
D
Farabi
E
İbn Haldun
Açıklama:
Siyaset Bilimi’nin ortaya çıkmasında katkısı bulunan belli başlı düşünürlerin siyasete ilişkin düşüncelerini aktarabilecek,
Soru 137
Aşağıdaki siyaset tanımlarından hangisi siyaseti bir süreç olarak gören David Easton’ın tanımıdır?
Seçenekler
A
Nihai karar verme yetkisinin ele geçirilmesi
B
Devlet yönetimiyle ilgili faaliyetlerin tümü
C
Devletin diğer devletlerle ilişkisi
D
Vatandaşlığa ilişkin işler
E
Değerlerin otoriteye dayalı olarak dağıtılması
Açıklama:
Siyaset Bilimi’nin konusu, kapsamı, yöntemi ve tekniklerini açıklayabileceksiniz.
Soru 138
M. Weber iktidarın sadece cebir ve şiddet üzerine kurulamayacağını öne sürerken aşağıdakilerden hangisinin de siyasal ilişkilerde var olması gerektiğini savunmaktadır?
Seçenekler
A
Otorite
B
İtaat
C
Bürokrasi
D
Karizmatik lider
E
Meşruiyet
Açıklama:
Siyaset Bilimi’nin ortaya çıkmasında katkısı bulunan belli başlı düşünürlerin siyasete ilişkin düşüncelerini aktarabilecek,
Soru 139
Devletin bilge krallar tarafından yönetilmesini veya kralların filozof olmalarını savunan eski Yunan düşünürü aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Platon
B
Aristoteles
C
Sokrates
D
Heredot
E
Çiçero
Açıklama:
Siyaset Bilimi’nin ortaya çıkmasında katkısı bulunan belli başlı düşünürlerin siyasete ilişkin düşüncelerini aktarabilecek,
Soru 140
M. Duverger’nin Politikaya Giriş adlı eserinde siyaset hangi anlamda ele alınıp incelenmektedir?
Seçenekler
A
Sınıf çatışması
B
Devlete ilişkin faaliyetler
C
Değerlerin otorite yoluyla dağıtımı
D
En yüksek iyiyi gerçekleştirmek için verilen faaliyet
E
İktidar mücadelesi
Açıklama:
Siyaset ve politika kavramlarının süreç içerisindeki değişik anlamlarını açıklayabilecek,
Soru 141
Sistem teorisini siyaset bilimine uyarlayan ve bu yönde özgün analizler yapan siyaset bilimci aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
V. Van Dyke
B
M. Duverger
C
S. Huntington
D
D. Easton
E
F. Fukuyama
Açıklama:
Siyaset Bilimi’nin konusu, kapsamı, yöntemi ve tekniklerini açıklayabileceksiniz.
Soru 142
Sistem teorisini siyaset bilimine uyarlayan ve bu yönde özgün analizler yapan siyaset bilimci aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
V. Van Dyke
B
M. Duverger
C
D. Easton
D
S. Huntington
E
F. Fukuyama
Açıklama:
Siyaset Bilimi’nin konusu, kapsamı, yöntemi ve tekniklerini açıklayabileceksiniz.
Soru 143
Aşağıdakilerden hangisi 20. yüzyılda Siyaset Bilimi’nin bağımsız bir disiplin olarak ortaya çıkmasında önemli katkıları olan isimlerden biridir?
Seçenekler
A
Zizek
B
Adorno
C
Machiavelli
D
Horkheimer
E
Bauman
Açıklama:
Siyaset Bilimi’nin ortaya çıkmasında katkısı bulunan belli başlı düşünürlerin siyasete ilişkin düşüncelerini aktarabilecek,
Soru 144
Makyavelist anlayışın tam tersine siyasetin özerk bir kurum olmadığını ve alt-yapı kurumları tarafından belirlendiğini savunan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
N. Machiavelli
B
Montesquieu
C
K. Marx
D
M. Weber
E
J. Locke
Açıklama:
Siyaset Bilimi’nin ortaya çıkmasında katkısı bulunan belli başlı düşünürlerin siyasete ilişkin düşüncelerini aktarabilecek,
Soru 145
Siyaset Bilimi’nin gelişiminde önemli katkıları olan Müslüman düşünürler için aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
Seçenekler
A
Siyaseti genel ahlaktan ayrı işleyen bir alan olarak değerlendirirler.
B
Müslüman düşünürlerin siyaset olgusuna yaklaşımlarında temelde dinin evren ve toplum anlayışı belirleyici olmuştur.
C
Müslüman düşünürler anayasa, idare, maliye ve ceza hukuku, yöneten-yönetilen ilişkileri ile siyasal iktidara ilişkin düşüncelerini genellikle fıkıh kitaplarının muhtelif bölümlerinde dile getirmişlerdir.
D
Müslüman düşünülere göre siyaset ahlaktan bağımsız bir davranış olmayıp ahlaki ilkelere ve ölçülere göre işleyen bir alandır
E
Müslüman düşünürler siyasete ilişkin düşüncelerini ve tavsiyelerini siyasetname/nasihatname türü eserlerde dile getirmişlerdir.
Açıklama:
Siyaset Bilimi’nin ortaya çıkmasında katkısı bulunan belli başlı düşünürlerin siyasete ilişkin düşüncelerini aktarabilecek,
Soru 146
Platon’un “devlet” anlayışından hareketle aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
Seçenekler
A
Platon, olması gerekenden çok olanla ilgilidir.
B
Platon için devletin temel amacı “iyi yaşama”dır.
C
Platon, devletin bilge krallar tarafından yönetilmesini veya filozofların kral olmasını savunmuştur.
D
Platon, ne bir idealist ne de ahlakçıdır.
E
Platon, güçler ayrılığı ilkesini savunmuştur.
Açıklama:
Siyaset Bilimi’nin ortaya çıkmasında katkısı bulunan belli başlı düşünürlerin siyasete ilişkin düşüncelerini aktarabilecek,
Soru 147
Aşağıdakilerden hangisi siyasete atfedilen farklı anlamlardan biri değildir?
Seçenekler
A
Siyaset, “iyi yaşamayı” temine yönelik devlet yönetimi ile ilgili işlerdir.
B
Siyaset, bir iktidar mücadelesidir.
C
Siyaset, toplumda düzeni ve adaleti hâkim kılmak için gösterilen faaliyetlerin tümüdür.
D
Siyaset, bireyin engellenmemesi, başkalarına zarar vermemek koşuluyla hareketlerinde serbest olmasıdır.
E
Siyaset, maddi ve manevi değerlerin otoriteye dayalı olarak dağıtılması sürecidir.
Açıklama:
Siyaset ve politika kavramlarının süreç içerisindeki değişik anlamlarını açıklayabilecek,
Soru 148
Aşağıdakilerden hangisi Eski Yunan düşünürü Platon’un siyasete ilişkin kitabının adıdır?
Seçenekler
A
Devlet
B
Prens
C
Politika
D
Kanunların Ruhu
E
Siyasetname
Açıklama:
Siyaset Bilimi’nin ortaya çıkmasında katkısı bulunan belli başlı düşünürlerin siyasete ilişkin düşüncelerini aktarabilecek,
Soru 149
Siyaset kelimesi ile ilgili olarak aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Siyaset kelimesi Arapça’dan Türkçe’ye geçmiştir.
B
Siyaset ile at bakıcısı ve terbiyecisi anlamındaki seyis kelimesi aynı kökten gelmektedir.
C
Siyaset kelimesi şehirlerin ve insanların yönetiminde kullanılmış ve insanları yönetme sanatını ifade etmiştir.
D
Osmanlı Devleti’nde siyaset kavramı iktidar mücadelesi anlamında kullanılmıştır.
E
Siyaset kelimesinin Batı dillerindeki karşılığı politikadır.
Açıklama:
Siyaset ve politika kavramlarının süreç içerisindeki değişik anlamlarını açıklayabilecek,
Soru 150
D. Easton siyaseti hangi anlamda kullanmıştır?
Seçenekler
A
“Herhangi bir konuda izlenen yol” anlamında.
B
“Farklı toplum kesimlerinin iktidar mücadelesi” anlamında.
C
“Devlet yönetimine ilişkin her türlü faaliyetler” anlamında.
D
“Maddi ve manevi değerlerin otoriteye dayalı olarak dağıtılması süreci” anlamında.
E
“Herhangi bir kalabalığı ya da bir grup insanı güruh değil de toplum yapan husus” anlamında.
Açıklama:
Siyaset Bilimi’nin konusu, kapsamı, yöntemi ve tekniklerini açıklayabileceksiniz.
Soru 151
Aristotales "Politikayı" hangi anlamda kullanmıştır?
Seçenekler
A
Siyasal bir hayvan (Zoon Politikon) anlamında
B
Farklı toplum Kesimlerinin iktidar mücadelesi anlamında
C
Herhangi bir konuda izlenen yol anlamında
D
Maddi ve manevi değerlerin otoriteye dayalı olarak dağıtılması süreci anlamında
E
Devlet yönetimi ve yurttaşlığa ilişkin işler anlamında
Açıklama:
Siyaset ve siyaset Bilimi Bölümü Siyaset ve politika kavramları konu başlığı
Eski yunan düşünürlerinden Aristotales politikayı en yüksek iyiyi ve iyi yaşamayı amaçlayan devlete ilişkin tüm faaliyetler Devlet yönetimi ve yurttaşlığa ilişkin işler anlamında kullanılmaktadır.
Eski yunan düşünürlerinden Aristotales politikayı en yüksek iyiyi ve iyi yaşamayı amaçlayan devlete ilişkin tüm faaliyetler Devlet yönetimi ve yurttaşlığa ilişkin işler anlamında kullanılmaktadır.
Soru 152
Devlet yönetimine ilişkin konuların ele alındığı ve devlet yönetiminin incelendiği "Politika Bilimi" adlı eser aşağıdaki siyaset bilimcilerden hangisine aittir?
Seçenekler
A
Harold Laski
B
Aristotales
C
Marcel Prelot
D
Maurice Duverger
E
David Easton
Açıklama:
Siyaset Bilimi, Siyaset ve Siyaset Bilimi , Siyaset Ana Başlığı, Siyasetin Farklı Anlamları Konu başlığı
Marcel Prelot'un Poitika bilimi eseri 1972 yılında Nihal Önol tarafından Türkçeye çevrilmiştir. Eserde Devlet yönetimine ilişkin konular ele alınmış ve baştan sona devlet yönetimi incelenmiştir.
Marcel Prelot'un Poitika bilimi eseri 1972 yılında Nihal Önol tarafından Türkçeye çevrilmiştir. Eserde Devlet yönetimine ilişkin konular ele alınmış ve baştan sona devlet yönetimi incelenmiştir.
Soru 153
Siyaseti bir savaş biçimi olarak ele alan ve savaş argümanları ile analiz eden düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Maurice Duverger
B
Guetono Mosca
C
Vilferedo Pareto
D
Niccolo Machiavelli
E
V. Van Dyke
Açıklama:
Siyaset Bilimi, Siyaset ve Siyaset bilimi, Siyaset Bölüm Başlığı, siyasetin farklı Anlamları konu başlığı
Maurice Duverger politikaya giriş adlı eserinde savaş olgusu üzerinden siyaseti bir savaş biçimi olarak ele almakta ve olguyu savaşın argümanları ile analiz etmektedir.
Maurice Duverger politikaya giriş adlı eserinde savaş olgusu üzerinden siyaseti bir savaş biçimi olarak ele almakta ve olguyu savaşın argümanları ile analiz etmektedir.
Soru 154
Sistem teorisini siyaset bilimine uyarlayarak yeni açıklamalar getiren siyaseti bir süreç olarak değerlendiren düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Platon
B
Montesquie
C
Sokrates
D
David Easton
E
Auguste Comte
Açıklama:
Siyaset Bilimi, Siyaset ve siyaset bilimi, Siyaset bölümü, iktidar mücadelesi anlamında siyaset
David Easton, siyaseti bir süreç olarak değerlendirmiş maddi ve manevi değerlerin otoriteye dayalı olarak dağıtılması süreci olarak tanımlamaktadır
David Easton, siyaseti bir süreç olarak değerlendirmiş maddi ve manevi değerlerin otoriteye dayalı olarak dağıtılması süreci olarak tanımlamaktadır
Soru 155
Kapitalizmin Sosyoloğu ve iktisatçısı olan siyaseti toplumun üretim tarzına bağlayarak bir üst yapı unsuru olarak açıklayan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Max Weber
B
J. J. Rousseau
C
Thomas Hobbes
D
John Locke
E
Karl Marx
Açıklama:
Siyaset Bilimi, Siyaset ve siyaset bilimi, siyaset biliminin serüveni konu başlığı, modern dönemde siyaset bölüm başlığı
Karl Marx Üretim tarzının bir alt yapı unsuru olarak siyaseti etkilediğini ve belirlediğini ifade etmektedir. Kısaca ifade edecek olursak alt yapı unsuru olarak üretim tarzı, üst yapı unsuru olan siyaseti belirlemektedir.
Karl Marx Üretim tarzının bir alt yapı unsuru olarak siyaseti etkilediğini ve belirlediğini ifade etmektedir. Kısaca ifade edecek olursak alt yapı unsuru olarak üretim tarzı, üst yapı unsuru olan siyaseti belirlemektedir.
Soru 156
Amerika'da Demokrasi adlı eseriyle karşılaştırmalı siyaset bilimin en önemli örneğini ortaya koyan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Auguste Comte
B
Max Weber
C
Alexis Tocqueville
D
Thomas Hobbes
E
John Locke
Açıklama:
siyaset biliminin serüveni, 19. yüzyılda siyaset
Alexis Tocqueville Amerika'da demokrasi adlı eseriyle Amerika Birleşik Devletleri ve Avrupa'da demokrasinin ve yaşanan gelişmelerin karşılaştırmalı analiz yöntemiyle değerlendiren siyaset biliminin önemli düşünürlerindendir.
Alexis Tocqueville Amerika'da demokrasi adlı eseriyle Amerika Birleşik Devletleri ve Avrupa'da demokrasinin ve yaşanan gelişmelerin karşılaştırmalı analiz yöntemiyle değerlendiren siyaset biliminin önemli düşünürlerindendir.
Soru 157
İslam düşünürü olan İmam Gazali siyaset bilimini aşağıda doğru olarak verilen kategorilerden hangisine yerleştirmektedir?
Seçenekler
A
Metafizik-teoloji-din
B
teoloji-ahlak-din
C
metafizik-ahlak-psikoloji
D
din-psikoloji-teoloji
E
psikoloji-metafizik-sosyoloji
Açıklama:
siyaset, siyaset bilimi ve siyaset, siyaset biliminin serüveni konu başlığı, islam dünyası ve siyaset bilimi, siyasetnameler ve lahiyalar
önemli islam düşünürlerinden biri olan Gazali siyaset bilimini metafizik,ahlak ve psikoloji ile birlikte din ile ilgili olanları ilimler kategorisine yerleştirmektedir.
önemli islam düşünürlerinden biri olan Gazali siyaset bilimini metafizik,ahlak ve psikoloji ile birlikte din ile ilgili olanları ilimler kategorisine yerleştirmektedir.
Soru 158
Aşağıdakilerden hangisi siyasetname türünde yazılan eserlerden biri değildir?
Seçenekler
A
Nasihatü'l- Mülük
B
El Ahkamu's- Sultaniye
C
Es- Siyasetü'ş-Şeriyye
D
Siracu'l- Mülük
E
Asakir'i Mensureyi- Muhammediye
Açıklama:
Siyaset bilimin serüveni, Siyasetnameler ve Layihalar
Siyasetname türündeki eserlere çokça örnek verilebilir. Bu türdeki eserlerin en önemlileri, Nasihatü'l- Mülük, El Ahkamu's- Sultaniye, Es- Siyasetü'ş-Şeriyye ve Nizamülmülk'ün "Siyasetname"si bilinen eserlerdendir. Asakar-i Mensureyi Muhammediye, yeniçeri ocağının kaldırılmasıyla, Osmanlı Devleti'nde kurulan ordunun adıdır.
Siyasetname türündeki eserlere çokça örnek verilebilir. Bu türdeki eserlerin en önemlileri, Nasihatü'l- Mülük, El Ahkamu's- Sultaniye, Es- Siyasetü'ş-Şeriyye ve Nizamülmülk'ün "Siyasetname"si bilinen eserlerdendir. Asakar-i Mensureyi Muhammediye, yeniçeri ocağının kaldırılmasıyla, Osmanlı Devleti'nde kurulan ordunun adıdır.
Soru 159
Platon'un ideal devlet düzeninin yaratılabilmesi için Medine'nin faziletli bir şehir olarak kurulmasını savunan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Farabi
B
İbn-i Haldun
C
İbn-i Rüşt
D
İbn-i Sina
E
Harezmi
Açıklama:
İslam dünyası ve siyaset bilimi, siyasetnameler ve layihalar, farabi
Farabi belli bir amaç ile bir şehirde toplanmış kimselerin meydana getirmiş topluluk anlamında kullandığı Medine'nin faziletli bir şehir olarak kurulabilmesi için gerekli şartlara değinmekte ve kendisinden etkilendiği Platon gibi ideal devlet'in yaratılabilmesi ,için gerekli olan hususlara dikkat çekmektedir.
Farabi belli bir amaç ile bir şehirde toplanmış kimselerin meydana getirmiş topluluk anlamında kullandığı Medine'nin faziletli bir şehir olarak kurulabilmesi için gerekli şartlara değinmekte ve kendisinden etkilendiği Platon gibi ideal devlet'in yaratılabilmesi ,için gerekli olan hususlara dikkat çekmektedir.
Soru 160
Nizamülmük'ün Selçuklu Sultanı Melikşah'ın tavsiyesi üzerine kaleme aldığı Siyasetname adlı eseri hakkında aşağıdaki verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Eserde nasihatların yanında devrin olaylarına yer verilmiştir
B
Dini değer konusunda fazla titiz davranmaktadır
C
Eserin 30. Faslı Şarap meclisinin kurulmasına ayrılmıştır
D
Yönetimde olan vezirler, kadılar, meliklerin sapkın hareketleri hakkında bilgi vermektedir.
E
Hikaye başlığı altında tarihi olaylardan yöneticilerin ders çıkarmaları amaçlanmaktadır.
Açıklama:
İslam dünyası ve siyaset bilimi bölümü, siyasetnameler ve layihalar konusu Nizamülmülk
Nizamülmülk yönetimde bulunan hükümdarlar , vezirler, kadılar vb. yöneticilere tavsiye niteliğinde bulunduğu eserinde Dini değer konusunda fazla titiz davranmamaktadır.
Nizamülmülk yönetimde bulunan hükümdarlar , vezirler, kadılar vb. yöneticilere tavsiye niteliğinde bulunduğu eserinde Dini değer konusunda fazla titiz davranmamaktadır.
Soru 161
Siyaseti bir süreç olarak değerlendiren, siyaseti “maddi ve manevi değerlerin otoriteye dayalı olarak dağıtılması süreci” şeklinde tanımlayan düşünür kimdir?
Seçenekler
A
Easton
B
Platon
C
Machiavelli
D
Montesquieu
E
Comte
Açıklama:
Siyaseti bir süreç olarak değerlendiren D. Easton, siyaseti “maddi ve manevi değerlerin otoriteye dayalı olarak dağıtılması süreci” şeklinde tanımlamıştır. Doğru cevap A şıkkıdır.
Soru 162
Siyaseti kamuyu ilgilendiren sorunlarda kendi tercihlerini kabul ettirmek, bu tercihleri uygulatmak, başkalarının tercihlerinin gerçekleşmesini engellemek üzere çeşitli aktörlerin yürüttükleri bir mücadeledir şeklinde tanımlayan siyaset bilimci kimdir?
Seçenekler
A
H. Laski
B
D. Easton
C
V.Van Dyke
D
N. Machiavelli
E
Montesquieu
Açıklama:
Tanınmış siyaset bilimcilerden V.Van Dyke siyaseti, “kamuyu ilgilendiren sorunlarda kendi tercihlerini kabul ettirmek, bu tercihleri uygulatmak, başkalarının tercihlerinin gerçekleşmesini engellemek üzere çeşitli aktörlerin yürüttükleri bir mücadeledir” şeklinde tanımlamaktadır ki bu tanımın özünde siyasetin bir iktidar mücadelesi olduğu anlayışı yatmaktadır. Doğru cevap C şıkkıdır.
Soru 163
Siyasetin iktidar mücadelesi olarak anlaşılmasının temelinde, toplumsal hayatın karşılıklı zıtlıkların çatışması ve siyasetin de bu mücadelede zıtlıkları belli dengede uzlaştıran bir faaliyet olarak ortaya çıkması anlayışı vardır. İktidardakiler mevkilerini korumak ve sürdürmek, diğerleri ise iktidarı ele geçirmek için bir mücadeleye girişmektedirler. İktidar çerçevesinde sürdürülen mücadeleyi siyaset olarak tanımladığımızda savaşla özdeşleştirmiş olmaktayız. Bu yaklaşımın en iyi örneğini veren eser aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Devlet
B
Prens
C
Kanunların Ruhu
D
Amerika’da Demokrasi
E
Politikaya Giriş
Açıklama:
Siyasetin iktidar mücadelesi olarak anlaşılmasının temelinde, toplumsal hayatın karşılıklı zıtlıkların çatışması ve siyasetin de bu mücadelede zıtlıkları belli dengede uzlaştıran bir faaliyet olarak ortaya çıkması anlayışı vardır. Bu yaklaşıma göre siyaset, toplumda bir azınlığın çoğunluk üzerindeki ayrıcalıklarını sürdürmesine hizmet etmektedir. İktidar mevkilerini ele geçirmiş olan grup veya sınıflar, toplum üzerindeki kontrollerini sürdürme, değerlerin paylaşımında kendi menfaatlerini gözetme ve diğerlerinin davranışlarını belirleme yetki ve gücü elde etmektedirler. İktidardakiler mevkilerini korumak ve sürdürmek, diğerleri ise iktidarı ele geçirmek için bir mücadeleye girişmektedirler. İktidar çerçevesinde sürdürülen mücadeleyi siyaset olarak tanımladığımızda savaşla özdeşleştirmiş olmaktayız. Bu yaklaşımın en iyi örneğini M. Duverger, Politikaya Giriş adındaki eserinde vermektedir. Bu eserin içindekiler kısmına bakıldığında bölüm başlıklarının “Savaşın Etkenleri”, “Savaşın Biçimleri” ve “Çatışmadan Birleşmeye” şeklinde formüle edildiğini görürüz. Doğru cevap E şıkkıdır.
Soru 164
Ona göre insan aklının bilmek (theorein), yapmak (prattein) ve yaratmak (poiein) olmak üzere üç temel işlemi bulunmaktadır. Bütün bilimler aklın bu üç işleminden doğmaktadır.
Yukarıdaki tanımı ortaya atan düşünür kimdir?
Yukarıdaki tanımı ortaya atan düşünür kimdir?
Seçenekler
A
Machiavelli
B
Montesquieu
C
Marx
D
Aristoteles
E
Tocqueville
Açıklama:
Eski Yunan düşünürü Aristoteles, devleti ve devlet yönetimiyle ilgili süreçleri bir inceleme ve gözlem konusu olarak ele alarak zamanın siyasal sistemlerini karşılaştırmalı bir biçimde ortaya koymakla çağdaş Siyaset Bilimi’nin temellerini atan önemli bir düşünür olarak kabul edilebilir. Ona göre insan aklının bilmek (theorein), yapmak (prattein) ve yaratmak (poiein) olmak üzere üç temel işlemi bulunmaktadır. Bütün bilimler aklın bu üç işleminden doğmaktadır. Doğru cevap D şıkkıdır.
Soru 165
Çağdaş Siyaset Bilimi’nin öncülerinden kabul edilmiş, güçler ayrılığı ilkesini savunmuş ve olaylar arasındaki zorunlu ilişkileri incelemiş, olması gerekenden çok olanlarla ilgilenmiştir. Bu düşünür kimdir?
Seçenekler
A
Montesquieu
B
Comte
C
Marx
D
Weber
E
Maverdî
Açıklama:
Çağdaş Siyaset Bilimi’nin öncülerinden kabul edilen Fransız düşünürü Montesquieu (öl. 1755), güçler ayrılığı ilkesini savunmuş ve olaylar arasındaki zorunlu ilişkileri incelemiş, olması gerekenden çok olanlarla ilgilenmiştir. Meşhur L’Esprit des lois (Kanunların Ruhu) adlı kitabında bir ülkede uygulanan yasaların arka planını ortaya çıkarmaya ve niçin aynı yasaların farklı toplumlarda farklı sonuçlar verdiğini açıklamaya çalışmıştır. Doğru cevap A şıkkıdır.
Soru 166
Siyaset bilimini metafizik, ahlak ve psikoloji ile birlikte din ile ilgili olan ilimler kategorisine yerleştiren İslam düşünürü kimdir?
Seçenekler
A
Farabî
B
Gazali
C
Mâverdî
D
İbn Teymiye
E
İbn Haldun
Açıklama:
İslam düşünürü olan Gazali (ö. 1111) de siyaset bilimini metafizik, ahlak ve psikoloji ile birlikte din ile ilgili olan ilimler kategorisine yerleştirmiştir. Doğru cevap B şıkkıdır.
Soru 167
İslam dünyasında devlet yöneticilerine sunulan ve dönemin devlet yapısını, kamu yönetimine ilişkin sorunları ve bu sorunların çözümüne ilişkin çözümleri öneren layiha türündeki eserlere de rastlanmaktadır. Layihalar yazıldıkları dönemin siyasal durumunu, sorunları ve iktidar ilişkilerinin işleyişini ortaya koymaları bakımından önemlidirler. Aşağıdakilerden hangisi Layiha'ya bir örnektir?
Seçenekler
A
El-Ahkâmu’s-Sultâniye
B
Nasîhatü’l-Mülük
C
Siyasetname
D
Es-Siyasetü’ş-Şeriyye
E
Kitâb-ı Müstetâb
Açıklama:
İslam dünyasında devlet yöneticilerine sunulan ve dönemin devlet yapısını, kamu yönetimine ilişkin sorunları ve bu sorunların çözümüne ilişkin çözümleri öneren layiha türündeki eserler de bu cümleden değerlendirilebilir. Layihalar yazıldıkları dönemin siyasal durumunu, sorunları ve iktidar ilişkilerinin işleyişini ortaya koymaları bakımından önemlidirler. Sorunlara önerilen çözümlerle önemli açılımlar ve tezler içermektedirler. Bu nitelikteki eserlerin başında III. Murat zamanında kaleme alınmış olan ve yazarı belirsiz Kitâb-ı Müstetâb (Yaşar Yücel (Yayınlayan) gelmektedir. Doğru cevap E şıkkıdır.
Soru 168
Temel tezini “hayır, nasıl arzu ve iradeyle elde edilirse kötülük de arzu ve iradeyle elde edilir” ön kabulüne dayandıran ve şehirde yaşayanların aralarındaki dayanışmayı ve ilişkileri kötü amaçlara doğru yöneltmeleri mümkün olduğu gibi iyiye de yönelmeleri mümkün olduğuna inanan düşünür kimdir?
Seçenekler
A
Gazali
B
Mâverdi
C
İbn Teymiye
D
Farabi
E
İbn Haldun
Açıklama:
Farabî temel tezini “hayır, nasıl arzu ve iradeyle elde edilirse kötülük de arzu ve iradeyle elde edilir” ön kabulüne dayandırmakta ve şehirde yaşayanların aralarındaki dayanışmayı ve ilişkileri kötü amaçlara doğru yöneltmeleri mümkün olduğu gibi iyiye de yönelmeleri mümkündür. Buna göre şehir sakinlerinin saadete erişmek amacıyla yardımlaştıkları bir şehir, “fâzıl bir şehir olur. Zaten saadete erişmek maksadıyla kurulan her topluluk da fâzıl bir topluluk sayılır.” Doğru cevap D şıkkıdır.
Soru 169
Siyasal olguların belli bir toplumsal ortamda nasıl bir görünüm sergilediği hangi araştırma tekniğiyle belirlenebilir?
Seçenekler
A
Deney Tekniği
B
Karşılaştırmalı Analiz Tekniği
C
Alan Araştırması
D
Örnek Olay Tekniği
E
Tümdengelim Yöntemi
Açıklama:
Siyasal olguların belli bir toplumsal ortamda nasıl bir görünüm sergilediği alan araştırması tekniğiyle belirlenebilir. Bu teknik, olgunun gerçek hayat içinde incelenmesinde kullanılmaktadır. Bunun için araştırmacı bizzat alana girmekte ve olguyu doğrudan gözlemeye çalışmaktadır. Doğru cevap C şıkkıdır.
Soru 170
Siyaset Bilimi’nin kapsamı, UNESCO’nun 1948 yılında Paris’te düzenlediği bir toplantıda dört temel konu ile sınırlandırılmıştır. Aşağıdakilerden hangisi bunlardan birisidir?
Seçenekler
A
Metodoloji
B
Siyasal Kurumlar
C
Kamu Yönetimi
D
Kamusal Siyasanın Tayini ve İçeriği
E
Siyasal İstikrar ve Siyasal Değişme
Açıklama:
Siyaset Bilimi’nin kapsamı, UNESCO’nun 1948 yılında Paris’te düzenlediği bir toplantıda dört temel konu ile sınırlandırılmıştır: I. Siyaset Teorisi A. Siyaset teorisi B. Siyasal düşünceler tarihi II. Siyasal Kurumlar A. Anayasa B. Merkezi hükümet C. Bölgesel ve yerel yönetimler D. Kamu yönetimi/idare E. Devletin ekonomik ve toplumsal görevleri F. Karşılaştırmalı siyasal kurumlar III.Siyasal Güçler. Toplumsal Katmanlar A. Siyasal partiler B. Siyasal birlikler ve dernekler C. Vatandaşların devlet ve hükümet yönetimine katılması (Seçimler ve seçim sistemleri) D. Kamuoyu IV. Uluslararası İlişkiler A. Uluslararası siyaset B. Uluslararası örgütlenme ve kurumlar C. Uluslararası hukuk. Doğru cevap B şıkkıdır.
Soru 171
Aşağıdakilerden hangisi UNESCO’nun 1948 yılında Paris’te düzenlediği bir toplantıda belirlediği ve Siyaset Bilimi’nin kapsamını oluşturan dört temel alandan biri değildir?
Seçenekler
A
Toplumsal Gruplar
B
Siyasal Kurumlar
C
Uluslararası İlişkiler
D
Siyaset Teorisi
E
Siyasal Güçler
Açıklama:
Siyaset Bilimi’nin kapsamı, UNESCO’nun 1948 yılında Paris’te düzenlediği bir
toplantıda dört temel konu ile sınırlandırılmıştır: Siyasal Kurumlar, Uluslararası İlişkiler, Siyaset Teorisi, ve Siyasal Güçler.
toplantıda dört temel konu ile sınırlandırılmıştır: Siyasal Kurumlar, Uluslararası İlişkiler, Siyaset Teorisi, ve Siyasal Güçler.
Ünite 2
Soru 1
Aşağıdakilerden hangisinde Dış Egemenlik kavramını ifade eder?
Seçenekler
A
Belirli bir ülkede faaliyette bulunan egemen iktidardır.
B
Devletin ülke içinde yasa yapma tekeline sahip olmasıdır.
C
Devletin uluslararası düzende bağımsız faaliyette bulunmasıdır.
D
Zor kullanma tekeliyle teminat altına alınmış itaat ettirme gücüdür.
E
Siyasal hiyerarşi içinde nihai kararları veren üstün otoritedir.
Açıklama:
Egemenlik kavramını tanımlayıp, küreselleşme ve egemenlik ilişkisini yorumlayabilecek,
Soru 2
Coğrafi uzaklıkların önemini yitirmesi, zaman ve mekân sıkışmasına bağlı olarak ülkeler arasındaki sınırların da öneminin azalmaya başlaması süreci aşağıdaki kavramlardan hangisiyle açıklanmaktadır?
Seçenekler
A
Coğrafi keşifler
B
Küreselleşme
C
Sanayi devrimi
D
Ticaret devrimi
E
Bilgi toplumu
Açıklama:
Egemenlik kavramını tanımlayıp, küreselleşme ve egemenlik ilişkisini yorumlayabilecek,
Soru 3
Aşağıdakilerden hangisi siyaset sosyolojisi kapsamında iktidarın sosyal hayatta işleyişi, paylaşımı ve dağılımı konusunda geliştirilmiş yaklaşımlardan biri değildir?
Seçenekler
A
Demokratik Çoğulculuk
B
Elitizm
C
Korporatizm
D
Kozmopolitanizm
E
Marksizm
Açıklama:
İktidar ve siyasal iktidar kavramlarını tanımlayabilecek,
Soru 4
Egemenlik anlayışı açısından Orta Çağ ile modern dönem arasındaki en önemli fark aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Egemenin ülke üzerindeki yasa koyucu olması
B
Egemenliğin fiilen sınırlandırılması
C
Egemenin ülke içinde rakipsiz iktidar olması
D
Egemenliğin kaynağının dünyevileşmesi
E
Egemen iktidarın hiyerarşideki en üstün iktidar olması
Açıklama:
Egemenlik kavramını tanımlayıp, küreselleşme ve egemenlik ilişkisini yorumlayabilecek,
Soru 5
Yasa dışı gösteri yapan bir grubu dağıtmaya çalışan polis hangi iktidar kaynağını kullanmaktadır?
Seçenekler
A
Ekonomik kaynak
B
Sosyolojik kaynak
C
Fiziksel kaynak
D
Sembolik kaynak
E
Mali kaynak
Açıklama:
İktidar ve siyasal iktidar kavramlarını tanımlayabilecek,
Soru 6
İktidarı en etkin, en az maliyetli ve en istikrarlı şekilde tesis etmenin kaynağı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Fiziksel kaynak
B
Ekonomik kaynak
C
Sembolik kaynak
D
Otoriter kaynak
E
Askeri kaynak
Açıklama:
İktidar ve siyasal iktidar kavramlarını tanımlayabilecek,
Soru 7
Tüm yönetimlerin azınlık iktidarı olduğu gerçeğini, ‘oligarşinin tunç kanunu’ olarak formüle eden elitist düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
G. Mosca
B
R. Michels
C
V. Pareto
D
R. Aron
E
W. Mills
Açıklama:
İktidar ve siyasal iktidar kavramlarını tanımlayabilecek,
Soru 8
Geleneksel otorite ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Geleneksel otorite ilişkisinde hiyerarşi, ast-üst ilişkisi değil, efendi-hizmetçi ilişkisi biçimindedir.
B
Geleneksel otorite tipi sadece geleneksel toplumlarda görülür.
C
Geleneksel otorite, en ilkel ve en evrensel meşru iktidar biçimidir.
D
Geleneksel otorite, modern siyasal sistemlerde de rastlanan otoritedir.
E
Geleneksel otorite bir kural ya da usulün değil, geleneğin ürünüdür.
Açıklama:
Meşruluk, otorite tiplerini ve meşruluğun siyasal sistemler için önemini açıklayabileceksiniz.
Soru 9
İktidar işleyişinin tek merkezli olmadığını, aksine bir “şebeke, ağ benzeri bir örgüt aracılığıyla” tüm topluma yayıldığını belirten düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Gramsci
B
R. Michels
C
S. Lukes
D
J. Habermas
E
M. Foucault
Açıklama:
İktidar ve siyasal iktidar kavramlarını tanımlayabilecek,
Soru 10
Modernlik ve demokrasi fikirlerinin yayılmasıyla birlikte egemenliğin ve siyasal iktidarın meşruluğunun kaynağı aşağıdaki ögelerden hangisine dayandırılmıştır?
Seçenekler
A
Halk
B
Hanedan
C
Aristokrasi
D
Ruhban sınıfı
E
Sermaye
Açıklama:
Meşruluk, otorite tiplerini ve meşruluğun siyasal sistemler için önemini açıklayabileceksiniz.
Soru 11
Siyasal sistemler (rejimler) ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Her toplumsal oluşum kendine özgü bir siyasal sistem geliştirir.
B
Siyasal sistemler, siyasal iktidarın toplumda nasıl işleyeceğini belirleyen iktidar yapıları barındırır.
C
Siyasal sistemlerin koyduğu kurallar, toplumun tümü için bağlayıcıdır.
D
Siyasal sistemler toplumsal düzeni tesis eder ve sürdürür.
E
Siyasal sistemlerde iktidarın işleyişi her zaman kolayca gözlemlenecek kadar açıktır.
Açıklama:
Meşruluk, otorite tiplerini ve meşruluğun siyasal sistemler için önemini açıklayabileceksiniz.
Soru 12
Devletlerin uluslararası düzende özerk bir varlık olarak faaliyette bulunma kapasitelerine ne ad verilir?
Seçenekler
A
İç Egemenlik
B
Siyasal Egemenlik
C
Hukuki Egemenlik
D
Dış Egemenlik
E
Mutlak Egemenlik
Açıklama:
Egemenlik kavramını tanımlayıp, küreselleşme ve egemenlik ilişkisini yorumlayabilecek,
Soru 13
Aşağıdakilerden hangisi bir iktidar ilişkisini, siyasal iktidar ilişkisine dönüştüren özelliklerden biri değildir?
Seçenekler
A
İktidar hiyerarşisinde en üstün konumda olma
B
Zor kullanma tekelini elinde tutma
C
Ülkesel ölçekte tüm kişi ve gruplar için bağlayıcı karar verme
D
Otoriterlik
E
Kapsayıcılık
Açıklama:
İktidar ve siyasal iktidar kavramlarını tanımlayabilecek,
Soru 14
İktidar ilişkileri ve kaynakları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
İktidar ilişkisi, kaynak eşitsizliğine dayanan ilişkidir.
B
İktidar ilişkilerinde kaynaklar, taraflardan birine diğerinin davranışlarını denetleme kapasitesi sağlar.
C
İktidar ilişkilerinde fiziksel, sembolik ve ekonomik kaynaklar kullanılır.
D
Her iktidar ilişkisi yalnızca bir kaynak kullanılarak tesis edilir.
E
İktidar ilişkilerinde en ekonomik ve verimli kaynak sembolik kaynaktır.
Açıklama:
İktidar ve siyasal iktidar kavramlarını tanımlayabilecek,
Soru 15
Meşru iktidar konusuna geleneksel, karizmatik ve yasal otorite sınıflandırması (tipolojisi) ile katkıda bulunan sosyal bilimci aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Karl Marks
B
Max Weber
C
Carl Schmitt
D
John Austin
E
Vilfredo Pareto
Açıklama:
Meşruluk, otorite tiplerini ve meşruluğun siyasal sistemler için önemini açıklayabileceksiniz.
Soru 16
Bir monarkın sınırsız, bölünemez ve devredilemez bir iktidarı elinde tutabileceğini ve tutması gerektiğini savunan bir siyaset bilimci veya filozof hangi politik sistemi savunduğu söylenebilir?
Seçenekler
A
Mutlakıyet
B
Meşrutiyet
C
Doğrudan demokrasi
D
Parlamenter demokrasi
E
Bürokrasi
Açıklama:
İktidar ve siyasal iktidar kavramlarını tanımlayabilecek,
Soru 17
Otorite ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Otorite kabul görmüş itaat yükümlülüğüne dayanır
B
Otoritenin varlığında itaat etme adeta kendiliğindendir
C
Otoritenin varlığında emir verenler emri bir hak olarak görürler
D
Otoritenin kurulması ve sürdürülmesi kaba kuvveti gerektirir
E
Otorite kesin sonuç alıcı ve ucuza mal edilen bir iktidar ilişkisidir
Açıklama:
Meşruluk, otorite tiplerini ve meşruluğun siyasal sistemler için önemini açıklayabileceksiniz.
Soru 18
R. Dahl’e göre, oligarşinin demokrasiyle uyumlu olmasını sağlayan ana unsur aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Sistemin elit dolaşımına açık olması
B
Her zaman örgütlü bir azınlığın örgütsüz bir yığına hükmetmesi
C
Halk yığınlarının siyasetle her zaman ilgilenmemeleri
D
Birbirleriyle rekabet halindeki çoğul seçkin gruplarının varlığı
E
Seçkin gruplarının iyi iletişim kanalları kullanarak dayanışma içinde olması
Açıklama:
Meşruluk, otorite tiplerini ve meşruluğun siyasal sistemler için önemini açıklayabileceksiniz.
Soru 19
Siyaset biliminin genel bir kavramı olarak İktidar aşağıdakilerden hangisinde doğru tanımlanmıştır?
Seçenekler
A
Siyasal bir partinin iktidarda kalma süresidir
B
Halkın devlet yönetimine doğrudan katılmasıdır
C
Bir iradenin bireylere ve gruplara dayatılmasıdır
D
Parti başkanının üyeleri kontrol altında tutmasıdır
E
Bireyin kendine verdiği sözleri tutabilme gücüdür
Açıklama:
İktidar ve siyasal iktidar kavramlarını tanımlayabilecek,
Soru 20
"Siyasal iktidar" kavramı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Tüm birey ve gruplar üzerinde yaptırıma sahiptir
B
Sosyal, ekonomik ve ideolojik iktidarların üstünde bir konumdadır
C
Toplumsal yaşamda zor kullanma tekeline sahiptir
D
Kapsamı tüm ülkeye yayılmıştır
E
Suç işleyenlere ceza verme yetkisi yoktur
Açıklama:
İktidar ve siyasal iktidar kavramlarını tanımlayabilecek,
Soru 21
Aşağıdakilerden hangisi iktidarın sembolik kaynaklarından biridir?
Seçenekler
A
Zor kullanma
B
İşten kovma
C
Para cezası
D
Rütbe yükseltme
E
Propaganda
Açıklama:
İktidar ve siyasal iktidar kavramlarını tanımlayabilecek,
Soru 22
Egemen organ olarak devletin kendi sınırları dahilindeki tüm yurttaş, grup ve kurumlar üzerinde bağlayıcı kararlar alabilmesini ve bu kararları kendi dışında bir sınır tanımadan yürütebilmesini ifade eden kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
İç Egemenlik
B
Dış Egemenlik
C
Egemenlik
D
Hukuki Egemenlik
E
Kültürel Egemenlik
Açıklama:
Egemenlik kavramını tanımlayıp, küreselleşme ve egemenlik ilişkisini yorumlayabilecek,
Soru 23
Aşağıdakilerden hangisi C. Schmitt’in “egemen” tanımını en iyi ifade eder?
Seçenekler
A
Modern devletlerde egemenlik, yukarıdan aşağıya işleyen tek yönlü bir süreçtir.
B
Egemenlik, keyfi yönetimdir.
C
Egemen, mutlak olarak bağımlıdır.
D
Genel irade ile ortaya çıkan millî iradeyi sınırlandıracak hiçbir merci yoktur.
E
Egemen, olağanüstü hale (istisnai duruma) karar verendir
Açıklama:
Egemenlik kavramını tanımlayıp, küreselleşme ve egemenlik ilişkisini yorumlayabilecek,
Soru 24
“Kurucu Baba”, “Ulusal Önder”, “Millî Şef” gibi sıfatlar hangi tür “otorite”nin modern dönemlerdeki ifadeleridir?
Seçenekler
A
Yasal-ussal
B
Geleneksel
C
Karizmatik
D
Kültürel
E
Siyasal
Açıklama:
Meşruluk, otorite tiplerini ve meşruluğun siyasal sistemler için önemini açıklayabileceksiniz.
Soru 25
Aşağıdakilerden hangisi iktidarın anlamlarından biri değildir?
Seçenekler
A
Mülk, erk, saltanat, kontrol edebilme gücüdür.
B
Bir bireyin yahut bireyler topluluğunun kendi istekleri doğrultusunda rızaları olup olmadığına bakmaksızın diğer insanların davranışlarını etkileyebilme, yönlendirme veya denetleyebilmesidir.
C
Yasa yapma, kural koyma ve etkin biçimde hüküm sürme becerisidir.
D
Toplumu yönetme, yönlendirme gücü, bu gücü elinde bulunduran otorite, ilişki veya organdır.
E
Başkalarının davranışlarını kontrol edebilme kapasitesidir.
Açıklama:
İktidar ve siyasal iktidar kavramlarını tanımlayabilecek,
Soru 26
" İktidar, ‘şebeke, ağ benzeri bir örgüt aracılığıyla’ işler" ifadesi hangi düşünüre aittir?
Seçenekler
A
F. Nietzsche
B
Michel Foucault
C
Max Weber
D
Jean-Jacques Rousseau
E
Voltaire
Açıklama:
İktidar ve siyasal iktidar kavramlarını tanımlayabilecek,
Soru 27
I- Belli birey veya grupların kendi iradelerini diğerlerine dayatmasının bir sonucu olarak ortaya çıkar. II- Yasama, yürütme ve yargı işlevleriyle bir merkezde yoğunlaşır. III- Ülke içindeki tüm kişi, grup ve mülkiyet üzerinde işler ve kapsamı tüm ülkedir. IV- İktidar hiyerarşisinde en üstün konumdadır V- Başka hiçbir merciden emir almaz, başka hiçbir iktidarın altında yer almaz. Yukarıdakilerden hangileri siyasal iktidarı tanımlar?
Seçenekler
A
I ve II
B
II ve IV
C
I , IV ve V
D
II - III - V
E
I, II, III, IV ve V
Açıklama:
İktidar ve siyasal iktidar kavramlarını tanımlayabilecek,
Soru 28
İktidarın sosyal hayatta işleyişi, paylaşımı ve dağılımı konusunda, dört ana yaklaşımı vardır. Aşağıdakilerden hangisi bu dört yaklaşımdan biri değildir?
Seçenekler
A
Korporatizm
B
Marksizm
C
Elitizm
D
Mutlakiyetçi monarşi
E
Demokratik çoğulculuk
Açıklama:
İktidar ve siyasal iktidar kavramlarını tanımlayabilecek,
Soru 29
"halk egemenliği" ve "parlamenter egemenlik" görüşleri çerçevesinde egemenlik ile halk iradesini bütünleştiren düşünürler aşağıdakilerden hangisinde birlikte ve doğru olarak verilmiştir?
Seçenekler
A
J. Bodin - T. Hobbes
B
Rousseau - Cohn Austin
C
J. Lock - Voltaire
D
Carl Schmitt - H. Laswell
E
R. Aron - J. Bodin
Açıklama:
Egemenlik kavramını tanımlayıp, küreselleşme ve egemenlik ilişkisini yorumlayabilecek,
Soru 30
I - Ulusal ekonomilerin küreselleşmesi II - Bilgi ve kültürel değerlerin dolaşımının ulus-üstü nitelikler kazanması III - Ulus-üstü örgütlenmeler IV - Parlamenter egemenlik V - Siyasal egemenlik VI - Hukuki egemenlik Küreselleşmenin egemenlik üzerindeki etkisi yukarıdakilerden hangileriyle açıklanabilir?
Seçenekler
A
I, II ve V
B
Yalnız V
C
II, III ve VI
D
Yalnız III
E
I, II ve III
Açıklama:
Egemenlik kavramını tanımlayıp, küreselleşme ve egemenlik ilişkisini yorumlayabilecek,
Soru 31
Farklı toplumlardaki siyasal sistemleri inceleyen ve iktidarın meşrulaştırılarak otoriteye, meşru tahakküme dönüştürüldüğü üç tip otorite ilişkisi tanımlayan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Max Weber
B
Michel Foucault
C
F. Nietzsche
D
Karl Max
E
A. Gramsci
Açıklama:
Meşruluk, otorite tiplerini ve meşruluğun siyasal sistemler için önemini açıklayabileceksiniz.
Soru 32
Aşağıdakilerden hangisi egemenlik açısından modern ulus devletlere dışarıdan basınç yapan unsurlardan biri değildir?
Seçenekler
A
Para
B
Mal
C
İnsan
D
Bilginin uluslararası dolaşımı
E
Heterojen nitelikteki toplumsal talepler
Açıklama:
Egemenlik kavramını tanımlayıp, küreselleşme ve egemenlik ilişkisini yorumlayabilecek,
Soru 33
Yerel, bölgesel ve küresel ölçekte ulus devletin egemenliğini paylaşan yönetişim birimlerinin ilişkilerinin sıkılaşması hangi anlayışı doğurmuştur?
Seçenekler
A
Paylaşılan egemenlik
B
Mutlak egemenlik
C
Ulus egemenliği
D
Sınıf Egemenliği
E
Yönetişim egemenliği
Açıklama:
Egemenlik kavramını tanımlayıp, küreselleşme ve egemenlik ilişkisini yorumlayabilecek,
Soru 34
Geleneksel otorite meşrulaştırma sürecinde yer almayan otorite ilişkisi hangisidir?
Seçenekler
A
Kutsallık
B
Örf ve adetler
C
Alışkanlıklar
D
Geleneksel öğeler
E
Ailevi ilişkiler
Açıklama:
Meşruluk, otorite tiplerini ve meşruluğun siyasal sistemler için önemini açıklayabileceksiniz.
Soru 35
Aşağıdakilerden hangisi elitist teorinin temsilcilerinden biri değildir?
Seçenekler
A
V. Pareto
B
J. Habermas
C
R. Michels
D
C. W. Mills
E
G. Mosca
Açıklama:
İktidar ve siyasal iktidar kavramlarını tanımlayabilecek,
Soru 36
Aşağıdakilerden hangisi “meşruluk” için söylenemez?
Seçenekler
A
Meşruluk, yönetenlerin sahip olduğu araç ve kaynakların kullanılmasının onlara ait bir hak olduğuna ilişkin emir alan ve yönetilenlerin inancıdır.
B
Meşruluk, emir alan ve yönetilenlerin sahip olduğu araç ve kaynakların kullanılmasının onlara ait bir hak olduğuna ilişkin yönetenlerin inancıdır.
C
Meşruluk, meşru olma halidir.
D
Meşruluk, diğer iktidar alanlarıyla beraber siyasal iktidara ilişkin bir olgudur.
E
Meşruluk, egemenlik ilişkisinin yer aldığı bütün toplumsal düzeylerde söz konusudur.
Açıklama:
Meşruluk, otorite tiplerini ve meşruluğun siyasal sistemler için önemini açıklayabileceksiniz.
Soru 37
V. Pareto’nun, eski seçkinler grubunun yerini yeni bir seçkinler grubunun alması anlamında kullandığı kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Elitlerin Dolaşımı
B
Oligarşinin Tunç Kanunu
C
Azınlığın İktidarı
D
Sembolik Kaynak
E
Poliarşi
Açıklama:
Meşruluk, otorite tiplerini ve meşruluğun siyasal sistemler için önemini açıklayabileceksiniz.
V. Pareto’nun, eski seçkinler grubunun yerini yeni bir seçkinler grubunun alması anlamında kullandığı kavram 'elitlerin dolaşımı' kavramıdır.
V. Pareto’nun, eski seçkinler grubunun yerini yeni bir seçkinler grubunun alması anlamında kullandığı kavram 'elitlerin dolaşımı' kavramıdır.
Soru 38
Aşağıdakilerden hangisi iktidarın fiziksel kaynaklarından biridir?
Seçenekler
A
Maaş
B
Propaganda
C
Zor Kullanma gücü
D
Prestij
E
Ödüllendirme
Açıklama:
İktidar ve siyasal iktidar kavramlarını tanımlayabilecek,
Soru 39
Modern dönemde yerleşik olan egemenlik anlayışını iletişim ve ulaşım teknolojilerindeki gelişmelere paralel olarak değişime zorlayan süreci ifade eden kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Premodernite
B
Protomilliyetçilik
C
Postmodernite
D
Küreselleşme
E
Post-Marksizm
Açıklama:
Egemenlik kavramını tanımlayıp, küreselleşme ve egemenlik ilişkisini yorumlayabilecek,
Modern dönemde yerleşik olan egemenlik anlayışını iletişim ve ulaşım teknolojilerindeki gelişmelere paralel olarak değişime zorlayan süreci ifade eden kavrama küresellşme adı verilir
Modern dönemde yerleşik olan egemenlik anlayışını iletişim ve ulaşım teknolojilerindeki gelişmelere paralel olarak değişime zorlayan süreci ifade eden kavrama küresellşme adı verilir
Soru 40
Siyasal iktidarın ayırt edici özellikleri düşünüldüğünde aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
Seçenekler
A
Yasama, yürütme ve yargı işlevleriyle bir merkezde yoğunlaşan siyasal iktidar, ülke içindeki tüm kişi, grup ve mülkiyet üzerinde işler ve kapsamı tüm ülkedir.
B
Siyasal iktidar, iktidar hiyerarşisinde en üstün konumdadır.
C
Siyasal iktidar için bağlayıcı karar alabilecek daha üstün pek çok iktidar mertebesi vardır.
D
Siyasal iktidar, kamusal olarak örgütlenmiş etkili bir fiziksel güç, zor kullanma tekeline sahiptir.
E
Toplumsal yaşamda sadece siyasal iktidar, gerektiğinde, meşru fiziksel zor kullanmaya başvurabilir.
Açıklama:
İktidar ve siyasal iktidar kavramlarını tanımlayabilecek,
Siyasal iktidar, iktidar hiyerarşisinde en üstün konumdadır.
Siyasal iktidar, iktidar hiyerarşisinde en üstün konumdadır.
Soru 41
Aşağıdakilerden hangisi iktidar ilişkisi açısından doğru değildir?
Seçenekler
A
İktidar sahibi, diğer kişilerin davranışlarını yönlendirebilir.
B
İktidar, her türden toplumsal ilişkide ortaya çıkabilir.
C
İktidar ilişkisi eşitsiz, hiyerarşik bir ilişkidir.
D
Her iktidar ilişkisinde ana bileşenlerden biri rızadır.
E
İktidar ilişkisi, bir etkileme ilişkisidir.
Açıklama:
İktidar ve siyasal iktidar kavramlarını tanımlayabilecek,
Soru 42
Aşağıdaki ifadelerden hangisi iktidar yapıları açısından yanlıştır?
Seçenekler
A
Her siyasal sistemin kendine özgü iktidar yapıları vardır.
B
İktidar yapıları, iktidarı elde etme mekanizmalarını ve iktidarın nasıl işletileceğini belirler.
C
İktidar yapıları toplumsal düzeni tesis eder.
D
İktidar yapıları tüm siyasal sistemlerde aynıdır.
E
İktidar yapıları, siyasal sistemin parçasıdır.
Açıklama:
İktidar ve siyasal iktidar kavramlarını tanımlayabilecek,
Soru 43
İktidar kaynaklarından fiziksel kaynağa göre, zor kullanma açısından devletin ayırt edici özelliği nedir?
Seçenekler
A
Zor kullanmaya sadece devletin başvurması.
B
Asker ve polis gibi zor kullanan örgütlerinin olması.
C
Belli bir ülke üzerinde zor kullanabilmesi.
D
Nüfusu zor kullanarak yönetmesi.
E
Meşru zor kullanma tekelini elinde tutması.
Açıklama:
İktidar ve siyasal iktidar kavramlarını tanımlayabilecek,
Soru 44
Milli marşın çalınması, bayrak töreni gibi uygulamalar hangi iktidar kaynağının kullanımıyla ilgilidir?
Seçenekler
A
Fiziksel kaynak
B
Ekonomik kaynak
C
Sembolik kaynak
D
Otoriter kaynak
E
Askeri kaynak
Açıklama:
İktidar ve siyasal iktidar kavramlarını tanımlayabilecek,
Kitle iletişim araçlarında imaj yaratma (image-making) yöntemleriyle iktidar sahiplerinin abartılı bir tarzda sunulması; bayrak, vatan gibi bazı ulusal sembollere, geleneksel değerlere sürekli vurgu yapılması, mevcut iktidar ilişkisini meşrulaştırrma ve iktidar sahiplerine itibar kazandırma çabalarıdır.Soru 45
Aşağıdaki ifadelerden hangisi otoriteyi tanımlar?
Seçenekler
A
Otorite, devletin kullandığı iktidardır.
B
Otorite, emre itaatin bir ödev olarak algılandığı iktidar ilişkisidir.
C
Otorite, siyasal sistemlerin kullandığı iktidardır.
D
Otorite, fiziksel kaynağa dayalı iktidar ilişkileridir.
E
Otorite, ekonomik kaynağa dayalı iktidar ilişkileridir.
Açıklama:
İktidar ve siyasal iktidar kavramlarını tanımlayabilecek,
Soru 46
Aşağıdakilerden hangisi elitist teorinin (seçkinci kuram) iddialarından değildir?
Seçenekler
A
İktidar, toplumdaki gruplar arasında dengeli paylaşılır.
B
Her zaman iyi örgütlenmiş azınlıklar örgütsüz yığınlara hükmeder.
C
Demokrasilerde de seçkin azınlık yönetimi görülür.
D
Seçkin gruplar her zaman aynı toplumsal kesimden oluşmayabilir.
E
Tüm yönetimler oligarşik niteliklidir.
Açıklama:
İktidar ve siyasal iktidar kavramlarını tanımlayabilecek,
Soru 47
Aşağıdakilerden hangisi egemenlik açısından, feodal siyasal sistemden modern siyasal sisteme geçişin temel göstergesidir?
Seçenekler
A
Egemenliğin farklı organlara dağılması
B
Egemenliğin tek bir merkezde yoğunlaşması
C
İmparatorlukların çökmesi
D
Feodal önderlerin güç kazanması
E
Katolik Kilisesi’nin güç kaybetmesi
Açıklama:
Egemenlik kavramını tanımlayıp, küreselleşme ve egemenlik ilişkisini yorumlayabilecek,
Egemenliğin modern zamanlardaki görünümünde tek bir merkezde toplanması söz konusudur.
Egemenliğin modern zamanlardaki görünümünde tek bir merkezde toplanması söz konusudur.
Soru 48
Klasik egemenlik anlayışını savunan hangi düşünür egemenliği, “mutlak, bölünemez ve sınırlandırılamaz” iktidar olarak millet iradesine dayandırır?
Seçenekler
A
Jean Bodin
B
Thomas Hobbes
C
Jean Jacques Rousseau
D
John Locke
E
John Austin
Açıklama:
Egemenlik kavramını tanımlayıp, küreselleşme ve egemenlik ilişkisini yorumlayabilecek,
Soru 49
Aşağıdakilerden hangisi küreselleşmenin egemenlikle ilgili sonuçlarından değildir?
Seçenekler
A
Egemenlik, ülke üzerinden para, mal ve bilgi akışı üzerindeki egemenliğe kaymıştır.
B
Devletler bağımsızlık kaybı yaşamaktadırlar.
C
BM, AB gibi örgütler, devletlerin egemenliğini sınırlamaya başlamışlardır.
D
Devletlerin sınırları daha geçirgen olmuştur.
E
Uluslararası siyaset sahnesinde rol üstlenen aktörler olarak devletler, alternatifsiz kalmıştır.
Açıklama:
Egemenlik kavramını tanımlayıp, küreselleşme ve egemenlik ilişkisini yorumlayabilecek,
Soru 50
Aşağıdakilerden hangisi Weber’in otorite tipolojisine göre, yasal-ussal otoritenin özelliklerinden değildir?
Seçenekler
A
Yasal-ussal otorite, akıl temel alınarak yapılmış yasa ve kurallara dayanır.
B
Yasal-ussal otorite, bürokratların kullandığı otoritedir.
C
Yasal-ussal otorite, hanedanların kullandığı otoritedir.
D
Yasal-ussal otorite daha çok modern toplumlarda yaygın olan otoritedir.
E
Yasal-ussal otorite, hukuk tarafından tanımlanmış gayrişahsi usullerden doğar.
Açıklama:
Meşruluk, otorite tiplerini ve meşruluğun siyasal sistemler için önemini açıklayabileceksiniz.
Soru 51
Aşağıdakilerden hangisi iktidarın kaynaklarından biridir?
Seçenekler
A
Sembolik kaynak
B
Psikolojik kaynak
C
Antropolojik kaynak
D
Sosyolojik kaynak
E
Felsefi kaynak
Açıklama:
İktidar ve siyasal iktidar kavramlarını tanımlayabilecek,
İktidar tesis etmenin kaynaklarından biri sembolik kaynaktır.
İktidar tesis etmenin kaynaklarından biri sembolik kaynaktır.
Soru 52
Aşağıdakilerden hangisi iktidarın fiziksel kaynaklarından biri değildir?
Seçenekler
A
Zor kullanma
B
Korkutma
C
Sindirme
D
İdam tehdidi
E
Yıldırma
Açıklama:
İktidar ve siyasal iktidar kavramlarını tanımlayabilecek,
Fiziksel kaynak kapsamında, denetim kurmanın en önemli aracı kuvvet kullanımıdır. Kuvvet kullanımı, fiziksel kaynağa dayalı olarak polis ve askeri güç örneğindeki gibi maddi olabilir. Ama her kuvvet kullanımı maddi olmak durumunda değildir; zor kullanma tehdidi, yıldırma, sindirme, korkutma, sembolik şiddet baskı ve denetim için fiziksel kaynağa dayalı kuvvet kullanımı örnekleridir.
Fiziksel kaynak kapsamında, denetim kurmanın en önemli aracı kuvvet kullanımıdır. Kuvvet kullanımı, fiziksel kaynağa dayalı olarak polis ve askeri güç örneğindeki gibi maddi olabilir. Ama her kuvvet kullanımı maddi olmak durumunda değildir; zor kullanma tehdidi, yıldırma, sindirme, korkutma, sembolik şiddet baskı ve denetim için fiziksel kaynağa dayalı kuvvet kullanımı örnekleridir.
Soru 53
Aşağıdakilerden hangisi toplumsal iktidarın biçimlerinden biridir?
Seçenekler
A
Sosyal iktidar
B
Uluslararası iktidar
C
Ekonomik İktidar
D
Egemen iktidar
E
Ulusal iktidar
Açıklama:
İktidar ve siyasal iktidar kavramlarını tanımlayabilecek,
Toplumsal iktidar biçimleri şu şekildedir:
Ekonomik İktidar
İdeolojik İktidar
Siyasal İktidar
Toplumsal iktidar biçimleri şu şekildedir:
Ekonomik İktidar
İdeolojik İktidar
Siyasal İktidar
Soru 54
Aşağıdakilerden hangisi egemen iktidarın özelliklerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Egemenlik özünde yasa yapma, kural koyma ve etkin bir biçimde hüküm sürme becerisidir.
B
Egemen iktidar, hiyerarşideki en üstün iktidardır.
C
Egemenlik döngüseldir.
D
Egemenlik, fiilen her zaman sınırsızdır.
E
Devlet, belli bir ülke üzerinde işleyen egemen iktidardır.
Açıklama:
Egemenlik kavramını tanımlayıp, küreselleşme ve egemenlik ilişkisini yorumlayabilecek,
Egemenlik özünde yasa yapma, kural koyma ve etkin bir biçimde hüküm sürme becerisidir,Egemen iktidar, hiyerarşideki en üstün iktidardır, Egemenlik döngüseldir,Egemenlik, fiilen her zaman sınırlıdır,Devlet, belli bir ülke üzerinde işleyen egemen iktidardır.
Egemenlik özünde yasa yapma, kural koyma ve etkin bir biçimde hüküm sürme becerisidir,Egemen iktidar, hiyerarşideki en üstün iktidardır, Egemenlik döngüseldir,Egemenlik, fiilen her zaman sınırlıdır,Devlet, belli bir ülke üzerinde işleyen egemen iktidardır.
Soru 55
Aşağıdakilerden hangisi iç egemenliğin özelliklerinden biridir?
Seçenekler
A
Devlet, bütün ülkeler üzerinde işleyen egemen iktidardır.
B
İktidar zor kullanma tekelini elinde tutmaz.
C
Devlet kendi halkının üzerinde mutlak otoriteye sahip değildir.
D
Ülke içinde devletin egemenliğine alternatif bir otoritenin olması gerekir.
E
Devlet kendi halkının üzerinde mutlak otoriteye sahiptir.
Açıklama:
Egemenlik kavramını tanımlayıp, küreselleşme ve egemenlik ilişkisini yorumlayabilecek,
İç Egemenlik kavramı ile anlatılmak istenen; Devlet belli bir ülke üzerinde işleyen egemen iktidardır ve bu iktidar zor kullanma tekelini elinde tutar. İç egemenliğe sahip olan bir devlet kendi halkının üzerinde mutlak otoriteye sahiptir. Yani ülke içinde devletin egemenliğine alternatif bir otoritenin olmaması gerekir.
İç Egemenlik kavramı ile anlatılmak istenen; Devlet belli bir ülke üzerinde işleyen egemen iktidardır ve bu iktidar zor kullanma tekelini elinde tutar. İç egemenliğe sahip olan bir devlet kendi halkının üzerinde mutlak otoriteye sahiptir. Yani ülke içinde devletin egemenliğine alternatif bir otoritenin olmaması gerekir.
Soru 56
Aşağıdakilerden hangisi küreselleşmenin özelliklerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Küreselleşme, toplumların ekonomik alanlarda bütünleşmesi ve dayanışmanın artması sürecini ifade etmektedir.
B
Küreselleşme, toplumların siyasal alanlarda bütünleşmesi ve dayanışmanın artması sürecini ifade etmektedir.
C
Küreselleşme, toplumların kültürel alanlarda bütünleşmesi ve dayanışmanın artması sürecini ifade etmektedir.
D
Küreselleşme, toplumların savunma alanlarında bütünleşmesi ve dayanışmanın artması sürecini ifade etmektedir.
E
Küreselleşme, toplumların sosyal alanlarda bütünleşmesi ve dayanışmanın artması sürecini ifade etmektedir.
Açıklama:
Egemenlik kavramını tanımlayıp, küreselleşme ve egemenlik ilişkisini yorumlayabilecek,
Küreselleşme, toplumların ekonomik, siyasal, kültürel, sosyal, teknolojik ve ekolojik alanlarda bütünleşmesi ve dayanışmanın artması sürecini ifade etmektedir. Dünyanın tek düze hale gelmesi değilse de farklılıkların azalması, gücün ve yetkinin yerelden küresel alana taşınmasıdır.
Küreselleşme, toplumların ekonomik, siyasal, kültürel, sosyal, teknolojik ve ekolojik alanlarda bütünleşmesi ve dayanışmanın artması sürecini ifade etmektedir. Dünyanın tek düze hale gelmesi değilse de farklılıkların azalması, gücün ve yetkinin yerelden küresel alana taşınmasıdır.
Soru 57
Geleneksel otorite, karizmatik otorite ve yasal otorite biçimlerini tanımlayan kişi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Antonio Gramsci
B
Max Weber
C
Michel Foucault
D
Vilfredo Pareto
E
Robert Michels
Açıklama:
Meşruluk, otorite tiplerini ve meşruluğun siyasal sistemler için önemini açıklayabileceksiniz.
Max Weber, farklı toplumlardaki siyasal sistemleri incelemiş ve iktidarın meşrulaştırılarak otoriteye, meşru tahakküme dönüştürüldüğü üç tip otorite ilişkisi tanımlamıştır. Bunlar; geleneksel otorite, karizmatik otorite ve yasal otoritedir.
Max Weber, farklı toplumlardaki siyasal sistemleri incelemiş ve iktidarın meşrulaştırılarak otoriteye, meşru tahakküme dönüştürüldüğü üç tip otorite ilişkisi tanımlamıştır. Bunlar; geleneksel otorite, karizmatik otorite ve yasal otoritedir.
Soru 58
Aşağıdakilerden hangisi geleneksel otoritenin özelliklerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Kutsallık, örf, adet, alışkanlıklar ve geleneksel değerlerin yer aldığı otorite ilişkisidir.
B
Resmi görevliler arasında eşit ilişki vardır
C
Yönetilenler topluluğun üyeleri değil, iktidar sahibinin arkadaşları veya uyruklarıdır.
D
İtaat iktidar sahibine karşı bir ödevdir
E
Bu tipte otoritenin gerekçesi, inancı zorunlu kılan bir gerekçedir.
Açıklama:
Meşruluk, otorite tiplerini ve meşruluğun siyasal sistemler için önemini açıklayabileceksiniz.
Resmi görevliler arasında ast-üst ilişkisi değil efendi-hizmetçi ilişkisi vardır.
Resmi görevliler arasında ast-üst ilişkisi değil efendi-hizmetçi ilişkisi vardır.
Soru 59
Aşağıdakilerden hangisi karizmatik otoritenin özelliklerinden biridir?
Seçenekler
A
Karizmatik otorite uzun ömürlü ve istikrarlıdır
B
Demokratik ve modern bir niteliği vardır.
C
İktidarın meşruluğu ve itaat, yöneticinin eylemlerine dayanmaktadır
D
Toplumun koyduğu kurallara adanmaya dayalı otoritedir
E
Yasal-ussal otorite karşısında güçlü bir durumdadır
Açıklama:
Meşruluk, otorite tiplerini ve meşruluğun siyasal sistemler için önemini açıklayabileceksiniz.
Modern siyasal sistemlerde önderlerin önemi, yasal-ussal otorite karşısında azımsanmayacak bir konumdadır.
Modern siyasal sistemlerde önderlerin önemi, yasal-ussal otorite karşısında azımsanmayacak bir konumdadır.
Soru 60
Aşağıdakilerden hangisi yasal-ussal otoritenin özelliklerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Akıl temel alınarak yapılmış yasalara ve kurallara dayalıdır.
B
Ussal işlemler, usuller vardır.
C
Otorite konumu üzerinde uzlaşılmış usullere dayanır.
D
Anayasal kurallar, yasalar ve yetkililerin gücünün bağlayıcılığı kabul görür.
E
İtaatin kaynağı halktır.
Açıklama:
Meşruluk, otorite tiplerini ve meşruluğun siyasal sistemler için önemini açıklayabileceksiniz.
Bu tür otorite ilişkisinde itaatin kaynağı yasalardır.
Bu tür otorite ilişkisinde itaatin kaynağı yasalardır.
Soru 61
Aşağıdakilerden hangisi iktidarın kaynaklarından biri olan sembolik kaynağı tanımlar?
Seçenekler
A
Polis ve askeri güç gibi kuvvet kullanımına dayalı maddi bir kaynaktır.
B
Yıldırma, sindirme ve korkutma gibi maddi olmayan kuvvet kullanımı içeren bir kaynaktır.
C
Propaganda, fikir aşılama ve yönlendirmeye dayalı olarak iktidarın meşruluğunu pekiştiren bir kaynaktır.
D
İktidarın meşru zor kullanma tekelini elinde tutmasıdır.
E
Gelirlerin iktidarın tekelinde belli bir prosedüre göre pay edilmesidir.
Açıklama:
İktidar ve siyasal iktidar kavramlarını tanımlayabilecek,
Bu kaynak, itibar kazandıran bir kaynaktır ve iktidar ilişkisini meşrulukla bezeyerek otoriteye dönüşmesini sağlar. Sembolik kaynaklar kapsamındaki teknikler arasında propaganda, fikir aşılama ve yönlendirme yer alır. Özellikle de yönlendirme, kitle iletişim araçlarının artmasıyla sıkça karşılaşılan bir teknik olmuştur. İktidarı elde etme ya da iktidarı sürdürme aşamasında iktidar sahipleri, denetimlerindeki iletişim araçlarını, eğitim kurumlarını propaganda veya manipülasyon aracı olarak kullanarak gerçekleri saptırabilir ya da iktidar sahiplerinin üstün varlıklar olarak algılanmasını sağlayabilirler. Kitleler bu yolla şartlandırılır ve iktidar sahiplerine itibar kazandırılır.
Bu kaynak, itibar kazandıran bir kaynaktır ve iktidar ilişkisini meşrulukla bezeyerek otoriteye dönüşmesini sağlar. Sembolik kaynaklar kapsamındaki teknikler arasında propaganda, fikir aşılama ve yönlendirme yer alır. Özellikle de yönlendirme, kitle iletişim araçlarının artmasıyla sıkça karşılaşılan bir teknik olmuştur. İktidarı elde etme ya da iktidarı sürdürme aşamasında iktidar sahipleri, denetimlerindeki iletişim araçlarını, eğitim kurumlarını propaganda veya manipülasyon aracı olarak kullanarak gerçekleri saptırabilir ya da iktidar sahiplerinin üstün varlıklar olarak algılanmasını sağlayabilirler. Kitleler bu yolla şartlandırılır ve iktidar sahiplerine itibar kazandırılır.
Soru 62
Aşağıdakilerden hangisi meşruluğu doğru olarak tanımlar?
Seçenekler
A
Gelişen teknoloji ile birlikte toplumların kültürel olarak birbirlerine yakınlaşması.
B
Modern devletlerin üstün ve eşsiz yönetim yetkisi ve bununla birlikte gelen iktidar anlayışı.
C
Yönetim biçimini haklı çıkaracak şekilde yöneten ve yönetilenlerin ortak ideolojilerinin bütünü.
D
İktidarların yönettikleri toplumlar üzerinde sınırsız güç kullanma yetkisine sahip olması.
E
Yöneten ve yönetilenler arasında hukuki usullere dayalı bir paylaşım olması.
Açıklama:
Meşruluk, otorite tiplerini ve meşruluğun siyasal sistemler için önemini açıklayabileceksiniz.
Cevap: Siyaset Bilimi literatüründe “meşruluk” kavramı, tıpkı, egemenlik, otorite ve yasallık kavramları gibi geçmişten beri tartışma konusu olmuştur. Oldukça karmaşık ve çok boyutlu olan meşruluk kavramı iki belirleyici nitelik barındırır; yönetme hakkı veren usullerin var olduğu fikri ve, yönetim biçimini haklı çıkaracak şekilde yöneten ve yönetilenlerin beraberce paylaştığı ideoloji, rıza, inanç gibi dayanakların varlığı. Bu niteliklere dayalı olarak meşruluğun iki türünden bahsedilebilir: Usullere dayalı meşruluk ve esaslara dayalı meşruluk. Usullerden doğan meşruluk anlayışına göre, bir düzeni meşrulaştıran öğeler arasında kurallar ve karar alma süreçlerinde takip edilen usuller önceliklidir. Esaslardan doğan meşruluk anlayışına göre ise meşruluğun değerlendirilmesinde usuller değil, iktidarın haklılaştırılması ve sorumluluğu ön plandadır.
Cevap: Siyaset Bilimi literatüründe “meşruluk” kavramı, tıpkı, egemenlik, otorite ve yasallık kavramları gibi geçmişten beri tartışma konusu olmuştur. Oldukça karmaşık ve çok boyutlu olan meşruluk kavramı iki belirleyici nitelik barındırır; yönetme hakkı veren usullerin var olduğu fikri ve, yönetim biçimini haklı çıkaracak şekilde yöneten ve yönetilenlerin beraberce paylaştığı ideoloji, rıza, inanç gibi dayanakların varlığı. Bu niteliklere dayalı olarak meşruluğun iki türünden bahsedilebilir: Usullere dayalı meşruluk ve esaslara dayalı meşruluk. Usullerden doğan meşruluk anlayışına göre, bir düzeni meşrulaştıran öğeler arasında kurallar ve karar alma süreçlerinde takip edilen usuller önceliklidir. Esaslardan doğan meşruluk anlayışına göre ise meşruluğun değerlendirilmesinde usuller değil, iktidarın haklılaştırılması ve sorumluluğu ön plandadır.
Soru 63
Aşağıdakilerden hangisi karizmatik otorite ile ilişkilidir?
Seçenekler
A
Eskiden kalma kurallar ve pratiklerin kutsallığını öne sürerek meşruluk iddasında bulunma.
B
Halk tarafından sevilerek olağanüstü niteliklere sahip olunması ve karizmatik bireyin koyduğu kurallara adanma düşüncesi.
C
Meşruluk iddasında bulunurken, gelenekler veya dini uygulamaların yerine aklı temel alma.
D
Zor kullanarak, boyun eğdirme ve itaat ettirme.
E
İktidarın yasal bir yolla kullanıldığına duyulan inanç.
Açıklama:
Meşruluk, otorite tiplerini ve meşruluğun siyasal sistemler için önemini açıklayabileceksiniz.
Cevap: Karizmatik otorite, olağanüstü kişilik özellikleri olan karizmatik bireyin koyduğu kurallara adanmaya dayalı otoritedir. Karizmatik otorite, bu kişinin olağanüstü niteliklerinden doğan meşruluktur ve halkın bu niteliklerin olduğuna inanması önemlidir. Karizmatik otorite de geleneksel otorite gibi demokratik ve modern bir nitelik taşımamasına rağmen, tüm modern devletlerde rastlanan bir olgudur. Modern devletin ortaya çıkışıyla geleneksel önderlik modernize edilmiştir. Karizmatik otorite tipinde iktidarın eylemlerinden çok kişiliğine ya da kişisel özelliklerine dayanır. Örneğin, güzel konuşma yeteneğiyle kitleleri etkileyebilen bir önderin otoritesi, karizmatik otoritedir. Weber’e göre bu tür otorite ilişkileri uzun süreli değildir; karizma sahibi önderin ömrüyle sınırlıdır ve bu yüzden geçiş aşamasındaki otorite tipidir. Rutinleşerek ya da geleneksel otoriteye ya da yasal-ussal otoriteye dönüşür.
Cevap: Karizmatik otorite, olağanüstü kişilik özellikleri olan karizmatik bireyin koyduğu kurallara adanmaya dayalı otoritedir. Karizmatik otorite, bu kişinin olağanüstü niteliklerinden doğan meşruluktur ve halkın bu niteliklerin olduğuna inanması önemlidir. Karizmatik otorite de geleneksel otorite gibi demokratik ve modern bir nitelik taşımamasına rağmen, tüm modern devletlerde rastlanan bir olgudur. Modern devletin ortaya çıkışıyla geleneksel önderlik modernize edilmiştir. Karizmatik otorite tipinde iktidarın eylemlerinden çok kişiliğine ya da kişisel özelliklerine dayanır. Örneğin, güzel konuşma yeteneğiyle kitleleri etkileyebilen bir önderin otoritesi, karizmatik otoritedir. Weber’e göre bu tür otorite ilişkileri uzun süreli değildir; karizma sahibi önderin ömrüyle sınırlıdır ve bu yüzden geçiş aşamasındaki otorite tipidir. Rutinleşerek ya da geleneksel otoriteye ya da yasal-ussal otoriteye dönüşür.
Soru 64
"Yönetme hakkı veren usullerin var olduğu fikri, ve yönetim biçimini haklı çıkaracak şekilde yöneten ve yönetilenlerin beraberce paylaştığı ideoloji, rıza, inanç gibi dayanakların varlığı."
Yukarıdaki ifade aşağıdakilerden kavramlardan hangisinin tanımıdır?
Yukarıdaki ifade aşağıdakilerden kavramlardan hangisinin tanımıdır?
Seçenekler
A
İç Egemenlik
B
Dış Egemenlik
C
Karizmatik Otorite
D
Meşruluk
E
Küreselleşme
Açıklama:
Egemenlik kavramını tanımlayıp, küreselleşme ve egemenlik ilişkisini yorumlayabilecek,
Cevap: Siyaset Bilimi literatüründe “meşruluk” kavramı, tıpkı, egemenlik, otorite ve yasallık kavramları gibi geçmişten beri tartışma konusu olmuştur. Oldukça karmaşık ve çok boyutlu olan meşruluk kavramı iki belirleyici nitelik barındırır; yönetme hakkı veren usullerin var olduğu fikri ve, yönetim biçimini haklı çıkaracak şekilde yöneten ve yönetilenlerin beraberce paylaştığı ideoloji, rıza, inanç gibi dayanakların varlığı. Bu niteliklere dayalı olarak meşruluğun iki türünden bahsedilebilir: Usullere dayalı meşruluk ve esaslara dayalı meşruluk. Usullerden doğan meşruluk anlayışına göre, bir düzeni meşrulaştıran öğeler arasında kurallar ve karar alma süreçlerinde takip edilen usuller önceliklidir. Esaslardan doğan meşruluk anlayışına göre ise meşruluğun değerlendirilmesinde usuller değil, iktidarın haklılaştırılması ve sorumluluğu ön plandadır.
Cevap: Siyaset Bilimi literatüründe “meşruluk” kavramı, tıpkı, egemenlik, otorite ve yasallık kavramları gibi geçmişten beri tartışma konusu olmuştur. Oldukça karmaşık ve çok boyutlu olan meşruluk kavramı iki belirleyici nitelik barındırır; yönetme hakkı veren usullerin var olduğu fikri ve, yönetim biçimini haklı çıkaracak şekilde yöneten ve yönetilenlerin beraberce paylaştığı ideoloji, rıza, inanç gibi dayanakların varlığı. Bu niteliklere dayalı olarak meşruluğun iki türünden bahsedilebilir: Usullere dayalı meşruluk ve esaslara dayalı meşruluk. Usullerden doğan meşruluk anlayışına göre, bir düzeni meşrulaştıran öğeler arasında kurallar ve karar alma süreçlerinde takip edilen usuller önceliklidir. Esaslardan doğan meşruluk anlayışına göre ise meşruluğun değerlendirilmesinde usuller değil, iktidarın haklılaştırılması ve sorumluluğu ön plandadır.
Soru 65
Aşağıdakilerden hangisinde meşruluk, onu oluşturan koşulların sürekliliğine bağlıdır?
Seçenekler
A
Geleneksel meşruluk
B
Yasal- ussal meşruluk.
C
Karizmatik meşruluk
D
Egemenlik
E
Dış Egemenlik
Açıklama:
Meşruluk, otorite tiplerini ve meşruluğun siyasal sistemler için önemini açıklayabileceksiniz.
Cevap: Karizmatik otorite, olağanüstü kişilik özellikleri olan karizmatik bireyin koyduğu kurallara adanmaya dayalı otoritedir. Karizmatik otorite, bu kişinin olağanüstü niteliklerinden doğan meşruluktur ve halkın bu niteliklerin olduğuna inanması önemlidir. Karizmatik otorite de geleneksel otorite gibi demokratik ve modern bir nitelik taşımamasına rağmen, tüm modern devletlerde rastlanan bir olgudur. Modern devletin ortaya çıkışıyla geleneksel önderlik modernize edilmiştir. Karizmatik otorite tipinde iktidarın eylemlerinden çok kişiliğine ya da kişisel özelliklerine dayanır. Örneğin, güzel konuşma yeteneğiyle kitleleri etkileyebilen bir önderin otoritesi, karizmatik otoritedir. Weber’e göre bu tür otorite ilişkileri uzun süreli değildir; karizma sahibi önderin ömrüyle sınırlıdır ve bu yüzden geçiş aşamasındaki otorite tipidir. Rutinleşerek ya geleneksel otoriteye ya da yasal-ussal otoriteye dönüşür.
Cevap: Karizmatik otorite, olağanüstü kişilik özellikleri olan karizmatik bireyin koyduğu kurallara adanmaya dayalı otoritedir. Karizmatik otorite, bu kişinin olağanüstü niteliklerinden doğan meşruluktur ve halkın bu niteliklerin olduğuna inanması önemlidir. Karizmatik otorite de geleneksel otorite gibi demokratik ve modern bir nitelik taşımamasına rağmen, tüm modern devletlerde rastlanan bir olgudur. Modern devletin ortaya çıkışıyla geleneksel önderlik modernize edilmiştir. Karizmatik otorite tipinde iktidarın eylemlerinden çok kişiliğine ya da kişisel özelliklerine dayanır. Örneğin, güzel konuşma yeteneğiyle kitleleri etkileyebilen bir önderin otoritesi, karizmatik otoritedir. Weber’e göre bu tür otorite ilişkileri uzun süreli değildir; karizma sahibi önderin ömrüyle sınırlıdır ve bu yüzden geçiş aşamasındaki otorite tipidir. Rutinleşerek ya geleneksel otoriteye ya da yasal-ussal otoriteye dönüşür.
Soru 66
Aşağıdakilerden hangisinde devlet otoritesi gözetilirken gelenekler ve dini kuralların temel alınmadığı bir anlayış izlenmiştir?
Seçenekler
A
Geleneksel gerekçelerden doğan meşruluk
B
Karizmatik gerekçelerden doğan meşruluk
C
İç Egemenlik
D
Dış Egemenlik
E
Yasal - ussal gerekçelerden doğan meşruluk
Açıklama:
Meşruluk, otorite tiplerini ve meşruluğun siyasal sistemler için önemini açıklayabileceksiniz.
Weber tipolojisindeki bir diğer otorite ise dini kurallar ya da geleneklerle de akıl temel alınarak yapılmış ve kurallara dayalı olan otoritedir. Bu otorite tipinde meşru hükümdarlık, yasal konum ve işlevsel yeterliliğin geçerliliğine olan inanca dayanır. Bu otorite tipi bürokratlar tarafından kullanılır. Yasal-ussal otorite kapsamında ussal işlemler, usuller vardır. Meşruluk, hukuk tarafından tanımlanmış gayrişahsi usullerden doğar. Modern siyasal sistemler buna örnektir. Burada otorite konumu, gelenek ya da kutsallığa değil, üzerlerinde uzlaşılmış usullere dayanır. Bu tür otorite ilişkisinde itaatin kaynağı yasalardır. En güzel örneklerini modern anayasal yönetimler ve bürokrasilerin oluşturduğu bu tür otorite ilişkilerinde iktidarı, kabul görmüş usuller, tüzükler, yönetmelikler ve yasalar meşrulaştırır. Bu türden otorite ilişkilerinde yasallık ile meşruluk birbirine yaklaşır.
Weber tipolojisindeki bir diğer otorite ise dini kurallar ya da geleneklerle de akıl temel alınarak yapılmış ve kurallara dayalı olan otoritedir. Bu otorite tipinde meşru hükümdarlık, yasal konum ve işlevsel yeterliliğin geçerliliğine olan inanca dayanır. Bu otorite tipi bürokratlar tarafından kullanılır. Yasal-ussal otorite kapsamında ussal işlemler, usuller vardır. Meşruluk, hukuk tarafından tanımlanmış gayrişahsi usullerden doğar. Modern siyasal sistemler buna örnektir. Burada otorite konumu, gelenek ya da kutsallığa değil, üzerlerinde uzlaşılmış usullere dayanır. Bu tür otorite ilişkisinde itaatin kaynağı yasalardır. En güzel örneklerini modern anayasal yönetimler ve bürokrasilerin oluşturduğu bu tür otorite ilişkilerinde iktidarı, kabul görmüş usuller, tüzükler, yönetmelikler ve yasalar meşrulaştırır. Bu türden otorite ilişkilerinde yasallık ile meşruluk birbirine yaklaşır.
Soru 67
Aşağıdakilerden hangisi iktidar kelimesinin etimolojik kökenlerinden biridir?
Seçenekler
A
Halk
B
Erk
C
Kutsal
D
Savaş
E
Siyaset
Açıklama:
İktidar ve siyasal iktidar kavramlarını tanımlayabilecek,
Etimolojik olarak kudret kelimesinden türeyen ve mülk, erk, saltanat, kontrol edebilme gücü gibi anlamlara gelen iktidar; genel anlamda bir bireyin yahut bireyler toplulu¤unun kendi istekleri doğrultusunda, rızaları olup olmadığına bakmaksızın diğer insanların davranışlarını etkileyebilme, yönlendirebilme veya denetleyebilmesi; toplumu yönetme, yönlendirme gücü, bu gücü elinde bulunduran otorite, ilişki veya organ anlam›na gelmektedir.
Etimolojik olarak kudret kelimesinden türeyen ve mülk, erk, saltanat, kontrol edebilme gücü gibi anlamlara gelen iktidar; genel anlamda bir bireyin yahut bireyler toplulu¤unun kendi istekleri doğrultusunda, rızaları olup olmadığına bakmaksızın diğer insanların davranışlarını etkileyebilme, yönlendirebilme veya denetleyebilmesi; toplumu yönetme, yönlendirme gücü, bu gücü elinde bulunduran otorite, ilişki veya organ anlam›na gelmektedir.
Soru 68
Toplumsal düzlemde işleyen iktidar, sembolik kaynakların kullanılması yoluyla elde edilmiş ise aşağıdaki durumlardan hangisi toplumda daha sık görülüyor olabilir?
Seçenekler
A
İş ve çalışma hayatında verimliliği artırmak için para cezası, rütbe yükseltme ya da işten kovma gibi durumların sık yaşanması.
B
Zaman zaman protestolar, grevler ve yol kapatmalar gibi yasallığı tartışılabilecek eylemlerin artması.
C
Genel arama tarama kapsamında sıklıkla polisin kimlik sorması.
D
Ulusal kaynak dağıtımı ve paylaşımının adaletsiz yapılması
E
Kitle iletişim araçlarıyla bayrak, vatan gibi bazı ulusal sembollere, geleneksel değerlere sürekli vurgu yapılması.
Açıklama:
İktidar ve siyasal iktidar kavramlarını tanımlayabilecek,
Kitle iletişim araçlarında imaj yaratma yöntemleriyle iktidar sahiplerinin abartılı bir tarzda sunulması; bayrak, vatan gibi bazı ulusal sembollere, geleneksel değerlere sürekli vurgu yapılması, mevcut iktidar ilişkisini meşrulaştırma ve iktidar sahiplerine itibar kazandırma çabalarıdır.
Kitle iletişim araçlarında imaj yaratma yöntemleriyle iktidar sahiplerinin abartılı bir tarzda sunulması; bayrak, vatan gibi bazı ulusal sembollere, geleneksel değerlere sürekli vurgu yapılması, mevcut iktidar ilişkisini meşrulaştırma ve iktidar sahiplerine itibar kazandırma çabalarıdır.
Soru 69
''Fiziksel zor kullanmayı mümkün kılan bir takım donanımlara sahip olma ile temellenmiş yetki'' ifadesi toplumsal iktidarın hangi biçimini tanımlamaktadır?
Seçenekler
A
Ekonomik İktidar
B
Sosyal İktidar
C
Siyasal İktidar
D
İdeolojik İktidar
E
Yapısal İktidar
Açıklama:
İktidar ve siyasal iktidar kavramlarını tanımlayabilecek,
Toplumsal iktidarın üç biçimi vardır. Bunlar: (i) Ekonomik iktidar: Nadir olan mal ve kaynakları elde tutup diğerlerinin emek gücüne sahip olmak, (ii) ideolojik iktidar: Bir otorite tarafından desteklenen belirlenmiş bir yapıya ait fikirleri ve inançları elde tutmak, (iii) Siyasal iktidar: Fiziksel zor kullanmayı mümkün kılan bir takım donanımlara sahip olma ile temellenmiş yetki.
Toplumsal iktidarın üç biçimi vardır. Bunlar: (i) Ekonomik iktidar: Nadir olan mal ve kaynakları elde tutup diğerlerinin emek gücüne sahip olmak, (ii) ideolojik iktidar: Bir otorite tarafından desteklenen belirlenmiş bir yapıya ait fikirleri ve inançları elde tutmak, (iii) Siyasal iktidar: Fiziksel zor kullanmayı mümkün kılan bir takım donanımlara sahip olma ile temellenmiş yetki.
Soru 70
Aşağıdakilerden hangisi demokrasi açısından klasik elit yaklaşımını eleştiren bir düşünürdür?
Seçenekler
A
Laswell
B
Mosca
C
Mills
D
Pareto
E
Michels
Açıklama:
İktidar ve siyasal iktidar kavramlarını tanımlayabilecek,
Modern sanayi toplumlarını çözümlemeye çalışan elitist teorinin öncüleri ise 20. yüzyıl düşünürlerinden Mosca, Mills, Pareto ve Michels’tir.
Modern sanayi toplumlarını çözümlemeye çalışan elitist teorinin öncüleri ise 20. yüzyıl düşünürlerinden Mosca, Mills, Pareto ve Michels’tir.
Soru 71
Afet gibi istisnai durumlarda devletin, anayasal bir sistemle işletiliyor olsa da egemen olarak hukuk sisteminin sınırlarını zorlayıp normları dahi çiğneyebileceğini belirten düşünür kimdir?
Seçenekler
A
J.J. Rousseau
B
J. Locke
C
J. Bodin
D
C. Schmitt
E
T. Hobbes
Açıklama:
Egemenlik kavramını tanımlayıp, küreselleşme ve egemenlik ilişkisini yorumlayabilecek,
Schmitt savaş, afet gibi istisnai durumlarda devletin, anayasal bir sistemle işletiliyor olsa da egemen olarak hukuk sisteminin sınırlarını zorlayıp normları dahi çiğneyebildiğini belirtmiştir.
Schmitt savaş, afet gibi istisnai durumlarda devletin, anayasal bir sistemle işletiliyor olsa da egemen olarak hukuk sisteminin sınırlarını zorlayıp normları dahi çiğneyebildiğini belirtmiştir.
Soru 72
''Devletin ülkesi üzerindeki hiyerarşinin en üstünde yasa yapma otoritesine sahip olması ve bu otoriteyi kullanması anlamını barındırır'' ifadesi egemenlik kavramının hangi türünü tanımlamaktadır?
Seçenekler
A
Halk Egemenliği
B
Dış Egemenlik
C
Ulusal Egemenlik
D
Siyasal Egemenlik
E
Hukuki Egemenlik
Açıklama:
Egemenlik kavramını tanımlayıp, küreselleşme ve egemenlik ilişkisini yorumlayabilecek,
'Hukuki egemenlik, devletin ülkesi üzerindeki hiyerarşinin en üstünde yasa yapma otoritesine sahip olması ve bu otoriteyi kullanması anlamını barındırır.
'Hukuki egemenlik, devletin ülkesi üzerindeki hiyerarşinin en üstünde yasa yapma otoritesine sahip olması ve bu otoriteyi kullanması anlamını barındırır.
Soru 73
''Geleneksel veya dinsel kurallar değil de akıl temel alınarak yapılan kurallarla işleyen otoritedir'' ifadesi aşağıdaki kavramlardan hangisini tanımlamaktadır?
Seçenekler
A
Meşruluk
B
Yasal-Ussal Otorite
C
Hegemonya
D
Karizmatik Otorite
E
Geleneksel Otorite
Açıklama:
Egemenlik kavramını tanımlayıp, küreselleşme ve egemenlik ilişkisini yorumlayabilecek,
Yasal-ussal otorite, geleneksel veya dinsel kurallar değil de akıl temel alınarak yapılan kurallarla işleyen otoritedir. Bu otoritenin en güzel örneği modern bürokrasidir.
Yasal-ussal otorite, geleneksel veya dinsel kurallar değil de akıl temel alınarak yapılan kurallarla işleyen otoritedir. Bu otoritenin en güzel örneği modern bürokrasidir.
Soru 74
Aşağıdakilerden hangisi küreselleşme kavramını oluşturan faktörlerden biri değildir?
Seçenekler
A
Nükleer Silahlanma
B
Soğuk Savaş dönemindeki kutulaşmalar
C
Global kapitalist sistemin ortaya çıkması
D
İletişim alanındaki gelişmeler
E
Kültürel değerlerin dolaşımının ulus üstü nitelik kazanması
Açıklama:
Egemenlik kavramını tanımlayıp, küreselleşme ve egemenlik ilişkisini yorumlayabilecek,
Küreselleşme toplumların ekonomik, siyasal, kültürel, sosyal, teknolojik ve ekolojik alanlarda bütünleşmesi ve dayanışmanın artması sürecini ifade etmektedir. Dünyanın tek düze hale gelmesi değilse de farklılıkların azalması, gücün ve etkinin yerelden küresel alana taşınmasıdır.
Küreselleşme toplumların ekonomik, siyasal, kültürel, sosyal, teknolojik ve ekolojik alanlarda bütünleşmesi ve dayanışmanın artması sürecini ifade etmektedir. Dünyanın tek düze hale gelmesi değilse de farklılıkların azalması, gücün ve etkinin yerelden küresel alana taşınmasıdır.
Soru 75
Aşağıdakilerden hangisi İktidar kavramının kapsamı içinde değildir?
Seçenekler
A
Etkileme, belirleme becerisi
B
Başkalarının davranışlarını kontrol edebilme kapasitesi
C
Bir toplumsal ilişkide, bir kişi ya da grubun kendi iradesini, dirençleri aşıp yerine getirme becerisi
D
Karar verme, gündem belirleme, gündemi saptırma becerisi
E
Yaptırımlara karşı çıkma becerisi
Açıklama:
İktidar ve siyasal iktidar kavramlarını tanımlayabilecek,
Yaptırımlara karşı çıkma becerisi muhalefetin kapsamına girmektedir.
Yaptırımlara karşı çıkma becerisi muhalefetin kapsamına girmektedir.
Soru 76
Aşağıdaki düşünürlerden hangisi modern sanayi toplumlarını çözümlemeye çalışan elitist teorinin öncülerinden değildir?
Seçenekler
A
Marx
B
Mosca
C
Mills
D
Pareto
E
Michels
Açıklama:
İktidar ve siyasal iktidar kavramlarını tanımlayabilecek,
Marx elitist teorinin öncülerinden değildir.
Marx elitist teorinin öncülerinden değildir.
Soru 77
I. Maaş
II. Prestij
III. Propaganda
IV. Kuvvet Kullanımı
V. Meşruluk
Yukarıda sıralananlardan hangileri iktidarın kaynakları arasında yer almaktadır?
II. Prestij
III. Propaganda
IV. Kuvvet Kullanımı
V. Meşruluk
Yukarıda sıralananlardan hangileri iktidarın kaynakları arasında yer almaktadır?
Seçenekler
A
I ve II
B
II, IV ve V
C
III, IV ve V
D
I, III, IV ve V
E
I, II, III, IV ve V
Açıklama:
Meşruluk, otorite tiplerini ve meşruluğun siyasal sistemler için önemini açıklayabileceksiniz.
Toplumsal düzlemde işleyen iktidarın kaynağı fiziksel (zor kullanma gücü, kuvvet kullanımı), ekonomik (maaş, ödüllendirme) veya sembolik (saygı, prestij, propaganda, meşruluk) olabilir.
Toplumsal düzlemde işleyen iktidarın kaynağı fiziksel (zor kullanma gücü, kuvvet kullanımı), ekonomik (maaş, ödüllendirme) veya sembolik (saygı, prestij, propaganda, meşruluk) olabilir.
Soru 78
Emir ve itaat ilişkisiyle birlikte, bir etki veya kapasiteyi de çağrıştıran iktidar, toplumsal yaşamın tüm düzeylerinde görülür. Bir şeyleri yapma iktidarından çok, bir şeyler üzerindeki iktidara odaklanıldığında, belli birey veya grupların kendi iradelerini diğerlerine dayatmasının bir sonucu olarak sosyal iktidar ortaya çıkar.
Aşağıdakilerden hangisi doğru olamaz?
Aşağıdakilerden hangisi doğru olamaz?
Seçenekler
A
Siyasal iktidar da dahil olmak üzere tüm iktidar uygulamaları sosyal olarak inşa edilir.
B
Toplumsal iktidarın üç biçimi vardır.
C
İktidarın sosyal hayata işleyişi, paylaşımı ve dağılımı konusunda dört ana yaklaşım vardır.
D
Yapısal iktidar ve makro-iktidar, iktidarın işlediği iki ana düzlemdir.
E
Sosyal inşa sürecinde iktidar bir şebeke olarak toplumsal yaşamın her boyutuna nüfuz eder.
Açıklama:
Meşruluk, otorite tiplerini ve meşruluğun siyasal sistemler için önemini açıklayabileceksiniz.
İktidarın işlediği iki ana düzlemden bahsedilebilir: Siyasal iktidarın da yer aldığı kurumsal olarak işleyen yapısal iktidar (örneğin, devlet-yurttaş ilişkisi) ve kişiler arası ilişkiler üzerinden işleyen mikro-iktidar (örneğin, öğretmen-öğrenci ilişkisi). Sosyal iktidarın kapsayıcılığı çerçevesinde her iktidarın kaçınılmaz olarak aynı zamanda bir mikro iktidar ilişkisi olduğu belirtilmelidir.
İktidarın işlediği iki ana düzlemden bahsedilebilir: Siyasal iktidarın da yer aldığı kurumsal olarak işleyen yapısal iktidar (örneğin, devlet-yurttaş ilişkisi) ve kişiler arası ilişkiler üzerinden işleyen mikro-iktidar (örneğin, öğretmen-öğrenci ilişkisi). Sosyal iktidarın kapsayıcılığı çerçevesinde her iktidarın kaçınılmaz olarak aynı zamanda bir mikro iktidar ilişkisi olduğu belirtilmelidir.
Soru 79
Eliti, "yönetici sınıf" olarak adlandıran düşünüre göre tüm toplumlar, yöneten ve yönetilen olarak iki sınıfa ayrılır. Gelmiş geçmiş bütün toplumlarda iyi örgütlenmiş seçkin azınlıklar, örgütsüz yığınlara hükmederler. Yukarıdaki görüş aşağıdaki düşünürlerden hangisine aittir?
Seçenekler
A
G. Mosca
B
C. W. Mills
C
V. Pareto
D
R. Michels
E
A. Gramsci
Açıklama:
İktidar ve siyasal iktidar kavramlarını tanımlayabilecek,
Eliti, ‘yönetici sınıf’ olarak adlandıran Mosca’ya göre tüm toplumlar, yöneten ve yönetilen olarak iki sınıfa ayrılır. Gelmiş geçmiş bütün toplumlarda iyi örgütlenmiş seçkin azınlıklar, örgütsüz yığınlara hükmederler.
Eliti, ‘yönetici sınıf’ olarak adlandıran Mosca’ya göre tüm toplumlar, yöneten ve yönetilen olarak iki sınıfa ayrılır. Gelmiş geçmiş bütün toplumlarda iyi örgütlenmiş seçkin azınlıklar, örgütsüz yığınlara hükmederler.
Soru 80
Aşağıdakilerden hangisi modern demokratik devletlerdeki egemenlikle ilgili doğru bir bilgidir?
Seçenekler
A
Egemenlik tek yönlü bir süreçtir.
B
Egemenlik keyfi yönetim demektir.
C
Egemenlik sınırlandırılır.
D
Kişi egemenliği yalnız başına kullanır.
E
Egemenlik hukuki olarak söz konusu değildir.
Açıklama:
Egemenlik kavramını tanımlayıp, küreselleşme ve egemenlik ilişkisini yorumlayabilecek,
Özellikle modern demokratik devletlerdeki hukuki anlamda egemenlik, yukarıdan aşağıya işletilen tek yönlü bir süreç değil döngüsel bir sürece dönüşmüş ve yayılmıştır. Örneğin; devlet başkanı, en üst düzey yetkili olarak görülebilir ama seçmenler de karar verme sürecinde yer alır. Bu açıdan egemenlik döngüseldir. Yine modern demokrasilerde hiçbir kurum ya da kişi egemenliği yalnız başına kullanmaz karar almada yasama, yürütme, yargı organları, sivil toplum örgütleri vb. sürece müdahil olur. Bu da iktidar odaklarındaki çoğullaşmaya paralel olarak egemenliğin yayıldığının göstergesidir. Bununla birlikte egemen devlet, keyfi yönetim demek değildir. Demokratik düzenlerde, devlet mutlak egemenlik iddiasında olsa da alınan kararlarda, anayasal çerçevede hukuki bağlayıcılıkla beraber toplumsal katmanlar doğrudan ya da dolaylı bu karar süreçlerine katılırlar. Çoğulcu demokratik düzenlerde toplum kesimleri sivil toplum örgütleri aracılığıyla alınan kararları etkilerler. Bu açıdan egemenlik, hukuki -de jure olarak söz konusudur; fiiliyatta -de factoise mutlak egemenlikten söz edilemez. Egemenlik, fiilen her zaman sınırlandırılır.
Özellikle modern demokratik devletlerdeki hukuki anlamda egemenlik, yukarıdan aşağıya işletilen tek yönlü bir süreç değil döngüsel bir sürece dönüşmüş ve yayılmıştır. Örneğin; devlet başkanı, en üst düzey yetkili olarak görülebilir ama seçmenler de karar verme sürecinde yer alır. Bu açıdan egemenlik döngüseldir. Yine modern demokrasilerde hiçbir kurum ya da kişi egemenliği yalnız başına kullanmaz karar almada yasama, yürütme, yargı organları, sivil toplum örgütleri vb. sürece müdahil olur. Bu da iktidar odaklarındaki çoğullaşmaya paralel olarak egemenliğin yayıldığının göstergesidir. Bununla birlikte egemen devlet, keyfi yönetim demek değildir. Demokratik düzenlerde, devlet mutlak egemenlik iddiasında olsa da alınan kararlarda, anayasal çerçevede hukuki bağlayıcılıkla beraber toplumsal katmanlar doğrudan ya da dolaylı bu karar süreçlerine katılırlar. Çoğulcu demokratik düzenlerde toplum kesimleri sivil toplum örgütleri aracılığıyla alınan kararları etkilerler. Bu açıdan egemenlik, hukuki -de jure olarak söz konusudur; fiiliyatta -de factoise mutlak egemenlikten söz edilemez. Egemenlik, fiilen her zaman sınırlandırılır.
Soru 81
Aşağıdakilerden hangisi hukuki egemenlikle ilgilidir?
Seçenekler
A
Devletin ülkesi üzerindeki hiyerarşinin en üstünde yasa yapma otoritesine sahip olmasıdır.
B
Dış güçlerden bağımsızdır ve içerideki gruplar üzerinde mutlak otoriteye ve hakimiyete sahiptir.
C
Egemen, yalnızca bir kişi ya da temsilciler meclisi gibi bir gruptan oluşabilir.
D
İktidar özerktir.
E
Zor kullanma tekili çerçevesinde sınırsız itaat ettirme yeteneğine sahiptir.
Açıklama:
Egemenlik kavramını tanımlayıp, küreselleşme ve egemenlik ilişkisini yorumlayabilecek,
Hukuki Egemenlik: Hukuki egemenlik, devletin ülkesi üzerindeki hiyerarşinin en üstünde yasa yapma otoritesine sahip olması ve bu otoriteyi kullanması anlamını barındırır.
Hukuki Egemenlik: Hukuki egemenlik, devletin ülkesi üzerindeki hiyerarşinin en üstünde yasa yapma otoritesine sahip olması ve bu otoriteyi kullanması anlamını barındırır.
Soru 82
Aşağıdaki bilgilerden hangisi Max Weber'in Meşru İktidar ( Otorite) tipolojisinde diğerlerinden farklı bir otorite biçimine aittir?
Seçenekler
A
Yönetilenler topluluğun üyeleri değil, iktidar sahibinin arkadaşları ve ya uyruklarıdır.
B
Meşruluk hukuk tarafından tanımlanmış, gayri şahsi usüllerden doğar.
C
Otorite konumu üzerlerinde uzlaşılmış usüllere dayanır.
D
İtaatin kaynağı yasalardır.
E
İktidarı kabul görmüş usüller, tüzükler, yönetmelikler ve yasalar meşrulaştırır.
Açıklama:
Meşruluk, otorite tiplerini ve meşruluğun siyasal sistemler için önemini açıklayabileceksiniz.
Max Weber, farklı toplumlardaki siyasal sistemleri incelemiş ve iktidarın meşrulaştırılarak otoriteye, meşru tahakküme dönüştürüldüğü üç tip otorite ilişkisi tanımlamıştır. Her otorite ilişkisi için hayati nokta olarak yönetenlere itaatin haklı olduğuna dair asgari bir inancı işaret eden Weber, bu sınıflandırmada itaatin dayanağını, gerekçesini ölçüt almıştır. Daha önce belirtildiği gibi meşruluk, yurttaşların belli bir sisteme neden itaat ettiklerinin cevabıdır. Otoritenin üç biçimi bir anlamda bu soruya cevap teşebbüsüdür. Eskiden kalma kural ve iktidar pratiklerinin kutsallığını öne sürerek meşruluk iddiasında bulunan ve kendisine inanılan otorite türüne geleneksel otorite denir. Bu otorite çerçevesinde oluşan hiyerarşide resmî görevliler arasında ast-üst ilişkisi değil efendi-hizmetçi ilişkisi vardır. Yönetilenler topluluğun üyeleri değil, iktidar sahibinin arkadaşları veya uyruklarıdır. Weber tipolojisindeki bir diğer otorite ise dini kurallar ya da geleneklere değil de akıl temel alınarak yapılmış yasalara ve kurallara dayalı olan yasal-ussal otoritedir.
Max Weber, farklı toplumlardaki siyasal sistemleri incelemiş ve iktidarın meşrulaştırılarak otoriteye, meşru tahakküme dönüştürüldüğü üç tip otorite ilişkisi tanımlamıştır. Her otorite ilişkisi için hayati nokta olarak yönetenlere itaatin haklı olduğuna dair asgari bir inancı işaret eden Weber, bu sınıflandırmada itaatin dayanağını, gerekçesini ölçüt almıştır. Daha önce belirtildiği gibi meşruluk, yurttaşların belli bir sisteme neden itaat ettiklerinin cevabıdır. Otoritenin üç biçimi bir anlamda bu soruya cevap teşebbüsüdür. Eskiden kalma kural ve iktidar pratiklerinin kutsallığını öne sürerek meşruluk iddiasında bulunan ve kendisine inanılan otorite türüne geleneksel otorite denir. Bu otorite çerçevesinde oluşan hiyerarşide resmî görevliler arasında ast-üst ilişkisi değil efendi-hizmetçi ilişkisi vardır. Yönetilenler topluluğun üyeleri değil, iktidar sahibinin arkadaşları veya uyruklarıdır. Weber tipolojisindeki bir diğer otorite ise dini kurallar ya da geleneklere değil de akıl temel alınarak yapılmış yasalara ve kurallara dayalı olan yasal-ussal otoritedir.
Soru 83
Polis ve askeri teşkilatları oluşturmak iktidarın hangi kaynağı kapsamına girer?
Seçenekler
A
Ekonomik
B
Fiziksel
C
Sembolik
D
Otoriter
E
Askeri
Açıklama:
İktidar ve siyasal iktidar kavramlarını tanımlayabilecek,
Fiziksel kaynak kapsamında, denetim kurmanın en önemli aracı kuvvet kullanımıdır. Kuvvet kullanımı, fiziksel kaynağa dayalı olarak polis ve askeri güç örneğindeki gibi maddi olabilir. Ama her kuvvet kullanımı maddi olmak durumunda değildir; zor kullanma tehdidi, yıldırma, sindirme, korkutma, sembolik şiddet baskı ve denetim için fiziksel kaynağa dayalı kuvvet kullanımı örnekleridir.
Fiziksel kaynak kapsamında, denetim kurmanın en önemli aracı kuvvet kullanımıdır. Kuvvet kullanımı, fiziksel kaynağa dayalı olarak polis ve askeri güç örneğindeki gibi maddi olabilir. Ama her kuvvet kullanımı maddi olmak durumunda değildir; zor kullanma tehdidi, yıldırma, sindirme, korkutma, sembolik şiddet baskı ve denetim için fiziksel kaynağa dayalı kuvvet kullanımı örnekleridir.
Soru 84
Siyaset sosyolojisi kapsamında iktidarın sosyal hayatta işleyişi, paylaşımı ve dağılımı konusunda dört ana yaklaşımdan biri değildir?
Seçenekler
A
Korporatizm
B
Marksizm
C
Elitizm
D
Demokratik çoğulculuk
E
Sekülerizm
Açıklama:
İktidar ve siyasal iktidar kavramlarını tanımlayabilecek,
Siyaset sosyolojisi kapsamında, iktidarın sosyal hayatta işleyişi, paylaşımı ve dağılımı konusunda, dört ana yaklaşım vardır. Bunlar: korporatizm, Marksizm, elitizm ve demokratik çoğulculuktur.
Siyaset sosyolojisi kapsamında, iktidarın sosyal hayatta işleyişi, paylaşımı ve dağılımı konusunda, dört ana yaklaşım vardır. Bunlar: korporatizm, Marksizm, elitizm ve demokratik çoğulculuktur.
Soru 85
Pareto, "elit dolaşımı" kavramı ile aşağıdakilerden hangisinin altını çizmeye çalışmaktadır?
Seçenekler
A
Eski seçkinler grubunun yerini yeni bir seçkinler grubunun alması.
B
İktidarı elinde tutanların seçimle iş başına gelmesi.
C
Bütün yönetimlerin kaçınılmaz olarak oligarşik bir niteliğe sahip olması.
D
Bütün toplumlarda burjuvazi ile proleterya arasında çatışma yaşandığı.
E
İktidarın tek bir azınlık grubunun elinde yoğunlaşmadığını.
Açıklama:
İktidar ve siyasal iktidar kavramlarını tanımlayabilecek,
Elitlerin dolaşımı kavramı, zaman içinde seçkin grupların gücünü yitirerek başka seçkin gruplar ile yer değiştirmesine işaret eder. Bu Pareto'ya göre sistemin sigortasıdır.
Elitlerin dolaşımı kavramı, zaman içinde seçkin grupların gücünü yitirerek başka seçkin gruplar ile yer değiştirmesine işaret eder. Bu Pareto'ya göre sistemin sigortasıdır.
Soru 86
Aşağıdaki isimlerden hangisi egemenlikle ilişkili görüşleri bakımından diğerlerinden farklı bir kategoride yer alır?
Seçenekler
A
Locke
B
Schmitt
C
Austin
D
Voltaire
E
Rousseau
Açıklama:
Egemenlik kavramını tanımlayıp, küreselleşme ve egemenlik ilişkisini yorumlayabilecek,
Schmitt dışındaki isimler için egemenlik ulusa aittir ve hiç kimse ulusal iradeden doğmamış bir iktidarı kullanamaz. Schmitt için ise egemen istisnai duruma, olağanüstü hale karar veren kişidir.
Schmitt dışındaki isimler için egemenlik ulusa aittir ve hiç kimse ulusal iradeden doğmamış bir iktidarı kullanamaz. Schmitt için ise egemen istisnai duruma, olağanüstü hale karar veren kişidir.
Soru 87
Bir devletin kendi ülkesi üzerindeki hiyerarşinin en üstünde yasa yapma yetkisine sahip olması ve bu otoriteyi kullanması aşağıdaki hangi kavram ile ifade edilmektedir?
Seçenekler
A
Siyasal egemenlik
B
İktisadi egemenlik
C
Kültürel egemenlik
D
Dış egemenlik
E
Hukuki egemenlik
Açıklama:
Egemenlik kavramını tanımlayıp, küreselleşme ve egemenlik ilişkisini yorumlayabilecek,
Hukuki egemenlik bir devletin ülkesi üzerindeki hiyerarşinin en üstünde yasa yapma yetkisine ve bu yetkiyi kullanmasına işaret eder.
Hukuki egemenlik bir devletin ülkesi üzerindeki hiyerarşinin en üstünde yasa yapma yetkisine ve bu yetkiyi kullanmasına işaret eder.
Soru 88
Aşağıdakilerden hangisi diğerleri ile karşılaştırıldığında daha kısa ömürlü otorite türüdür?
Seçenekler
A
Karizmatik otorite
B
Geleneksel otorite
C
Yasal-ussal otorite
D
Siyasal otorite
E
Paternal otorite
Açıklama:
Meşruluk, otorite tiplerini ve meşruluğun siyasal sistemler için önemini açıklayabileceksiniz.
Weber'in otorite tipleri içinde en kısa ömürlü olanı karizmatik otoritedir. Çünkü karizmatik otoritenin kendisine atfedilen özelliklerden beklenenlerin karşılığını sürekli bir biçimde vermesi çok zordur.
Weber'in otorite tipleri içinde en kısa ömürlü olanı karizmatik otoritedir. Çünkü karizmatik otoritenin kendisine atfedilen özelliklerden beklenenlerin karşılığını sürekli bir biçimde vermesi çok zordur.
Soru 89
Aşağıda bazı kavramlar ile ilgili isimler eşleştirilmiştir. Bu eşleştirmelerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Habermas-meşruluk krizi
B
Weber-poliarşi
C
Michels-olağanüstü hal
D
Mosca-parlamenter egemenlik
E
Dahl-mana
Açıklama:
Meşruluk, otorite tiplerini ve meşruluğun siyasal sistemler için önemini açıklayabileceksiniz.
Jurgen Habermas, devletin kamusal alana müdahalelerinin bir süre sonra bir meşruiyet krizi ile sonuçlanacağını söylemektedir.
Jurgen Habermas, devletin kamusal alana müdahalelerinin bir süre sonra bir meşruiyet krizi ile sonuçlanacağını söylemektedir.
Soru 90
"Genel anlamda bir bireyin yahut bireyler topluluğunun kendi istekleri doğrultusunda, rızaları olup olmadığına bakmaksızın diğer insanların davranışlarını etkileyebilme, yönlendirebilme veya denetleyebilmesi; toplumu yönetme, yönlendirme gücü, bu gücü elinde bulunduran otorite, ilişki veya organ anlamına gelmektedir" Aşağıdakilerden hangisi tanıma ait doğru cevaptır?
Seçenekler
A
İktidar
B
Güç
C
Muhalefet
D
Hükümet
E
Siyaset
Açıklama:
Ayrıca iktidarın, “başkalarının davranışlarını kontrol edebilme kapasitesi” anlamı da vardır.
Etimolojik olarak kudret kelimesinden türeyen ve mülk, erk, saltanat, kontrol edebilme gücü gibi anlamlara gelen iktidar;Genel anlamda bir bireyin yahut bireyler topluluğunun kendi istekleri doğrultusunda, rızaları olup olmadığına bakmaksızın diğer insanların davranışlarını etkileyebilme, yönlendirebilme veya denetleyebilmesi; toplumu yönetme, yönlendirme gücü, bu gücü elinde bulunduran otorite, ilişki veya organ anlamına gelmektedir.
Etimolojik olarak kudret kelimesinden türeyen ve mülk, erk, saltanat, kontrol edebilme gücü gibi anlamlara gelen iktidar;Genel anlamda bir bireyin yahut bireyler topluluğunun kendi istekleri doğrultusunda, rızaları olup olmadığına bakmaksızın diğer insanların davranışlarını etkileyebilme, yönlendirebilme veya denetleyebilmesi; toplumu yönetme, yönlendirme gücü, bu gücü elinde bulunduran otorite, ilişki veya organ anlamına gelmektedir.
Soru 91
Hangi bilim insanına göre, "iktidar, bir toplumsal ilişkide, bir kişi ya da grubun kendi iradesini, dirençleri aşıp yerine getirme olanağıdır. Yani iktidar bir toplumsal ilişki, sosyal yaşam düzleminde var olur. " Aşağıdaki seçeneklerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Antonio Gramsci
B
M. Foucault
C
Max Weber
D
Robert Michels
E
V. Pareto
Açıklama:
Max Weber'e göre iktidar, bir toplumsal ilişkide, bir kişi ya da grubun kendi iradesini, dirençleri aşıp yerine getirme olanağıdır. Yani iktidar bir toplumsal ilişki, sosyal yaşam düzleminde var olur.
Soru 92
"Bir toplumda siyasi iktidar yetkisi kullanan kurumların belli bir düzenlilik ve karşılıklı etkileşim içinde oluşturdukları bütünlük" tanımı, aşağıdaki seçeneklerdeki kavramlardan hangisine aittir?
Seçenekler
A
Muhalefet
B
Hükümet
C
Ekonomik sistem
D
İktidar
E
Siyasal sistem
Açıklama:
Siyasal sistem, bir toplumda siyasi iktidar yetkisi kullanan kurumların belli bir düzenlilik ve karşılıklı etkileşim içinde oluşturdukları bütünlük olarak tanımlanır.
Soru 93
Toplumsal düzlemde işleyen iktidarın kaç türde yönetim tarzı oluşur?
Seçenekler
A
3
B
2
C
6
D
7
E
4
Açıklama:
Toplumsal düzlemde işleyen iktidarın kaynağı fiziksel (zor kullanma gücü, kuvvet kullanımı), ekonomik (maaş, ödüllendirme) veya sembolik (saygı, prestij, propaganda, meşruluk) olabilir. Bu kaynaklara bağlı olarak iktidar, kaba kuvvete, parasal güce, itibara veya otoriteye dayalı olarak elde edilip uygulanabilir.
Soru 94
Toplumsal iktidar kaç biçimde kendini göstermektedir? Aşağıdaki seçeneklerden hangisi doğru cevaptır?
Seçenekler
A
2
B
3
C
5
D
4
E
7
Açıklama:
Toplumsal ilişkiler içinde işleyen “toplumsal iktidar” kavramı, daha kapsamlı bir çerçeve içinde farklı iktidar biçimlerini de kapsar. Toplumsal iktidarın üç biçimi vardır. Bunlar: (i) Ekonomik iktidar: Nadir olan mal ve kaynakları elde tutup
diğerlerinin emek gücüne sahip olmak, (ii) ideolojik iktidar: Bir otorite tarafından
desteklenen belirlenmiş bir yapıya ait fikirleri ve inançları elde tutmak, (iii) Siyasal iktidar: Fiziksel zor kullanmayı mümkün kılan bir takım donanımlara sahip olma ile temellenmiş yetki.
Ekonomik iktidar, ideolojik iktidar ve siyasal iktidar, toplumsal iktidarın üç biçimidir.
diğerlerinin emek gücüne sahip olmak, (ii) ideolojik iktidar: Bir otorite tarafından
desteklenen belirlenmiş bir yapıya ait fikirleri ve inançları elde tutmak, (iii) Siyasal iktidar: Fiziksel zor kullanmayı mümkün kılan bir takım donanımlara sahip olma ile temellenmiş yetki.
Ekonomik iktidar, ideolojik iktidar ve siyasal iktidar, toplumsal iktidarın üç biçimidir.
Soru 95
İktidar ilişkileri ekonomik ve fiziksel kaynağa dayalı olduğunda hangi görünümünde ortaya çıkar. Aşağıdaki seçeneklerden hangisi doğru cevaptır?
Seçenekler
A
Zor Kullanma ve Otorite
B
Seçkinci ve Çoğulcu Teori
C
Klasik Elit Teoriler
D
Halk Egemenliği
E
Monarşi
Açıklama:
İktidarın Görünümleri: Zor Kullanma ve Otorite, İktidarın kaynaklarındaki farklılık, iktidarın farklı görünümlerle ortaya çıkmasına da yol açar. İktidarın zor kullanma ve otorite biçiminde iki uç görünümünden bahsetmek mümkündür. İktidar ilişkileri ekonomik ve fiziksel kaynağa dayalı olduğunda ilişki cebir yani zor kullanma görünümünde ortaya çıkar.
Soru 96
"Belli bir ülke üzerinde yaşayan toplumun bütünü üzerinde işleyen iktidardır. Sosyal yaşamda bir babanın aile içindeki iktidarı aile ölçeğiyle öğretmenin öğrenciler üzerindeki iktidarı sınıfla sınırlıyken siyasal iktidar toplumdaki tüm birey, grup ve kurumlar üzerinde işler". Aşağıdaki seçeneklerden hangisi bu tanıma ait kavramı veren doğru cevaptır?
Seçenekler
A
Sosyal iktidar
B
Monarşik iktidar
C
Demokratik iktidar
D
Aristokratik iktidar
E
Siyasal iktidar
Açıklama:
Siyasal iktidar, iktidarın boyutlarından biridir ve kamusal alanda işleyen iktidardır. En genel anlamıyla siyasal iktidar, belli bir ülke üzerinde yaşayan toplumun bütünü üzerinde işleyen iktidardır. Sosyal yaşamda bir babanın aile içindeki iktidarı aile ölçeğiyle öğretmenin öğrenciler üzerindeki iktidarı sınıfla sınırlıyken siyasal iktidar toplumdaki tüm birey, grup ve kurumlar üzerinde işler. Bu açıdan siyasal iktidar diğer sosyal iktidar biçimlerinden ayrılır.
Soru 97
Poliarşi yaklaşımına göre, "iktidar birbirleriyle rekabet hâlindeki çoğul seçkin grupları tarafından paylaşılır ve bu çoğulluk, oligarşinin demokrasiyle uyumlu olmasını sağlar". Bu yaklaşım türü hangi ünlü yazara aittir? Aşağıdaki seçeneklerden hangisi doğru cevaptır?
Seçenekler
A
V. Pareto
B
R. Dahl
C
Robert Michels
D
M. Foucault
E
Antonio Gramsci
Açıklama:
Demokratik elit teorilerine benzer bir yaklaşımı benimseyen ve R. Dahl’in başını çektiği çoğulcular ise iktidarın eşitsiz paylaşıldığını kabul etmekle beraber tüm
iktidarın sadece tek bir azınlık grubunun elinde yoğunlaşmadığını, birbirine rakip
çoğul seçkin gruplarından bahsedilebileceğini belirtirler.
R. Dahl’in poliarşi yaklaşımına göre, iktidar, birbirleriyle rekabet hâlindeki çoğul seçkin grupları tarafından paylaşılır ve bu çoğulluk, oligarşinin demokrasiyle uyumlu olmasını sağlar.
iktidarın sadece tek bir azınlık grubunun elinde yoğunlaşmadığını, birbirine rakip
çoğul seçkin gruplarından bahsedilebileceğini belirtirler.
R. Dahl’in poliarşi yaklaşımına göre, iktidar, birbirleriyle rekabet hâlindeki çoğul seçkin grupları tarafından paylaşılır ve bu çoğulluk, oligarşinin demokrasiyle uyumlu olmasını sağlar.
Soru 98
"Kutsallık, örf, adet, alışkanlıklar ve geleneksel değerlerin yer aldığı otorite ilişkisidir" açıklaması, aşağıdaki seçeneklerden hangi kavramın tanımıdır?
Seçenekler
A
Örf
B
Fiziksel kaynak
C
Askeri kaynak
D
Otoriter kaynak
E
Geleneksel otorite
Açıklama:
Örflere dayanan bu hükümranlık tipinde, hatırlanamayacak kadar eskiye giden kökenlerin, kendi başına süreklilik arz eden bir meşruluğa sahip olduğuna inanılır. Hanedanlığın hüküm sürdüğü bir siyasal sistemde kral ölünce, bir başka hanedan üyesinin kral olması geleneksel otorite ilişkilerini örnekler.
Geleneksel otorite,
Kutsallık, örf, adet, alışkanlıklar ve geleneksel değerlerin yer aldığı otorite
ilişkisidir.
Geleneksel otorite,
Kutsallık, örf, adet, alışkanlıklar ve geleneksel değerlerin yer aldığı otorite
ilişkisidir.
Soru 99
"Geleneksel veya dinsel kurallar değil de akıl temel alınarak yapılan kurallarla işleyen otoritedir. Bu otoritenin en güzel örneği modern bürokrasilerdir". Aşağıdaki seçeneklerden hangisi bu tanıma ait doğru cevaptır?
Seçenekler
A
Karizmatik otorite
B
Yasal-ussal otorite
C
Kanuni otorite
D
Otorite
E
Meşruluk
Açıklama:
Yasal-Ussal Gerekçelerden Doğan Meşruluk (Yasal-Ussal Otorite)
Weber tipolojisindeki bir diğer otorite ise dini kurallar ya da geleneklere değil de
akıl temel alınarak yapılmış yasalara ve kurallara dayalı olan yasal-ussal otoritedir.
Bu otorite tipinde meflru hükümranlık, yasal konum ve işlevsel yeterliliğin geçerliliğine olan inanca dayanır.
Yasal-ussal otorite, geleneksel veya dinsel kurallar değil de akıl temel alınarak yapılan kurallarla işleyen otoritedir. Bu otoritenin en güzel örneği modern bürokrasilerdir.
Weber tipolojisindeki bir diğer otorite ise dini kurallar ya da geleneklere değil de
akıl temel alınarak yapılmış yasalara ve kurallara dayalı olan yasal-ussal otoritedir.
Bu otorite tipinde meflru hükümranlık, yasal konum ve işlevsel yeterliliğin geçerliliğine olan inanca dayanır.
Yasal-ussal otorite, geleneksel veya dinsel kurallar değil de akıl temel alınarak yapılan kurallarla işleyen otoritedir. Bu otoritenin en güzel örneği modern bürokrasilerdir.
Soru 100
Siyaset biliminde örgütlü azınlıkların örgütsüz yığınlara hükmetmesine ne denir?
Seçenekler
A
Demokrasi
B
Ekolojizm
C
Feodalite
D
Poliarşi
E
Elitist
Açıklama:
Siyaset biliminde örgütlü azınlıkların örgütsüz yığınlara hükmetmesine "Elitizm" (Seçkincilik) denir.
Soru 101
Tüm yönetimlerin oligarşik bir nitelik gösterdiğini söyleyen bilim adamı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Platon
B
Mills
C
Mosca
D
V. Pareto
E
M. Foucault
Açıklama:
Tüm yönelimlerin oligarşik bir nitelik gösterdiğini söyleyen bilim adamı "Mills"tir. Doğru yanıt: B'dir.
Soru 102
Toplumun bilge bir kral ya da mülk sahibi soylu tarafından yönetilmesi gerektiğini söyleyen bilim adamı veya düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Aristotoles
B
Noam Chomsky
C
Jean Bodin
D
Alain Lancelot
E
Adam Swift
Açıklama:
Toplumun bilge bir kral ya da mülk sahibi soylu tarafından yönetilmesi gerektiğini söyleyen bilim adamı "Aristotoles"tir. Doğru yanıt: A'dır.
Soru 103
"Devlet benim" diyen Fransız kralı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
IV. Henri
B
François
C
XIV. Louis
D
II. Philippe
E
VII. Charles
Açıklama:
"Devlet benim" diyen Fransız kralı "XIV. Louis" dir. Doğru yanıt: C'dir
Soru 104
Voltaire ve Rousseau gibi düşünürlerin "egemenlik ulusundur" ve "seçmen çoğunluğu" görüşüne uygun yönetim sisteminin adı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kominizm
B
Monarşi
C
Meşrutiyet
D
Demokrasi
E
Faşizm
Açıklama:
Voltaire ve Rousseau gibi düşünürlerin "Egemenlik ulusundur" görüşüne uygun yönetim sisteminin adı "Demokrasi"dir.
Soru 105
Max Weber kaç tip otorite ilişkisi tanımlamıştır?
Seçenekler
A
İki tip otorite
B
Üç tip otorite
C
Dört tip otorite
D
Beş tip otorite
E
Altı tip otorite
Açıklama:
Doğru cevap B şıkkıdır. Max Weber’in Meşru İktidar (Otorite) Tipolojisi başlığı altında açıklandığı gibi, Max Weber, farklı toplumlardaki siyasal sistemleri incelemiş ve iktidarın meşrulaştırılarak otoriteye, meşru tahakküme dönüştürüldüğü üç tip otorite ilişkisi tanımlamıştır.
Soru 106
Geleneksel otoritenin meşrulaştırma sürecinde aşağıdakilerden hangisi yer almaz?
Seçenekler
A
Eşitlik
B
Örf
C
Âdet
D
Alışkanlıklar
E
Gelenek
Açıklama:
Geleneksel otoritenin meşrulaştırma sürecinde "Eşitlik" bulunmaz. Doğru yanıt: A'dır.
Soru 107
Aşağıdakilerden hangisi Weber'in "Geleneksel Otorite" tezinin bir özelliği değildir?
Seçenekler
A
İnançlar ve değerler otoriteyi belirler.
B
Düşünceler geleneklere uygun olmalıdır.
C
Geleneksel otorite, krallıkla yönetilen toplumlarda görülür.
D
Liderlerin yönetimi akla dayalı olarak belirlenmiş yasalara uygundur.
E
Liderlerin inançları kutsal sayılır.
Açıklama:
Liderlerin yönetiminin akla dayalı yasalara uygun olması "yasal-ussal otorite"nin bir özelliğidir. Bu sebeple doğru yanıt: D'dir.
Soru 108
Aşağıdakilerden hangisi demokratik mekanizmaların işletildiği bir ülkede meşru yönetimin bir özelliğidir?
Seçenekler
A
Halk iktidarın uyruğudur.
B
Kutsallığa dayalı statüler ön plandadır.
C
Seçimle iktidar el değiştirir.
D
Kurallar değil, gelenekler önemlidir.
E
Ast ve üst ilişkisi değil, efendi ve hizmetçi ilişkisi vardır.
Açıklama:
Seçimle iktidar el değiştirmesi meşru yönetimin bir özelliğidir. Doğru yanıt: C'dir.
Soru 109
Aşağıdakilerden hangisi meşruluğun dayandığı hususlardan biri değildir?
Seçenekler
A
Yönetim kısmen de olsa yönettikleriyle işbirliği yapar.
B
Yönetim itaat görmek ister.
C
Yönetim emirlerinin meşru olduğunu göstermek ister.
D
Meşruluk, siyasal sistemin otorite niteliğine bürünmesi aracıdır.
E
Yönetimin meşruiyeti, halkın iradesine bağlı değildir.
Açıklama:
Yönetimin meşruiyeti halkın iradesi ile belirlenir. Halkın iradesi de seçimlerle gerçekleşir. Doğru yanıt:E'dir.
Soru 110
".............., Siyaset Bilimi literatürünün ana kavramlarından birisidir. Siyasal olguların bilimsel olarak çözümlenmesi sürecinde bunun ne olduğu, nasıl ortaya çıktığı, nasıl işlediği ve nasıl paylaşıldığı meselesi üzerine yapılan tartışmalar çok önemli yer tutar. Siyaset literatürünün diğer temel kavramlarından egemenlik ve meşruluk iktidarın sıfatlarındandır."
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi doğru şekilde tamamlar?
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi doğru şekilde tamamlar?
Seçenekler
A
İktidar
B
Egemenlik
C
Muhalefet
D
Seçim
E
Doğruluk
Açıklama:
İKTİDAR başlığı altında açıklandığı gibi, "İktidar, Siyaset Bilimi literatürünün ana kavramlarından birisidir. Siyasal olguların bilimsel olarak çözümlenmesi sürecinde iktidarın ne olduğu, nasıl ortaya çıktığı, nasıl işlediği ve nasıl paylaşıldığı meselesi üzerine yapılan tartışmalar çok önemli yer tutar. Siyaset literatürünün diğer temel kavramlarından egemenlik ve meşruluk iktidarın sıfatlarındandır".
Soru 111
"................, bir toplumda siyasi iktidar yetkisi kullanan kurumların belli bir düzenlilik ve karşılıklı etkileşim içinde oluşturdukları bütünlük."
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi doğru şekilde tamamlar?
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi doğru şekilde tamamlar?
Seçenekler
A
Siyasal sistem
B
Toplumsal sistem
C
Teokratik sistem
D
Sosyolojik sistem
E
Demokratik sistem
Açıklama:
Doğru cevap A şıkkıdır. İKTİDAR başlığı altında açıklandığı gibi, "Siyasal sistem, bir toplumda siyasi iktidar yetkisi kullanan kurumların belli bir düzenlilik ve karşılıklı etkileşim içinde oluşturdukları bütünlüktür."
Soru 112
I. Fiziksel kaynak
II. Ekonomik Kaynak
III. Sembolik Kaynak
IV. Teorik
Yukarıdakilerden hangileri iktidarın kaynaklarıyla ilişkindir?
II. Ekonomik Kaynak
III. Sembolik Kaynak
IV. Teorik
Yukarıdakilerden hangileri iktidarın kaynaklarıyla ilişkindir?
Seçenekler
A
I ve II
B
II ve III
C
III ve IV
D
I, II ve III
E
Yalnız III
Açıklama:
Doğru cevap D şıkkıdr. İktidarın Kaynakları ve Teknikleri başlığı altında açıklandığı gibi, iktidarın fiziksel, ekonomik ve sembolik olmak üzere üç kaynağı vardır.
Soru 113
"............. iktidar, ideolojik iktidar ve siyasal iktidar, toplumsal iktidarın üç biçimidir."
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi doğru şekilde tamamlar?
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi doğru şekilde tamamlar?
Seçenekler
A
Ekonomik
B
Sosyolojik
C
Ekolojik
D
Teokratik
E
Baskın
Açıklama:
Doğru cevap A şıkkıdır. Sosyal İktidar: İktidarın Toplumsal Dağılımı ve Paylaşımı (Seçkinci ve Çoğulcu Teori) başlığı altında yana çıkma kutucuğunda açıklandığı gibi, "Ekonomik iktidar, ideolojik iktidar ve siyasal iktidar, toplumsal iktidarın üç biçimidir.
Soru 114
"............ dolaşımı, eski seçkinler grubunun yerini yeni bir seçkinler grubunun almasıdır ve Pareto’ ya göre bu dolaşım, düzenin sigortasıdır."
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi doğru şekilde tamamlar?
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi doğru şekilde tamamlar?
Seçenekler
A
Elit
B
Halk
C
İşçi
D
Bürokrasi
E
Liderlik
Açıklama:
Doğru cevap A şıkkıdır. Klasik Elit Teorileri başlığı altında yana çıkma kutucuğunda açıklandığı gibi, "Elit dolaşımı, eski seçkinler grubunun yerini yeni bir seçkinler grubunun almasıdır ve Pareto’ya göre bu dolaşım, düzenin sigortasıdır."
Soru 115
"............... özünde yasa yapma, kural koyma ve etkin biçimde hüküm sürme becerisidir."
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi doğru şekilde tamamlar?
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi doğru şekilde tamamlar?
Seçenekler
A
Egemenlik
B
Ulusalcılık
C
Milliyetçilik
D
Devletçilik
E
İktidar
Açıklama:
Doğru cevap A şıkkıdır. EGEMENLİK başlığı altında açıklandığı gibi, "Egemenlik özünde yasa yapma, kural koyma ve etkin biçimde hüküm sürme becerisidir."
Soru 116
Avrupa'da modern ulus devlet ne zaman ortaya çıkmıştır?
Seçenekler
A
16. ve 17. yüzyıllarda
B
15. yüzyılda
C
18.yüzyılda
D
19.yüzyılda
E
20.yüzyılda
Açıklama:
Doğru cevap A şıkkıdır. Klasik-Mutlakıyetçi ve Demokratik Egemenlik Anlayışı başlığı altında açıklandığı gibi, modern ulus devlet 16. ve 17. yüzyıllarda Avrupa’da ortaya çıkmış ve modern ulus devletin ortaya çıkması ile birlikte tarihsel olarak değişen egemenlik kavram de gündeme gelmeye başlamıştır.
Soru 117
"............... devlet, belli bir ülke üzerinde işleyen egemen iktidardır ve bu iktidar zor kullanma tekelini elinde tutar." Boşluğa hangisi gelmelidir?
Seçenekler
A
İç egemenlik
B
Dış egemenlik
C
Ulusal egemenlik
D
Egemen devlet
E
Ulus devlet
Açıklama:
İç Egemenlik
Devlet, belli bir ülke üzerinde iflleyen egemen iktidard›r ve bu iktidar zor kullanma tekelini elinde tutar.
Devlet, belli bir ülke üzerinde iflleyen egemen iktidard›r ve bu iktidar zor kullanma tekelini elinde tutar.
Soru 118
".................... toplumların ekonomik, siyasal, kültürel, sosyal, teknolojik ve ekolojik
alanlarda bütünleşmesi ve dayanışmanın artması sürecini ifade etmektedir. Dünyanın tek düze hale gelmesi değilse de farklılıkların azalması, gücün ve etkinin yerelden küresel alana taşınmasıdır."
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi doğru şekilde tamamlar?
alanlarda bütünleşmesi ve dayanışmanın artması sürecini ifade etmektedir. Dünyanın tek düze hale gelmesi değilse de farklılıkların azalması, gücün ve etkinin yerelden küresel alana taşınmasıdır."
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi doğru şekilde tamamlar?
Seçenekler
A
Küreselleşme
B
Ulusalcılık
C
Milliyetçilik
D
Muhalefet
E
Siyasal iktidar
Açıklama:
Doğru cevap A şıkkıdır. Küreselleşme ve Egemenlik başlığı altında açıklandığı gibi, "Küreselleşme toplumların ekonomik, siyasal, kültürel, sosyal, teknolojik ve ekolojik alanlarda bütünleşmesi ve
dayanışmanın artması sürecini ifade etmektedir. Dünyanın tek düze hale gelmesi değilse de farklılıkların azalması, gücün ve etkinin yerelden küresel alana taşınmasıdır."
dayanışmanın artması sürecini ifade etmektedir. Dünyanın tek düze hale gelmesi değilse de farklılıkların azalması, gücün ve etkinin yerelden küresel alana taşınmasıdır."
Soru 119
"............. otorite, kutsallık, örf, adet, alışkanlıklar ve geleneksel değerlerin yer aldığı otorite ilişkisidir."
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi doğru şekilde tamamlar?
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi doğru şekilde tamamlar?
Seçenekler
A
Geleneksel
B
Yenilikçi
C
Geçici
D
Yasal-ussal
E
Karizmatik
Açıklama:
Doğru cevap A şıkkıdır. Geleneksel Gerekçelerden Doğan Meşruluk (Geleneksel Otorite) başlığı altında sayfa 48'de açıklandığı gibi, "Geleneksel otorite, kutsallık, örf, adet, alışkanlıklar ve geleneksel değerlerin yer aldığı otorite ilişkisidir."
Soru 120
Aşağıdaki hangi düşünüre göre iktidar bir toplumsal ilişkide, bir kişi ya da grubun kendi iradesini, dirençleri aşıp yerine getirme olanağıdır?
Seçenekler
A
A.Gramsci
B
Marx
C
Lenin
D
S.Lukes
E
M.Weber
Açıklama:
İktidar başlığı altında anlatıldığı gibi, Max Weber'e göre iktidar bir toplumsal ilişkide, bir kişi ya da grubun kendi iradesini, dirençleri aşıp yerine getirme olanağıdır.
Doğru yanıt E şıkkıdır.
Doğru yanıt E şıkkıdır.
Soru 121
"Bir etkileme, belirleme becerisi olarak iktidarın farklı yüzleri, boyutları ortaya çıkar. İktidar bazen karar verme, gündem belirleme, gündemi saptırma becerisi olabileceği gibi bazen de hegemonik tarzda başkalarının düşüncelerini, isteklerini veya ihtiyaçlarını belirleme şeklinde ortaya çıkabilir. Bir anlamda iktidar ilişkisinin bir tarafı (A), çıkarıyla çatışsa da diğer tarafı (B) etkiler; B'ye gerçek çıkarının ne olduğu öğretilir, B'nin durumu belirlenir, onun için erişebilir olan bilgiler yönlendirilebilir..."
Yukarıda yer alan bu alıntı analiz edildiğinde aşağıdaki şıklar içinde iktidarın hangi gücüne vurgu yapmaktadır?
Yukarıda yer alan bu alıntı analiz edildiğinde aşağıdaki şıklar içinde iktidarın hangi gücüne vurgu yapmaktadır?
Seçenekler
A
Propaganda ve psikolojik kontrol
B
Karar verme
C
Yönlendirme
D
Savunma
E
Teşvik etme
Açıklama:
İktidar başlığı altında açıklandığı gibi, propaganda, ideolojik aşılama, psikolojik kontrol gibi uygulamalar da iktidarla ilgilidir.
Doğru cevap A şıkkıdır.
Doğru cevap A şıkkıdır.
Soru 122
I. Ekonomik zenginlik, fiziki güç, silah gücü gibi maddi farklılıkların yanında bilgi, yetenek, statü, kişilik özellikleri gibi maddi olmayan farklılıklar iktidar ilişkisinde birer kaynağa dönüşür.
II. Bir iktidar ilişkisi servete, konuma, bilgiye, karizmaya dayanabilir ya da sadece otoriteden kaynaklanabilir.
III. Toplumsal düzlemde işleyen iktidarın kaynağı fizikse, ekonomik veya sembolik olabilir.
IV. İktidar başkalarının davranışlarını etkileyebilmeyi hedeflemez.
V. İktidar toplumsal yaşamın her alanında yer almak zorunda değildir.
Yukarıdakilerden hangileri iktidarın temel fonksiyonlarına ilişkindir?
II. Bir iktidar ilişkisi servete, konuma, bilgiye, karizmaya dayanabilir ya da sadece otoriteden kaynaklanabilir.
III. Toplumsal düzlemde işleyen iktidarın kaynağı fizikse, ekonomik veya sembolik olabilir.
IV. İktidar başkalarının davranışlarını etkileyebilmeyi hedeflemez.
V. İktidar toplumsal yaşamın her alanında yer almak zorunda değildir.
Yukarıdakilerden hangileri iktidarın temel fonksiyonlarına ilişkindir?
Seçenekler
A
Yalnz I
B
Yanlız II
C
I ve III
D
I ve IV
E
I, II ve III
Açıklama:
İktidarın Kaynakları ve Teknikleri başlığı altında görüleceği gibi, ikitfarın kaynakları ve teknikleri açısından I,II ve III şıklarda geçen tanımlamalar önemlidir.
Doğru cevap E şıkkıdır.
Doğru cevap E şıkkıdır.
Soru 123
"...Şiddet araçları üzerindeki denetim ve bu denetimi işletecek polis, asker teşkilatları oluşturmak siyasal iktidarın temel niteliklerindendir ve bu nitelik var olmadan hiç bir devlet ayakta kalamaz..."
Yukarıda yer alan bu alıntıda aşağıda iktidarın devlet yönetiminde öne çıkan hangi özelliği üzerinde durulmaktadır?
Yukarıda yer alan bu alıntıda aşağıda iktidarın devlet yönetiminde öne çıkan hangi özelliği üzerinde durulmaktadır?
Seçenekler
A
Ekonomik kaynak özelliği
B
Fiziksel kaynak özelliği
C
Sembolik kaynak özelliği
D
Toplumsal kaynak özelliği
E
Otoriter kaynak özelliği
Açıklama:
Bu tanımlamada, iktidarın fiziksel kaynak özelliğini kullanması ve uygulaması özelliği üzerinde durulmaktadır.
Doğru cevap B şıkkıdır.
Doğru cevap B şıkkıdır.
Soru 124
İktidar tesis etmenin en ekonomik ve en verimli kaynağı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Fiziksel kaynak
B
Ekonomomik kaynak
C
Nüfus kaynağı
D
Siyasi kaynak
E
Sembolik kaynak
Açıklama:
Sembolik Kaynak başlığı altında açıklandığı gibi, sembolik kaynakların kullanımı propaganda, endoktrinasyon ve yönlendirme tekniklerinde daha etkin olunmasına katkı sağlar
Doğru cevap E şıkkıdır.
Doğru cevap E şıkkıdır.
Soru 125
1. Ekonomik iktidar
2. İdeolojik iktidar
3. Siyasal iktidar
4. Yapısal iktidar
5. Mikro iktidar
K. Nadir olan mal ve kaynakları elde tutup diğerlerinin emek gücüne sahip olmak.
L. Bir otorite tarafından desteklenen belirllenmiş bir yapıya ait fikirleri ve inançları elde tutmak.
M. Fiziksel zor kullanmayı mümkün kılan bir takım donamımlara sahip olma ile temellenmiş yetkiye sahip olmak.
Yukarıda toplumsal iktidarın biçimlerini gösteren doğru eşleştirme aşağıdakilerden hangisinde verilmiştir?
2. İdeolojik iktidar
3. Siyasal iktidar
4. Yapısal iktidar
5. Mikro iktidar
K. Nadir olan mal ve kaynakları elde tutup diğerlerinin emek gücüne sahip olmak.
L. Bir otorite tarafından desteklenen belirllenmiş bir yapıya ait fikirleri ve inançları elde tutmak.
M. Fiziksel zor kullanmayı mümkün kılan bir takım donamımlara sahip olma ile temellenmiş yetkiye sahip olmak.
Yukarıda toplumsal iktidarın biçimlerini gösteren doğru eşleştirme aşağıdakilerden hangisinde verilmiştir?
Seçenekler
A
1-K, 2-L, 3-M
B
1-K, 2-M, 3-L
C
3-L, 2-M, 5-K
D
2-M, 3-L, 5-K
E
4-K, 3-L, 2-M
Açıklama:
Sosyal İktidar : İktidarın Toplumsal Dağılımı ve Paylaşımı başlığı altında anlatıldığı gibi, Toplumsal iktidarın üç biçimini ilişkin doğru eşleştirme 1-K, 2-L, 3-M şeklindedir.
Doğru cevap A şıkkıdır.
Doğru cevap A şıkkıdır.
Soru 126
Siyaset bilimi literatürüne katkı sağlamış olan demokrasilerde oligarşik eğilimlerin analiz edildiği "Parti Politikaları" adlı kitap aşağıdaki hangi bilim insanı tarafından yazılmıştır?
Seçenekler
A
V.Pareto
B
İbni Haldun
C
G.Mosca
D
Robert Michels
E
M.Foucault
Açıklama:
Bu kitap 20.yüzyılın başlarında Robert Michels tarafından siyaset bilimi literatürüne kazandırılmıştır.
Doğru cevap D şıkkıdır.
Doğru cevap D şıkkıdır.
Soru 127
İyi örgütlenmiş azınlıkların, örgütsüz yığınlara hükmetmesi konusu aşağıdakilerden hangi siyaset bilimi teorisinin temel çalışma alanını teşkil etmiştir?
Seçenekler
A
Elitizm teorileri
B
Davranış bilimleri teorisi
C
İdealizm teorisi
D
Realizm teorisi
E
Markist teori
Açıklama:
Elit grup ister tek bir sektörden oluşşsun isterse farklı seltörlerden kişileri barındırsın , değişmeyen gerçek her zaman iyi örgütlenmiş azınlıkların, örgütsüz yığınlara hükmettiğidir.
Doğru cevap A şıkkıdır.
Doğru cevap A şıkkıdır.
Soru 128
Siyaset biliminde egemenlik kavramı üzerinde durulurken otoriterliğe en çok eleştiri amaçlı örnek olarak verilen " Devlet benim" sözünü siyasi tarihte aşağıdakilerden kim söylemiştir?
Seçenekler
A
İbni Haldun
B
Makiyavel
C
Lenin
D
Napolyon
E
XIV.Louis
Açıklama:
Egemen İktidarın Özellikleri başlığı altında verilen örnek Fransa kralı XIV.Louis'e aittir.
Doğru cevap E şıkkıdır.
Doğru cevap E şıkkıdır.
Soru 129
"...Meşruluk iki belirleyici nitelik barındırır: (i) .........(1) hakkı veren usullerin var olduğu fikri ve (ii) yönetim biçimini haklı kılacak şekilde yöneten ve yönetilenlerin beraberce paylaştığı bazı.................(2) (ideolojilerin, rıza, inanç) varlığı..."
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan ve numaralandırılmış yerleri aşağıdakilerden hangisi doğru şekilde tamamlar?
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan ve numaralandırılmış yerleri aşağıdakilerden hangisi doğru şekilde tamamlar?
Seçenekler
A
idelojik güç / kültürel unsurların
B
ekonomik idare / siyasi unsurların
C
otorite / güç unsurlarının
D
planlama / örgütleme kapsitesini elde tutma
E
yönetme / dayanakların
Açıklama:
Meşruluk başlığı altında anlatıldığı gibi, bu "...Meşruluk iki belirleyici nitelik barındırır: (i) yönetme hakkı veren usullerin var olduğu fikri ve (ii) yönetim biçimini haklı kılacak şekilde yöneten ve yönetilenlerin beraberce paylaştığı bazı dayanakların (ideolojilerin, rıza, inanç) varlığı... şeklindedir.
Doğru cevap E şıkkıdır.
Doğru cevap E şıkkıdır.
Soru 130
Aşağıdakilerden hangisi iktidar kavramını, bir toplumsal ilişkide, bir kişi ya da grubun kendi iradesini, dirençleri aşıp yerine getirme olanağı olarak tanımlamaktadır?
Seçenekler
A
Max Weber
B
John Locke
C
Thomas Hobbes
D
Karl Marx
E
Carl Schmitt
Açıklama:
Sorunun yanıtı için ayrıntılı okuma "İktidar" başlığı altında yapılabilir.
İktidarın, “başkalarının davranışlarını kontrol edebilme kapasitesi” anlamı da vardır. Sosyal bilimlerde iktidarın tanımlanmasında kendisine sıkça gönderme yapılan Max Weber’e göre ise iktidar, bir toplumsal ilişkide, bir kişi ya da grubun kendi iradesini, karşılaştığı dirençleri aşıp yerine getirme olanağıdır.
İktidarın, “başkalarının davranışlarını kontrol edebilme kapasitesi” anlamı da vardır. Sosyal bilimlerde iktidarın tanımlanmasında kendisine sıkça gönderme yapılan Max Weber’e göre ise iktidar, bir toplumsal ilişkide, bir kişi ya da grubun kendi iradesini, karşılaştığı dirençleri aşıp yerine getirme olanağıdır.
Soru 131
Aşağıdakilerden hangisi iktidar olgusunu bazen karar verme, gündem belirleme,
gündemi saptırma becerisi olabileceği gibi bazen de hegemonik bir bilinç inşa etme gücü olarak tanımlamaktadır?
gündemi saptırma becerisi olabileceği gibi bazen de hegemonik bir bilinç inşa etme gücü olarak tanımlamaktadır?
Seçenekler
A
Max Weber
B
Antonio Gramsci
C
J.J. Rousseau
D
Niccolo Machiavelli
E
Jean Bodin
Açıklama:
Doğru yanıt için ayrıntılı okuma "İktidar" başlığında yapılabilir
Bir etkileme, belirleme becerisi olarak iktidarın farklı yüzleri, boyutları ortaya çıkar. İktidar bazen karar verme, gündem belirleme, gündemi saptırma becerisi olabileceği gibi bazen de hegemonik biçimde ikna ederek ya da bilinç inşa
ederek nüfuz etme gücünü ifade etmektedir.
Bir etkileme, belirleme becerisi olarak iktidarın farklı yüzleri, boyutları ortaya çıkar. İktidar bazen karar verme, gündem belirleme, gündemi saptırma becerisi olabileceği gibi bazen de hegemonik biçimde ikna ederek ya da bilinç inşa
ederek nüfuz etme gücünü ifade etmektedir.
Soru 132
1. “İktidar” Etimolojiye göre başkalarının davranışlarını kontrol edebilme kapasitesidir Max Weber’e göre siyaset biliminin ana kavramlarından birisi olan “iktidar” bir toplumsal ilişkide bir kişi ya da grubun kendi iradesini dirençleri aşarak yerine getirme olanağıdır buna göre aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
a) İktidar tüm insanların ikna yeteneklerinde vardır.
B
b) İnsanlar arasındaki farklılıklar toplumsal yaşama eşitsizlik olarak yansır.
C
c) Toplumda bazı insanlar daha güçlü, bazıları daha zayıf, daha zengin ya da daha fakir olabilir.
D
d) İnsanlar arasındaki farklılıklar bir kişi ya da grubun itaat üretme becerisini elde etmelerine yani muktedir olmalarına sebep olur.
E
e) İnsanlar arasındaki farklılıklar toplumun hiyerarşik olarak örgütlenmesine sebep olur.
Açıklama:
Etimolojik olarak kudret kelimesinden türeyen ve mülk, erk, saltanat, kontrol
edebilme gücü gibi anlamlara gelen iktidar; genel anlamda bir bireyin yahut bireyler
topluluğunun kendi istekleri doğrultusunda, rızaları olup olmadığına bakmaksızın
diğer insanların davranışlarını etkileyebilme, yönlendirebilme veya denetleyebilmesi;
toplumu yönetme, yönlendirme gücü, bu gücü elinde bulunduran otorite, ilişki
veya organ anlamına gelmektedir. Ayrıca iktidarın, “başkalarının davranışlarını
kontrol edebilme kapasitesi” anlamı da vardır. Sosyal bilimlerde iktidarın tanımlanmasında
sıkça gönderme yapılan Max Weber’e göre ise iktidar, bir toplumsal ilişkide,
bir kişi ya da grubun kendi iradesini, dirençleri aşıp yerine getirme olanağıdır.
Yani iktidar bir toplumsal ilişki, sosyal yaşam düzleminde var olur.
edebilme gücü gibi anlamlara gelen iktidar; genel anlamda bir bireyin yahut bireyler
topluluğunun kendi istekleri doğrultusunda, rızaları olup olmadığına bakmaksızın
diğer insanların davranışlarını etkileyebilme, yönlendirebilme veya denetleyebilmesi;
toplumu yönetme, yönlendirme gücü, bu gücü elinde bulunduran otorite, ilişki
veya organ anlamına gelmektedir. Ayrıca iktidarın, “başkalarının davranışlarını
kontrol edebilme kapasitesi” anlamı da vardır. Sosyal bilimlerde iktidarın tanımlanmasında
sıkça gönderme yapılan Max Weber’e göre ise iktidar, bir toplumsal ilişkide,
bir kişi ya da grubun kendi iradesini, dirençleri aşıp yerine getirme olanağıdır.
Yani iktidar bir toplumsal ilişki, sosyal yaşam düzleminde var olur.
Soru 133
2. S. Lukes’a göre “iktidar” kavramının bir etkileme ve belirleme becerisidir böylece “iktidarın” farklı yüzleri ve boyutları ortaya çıkar “iktidar” karar verme, gündem belirleme, gündem saptırma becerisi ve hegemonik tarzda başkalarının düşüncelerini, isteklerini ve ihtiyaçlarını belirlemektir bu durum karşısında aşağıdakilerden hangisi “iktidar” kavramının ilgili olduğu konulardan birisi değildir?
Seçenekler
A
a) Propaganda
B
b) Açık işleyiş
C
c) İdeoloji aşılama
D
d) Psikolojik kontrol
E
e) İnsanların tercihlerini belirleme
Açıklama:
İKTİDAR
Bir etkileme, belirleme becerisi olarak iktidarın
farklı yüzleri, boyutları ortaya çıkar.
İktidar bazen karar verme, gündem belirleme,
gündemi saptırma becerisi olabileceği gibi
bazen de hegemonik (ikna ederek, bilinç inşa
ederek -A. Gramsci) tarzda başkalarının düşüncelerini,
isteklerini veya ihtiyaçlarını belirleme (S. Lukes) şeklinde ortaya çıkabilir
Bir etkileme, belirleme becerisi olarak iktidarın
farklı yüzleri, boyutları ortaya çıkar.
İktidar bazen karar verme, gündem belirleme,
gündemi saptırma becerisi olabileceği gibi
bazen de hegemonik (ikna ederek, bilinç inşa
ederek -A. Gramsci) tarzda başkalarının düşüncelerini,
isteklerini veya ihtiyaçlarını belirleme (S. Lukes) şeklinde ortaya çıkabilir
Soru 134
3. Michel Foucault’a göre “iktidar” baskın bir iradenin bireyler ve gruplar üzerinde dayatılmasıdır böylece “iktidarın” bir görünen açık işleyişi bir de doğrudan gözlemlenemeyen işleyişi vardır buna göre aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
a) Bir iktidar gündemi belirleyebilir.
B
b) Tartışmaları sınırlandırabilir.
C
c) Her tür işleyişi daha etkili ve birbirinden düzeyli olabilir.
D
d) Hakikatin ne olduğunu belirleyebilir.
E
e) Islah ederek, normalleştirerek, bilgiyle birleştirerek istenilen kararın çıkmasını sağlayabilir.
Açıklama:
İKTİDAR
Bu açıdan propaganda, ideoloji aşılama, psikolojik kontrol gibi uygulamalar da iktidarla
ilgilidir. Bu yolla insanların tercihleri bile belirlenebilir. Böylece bazı meseleler
kamusal tartışmanın dışında tutulabilir. Bu açıdan iktidarın bir görünen açık işleyişi
bir de doğrudan gözlemlenemeyen işleyişi vardır. Örneğin bir iktidar gündemi
belirleyerek, tartışmaları sınırlandırarak, hakikatin ne olduğunu belirleyerek, ıslah
ederek, normalleştirerek, bilgiyle birleşerek (M. Foucault) istenilen kararların çıkmasını
sağlayarak işleyebilir. Hatta bu tür işleyiş daha da etkili olabilir.
Bu açıdan propaganda, ideoloji aşılama, psikolojik kontrol gibi uygulamalar da iktidarla
ilgilidir. Bu yolla insanların tercihleri bile belirlenebilir. Böylece bazı meseleler
kamusal tartışmanın dışında tutulabilir. Bu açıdan iktidarın bir görünen açık işleyişi
bir de doğrudan gözlemlenemeyen işleyişi vardır. Örneğin bir iktidar gündemi
belirleyerek, tartışmaları sınırlandırarak, hakikatin ne olduğunu belirleyerek, ıslah
ederek, normalleştirerek, bilgiyle birleşerek (M. Foucault) istenilen kararların çıkmasını
sağlayarak işleyebilir. Hatta bu tür işleyiş daha da etkili olabilir.
Soru 135
4. Michel Foucault’a göre “iktidar” çeşitli yollarla işler ve onun bu yapısı bazı özelliklerini ortaya koyar aşağıdakilerden hangisi “iktidar” kavramının özelliklerinden birisi değildir?
Seçenekler
A
a) İktidar, şebeke, ağ ve benzeri bir örgüt aracılığıyla işler.
B
b) İktidar tüm toplumsal düzenlemelerde bazı stratejiler geliştirir.
C
c) İktidar tüm topluma yayılmış bir yapıya sahiptir.
D
d) İktidar tek merkezlidir ya da ikili yapıya sahiptir.
E
e) Sosyal ilişkiler ağında tek bir iktidar yoktur bu şebekenin farklı kollarında işleyen “iktidarlar” vardır.
Açıklama:
İKTİDAR
Baskın bir iradenin, bireyler ve gruplar
üzerine dayatılmasıdır iktidar. Bu hakimiyeti
dayatmanın çok çeşitli yolları olabilir. Michel
Foucault’nun ifadesiyle iktidar, ‘şebeke, ağ
benzeri bir örgüt aracılığıyla’ işler. İktidar tüm
toplumsal düzlemlerde birtakım stratejiler
geliştirir (bu stratejiler sadece yöneticilerin
iktidarından ibaret değildir) ve iktidar tüm
topluma yayılmıştır. İktidar tek merkezli değildir.
Bu şebekenin, ağın bir tarafında bilgi,
diğer tarafında bilim, cinsellik, ekonomi, din
vs. olabilir. Yani sosyal ilişkiler ağında tek bir
iktidar değil, bu şebekenin farklı kollarında
işleyen ‘iktidarlar’ vardır.
Baskın bir iradenin, bireyler ve gruplar
üzerine dayatılmasıdır iktidar. Bu hakimiyeti
dayatmanın çok çeşitli yolları olabilir. Michel
Foucault’nun ifadesiyle iktidar, ‘şebeke, ağ
benzeri bir örgüt aracılığıyla’ işler. İktidar tüm
toplumsal düzlemlerde birtakım stratejiler
geliştirir (bu stratejiler sadece yöneticilerin
iktidarından ibaret değildir) ve iktidar tüm
topluma yayılmıştır. İktidar tek merkezli değildir.
Bu şebekenin, ağın bir tarafında bilgi,
diğer tarafında bilim, cinsellik, ekonomi, din
vs. olabilir. Yani sosyal ilişkiler ağında tek bir
iktidar değil, bu şebekenin farklı kollarında
işleyen ‘iktidarlar’ vardır.
Soru 136
5. F. Nietzsche’ye göre hayatta kalma ve yaşama ile iktidar iradesi ve isteği arasında zorunlu bir ilişki vardır yani tüm yaşamın aslında “iktidarın” artırılmasına yönelik çabası vardır ve “iktidar” ile toplumsa hayat arasında bir ilişki ortaya çıkar buna göre aşağıdakilerden hangisi “iktidar” ile toplumsal hayat arasındaki ilişki için yanlıştır?
Seçenekler
A
a) “İktidar” toplumsal hayatın ayrılmaz bir parçasıdır.
B
b) “İktidar” toplumsal düzenin ana kaynağıdır.
C
c) “İktidar” ile her toplumun kendine özgü bir siyasal sistemi yani rejimi vardır.
D
d) “İktidar” siyasal sistemi işleterek iktidar yapıları oluşturur.
E
e) “İktidar” iktidar sahipleri yaratır ve insanları ona bağlar.
Açıklama:
İKTİDAR
Hatta F. Nietzsche,
hayatta kalma-yaşama ile iktidar iradesi, istenci
arasında zorunlu bir ilişki olduğunu iddia
ederek tüm yaşamın aslında iktidarın artırılmasına
yönelik bir çaba olduğunu belirtir.
İktidar toplumsal hayatın ayrılmaz bir parçası, aynı zamanda toplumsal düzenin
ana dayanağıdır. Siyaset en genel anlamıyla bir kollektivite (toplum, topluluk)
adına bağlayıcı kararlar alma ve yürütme süreci olarak tanımlandığında, her toplumsal
oluşum kendine özgü bir siyasal sistem (rejim) geliştirir. Bu siyasal sistem
aynı zamanda toplumsal düzeni tesis edecek ve işletecek iktidarı elde etme mekanizmalarının
neler olduğu ve iktidarın nasıl işletileceğini belirleyen iktidar yapıları
oluşturur. İşte bu yapılarla beraber iktidar sahipleri herkesin uyacağı kurallar
koyarlar. Bu açıdan iktidar, toplumsal ilişkilerin bir düzen içinde işlemesini sağlar.
Hatta F. Nietzsche,
hayatta kalma-yaşama ile iktidar iradesi, istenci
arasında zorunlu bir ilişki olduğunu iddia
ederek tüm yaşamın aslında iktidarın artırılmasına
yönelik bir çaba olduğunu belirtir.
İktidar toplumsal hayatın ayrılmaz bir parçası, aynı zamanda toplumsal düzenin
ana dayanağıdır. Siyaset en genel anlamıyla bir kollektivite (toplum, topluluk)
adına bağlayıcı kararlar alma ve yürütme süreci olarak tanımlandığında, her toplumsal
oluşum kendine özgü bir siyasal sistem (rejim) geliştirir. Bu siyasal sistem
aynı zamanda toplumsal düzeni tesis edecek ve işletecek iktidarı elde etme mekanizmalarının
neler olduğu ve iktidarın nasıl işletileceğini belirleyen iktidar yapıları
oluşturur. İşte bu yapılarla beraber iktidar sahipleri herkesin uyacağı kurallar
koyarlar. Bu açıdan iktidar, toplumsal ilişkilerin bir düzen içinde işlemesini sağlar.
Soru 137
6. Başkalarının davranışlarını etkileme gücüne sahip olmak demek olan “iktidar” için bazı araçlara ve farklılıklara sahip olmak gereklidir bunun sebebi nedir?
Seçenekler
A
a) Diğerleri üzerinde etki kurabilmek bir farklılık ya da diğerlerinin sahip olmadığı araçları kullanabilmeyi gerektirir.
B
b) Diğerlerini etki altına almak için toplumsal düzeni tesis edecek işletecek iktidar elde etme mekanizmaları vardır.
C
c) Diğerlerinin iktidarını artırmak önemlidir buna yönelik çabalar ve irade ile olan zorunlu ilişkiler burada belirleyicidir.
D
d) Diğerlerinin toplumsal oluşumuna ilişkin bazı durumlar iktidarın ve iktidar sahiplerinin gelişiminin önünü açar.
E
e) Diğerleri ve toplumsal düzen bir arada yaşayan iki unsurdur ve bu iki unsur da “iktidara” ve siyasal sisteme bağlıdır.
Açıklama:
İKTİDARIN KAYNAKLARI VE TEKNİKLERİ
Başkalarının davranışlarını etkileyebilme gücüne sahip olmak, bazı araçlara ve
farklılıklara sahip olmayı gerektirir. Diğerleri üzerinde bir etki kurabilmek, bir
farklılık ya da diğerlerinin sahip olmadığı araçları kullanabilmeyi gerektirir.
Başkalarının davranışlarını etkileyebilme gücüne sahip olmak, bazı araçlara ve
farklılıklara sahip olmayı gerektirir. Diğerleri üzerinde bir etki kurabilmek, bir
farklılık ya da diğerlerinin sahip olmadığı araçları kullanabilmeyi gerektirir.
Soru 138
7. Diğerlerinin üzerinde etki kurabilmek yani “iktidar” bazı farklılıkları ve teknikleri gerektirir bu farklılıklar ve araçlar maddi olduğu gibi maddi olmayan kaynaklar da olabilir aşağıdakilerden hangisi maddi olan kaynaklardan birisidir?
Seçenekler
A
a) Kaynak zenginliği
B
b) Fiziki güç
C
c) Kişilik gelişimi
D
d) Sıra yapısı
E
e) Aile yapısı
Açıklama:
İKTİDARIN KAYNAKLARI VE TEKNİKLERİ
Başkalarının davranışlarını etkileyebilme gücüne sahip olmak, bazı araçlara ve
farklılıklara sahip olmayı gerektirir. Diğerleri üzerinde bir etki kurabilmek, bir
farklılık ya da diğerlerinin sahip olmadığı araçları kullanabilmeyi gerektirir. Bu
farklılıklar veya araçlar maddi olduğu kadar maddi olmayabilir de. Ekonomik
zenginlik, fiziki güç, silah gücü gibi maddi farklılıkların yanında bilgi, yetenek,
statü, kişilik özellikleri gibi maddi olmayan farklılıklar iktidar ilişkisinde birer
kaynağa dönüşür. İktidarın farklı kaynakları ve farklı biçimleri vardır.
Başkalarının davranışlarını etkileyebilme gücüne sahip olmak, bazı araçlara ve
farklılıklara sahip olmayı gerektirir. Diğerleri üzerinde bir etki kurabilmek, bir
farklılık ya da diğerlerinin sahip olmadığı araçları kullanabilmeyi gerektirir. Bu
farklılıklar veya araçlar maddi olduğu kadar maddi olmayabilir de. Ekonomik
zenginlik, fiziki güç, silah gücü gibi maddi farklılıkların yanında bilgi, yetenek,
statü, kişilik özellikleri gibi maddi olmayan farklılıklar iktidar ilişkisinde birer
kaynağa dönüşür. İktidarın farklı kaynakları ve farklı biçimleri vardır.
Soru 139
8. Bir “iktidar” ilişkisi servete, konuma, bilgiye ya da karizmaya dayanabilir eğer bunlardan herhangi birisi geçerli değilse o zaman “iktidar” ilişkisi nereden kaynaklanır?
Seçenekler
A
a) Fiziksel zor kullanma
B
b) Maaş, ödüllendirme
C
c) Otorite
D
d) Yaşamda yer alma
E
e) Farklı kaynaklar
Açıklama:
İKTİDARIN KAYNAKLARI VE TEKNİKLERİ
Bir iktidar ilişkisi servete, konuma, bilgiye, karizmaya dayanabilir ya da sadece
otoriteden kaynaklanabilir.
Bir iktidar ilişkisi servete, konuma, bilgiye, karizmaya dayanabilir ya da sadece
otoriteden kaynaklanabilir.
Soru 140
9. Toplumsal düzen içinde işleyen “iktidarın” çeşitli bağlı olduğu kaynakları vardır aşağıdakilerden hangisi “iktidarın” sembolik kaynağıdır?
Seçenekler
A
a) Kuvvet kullanımı
B
b) Maddi olanaklar
C
c) Fiziksel kaynaklar
D
d) Saygı, prestij
E
e) Her kuvvet kullanımı
Açıklama:
İKTİDARIN KAYNAKLARI VE TEKNİKLERİ
Toplumsal düzlemde işleyen iktidarın kaynağı fiziksel (zor kullanma gücü,
kuvvet kullanımı), ekonomik (maaş, ödüllendirme) veya sembolik (saygı, prestij,
propaganda, meşruluk) olabilir.
Toplumsal düzlemde işleyen iktidarın kaynağı fiziksel (zor kullanma gücü,
kuvvet kullanımı), ekonomik (maaş, ödüllendirme) veya sembolik (saygı, prestij,
propaganda, meşruluk) olabilir.
Soru 141
10. Toplumsal düzeni sağlayan ve toplumsal düzenin ayrılmaz bir parçası olan “iktidar” çeşitli kaynaklara bağlı olarak ortaya çıkar bu kaynaklar fiziksel ya da sembolik olabilir fiziksel kaynaklar bir konuda önemli bir araçtır bu konu nedir?
Seçenekler
A
a) Yasal ve meşru olma
B
b) Bilgiyi otoriteye bağlama
C
c) Konuma getirme
D
d) Serveti koruma
E
e) Denetim kurma
Açıklama:
FİZİKSEL KAYNAKLAR
Fiziksel kaynak kapsamında, denetim kurmanın en önemli aracı kuvvet kullanımıdır.
Fiziksel kaynak kapsamında, denetim kurmanın en önemli aracı kuvvet kullanımıdır.
Soru 142
Aşağıdakilerden hangisi iktidarın kaynağını oluşturan maddi farklılıklardan biridir?
Seçenekler
A
Yetenek
B
Statü
C
Ekonomk zenginlik
D
Bilgi
E
Kişilik özellikleri
Açıklama:
Doğru yanıt için ayrıntılı okuma "İktidar" başlığı altında yapılabilir.
Başkalarının davranışlarını etkileyebilmek suretiyle onlar üzerinde etki kurabilmek, bazı farklılıklara ya da diğerlerinin sahip olmadığı araçlara sahip olmayı gerektirir. Bu farklılıklar veya araçlar, ekonomik zenginlik, fiziki güç, silah gücü gibi maddi nitelikte olabileceği gibi bilgi, yetenek, statü, kişilik özellikleri gibi maddi olmayan farklılıklar biçiminde de olabilir.
Başkalarının davranışlarını etkileyebilmek suretiyle onlar üzerinde etki kurabilmek, bazı farklılıklara ya da diğerlerinin sahip olmadığı araçlara sahip olmayı gerektirir. Bu farklılıklar veya araçlar, ekonomik zenginlik, fiziki güç, silah gücü gibi maddi nitelikte olabileceği gibi bilgi, yetenek, statü, kişilik özellikleri gibi maddi olmayan farklılıklar biçiminde de olabilir.
Soru 143
Aşağıdakilerden hangisi siyaset sosyolojisi kapsamında, iktidarın toplumsal yaşamdaki işleyişi, paylaşımı ve dağılıı konusundaki yaklaşımlardan birini ifade etmez?
Seçenekler
A
Korporatizm
B
Marksizm
C
Elitizm
D
Emperyalizm
E
Demokratik çoğulculuk
Açıklama:
Doğru yanıt için ayrıntılı okuma "Sosyal İktidar: İktidarın Toplumsal Dağılımı ve Paylaşım" başlığı altıda yapılabilir.
Sosyal iktidar olgusunun kapsayıcılığı çerçevesinde ele alınan ve sosyolojik bir mesele olan iktidarın kimler tarafından nasıl kullanıldığı sorunsalı hakkında, iktidarın sosyal hayatta işleyişi, paylaşımı ve dağılımı konusunda, dört ana yaklaşım vardır. Bunlar: korporatizm, Marksizm, elitizm ve demokratik çoğulculuktur.
Sosyal iktidar olgusunun kapsayıcılığı çerçevesinde ele alınan ve sosyolojik bir mesele olan iktidarın kimler tarafından nasıl kullanıldığı sorunsalı hakkında, iktidarın sosyal hayatta işleyişi, paylaşımı ve dağılımı konusunda, dört ana yaklaşım vardır. Bunlar: korporatizm, Marksizm, elitizm ve demokratik çoğulculuktur.
Soru 144
"Yöneten kesimin ve yönetilenlerin yönetme hakkını tanıdığı, aynı zamanda üzerinde uzlaştıkları yönetsel iktidarın temeli" olma durumu siyaset biliminde aşağıdaki hangi kavramı tanımlamaktadır?
Seçenekler
A
Otorite
B
Egemenlik
C
Meşruluk
D
Güç
E
Uzlaşma
Açıklama:
Meşruluk Siyasal Sistem Açısından Önemi ve Meşruluk Krizi başlığı altında açıklandığı gibi, Meruuluk, yöneten kesimin ve yönetilenlerin yönetme hakkını tanıdığı, aynı zamanda üzerinde uzlaştıkları yönetsel iktidarın temelidir.
Doru cevap C şıkkıdır.
Doru cevap C şıkkıdır.
Soru 145
Aşağıdakilerden hangisinde siyasal sistemlerde meşruluk kavramının kaç aşamada ortaya çıktığı değerlendirilmektedir?
Seçenekler
A
Tek aşamada
B
İki aşamada
C
Üç aşamada
D
Dört aşamada
E
Beş aşamada
Açıklama:
Meşruluğun Siyasal Sistem Açısından Önemi ve Meşruluk
Krizi başlığı altında açıklandığı gibi, siyasal sistemler için meşruluk, iki aşamada çok hassas bir mesele olarak ortaya çıktığı ifade edilmektedir.
Doğru cevap B şıkkıdır.
Krizi başlığı altında açıklandığı gibi, siyasal sistemler için meşruluk, iki aşamada çok hassas bir mesele olarak ortaya çıktığı ifade edilmektedir.
Doğru cevap B şıkkıdır.
Soru 146
"...Devletlerin bazen ekonomik veya idari bir takım sorunlardan dolayı meşruluk kaybına ya da meşrulaştırma kriziyle karşı karşıya kalabilirler...".
Yukarıdaki geçen bu ifadedeki, "meşrulaştırma krizi" kavramı aşağıdaki hangi düşünür ya da bilim insanı tarafından kavramsallaşıtırılmış bir ifadedir?
Yukarıdaki geçen bu ifadedeki, "meşrulaştırma krizi" kavramı aşağıdaki hangi düşünür ya da bilim insanı tarafından kavramsallaşıtırılmış bir ifadedir?
Seçenekler
A
Jurgen Habemas
B
John Austin
C
J.J. Rousseau
D
T. Hobbes
E
J.Bodin
Açıklama:
Meşruluk Siyasal Siste Açısından Önemi ve Meşruluk Krizi başlığı altında açıklandığı gibi, Devletlerin bazen ekonomik veya idari bir takım sorunlardan dolayı meşruluk kaybına ya da Habemas'ın ifadesiyle meşrulaştırma kriziyle karşı karşıya kalabilirler.
Doğru cvap A şıkkıdır.
Doğru cvap A şıkkıdır.
Soru 147
Bir otoritenin, gelenek ve görenekler yerine aklı temel alarak yapmış olan yasa ve kurallara dayalı olması aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Siyasi otorite
B
Hukuki otorite
C
Karizmatik otorite
D
Lider otoritesi
E
Yasal-ussal otorite
Açıklama:
Yasal-Ussal Gerekçelerden Doğan Meşruluk (Yasal-Ussal Otorite) başlığı altında ifade edildiği gibi, Weber tipilojisindeki bu otorite tipi yasal-ussal otoritedir
Doğru cevap E şıkkıdır.
Doğru cevap E şıkkıdır.
Soru 148
Siyaset biliminde özellikle 20.yüzyılın ikinci yarısında ortaya karmaşık ve çok boyutlu değişimleri açıklamak için kullanılan kavram aşağıdakilerden hangsidir?
Seçenekler
A
Egemenlik
B
Eşitlik
C
Meşruluk
D
Küreselleşme
E
Liberalizm
Açıklama:
Kürselleşme ve Egemenlik başlığı altında belirtildiği gibi, bu kavram küreselleşme kavramıdır.
Doğru cevap D şıkkıdır.
Doğru cevap D şıkkıdır.
Soru 149
Aşağıdakilerden hangisi modern dönemdeki en önemli seçkinci (elitist) kuramcılardan biridir?
Seçenekler
A
Platon
B
İbn-i Haldun
C
İbn-i Sina
D
Farabi
E
G. Mosca
Açıklama:
Doğru yanıt için okuma "Sosyal İktidar: İktidarın Toplumsal Dağılımı ve Paylaşımı" Başlığı altında yapılabilir.
Elitist teorinin (seçkinci kuram) kökleri Platon veya İbn-i Haldun’a kadar götürülebilse de modern dönemdeki en önemli temsilcileri G. Mosca,V. Pareto, R. Michels ve C. W. Mills’dir.
Elitist teorinin (seçkinci kuram) kökleri Platon veya İbn-i Haldun’a kadar götürülebilse de modern dönemdeki en önemli temsilcileri G. Mosca,V. Pareto, R. Michels ve C. W. Mills’dir.
Soru 150
Aşağıdakilerden hangisi egemenlik kavramı hakkında söylenemez?
Seçenekler
A
Egemenliğin fiiliyatta mutlaklaşan bir olgu olması
B
Egemen iktidarın hiyerarşideki en üstün iktidar olduğu
C
Egemenliğin özünde yasa yapma, kural koyma ve etkin biçimde hüküm sürme becerisi olduğu
D
Modern egemenlik anlayışının köklerinin Orta Çağ'a kadar uzandığı
E
Egemenlik kavramının hukuki olarak da var olduğu
Açıklama:
Sorunun doğru yanıtı için "Egemenlik" başlığı okunabilir.
Egemenlik, hukuki -de jure- olarak söz konusudur; fiiliyatta -de facto- ise mutlak egemenlikten söz edilemez. Egemenlik, fiilen her zaman sınırlandırılır.
Egemenlik, hukuki -de jure- olarak söz konusudur; fiiliyatta -de facto- ise mutlak egemenlikten söz edilemez. Egemenlik, fiilen her zaman sınırlandırılır.
Soru 151
Aşağıdakilerden hangisi egemenlik olgusu ile halk iradesini bütünleştiren düşünürlerden biridir?
Seçenekler
A
Jean Bodin
B
John Austin
C
Thomas Hobbes
D
Niccolo Machiavelli
E
Aquinolu Thomas
Açıklama:
Sorunun doğru yanıtı için "Klasik-Mutlakıyetçi ve Demokratik Egemenlik Anlayışı" başlığı okunabilir.
Egemenlikle ilgili mutlakıyetçi anlayışın yanında egemenlikle demokrasi
ve anayasalcılık ilişkisini kuran Rousseau (1712-1778) genel irade fikriyle “halk egemenliğini” ve John Austin (1790-1859) de “parlamenter egemenlik” görüşlerini geliştirerek egemenlikle halk iradesini bütünleştirmişlerdir.
Egemenlikle ilgili mutlakıyetçi anlayışın yanında egemenlikle demokrasi
ve anayasalcılık ilişkisini kuran Rousseau (1712-1778) genel irade fikriyle “halk egemenliğini” ve John Austin (1790-1859) de “parlamenter egemenlik” görüşlerini geliştirerek egemenlikle halk iradesini bütünleştirmişlerdir.
Soru 152
Aşağıdaki olaylardan hangisi egemenliğin ulusta olduğu ve hiç kimsenin ulusal iradeden doğmamış bir iktidarı kullanamayacağı anlayışını hakim kılmıştır?
Seçenekler
A
Roma İmparatorluğu'nun yıkılması
B
Feodal toprak düzeninin ortaya çıkışı
C
Fransız Devrimi
D
Haçlı Seferleri
E
Reformasyon
Açıklama:
Sorunun doğru yanıtı için "Klasik-Mutlakyetçi ve Demokratik Egemenlik Anlayışı" başlığı okunabilir.
Fransız Devrimi ile beraber, J. Locke, Voltaire ve Rousseau gibi düşünürlerin görüşleri doğrultusunda “egemenliğin ulusta olduğu ve hiç kimsenin ulusal iradeden doğmamış bir iktidarı kullanamayacağı” anlayışı hakim olmuştur. Bir anlamda hanedan otoritesi ulusal egemenliğe boyun eğmek zorunda kalmıştır.
Fransız Devrimi ile beraber, J. Locke, Voltaire ve Rousseau gibi düşünürlerin görüşleri doğrultusunda “egemenliğin ulusta olduğu ve hiç kimsenin ulusal iradeden doğmamış bir iktidarı kullanamayacağı” anlayışı hakim olmuştur. Bir anlamda hanedan otoritesi ulusal egemenliğe boyun eğmek zorunda kalmıştır.
Soru 153
Aşağıdaki kavramlardan hangisi devletin ülkesi üzerindeki hiyerarşinin
en üstünde yasa yapma otoritesine sahip olmasını ifade etmektedir?
en üstünde yasa yapma otoritesine sahip olmasını ifade etmektedir?
Seçenekler
A
Siyasal egemenlik
B
Meşruiyet
C
Bağımsızlık
D
Hukuki egemenlik
E
Ulusal egemenlik
Açıklama:
Sorunun doğru yanıtı için " Egemenliğin Boyutları: İç Egemenlik ve Dış Egemenlik" başlığı okunabilir.
Hukuki egemenlik, devletin ülkesi üzerindeki hiyerarşinin en üstünde yasa yapma otoritesine sahip olması ve bu otoriteyi kullanmasıdır. Her devlet resmî olarak egemendir ve her türlü nihai karar alma yetkinliğine sahip bir organdır; kimin ya da hangi kurumun yetkisinin ne olacağını yine egemen belirler. Egemen olan devlet, yöneticilerden ayrı gayrışahsii bir kurumdur. Kısaca hukuki egemenlik, üstün yasal otorite demektir. Buradaki üstünlük, yasa tarafından tanımlanmış bir üstünlüktür ve itaat talep etme hakkı açısından rakipsizlik demektir.
Hukuki egemenlik, devletin ülkesi üzerindeki hiyerarşinin en üstünde yasa yapma otoritesine sahip olması ve bu otoriteyi kullanmasıdır. Her devlet resmî olarak egemendir ve her türlü nihai karar alma yetkinliğine sahip bir organdır; kimin ya da hangi kurumun yetkisinin ne olacağını yine egemen belirler. Egemen olan devlet, yöneticilerden ayrı gayrışahsii bir kurumdur. Kısaca hukuki egemenlik, üstün yasal otorite demektir. Buradaki üstünlük, yasa tarafından tanımlanmış bir üstünlüktür ve itaat talep etme hakkı açısından rakipsizlik demektir.
Soru 154
Meşruiyet kavramı aşağıdaki niteliklerden hangisiyle anlamsal bir iç içelik göstermez?
Seçenekler
A
Otorite olma
B
Hukukilik
C
Bağlayıcılık
D
Doğruluk
E
Anayasaya aykırılık
Açıklama:
Sorunun doğru yanıtı için "Geleneksel ve Modern Toplumlarda Meşruluk" başlığı okunabilir.
Meşruluk, otorite olma, hukukilik, bağlayıcılık ve doğruluk nitelikleriyle iç içedir. Bir devlet yönetme hakkına’ sahip ise meşru olduğu düşünülebilir. Bu hak tamamen yönetilenlerin inancından doğabileceği gibi aşkın, metafizik ya da dinsel birtakım adreslere referans verilerek de gerekçelendirilebilir.
Meşruluk, otorite olma, hukukilik, bağlayıcılık ve doğruluk nitelikleriyle iç içedir. Bir devlet yönetme hakkına’ sahip ise meşru olduğu düşünülebilir. Bu hak tamamen yönetilenlerin inancından doğabileceği gibi aşkın, metafizik ya da dinsel birtakım adreslere referans verilerek de gerekçelendirilebilir.
Soru 155
Aşağıdakilerden hangisi iktidar hakkında verilen yanlış bir bilgidir?
Seçenekler
A
siyaset biliminin ana kavramlarından birisidir.
B
siyaset literatürünün temel kavramlarından egemenlik ve meşruluk iktadarın sıfatlarındandır.
C
Bireylerin rızası alınarak diğer inanların davranışlarını etkileyememektedir.
D
iktidar başkalarının davranışlarını kontrol edebilme kapasitesitesidir.
E
Sosyal bilimkler alanında iktidarın tanımlanmasında sıkça gönderme yapılan düşünür Max Weber'dir.
Açıklama:
Siyasetin Dili: kavramlar Kurumlar, İktidar
Etimolojik olarak kudret kelimesinden türeyen ve mülk, erk, saltanat, kontrol edebilme gücü gibi anlamlara gelen iktidar; genel anlamda bir bireyin yahut bireyler topluluğunun kendi istekleri doğrultusunda, rızaları olup olmadığına bakmaksızın diğer insanların davranışlarını etkileyebilme, yönlendirebilme veya denetleyebilmesi; toplumu yönetme, yönlendirme gücü, bu gücü elinde bulunduran otorite, ilişki veya organ anlamına gelmektedir.
Etimolojik olarak kudret kelimesinden türeyen ve mülk, erk, saltanat, kontrol edebilme gücü gibi anlamlara gelen iktidar; genel anlamda bir bireyin yahut bireyler topluluğunun kendi istekleri doğrultusunda, rızaları olup olmadığına bakmaksızın diğer insanların davranışlarını etkileyebilme, yönlendirebilme veya denetleyebilmesi; toplumu yönetme, yönlendirme gücü, bu gücü elinde bulunduran otorite, ilişki veya organ anlamına gelmektedir.
Soru 156
İktidarı bazen karar verme gündem belirleme gündemi saptırma becerisi olabileceği gibi bazende hegomonik tarzda doğabileceğini ifade eden düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Antonio Gramsci
B
Max Weber
C
Karl Marx
D
Michel Foucault
E
George lukes
Açıklama:
Siyasetin Dili: Kavramlar kurumlar, İktidar
Bir etkileme, belirleme becerisi olarak iktidarın farklı yüzleri, boyutları ortaya çıkar. İktidar bazen karar verme, gündem belirleme, gündemi saptırma becerisi olabileceği gibi bazen de hegemonik (ikna ederek, bilinç inşa ederek -A. Gramsci)
Bir etkileme, belirleme becerisi olarak iktidarın farklı yüzleri, boyutları ortaya çıkar. İktidar bazen karar verme, gündem belirleme, gündemi saptırma becerisi olabileceği gibi bazen de hegemonik (ikna ederek, bilinç inşa ederek -A. Gramsci)
Soru 157
İktidar şebeke ağ benzeri bir örgüt aracılığla işler ve bu sayede tüm topluma yayılmıştır. İktidar tek merkezli değildir ifadelerini aşağıdaki düşünürlerden hangisi ifade etmiştir?
Seçenekler
A
Friedrich Nietzsche
B
Michel Foucault
C
Vilfredo Pareto
D
Gaetano Mosca
E
Robert Dahl
Açıklama:
Siyasetin Dili: Kavramlar, Kurgular, İktidar
Michel Foucault’nun ifadesiyle iktidar, ‘şebeke, ağ benzeri bir örgüt aracılığıyla’ işler. İktidar tüm toplumsal düzlemlerde birtakım stratejiler geliştirir (bu stratejiler sadece yöneticilerin iktidarından ibaret değildir) ve iktidar tüm topluma yayılmıştır. İktidar tek merkezli değildir.
Michel Foucault’nun ifadesiyle iktidar, ‘şebeke, ağ benzeri bir örgüt aracılığıyla’ işler. İktidar tüm toplumsal düzlemlerde birtakım stratejiler geliştirir (bu stratejiler sadece yöneticilerin iktidarından ibaret değildir) ve iktidar tüm topluma yayılmıştır. İktidar tek merkezli değildir.
Soru 158
Seçkinlerin zeka, servet, itibar ve soyluluk gibi üstünlüklerinin olduğunu ifade eden elit teorisyen aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Harold Lasswell
B
Michel Foucault
C
Gaetano Mosca
D
Vilfredo Pareto
E
John stuart Mill
Açıklama:
İktidar, klasik Elit Teorileri
Mosca, küçük bir azınlığın çoğunluğa hükmetmesini, bu azınlığın iyi örgütlenmesine bağlar. Bu grup iyi örgütlenmenin yanında, dayanışma içindedir ve iyi iletişim kanalları geliştirmiştir. Yönetilen çoğunluk ise örgütsüz, dağınık ve kendi içinde çelişkilerle dolu bir gruptur. Tek bir amaç etrafında güdülenmiş seçkin azınlık, bu dağınık kitleyi kolayca hakimiyeti altına almaktadır. Ayrıca seçkinlerin zekâ, servet, itibar, soyluluk gibi üstünlükleri olduğu varsayılır
Mosca, küçük bir azınlığın çoğunluğa hükmetmesini, bu azınlığın iyi örgütlenmesine bağlar. Bu grup iyi örgütlenmenin yanında, dayanışma içindedir ve iyi iletişim kanalları geliştirmiştir. Yönetilen çoğunluk ise örgütsüz, dağınık ve kendi içinde çelişkilerle dolu bir gruptur. Tek bir amaç etrafında güdülenmiş seçkin azınlık, bu dağınık kitleyi kolayca hakimiyeti altına almaktadır. Ayrıca seçkinlerin zekâ, servet, itibar, soyluluk gibi üstünlükleri olduğu varsayılır
Soru 159
Hiçbir zaman çoğunluğun azınlığı yönettiğinin görülmediğini belirten bu gerçeğe rağman demokrasilerde elit grubun farklı fikir ideoloji sınıf ve meslek örgütleri tarafından dengelendiği belirten düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Raymond Aron
B
Harold Laswell
C
Robert Dahl
D
Jean Bodin
E
Jean-Jacques Rousseau
Açıklama:
İktidar, Demokratik Elit Teorileri
Hiçbir zaman çoğunluğun azınlığı yönettiğinin görülmediğini belirten Aron da bu gerçeğe rağmen demokrasilerde elit grubun farklı fikir, ideoloji, sınıf ve meslek örgütleri tarafından dengelendiğini belirtir. Marksizmin ekonomik güce sahip sınıfın iktidara da sahip olduğu iddiasının aksine Aron, bu sınıfın kendileriyle ilgili kararları etkileyebileceğini ama tüm siyasal sürece hükmedemeyeceklerini iddia eder.
Hiçbir zaman çoğunluğun azınlığı yönettiğinin görülmediğini belirten Aron da bu gerçeğe rağmen demokrasilerde elit grubun farklı fikir, ideoloji, sınıf ve meslek örgütleri tarafından dengelendiğini belirtir. Marksizmin ekonomik güce sahip sınıfın iktidara da sahip olduğu iddiasının aksine Aron, bu sınıfın kendileriyle ilgili kararları etkileyebileceğini ama tüm siyasal sürece hükmedemeyeceklerini iddia eder.
Soru 160
Egemeni istisnai duruma karar veren merci olarak tanımlayan Alman hukukçu filozof siyaset felsefecisi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Carl Schmitt
B
John Locke
C
Jean- Jacques Rousseau
D
Voltaire
E
Thomas Hobbes
Açıklama:
Egemenlik, Klasik Mutlakiyetçi ve Demokratik Egemenlik anlayışı
Carl Schmitt egemeni, “istisnai duruma” (olağanüstü hâl) karar veren merci olarak tanımlar. Schmitt savaş, afet gibi istisnai durumlarda devletin, anayasal bir sistemle işletiliyor olsa da egemen olarak hukuk sisteminin sınırlarını zorlayıp normları dahi çiğneyebildiğini belirtmiştir.
Carl Schmitt egemeni, “istisnai duruma” (olağanüstü hâl) karar veren merci olarak tanımlar. Schmitt savaş, afet gibi istisnai durumlarda devletin, anayasal bir sistemle işletiliyor olsa da egemen olarak hukuk sisteminin sınırlarını zorlayıp normları dahi çiğneyebildiğini belirtmiştir.
Soru 161
Aşağıdaki İç Egemenlik kavramı ile ilgili verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
İç egemenliğe sahip olan devlet kendi halkının üzerinde mutlak otoriteye hakimdir.
B
Ülke içerisinde egemenliğe alternatif bir otoritenin olmaması demektir.
C
halk egemenliği ve parlementer egemenlik terimleri iç egemenlikle iligilidir.
D
İç egemenliğin ana bileşeni mutlak egemenlik ve meşruti egemenliktir.
E
Ülke dışında daha üstün bir iktidarın olmadığı anlamına gelmektedir.
Açıklama:
Egemenlik, İç Egemenlik Kavramı
Devlet, belli bir ülke üzerinde işleyen egemen iktidardır ve bu iktidar zor kullanma tekelini elinde tutar. İç egemenliğe sahip olan bir devlet kendi halkının üzerinde mutlak otoriteye sahiptir. Yani ülke içinde devletin egemenliğine alternatif bir otoritenin olmaması demektir. Egemen organ olarak devlet, kendi sınırları içindeki tüm yurttaş, grup ve kurumlar üzerinde bağlayıcı kararlar alır ve bu kararları kendi dışında bir sınır tanımadan yürütür. “Halk egemenliği”, “parlamenter egemenlik” gibi terimler, iç egemenlikle ilgilidir. İç egemenliğin iki ana bileşeni vardır: Hukukî egemenlik ve siyasal egemenlik
Devlet, belli bir ülke üzerinde işleyen egemen iktidardır ve bu iktidar zor kullanma tekelini elinde tutar. İç egemenliğe sahip olan bir devlet kendi halkının üzerinde mutlak otoriteye sahiptir. Yani ülke içinde devletin egemenliğine alternatif bir otoritenin olmaması demektir. Egemen organ olarak devlet, kendi sınırları içindeki tüm yurttaş, grup ve kurumlar üzerinde bağlayıcı kararlar alır ve bu kararları kendi dışında bir sınır tanımadan yürütür. “Halk egemenliği”, “parlamenter egemenlik” gibi terimler, iç egemenlikle ilgilidir. İç egemenliğin iki ana bileşeni vardır: Hukukî egemenlik ve siyasal egemenlik
Soru 162
Modern dönemde devletlerin dışsal egemenlikleri aşağıdaki anlaşmalardan hangisiyle hukuki bir nitelik kazanmıştır?
Seçenekler
A
Westphalia Anlaşması
B
Viyana Anlaşması
C
Paris Anlaşması
D
Brüksel Anlaşması
E
Moskova Anlaşması
Açıklama:
Egemenlik, Dış Egemenlik
Bir devletin uluslararası düzen içindeki konumu, özerk ve bağımsız bir varlık olarak bu arenadaki hareket edebilme yeteneği, becerisi ve tanınma dış egemenlikle ilişkilidir. Modern dönemde devletlerin dışsal egemenlikleri, Westphalia Antlaşması’yla (1648) uluslararası hukuki bir nitelik kazanmıştır. Bu anlamda egemenlik, uluslararası politikanın temel belirleyici ilkesi olmuştur.
Bir devletin uluslararası düzen içindeki konumu, özerk ve bağımsız bir varlık olarak bu arenadaki hareket edebilme yeteneği, becerisi ve tanınma dış egemenlikle ilişkilidir. Modern dönemde devletlerin dışsal egemenlikleri, Westphalia Antlaşması’yla (1648) uluslararası hukuki bir nitelik kazanmıştır. Bu anlamda egemenlik, uluslararası politikanın temel belirleyici ilkesi olmuştur.
Soru 163
Kurucu babalar, Ulusal Önderler ve Milli Şef gibi sıfatlar aşağıdaki otorite tiplerinden hangisine aittir?
Seçenekler
A
Yassal- Ussal Otorite
B
Meşruti Otorite
C
Oligarşik Otorite
D
Geleneksel Otorite
E
Karizmatik Otorite
Açıklama:
Meşruluk, Max Weber'in Meşru İktidar (Otorite) Tipoloji
Modern siyasal sistemlerde önderlerin önemi (karizmatik otorite), yasal-ussal otorite karşısında azımsanmayacak bir konumdadır. “Kurucu Babalar”, “Ulusal Önder”, “Milli Şef” gibi sıfatlar, karizmatik önderlerin modern dönemlerdeki sıfatlarındandır.
Modern siyasal sistemlerde önderlerin önemi (karizmatik otorite), yasal-ussal otorite karşısında azımsanmayacak bir konumdadır. “Kurucu Babalar”, “Ulusal Önder”, “Milli Şef” gibi sıfatlar, karizmatik önderlerin modern dönemlerdeki sıfatlarındandır.
Soru 164
Devletler ekonomik veya birtakım sorunlardan dolayı meşrulaştırma kriziyle karşı karşıya kalabilir ifadesini kullanan siyaset bilimci ve sosyolog aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Jurgen Habermas
B
Max Weber
C
Niccolo Machiavelli
D
Antonio Gramsci
E
Karl Marx
Açıklama:
Meşruluk, Meşruluğun Siyasal Sistem Açısından Önemi ve Meşruluk Krizi
Sürekli zor kullanmaya başvuran düzenler, hem ekonomik kaynakları savurganca kullanır hem de bir krize sürüklenirler. Ayrıca, bazen devletler, ekonomik veya idari birtakım sorunlardan dolayı da meşruluk kaybına uğrayabilir ya da Jurgen Habermas’ın ifadesiyle ‘meşrulaştırma kriziyle’ karşı karşıya gelebilirler
Sürekli zor kullanmaya başvuran düzenler, hem ekonomik kaynakları savurganca kullanır hem de bir krize sürüklenirler. Ayrıca, bazen devletler, ekonomik veya idari birtakım sorunlardan dolayı da meşruluk kaybına uğrayabilir ya da Jurgen Habermas’ın ifadesiyle ‘meşrulaştırma kriziyle’ karşı karşıya gelebilirler
Soru 165
İktidarı, ‘şebeke, ağ benzeri bir örgüt aracılığıyla’ işlediğini iddia eden filozof kimdir?
Seçenekler
A
Foucault
B
Michels
C
Pareto
D
Mosca
E
Mills
Açıklama:
Baskın bir iradenin, bireyler ve gruplar üzerine dayatılmasıdır iktidar. Bu hakimiyeti dayatmanın çok çeşitli yolları olabilir. Michel Foucault’nun ifadesiyle iktidar, ‘şebeke, ağ benzeri bir örgüt aracılığıyla’ işler. İktidar tüm toplumsal düzlemlerde birtakım stratejiler geliştirir (bu stratejiler sadece yöneticilerin iktidarından ibaret değildir) ve iktidar tüm topluma yayılmıştır. Doğru cevap A şıkkıdır.
Soru 166
İktidar, bir toplumsal ilişkide, bir kişi ya da grubun kendi iradesini, dirençleri aşıp yerine getirme olanağıdır. Yani iktidar bir toplumsal ilişki, sosyal yaşam düzleminde var olur düşüncesini ortaya atan filozof kimdir?
Seçenekler
A
Lukes
B
Gramsci
C
Weber
D
Foucault
E
Pareto
Açıklama:
Max Weber’e göre ise iktidar, bir toplumsal ilişkide, bir kişi ya da grubun kendi iradesini, dirençleri aşıp yerine getirme olanağıdır. Yani iktidar bir toplumsal ilişki, sosyal yaşam düzleminde var olur. Doğru cevap C şıkkıdır.
Soru 167
Hayatta kalma-yaşama ile iktidar iradesi, istenci arasında zorunlu bir ilişki olduğunu iddia ederek tüm yaşamın aslında iktidarın artırılmasına yönelik bir çaba olduğunu belirten düşünür kimdir?
Seçenekler
A
Michels
B
Gramsci
C
Foucault
D
Nietzsche
E
Mosca
Açıklama:
F. Nietzsche, hayatta kalma-yaşama ile iktidar iradesi, istenci arasında zorunlu bir ilişki olduğunu iddia ederek tüm yaşamın aslında iktidarın artırılmasına yönelik bir çaba olduğunu belirtir. Doğru cevap D şıkkıdır.
Soru 168
Aşağıdakilerden hangisi modern sanayi toplumlarını çözümlemeye çalışan elitist teorinin öncülerinden birisidir?
Seçenekler
A
Platon
B
Aristoteles
C
Foucault
D
Weber
E
Mosca
Açıklama:
Modern sanayi toplumlarını çözümlemeye çalışan elitist teorinin öncüleri ise 20. yüzyıl düşünürlerinden Mosca, Mills, Pareto ve Michels’tir. Doğru cevap E şıkkıdır.
Soru 169
Elitizm kavramını siyaset literatürüne kazandıran düşünür kimdir?
Seçenekler
A
Mosca
B
Pareto
C
Laswell
D
Aron
E
Dahl
Açıklama:
Modern elitizmin ilk temsilcisi Mosca olsa da elitizm kavramını siyaset literatürüne kazandıran düşünür Pareto’dur. Pareto’ya göre özellikle zeka, çalışkanlık ve beceri gibi özellikler açısından toplum elit ve elit olmayan diye iki sınıftan oluşur. Pareto, toplumdaki tüm kesimlerin bu şekilde ayrılabileceğini belirtir. Doğru cevap B şıkkıdır.
Soru 170
Ülke çapındaki kapsayıcılığı çerçevesinde siyasal iktidarın koyduğu kurallar diğer tüm iktidar biçimleri (sosyal, ekonomik, ideolojik) arasında en üstün konumdadır. Bu tanım siyasal iktidarın hangi özelliğini açıklamaktadır?
Seçenekler
A
Üstünlüğü
B
Zor Kullanma Tekeli
C
Kapsayıcılığı
D
Egemenlik
E
Küreselleşme
Açıklama:
Siyasal İktidarın Üstünlüğü: Ülke çapındaki kapsayıcılığı çerçevesinde siyasal iktidarın koyduğu kurallar diğer tüm iktidar biçimleri (sosyal, ekonomik, ideolojik) arasında en üstün konumdadır. Bu özellik, siyasal iktidarın egemenliğinin de işaretidir. Siyasal iktidar, iktidar hiyerarşisinde en üstün konumdadır. Doğru cevap A şıkkıdır.
Soru 171
Genel irade ile ortaya çıkan millî iradeyi sınırlandıracak hiçbir mercinin olmadığını savunan düşünür kimdir?
Seçenekler
A
Locke
B
Voltaire
C
Michels
D
Rousseau
E
İbni Haldun
Açıklama:
Rousseau’ya göre genel irade ile ortaya çıkan millî iradeyi sınırlandıracak hiçbir merci yoktur. Klasik mutlakıyetçi egemenlik doktrinini savunan düşünürler, mutlak, bölünmez iktidar olarak egemenliğin tek bir kişi ya da organın elinde toplanması gerektiğini belirtmiş ve tüm egemenliğin bir elde toplandığı, tekelleştiği siyasal mutlakıyetçiliği savunmuşlardır. Doğru cevap D şıkkıdır.
Soru 172
Nadir olan mal ve kaynakları elde tutup diğerlerinin emek gücüne sahip olmak olarak tanımlanan iktidarın adı nedir?
Seçenekler
A
İdeolojik iktidar
B
Siyasal iktidar
C
Çoğulcu
D
Seçkinci
E
Ekonomik iktidar
Açıklama:
Ekonomik iktidar: Nadir olan mal ve kaynakları elde tutup diğerlerinin emek gücüne sahip olmak, İdeolojik iktidar: Bir otorite tarafından desteklenen belirlenmiş bir yapıya ait fikirleri ve inançları elde tutmak, Siyasal iktidar: Fiziksel zor kullanmayı mümkün kılan bir takım donanımlara sahip olma ile temellenmiş yetki. Doğru cevap E şıkkıdır.
Soru 173
Kendine has bir buyruğu ve bununla bağlantılı itaati kapsayan oluş haline ne nedir?
Seçenekler
A
Otorite
B
Zorlama
C
Etki
D
Yönlendirme
E
Meşruluk
Açıklama:
Meşruluk; barındırdığı haklılık ile bir buyruğaotorite, yani bağlayıcılık niteliği kazandırır.
Meşrulukla beraber iktidar ilişkisi, otorite ilişkisine dönüşür. Otorite; zorlama, etki ve
yönlendirme gibi iktidarın alt kümesidir ve başkalarının aksi halde yapmayacakları bir
şeyi bir ödev olarak yerine getirmeleri demektir. Otorite kendine has bir buyruğu ve
bununla bağlantılı itaati kapsar. Doğru cevap A şıkkıdır.
Meşrulukla beraber iktidar ilişkisi, otorite ilişkisine dönüşür. Otorite; zorlama, etki ve
yönlendirme gibi iktidarın alt kümesidir ve başkalarının aksi halde yapmayacakları bir
şeyi bir ödev olarak yerine getirmeleri demektir. Otorite kendine has bir buyruğu ve
bununla bağlantılı itaati kapsar. Doğru cevap A şıkkıdır.
Soru 174
Bir önderin olağanüstü kişisel özelliklerinden doğan en kısa ömürlü otorite tipinin adı nedir?
Seçenekler
A
Yasal-ussal otorite
B
Karizmatik otorite
C
Geleneksel otorite
D
Meşruluk
E
Egemenlik
Açıklama:
Karizmatik otorite, bir önderin olağanüstü kişisel özelliklerinden doğan en kısa ömürlü otoritedir. Doğru cevap B şıkkıdır.
Soru 175
Aşağıdakilerden hangisi toplumsal iktidarın üç biçiminden biridir?
Seçenekler
A
İdeolojik iktidar
B
Monarşik iktidar
C
Mutlakiyetçi iktidar
D
Eşlikçi iktidar
E
Temel iktidar
Açıklama:
Ekonomik iktidar, ideolojik iktidar, siyasal iktidar toplumsal iktidarın üç biçimidir
İdeolojik iktidar
İdeolojik iktidar
Ünite 3
Soru 1
Gerek teoride kavramsal olarak gerekse pratikte kurumsallaşmış bir iktidar tipi olarak devlet hangi yüzyılda doğmaya başlamıştır?
Seçenekler
A
XVI. Yüzyıl
B
XVII. Yüzyıl
C
XVIII. Yüzyıl
D
XIX. Yüzyıl
E
XX. Yüzyıl
Açıklama:
Devlet hakkındaki farklı görüş ve değerlendirmeleri sıralayabilecek,
Gerek teoride kavramsal olarak gerekse pratikte kurumsallaşmış bir iktidar tipi olarak devlet XVI. yüzyılda doğmaya başlamıştır.
Gerek teoride kavramsal olarak gerekse pratikte kurumsallaşmış bir iktidar tipi olarak devlet XVI. yüzyılda doğmaya başlamıştır.
Soru 2
Devleti “Belirli bir toprak parçası üzerinde meşru şiddet kullanma tekelini elinde başarıyla bulunduran insan topluluğu” olarak tanımlayan sosyolog aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
G. W. F. Hegel
B
Max Weber
C
Hans Kelsen
D
Thomas Hobbes
E
John Locke
Açıklama:
Devlet hakkındaki farklı görüş ve değerlendirmeleri sıralayabilecek,
Alman sosyoloğu Max Weber (1864-1920) ise devleti, “belirli bir toprak parçası üzerinde meşru şiddet kullanma tekelini elinde başarıyla bulunduran insan topluluğu” olarak tanımlamaktadır.
Alman sosyoloğu Max Weber (1864-1920) ise devleti, “belirli bir toprak parçası üzerinde meşru şiddet kullanma tekelini elinde başarıyla bulunduran insan topluluğu” olarak tanımlamaktadır.
Soru 3
Egemenlik kavramı ile merkezi iktidarın pekişmesine güçlü bir teorik destek sağlayan düşünür kimdir?
Seçenekler
A
Machiavelli
B
Thomas Hobbes
C
Johan Locke
D
Jean Bodin
E
Max Weber
Açıklama:
Modern ulus devletin oluşum sürecini aktarabilecek,
Jean Bodin, ürettiği egemenlik kavramı ile merkezî iktidarın pekişmesine güçlü bir teorik destek sağladı. Onun çabaları, egemenliğin kralla özdeşleşmesine neden oldu.
Jean Bodin, ürettiği egemenlik kavramı ile merkezî iktidarın pekişmesine güçlü bir teorik destek sağladı. Onun çabaları, egemenliğin kralla özdeşleşmesine neden oldu.
Soru 4
I. ABDII. AlmanyaIII. BelçikaIV. Pakistan V. Rusya FederasyonuYukarıdaki devletlerden hangileri birleşik devletin günümüzdeki örnekleridir?
Seçenekler
A
Hepsi
B
I. ve II.
C
II. ve IV.
D
Hiçbiri
E
I., II. ve V.
Açıklama:
Devlet türlerini açıklayabilecek,
ABD, Almanya, Belçika, Pakistan ve Rusya Federasyonu birleşik devletin günümüzdeki örnekleridir.
ABD, Almanya, Belçika, Pakistan ve Rusya Federasyonu birleşik devletin günümüzdeki örnekleridir.
Soru 5
Platon’a göre ilk yönetim biçimi nedir?
Seçenekler
A
Monokrasi
B
Aristokrasi
C
Demokrasi
D
Patriarşi
E
Liberal Demokrasi
Açıklama:
Devlet türlerini açıklayabilecek,
Platon’a göre ilk yönetim biçimi patriarşi’dir. Patriarşi, iktidarın babanın ya da klan ve kabile şefinin elinde olmasıdır. Bu yönetim biçiminde ne bir meclis ne de yasalar vardır.
Platon’a göre ilk yönetim biçimi patriarşi’dir. Patriarşi, iktidarın babanın ya da klan ve kabile şefinin elinde olmasıdır. Bu yönetim biçiminde ne bir meclis ne de yasalar vardır.
Soru 6
Aşağıdaki ülkelerden hangisinde faşizme benzer nitelikler taşıyan rejimler iktidara gelmemiştir?
Seçenekler
A
İtalya
B
Almanya
C
Portekiz
D
İspanya
E
Fransa
Açıklama:
Çağdaş siyasal sistemler ve aralarındaki farkları açıklayabileceksiniz.
Faşizm ilk kez 1922 yılında İtalya’da ortaya çıktı. 1933’te onu Alman Nazizm’i izledi. 1927’de Portekiz’de, 1930’da Japonya’da ve 1938’de İspanya’da kurulan rejimler faşizme benzer nitelikler taşımaktaydılar.
Faşizm ilk kez 1922 yılında İtalya’da ortaya çıktı. 1933’te onu Alman Nazizm’i izledi. 1927’de Portekiz’de, 1930’da Japonya’da ve 1938’de İspanya’da kurulan rejimler faşizme benzer nitelikler taşımaktaydılar.
Soru 7
Aşağıdakilerden hangisi toplumsal adaletin gerçekleşmesi için devletin devreye soktuğu başlıca sosyal transfer enstrümanlarından değildir?
Seçenekler
A
Sağlık ve emeklilik sigortaları
B
İşsizlik ödeneği
C
Konut yardımları
D
Giyecek yardımı
E
Öğrenim bursları
Açıklama:
Çağdaş siyasal sistemler ve aralarındaki farkları açıklayabileceksiniz.
Toplumsal adaletin gerçekleşmesi için devletin devreye soktuğu başlıca sosyal transfer enstrümanları, sağlık ve emeklilik sigortaları, işsizlik ödeneği, konut yardımları, eğitim imkânlarının artırılması, öğrenim burslarıdır.
Toplumsal adaletin gerçekleşmesi için devletin devreye soktuğu başlıca sosyal transfer enstrümanları, sağlık ve emeklilik sigortaları, işsizlik ödeneği, konut yardımları, eğitim imkânlarının artırılması, öğrenim burslarıdır.
Soru 8
Aşağıdakilerden hangisi demokrasinin ilkelerinden biridir?
Seçenekler
A
Güçler ayrılığı
B
Negatif özgürlük
C
Pozitif özgürlük
D
Yabancılaşma
E
Ulusal çıkar
Açıklama:
Çağdaş siyasal sistemler ve aralarındaki farkları açıklayabileceksiniz.
Demokrasinin ilkelerinden bir diğeri güçler ayrılığı ilkesidir. Güçler ayrılığı, ya- sama, yürütme ve yargı yetkisinin birbirinden bağımsız ayrı organlarda toplanmasıdır.
Demokrasinin ilkelerinden bir diğeri güçler ayrılığı ilkesidir. Güçler ayrılığı, ya- sama, yürütme ve yargı yetkisinin birbirinden bağımsız ayrı organlarda toplanmasıdır.
Soru 9
Devlet teorisini, insan ve toplumun doğası konusundaki fikirlerinden hareketle inşa ederek liberallerin aksine, insan doğası hakkında kötümser olan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Hobbes
B
Locke
C
Hegel
D
Max Weber
E
Hans Kelsen
Açıklama:
Devlet hakkındaki farklı görüş ve değerlendirmeleri sıralayabilecek,
G.W.F. Hegel (1770-1831), devlet teorisini, insan ve toplumun doğası konusundaki fikirlerinden hareketle inşa etmiştir.
Hegel, liberallerin aksine, insan doğası hakkında kötümserdir.
G.W.F. Hegel (1770-1831), devlet teorisini, insan ve toplumun doğası konusundaki fikirlerinden hareketle inşa etmiştir.
Hegel, liberallerin aksine, insan doğası hakkında kötümserdir.
Soru 10
Klasik Fransız kamu hukuku doktrininde devlet ne olarak tanımlanmıştır?
Seçenekler
A
Devlet, etkili olarak yürürlükte bulunan bir hukuki normlar sistemidir.
B
Devlet, milletin hukuki kişilik kazanmış şeklidir.
C
Devlet, belirli bir toprak parçası üzerinde meşru şiddet kullanma tekelini elinde başarıyla bulunduran insan topluluğudur.
D
Devlet, insanların, canlarına ve mallarına saldıranları cezalandırma yetkisini bir koruyucuya devretmesidir.
E
Devlet, kuruluş amacıyla sınırlı, bu sınırları aşmaması gereken ve bu nedenle de yönetilenler tarafından sürekli denetim altında tutulması gereken bir araçtır.
Açıklama:
Devlet hakkındaki farklı görüş ve değerlendirmeleri sıralayabilecek,
Klasik Fransız kamu hukuku doktrininde devlet “milletin hukuki kişilik kazanmış şekli” olarak tanımlanmıştır.
Klasik Fransız kamu hukuku doktrininde devlet “milletin hukuki kişilik kazanmış şekli” olarak tanımlanmıştır.
Soru 11
Devlet İktidarı üzerine aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
Seçenekler
A
Devlet iktidarı, toplumdaki diğer iktidar biçimlerinden daha geniştir ve tüm ülkeyi kapsar.
B
Devlet iktidarı ile sosyal iktidar türleri arasında bir eşitlik ilişkisi vardır.
C
Devlet iktidarı ile sosyal iktidar türleri arasında bir eşitlik ilişkisi değil, hiyerarşik ilişki vardır.
D
Devlet, diğer iktidar biçimlerinden daha üstündür.
E
Devlet, kurallarını ve emirlerini yürütmek üzere gerektiğinde zor ve şiddet kullanma yetkisine sahip olan tek organdır.
Açıklama:
Devlet hakkındaki farklı görüş ve değerlendirmeleri sıralayabilecek,
Devlet iktidarı ile sosyal iktidar türleri arasında bir eşitlik ilişkisi değil, hiyerarşik ilişki vardır.
Devlet iktidarı ile sosyal iktidar türleri arasında bir eşitlik ilişkisi değil, hiyerarşik ilişki vardır.
Soru 12
Max Weber'in "belirli bir toprak parçası üzerinde meşru şiddet kullanma tekelini elinde başarıyla bulunduran en üstün otorite" ifadesiyle tanımını yaptığı kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Siyasi parti
B
Devlet
C
Egemenlik
D
Tiranlık
E
Siyasi iktidar
Açıklama:
Devlet hakkındaki farklı görüş ve değerlendirmeleri sıralayabilecek,
Max Weber'in "belirli bir toprak parçası üzerinde meşru şiddet kullanma tekelini elinde başarıyla bulunduran en üstün otorite" devlettir
Max Weber'in "belirli bir toprak parçası üzerinde meşru şiddet kullanma tekelini elinde başarıyla bulunduran en üstün otorite" devlettir
Soru 13
Aşağıdakilerden hangisi Patrimonyalizm'in tanımıdır?
Seçenekler
A
Babanın aile içindeki otoritesinin siyasal düzlemdeki karşılığı olan yönetim biçimidir.
B
Tek devlet veya üniter devlet gibi adlarla da anılmaktadır.
C
Bütün yetkiler merkezde toplanmıştır.
D
Taşradaki devlet kuruluşları ancak merkezi yönetimin bir şubesi konumundadır.
E
Tüm ülke üzerinde aynı hukuk kuralları geçerlidir.
Açıklama:
Modern devlet hakkındaki ideolojik tartışmalar ve önerileri özetleyebilecek,
Babanın aile içindeki otoritesinin siyasal düzlemdeki karşılığı olan yönetim biçimidir. Sultanizm olarak da adlandırılan patrimonyalizm de sultan ülkeyi kişisel takdirine ve geleneğe dayalı olarak yönetir.
Babanın aile içindeki otoritesinin siyasal düzlemdeki karşılığı olan yönetim biçimidir. Sultanizm olarak da adlandırılan patrimonyalizm de sultan ülkeyi kişisel takdirine ve geleneğe dayalı olarak yönetir.
Soru 14
Aşağıdakilerden hangisi tekçi devlet özelliklerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Tekçi Devlet, tek devlet veya üniter devlet gibi adlarla da anılmaktadır.
B
Bu devlet türünde siyasi iktidar tek merkezde toplanmıştır.
C
Tekçi devlette bir tek yasama, yürütme ve yargı gücü ve tek bir anayasa vardır.
D
Bütün yetkiler merkezde toplanmıştır.
E
Taşradaki devlet kuruluşları merkezi yönetimin ortağı konumundadır.
Açıklama:
Devlet türlerini açıklayabilecek,
Tekçi Devlet, tek devlet veya üniter devlet gibi adlarla da anılmaktadır. Bu devlet türünde siyasi iktidar tek merkezde toplanmıştır. Kısaca bütün vatandaşlar tek bir siyasal merkezin otoritesine tabidirler. Tekçi devlette bir tek yasama, yürütme ve yargı gücü ve tek bir anayasa vardır. Tüm ülke üzerinde aynı hukuk kuralları geçerlidir. Bütün yetkiler merkezde toplanmıştır. Taşradaki devlet kuruluşları ancak merkezi yönetimin bir şubesi konumundadır. Merkez tarafından verilen görevleri merkez adına yerine getirirler ve merkezin yönetimi ve denetimi altındadırlar.
Tekçi Devlet, tek devlet veya üniter devlet gibi adlarla da anılmaktadır. Bu devlet türünde siyasi iktidar tek merkezde toplanmıştır. Kısaca bütün vatandaşlar tek bir siyasal merkezin otoritesine tabidirler. Tekçi devlette bir tek yasama, yürütme ve yargı gücü ve tek bir anayasa vardır. Tüm ülke üzerinde aynı hukuk kuralları geçerlidir. Bütün yetkiler merkezde toplanmıştır. Taşradaki devlet kuruluşları ancak merkezi yönetimin bir şubesi konumundadır. Merkez tarafından verilen görevleri merkez adına yerine getirirler ve merkezin yönetimi ve denetimi altındadırlar.
Soru 15
Aşağıdakilerden hangisi demokrasiyi diktatörlükten ayıran temel kıstaslardan biridir?
Seçenekler
A
Bir tek parti vardır.
B
Herkesin eşit oy hakkı yoktur.
C
Seçimler açık oy, kapalı seçim ilkesine göre yapılır.
D
Her parti kendi programını açıklamak zorunda değildir.
E
Hiçbir etkin siyasi parti veya siyasi makam yarışma dışında bırakılamaz.
Açıklama:
Çağdaş siyasal sistemler ve aralarındaki farkları açıklayabileceksiniz.
Hiçbir etkin parti siyasi makam yarışma dışında bırakılamaz.
Hiçbir etkin parti siyasi makam yarışma dışında bırakılamaz.
Soru 16
Yabancılaşma kavramını ortaya atan kişi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Thomas Hobbes
B
Karl Marks
C
John Locke
D
Adam Smith
E
G.W.F. Hegel
Açıklama:
Çağdaş siyasal sistemler ve aralarındaki farkları açıklayabileceksiniz.
Karl Marks
Karl Marks
Soru 17
Aşağıdakilerden hangisi birleşik devlet türünün özelliklerinden değildir?
Seçenekler
A
Siyasi iktidar tek merkezde toplanır.
B
Birden çok yasama, yürütme ve yargı organının bulunduğu devletlerdir.
C
İki ya da daha fazla sayıda devlet bir araya gelir.
D
Her federe devletin kendi anayasası bulunmaktadır.
E
Her federe devletin kendi yasama, yürütme ve yargı organı bulunmaktadır.
Açıklama:
Devlet türlerini açıklayabilecek,
Birleşik devletler, siyasi iktidarın tek merkezde toplanmadığı, birden çok siyasi otorite merkezinin ve dolayısıyla birden çok yasama, yürütme ve yargı organının bulunduğu devletlerdir. İki ya da daha fazla sayıda devlet bir araya gelerek birleşik devleti oluşturmuşlardır. Her federe devletin kendi anayasası, yasama, yürütme ve yargı organı bulunmaktadır.
Birleşik devletler, siyasi iktidarın tek merkezde toplanmadığı, birden çok siyasi otorite merkezinin ve dolayısıyla birden çok yasama, yürütme ve yargı organının bulunduğu devletlerdir. İki ya da daha fazla sayıda devlet bir araya gelerek birleşik devleti oluşturmuşlardır. Her federe devletin kendi anayasası, yasama, yürütme ve yargı organı bulunmaktadır.
Soru 18
John Locke'nin devlet kavramı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Devlet öncesi doğa durumunu, bir savaş hali olarak tasvir eder. İnsanlar bu savaş haline son vermek üzere aralarında yaptıkları sözleşme ile can ve mal güvenliğini sağlama, yönetme, haklıyı haksızdan ayırt etmek ister.
B
Devlet sadece özel ilişkiler alanının koruyucusu sınırlı bir otorite olarak görülür. Devlet bizzat barış ve huzuru tesis etmeye çalışmaz yani topumun doğal işleyişine müdahale etmez, var olan düzeni korumaya çalışır.
C
Devlet, insanoğlu tarafından, bölünemez, piyasadan alınıp satılamaz olan belirli nitelikteki hizmetleri yerine getirmek üzere kurulmuştur.
D
İnsanda bulunan ölüm korkusu, rahat yaşama isteği, çalışarak elde ettiklerine sahip olma ve onlardan yararlanma umudu, onu bu savaş durumuna bir son vermeye yönelten nedenlerden bazılarıdır. Aklın ve sağduyunun gereği budur.
E
Devlet kuruluş amacıyla sınırlı, bu sınırları aşmaması gereken ve bu nedenle de yönetilenler tarafından sürekli denetim altında tutulması gereken bir araç olarak görülür.
Açıklama:
Devlet hakkındaki farklı görüş ve değerlendirmeleri sıralayabilecek,
Locke, insan doğası hakkında, Hegel ve Hobbes gibi kötümser değildir. Hobbes’in söylediği gibi devlet öncesi doğa durumu, insanın insanın kurdu olduğu bir savaş durumu değildir. İnsanların birbirlerinin canına, malına, özgürlüklerine saygılı oldukları ve sağduyu ile hareket ettikleri bir durumdur. Genel eğilim bu olmakla birlikte, yine de istisnai olarak bu durumun dışına çıkanlar da bulunabilir. Bu durumda saldırgana karşı kendini korumak doğal bir eğilim ve haktır. Ancak saldırıya uğrayanın hem davacı, hem de yargıç olması, saldırana karşı öç alma duygusuyla ölçüsüz davranması söz konusu olabilir, bu da toplumda yeni kargaşalara yol açabilir. İşte Locke’a göre devlet, insanların canlarına ve mallarına saldıranları cezalandırma yetkisini bir koruyucuya devretmesiyle doğmuştur. Locke, devleti sadece bu özel ilişkiler alının koruyucusu sınırlı bir otorite olarak düşünür. Ona göre devlet bizzat barış ve huzuru tesis etmeye çalışmaz yani topumun doğal işleyişine müdahale etmez, var olan düzeni korumaya çalışır. Locke’da doğa durumu aşamasında baskın olan çatışma ve huzursuzluk değil, barış ve erdemdir. Devlet çatışmayı engellemeli ve toplumu kendi haline bırakmalıdır. Yani Locke’nin istediği sınırlı ve zayıf bir devlettir.
Locke, insan doğası hakkında, Hegel ve Hobbes gibi kötümser değildir. Hobbes’in söylediği gibi devlet öncesi doğa durumu, insanın insanın kurdu olduğu bir savaş durumu değildir. İnsanların birbirlerinin canına, malına, özgürlüklerine saygılı oldukları ve sağduyu ile hareket ettikleri bir durumdur. Genel eğilim bu olmakla birlikte, yine de istisnai olarak bu durumun dışına çıkanlar da bulunabilir. Bu durumda saldırgana karşı kendini korumak doğal bir eğilim ve haktır. Ancak saldırıya uğrayanın hem davacı, hem de yargıç olması, saldırana karşı öç alma duygusuyla ölçüsüz davranması söz konusu olabilir, bu da toplumda yeni kargaşalara yol açabilir. İşte Locke’a göre devlet, insanların canlarına ve mallarına saldıranları cezalandırma yetkisini bir koruyucuya devretmesiyle doğmuştur. Locke, devleti sadece bu özel ilişkiler alının koruyucusu sınırlı bir otorite olarak düşünür. Ona göre devlet bizzat barış ve huzuru tesis etmeye çalışmaz yani topumun doğal işleyişine müdahale etmez, var olan düzeni korumaya çalışır. Locke’da doğa durumu aşamasında baskın olan çatışma ve huzursuzluk değil, barış ve erdemdir. Devlet çatışmayı engellemeli ve toplumu kendi haline bırakmalıdır. Yani Locke’nin istediği sınırlı ve zayıf bir devlettir.
Soru 19
Liberal teoride devlet nedir?
Seçenekler
A
İnsanoğlu tarafından, bölünemez, piyasadan alınıp satılamaz olan belirli nitelikteki hizmetleri yerine getirmek üzere kurulmuştur.
B
Devlet sivil toplumun tanrısıdır.
C
Liberal teoride devlet sınırlı ve zayıf bir devlettir.
D
Devlet öncesi doğa durumu, bir savaş hali olarak tasvir edilir.
E
İnsanların canlarına ve mallarına saldıranları cezalandırma yetkisini kendilerinden daha yetkin bir otoriteye devretme durumudur.
Açıklama:
Devlet hakkındaki farklı görüş ve değerlendirmeleri sıralayabilecek,
Liberal teoride devlet, insanoğlu tarafından, bölünemez, piyasadan alınıp satılamaz olan belirli nitelikteki hizmetleri yerine getirmek üzere kurulmuştur. Liberaller, devleti kuruluş amacıyla sınırlı, bu sınırları aşmaması gereken ve bu nedenle de yönetilenler tarafından sürekli denetim altında tutulması gereken bir araç olarak görürler. Liberaller, sınırlı devlet düşüncesini, insan doğası hakkındaki tasavvurlarına dayandırırlar. Liberallere göre insan, doğası itibarı ile “iyi” dir. Dolayısıyla insanların oluşturduğu toplumda duygudaşlık, birbirinin hakkını gözetme adalet gibi nosyonlar hakimdir.
Liberal teoride devlet, insanoğlu tarafından, bölünemez, piyasadan alınıp satılamaz olan belirli nitelikteki hizmetleri yerine getirmek üzere kurulmuştur. Liberaller, devleti kuruluş amacıyla sınırlı, bu sınırları aşmaması gereken ve bu nedenle de yönetilenler tarafından sürekli denetim altında tutulması gereken bir araç olarak görürler. Liberaller, sınırlı devlet düşüncesini, insan doğası hakkındaki tasavvurlarına dayandırırlar. Liberallere göre insan, doğası itibarı ile “iyi” dir. Dolayısıyla insanların oluşturduğu toplumda duygudaşlık, birbirinin hakkını gözetme adalet gibi nosyonlar hakimdir.
Soru 20
Aşağıdakilerden hangisi tekçi devlet ile ilgilidir?
Seçenekler
A
Siyasi iktidar tek merkezde toplanmıştır.
B
Siyasi iktidar tek merkezde toplanmamıştır.
C
Biden çok yasama ve yürütme organı bulunmaktadır.
D
Kurucu devletlerden meydana gelmiştir.
E
Sisteminde temsilciler meclisi bulunur.
Açıklama:
Devlet türlerini açıklayabilecek,
Tekçi devlet, tek devlet veya üniter devlet gibi adlarla anılmaktadır. Bu devlet türünde siyasi iktidar tek merkezde toplanmıştır. Tekçi devlette bir tek yasama, yürütme ve yargı gücü ve tek bir anayasa vardır. Tüm ülke üzerinde aynı hukuk kuralları geçerlidir. Bütün yetkiler merkezde toplanmıştır. Taşradaki devlet kuruluşları ancak merkezi yönetimin bir şubesi konumundadır. Merkez tarafından verilen görevleri merkez adına yerine getirirler ve merkezin yönetimi ve denetimi altındadırlar.
Tekçi devlet, tek devlet veya üniter devlet gibi adlarla anılmaktadır. Bu devlet türünde siyasi iktidar tek merkezde toplanmıştır. Tekçi devlette bir tek yasama, yürütme ve yargı gücü ve tek bir anayasa vardır. Tüm ülke üzerinde aynı hukuk kuralları geçerlidir. Bütün yetkiler merkezde toplanmıştır. Taşradaki devlet kuruluşları ancak merkezi yönetimin bir şubesi konumundadır. Merkez tarafından verilen görevleri merkez adına yerine getirirler ve merkezin yönetimi ve denetimi altındadırlar.
Soru 21
Aşağıdakilerden hangisi çoğulcu sistemlere örnektir?
Seçenekler
A
Marksist rejimler.
B
Faşist rejimler.
C
Başkanlık sistemi.
D
Çağdaş demokrasi.
E
Monarşi.
Açıklama:
Çağdaş siyasal sistemler ve aralarındaki farkları açıklayabileceksiniz.
Çağdaş demokrasi.
Çağdaş demokrasi.
Soru 22
Aşağıdakilerden hangisi 'birleşik devlet' tanımına uygun değildir?
Seçenekler
A
Birleşik devletler, birden çok siyasi otorite merkezinin bulunduğu devletlerdir.
B
Birleşik devletler, birden çok yasama, yürütme ve yargı organının bulunduğu devletlerdir.
C
İki yada daha fazla devlet bir araya gelerek birleşik (federal) devleti oluşturmuştur.
D
Bu devlet türünde siyasi iktidar tek merkezde toplanmıştır.
E
Her kurucu devletin kendi anayasası, yasama, yürütme ve yargı organı bulunmaktadır.
Açıklama:
Devlet türlerini açıklayabilecek,
Birleşik devletler, siyasi iktidarın tek merkezde toplanmadığı, birden çok siyasi otorite merkezinin ve dolayısıyla birden çok yasama, yürütme ve yargı organının bulunduğu devletlerdir. İki yada daha fazla devlet bir araya gelerek birleşik (federal) devleti oluşturmuştur. Her kurucu devletin kendi anayasası, yasama, yürütme ve yargı organı bulunmaktadır. Ancak federe meclislerce yapılan yasaların, federal anayasa ve temel yasalara aykırı olmaması gerekir. Kurucu devletler içişlerinde bağımsız, dışişlerinde birleşik devlete tabidirler. Yani federe devletlerin uluslararası alanda ayrı bir devlet olarak tanınması söz konusu değildir.
Birleşik devletler, siyasi iktidarın tek merkezde toplanmadığı, birden çok siyasi otorite merkezinin ve dolayısıyla birden çok yasama, yürütme ve yargı organının bulunduğu devletlerdir. İki yada daha fazla devlet bir araya gelerek birleşik (federal) devleti oluşturmuştur. Her kurucu devletin kendi anayasası, yasama, yürütme ve yargı organı bulunmaktadır. Ancak federe meclislerce yapılan yasaların, federal anayasa ve temel yasalara aykırı olmaması gerekir. Kurucu devletler içişlerinde bağımsız, dışişlerinde birleşik devlete tabidirler. Yani federe devletlerin uluslararası alanda ayrı bir devlet olarak tanınması söz konusu değildir.
Soru 23
Faşizm ilk olarak nerede ortaya çıkmıştır?
Seçenekler
A
Almanya
B
Japonya
C
İtalya
D
İspanya
E
Portekiz
Açıklama:
Devlet türlerini açıklayabilecek,
Faşizm ilk kez 1922 yılında İtalya’da ortaya çıktı. 1933’de onu Alman Nazizmi izledi. 1927’de Portekiz’de, 1930’da Japonya’da ve 1938’de İspanya’da kurulan rejimler faşizme benzer nitelikler taşımaktaydılar.
Faşizm ilk kez 1922 yılında İtalya’da ortaya çıktı. 1933’de onu Alman Nazizmi izledi. 1927’de Portekiz’de, 1930’da Japonya’da ve 1938’de İspanya’da kurulan rejimler faşizme benzer nitelikler taşımaktaydılar.
Soru 24
Aşağıdakilerden hangisi devletin sahip olduğu temel niteliklerden biridir?
Seçenekler
A
Halk devletin varlığından olumlu ya da olumsuz bir şekilde etkilenmemelidir
B
Devlet iktidarı ile sosyal iktidar türleri arasında eşitlik ilişkisi vardır
C
Kurallarını uygulamak üzere şiddete baş vuramaz
D
Devlet iktidarının varlığının ağırlığı yönettiği halk tarafından hissedilmemelidir.
E
Halkı iç ve dış düşmanlardan korumakla yükümlüdür
Açıklama:
Devlet hakkındaki farklı görüş ve değerlendirmeleri sıralayabilecek,
gündelik yaşamda pek çok kez devlet iktidarının varlığını üzerimizde hisseder, onun gücünden olumlu ya da olumsuz yönden etkileniriz. Devlet her şeyden önce bizim için zorlayıcı bir otoritedir. Biz istemesek bile kazancımızın bir kısmını vergi olarak alır, belirli bir yaşa geldiğimizde bizden askerlik yapmamızı ister, bir trafik polisi kuralları ihlal ettiğimizde, aracımızı durdurup bize ceza kesebilir. Bunun dışında devlet bizi dış düşmanlardan ve içerideki zorbalardan korur.
gündelik yaşamda pek çok kez devlet iktidarının varlığını üzerimizde hisseder, onun gücünden olumlu ya da olumsuz yönden etkileniriz. Devlet her şeyden önce bizim için zorlayıcı bir otoritedir. Biz istemesek bile kazancımızın bir kısmını vergi olarak alır, belirli bir yaşa geldiğimizde bizden askerlik yapmamızı ister, bir trafik polisi kuralları ihlal ettiğimizde, aracımızı durdurup bize ceza kesebilir. Bunun dışında devlet bizi dış düşmanlardan ve içerideki zorbalardan korur.
Soru 25
Devleti, “etkili olarak yürürlükte bulunan bir hukuki normlar sistemi" olarak tanımlayan düşünür kimdir?
Seçenekler
A
Max Weber
B
Hans Kelsen
C
G.W.F. Hegel
D
John Locke
E
Thomas Hobbes
Açıklama:
Devlet hakkındaki farklı görüş ve değerlendirmeleri sıralayabilecek,
Avusturyalı hukukçu Hans Kelsen’e göre “devlet, etkili olarak yürürlükte bulunan bir hukuki normlar sistemidir”.
Avusturyalı hukukçu Hans Kelsen’e göre “devlet, etkili olarak yürürlükte bulunan bir hukuki normlar sistemidir”.
Soru 26
Hobbes’un "toplumsal barış ve istikrar için, devlet, toplumsal yaşamın bütün alanlarına nüfuz etmeli, her yerde hazır ve nazır olmalıdır. Devletin bu sıkı denetimi olmazsa insanın doğal eğilimi olan bencillik, doyumsuzluk ve saldırganlık tekrar açığa çıkacak ve yeniden anarşi ve savaş başlayacaktır." ifadesi onun hangi siyasal rejimi öngördüğünü göstermektedir?
Seçenekler
A
Totaliterizm
B
Sosyal Demokrasi
C
Liberalizm
D
Marksizm
E
Faşizm
Açıklama:
Devlet türlerini açıklayabilecek,
Hobbes’a göre toplumsal barış ve istikrar için, devlet, toplumsal yaşamın bütün alanlarına nüfuz etmeli, her yerde hazır ve nazır olmalıdır. Devletin bu sıkı denetimi olmazsa insanın doğal eğilimi olan bencillik, doyumsuzluk ve saldırganlık tekrar açığa çıkacak ve yeniden anarşi ve savaş başlayacaktır. Görüldüğü üzere Hobbes’un hayalini kurduğu devlette siyasal rejim bir totalitarizmdir. Zira egemen, yasama, yürütme, yargı haklarını, savaş ve barış yapma ve cezalandırma yetkisini elinde toplamıştır.
Hobbes’a göre toplumsal barış ve istikrar için, devlet, toplumsal yaşamın bütün alanlarına nüfuz etmeli, her yerde hazır ve nazır olmalıdır. Devletin bu sıkı denetimi olmazsa insanın doğal eğilimi olan bencillik, doyumsuzluk ve saldırganlık tekrar açığa çıkacak ve yeniden anarşi ve savaş başlayacaktır. Görüldüğü üzere Hobbes’un hayalini kurduğu devlette siyasal rejim bir totalitarizmdir. Zira egemen, yasama, yürütme, yargı haklarını, savaş ve barış yapma ve cezalandırma yetkisini elinde toplamıştır.
Soru 27
Mutlak monarşinin gücününün doruk noktasına çıktığı XVII. ve XVIII. yüzyıllarda devlet burjuvazi yararına aşağıdaki alanlardan hangisinde faaliyet göstermemiştir?
Seçenekler
A
Eğitim
B
Askeri
C
Sanat
D
İdari
E
Adli
Açıklama:
Modern devlet hakkındaki ideolojik tartışmalar ve önerileri özetleyebilecek,
Burjuvazi yararına adli, idari, askeri ve eğitim alanlarında üstlendiği işler devletin kurumsal açıdan ve istihdam ettiği kadrolar açısından bir dönem öncesine kıyasla bir dev haline gelmesine yol açtı.
Burjuvazi yararına adli, idari, askeri ve eğitim alanlarında üstlendiği işler devletin kurumsal açıdan ve istihdam ettiği kadrolar açısından bir dönem öncesine kıyasla bir dev haline gelmesine yol açtı.
Soru 28
Aşağıdakilerden hangisi , liberalizmin iktisadi ve siyasi alan için öngördüğü bireyci, yarışmacı düzen ile sosyalizmdeki sınıf çatışması tezinin ulusun birliğini, bütünlüğünü tehlikeye atan bir unsur olarak gören bir düşüncedir?
Seçenekler
A
Patrimonyalizm
B
Meşrutiyet
C
Liberalizm
D
Faşizm
E
Totaliterizm
Açıklama:
Modern devlet hakkındaki ideolojik tartışmalar ve önerileri özetleyebilecek,
Faşizm redlerden doğmuştur. Faşizmde, liberalizmin iktisadi ve siyasi alan için öngördüğü bireyci, yarışmacı düzen ile sosyalizmdeki sınıf çatışması tezi ulusun birliğini, bütünlüğünü tehlikeye atan bir unsur olarak görülür ve reddedilir. Faşist diktatörlükler, kapitalistleşme konusunda nispeten geç kalmış ülkelerde ortaya çıkmıştır
Faşizm redlerden doğmuştur. Faşizmde, liberalizmin iktisadi ve siyasi alan için öngördüğü bireyci, yarışmacı düzen ile sosyalizmdeki sınıf çatışması tezi ulusun birliğini, bütünlüğünü tehlikeye atan bir unsur olarak görülür ve reddedilir. Faşist diktatörlükler, kapitalistleşme konusunda nispeten geç kalmış ülkelerde ortaya çıkmıştır
Soru 29
Aşağıdakilerden hangisi birleşik devletin özelliklerinden biridir?
Seçenekler
A
Üniter devlet adıyla da anılmaktadır
B
Siyasi iktidar tek merkezde toplanmıştır
C
Tüm ülke üzerinde aynı hukuk kuralları geçerlidir
D
Taşra kurumları menerkezi yötimin şubesi konumundadır
E
Birden çok yasama, yürütme ve yargı organı vardır
Açıklama:
Modern devlet hakkındaki ideolojik tartışmalar ve önerileri özetleyebilecek,
Birleşik devletler, siyasi iktidarın tek merkezde toplanmadığı, birden çok siyasi otorite merkezinin ve dolayısıyla birden çok yasama, yürütme ve yargı organının bulunduğu devletlerdir. İki ya da daha fazla sayıda devlet bir araya gelerek birleşik (federal) devleti oluşturmuşlardır.
Birleşik devletler, siyasi iktidarın tek merkezde toplanmadığı, birden çok siyasi otorite merkezinin ve dolayısıyla birden çok yasama, yürütme ve yargı organının bulunduğu devletlerdir. İki ya da daha fazla sayıda devlet bir araya gelerek birleşik (federal) devleti oluşturmuşlardır.
Soru 30
Aşağıdakilerden hangisi siyasal iktidarın örgütlenmesi bakımından birleşik devletlerden biri değildir?
Seçenekler
A
İran
B
Belçika
C
Pakistan
D
Rusya
E
Almanya
Açıklama:
Devlet türlerini açıklayabilecek,
ABD, Almanya, Belçika, Pakistan ve Rusya Federasyonu birleşik devletin günümüzdeki örnekleridir.
ABD, Almanya, Belçika, Pakistan ve Rusya Federasyonu birleşik devletin günümüzdeki örnekleridir.
Soru 31
"Kapitalist üretim biçiminde işçilerin aslen kendi emeklerinin ürünü olan hasılanın büyük kısmına sermayedar sınıfın el koyması sonucu kendi ürünlerinden ve üretim sürecinden psikolojik olarak kopması ve uzaklaşması" şeklinde tanımlanan kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Negatif özgürlük
B
Yabancılaşma
C
Pozitif özgürlük
D
Patrimonyalizm
E
Kapitalizm
Açıklama:
Çağdaş siyasal sistemler ve aralarındaki farkları açıklayabileceksiniz.
Yabancılaşma: Marks’ın inşa ettiği bir kavramdır. Kapitalist üretim biçiminde işçilerin aslen kendi emeklerinin ürünü olan hasılanın büyük kısmına sermayedar sınıfın el koyması sonucu kendi ürünlerinden ve üretim sürecinden psikolojik olarak kopmalarını ve uzaklaşmalarını ifade eder.
Yabancılaşma: Marks’ın inşa ettiği bir kavramdır. Kapitalist üretim biçiminde işçilerin aslen kendi emeklerinin ürünü olan hasılanın büyük kısmına sermayedar sınıfın el koyması sonucu kendi ürünlerinden ve üretim sürecinden psikolojik olarak kopmalarını ve uzaklaşmalarını ifade eder.
Soru 32
Aşağıdakilerden hangisi devletin diğer iktidar biçimlerinden daha güçlü olmasının sebebidir?
Seçenekler
A
Vergi toplama yetkisinin olması
B
Zor ve şiddet kullanma yetkisine sahip olması
C
Yasama yetkisinin olması
D
Parlemetonun olması
E
Demokratik olması
Açıklama:
Devlet hakkındaki farklı görüş ve değerlendirmeleri sıralayabilecek,
Gerektiğinde zor ve şiddet kullanabilme yetkisi devleti diğer iktidar biçimlerinden daha güçlü kılması.
Gerektiğinde zor ve şiddet kullanabilme yetkisi devleti diğer iktidar biçimlerinden daha güçlü kılması.
Soru 33
İtalyada birliğin sağlanması için feodal birimlere ve papalığa boyun eğdirecek güçlü bir merkezi otoriteye ihtiyaç olduğunu söyleyen düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Machiavelli
B
Thomas Hobbes
C
Karl R. Popper
D
Jean Bodin
E
Magna Carta
Açıklama:
Modern ulus devletin oluşum sürecini aktarabilecek,
İtalya'da birliğin sağlanması için feodal birimlere ve papalığa boyun eğdirecek güçlü bir merkezi otoriteye ihtiyaç olduğunu söyleyen düşünür Machiavelli'dir.
İtalya'da birliğin sağlanması için feodal birimlere ve papalığa boyun eğdirecek güçlü bir merkezi otoriteye ihtiyaç olduğunu söyleyen düşünür Machiavelli'dir.
Soru 34
Aşağıdakilerden hangisi demokrasinin özellikleri arasında değildir?
Seçenekler
A
Birden fazla partinin olması
B
Örgütlü bir muhalefetin varlığı
C
Güçler ayrılığı ilkesinin uygulanması
D
Herkes için iyi bir ideolojiye sahip olması
E
Hükümetlerin seçim ile değişmesi
Açıklama:
Çağdaş siyasal sistemler ve aralarındaki farkları açıklayabileceksiniz.
Demokratik bir ülkede, devletin, resmi ve dolayısıyla herkes için bağlayıcı bir iyi anlayışı ve ideolojisi olamaz. Bu nedenle D şıkkı Demokrasinin özelliklerinden biri değildir.
Demokratik bir ülkede, devletin, resmi ve dolayısıyla herkes için bağlayıcı bir iyi anlayışı ve ideolojisi olamaz. Bu nedenle D şıkkı Demokrasinin özelliklerinden biri değildir.
Soru 35
Liberallere göre devletin sınırlanmasının gerekliliğinin sebebi nedir?
Seçenekler
A
Bireyin özgürlüğüne yönelik en büyük tehdit kaynaklarından birinin devlet olması.
B
İşçi sınıfının konumunu güçlendirmek ve burjuvazinin fiilen sahip olduğu hak ve özgürlükleri elde etmek.
C
Paylaşım aşamasında eşitlik ve özgürlüğün esas alınması.
D
Muhalif görüşlerin savunulmasını sağlamak.
E
Toplumsal bütünleşmenin devlet tarafından sağlanması.
Açıklama:
Çağdaş siyasal sistemler ve aralarındaki farkları açıklayabileceksiniz.
Bireyin özgürlüğüne yönelik en büyük tehdit kaynaklarından birinin devlet olması.
Bireyin özgürlüğüne yönelik en büyük tehdit kaynaklarından birinin devlet olması.
Soru 36
Siyasi iktidarın tek merkezde toplanmadığı, birden çok siyasi otorite merkezinin bulunduğu devletlere ne ad verilmektedir?
Seçenekler
A
Tekçi Devlet
B
Sosyalist Devlet
C
Cumhuriyet
D
Faşist Devlet
E
Federe Devlet
Açıklama:
Devlet türlerini açıklayabilecek,
Siyasi iktidarın tek merkezde toplanmadığı, birden çok siyasi otorite merkezinin bulunduğu devlet denilmektedir.
Siyasi iktidarın tek merkezde toplanmadığı, birden çok siyasi otorite merkezinin bulunduğu devlet denilmektedir.
Soru 37
Faşizm ilk kez hangi ülkede ortaya çıkmıştır?
Seçenekler
A
Japonya
B
Fransa
C
İtalya
D
Almanya
E
İspanya
Açıklama:
Çağdaş siyasal sistemler ve aralarındaki farkları açıklayabileceksiniz.
Faşizm ilk kez 1922 yılında İtalya’da ortaya çıkmıştır.
Faşizm ilk kez 1922 yılında İtalya’da ortaya çıkmıştır.
Soru 38
Kitlelerin siyasete katılmasında tek kanal olan Komünist Parti hangi tür rejimlerde görülür?
Seçenekler
A
Faşist Rejimler
B
Marksist Rejimler
C
Liberal Rejimler
D
Demokratik Rejimler
E
Monarşi
Açıklama:
Çağdaş siyasal sistemler ve aralarındaki farkları açıklayabileceksiniz.
Kitlelerin siyasete katılmasında tek kanal olan Komünist Parti Marksist rejimlerde görülür.
Kitlelerin siyasete katılmasında tek kanal olan Komünist Parti Marksist rejimlerde görülür.
Soru 39
Aşağıdakilerden hangisi ürettiği egemenlik kavramı ile merkezi iktidarın pekişmesine güçlü bir teorik destek sağlayan düşünürdür?
Seçenekler
A
Platon
B
Adam Smith
C
Karl Marks
D
Machiavelli
E
Jean Bodin
Açıklama:
Modern ulus devletin oluşum sürecini aktarabilecek,
Aşağıdakilerden hangisi ürettiği egemenlik kavramı ile merkezi iktidarın pekişmesine güçlü bir teorik destek sağlayan düşünürdür Jean Bodin'dir.
Aşağıdakilerden hangisi ürettiği egemenlik kavramı ile merkezi iktidarın pekişmesine güçlü bir teorik destek sağlayan düşünürdür Jean Bodin'dir.
Soru 40
Feodal yönetim ve üretim sisteminde aşağıdakilerden hangisinin rolü olmadığı söylenebilir?
Seçenekler
A
Burjuvazi
B
Serf
C
Senyör
D
Feodal bey
E
Kral
Açıklama:
Modern devlet hakkındaki ideolojik tartışmalar ve önerileri özetleyebilecek,
Soru 41
Aşağıdakilerden hangisi siyasal iktidarın örgütlenmesi açısından birleşik devletin günümüzdeki örneklerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Almanya
B
Amerika Birleşik Devletleri
C
Belçika
D
Rusya Federasyonu
E
Türkiye
Açıklama:
Devlet türlerini açıklayabilecek,
Soru 42
Aşağıdakilerden hangisi federal devlettir?
Seçenekler
A
Avusturya
B
Portekiz
C
Almanya
D
Türkiye
E
Polonya
Açıklama:
Devlet türlerini açıklayabilecek,
Soru 43
Liberalizmin temel çıkış noktası aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Birey ve özgürlük
B
Devlet
C
Eşitlik
D
Toplum
E
Ülke
Açıklama:
Çağdaş siyasal sistemler ve aralarındaki farkları açıklayabileceksiniz.
Soru 44
Aşağıdakilerden hangisi faşizmin reddettiği unsurlardan biri değildir?
Seçenekler
A
Bireycilik
B
Milliyetçilik
C
Rekabet
D
Sınıf Çatışması
E
Sosyalizm
Açıklama:
Çağdaş siyasal sistemler ve aralarındaki farkları açıklayabileceksiniz.
Soru 45
Siyasi iktidarın toplumun bütün alanlarını sıkı denetim altında tuttuğu, bireysel özgürlüklere ve sivil inisiyatife hayat hakkı tanımadığı yönetim biçimi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Demokrasi
B
Totalitarizm
C
Aristokrasi
D
Patrimonyalizm
E
Cumhuriyet
Açıklama:
Devlet hakkındaki farklı görüş ve değerlendirmeleri sıralayabilecek,
Soru 46
Liberalizmin temel çıkış noktası ve birincil derecede önem verdiği değer aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Evrensel değerler
B
Toplum
C
Devlet
D
Ülke
E
Birey
Açıklama:
Çağdaş siyasal sistemler ve aralarındaki farkları açıklayabileceksiniz.
Soru 47
Aşağıdaki ülkelerden hangisi faşizm deneyimi yaşamıştır?
Seçenekler
A
Fransa
B
İsveç
C
Norveç
D
Litvanya
E
Portekiz
Açıklama:
Modern ulus devletin oluşum sürecini aktarabilecek,
Soru 48
Aşağıdakilerden hangisi krala ait olan egemenlik hakkının parlamentoya devri sürecinin kilometre taşları arasındaki olaylardan biri değildir?
Seçenekler
A
Fransız Devrimi
B
Amerikan Devrimi
C
İngiliz Devrimi
D
Magna Carta
E
Bolşevik Devrimi
Açıklama:
Modern ulus devletin oluşum sürecini aktarabilecek,
Soru 49
Aşağıdakilerden hangisi devlete hukuki kişilik tanımanın sağladığı faydalardan biri değildir?
Seçenekler
A
Halkın devlete olan bağlılık duygularını pekiştirir.
B
Devletin sözleşmede taraf olabilmesine imkân sağlar.
C
Devletin hak sahibi olmasını sağlar.
D
Devletin borç sahibi olmasını sağlar.
E
Devletin sorumluluğunun sağlanmasına temel oluşturur.
Açıklama:
Devlet hakkındaki farklı görüş ve değerlendirmeleri sıralayabilecek,
Soru 50
Aşağıdaki ülkelerden hangisinde faşizm deneyimi yaşanmamıştır?
Seçenekler
A
İtalya
B
Almanya
C
Fransa
D
Portekiz
E
Japonya
Açıklama:
Modern ulus devletin oluşum sürecini aktarabilecek,
Soru 51
Geliştirdiği "egemenlik" kavramı ile modern devletin gelişimine teorik destek sağlamış düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Karl Marks
B
Jean Bodin
C
Thomas Hobbes
D
N. Machiavelli
E
G. W. F. Hegel
Açıklama:
Modern ulus devletin oluşum sürecini aktarabilecek,
Soru 52
Aşağıdaki siyasal akımlardan hangisi işçi sınıfının sorunlarına yönelik entelektüel ilgi sonucunda doğmuştur?
Seçenekler
A
Liberal demokrasi
B
Sosyal demokrasi
C
Kapitalizm
D
Faşizm
E
Libertaryanizm
Açıklama:
Devlet türlerini açıklayabilecek,
Soru 53
Siyasal bir kurum olarak devletin tanımlanmasında Max Weber’in öne çıkardığı özellik aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Milletin hukuki bir kişilik kazanması
B
Hukuki normlar sisteminin varlığı
C
Üretim araçlarının mülkiyeti
D
Meşru şiddet kullanma tekeli
E
Belirli hizmetlerin yerine getirilmesi
Açıklama:
Modern devlet hakkındaki ideolojik tartışmalar ve önerileri özetleyebilecek,
Soru 54
Devleti “belirli bir toprak parçası üzerinde meşru şiddet kullanma tekelini elinde başarıyla bulunduran insan topluluğu” olarak tanımlayan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Hans Kelsen
B
Max Weber
C
Machiavelli
D
Jean Bodin
E
Thomas Hobbes
Açıklama:
Gerek teoride kavramsal olarak gerekse pratikte kurumsallaşmış bir iktidar tipi olarak devlet XVI. yüzyılda doğmaya başlamıştır. XV. Yüzyılın başında Machiavelli, belli bir toprak parçası ve topluluk üzerinde etkili otoriteyi anlatmak üzere stato sözcüğünü kullanmıştır. Daha sonra Jean Bodin, ürettiği “egemenlik” kavramı ile devletin kavramsal olarak biraz daha ete kemiğe bürünmesine katkı sağlamıştır. Klasik Fransız kamu hukuku doktrininde devlet “milletin hukuki kişilik kazanmış şekli” olarak tanımlanmıştır. Avusturyalı hukukçu Hans Kelsen’e göre “devlet, etkili olarak yürürlükte bulunan bir hukuki normlar sistemidir”. Alman sosyoloğu Max Weber (1864-1920) ise devleti, “belirli bir toprak parçası üzerinde meşru şiddet kullanma tekelini elinde başarıyla bulunduran insan topluluğu” olarak tanımlamaktadır. Doğru cevap B’dir.
Soru 55
Aşağıdakilerden hangisi Hegel’in devlet teorisine ait düşüncelerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Sivil toplum, kişisel hazzın ve dolayısıyla bencilliğin, devlet ise diğerkâmlığın alanıdır
B
Devletin kökeni ailedir
C
Ailede dayanışma ve birlik, toplumda ise rekabet, çatışma esastır
D
Bireylere kamu ruhu aşılayacak olan devlettir
E
Devlet sınırlı bir otoriteye sahip olmalıdır
Açıklama:
Hegel’in devlet teorisini, sivil toplum-devlet ilişkilerine dair yaptığı değerlendirmelerden çıkarmak mümkündür. Hegel’in “sivil toplum”u kapitalist topluma tekabül eder. Sivil toplum, kişisel hazzın ve dolayısıyla bencilliğin, devlet ise diğerkâmlığın alanıdır. Hegel’in devletin kökeni olarak aileyi göstermesi tam da bu yüzdendir. Ailede dayanışma ve birlik, toplumda ise rekabet, çatışma esastır. Sivil toplum, kendi iç çatışmalarını çözebilecek mekanizmalardan yoksundur. Bireyleri ve sınıfları bu yüksek ahlaki birlik hâline dönüştürecek ve onlara kamu ruhu aşılayacak olan devlettir. Devletin sınırlı bir otoriteye sahip olması gerektiğini ileri süren düşünür ise Hegel değil Locke’tur. Doğru cevap E’dir.
Soru 56
I. Hobbes II. Marks III. Hegel IV. Locke Yukarıdakilerden hangileri devletin doğuşunu hipotetik teorilerle açıklayan düşünürler arasında yer almaktadır?
Seçenekler
A
I ve II
B
II ve III
C
I, II, III
D
I, III, IV
E
III, IV, V
Açıklama:
Devletin doğuşu konusundaki görüşler başlıca iki grupta toplanabilir. Birincisi tamamen varsayıma dayanan Hegel, Hobbes ve Locke örneğinde incelediğimiz hipotetik teoriler; ikincisi ise siyasal toplulukların gelişimi ve modern ulus devlete dönüşmesi sürecini tarihsel ve sosyolojik açıdan inceleyen teorilerdir. Marx, devleti hipotetik teori ile değil, tarihsel-sosyolojik olarak incelemeye alır. Doğru cevap D’dir.
Soru 57
Babanın aile içindeki otoritesinin siyasal düzlemdeki karşılığı olan yönetim biçimi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Patrimonyalizm
B
Totalitarizm
C
Sosyal demokrasi
D
Faşizm
E
Proletarya diktatörlüğü
Açıklama:
Patrimonyalizm, babanın aile içindeki otoritesinin siyasal düzlemdeki karşılığı olan yönetim biçimi. Sultanizm olarak da adlandırılan patrimonyalizmde sultan ülkeyi kişisel takdirine ve geleneğe dayalı olarak yönetir. Totalitarizm, siyasi iktidarın toplumun bütün alanlarını sıkı denetim altında tuttuğu, bireysel özgürlüklere ve sivil inisiyatife hayat hakkı tanımadığı yönetim biçimidir. Sosyal demokrasi, kapitalizmin gelişimine koşut olarak ortaya çıkan işçi sınıfının sorunlarına yönelik entelektüel ilgiden doğmuştur. Faşizm, liberalizme ve sosyalizme bir tepki olarak doğmuş eklektik bir ideolojidir. Dolayısıyla faşizmin ilkelerini, olmazsa olmazlarını tespit etmek zordur. Faşizm retlerden doğmuştur. Proletarya diktatörlüğü kurulduğunda komünist parti, tüm çalışanları üretimin her aşamasında söz sahibi yapacaktır. Herkes yeteneğine göre çalışacak ve ortaya çıkan üründen herkes ihtiyacı kadar alacaktır. Kapitalist üretim biçiminde burjuvazi tarafından el konulan miktar tüm topluma dağıtılacağından toplumun genel refah seviyesi artacak, insanlar daha mutlu ve özgür olacaklardır. Doğru cevap A’dır.
Soru 58
Günümüzde siyasi iktidarın örgütlenmesi ve kullanılması bakımından başlıca iki devlet türünden söz edilebilir. Bunlardan birincisi tekçi başka bir ifadeyle üniter devlet, diğeri ise birleşik devlettir.
Aşağıdakilerden hangisi birleşik devletlerden biri değildir?
Aşağıdakilerden hangisi birleşik devletlerden biri değildir?
Seçenekler
A
Almanya
B
Belçika
C
İran
D
Pakistan
E
Rusya
Açıklama:
ABD, Almanya, Belçika, Pakistan ve Rusya Federasyonu birleşik devletin günümüzdeki örnekleridir. İran ise tekçi bir devlettir. Doğru cevap C’dir.
Soru 59
Platon’a göre seçkin bir azınlığın yasaya dayalı yönetimi anlamına gelen kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Patriarşi
B
Monarşi
C
Aristokrasi
D
Oligarşi
E
Tiranlık
Açıklama:
Platon’a göre ilk yönetim biçimi patriarşidir. Patriarşi, iktidarın babanın ya da klan ve kabile şefinin elinde olmasıdır. Monarşi, tek bir kişinin yasaya ve geleneğe bağlı olarak toplum yönetimini üstlenmesidir. Aile şeflerinin birlikte yönetimi söz konusu olursa bu sistemin adı aristokrasidir. Aristokrasi, seçkin bir azınlığın yasaya dayalı yönetimi anlamına da gelmektedir. Toplumdaki zengin bir azınlığın yasaya dayalı olmayan yönetimi oligarşidir, tek kişinin zora dayalı yönetimi tiranlık olarak adlandırılır. Doğru cevap C’dir.
Soru 60
I. Özgürlüğü ön planda tutar
II. Negatif özgürlüğü savunur
III. Devletin topluma müdahalesine karşıdır
IV. Pozitif özgürlüğü savunur
V. Özgürlükten önce eşitliği önemser
Yukarıdakilerden hangileri liberal demokrasinin özellikleri arasında bulunmaktadır?
II. Negatif özgürlüğü savunur
III. Devletin topluma müdahalesine karşıdır
IV. Pozitif özgürlüğü savunur
V. Özgürlükten önce eşitliği önemser
Yukarıdakilerden hangileri liberal demokrasinin özellikleri arasında bulunmaktadır?
Seçenekler
A
I ve II
B
II ve III
C
I, II, III
D
I, III, V
E
II, IV, V
Açıklama:
Demokrasi, mümkün olan en fazla özgürlüğü ve eşitliği hedefleyen yönetim biçimidir. Liberal demokraside özgürlük ön plandadır, sosyal demokraside ise eşitlik. Liberaller, devletin toplumsal ilişkilere müdahalesine karşıdırlar. Bu hususta liberallerin sloganı “bırakınız yapsınlar, bırakınız geçsinler”dir. Özgürlük, negatif özgürlük olarak düşünülmektedir. Sosyal demokraside özgürlük, geliri daha adil dağıtmak üzere devletin müdahalesiyle var olabilecek pozitif özgürlüktü. Görüldüğü üzere IV ve V. maddeler liberal demokrasinin değil sosyal demokrasinin özellikleridir. Doğru cevap C’dir.
Soru 61
Aşağıdakilerden hangisi sosyal demokrasinin özelliklerinden biri değildir?
Seçenekler
A
İşçi sınıfının sorunlarına yönelik ilgiden doğmuştur
B
Liberal demokrasiye karşı sosyalist itirazın bir türevidir
C
Gelirin daha adil dağıtılması için devlet müdahalesini savunur
D
Başlangıçta eşitlik olsa bile bu eşitliğin zamanla bozulacağını ileri sürer
E
Özgürlük ve eşitliğin sağlanması için kapitalizmi reddeder
Açıklama:
Sosyal demokrasi, kapitalizmin gelişimine koşut olarak ortaya çıkan işçi sınıfının sorunlarına yönelik entelektüel ilgiden doğmuştur. Sosyal demokrasi, liberal demokrasinin temel ilkelerinden olan devlet müdahalesi olmaksızın piyasanın kendi yasalarıyla bir denge yaratabileceği, üretimin, istihdamın, refahın artacağı ve dolayısıyla buna paralel olarak da insanların daha fazla özgürleşeceği tezine karşı gelişen sosyalist itirazın bir türevidir. Sosyal demokraside özgürlük, geliri daha adil dağıtmak üzere devletin müdahalesiyle var olabilecek pozitif özgürlüktü. Sosyal demokrasiye göre başlangıçta koşullar eşit olsa bile zaman içinde beceri, kurnazlık, şans gibi nedenlerle bu eşitlik bozulacaktır. Sosyal demokraside Marksizm’den farklı olarak kapitalist üretim biçimi reddedilmemektedir. Üretim sürecinde kapitalizm geçerli olmalı fakat paylaşım aşamasında eşitlik ve özgürlük esas alınmalıydı. Görüldüğü üzere sosyal demokrasi, Marksistlerden farklı olarak kapitalizmi reddetmemektedir. Doğru cevap E’dir.
Soru 62
I. Asıl amaç iktidardaki grubun mevcut konumunu sürdürmesidir
II. Toplumsal bütünleşme devlet tarafından sağlanır
III. Belirli bir ideoloji doğrultusunda toplumu biçimlendirmeye çalışır
IV. Yasal bir muhalefete yer yoktur
Yukarıdakilerden hangileri totaliter rejimin özellikleri arasında yer almaktadır?
II. Toplumsal bütünleşme devlet tarafından sağlanır
III. Belirli bir ideoloji doğrultusunda toplumu biçimlendirmeye çalışır
IV. Yasal bir muhalefete yer yoktur
Yukarıdakilerden hangileri totaliter rejimin özellikleri arasında yer almaktadır?
Seçenekler
A
I ve II
B
II ve III
C
I, II, III
D
I, III, IV
E
II, III, IV
Açıklama:
Totaliter rejimlerde toplumsal bütünleşme devlet tarafından sağlanır. Totaliter sistemlerde yasal bir muhalefete yer yoktur. Totaliter sistemler bir ideolojik perspektife sahiptirler. Bu ideoloji doğrultusunda toplumu biçimlendirme ve seferber etmeye çalışırlar. Yani asıl amaç, iktidarı elinde tutan grubun mevcut konumunu sürdürmesi değildir. Doğru cevap E’dir.
Soru 63
Kapitalist üretim biçiminde işçilerin aslen kendi emeklerinin ürünü olan hasılanın büyük kısmına sermayedar sınıfın el koyması sonucu kendi ürünlerinden ve üretim sürecinden psikolojik olarak kopmalarını ve uzaklaşmalarını ifade eden kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Patriarşi
B
Negatif özgürlük
C
Pozitif özgürlük
D
Yabancılaşma
E
Patrimonyalizm
Açıklama:
Patriarşi, iktidarın babanın ya da klan ve kabile şefinin elinde olmasıdır. Negatif özgürlük, bireyin engellenmemesi, başkalarına zarar vermemek koşuluyla hareketlerinde serbest olmasıdır. Pozitif özgürlük, negatif özgürlük durumunda bireyin teorik olarak sahip olduğu özgürlükleri fiilen kullanmasına temel oluşturacak mali imkânlara devlet tarafından sahip kılınmasıdır. Yabancılaşma, Marks’ın inşa ettiği bir kavramdır. Kapitalist üretim biçiminde işçilerin aslen kendi emeklerinin ürünü olan hasılanın büyük kısmına sermayedar sınıfın el koyması sonucu kendi ürünlerinden ve üretim sürecinden psikolojik olarak kopmalarını ve uzaklaşmalarını ifade eder. Patrimonyalizm, babanın aile içindeki otoritesinin siyasal düzlemdeki karşılığı olan yönetim biçimi. Sultanizm olarak da adlandırılan patrimonyalizmde sultan ülkeyi kişisel takdirine ve geleneğe dayalı olarak yönetir. Doğru cevap D’dir.
Soru 64
Devletin; insanoğlu tarafından, bölünemez, piyasadan alınıp satılamaz nitelikte olan belirli hizmetleri yerine getirmek üzere kurulduğunu söyleyen ve insanın, doğası itibariyle “iyi” olması sebebiyle insanların oluşturduğu toplumda duygudaşlık, birbirinin hakkını gözetme, adalet gibi nosyonların hâkim olduğunu ileri süren devlet kuramı, aşağıdaki seçeneklerin hangisinde doğru olarak verilmiştir?
Seçenekler
A
Otoriter Devlet
B
Totaliter Devlet
C
Liberal Devlet
D
Sosyalist Devlet
E
Teokratik Devlet
Açıklama:
Liberal teoride devlet; insanoğlu tarafından, bölünemez, piyasadan alınıp satılamaz nitelikte olan belirli hizmetleri yerine getirmek üzere kurulmuştur. Devlet, kuruluş amacıyla sınırlı, bu sınırları aşmaması gereken ve bu nedenle de yönetilenler tarafından sürekli denetim altında tutulması gereken bir araç olarak görülmektedir. Liberal teorinin taraftarları, sınırlı devlet düşüncesini insan doğası hakkındaki tasavvurlarına dayandırırlar. Bu teoriye göre insan, doğası itibariyle “iyi”dir. Dolayısıyla insanların oluşturduğu toplumda duygudaşlık, birbirinin hakkını gözetme, adalet gibi nosyonlar hakimdir. Doğru cevap C'dir.
Soru 65
Hegel’in devletin kökeni olarak aileyi göstermesinin temel nedeni aşağıdaki seçeneklerin hangisinde doğru olarak verilmiştir?
Seçenekler
A
Devletin sivil toplum alanını içermesi
B
Sivil toplumun diğerkamlığın alanı olması
C
Devletin bencilliğin ve kişisel hazların alanı olması
D
Devletin fayda maksimizasyonu ve karlılık temelinde düşünülmesi
E
Devletin diğerkamlığın alanı olması
Açıklama:
Hegel’in “sivil toplum”u kapitalist topluma tekabül eder. Sivil toplum, kişisel hazzın ve dolayısıyla bencilliğin, devlet ise diğerkâmlığın alanıdır. Hegel’in devletin kökeni olarak aileyi göstermesi tam da bu yüzdendir. Doğru cevap E'dir.
Soru 66
Devlet konusunda Hegel ile aynı çizgide yer alan bir diğer düşünürdür. Ona göre devlet sivil toplumun tanrısıdır. insan doğası hakkında Hegel’den daha kötümserdir. O, devlet öncesi doğa
durumunu, bir savaş hâli olarak tasvir eder. Ona göre doğa durumunda “insan insanın kurdudur”. Yukarıda görüşleri kalın çizgilerle belirtilen düşünür aşağıdaki seçeneklerin hangisinde doğru olarak verilmiştir?
durumunu, bir savaş hâli olarak tasvir eder. Ona göre doğa durumunda “insan insanın kurdudur”. Yukarıda görüşleri kalın çizgilerle belirtilen düşünür aşağıdaki seçeneklerin hangisinde doğru olarak verilmiştir?
Seçenekler
A
Jean Bodin
B
Thomas Hobbes
C
Jean Jacques Rousseau
D
John Lock
E
Machiavelli
Açıklama:
Thomas Hobbes, devlet konusunda Hegel ile aynı çizgide yer alan bir diğer düşünürdür. Ona göre devlet sivil toplumun tanrısıdır. Hobbes, insan doğası hakkında Hegel’den daha kötümserdir. O devlet öncesi doğa durumunu, bir savaş hâli olarak tasvir eder. Ona göre doğa durumunda “insan insanın kurdudur”. Doğru cevap B'dir.
Soru 67
I. İngiliz Devrimi II. Amerikan Devrimi III. Fransız Devrimi Yukarıda belirtilen, kral ve burjuvazi arasındaki mücadelenin doruğa çıktığı üç büyük devrimin meydana geliş tarihleri, sırası ile aşağıdaki seçeneklerin hangisinde doğru olarak verilmiştir?
Seçenekler
A
I, II ve III
B
III, II ve I
C
I, III ve II
D
III, I ve II
E
II, III ve I
Açıklama:
Bu mücadelenin doruğa çıktığı üç büyük devrim; İngiliz Devrimi (1640-1688), Amerikan Devrimi (1776), Fransız Devrimi (1789). Doğru cevap A seçeneğidir.
Soru 68
Aşağıdakilerden hangisi, modern devletin, hukuki bir kişiliğe haiz olmasının pratikte sağladığı faydalardan biri değildir?
Seçenekler
A
Devletin hak sahibi olabilmesi
B
Devletin sorumluluk sahasına giren bir davada taraf olabilmesi
C
Hükümet-Devlet ayrımına bağlı olarak, devletin devamlılığının sağlanması
D
Kişilerarası ilişkilerin, yönetimin ve iktidar alanının temel taşı olması
E
Devletin borç sahibi olabilmesi
Açıklama:
Kişilerarası ilişkilerin, yönetimin ve iktidar alanının temel taşı olması; Feodal dönemde ve Osmanlı gibi patrimonyal sistemlerde görülmektedir. Doğru cevap D'dir.
Soru 69
Aşağıdaki ülkelerden hangisi birleşik devletin günümüzdeki örneklerinden biridir?
Seçenekler
A
Yunanistan
B
Belçika
C
Hollanda
D
İspanya
E
Danimarka
Açıklama:
Belçika, birleşik devletin günümüzdeki örneklerinden biridir. Doğru cevap B'dir.
Soru 70
Platon'a göre ilk yönetim biçimi...........’dir. Yukarıda verilen cümledeki boşluğa, aşağıdaki seçeneklerde belirtilen yönetim biçimlerinden hangisi getirilmelidir?
Seçenekler
A
Demokrasi
B
Patriarşi
C
Oligarşi
D
Teknokrasi
E
Aristokrasi
Açıklama:
Platon'a göre ilk yönetim biçimi patriarşi’dir. Patriarşi, iktidarın babanın ya da klan ve kabile şefinin elinde olmasıdır. Doğru cevap B'dir.
Soru 71
"Demokrasi, halkın kendi kendini yönetmesidir" diyen biri, demokrasinin hangi niteliğini görmezden gelmektedir?
Seçenekler
A
Temsili oluşunu
B
Doğrudan oluşunu
C
Çoğulcu oluşunu
D
Müzakereci oluşunu
E
Çoğunluk iktidarı ve azınlık haklarına sahip oluşunu
Açıklama:
Demokrasi, “halkın kendi kendini yönetmesidir” tanımı, sorunlu bir tanımdır. Demokrasilerde halk ancak kendisi adına bu kararları alacak temsilcileri seçer ve kısaca katılım dolaylıdır; çünkü milyonlarca insanın on binlerce farklı konuda her gün alınan kararlara katılımının sağlanması mümkün değildir. Doğru cevap A'dır.
Soru 72
Liberaller, özgürlüğü "negatif özgürlük" olarak düşünmektedir. Bu ifadeye göre, aşağıdaki seçeneklerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Liberalizme göre, kişi hak ve özgürlüklerini sağlamak devletin temel görevidir
B
Devletin yurttaşları karşısında alması gereken hak ve ödevleri vardır
C
Devlet piyasa mekanizmasındaki olası aksaklıklar karşısında müdahil olmalıdır
D
"Negatif özgürlükten" anlaşılması gereken, “bırakınız yapsınlar, bırakınız geçsinler”dir
E
Negatif özgürlükler, insanın "homo politicus" olmasından ileri gelir
Açıklama:
Liberallere göre, özgürlük, negatif özgürlük (freedom from) olarak düşünülmektedir. Piyasa güçleri arasında tam bir serbest rekabet olmalı, her mal ve hizmet gibi emeğin karşılığı yani ücret de bu koşullarda belirlenmelidir. Devlet, bireyleri engellememeli, işçi ve işveren arasındaki pazarlık sürecine müdahale etmemelidir. Buna göre doğru cevap D'dir.
Soru 73
Bu rejimde bireycilik ve özgürlük toplumsal çatışmaya ve düzensizliğe neden olduğu için reddedilmektedir. Birey devletin aracıdır ancak devlet de üstün bir amacın hizmetindedir, bu üstün amaç bireylerin de arzu ettikleri, vicdanlarında benimsedikleri amaçla özdeştir. Bu durumda bireyin devletin amaçlarına hizmet etmesi, aslında kendine hizmet etmesidir. Yukarıda özelliklerinden bir kısmı verilen siyasal sistem aşağıdaki seçeneklerin hangisinde doğru olarak verilmiştir?
Seçenekler
A
Sosyalizm
B
Komünizm
C
Faşizm
D
Liberalizm
E
Nasyonal Sosyalizm (Nazizm)
Açıklama:
Faşizmde, bireyin, devletin bir aracı olmasının bir olumsuzluk olmadığı söylenir.
Birey devletin aracıdır ancak devlet de üstün bir amacın hizmetindedir, bu üstün
amaç bireylerin de arzu ettikleri, vicdanlarında benimsedikleri amaçla özdeştir. Bu
durumda bireyin devletin amaçlarına hizmet etmesi, aslında kendine hizmet etmesidir.
Faşizmde bireycilik ve özgürlük toplumsal çatışmaya ve düzensizliğe neden
olduğu için reddedilmektedir. Doğru cevap C'dir.
Birey devletin aracıdır ancak devlet de üstün bir amacın hizmetindedir, bu üstün
amaç bireylerin de arzu ettikleri, vicdanlarında benimsedikleri amaçla özdeştir. Bu
durumda bireyin devletin amaçlarına hizmet etmesi, aslında kendine hizmet etmesidir.
Faşizmde bireycilik ve özgürlük toplumsal çatışmaya ve düzensizliğe neden
olduğu için reddedilmektedir. Doğru cevap C'dir.
Soru 74
Hangi düşünür belirli bir toprak parçası ve topluluk üzerindeki otoriteyi tanımlayıp 'stato' kelimesiyle açıklamıştır?
Seçenekler
A
Eflatun
B
Machiavelli
C
Hegel
D
Weber
E
Keller
Açıklama:
Stato kelimesini ilk kez kullanıp devletin tanımını yapan Machiavelli'dir. Doğru yanıt 'B'.
Soru 75
Egemenlik kavramının fikir babası düşünür kimdir?
Seçenekler
A
J. Bodin
B
H. Kelsen
C
K. Marks
D
J. Locke
E
T. Hobbes
Açıklama:
J. Bodin ilk kez 'Egemenlik' kavramını ortaya atmış ve 'Devlet' tanımının belirginleşmesini sağlamıştır. Doğru yanıt 'A'.
Soru 76
Devlet yapısı hangi yüzyıldan itibaren teoride kavramsal ve uygulamada kurumsal haliyle ortaya çıkmaya başlamıştır?
Seçenekler
A
XV. yy.
B
XVI. yy.
C
XVII. yy.
D
XVIII. yy.
E
XXI. yy.
Açıklama:
Devlet yapısı soruda verilen şekilde ilk 16. yy.'dan itibaren tanımlanmaya başlanıp modern haline ancak 19. yy'da ulaşmıştır. Doğru yanıt 'B'.
Soru 77
Aşağıdakilerden hangisi devletin günlük hayatta gözle görülür biçimde herhangi bir vatandaşa hissettirdiği yaptırım gücüne bir örnek teşkil etmez ?
Seçenekler
A
Trafik Cezası
B
Askere Alma
C
Bir Haczin İfası
D
Kamu İhalesini Feshetme
E
Hapse Koyma
Açıklama:
A, B, C ve E şıklarında sıradan vatandaşların üzerinde devletin (otoritenin) yaptırım güçlerine örnek verilirken D şıkkında şirketlere olan devletin karar verme tasarrufu veya erkine örnek verilmiştir. Doğru yanıt 'D'.
Soru 78
Hangi ülke yasalarınca 'devlet' klasik kamu hukuki doktrinlerine göre 'milletin hukuki kişilik kazanmış hali' olarak tanımlanmıştır?
Seçenekler
A
Yunan
B
Alman
C
İngiliz
D
Fransız
E
İtalyan
Açıklama:
Fransız milliyetçiliği ile şekillenen devlette millete göre tanımlanan devlet tanımı soruda verildiği şekilde tanımlanmış ve bu tanım yasalarla hukuki zemine oturtulmuştur. Doğru yanıt 'D'.
Soru 79
Devleti liberallerin aksine 'insan doğasındaki kötüyü de dikkate alarak' açıklayan ve kötümser olmakla da suçlanılan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Locke
B
Hobbes
C
Keller
D
Marks
E
Hegel
Açıklama:
Adı geçen alman düşünür insan ve doğa tabiatı çalışmaları üzerinden 'devlet' kavramına tanım getiren Hegel'dir. Doğru yanıt 'E'.
Soru 80
Aşağıdaki düşünürlerden hangisi devlet öncesi yaşam formlarını bir 'Savaş Hali' olarak tanımlar?
Seçenekler
A
Locke
B
Hobbes
C
Hegel
D
Platon
E
Machiavelli
Açıklama:
Thomas Hobbes gerçek düzenin dünya üzerinde devlet ile meydana gelebileceğini, geri kalan sistemin bir çatışmalar zinciri ya da savaş hali olduğu fikrini ortaya koymuştur. Doğru yanıt 'B'.
Soru 81
Siyasi İktidarın toplumun bütün alanlarını sıkı denetim altında tuttuğu bireysel özgürlüklere ve sivil insiyatiflere hayat hakkı tanımadığı yönetim biçimi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Totalitarizm
B
Demokrasi
C
Çoğulculuk
D
Feodalizm
E
Meşrutiyet
Açıklama:
Adı geçen açıklama 'Totalitarizm' terimini karşılamaktadır. Doğru yanıt 'A'.
Soru 82
Hobbes, Bodin ve Machiavelli bir takım siyasal sorunların sonucunda çözüm yolu olarak başka bir otoritenin olması gerektiği sonucuna vardılar. Buldukları bu yönetim şekli hangi şıkta doğru olarak verilmiştir?
Seçenekler
A
Meşrutiyet
B
Cumhuriyet
C
Mutlak Monarşi
D
Fanatizm
E
Feodalite
Açıklama:
Adı geçen düşünürler Kilise ve Feodal güçleri bastırabilecek başka bir yönetim şekli arayıp bulmuşlardı. Bu da şüphesiz 'Mutlak Monarşi'den başka bir şey değildi. Doğru yanıt 'C'.
Soru 83
13. yy.'ın başlarında feodal aristokratlar tarafından hazırlanan ve krala imzalatılarak onun yetkilerini sınırlayan ilk anlaşma özelliğini taşıyan 'Büyük Şart' anlaşması hangi ülkede imzalanmıştır?
Seçenekler
A
Almanya
B
İtalya
C
İngiltere
D
İspanya
E
Amerika
Açıklama:
Adı geçen 'Magna Carta' antlaşması İngiltere'de imzalanmıştır. Doğru yanıt 'C'.
Soru 84
Devletin ortaya çıkışını doğa durumu kurgusu üzerine bina eden teori aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Mukayesede üstünlükler teorisi
B
Sözleşme teorisi
C
Mukayeseli sosyal fayda teorisi
D
Egemenlik teorisi
E
Demokrasi teorisi
Açıklama:
Devlet hakkındaki farklı görüş ve değerlendirmeleri sıralayabilecek,
Soru 85
Machiavelli, Bodin ve Hobbes çalışmalarıyla aşağıdaki devlet sistemlerinden hangisinin temelini atmışlardır?
Seçenekler
A
Mutlak monarşi
B
Meşruti monarşi
C
Liberal demokrasi
D
Sosyal demokrasi
E
Teknokrasi
Açıklama:
Devlet hakkındaki farklı görüş ve değerlendirmeleri sıralayabilecek,
Soru 86
Bireyin teorik olarak sahip olduğu özgürlükleri fiilen kullanmasına temel oluşturacak mali imkânlara devlet tarafından sahip kılınması aşağıdaki hangi kavramla açıklanmaktadır?
Seçenekler
A
Negatif özgürlük
B
Pozitif özgürlük
C
Yabancılaşma
D
Tekilci sistem
E
Proletarya
Açıklama:
Modern ulus devletin oluşum sürecini aktarabilecek,
Soru 87
Aşağıdaki devletlerden hangisi federal devlettir?
Seçenekler
A
Türkiye
B
Yunanistan
C
Belçika
D
Slovenya
E
Portekiz
Açıklama:
Devlet türlerini açıklayabilecek,
Soru 88
Siyasal iktidarın ülkeyi kişisel takdirine ve geleneğe dayalı olarak yönettiği ve ülke topraklarını özel mülkü olarak gördüğü yönetim şekline genel olarak aşağıdaki hangi ad verilmektedir?
Seçenekler
A
Teokrasi
B
Meşrutiyet
C
Feodalite
D
Merkeziyetçilik
E
Patrimonyalizm
Açıklama:
Modern ulus devletin oluşum sürecini aktarabilecek,
Soru 89
Federe devlet hakkında aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Uluslararası alanda ayrı bir devlet olarak tanınır
B
Kendi anayasası vardır
C
Kendi yasama, yürütme ve yargı organları vardır
D
İçişlerinde genel olarak bağımsızdır
E
Federal anayasalara aykırı olarak yasa yapamaz
Açıklama:
Devlet türlerini açıklayabilecek,
Soru 90
İnsanlık tarihinin Doğa Durumu evresi hipotetik teorileri benimseyen düşünürlerin çalışmalarında aşağıdaki hangi gelişmeyle son bulduğu iddia edilmektedir?
Seçenekler
A
Yeniçağın başlaması
B
Fransız devrimi
C
Toplum sözleşmesi
D
Westphalia Antlaşması
E
Temel insan haklarının kabulü
Açıklama:
Devlet hakkındaki farklı görüş ve değerlendirmeleri sıralayabilecek,
Soru 91
Aşağıdakilerden hangisi birleşik devletlerin özelliklerinden biridir?
Seçenekler
A
Siyasi iktidar tek merkezde toplanmıştır.
B
Bir tek yasama, yürütme ve yargı gücü ve tek bir anayasa vardır.
C
Tüm ülke üzerinde aynı hukuk kuralları geçerlidir.
D
Taşradaki devlet kuruluşları merkez tarafından verilen görevleri merkez adına yerine getirirler ve merkezin denetimi altındadırlar.
E
Siyasi iktidar tek merkezde toplanmamıştır, birden çok siyasi otorite söz konusudur.
Açıklama:
Devlet türlerini açıklayabilecek,
Soru 92
Gelir, eğitim ve meslek gibi faktörler siyasal katılmayı etkileyen ne tür faktörlerdir?
Seçenekler
A
Psikolojik
B
Bireysel
C
Sosyo-Ekonomik
D
Siyasal-Hukuksal
E
Kültürel
Açıklama:
Çağdaş siyasal sistemler ve aralarındaki farkları açıklayabileceksiniz.
Soru 93
Aşağıdakilerden hangisi bireyi siyasete yönelten temel faktörlerden biri değildir?
Seçenekler
A
Varlığını koruma ve güvenlik içinde yaşama ihtiyacı
B
Daha iyi yaşama arzusu
C
İktidar arzusu
D
Haz ilkesi
E
Hürriyet içinde yaşama arzusu
Açıklama:
Çağdaş siyasal sistemler ve aralarındaki farkları açıklayabileceksiniz.
Soru 94
Aşağıdakilerden hangisi demokrasi için söylenemez?
Seçenekler
A
Demokrasi, siyasi iktidarın halk tarafından tayin edilmesi, halkın kendi adına siyasi ve hukuki kararları alacak kadroları seçimle iş başına getirmesi olarak tanımlanabilir.
B
Demokrasi, başarısız olan iktidarların kolayca iktidardan uzaklaştırılmalarına olanak sağlar.
C
Demokrasilerin olmazsa olmazlarından birisi örgütlü bir muhalefetin varlığıdır.
D
Demokrasilerde her türlü muhalefet lanetlenmiştir.
E
Demokrasilerde devlet veya hükümetler tarafından topluma ve bireylere belli bir yaşam tarzı benimsettirilmeye çalışamaz.
Açıklama:
Çağdaş siyasal sistemler ve aralarındaki farkları açıklayabileceksiniz.
Soru 95
Aşağıda devlete dair söylenenlerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Devlet, bizim için zorlayıcı bir otoritedir.
B
Devlet, doğası gereği somut bir varlıktır.
C
Devlet iktidarı, toplumdaki diğer iktidar biçimlerinden daha geniştir.
D
Devlet diğer iktidar biçimlerinden daha üstündür.
E
Kurallarını ve emirlerini yürütmek üzere gerektiğinde zor kullanma tekeline sahip tek güçtür.
Açıklama:
Modern ulus devletin oluşum sürecini aktarabilecek,
Soru 96
Aşağıdakilerden hangisi bir olağan katılma biçimidir?
Seçenekler
A
Boykot
B
Grev
C
Yollarda Barikat Kurmak
D
Kamu Mallarına Zarar Vermek
E
Siyasal Mitinglere Katılmak
Açıklama:
Çağdaş siyasal sistemler ve aralarındaki farkları açıklayabileceksiniz.
Soru 97
Aşağıdakilerden hangisi düşünceleri ile liberal devlet anlayışının gelişmesine önemli bir katkı sunmuştur?
Seçenekler
A
K. Marx
B
J. Locke
C
F. Hegel
D
F. Engels
E
T. Adorno
Açıklama:
Modern devlet hakkındaki ideolojik tartışmalar ve önerileri özetleyebilecek,
Soru 98
Aşağıdakilerden hangisi tekilci siyasal sistemlerin bir özelliği değildir?
Seçenekler
A
Tekilci sistemlerde iktidarın kaynağı halktır. İktidar halkın oyları ile tayin edilir ve değiştirilir
B
Keyfiliğe, zorbalığa müsait rejimlerdir.
C
Barışçı yollardan iktidarın el değiştirmesi oldukça zordur.
D
Düşüncelerin serbestçe ifadesine ve örgütlenmesine izin yoktur.
E
Siyasi iktidarın tayininde halkın etkisi yoktur veya oldukça sınırlıdır.
Açıklama:
Çağdaş siyasal sistemler ve aralarındaki farkları açıklayabileceksiniz.
Soru 99
Aşağıdakilerden hangisi bireyciliği ve demokrasiyi reddederek devleti adeta ilahlaştırmaktadır?
Seçenekler
A
Faşizm
B
Liberalizm
C
Sosyal Demokrasi
D
Liberal Demokrasi
E
Radikal Demokrasi
Açıklama:
Çağdaş siyasal sistemler ve aralarındaki farkları açıklayabileceksiniz.
Soru 100
Hegel, Hobbes ve Locke’un devlete dair düşüncelerini dikkate alacak olursak, aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
Seçenekler
A
Hegel ve Hobbes insan doğası hakkında kötümserken, Locke değildir.
B
Locke’a göre devlet, insanların doğal, devredilemez haklarına riayet etmekle yükümlüdür.
C
Locke’a göre, devlet öncesi doğa durumunda «insan insanın kurdudur». Yani insanlar arasında bir savaş hali söz konusudur.
D
Hegel’e göre, insan bireyci, bencil, çıkarcı, doyumsuz ve saldırgandır.
E
Hobbes’a göre, toplumsal barış ve istikrar için, devlet toplumsal hayatın bütün alanlarına nüfuz etmeli, her yerde hazır ve nazır olmalıdır.
Açıklama:
Devlet hakkındaki farklı görüş ve değerlendirmeleri sıralayabilecek,
Soru 101
Aşağıdakilerden hangisi Marksist teorinin devlet algısını yansıtan unsurlardan biridir?
Seçenekler
A
Marksist teoride devlet, insanoğlu tarafından, bölünemez, piyasadan alınıp satılamaz nitelikte olan belirli hizmetleri yerine getirmek üzere kurulmuştur.
B
Marksistler devleti, kuruluş amacıyla sınırlı, bu sınırları aşmaması gereken ve bu nedenle de yönetilenler tarafından sürekli denetim altında tutulması gereken bir araç olarak görürler.
C
Marksistler için devlet bir gece bekçisidir
D
Marksist teori, sınırlı devlet ilkesini savunur.
E
Marksist teoride devlet, üretim araçlarını elinde tutan kapitalist burjuva sınıfının, işçi sınıfı üzerinde tahakküm kurmak ve onun yarattığı artık ürüne el koymak için kullandığı bir araçtır.
Açıklama:
Modern devlet hakkındaki ideolojik tartışmalar ve önerileri özetleyebilecek,
Soru 102
Aşağıda siyasal katılma biçimlerine dair bazı önermelere yer verilmiştir. Bunlardan hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Oy kullanmak, en çok bilinen ve ilk akla gelen olağan siyasal katılma biçimidir.
B
Oy kullanmak, en çok bilinen ve ilk akla gelen olağandışı siyasal katılma biçimidir.
C
Vergi vermeyi reddetmek olağan bir siyasal katılma biçimidir.
D
Siyasi partilerin düzenledikleri toplantılara katılmak olağandışı bir siyasal katılma biçimidir.
E
Silahlı saldırı düzenlemek olağan bir siyasal katılma biçimidir.
Açıklama:
Çağdaş siyasal sistemler ve aralarındaki farkları açıklayabileceksiniz.
Soru 103
Dış dünyadan gelen etkilere karşı, bireyler uyma veya uymama şeklinde iki tür davranış gösterirler. Aşağıdakilerden hangisi bir uyma davranışıdır?
Seçenekler
A
Özdeşleşme
B
Reddetme
C
Asilik
D
İsyan Etme
E
İntihar
Açıklama:
Çağdaş siyasal sistemler ve aralarındaki farkları açıklayabileceksiniz.
Soru 104
Siyasal toplumsallaşmaya ilişkin olarak aşağıda söylenenlerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Bireyin siyasal değerleri, kuralları, bilgileri ve belli tutumları edinmesinde meslek kuruluşları ve derneklerin hiçbir etkisi yoktur.
B
Siyasal toplumsallaşma bireyin siyasal aktör haline gelmesi sürecini temsil eder.
C
Haberleşme araçları siyasal toplumsallaşma sürecinde önemli bir rol oynar.
D
Siyasal toplumsallaşmanın temel amacı, sistemin devamını sağlayacak davranışları gösterecek eylemci aktörler yetiştirmektir.
E
Arkadaş grubu siyasal toplumsallaşma sürecinde bireyler üzerinde etkili olan aktörlerden biridir.
Açıklama:
Çağdaş siyasal sistemler ve aralarındaki farkları açıklayabileceksiniz.
Soru 105
Aşağıdakilerden hangisi tekçi devletle ilgili doğru bir yargı değildir?
Seçenekler
A
Siyasi iktidar tek merkezde toplanmıştır.
B
Devletin tek bir yasama organı vardır.
C
Devletin tek bir anayasası vardır.
D
Birden çok devletin bir araya gelmesi ile oluşmuştur.
E
Devletin tek elden yönetilen bir yargı kurumu vardır.
Açıklama:
Devlet türlerini açıklayabilecek,
Soru 106
Max Weber’in “belirli bir toprak parçası üzerinde meşru şiddet kullanma tekelini elinde başarıyla bulunduran en üstün otorite” ifadesiyle tanımını yaptığı kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Siyasi parti
B
Devlet
C
Egemenlik
D
Tiranlık
E
Siyasi İktidar
Açıklama:
Modern devlet hakkındaki ideolojik tartışmalar ve önerileri özetleyebilecek,
Soru 107
Aşağıdakilerden hangisi devleti yok olup gitmesi gereken bir kötülük olarak görmektedir?
Seçenekler
A
Liberalizm
B
Faşizm
C
Kapitalizm
D
Muhafazakarlık
E
Marksizm
Açıklama:
Modern devlet hakkındaki ideolojik tartışmalar ve önerileri özetleyebilecek,
Soru 108
Liberallere göre aşağıdakilerden hangisi devletin yerine getirmesi zorunlu olmayan bir fonksiyondur?
Seçenekler
A
Dış güvenlik
B
Asayiş
C
Gelir dağılımını eşitlemek
D
Yargı
E
Yarışma kurallarını herkes için eşit kılmak
Açıklama:
Modern devlet hakkındaki ideolojik tartışmalar ve önerileri özetleyebilecek,
Soru 109
Devlet öncesi durumu ‘insanın insanın kurdu olduğu bir savaş durumu’ olarak tasvir eden düşünür kimdir?
Seçenekler
A
Thomas Hobbes
B
Niccolo Machiavelli
C
John Locke
D
G.W.F. Hegel
E
Adam Smith
Açıklama:
Devlet hakkındaki farklı görüş ve değerlendirmeleri sıralayabilecek,
Soru 110
Niccolo Machiavelli, “buyurma yetkisine sahip olan, güce sahip değilse çökmeye mahkûmdur” ifadesi ile bir devletin varoluşu için olmazsa olmaz ögelerden hangisini anlatmaktadır?
Seçenekler
A
Toprak
B
İnsan topluluğu
C
Hukuk
D
İktidar
E
Güç
Açıklama:
Devlet hakkındaki farklı görüş ve değerlendirmeleri sıralayabilecek,
Soru 111
Yasama, yürütme ve yargı yetkisinin birbirinden bağımsız ayrı organlar elinde olmasını ifade eden kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Güçler birliği
B
Yasamanın mutlak üstünlüğü
C
Güçler ayrılığı
D
Yetki toplulaşması
E
Federalizm
Açıklama:
Modern devlet hakkındaki ideolojik tartışmalar ve önerileri özetleyebilecek,
Soru 112
Aşağıdakilerden hangisi sosyal demokrasinin ana hedefidir?
Seçenekler
A
Bireyin özgürlüğü
B
Eşitlik ve özgürlük
C
Komünist toplum
D
Proleterya diktatörlüğü
E
Liberal devlet
Açıklama:
Çağdaş siyasal sistemler ve aralarındaki farkları açıklayabileceksiniz.
Soru 113
Aşağıdakilerden hangisi çağdaş demokrasinin ilkeleri arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Genel oy
B
Sınırlı devlet
C
Gizli oy açık sayım
D
Çoğunluğun mutlak hakimiyeti
E
Yasal muhalefet
Açıklama:
Çağdaş siyasal sistemler ve aralarındaki farkları açıklayabileceksiniz.
Soru 114
Aşağıdakilerden hangisi tekçi devlet için söylenebilir?
Seçenekler
A
Biden çok yasama ve yürütme organı vardır.
B
Tekçi devlette bir tek yasama, yürütme ve yargı gücü ve tek bir anayasa vardır. Tüm ülke üzerinde aynı hukuk kuralları geçerlidir.
C
Kurucu devletlerden oluşmuştur.
D
Her kurucu devletin kendi anayasası vardır.
E
İçeride bağımsız, uluslararası arenada tanınamazlar.
Açıklama:
Devlet türlerini açıklayabilecek,
Tekçi devlet, tek devlet veya üniter devlet gibi adlarla anılmaktadır. Bu devlet türünde siyasi iktidar tek merkezde toplanmıştır. Tekçi devlette bir tek yasama, yürütme ve yargı gücü ve tek bir anayasa vardır. Tüm ülke üzerinde aynı hukuk kuralları geçerlidir. Bütün yetkiler merkezde toplanmıştır. Taşradaki devlet kuruluşları ancak merkezi yönetimin bir şubesi konumundadır. Merkez tarafından verilen görevleri merkez adına yerine getirirler ve merkezin yönetimi ve denetimi altındadırlar.
Tekçi devlet, tek devlet veya üniter devlet gibi adlarla anılmaktadır. Bu devlet türünde siyasi iktidar tek merkezde toplanmıştır. Tekçi devlette bir tek yasama, yürütme ve yargı gücü ve tek bir anayasa vardır. Tüm ülke üzerinde aynı hukuk kuralları geçerlidir. Bütün yetkiler merkezde toplanmıştır. Taşradaki devlet kuruluşları ancak merkezi yönetimin bir şubesi konumundadır. Merkez tarafından verilen görevleri merkez adına yerine getirirler ve merkezin yönetimi ve denetimi altındadırlar.
Soru 115
Aşağıdakilerden hangisi faşist düşünceye uygundur?
Seçenekler
A
Liberalizmin siyasi ve iktisadi alan için öngördüğü bireyci, yarışmacı düzen ile sosyalizmdeki sınıf çatışması tezi ulusun birliğini bütünlüğünü tehlikeye atan bir unsur olarak görülür ve reddedilir.
B
Tek gerçek varlık bireydir ve bireyin özgürlüğüne yönelik en büyük tehdit kaynaklarından biri devlettir.
C
Anayasa ile bireye ait ve devletin müdahale edemeyeceği hak ve özgürlükler alanı güvence altına alınmalıdır.
D
Bütün bireylerin tercihlerini serbestçe açıklama ve özgürce tercihte bulunma hakkı vardır.
E
Kendi yasalarıyla bir denge yaratabileceği, üretimin, istihdamın, refahın artacağı ve dolayısıyla buna paralel olarak da insanların daha fazla özgürleşeceği tezini savunur.
Açıklama:
Çağdaş siyasal sistemler ve aralarındaki farkları açıklayabileceksiniz.
Faşizm, liberalizme ve sosyalizme karşı bir tepki olarak doğmuş elektik bir ideolojidir. Dolayısıyla faşizmin ilkelerini, olmazsa olmazlarını keşfetmek zordur. Faşizm redlerden doğmuştur. Faşizmde, liberalizmin siyasi ve iktisadi alan için öngördüğü bireyci, yarışmacı düzen ile sosyalizmdeki sınıf çatışması tezi ulusun birliğini bütünlüğünü tehlikeye atan bir unsur olarak görülür ve reddedilir. Faşist diktatörlükler, kapitalistleşme konusunda geç kalmış ülkelerde ortaya çıkmıştır. İtalya ve Almanya, İngiltere ve Fransa’ya yetişebilmek, siyasi ve askeri anlamda onlarla boy ölçüşebilecek düzeye gelebilmek için ekonomilerini daha fazla güçlendirebilmek zorundaydılar. Oysa her iki ülkede de ekonomi tam olarak kapitalistleşmemiş, sanayi yeterince gelişmemişti. Toplum kendi haline bırakıldığında, aradaki mesafenin kapatılması zordu ve bu durumda devletin burjuva sınıfını desteklemek üzere iktisadi hayatın doğal işleyişine müdahale etmesi gerekiyordu. Sosyalizmin ortaya çıkışı ile işçi sınıfının artan isteklerini bastırmak ve potansiyel iktisadi kaynakları harekete geçirmek için güçlü ve baskıcı bir idareye ihtiyaç vardı. Zira sosyalizmin işçi sınıfına olan çağrısı, bu ülkelerin burjuva sınıfı ve onların elindeki sermaye için büyük tehdit oluşturuyordu. İşçi ve burjuva sınıfı arasındaki çatışma, Almanya ve İtalya’nın dünya ticaretinde İngiltere ve Fransa’nın karşısındaki dezavantajlı konumunu daha da derinleştirmekteydi. İşte faşizm, bu nesnel durumlara cevap ve çare olarak geliştirildi. Faşizm, liberalizm ve sosyalizmin bazı argümanlarını reddederken bazılarını kendini desteklemek için ödünç aldı.
Faşizm, liberalizme ve sosyalizme karşı bir tepki olarak doğmuş elektik bir ideolojidir. Dolayısıyla faşizmin ilkelerini, olmazsa olmazlarını keşfetmek zordur. Faşizm redlerden doğmuştur. Faşizmde, liberalizmin siyasi ve iktisadi alan için öngördüğü bireyci, yarışmacı düzen ile sosyalizmdeki sınıf çatışması tezi ulusun birliğini bütünlüğünü tehlikeye atan bir unsur olarak görülür ve reddedilir. Faşist diktatörlükler, kapitalistleşme konusunda geç kalmış ülkelerde ortaya çıkmıştır. İtalya ve Almanya, İngiltere ve Fransa’ya yetişebilmek, siyasi ve askeri anlamda onlarla boy ölçüşebilecek düzeye gelebilmek için ekonomilerini daha fazla güçlendirebilmek zorundaydılar. Oysa her iki ülkede de ekonomi tam olarak kapitalistleşmemiş, sanayi yeterince gelişmemişti. Toplum kendi haline bırakıldığında, aradaki mesafenin kapatılması zordu ve bu durumda devletin burjuva sınıfını desteklemek üzere iktisadi hayatın doğal işleyişine müdahale etmesi gerekiyordu. Sosyalizmin ortaya çıkışı ile işçi sınıfının artan isteklerini bastırmak ve potansiyel iktisadi kaynakları harekete geçirmek için güçlü ve baskıcı bir idareye ihtiyaç vardı. Zira sosyalizmin işçi sınıfına olan çağrısı, bu ülkelerin burjuva sınıfı ve onların elindeki sermaye için büyük tehdit oluşturuyordu. İşçi ve burjuva sınıfı arasındaki çatışma, Almanya ve İtalya’nın dünya ticaretinde İngiltere ve Fransa’nın karşısındaki dezavantajlı konumunu daha da derinleştirmekteydi. İşte faşizm, bu nesnel durumlara cevap ve çare olarak geliştirildi. Faşizm, liberalizm ve sosyalizmin bazı argümanlarını reddederken bazılarını kendini desteklemek için ödünç aldı.
Soru 116
Siyaset teorisinde üzerinde sıkça tartışılan ve doğası gereği soyut bir şekilde nitelen devlet kavramı pratikte kurumsallaşmış bir iktidar tipi olarak ilk olarak hangi yüzyılda doğmaya başlamıştır ?
Seçenekler
A
XVI. yüzyıl
B
XV. yüzyıl
C
XIV. yüzyıl
D
XIII. yüzyıl
E
XII. yüzyıl
Açıklama:
Devlet kavramı başlığı altında izah edildiği gibi, siyaset teorisinde üzerinde sıkça tartışılan ve doğası gereği soyut bir şekilde nitelen devlet kavramı pratikte kurumsallaşmış bir iktidar tipi olarak ilk olarak XVI. yüzyılda doğmaya başlamıştır.
Devlet kavramı pratikte kurumsallaşmış bir iktidar tipi olarak ilk olarak XVI. yüzyılda doğmaya başlamıştır. Doğru cevap A şıkkıdır.
Devlet kavramı pratikte kurumsallaşmış bir iktidar tipi olarak ilk olarak XVI. yüzyılda doğmaya başlamıştır. Doğru cevap A şıkkıdır.
Soru 117
Aşağıdaki hangi düşünüre göre "devlet, etkili olarak yürürlükte bulunan bir hukuki normlar sistemidir” şeklinde siyaset bilimi literatüründe tanımlanmaktadır?
Seçenekler
A
Machiavelli
B
Jean Bodin
C
Max Weber
D
F.Hegel
E
Hans Kelsen
Açıklama:
Avusturyalı hukukçu Hans Kelsen’e göre “devlet, etkili olarak yürürlükte bulunan bir hukuki normlar sistemi” olarak tanımlanmıştır.
Doğru cevap E şıkkıdır.
Doğru cevap E şıkkıdır.
Soru 118
Aşağıdaki hangi siyaset bilimi teorisine göre, "devlet, insanoğlu tarafından, bölünemez, piyasadan alınıp satılamaz nitelikte olan belirli hizmetleri yerine getirmek üzere kurulmuş" şeklinde ifade edilerek bir anlamda devletin kuruluş amacının sınırlı olduğu üzerinde durulmaktadır ?
Seçenekler
A
Markist teori
B
Sosyal teori
C
Sosyalist teori
D
Devletçi teori
E
Liberal teori
Açıklama:
Liberal teoriye göre, devlet, insanoğlu tarafından, bölünemez, piyasadan alınıp satılamaz nitelikte olan belirli hizmetleri yerine getirmek üzere kurulmuştur şeklinde ifade edilerek bir anlamda devletin kuruluş amacının sınırlı olduğu üzerinde durulmaktadır.
Doğrru cevap E şıkkıdır.
Doğrru cevap E şıkkıdır.
Soru 119
Aşağıdakilerden hangi düşünür, sivil toplumu, kişisel hazzın ve dolayısıyla bencilliğin, devlet ise diğerkâmlığın alanı olarak tanımlamaktadır?
Seçenekler
A
Platon
B
Aristo
C
Marx
D
Hegel
E
Bodin
Açıklama:
Devlet kavramı başlığı altında izah edildiği gibi, Hegel'in sivil toplumu kapitalist topluma tekabül eder. Sivil toplum, kişisel hazzın ve dolayısıyla bencilliğin, devlet ise diğerkâmlığın alanı olarak tanımlamaktadır. Hegel'in devletin kökeni olarak aileyi göstermesinin bu nedenle olduğu ifade edilmektedir.
Doru cevap D şıkkıdır.
Doru cevap D şıkkıdır.
Soru 120
Liberal bir filozof olarak tanımlanan John Locke'un kendisi gibi devlet kavramı üzerinde incelemeleri olan hangi iki düşünürün aksine bir devlet tasavvuruna sahip olduğuna ilişkin değerlendirmeler yapılmaktadır ?
Seçenekler
A
Hegel ve Aristo
B
Aristo ve Platon
C
Machiavelli ve Bodin
D
Weber ve Kelsen
E
Hegel ve Hobbes
Açıklama:
Liberal bir filozof olan John Locke'un, Hegel ve Hobbes gibi kötümser omayıp ve bu iki düşünürün aksine bir devlet tasavvuruna sahiptir.
Doğru cevap E şıkkıdır.
Doğru cevap E şıkkıdır.
Soru 121
Hipotetik teoriler içinde en bilineni “sözleşme kuramları"dır. Bu teorilere göre, insanlık tarihinde devletin kurulmasından önceki aşama bir .................. evresidir.
Yukarıda cümlede boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi doğru şekilde tamamlar?
Yukarıda cümlede boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi doğru şekilde tamamlar?
Seçenekler
A
doğa durumu
B
gelişim
C
birlik
D
ticaret
E
özgürlük
Açıklama:
Devlet Kökeni ve İşlevi başlığı altında anlatıldığı gibi, sözleşme kuramlarına göre, insanlık tarihinde devletin kurulmasından önceki aşama bir doğa durumu evresidir.
Doğru cevap A şıkkıdır.
Doğru cevap A şıkkıdır.
Soru 122
Bir bakıma redlerden oluşan ve evrensel değer olan insan eşitliği ilkesini red eden siyasi rejim aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Liberalizm
B
Sosyalizm
C
Kapitalizm
D
Markizm
E
Faşizm
Açıklama:
Faşist rejimler başlığı altında ele alındığı gibi, faşizm, sosyalizm ve liberalizmdeki insanın eşitliği ilkesini reddeder.
Doğru cevap E şıkkıdır.
Doğru cevap E şıkkıdır.
Soru 123
Siyasal sistemlerde karşılaştırma yapıldığı zaman, Sovyet sisteminde yürütmenin yasamaya ve devletin topluma üstün olması felsefesi, siyaset bilimi literatürüne göre bu siyasal sistemin nasıl bir sistem olduğu sonucunu çıkarmaktadır?
Seçenekler
A
Otoriter
B
Totaliter
C
Demokratik
D
Çağdaş
E
Liberal
Açıklama:
Markist rejimler başlığı altında ele alındığı gibi, SSCB döneminde Marksist liderler Lenin ve Stalin, toplumu komünist aşamaya hazırlamak için tam bir totaliter sistem kurmuşlardır. Sovyet deneyiminde, devletin topluma üstün olduğu totaliter bir yapı söz konusu olmuştur. Sovyet sistemi, yürütmenin yasamaya üstün olduğu bir sistem olarak tanımlanmaktadır.
Doğru cevap B şıkkıdır.
Doğru cevap B şıkkıdır.
Soru 124
Katılımcı demokrasiden bahsederken, geçmişte MÖ. V. yüzyılın ortasından IV. yüzyılın ortalarına kadar, kamusal meselelerin çözümünün yurttaşların çok yönlü aktif katılımı ile gerçekleştiği demokratik bir sistemin varlığından bahsedilmektedir. Bu sistem ilk olarak nerede ortaya çıkmıştır ?
Seçenekler
A
Roma
B
Mısır
C
Isparta
D
İskandinavya
E
Atina
Açıklama:
Tarihsel Süreç İçinde Demokrasi Fikri başlığı altında izah edildiği gibi, Atina'da MÖ. V. yüzyılın ortasından IV. yüzyılın ortalarına kadar, kamusal meselelerin çözümünün yurttaşların çok yönlü aktif katılımı ile gerçekleştiği demokratik bir sistemin varlığından bahsedilmektedir.
Doğru cevap E şıkkıdır.
Doğru cevap E şıkkıdır.
Soru 125
Yetki devrine klasik bir örnek olarak verilen, İngiltere'de kralın otoritesini sınırlamaya yönelik ilk girişim olan "Magna Carta" aşağıdaki hangi tarihte gerçekleşmiş ve o tarihten bu yana İngiliz siyasi kültüründe bir gelenek olarak devam etmiştir?
Seçenekler
A
1115
B
1215
C
1315
D
1415
E
1515
Açıklama:
Tarihsel Süreç İçinde Demokrasi Fikri başlığı altında izah edildiği gibi, Magna carta (Büyük Sözleşme) tarihte 1215 yılında gerçekleşmiştir.
Doru cevap B şıkkıdır.
Doru cevap B şıkkıdır.
Soru 126
Liberal filozof Adam Smith’e göre, her insan, kendi çıkarını herkesten iyi bilir ve çıkarlarının gereğini yerine getirebilmesi için de ..................olması gerekir.
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi doğru şekilde tamamlar?
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi doğru şekilde tamamlar?
Seçenekler
A
istekli
B
stratejik
C
bencil
D
kurnaz
E
özgür
Açıklama:
Liberal Demokrasi başlığı altında izah edildiği gibi, Liberal filozof Adam Smith’e göre, her insan, kendi çıkarını herkesten iyi bilir ve çıkarlarının gereğini yerine getirebilmesi için de özgür olması gerekir.
Doğru cevap E şıkkıdır.
Doğru cevap E şıkkıdır.
Soru 127
Ünlü düşünür Karl Marx'ın inşa ettiği bir kavram olan "yabancılaşma" kavramı, aşağıdakilerden hangisini ifade etmek için kullanılmaktadır?
Seçenekler
A
İşçi sınıfı, bir başkasının el koyması nedeniyle kendi yarattığı ürüne ve üretim sürecine yabancılaşmaktadır.
B
Üretim araçlarını sahiplerininin, üretici sınıf olan işçi sınıfına karşı yabancılaşmaktadır.
C
Sınıfsal çatışmalardan dolayı sivil toplum yabancılaşmaktadır.
D
Sınıfsal çatışmalardan dolayı devlet topluma karşı yabancılaşmaktadır.
E
Sınıfsal farklılıklar, kültürel çatışmaları doğurmaktadır.
Açıklama:
Markist Rejimler başlığı altında izah edildiği gibi, İşçi sınıfı, bir başkasının el koyması nedeniyle kendi yarattığı ürüne ve üretim sürecine yabancılaşmaktadır. Marks'ın ifade ettiği "yabancılaşma" kavramı bu çatışmaya vurgu yapmaktadır.
Doğru cevap A şıkkıdır.
Doğru cevap A şıkkıdır.
Soru 128
Modern devlet bugünkü şekline hangi yüzyılda ulaşmıştır?
Seçenekler
A
16
B
17
C
18
D
19
E
20
Açıklama:
Sorunun doğru yanıtı için "Devlet ve Siyasal Sistemler" başlığını okuyabilirsiniz.
Teoride ve pratikte kurumsallaştırılmış bir iktidar tipi olarak devlet, XVI. yüzyılda doğmaya başlamıştır. XV. yüzyılın başında Machiavelli, belli bir toprak parçası ve topluluk üzerinde etkili otoriteyi anlatmak üzere stato sözcüğünü kullanmıştır. Daha sonra Jean Bodin, ürettiği “egemenlik” kavramı ile devletin kavramsal olarak biraz daha ete kemiğe bürünmesine katkı sağlamıştır. Modern devlet bugünkü şekline ise ancak XIX. yüzyılda ulaşmıştır.
Teoride ve pratikte kurumsallaştırılmış bir iktidar tipi olarak devlet, XVI. yüzyılda doğmaya başlamıştır. XV. yüzyılın başında Machiavelli, belli bir toprak parçası ve topluluk üzerinde etkili otoriteyi anlatmak üzere stato sözcüğünü kullanmıştır. Daha sonra Jean Bodin, ürettiği “egemenlik” kavramı ile devletin kavramsal olarak biraz daha ete kemiğe bürünmesine katkı sağlamıştır. Modern devlet bugünkü şekline ise ancak XIX. yüzyılda ulaşmıştır.
Soru 129
Aşağıdakilerden hangisi devleti, etkili olarak yürürlükte bulunan bir hukuki normlar sistemi olarak tanımlamaktadır?
Seçenekler
A
Hans Kelsen
B
Niccolo Machiavelli
C
Jean Bodin
D
Jean Jacques Rousseau
E
Max Weber
Açıklama:
Sorunun doğru yanıtını "Devlet ve Siyasal Sistemler" Başlığı altında okuyabilirsiniz.
Klasik Fransız kamu hukuku doktrininde devlet “milletin hukuki kişilik kazanmış şekli” olarak tanımlanmıştır. Avusturyalı hukukçu Hans Kelsen’e göre “devlet, etkili olarak yürürlükte bulunan bir hukuki normlar sistemidir”. Alman sosyologu Max Weber (1864-1920) ise devleti, “belirli bir toprak parçası üzerinde meşru şiddet kullanma tekelini elinde başarıyla bulunduran insan topluluğu” olarak tanımlamaktadır.
Klasik Fransız kamu hukuku doktrininde devlet “milletin hukuki kişilik kazanmış şekli” olarak tanımlanmıştır. Avusturyalı hukukçu Hans Kelsen’e göre “devlet, etkili olarak yürürlükte bulunan bir hukuki normlar sistemidir”. Alman sosyologu Max Weber (1864-1920) ise devleti, “belirli bir toprak parçası üzerinde meşru şiddet kullanma tekelini elinde başarıyla bulunduran insan topluluğu” olarak tanımlamaktadır.
Soru 130
Aşağıdakilerden hangisi feodalizmin adem-i merkeziyetçi ve çok parçalı yapısının merkezi iktidarla yer değiştirmesine yardımcı olan toplumsal sınıftır?
Seçenekler
A
Aristokrasi
B
Serfler
C
Burjuvazi
D
Köleler
E
İşçiler
Açıklama:
Sorunun doğru yanıtı için "Modern Devletin Oluşumu" başlığını okuyabilirsiniz.
Feodal beyler hiyerarşisinin tepesinde yer almakla birlikte pek de güçlü bir konumda olamayan kralın, feodal soylular karşısında güçlenmesine ve feodalizmin adem-i merkeziyetçi, çok parçalı ve karmaşık yapısının merkezî iktidarla yer değiştirmesine yardımcı olan sınıf burjuvaziydi. Öyle ki kapitalist üretim biçiminin kendi yasalarına göre gelişip serpilebilmesi için güçlü bir merkezî devlet tarafından koşulların oluşturulması gerekmekteydi.
Feodal beyler hiyerarşisinin tepesinde yer almakla birlikte pek de güçlü bir konumda olamayan kralın, feodal soylular karşısında güçlenmesine ve feodalizmin adem-i merkeziyetçi, çok parçalı ve karmaşık yapısının merkezî iktidarla yer değiştirmesine yardımcı olan sınıf burjuvaziydi. Öyle ki kapitalist üretim biçiminin kendi yasalarına göre gelişip serpilebilmesi için güçlü bir merkezî devlet tarafından koşulların oluşturulması gerekmekteydi.
Soru 131
Aşağıdakilerden hangisi bir ülkenin mevcut yöneticinin kişisel takdirine ve geleneğe dayalı yönetilmesini ve ülke topraklarının, yöneticinin özel mülkü ve devlet bürokrasisinin de kişisel hizmetçileri olarak kabul edildiği yönetim biçimidir?
Seçenekler
A
Cumhuriyet
B
Demokrasi
C
Totalitarizm
D
Başkanlık sistemi
E
Patrimonyalizm
Açıklama:
Sorunun doğru yanıtı için "Devletin Kişiliği Sorunu" başlığını okuyabilirsiniz.
Babanın aile içindeki otoritesinin siyasal düzlemdeki karşılığı olarak Sultanizm adıyla da anılan patrimonyalizmde sultan, ülkeyi kişisel takdirine ve geleneğe dayalı biçimde yönetir. Patrimonyalizmde ülke toprakları, sultanın özel mülkü, yönetim aygıtını oluşturan bürokrasi ise sultanın kişisel hizmetçileri kabul edilir.
Babanın aile içindeki otoritesinin siyasal düzlemdeki karşılığı olarak Sultanizm adıyla da anılan patrimonyalizmde sultan, ülkeyi kişisel takdirine ve geleneğe dayalı biçimde yönetir. Patrimonyalizmde ülke toprakları, sultanın özel mülkü, yönetim aygıtını oluşturan bürokrasi ise sultanın kişisel hizmetçileri kabul edilir.
Soru 132
Aşağıdakilerden hangisi birleşik yapılı devlet örneği değildir?
Seçenekler
A
Türkiye
B
Pakistan
C
Belçika
D
Almanya
E
Rusya
Açıklama:
Sorunun doğru yanıtı için "Devlet Türleri" başlığını okuyabilirisiniz.
Federalizmde federal ve federe devlet arasındaki iktidar bölüşümü anayasa ile tayin edilmiştir. Bunda yapılacak bir değişiklik de yine aynı yolla olur. ABD, Almanya, Belçika, Pakistan ve Rusya Federasyonu birleşik devletin günümüzdeki örnekleridir. Türkiye ise üniter yapılı tekçi devlete örnektir.
Federalizmde federal ve federe devlet arasındaki iktidar bölüşümü anayasa ile tayin edilmiştir. Bunda yapılacak bir değişiklik de yine aynı yolla olur. ABD, Almanya, Belçika, Pakistan ve Rusya Federasyonu birleşik devletin günümüzdeki örnekleridir. Türkiye ise üniter yapılı tekçi devlete örnektir.
Soru 133
Aşağıdakilerden hangisi Platon'un sınıflandırmasında iktidarın yasaya ya da meclise bağlı olmaksızın babanın veya kabile şefinin elinde bulunmasını ifade eden yönetim biçimidir?
Seçenekler
A
Monarşi
B
Patriarşi
C
Oligarşi
D
Demokrasi
E
Cumhuriyet
Açıklama:
Sorunun doğru yanıtı için "Siyasal Sistemler" başlığını okuyabilirsiniz.
Platon’a göre patriarşi, iktidarın babanın ya da klan ve kabile şefinin elinde olmasıdır. Bu yönetim biçiminde ne bir meclis ne de yasalar vardır. Baba ya da kabile şefi aileyi, geleneğe ve kişisel takdire göre yönetir.
Platon’a göre patriarşi, iktidarın babanın ya da klan ve kabile şefinin elinde olmasıdır. Bu yönetim biçiminde ne bir meclis ne de yasalar vardır. Baba ya da kabile şefi aileyi, geleneğe ve kişisel takdire göre yönetir.
Soru 134
Aşağıdakilerden hangisi çağdaş demokrasiler için söylenemez?
Seçenekler
A
Çok partili bir siyasal yaşamın var olması
B
Bütün yurttaşların eşit derecede oy hakkına sahip olması
C
Seçimlerin devlet başkanının keyfi iradesine göre yapılması
D
Hiçbir etkin siyasi aktörün seçim yarışı dışında tutulamaması
E
Bireylerin tercihlerini serbestçe açıklayabilmesi ve özgürce tercihte bulunması
Açıklama:
Sorunun doğru yanıtı için "Çoğulcu Sistemler" başlığını okuyabilirsiniz.
Demokrasiyi diktatörlüklerden ayıran temel ölçütlerden biri de çok partinin varlığıdır çünkü seçme olasılığının olduğu yerde özgürlük, seçimin olmadığı yerde ise baskı vardır. Demokrasilerde bütün yurttaşlar eşit oy hakkına sahiptir. Hiçbir etkin siyasi makam yarışma dışında bırakılamaz. Seçimler düzenli aralıklarla gizli oy açık seçim ilkesine göre yapılır. Bütün bireylerin tercihlerini serbestçe açıklama ve özgürce tercihte bulunma hakkı vardır.
Demokrasiyi diktatörlüklerden ayıran temel ölçütlerden biri de çok partinin varlığıdır çünkü seçme olasılığının olduğu yerde özgürlük, seçimin olmadığı yerde ise baskı vardır. Demokrasilerde bütün yurttaşlar eşit oy hakkına sahiptir. Hiçbir etkin siyasi makam yarışma dışında bırakılamaz. Seçimler düzenli aralıklarla gizli oy açık seçim ilkesine göre yapılır. Bütün bireylerin tercihlerini serbestçe açıklama ve özgürce tercihte bulunma hakkı vardır.
Soru 135
Aşağıdakilerden hangisi kapitalizmin gelişimine koşut olarak ortaya çıkan işçi sınıfının sorunlarına yönelik entelektüel ilgiden doğmuştur?
Seçenekler
A
Sosyalizm
B
Faşizm
C
Nasyonal Sosyalizm
D
Sosyal Demokrasi
E
Liberalizm
Açıklama:
Sorunun doğru için "Çoğulcu Sistemler" başlığını okuyabilirsiniz.
Sosyal demokrasi, liberal demokrasinin temel ilkelerinden olan devlet müdahalesi olmaksızın piyasanın kendi yasalarıyla bir denge yaratabileceği, üretimin, istihdamın, refahın artacağı ve dolayısıyla insanların daha fazla özgürleşeceği tezine karşı gelişen sosyalist itirazın bir türevidir. Liberalizm, ekonomik bakımdan güçlü olan sınıfların çıkarlarına hizmet eden bir ideoloji olarak gelişmişti. Sosyalizm ise tam aksine işçi sınıfının sorunlarına bir cevap olarak doğdu. Her iki ideolojide de özgürlük ortak hedefti ancak özgürlüğe ulaşmak için önerdikleri yollar farklıydı. Sosyalizme göre liberalizmin altını çizdiği hak ve özgürlükler, ancak bu özgürlüklerin gerçekleşmesine temel oluşturacak maddi koşulların sağlanması hâlinde var olabilirdi. Kısaca yasal olarak tanınan özgürlükler, gelir dağılımı bakımından bir eşitsizlik olması durumunda kâğıt üzerinde kalmaktan öteye geçemeyecekti.
Sosyal demokrasi, liberal demokrasinin temel ilkelerinden olan devlet müdahalesi olmaksızın piyasanın kendi yasalarıyla bir denge yaratabileceği, üretimin, istihdamın, refahın artacağı ve dolayısıyla insanların daha fazla özgürleşeceği tezine karşı gelişen sosyalist itirazın bir türevidir. Liberalizm, ekonomik bakımdan güçlü olan sınıfların çıkarlarına hizmet eden bir ideoloji olarak gelişmişti. Sosyalizm ise tam aksine işçi sınıfının sorunlarına bir cevap olarak doğdu. Her iki ideolojide de özgürlük ortak hedefti ancak özgürlüğe ulaşmak için önerdikleri yollar farklıydı. Sosyalizme göre liberalizmin altını çizdiği hak ve özgürlükler, ancak bu özgürlüklerin gerçekleşmesine temel oluşturacak maddi koşulların sağlanması hâlinde var olabilirdi. Kısaca yasal olarak tanınan özgürlükler, gelir dağılımı bakımından bir eşitsizlik olması durumunda kâğıt üzerinde kalmaktan öteye geçemeyecekti.
Soru 136
Faşizmin ilk uygulaması ilk kez hangi ülkede ortaya çıkmıştır?
Seçenekler
A
Portekiz
B
Almanya
C
Japonya
D
İspanya
E
İtalya
Açıklama:
Sorunun doğru yanıtı için "Tekilci Sistemler" başlığını okuyabilirsiniz.
Faşizm ilk kez 1922 yılında İtalya’da ortaya çıktı. 1933’te onu Alman Nazizmi izledi. 1927’de Portekiz’de, 1930’da Japonya’da ve 1938’de İspanya’da kurulan rejimler faşizme benzer nitelikler taşımaktaydılar.
Faşizm ilk kez 1922 yılında İtalya’da ortaya çıktı. 1933’te onu Alman Nazizmi izledi. 1927’de Portekiz’de, 1930’da Japonya’da ve 1938’de İspanya’da kurulan rejimler faşizme benzer nitelikler taşımaktaydılar.
Soru 137
1. Siyaset teorisinde “devlet” doğası gereği soyut bir kavramdır onun adına egemenliği fiilen kullanan ve aralarında işbirliği yapmış bir yapıda olan organlar vardır bu organlarında belirlenmiş görev, yetki ve sorumlulukları vardır buna göre aşağıdakilerden hangisi “devlet” kavramının konularından birisi değildir?
Seçenekler
A
a) Devletin söz konusu yapısı
B
b) Devletin tanımı
C
c) Devletin işlevleri
D
d) Devletin sınırları
E
e) Devlet-toplum ilişkileri
Açıklama:
Siyaset teorisinde, üzerinde en çok tartışma yapılan kavramlardan biri devlettir.
Devlete ilişkin tartışmalar daha çok, devletin tanımı, işlevi, sınırları ve devlet-toplum
ilişkileri üzerinedir. Devlet, doğası gereği soyut bir varlıktır. Ancak, onun adına,
egemenliği fiilen kullanan, aralarında iş bölümü yapmış belirli görev, yetki ve
sorumlulukları olan organlar vardır. Bunlar yasaları yapacak bir yasama organı, bu
yasaları uygulayacak ve ülkeyi yönetecek bir icra organı ile icra organının yasalara
uyup uymadığını denetleyecek bir yargı organıdır.
Devlete ilişkin tartışmalar daha çok, devletin tanımı, işlevi, sınırları ve devlet-toplum
ilişkileri üzerinedir. Devlet, doğası gereği soyut bir varlıktır. Ancak, onun adına,
egemenliği fiilen kullanan, aralarında iş bölümü yapmış belirli görev, yetki ve
sorumlulukları olan organlar vardır. Bunlar yasaları yapacak bir yasama organı, bu
yasaları uygulayacak ve ülkeyi yönetecek bir icra organı ile icra organının yasalara
uyup uymadığını denetleyecek bir yargı organıdır.
Soru 138
2. “Siyasal sistem” bir ülkede mevcut olan yöneten ve yönetilenler arasındaki ilişkinin türü, niteliği, kaynağı ve dayanağının ne olduğunu anlatan bir kavramdır buna göre “siyasi sistem” ile anlatılan aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
a) Hükümet sisteminin geçmişi ve bugünkü yapısına ulaşırken geçirdiği evreler anlatılır.
B
b) Hükümet sisteminin organları ile bir bütün olarak halk arasındaki ilişkilerin niteliği anlatılır.
C
c) Hükümet sistemi ile demokrasi arsındaki ilişki ve halkın buradaki fonksiyonları anlatılır.
D
d) Hükümet sistemi ile ülkenin ekonomik ve siyasal yapısı arasındaki ilişkiler anlatılır.
E
e) Hükümet sisteminin demokrasi olan yakın ve uzak noktalarının neler olduğu ve nedenleri anlatılır.
Açıklama:
Bir devletin siyasi kurumlarını
teşkil eden bu organlar arasındaki ilişkilerin yapısı ve niteliği bizi “hükümet sistemi”
kavramına götürür. Başkanlık sistemi, yarı başkanlık sistemi, parlamenter
sistem gibi kavramlar, egemenliğin hangi organlar tarafından nasıl kullanıldığını
ve sistem içinde bu organlara düşen rolün ne olduğunu ve organlar arasındaki
ilişkileri gösterir. Siyasal sistem kavramı ise hem devlet hem de hükümet sistemi
kavramından daha fazlasını kapsamaktadır. Siyasal sistem kavramı, bir ülkede
mevcut olan yöneten ve yönetilenler arasındaki ilişkinin türü, niteliği, kaynağı ve
dayanağını anlatmaktadır.
teşkil eden bu organlar arasındaki ilişkilerin yapısı ve niteliği bizi “hükümet sistemi”
kavramına götürür. Başkanlık sistemi, yarı başkanlık sistemi, parlamenter
sistem gibi kavramlar, egemenliğin hangi organlar tarafından nasıl kullanıldığını
ve sistem içinde bu organlara düşen rolün ne olduğunu ve organlar arasındaki
ilişkileri gösterir. Siyasal sistem kavramı ise hem devlet hem de hükümet sistemi
kavramından daha fazlasını kapsamaktadır. Siyasal sistem kavramı, bir ülkede
mevcut olan yöneten ve yönetilenler arasındaki ilişkinin türü, niteliği, kaynağı ve
dayanağını anlatmaktadır.
Soru 139
3. Siyasal sistem kavramı devlet ve hükümet sistemlerinden daha fazlasıdır” hükümet sistemi” burada önemli olandır ve bir devletin yapısına işlerlik veren sistemdir buna göre aşağıdakilerden hangisi “hükümet sisteminin” tanımıdır?
Seçenekler
A
a) Hükümet sisteminde toplumsal ilişkilerinin ve siyasi kültür kalıplarının niteliği çeşitli parametrelerle ölçümü vardır.
B
b) Hükümet sisteminde toplumdaki cari siyasal sistem ve bu sistemin halk tarafından kabul edilmiş yapısı vardır.
C
c) Hükümet sisteminde egemenliği kullanan organlar ve bu organlar arasındaki güç ve yetki dağılımı vardır.
D
d) Hükümet sisteminde fiilen mevcut olan iş bölümü yapısının ve buradaki görev ve sorumlulukların sıralamasının bir kısa özet vardır.
E
e) Hükümet sisteminde yasama organı ve onun fiilen çalıştırılmasını sağlayan icra organları vardır.
Açıklama:
Siyasal sistem kavramı, bir ülkede
mevcut olan yöneten ve yönetilenler arasındaki ilişkinin türü, niteliği, kaynağı ve
dayanağını anlatmaktadır. Hükümet sisteminde, egemenliği kullanan organlar ve
bunlar arasındaki güç ve yetki dağılımı söz konusu iken, “siyasal sistem” ile bir bütün
olarak bu organlarla halk arasındaki ilişkinin niteliği anlatılmaktadır. Devlet
toplum ilişkilerinin niteliği, yani bir toplumdaki cari siyasal sistem, o toplumdaki
egemen siyasal kültür kalıpları, tarihi geçmiş, ülkedeki ekonomik ve sosyal durum
ve daha birçok parametre ile yakından ilişkilidir.
mevcut olan yöneten ve yönetilenler arasındaki ilişkinin türü, niteliği, kaynağı ve
dayanağını anlatmaktadır. Hükümet sisteminde, egemenliği kullanan organlar ve
bunlar arasındaki güç ve yetki dağılımı söz konusu iken, “siyasal sistem” ile bir bütün
olarak bu organlarla halk arasındaki ilişkinin niteliği anlatılmaktadır. Devlet
toplum ilişkilerinin niteliği, yani bir toplumdaki cari siyasal sistem, o toplumdaki
egemen siyasal kültür kalıpları, tarihi geçmiş, ülkedeki ekonomik ve sosyal durum
ve daha birçok parametre ile yakından ilişkilidir.
Soru 140
4. “Devlet” bizim için zorlayıcı bir otoritedir devletin iktidarı toplumdaki diğer iktidar türlerinden daha geniştir ve tüm ülkeyi kapsar buna göre aşağıdakilerden hangisi “devlet” iktidarı için yanlıştır?
Seçenekler
A
a) “Devlet” diğer iktidar biçimlerinden daha üstündür.
B
b) “Devlet” kurallarını ve emirlerini yürütmek için gerektiğinde zor ve şiddet kullanma yetkisine sahiptir.
C
c) “Devlet” sisteminde onun kurallarına ve emirlerine hiçbir zorlama olmaksızın itaat vardır.
D
d) “Devlet” sisteminde bir kültürel ve usul uygulamalarının geçerli olduğu yapı vardır.
E
e) “Devlet” sisteminde sosyal iktidar türleri ile eşitlik değil bir hiyerarşik ilişki vardır.
Açıklama:
Soyut bir olgu olarak devletin tanımını yapmak bir hayli güçtür. Ancak gündelik
yaşamda pek çok kez devlet iktidarının varlığını üzerimizde hisseder, onun gücünden
olumlu ya da olumsuz yönden etkileniriz. Devlet her şeyden önce bizim
için zorlayıcı bir otoritedir. Biz istemesek bile kazancımızın bir kısmını vergi olarak
alır, belirli bir yaşa geldiğimizde bizden askerlik yapmamızı ister, bir trafik polisi
kuralları ihlal ettiğimizde, aracımızı durdurup bize ceza kesebilir.
yaşamda pek çok kez devlet iktidarının varlığını üzerimizde hisseder, onun gücünden
olumlu ya da olumsuz yönden etkileniriz. Devlet her şeyden önce bizim
için zorlayıcı bir otoritedir. Biz istemesek bile kazancımızın bir kısmını vergi olarak
alır, belirli bir yaşa geldiğimizde bizden askerlik yapmamızı ister, bir trafik polisi
kuralları ihlal ettiğimizde, aracımızı durdurup bize ceza kesebilir.
Soru 141
5. İnsan hayatında önemli bir yeri olan “devlet” tarihsel süreç içinde ortaya çıkmış bir kavramdır insanlık tarihinde yönetenlerin ve yönetilenlerin farklılaşmasıyla oraya çıkmıştır ilkel siyasi topluluklardan başlayan “devlet” devlet benzeri siyasi otoritelerin varlığı ile kendini göstermiştir buna göre aşağıdakilerden hangisi “devletin” özelliklerinden birisi değildir?
Seçenekler
A
a) “Devlet” yönetenlerin şahsından bağımsız bir tüzel kişiliktir.
B
b) “Devlet” modern toplumun bir olgusudur.
C
c) “Devlet” kurumsallaşmış bir iktidar tipidir.
D
d) “Devlet” XVI. Yüzyılda doğmaya başlamıştır.
E
e) “Devlet” klasik İngiltere kamu hukuku doktrininden ortaya çıkmıştır.
Açıklama:
İnsanlık tarihinde yöneten yönetilen farklılaşmasının ortaya çıktığı
ilkel siyasal topluluklardan başlayarak devlet benzeri siyasi otoritelerin varlığından
söz edilebilir. Ancak yönetenlerin şahsından bağımsız, bir tüzel kişilik olarak
devlet, modern bir olgudur.
ilkel siyasal topluluklardan başlayarak devlet benzeri siyasi otoritelerin varlığından
söz edilebilir. Ancak yönetenlerin şahsından bağımsız, bir tüzel kişilik olarak
devlet, modern bir olgudur.
Soru 142
6. XV. Yüzyılda Machiavelli belli bir toprak parçası ve topluluk üzerinde etkili olan otoriteyi anlatmak için “stato” kelimesini kullanmıştır daha sonraki gelişme aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
a) Jean Bodin “egemenlik” kavramını üreterek devletin kavramsal çerçevesini belirlemiştir.
B
b) Machiavelli bugünkü “devlet” kavramının bir toplumdan diğerine geçiş anlamında kullanmıştır.
C
c) Machiavelli bir hukuki norm olarak “devletin” varlığından söz etmiştir.
D
d) Jean Bodin normlar sisteminin bütün özelliklerini sıralayarak “devlet” kavramına giriş yapmıştır.
E
e) Jean Bodin modern bir olgu olarak “devletin” diğer yapılarla farkını belirlemiştir.
Açıklama:
Yönetenlerin şahsından bağımsız, bir tüzel kişilik olarak
devlet, modern bir olgudur. Gerek teoride kavramsal olarak gerekse pratikte kurumsallaşmış
bir iktidar tipi olarak devlet XVI. yüzyılda doğmaya başlamıştır. XV.
yüzyılın başında Machiavelli, belli bir toprak parçası ve topluluk üzerinde etkili
otoriteyi anlatmak üzere stato sözcüğünü kullanmıştır. Daha sonra Jean Bodin,
ürettiği “egemenlik” kavramı ile devletin kavramsal olarak biraz daha ete kemiğe
bürünmesine katkı sağlamıştır. Modern devlet bugünkü şekline ise ancak XIX.
yüzyılda ulaşmıştır.
devlet, modern bir olgudur. Gerek teoride kavramsal olarak gerekse pratikte kurumsallaşmış
bir iktidar tipi olarak devlet XVI. yüzyılda doğmaya başlamıştır. XV.
yüzyılın başında Machiavelli, belli bir toprak parçası ve topluluk üzerinde etkili
otoriteyi anlatmak üzere stato sözcüğünü kullanmıştır. Daha sonra Jean Bodin,
ürettiği “egemenlik” kavramı ile devletin kavramsal olarak biraz daha ete kemiğe
bürünmesine katkı sağlamıştır. Modern devlet bugünkü şekline ise ancak XIX.
yüzyılda ulaşmıştır.
Soru 143
7. Klasik Fransız kamu hukuku doktrininde “devlet milletin hukuki kişilik kazanmış şeklidir buna göre aşağıdakilerden hangisi çeşitli siyasi görüşler itibariyle “devletin” tanımları içinde değildir?
Seçenekler
A
a) Avusturyalı hukukçu Hans Kelsen’e göre “devlet” etkili olarak yürürlükte bulunan bir hukuki normalar sistemidir.
B
b) Marksizme göre “devlet” işçi sınıfının yok edilmesi kapitalistlerin ise nosyonlarını çalıştırması gerekli olan bir genişliktir.
C
c) Marksist teoride “devlet” bir sınıf yapısıdır ve üretim araçlarını elinde tutan kapitalist burjuva sınıfının işçi sınıfı üzerinde yetki kurma ve onun yarattığı artık ürüne el koymak için kullandığı bir araçtır.
D
d) Liberal teoride “devlet” insan tarafından bölünemez, piyasada alınıp satılamaz nitelikte olan belirli hizmetleri yerine getirmek üzere kurulmuştur.
E
e) Liberal teoriye göre “devlet” sınırlı bu sınırları aşmaması gereken ve bu sebeple de yönetilenler tarafından sürekli denetim altında tutulan bir araçtır.
Açıklama:
Bugüne kadar, modern devletle ilgili felsefeciler, siyaset bilimciler, sosyologlar,
hukukçular tarafından pek çok tanım yapılmıştır. Her bilimsel disiplin kendi
penceresinden farklı bir devlet tanımı yapmıştır. Ancak bu tanımlardan hiçbiri
onun bütün özelliklerini ve bir toplumdan diğerine, bir dönemden ötekine farklılaşan
yapısını tasvire yeterli değildir. Klasik Fransız kamu hukuku doktrininde
devlet “milletin hukuki kişilik kazanmış şekli” olarak tanımlanmıştır. Avusturyalı
hukukçu Hans Kelsen’e göre “devlet, etkili olarak yürürlükte bulunan bir hukuki
normlar sistemidir”. Alman sosyologu Max Weber (1864-1920) ise devleti, “belirli
bir toprak parçası üzerinde meşru şiddet kullanma tekelini elinde başarıyla
bulunduran insan topluluğu” olarak tanımlamaktadır.
hukukçular tarafından pek çok tanım yapılmıştır. Her bilimsel disiplin kendi
penceresinden farklı bir devlet tanımı yapmıştır. Ancak bu tanımlardan hiçbiri
onun bütün özelliklerini ve bir toplumdan diğerine, bir dönemden ötekine farklılaşan
yapısını tasvire yeterli değildir. Klasik Fransız kamu hukuku doktrininde
devlet “milletin hukuki kişilik kazanmış şekli” olarak tanımlanmıştır. Avusturyalı
hukukçu Hans Kelsen’e göre “devlet, etkili olarak yürürlükte bulunan bir hukuki
normlar sistemidir”. Alman sosyologu Max Weber (1864-1920) ise devleti, “belirli
bir toprak parçası üzerinde meşru şiddet kullanma tekelini elinde başarıyla
bulunduran insan topluluğu” olarak tanımlamaktadır.
Soru 144
8. Liberal teori sınırlı devlet düşüncesine sahiptir ve bu düşünceyi insan doğasını bilmeye dayandırmıştır Liberal görüşe göre aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
a) Liberal teoriye göre insan doğası itibariyle iyidir.
B
b) Liberal teoriye göre insanların oluşturduğu toplumda duygudaşlık, birbirinin hakkını gözetme, adalet gibi kavramlar vardır.
C
c) Liberal teoriye göre devlet naif olmalıdır, yumuşak sevecen ve insan ne yapmış olursa olsun onun anlattıklarını dinleyen ve ona karşı anlayışlı olan bir yapıdadır.
D
d) Liberal teoriye göre insanlar arasında başkalarının can, mal, ırz ve namusuna tecavüz etmek isteyenler bulunabilir.
E
e) Liberal teoriye göre devlet istisnai durumlar dikkate alınarak toplumu dışarıdan ve içeriden gelecek saldırılara karşı korumak ve haklıyı haksızı ayırt etmek için kurulmuştur.
Açıklama:
Liberal teoride devlet, insanoğlu tarafından, bölünemez, piyasadan alınıp satılamaz
nitelikte olan belirli hizmetleri yerine getirmek üzere kurulmuştur. Liberaller,
devleti, kuruluş amacıyla sınırlı, bu sınırları aşmaması gereken ve bu nedenle de
yönetilenler tarafından sürekli denetim altında tutulması gereken bir araç olarak
görürler. Liberaller, sınırlı devlet düşüncesini, insan doğası hakkındaki tasavvurlarına
dayandırırlar. Liberallere göre insan, doğası itibariyle “iyi”dir. Dolayısıyla
insanların oluşturduğu toplumda duygudaşlık, birbirinin hakkını gözetme, adalet
gibi nosyonlar hakimdir. Ne var ki genel eğilim bu olmakla birlikte, istisnai olarak
insanlar arasında başkalarının can, mal, ırz ve namusuna tecavüz etmek isteyenler
bulunabilir. Yine haksızlığa uğrayan bir kimse, hakkını haksızdan alma sürecinde
ölçüsüz davranabilir. İşte devlet, bu türden istisnai durumlar dikkate alınarak
toplumu dışardan ve içerden gelecek saldırılara karşı korumak, haklıyı haksızdan
ayırt etmek, haklıya hakkını ve haksıza da hak ettiği cezayı vermek (adalet) için
kurulmuştur. Liberallerin tanımını yaptığı devlet âdeta bir gece bekçisidir. Ancak
devletin kuruluş amaçlarının dışına çıkması ve toplumsal ilişkilere müdahale etmesi
liberallerce tasvip edilmez.
nitelikte olan belirli hizmetleri yerine getirmek üzere kurulmuştur. Liberaller,
devleti, kuruluş amacıyla sınırlı, bu sınırları aşmaması gereken ve bu nedenle de
yönetilenler tarafından sürekli denetim altında tutulması gereken bir araç olarak
görürler. Liberaller, sınırlı devlet düşüncesini, insan doğası hakkındaki tasavvurlarına
dayandırırlar. Liberallere göre insan, doğası itibariyle “iyi”dir. Dolayısıyla
insanların oluşturduğu toplumda duygudaşlık, birbirinin hakkını gözetme, adalet
gibi nosyonlar hakimdir. Ne var ki genel eğilim bu olmakla birlikte, istisnai olarak
insanlar arasında başkalarının can, mal, ırz ve namusuna tecavüz etmek isteyenler
bulunabilir. Yine haksızlığa uğrayan bir kimse, hakkını haksızdan alma sürecinde
ölçüsüz davranabilir. İşte devlet, bu türden istisnai durumlar dikkate alınarak
toplumu dışardan ve içerden gelecek saldırılara karşı korumak, haklıyı haksızdan
ayırt etmek, haklıya hakkını ve haksıza da hak ettiği cezayı vermek (adalet) için
kurulmuştur. Liberallerin tanımını yaptığı devlet âdeta bir gece bekçisidir. Ancak
devletin kuruluş amaçlarının dışına çıkması ve toplumsal ilişkilere müdahale etmesi
liberallerce tasvip edilmez.
Soru 145
9. Hegel’e göre insan bireyci, bencil, çıkarcı, doyumsuz ve saldırgandır ve insanların çıkarları öyle gerektirdiği için az çok bir uzlaşı ile sivil toplum oluşmuştur buna göre sivil toplumun yapısı nasıldır?
Seçenekler
A
a) Sivil toplum insan doğası hakkında kötümser olan ama gerçekçi yapısıyla kural koyucu olan düşünen sistemdir.
B
b) Sivil toplum devlet anlayışına zıt farklı ve birbiriyle bütünleşik olmayan tutkular bütünüdür.
C
c) Sivil toplum önemli görevleri üstlenmiş bir değerlendirme yeridir.
D
d) Sivil toplum barış, istikrar ve uzlaşı açısından kırılgan yapıdadır.
E
e) Sivil toplum sınırlı ve zayıf bir devlettir.
Açıklama:
Siyasi düşünce tarihi içinde farklı ve birbirine zıt devlet anlayışı ortaya koyan
çok sayıda düşünür vardır. Burada bunlardan Hegel, Hobbes ve Locke olmak üzere
başlıca üç tanesine yer vereceğiz. G.W.F. Hegel, devlet teorisini, insan
ve toplumun doğası konusundaki fikirlerinden hareketle inşa etmiştir. Hegel, liberallerin
aksine, insan doğası hakkında kötümserdir. O, bu hususta liberaller tarafından
dile getirilen görüşleri fazlasıyla naif bulur.
çok sayıda düşünür vardır. Burada bunlardan Hegel, Hobbes ve Locke olmak üzere
başlıca üç tanesine yer vereceğiz. G.W.F. Hegel, devlet teorisini, insan
ve toplumun doğası konusundaki fikirlerinden hareketle inşa etmiştir. Hegel, liberallerin
aksine, insan doğası hakkında kötümserdir. O, bu hususta liberaller tarafından
dile getirilen görüşleri fazlasıyla naif bulur.
Soru 146
10. Hegel’e göre sivil toplum insanın tutkularının tehdidi altındadır ancak insanın bu durumu gemleyecek ve barış ve istikrarı sağlayacak olan bir kurum vardır bu kurum aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
a) Sivil toplum
B
b) Siyasal sistem
C
c) Toplum-devlet ilişkisi
D
d) Devlet teorisi
E
e) Devlet
Açıklama:
Hegel’e göre insan bireyci, bencil,
çıkarcı, doyumsuz ve saldırgandır. Dolayısıyla insanların çıkarları öyle gerektirdiği
için az çok bir uzlaşı ile oluşturdukları sivil toplum, barış, istikrar ve uzlaşı açısından
kırılgan bir yapıdadır. Zira sivil toplum, her zaman insanın bu doğal tutkularının
tehdidi altındadır. Hegel’e göre insanın bu tutkularını gemleyecek, barış ve istikrarı
sağlayacak olan devlettir. Dolayısıyla bu kadar önemli bir görevi üstlenecek olan
devlet, liberallerin öngördükleri gibi sınırlı ve zayıf bir devlet olmayacaktır.
çıkarcı, doyumsuz ve saldırgandır. Dolayısıyla insanların çıkarları öyle gerektirdiği
için az çok bir uzlaşı ile oluşturdukları sivil toplum, barış, istikrar ve uzlaşı açısından
kırılgan bir yapıdadır. Zira sivil toplum, her zaman insanın bu doğal tutkularının
tehdidi altındadır. Hegel’e göre insanın bu tutkularını gemleyecek, barış ve istikrarı
sağlayacak olan devlettir. Dolayısıyla bu kadar önemli bir görevi üstlenecek olan
devlet, liberallerin öngördükleri gibi sınırlı ve zayıf bir devlet olmayacaktır.
Soru 147
Thomas Hobbes'un hayalini kurduğu devlette siyasal rejim aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Totolitarizm
B
Nasyonal sosyalizm
C
Faşizm
D
Liberalizm
E
Korparatizm
Açıklama:
Devlet ve siyasal sistemler, Devlet Kavramı
Totaliterizm
Totaliterizm
Soru 148
Thomas Hobbes'un devlet konusundaki düşünceleri arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?
Seçenekler
A
Devlet sivil toplumun tanrısıdır.
B
Devlet öncesi durumunu bir savaş hali olarak tasvir etmektedir.
C
Bireyler sözleşme ile devleti sınırlamaktadır.
D
Devletin kurulmasıyla doğa durumu son bulmuştur.
E
Devleti yönetenler, insanın potansiyel saldırganlığını kontrol altına alabilecek denli güçlü olmalıdır.
Açıklama:
Devlet ve Siyasi Sistemler, Devlet Kavramı
Bireyler sözleşme ile devleti sınırlamıştır.
Bireyler sözleşme ile devleti sınırlamıştır.
Soru 149
Güç unsurunu devletin varlık koşulu belirleyici özelliği hatta kurucu unsuru olarak niteleyen mutlak monarşi yönetimini savunan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Hegel
B
Hobbes
C
Locke
D
Machiavelli
E
Bodin
Açıklama:
Devlet ve Siyasi Sistemler, Devletin Kökeni ve İşlevi, Modern Devletin Oluşumu
Machiavelli
Machiavelli
Soru 150
Aşağıdakilerden hangisinde Liberal filozof John Locke'un düşünceleri hakkında yanlış bir bilgi verilmiştir?
Seçenekler
A
İnsan doğası hakkında Hegel ve Hobbes gibi kötümser değildir.
B
Devlet öncesi dönem insanın insanın kurdu olduğu doğa durumudur.
C
Bireylerin devredilemez doğal hakları vardır.
D
Devlet var olan düzeni korumaya çalışır.
E
Devlet sınırlı ve zayıf olmalıdır.
Açıklama:
Devlet ve Siyasal Sistemler, Devlet Kavramı
Devlet öncesi dönem insanın insanın kurdu olduğu doğa durumudur. Düşüncesi Thomas Hobbes'a aittir. Çünkü Thomas Hobbes mutlak monarşi yönetimini savunarak bireylerin haklarının devlet tarafından korunmasını savunmuştur.
Devlet öncesi dönem insanın insanın kurdu olduğu doğa durumudur. Düşüncesi Thomas Hobbes'a aittir. Çünkü Thomas Hobbes mutlak monarşi yönetimini savunarak bireylerin haklarının devlet tarafından korunmasını savunmuştur.
Soru 151
"Krallar filozof, filozoflar kral olmalıdır" sözü aşağıdaki düşünürlerden hangisine aittir?
Seçenekler
A
Sokrates
B
Platon
C
Anaximenes
D
Aristotales
E
Heraklitos
Açıklama:
Siyasal Sistemler
Platon hocası Sokrates'den aldığı eğitim sonucunda yaşadığı döneme düşünceleri ile damga vurmuştur. Yaşadığı dönemin şartlarında yöneticilerin başarılı ve bilgili olmamasından dolayı eğitimli kişilerin yönetici olmasını savunmuş bu nedenden dolayı "Krallar filozof, filozoflar kral olmalıdır" demiştir.
Platon hocası Sokrates'den aldığı eğitim sonucunda yaşadığı döneme düşünceleri ile damga vurmuştur. Yaşadığı dönemin şartlarında yöneticilerin başarılı ve bilgili olmamasından dolayı eğitimli kişilerin yönetici olmasını savunmuş bu nedenden dolayı "Krallar filozof, filozoflar kral olmalıdır" demiştir.
Soru 152
Platon'a göre toplumdaki zengin bir azınlığın yasaya dayalı olmayan yönetim biçimi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Patriarşi
B
Aristokrasi
C
Monarşi
D
Tiranlık
E
Oligarşi
Açıklama:
Siyasal Sistemler
Siyasi düşünce tarihi içinde siyasal sistem ve rejimleri nitelemek üzere çeşitli
sınıflamalar yapılmıştır. Bu tasnifler büyük ölçüde Eski Yunan filozofları tarafından yapılanlarla benzerlik gösterir. Bu yüzden burada Platon’un sınıflandırmasını
özetlemekle yetineceğiz. Platon’a göre ilk yönetim biçimi patriarşi’dir. Patriarşi,
iktidarın babanın ya da klan ve kabile şefinin elinde olmasıdır. Bu yönetim biçiminde ne bir meclis ne de yasalar vardır. Baba ya da kabile şefi aileyi geleneğe ve
kişisel takdire göre yönetir. Nüfusun artışı, kabile ve klanların birleşmesi ile bu
yönetim biçimi son bulmuştur. Ailelerin ve kabilelerin birleşmesine paralel olarak
tüm toplum için geçerli kurallar üretilir. Bu aşamada yönetim, bu kabile şeflerinden birine verilirse ortaya çıkan yönetim biçimi monarşidir. Kısaca monarşi,
tek bir kişinin yasaya ve geleneğe bağlı olarak toplum yönetimini üstlenmesidir.
Aile şeflerinin birlikte yönetimi söz konusu olursa bu sistemin adı aristokrasidir.
Aristokrasi, seçkin bir azınlığın yasaya dayalı yönetimi anlamına da gelmektedir.
Platon’a göre bu seçkin azınlık doğuştan üstün özelliklere sahip ve uzun bir eğitim
süreci sonunda kendini daha da yetkinleştirmiş olan kimseler, yani filozoflardır.
“Krallar filozof filozoflar kral olmalıdır” sözü Platon’a aittir. Toplumdaki zengin
bir azınlığın yasaya dayalı olmayan yönetimi oligarşidir, tek kişinin zora dayalı
yönetimi tiranlık olarak adlandırılır.
Siyasi düşünce tarihi içinde siyasal sistem ve rejimleri nitelemek üzere çeşitli
sınıflamalar yapılmıştır. Bu tasnifler büyük ölçüde Eski Yunan filozofları tarafından yapılanlarla benzerlik gösterir. Bu yüzden burada Platon’un sınıflandırmasını
özetlemekle yetineceğiz. Platon’a göre ilk yönetim biçimi patriarşi’dir. Patriarşi,
iktidarın babanın ya da klan ve kabile şefinin elinde olmasıdır. Bu yönetim biçiminde ne bir meclis ne de yasalar vardır. Baba ya da kabile şefi aileyi geleneğe ve
kişisel takdire göre yönetir. Nüfusun artışı, kabile ve klanların birleşmesi ile bu
yönetim biçimi son bulmuştur. Ailelerin ve kabilelerin birleşmesine paralel olarak
tüm toplum için geçerli kurallar üretilir. Bu aşamada yönetim, bu kabile şeflerinden birine verilirse ortaya çıkan yönetim biçimi monarşidir. Kısaca monarşi,
tek bir kişinin yasaya ve geleneğe bağlı olarak toplum yönetimini üstlenmesidir.
Aile şeflerinin birlikte yönetimi söz konusu olursa bu sistemin adı aristokrasidir.
Aristokrasi, seçkin bir azınlığın yasaya dayalı yönetimi anlamına da gelmektedir.
Platon’a göre bu seçkin azınlık doğuştan üstün özelliklere sahip ve uzun bir eğitim
süreci sonunda kendini daha da yetkinleştirmiş olan kimseler, yani filozoflardır.
“Krallar filozof filozoflar kral olmalıdır” sözü Platon’a aittir. Toplumdaki zengin
bir azınlığın yasaya dayalı olmayan yönetimi oligarşidir, tek kişinin zora dayalı
yönetimi tiranlık olarak adlandırılır.
Soru 153
İnsanın doğal eşitsizliği ve bunun üzerine bina edilen aristokratik yönetim fikrine Eski Yunan'da karşı çıkan akım aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Staocular
B
Sofistler
C
Eflatunlar
D
İdealistler
E
Materyalistler
Açıklama:
Siyasal Sistemler, Tarihsel Süreç İçerisinde Demokrasi Fikri
İnsanın doğal eşitsizliği ve bunun üzerine bina edilen aristokratik yönetim
fikrine ilk itiraz, Eski Yunan’da Stoacılar olarak adlandırılan akımdan gelmiştir.
Kısacası, Batı siyasi düşünce tarihinde insanın eşitliği fikri, karşıtı kadar eskidir.
Stoacılara göre tüm insanlar doğuştan eşittir. İnsanlar soy, zenginlik, statü, ulus
farkı gözetilmeksizin hepsi aynı evrensel tanrısal akıldan pay almışlardır. Ne var ki
tarihsel ve toplumsal nedenlerle bu fikir, uzun bir süre siyasal düzlemde yansıma
bulamamıştır.
İnsanın doğal eşitsizliği ve bunun üzerine bina edilen aristokratik yönetim
fikrine ilk itiraz, Eski Yunan’da Stoacılar olarak adlandırılan akımdan gelmiştir.
Kısacası, Batı siyasi düşünce tarihinde insanın eşitliği fikri, karşıtı kadar eskidir.
Stoacılara göre tüm insanlar doğuştan eşittir. İnsanlar soy, zenginlik, statü, ulus
farkı gözetilmeksizin hepsi aynı evrensel tanrısal akıldan pay almışlardır. Ne var ki
tarihsel ve toplumsal nedenlerle bu fikir, uzun bir süre siyasal düzlemde yansıma
bulamamıştır.
Soru 154
1776 tarihli Amerikan Bağımsızlık Bildirisini aşağıdakilerden hangisi hazırlamıştır?
Seçenekler
A
John Locke
B
George Washington
C
Thomas Jefferson
D
Thomas Hobbes
E
Jean Bodin
Açıklama:
Siyasal Sistemler, Tarihsel Süreç İçerisinde Demokrasi Fikri
Thomas Jefferson, hazırladığı 1776 tarihli Amerikan Bağımsızlık Bildirisi’nde,
tüm insanların eşit yaratılmış olduğundan ve kendilerine bazı dokunulmaz haklar
bağışlandığından söz etmiştir. Bunların başında, yaşama, özgürlük ve mutluluğu
izleme hakları gelir. İnsanlar, hükümetleri işte bu hakları güvence altına almak
için kurmuşlardır.
Thomas Jefferson, hazırladığı 1776 tarihli Amerikan Bağımsızlık Bildirisi’nde,
tüm insanların eşit yaratılmış olduğundan ve kendilerine bazı dokunulmaz haklar
bağışlandığından söz etmiştir. Bunların başında, yaşama, özgürlük ve mutluluğu
izleme hakları gelir. İnsanlar, hükümetleri işte bu hakları güvence altına almak
için kurmuşlardır.
Soru 155
Demokrasi kavramını iktidarın şiddete başvurmaksızın el değiştirmesine imkan veren kurumların korunması olarak tanımlayan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Karl Popper
B
Max Weber
C
Karl Marx
D
Antonio Gramsci
E
Hegel
Açıklama:
SİYASAL SİSTEMLER, Çağdaş Demokrasi
Demokrasi, başarısız olan hükümetlerin kolayca iktidardan uzaklaştırılmalarına olanak
sağlar. Karl R. Popper, demokrasiyi, iktidarın şiddete başvurmaksızın el değiştirmesine
imkân veren kurumların korunması olarak tanımlamaktadır. Demokrasilerde, hükümet değişikliği için devrime lüzum yoktur. Halkın onayı ile işbaşına gelmemiş olan rejimlerde örneğin bir diktatörlükte iktidar sahiplerini bulundukları mevkiden barışçı bir yoldan uzaklaştırmak kolay değildir.
Demokrasi, başarısız olan hükümetlerin kolayca iktidardan uzaklaştırılmalarına olanak
sağlar. Karl R. Popper, demokrasiyi, iktidarın şiddete başvurmaksızın el değiştirmesine
imkân veren kurumların korunması olarak tanımlamaktadır. Demokrasilerde, hükümet değişikliği için devrime lüzum yoktur. Halkın onayı ile işbaşına gelmemiş olan rejimlerde örneğin bir diktatörlükte iktidar sahiplerini bulundukları mevkiden barışçı bir yoldan uzaklaştırmak kolay değildir.
Soru 156
Devletin toplumsal ilişkilere müdahalesine karşı çıkarak "bırakınız yapsınlar bırakınız geçsinler" sloganını kullanan demokrasi türü aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Muhafazakar demokrasi
B
Sosyal Demokrasi
C
Çağdaş demokrasi
D
Radikal Demokrasi
E
Liberal demokrasi
Açıklama:
SİYASAL SİSTEMLER, Liberal Demokrasi
Liberaller, devletin toplumsal ilişkilere müdahalesine karşıdırlar. Bu hususta
liberallerin sloganı “bırakınız yapsınlar, bırakınız geçsinler”dir. Özgürlük, negatif
özgürlük (freedom from) olarak düşünülmektedir. Piyasa güçleri arasında tam
bir serbest rekabet olmalı, her mal ve hizmet gibi emeğin karşılığı yani ücret de
bu koşullarda belirlenmelidir. Devlet, bireyleri engellememeli, işçi ve işveren arasındaki pazarlık sürecine müdahale etmemelidir.
Liberaller, devletin toplumsal ilişkilere müdahalesine karşıdırlar. Bu hususta
liberallerin sloganı “bırakınız yapsınlar, bırakınız geçsinler”dir. Özgürlük, negatif
özgürlük (freedom from) olarak düşünülmektedir. Piyasa güçleri arasında tam
bir serbest rekabet olmalı, her mal ve hizmet gibi emeğin karşılığı yani ücret de
bu koşullarda belirlenmelidir. Devlet, bireyleri engellememeli, işçi ve işveren arasındaki pazarlık sürecine müdahale etmemelidir.
Soru 157
Siyasi düşünce tarihi içinde farklı ve birbirine zıt devlet anlayışı ortaya koyan çok sayıda düşünür vardır. Devlet teorisini, insan ve toplumun doğası konusundaki fikirlerinden hareketle inşa eden düşünür kimdir?
Seçenekler
A
Hegel
B
Hobbes
C
Locke
D
Bodin
E
Machiavelli
Açıklama:
Siyasi düşünce tarihi içinde farklı ve birbirine zıt devlet anlayışı ortaya koyan çok sayıda düşünür vardır. Burada bunlardan Hegel, Hobbes ve Locke olmak üzere başlıca üç tanesine yer vereceğiz. G.W.F. Hegel (1770-1831), devlet teorisini, insan ve toplumun doğası konusundaki fikirlerinden hareketle inşa etmiştir. Hegel, liberallerin aksine, insan doğası hakkında kötümserdir. O, bu hususta liberaller tarafından dile getirilen görüşleri fazlasıyla naif bulur. Hegel’e göre insan bireyci, bencil, çıkarcı, doyumsuz ve saldırgandır. Dolayısıyla insanların çıkarları öyle gerektirdiği için az çok bir uzlaşı ile oluşturdukları sivil toplum, barış, istikrar ve uzlaşı açısından kırılgan bir yapıdadır. Doğru cevap A şıkkıdır.
Soru 158
Hayalini kurduğu devlette siyasal rejim "totalitarizm" olan düşünür kimdir?
Seçenekler
A
Locke
B
Hobbes
C
Hegel
D
Bodin
E
Machiavelli
Açıklama:
Hobbes’un devlet teorisinde toplumun varlığı ve devamı, devletin var oluşu ile mümkündür. Devletin kurulması ile doğa durumu son bulur ve uygar dönem başlar. Hobbes’a göre toplumsal barış ve istikrar için, devlet, toplumsal yaşamın bütün alanlarına nüfuz etmeli, her yerde hazır ve nazır olmalıdır. Devletin bu sıkı denetimi olmazsa insanın doğal eğilimi olan bencillik, doyumsuzluk ve saldırganlık tekrar açığa çıkacak ve yeniden anarşi ve savaş başlayacaktır. Görüldüğü üzere Hobbes’un hayalini kurduğu devlette siyasal rejim bir totalitarizmdir.Doğru cevap B şıkkıdır.
Soru 159
Gücü, devletin varlık koşulu, belirleyici özelliği, hatta kurucu unsuru olarak tanımlayan düşünür kimdir?
Seçenekler
A
Locke
B
Hegel
C
Bodin
D
Hobbes
E
Machiavelli
Açıklama:
Machiavelli’ye göre güç, devletin varlık koşulu, belirleyici özelliği, hatta kurucu unsurudur. Kendi ifadesiyle “Buyurma yetkisine (imperio) sahip olan, güce (forze) sahip değilse, çökmeye mahkûmdu”. Elbette bu güç, sadece fiziki şiddet potansiyeli, yani maddî güç olarak değerlendirilemez. Toplumun, iktidarın haklılığına, gerekliliğine inanmış olması da gerekir. Bu noktada, siyasi istikrar ve iktidarın sürekliliği açısından “meşruiyet” kriterinin önemi karşımıza çıkar. Doğru cevap E şıkkıdır.
Soru 160
Ürettiği egemenlik kavramı ile merkezî iktidarın pekişmesine güçlü bir teorik destek sağlayan ve çabalarıyla egemenliğin kralla özdeşleşmesine neden olan düşünür kimdir?
Seçenekler
A
Locke
B
Hegel
C
Hobbes
D
Bodin
E
Machiavelli
Açıklama:
Jean Bodin, ürettiği egemenlik kavramı ile merkezî iktidarın pekişmesine güçlü bir teorik destek sağladı. Onun çabaları, egemenliğin kralla özdeşleşmesine neden oldu. XVII. ve XVIII. yüzyıl boyunca Fransa, İspanya, Prusya ve Avusturya gibi ülkelerde mutlak yönetimler siyasi hakimiyetlerini pekiştirmiş durumdaydılar. Bu dönemde Avrupa’da monarşi, doruk noktasına çıktı. Bu durum, genellikle bölgesel yönetimin güçlenmesi ve küçük ve zayıf bölgelerin daha güçlülerin egemenliğine girmesi ile gerçekleşti. Artık yüzlerce birbirinden nispeten kopuk yerel birimin yerini, sayıca az, bağımsız devletler almıştı. Monarşinin ele geçirdiği ve kontrol ettiği güç o kadar büyüktü ki egemenlik “mutlak” ön adını çoktan hak etmişti.Doğru cevap D şıkkıdır.
Soru 161
Babanın aile içindeki otoritesinin siyasal düzlemdeki karşılığı olan yönetim biçimine ne ad verilir?
Seçenekler
A
Totalitarizm
B
Demokrasi
C
Patrimonyalizm
D
Feodalizm
E
Modernizm
Açıklama:
Patrimonyalizm: Babanın aile içindeki otoritesinin siyasal düzlemdeki karşılığı olan yönetim biçimi. Sultanizm olarak da adlandırılan patrimonyalizmde sultan ülkeyi kişisel takdirine ve geleneğe dayalı olarak yönetir. Patrimonyalizmde, ülke toprakları sultanın özel mülkü, yönetim aygıtını oluşturan bürokrasi ise sultanın kişisel hizmetçileri kabul edilir. Doğru cevap C şıkkıdır.
Soru 162
"Toplumsal gerçeklik başlı başına bir sistem oluşturur. Toplumda demokratik bir siyasal kültür egemen iken siyasal sistemin otoriter olması düşünülemez, olsa bile sistemin bu niteliğini uzun süre devam ettirmesine imkân yoktur" düşüncesini ortaya atan düşünür kimdir?
Seçenekler
A
Hegel
B
Hobbes
C
Bodin
D
Parsons
E
Machiavelli
Açıklama:
Parametrelerin bütününü ifade eden toplumsal sistemle siyasal sistem arasında içsel bir bağ vardır. Talcott Parsons’un sosyal bilimler alanına taşıdığı sistem analizi kavramının bize anlattığı gibi; toplumsal gerçeklik başlı başına bir sistem oluşturur. Toplumda demokratik bir siyasal kültür egemen iken siyasal sistemin otoriter olması düşünülemez, olsa bile sistemin bu niteliğini uzun süre devam ettirmesine imkân yoktur. Zira toplumsal sistemi oluşturan alt sistemlerden birinde veya bir kaçında meydana gelen bir değişim, diğer öğelerin ve ilişkilerin ve sonuçta da toplumsal sistemin bütününde bir değişime neden olur. Doğru cevap D şıkkıdır.
Soru 163
Platon’a göre ilk yönetim biçimidir, iktidarın babanın ya da klan ve kabile şefinin elinde olmasıdır, bu yönetim biçiminde ne bir meclis ne de yasalar vardır ve nüfusun artışı, kabile ve klanların birleşmesi ile bu yönetim biçimi son bulmuştur. Aşağıdakilerden hangisi bu yönetim biçiminin adıdır?
Seçenekler
A
Patriarşi
B
Tekçi Devlet
C
Birleşik Devlet
D
Demokrasi
E
Çoğulcu Sistemler
Açıklama:
Platon’a göre ilk yönetim biçimi patriarşi’dir. Patriarşi, iktidarın babanın ya da klan ve kabile şefinin elinde olmasıdır. Bu yönetim biçiminde ne bir meclis ne de yasalar vardır. Baba ya da kabile şefi aileyi geleneğe ve kişisel takdire göre yönetir. Nüfusun artışı, kabile ve klanların birleşmesi ile bu yönetim biçimi son bulmuştur. Doğru cevap A şıkkıdır.
Soru 164
Hazırladığı 1776 tarihli Amerikan Bağımsızlık Bildirisi’nde, tüm insanların eşit yaratılmış olduğundan ve kendilerine bazı dokunulmaz haklar bağışlandığından söz eden devlet başkanı kimdir?
Seçenekler
A
Bodin
B
Jefferson
C
Machiavelli
D
Hobbes
E
Hegel
Açıklama:
Thomas Jefferson, hazırladığı 1776 tarihli Amerikan Bağımsızlık Bildirisi’nde, tüm insanların eşit yaratılmış olduğundan ve kendilerine bazı dokunulmaz haklar bağışlandığından söz etmiştir. Bunların başında, yaşama, özgürlük ve mutluluğu izleme hakları gelir. İnsanlar, hükümetleri işte bu hakları güvence altına almak için kurmuşlardır. Doğru cevap B şıkkıdır.
Soru 165
Demokrasiyi, iktidarın şiddete başvurmaksızın el değiştirmesine imkân veren kurumların korunması olarak tanımlayan düşünür kimdir?
Seçenekler
A
Jefferson
B
Locke
C
Aristo
D
Platon
E
Popper
Açıklama:
Demokrasi, başarısız olan hükümetlerin kolayca iktidardan uzaklaştırılmalarına olanak sağlar. Karl R. Popper, demokrasiyi, iktidarın şiddete başvurmaksızın el değiştirmesine imkân veren kurumların korunması olarak tanımlamaktadır. Doğru cevap E şıkkıdır.
Soru 166
Bu yönetim şeklinde parti, demokrasilerde olduğu gibi halkın talep ve beklentilerine göre politikaları saptayan ve bunları gerçekleştirmek üzere iktidara talip olan ve kendisini kitlelerin tercihine sunan bir örgüt değildir. Aksine, belirli bir ideoloji doğrultusunda kitleleri katı bir disiplinle denetim altında tutan, yönlendiren, eğiten bir tek partidir. Bu şekilde tanımlanan yönetim şeklinin/felsefesinin adı nedir?
Seçenekler
A
Demokrasi
B
Feodalizm
C
Sosyalizm
D
Monarşi
E
Liberalizm
Açıklama:
SSCB döneminde Marksist liderler Lenin ve Stalin, toplumu komünist aşamaya hazırlamak için tam bir totaliter sistem kurmuşlardır. Lenin ve Stalin’in öngörülerinde devlet halk içindir. Ancak uygulamada, halkın devlet üzerinde denetim kurmasını sağlayacak mekanizmalara pek fazla yer verilmemiştir. Kitlelerin siyasete katılmasında tek kanal Komünist Partisi’dir. Parti, demokrasilerde olduğu gibi halkın talep ve beklentilerine göre politikaları saptayan ve bunları gerçekleştirmek üzere iktidara talip olan ve kendisini kitlelerin tercihine sunan bir örgüt değildir. Aksine, belirli bir ideoloji doğrultusunda kitleleri katı bir disiplinle denetim altında tutan, yönlendiren, eğiten bir tek partidir. Devletin tek meşruluk temeli, Marksist-Leninist ideolojidir. Bu ideoloji, mutlak, tartışılmaz ve herkes için bağlayıcıdır. Doğru cevap C şıkkıdır.
Ünite 4
Soru 1
I- Toplumun varlığını sürdürmesi amacına yönelik olarak cebir kullanma yetkisine sahip gücün örgütlü faaliyetleri bağlamında karar alması.
II- Cebir kullanma yetkisine sahip gücün alınan kararları uygulaması, topluma benimsetmesi, toplumun kararları etkilemesi, kararların uygulanmasında ortaya çıkan anlaşmazlıkları çözümlemesi, kararları alacak kişilerin belirlenmesi.
III- Siyasal değerlerin ve rollerin yeni nesillere benimsetilmesi.
IV- Cebir kullanma yetkisine sahip gücün bulunduğu iç ve dış çevresinden gelen istek ve baskılara göre yeniden örgütlenmesi.
Yukarıdaki şıklardan hangileri bir toplum için siyasal hayatı işaret eden eylem ve davranışlardandır?
II- Cebir kullanma yetkisine sahip gücün alınan kararları uygulaması, topluma benimsetmesi, toplumun kararları etkilemesi, kararların uygulanmasında ortaya çıkan anlaşmazlıkları çözümlemesi, kararları alacak kişilerin belirlenmesi.
III- Siyasal değerlerin ve rollerin yeni nesillere benimsetilmesi.
IV- Cebir kullanma yetkisine sahip gücün bulunduğu iç ve dış çevresinden gelen istek ve baskılara göre yeniden örgütlenmesi.
Yukarıdaki şıklardan hangileri bir toplum için siyasal hayatı işaret eden eylem ve davranışlardandır?
Seçenekler
A
I - II
B
I - II -IV
C
III - IV
D
I - IV
E
Hepsi
Açıklama:
Siyaset olgusunu ve siyasal hayat olgusunu açıklayabilecek,
En genel ifade ile bir toplum için siyasal hayat, toplumun varlığını sürdürmesi amacına yönelik olarak cebir kullanma yetkisine sahip gücün örgütlü faaliyetleri bağlamında karar alması. Alınan kararları uygulaması, topluma benimsetmesi, toplumun kararları etkilemesi, kararların uygulanmasında ortaya çıkan anlaşmazlıkları çözümlemesi, kararları alacak kişilerin belirlenmesi, siyasal değerlerin ve rollerin yeni nesillere benimsetilmesi, bulunduğu iç ve dış çevresinden gelen istek ve baskılara göre yeniden örgütlenmesi gibi bir dizi eylem ve davranışa işaret edilmektedir.
En genel ifade ile bir toplum için siyasal hayat, toplumun varlığını sürdürmesi amacına yönelik olarak cebir kullanma yetkisine sahip gücün örgütlü faaliyetleri bağlamında karar alması. Alınan kararları uygulaması, topluma benimsetmesi, toplumun kararları etkilemesi, kararların uygulanmasında ortaya çıkan anlaşmazlıkları çözümlemesi, kararları alacak kişilerin belirlenmesi, siyasal değerlerin ve rollerin yeni nesillere benimsetilmesi, bulunduğu iç ve dış çevresinden gelen istek ve baskılara göre yeniden örgütlenmesi gibi bir dizi eylem ve davranışa işaret edilmektedir.
Soru 2
Aşağıdakilerden hangisi siyasetin temellendiği insan tabiatının genelözelliklerinden değildir?
Seçenekler
A
Varlığını koruma ve güvenlik içinde yaşama ihtiyacı
B
Genel olarak toplumsallaşma
C
Daha iyi yaşama arzusu
D
Zıt duygulara sahip olma
E
İktidar arzusu
Açıklama:
Bireylerin siyasal hayata katılmaları ve kendilerinden beklenen rolleri oynayabilmeleri için siyasal toplumsallaşma sürecinin önemini ve bu süreçte etkili olan yapıların neler olduğunu anlatabilecek,
Siyaset olgusu temelde insanın tabiatı üzerinde yükselmekte olup insan tabiatının bazı temel özellikleri siyaset olgusunun temellendiği ve belli bir biçim aldığı bir alan olarak değerlendirilebilir. Siyasetin temellendiği insan tabiatının genel özelliklerini birkaç başlık altında toplamak mümkündür. Bunlar : varlığını koruma ve güvenlik içinde yaşama ihtiyacı, daha iyi yaşama arzusu, zıt duygulara sahip olma, iktidar arzusu, hürriyet içinde yaşama arzusudur.
Siyaset olgusu temelde insanın tabiatı üzerinde yükselmekte olup insan tabiatının bazı temel özellikleri siyaset olgusunun temellendiği ve belli bir biçim aldığı bir alan olarak değerlendirilebilir. Siyasetin temellendiği insan tabiatının genel özelliklerini birkaç başlık altında toplamak mümkündür. Bunlar : varlığını koruma ve güvenlik içinde yaşama ihtiyacı, daha iyi yaşama arzusu, zıt duygulara sahip olma, iktidar arzusu, hürriyet içinde yaşama arzusudur.
Soru 3
Siyasal hayatta seçmen kitlesinin gerçekleştirdiği en önemli siyasal katılma etkinliği nedir?
Seçenekler
A
Siyasal mitinglere katılma
B
Seçimlerde oy kullanma
C
Siyasi partilere üye olma
D
Seçimlerde görev alma
E
Seçimleri boykot etme
Açıklama:
Siyaset olgusunu ve siyasal hayat olgusunu açıklayabilecek,
Siyasal hayatta seçmen kitlesinin “her zaman” denilebilecek sıklıkla gerçekleştirdiği en önemli siyasal katılma etkinliği seçimlerde oy kullanmaktır.
Siyasal hayatta seçmen kitlesinin “her zaman” denilebilecek sıklıkla gerçekleştirdiği en önemli siyasal katılma etkinliği seçimlerde oy kullanmaktır.
Soru 4
Birey ekonomik ve siyasal sistemi ne zaman öğrenmeye başlar?
Seçenekler
A
Hayata geldiği andan itibaren
B
Okuma yazmaya öğrendiği andan itibaren
C
Siyaset ve ekonomi hakkında temel eğitimini tamamladığı andan itibaren
D
Reşit olduktan sonra
E
Ekonomik ve siyasi özgürlüğünü kazandığı andan itibaren
Açıklama:
Bireyin siyasal aktör hâline gelmesi sürecini, ilgili kavramları ve siyasal toplumsallaşmayı açıklayabilecek,
Birey içine doğduğu toplumun kültürünü, değerlerini, önceliklerini, kısaca yaşam biçimini olduğu kadar ekonomik ve siyasal sistemini de doğumla birlikte başlayan toplumsallaşma süreci içinde öğrenir.
Birey içine doğduğu toplumun kültürünü, değerlerini, önceliklerini, kısaca yaşam biçimini olduğu kadar ekonomik ve siyasal sistemini de doğumla birlikte başlayan toplumsallaşma süreci içinde öğrenir.
Soru 5
Siyasal toplumsallaşmadaki birincil gruplar nelerdir?
Seçenekler
A
Aile ve arkadaş grupları
B
Okul ve meslek grupları
C
Dernek ve medya organları
D
Aile ve okul
E
Dernek ve meslek grupları
Açıklama:
Bireyin siyasal aktör hâline gelmesi sürecini, ilgili kavramları ve siyasal toplumsallaşmayı açıklayabilecek,
Genelde toplumsallaşmanın ajanları olarak nitelenen bu faktörleri iki grupta toplamak mümkündür. Biri aile ve arkadaş grubu gibi birincil gruplar; diğeri de okul, meslek grubu, dernekler ve medya organları gibi ikincil gruplardır.
Genelde toplumsallaşmanın ajanları olarak nitelenen bu faktörleri iki grupta toplamak mümkündür. Biri aile ve arkadaş grubu gibi birincil gruplar; diğeri de okul, meslek grubu, dernekler ve medya organları gibi ikincil gruplardır.
Soru 6
R. Dahl’a göre siyasal katılmanın düzeylerinin doğru sıralaması hangisidir?
Seçenekler
A
İlgi, bilgi ve eylem
B
Eylem, bilgi ve ilgi
C
İlgi, eylem, bilgi
D
Eylem, bilgi, önemseme ve ilgi
E
İlgi, önemseme, bilgi ve eylem
Açıklama:
Siyasal katılma biçimlerini ve onu etkileyen faktörleri sıralayabileceksiniz.
Dahl’a göre siyasal katılmanın ilgi, önemseme, bilgi ve eylem olmak üzere birbirini izleyen dört ayrı düzeyi bulunmaktadır. Bir davranışın meydana gelmesi için önce bireyin o konuya ilgi duyması, onu önemsemesi, konu hakkında belli bir bilgiye sahip olması ve nihayet eyleme geçmesi gerekmektedir. Bu bakımdan ilgi, siyasal sisteme ilişkin olayları ve gelişmeleri izlemeyi; önemseme, siyasal sisteme ilişkin olaylara önem vermeyi; bilgi olaylar ve sorunlar hakkında belli bir bilgi sahibi olmayı; eylem de siyasal sürece fiilî olarak karışmayı ve belli bir davranışta bulunmayı ifade etmektedir.
Dahl’a göre siyasal katılmanın ilgi, önemseme, bilgi ve eylem olmak üzere birbirini izleyen dört ayrı düzeyi bulunmaktadır. Bir davranışın meydana gelmesi için önce bireyin o konuya ilgi duyması, onu önemsemesi, konu hakkında belli bir bilgiye sahip olması ve nihayet eyleme geçmesi gerekmektedir. Bu bakımdan ilgi, siyasal sisteme ilişkin olayları ve gelişmeleri izlemeyi; önemseme, siyasal sisteme ilişkin olaylara önem vermeyi; bilgi olaylar ve sorunlar hakkında belli bir bilgi sahibi olmayı; eylem de siyasal sürece fiilî olarak karışmayı ve belli bir davranışta bulunmayı ifade etmektedir.
Soru 7
L. Milbrath’a göre siyasal katılma eylemlerini kategorileri nedir?
Seçenekler
A
İzleyici faaliyetleri, geçiş faaliyetleri, katılımcı faaliyetleri ve gladyatör faaliyetleri
B
İzleyici faaliyetleri, geçiş faaliyetleri ve katılımcı faaliyetleri
C
İzleyici faaliyetleri, geçiş faaliyetleri ve takipçi faaliyetleri
D
İzleyici faaliyetleri, takipçi faaliyetleri ve gladyatör faaliyetleri
E
İzleyici faaliyetleri, geçiş faaliyetleri ve gladyatör faaliyetleri
Açıklama:
Siyasal katılma biçimlerini ve onu etkileyen faktörleri sıralayabileceksiniz.
Cevap: “Bir parti veya aday rozeti taşımak, bir kimseyi belirli bir yönde oy kullanmak için ikna etmek, bir konuda konuşma yapmak, oy vermek, siyasal uyarılara açık olmak gibi yoğunluğu çok düşük olan eylemler izleyici faaliyetleri. Bir siyasal toplantı veya gösteriye katılmak, siyasal bir liderle ilişki kurmak, bir partiye yahut adaya para yardımı yapmak, bürokratlarla temas kurmak gibi eylemler geçiş faaliyetleri. Daha yoğun ve zor nitelikteki seçim kampanyasında çalışmak, siyasal partiye ait bir makamı işgal etmek, bir siyasal makam için aday olmak, faal siyasal parti üyeliği yapmak, siyasal fon temini için çalışmak, bir siyasal strateji toplantısına katılmak gibi eylemler de gladyatör faaliyetler oluşturmaktadır.”
Cevap: “Bir parti veya aday rozeti taşımak, bir kimseyi belirli bir yönde oy kullanmak için ikna etmek, bir konuda konuşma yapmak, oy vermek, siyasal uyarılara açık olmak gibi yoğunluğu çok düşük olan eylemler izleyici faaliyetleri. Bir siyasal toplantı veya gösteriye katılmak, siyasal bir liderle ilişki kurmak, bir partiye yahut adaya para yardımı yapmak, bürokratlarla temas kurmak gibi eylemler geçiş faaliyetleri. Daha yoğun ve zor nitelikteki seçim kampanyasında çalışmak, siyasal partiye ait bir makamı işgal etmek, bir siyasal makam için aday olmak, faal siyasal parti üyeliği yapmak, siyasal fon temini için çalışmak, bir siyasal strateji toplantısına katılmak gibi eylemler de gladyatör faaliyetler oluşturmaktadır.”
Soru 8
“Her türlü teknik ve uzmanlık bilgisine sahip bürokratlar, seçilmiş kişilerin önüne geçerek halktan almadıkları bir gücü, sahip oldukları teknik bilgiye dayalı olarak kullanmaları.”
Yukarıdaki durum hangi sistem için geçerlidir?
Yukarıdaki durum hangi sistem için geçerlidir?
Seçenekler
A
Totaliter sistem
B
Demokrasi
C
Teknokrasi
D
Sosyalizm
E
Teokrasi
Açıklama:
Siyasal katılma biçimlerini ve onu etkileyen faktörleri sıralayabileceksiniz.
“Teknokrasi, teknisyenlerin ve uzmanların belirleyici rol oynadıkları sistem olarak tanımlanabilir. Teknokraside her türlü teknik ve uzmanlık bilgisine sahip bürokratlar, seçilmiş kişilerin önüne geçerek halktan almadıkları bir gücü, sahip oldukları teknik bilgiye dayalı olarak kullanmaktadırlar. Bu durum yönetme yetkisini halka ve halkın temsilcilerine veren demokrasi ile ciddi bir çelişki oluşturmaktadır.”
“Teknokrasi, teknisyenlerin ve uzmanların belirleyici rol oynadıkları sistem olarak tanımlanabilir. Teknokraside her türlü teknik ve uzmanlık bilgisine sahip bürokratlar, seçilmiş kişilerin önüne geçerek halktan almadıkları bir gücü, sahip oldukları teknik bilgiye dayalı olarak kullanmaktadırlar. Bu durum yönetme yetkisini halka ve halkın temsilcilerine veren demokrasi ile ciddi bir çelişki oluşturmaktadır.”
Soru 9
Aşağıdakilerden hangisi olağandışı siyasal katılma davranışlarından biridir?
Seçenekler
A
Yerel seçimlerde oy kullanmak
B
Siyasi tartışmalara katılmak
C
Siyasi mitinge katılmak
D
Siyasal şahsiyetlerle ilişki kurmak
E
Toplu dilekçe vermek
Açıklama:
Bireylerin siyasal hayata katılmaları ve kendilerinden beklenen rolleri oynayabilmeleri için siyasal toplumsallaşma sürecinin önemini ve bu süreçte etkili olan yapıların neler olduğunu anlatabilecek,
Soru 10
Siyasal toplumsallaşma ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
Seçenekler
A
Siyasal toplumsallaşma bireyin siyasal aktör haline gelmesi sürecini temsil eder.
B
Birey içine doğduğu toplumun kültürünü, değerlerini, önceliklerini, kısaca yaşam biçimini olduğu kadar ekonomik ve siyasal sistemini de doğumla birlikte başlayan toplumsallaşma süreci içinde öğrenir.
C
Çcukluk çağından başlayıp hayatın sonuna kadar devam eden siyasal toplumsallaşma sürecinde etkili olan pek çok faktörden (aile, arkadaş çevresi, okul, medya, vb.) söz edilebilir
D
Siyasal toplumsallaşmanın temel amacı, sistemin devamını sağlayacak nitelikte davranışları gösterecek eylemci bireyler yetiştirmektir.
E
Siyasal toplumsallaşma bireyin okul çağına gelmesi ile başlar.
Açıklama:
Siyaset olgusunu ve siyasal hayat olgusunu açıklayabilecek,
Soru 11
Gelir, eğitim ve meslek gibi faktörler siyasal katılmayı etkileyen ne tür faktörlerdir?
Seçenekler
A
Psikolojik
B
Bireysel
C
Sosyo Ekonomik
D
Siyasal-Hukuksal
E
Kültürel
Açıklama:
Siyaset olgusunu ve siyasal hayat olgusunu açıklayabilecek,
Soru 12
Aşağıdakilerden hangisi bireyi siyasete yönelten temel faktörlerden biri değildir?
Seçenekler
A
Varlığını koruma ve güvenlik içinde yaşama ihtiyacı
B
Daha iyi yaşama arzusu
C
İktidar arzusu
D
Haz ilkesi
E
Hürriyet içinde yaşama arzusu
Açıklama:
Bireylerin siyasal hayata katılmaları ve kendilerinden beklenen rolleri oynayabilmeleri için siyasal toplumsallaşma sürecinin önemini ve bu süreçte etkili olan yapıların neler olduğunu anlatabilecek,
Soru 13
Aşağıdakilerden hangisi bir olağan katılma biçimidir?
Seçenekler
A
Boykot
B
Grev
C
Yollarda Barikat Kurmak
D
Kamu Mallarına Zarar Vermek
E
Siyasal Mitinglere Katılmak
Açıklama:
Bireylerin siyasal hayata katılmaları ve kendilerinden beklenen rolleri oynayabilmeleri için siyasal toplumsallaşma sürecinin önemini ve bu süreçte etkili olan yapıların neler olduğunu anlatabilecek,
Soru 14
Aşağıda siyasal katılma biçimlerine dair bazı önermelere yer verilmiştir. Bunlardan hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Oy kullanmak, en çok bilinen ve ilk akla gelen olağan siyasal katılma biçimidir.
B
Oy kullanmak, en çok bilinen ve ilk akla gelen olağandışı siyasal katılma biçimidir.
C
Vergi vermeyi reddetmek olağan bir siyasal katılma biçimidir.
D
Siyasi partilerin düzenledikleri toplantılara katılmak olağandışı bir siyasal katılma biçimidir.
E
Silahlı saldırı düzenlemek olağan bir siyasal katılma biçimidir.
Açıklama:
Bireylerin siyasal hayata katılmaları ve kendilerinden beklenen rolleri oynayabilmeleri için siyasal toplumsallaşma sürecinin önemini ve bu süreçte etkili olan yapıların neler olduğunu anlatabilecek,
Soru 15
Dış dünyadan gelen etkilere karşı, bireyler uyma veya uymama şeklinde iki tür davranış gösterirler. Aşağıdakilerden hangisi bir uyma davranışıdır?
Seçenekler
A
Özdeşleşme
B
Reddetme
C
Asilik
D
İsyan Etme
E
İntihar
Açıklama:
Bireylerin siyasal hayata katılmaları ve kendilerinden beklenen rolleri oynayabilmeleri için siyasal toplumsallaşma sürecinin önemini ve bu süreçte etkili olan yapıların neler olduğunu anlatabilecek,
Soru 16
Siyasal toplumsallaşmaya ilişkin olarak aşağıda söylenenlerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Bireyin siyasal değerleri, kuralları, bilgileri ve belli tutumları edinmesinde meslek kuruluşları ve derneklerin hiçbir etkisi yoktur.
B
Siyasal toplumsallaşma bireyin siyasal aktör haline gelmesi sürecini temsil eder.
C
Haberleşme araçları siyasal toplumsallaşma sürecinde önemli bir rol oynar.
D
Siyasal toplumsallaşmanın temel amacı, sistemin devamını sağlayacak davranışları gösterecek eylemci aktörler yetiştirmektir.
E
Arkadaş grubu siyasal toplumsallaşma sürecinde bireyler üzerinde etkili olan aktörlerden biridir.
Açıklama:
Bireylerin siyasal hayata katılmaları ve kendilerinden beklenen rolleri oynayabilmeleri için siyasal toplumsallaşma sürecinin önemini ve bu süreçte etkili olan yapıların neler olduğunu anlatabilecek,
Soru 17
Aşağıdakilerden hangisi olağan siyasal katılma biçimlerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Seçimlerde oy kullanmak
B
Siyasilere mektup yazmak
C
Siyasi toplantılara katılmak
D
Milletvekilleriyle görüşmeler yapmak
E
Vergi vermeyi reddetmek
Açıklama:
Bireylerin siyasal hayata katılmaları ve kendilerinden beklenen rolleri oynayabilmeleri için siyasal toplumsallaşma sürecinin önemini ve bu süreçte etkili olan yapıların neler olduğunu anlatabilecek,
Soru 18
Aşağıdakilerden hangisi siyasal katılma eylemini etkileyen bir faktör değildir?
Seçenekler
A
Cinsiyet
B
Ekonomik refah
C
Hukuksal yapı
D
Yaşanılan mekan
E
Coğrafi yapı
Açıklama:
Bireylerin siyasal hayata katılmaları ve kendilerinden beklenen rolleri oynayabilmeleri için siyasal toplumsallaşma sürecinin önemini ve bu süreçte etkili olan yapıların neler olduğunu anlatabilecek,
Soru 19
Aşağıdaki ifadelerden hangisi doğru değildir?
Seçenekler
A
Bireyin yabancılaşma duygusu içinde bulunması siyasal katılmaya karşı ilgisiz olmasına yol açar.
B
Yaşla siyasal katılma arasında anlamlı bir ilişkinin olduğu gözlenmektedir.
C
Kent ve metropollerde yaşayanlar köylerde yaşayanlara nispetle daha yoğun şekilde siyasal katılma eylemleri gösterirler.
D
Demokratik ülkelerde olağan siyasal katılma kanalları geniştir ve önünde engeller bulunmamaktadır.
E
Kadınlar her ülkede erkeklere göre daha aktif şekilde siyasal katılma davranışları gösterirler.
Açıklama:
Bireyin siyasal aktör hâline gelmesi sürecini, ilgili kavramları ve siyasal toplumsallaşmayı açıklayabilecek,
Soru 20
Aşağıdaki cümlelerden hangisi doğru değildir?
Seçenekler
A
Dış dünyadan gelen etkilere karşı, bireyler uyma veya uymama şeklinde davranış gösterirler.
B
Uyma davranışı itaat, özdeşleşme veya benimseme şeklinde gerçekleşir.
C
Uymama davranışında ters tepki yahut bağımsızlık güdüsü etkili olur.
D
İtaat davranışının temelinde cezalandırılmak yahut ödüllendirilmek güdüsü etkili rol oynar.
E
Özdeşleşme şeklindeki davranışın temelinde doğru bilinen şeyi yapmak isteme güdüsü rol oynar.
Açıklama:
Bireyin siyasal aktör hâline gelmesi sürecini, ilgili kavramları ve siyasal toplumsallaşmayı açıklayabilecek,
Soru 21
Bireylerin siyasi otoritelerin kararlarını etkilemek amacıyla gösterdikleri ve bizzat kendileri tarafından tasarlanmış olan her türlü eylem ve davranışlar hangi kavramla ifade edilir?
Seçenekler
A
Özerk katılım
B
Olağan katılım
C
Mobilize katılım
D
Gladyatör faaliyetler
E
Olağandışı katılım
Açıklama:
Bireyin siyasal aktör hâline gelmesi sürecini, ilgili kavramları ve siyasal toplumsallaşmayı açıklayabilecek,
Soru 22
Bir toplumda bireylerin siyasal hayata katılabilmeleri için aşağıdakilerden hangisinin olmasına gerek yoktur?
Seçenekler
A
Siyasi iktidarın aldığı kararların bireylerin geleceklerini etkileyeceğine inanmaları gerekir.
B
Bireylerin siyasal katılma yoluyla iktidarın kararlarını etkileyebileceklerine inanmaları gerekir.
C
Bireylerin belli ekonomik refah seviyesine sahip olmaları gerekir.
D
Siyasal faaliyetlerin dünyevi bir faaliyet alanı olarak tanınması gerekir.
E
Hukuksal yapının siyasal katılmaya imkan vermesi gerekir.
Açıklama:
Bireylerin siyasal hayata katılmaları ve kendilerinden beklenen rolleri oynayabilmeleri için siyasal toplumsallaşma sürecinin önemini ve bu süreçte etkili olan yapıların neler olduğunu anlatabilecek,
Soru 23
TÜSİAD’ın Seçim Sistemi ve Siyasi Partiler araştırmasında elde edilen bulgular aşağıdaki ifadelerden hangisini doğrulamaktadır?
Seçenekler
A
Düzenli oy verme davranışı ile gelir ve eğitim faktörlerinin nitelediği sosyo-ekonomik düzey arasında ters orantı vardır.
B
Seçmenlerin yaşı ilerledikçe seçimde oy verme sıklığı düzenli olarak artmaktadır.
C
Yerel sorunların tartışıldığı siyasal toplantılara katılma ile sosyo-ekonomik düzey arasında doğrusal bir ilişki bulunmaktadır.
D
Siyasal partilerde aktif olarak görev alma ile sosyo-ekonomik düzey arasında doğrusal bir ilişki olup düzey yükseldikçe partilerde görev alma eğilimi de artmaktadır.
E
Sivil toplum kuruluşlarının faaliyetlerine katılma eğilimi, sosyo-ekonomik düzey arttıkça yükselmektedir.
Açıklama:
Bireyin siyasal aktör hâline gelmesi sürecini, ilgili kavramları ve siyasal toplumsallaşmayı açıklayabilecek,
Soru 24
Siyasal rejim tarafından konulmuş kurallara uygun olmayan ve onlara karşı çıkmak amacıyla gösterilen siyasal eylem ve davranışlara, siyasal katılma açısından ne ad verilir?
Seçenekler
A
Olağan siyasal katılma
B
Protesto hareketi
C
Olağandışı siyasal katılma
D
İzleyici faaliyeti
E
Oy verme davranışı
Açıklama:
Bireyin siyasal aktör hâline gelmesi sürecini, ilgili kavramları ve siyasal toplumsallaşmayı açıklayabilecek,
Soru 25
Aşağıdakilerden hangisi toplumun tümünde etken olan siyasal iktidar kapsamındaki ilişkilerin cereyan ettiği siyasal hayat alanının en belirgin niteliklerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Güç
B
Cebir kullanma
C
Adalet
D
Egemenlik
E
Otorite kullanma
Açıklama:
Toplumun tümünde etken olan siyasal iktidar kapsamındaki ilişkilerin cereyan ettiği siyasal hayat alanının en belirgin niteliklerinin arasında Adalet kavramını sayamayız.Doğru cevap ''C'' şıkkıdır.
Soru 26
Dış dünyadan gelen etkilere karşı, bireylerin geliştirdiği uymama davranışı şekli aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Bağımsızlık
B
İtaat
C
Özdeşleşme
D
Benimseme
E
Ödüllendirilmek güdüsü
Açıklama:
Dış dünyadan gelen etkilere karşı, bireylerin geliştirdiği uymama davranışı şekli Bağımsızlık olarak ifade edilir.Doğru cevap ''A'' şıkkıdır.
Soru 27
Bireyin siyasal hayatta aktif bir aktör olarak yer almasında aşağıdaki hangi psikolojik özellik etkili olmaktadır?
Seçenekler
A
Ödüllendirilme isteği
B
İnsanların kişisel menfaat kaygısı
C
Cezalandırılma güdüsü
D
Varlığını koruma duygusu
E
Yaşama ihtiyacı
Açıklama:
Bireyin siyasal hayatta aktif bir aktör olarak yer almasında İnsanların kişisel menfaat kaygısı etkili olmaktadır.Doğru cevap ''B'' şıkkıdır.
Soru 28
Tarihsel süreçte insanların bireysel ve toplumsal davranış ve eylemlerine hakim olan varlığını koruma ve güvenlik içinde yaşama ana güdüsü için aşağıdakilerden hangisini örnek veremeyiz?
Seçenekler
A
Muhteşem kale ve surların inşa edilmesi
B
Düşman etkisinden uzak yerlere yerleşilmesi
C
Nükleer ve konvansiyonel silah yarışı
D
Düşmanın saldırısını püskürtme çabası
E
Önemli nehirler yataklarına yerleşilmesi,
Açıklama:
Tarihsel süreçte insanların bireysel ve toplumsal davranış ve eylemlerine hakim olan varlığını koruma ve güvenlik içinde yaşama ana güdüsü için önemli nehirler yataklarına yerleşilmesi örnek olarak veremeyiz. Doğru cevap ''E'' şıkkıdır.
Soru 29
Demokrasi, anayasal devlet, hukuk devleti gibi değerler ve kurumların peşinde koşulması ve bunlar için siyaset yapılmasının asıl nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Daha iyi yaşama güdüsünü
B
Zıt duygulara sahip olma
C
Varlığını koruma
D
Güvenlik içinde yaşama arzusu
E
İktidar arzusu
Açıklama:
Demokrasi, anayasal devlet, hukuk devleti gibi değerler ve kurumların peşinde koşulması ve bunlar için siyaset yapılmasının asıl nedeni daha iyi yaşama güdüsünü oluşturmaktır.Doğru cevap ''A'' şıkkıdır.
Soru 30
İkinci Dünya Savaşı’nın çıkmasında birinci derece rol oynayan ve tüm Avrupa’yı ateşe atan Hitler ile Mussolini, daha yakın zamanda ülkesini ateşe veren Miloseviç ile Irak lideri Saddam Hüseyin gibi siyasal liderlerin eylem ve kararlarının temelinde aşağıdakilerden hangisi yer almaktadır?
Seçenekler
A
Hürriyet içinde yaşama arzusu
B
Daha iyi yaşama güdüsünü
C
Güvenlik içinde yaşama arzusu
D
İktidar arzusu
E
Zıt duygulara sahip olma
Açıklama:
İkinci Dünya Savaşı’nın çıkmasında birinci derece rol oynayan ve tüm Avrupa’yı ateşe atan Hitler ile Mussolini, daha yakın zamanda ülkesini ateşe veren Miloseviç ile Irak lideri Saddam Hüseyin gibi siyasal liderlerin eylem ve kararlarının temelinde macera ve ihtiras yer almaktadır.Doğru cevap ''D'' şıkkıdır.
İkinci Dünya Savaşı’nın çıkmasında birinci derece rol oynayan ve tüm Avrupa’yı ateşe atan Hitler ile Mussolini, daha yakın zamanda ülkesini ateşe veren Miloseviç ile Irak lideri Saddam Hüseyin gibi siyasal liderlerin eylem ve kararlarının temelinde macera ve ihtiras yer almaktadır. Bunlar 'zıt duygulara sahip olma' ile ilişkilidir. Dolayısıyla doğru cevap ''E'' şıkkıdır.
İkinci Dünya Savaşı’nın çıkmasında birinci derece rol oynayan ve tüm Avrupa’yı ateşe atan Hitler ile Mussolini, daha yakın zamanda ülkesini ateşe veren Miloseviç ile Irak lideri Saddam Hüseyin gibi siyasal liderlerin eylem ve kararlarının temelinde macera ve ihtiras yer almaktadır. Bunlar 'zıt duygulara sahip olma' ile ilişkilidir. Dolayısıyla doğru cevap ''E'' şıkkıdır.
Soru 31
Siyasal toplumsallaşma ile bireyler siyasal sistemin hangi öğesini edinmezler?
Seçenekler
A
Kurallarını
B
İnançlarını
C
Eğilimlerini
D
Davranışlarını
E
Yaşama arzusunu
Açıklama:
Siyasal toplumsallaşma ile bireyler siyasal sistemin yaşama arzusunu, edinmezler. Doğru cevap ''E'' şıkkıdır.
Soru 32
Aşağıdakilerden hangisi çocukluk çağından başlayıp hayatın sonuna kadar devam eden siyasal toplumsallaşma sürecinde etkili olan pek çok faktörden biri değildir?
Seçenekler
A
Aile
B
İç Güdü
C
Okul
D
Meslek grubu
E
Medya organları
Açıklama:
Çocukluk çağından başlayıp hayatın sonuna kadar devam eden siyasal toplumsallaşma sürecinde etkili olan pek çok faktörden biri iç güdü değildir.Doğru cevap ''B'' şıkkıdır.
Soru 33
Toplumsal sistemin varlığını koruması ve devam ettirmesinin zorunlu şartı olan siyasal toplumsallaşma sürecinde etken olan ikincil nitelikteki grup ve kurumların başında yer alan okul ve eğitim kurumları ile ne amaçlanmaktadır?
Seçenekler
A
İyi vatandaş
B
Lider karakterler
C
İtaat duygusu
D
Yaşama arzusu
E
Aileye bağlılık
Açıklama:
Toplumsal sistemin varlığını koruması ve devam ettirmesinin zorunlu şartı olan siyasal toplumsallaşma sürecinde etken olan ikincil nitelikteki grup ve kurumların başında yer alan okul ve eğitim kurumları ile iyi vatandaş olunması amaçlanmaktadır.Doğru cevap ''A'' şıkkıdır.
Soru 34
Aşağıdakilerden hangisi Siyasal katılma biçimlerinden izleyici faaliyetlerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Bir parti veya aday rozeti taşımak
B
Bir kimseyi belirli bir yönde oy kullanmak için ikna etmek
C
Siyasal fon temini için çalışmak
D
Bir konuda konuşma yapmak
E
Oy vermek
Açıklama:
Siyasal katılma biçimlerinden izleyici faaliyetlerinden biri siyasal fon temini için çalışmak, değildir.Doğru cevap ''C'' şıkkıdır.
Soru 35
İkinci Dünya Savaşı’nın çıkmasında birinci derece rol oynayan ve tüm Avrupa’yı ateşe atan Hitler ile Mussolini, daha yakın zamanda ülkesini ateşe veren Miloseviç ile Irak lideri Saddam Hüseyin gibi siyasal liderlerin eylem ve kararlarının temelinde aşağıdakilerden hangisi yer almaktadır?
Seçenekler
A
Daha İyi Yaşama Arzusu
B
Zıt Duygulara Sahip Olma
C
İktidar Arzusu
D
Hürriyet İçinde Yaşama Arzusu
E
Varlığını Koruma ve Güvenlik İçinde Yaşama İhtiyacı
Açıklama:
İkinci Dünya Savaşı’nın çıkmasında birinci derece rol oynayan ve tüm Avrupa’yı ateşe atan Hitler ile Mussolini, daha yakın zamanda ülkesini ateşe veren Miloseviç ile Irak lideri Saddam Hüseyin gibi siyasal liderlerin eylem ve kararlarının temelinde zıt duygulara sahip olma eğilimi yatmaktadır. Doğru cevap B'dir.
Soru 36
Aşağıdakilerden hangisi bireyi siyasete yönelten unsurlardan biri değildir?
Seçenekler
A
Uluslararasılaşma arzusu
B
Daha iyi yaşama arzusu
C
Hürriyet içinde yaşama arzusu
D
İKtidarı elde etme arzusu
E
Varlığını koruma ve güvenlik içinde yaşama ihtiyacı
Açıklama:
B, C, D ve E seçeneklerinde ifade edilen unsurlar bireyi siyasete yönelten faktörler arasında yer almaktadır. Doğru cevap A'dır.
Soru 37
Aşağıdakilerden hangisi bir siyasal toplumda bireylerin yerel ve ulusal düzeyde siyasal yöneticileri seçme ve yöneticilerin kendi istek ve menfaatleri doğrultusunda karar almalarını temin etmek amacıyla gösterdikleri her türlü davranış ve eylemleri ifade etmektedir?
Seçenekler
A
Siyasal toplumsallaşma
B
Siyasal katılım
C
Siyasallaşma
D
Siyasal insan olmak
E
Siyasal benlik kazanmak
Açıklama:
Siyasal katılım, bir siyasal toplumda bireylerin yerel ve ulusaldüzeyde siyasal yöneticileri seçme ve yöneticilerin kendi istek ve menfaatleri doğrultusunda karar almalarını temin etmek amacıyla gösterdikleri her türlü davranış ve eylemleri ifade etmektedir. Doğru cevap B'dir.
Soru 38
- Bir kişiyi belirli bir yönde oy kullanmak için ikna etmek
- Bir partiye veya adaya para yardımı yapmak
- Bir parti veya aday rozeti taşımak
- Bürokratlarla temas kurmak
- Oy vermek
Seçenekler
A
I-II-IV
B
I-III-V
C
II-IV-V
D
I-II-III
E
III-IV-V
Açıklama:
L. Milbrath Political Participation (1965) adlı kitabında eylemin yoğunluk ve zorluk derecesini kriter olarak kabul etmiş ve siyasal katılma eylemlerini üç kategoride ele almıştır. Buna göre en kolay eylemleri izleyici faaliyetleri, daha zor olanları geçiş faaliyetleri ve en zor eylemleri de gladyatör faaliyetler şeklinde sınıflandırmıştır. Bir parti veya aday rozeti taşımak, bir kimseyi belirli bir yönde oy kullanmak için ikna etmek, bir konuda konuşma yapmak, oy vermek, siyasal uyarılara açık olmak gibi yoğunluğu çok düşük olan eylemler izleyici faaliyetlerini oluşturmaktadır. Doğru cevap B'dir.
Soru 39
Aşağıdakilerden hangisi olağan siyasal katılma biçimlerinde biri değildir?
Seçenekler
A
Oy kullanmak
B
Miting ve toplantılara katılmak
C
Toplu dilekçe vermek
D
Siyasal konularda tartışmalarda bulunmak
E
Siyasal şahsiyetlerle ilişki kurmak
Açıklama:
Oy kullanmak, siyasal konularda tartışmalarda bulunmak, siyasal miting ve toplantılara katılmak, siyasal şahsiyetlerle ve kamu görevlileriyle ilişki kurmak, başkalarını siyasal bakımdan etkilemek için faaliyetlerde bulunmak gibi eylemler olağan siyasal katılma davranışını oluşturmaktadır. Doğru cevap C'dir.
Soru 40
TÜSİAD'ın Seçim Sistemi ve Siyasal Partiler Araştırması'na göre siyasete katılım kanallarından en az hangisi tercih edilmektedir?
Seçenekler
A
Siyaset tartışmak
B
Medyada siyaset izlemek
C
Toplantılara katılmak
D
Aktif politika yapmak
E
Oy vermek
Açıklama:
TÜSİAD’ın Seçim Sistemi ve Siyasal Partiler Araştırması’nın bulgularına göre dokuz ayrı siyasete katılım kanallarından en sık şekilde gerçekleştirileni oy verme davranışıdır. Onu sıra ile medyada siyaset izlemek, siyaset tartışmak, toplantılara katılmak, başvuru ve dilekçe hakkını kullanmak, seçimde parti için çalışmak, toplu etkinliklere katılmak, sivil toplum kuruluşarına katılmak ve en sonunda da aktif politika yapmak takip etmektedir. Doğru cevap D'dir.
Soru 41
Aşağıdakilerden hangisi siyasal katılımı etkileyen unsurlardan biri değildir?
Seçenekler
A
Meslek
B
Gelir
C
Doğum yeri
D
Eğitim
E
Cinsiyet
Açıklama:
Siyasal katılmayı etkileyen faktörleri üç alanda toplamak mümkündür. Bunlar sosyo-ekonomik (gelir, eğitim, meslek), psikolojik ve bireysel faktörlerin (yaş, cinsiyet) yanı sıra siyasal-hukuksal etkenlerdir. Doğru cevap C'dir.
Soru 42
Aşağıdakilerden hangisi R. Dahl’ın ileri sürdüğü siyasal katılma düzeylerinden biridir?
Seçenekler
A
Hazırlık
B
Niyet
C
Araştırma
D
İlgi
E
Değerlendirme
Açıklama:
R. Dahl’agöre siyasal katılmanın ilgi, önemseme, bilgi ve eylem olmak üzere birbirini izleyen dört ayrı düzeyi bulunmaktadır. Bir davranışın meydana gelmesi için önce bireyin o konuya ilgi duyması, onu önemsemesi, konu hakkında belli bir bilgiye sahip olması ve nihayet eyleme geçmesi gerekmektedir. Bu bakımdan ilgi, siyasal sisteme ilişkin olayları ve gelişmeleri izlemeyi; önemseme, siyasal sisteme ilişkin olaylara önem vermeyi; bilgi olaylar ve sorunlar hakkında belli bir bilgi sahibi olmayı; eylemde siyasal sürece fiilî olarak karışmayı ve belli bir davranışta bulunmayı ifade etmektedir.
Soru 43
Aşağıdaki siyasal toplumsallaşma ile ilgili verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Siyasal toplumsallaşma gençlik döneminden başlar
B
Siyasal toplumsallaşma ile bireyler, siyasal sistemde rol oynamaya hazır birer siyasal insan hâline gelirler
C
Siyasal toplumsallaşma, toplumsallaşmanın bir boyutunu ifade etmektedir
D
Siyasal toplumsallaşmada resmî kurumların eylem ve davranışlarının yanı sıra sivil ve bireysel faaliyetler de önemli rol oynamaktadır
E
Siyasal toplumsallaşma, sistemin devamı için hayati bir öneme sahiptir
Açıklama:
Siyasal toplumsallaşma çocukluktan başlayarak hayatın sonuna kadar devam eden bir süreç olmakla birlikte her dönemde eşit şekilde işleyen bir süreç değildir. Bireyin siyasal değerleri, inanç ve tutumları alması, içinde yaşadığı siyasal sistemin farkına varması, kendisinden beklenen rolleri kavraması ve buna uygun eylemlerde bulunması çocukluk, gençlik, yetişkinlik ve yaşlılık dönemlerinde farklı süreçler hâlinde işlemektedir. Çocukluk dönemi, toplumsallaşmanın başlangıç dönemidir. Genellikle çocukların siyasetten anlamadıkları sanılır ve çocukların siyasetle ilgilenmemeleri gerektiği belirtilir. Oysaki araştırmalar çocukların erken denebilecek yıllarda siyasetle ilgi kurdukları ve bazı siyasal tutumlar geliştirdiklerini ortaya çıkarmıştır. Doğru cevap A'dır.
Soru 44
Siyasal rejim tarafından konulmuş kurallara ve normlara uygun olmayan ve onlara karşı çıkmak amacıyla gösterilen eylemlere ne ad verilir?
Seçenekler
A
Gladtayör faaliyetler
B
Olağandışı siyasal katılım
C
Sivil itaatsizlik
D
Olağan siyasal katılım
E
Protesto hareketi
Açıklama:
Siyasal katılma eylemlerini olağan ve olağandışı davranışlar şeklinde ayırmak mümkündür. Siyasal rejim tarafından konulmuş kurallara ve normlara uygun olanlar olağan siyasal katılma eylemlerini oluştururken mevcut kurallara ve normlara uygun olmayan ve onlara karşı çıkmak amacıyla gösterilen eylemler de olağandışı siyasal katılma davranışlarını oluşturmaktadır. Doğru cevap B'dir.
Soru 45
Siyasal toplumsallaşma-eğitim ilişkisiyle ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Okuldaki eğitim sürecinde bireylere hangi siyasal tutum ve değerlerin verileceği öğretmenler tarafından belirlenir
B
Siyasal toplumsallaşma sürecinde etken olan birincil nitelikteki grup ve kurumların başında okul ve eğitim kurumları gelir
C
Birey, okulda ilk defa bir otorite ile karşılaşır ve otorite ilişkisi içerisinde yaşamayı öğrenir
D
Eğitim sürecinde siyasal toplumsallaşmanın gelişimi ilkokul döneminden sonra başlar
E
Eğitim süreci bilinçli şekilde siyasal kültürün yeni kuşaklara, siyasal sisteme katılacak yeni bireylere ve kesimlere aktarıldığı bir etkinliktir
Açıklama:
Toplumsal sistemin varlığını koruması ve devam ettirmesinin zorunlu şartı olan siyasal toplumsallaşma sürecinde etken olan ikincil nitelikteki grup ve kurumların başında okul ve eğitim kurumları gelmektedir. Her siyasal sistem yönettiği toplum üyelerine belirli tutumlar, değerler, inançlar, davranış kalıpları ve eğilimleri aktarmaya gayret göstermektedir. Bu amaçla eğitim kurumundan yararlanılmakta ve eğitim sürecinde bireylere belli değerler, tutumlar ve davranış kalıpları aktarılmaktadır. Eğitim süreci bilinçli şekilde siyasal kültürün yeni kuşaklara, siyasal sisteme katılacak yeni bireylere ve kesimlere aktarıldığı bir etkinlik olarak anlaşılabilir. Birey okulda, aile dışında bir başka otorite ile tanışmakta ve otorite ilişkisi içerisinde yaşamayı öğrenmektedir. Bir yandan okulda bireylere siyasal sistemle ilgili çeşitli bilgiler verilirken diğer yandan toplumsal hayatın otorite ilişkisi içerisinde sürmesiyle ilgili bir çerçeve sunulmaktadır. Okuldaki eğitim sürecinde bireylere hangi siyasal tutum ve değerlerin verileceği, ne tür bilgilerin kazandırılacağı müfredat programlarına belirlenmiştir. Okulların müfredat programları, siyasal toplumsallaşma açısından değerlendirilebilir. Doğru cevap E'dir.
Soru 46
Huntington ve Dominguez'e göre, sosyo-ekonomik gelişme ile siyasal katılma araındaki ilişkiye dair hangisi söylenemez?
Seçenekler
A
Toplumlarda sosyal ve ekonomik faktörlerin yükselmesi, gelişmesi siyasal katılma eğilimi aleyhinde bir etki meydana getirmektedir.
B
Sosyo-ekonomik gelişme toplumda örgütlenmelerin çoğalmasına ve daha
çok kişinin bu örgütlere katılmalarına yol açmak suretiyle siyasal katılmayı
artırma yönünde katkıda bulunmaktadır.
çok kişinin bu örgütlere katılmalarına yol açmak suretiyle siyasal katılmayı
artırma yönünde katkıda bulunmaktadır.
C
Sosyo-ekonomik modernleşme toplumsal gruplar arasındaki gerginlikleri ve
çatışmaları artırır, yeni gruplar ortaya çıkar, mevcut gruplar tehditlerle karşı
karşıya gelir, mevcut gruplar durumlarını iyileştirmek için yeni imkânlar bulurlar.
çatışmaları artırır, yeni gruplar ortaya çıkar, mevcut gruplar tehditlerle karşı
karşıya gelir, mevcut gruplar durumlarını iyileştirmek için yeni imkânlar bulurlar.
D
Ekonomik gelişme, devletin işlevlerinin artmasına yol açar. Devletin faaliyet
alanları genişledikçe toplum üzerindeki etkisi ve baskısı giderek artar.
alanları genişledikçe toplum üzerindeki etkisi ve baskısı giderek artar.
E
Sosyo-ekonomik gelişme millî bütünleşme çerçevesinde işler.
Açıklama:
Toplumlarda sosyal ve ekonomik faktörlerin yükselmesi, gelişmesi siyasal katılma eğilimi lehinde bir etki meydana getirmektedir. CEvap A şıkkıdır.
Soru 47
- Gelir düzeyi
- Eğitim düzeyi
- Yaş
Seçenekler
A
Yalnızca I
B
Yalnızca II
C
Yalnızca III
D
I ve III
E
II ve III
Açıklama:
Sosyo-ekonomik faktörler içerisinde önemli bir yeri bulunan eğitimle siyasal katılma arasında anlamlı ilişkilerin bulunması beklenebilir. Eğitim düzeyinin yükselmesiyle birlikte bireylerin siyasal katılmalarının sıklaşacağını, yüksek eğitimlilerin daha düşük eğitimlilere oranla daha çok siyasal hayata katılacağını beklemek mümkündür. Bireylerin gelir düzeylerinin artmasının siyasal katılma yönünde olumlu etkide bulunacağı, varlıklı olanların, daha az varlıklı olanlara göre daha çok siyasal hayata katılabilecekleri ileri sürülmüştür. Gençlerin zaman ve enerji olarak belli siyasal eylemlere elverişli olmaları, aile ve geçim yükümlülüğü taşımamaları, disiplinli ve kontrollü çalışmayı gerektiren bir meslek sahibi olmamaları gösteri yürüyüşü, boykot, grev, seçim kampanyalarında görev alma, protesto eylemlerinde bulunma gibi siyasal davranışları göstermelerine imkân vermektedir. Bu eylemler için hem zamanları hem de enerjileri vardır. Oysa zaman ve enerji açısından daha sınırlı imkânları bulunan orta yaş veya yetişkinler için gösteri yürüyüşüne katılma, partilerin kampanyalarında aktif görev alma, boykot ve grevlerde bulunma daha zordur. Doğru cevap C şıkkı yaş olmalıdır.
Soru 48
Aşağıdaki siyasete katılım kanallarından hangisi en çok tercih edilmektedir?
Seçenekler
A
Medyada siyaset izlemek
B
Siyaset tartışmak
C
STK çalışmalarına katılmak
D
Oy vermek
E
Aktif politika yapmak
Açıklama:
TÜSİAD’ın Seçim Sistemi ve Siyasal Partiler Araştırması’nın (Cilt:1, İstanbul, 2001) bulgularına göre dokuz ayrı siyasete katılım kanallarından en sık şekilde gerçekleştirileni oy verme davranışıdır. Onu sıra ile medyada siyaset izlemek, siyaset tartışmak, toplantılara katılmak, başvuru ve dilekçe hakkını
kullanmak, seçimde parti için çalışmak, toplu etkinliklere katılmak, sivil toplum kuruluşlarına katılmak ve en sonunda da aktif politika yapmak takip etmektedir.
Cevap D şıkkıdır.
kullanmak, seçimde parti için çalışmak, toplu etkinliklere katılmak, sivil toplum kuruluşlarına katılmak ve en sonunda da aktif politika yapmak takip etmektedir.
Cevap D şıkkıdır.
Soru 49
Aşağıdakilerden hangisi olağan siyasete katılma davranışlarından değildir?
Seçenekler
A
Oy kullanmak
B
Siyasal konularda tartışmalarda bulunmak
C
Toplu dilekçe vermek
D
Siyasal miting ve toplantılara katılmak
E
Başkalarını siyasal bakımdan etkilemek
Açıklama:
Oy kullanmak, siyasal konularda tartışmalarda bulunmak, siyasal miting ve toplantılara katılmak, siyasal şahsiyetlerle ve kamu görevlileriyle ilişki kurmak, başkalarını siyasal bakımdan etkilemek için faaliyetlerde bulunmak gibi eylemler olağan siyasal katılma davranışı oluştururken toplu dilekçe vermek, gösteri yapmak, boykot, işgal ve grev yapmak, trafiği engellemek, yollarda barikatlar
kurmak, vergi vermeyi reddetmek, kamu mallarına zarar vermek, silahlı saldırı ve bombalamalar yapmak, suikast ve saldırılarda bulunmak gibi eylemler
olağandışı protesto davranışlarını oluşturmaktadır. Cevap C şıkkıdır.
kurmak, vergi vermeyi reddetmek, kamu mallarına zarar vermek, silahlı saldırı ve bombalamalar yapmak, suikast ve saldırılarda bulunmak gibi eylemler
olağandışı protesto davranışlarını oluşturmaktadır. Cevap C şıkkıdır.
Soru 50
Aşağıdakilerden hangisi olağan dışı siyasete katılma davranışlarından değildir?
Seçenekler
A
Vergi vermeyi reddetmek,
B
Boykot, işgal ve grev yapmak
C
Gösteri yapmak
D
Toplu dilekçe vermek
E
Siyasal konularda tartışmalarda bulunmak
Açıklama:
Oy kullanmak, siyasal konularda tartışmalarda bulunmak, siyasal miting ve toplantılara katılmak, siyasal şahsiyetlerle ve kamu görevlileriyle ilişki kurmak, başkalarını siyasal bakımdan etkilemek için faaliyetlerde bulunmak gibi eylemler olağan siyasal katılma davranışı oluştururken toplu dilekçe vermek, gösteri yapmak, boykot, işgal ve grev yapmak, trafiği engellemek, yollarda barikatlar
kurmak, vergi vermeyi reddetmek, kamu mallarına zarar vermek, silahlı saldırı ve bombalamalar yapmak, suikast ve saldırılarda bulunmak gibi eylemler
olağandışı protesto davranışlarını oluşturmaktadır. Cevap E şıkkıdır.
kurmak, vergi vermeyi reddetmek, kamu mallarına zarar vermek, silahlı saldırı ve bombalamalar yapmak, suikast ve saldırılarda bulunmak gibi eylemler
olağandışı protesto davranışlarını oluşturmaktadır. Cevap E şıkkıdır.
Soru 51
Siyasal katılma eylemleri kolaydan zora doğru sıralanırsa doğru sıralama aşağıdakilerden hangisi gibi olmalıdır?
- İzleyici faaliyetleri
- Geçiş faaliyetleri
- Gladyatör faaliyetler
Seçenekler
A
I, II, III
B
III, II, I
C
I, III, II
D
III, I, II
E
II, I, III
Açıklama:
L. Milbrath Political Participation (Chicago, III, Rand McNally, 1965) adlı kitabında eylemin yoğunluk ve zorluk derecesini kriter olarak kabul etmiş ve siyasal katılma eylemlerini üç kategoride ele almıştır. Buna göre en kolay eylemleri izleyici faaliyetleri, daha zor olanları geçiş faaliyetleri ve en zor eylemleri de gladyatör faaliyetler şeklinde sınıflandırmıştır. Cevap A şıkkı olmalıdır.
Soru 52
Aşağıdakilerden hangisi izleyici faaliyeti olarak sınıflandırabilecek siyasal katılım davranışlarından değildir?
Seçenekler
A
Bir parti veya aday rozeti taşımak
B
Faal siyasal parti üyeliği yapmak
C
Oy vermek
D
Bir kimseyi belirli bir yönde oy kullanmak için ikna etmek
E
Siyasal uyarılara açık olmak
Açıklama:
Bir parti veya aday rozeti taşımak, bir kimseyi belirli bir yönde oy kullanmak için ikna etmek, bir konuda konuşma yapmak, oy vermek, siyasal uyarılara açık olmak gibi yoğunluğu çok düşük olan eylemler izleyici faaliyetleri; bir siyasal toplantı veya gösteriye katılmak, siyasal bir liderle ilişki kurmak, bir partiye yahut adaya para yardımı yapmak, bürokratlarla temas kurmak gibi eylemler geçiş faaliyetleri; daha yoğun ve zor nitelikteki seçim kampanyasında çalışmak, siyasal partiye ait bir makamı işgal etmek, bir siyasal makam için aday olmak, faal siyasal parti üyeliği yapmak, siyasal fon temini için çalışmak, bir siyasal strateji toplantısına katılmak gibi eylemler de gladyatör faaliyetler oluşturmaktadır. Cevap B şıkkıdır.
Soru 53
Aşağıdakilerden hangisi gladyatör faaliyetler arasında gösterilebilir?
Seçenekler
A
Bir partiye yahut adaya para yardımı yapmak
B
Siyasal uyarılara açık olmak
C
Bir konuda konuşmak yapmak
D
Siyasal bir liderle ilişki kurmak
E
Siyasal fon temini için çalışmak
Açıklama:
Yoğun ve zor nitelikteki seçim kampanyasında çalışmak, siyasal partiye ait bir makamı işgal etmek, bir siyasal makam için aday olmak, faal siyasal parti üyeliği yapmak, siyasal fon temini için çalışmak, bir siyasal strateji toplantısına katılmak gibi eylemler de gladyatör faaliyetler oluşturmaktadır.Cevap E şıkkıdır.
Soru 54
_______ , bir toplumda bireylerin siyasal iktidarların kendi menfaatleri doğrultusunda karar almaları ve kural koymaları için iktidarı etkilemek amacıyla giriştikleri her türlü davranış ve eylemler olarak tanımlanabilir.
Yukarıdaki boşluğa aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?
Yukarıdaki boşluğa aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?
Seçenekler
A
Siyasal katılma
B
Siyasal benlik
C
Mobilize katılma
D
Özerk katılma
E
Siyasal toplumsallaşma
Açıklama:
Siyasal katılma, bir toplumda bireylerin siyasal iktidarların kendi menfaatleri doğrultusunda karar almaları ve kural koymaları için iktidarı etkilemek amacıyla giriştikleri her türlü davranış ve eylemler olarak tanımlanabilir. CEvap A şıkkıdır.
Soru 55
Siyasal toplumsallaşma faktörlerinden hangisi birincil gruplardandır?
Seçenekler
A
Aile
B
Medya organları
C
Okul
D
Meslek grubu
E
Dernekler
Açıklama:
Çocukluk çağından başlayıp hayatın sonuna kadar devam eden siyasal toplumsallaşma sürecinde etkili olan pek çok faktörden söz edilebilir. Genelde toplumsallaşmanın ajanları olarak nitelenen bu faktörleri iki grupta toplamak mümkündür. Biri aile ve arkadaş grubu gibi birincil gruplar; diğeri de okul, meslek grubu, dernekler ve medya organları gibi ikincil gruplardır. Cevap A şıkkıdır.
Soru 56
Bireyin yaşadığı yerin değerlerini, kurallarını, inançlarını, eğilimlerini ve davranışlarını benimsemesi sürecine genel olarak ne ad verilmektedir?
Seçenekler
A
Bireyselleşme
B
Toplumsallaşma
C
Yabancılaşma
D
Siyasallaşma
E
Konformizm
Açıklama:
Bireyin siyasal aktör hâline gelmesi sürecini, ilgili kavramları ve siyasal toplumsallaşmayı açıklayabilecek,
Soru 57
Aşağıdakilerden hangisi siyasal katılmayı etkileyen faktörlerden biri değildir?
Seçenekler
A
Cinsiyet
B
Refah düzeyi
C
Yaş
D
Etnik köken
E
Siyasal yapı
Açıklama:
Bireyin siyasal aktör hâline gelmesi sürecini, ilgili kavramları ve siyasal toplumsallaşmayı açıklayabilecek,
Soru 58
Çin seddinin inşa edilmesi insanları siyasete yönelten temel faktörlerden hangisine bir örnek oluşturur?
Seçenekler
A
Daha iyi değerler ve kurumlar peşinde koşma
B
İktidar arzusu
C
Risk yüklenme ve macera arama
D
Varlığını koruma ve güven içinde yaşama
E
Yeni şeyler arama eğilimi
Açıklama:
Siyasal katılma biçimlerini ve onu etkileyen faktörleri sıralayabileceksiniz.
Soru 59
İçinde yaşanan siyasal toplumdaki siyasal kurumlar, otorite merkezleri, iktidar ilişkileri ve süreçlerden gelen her türlü etkilere karşı bireyin verdiği tepki ve eylemlere ne ad verilir?
Seçenekler
A
Ekonomik davranış
B
Siyasal davranış
C
Sosyolojik davranış
D
Rasyonel davranış
E
Kültürel davranış
Açıklama:
Bireyin siyasal aktör hâline gelmesi sürecini, ilgili kavramları ve siyasal toplumsallaşmayı açıklayabilecek,
Soru 60
Aşağıdakilerden hangisinin siyasal katılma davranışı üzerinde herhangi bir etkisi bulunmaz?
Seçenekler
A
Kişinin yaşı
B
Yaşanan yerin iklim şartları
C
Kişinin icra ettiği mesleği
D
Toplumun hukuksal yapısı
E
Kişinin eğitim düzeyi
Açıklama:
Bireylerin siyasal hayata katılmaları ve kendilerinden beklenen rolleri oynayabilmeleri için siyasal toplumsallaşma sürecinin önemini ve bu süreçte etkili olan yapıların neler olduğunu anlatabilecek,
Soru 61
Bireylerin içinde bulundukları çevrelerinden aldıkları her türlü etkilere karşı verdikleri tepkilere ne ad verilir?
Seçenekler
A
Siyasal davranış
B
İtaat etme
C
Davranış
D
Bağlanma
E
Uyma
Açıklama:
Bireylerin siyasal hayata katılmaları ve kendilerinden beklenen rolleri oynayabilmeleri için siyasal toplumsallaşma sürecinin önemini ve bu süreçte etkili olan yapıların neler olduğunu anlatabilecek,
Soru 62
Bir siyasal toplumda bireylerin ulusal ve yerel yöneticileri seçmek, yöneticilerin bireylerin istekleri doğrultusunda karar almalarını sağlamak amacıyla gösterdikleri her türlü eylem ve davranışa ne ad verilir?
Seçenekler
A
Siyasal katılma
B
Siyasal toplumsallaşma
C
Siyasal davranış
D
Siyasal benlik
E
Siyasal muhalefet
Açıklama:
Bireylerin siyasal hayata katılmaları ve kendilerinden beklenen rolleri oynayabilmeleri için siyasal toplumsallaşma sürecinin önemini ve bu süreçte etkili olan yapıların neler olduğunu anlatabilecek,
Soru 63
Siyasal tutum ve davranışların meydana gelmesinde bireylerin sahip oldukları her türlü sübjektif ve objektif faktörlere ne ad verilir?
Seçenekler
A
Siyasal kaynaklar
B
Sosyo-ekonomik faktörler
C
Kültürel değişkenler
D
Davranış kalıpları
E
Psikolojik faktörler
Açıklama:
Siyaset olgusunu ve siyasal hayat olgusunu açıklayabilecek,
Soru 64
Bir ülkenin siyasi ve ekonomik gücünün elinde tuttuğu altın ve gümüş gibi değerli madenlerin miktarıyla belirleneceğine inanılan döneme ne ad verilir?
Seçenekler
A
Sosyalizm
B
Komünizm
C
Realizm
D
Hümanizm
E
Merkantilizm
Açıklama:
Bireyin siyasal aktör hâline gelmesi sürecini, ilgili kavramları ve siyasal toplumsallaşmayı açıklayabilecek,
Soru 65
Siyasal toplumsallaşmanın temel amacı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Toplum üyelerinin iyi vatandaş olmalarını sağlamak
B
Bireylerin bilinçlenmesini temin etmek
C
Siyasal rekabeti hızlandırmak
D
Mevcut sistemin devamını sağlayacak davranışları gösterecek aktörler yetiştirmek
E
Vatandaşların beklentilerini karşılamak
Açıklama:
Bireyin siyasal aktör hâline gelmesi sürecini, ilgili kavramları ve siyasal toplumsallaşmayı açıklayabilecek,
Soru 66
Ülke geneline yayılmış, meşru cebir kullanma tekeline sahip güç ve kuvvete ne ad verilir?
Seçenekler
A
Toplumsal iktidar
B
Yönetim
C
İktidar
D
Kültürel iktidar
E
Siyasal iktidar
Açıklama:
Bireylerin siyasal hayata katılmaları ve kendilerinden beklenen rolleri oynayabilmeleri için siyasal toplumsallaşma sürecinin önemini ve bu süreçte etkili olan yapıların neler olduğunu anlatabilecek,
Soru 67
Siyasal toplumsallaşma sürecinde etkili olan faktörlere ne ad verilir?
Seçenekler
A
Toplumsallaşma araçları
B
Toplumsallaşma grupları
C
Toplumsallaşma ilkeleri
D
Toplumsallaşma ajanları
E
Toplumsallaşma süreçleri
Açıklama:
Bireylerin siyasal hayata katılmaları ve kendilerinden beklenen rolleri oynayabilmeleri için siyasal toplumsallaşma sürecinin önemini ve bu süreçte etkili olan yapıların neler olduğunu anlatabilecek,
Soru 68
İnsanın içinde yaşadığı toplumun değerlerini, kurallarını, inançlarını, eğilimlerini ve davranış kalıplarını öğrenmesi ve benimsemesi sürecine ne denir?
Seçenekler
A
Toplumsallaşma
B
Yabancılaşma
C
Kurumsallaşma
D
Endoktrinasyon
E
Bilgilenme
Açıklama:
Bireylerin siyasal hayata katılmaları ve kendilerinden beklenen rolleri oynayabilmeleri için siyasal toplumsallaşma sürecinin önemini ve bu süreçte etkili olan yapıların neler olduğunu anlatabilecek,
Soru 69
Aşağıdakilerden hangisi genel olarak siyasal katılmanın tanımı dışında tutulmaktadır?
Seçenekler
A
Yasal davranışlar
B
Barışçı eylemler
C
Davranışa dönüşmeyen tutumlar
D
Başarıya ulaşmamış eylemler
E
Şiddete dayalı eylemler
Açıklama:
Bireylerin siyasal hayata katılmaları ve kendilerinden beklenen rolleri oynayabilmeleri için siyasal toplumsallaşma sürecinin önemini ve bu süreçte etkili olan yapıların neler olduğunu anlatabilecek,
Soru 70
Aşağıdakilerden hangisi siyaset olgusu ile ilgili söylenemez?
Seçenekler
A
Belli bir örgütlenmeyi gerektirir
B
Belli bir coğrafi konumda örgütlenmeyi gerektirir
C
Üstün bir otoriteyi gerektirir
D
Etkileşim örgütlerini kapsamına almayı gerektirir
E
Cebir kullanılmamayı gerektirir
Açıklama:
Siyaset olgusunu ve siyasal hayat olgusunu açıklayabilecek,
Bir toplum için siyasal hayat söz konusu edildiğinde, en genel ifadesiyle toplumun varlığını sürdürmesi amacına yönelik olarak cebir kullanma yetkisine sahip gücün örgütlü faaliyetleri bağlamında karar almasını işaret etmektedir.
Bir toplum için siyasal hayat söz konusu edildiğinde, en genel ifadesiyle toplumun varlığını sürdürmesi amacına yönelik olarak cebir kullanma yetkisine sahip gücün örgütlü faaliyetleri bağlamında karar almasını işaret etmektedir.
Soru 71
Aşağıdakilerden hangisi siyasal hayat alanının en belirgin niteliklerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Egemenlik
B
Cebir kullanma
C
Güç
D
Eşitlik
E
Otorite
Açıklama:
Siyaset olgusunu ve siyasal hayat olgusunu açıklayabilecek,
Siyasal hayat alanının en belirgin niteliği bu ilişkilerin güç, cebir kullanma, etki, egemenlik ve otorite kullanma çerçevesinde işleyen ilişkilerden olmasıdır.
Siyasal hayat alanının en belirgin niteliği bu ilişkilerin güç, cebir kullanma, etki, egemenlik ve otorite kullanma çerçevesinde işleyen ilişkilerden olmasıdır.
Soru 72
Aşağıdakilerden hangisi bireyi siyasete yönelten temel faktörlerden biridir?
Seçenekler
A
Daha iyi yaşama arzusu
B
Eşitlik arzusu
C
Üstünlük arzusu
D
Gezme arzusu
E
Kavga etme arzusu
Açıklama:
Bireylerin siyasal hayata katılmaları ve kendilerinden beklenen rolleri oynayabilmeleri için siyasal toplumsallaşma sürecinin önemini ve bu süreçte etkili olan yapıların neler olduğunu anlatabilecek,
Bireyi siyasete yönelten temel faktörler: - Varlığını koruma ve güvenlik içinde yaşama arzusu - Daha iyi yaşamak arzusu - Zıt duygulara sahip olmak - İktidar arzusu - Hürriyet içinde yaşama arzusu
Bireyi siyasete yönelten temel faktörler: - Varlığını koruma ve güvenlik içinde yaşama arzusu - Daha iyi yaşamak arzusu - Zıt duygulara sahip olmak - İktidar arzusu - Hürriyet içinde yaşama arzusu
Soru 73
Aşağıdakilerden hangisi bireyi siyasete yönelten temel faktörlerden biri değildir?
Seçenekler
A
Varlığını koruma ve güvenlik içinde yaşama ihtiyacı
B
Daha iyi yaşama arzusu
C
Eşit duygulara sahip olma
D
İktidar arzusu
E
Hürriyet içinde yaşama arzusu
Açıklama:
Bireylerin siyasal hayata katılmaları ve kendilerinden beklenen rolleri oynayabilmeleri için siyasal toplumsallaşma sürecinin önemini ve bu süreçte etkili olan yapıların neler olduğunu anlatabilecek,
Bireyi siyasete yönelten temel faktörler: - Varlığını koruma ve güvenlik içinde yaşama arzusu - Daha iyi yaşamak arzusu - Zıt duygulara sahip olmak - İktidar arzusu - Hürriyet içinde yaşama arzusu
Bireyi siyasete yönelten temel faktörler: - Varlığını koruma ve güvenlik içinde yaşama arzusu - Daha iyi yaşamak arzusu - Zıt duygulara sahip olmak - İktidar arzusu - Hürriyet içinde yaşama arzusu
Soru 74
Aşağıdakilerden hangisi siyasal toplumsallaşma faktörlerinden biridir?
Seçenekler
A
Mahalle
B
Akrabalar
C
İnternet
D
Aile
E
Halk eğitim kursları
Açıklama:
Bireyin siyasal aktör hâline gelmesi sürecini, ilgili kavramları ve siyasal toplumsallaşmayı açıklayabilecek,
siyasal toplumsallaşma faktörleri: - Aile -Arkadaş gurubu -Siyasal/Toplumsal dernek ve örgütler - Haberleşme araçları
siyasal toplumsallaşma faktörleri: - Aile -Arkadaş gurubu -Siyasal/Toplumsal dernek ve örgütler - Haberleşme araçları
Soru 75
Aşağıdakilerden hangisi siyasal/toplumsal dernek ve örgütler arasında yer almaktadır?
Seçenekler
A
Opera
B
Tiyatro
C
Sinema
D
Televizyon
E
Spor dernekleri
Açıklama:
Bireyin siyasal aktör hâline gelmesi sürecini, ilgili kavramları ve siyasal toplumsallaşmayı açıklayabilecek,
Siyasal/toplumsal dernek ve örgütler; meslek birlikleri, sendikalar, dini örgütler, siyasal örgütler, spor ve eğlence birlikleri ve dernekleri.
Siyasal/toplumsal dernek ve örgütler; meslek birlikleri, sendikalar, dini örgütler, siyasal örgütler, spor ve eğlence birlikleri ve dernekleri.
Soru 76
Aşağıdakilerden hangisi siyasal katılma biçimlerinden biridir?
Seçenekler
A
Gönüllü katılma
B
Olağan ve olağandışı siyasete katılma
C
Zorunlu katılma
D
Toplu katılma
E
Bireysel katılma
Açıklama:
Siyasal katılma biçimlerini ve onu etkileyen faktörleri sıralayabileceksiniz.
Siyasal katılma biçimleri: - Eylemin yoğunluk ve zorluk derecesine göre siyasal katılma biçimleri - Olağan ve olağandışı siyasal katılma biçimleri
Siyasal katılma biçimleri: - Eylemin yoğunluk ve zorluk derecesine göre siyasal katılma biçimleri - Olağan ve olağandışı siyasal katılma biçimleri
Soru 77
Aşağıdakilerden hangisi siyasal katılmayı etkileyen faktörlerden biri değildir?
Seçenekler
A
Eğitim
B
Yaş
C
Cinsiyet
D
Meslek
E
Aile çevresi
Açıklama:
Siyasal katılma biçimlerini ve onu etkileyen faktörleri sıralayabileceksiniz.
Siyasal katılmayı etkileyen faktörlerden : Gelir, eğitim, meslek, yaş, cinsiyet
Siyasal katılmayı etkileyen faktörlerden : Gelir, eğitim, meslek, yaş, cinsiyet
Soru 78
"Güç ve cebir kullanmaya dayalı iktidar ilişkileri toplumsal hayatın her düzeyinde karşılaştığımız bir
gerçeklik olmakla birlikte Siyaset Bilimi, sadece...................................çerçevesindeki ilişkiler ile ilgilenmektedir."
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi doğru şekilde tamamlar?
gerçeklik olmakla birlikte Siyaset Bilimi, sadece...................................çerçevesindeki ilişkiler ile ilgilenmektedir."
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi doğru şekilde tamamlar?
Seçenekler
A
siyasal ekonomi
B
siyasal iletişim
C
siyasal kültür
D
siyasal çevre
E
siyasal iktidar
Açıklama:
Siyaset Olgusu ve Siyasal Hayat başlığı altında incelendiği gibi, "Güç ve cebir kullanmaya dayalı iktidar ilişkileri toplumsal hayatın her düzeyinde karşılatığımız bir gerçeklik olmakla birlikte Siyaset Bilimi, sadece siyasal iktidar çerçevesindeki ilişkiler ile ilgilenmektedir."
Dloğru cevap E şıkkıdır.
Dloğru cevap E şıkkıdır.
Soru 79
Canlı bir varlık olarak yaşadığı fiziki ve toplumsal çevresinden sürekli etkiler alan birey, çeşitli tepkiler vermektedir. Bu tepkiler içinde, uyma ve uymama şeklinde gelişen bir davranış sergilemektedir. Bu davranış siyaset bilimi terminolojisine göre nasıl tanımlanmaktadır ?
Seçenekler
A
Siyasal davranış
B
Psikolojik davranış
C
Kültürel davranış
D
Bilinç dışı davranış
E
Dayatılmış davranış
Açıklama:
Siyasal davranış ve Bireyi Siyaset Yönelten Temel Faktörler başlığı altında ele alındığı gibi, bireyin uyma ve uymama özellikleri siyasal davranış kapsamında ele alınmaktadır.
Doğru cevap A şıkkıdır.
Doğru cevap A şıkkıdır.
Soru 80
Dünya barışını tehdit ederek, İkinci Dünya Savaşı'nın çıkmasında birinci derece rol oynayan Hitler ile Mussolini insan tabiatı açısından psikolojik olarak değerlendirildiğinde hangi türden bir eğilime sahip lider sınıflandırlması içinde tanımlanmaktadır?
Seçenekler
A
Macera ve hırs eğilimi yüksek
B
Macera ve hırs eğilimi düşük
C
Karizmatik
D
Yönetici
E
Rasyonel
Açıklama:
Zıt Dugulara Sahip Olma başlığı altında ele alındığı gibi, İkinci Dünya Savaşı döneminde insan tabiatındaki macera ve hırs eğilimine verilecek en iyi örnek olarak Hitler ve Mussolini'dir.
Doğru cevap A şıkkıdır.
Doğru cevap A şıkkıdır.
Soru 81
Özellikle 16. ve 17. yüzyılda ülkelerin yayılmacı politikalarında bir eğilim olan ve bir ülkenin siyasi ve ekonomik gücünün elinde tuttuğu altın ve gümüş gibi değerli madenlerin miktarı ile belirleneceğine inanılan görüşe aşağıdakilerden ne ad verilmektedir?
Seçenekler
A
Kapitalizm
B
Karma ekonomi
C
Piyasa ekonomisi
D
Merkantilizm
E
Sosyalizm
Açıklama:
Zıt Duygulara Sahip Olma başlığı altında ele alındığı gibi, bu görüşe Merkantilizm adı verilmektedir.
Doğru cevap D şıkkıdır.
Doğru cevap D şıkkıdır.
Soru 82
1. Aile
2. Arkadaş Grubu
3. Okul
4. Dernek ve Örgütler
5. Haberleşme Araçları
K. Bireyin ilk olarak dünyaya geldiği, büyüdüğü ve ilk otorite ile burada tanıştığı yerdir.
L. Toplumsal kültürün, değerlerin, inançların, kuralların ve tuutmların topluma yeni katılacak bireylere aktarılmasında belli işlevler görmektedir.
M. Bireyin siyasal toplumsallaşması sürecinde etkili rol oynayan kurumlardan biri de farklı amaçları bulunan bu faktörlerdir.
Yukarıda yer alan siyasal toplumsallaşma faktörlerinin doğru eşleştirilmesi aşağıdakilerden hangisinde verilmiştir?
2. Arkadaş Grubu
3. Okul
4. Dernek ve Örgütler
5. Haberleşme Araçları
K. Bireyin ilk olarak dünyaya geldiği, büyüdüğü ve ilk otorite ile burada tanıştığı yerdir.
L. Toplumsal kültürün, değerlerin, inançların, kuralların ve tuutmların topluma yeni katılacak bireylere aktarılmasında belli işlevler görmektedir.
M. Bireyin siyasal toplumsallaşması sürecinde etkili rol oynayan kurumlardan biri de farklı amaçları bulunan bu faktörlerdir.
Yukarıda yer alan siyasal toplumsallaşma faktörlerinin doğru eşleştirilmesi aşağıdakilerden hangisinde verilmiştir?
Seçenekler
A
1-K,2-L,4-M
B
2-K, 3-L, 5-M
C
1-L, 3-K, 5-M
D
4-L, 2-K, 1-M
E
3-L, 4-K,1-M
Açıklama:
Siyasal Toplumsallaşma Faktörleri başlığı altında yer alan, Aile, Arkadaş Grupları ve Siyasal/Toplumsal Dernek ve Örgütler kısmında ele alınmaktadır.
Doğru cevap A şıkkıdır.
Doğru cevap A şıkkıdır.
Soru 83
I. Bir siyasal toplumda bireylerin belli siyasal rolleri oynayabilmeleri, belli değerler, inançlar ve eğilimlerle donanmış bir siyasal insan hâline gelmeleri veya siyasal benlik kazanabilmeleri için yaşanan süreçteki gelişmeleri ortaya koymaktadır.
II. Bir siyasal yolumda bireylerin birer siyasal insan haline gelmeleri, kişisel ve çevresel unsurların da etkisiyle belli süreçler içerisinde siyasal kültürü, değerleri, inanç ve tutumları almaları ve siyasal toplumsallaşma sürecini yaşamalarıyla mümkün olmaktadır.
III. Gerekli hazırlıkları yapmış ve donanımı edinmiş olan bireylerin belli siyasal rolleri oynamaları, siyasal sürece katılarak belli davranışlar göstermeleri ve eylemlerde bulunmaları ile mümkün olabilmektedir.
IV. Siyasal toplumda siyasal sistemin devamını sağlamak ve varlığını korumak için bireylerin bilinçlenmesine gerek yoktur.
Yukarıdakilerden hangileri bireyin siyasal hayata katılımına ilişkin özellikler ile ilişkindir?
II. Bir siyasal yolumda bireylerin birer siyasal insan haline gelmeleri, kişisel ve çevresel unsurların da etkisiyle belli süreçler içerisinde siyasal kültürü, değerleri, inanç ve tutumları almaları ve siyasal toplumsallaşma sürecini yaşamalarıyla mümkün olmaktadır.
III. Gerekli hazırlıkları yapmış ve donanımı edinmiş olan bireylerin belli siyasal rolleri oynamaları, siyasal sürece katılarak belli davranışlar göstermeleri ve eylemlerde bulunmaları ile mümkün olabilmektedir.
IV. Siyasal toplumda siyasal sistemin devamını sağlamak ve varlığını korumak için bireylerin bilinçlenmesine gerek yoktur.
Yukarıdakilerden hangileri bireyin siyasal hayata katılımına ilişkin özellikler ile ilişkindir?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
I ve II
D
III ve IV
E
I, II ve III
Açıklama:
Bireyin Siyasal Hayata Katılması başlığı altında incelendiği gibi, I. II. ve III. özellikler bireyin siyasal hayata katılımasını tanımlamaktadır.
Doğru cevap E şıkkıdır.
Doğru cevap E şıkkıdır.
Soru 84
Siyasal Katılım ( Political Participation ) eseri ile 1960'larda siyaset bilimi literatürüne katkı sağlayan L. Milbrath, bireylerin siyasal katılım biçimlerini kaç kategoride ele almıştır ?
Seçenekler
A
İki kategoride ele almıştır.
B
Üç kategoride ele almıştır.
C
Dört kategoride ele almıştır.
D
Beş kategoride ele almıştır.
E
Altı kategoride ele almıştır.
Açıklama:
Siyasal katılma Biçimleri (Modelleri) başlığı altında ele alındığı gibi, Milbrath bunu üç kategoride ele almıştır. Bunlar, izleyici faaliyetleri, geçiş faaliyetleri ve gladyatör faaliyetleridir.
Doğru cevap B şıkkıdır.
Doğru cevap B şıkkıdır.
Soru 85
TÜSİAD'ın 2001 yılında yaptığı "Seçim Sistemi ve Siyasal Partiler Araştırması"nın bulgularına göre bireylerin siyasete katılımında en sık şekilde gereçekleştirdiği siyasal davranış aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Sivil toplum örgütlerine katılmak
B
Medyada siyaset izlemek
C
Toplantılara katılmak
D
Oy vermek
E
Seçimlerde parti için çalışmak
Açıklama:
Olağan ve Olağandışı Siyasal Katılma Biçimleri başlığı ve resim 4.12'de izah edildiği gibi, bireylerin siyasal katılma em çok tercih ettikleri oy verme işlemidir.
Doğru cevap D şıkkıdır.
Doğru cevap D şıkkıdır.
Soru 86
Bir toplumda sosyo-ekonomik gelişme ile siyasal katılım arasında ilişki kurarak, bir toplumdaki siyasal katılım düzeyinin sosyo-ekonomik statüye bağlı olarak değişim halinde olduğunu ve toplumlarda sosyo-ekonomik faktörlerin gelişiminin siyasal katılma eğilimi lehinde etki yaptığını söyleyerek bu ilişki düzeylerini beş ayrı noktada özetleyen siyaset bilimciler aşağıdakilerden hangilerdir?
Seçenekler
A
Huntington ve Milbrath
B
Milbrath ve Dominguez
C
Huntington ve Dominguez
D
Dominguez ve Duverger
E
Duverger ve Smith
Açıklama:
Sosyo-Ekonomik Faktörler başlığı altında anlatıldığı gibi, sosyo-ekonomik gelişme ile siyasal katılma arasındaki ilişkiyi Huntington ve Dominguez beş noktada özetlemişlerdir.
Doğru cevap C şıkkıdır.
Doğru cevap C şıkkıdır.
Soru 87
Siyasal sistemin karmaşıklaşması ve sorunların çözümü için profesyonelliğin öne geçmesi şeklinde ifade edilen ancak demokrasilerde bir sorun veya eleştiri olarak görülen siyasal mekanizmaya aşağıdakilerden hangi ad verilmektedir ?
Seçenekler
A
Bürokrasi
B
Teknokrasi
C
Totaliterizm
D
Otoriterizm
E
Devletçilik
Açıklama:
Siyasal ve Hukuksal Faktörler başlığı altında ele anlatıldığı gibi, bu soruna teknokrasi adı verilmektedir.
Doğru cevap B şıkkıdır.
Doğru cevap B şıkkıdır.
Soru 88
1. İktidar ilişkileri bir toplumda mutlaka olan ilişkilerdir ve bu ilişkiler siyasal hayat içinde olur siyasal hayat ise bireysel ve toplumsal davranışların kendini gösterdiği alanın ismidir buna göre aşağıdakilerden hangisi “siyasal hayat” alanında belirgin bir biçimde olan ilişkilerden birisi değildir?
Seçenekler
A
a) Çevre ile ilişkiler
B
b) Güç
C
c) Cebir kullanma
D
d) Etki
E
e) Egemenlik ve otorite kullanma
Açıklama:
SİYASET OLGUSU VE SİYASAL HAYAT
Toplumsal gerçeklik alanındaki iktidar ilişkilerinin vücut verdiği siyasal hayat, bir
dizi bireysel ve toplumsal davranışın cereyan ettiği bir alandır. Güç ve cebir kullanmaya
dayalı iktidar ilişkileri toplumsal hayatın her düzeyinde karşılaştığımız
bir gerçeklik olmakla birlikte Siyaset Bilimi, sadece siyasal iktidar çerçevesindeki
ilişkilerle ilgilenmektedir. Bu nedenle toplumun tümünde etken olan siyasal
iktidar kapsamındaki ilişkilerin cereyan ettiği siyasal hayat alanının en belirgin
niteliği bu ilişkilerin güç, cebir kullanma, etki, egemenlik ve otorite kullanma çerçevesinde
işleyen ilişkilerden oluşmuş olmasıdır.
Toplumsal gerçeklik alanındaki iktidar ilişkilerinin vücut verdiği siyasal hayat, bir
dizi bireysel ve toplumsal davranışın cereyan ettiği bir alandır. Güç ve cebir kullanmaya
dayalı iktidar ilişkileri toplumsal hayatın her düzeyinde karşılaştığımız
bir gerçeklik olmakla birlikte Siyaset Bilimi, sadece siyasal iktidar çerçevesindeki
ilişkilerle ilgilenmektedir. Bu nedenle toplumun tümünde etken olan siyasal
iktidar kapsamındaki ilişkilerin cereyan ettiği siyasal hayat alanının en belirgin
niteliği bu ilişkilerin güç, cebir kullanma, etki, egemenlik ve otorite kullanma çerçevesinde
işleyen ilişkilerden oluşmuş olmasıdır.
Soru 89
2. Modern devletten önce geleneksel siyasal biçimler olarak aşiretler, feodal prenslikler ve bunlara benzeyen yapılar olmuştur ve bu yapılar le siyasal ilişkilerin bir durumu kesin hale gelmiştir bu durum aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
a) Başkalarının üzerinde güç denemeleri ve bunun taşıdığı potansiyel gerçekçi yaklaşımlarla ortaya konabilir ve üzerinde tartışılabilinir.
B
b) Toplumun mukadderatına egemen olan güç ve otoritenin eylemleri ve bu eylemler karşısında toplum üyelerinin tutum ve davranışlarından oluşan bir etkileşim alanı vardır.
C
c) Farklı coğrafyalarda konumlanma gerçekçi siyasal yapının ilişkileriyle yol alma olmak üzere bu iki konu alınan konumların örgütlü olmasını sağlar ve fiziki cebir kullanmanın önüne geçer.
D
d) Öncelikle birinci olarak otoritenin örgütlü yapıları vardır bu örgütlü yapılar ile otoritenin kendisinin muhatap olduğu kesimlerin eylemlerini ele alması ve bunlar üzerinde düşünmesi gerçekçi bir yaklaşım değildir.
E
e) Bir topluda siyaset olgusu ve yaşanan siyasal yaşam, öncelikle toplumun varlığını bize gösterir ve ikinci olarak da bu toplumun sağlıklı yapısını ortaya koyar.
Açıklama:
SİYASET OLGUSU VE SİYASAL HAYAT
Modern devlet veya geleneksel siyasal formlar olan aşiret, feodal prenslik veya
başka bir yapıda olsun, toplumun mukadderatına egemen olan güç ve otoritenin
eylemleri ve bu eylemler karşısında toplum üyelerinin tutum ve davranışlarından
oluşan bir “etkileşim alanı”nın mevcudiyeti tartışmasızdır. Bu sebeple her tür
toplum yapısında nitelikleri farklı olsa da bir iktidar ve siyaset olgusu ile bu olgu
çerçevesinde cereyan eden bir siyasal hayat gerçeği mevcuttur.
Modern devlet veya geleneksel siyasal formlar olan aşiret, feodal prenslik veya
başka bir yapıda olsun, toplumun mukadderatına egemen olan güç ve otoritenin
eylemleri ve bu eylemler karşısında toplum üyelerinin tutum ve davranışlarından
oluşan bir “etkileşim alanı”nın mevcudiyeti tartışmasızdır. Bu sebeple her tür
toplum yapısında nitelikleri farklı olsa da bir iktidar ve siyaset olgusu ile bu olgu
çerçevesinde cereyan eden bir siyasal hayat gerçeği mevcuttur.
Soru 90
3. Bir toplumdaki siyaset olgusu ve yaşanan siyasal hayat öncelikle toplumun kendini koruması içindir ikinci olarak varlığını sürdürmesi içindir buna göre toplumun varlığının sürmesi nasıl elde edilir?
Seçenekler
A
a) Siyasal iktidarı ülke geneline yayma eyleminin varlığı
B
b) Olgularla birlikte cereyan eden siyasal hayat gerçeğinin yapılmasını
C
c) Belli bir coğrafik alanda konumlanmış örgütlenmeyi
D
d) Toplumun varlığının sözle değil davranışlarla ve eylemlerle garanti altına alınmasının gerekliliği
E
e) Çeşitli kararların alınması, uygulanması ve denetlenmesinde siyasal yaşama da pay verilmesi
Açıklama:
SİYASET OLGUSU VE SİYASAL HAYAT
Toplumsal gerçeklik alanında varolan siyaset, belli bir coğrafi alanda konumlanmış
örgütlenmeyi, fiziki cebir kullanma yetkisine sahip üstün bir otoriteyi, otoritenin
örgütlü yapısını ve bu otoritenin eylemlerine muhatap kesimlerle kurulan etkileşim
örüntülerini kapsamına almaktadır.
Bir toplumdaki siyaset olgusu ile bu
çerçevede yaşanan siyasal hayat, öncelikle
toplumun kendini koruması
ve varlığını sürdürmesi için bir coğrafi
alanda örgütlenmesiyle ortaya çıkmaktadır.
Toplumsal gerçeklik alanında varolan siyaset, belli bir coğrafi alanda konumlanmış
örgütlenmeyi, fiziki cebir kullanma yetkisine sahip üstün bir otoriteyi, otoritenin
örgütlü yapısını ve bu otoritenin eylemlerine muhatap kesimlerle kurulan etkileşim
örüntülerini kapsamına almaktadır.
Bir toplumdaki siyaset olgusu ile bu
çerçevede yaşanan siyasal hayat, öncelikle
toplumun kendini koruması
ve varlığını sürdürmesi için bir coğrafi
alanda örgütlenmesiyle ortaya çıkmaktadır.
Soru 91
4. Toplumun varlığını koruması ve sürdürmesi siyasal yaşamın varlığı için birinci koşuldur bu koşulda toplumun istekli olması gereklidir ve bu isteğin teminat altına alınması vardır bununla ilgili kararların alınması, uygulanması ve denetlenmesi ve kim ve kimler tarafından nasıl yerine getirileceği ise siyasetin önemli bir konusu ile ilgilidir bu konu aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
a) Siyasetin öncesindeki yapılar ile bağının kopuk olması
B
b) Siyasetin toplumsal yaşamdaki varlığının büyüklüğü ve gerekliliği
C
c) Siyasetin gerekli olup olmadığı konusu
D
d) Siyasetin örgütlenmesi ve biçimleri konusu
E
e) Siyasetin cebir kullanma ile olan ilişkisi
Açıklama:
SİYASET OLGUSU VE SİYASAL HAYAT
Toplumun varlığını koruması
ve sürdürmesi isteğinin teminat
altına alınmasıyla ilgili kararların alınması,
uygulanması ve denetlenmesinin
kim veya kimler tarafından nasıl
yerine getirileceği siyasetin örgütlenme
ve biçimini gündeme getirmiştir.
Toplumun varlığını koruması
ve sürdürmesi isteğinin teminat
altına alınmasıyla ilgili kararların alınması,
uygulanması ve denetlenmesinin
kim veya kimler tarafından nasıl
yerine getirileceği siyasetin örgütlenme
ve biçimini gündeme getirmiştir.
Soru 92
5. “Siyasal hayat” demek en genel tanımıyla toplumun varlığını sürdürmesi amacıyla cebir kullanma yetkisine sahip gücün örgütlü faaliyetleri ile karar alması, alınan kararları uygulaması, topluma benimsetilmesi gibi eylemleri ve davranışları vardır aşağıdakilerden hangisi buradaki olan diğer davranışlardan birisi değildir?
Seçenekler
A
a) Toplumun kararları etkilemesi
B
b) Kararların uygulanmasında ortaya çıkan anlaşmazlıkların çözülmesi
C
c) Kararları alacak kişilerin belirlenmesi
D
d) Siyasal değerlerin ve rollerin yeni nesillere benimsetilmesi
E
e) Tümü ile ilgili genellemelerin yapılması
Açıklama:
SİYASET OLGUSU VE SİYASAL HAYAT
Bir toplum için siyasal hayat söz konusu edildiğinde, en genel ifadesiyle toplumun
varlığını sürdürmesi amacına yönelik olarak cebir kullanma yetkisine sahip gücün
örgütlü faaliyetleri bağlamında karar alması, alınan kararları uygulaması, topluma
benimsetmesi, toplumun kararları etkilemesi, kararların uygulanmasında ortaya çıkan
anlaşmazlıkları çözümlemesi, kararları alacak kişilerin belirlenmesi, siyasal değerlerin
ve rollerin yeni nesillere benimsetilmesi, bulunduğu iç ve dış çevresinden
gelen istek ve baskılara göre yeniden örgütlenmesi gibi bir dizi eylem ve davranışa
işaret edilmektedir.
Bir toplum için siyasal hayat söz konusu edildiğinde, en genel ifadesiyle toplumun
varlığını sürdürmesi amacına yönelik olarak cebir kullanma yetkisine sahip gücün
örgütlü faaliyetleri bağlamında karar alması, alınan kararları uygulaması, topluma
benimsetmesi, toplumun kararları etkilemesi, kararların uygulanmasında ortaya çıkan
anlaşmazlıkları çözümlemesi, kararları alacak kişilerin belirlenmesi, siyasal değerlerin
ve rollerin yeni nesillere benimsetilmesi, bulunduğu iç ve dış çevresinden
gelen istek ve baskılara göre yeniden örgütlenmesi gibi bir dizi eylem ve davranışa
işaret edilmektedir.
Soru 93
6. Demokratik toplumlarda toplumun mukadderatını ilgilendiren kararları alacak kişilerin belirlenmesi sürecine ne denir?
Seçenekler
A
a) Seçimler ve seçimlerle ilgili gelişmeler
B
b) Siyaset olgusunun gerçekliği
C
c) Siyasetin toplumla ilişkilerini bütünü
D
d) Siyasi davranışların dayanakları
E
e) Siyasetin topluma olan olumsuz etkileri
Açıklama:
SİYASET OLGUSU VE SİYASAL HAYAT
Mesela demokratik
toplumlarda toplumun mukadderatını ilgilendiren kararları alacak kişilerin belirlenmesi
sürecini ifade eden seçimler ve seçimlerle ilgili gelişmeler siyaset olgusunun ve
siyasal hayatın önemli bir yanını oluşturmaktadır.
Mesela demokratik
toplumlarda toplumun mukadderatını ilgilendiren kararları alacak kişilerin belirlenmesi
sürecini ifade eden seçimler ve seçimlerle ilgili gelişmeler siyaset olgusunun ve
siyasal hayatın önemli bir yanını oluşturmaktadır.
Soru 94
7. Birey-devlet ve birey siyasal iktidar ilişkisi göz önüne alındığında aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
a) Birey-devlet ve birey siyasal iktidar ilişkisi tek yönü bir ilişki değildir.
B
b) Birey-devlet ve birey siyasal iktidar ilişkisi tümleşik ve bütün değildir.
C
c) Birey-devlet ve birey siyasal iktidar ilişkisi ile devletin ve siyasal iktidarın birey üzerinde etkileri vardır.
D
d) Birey-devlet ve birey siyasal iktidar ilişkisinde birey devletin ve siyasal iktidarın etkilerine karşı tepki verir.
E
e) Birey-devlet ve birey siyasal iktidar ilişkisinde birey siyasal iktidarın aktif bir katılımcısıdır.
Açıklama:
SİYASAL DAVRANIŞ VE BİREYİ SİYASETE YÖNELTEN TEMEL FAKTÖRLER
Birey-devlet ya da birey-siyasal iktidar ilişkisi tek yönlü bir ilişki değildir. Devletin ya da
siyasal iktidarın birey üzerindeki etkilerine karşı birey de bazı tepkiler verir. Dahası özellikle
halk egemenliğine dayalı siyasal sistemlerde siyasal iktidarın aktif bir katılımcısıdır.
Birey-devlet ya da birey-siyasal iktidar ilişkisi tek yönlü bir ilişki değildir. Devletin ya da
siyasal iktidarın birey üzerindeki etkilerine karşı birey de bazı tepkiler verir. Dahası özellikle
halk egemenliğine dayalı siyasal sistemlerde siyasal iktidarın aktif bir katılımcısıdır.
Soru 95
8. “Siyasal davranış” birey ile ilgilidir birey yaşadığı toplumun fiziki ve toplumsal yaşamından sürekli etki alır ve bu etkilere karşı dışarıdan görülebilen tepkiler verir bu tepkiler ise çeşitli etkinlikler ve girişimlerdir buna göre aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
a) Canlı organizmalar ile çevresi arasında sürekli işleyen etki ve tepki ilişkisi vardır.
B
b) Davranış olarak tanımlanan birey ile çevresi arsındaki etki ve tepki ilişkisi demek etkinlikler ve girişimler demektir.
C
c) İnsanın eylemlerin ve davranışları içinde yaptığı hatalara uyma davranışı göstermesi vardır.
D
d) Her biri eylem olan etkinlikler ve girişimler canlı bir organizma olan bireyin iç dünyası ve dış dünyası ile ilgilidir.
E
e) Dış dünyadan gelen tepkilere ise insan uyma ya da uymama davranışı gösterir.
Açıklama:
SİYASAL DAVRANIŞ
Canlı bir varlık olarak yaşadığı fiziki ve toplumsal çevresinden sürekli etkiler alan
birey, aldığı bu etkilere karşı dışarıdan fark edilen belli tepkiler vermekte, çeşitli etkinlik
ve girişimlerde bulunmaktadır. Canlı organizmalarla çevresi arasında sürekli
işleyen bir etki/tepki ilişkisinin varlığı dikkat çekmektedir. Kısaca davranış olarak
tanımladığımız bu tepki, etkinlik ve girişimlerin her biri bir eylem oluşturmaktadır.
Canlı bir varlık olarak yaşadığı fiziki ve toplumsal çevresinden sürekli etkiler alan
birey, aldığı bu etkilere karşı dışarıdan fark edilen belli tepkiler vermekte, çeşitli etkinlik
ve girişimlerde bulunmaktadır. Canlı organizmalarla çevresi arasında sürekli
işleyen bir etki/tepki ilişkisinin varlığı dikkat çekmektedir. Kısaca davranış olarak
tanımladığımız bu tepki, etkinlik ve girişimlerin her biri bir eylem oluşturmaktadır.
Soru 96
9. Canlı bir organizma olan birey hem dış dünyadan hem de iç dünyasından etkilenir ve bunlara karşı çeşitli tepkiler verir buna göre aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
a) Uyma itaat, özdeşleşme ve benimseme hareketlerinden oluşur.
B
b) İtaatın temelinde cezalandırma ya da ödüllendirme güdüsü vardır.
C
c) Özdeşleşmede beğenilen bir başkası gibi olma güdüsü vardır.
D
d) Uymama davranışında özgürlük ve kendini yönetme isteği vardır.
E
e) Benimsemenin temelinde doğru bilinen şeyi yapma isteği vardır.
Açıklama:
SİYASAL DAVRANIŞ
Canlı organizma olan insan, hem dış dünyadan hem de kendi iç dünyasından etkiler
almakta ve bunlara karşı çeşitli tepkiler vermektedir. Dış dünyadan gelen etkilere
karşı, bireyler uyma veya uymama şeklinde iki tür davranış gösterirler. Uyma genel
olarak itaat, özdeşleşme ve benimseme şeklinde gerçekleşmektedir. İtaat şeklindeki
uyma davranışının temelinde cezalandırılmak yahut ödüllendirilmek güdüsü, özdeşleşmenin
temelinde beğenilen bir başkası gibi olmak güdüsü, benimsemenin
temelinde de doğru bilinen şeyi yapmak isteme güdüsü yatmaktadır. Uymama davranışında
ise ters tepki yahut bağımsızlık güdüsü etkili olmaktadır.
Canlı organizma olan insan, hem dış dünyadan hem de kendi iç dünyasından etkiler
almakta ve bunlara karşı çeşitli tepkiler vermektedir. Dış dünyadan gelen etkilere
karşı, bireyler uyma veya uymama şeklinde iki tür davranış gösterirler. Uyma genel
olarak itaat, özdeşleşme ve benimseme şeklinde gerçekleşmektedir. İtaat şeklindeki
uyma davranışının temelinde cezalandırılmak yahut ödüllendirilmek güdüsü, özdeşleşmenin
temelinde beğenilen bir başkası gibi olmak güdüsü, benimsemenin
temelinde de doğru bilinen şeyi yapmak isteme güdüsü yatmaktadır. Uymama davranışında
ise ters tepki yahut bağımsızlık güdüsü etkili olmaktadır.
Soru 97
10. Bireyin günlük yaşamında çok sayıda yaptığı davranış ve eylem vardır bunların içinde siyasal toplumun, siyasal kurumların ve siyasal iktidarın süreçlerinden etkilere tepkisi vardır bu tepkilerde önemli olan nedir?
Seçenekler
A
a) Siyasetin davranışlarının olup olmadığının araştırılması
B
b) Birey ile siyasetin bir araya gelmesinin nedenleri
C
c) Davranışlar üzerindeki etkilerin çokluğu
D
d) Toplumsal yaşamın her düzeyi
E
e) Bireyin kişilik özellikleri ve çevresel faktörler
Açıklama:
SİYASAL DAVRANIŞ
İnsanın her gün yaptığı sayısız davranış ve eylemler içerisinde bazısı siyasal toplumdan,
siyasal kurumlardan ve siyasal iktidar süreçlerinden gelen etkilere karşı
verdiği tepkilerdir. Siyasal davranış veya siyasal eylem dediğimiz bu tepkilerin bir
kişilik özelliği mi, yoksa çevresel etmenlerin de etkili olduğu bir süreç mi olduğu
tartışmalıdır. Eğer davranışların oluşumunu tamamen bir kişilik özelliği olarak görürsek
bu durumda belli kişilik özelliklerine sahip bireylerin benzer etkilere karşı
sürekli benzer tepkiler verecekleri söylenebilir. Oysaki gerçek hayatta böyle bir şey
söz konusu değildir. İnsanlar benzer etkilere karşı farklı tepkiler vermektedirler.
İnsanın her gün yaptığı sayısız davranış ve eylemler içerisinde bazısı siyasal toplumdan,
siyasal kurumlardan ve siyasal iktidar süreçlerinden gelen etkilere karşı
verdiği tepkilerdir. Siyasal davranış veya siyasal eylem dediğimiz bu tepkilerin bir
kişilik özelliği mi, yoksa çevresel etmenlerin de etkili olduğu bir süreç mi olduğu
tartışmalıdır. Eğer davranışların oluşumunu tamamen bir kişilik özelliği olarak görürsek
bu durumda belli kişilik özelliklerine sahip bireylerin benzer etkilere karşı
sürekli benzer tepkiler verecekleri söylenebilir. Oysaki gerçek hayatta böyle bir şey
söz konusu değildir. İnsanlar benzer etkilere karşı farklı tepkiler vermektedirler.
Soru 98
Aşağıdakilerden hangisi, uymama biçimindeki siyasal davranışa yol açar?
Seçenekler
A
Bağımsızlık güdüsü
B
Ödüllendirilme güdüsü
C
Cezalandırılma güdüsü
D
Başkası gibi olma güdüsü
E
Doğru bilinen şeyi yapma güdüsü
Açıklama:
Doğru yanıt için "Siyasal Davranış" alt başlığını okuyabilirsiniz.
Dış dünyadan gelen etkilere karşı, bireyler uyma veya uymama şeklinde iki tür davranış gösterirler. İtaat şeklindeki uyma davranışının temelinde cezalandırılmak yahut ödüllendirilmek güdüsü, özdeşleşmenin temelinde beğenilen bir başkası gibi olmak güdüsü, benimsemenin temelinde de doğru bilinen şeyi yapmak isteme güdüsü yatmaktadır. Uymama davranışında ise ters tepki yahut bağımsızlık güdüsü etkili olmaktadır.
Dış dünyadan gelen etkilere karşı, bireyler uyma veya uymama şeklinde iki tür davranış gösterirler. İtaat şeklindeki uyma davranışının temelinde cezalandırılmak yahut ödüllendirilmek güdüsü, özdeşleşmenin temelinde beğenilen bir başkası gibi olmak güdüsü, benimsemenin temelinde de doğru bilinen şeyi yapmak isteme güdüsü yatmaktadır. Uymama davranışında ise ters tepki yahut bağımsızlık güdüsü etkili olmaktadır.
Soru 99
Aşağıdakilerden hangisi, bireyi siyasete yönelten etmenlerden biri değildir?
Seçenekler
A
Varlığını koruma gereksinimi
B
Kısıtlanma arzusu
C
Daha iyi yaşama arzusu
D
Güvenlik içinde yaşama gereksinimi
E
Zıt duygulara sahip olma
Açıklama:
Sorunun doğru yanıtı için "Hürriyet İçinde Yaşama Arzusu" alt başlığını okuyabilirsiniz.
"B" şıkkında verilen kısıtlanma arzusu, siyasetle ilgilenme isteğinin tam karşıtı bir durumu ifade etmektedir. Aksine, insanlar özgürlük alanlarını genişletmek ve korumak için iktidara karşı siyasetle ilgilenirler.
"B" şıkkında verilen kısıtlanma arzusu, siyasetle ilgilenme isteğinin tam karşıtı bir durumu ifade etmektedir. Aksine, insanlar özgürlük alanlarını genişletmek ve korumak için iktidara karşı siyasetle ilgilenirler.
Soru 100
Aşağıdakilerden hangisi, bir kuşaktan diğerine düzenli olarak bigi akışının sağlnması sürecini ifade etmektedir?
Seçenekler
A
Kuvvetler ayrılığı
B
Yasamanın üstünlüğü
C
Toplumsallaşma
D
Modern devlet
E
Temsilde adalet
Açıklama:
Sorunun doğru yanıtı için "Genel Olarak Toplumsallaşma" alt başlığını okuyabilirsiniz.
Toplumsallaşma, kuşaklar arası bir etkileşim olup bir kuşaktan diğerine düzenli bilgi akışının sağlanması sürecidir. Toplumun devamı için yeni kuşaklara mevcut bilgilerin, değerlerin aktarılması zorunludur.
Toplumsallaşma, kuşaklar arası bir etkileşim olup bir kuşaktan diğerine düzenli bilgi akışının sağlanması sürecidir. Toplumun devamı için yeni kuşaklara mevcut bilgilerin, değerlerin aktarılması zorunludur.
Soru 101
Aşağıdakilerden hangisi, siyasal toplumsallaşmanın temel amacını ifade etmektedir?
Seçenekler
A
Mevcut anayasal düzeni ortadan kaldırmak
B
Bireylerin hızlı zenginleşmesini sağlayacak yöntemler geliştirmek
C
Saldırgan bir dış politika takip edilmesini sağlamak
D
Siyasal sistemi devam ettirecek eylemci bireyler yetiştirmek
E
Sömürgeciliği yaygınlaştırmak
Açıklama:
Sorunun doğru yanıtı için "Siyasal Toplumsallaşma" alt başlığını okuyabilirsiniz.
Siyasal toplumsallaşmanın temel amacı, sistemin devamını sağlayacak nitelikte davranışları gösterecek “eylemci” bireyler yetiştirmektir. Doğduğunda siyasal sistemle ilgili hiçbir şey bilmeyen bireyler, zamanla yaşadıkları toplumun siyasal değerlerini, inanç ve kurallarını öğrenirler ve belli bir aşamadan sonra sistem içinde nasıl rol oynayacaklarını, ne tür eylemlerde bulunacaklarından haberdar olurlar. Toplum yapısında çeşitli pozisyonlar işgal eden bireylerin, bu pozisyonlara uygun rollerin ne olduğunu bilmeleri, kendilerinden beklenen eylemleri yapmaları için zorunludur.
Siyasal toplumsallaşmanın temel amacı, sistemin devamını sağlayacak nitelikte davranışları gösterecek “eylemci” bireyler yetiştirmektir. Doğduğunda siyasal sistemle ilgili hiçbir şey bilmeyen bireyler, zamanla yaşadıkları toplumun siyasal değerlerini, inanç ve kurallarını öğrenirler ve belli bir aşamadan sonra sistem içinde nasıl rol oynayacaklarını, ne tür eylemlerde bulunacaklarından haberdar olurlar. Toplum yapısında çeşitli pozisyonlar işgal eden bireylerin, bu pozisyonlara uygun rollerin ne olduğunu bilmeleri, kendilerinden beklenen eylemleri yapmaları için zorunludur.
Soru 102
Aşağıdakilerden hangisi, bireyin siyasal toplumlaşmasının başlangıç dönemini ifade eder?
Seçenekler
A
Büluğ çağı
B
Gençlik dönemi
C
Yetişkinlik
D
Yaşlılık
E
Çocukluk
Açıklama:
Sorunun doğru yanıtı için "Siyasal Toplumsallaşma" alt başlığını okuyabilirsiniz.
Siyasal toplumsallaşma çocukluktan başlayarak hayatın sonuna kadar devam eden bir süreç olmakla birlikte her dönemde eşit şekilde işlememektedir. Bireyin siyasal değerleri, inanç ve tutumları alması, içinde yaşadığı siyasal sistemin farkına var-ması, kendisinden beklenen rolleri kavraması ve buna uygun eylemlerde bulunması çocukluk, gençlik, yetişkinlik ve yaşlılık dönemlerinde farklı süreçler hâlinde işlemektedir. Çocukluk dönemi, toplumsallaşmanın başlangıç dönemidir. Genellikle çocukların siyasetten anlamadıkları sanılır ve çocukların siyasetle ilgilenmemeleri gerektiği belirtilir. Oysaki araştırmalar çocukların erken denebilecek yıllarda si-yasetle ilgi kurdukları ve bazı siyasal tutumlar geliştirdiklerini ortaya çıkarmıştır.
Siyasal toplumsallaşma çocukluktan başlayarak hayatın sonuna kadar devam eden bir süreç olmakla birlikte her dönemde eşit şekilde işlememektedir. Bireyin siyasal değerleri, inanç ve tutumları alması, içinde yaşadığı siyasal sistemin farkına var-ması, kendisinden beklenen rolleri kavraması ve buna uygun eylemlerde bulunması çocukluk, gençlik, yetişkinlik ve yaşlılık dönemlerinde farklı süreçler hâlinde işlemektedir. Çocukluk dönemi, toplumsallaşmanın başlangıç dönemidir. Genellikle çocukların siyasetten anlamadıkları sanılır ve çocukların siyasetle ilgilenmemeleri gerektiği belirtilir. Oysaki araştırmalar çocukların erken denebilecek yıllarda si-yasetle ilgi kurdukları ve bazı siyasal tutumlar geliştirdiklerini ortaya çıkarmıştır.
Soru 103
Aşağıdakilerden hangisi, bireyin siyasal toplumlaşmasını etkileyen birincil etmenlerinden biridir?
Seçenekler
A
Arkadaş grubu
B
Okul
C
Meslek kuruluşları
D
Dernekler
E
Spor klüpleri
Açıklama:
Sorunun doğru yanıtı için "Siyasal Toplumsallaşma Faktörleri" başlığını okuyabilirsiniz.
Bireyin siyasal toplumsallaşma sürecinde etken olan birincil gruplardan bir diğeri de yüz yüze ilişkilerin ve biz duygusunun egemen olduğu arkadaş gruplarıdır. Bireyin siyasal değerleri, kuralları, bilgileri ve belli tutumları edinmesinde okul, meslek kuruluşları, dernekler ve benzeri ikincil gruplar da önemli rol oynamaktadır.
Bireyin siyasal toplumsallaşma sürecinde etken olan birincil gruplardan bir diğeri de yüz yüze ilişkilerin ve biz duygusunun egemen olduğu arkadaş gruplarıdır. Bireyin siyasal değerleri, kuralları, bilgileri ve belli tutumları edinmesinde okul, meslek kuruluşları, dernekler ve benzeri ikincil gruplar da önemli rol oynamaktadır.
Soru 104
Aşağıdakilerden hangisi bireyin siyasal toplumsallaşmasını etkileyen ikincil unsurlardan biri değildir?
Seçenekler
A
Okul
B
Aile
C
Meslek kuruluşları
D
Dernekler
E
Medya organları
Açıklama:
Sorunun doğru yanıtı için "Siyasal Toplumsallaşma Faktörleri" başlığını okuyabilirsiniz.
Genelde toplumsallaşmanın ajanları olarak nitelenen bu faktörleri, iki grupta toplamak mümkündür. Biri aile ve arkadaş grubu gibi birincil gruplar; diğeri de okul, meslek grubu, dernekler ve medya organları gibi ikincil gruplardır.
Genelde toplumsallaşmanın ajanları olarak nitelenen bu faktörleri, iki grupta toplamak mümkündür. Biri aile ve arkadaş grubu gibi birincil gruplar; diğeri de okul, meslek grubu, dernekler ve medya organları gibi ikincil gruplardır.
Soru 105
Aşağıdakilrden hangisi, siyasal katılımı "ilgi, önemseme, bilgi ve eylem" aşamalarıyla açıklayan siyaset bilimcidir?
Seçenekler
A
Robert Elgie
B
John Locke
C
Robert Dahl
D
J.J. Rousseau
E
Jean Bodin
Açıklama:
Sorunun doğru yanıtı için " Bir Eylem Olarak Siyasal Katılma" başlığını okuyabilirsiniz.
R. Dahl’a göre siyasal katılmanın ilgi, önemseme, bilgi ve eylem olmak üzere birbirini izleyen dört ayrı düzeyi bulunmaktadır.
R. Dahl’a göre siyasal katılmanın ilgi, önemseme, bilgi ve eylem olmak üzere birbirini izleyen dört ayrı düzeyi bulunmaktadır.
Soru 106
Aşağıdakilerden hangisi, siyasal katılımı arttıran sosyo -ekonomik etmenlerden biri değildir?
Seçenekler
A
Şehirleşme
B
Refah düzeyi yüksekliği
C
Toplumsal farklılaşma
D
Kırsallık
E
Toplumsal karmaşıklaşma
Açıklama:
Sorunun doğru yanıtı için "Siyasal Katılmayı Etkileyen Faktörler" başlığını okuyabilirsiniz.
Sosyal ve ekonomik bakımdan geliflmiş, refah düzeyi yüksek, şehirleşmiş, farklılaşmış, karmaşıklaşmış toplumlarda, az geliflmiş, kırsallık özellikleri daha fazla, ekonomik bakımdan daha geri durumdaki toplumlara oranla vatandaşların siyasete katılmaları daha fazladır.
Sosyal ve ekonomik bakımdan geliflmiş, refah düzeyi yüksek, şehirleşmiş, farklılaşmış, karmaşıklaşmış toplumlarda, az geliflmiş, kırsallık özellikleri daha fazla, ekonomik bakımdan daha geri durumdaki toplumlara oranla vatandaşların siyasete katılmaları daha fazladır.
Soru 107
Aşğıdakilerden hangisi, bireyin siyasal katılımını azaltan bir etki göstermektedir?
Seçenekler
A
Girişkenlik duygusu
B
Etkinlik duygusu
C
Çok partili siyasal yaşamın bulunması
D
Örgütlenme özgürlüğünün geniş kapsamlı oluşu
E
Devlet yönetimine teknokrasinin egemen olması
Açıklama:
Sorunun doğru yanıtı için "Siyasal Katılmayı Etkileyen Faktörler" başlığını okuyabilirsiniz.
Siyasal sistemin karmaşıklaşması ve sorunların çözümü için profesyonelliğin öne geçmesi, demokrasilerde bir teknokrasi sorununu gündeme getirmektedir ki bu gelişmelerin her biri siyasal tercih ve katılma eylemleri üzerinde sınrlandırıcı bir rol oynayabilmektedir.
Siyasal sistemin karmaşıklaşması ve sorunların çözümü için profesyonelliğin öne geçmesi, demokrasilerde bir teknokrasi sorununu gündeme getirmektedir ki bu gelişmelerin her biri siyasal tercih ve katılma eylemleri üzerinde sınrlandırıcı bir rol oynayabilmektedir.
Soru 108
Aşağıdakilerden hangisi siyasal davranış ve bireyi siyasete yönelten temel faktörlerden değildir?
Seçenekler
A
Siyasal Davranış
B
Varlığını koruma ve güvenlik içinde yaşama
C
Daha iyi yaşama arzusu
D
Zıt duygulara sahip olma
E
Genel olarak çıkarlarını koruma
Açıklama:
Siyaset Bilimi, Siyaset ve Birey: Siyasal Katılma, Siyasal Davranış Bireyi Siyasete Yönelten Faktörler
Genel olarak çıkarlarını koruma
Genel olarak çıkarlarını koruma
Soru 109
Aşağıdakilerden hangisi ihtirasları nedeniyle hem ülkesini hem de bölgesini ateşin içerisinde bırakacak iktidar arzusu taşıyan liderlerden biri değildir?
Seçenekler
A
Saddam Hüseyin
B
Muammer Kaddafi
C
Jimmy Carter
D
Adolf Hitler
E
Benito Mussolini
Açıklama:
Siyaset Bilimi, Siyaset ve Birey: Siyasal Katılma, Bireyin Siyasal Aktör haline Gelmesi Süreci: Siyasal Toplumsallaşma
Jimmy Carter
Jimmy Carter
Soru 110
Aşağıdakilerden hangisinde siyasal toplumsallaşma hakkında yanlış bilgi verilmiştir?
Seçenekler
A
Siyasal çevre ve birey arasında yaşam boyu süren etkileşim sonucunda şekillenmektedir.
B
Bireyler siyasal sistemde rol oynamaya hazır hale gelebilmektedir.
C
Bireyler siyasal sistemin değerlerini kurallarını inançlarını ve eğilimlerini öğrenebilmektedir.
D
Bireyler ve toplumlar siyasal toplumsallaşmanın getirdiği siyasal kültüre ilgi göstermemektedir.
E
Siyasal toplumsallaşmanın amacı sistemin devamını sağlayacak eylemci bireyler yetiştirmektir.
Açıklama:
Siyaset Bilimi, Siyaset ve Birey: Siyasal Katılma, Bireyin Siyasal Aktör Haline Gelme Süreci: Siyasal Toplumsallaşma
Bireyler ve toplumlar siyasal toplumsallaşmanın getirdiği siyasal kültüre ilgi göstermemektedir.
Bireyler ve toplumlar siyasal toplumsallaşmanın getirdiği siyasal kültüre ilgi göstermemektedir.
Soru 111
Aşağıdakilerden hangisi siyasal toplumsallaşma faktörlerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Ekonomik Refah
B
Aile
C
Arkadaş Grupları
D
Üniversite
E
Dernekler ve Medya Organları
Açıklama:
Siyaset Bilimi, Siyaset ve Birey: Siyasal Katılma, Bireyin Siyasal Aktör Haline Gelme Süreci: Siyasal Toplumsallaşma
Ekonomik Refah
Ekonomik Refah
Soru 112
Aşağıdakilerden hangisi L. Milbrayt’ın siyasal eylem ve davranışların yoğunluğuna göre yaptığı üçlü ayrıma göre bir siyasal toplantı veya gösteriye katılmak,siyasal bir liderle ilişki kurmak, bir partiye yahut adaya para yardımı yapmak, bürokratlarla temas kurmak gibi faaliyetlerde bulunanların gösterdikleri siyasal katılma eylemlerini ifade etmektedir?
Seçenekler
A
İzleyici faaliyetleri
B
Gladyatör faaliyetler
C
Siyasal davranışlar
D
Geçiş faaliyetleri
E
Toplumsallaşma faaliyetleri
Açıklama:
Siyaset Bilimi, siyaset ve Birey: Siyasal Katılma, Siyasal Katılma Biçimleri (Modelleri)
Bilim adamları siyasal katılma biçimlerini ele alırken farklı kriterlerden hareket etmiş ve değişik biçimler üzerinde durmuşlardır.Bu alanda önemli bir çalışmaya imza atan L. Milbrath, eylemin yoğunluk ve zorluk derecesini kriter olarak kabul etmiş ve siyasal katılma eylemlerini üç kategoride ele almıştır. Buna göre en kolay eylemleri izleyici faaliyetleri, daha zor olanları geçiş faaliyetleri ve en zor eylemleri de gladyatör faaliyetler şeklinde sınıflandırmıştır. Geçiş faaliyetleri bir siyasal toplantı veya gösteriye katılmak, siyasal bir liderle ilişki kurmak, bir partiye yahut adaya para yardımı yapmak, bürokratlarla temas kurmak gibi eylemlerdir.
Bilim adamları siyasal katılma biçimlerini ele alırken farklı kriterlerden hareket etmiş ve değişik biçimler üzerinde durmuşlardır.Bu alanda önemli bir çalışmaya imza atan L. Milbrath, eylemin yoğunluk ve zorluk derecesini kriter olarak kabul etmiş ve siyasal katılma eylemlerini üç kategoride ele almıştır. Buna göre en kolay eylemleri izleyici faaliyetleri, daha zor olanları geçiş faaliyetleri ve en zor eylemleri de gladyatör faaliyetler şeklinde sınıflandırmıştır. Geçiş faaliyetleri bir siyasal toplantı veya gösteriye katılmak, siyasal bir liderle ilişki kurmak, bir partiye yahut adaya para yardımı yapmak, bürokratlarla temas kurmak gibi eylemlerdir.
Soru 113
Bireylerin siyasi otoritelerin kararlarını etkilemek amacıyla gösterdikleri ve bizzat kendileri tarafından tasarlanmış olan her türlü eylem ve davranışlar hangi kavramla ifade edilmektedir?
Seçenekler
A
Geçiş faaliyetleri
B
Özerk katılım
C
Mobilize faaliyetler
D
İzleyici faaliyetleri
E
Olağanüstü Katılım
Açıklama:
Siyaset ve Birey: Siyasal Katılma, Bireyin Siyasal Hayata Katılması
Özerk katılım
Özerk katılım
Soru 114
Aşağıdakilerden hangisi bireylerin siyasal davranışlarının oluşumunda etkili olan faktörlerden değildir?
Seçenekler
A
Siyasal kaynaklar
B
Siyasal Güdü
C
Siyasal bilgi
D
Gelir
E
Siyasi verimsizlik
Açıklama:
Siyasal katılmayı etkileyen faktörler
Siyasi verimsizlik
Siyasi verimsizlik
Soru 115
Aşağıdakilerden hangisi siyasal rejim tarafından konulmuş kurallara uygun olmayan ve onlara karşı çıkmak amacıyla gösterilen siyasal eylem ve davranışlara, siyasal katılma açısından verilen isimlerden birisidir?
Seçenekler
A
Protesto yürüyüşleri
B
Olağandışı siyasal katılma
C
Olağan siyasal katılma
D
Siyasal miting
E
Siyasal konularda tartışmalarda bulunmak
Açıklama:
Siyasal katılma biçimleri, Olağan ve Olağandışı Siyasal Katılma Biçimleri
Siyasal rejim tarafından konulmuş kurallara ve normlara uygun olanlar olağan siyasal katılma eylemlerini oluştururken mevcut kurallara ve normlara uygun olmayan ve onlara karşı çıkmak amacıyla gösterilen eylemler de olağandışı siyasal katılma davranışlarını oluşturmaktadır. Oy kullanmak, siyasal konularda tartışmalarda bulunmak, siyasal miting ve toplantılara katılmak, siyasal şahsiyetlerle ve kamu
görevlileriyle ilişki kurmak, başkalarını siyasal bakımdan etkilemek için faaliyetlerde bulunmak gibi eylemler olağan siyasal katılma davranışı oluştururken toplu dilekçe vermek, gösteri yapmak, boykot, işgal ve grev yapmak, trafiği engellemek, yollarda barikatlar kurmak, vergi vermeyi reddetmek, kamu mallarına zarar
vermek, silahlı saldırı ve bombalamalar yapmak, suikast ve saldırılarda bulunmak gibi eylemler olağandışı protesto davranışlarını oluşturmaktadır.
Siyasal rejim tarafından konulmuş kurallara ve normlara uygun olanlar olağan siyasal katılma eylemlerini oluştururken mevcut kurallara ve normlara uygun olmayan ve onlara karşı çıkmak amacıyla gösterilen eylemler de olağandışı siyasal katılma davranışlarını oluşturmaktadır. Oy kullanmak, siyasal konularda tartışmalarda bulunmak, siyasal miting ve toplantılara katılmak, siyasal şahsiyetlerle ve kamu
görevlileriyle ilişki kurmak, başkalarını siyasal bakımdan etkilemek için faaliyetlerde bulunmak gibi eylemler olağan siyasal katılma davranışı oluştururken toplu dilekçe vermek, gösteri yapmak, boykot, işgal ve grev yapmak, trafiği engellemek, yollarda barikatlar kurmak, vergi vermeyi reddetmek, kamu mallarına zarar
vermek, silahlı saldırı ve bombalamalar yapmak, suikast ve saldırılarda bulunmak gibi eylemler olağandışı protesto davranışlarını oluşturmaktadır.
Soru 116
Siyasal sistemin karmaşıklaşması ve sorunların çözümü için profesyonelliğin öne geçmesi sonucunda demokrasilerde aşağıdaki sorunlardan hangisi gündeme gelmektedir?
Seçenekler
A
Meritokrasi
B
Otokrasi
C
teknokrasi
D
Aristokrasi
E
Politea
Açıklama:
Siyasal Katılmayı Etkileyen Faktörler
Siyasal sistemin demokrasi veya totaliter bir rejim olması durumunda siyasal
katılma farklı anlam kazanmaktadır. Vatandaşların kendi hür iradeleriyle toplumun
yönetimine katılmaları anlayışına dayalı demokrasilerde bile siyasal katılmanın
önüne konulmuş bir çok engel ve sınır bulunmaktadır. Siyasal sistemin karmaşıklaşması ve sorunların çözümü için profesyonelliğin öne geçmesi de demokrasilerde
bir teknokrasi sorununu gündeme getirmektedir ki bu gelişmelerin her biri siyasal
tercih ve katılma eylemleri üzerinde sınırlandırıcı bir rol oynayabilmektedir.
Siyasal sistemin demokrasi veya totaliter bir rejim olması durumunda siyasal
katılma farklı anlam kazanmaktadır. Vatandaşların kendi hür iradeleriyle toplumun
yönetimine katılmaları anlayışına dayalı demokrasilerde bile siyasal katılmanın
önüne konulmuş bir çok engel ve sınır bulunmaktadır. Siyasal sistemin karmaşıklaşması ve sorunların çözümü için profesyonelliğin öne geçmesi de demokrasilerde
bir teknokrasi sorununu gündeme getirmektedir ki bu gelişmelerin her biri siyasal
tercih ve katılma eylemleri üzerinde sınırlandırıcı bir rol oynayabilmektedir.
Soru 117
Bir eylem ve davranış olarak siyasal katılmada bireyin taşıdığı etkinlik ve girişkenlik duygusu genelde katılmayı uyarıcı yönde, yabancılaşma duygusu ise uzaklaştırıcı, katılmayı azaltıcı yönde etkili olan Faktörlere ne ad Verilir?
Seçenekler
A
Siyasal kaynak
B
Sosyo-Ekonomik etkenler
C
Psikolojik ve bireysel etkenler
D
Siyasal ve hukuksal faktörler
E
Kişisel özellikler
Açıklama:
Siyasal katılmayı etkileyen faktörler
Siyasal davranışın veya bir eylemin meydana gelmesinde çevresel faktörlerin yanında psikolojik faktörlerin de etkisi bulunmaktadır. Bir eylem ve davranış olarak
siyasal katılmada bireyin taşıdığı etkinlik ve girişkenlik duygusu genelde katılmayı
uyarıcı yönde, yabancılaşma duygusu ise uzaklaştırıcı, katılmayı azaltıcı yönde etki
etmektedir. Aynı nitelikteki sosyo-ekonomik etkenlerin bulunduğu bir ortamda
bulunan bireylerin aynı siyasal katılmayı göstermedikleri gözlenmektedir. Sosyoekonomik etkenleri çevresel faktörler olarak düşünürsek bu faktörlerin bütün bireylerde aynı etkiyi yarattıkları söylenemez. Zira eylem ve davranışın gerçekleşmesinde çevresel etkenlerin yanında psikolojik faktörlerin de belirleyici bir rolü vardır.
Siyasal davranışın veya bir eylemin meydana gelmesinde çevresel faktörlerin yanında psikolojik faktörlerin de etkisi bulunmaktadır. Bir eylem ve davranış olarak
siyasal katılmada bireyin taşıdığı etkinlik ve girişkenlik duygusu genelde katılmayı
uyarıcı yönde, yabancılaşma duygusu ise uzaklaştırıcı, katılmayı azaltıcı yönde etki
etmektedir. Aynı nitelikteki sosyo-ekonomik etkenlerin bulunduğu bir ortamda
bulunan bireylerin aynı siyasal katılmayı göstermedikleri gözlenmektedir. Sosyoekonomik etkenleri çevresel faktörler olarak düşünürsek bu faktörlerin bütün bireylerde aynı etkiyi yarattıkları söylenemez. Zira eylem ve davranışın gerçekleşmesinde çevresel etkenlerin yanında psikolojik faktörlerin de belirleyici bir rolü vardır.
Soru 118
Canlı organizma olan insan, hem dış dünyadan hem de kendi iç dünyasından etkiler almakta ve bunlara karşı çeşitli tepkiler vermektedir. Dış dünyadan gelen etkilere karşı, bireyler uyma veya uymama şeklinde iki tür davranış gösterirler. Aşağıdakilerden hangisi uymama davranışının temelinde yatan nedendir?
Seçenekler
A
İtaat
B
Özdeşleşme
C
Benimseme
D
Bağımsızlık
E
Ödüllendirilme
Açıklama:
Canlı organizma olan insan, hem dış dünyadan hem de kendi iç dünyasından etkiler almakta ve bunlara karşı çeşitli tepkiler vermektedir. Dış dünyadan gelen etkilere karşı, bireyler uyma veya uymama şeklinde iki tür davranış gösterirler. Uyma genel olarak itaat, özdeşleşme ve benimseme şeklinde gerçekleşmektedir. İtaat şeklindeki uyma davranışının temelinde cezalandırılmak yahut ödüllendirilmek güdüsü, özdeşleşmenin temelinde beğenilen bir başkası gibi olmak güdüsü, benimsemenin temelinde de doğru bilinen şeyi yapmak isteme güdüsü yatmaktadır. Uymama davranışında ise ters tepki yahut bağımsızlık güdüsü etkili olmaktadır. Doğru cevap D şıkkıdır.
Soru 119
Siyasetin temellendiği insan tabiatının genel özelliklerini birkaç başlık altında toplamak mümkündür. Irak lideri Saddam Hüseyin insanın hangi özelliğine örnek olarak verilebilir?
Seçenekler
A
Macera arzusu
B
Güvenlik
C
Daha iyi yaşama arzusu
D
İktidar arzusu
E
Hürriyet içinde yaşama arzusu
Açıklama:
İnsan tabiatındaki macera ve hırs eğilimine verilecek en iyi örnek İkinci Dünya Savaşı’nın çıkmasında birinci derece rol oynayan ve tüm Avrupa’yı ateşe atan Hitler ile Mussolini, daha yakın zamanda ülkesini ateşe veren Miloseviç ile Irak lideri Saddam Hüseyin gibi siyasal liderlerdir. Bunların macera arzuları ve ihtirasları insanlığa çok pahalıya mal olmuştur. Bu kişilerin eylem ve kararlarının temelinde kişiliklerindeki macera ve ihtiras eğiliminin olduğu açıktır. Doğru cevap A şıkkıdır.
Soru 120
Bütün insanlar hangi sosyal özelliklere sahip olurlarsa olsunlar davranışlarının önüne sınırların konulmasını arzu etmez ve mevcut sınırları mümkün olduğu kadar ortadan kaldırmak ister. Bu ifade insanın hangi arzusunu tanımlamaktadır?
Seçenekler
A
Güvenlik
B
Hürriyet
C
İktidar
D
Daha iyi yaşama
E
Macera ve ihtiras
Açıklama:
Siyasetin temellendiği bir başka ana eğilim de insanın hürriyet içinde yaşama arzusudur. Bütün insanlar hangi sosyal özelliklere sahip olurlarsa olsunlar davranışlarının önüne sınırların konulmasını arzu etmez ve mevcut sınırları mümkün olduğu kadar ortadan kaldırmak ister. İnsanlık tarihi bir bakıma hürriyetler için verilen mücadeleler tarihidir. Doğru cevap B şıkkıdır.
Soru 121
Birey bu kurumun içerisinde dünyaya gelir, orada büyür ve ilk otorite ile burada tanışır. Emirlere uyulması gerektiğini, uyulmadığında cezalandırılacağını, davranışlarını sınırlandırmayı, başkasının emirlerine uymayı önce burada öğrenir. Çocuğun burada tanıdığı otorite siyasal olmasa da bu çerçevedeki iktidar ilişkisini daha sonra siyasal alana aktarması mümkündür.
Yukarıdaki ifade siyasal toplumsallaşmanın faktörlerinden hangisini tanımlar?
Yukarıdaki ifade siyasal toplumsallaşmanın faktörlerinden hangisini tanımlar?
Seçenekler
A
Siyasal dernekler
B
Arkadaş grubu
C
Aile
D
Haberleşme araçları
E
Okul
Açıklama:
Birey bir aile içerisinde dünyaya gelir, orada büyür ve ilk otorite ile burada tanışır. Emirlere uyulması gerektiğini, uyulmadığında cezalandırılacağını, davranışlarını sınırlandırmayı, başkasının emirlerine uymayı önce ailede öğrenir. Çocuğun ailede tanıdığı otorite siyasal olmasa da bu çerçevedeki iktidar ilişkisini daha sonra siyasal alana aktarması mümkündür. Siyasal sistemle ilgili ilk izlenimleri, ilk bilgileri, duyguları, kavramları ve olayları ailede öğrenir. Ailenin toplumsallaşmadaki etkisi iki alanda ortaya çıkmaktadır. Bir yandan aile üyelerinin çocuğa bazı siyasal değerleri, inançları, kuralları ve tutumları aktarmalarıyla birey, ilk siyasal bilgileri ailede elde etmektedir. Diğer yandan ise ailede hiç siyasal bilgiler aktarılmasa bile burada tanık olduğu otorite ilişkisi, ileride siyasal alana da yansıyacağından dolaylı bir etkilenme meydana gelecektir. Doğru cevap C şıkkıdır.
Soru 122
Siyasal katılma eylemlerini olağan ve olağandışı davranışlar şeklinde ayırmak mümkündür. Siyasal rejim tarafından konulmuş kurallara ve normlara uygun olanlar olağan siyasal katılma eylemlerini oluşturur. Aşağıdakilerden hangisi olağan siyasal katılma eylemlerine örnektir?
Seçenekler
A
Toplu dilekçe vermek
B
Boykot
C
İşgal
D
Trafiği engellemek
E
Oy kullanmak
Açıklama:
Bunun yanında siyasal katılma eylemlerini olağan ve olağandışı davranışlar şeklinde ayırmak da mümkündür. Siyasal rejim tarafından konulmuş kurallara ve normlara uygun olanlar olağan siyasal katılma eylemlerini oluştururken mevcut kurallara ve normlara uygun olmayan ve onlara karşı çıkmak amacıyla gösterilen eylemler de olağandışı siyasal katılma davranışlarını oluşturmaktadır. Oy kullanmak, siyasal konularda tartışmalarda bulunmak, siyasal miting ve toplantılara katılmak, siyasal şahsiyetlerle ve kamu görevlileriyle ilişki kurmak, başkalarını siyasal bakımdan etkilemek için faaliyetlerde bulunmak gibi eylemler olağan siyasal katılma davranışı oluştururken toplu dilekçe vermek, gösteri yapmak, boykot, işgal ve grev yapmak, trafiği engellemek, yollarda barikatlar kurmak, vergi vermeyi reddetmek, kamu mallarına zarar vermek, silahlı saldırı ve bombalamalar yapmak, suikast ve saldırılarda bulunmak gibi eylemler olağandışı protesto davranışlarını oluşturmaktadır. Doğru cevap E şıkkıdır.
Soru 123
İkinci Dünya Savaşı'nın çıkmasında birinci derece rol oynayan ve tüm Avrupa'yı ateşe atan Hitler ile Mussolini'nin eylem ve kararlarının temelinde insan doğasından kaynaklanan dinamiklerinden hangisi etkili olmuştur?
Seçenekler
A
Varlığını koruma ve güvenlik içinde yaşama ihtiyacı
B
Daha iyi yaşama arzusu
C
Zıt duygulara sahip olma
D
İktidar arzusu
E
Hürriyet içinde yaşama arzusu
Açıklama:
İkinci Dünya Savaşı’nın çıkmasında birinci derece rol oynayan ve tüm Avrupa’yı ateşe atan Hitler ile Mussolini, daha yakın zamanda ülkesini ateşe veren Miloseviç ile Irak lideri Saddam Hüseyin gibi siyasal liderlerdir. Bunların macera arzuları ve ihtirasları insanlığa çok pahalıya mal olmuştur. Bu kişilerin eylem ve kararlarının temelinde kişiliklerindeki macera ve ihtiras eğiliminin olduğu açıktır. Doğru cevap C'dir.
Soru 124
......................bir toplumda bireylerin siyasal iktidarların kendi menfaatleri doğrultusunda karar almaları ve kural koymaları için iktidarı etkilemek amacıyla giriştikleri her türlü davranış ve eylemler olarak tanımlanabilir
Boşluktan sonra tanımı yapılan siyaset bilimi kavramı aşağıdaki seçeneklerin hangisinde doğru verilmiştir?
Boşluktan sonra tanımı yapılan siyaset bilimi kavramı aşağıdaki seçeneklerin hangisinde doğru verilmiştir?
Seçenekler
A
Siyasal davranış
B
Siyasal katılma
C
Siyasal toplumsallaşma
D
Teknokrasi
E
Yabancılaşma
Açıklama:
Siyasal katılma, bir toplumda bireylerin siyasal iktidarların kendi menfaatleri doğrultusunda karar almaları ve kural koymaları için iktidarı etkilemek amacıyla giriştikleri her türlü davranış ve eylemler olarak tanımlanabilir. Bunlar bireysel olabileceği gibi toplumsal da olabilir. Doğru cevap B'dir.
Ünite 5
Soru 1
Aşağıdakilerden hangisi Abraham Lincoln'ün demokrasi tanımıdır?
Seçenekler
A
Mümkün olduğunca fazla sayıda vatandaşın uzun bir zaman boyunca arzularına cevap verebilen bir sistem.
B
Çok adaylı, gizli oylama ve eşit oy sistemiyle düzenli aralıklarla yapılan ve yetişkinlerin oy kullandığı seçimlerle hükümetin resmi ve gerçek yöneticilerinin seçildiği ve seçim rekabeti için gerekli olan basın ve örgüt kurma özgürlükleri gibi prosedürler
C
Halkın, halk tarafından, halk için yönetimi.
D
Yönetenlerin yaptıklarından dolayı, seçilmiş temsilcilerinin rekabeti ve işbirliği yoluyla dolaylı olarak hareket eden vatandaşlar tarafından kamusal alanda sorumlu tutuldukları bir yönetim biçimi.
E
Çoğun yönetimi
Açıklama:
Demokrasi kavramını tanımlayabilecek,
Soru 2
"Ülkede yaşayan vatandaşların din, dil, ırk, sosyal sınıf ve cinsiyet gibi özelliklerinden dolayı herhangi bir ayrıma tabi tutulmadan, kanunlar önünde eşit haklara sahip olmaları anlamında kullanılmaktadır."Yukarıda bahsedilen, demokrasinin hangi temel niteliğidir?
Seçenekler
A
Eşitlik
B
Özgürlük
C
Siyasal katılım
D
Örgütlenme hakkı
E
Özgür ve eşit seçim hakkı
Açıklama:
Demokrasi kavramını tanımlayabilecek,
Soru 3
"Bazı yorumculara göre istikrarlı bir demokrasinin barışçıl bir şekilde oluşturulması yurttaşlar veya gruplar arasında güven duygusunu tesis edecek bu da demokrasinin uzun bir dönem yaşamasını beraberinde getirecektir. Bir ülkedeki siyasal liderlerin demokrasiye olan inançları da demokrasinin pekişmesi açısından önemli bir unsur olarak değerlendirilmektedir."Yukarıda bahsedilen demokrasiyi kolaylaştırıcı veya teşvik edici unsura sosyo-ekonomik kalkınmışlık eklenirse bu görüş hangi düşünürlere ait olur?
Seçenekler
A
Roma Dönemi
B
Çağdaş
C
Antik Yunan
D
Klasik
E
Liberal
Açıklama:
Demokrasi kavramını tanımlayabilecek,
Soru 4
Aşağıdakilerden hangisi Robert Dahl'ın Poliarşi Kavramının yerine getirmesi gereken unsurlardan biri değildir?
Seçenekler
A
Örgüt kurma ve katılma özgürlüğü
B
İfade özgürlüğü
C
Oy verme hakkı
D
Halk tarafından seçilmiş organların yetkilerini atanmışların muhalefetine tabi olmadan kullanabilmeleri
E
Siyasal liderlerin yarışabilme hakkı
Açıklama:
Demokrasinin temel niteliklerini açıklayabilecek,
Soru 5
I. Fransız Devrimi II. Amerikan Bağımsızlık BildirgesiIII. Amerikan AnayasasıYukarıda 18. yüzyıl Aydınlanma Çağı'nın olayları verilmiştir. Aşağıdakilerden hangisinde bu olaylar tarihsel olarak doğru sırayla verilmiştir?
Seçenekler
A
I - II - III
B
II - III - I
C
I - III - II
D
III - II - I
E
II - I - III
Açıklama:
Tarihsel olarak demokrasi kuramının gelişimini açıklayabilecek,
Soru 6
Aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Makyavelizm: Niccolo Machiavelli, Thomas Hobbes
B
Toplumsal Sözleşme Kuramı: Thomas Hobbes, John Locke, Jean - Jacques Rousseau
C
Aydınlanma Çağı: Alexis de Tocqueville, John Stuart Mill,
D
Güçler Ayrılığı İlkesi: Montesquieu
E
Amerikan ve Fransız Devrimleri sonrası: Alexis de Tocqueville, John Stuart Mill
Açıklama:
Tarihsel olarak demokrasi kuramının gelişimini açıklayabilecek,
Soru 7
Arap Baharı olarak da bilinen Orta Doğu'da son dönemlerde ortaya çıkan demokratik gelişmelerde bilişim teknolojisi ve sosyal medya üzerinden halkın siyasal sürece katılımı hangi tür demokrasidir?
Seçenekler
A
Doğrudan Demokrasi
B
Temsilî Demokrasi
C
Çoğunlukçu Demokrasi
D
Radikal Demokrasi
E
Uzlaşmacı Demokrasi
Açıklama:
Farklı demokrasi çeşitlerini ayırt edebilecek, çoğunlukçu ve uzlaşmacı demokrasi modellerini karşılaştırabilecek,
Soru 8
"İktidar tek partinin elindedir. Koalisyonlara pek rastlanmaz ancak iktidarı elinde tutan partinin ezici çoğunluğu da söz konusu değildir. Büyük oranda bir azınlık yürütmenin dışında kalır ve muhalefet görevini üstlenir. Teorik olarak güçler ayrılığı ilkesi vardır ve meclis, kabine veya üyelerini düşürebilir. Ancak gerçekte bu pek yaygın değildir çünkü meclisin çoğunluğu, zaten hükümet eden partinin elindedir. Hükümeti oluşturan parti, meclisteki çoğunluğuna dayanarak istediği kanunları meclisten rahatlıkla çıkarır. Dolayısıyla kabine meclis karşısında açıkça güçlü ve üstün konumdadır."Yukarıda özellikleri verilen demokrasi modeli aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Doğrudan Demokrasi Modeli
B
Çoğunlukçu Demokrasi Modeli
C
Uzlaşmacı Demokrasi Modeli
D
Halk Demokrasisi
E
Sosyal Demokrasi
Açıklama:
Farklı demokrasi çeşitlerini ayırt edebilecek, çoğunlukçu ve uzlaşmacı demokrasi modellerini karşılaştırabilecek,
Soru 9
“Guillermo O'Donnell'in; özellikle Arjantin, Brezilya, Peru gibi Latin Amerika ülkeleriyle, Kore gibi Asya ülkelerinde uygulanan sistemlerden esinlenerek kavramsallaştırdığı demokrasi modeli, çoğu zaman demokratik yöntemlerle seçimlere gitmesine rağmen, sivil toplum ve halkın tercihlerini yansıtabilecek demokratik kurumlardan yoksundur.”Yukarıda bahsedilen demokrasi modelinin adı nedir?
Seçenekler
A
Demokratik konsolidasyon
B
İlliberal demokrasi
C
Delegatif demokrasi
D
Tarihin Sonu Tezi
E
Üçüncü demokrasi dalgası
Açıklama:
Farklı demokrasi çeşitlerini ayırt edebilecek, çoğunlukçu ve uzlaşmacı demokrasi modellerini karşılaştırabilecek,
Soru 10
“2011 yılında Tunus’tan başlayıp neredeyse tüm Kuzey Afrika ve Orta Doğu ülkelerine yayılan özgürlükçü hareketler zinciri de yeni bir demokrasi ve liberalleşme dalgası olarak değerlendirilmektedir.”Yukarıda bilgisi verilen sürece ne ad verilir?
Seçenekler
A
Prag Baharı
B
Arap Baharı
C
Tarihin Sonu
D
Demokratik Konsolidasyon
E
Üçüncü Demokrasi Dalgası
Açıklama:
Yirmi birinci yüzyılda demokrasiye geçiş hareketlerini açıklayabileceksiniz.
Soru 11
Demokrasinin en yaygın kullanılan tanımlarından bir tanesi olan “halkın, halk tarafından, halk için yönetimi” şeklindeki yaklaşım hangi düşünüre aittir?
Seçenekler
A
Abraham Lincoln
B
Robert Dahl
C
Arend Lijphart
D
Thomas Hobbes
E
Aristo
Açıklama:
Demokrasi kavramını tanımlayabilecek,
Demokrasinin en yaygın kullanılan tanımlarından bir tanesi, Abraham Lincoln’ün “halkın, halk tarafından, halk için yönetimi” şeklindeki yaklaşımıdır.
Demokrasinin en yaygın kullanılan tanımlarından bir tanesi, Abraham Lincoln’ün “halkın, halk tarafından, halk için yönetimi” şeklindeki yaklaşımıdır.
Soru 12
Poliarşi ne demektir?
Seçenekler
A
Parlamentonun yönetimi
B
Tek kişinin yönetimi
C
Çoğun yönetimi
D
İktidarın yönetimi
E
Kralın yönetimi
Açıklama:
Demokrasi kavramını tanımlayabilecek,
Cevap: Amerikalı siyaset bilimci Robert Dahl’in demokrasi kavramı yerine tercih ettiği poliarşi kavramı, “tek kişinin yönetimi” anlamında kullanılan monarşinin tersine, “çoğun yönetimi” anlamına gelmektedir.
Cevap: Amerikalı siyaset bilimci Robert Dahl’in demokrasi kavramı yerine tercih ettiği poliarşi kavramı, “tek kişinin yönetimi” anlamında kullanılan monarşinin tersine, “çoğun yönetimi” anlamına gelmektedir.
Soru 13
Aşağıdakilerden hangisi Robert Dahl’in poliarşi olarak kavramlaştırdığı sistemin yerine getirmesi gereken unsurlardan biri değildir?
Seçenekler
A
Siyasal eşitlik
B
Örgüt kurma ve katılma özgürlüğü
C
İfade özgürlüğü
D
Oy verme hakkı
E
Özgür ve çok sesli medyanın varlığı
Açıklama:
Demokrasinin temel niteliklerini açıklayabilecek,
Poliarşi’nin (makul ölçüde duyarlı bir demokrasi) için en azından aşağıdaki 8 unsuru yerine getirmesi gerekiyor. • Örgüt kurma ve katılma özgürlüğü, • İfade özgürlüğü, • Oy verme hakkı, • Kamu görevlerine getirilebilme hakkı, • Siyasal liderlerin yarışabilme hakkı, • Özgür ve çok sesli medyanın varlığı, • Serbest ve adil seçimler, • Halkın tercihlerini yansıtabilecek kurumların varlığı.
Poliarşi’nin (makul ölçüde duyarlı bir demokrasi) için en azından aşağıdaki 8 unsuru yerine getirmesi gerekiyor. • Örgüt kurma ve katılma özgürlüğü, • İfade özgürlüğü, • Oy verme hakkı, • Kamu görevlerine getirilebilme hakkı, • Siyasal liderlerin yarışabilme hakkı, • Özgür ve çok sesli medyanın varlığı, • Serbest ve adil seçimler, • Halkın tercihlerini yansıtabilecek kurumların varlığı.
Soru 14
Makyavelizm olarak kavramsallaştırılan anlayışın ve “amaca giden her yol mubahtır” sözü aşağıdaki hangi düşünüre aittir?
Seçenekler
A
Thomas Hobbes
B
Niccolo Machiavelli
C
John Locke
D
Immanuel Kant
E
Charles de Montesquieu
Açıklama:
Tarihsel olarak demokrasi kuramının gelişimini açıklayabilecek,
Makyavelizm olarak kavramsallaştırılan anlayışın ve “amaca giden her yol mubahtır” sözünün sahibi Niccolo Machiavelli’dir.
Makyavelizm olarak kavramsallaştırılan anlayışın ve “amaca giden her yol mubahtır” sözünün sahibi Niccolo Machiavelli’dir.
Soru 15
Özgürlük, eşitlik, yaşam ve mülkiyet hakkı ve güçler ayrımı üzerine düşünceleri demokrasi kuramının gelişimine büyük katkı sunan, Amerikan Anayasası’na da bir arka plan oluşturan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Aristo
B
Guillermo O'Donnel
C
Rousseau
D
John Lock
E
Samuel Huntington
Açıklama:
Demokrasinin temel niteliklerini açıklayabilecek,
John Locke’nin (1632-1704) özgürlük, eşitlik, yaşam ve mülkiyet hakkı ve güçler ayrımı üzerine düşünceleri demokrasi kuramının gelişimine büyük katkı sunarken Amerikan Anayasası’na da bir arka plan oluşturmuştur.
John Locke’nin (1632-1704) özgürlük, eşitlik, yaşam ve mülkiyet hakkı ve güçler ayrımı üzerine düşünceleri demokrasi kuramının gelişimine büyük katkı sunarken Amerikan Anayasası’na da bir arka plan oluşturmuştur.
Soru 16
Yasama, yürütme ve yargı erklerinin hem merkezî hem de yerel düzeyde teşkilatlandığı yönetim şekline ne denir?
Seçenekler
A
Federalizm
B
Çoğunlukçu Demokrasi
C
Uzlaşmacı Demokrasi
D
Poliarşi
E
İllebaral Demokrasi
Açıklama:
Farklı demokrasi çeşitlerini ayırt edebilecek, çoğunlukçu ve uzlaşmacı demokrasi modellerini karşılaştırabilecek,
Federalizm: Yasama, yürütme ve yargı erklerinin hem merkezî hem de yerel düzeyde teşkilatlandığı yönetim şekli.
Federalizm: Yasama, yürütme ve yargı erklerinin hem merkezî hem de yerel düzeyde teşkilatlandığı yönetim şekli.
Soru 17
Aşağıdakilerden hangisi aydınlanma felsefesinin düşünürlerinden değildir?
Seçenekler
A
Rene Descartes
B
Immanuel Kant
C
Montesquieu
D
David Hume
E
Eflatun
Açıklama:
Tarihsel olarak demokrasi kuramının gelişimini açıklayabilecek,
Aydınlanma felsefesinin en önemli Düşünürleri Rene Descartes, Immanuel Kant, Montesquieu, Rousseau, Voltaire, David Hume, John Locke ve Thomas Paine’dir.
Aydınlanma felsefesinin en önemli Düşünürleri Rene Descartes, Immanuel Kant, Montesquieu, Rousseau, Voltaire, David Hume, John Locke ve Thomas Paine’dir.
Soru 18
Aşağıdakilerden hangisi "Dünya üzerindeki demokrasilerin büyük çoğunluğunun bireysel hak ve özgürlükleri ihlal eden; hukuk devleti ve güçler ayrılığı gibi iktidar gücünü sınırlandıran liberal ilkelerden yoksun ülkeler olduğu varsayımına dayanır"?
Seçenekler
A
Delegatif Demokrasi
B
Radikal Demokrasi
C
Müzakereci Demokrasi
D
İlliberal Demokrasi
E
Sosyal Demokrasi
Açıklama:
Yirmi birinci yüzyılda demokrasiye geçiş hareketlerini açıklayabileceksiniz.
“İlliberal Demokrasi,” dünya üzerindeki demokrasilerin büyük çoğunluğunun bireysel hak ve özgürlükleri ihlal eden; hukuk devleti ve güçler ayrılığı gibi iktidar gücünü sınırlandıran liberal ilkelerden yoksun ülkeler olduğu varsayımına dayanır.
“İlliberal Demokrasi,” dünya üzerindeki demokrasilerin büyük çoğunluğunun bireysel hak ve özgürlükleri ihlal eden; hukuk devleti ve güçler ayrılığı gibi iktidar gücünü sınırlandıran liberal ilkelerden yoksun ülkeler olduğu varsayımına dayanır.
Soru 19
Robert Dahl’ın “çoğun yönetimi” anlamında kullandığı kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Demokrasi
B
Aristokrasi
C
Poliarşi
D
Timarşi
E
Oligarşi
Açıklama:
Farklı demokrasi çeşitlerini ayırt edebilecek, çoğunlukçu ve uzlaşmacı demokrasi modellerini karşılaştırabilecek,
Robert Dahl’ın “çoğun yönetimi” anlamında kullandığı kavram "poliarşi"dir...
Robert Dahl’ın “çoğun yönetimi” anlamında kullandığı kavram "poliarşi"dir...
Soru 20
Aşağıdakilerden hangisi 17. ve 18. yüzyıl Aydınlanma döneminin filozoflarından biri değildir?
Seçenekler
A
Descartes
B
Machiavelli
C
Hume
D
Kant
E
Locke
Açıklama:
Tarihsel olarak demokrasi kuramının gelişimini açıklayabilecek,
Soru 21
Aşağıdakilerden hangisi liberal demokrasiye yöneltilen ve temsilde meşruiyet krizine yol açtığı iddia edilen unsurlardan biri değildir?
Seçenekler
A
Ekonomik eşitsizlikler olması
B
Katılımın tam sağlanamaması
C
Kültürel, etnik, cinsiyet, kimliğe dayalı talepleri karşılayamaması
D
Genel oy ilkesi
E
Eşitliği sadece oy hakkına indirgemesi
Açıklama:
Farklı demokrasi çeşitlerini ayırt edebilecek, çoğunlukçu ve uzlaşmacı demokrasi modellerini karşılaştırabilecek,
Soru 22
Sosyalizmin revize edilmiş ve ılımlı bir şekli olmakla birlikte, kapitalizmin son tahlilde yıkılacağı anlayışından önemli farklılıklar içeren demokrasi türü aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Halk demokrasisi
B
Sosyal demokrasi
C
Radikal demokrasi
D
Müzakereci demokrasi
E
Uzlaşmacı demokrasi
Açıklama:
Farklı demokrasi çeşitlerini ayırt edebilecek, çoğunlukçu ve uzlaşmacı demokrasi modellerini karşılaştırabilecek,
Soru 23
Toplumsal Sözleşme ve bu kuramın gelişimiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Sözleşme birey-devlet ilişkilerini düzenler
B
Sözleşme tarafların karşılıklı rızasına dayanır
C
Sözleşme yazılı olmalı ve taraflarca imzalanmalıdır
D
Bireyler sözleşmeyle bir kısım haklarından vazgeçerler
E
Bireyin güvenliği ve haklarının korunması esastır
Açıklama:
Tarihsel olarak demokrasi kuramının gelişimini açıklayabilecek,
Soru 24
Aşağıdakilerden hangisi Robert Dahl’in poliarşi anlayışının unsurlarından biri değildir?
Seçenekler
A
Serbest ve adil seçimler
B
Örgütlenme özgürlüğü
C
İfade özgürlüğü
D
Oy verme hakkı
E
Nispi temsil seçim sistemi
Açıklama:
Farklı demokrasi çeşitlerini ayırt edebilecek, çoğunlukçu ve uzlaşmacı demokrasi modellerini karşılaştırabilecek,
Soru 25
1215 tarihli Magna Carta’nın önemi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Sosyalleşme hareketinin başlangıcı sayılması
B
Kralın yetkisini sınırlandırmaya yönelik ilk anayasacılık hareketi olması
C
İlk yazılı belge olması
D
Kral ve toprak sahipleri arasındaki savaşlara son vermesi
E
Kral ve halk arasında eşitlik sağlayan bir sözleşme olması
Açıklama:
Tarihsel olarak demokrasi kuramının gelişimini açıklayabilecek,
Soru 26
Aşağıdaki demokrasi çeşitlerinden hangisi bir yönüyle diğerlerinden farklıdır?
Seçenekler
A
Temsili demokrasi
B
Liberal demokrasi
C
Anayasal demokrasi
D
Batı demokrasisi
E
Doğrudan demokrasi
Açıklama:
Farklı demokrasi çeşitlerini ayırt edebilecek, çoğunlukçu ve uzlaşmacı demokrasi modellerini karşılaştırabilecek,
Soru 27
Aşağıdakilerden hangisi "çoğunlukçu demokrasi" modelinin temel özelliklerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Çoğunlukçu demokrasi modelinde genelde iktidar birden fazla partiden oluşan koalisyon hükümetlerinin elindedir.
B
Çoğunlukçu demokrasi modelinde tek meclis ya da tek meclis gibi çalışan asimetrik çift meclis sistemi vardır.
C
Çoğunlukçu demokrasi modelinde iki partili bir sistem vardır.
D
Çoğunlukçu demokrasi modelinde çoğunlukçu bir seçim sistemi vardır.
E
Çoğunlukçu demokrasi modelinin özü çoğunluğun hakimiyetine dayanır.
Açıklama:
Farklı demokrasi çeşitlerini ayırt edebilecek, çoğunlukçu ve uzlaşmacı demokrasi modellerini karşılaştırabilecek,
Soru 28
Uzlaşmacı Demokrasi Modeline dair aşağıda söylenenlerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Bu modelde iktidar genellikle tek partinin elindedir.
B
Bu modelin özü çoğunluğun hakimiyetine dayanır.
C
Bu modeli uygulayan İngiltere gibi ülkelerde genelde üniter yapı ve merkeziyetçi yönetim söz konusudur.
D
Bu modele aynı zamanda Westminster modeli de denilmektedir.
E
Bu model genellikle federal ve yerinden yönetim esasına dayanır.
Açıklama:
Farklı demokrasi çeşitlerini ayırt edebilecek, çoğunlukçu ve uzlaşmacı demokrasi modellerini karşılaştırabilecek,
Soru 29
Özgürlük ve eşitliğe dayalı demokrasi anlayışına farklılığı da eklemleyerek demokrasinin tanımını genişletme eğilimindeki yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Müzakereci Demokrasi
B
Halk Demokrasisi
C
İlliberal Demokrasi
D
Radikal Demokrasi
E
Sosyal Demokrasi
Açıklama:
Farklı demokrasi çeşitlerini ayırt edebilecek, çoğunlukçu ve uzlaşmacı demokrasi modellerini karşılaştırabilecek,
Soru 30
Aşağıdakilerden hangisi "müzakereci demokrasi" kavramının bir alternatif demokrasi önerisi olarak öne çıkışında katkısı olan isimlerden biri değildir?
Seçenekler
A
Seyla Benhabip
B
Karl Marx
C
Jurgen Habermas
D
John Rawls
E
Joseph Beseette
Açıklama:
Farklı demokrasi çeşitlerini ayırt edebilecek, çoğunlukçu ve uzlaşmacı demokrasi modellerini karşılaştırabilecek,
Soru 31
1215'te İngiltere'de ilan edilen ve "Büyük Sözleşme" olarak da bilinen Magna Carta ile ilgili söylenenlerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Anayasacılık hareketinin başlangıcıdır.
B
Kralın yetkilerini artıran bir sözleşmedir.
C
Doğrudan demokrasinin ilk örneğidir.
D
Antik Yunan döneminin demokrasinin gelişimine en önemli katkısı bu sözleşmedir.
E
Özgürlükleri, mülkiyeti ve yasa önünde eşitliği güvence altına almıştır.
Açıklama:
Tarihsel olarak demokrasi kuramının gelişimini açıklayabilecek,
Soru 32
Demokrasinin tarihsel gelişimini dikkate alacak olursak, aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Antik Yunan siyasal sistemi, doğrudan demokrasinin ilk örneği olarak kabul edilmektedir.
B
Orta Çağda oluşturulan hukuk ilkeleri ve uygulamaları, çağdaş siyasal yönetimlerin norm ve temellerini oluşturmuştur.
C
Antik Yunan dönemi filozofları başlangıçta demokrasiyi bazı yönleriyle eleştirmiş, hatta bazen demokrasi için "ayak takımının yönetimi" şeklinde ayrımcı ve aşağılayıcı bir yaklaşım sergilemişlerdir.
D
15. ve 16. yüzyıllardaki Rönesans ve Reform hareketleri demokrasinin gelişiminde önemli bir kavşak noktasıdır.
E
19. yüzyılda Tocqueville ve Mill demokrasi teorisinin gelişimine önemli katkılar sunmuşlardır.
Açıklama:
Tarihsel olarak demokrasi kuramının gelişimini açıklayabilecek,
Soru 33
Aşağıda bazı isimlerle onlarla özdeş kavramlar verilmiştir. Bu eşleşmelerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
John Stuart Mill-Kuvvetler Ayrılığı
B
Robert Dahl-Elitlerin Dolaşımı Teorisi
C
Montesquieu-Kuvvetler Ayrılığı
D
Karl Marx-İlliberal Demokrasi
E
Fareed Zakaria-Medeniyetler Savaşı
Açıklama:
Tarihsel olarak demokrasi kuramının gelişimini açıklayabilecek,
Soru 34
Robert Dahl aşağıdakilerden hangisini makul ölçüde bir demokraside olması gereken şartlardan biri olarak saymamıştır?
Seçenekler
A
İfade özgürlüğü
B
Oy verme hakkı
C
Çoğulculuk
D
Özgür ve çok sesli medya
E
Serbest ve adil seçimler
Açıklama:
Farklı demokrasi çeşitlerini ayırt edebilecek, çoğunlukçu ve uzlaşmacı demokrasi modellerini karşılaştırabilecek,
Soru 35
Aşağıdaki dönemlerden hangisi yönetim ile ilgili kararlara yetişkin erkeklerin katılabildiği ve ilk doğrudan demokrasi hareketinin yaşandığı dönemdir?
Seçenekler
A
Antik Yunan
B
Roma dönemi
C
Orta Çağ
D
Aydınlanma Çağı
E
Yirminci yüzyıl
Açıklama:
Tarihsel olarak demokrasi kuramının gelişimini açıklayabilecek,
Soru 36
Aşağıdakilerden hangisinde “Toplumsal Sözleşme Kuramı”nın önde gelen temsilcileri birlikte verilmiştir?
Seçenekler
A
Sokrates-Eflatun-Aristo
B
Hobbes-Locke-Rousseau
C
Marks-Engels-Lenin
D
Herder-Bodin-Weber
E
Huntington-Fukuyama-Zakaria
Açıklama:
Tarihsel olarak demokrasi kuramının gelişimini açıklayabilecek,
Soru 37
Aşağıdakilerden hangisi Fransız düşünür Montesquieu tarafından geliştirilen ve iktidar kullanımı üzerine sınırlamalar getiren ilkedir?
Seçenekler
A
Magna Carta
B
İlliberal demokrasi
C
Üçüncü demokrasi dalgası
D
Anayasacılık
E
Güçler ayrılığı
Açıklama:
Tarihsel olarak demokrasi kuramının gelişimini açıklayabilecek,
Soru 38
Aşağıdaki demokrasi türlerinden hangisi bir yönüyle diğerlerinden farklıdır?
Seçenekler
A
Batı demokrasisi
B
Temsilî demokrasi
C
Liberal demokrasi
D
Halk demokrasisi
E
Anayasal demokrasi
Açıklama:
Farklı demokrasi çeşitlerini ayırt edebilecek, çoğunlukçu ve uzlaşmacı demokrasi modellerini karşılaştırabilecek,
Soru 39
Aşağıdakilerden hangisi çoğunlukçu demokrasi modelinin ayırt edici bir özelliği değildir?
Seçenekler
A
Tek-parti iktidarı
B
Nispi temsil seçim sistemi
C
Merkeziyetçi yönetim
D
Yazılı olmayan anayasa
E
İki partili sistem
Açıklama:
Farklı demokrasi çeşitlerini ayırt edebilecek, çoğunlukçu ve uzlaşmacı demokrasi modellerini karşılaştırabilecek,
Soru 40
Aşağıdakilerden hangisi uzlaşmacı demokrasi modelinin ayırt edici bir özelliği değildir?
Seçenekler
A
İktidarın koalisyonlarla paylaşımı
B
Çok partili sistem
C
İki meclisli sistem ve azınlık temsilî
D
Yerinden yönetim
E
Yürütmenin üstünlüğü
Açıklama:
Demokrasi kavramını tanımlayabilecek,
Soru 41
Aşağıdakilerden hangisi Fareed Zakaria’nın kavramsallaştırdığı; bireysel hak ve özgürlükler ile hukuk devleti ve güçler ayrılığı gibi iktidar gücünü sınırlandıran ilkelerden yoksun demokrasi türüdür?
Seçenekler
A
Delegatif demokrasi
B
İlliberal demokrasi
C
Radikal demokrasi
D
Müzakereci demokrasi
E
Üçüncü demokrasi
Açıklama:
Farklı demokrasi çeşitlerini ayırt edebilecek, çoğunlukçu ve uzlaşmacı demokrasi modellerini karşılaştırabilecek,
Soru 42
Aşağıdakilerden hangisi demokrasiyi “halkın, halk tarafından, halk için yönetimi” olarak tanımlamıştır?
Seçenekler
A
Bruce Parrot
B
Philippe C. Schmitter
C
Terry Lynn Karl
D
Robert Dahl
E
Abraham Lincoln
Açıklama:
Abraham Lincoln demokrasiyi “halkın, halk tarafından, halk için yönetimi” olarak tanımlamıştır.Doğru cevap ''E'' şıkkıdır.
Abraham Lincoln demokrasiyi “halkın, halk tarafından, halk için yönetimi” olarak tanımlamıştır. Doğru cevap ''E'' şıkkıdır.
Abraham Lincoln demokrasiyi “halkın, halk tarafından, halk için yönetimi” olarak tanımlamıştır. Doğru cevap ''E'' şıkkıdır.
Soru 43
Aşağıdakilerden hangisi tüm demokrasilerde az ya da çok var olan temel niteliklerden biri değildir?
Seçenekler
A
Tek partili sistem
B
İfade özgürlüğü
C
Oy verme hakkı
D
Kamu görevlerine getirilebilme hakkı
E
Özgür ve çok sesli medyanın varlığı
Açıklama:
Tüm demokrasilerde az ya da çok var olan temel niteliklerden biri Tek Partili sistem değildir.Doğru cevap ''A'' şıkkıdır.
Tüm demokrasilerde az ya da çok var olan temel niteliklerden biri tek partili sistem değildir. Doğru cevap ''A'' şıkkıdır.
Tüm demokrasilerde az ya da çok var olan temel niteliklerden biri tek partili sistem değildir. Doğru cevap ''A'' şıkkıdır.
Soru 44
Aşağıdakilerden hangisi bir ülkedeki siyasal liderlerin demokrasiye olan inançlarını demokrasinin pekişmesi açısından önemli bir unsur olarak değerlendirmektedir?
Seçenekler
A
John Locke
B
Arend Lijphart
C
Charles de Montesquieu
D
Alexis Tocqueville
E
Jürgen Habermas
Açıklama:
Arend Lijphart bir ülkedeki siyasal liderlerin demokrasiye olan inançları da demokrasinin pekişmesi açısından önemli bir unsur olarak değerlendirilmektedir.Doğru cevap ''B'' şıkkıdır.
Arend Lijphart, bir ülkedeki siyasal liderlerin demokrasiye olan inançlarını demokrasinin pekişmesi açısından önemli bir unsur olarak değerlendirmektedir. Doğru cevap ''B'' şıkkıdır.
Arend Lijphart, bir ülkedeki siyasal liderlerin demokrasiye olan inançlarını demokrasinin pekişmesi açısından önemli bir unsur olarak değerlendirmektedir. Doğru cevap ''B'' şıkkıdır.
Soru 45
Doğrudan demokrasinin ilk örneği olarak kabul edilen devlet aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Mısır
B
Roma
C
Antik Yunan
D
Hindistan
E
Hitit
Açıklama:
Doğrudan demokrasinin ilk örneği olarak kabul edilen devlet Antik Yunan devletidir.Doğru cevap ''C'' şıkkıdır.
Doğrudan demokrasinin ilk örneği olarak kabul edilen devlet Antik Yunan devletidir. Doğru cevap ''C'' şıkkıdır.
Doğrudan demokrasinin ilk örneği olarak kabul edilen devlet Antik Yunan devletidir. Doğru cevap ''C'' şıkkıdır.
Soru 46
Aşağıdakilerden hangisi siyasete verdiği değer ve yaptığı siyasal analizler sebebeiyle siyasetin babası olarak kabul edilmiştir?
Seçenekler
A
Sokrates
B
Niccolo Machiavelli
C
Thomas Hobbes
D
Aristo
E
John Locke
Açıklama:
Aristo siyasete verdiği değer ve yaptığı siyasal analizlerle siyasetin babası olarak kabul edilmiştir.Doğru cevap ''D'' şıkkıdır.
Aristo siyasete verdiği değer ve yaptığı siyasal analizler sebebiyle siyasetin babası olarak kabul edilmiştir. Doğru cevap ''D'' şıkkıdır.
Aristo siyasete verdiği değer ve yaptığı siyasal analizler sebebiyle siyasetin babası olarak kabul edilmiştir. Doğru cevap ''D'' şıkkıdır.
Soru 47
Batı demokrasisinin, yasal anlamda sınırlı iktidarı esas aldığı için anayasal demokrasiyi ve bireysel hak ve özgürlükleri vurguladığı için de liberal demokrasiyi tercih ettiği yönetim tarzı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Temsilî demokrasi
B
Doğrudan demokrasi
C
Çoğunlukçu demokrasi
D
Uzlaşmacı demokrasi
E
Liberal demokrasi
Açıklama:
Coğrafik konumdan dolayı Batı demokrasisi, yasal anlamda sınırlı iktidarı esas aldığı için anayasal demokrasi ve bireysel hak ve özgürlükleri vurguladığı için de liberal demokrasi olarak adlandırılan yönetim tarzı Temsilî demokrasi olarak adlandırılır.Doğru cevap ''A'' şıkkıdır.
Coğrafi konumdan dolayı Batı demokrasisinin, yasal anlamda sınırlı iktidarı esas aldığı için anayasal demokrasiyi ve bireysel hak ve özgürlükleri vurguladığı için de liberal demokrasiyi tercih ettiği yönetim tarzı Temsilî demokrasi olarak adlandırılır. Doğru cevap ''A'' şıkkıdır.
Coğrafi konumdan dolayı Batı demokrasisinin, yasal anlamda sınırlı iktidarı esas aldığı için anayasal demokrasiyi ve bireysel hak ve özgürlükleri vurguladığı için de liberal demokrasiyi tercih ettiği yönetim tarzı Temsilî demokrasi olarak adlandırılır. Doğru cevap ''A'' şıkkıdır.
Soru 48
Aşağıdaki ülkelerden hangisi çoğunlukçu demokrasi modeli ile yönetilmektedir?
Seçenekler
A
Fransa
B
Almanya
C
Türkiye
D
Belçika
E
İngiltere
Açıklama:
İngiltere çoğunlukçu demokrasi modeli ile yönetilmektedir.Doğru cevap ''E'' şıkkıdır.
Soru 49
Tek parti ve dar çoğunluklu iktidar anlayışına karşın, yürütme gücünün büyük koalisyonlar içerisinde paylaşılmasını esas alan sistem aşağıdaki ülkelerin hangisinde mevcuttur?
Seçenekler
A
Türkiye
B
İsviçre
C
İngiltere
D
Almanya
E
Fransa
Açıklama:
Tek parti ve dar çoğunluklu iktidar anlayışına karşın, yürütme gücünün büyük koalisyonlar içerisinde paylaşılmasını esas alan sistem İsviçre sistemidir.Doğru cevap ''B'' şıkkıdır.
Tek parti ve dar çoğunluklu iktidar anlayışına karşın, yürütme gücünün büyük koalisyonlar içerisinde paylaşılmasını esas alan sistem İsviçre sistemidir. Doğru cevap ''B'' şıkkıdır.
Tek parti ve dar çoğunluklu iktidar anlayışına karşın, yürütme gücünün büyük koalisyonlar içerisinde paylaşılmasını esas alan sistem İsviçre sistemidir. Doğru cevap ''B'' şıkkıdır.
Soru 50
Eski Sovyetler Birliği, Doğu Avrupa ülkeleri, Çin, Kuzey Kore ve Vietnam’da uygulanmış olan sistemin adı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Halk demokrasisi
B
Uzlaşmacı demokrasi
C
Çoğunlukçu demokrasi
D
Sosyal demokrasi
E
Radikal demokrasi
Açıklama:
Eski Sovyetler Birliği, Doğu Avrupa ülkeleri, Çin, Kuzey Kore ve Vietnam’da uygulanmış olan sistemin adı, Halk demokrasisi sistemidir.Doğru cevap ''A'' şıkkıdır.
Soru 51
Aşağıdaki düşünürlerden hangisi komünizme dayalı sistemlerin ortadan kalkmasını, bir çeşit “tarihin sonu” olarak değerlendirmiş ve bundan sonraki dönemde liberal demokrasinin dünyadaki tüm ülkeler açısından tek alternatif konumunda olduğunu ileri sürmüştür?
Seçenekler
A
Fareed Zakaria
B
Samuel Huntington
C
Francis Fukuyama
D
Guillermo O’Donnell
E
Jürgen Habermas
Açıklama:
Francis Fukuyama, komünizme dayalı sistemlerin ortadan kalkmasını, bir çeşit “tarihin sonu” olarak değerlendirmiş ve bundan sonraki dönemde liberal demokrasinin dünyadaki tüm ülkeler açısından tek alternatif konumunda olduğunu ileri sürmüştür.Doğru cevap ''C'' şıkkıdır.
Soru 52
1. Demokrasi yani halk yönetimi günümüzde yaygın olan ve normatif olan “iyi” olarak değerlendirilen bir yönetim sistemidir demokrasinin tanımı ile ilgili olarak Abraham Lincoln halkın halk tarafından halk için yönetimi biçiminde tanımlamıştır ancak buradaki halk sorunlu bir yapıdır buna göre aşağıdakilerden hangisi demokrasi içindeki halk kavramı için yanlıştır?
Seçenekler
A
a) Halk ideal demokrasi yönetimi ister ancak halkın yapısı buna elverişli değildir.
B
b) Halk kavramının sorunlu bir doğası vardır.
C
c) Halkın çok farklı ilgi, çıkar ve taleplere sahip bir yapısı vardır.
D
d) Halkın sorunlu yapısı sebebiyle demokrasi yönetim biçimi farklı kavramlarla açıklanması gereklidir.
E
e) Halkın sorunlu yapısı sebebiyle demokrasi yönetim biçimi öncelikle çoğunluğun yönetimi olarak tanımlanmıştır.
Açıklama:
DEMOKRASİ KAVRAMI VE TANIMI
Demokrasi kavramı her ne kadar basit ve yalın bir olguymuş gibi gözükse de
çağdaş bir yönetim modeli olarak demokrasi, oldukça farklı ve karmaşık süreçleri
ifade eder. Demokrasi, günümüzde en yaygın ve normatif açıdan “iyi” olarak
değerlendirilen bir yönetim sistemidir. Normal ölçülerde otoriter sayılabilecek
devletler ve yönetimler bile demokrasinin “iyi”
bir yönetim tarzı olduğunu kabul etmektedir.
Demokrasi kavramı her ne kadar basit ve yalın bir olguymuş gibi gözükse de
çağdaş bir yönetim modeli olarak demokrasi, oldukça farklı ve karmaşık süreçleri
ifade eder. Demokrasi, günümüzde en yaygın ve normatif açıdan “iyi” olarak
değerlendirilen bir yönetim sistemidir. Normal ölçülerde otoriter sayılabilecek
devletler ve yönetimler bile demokrasinin “iyi”
bir yönetim tarzı olduğunu kabul etmektedir.
Soru 53
3. Aşağıdakilerden hangisi demokrasi yönetim sisteminin anlayışını anlatan ifadeler için yanlıştır?
Seçenekler
A
a) Halk doğrudan yönetim sürecine katılmaz.
B
b) Halk seçmiş oldukları temsilciler ve oluşturdukları kurumlar vasıtasıyla yönetim sürecine katılırlar.
C
c)Halk ve demokrasi yapı olarak birbiri ile uyuşmayan yapılardan ve kurumlardan meydana gelir.
D
d) Halk arzu ve taleplerini optimum düzeyde sağlamaya çalışırlar.
E
e) Halk kendi adına ülke yönetimini gerçekleştirecek yöneticileri çok partinin katılabildiği rekabetçi seçimlerle işbaşına getirir.
Açıklama:
DEMOKRASİ KAVRAMI VE TANIMI
Eski Yunanca “halk” anlamına gelen demos
ve “iktidar, yönetim” anlamına gelen kratia köklerinden
türetilen demokrasi, “halk yönetimi”
anlamına gelmektedir. Demokrasinin en yaygın
kullanılan tanımlarından bir tanesi, Abraham
Lincoln’ün “halkın, halk tarafından, halk için
yönetimi” şeklindeki yaklaşımıdır. Ancak “halk”
kavramının sorunlu doğası, başka bir ifadeyle
halkın çok farklı ilgi, çıkar ve taleplere sahip
karmaşık yapısı, bugün demokrasi olarak bildiğimiz yönetim şeklini farklı kavramlarla
açıklama ihtiyacını beraberinde getirmiştir.
Eski Yunanca “halk” anlamına gelen demos
ve “iktidar, yönetim” anlamına gelen kratia köklerinden
türetilen demokrasi, “halk yönetimi”
anlamına gelmektedir. Demokrasinin en yaygın
kullanılan tanımlarından bir tanesi, Abraham
Lincoln’ün “halkın, halk tarafından, halk için
yönetimi” şeklindeki yaklaşımıdır. Ancak “halk”
kavramının sorunlu doğası, başka bir ifadeyle
halkın çok farklı ilgi, çıkar ve taleplere sahip
karmaşık yapısı, bugün demokrasi olarak bildiğimiz yönetim şeklini farklı kavramlarla
açıklama ihtiyacını beraberinde getirmiştir.
Soru 54
4. Seçimler demokrasinin en önemli öğelerinden birisidir ancak çağdaş demokrasiler serbest ve adil seçimlerden ibaret değildir burada halkın yönetimi ve adil seçimler dışında pek çok konu vardır aşağıdakilerden hangisi bunlardan birisi değildir?
Seçenekler
A
a) Hukukun üstünlüğü
B
b) Güçler ayrılığı
C
c) Fikir, ifade, örgütlenme, din ve vicdan özgürlüğünü içine alan haklar
D
d) Temel hak ve hürriyetlerin korunması
E
e) Demokrasinin seçimsiz yapılması
Açıklama:
DEMOKRASİ KAVRAMI VE TANIMI
Modern devletlerin yönetim tarzı olarak demokrasi, öncelikle halkın kendi
adına ülke yönetimini gerçekleştirecek yöneticileri çok partinin katılabildiği rekabetçi
seçimlerle işbaşına getirmesi ile ilgilidir. Dolayısıyla seçimler demokrasinin
en önemli öğelerinden biridir. Ancak çağdaş demokrasiler, sadece serbest ve adil
seçimlerden ibaret olmayıp, aynı zamanda hukukun üstünlüğü, güçler ayrılığı,
fikir, ifade, örgütlenme, din ve vicdan özgürlüğünü de içine alan temel hak ve
hürriyetlerin korunmasına dayanır.
Modern devletlerin yönetim tarzı olarak demokrasi, öncelikle halkın kendi
adına ülke yönetimini gerçekleştirecek yöneticileri çok partinin katılabildiği rekabetçi
seçimlerle işbaşına getirmesi ile ilgilidir. Dolayısıyla seçimler demokrasinin
en önemli öğelerinden biridir. Ancak çağdaş demokrasiler, sadece serbest ve adil
seçimlerden ibaret olmayıp, aynı zamanda hukukun üstünlüğü, güçler ayrılığı,
fikir, ifade, örgütlenme, din ve vicdan özgürlüğünü de içine alan temel hak ve
hürriyetlerin korunmasına dayanır.
Soru 55
5. Bruce Parrot demokrasiyi tanımlamıştır aşağıdakilerden hangisi bu tanım içinde değildir?
Seçenekler
A
a) Yaptıklarından sorumlu tutulan seçilmiş temsilciler ve onların yarattıkları süreçler
B
b) Çok adaylı gizli oylama ve eşit oy sistemi ile düzenli aralıklarla yapılan seçimler
C
c) Yetişkinlerin oy kullandığı seçimlerle hükümetin resmi ve gerçek yöneticilerinin seçilmesi
D
d) Seçim rekabeti için gerekli olan basın ve örgüt kurma özgürlükleri gibi prosedürlerin gerçek anlamda güvenç altına alınması
E
e) Bir yönetim sistemi ve onun sahip olduğu pek çok prosedürün olması
Açıklama:
DEMOKRASİ KAVRAMI VE TANIMI
Demokrasi sadece seçimlerle ilgili değildir ancak seçimsiz bir demokrasi de
düşünülemez. Bu bakımdan, demokrasiyle ilgili yapılan birçok tanımda, seçim
vurgusu ön plana çıkmaktadır. Örneğin, Bruce Parrot demokrasiyi “çok adaylı,
gizli oylama ve eşit oy sistemi ile düzenli aralıklarla yapılan ve yetişkinlerin oy
kullandığı seçimlerle hükümetin resmî ve gerçek yöneticilerinin seçildiği ve seçim
rekabeti için gerekli olan basın ve örgüt kurma özgürlükleri gibi prosedürlerin
gerçek anlamda güvence altına alındığı siyasal bir sistem” olarak tanımlar.
Demokrasi sadece seçimlerle ilgili değildir ancak seçimsiz bir demokrasi de
düşünülemez. Bu bakımdan, demokrasiyle ilgili yapılan birçok tanımda, seçim
vurgusu ön plana çıkmaktadır. Örneğin, Bruce Parrot demokrasiyi “çok adaylı,
gizli oylama ve eşit oy sistemi ile düzenli aralıklarla yapılan ve yetişkinlerin oy
kullandığı seçimlerle hükümetin resmî ve gerçek yöneticilerinin seçildiği ve seçim
rekabeti için gerekli olan basın ve örgüt kurma özgürlükleri gibi prosedürlerin
gerçek anlamda güvence altına alındığı siyasal bir sistem” olarak tanımlar.
Soru 56
6. Demokraside egemenlik millete aittir ve millet bu egemenlik hakkını seçimle işbaşına gelen temsilciler aracılığıyla yerine getirir demokraside esas olan ilkeler için aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
a) Demokraside şiddete ve zora başvurmaksızın siyasal rekabete dayalı seçimlerle işbaşına gelmiş yöneticiler vardır.
B
b) Demokraside çoğunluk dışında kalanlar bir sonraki seçime kadar gerçekçi yaklaşımlarla yönetimin ve sorumlulukların yapılıp yapılmadığına bakarlar ve incelerler.
C
c) Demokraside dönemsel olarak seçmene hesap vermekle yükümlü sivil yönetim esastır.
D
d) Demokraside geniş bir kesim tarafından seçilen seçimler sonucunda elde edilmiş çoğunluk yönetimi çoğunluğun diktasına dönebilir.
E
e) Demokraside çoğunluk yönetiminin çoğunluğun baskısına dönüşmemesi için anayasa gibi iktidarı sınırlandırıcı tedbirler alınır.
Açıklama:
DEMORASİNİN TEMEL NİTELİKLERİ
Demokrasilerde egemenliğin millete ait olduğu varsayılır ve günümüz demokrasilerinde
millet, egemenlik hakkını seçimle işbaşına getirdiği temsilcileri aracılığıyla
yerine getirir. Çağdaş demokrasilerde, şiddete ve zora başvurmaksızın
siyasal rekabete dayalı seçimlerle işbaşına gelmiş ve doğrudan ya da dönemsel
olarak seçmene hesap vermekle yükümlü sivillerin yönetimi esastır.
Demokrasilerde egemenliğin millete ait olduğu varsayılır ve günümüz demokrasilerinde
millet, egemenlik hakkını seçimle işbaşına getirdiği temsilcileri aracılığıyla
yerine getirir. Çağdaş demokrasilerde, şiddete ve zora başvurmaksızın
siyasal rekabete dayalı seçimlerle işbaşına gelmiş ve doğrudan ya da dönemsel
olarak seçmene hesap vermekle yükümlü sivillerin yönetimi esastır.
Soru 57
7. Demokraside özgürlük ve eşitlik en temel niteliktir buna göre “özgürlük” ne demektir?
Seçenekler
A
a) Özgürlük, siyasal katılımla kararların hem çoğunluk hem de azınlık tarafından alınmasıdır.
B
b) Özgürlük, istediği gibi düşünmek istediği ve beğendiği ifadelerle cümlelerini herkese kurmaktır.
C
c) Özgürlük, insanların şiddete başvurmadan ve başkalarının da benzer hak ve özgürlüklerini tehdit etmeden tüm sosyal siyasal kurum ve faaliyetlere katılabilmesi demektir.
D
d) Özgürlük, mutlak özgürlük ile yani din, dil ve vicdan özgürlüğü dışındaki özgürlüklerle de iş yapabilmektir.
E
e) Özgürlük, çoğunluğun dikkatini çeken potansiyel taşıyan konulara öncelik verme serbestliğidir.
Açıklama:
DEMOKRASİNİN TEMEL NİTELİKLERİ
Demokraside özgürlük ve eşitlik en temel niteliklerdir. Özgürlük, insanların
şiddete başvurmadan ve başkalarının da benzer hak ve özgürlüklerini tehdit etmeden;
istedikleri gibi düşünme, düşündüklerini ifade etme ve bunlar doğrultusunda
her tür sosyal ve siyasal kurum ve faaliyetlere katılabilmelerini ifade eder.
Demokraside özgürlük ve eşitlik en temel niteliklerdir. Özgürlük, insanların
şiddete başvurmadan ve başkalarının da benzer hak ve özgürlüklerini tehdit etmeden;
istedikleri gibi düşünme, düşündüklerini ifade etme ve bunlar doğrultusunda
her tür sosyal ve siyasal kurum ve faaliyetlere katılabilmelerini ifade eder.
Soru 58
8. Demokrasi "halk yönetimi" anlamına gelir halk kavramının sorunlu doğası yani halkın çok farklı ilgi, çıkar ve taleplere sahip karmaşık yapısı demokrasi yönetim biçimini halkın seçmiş olduğu temsilciler ve oluşturdukları kurumlar vasıtasıyla yönetim sürecine katılmış olmalarıyla sağlamaktadır buna göre modern devletlerin yönetim biçimi olan demokrasi ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
a) Demokrasi sadece serbest ve adil seçimlerden ibarettir ve bunun sonucu hukukun üstünlüğüdür.
B
b) Demokrasi demek insan hakları ve çevrenin ve diğer varlıkları hakları demektir bu güçler ayrılığı, fikir, ifade, örgütlenme, din ve vicdan özgürlüğünü dışarıda bırakan hürriyetlerdir.
C
c) Demokrasi demek seçimsiz bir yönetimin düşünülemeyeceği yönetim biçimi demektir bu durum çok adaylı yapıdan tek adaylı yapıya geçiş anlamına gelir.
D
d) Demokrasi halkın kendi adına ülke yönetimini gerçekleştirecek yöneticileri çok partinin katılabildiği rekabetçi seçimlerle işbaşına getirmesidir.
E
e) Demokrasi resmi ve gerçek yöneticilerin seçilmesi ile başlar örgüt kurma özgürlüğünün basın ile ilan edilmesiyle sona ulaşır.
Açıklama:
DEMOKRASİNİN TEMEL NİTELİKLERİ
Modern devletlerin yönetim tarzı olarak demokrasi, öncelikle halkın kendi
adına ülke yönetimini gerçekleştirecek yöneticileri çok partinin katılabildiği rekabetçi seçimlerle işbaşına getirmesi ile ilgilidir. Dolayısıyla seçimler demokrasinin
en önemli öğelerinden biridir. Ancak çağdaş demokrasiler, sadece serbest ve adil
seçimlerden ibaret olmayıp, aynı zamanda hukukun üstünlüğü, güçler ayrılığı,
fikir, ifade, örgütlenme, din ve vicdan özgürlüğünü de içine alan temel hak ve
hürriyetlerin korunmasına dayanır.
Demokrasi sadece seçimlerle ilgili değildir ancak seçimsiz bir demokrasi de
düşünülemez. Bu bakımdan, demokrasiyle ilgili yapılan birçok tanımda, seçim
vurgusu ön plana çıkmaktadır. Örneğin, Bruce Parrot demokrasiyi “çok adaylı,
gizli oylama ve eşit oy sistemi ile düzenli aralıklarla yapılan ve yetişkinlerin oy
kullandığı seçimlerle hükümetin resmî ve gerçek yöneticilerinin seçildiği ve seçim rekabeti için gerekli olan basın ve örgüt kurma özgürlükleri gibi prosedürlerin gerçek anlamda güvence altına alındığı siyasal bir sistem” olarak tanımlar.
Demokrasi konusunda önemli çalışmalar yapan Philippe C. Schmitter ve Terry
Lynn Karl (1999: 4) benzer şekilde demokrasiyi “yönetenlerin, yaptıklarından
dolayı, seçilmiş temsilcilerinin rekabeti ve işbirliği yoluyla dolaylı olarak hareket
eden vatandaşlar tarafından, kamusal alanda sorumlu tutuldukları bir yönetim
biçimi” olarak tanımlarlar.
Modern devletlerin yönetim tarzı olarak demokrasi, öncelikle halkın kendi
adına ülke yönetimini gerçekleştirecek yöneticileri çok partinin katılabildiği rekabetçi seçimlerle işbaşına getirmesi ile ilgilidir. Dolayısıyla seçimler demokrasinin
en önemli öğelerinden biridir. Ancak çağdaş demokrasiler, sadece serbest ve adil
seçimlerden ibaret olmayıp, aynı zamanda hukukun üstünlüğü, güçler ayrılığı,
fikir, ifade, örgütlenme, din ve vicdan özgürlüğünü de içine alan temel hak ve
hürriyetlerin korunmasına dayanır.
Demokrasi sadece seçimlerle ilgili değildir ancak seçimsiz bir demokrasi de
düşünülemez. Bu bakımdan, demokrasiyle ilgili yapılan birçok tanımda, seçim
vurgusu ön plana çıkmaktadır. Örneğin, Bruce Parrot demokrasiyi “çok adaylı,
gizli oylama ve eşit oy sistemi ile düzenli aralıklarla yapılan ve yetişkinlerin oy
kullandığı seçimlerle hükümetin resmî ve gerçek yöneticilerinin seçildiği ve seçim rekabeti için gerekli olan basın ve örgüt kurma özgürlükleri gibi prosedürlerin gerçek anlamda güvence altına alındığı siyasal bir sistem” olarak tanımlar.
Demokrasi konusunda önemli çalışmalar yapan Philippe C. Schmitter ve Terry
Lynn Karl (1999: 4) benzer şekilde demokrasiyi “yönetenlerin, yaptıklarından
dolayı, seçilmiş temsilcilerinin rekabeti ve işbirliği yoluyla dolaylı olarak hareket
eden vatandaşlar tarafından, kamusal alanda sorumlu tutuldukları bir yönetim
biçimi” olarak tanımlarlar.
Soru 59
9. Demokraside toplumda siyasal katılımın yaygın olması ve siyasal partilerle ülke yönetiminin yapılması ne anlama gelmektedir?
Seçenekler
A
a) Siyasal partiler sosyal ve siyasal kurumların tüm faaliyetlere katılabilmesi demektir
B
b) Siyasal partiler siyasal katılım anlamına gelir bu da yönetilenlerin rızası ile olu
C
c) Siyasal partiler demokrasi yönetiminin olmazsa olmazı olan seçimler için son koşuldur.
D
d) Siyasal partiler fikir ve ifade özgürlüğünü toplumda sağlayan yegane kurumlardır
E
e) Siyasal partiler yoluyla ülkeyi yönetme hakkı herkese açıktır.
Açıklama:
DEMOKRASİNİN TEMEL NİTELİKLERİ
Demokratik bir toplumda siyasal katılımın yaygın olması ve siyasal partiler yoluyla ülkeyi yönetme hakkının herkese açık olması beklenir. Genel,
özgür ve eşit seçim hakkı; fikir ve ifade özgürlüğü, vatandaşların siyasal parti ve
bağımsız menfaat grupları içinde örgütlenme hakkı; vatandaşın siyasal süreçlere katılımını
sağlayan ve dolayısıyla demokrasiyi mümkün kılan en önemli özelliklerdir.
Demokratik bir toplumda siyasal katılımın yaygın olması ve siyasal partiler yoluyla ülkeyi yönetme hakkının herkese açık olması beklenir. Genel,
özgür ve eşit seçim hakkı; fikir ve ifade özgürlüğü, vatandaşların siyasal parti ve
bağımsız menfaat grupları içinde örgütlenme hakkı; vatandaşın siyasal süreçlere katılımını
sağlayan ve dolayısıyla demokrasiyi mümkün kılan en önemli özelliklerdir.
Soru 60
10. Demokrasiyi mümkün kılan bazı özellikler vardır örneğin vatandaşların siyasi parti ve bağımsız menfaat grupları içinde örgütlenme hakkı bunlardan birisidir aşağıdakilerden hangisi demokrasiyi mümkün kılan bir diğer özelliktir?
Seçenekler
A
a) Vatandaşın siyasal süreçlere katılabilmesinin sağlanması
B
b) Serbest adil seçimlerin yapılabilmesinde kurumlara çeşitli hakların ve yetkilerin verilmesi
C
c) Siyasal liderlerin halkıda yanın alarak rakipleriyle yarışabilmesi hakkının verilmesi
D
d) Halk tarafından seçilmiş olan organların önce siyasallara değil halka hizmet vermesi
E
e) Atanmışların muhalefeti bırakıp fikir özgürlüğüne odaklanmasının hak olarak verilmesi
Açıklama:
DEMOKRASİNİN TEMEL NİTELİKLERİ
Bütün bu unsurları da dikkate alarak bir yönetimin demokrasi olarak kabul
edilmesi için gerekli olan ortak unsurlardan bahsetmek mümkündür. Robert
Dahl’in poliarşi şeklinde kavramsallaştırdığı ve makul ölçüde duyarlı bir demokrasi
olarak nitelendirdiği bir sistemin, en azından aşağıdaki sekiz unsuru yerine
getirmesi gerekir. Bu sekiz unsur aynı zamanda, tüm demokrasilerde az ya da çok
var olan temel nitelikleri de ifade eder:
1. Örgüt kurma ve katılma özgürlüğü,
2. İfade özgürlüğü,
3. Oy verme hakkı,
4. Kamu görevlerine getirilebilme hakkı,
5. Siyasal liderlerin yarışabilme hakkı,
6. Özgür ve çok sesli medyanın varlığı,
7. Serbest ve adil seçimler,
8. Halkın tercihlerini yansıtabilecek kurumların varlığı.
Bütün bu unsurları da dikkate alarak bir yönetimin demokrasi olarak kabul
edilmesi için gerekli olan ortak unsurlardan bahsetmek mümkündür. Robert
Dahl’in poliarşi şeklinde kavramsallaştırdığı ve makul ölçüde duyarlı bir demokrasi
olarak nitelendirdiği bir sistemin, en azından aşağıdaki sekiz unsuru yerine
getirmesi gerekir. Bu sekiz unsur aynı zamanda, tüm demokrasilerde az ya da çok
var olan temel nitelikleri de ifade eder:
1. Örgüt kurma ve katılma özgürlüğü,
2. İfade özgürlüğü,
3. Oy verme hakkı,
4. Kamu görevlerine getirilebilme hakkı,
5. Siyasal liderlerin yarışabilme hakkı,
6. Özgür ve çok sesli medyanın varlığı,
7. Serbest ve adil seçimler,
8. Halkın tercihlerini yansıtabilecek kurumların varlığı.
Soru 61
Aşağıdakilerden hangisi demokrasi yönetim tarzı yerine, mümkün olduğunca fazla sayıda yurttaşın uzun süre arzularına cevap verebilen bir sistem olarak nitelendirdiği "poliyarşi" kavramını geliştirmiştir?
Seçenekler
A
Robert A. Dahl
B
Carl Schmitt
C
Robert Elgie
D
David Easton
E
Max Weber
Açıklama:
Sorunun doğru yanıtı için "Demokrasi Kavramı ve Tanımı" başlığını okuyabilirsiniz.
Robert A. Dahl, demokrasi yerine “çoğun yönetimi” anlamına gelen poliyarşi kavramını tercih eder ve kavramı “mümkün olduğunca fazla sayıda yurttaşın uzun bir zaman boyunca arzularına cevap verebilen bir sistem” olarak tanımlar.
Robert A. Dahl, demokrasi yerine “çoğun yönetimi” anlamına gelen poliyarşi kavramını tercih eder ve kavramı “mümkün olduğunca fazla sayıda yurttaşın uzun bir zaman boyunca arzularına cevap verebilen bir sistem” olarak tanımlar.
Soru 62
Aşağıdakilerden hangisi çağdaş demokrasilere ilişkin bir kavram değildir?
Seçenekler
A
Hukukun üstünlüğü
B
Tek kişi yönetimi
C
Güçler ayrılığı
D
İfade özgürlüğü
E
Serbest seçimler
Açıklama:
Sorunun doğru yanıtı için "Demokrasi Kavramı ve Tanımı" başlığını okuyabilirsiniz.
Çağdaş demokrasiler, sadece serbest ve adil seçimlerden ibaret olmayıp, aynı zamanda hukukun üstünlüğü, güçler ayrılığı, fikir, ifade, örgütlenme, din ve vicdan özgürlüğünü de içine alan temel hak ve hürriyetlerin korunmasına dayanır. Tek kişi yönetiminin ise artık siyasal çoğulculuğa da dayanan günümüz demokrasileriyle bağdaşması mümkün değildir.
Çağdaş demokrasiler, sadece serbest ve adil seçimlerden ibaret olmayıp, aynı zamanda hukukun üstünlüğü, güçler ayrılığı, fikir, ifade, örgütlenme, din ve vicdan özgürlüğünü de içine alan temel hak ve hürriyetlerin korunmasına dayanır. Tek kişi yönetiminin ise artık siyasal çoğulculuğa da dayanan günümüz demokrasileriyle bağdaşması mümkün değildir.
Soru 63
Aşağıdakilerden hangisi, çağdaş demokrasilerde çoğunluk yönetiminin çoğunluk baskısına dönüşmemesi için öngörülen önlemlerden biridir?
Seçenekler
A
Seçimlerde açık oy gizli sayım esasının kabul edilmesi
B
Devlet yönetiminin güçler birliği ilkesine dayandırılması
C
Hukukun üstünlüğü ilkesinin siyasal sisteme hakim olması
D
Anayasasızlaştırmanın gerçekleştirilmesi
E
Yargının yürütme organının talimatlarına uygun davranması
Açıklama:
Sorunun doğru yanıtı için "Demokrasinin Temel Nitelikleri" başlığını okuyabilirsiniz.
Çağdaş demokrasiler, çoğunluk yönetiminin çoğunluğun baskısına dönüşmemesi için anayasalar gibi iktidarları sınırlandırıcı ve çoğunluk dışında kalan kişi ve grupların temel hak ve hürriyetlerini koruyucu tedbirler alırlar. Bu bağlamda, hukukun üstünlüğü, güçler ayrılığı, fikir, ifade, örgütlenme, din ve vicdan özgürlüğünü de içine alan temel hak ve hürriyetlerin anayasalarla güvence altına alınması önemlidir.
Çağdaş demokrasiler, çoğunluk yönetiminin çoğunluğun baskısına dönüşmemesi için anayasalar gibi iktidarları sınırlandırıcı ve çoğunluk dışında kalan kişi ve grupların temel hak ve hürriyetlerini koruyucu tedbirler alırlar. Bu bağlamda, hukukun üstünlüğü, güçler ayrılığı, fikir, ifade, örgütlenme, din ve vicdan özgürlüğünü de içine alan temel hak ve hürriyetlerin anayasalarla güvence altına alınması önemlidir.
Soru 64
Aşağıdakilerden hangisi, liberal düşünürlere göre demokrasi destekleyen bir unsurdur?
Seçenekler
A
Güçler birliğine dayanan bir yönetim şeması
B
Temel hak ve özgürlükler için anayasal güvencenin bulunmaması
C
Yürütmeye bağımlığı bir yargı mekanizmasının bulunması
D
Sosyo - ekonomik çoğulculuğun varlığı
E
Pazar ekonomisinin terk edilmesi
Açıklama:
Sorunun doğru yanıtı için "Demokrasinin Temel Nitelikleri" başlığını okuyabilirsiniz.
Liberal düşünürler, toplumun sosyo-ekonomik kalkınmışlığı ile o toplumun demokrasiyi sürdürebilme gücü arasındaki bağa dikkati çekerler. Bu görüşe göre, bir toplumun refahı ne kadar yüksek olursa demokrasiyi sürdürme şansı da o kadar büyük olur. Ülkenin ekonomik yönden zengin olması ve sosyo-ekonomik çoğulculuk demokrasiyi destekler. Demokrasinin belirleyici bir unsuru olmamakla birlikte, özel mülkiyet ve pazar ekonomisi, ekonomik zenginliği ve sosyo-ekonomik çeşitliliği mümkün kılan ve dolayısıyla demokrasiyi destekleyen bir unsur olarak değerlendirilir.
Liberal düşünürler, toplumun sosyo-ekonomik kalkınmışlığı ile o toplumun demokrasiyi sürdürebilme gücü arasındaki bağa dikkati çekerler. Bu görüşe göre, bir toplumun refahı ne kadar yüksek olursa demokrasiyi sürdürme şansı da o kadar büyük olur. Ülkenin ekonomik yönden zengin olması ve sosyo-ekonomik çoğulculuk demokrasiyi destekler. Demokrasinin belirleyici bir unsuru olmamakla birlikte, özel mülkiyet ve pazar ekonomisi, ekonomik zenginliği ve sosyo-ekonomik çeşitliliği mümkün kılan ve dolayısıyla demokrasiyi destekleyen bir unsur olarak değerlendirilir.
Soru 65
Sosyal demokrasiye görüşüne göre istikrarlı bir demokratik yönetim için aşağıdakilerden hangisinin varlığı gereklidir?
Seçenekler
A
Sosyo - ekonomik çoğulculuk
B
Özel mülkiyet
C
Pazar ekonomisinin varlığı
D
Güçlr birliğine dayanan devlet yönetimi
E
Ekonomik değerlerin adil dağılımı
Açıklama:
Sorunun doğru yanıtı için "Demokrasinin Temel Nitelikleri" başlığını okuyabilirsiniz.
Sosyal demokrasi ise ekonomik değerlerin adil dağılımına vurgu yapar. Bu anlayışa göre, ekonomiye devlet müdahalesi, şayet derin sosyo-ekonomik eşitsizlikleri ortadan kaldırmaya yönelikse söz konusu olabilir. Sosyal demokratlara göre bu türden bir müdahale sakıncalı olmadığı gibi, toplumun huzuru, refahı ve dolayısıyla demokrasinin istikrarlı bir şekilde işlemesi için gereklidir.
Sosyal demokrasi ise ekonomik değerlerin adil dağılımına vurgu yapar. Bu anlayışa göre, ekonomiye devlet müdahalesi, şayet derin sosyo-ekonomik eşitsizlikleri ortadan kaldırmaya yönelikse söz konusu olabilir. Sosyal demokratlara göre bu türden bir müdahale sakıncalı olmadığı gibi, toplumun huzuru, refahı ve dolayısıyla demokrasinin istikrarlı bir şekilde işlemesi için gereklidir.
Soru 66
Aşağıdaki düşünürlerden hangisi toplumsal sözleşme kuramının 18. yüzyıldaki temsilcilerinden biridir?
Seçenekler
A
Jean-Jacques Rousseau
B
Thomas Hobbes
C
Hans Kelsen
D
Niccolo Machiavelli
E
Carl Schmitt
Açıklama:
Sorunun doğru yanıtı için "Demokrasi Kuramı ve Demokrasinin Gelişimi" başlığını okuyabilirsiniz.
Toplumsal sözleşmenin on yedinci ve on sekizinci yüzyıllardaki temsilciğini iki büyük düşünür John Locke (1632-1704) ve Jean-Jacques Rousseau (1712-1778) yapmıştır.
Toplumsal sözleşmenin on yedinci ve on sekizinci yüzyıllardaki temsilciğini iki büyük düşünür John Locke (1632-1704) ve Jean-Jacques Rousseau (1712-1778) yapmıştır.
Soru 67
Aşağıdakilerden hangisi, Ortaçağ'n skolastik düşüncesine karşın, akılcılık ve özgürlüğe dayanan Aydınlanma Felsefesi'nin düşünürlerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Rene Descartes
B
Thomas Aquinas
C
Immanuel Kant
D
David Hume
E
John Locke
Açıklama:
Sorunun doğru yanıtı için "Demokrasi Kuramı ve Demokrasinin Gelişimi" başlığını okuyabilirsiniz.
13. yy.'da yaşayan Thomas Aquinas ünlü bir "Hristiyan" filozof olup, Ortaçağ felsefesinin ve düşünce tarihini en önemli düşünürlerinden biridir. Diğer şıklarda adı geçen düşünürler Aydınlanma Çağı'nın temsilcisidirler.
13. yy.'da yaşayan Thomas Aquinas ünlü bir "Hristiyan" filozof olup, Ortaçağ felsefesinin ve düşünce tarihini en önemli düşünürlerinden biridir. Diğer şıklarda adı geçen düşünürler Aydınlanma Çağı'nın temsilcisidirler.
Soru 68
Aşağıdakilerden hangisi Amerika'daki demokrasinin gelişimini sağlayan temel faktörlerden birisi değildir?
Seçenekler
A
Fırsat eşitiğinin varlığı
B
Federalizm
C
Aristokratik bir sınıfın varlığı
D
Güçlü bir sivil toplum örgütlenmesi
E
Güçlü bir orta sınıfın varlığı
Açıklama:
Sorunun doğru yanıtı için "Demokrasi Kuramı ve Demokrasinin Gelişimi" başlığını okuyabilirsiniz.
Bireysel özgürlüklere ve fırsat eşitliğine dikkati çeken Tocqueville’e göre, aristokratik bir sınıf yerine güçlü bir orta sınıfın varlığı, federalizmin getirdiği adem-i merkeziyetçi yapı ve güçlü bir sivil toplum örgütlenmesi, Amerika’da demokrasinin gelişimindeki en temel faktörlerdir.
Bireysel özgürlüklere ve fırsat eşitliğine dikkati çeken Tocqueville’e göre, aristokratik bir sınıf yerine güçlü bir orta sınıfın varlığı, federalizmin getirdiği adem-i merkeziyetçi yapı ve güçlü bir sivil toplum örgütlenmesi, Amerika’da demokrasinin gelişimindeki en temel faktörlerdir.
Soru 69
Aşağıdakilerden hangisi Arend Lijphart'ın kavramsallaştırdığı çağdaş demokrasi modellerinden biri için kullanılmaktadır?
Seçenekler
A
Doğrudan demokrasi
B
Temsili demokrasi
C
Anayasal demokrasi
D
Uzlaşmacı demokrasi
E
Liberal demokrasi
Açıklama:
Sorunun doğru yanıtı için "Demokrasi Çeşitleri" başlığını okuyabilirsiniz.
Batı demokrasisi, anayasal demokrasi veya liberal demokrasi olarak da adlandırılan temsilî demokrasilerin uygulamada tek bir modelinin olduğunu söylemek mümkün değildir. Bir demokrasiyi başarılı olarak işletmenin birden fazla yolu olabilir. Toplumlar veya ülkeler demokrasinin yukarıda dile getirilen temel ilke ve uygulamalarından ayrılmamak kaydıyla kendi sosyal, siyasal ve kültürel şartlarına uygun farklı demokrasi modellerini hayata geçirmişlerdir. Bu kapsamda, Arend Lijphart’ın kavramsallaştırdığı iki demokrasi modelini birbirinden ayırt etmek uygun olacaktır: (1) Çoğunlukçu demokrasi modeli, (2) Uzlaşmacı demokrasi modeli.
Batı demokrasisi, anayasal demokrasi veya liberal demokrasi olarak da adlandırılan temsilî demokrasilerin uygulamada tek bir modelinin olduğunu söylemek mümkün değildir. Bir demokrasiyi başarılı olarak işletmenin birden fazla yolu olabilir. Toplumlar veya ülkeler demokrasinin yukarıda dile getirilen temel ilke ve uygulamalarından ayrılmamak kaydıyla kendi sosyal, siyasal ve kültürel şartlarına uygun farklı demokrasi modellerini hayata geçirmişlerdir. Bu kapsamda, Arend Lijphart’ın kavramsallaştırdığı iki demokrasi modelini birbirinden ayırt etmek uygun olacaktır: (1) Çoğunlukçu demokrasi modeli, (2) Uzlaşmacı demokrasi modeli.
Soru 70
Aşağıdakilerden hangisi bir Halk Demokrasisi örneğidir?
Seçenekler
A
Britanya
B
ABD
C
Fransa
D
İtalya
E
Çin
Açıklama:
Sorunun doğru yanıtı için "Temsili Liberal Demokrasiye Eleştiriler ve Alternatif Demokrasi Önerileri" başlığını okuyabilirsiniz.
İki kutuplu dünya dönemine ait olan halk demokrasisi kavramı, eski Sovyetler Birliği, Doğu Avrupa ülkeleri, Çin, Kuzey Kore ve Vietnam’da uygulanmış komünist rejimlerle özdeşleşmiştir.
İki kutuplu dünya dönemine ait olan halk demokrasisi kavramı, eski Sovyetler Birliği, Doğu Avrupa ülkeleri, Çin, Kuzey Kore ve Vietnam’da uygulanmış komünist rejimlerle özdeşleşmiştir.
Soru 71
Demokrasinin farklı tanımları bulunmaktadır. Bu tanımlar içinde en klasik tanımı ile Eski Yunanca “halk” anlamına gelen demos ve “iktidar, yönetim” anlamına gelen kratia köklerinden türetilen demokrasi, “halk yönetimi” anlamına gelmektedir. Bu tanımların yanı sıra, sorunlu olarak gözükse de demokrasinin en yaygın kullanılan tanımlarından olan “halkın, halk tarafından, halk için yönetimi” şeklindeki yaklaşımı aşağıdakilerden kime aittir ?
Seçenekler
A
Platon
B
Aristoteles
C
Keynes
D
Machiavelli
E
Lincoln
Açıklama:
Demokrasi kavramı ve tanımı başlığı altında izah edildiği gibi bu tanım Abraham Lincoln'a aittir.
Doğru cevap E şıkkıdır.
Doğru cevap E şıkkıdır.
Soru 72
Demokrasiyi bir sistem olarak değerlendiren ve o sisteme yurttaşların katılımını önemseyen siyaset bilimcilerden Robert Dahl demokrasi yerine aşağıdaki hangi terminolojiyi siyaset bilimi literatürüne getirmiştir ?
Seçenekler
A
Poliarşi
B
Monarşi
C
Popularizm
D
Nepotizm
E
Oligarşi
Açıklama:
Demokrasi kavramı ve tanımı başlığı altında izah edildiği gibi, Robert Dahl "poliarşi" terimini kullanmaktadır.
Doğru cevap A şıkkıdır.
Doğru cevap A şıkkıdır.
Soru 73
Robert Dahl'ın iyi bir demokratik sistemin işleyebilmesi için gerekli olan temel sekiz unsur içinde aşağıdakilerden hangisi bulunmamaktadır ?
Seçenekler
A
Seyahet ve tatil hakkı
B
Oy verme hakkı
C
Kamu görevlerine getirilme hakkı
D
Özgür ve çok sesli medya
E
Serbest ve adil seçimler
Açıklama:
Özgür seyahet edebilme ve tatil yapabilme hakkı her ne kadar demokratik bir hakk görünse de bu hak bireyin sosyal hakkı veya ekonomik potansiyeline bağlı olarak gerçekleştirebileceği bir haktır. Oysa Dahl'a göre, demokratik sistemin iyi bir şekilde işlemesi, bireyin sosyal hakkından önce, sistemin iyi işlemesine bağlıdır. Bu çerçevede Dahl, demokrasilerde az veya çok olan ;
1. Örgüt kurma ve katılma özgürlüğü,
2. İfade özgürlüğü,
3. Oy verme hakkı,
4. Kamu görevlerine getirilebilme hakkı,
5. Siyasal liderlerin yarışabilme hakkı,
6. Özgür ve çok sesli medyanın varlığı,
7. Serbest ve adil seçimler,
8. Halkın tercihlerini yansıtabilecek kurumların varlığına ilişkin temel unsurların olması gerektiğine parmak basmaktadır.
Doğru cevap A şıkkıdır.
1. Örgüt kurma ve katılma özgürlüğü,
2. İfade özgürlüğü,
3. Oy verme hakkı,
4. Kamu görevlerine getirilebilme hakkı,
5. Siyasal liderlerin yarışabilme hakkı,
6. Özgür ve çok sesli medyanın varlığı,
7. Serbest ve adil seçimler,
8. Halkın tercihlerini yansıtabilecek kurumların varlığına ilişkin temel unsurların olması gerektiğine parmak basmaktadır.
Doğru cevap A şıkkıdır.
Soru 74
Dahl'ın iyi bir demokratik sistemin işleyişi için önemsediği sekiz temel unsura ilaveten ; "1. Halk tarafından seçilmiş organların yetkilerini, atanmışların muhalefetine tabi olmadan kullanabilmeleri,
2. Devletlerin diğer üstün siyasal sistemlerden bağımsız hareket edebilmeleri" şeklinde siyaset bilimi literatürüne eklenen iki madde aşağıdaki hangi siyaset bilimci / bilimciler tarafından eklenmiştir?
2. Devletlerin diğer üstün siyasal sistemlerden bağımsız hareket edebilmeleri" şeklinde siyaset bilimi literatürüne eklenen iki madde aşağıdaki hangi siyaset bilimci / bilimciler tarafından eklenmiştir?
Seçenekler
A
Philippe Schmitter ve Robert Dahl
B
Philippe Schmitter ve Terry L. Karl
C
Terry L. Karl ve Robert Dahl
D
Robert Dahl ve Abraham Lincoln
E
Charles de Montesquieu ve Alexis Tocqueville
Açıklama:
Demokrasinin Temel Nitelikleri başlığı altında izah edildği gibi, 1. Halk tarafından seçilmiş organların yetkilerini, atanmışların muhalefetine tabi olmadan kullanabilmeleri ve 2. Devletlerin diğer üstün siyasal sistemlerden bağımsız hareket edebilmeleri maddeleri Philippe Schmitter ve Terry L. Karl tarafından ilave edilmiştir.
Doğru cevap B şıkkıdır.
Doğru cevap B şıkkıdır.
Soru 75
Demokrasini tarihsel gelişimi incelendiğinde, kralın yetkilerini sınırlayan ve anayasacılık hareketlerinin başlangıcı olarak kabul edilen olay siyaset biliminde ve tarihte nasıl adlandırılmaktadır ?
Seçenekler
A
Kalvenizm
B
Aydınlanma
C
Makyavelizm
D
Toplum sözleşmesi
E
Magna Carta
Açıklama:
Demokrasi Kuramı ve Demokrasinin Gelişimi başlığı altında izah edildiği gibi, Orta Çağ’da demokrasi adına en önemli gelişme, “Büyük Sözleşme” olarak da bilinen Magna Carta’nın 1215 yılında İngiltere’de ilan edilmesidir. Kral’ın yetkilerinin sınırlandırıldığı bu sözleşme, anayasacılık hareketinin başlangıcı olarak kabul edildiğinden tarihi bir öneme sahiptir.
Doğru cevap E şıkkıdır.
Doğru cevap E şıkkıdır.
Soru 76
Aşağıdakilerden hangileri Fransız Devrimi'nin ve Amerikan Bağımsızlık Bildirgesi'nin teorik açıdan oluşumuna katkı sağlamış olan ve Aydınlanma Çağı'nın filozoflarındandır ?
Seçenekler
A
John Stuart Mill ve Tocqueville
B
Niccolo Machiavelli ve J.S. Mill
C
Niccolo Machiavelli ve John Thomas
D
A.Smith ve Thomas Hobbes
E
Locke, Montesquieu ve Rousseau
Açıklama:
DEMOKRASİ KURAMI VE DEMOKRASİNİN GELİŞİMİ başlığı altına izah edildiği gibi, On sekizinci yüzyıl Aydınlanma Çağı’nın üç büyük filozofu olan Locke, Montesquieu ve Rousseau, demokrasinin gelişmesi ve savunulmasında önemli katkılar sağlamışlardır. Bu dönem filozoflarının; bireysellik, özgürlük, eşitlik, güçler ayrılığı ve dolayısıyla iktidarın sınırlandırılması gibi temel kavramları ön plana çıkaran tartışmaları, demokrasi teorisinin köşe taşlarını inşa etmiştir. Bu görüşler, aynı zamanda 1776 Amerikan Bağımsızlık Bildirgesi’ne ve 1789 Fransız Devrimi’nin “özgürlük, eşitlik, kardeşlik” anlayışına esin kaynağı olmuştur.
Doğru cevap E şıkkıdır.
Doğru cevap E şıkkıdır.
Soru 77
I. Halk katılımı,
II. Çoğunluk yönetimi,
III. Siyasal eşitlik
Yukarıdakilerden hangileri "Doğrudan Demokrasi" için geçerli olan temel unsuru/unsurları içermektedir?
II. Çoğunluk yönetimi,
III. Siyasal eşitlik
Yukarıdakilerden hangileri "Doğrudan Demokrasi" için geçerli olan temel unsuru/unsurları içermektedir?
Seçenekler
A
Yanlız I
B
Yalnız II
C
II ve III
D
I ve III
E
I,II ve III
Açıklama:
Doğrudan Demokrasi başlığı altında izah edildiği gibi, nispeten küçük bir nüfus, kültürel olarak türdeş bir toplum ve eşit ya da eşite yakın dağıtılmış mülk ve zenginlik seviyesine sahip toplumlarda uygulandığı takdirde doğrudan demokrasinin üç unsuru olan:
1. Halk katılımı,
2. Çoğunluk yönetimi,
3. Siyasal eşitlik ön plan çıkar.
Doğru cevap E şıkkıdır.
1. Halk katılımı,
2. Çoğunluk yönetimi,
3. Siyasal eşitlik ön plan çıkar.
Doğru cevap E şıkkıdır.
Soru 78
Aşağıdakilerden hangisi çoğunlukçu demokrasi modelinin diğer adıdır?
Seçenekler
A
İsviçre modeli
B
Lijphart modeli
C
Westminster modeli
D
Teksas modeli
E
Fransız modeli
Açıklama:
Çoğunlukçu Demokrasi Modeli başlığı altında izah edildiği gibi, Bu modelin özü çoğunluğun hakimiyetine dayanır. İngiltere ve eski sömürgelerinde uygulanan demokrasi modeliyle ilişkilendirildiği için, bu modele aynı zamanda Westminster modeli de denilmektedir. Siyasal ve kültürel yönden nispeten türdeş olan toplumlarda daha iyi ve başarılı işlediği öngörülmektedir.
Doğru cevap C şıkkıdır.
Doğru cevap C şıkkıdır.
Soru 79
İki kutuplu dünya dönemine ait olan ....................... kavramı, eski Sovyetler Birliği, Doğu Avrupa ülkeleri, Çin, Kuzey Kore ve Vietnam’da uygulanmış komünist rejimlerle özdeşleşmiştir.
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi doğru şekilde tamamlar?
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi doğru şekilde tamamlar?
Seçenekler
A
eşitlik
B
özgürlük
C
adalet
D
halk demokrasisi
E
glasnost
Açıklama:
Halk Demokrasisi başlığı altında izah edildiği gibi, İki kutuplu dünya dönemine ait olan halk demokrasisi kavramı, eski Sovyetler Birliği, Doğu Avrupa ülkeleri, Çin, Kuzey Kore ve Vietnam’da uygulanmış komünist rejimlerle özdeşleşmiştir. Marksist siyasal felsefeden esinlenen bu anlayış, liberal demokrasiyi burjuva iktidarını meşrulaştırma amacı güden, kapitalist ekonomik sistemin bir ideolojisi olarak görür.
Doğru cevap D şıkkıdır.
Doğru cevap D şıkkıdır.
Soru 80
Aşağıdakilerden hangisi ilk olarak Joseph Beseette tarafından kullanılan ve John Rawls, Jürgen Habermas ve Seyla Benhabib gibi düşünürler tarafından geliştirilen bir kuram olarak liberal demokratik sistemin eleştirisine dayanan ve alternatif bir model olarak öne sürülen yaklaşımlardan biri olarak tanımlanan demokrasi anlayışıdır?
Seçenekler
A
Temsili demokrasi
B
Katılımcı demokrasi
C
Çağdaş demokrasi
D
Klasik demokrasi
E
Müzarekeci demokrasi
Açıklama:
Müzakereci Demokrasi başlığı altında izah edildiği gibi, liberal demokratik sistemin eleştirisine dayanan ve alternatif bir model olarak öne sürülen yaklaşımlardan biri de müzakereci demokrasi anlayışıdır. Müzakereci (deliberative) demokrasi kavramı ilk olarak Joseph Bessette tarafından kullanılmış; kuram John Rawls, Jürgen Habermas ve Seyla Benhabib gibi düşünürlerin görüşleriyle geliştirilmiştir.
Doğru cevap E şıkkıdır.
Doğru cevap E şıkkıdır.
Soru 81
Demokrasi kavramı yerine "çoğun yönetimi" anlamına gelen poliarşi kavramını kullanan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Thomas Hobbes
B
Robert Dahl
C
Platon
D
Aristotales
E
John Locke
Açıklama:
Çağdaş Yönetim biçimi olarak demokrasi, Demokrasi kavramı ve tanımı
Amerikalı Siyaset bilimci olan Robert Dahl'ın demokrasi kavramı yerine tercih ettiği poliarşi kavramı tek kişinin yönetimi anlamında kullanılan monarşinin tersine "çoğun yönetimi anlamına gelmektedir. Bu kapsamda, Robert Dahl demokrasi yerine “çoğun yönetimi” anlamına gelen poliarşi kavramını tercih eder ve poliarşiyi “mümkün olduğunca fazla sayıda vatandaşın uzun bir zaman boyunca arzularına cevap verebilen bir sistem” olarak tanımlar.
Amerikalı Siyaset bilimci olan Robert Dahl'ın demokrasi kavramı yerine tercih ettiği poliarşi kavramı tek kişinin yönetimi anlamında kullanılan monarşinin tersine "çoğun yönetimi anlamına gelmektedir. Bu kapsamda, Robert Dahl demokrasi yerine “çoğun yönetimi” anlamına gelen poliarşi kavramını tercih eder ve poliarşiyi “mümkün olduğunca fazla sayıda vatandaşın uzun bir zaman boyunca arzularına cevap verebilen bir sistem” olarak tanımlar.
Soru 82
Aşağıdakilerden hangisi makul ölçüde çağdaş demokrasilerde bulunması gereken şartlardan biri olarak gösterilemez?
Seçenekler
A
Serbest seçimler
B
Hukukun üstünlüüğü
C
Güçler Ayrılığı
D
Din ve vicdan özgürlüğü
E
temel hakların sınırlandırılması
Açıklama:
Çağdaş yönetim biçimi olarak demokrasi, demokrasi kavramı ve tanımı
Modern devletlerin yönetim tarzı olarak demokrasi, öncelikle halkın kendi adına ülke yönetimini gerçekleştirecek yöneticileri çok partinin katılabildiği rekabetçi seçimlerle işbaşına getirmesi ile ilgilidir. Dolayısıyla seçimler demokrasinin en önemli öğelerinden biridir. Ancak çağdaş demokrasiler, sadece serbest ve adil seçimlerden ibaret olmayıp, aynı zamanda hukukun üstünlüğü, güçler ayrılığı, fikir, ifade, örgütlenme, din ve vicdan özgürlüğünü de içine alan temel hak ve hürriyetlerin korunmasına dayanır.
Modern devletlerin yönetim tarzı olarak demokrasi, öncelikle halkın kendi adına ülke yönetimini gerçekleştirecek yöneticileri çok partinin katılabildiği rekabetçi seçimlerle işbaşına getirmesi ile ilgilidir. Dolayısıyla seçimler demokrasinin en önemli öğelerinden biridir. Ancak çağdaş demokrasiler, sadece serbest ve adil seçimlerden ibaret olmayıp, aynı zamanda hukukun üstünlüğü, güçler ayrılığı, fikir, ifade, örgütlenme, din ve vicdan özgürlüğünü de içine alan temel hak ve hürriyetlerin korunmasına dayanır.
Soru 83
Aşağıdakilerden hangisi demokrasinin beşiği olarak adlandırılan yönetim ile ilgili kararlara yetişkin erkeklerin katılabildiği, ve ilk doğrudan demokrasi hareketinin yaşandığı dönemdir?
Seçenekler
A
Aydınlanma Çağı
B
Roma Dönemi
C
Yakın Çağ
D
Antik Yunan
E
Orta Çağ
Açıklama:
Demokrasi Kuramı ve Demokrasinin Gelişimi
Demokrasinin beşiği olarak bilinen Antik Yunan, hem oluşturdukları şehirdevletleri tecrübesiyle hem de Sokrates (M.Ö. 470-399), Eflatun (M.Ö. 427-347) ve Aristo (M.Ö. 384-322) gibi siyasal düşünürleriyle demokrasinin gelişimine katkı sağlamıştır. Doğrudan demokrasinin ilk örneği olarak kabul edilen Antik Yunan siyasal sistemi, Atina demokrasisi olarak da bilinir. Teoride şehir-devletindeki bütün yurttaşlar mecliste oy verme ve fikrini söyleme hakkına sahipken uygulamada kadınlar, köleler ve o şehir-devletinde doğmayan yabancı kökenli metikler bu haklardan yoksundu. Yaklaşık üç yüz bin nüfuslu Atina’da, bu kümeler dışında kalan ve sayısı yaklaşık otuz bin olduğu tahmin edilen yetişkin erkek nüfus, oy verme ve yönetim sürecine etkin bir şekilde katılma hakkına sahiptir.
Demokrasinin beşiği olarak bilinen Antik Yunan, hem oluşturdukları şehirdevletleri tecrübesiyle hem de Sokrates (M.Ö. 470-399), Eflatun (M.Ö. 427-347) ve Aristo (M.Ö. 384-322) gibi siyasal düşünürleriyle demokrasinin gelişimine katkı sağlamıştır. Doğrudan demokrasinin ilk örneği olarak kabul edilen Antik Yunan siyasal sistemi, Atina demokrasisi olarak da bilinir. Teoride şehir-devletindeki bütün yurttaşlar mecliste oy verme ve fikrini söyleme hakkına sahipken uygulamada kadınlar, köleler ve o şehir-devletinde doğmayan yabancı kökenli metikler bu haklardan yoksundu. Yaklaşık üç yüz bin nüfuslu Atina’da, bu kümeler dışında kalan ve sayısı yaklaşık otuz bin olduğu tahmin edilen yetişkin erkek nüfus, oy verme ve yönetim sürecine etkin bir şekilde katılma hakkına sahiptir.
Soru 84
Aşağıdakilerden hangisi Orta Çağ döneminde demokrasi kavramının gelişmesine yönelik kralın yetkilerine sınırlandırma getirmektedir?
Seçenekler
A
Magna Carta
B
Haklar sözleşmesi
C
Haklar dilekçesi
D
Anayasalcılık
E
Güçler ayrılığı
Açıklama:
Demokrasi kuramı ve Demokrasinin Gelişimi
Orta Çağ’da demokrasi adına en önemli gelişme, “Büyük Sözleşme” olarak da bilinen Magna Carta’nın 1215 yılında İngiltere’de ilan edilmesidir. Kral’ın yetkilerinin sınırlandırıldığı bu sözleşme, anayasacılık hareketinin başlangıcı olarak kabul edildiğinden tarihî bir öneme sahiptir
Orta Çağ’da demokrasi adına en önemli gelişme, “Büyük Sözleşme” olarak da bilinen Magna Carta’nın 1215 yılında İngiltere’de ilan edilmesidir. Kral’ın yetkilerinin sınırlandırıldığı bu sözleşme, anayasacılık hareketinin başlangıcı olarak kabul edildiğinden tarihî bir öneme sahiptir
Soru 85
Aşağıdaki düşünürlerden hangisi geliştirdiği genel irade, eşitlik ve özgürlük kavramlarıyla Fransız Devrimine katkı sağlamıştır?
Seçenekler
A
Jean Jacques Rousseau
B
John Locke
C
Thomas Hobbes
D
Alexis de Tocqueville
E
Samuel Huntington
Açıklama:
Demokrasi Kuramı ve Demokrasinin Gelişimi
Rousseau da liberal teoriye ve Fransız Devrimi’ne yaptığı katkılarla bu dönemde öne çıkan isimlerden biridir. Rousseau’nun teorisinde vurgulanan en temel kavramlar eşitlik, özgürlük ve genel iradedir. Rousseau, birey iradesine genel iradenin bir parçası olması bağlamında önem atfeder ancak bireysel iradeyi genel iradenin altında konumlandırır. Rousseau’nun toplumsal sözleşme kuramına göre insanlar mülkiyet ilişkileri kurulmadan önce barışçıl, eşit ve özgür bir yaşayışa sahiptiler. Bu şartlara yeniden dönmek mümkün değildir ancak insanlar en başta bir sözleşmeyle hak ve yetkilerinin bir kısmını topluma devrederek başka bir ifadeyle genel ve ortak iyi için kendi özgürlüklerinin bir kısmından feragat ederek eski doğal şartlarına yaklaşabilirler. Rousseau toplumsal mutabakat ve barış koşullarının oluşması için bireysel çıkardan ziyade, ortak faydaya dikkat çekmektedir.
Rousseau da liberal teoriye ve Fransız Devrimi’ne yaptığı katkılarla bu dönemde öne çıkan isimlerden biridir. Rousseau’nun teorisinde vurgulanan en temel kavramlar eşitlik, özgürlük ve genel iradedir. Rousseau, birey iradesine genel iradenin bir parçası olması bağlamında önem atfeder ancak bireysel iradeyi genel iradenin altında konumlandırır. Rousseau’nun toplumsal sözleşme kuramına göre insanlar mülkiyet ilişkileri kurulmadan önce barışçıl, eşit ve özgür bir yaşayışa sahiptiler. Bu şartlara yeniden dönmek mümkün değildir ancak insanlar en başta bir sözleşmeyle hak ve yetkilerinin bir kısmını topluma devrederek başka bir ifadeyle genel ve ortak iyi için kendi özgürlüklerinin bir kısmından feragat ederek eski doğal şartlarına yaklaşabilirler. Rousseau toplumsal mutabakat ve barış koşullarının oluşması için bireysel çıkardan ziyade, ortak faydaya dikkat çekmektedir.
Soru 86
Amerika’da Demokrasi” adlı eserinde, demokrasinin Amerika’da gelişmesi ve kök salmasının sebeplerini analiz eden düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
John Stuart Mill
B
Jürgen Habermas
C
Alexis de Tocqueville
D
Francis Fukuyama
E
Samuel Huntington
Açıklama:
Demokrasi Kuramı ve Demokrasinin Gelişimi
Tocqueville, siyaset bilimi klasikleri arasında yer alan “Amerika’da Demokrasi” adlı eserinde, demokrasinin Amerika’da gelişmesi ve kök salmasının sebeplerini analiz eder. Din ve mülkiyet özgürlüğü de dâhil olmak üzere bireysel özgürlüklere ve fırsat eşitliğine dikkati çeken Tocqueville’e göre, aristokratik bir sınıf yerine güçlü bir orta sınıfın varlığı, federalizmin getirdiği adem-i merkeziyetçi yapı ve güçlü bir sivil toplum örgütlenmesi, Amerika’da demokrasinin gelişimindeki en temel faktörlerdir.
Tocqueville, siyaset bilimi klasikleri arasında yer alan “Amerika’da Demokrasi” adlı eserinde, demokrasinin Amerika’da gelişmesi ve kök salmasının sebeplerini analiz eder. Din ve mülkiyet özgürlüğü de dâhil olmak üzere bireysel özgürlüklere ve fırsat eşitliğine dikkati çeken Tocqueville’e göre, aristokratik bir sınıf yerine güçlü bir orta sınıfın varlığı, federalizmin getirdiği adem-i merkeziyetçi yapı ve güçlü bir sivil toplum örgütlenmesi, Amerika’da demokrasinin gelişimindeki en temel faktörlerdir.
Soru 87
Aşağıdaki demokrasi çeşitlerinden hangisi temel olarak halkın aracılara gerek kalmaksızın kendi kendini yönettiği bir yönetim şekli olarak tanımlanmaktadır?
Seçenekler
A
Radikal demokrasi
B
Halk demokrasisi
C
Liberal demokrasi
D
Sosyal demokrasi
E
Doğrudan demokrasi
Açıklama:
Demokrasi Çeşitleri
Doğrudan demokrasi temel olarak halkın aracılara gerek kalmaksızın kendi kendini doğrudan yönettiği bir yönetim şekli olarak tanımlanabilir. Doğrudan demokrasi üç unsuru ön planda tutar:
1. Halk katılımı,
2. Çoğunluk yönetimi,
3. Siyasal eşitlik.
Doğrudan demokrasinin en eski ve önemli örneği antik Yunan kent devleti olan Atina’da gerçekleştirilmiştir. M.Ö. beşinci yüzyılda Atina’da halkın geliştirmiş olduğu kurum ve inançlar, bugünün ölçülerinde bile rahatlıkla demokrasi olarak adlandırılabilir. Bu dönemde özgür, yetişkin erkekler toplumun birlikte yönetiminde rol üstlenmiştir. Ancak şunu da belirtmek gerekir ki Atina toplumunda kadınlar, köleler, yabancılar ve yirmi yaşın altındaki erkekler yönetim sürecine dâhil edilmemişlerdir. Bunlar dışındaki yetişkin erkek yurttaşlar yılda on kez toplanan bir meclisin üyeleri olarak Atina’daki kamu işlerini yürütürlerdi.
Doğrudan demokrasi temel olarak halkın aracılara gerek kalmaksızın kendi kendini doğrudan yönettiği bir yönetim şekli olarak tanımlanabilir. Doğrudan demokrasi üç unsuru ön planda tutar:
1. Halk katılımı,
2. Çoğunluk yönetimi,
3. Siyasal eşitlik.
Doğrudan demokrasinin en eski ve önemli örneği antik Yunan kent devleti olan Atina’da gerçekleştirilmiştir. M.Ö. beşinci yüzyılda Atina’da halkın geliştirmiş olduğu kurum ve inançlar, bugünün ölçülerinde bile rahatlıkla demokrasi olarak adlandırılabilir. Bu dönemde özgür, yetişkin erkekler toplumun birlikte yönetiminde rol üstlenmiştir. Ancak şunu da belirtmek gerekir ki Atina toplumunda kadınlar, köleler, yabancılar ve yirmi yaşın altındaki erkekler yönetim sürecine dâhil edilmemişlerdir. Bunlar dışındaki yetişkin erkek yurttaşlar yılda on kez toplanan bir meclisin üyeleri olarak Atina’daki kamu işlerini yürütürlerdi.
Soru 88
Aşağıdakilerden hangisi çoğunlukçu demokrasi modelinin ayırt edici bir özelliği değildir?
Seçenekler
A
Tek-parti iktidarı
B
Nispi temsil seçim sistemi
C
Merkeziyetçi yönetim
D
Yazılı olmayan anayasa
E
İki partili sistem
Açıklama:
Demokrasi Çeşitleri
Çoğunlukçu demokrasi modelinin diğer bir özelliği tek meclis ya da tek meclis
gibi çalışan asimetrik çift meclis sistemidir. İngiliz parlamentosu halkın oylarıyla
seçilen Avam Kamarası ve veraset yoluyla seçilen Lordlar Kamarası olmak üzere iki meclisten oluşur. Ancak, bu iki meclis arasında asimetrik bir denge olup
yasama işlerinin neredeyse tamamı Avam Kamarası tarafından gerçekleştirilir.
Lordlar Kamarası yapılan kanunları bir süre için geciktirebilmenin ötesinde bir
işleve sahip değildir. Dolayısıyla çoğunlukçu modeli tek meclisli bir sistem olarak
değerlendirmek mümkündür.
Çoğunlukçu demokrasi modelinin en temel özelliklerinden bir tanesi de iki partili sistemdir. İngiltere’de geleneksel olarak iki güçlü parti vardır: (1) Muhafazakar
Parti, (2) İşçi Partisi. İki partili sistemle, İngiltere’de iki parti dışında başka partilerin olmadığı anlamı çıkarılmamalıdır. Liberaller ve Sosyal Demokratlar gibi
başka partiler de vardır ancak iktidar olma ya da güçlü bir muhalefet oluşturma
anlamında bu partiler fazla bir etkinliğe sahip değildir. Hükümet, genelde mecliste çoğunluğu elde eden iki büyük partiden biri tarafından kurulur; diğer parti de
güçlü bir muhalefet görevini üstlenir.
Çoğunlukçu demokrasi modelindeki iki partili sistem, bu sistemi uygulayan
ülkelerin siyasal yönden türdeş yapısıyla ilgilidir. İngiliz siyasal hayatında, partiler
sadece sosyo-ekonomik sorun boyutuyla sağ-sol şeklinde birbirlerinden ayrılırlar.
İşçi Partisi, alt sınıfa veya işçi sınıfına hitap eden ortanın solunu, Muhafazakar
Parti ise orta ve üst sınıflara hitap eden ortanın sağını temsil eder. Dinsel, yerel
ve etnik çatışma boyutları anlamında bazı istisnalar olmakla birlikte, homojen
İngiliz toplumunda ana partiler özellikle sosyo-ekonomik konularda ortaya koydukları açık ve tutarlı politikalarla birbirinden ayrılırlar.
Westminster demokrasi modelinin bir diğer özelliği çoğunlukçu seçim sistemidir. İngiltere’de Avam Kamarası’nın 650 üyesi, 650 farklı seçim bölgesinde
her partinin gösterdiği tek aday ya da bağımsız adaylar arasından nispi çoğunluk
sistemine göre seçilir. Bu yüzden bu sisteme, “çizgiyi ilk geçen seçim sistemi” de
denir. Adaylardan çoğunluğun oylarını alan; çoğunluk yoksa, en çok oyu alan
meclise seçilir. Bu seçim sistemi bir taraftan temsilde adaletsiz sonuçlar doğurduğu için olumsuz, ancak diğer taraftan iki partili sistemi teşvik edip istikrarlı
hükümetlerin doğmasına yol açtığı için olumlu eleştiriler almaktadır.
Çoğunlukçu demokrasi modelini uygulayan İngiltere’de yazılı tek bir anayasa
metni yoktur. Bunun yerine bir takım temel kanunlar ve yazılı olmayan demokratik gelenekler vardır. Temel olarak Parlamento’nun üstünlüğünden söz edilebilir.
Parlamento bir zorunluluk olmamasına rağmen, genel olarak yazılı olmayan bu
geleneklere uyar. İngiltere’de anayasa hükmünde sayılabilecek temel kanunlar vardır ancak Parlamento istediği zaman bu temel kanunları da diğerleri gibi rahatlıkla değiştirebilir. Mahkemelerin yargı yoluyla kanunları denetleme yetkisi yoktur.
Yani Parlamento nihai egemen güçtür. Dolayısıyla Parlamento’nun egemenliği
çoğunlukçu demokrasi modelinin en önemli özelliğidir.
Çoğunlukçu demokrasi modelini uygulayan İngiltere gibi ülkelerde genelde
üniter yapı ve merkeziyetçi yönetim söz konusudur. Başka bir ifadeyle yürütme,
yasama ve yargı erkleri tek bir merkezde toplanmıştır. İngiltere’de yerel yönetimlere bazı yetkiler verilmiştir. Ancak bunlar oluşumlarını merkezî hükümete borçludurlar. Federal sistemlerden farklı olarak yerel yönetimlerin yetki ve sorumlulukları anayasal garanti altında değildir. Ayrıca yerel yönetimler mali bakımdan
da merkezî hükümete bağımlıdırlar.
Çoğunlukçu demokrasi modelinin diğer bir özelliği tek meclis ya da tek meclis
gibi çalışan asimetrik çift meclis sistemidir. İngiliz parlamentosu halkın oylarıyla
seçilen Avam Kamarası ve veraset yoluyla seçilen Lordlar Kamarası olmak üzere iki meclisten oluşur. Ancak, bu iki meclis arasında asimetrik bir denge olup
yasama işlerinin neredeyse tamamı Avam Kamarası tarafından gerçekleştirilir.
Lordlar Kamarası yapılan kanunları bir süre için geciktirebilmenin ötesinde bir
işleve sahip değildir. Dolayısıyla çoğunlukçu modeli tek meclisli bir sistem olarak
değerlendirmek mümkündür.
Çoğunlukçu demokrasi modelinin en temel özelliklerinden bir tanesi de iki partili sistemdir. İngiltere’de geleneksel olarak iki güçlü parti vardır: (1) Muhafazakar
Parti, (2) İşçi Partisi. İki partili sistemle, İngiltere’de iki parti dışında başka partilerin olmadığı anlamı çıkarılmamalıdır. Liberaller ve Sosyal Demokratlar gibi
başka partiler de vardır ancak iktidar olma ya da güçlü bir muhalefet oluşturma
anlamında bu partiler fazla bir etkinliğe sahip değildir. Hükümet, genelde mecliste çoğunluğu elde eden iki büyük partiden biri tarafından kurulur; diğer parti de
güçlü bir muhalefet görevini üstlenir.
Çoğunlukçu demokrasi modelindeki iki partili sistem, bu sistemi uygulayan
ülkelerin siyasal yönden türdeş yapısıyla ilgilidir. İngiliz siyasal hayatında, partiler
sadece sosyo-ekonomik sorun boyutuyla sağ-sol şeklinde birbirlerinden ayrılırlar.
İşçi Partisi, alt sınıfa veya işçi sınıfına hitap eden ortanın solunu, Muhafazakar
Parti ise orta ve üst sınıflara hitap eden ortanın sağını temsil eder. Dinsel, yerel
ve etnik çatışma boyutları anlamında bazı istisnalar olmakla birlikte, homojen
İngiliz toplumunda ana partiler özellikle sosyo-ekonomik konularda ortaya koydukları açık ve tutarlı politikalarla birbirinden ayrılırlar.
Westminster demokrasi modelinin bir diğer özelliği çoğunlukçu seçim sistemidir. İngiltere’de Avam Kamarası’nın 650 üyesi, 650 farklı seçim bölgesinde
her partinin gösterdiği tek aday ya da bağımsız adaylar arasından nispi çoğunluk
sistemine göre seçilir. Bu yüzden bu sisteme, “çizgiyi ilk geçen seçim sistemi” de
denir. Adaylardan çoğunluğun oylarını alan; çoğunluk yoksa, en çok oyu alan
meclise seçilir. Bu seçim sistemi bir taraftan temsilde adaletsiz sonuçlar doğurduğu için olumsuz, ancak diğer taraftan iki partili sistemi teşvik edip istikrarlı
hükümetlerin doğmasına yol açtığı için olumlu eleştiriler almaktadır.
Çoğunlukçu demokrasi modelini uygulayan İngiltere’de yazılı tek bir anayasa
metni yoktur. Bunun yerine bir takım temel kanunlar ve yazılı olmayan demokratik gelenekler vardır. Temel olarak Parlamento’nun üstünlüğünden söz edilebilir.
Parlamento bir zorunluluk olmamasına rağmen, genel olarak yazılı olmayan bu
geleneklere uyar. İngiltere’de anayasa hükmünde sayılabilecek temel kanunlar vardır ancak Parlamento istediği zaman bu temel kanunları da diğerleri gibi rahatlıkla değiştirebilir. Mahkemelerin yargı yoluyla kanunları denetleme yetkisi yoktur.
Yani Parlamento nihai egemen güçtür. Dolayısıyla Parlamento’nun egemenliği
çoğunlukçu demokrasi modelinin en önemli özelliğidir.
Çoğunlukçu demokrasi modelini uygulayan İngiltere gibi ülkelerde genelde
üniter yapı ve merkeziyetçi yönetim söz konusudur. Başka bir ifadeyle yürütme,
yasama ve yargı erkleri tek bir merkezde toplanmıştır. İngiltere’de yerel yönetimlere bazı yetkiler verilmiştir. Ancak bunlar oluşumlarını merkezî hükümete borçludurlar. Federal sistemlerden farklı olarak yerel yönetimlerin yetki ve sorumlulukları anayasal garanti altında değildir. Ayrıca yerel yönetimler mali bakımdan
da merkezî hükümete bağımlıdırlar.
Soru 89
Aşağıdaki düşünürlerden hangisi komünizme dayalı totaliter rejimlerin ortadan kalkmasıyla liberal demokrasinin zafer ilan ettiğini ve liberal demokrasinin bundan sonra tüm devletler için yegane alternatif yönetim tarzı olduğunu ileri süren Tarihin Sonu tezini geliştirmiştir?
Seçenekler
A
John Rawls
B
Samuel Huntington
C
Francis Fukuyama
D
Jürgen Habermas
E
Fareed Zakaria
Açıklama:
Yirmi Birinci Yüzyılda Demokrasiye Geçişler
Siyaset bilimcilerin bir kısmı, daha önce de ifade edildiği gibi, komünizm sonrası alternatif tek sistemin demokrasi veya demokrasinin bir çeşidi olduğu iddiasındadır. Francis Fukuyama’nın klasikleşmiş “tarihin sonu” tezi, bu görüşü en çarpıcı şekilde ileri süren çalışmaların başında gelmektedir. Fukuyama, özetle komünizme dayalı sistemlerin ortadan kalkmasını, bir çeşit “tarihin sonu” olarak değerlendirmiş ve bundan sonraki dönemde liberal demokrasinin dünyadaki tüm ülkeler açısından tek alternatif konumunda olduğunu ileri sürmüştür.
Tarihin Sonu Tezi: Amerikalı siyaset bilimci Francis Fukuyama’nın ortaya attığı “tarihin
sonu tezi,” 1990’lı yıllarda komünizme dayalı sistemlerin ortadan kalkmasıyla liberal demokrasinin zafer ilan ettiğini ve liberal demokrasinin bundan sonra tüm devletler için yegane alternatif yönetim tarzı olduğunu ileri sürer.
Siyaset bilimcilerin bir kısmı, daha önce de ifade edildiği gibi, komünizm sonrası alternatif tek sistemin demokrasi veya demokrasinin bir çeşidi olduğu iddiasındadır. Francis Fukuyama’nın klasikleşmiş “tarihin sonu” tezi, bu görüşü en çarpıcı şekilde ileri süren çalışmaların başında gelmektedir. Fukuyama, özetle komünizme dayalı sistemlerin ortadan kalkmasını, bir çeşit “tarihin sonu” olarak değerlendirmiş ve bundan sonraki dönemde liberal demokrasinin dünyadaki tüm ülkeler açısından tek alternatif konumunda olduğunu ileri sürmüştür.
Tarihin Sonu Tezi: Amerikalı siyaset bilimci Francis Fukuyama’nın ortaya attığı “tarihin
sonu tezi,” 1990’lı yıllarda komünizme dayalı sistemlerin ortadan kalkmasıyla liberal demokrasinin zafer ilan ettiğini ve liberal demokrasinin bundan sonra tüm devletler için yegane alternatif yönetim tarzı olduğunu ileri sürer.
Soru 90
Aşağıdakilerden hangisi komünizm sonrası ülkelerin illiberal demokrasi diye adlandırdığı liberal olmayan bir demokrasi çeşidine yöneldiklerini ileri sürmektedir?
Seçenekler
A
John Stuart Mill
B
Samuel Huntington
C
Guillermo O’Donnell
D
Fareed Zakaria
E
Francis Fukuyama
Açıklama:
Yirmi Birinci Yüzyılda Demokrasiye Geçişler
Fareed Zakaria (1999) ise klasikleşmiş çalışmasında komünizm sonrası ülkelerin “illiberal demokrasi” diye adlandırdığı liberal olmayan bir demokrasi çeşidine yöneldiklerini ileri sürer. Sadece komünizm sonrası örnekleri değil, dünya
üzerindeki mevcut demokrasilerin büyük bir çoğunluğunu liberal olmayan demokrasiler olarak adlandıran Zakaria’ya göre, bu demokrasiler özgür kurumlardan ve liberal anayasalardan yoksundur. Bu demokrasi çeşidiyle yönetilen ülkelerde, sistem büyük oranda sadece düzenli yapılan seçimlere dayanır ve iktidarın gücünü sınırlandıran mekanizmalardan yoksundur. Bu bağlamda, liberal olmayan demokrasilerin en tipik özelliği, hukuk devletinin zayıflığı ve güçler ayrılığı ilkesinin yeterince uygulanmamasıdır.
Fareed Zakaria (1999) ise klasikleşmiş çalışmasında komünizm sonrası ülkelerin “illiberal demokrasi” diye adlandırdığı liberal olmayan bir demokrasi çeşidine yöneldiklerini ileri sürer. Sadece komünizm sonrası örnekleri değil, dünya
üzerindeki mevcut demokrasilerin büyük bir çoğunluğunu liberal olmayan demokrasiler olarak adlandıran Zakaria’ya göre, bu demokrasiler özgür kurumlardan ve liberal anayasalardan yoksundur. Bu demokrasi çeşidiyle yönetilen ülkelerde, sistem büyük oranda sadece düzenli yapılan seçimlere dayanır ve iktidarın gücünü sınırlandıran mekanizmalardan yoksundur. Bu bağlamda, liberal olmayan demokrasilerin en tipik özelliği, hukuk devletinin zayıflığı ve güçler ayrılığı ilkesinin yeterince uygulanmamasıdır.
Soru 91
Güçler ayrılığı ilkesine ilk defa vurgu yapan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Machiavelli
B
Rousseau
C
Hobbes
D
Montesquieu
E
Dahl
Açıklama:
Tarihsel olarak demokrasi kuramının gelişimini açıklayabilecek,
Soru 92
Ekonomik değerlerin adil dağılımına ve sosyo-ekonomik eşitsizlikleri ortadan kaldırmaya vurgu yapan demokrasi biçimi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Radikal demokrasi
B
Çoğunlukçu demokrasi
C
Çoğulcu demokrasi
D
Liberal demokrasi
E
Sosyal demokrasi
Açıklama:
Farklı demokrasi çeşitlerini ayırt edebilecek, çoğunlukçu ve uzlaşmacı demokrasi modellerini karşılaştırabilecek,
Ünite 6
Soru 1
Devletin toplumdaki çoğunluğun iradesine göre çalıştığına inanan, bu iradeyi de "genel irade" olarak gören ve adı mutlakiyetçi düşünürler içinde anılan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Rousseau
B
Burke
C
More
D
Marks
E
Kautsky
Açıklama:
Rousseau'ya göre, devlet toplumdaki çoğunluğun iradesine göre çalışır. Bu aynı zamanda Genel İrade (Millî İrade) denen şeyi oluştur. Genel İrade mutlak olup her tür yanılgının ve sınırlamanın ötesindedir.
Soru 2
Modern dünyadaki mutlakiyetçi düşünce geleneğini başlatan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Hobbes
B
Machiavelli
C
Rousseau
D
Hegel
E
Fichte
Açıklama:
Modern dünyadaki mutlakiyetçi düşünce geleneğini başlatan İtalyan düşünür Niccolo Mahciavelli’in temel amacı sınırsız güce sahip mutlak bir prensin şahsında İtalya topraklarında bulunan küçük güç merkezlerini bir araya getirerek güçlü bir İtalyan devleti ortaya çıkarmaktı.
Soru 3
Klasik liberalizmin iki önemli fikir babasından biri Adam Smith iken, diğeri aşağıdaki düşünürlerden hangisidir?
Seçenekler
A
J. Stuart Mill
B
Montesquieu
C
John Locke
D
Robert Nozick
E
Jeremy Bentham
Açıklama:
Klasik liberalizmin iki önemli fikir babası John Locke ile Adam Smith'tir.
Soru 4
"Hiç bir yerde toplumdan ve kültürden bağımsız bir insan görmedim; buna karşın Almanları, Fransızları ve Türkleri gördüm" diyen önemli Fransız muhafazakâr düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Rousseau
B
Montesqieu
C
Voltaire
D
de Maistre
E
Hume
Açıklama:
Joseph de Maistre, “hiçbir yerde toplumdan ve kültürden bağımsız bir insan görmedim; buna karşın Almanları, Fransızları ve Türkleri gördüm” der. Muhafazakârlar, buradan hareketle insanı, rasyonel varlık olarak kendi seçimlerinin referansı hâline getiren anlayışları reddederler.
Soru 5
Muhafazakâr düşünceye göre, "toplumsal düzenin temeli mülkiyet ve ..................'dir".
Boş bırakılan yere aşağıdaki kavramlardan hangisi gelmelidir?
Boş bırakılan yere aşağıdaki kavramlardan hangisi gelmelidir?
Seçenekler
A
Aile
B
Din
C
Gelenek
D
Görenek
E
Otorite
Açıklama:
Toplumsal düzen, kurumların birbirlerine işlevsel olarak sıkı sıkıya bağlı olması, toplumla devletin aynı amaca yönelmesi ve birbirini tamamlayıcı tarzda bir ilişki içinde bulunmasıyla mümkün olabilir. Toplumsal düzenin temeli mülkiyet ve otoritedir.
Soru 6
Sosyalizm, Avrupa'da gerçekleşen hangi olaya ve ona bağlı gelişmelere karşı bir tepki olarak ortaya çıkmış bir ideolojidir?
Seçenekler
A
Sanayi devrimi
B
Fransız Devrimi
C
Reform
D
Rönesans
E
Kolonizasyon
Açıklama:
Sosyalizm, Avrupa’da gerçekleşen sanayi devrimine karşı bir tepki olarak ortaya çıkmıştır. Avrupa’da Sanayi Devrimi sonrasında sosyal sınıflar arasındaki uçuruma varan gelir dağılımı dengesizliğine tepki olarak, sömürünün olmadığı, devletten, sosyal sınıflardan ve özel mülkiyetten arınmış eşitlikçi sosyalist bir toplum arayışı ortaya çıkmıştır.
Soru 7
Karl Marx, Hegel’in diyalektik yöntemini kullanarak kapitalizmin iç çelişkilerinden sosyalizme geçileceğini ileri sürmüştür. Marx, bu yaklaşıma ne ad vermiştir?
Seçenekler
A
Tarihsel materyalizm
B
Bilimsel sosyalizm
C
Bilimsel materyalizm
D
Tarihsel sosyalizm
E
Alt ve üst yapı teorisi
Açıklama:
Karl Marx, Hegel’in diyalektik yöntemini kullanarak kapitalizmin iç çelişkilerinden sosyalizme geçileceğini ileri sürmüştür. Marx bu yaklaşıma “bilimsel sosyalizm” adını vermiştir.
Soru 8
1850-1932 yılları arasında yaşamış olan, revizyonist ve sosyal demokrat düşüncenin fikir babası olarak kabul edilen Alman düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Fredrich Engels
B
Tony Blair
C
Eduard Bernstein
D
Fidel Castro
E
Vladimir Lenin
Açıklama:
Eduard Bernstein, 1850-1932 yılları arasında yaşamış olup, revizyonist ve sosyal demokrat düşüncenin fikir babası olan Alman düşünürdür.
Soru 9
"Sosyal demokratlar her şeyden önce ..................den farklı olarak devleti adalet, güvenlik ve savunma gibi temel işlevlerin yanı sıra sağlık, alt yapı, eğitim, sosyal refah gibi alanlarda da sorumlu tutarlar".
Boş bırakılan yere aşağıdaki ifadelerden hangisi gelmelidir?
Boş bırakılan yere aşağıdaki ifadelerden hangisi gelmelidir?
Seçenekler
A
Muhafazakârlar
B
Sosyalistler
C
Faşistler
D
Liberaller
E
Anarşistler
Açıklama:
"Sosyal demokratlar her şeyden önce liberallerden farklı olarak devleti adalet, güvenlik ve savunma gibi temel işlevlerin yanı sıra sağlık, alt yapı, eğitim, sosyal refah gibi alanlarda da sorumlu tutarlar".
Soru 10
Faşist ideolojide, lider altındaki en mutlak otorite olarak kabul edilen ve "hikmeti kendinden menkul bir varlık" olarak görülen olgu aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Sivil toplum
B
Ulus
C
Din
D
Parti
E
Devlet
Açıklama:
Faşist ideolojide devlet, lider altındaki en mutlak otoritedir. Devlet zor ve şiddet kullanarak yönetir. Devlet, meşruiyetini toplumdan almak zorunda değildir. Devlet, hikmeti kendinden menkul bir varlık olarak her şeyi sınırsız biçimde yapma hakkına sahiptir. Faşistler devlet iradesinin yanılmaz ve mutlak olduğunu kabul ederler.
Soru 11
Aşağıdakilerden hangisi, ulus devletin oluşumunu etkileyen nedenlerden biri değildir?
Seçenekler
A
Rönesans
B
Feodalitenin kurumsallaşması
C
Reformasyon
D
Roma Katolik Kilisesi'nin zayıflaması
E
Yeni düşünce ve siyasal arayışların ortaya çıkışı
Açıklama:
Sorunun doğru yanıtı için "Siyasi Düşünceler ve İdeolojiler" ana başlığının giriş sayfasını okuyabilirsiniz.
Orta Çağ’ın bitme sürecine girdiği on altıncı yüzyıldan itibaren Batı’da yeni toplumsal ve siyasal yapıya ilişkin arayışlar baş göstermeye başladı. Rönesans ve Reform sonrasında ortaya çıkan yeni düşünceler ve arayışlar, Roma Katolik Kilisesi’nin Orta Çağ boyunca Avrupa’daki devletler üzerinde süren tekeline son verince ulus devletin gelişme süreci de başlamış oldu. Feodalite bir Orta Çağ kurumudur ve doğru yanıt bu nedenle "B" şıkkıdır.
Orta Çağ’ın bitme sürecine girdiği on altıncı yüzyıldan itibaren Batı’da yeni toplumsal ve siyasal yapıya ilişkin arayışlar baş göstermeye başladı. Rönesans ve Reform sonrasında ortaya çıkan yeni düşünceler ve arayışlar, Roma Katolik Kilisesi’nin Orta Çağ boyunca Avrupa’daki devletler üzerinde süren tekeline son verince ulus devletin gelişme süreci de başlamış oldu. Feodalite bir Orta Çağ kurumudur ve doğru yanıt bu nedenle "B" şıkkıdır.
Soru 12
Aşağıdakilerden hangisi, 16. yy.'da bile henüz ulus devlete dönüşememiş ülkelerden biridir?
Seçenekler
A
İtalya
B
Fransa
C
İspanya
D
İngiltere
E
İsviçre
Açıklama:
Sorunun doğru yanıtı için "MUTLAKİYETÇİ (OTORİTER) DÜŞÜNCE" başlığını okuyabilirsiniz.
Mutlakiyetçi düşünce geleneği Avrupa’da on altıncı yüzyıldan itibaren yükselmeye başlamıştır. Bu düşüncenin ortaya çıkmasının belli başlı bazı nedenleri vardır. Bunlardan biri ulus devlet oluşumunu tamamlayamayan parçalı güç merkezlerinin ulus devlete dönüştürülmesi ihtiyacıdır. Avrupa’da on beşinci yüzyıldan itibaren önce İspanya, daha sonra İngiltere, Fransa, Almanya ve İsviçre gibi ülkelerde, Orta Çağ boyunca yaşamış olan irili ufaklı güç merkezleri kralların şahsında bir araya gelerek ulus devlete dönüşmüştür. Öte yandan, on altıncı yüzyılda henüz ulus devlete dönüşmeyen toplumlar da vardı. Bunlardan biri İtalya idi.
Mutlakiyetçi düşünce geleneği Avrupa’da on altıncı yüzyıldan itibaren yükselmeye başlamıştır. Bu düşüncenin ortaya çıkmasının belli başlı bazı nedenleri vardır. Bunlardan biri ulus devlet oluşumunu tamamlayamayan parçalı güç merkezlerinin ulus devlete dönüştürülmesi ihtiyacıdır. Avrupa’da on beşinci yüzyıldan itibaren önce İspanya, daha sonra İngiltere, Fransa, Almanya ve İsviçre gibi ülkelerde, Orta Çağ boyunca yaşamış olan irili ufaklı güç merkezleri kralların şahsında bir araya gelerek ulus devlete dönüşmüştür. Öte yandan, on altıncı yüzyılda henüz ulus devlete dönüşmeyen toplumlar da vardı. Bunlardan biri İtalya idi.
Soru 13
Aşağıdaki hangi yüzyıldan itibaren Batı’da yeni toplumsal ve siyasal yapıya ilişkin arayışlar baş göstermeye başlamıştır?
Seçenekler
A
XIV.yüzyıl
B
XVIII.yüzyıl
C
XVI.yüzyıl
D
XV.yüzyıl
E
XIX.yüzyıl
Açıklama:
Orta Çağ’ın bitme sürecine girdiği on altıncı yüzyıldan itibaren Batı’da yeni toplumsal ve siyasal yapıya ilişkin arayışlar baş göstermeye başamıştır.
Soru 14
Avrupa'da Ortaçağ sonrası yükselmeye başlayan düşünce geleneği aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Liberal
B
Muhafazakar
C
Sosyalist
D
Milliyetçi
E
Mutlakiyetçi
Açıklama:
Mutlakiyetçi düşünce geleneği Avrupa’da on altıncı yüzyıldan itibaren yükselmeye başlamıştır.
Soru 15
Niccolo Mahciavelli’in ilk öncelikle İtalya'da ve sonrasında Avrupa genelinde başlamasına katkı sağladığı düşünce akımı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Ulusçu düşünce geleneği
B
Milliyetçi düşünce geleneği
C
Faşist düşünce geleneği
D
Komünist düşünce geleneği
E
Mutlakiyetçi düşünce geleneğini
Açıklama:
Modern dünyadaki mutlakiyetçi düşünce geleneğini başlatan İtalyan düşünür Niccolo Mahciavelli’in temel amacı sınırsız güce sahip mutlak bir prensin şahsında İtalya topraklarında bulunan küçük güç merkezlerini bir araya getirerek güçlü bir İtalyan devleti ortaya çıkarmaktı. İtalya’da mutlakiyetçi düşüncenin gelişimine yol açan faktör büyük ölçüde İtalya’daki parçalı güç yapısı olmuştur.(sayfa 152)
Soru 16
Fransa’da 1562-1598 yılları arasında 36 yıl boyunca devam eden sekiz önemli savaşın nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Aristokrasi arasında güç kavgası
B
Tek ulus yaratma mücadelesi
C
Taht savaşları
D
Din savaşları
E
Burjuva sınıfı savaşı
Açıklama:
1574 yılının 24 Ağustos tarihinden itibaren Paris ve civarında üç hafta içinde 100 bin Protestan Katolikler tarafından katledilmiştir. Fransa’da 1562-1598 yılları arasındaki 36 yıl boyunca devam eden sekiz tane dinî savaş yaşanmıştır.
Soru 17
Mutlakiyetçi düşünceyi savunan düşünürler insanı aşağıdaki hangi sıfat ile tanımlamaktadırlar?
Seçenekler
A
İlerici
B
Akıllı
C
İnsancıl
D
Bencil
E
Hoşgörülü
Açıklama:
Mutlakiyetçi düşünceyi savunan düşünürler insanı bencil, aç gözlü, doyumsuz ve saldırgan bir varlık olarak kabul ederler.
Soru 18
Bireyin yerine devleti önemseyen düşünce akımı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Liberal
B
Sosyalist
C
Aristokrat
D
Dini
E
Mutlakiyetçi
Açıklama:
Mutlakiyetçi düşünce bireyi değil, devleti önemser. (sayfa 153)
Soru 19
Liberalizmin savunduğu bazı değerlerin düşünsel kaynakları aşağıdaki hangi düşünce geleneklerinden etkilenmiştir?
Seçenekler
A
Eski Mısır
B
Sümer
C
Antik Yunan
D
Bizans
E
Babil
Açıklama:
Liberalizmin savunduğu bazı değerlerin düşünsel kaynakları Antik Yunan ve Helen düşünce geleneğine kadar gerilere gider.
Soru 20
Klasik liberalizmin iki önemli fikir babasından biri olan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Bodin
B
Locke
C
Rousseau
D
Aristo
E
Machiavelli
Açıklama:
Klasik liberalizmin iki önemli fikir babası John Locke ile Adam Smith’tir. (sayfa 154)
Soru 21
Klasik liberalizmin aksine devlete belli alanlarda yükümlülük yüklenmesi gerektiğini savunan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Green
B
Smith
C
August
D
Marx
E
Hobbes
Açıklama:
Liberalizm içinde gelişen ikinci akım, on dokuzuncu yüzyılın ortalarından itibaren gelişmiş olan “sosyal liberalizm” düşüncesidir. Sivil ve siyasal hakları, katılımı ve eşitlik düşüncesini savunan bu anlayış klasik liberalizmin aksine devlete belli alanlarda yükümlülükler yükler. John Stuart Mill ve Thomas H. Green gibi düşünürler bu düşüncenin önemli isimlerindedir. (sayfa 154-155)
Soru 22
Aşağıdakilerden hangisi, 20. yüzyıldaki aşırı yorumu faşizm olan mutlakiyetçi otoriter düşüncenin oluşmasına katkı veren düşünürlerden birisi değildir?
Seçenekler
A
Niccolo Machiavelli
B
Thomas Hobbes
C
Jean J. Rousseau
D
Wilhelm Friedrich Hegel
E
Victor Hugo
Açıklama:
Bu düşünce biçimine katkıda bulunan çok sayıda düşünür olmuştur. Ancak bunlar içinden, Niccolo Machiavelli, Thomas Hobbes, Jean Bodin, Jean J. Rousseau, Wilhelm Friedrich Hegel ve Joseph de Maistre gibi düşünürler dikkat çeken isimlerdir.
Soru 23
Mutlakiyetçi düşünceyi savunan düşünürler, insanı bencil, aç gözlü, doyumsuz ve saldırgan bir varlık olarak kabul ederler. Bu düşünceyi “insan insanın kurdudur” ifadesiyle dile getiren düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Niccolo Machiavelli
B
Thomas Hobbes
C
Jean Bodin
D
Wilhelm Friedrich Hegel
E
Joseph de Maistre
Açıklama:
Thomas Hobbes, bu düşünceyi “insan insanın kurdudur” ifadesiyle dile getirmiştir.
Soru 24
“Ona göre devlet çoğunluğun iradesine göre çalışır. Bu aynı zamanda Genel İrade (Millî İrade) denen şeyi oluştur. Genel İrade mutlak olup her tür yanılgının ve sınırlamanın ötesindedir. Ona göre Genel İrade meşruiyetin kaynağıdır. Başka bir deyişle, bir yasanın veya politikanın meşru olup olmaması onun çoğunluk tarafından benimsenip benimsenmemesine bağlıdır. Çoğunluğun kabul ettiği bir yasa veya karar mutlak olarak doğrudur. Genel İrade ortaya çıktıktan sonra artık özel iradelere, değerlere, kimliklere ve çıkarlara yer yoktur.” Mutlakiyetçi otoriter düşünceyi açıklayan yukarıdaki ifadeler aşağıdaki düşünürlerden hangisine aittir.
Seçenekler
A
John Locke
B
Jean J. Rousseau
C
John Stuart Mill
D
Joseph de Maistre
E
Jean Bodin
Açıklama:
Ancak ona göre devlet çoğunluğun iradesine göre çalışır. Bu aynı zamanda Genel İrade (Millî İrade) denen şeyi oluştur. Genel İrade mutlak olup her tür yanılgının ve sınırlamanın ötesindedir. Rousseau’ya göre Genel İrade meşruiyetin kaynağıdır. Başka bir deyişle, bir yasanın veya politikanın meşru olup olmaması onun çoğunluk tarafından benimsenip benimsenmemesine bağlıdır. Çoğunluğun kabul ettiği bir yasa veya karar mutlak olarak doğrudur. Genel İrade ortaya çıktıktan sonra artık özel iradelere, değerlere, kimliklere ve çıkarlara yer yoktur.
Soru 25
Tarihsel arka planı MÖ 400’lerde yaşayan Aristo’ya kadar giden ve Fransız devriminden sonra sistemli bir öğreti hâline gelen muhafazakâr düşüncenin XIX.yüzyılda şekillenmesine katkı sağlayan arasında bulunan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Thomas Green
B
Edmund Burke
C
John Stuart Mill
D
John Locke
E
Montesquieu
Açıklama:
Muhafazakâr düşünce, on dokuzuncu yüzyılda David Hume, Edmund Burke ve Joseph de Maistre gibi düşünürlerin tartışmalarıyla şekillenmiştir.
Soru 26
“Hans-Hermann Hoppe, Robert Nozick ve Ayn Rand gibi düşünürler tarafından geliştirilen bu anlayış, devleti bir gece bekçisi gibi düşünmekte ve sosyal, ekonomik, siyasal yaşamın her alanından çekmeyi savunmaktadır. Bu anlayışa göre alt yapı, eğitim, sağlık, sosyal güvenlik gibi faaliyet alanları dâhil olmak üzere güvenlik ve adalet dışındaki tüm hizmetleri toplumun kendisine bırakmak gerekir.” Yukarıdaki düşünce şekli aşağıdakilerden hangisini tanımlamaktadır.
Seçenekler
A
Liberteryen düşünce
B
Sosyal Liberalizm
C
Mutlakiyetçi düşünce
D
Klasik Liberalizm
E
Nasyonal Sosyalizm
Açıklama:
Hans-Hermann Hoppe, Robert Nozick ve Ayn Rand gibi düşünürler tarafından geliştirilen bu anlayış, devleti bir gece bekçisi gibi düşünmekte ve sosyal, ekonomik, siyasal yaşamın her alanından çekmeyi savunmaktadır. Liberteryen anlayışa göre alt yapı, eğitim, sağlık, sosyal güvenlik gibi faaliyet alanları dâhil olmak üzere güvenlik ve adalet dışındaki tüm hizmetleri toplumun kendisine bırakmak gerekir.
Soru 27
Aşağıdakilerden hangisi Liberalizmin, dört temel değerlerinden birisi değildir.
Seçenekler
A
Bireycilik
B
Özgürlük
C
Akılcılık
D
Çoğulculuk
E
Hoşgörüdür
Açıklama:
Liberalizmin, ikisi bireye, ikisi de toplumsal yaşama ait olmak üzere dört temel değeri bireycilik, özgürlük, çoğulculuk ve hoşgörüdür.
Soru 28
Aşağıdakilerden hangisi muhafazakâr düşüncenin tepki gösterdiği hususlardan birisi değildir?
Seçenekler
A
Aydınlanma Düşüncesi
B
Fransız Devrimi’nde somutlaşan devrimci siyaset pratiği
C
Sosyalist Hareketler
D
Sanayi Devrimi sonrası şekillenen toplumsal yapı
E
Kademeli evrim yoluyla değişim
Açıklama:
Muhafazakârlar, değişimin kademeli ve evrim yoluyla gerçekleşerek toplumsal kurumların ve kesimlerin bunu hazmetmesini, dolayısıyla toplumsal dengeyi bozmayacak şekilde olmasını savunurlar.
Soru 29
Aşağıdakilerden hangisi sosyalist rejimlerin özelliklerinden birisi değildir.
Seçenekler
A
Tek partili bir sistem hakimdir.
B
Mülkiyet ve üretim devlete geçmiştir
C
İnsan hakları ve özgürlükler artmıştır
D
Toplumun sosyalist ideolojiye göre dönüştürülmesi öngörülmüştür
E
Sistemin meşruiyeti sosyalist ideolojiye dayanmıştır
Açıklama:
Bununla birlikte, sosyalist rejimde özgürlüklerin kısıtlanması, insan haklarının ihlal edilmesi gibi hususlar Doğu Avrupa ve Rusya’daki sosyalist rejimlerin 1989 yılından itibaren yıkılmasına yol açmıştır.
Soru 30
Das Capital’in ikinci ve üçüncü ciltleri, aşağıdaki isimlerden hangisi tarafından yazılmıştır?
Seçenekler
A
Karl Marx
B
Friedrich Engels
C
Che Guvara
D
Vladimir Lenin
E
Mao Zedong
Açıklama:
Das Capital’in ikinci ve üçüncü ciltleri, ölümünden sonra arkadaşı Engels tarafın-
dan tamamlanmıştır.
dan tamamlanmıştır.
Soru 31
Sosyal demokrasi düşüncesi, on dokuzuncu yüzyılda eşitlik temelinde ortaya çıkıp gelişen bir düşünce biçimidir. Sosyal demokrasi düşüncesinin öncüleri başlangıçta radikal devrimci bir yoldan sosyalizme gitmeyi amaçlamışlardı. Ancak zamanla bu düşünceden vazgeçerek
kapitalizm ve demokrasi içinde kalarak sosyal kesimler arasında eşitlik temelinde bir düzen geliştirmeyi amaçladılar. Bu öncüler aşağıdakilerden hangileridir?
kapitalizm ve demokrasi içinde kalarak sosyal kesimler arasında eşitlik temelinde bir düzen geliştirmeyi amaçladılar. Bu öncüler aşağıdakilerden hangileridir?
Seçenekler
A
Karl Marx ve Friedrich Engels
B
Fidel Castro ve Che Guvara
C
Eduard Bernstein ve Karl Kautsky
D
John Stuart Mill ve Adam Smith
E
David Hume e Edmund Burke
Açıklama:
Sosyal demokrasi düşüncesi de on dokuzuncu yüzyılda eşitlik temelinde ortaya çıkıp gelişen bir düşünce biçimidir. Sosyal demokrasi düşüncesinin Eduard Bernstein ve Karl Kautsky gibi öncüleri başlangıçta Karl Marx gibi radikal devrimci bir yoldan sosyalizme gitmeyi amaçlamışlardı. Ancak zamanla bu düşünceden vazgeçerek kapitalizm ve demokrasi içinde kalarak sosyal kesimler arasında eşitlik temelinde bir düzen geliştirmeyi amaçladılar.
Soru 32
İnsanların doğuştan farklı olduklarını, bazı insanların üstün olarak yaratıldığını, yönetimin de doğal olarak bu insanlar tarafından üstlenilmesi gerektiğini savunur. Bunlara göre sıradan insanlar bir kitle oluştururlar. Bunlar, doğuştan üstün olan insanları takip etmek zorundadırlar. Bireyciliğin yok edilmesini, özel çıkarların tasfiye edilmesini, toplumdaki tüm farklı unsurların devletle bütünleştirilmesini, hepsinin devlet tarafından kuşatılmasını savunmuştur. Ebedi bir varlık olarak devletin toplumu çepeçevre kuşatmasını ve kendi dışında hiçbir şeye hayat hakkı tanımaması gerektiği ileri sürülmüştür. Bu ifadeler aşağıdaki hangi düşünce ve ideolojiyi tanımlamaktadır?
Seçenekler
A
Mutlakiyetçi düşünce
B
Sosyalizm
C
Komünizm
D
Faşizim
E
Liberalizm
Açıklama:
Faşizmin Düşünsel Temelleri
Modern dünyaya geldiğimizde faşist ideolojiye ilham veren başka düşünsel temeller de söz konusu olmuştur. Bu düşünürlerin yanı sıra, bireyciliğe karşı çıkan, insanların eşitliğini reddeden, homojen ve yekpare bir toplumu savunan, toplumun devletle kaynaşmasının önemine işaret eden, otoriter ve mutlak bir devlet anlayışını geliştiren çok sayıda düşünürün faşistler için ilham kaynağı oluşturduğunu söyleyebiliriz. Elit (seçkinci) teorinin fikir babaları olan Pareto, Mosca ve Michels, insanların doğuştan farklı olduklarını, bazı insanların üstün olarak yaratıldığını, yönetimin de doğal olarak bu insanlar tarafından üstlenilmesi gerektiğini savunmuşlardır. Bunlara göre sıradan insanlar bir kitle oluştururlar. Bunlar, doğuştan üstün olan insanları takip etmek zorundadırlar.
Modern dünyaya geldiğimizde faşist ideolojiye ilham veren başka düşünsel temeller de söz konusu olmuştur. Bu düşünürlerin yanı sıra, bireyciliğe karşı çıkan, insanların eşitliğini reddeden, homojen ve yekpare bir toplumu savunan, toplumun devletle kaynaşmasının önemine işaret eden, otoriter ve mutlak bir devlet anlayışını geliştiren çok sayıda düşünürün faşistler için ilham kaynağı oluşturduğunu söyleyebiliriz. Elit (seçkinci) teorinin fikir babaları olan Pareto, Mosca ve Michels, insanların doğuştan farklı olduklarını, bazı insanların üstün olarak yaratıldığını, yönetimin de doğal olarak bu insanlar tarafından üstlenilmesi gerektiğini savunmuşlardır. Bunlara göre sıradan insanlar bir kitle oluştururlar. Bunlar, doğuştan üstün olan insanları takip etmek zorundadırlar.
Soru 33
Aşağıdakilerden hangisi, modern dünyadaki mutlakıyetçi düşünce geleneğini başlatan düşünürdür?
Seçenekler
A
Immanuel Kant
B
Adam Smith
C
Niccolo Machiavelli
D
Alexis Tocqeuveille
E
Charles Louis de Secondat Montesquieu
Açıklama:
Sorunun doğru yanıtı için "MUTLAKİYETÇİ (OTORİTER) DÜŞÜNCE" başlığını okuyabilirsiniz.
Modern dünyadaki mutlakiyetçi düşünce geleneğini başlatan İtalyan düşünür Niccolo Mahciavelli’in temel amacı sınırsız güce sahip mutlak bir prensin şahsında İtalya topraklarında bulunan küçük güç merkezlerini bir araya getirerek güçlü bir İtalyan devleti ortaya çıkarmaktı.
Modern dünyadaki mutlakiyetçi düşünce geleneğini başlatan İtalyan düşünür Niccolo Mahciavelli’in temel amacı sınırsız güce sahip mutlak bir prensin şahsında İtalya topraklarında bulunan küçük güç merkezlerini bir araya getirerek güçlü bir İtalyan devleti ortaya çıkarmaktı.
Soru 34
Aşağıdakilerden hangisi, mutlakiyetçi düşüncenin devlet ve otoriteye yönelik savunuları içinde yer almaz?
Seçenekler
A
Birey karşısında devletin önemsenmesi
B
Kuşatıcı bir devlet otoritesine ihtiyaç duyulması
C
Devletin en üstün varlık kabul edilmesi
D
İktidarın serbest seçimlerle halkın rızasını alarak yönetime gelmesi
E
Çoğunluğun kabul ettiği bir yasanın mutlak doğru olması
Açıklama:
Sorunun doğru yanıtı için "LİBERALİZM" başlığını okuyabilirsiniz.
Diğer şıkların aksine "D" şıkkında, Liberalizmin siyâsî boyutunun bir özelliğine yer verilmiştir. Buna göre; her şeyden önce liberalizme göre yönetimin temeli halkın rızası olmalıdır. İktidar, serbest seçimler yoluyla halkın rızasını alarak yönetime gelmelidir.
Diğer şıkların aksine "D" şıkkında, Liberalizmin siyâsî boyutunun bir özelliğine yer verilmiştir. Buna göre; her şeyden önce liberalizme göre yönetimin temeli halkın rızası olmalıdır. İktidar, serbest seçimler yoluyla halkın rızasını alarak yönetime gelmelidir.
Soru 35
Aşağıdakilerden hangisi, liberteryen düşüncenin temsilcilerinden biridir?
Seçenekler
A
John Locke
B
Wilhelm Friedrich Hegel
C
Adam Smith
D
John Stuart Mill
E
Robert Nozick
Açıklama:
Sorunun doğru yanıtı için "LİBERALİZM" başlığını okuyabilirsiniz.
Liberalizm içinde gelişen üçüncü anlayış ise yirminci yüzyılda gelişen “liberteryen” düşüncedir. Hans-Hermann Hoppe, Robert Nozick ve Ayn Rand gibi düşünürler tarafından geliştirilen bu anlayış, devleti bir gece bekçisi gibi düşünmekte ve sosyal, ekonomik, siyasal yaşamın her alanından çekmeyi savunmaktadır.
Liberalizm içinde gelişen üçüncü anlayış ise yirminci yüzyılda gelişen “liberteryen” düşüncedir. Hans-Hermann Hoppe, Robert Nozick ve Ayn Rand gibi düşünürler tarafından geliştirilen bu anlayış, devleti bir gece bekçisi gibi düşünmekte ve sosyal, ekonomik, siyasal yaşamın her alanından çekmeyi savunmaktadır.
Soru 36
Aşağıdakilerden hangisi, Adam Smith'in ekonomi görüşlerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Üretilenlerin gümrük engeline takılmadan dünyaya pazarlanabilmesi
B
Firmaların devletin sınırlamasına maruz kalmaksızın yatırım ve üretim yapması
C
Burjuvazi ile proletaryanın kapitalist sistemde çatışma hâlinde olması
D
Ekonomi süreçlerinin üretici ile tüketicinin karşılıklı rızası üzerine bina edilmesi
E
Gücünü rekabetten alan ekonominin mal ve hizmetlerin kaliteli ve ucuza üretileceği
Açıklama:
Sorunun doğru yanıtı için "Marx’ta Tarihsel Materyalizm ve Sosyal Sınıflar" başlığını okuyabilirsiniz.
Sermaye sınıfı, üretim araçlarına (toprak, fabrika, para, kaynaklar, vs.) sahip olan sınıftır. Emekçi sınıf ise sadece emeğini satarak geçinmek zorunda kalan sınıftır. İki sınıf arasındaki ilişkiye Marx “üretim ilişkileri” der. Üretim ilişkileri bir çatışma ilişkisidir. Çünkü iki sınıfın çıkarları birbirinden keskin biçimde farklıdır. Çıkarları birbirinden ayrıldığı gibi iki sınıfa mensup insanların değer yargıları, dünya görüşleri, bilinçleri, kültürleri de birbirinden farklıdır. Bu nedenle burjuvazi ile proleterya çatışma halinde bulunurlar.
Sermaye sınıfı, üretim araçlarına (toprak, fabrika, para, kaynaklar, vs.) sahip olan sınıftır. Emekçi sınıf ise sadece emeğini satarak geçinmek zorunda kalan sınıftır. İki sınıf arasındaki ilişkiye Marx “üretim ilişkileri” der. Üretim ilişkileri bir çatışma ilişkisidir. Çünkü iki sınıfın çıkarları birbirinden keskin biçimde farklıdır. Çıkarları birbirinden ayrıldığı gibi iki sınıfa mensup insanların değer yargıları, dünya görüşleri, bilinçleri, kültürleri de birbirinden farklıdır. Bu nedenle burjuvazi ile proleterya çatışma halinde bulunurlar.
Soru 37
Aşağıdakilerden hangisi, muhafazakar düşüncenin tepki gösterdiği gelişmelerden biri değildir?
Seçenekler
A
Aydınlanma düşüncesi
B
Toplumun tarihsel birikimi
C
Devrimci siyaset uygulamaları
D
Sosyalist hareketler
E
Sanayileşen yeni toplumsal yapı
Açıklama:
Sorunun doğru yanıtı için "MUHAFAZAKÂRLIK" başlığını okuyabilirsiniz.
Aydınlanmacılara göre ideal varlığın kaynağı toplumdan, tarihten, kültürden, dinden ve gelenekten bağımsız olarak akıldır. Oysa muhafazakârlar, toplumsal değerlerin ve kurumların temelinin akla değil, toplumların tarihsel birikimine, kültürüne ve geleneğine dayandığını düşünürler.
Aydınlanmacılara göre ideal varlığın kaynağı toplumdan, tarihten, kültürden, dinden ve gelenekten bağımsız olarak akıldır. Oysa muhafazakârlar, toplumsal değerlerin ve kurumların temelinin akla değil, toplumların tarihsel birikimine, kültürüne ve geleneğine dayandığını düşünürler.
Soru 38
Aşağıdakilerden hangisi, otoriter muhafazakârlık düşüncesinin temsilcilerinden biridir?
Seçenekler
A
Louis de Bonald
B
Edmund Burke
C
Karl Marx
D
David Hume
E
Adam Smith
Açıklama:
Sorunun doğru yanıtı için "Muhafazakâr Düşüncede Devlet ve Otorite" alt başlığını okuyabilirsiniz.
Muhafazakârlar, kendi aralarında birçok konuda hemfikir olmalarına rağmen, muhafazakâr düşüncenin bugün genel olarak iki kulvarda yürüdüğü söylenebilir. Bunlardan biri “liberal” muhafazakârlık, diğeri ise “otoriter” muhafazakârlıktır. Birinci tarzdaki muhafazakârlığın en önemli iki ismi David Hume ile Edmund Burke’tür. İkincisinin ise Joseph de Maistre ile Louis de Bonald gibi Fransız kökenli düşünürlerdir.
Muhafazakârlar, kendi aralarında birçok konuda hemfikir olmalarına rağmen, muhafazakâr düşüncenin bugün genel olarak iki kulvarda yürüdüğü söylenebilir. Bunlardan biri “liberal” muhafazakârlık, diğeri ise “otoriter” muhafazakârlıktır. Birinci tarzdaki muhafazakârlığın en önemli iki ismi David Hume ile Edmund Burke’tür. İkincisinin ise Joseph de Maistre ile Louis de Bonald gibi Fransız kökenli düşünürlerdir.
Soru 39
Aşağıdakilerden hangisi Modern dünyaya damgasını basan düşünceler, arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Globalleşme
B
mutlakiyetçilik,
C
liberalizm,
D
sosyalizm,
E
faşizm ve sosyal demokrasi gibi
Açıklama:
Modern dünyaya damgasını basan mutlakiyetçilik, liberalizm, sosyalizm, muhafazakârlık, faşizm ve sosyal demokrasi gibi düşünceler, esas olarak devletin insan ve toplum yaşamındaki yeri ve sınırlarıyla ilgili soruya cevap vermeye çalışmaktadırlar
Globalleşme
Globalleşme
Soru 40
Mutlakiyetçi düşünce geleneği Avrupa’da hangi yüzyıldan itibaren yükselmeye başlamıştır?
Seçenekler
A
on altıncı
B
on beşinci
C
oncu
D
on birinci
E
on sekizinci
Açıklama:
Mutlakiyetçi düşünce geleneği Avrupa’da on altıncı yüzyıldan itibaren yükselmeye başlamıştır.
Soru 41
Mutlakiyetçi düşünce geleneği Avrupa’da on beşinci yüzyıldan itibaren önce hangi ülkede ulus devlete dönüşmüştür.?
Seçenekler
A
İspanya
B
İngiltere
C
Almanya
D
Fransa
E
İtalya
Açıklama:
Avrupa’da on beşinci yüzyıldan itibaren önce İspanya, daha sonra İngiltere, Fransa, Almanya ve İsviçre gibi ülkelerde, Orta Çağ boyunca yaşamış olan irili ufaklı güç merkezleri kralların şahsında bir araya gelerek ulus devlete dönüşmüştür.
Soru 42
Modern dünyadaki mutlakiyetçi düşünce geleneğini başlatan hangi İtalyan düşünürün temel amacı sınırsız güce sahip mutlak bir prensin şahsında İtalya topraklarında bulunan küçük güç merkezlerini bir araya getirerek güçlü bir İtalyan devleti ortaya çıkarmaktı?
Seçenekler
A
Niccolo Mahciavelli’in
B
Jean Jacques Rousseau
C
Jean Bodin
D
Wilhelm Friedrich Hegel
E
Keynes
Açıklama:
Modern dünyadaki mutlakiyetçi düşünce geleneğini başlatan Niccolo Mahciavelli’in İtalyan düşünürün temel amacı sınırsız güce sahip mutlak bir prensin şahsında İtalya topraklarında bulunan küçük güç merkezlerini bir araya getirerek güçlü bir İtalyan devleti ortaya çıkarmaktı
Soru 43
Aşağdaki kavramlardan hangisi bir toplumda tek tek herkesin iradesinin toplamı anlamına gelen tanımı kapsar?
Seçenekler
A
Milli irade
B
Kişisel irade
C
Bölgesel irade
D
Kısmi irade
E
Globalleşme
Açıklama:
Millî İrade: Bir toplumda tek tek herkesin iradesinin toplamı anlamına gelir.
Milli irade
Milli irade
Soru 44
Zıt kutupların birbiriyle çatışma hâlinde olduğunu savunan düşünce biçimine ne ad verilir?
Seçenekler
A
Diyalektik
B
Uzlaşma
C
Andlaşma
D
Münazara
E
Kavga
Açıklama:
Diyalektik: Zıt kutupların birbiriyle çatışma hâlinde olduğunu savunan düşünce biçimi.
Soru 45
Temel insan hakları, sınırlı devlet, hukukun üstünlüğü, serbest piyasa ekonomisi gibi değerleri savunan Liberalizm. Aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Klasik Liberalizm
B
Sosyal Liberalizm
C
liberteryen
D
Globalleşme
E
Muhafazakar
Açıklama:
Bugün liberalizm içinde gelişen üç ana akımdan söz edebiliriz. Bunlardan birincisi ve liberalizmin ana çerçevesini oluşturan “klasik liberalizm”dir. On yedinci yüzyılda ortaya çıkan klasik liberalizm, temel insan hakları, sınırlı devlet, hukukun üstünlüğü, serbest piyasa ekonomisi gibi değerleri savunmaktadır.
Soru 46
Aşağıdakilerden hangisi Liberalizmin, ikisi bireye, ikisi de toplumsal yaşama ait olmak üzere dört temel değeri arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Ahlak
B
bireycilik,
C
özgürlük,
D
çoğulculuk
E
hoşgörü,
Açıklama:
Liberalizmin, ikisi bireye, ikisi de toplumsal yaşama ait olmak üzere dört temel değeri bireycilik, özgürlük, çoğulculuk ve hoşgörüdür.
Ahlak
Ahlak
Soru 47
'Serbest piyasa ilkelerine göre işleyen ekonomi modeli. Bu ekonomik anlayışa göre devletin engeli olmaksızın her tür mal ve hizmetler özel sektör tarafından serbestçe üretilmeli ve fiyatlar piyasa şartlarında taraflar arasındaki anlaşmaya göre belirlenmelidir. ' tanımlayan kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Pazar Ekonomisi:
B
Karma Ekonomi
C
Tekel
D
Kartel
E
Sosyalizm
Açıklama:
Pazar Ekonomisi: Serbest piyasa ilkelerine göre işleyen ekonomi modeli. Bu ekonomik anlayışa göre devletin engeli olmaksızın her tür mal ve hizmetler özel sektör tarafından serbestçe üretilmeli ve fiyatlar piyasa şartlarında taraflar arasındaki anlaşmaya göre belirlenmelidir.
Soru 48
Aşağıdakilerden hangi düşünce, on dokuzuncu yüzyılda David Hume, Edmund Burke ve Joseph de Maistre gibi düşünürlerin tartışmalarıyla şekillenmiştir?
Seçenekler
A
Muhafazakâr düşünce,
B
Klasik liberalizm
C
Sosyal liberalizm
D
Sosyalizm
E
Globalleşme
Açıklama:
Muhafazakâr düşünce, on dokuzuncu yüzyılda David Hume, Edmund Burke ve Joseph de Maistre gibi düşünürlerin tartışmalarıyla şekillenmiştir.
Soru 49
Aşağıdakilerden hangisi, Karl Marx'ın betimlediği iki yapılı toplumsal yaşam alanındaki alt yapıya ilişkindir?
Seçenekler
A
Ahlak
B
Din
C
Kültür
D
Ekonomi
E
Aile
Açıklama:
Sorunun doğru yanıtı için "Marx’ta Tarihsel Materyalizm ve Sosyal Sınıflar" başlığını okuyabilirsiniz.
Marx’a göre tüm toplumsal yaşam alanı iki yapıya ayrılır: Alt yapı ve üst yapı. Alt yapı ekonomidir. Marx buna “üretim biçimi” der. Üst yapı ise ekonomik olmayan devlet, aile, din, kültür, ahlak gibi kurumlardan oluşur.
Marx’a göre tüm toplumsal yaşam alanı iki yapıya ayrılır: Alt yapı ve üst yapı. Alt yapı ekonomidir. Marx buna “üretim biçimi” der. Üst yapı ise ekonomik olmayan devlet, aile, din, kültür, ahlak gibi kurumlardan oluşur.
Soru 50
Aşağıdakilerden hangisi, başta sanayi olmak üzere, devleti her yere yayarak özel mülkiyeti devlete vermeyi ve demokrasiyi reforma tabi tutmayı öngören yumuşak bir sosyalizm fikrini ifade etmektedir?
Seçenekler
A
Liberteryenlik
B
Ütopik sosyalizm
C
Anarşizm
D
Hristiyan sosyalizmi
E
Fabianizm
Açıklama:
Sorunun doğru yanıtı için "SOSYAL DEMOKRASİ" başlığını okuyabilirsiniz.
Sosyal demokrasinin diğer bir kaynağı olan Fabianizm, İngiltere’de gelişmiş, başta sanayi olmak üzere, devleti her yere yaymayı, özel mülkiyeti devlete vermeyi ve demokrasiyi reforma tabi tutmayı öngören yumuşak bir sosyalizm fikrini savunmuştur.
Sosyal demokrasinin diğer bir kaynağı olan Fabianizm, İngiltere’de gelişmiş, başta sanayi olmak üzere, devleti her yere yaymayı, özel mülkiyeti devlete vermeyi ve demokrasiyi reforma tabi tutmayı öngören yumuşak bir sosyalizm fikrini savunmuştur.
Soru 51
Aşağıdakilerden hangisi toplumsal parçalanmışlığın ve bölünmüşlüğün üstesinden gelmek için güçlü bir devlet anlayışını öngörür?
Seçenekler
A
Sosyalizm
B
Liberalizm
C
Devletçilik
D
Muhafazakarlık
E
Mutlakiyetçilik
Açıklama:
Mutlakiyetçi düşünce geleneği Avrupa’da on altıncı yüzyıldan itibaren yükselmeye başlamıştır. Bu düşüncenin ortaya çıkmasının belli başlı bazı nedenleri vardır. Bunlardan biri ulus devlet oluşumunu tamamlayamayan parçalı güç merkezlerinin ulus devlete dönüştürülmesi ihtiyacıdır. Bu düşünce biçimi, genel olarak toplumsal parçalanmışlığın ve bölünmüşlüğün üstesinden gelmek için güçlü, mutlak ve sınırsız bir devlet anlayışı öngörmüştür. Doğru cevap E'dir.
Soru 52
Devlete tarih içinde diyalektik yoldan ulaşılaşağını savunan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Karl Marx
B
Willhelm Freidrich Hegel
C
John Stuart Mill
D
Adam Smith
E
Thomas Hobbes
Açıklama:
Hegel’de devlete sözleşme yoluyla değil, tarih içinde diyalektik yoldan ulaşılır. Sivil toplum içindeki farklı unsurlar arasındaki diyalektik ayrışma ve çatışma sonucunda devlet bir çözüm noktası olarak ortaya çıkar. Devlet ortaya çıktıktan sonra toplumu kendi şahsında homojen hâle getirir. Doğru cevap B'dir.
Soru 53
Aşağıdaki düşünürlerden hangisi klasik liberalizmin iki fikir babasından biridir?
Seçenekler
A
John Stuart Mill
B
Thomas H. Green
C
John Locke
D
Robert Nozick
E
Ayn Rand
Açıklama:
Klasik liberalizmin iki önemli fikir babası John Locke ile Adam Smith’tir. Locke, siyâsî liberalizm öğretisini geliştirirken Smith ise iktisadi liberalizm düşüncesini geliştirmiştir. Doğru cevap C'dir.
Soru 54
Toplumsal düzenin kaynağını tecrübe olarak gören görüş aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Liberalizm
B
Sosyalizm
C
Mutlakiyetçilik
D
Muhafazakarlık
E
Sosyal demokrasi
Açıklama:
Muhafazakâr düşünürlere göre toplumsal düzenin kaynağını akıl değil, tecrübe oluşturur. Tecrübe, muhafazakâr düşünürler için büyük önemi olan anahtar bir kavramdır. Tecrübe, içinde beşeri eylemin temeli olan gelenekleri, görenekleri, örf ve âdetleri, alışkanlıkları, teamülleri kısaca teorik ak- lın altından kalkamayacağı sosyal ve tarihsel pratikleri barındırır. Doğru cevap D'dir.
Soru 55
Aşağıdaki düşünürlerden hangisi bilimsel sosyalizm yaklaşımını geliştirmiştir?
Seçenekler
A
Karl Marx
B
Saint Simon
C
Robert Owen
D
Charles Fourier
E
William Morris
Açıklama:
Karl Marx, Hegel’in diyalektik yöntemini kullanarak kapitalizmin iç çelişkilerinden sosyalizme geçileceğini ileri sürmüştür. Marx bu yaklaşıma “bilimsel sosyalizm” adını vermiştir. Marx’tan sonra sosyalist düşünce artık bir ütopya olmaktan çıkmış, somut program ve eylemlerle gerçekleştirilebilir bir proje hâline gelmiştir. Doğru cevap A'dır.
Soru 56
Aşağıdakilerden hangisi köylülerin örgütlenerek siyasal egemenliği kurmasını öngörmüştür?
Seçenekler
A
Vladimir Lenin
B
Friedrich Engels
C
Mao Zedong
D
Fidel Castro
E
Eudard Bernstain
Açıklama:
Mao köylüye dayalı devrim stratejisi geliştirmiştir. Köylülerin örgütlenerek geniş toprak sahiplerinin ellerindeki topraklara el koyması ve böylece siyasal egemenliğini kurmasını öngörmüştür. Doğru cevap C'dir.
Soru 57
Aşağıdaki görüşlerden hangisi devletçi ya da karma bir ekonomik yaklaşımı savunur?
Seçenekler
A
Sosyalizm
B
Komünizm
C
Faşizm
D
Mutlakiyetçilik
E
Sosyal demokrasi
Açıklama:
Sosyal demokratlar devletçi veya karma bir ekonomik anlayışı savunurlar. Sosyal demokratların bu tarz bir ekonomi anlayışını savunmalarının nedeni refahın devlet eliyle dağıtılması düşüncesidir. Devlet ekonomik faaliyetler içinde yer alarak bir yandan istihdam imkânı yaratır, bir yandan da kaynak elde ederek bunu alt sosyal kesimlere transfer eder. Doğru cevap E'dir.
Soru 58
Aşağıdakilerden hangisi sosyal demokrasinin liberalizme yaklaştığı bir anlayışı ifade eder?
Seçenekler
A
Üçüncü yol
B
Karma ekonomi
C
Nasyonel sosyalizm
D
Liberteryenizm
E
Sosyal liberalizm
Açıklama:
Son yıllarda sosyal demokrat partiler, liberallerle birçok konuda benzer görüşleri savunmaya başlamışlardır. Bunun tipik örneği üçüncü yol hareketidir. İngiltere’de sosyolog Anthony Giddens tarafından geliştirilen ve İşçi Partisi’ne bir yol haritası oluşturan Üçüncü Yol, liberal ekonomi anlayışı ile sosyal demokrat sosyal devlet anlayışını sentezleyen bir düşünce biçimidir. Doğru cevap A'dır.
Soru 59
Aşağıdaki ülkelerden hangisi İkinci Dünya Savaşı sonrasında Doğu Avrupa'da sosyalizme geçen ülkelerden biri değildir?
Seçenekler
A
Macaristan
B
Yunanistan
C
Polonya
D
Bulgaristan
E
Yugoslavya
Açıklama:
İkinci Dünya Savaşı’ndan sonra Avrupa Berlin duvarıyla fiilen ikiye ayrılmıştır. Berlin’in doğu yakasındaki ülkeler sosyalizme geçmiştir. Doğu Almanya, Polonya, Macaristan, Çekoslovakya, Yugoslavya, Bulgaristan, Romanyave Arnavutluk böylece sosyalizmle yönetilen ülkeler hâline gelmiştir. Doğru cevap B'dir.
Soru 60
Aşağıdaki görüşlerden hangisi organik toplum görüşüne inanır?
Seçenekler
A
Sosyalizm
B
Liberalizm
C
Faşizm
D
Muhafazakarlık
E
Sosyal demokrasi
Açıklama:
Faşizm, organik bir toplum yapısına inanır. Organik toplum, farklılıklardan arındırılmış, sınıfların ve zümrelerin bulunmadığı, kaynaşmış, yekvücut olmuş ve aynı hedefe kitlenmiş olan bir toplumdur. Doğru cevap C'dir.
Ünite 7
Soru 1
Siyasi partilerin ilk adımları hangi ülkede ortaya çıkmıştır?
Seçenekler
A
ABD
B
Belçika
C
İsviçre
D
Birleşik Krallık
E
Fransa
Açıklama:
Siyasal parti kavramıyla, siyasal partiler hakkındaki temel bilgileri ve parti sistemlerini anlatabilecek,
Soru 2
Modern demokrasilerde daha ziyade şirket mantığı ile hareket ettikleri söylenilen, iktidara gelmek ve orada kalmayı her şeyin üzerinde tutan, bu amaç için modern reklamcılık ve bol paraya mal olan reklam kampanyalarından yararlanan parti türü hangisidir?
Seçenekler
A
İdeolojik partiler
B
Kadro partileri
C
Kartel partileri
D
Kitle partileri
E
Homojen partiler
Açıklama:
Siyasal parti kavramıyla, siyasal partiler hakkındaki temel bilgileri ve parti sistemlerini anlatabilecek,
Soru 3
Aşağıdakilerden hangisi kamuoyunun önem kazanmasını sağlayan önemli faktör değildir?
Seçenekler
A
Basım/yayım olanaklarının gelişmesi
B
Halk egemenliği fikrinin yaygınlaşması
C
Okuryazarlığın artması
D
Sanayileşmenin gelişmesi
E
İletişim olanaklarının gelişmesi
Açıklama:
Kamuoyu kavramı hakkında bilgi edinip, kamuoyunun ne olup olmadığı hakkındaki tartışmaları aktarabilecek,
Soru 4
Aşağıdakilerden hangisi kamuoyunu oluşturma araçlarından biri değildir?
Seçenekler
A
Yazılı medya
B
Kamuoyu araştırma şirketleri
C
Kanaat önderleri
D
Baskı grupları
E
Görsel medya
Açıklama:
Kamuoyu kavramı hakkında bilgi edinip, kamuoyunun ne olup olmadığı hakkındaki tartışmaları aktarabilecek,
Soru 5
Baskı gruplarına örnek olan seçenek aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Bürokrasi
B
İşçi ve işveren örgütleri
C
Üniversiteler
D
Ordu
E
Siyasi partiler
Açıklama:
Baskı grupları kavramını öğrenerek, baskı gruplarının ne gibi fonksiyonları yerine getirdiklerini açıklayabilecek,
Soru 6
“Bürokrasi geleneksel ya da karizmatik otorite biçimlerine değil de akılcı/hukuki kurallara dayanan modern toplumların ayırt edici özelliklerinden biridir” düşüncesinin sahibi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Alvin Gouldner
B
Ferrel Heady
C
Max Weber
D
Robert Dahl
E
Robert Michels
Açıklama:
Bürokrasinin ne olduğunu, nasıl bir gelişim gösterdiğini açıklayabilecek,
Soru 7
Her gelen siyasi iktidar çalışacağı bürokratları seçerek her defasında gerekli değişiklikleri gerçekleştirdiği bürokrasi türü aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Siyasi bürokrasi
B
Klasik bürokrasi
C
Otoriter bürokrasi
D
Demokratik bürokrasi
E
Geleneksel bürokrasi
Açıklama:
Bürokrasinin ne olduğunu, nasıl bir gelişim gösterdiğini açıklayabilecek,
Soru 8
Vatandaşların hiçbir aracıya gerek kalmadan bürokrasiye yönelik şikayetlerini yöneltebilecekleri örgütlenmeye ne denir?
Seçenekler
A
Arabulucular
B
Ombudsmanlar
C
Siyasi meclisler
D
Siyasi partiler
E
Yerel mahkemeler
Açıklama:
Demokratik rejimlerde bürokrasi siyaset ilişkilerinin nasıl cereyan ettiğini anlatabileceksiniz.
Soru 9
İşçi ve işveren ile birlikte diğer bütün sınıfların birbirine muhtaç ve uyumlu bir işleyişe sahip olmaları gerektiği ve bunun devlet tarafından organize edilmesi gerektiğini savunan rejim aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Demokratik rejimler
B
Diktatör rejimler
C
Korporatist rejimler
D
Liberal rejimler
E
Sosyalist rejimler
Açıklama:
Demokratik rejimlerde bürokrasi siyaset ilişkilerinin nasıl cereyan ettiğini anlatabileceksiniz.
Soru 10
Modern siyasi partilerin ilk adımı ne zaman atıldı?
Seçenekler
A
1810'lar
B
1820'ler
C
1840'lar
D
1850'ler
E
1870'ler
Açıklama:
Demokratik rejimlerde bürokrasi siyaset ilişkilerinin nasıl cereyan ettiğini anlatabileceksiniz.
Soru 11
Aşağıdakilerden hangisi kartel partisi özelliklerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Şirket mantığına sahip partilerdir.
B
İktidara gelmeyi ve orda kalmayı her şeyin üstünde tutarlar
C
Üyelerden ziyade devlete ve devlete tasarruf etmeye yönelen partilerdir.
D
Devlet kaynaklarını iktidarda kalmak için kullanırlar.
E
Az para kullanırlar ve profesyonel seçim kampanyalarına başvurmazlar.
Açıklama:
Siyasal parti kavramıyla, siyasal partiler hakkındaki temel bilgileri ve parti sistemlerini anlatabilecek,
Soru 12
Aşağıdakilerden hangisi hakim parti sisteminin özelliklerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Çoğulcu parti sistemidir.
B
Tekilci parti sistemidir.
C
Çoğunluk partisi dışındaki partilerin varlıklarına izin verilmez.
D
Diğer partiler yasal birer yarışçıdır.
E
Diğer partiler meşru birer yarışçıdır.
Açıklama:
Siyasal parti kavramıyla, siyasal partiler hakkındaki temel bilgileri ve parti sistemlerini anlatabilecek,
Soru 13
Aşağıdakilerden hangisi yeni sosyal hareketlerin özelliklerinden biridir?
Seçenekler
A
Siyasi parti ya da baskı gruplarının hiyerarşik yapısına yakındır.
B
Gönüllü katılımı siyasi gündemi etkilemeye çalışmaz.
C
Kendiliğinden ortaya çıkan isyan ya da ayaklanmalarla aynıdır.
D
Yenilikçi ve dikkat çeken katılım türleri vurgulanır.
E
Sosyo-Ekonomik Menfaat Saikini Öne Çıkarırlar
Açıklama:
Kamuoyu kavramı hakkında bilgi edinip, kamuoyunun ne olup olmadığı hakkındaki tartışmaları aktarabilecek,
Soru 14
Aşağıdakilerden hangisi sosyal medyanın özelliklerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Gönüllü katılımı esastır.
B
Siyasi parti yada baskı gruplarının hiyerarşik yapısına yakındır.
C
Hayat kalitesi ile ilgili meslekler ön plana çıkar.
D
Küreselleşme ve kapitalizm karşıtı hareketler vardır.
E
Yaşam tarzı ile ilgili meseleler ön plana çıkar.
Açıklama:
Kamuoyu kavramı hakkında bilgi edinip, kamuoyunun ne olup olmadığı hakkındaki tartışmaları aktarabilecek,
Soru 15
Aşağıdaki seçeneklerden hangisi propaganda ile ilgili söylenemez?
Seçenekler
A
Kitle iletişim araçlarıyla bilinçli bir şekilde hareket eder.
B
Liberal demokrasilerin ayrılmaz bir parçasıdır.
C
Propaganda yasal sürecin ayrılmaz bir parçasıdır.
D
Sadece totaliter ya da otoriter rejimlerin özelliğidir.
E
Gerçeğin bir kısmını söylemek propaganda yapmanın vazgeçilmez bir parçasıdır.
Açıklama:
Baskı grupları kavramını öğrenerek, baskı gruplarının ne gibi fonksiyonları yerine getirdiklerini açıklayabilecek,
Soru 16
Aşağıdaki seçeneklerden hangisi himayecilik özelliklerinden biridir?
Seçenekler
A
Himaye edilen patrona destek sağlanmaz.
B
Himaye uzaktan ilişkilere dayalıdır.
C
Klientelizm himayeciliğin diğer anlamıdır.
D
Himayecilik şehir toplumlarının özelliğidir.
E
Ucuz kredi sağlanmasında etkin bir yol değildir.
Açıklama:
Baskı grupları kavramını öğrenerek, baskı gruplarının ne gibi fonksiyonları yerine getirdiklerini açıklayabilecek,
Soru 17
Aşağıdaki ifadelerden hangisi Kamu Tercihi Okulu ile ilgili değildir?
Seçenekler
A
Makro iktisadi analiz kullanır.
B
Neo klasik ekonomi temelini kullanır.
C
Bürokratlar alıcı ve satıcı gibi hareket ederler.
D
Siyasetçiler alıcı ve satıcı gibi hareket ederler.
E
Seçmenler alıcı ve satıcı gibi hareket ederler.
Açıklama:
Bürokrasinin ne olduğunu, nasıl bir gelişim gösterdiğini açıklayabilecek,
Soru 18
Aşağıdaki ifadelerden hangisi Bürokrasi ve Siyaset için söylenemez?
Seçenekler
A
Bürokratların ağırlığı diktatörün tercihlerine bağlıdır.
B
Bürokratların ağırlığı siyaset yapma tarzına bağlıdır.
C
Bürokratların ağırlığı siyaset yapma gücüne bağlıdır.
D
Doğal kaynaklar zenginliğine dayalı devletlerde bürokratik yönetim geleneği çok gelişmiştir.
E
Doğal kaynaklar zenginliğine dayalı devletlerde bürokratik yönetim geleneği çok gelişmemiştir.
Açıklama:
Bürokrasinin ne olduğunu, nasıl bir gelişim gösterdiğini açıklayabilecek,
Soru 19
Bürokrasi ve Siyaset hakkında söylenilenlerin hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Bürokratlar siyasetle çok fazla ilgilenirler.
B
Güçlü siyasi iktidarların bürokrasiyi kontrol etme olasılıkları daha düşüktür.
C
Bürokratlar arası dayanışmada siyasal kontrol çok kolaydır.
D
Teknik uzmanlık siyasi güç kaynakları arasında sayılmaz.
E
Bağımsız medya bürokrasinin siyasi kontrolü açısından karışıklığa sebep olur.
Açıklama:
Bürokrasinin ne olduğunu, nasıl bir gelişim gösterdiğini açıklayabilecek,
Soru 20
Kamuoyu ile ilgili söylenenlerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Hükümetler kamuoyunu biçimlendirmeye çalışmaz.
B
Medya kamuoyu oluşturulmasında etkili olmaz.
C
Kamuoyu oluşumunda bütün siyasi güçler eşit bir biçimde yer alır.
D
Kamuoyu halkın kanaatleri anlamına gelir.
E
Hükümetler zaman zaman kamuoyuna ters düşen biçimde davranabilirler.
Açıklama:
Kamuoyu kavramı hakkında bilgi edinip, kamuoyunun ne olup olmadığı hakkındaki tartışmaları aktarabilecek,
Hükümetler her zaman kamuoyunu dikkate alarak adım atmazlar. Özellikle kamuoyunun kanaatleri ile kendi stratejileri çeliştiğinde hükümetler kendi kararlarını uygulamaya çalışabilirler.
Hükümetler her zaman kamuoyunu dikkate alarak adım atmazlar. Özellikle kamuoyunun kanaatleri ile kendi stratejileri çeliştiğinde hükümetler kendi kararlarını uygulamaya çalışabilirler.
Soru 21
Aşağıdakilerden hangisi sivil toplum kuruluşlarının özelliklerinden birisi değildir?
Seçenekler
A
Devletten bağımsız olmaları
B
Kamusal olaylar üzerinde durmaları
C
Kanun tasarısı hazırlamaları
D
Baskı gruplarının bir unsuru olmaları
E
Gönüllülük esasına dayalı olmaları
Açıklama:
Baskı grupları kavramını öğrenerek, baskı gruplarının ne gibi fonksiyonları yerine getirdiklerini açıklayabilecek,
Sivil toplum kuruluşları kanunlarda değişiklikler için mecliste baskı grubu olarak çalışabilirler fakat bu kuruluşların kanun tasarısı hazırlama gibi bir görevi bulunmamaktadır.
Sivil toplum kuruluşları kanunlarda değişiklikler için mecliste baskı grubu olarak çalışabilirler fakat bu kuruluşların kanun tasarısı hazırlama gibi bir görevi bulunmamaktadır.
Soru 22
Aşağıdakilerden hangisi bürokrasinin diğer anlamları arasında yer alır?
Seçenekler
A
Kamu yönetimi
B
Örgütsel verim
C
Katılmacı yönetim
D
Kamu denetçiliği
E
Himayecilik
Açıklama:
Bürokrasinin ne olduğunu, nasıl bir gelişim gösterdiğini açıklayabilecek,
Bürokrasi, kamu bürokrasisi, kamu yönetimi eş anlamlı olarak kullanılabilmekte ve siyasi iktidar tarafından alınan kararları uygulayarak rutin devlet işlerini yürüten devasa örgütlenmeyi ifade etmek için kullanılmaktadır.
Bürokrasi, kamu bürokrasisi, kamu yönetimi eş anlamlı olarak kullanılabilmekte ve siyasi iktidar tarafından alınan kararları uygulayarak rutin devlet işlerini yürüten devasa örgütlenmeyi ifade etmek için kullanılmaktadır.
Soru 23
Aşağıdakilerden hangisi kamuoyu oluşturma faaliyetlerinde etkili olan güç veya unsurlardan birisi değildir?
Seçenekler
A
Kanaat liderleri
B
Baskı grupları
C
Medya
D
Bürokrasi
E
Kamuoyu araştırma şirketleri
Açıklama:
Kamuoyu kavramı hakkında bilgi edinip, kamuoyunun ne olup olmadığı hakkındaki tartışmaları aktarabilecek,
Bürokratip yapının kamuoyu oluşturma gibi bir görevi bulunmamaktadır.
Bürokratip yapının kamuoyu oluşturma gibi bir görevi bulunmamaktadır.
Soru 24
Modern siyasi partiler hangi ülkede ortaya çıkmıştır ?
Seçenekler
A
ABD
B
Belçika
C
Hollanda
D
Birleşik Krallık
E
Fransa
Açıklama:
Siyasal parti kavramıyla, siyasal partiler hakkındaki temel bilgileri ve parti sistemlerini anlatabilecek,
Bir seçim ve temsil örgütü olarak modern siyasi partiler 1820’lerde ABD’de ortaya çıkmıştır.
Bir seçim ve temsil örgütü olarak modern siyasi partiler 1820’lerde ABD’de ortaya çıkmıştır.
Soru 25
Ferrel Heady’e göre iki tip bürokrasi çeşiti vardır. Bunlardan biri klasik bürokrasi, diğeri ise siyasi bürokrasidir. Aşağıdakilerden hangisi klasik bürokrasi tiplemesine yaklaşan ülkedir?
Seçenekler
A
İtalya
B
Fransa
C
Çin
D
İspanya
E
Türkiye
Açıklama:
Bürokrasinin ne olduğunu, nasıl bir gelişim gösterdiğini açıklayabilecek,
Klasik bürokrasi tiplemesine en çok yaklaşan ülkeler -aralarındaki çok önemli farklılıklara rağmen Almanya ve Fransa’dır.
Klasik bürokrasi tiplemesine en çok yaklaşan ülkeler -aralarındaki çok önemli farklılıklara rağmen Almanya ve Fransa’dır.
Soru 26
Baskı grupları aşağıdaki ülkelerden hangisinde yasama organı üyeleri ve yargı üzerinde etkili olmaya öncelik vermektedir?
Seçenekler
A
Almanya
B
Fransa
C
ABD
D
İngiltere
E
İsviçre
Açıklama:
Baskı grupları kavramını öğrenerek, baskı gruplarının ne gibi fonksiyonları yerine getirdiklerini açıklayabilecek,
Çoğu zaman ABD'nin başkenti Washington’da yoğunlaşan baskı grupları, kendi çıkarlarını daha iyi savunmak isteyen güçler tarafından kiralanırlar. Kongre üyeleri ve yargıçlar baskı gruplarının asıl hedefleridir.
Çoğu zaman ABD'nin başkenti Washington’da yoğunlaşan baskı grupları, kendi çıkarlarını daha iyi savunmak isteyen güçler tarafından kiralanırlar. Kongre üyeleri ve yargıçlar baskı gruplarının asıl hedefleridir.
Soru 27
“Bürokrasi geleneksel ya da karizmatik otorite biçimlerine değil de akılcı/hukuki kurallara dayanan modern toplumların ayırt edici özelliklerinden biridir.” Bu fikri savunan kişi kimdir?
Seçenekler
A
Karl Marx
B
John Locke
C
Ludwig von Misses
D
Max Weber
E
Jean-Jacques Rousseau
Açıklama:
Bürokrasinin ne olduğunu, nasıl bir gelişim gösterdiğini açıklayabilecek,
Alman sosyolog Max Weber’e göre bürokrasi geleneksel ya da karizmatik otorite biçimlerine değil de akılcı/hukuki kurallara dayanan modern toplumların ayırdedici özelliklerinden biridir. Bürokratik örgütlenmenin temel özelliği akılcılıktır.
Alman sosyolog Max Weber’e göre bürokrasi geleneksel ya da karizmatik otorite biçimlerine değil de akılcı/hukuki kurallara dayanan modern toplumların ayırdedici özelliklerinden biridir. Bürokratik örgütlenmenin temel özelliği akılcılıktır.
Soru 28
Bürokratın zıttı olarak alt kademe görevlerde çalışan kişi anlamına gelen kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Patron
B
Memur
C
Köle
D
Stajyer
E
CEO
Açıklama:
Bürokrasinin ne olduğunu, nasıl bir gelişim gösterdiğini açıklayabilecek,
Türkçe’de bürokrat denildiğinde daha çok bürokratik hiyerarşinin üst kademelerinde görev yapanlar anlaşılır. Alt kademe görevliler için ise bir işi yapmakla görevlendirilmiş kişi anlamına gelen “memur” kavramı kullanılır.
Türkçe’de bürokrat denildiğinde daha çok bürokratik hiyerarşinin üst kademelerinde görev yapanlar anlaşılır. Alt kademe görevliler için ise bir işi yapmakla görevlendirilmiş kişi anlamına gelen “memur” kavramı kullanılır.
Soru 29
Kamuoyu hakkında söylenilenlerin hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Hükümetler kamuoyuna ters düşen bir biçimde davranamazlar.
B
Kamuoyu çoğunluğun görüşü anlamına gelmez.
C
Kamuoyunun oluşumunda bütün siyasi güçler eşit bir biçimde yer almazlar.
D
Medya kamuoyu oluşturulmasında etkili bir araçtır.
E
Hükümetler de kamuoyunu biçimlendirmeye çalışırlar.
Açıklama:
Kamuoyu kavramı hakkında bilgi edinip, kamuoyunun ne olup olmadığı hakkındaki tartışmaları aktarabilecek,
Hükümetler, kamuoyunun fikri denilerek sunulan düflüncelerin ço¤unlu¤un önemli bir kısmının iradesini yansıtmayabileceği ihtimalinin yüksek oldu¤unu bilirler. Kamuoyunun hükümetin ne yapacağını değil de neler yapamayacağını daha fazla etkileme potansiyeline sahip olduğu söylenmişştir. Diğer bir deyişle, kamuoyu kararların alınmasında fazla etkili olmasa bile, hükümetlerin neleri yapamayacaklarının belirlenmesinde etkili olur.
Hükümetler, kamuoyunun fikri denilerek sunulan düflüncelerin ço¤unlu¤un önemli bir kısmının iradesini yansıtmayabileceği ihtimalinin yüksek oldu¤unu bilirler. Kamuoyunun hükümetin ne yapacağını değil de neler yapamayacağını daha fazla etkileme potansiyeline sahip olduğu söylenmişştir. Diğer bir deyişle, kamuoyu kararların alınmasında fazla etkili olmasa bile, hükümetlerin neleri yapamayacaklarının belirlenmesinde etkili olur.
Soru 30
Aşağıdakilerden hangisi siyasal partilerin işlevlerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Siyasetçi yetiştirmek
B
Farklı çıkarları temsil etmek
C
Kamusal meseleler hakkında görüş bildirmek
D
Üyelerinin siyasal sosyalleşmesine katkıda bulunmak
E
Üyelerine maddi çıkarlar sağlamak
Açıklama:
Siyasal parti kavramıyla, siyasal partiler hakkındaki temel bilgileri ve parti sistemlerini anlatabilecek,
Partiler, toplumsal talepleri dikkate alır, bunları bir siyasi paket hâline dönüştürüp,iktidara gelmeleri hâlinde neler yapacaklarını ifade ederek hedefler koyarlar,toplumu bu hedefler etrafında harekete geçirmeyi denerler. iktidara gelmeleri hâlinde,bu politikaları uygulamaya çalışırlar, durumun gereklerine göre değişiklikleri de yaparlar. Bu meyanda siyasal gündemin oluşturulmasında, ülkenin geleceğine ilişkin politikaların belirlenmesinde partiler başka hiçbir kişi ya da kurumun yerine getiremeyeceği önemli bir işlev yerine getirirler.
Partiler, toplumsal talepleri dikkate alır, bunları bir siyasi paket hâline dönüştürüp,iktidara gelmeleri hâlinde neler yapacaklarını ifade ederek hedefler koyarlar,toplumu bu hedefler etrafında harekete geçirmeyi denerler. iktidara gelmeleri hâlinde,bu politikaları uygulamaya çalışırlar, durumun gereklerine göre değişiklikleri de yaparlar. Bu meyanda siyasal gündemin oluşturulmasında, ülkenin geleceğine ilişkin politikaların belirlenmesinde partiler başka hiçbir kişi ya da kurumun yerine getiremeyeceği önemli bir işlev yerine getirirler.
Soru 31
Aşağıdakilerden hangisi parti sistemleri hakkında doğru bir bilgi değildir?
Seçenekler
A
Hakim parti siteminde hür seçimlere rağmen aynı parti seçim kazanır.
B
Ilımlı çok partili sistemde hükümet kurmak için iki ya da üç partili koalisyon gerekir.
C
İki partili sistemde kazanan ve kaybedenler bellidir.
D
Aşırı çok partili sistemlerde tek parti iktidar olabilir.
E
İki partili sistemde koalisyon kurmak gerekli değildir.
Açıklama:
Siyasal parti kavramıyla, siyasal partiler hakkındaki temel bilgileri ve parti sistemlerini anlatabilecek,
Diğer taraftan, ılımlı ya da aşırı çok partili sistemler her siyasi görüş ve toplumsal taleplerin bir biçimde hükümette yer almalarına imkan verir. Bu nedenle, ılımlı ya da aşırı çok parti sistemlerinin, sosyolojik anlamda azınlıkta kalan siyasi hareketlerin sistem karşıtı bir rotaya girmelerine engel olduğu ve böylece siyasal istikrara hizmet ettiği iddiaları da dile getirilmektedir
Diğer taraftan, ılımlı ya da aşırı çok partili sistemler her siyasi görüş ve toplumsal taleplerin bir biçimde hükümette yer almalarına imkan verir. Bu nedenle, ılımlı ya da aşırı çok parti sistemlerinin, sosyolojik anlamda azınlıkta kalan siyasi hareketlerin sistem karşıtı bir rotaya girmelerine engel olduğu ve böylece siyasal istikrara hizmet ettiği iddiaları da dile getirilmektedir
Soru 32
Aşağıdakilerden hangisi sivil toplum kuruluşlarının özelliklerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Gönüllülük
B
Devletten bağımsızlık
C
Kamusal meselelere ilgi duyma
D
Siyasi iktidarı etkilemeye çalışma
E
Siyasi iktidara gelmeyi hedefleme
Açıklama:
Baskı grupları kavramını öğrenerek, baskı gruplarının ne gibi fonksiyonları yerine getirdiklerini açıklayabilecek,
Siyasi partilerden farklı olarak baskı gruplarının (sivil toplum kuruluşları) amacı iktidara gelmek değil, kendilerini ilgilendiren konularda lehlerine kararlar aldırmak için iktidardakileri etkilemeye çalışmaktır.
Siyasi partilerden farklı olarak baskı gruplarının (sivil toplum kuruluşları) amacı iktidara gelmek değil, kendilerini ilgilendiren konularda lehlerine kararlar aldırmak için iktidardakileri etkilemeye çalışmaktır.
Soru 33
Aşağıdakilerden hangisi baskı gruplarının özelliklerinden biridir?
Seçenekler
A
İktidara gelmeyi amaçlamak
B
Kanun çıkarmak
C
Hükümetlere her konuda yardımcı olmak
D
Siyasi partilerin yan kolu gibi çalışmak
E
İlgilendikleri konular hakkında kamuoyu oluşturmak
Açıklama:
Baskı grupları kavramını öğrenerek, baskı gruplarının ne gibi fonksiyonları yerine getirdiklerini açıklayabilecek,
Baskı grupları toplumsal kesim ya da grupların taleplerini örgütlü bir biçimde siyasal alana taşımayı amaçlarlar. Bu yönleriyle tıpkı siyasal partiler gibi devlet ile toplumu birbirine bağlayan ilişkiler ağının bir parçasıdırlar. Siyasi partilerden farklı olarak baskı gruplarının amacı iktidara gelmek değil, kendilerini ilgilendiren konularda lehlerine kararlar aldırmak için iktidardakileri etkilemeye çalışmaktır.
Baskı grupları toplumsal kesim ya da grupların taleplerini örgütlü bir biçimde siyasal alana taşımayı amaçlarlar. Bu yönleriyle tıpkı siyasal partiler gibi devlet ile toplumu birbirine bağlayan ilişkiler ağının bir parçasıdırlar. Siyasi partilerden farklı olarak baskı gruplarının amacı iktidara gelmek değil, kendilerini ilgilendiren konularda lehlerine kararlar aldırmak için iktidardakileri etkilemeye çalışmaktır.
Soru 34
Aşağıdakilerden hangisi hakim parti sisteminin özelliklerinden biridir?
Seçenekler
A
Birden fazla parti vardır ama bu partilerin seçim kazanma şansları yoktur
B
Serbest ve rekabetçi seçimler yapılmakta ancak aynı parti seçimleri kazanmaktadır.
C
Hükümet kurmak için koalisyon kurmak şarttır.
D
Sadece tek parti vardır.
E
Siyasal kutuplaşma söz konusudur.
Açıklama:
Siyasal parti kavramıyla, siyasal partiler hakkındaki temel bilgileri ve parti sistemlerini anlatabilecek,
Hakim parti sisteminde hür ve serbest seçimlere rağmen seçimleri ağırlıklıvolarak aynı parti kazanır ve hükümeti kurar
Hakim parti sisteminde hür ve serbest seçimlere rağmen seçimleri ağırlıklıvolarak aynı parti kazanır ve hükümeti kurar
Soru 35
Aşağıdakilerden hangisi medya ve kamuoyu hakkında doğru bir bilgidir?
Seçenekler
A
Medya kamuoyunu oluşturan tek unsurdur.
B
Medya’nın tek amacı para kazanmaktır.
C
Kamuoyu çoğunluğun kanaatleri anlamına gelmez.
D
Medya toplumsal/siyasal gerçeği bir ayna gibi yansıtır.
E
Hükümetler kamuoyu oluşturmaya çalışmazlar.
Açıklama:
Kamuoyu kavramı hakkında bilgi edinip, kamuoyunun ne olup olmadığı hakkındaki tartışmaları aktarabilecek,
Kamuoyu , ortak, herkesi ilgilendiren, kamuya ilişkin meselelerde hakim olan fikirler akla gelir.
Kamuoyu , ortak, herkesi ilgilendiren, kamuya ilişkin meselelerde hakim olan fikirler akla gelir.
Soru 36
Aşağıdakilerden hangisi Weberci anlamda bürokrasinin özelliklerinden biridir?
Seçenekler
A
Kayırmacılık
B
Şekilcilik
C
Siyasete yönelik ilgi
D
Liyakate dayalı yükselme
E
Keyfilik
Açıklama:
Bürokrasinin ne olduğunu, nasıl bir gelişim gösterdiğini açıklayabilecek,
19. yüzyıl öncesindeki mutlakiyetçi devletlerde, devlet işlerini görenler çoğunlukla imparatorun kişisel hizmetlileri statüsündeydiler. Bu görevlileri yetiştirmek üzere özel eğitimin verildiği bilinmekle beraber, son tahlilde imparatorun iradesi belirleyici olmaktaydı. Keza, belli pozisyonların belli bir ücret mukabilinde asiller tarafından satın alınması uygulaması da yaygındı. Burada da bazı azınlık gruplarını bu özellikleri nedeniyle belli pozisyonlara geçebilmeleri söz konusuydu. Böyle olunca da kayırmacılık, verimsizlik ve keyfilik gözleniyordu. Weber, ideal tip olarak bürokrasi kavramını bu ve benzeri modernlik öncesi örgütlenme tarzının zıddı olarak geliştirmiştir.
19. yüzyıl öncesindeki mutlakiyetçi devletlerde, devlet işlerini görenler çoğunlukla imparatorun kişisel hizmetlileri statüsündeydiler. Bu görevlileri yetiştirmek üzere özel eğitimin verildiği bilinmekle beraber, son tahlilde imparatorun iradesi belirleyici olmaktaydı. Keza, belli pozisyonların belli bir ücret mukabilinde asiller tarafından satın alınması uygulaması da yaygındı. Burada da bazı azınlık gruplarını bu özellikleri nedeniyle belli pozisyonlara geçebilmeleri söz konusuydu. Böyle olunca da kayırmacılık, verimsizlik ve keyfilik gözleniyordu. Weber, ideal tip olarak bürokrasi kavramını bu ve benzeri modernlik öncesi örgütlenme tarzının zıddı olarak geliştirmiştir.
Soru 37
Sivil toplum kuruluşları hakkında söylenilenlerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Devlet tarafından kurdurulurlar.
B
Amaçları iktidara gelmektir.
C
Üyelik zorunludur.
D
Tamamen özel çıkarları savunmak için kurulurlar.
E
Kamusal alanda faaliyet gösterirler.
Açıklama:
Baskı grupları kavramını öğrenerek, baskı gruplarının ne gibi fonksiyonları yerine getirdiklerini açıklayabilecek,
Baskı grupları ıtoplumsal kesim ya da grupların taleplerini örgütlü bir biçimde siyasal alana taşımayı amaçlarlar
Baskı grupları ıtoplumsal kesim ya da grupların taleplerini örgütlü bir biçimde siyasal alana taşımayı amaçlarlar
Soru 38
Bürokrasi ve Siyaset hakkında söylenilenlerin hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Bürokratlar siyasetle hiç ilgilenmezler.
B
Güçlü siyasi iktidarların bürokrasiyi kontrol etme olasılıkları daha yüksektir.
C
Bürokratlar arası dayanışma ne kadar kuvvetliyse, siyasi kontrol o kadar zor olur.
D
Bürokrasinin siyasi güç kaynakları arasında sahip olunan teknik uzmanlık da yer alır.
E
Bağımsız yargı ve medya bürokrasinin siyasi kontrolü açısından hayati bir öneme sahiptir.
Açıklama:
Bürokrasinin ne olduğunu, nasıl bir gelişim gösterdiğini açıklayabilecek,
Devlet, üzerine almış bulunduğu hizmetlerini yerine getirmek, alınan kararları uygulamak için memurlara ihtiyaç duyar. Bu yapılanmaya bürokrasi de denilir
Devlet, üzerine almış bulunduğu hizmetlerini yerine getirmek, alınan kararları uygulamak için memurlara ihtiyaç duyar. Bu yapılanmaya bürokrasi de denilir
Soru 39
Kadro partileri hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
Seçenekler
A
Üyelerle sıkı ilişkiler sürdürme, üyelerini parti yönetimi ve faaliyetlerine aktif bir biçimde katma gibi amaçları yoktur.
B
Düzenli bir üyelik sistemi yoktur.
C
Seçim zamanları dışında aktif bir parti örgütünden söz edebilmek kolay değildir.
D
Genellikle seçim zamanları aktif olan dar bir kadro ile faaliyet gösterirler.
E
Parti daha çok sivil toplum örgütüne benzer özelliklere sahiptir.
Açıklama:
Siyasal parti kavramıyla, siyasal partiler hakkındaki temel bilgileri ve parti sistemlerini anlatabilecek,
Sorulan soruda kadro ve kitle partilerinin özelliklerini öğrenilip öğrenilmediği değerlendirilmektedir.
Sorulan soruda kadro ve kitle partilerinin özelliklerini öğrenilip öğrenilmediği değerlendirilmektedir.
Soru 40
Siyasal partilerin ortaya çıkış ve gelişim süreci göz önüne alındığında aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
Seçenekler
A
Hükümdarların danışmak için düzenli olmayan aralıklarla topladıkları parlamentolarda çıkar ve ideoloji yakınlaşması temelinde ortaya çıkan gruplaşmalardan doğmuşlardır.
B
Siyasal partiler demokratik ülkelerde demokratik yollarla kurulan oluşumlardır.
C
Temsili demokrasi ve iktidarın sınırlandırılması olarak anayasacılık düşünceleriyle yakından bağlantılıdır.
D
Toplumun, toplumsal kesimlerin siyasete katılma taleplerinin arttığı bir dönemde ortaya çıkmış oluşumlardır.
E
Parlamento içinde doğan partiler yanında parlamento dışında doğan ve oy hakkının genişletilmesi temelinde örgütlenmiş partiler de vardır.
Açıklama:
Siyasal parti kavramıyla, siyasal partiler hakkındaki temel bilgileri ve parti sistemlerini anlatabilecek,
Bu soruda, siyasal partilerin tarihsel gelişimini ve hangi siyasal zeminde kurulduğu bilgisi ölçülmektedir. Bu sorudaki doğru cevap "B" şıkkıdır. çünkü siyasal partilerin tarihsel gelişimine bakıldığında, hepsi demokratik ülkelerde ve demokratik yollardan kurulmamıştır.
Bu soruda, siyasal partilerin tarihsel gelişimini ve hangi siyasal zeminde kurulduğu bilgisi ölçülmektedir. Bu sorudaki doğru cevap "B" şıkkıdır. çünkü siyasal partilerin tarihsel gelişimine bakıldığında, hepsi demokratik ülkelerde ve demokratik yollardan kurulmamıştır.
Soru 41
Daha çok kadro partilerini andırmakla beraber, kadro partilerine nazaran çok daha profesyonelce hareket eden ve modern pazarlama tekniklerini ustalıkla kullanan partilere ne ad verilmektedir?
Seçenekler
A
Hakim Parti
B
Kitle partisi
C
Kartel partisi
D
"Hepsini yakala" partileri
E
Tek Parti
Açıklama:
Siyasal parti kavramıyla, siyasal partiler hakkındaki temel bilgileri ve parti sistemlerini anlatabilecek,
Bu soruda, "kartel partisi" kavramının anlaşılıp anlaşılmadığı sorgulanmaktadır.
Bu soruda, "kartel partisi" kavramının anlaşılıp anlaşılmadığı sorgulanmaktadır.
Soru 42
Aşağıdakilerden hangisi demokratik toplumlardaki kamuoyu oluşturma araçlarından biri değildir?
Seçenekler
A
Sivil toplum örgütleri
B
Medya
C
Kanaat önderleri
D
Resmi kurumlar
E
Kamuoyu araştırma şirketleri
Açıklama:
Kamuoyu kavramı hakkında bilgi edinip, kamuoyunun ne olup olmadığı hakkındaki tartışmaları aktarabilecek,
Demokratik toplumlarda kamuoyu ve kamuoyunu oluşturma araçları bilgisi ölçülmüştür. Demokratik ülkelerde resmi kurumlar kamu oyu oluşturmak için kullanılmaz.
Demokratik toplumlarda kamuoyu ve kamuoyunu oluşturma araçları bilgisi ölçülmüştür. Demokratik ülkelerde resmi kurumlar kamu oyu oluşturmak için kullanılmaz.
Soru 43
Aşağıdakilerden hangisi "Baskı Grupları" olarak nitelendirilemez?
Seçenekler
A
Sendikalar
B
Üniversiteler
C
Terör örgütleri
D
Sivil toplum kuruluşları
E
Medya kuruluşları
Açıklama:
Baskı grupları kavramını öğrenerek, baskı gruplarının ne gibi fonksiyonları yerine getirdiklerini açıklayabilecek,
Bu soruda, "Baskı grupları" ana başlığı ile açıklanan konuda bahsi geçen temel baskı gruplarının bilinip bilinmediği bilgisi ölçülmektedir. Terör örgütleri illegal yapılanmalar olduğu için yasa dışı gruplardandır ve baskı grubu olarak adlandırılamaz.
Bu soruda, "Baskı grupları" ana başlığı ile açıklanan konuda bahsi geçen temel baskı gruplarının bilinip bilinmediği bilgisi ölçülmektedir. Terör örgütleri illegal yapılanmalar olduğu için yasa dışı gruplardandır ve baskı grubu olarak adlandırılamaz.
Soru 44
Aşağıdakilerden hangisi bürokrasi hakkında doğru bir bilgidir?
Seçenekler
A
Bürokrasi ordu ve polis teşkilatından oluşur.
B
Bürokrasinin gelişimi kapitalizmin gelişmesi ile ilişkili değildir.
C
Devletin artan toplumsal talepleri karşılamak için iyi örgütlenmiş personele ihtiyaç duyması bürokrasiyi zayıflatmıştır.
D
Bürokrasinin sağladığı hizmet çoğu zaman para ile ölçülebilmektedir.
E
Devlet, üzerine almış bulunduğu hizmetlerini yerine getirmek, alınan kararları uygulamak için bürokrasiye ihtiyaç duyar.
Açıklama:
Bürokrasinin ne olduğunu, nasıl bir gelişim gösterdiğini açıklayabilecek,
Bürokrasi kavramını anlayabilme ve bürokratik işleyişi açıklayabilme bilgisini ölçmektedir.
Bürokrasi kavramını anlayabilme ve bürokratik işleyişi açıklayabilme bilgisini ölçmektedir.
Soru 45
Aşağıdakilerden hangisi demokratik rejimlerde görülen bürokrasi açısından doğru bir bilgidir?
Seçenekler
A
Bürokratlar seçimlerle gelenlerin belirlediği politikaları uygulamakla yükümlüdürler.
B
Demokratik rejimlerde bürokrat ile siyasetçi ayrımını yapabilmek çok zordur.
C
Bürokratlar ülke siyasetini belirleyebilirler.
D
Bürokratlar seçmenlere hesap vermek durumundadır.
E
Bürokrasi tamamen lidere kişisel olarak bağlı isimlerden olabilir.
Açıklama:
Bürokrasinin ne olduğunu, nasıl bir gelişim gösterdiğini açıklayabilecek,
Soruda, demokratik rejimlerdeki bürokrasi kavramı ve işleyişi bilgisi ölçülmektedir.
Soruda, demokratik rejimlerdeki bürokrasi kavramı ve işleyişi bilgisi ölçülmektedir.
Soru 46
Çağdaş topluluklarda bürokrasi olgusuna en büyük önemi veren bilim adamı kimdir?
Seçenekler
A
Jean Bodin
B
Thomas Hobbes
C
Machiavelli
D
Max Weber
E
John Austin
Açıklama:
Bürokrasinin ne olduğunu, nasıl bir gelişim gösterdiğini açıklayabilecek,
Bürokrasi kavramına katkıda bulunmuş ünlü bilim adamı Max Weber'i bilip bilmediği bilgisi ölçülüyor.
Bürokrasi kavramına katkıda bulunmuş ünlü bilim adamı Max Weber'i bilip bilmediği bilgisi ölçülüyor.
Soru 47
Baskı gruplarından olan İşçi sendikaları hangi yöntemi kullanarak hükümetin kendilerini ciddiye almaları sağlar?
Seçenekler
A
Sosyal medya
B
Siyasi partiler
C
Grev
D
Sivil toplum kuruluşları
E
İşadamları
Açıklama:
Baskı grupları kavramını öğrenerek, baskı gruplarının ne gibi fonksiyonları yerine getirdiklerini açıklayabilecek,
Baskı grubu olan sendikaların hangi yöntemle hak aradıkları bilgisi ölçülmektedir.
Baskı grubu olan sendikaların hangi yöntemle hak aradıkları bilgisi ölçülmektedir.
Soru 48
Siyasi partilerin demokratik olamayacakları ve yönetici azınlıkların kendi liderliğine meydan okuyabilecek güçleri püskürtüp kendisini destekleye bileceklerin önünü açacağı tezleri ilk kez hangi siyaset bilimci tarafından dile getirilmiştir?
Seçenekler
A
Vilfredo Pareto
B
Roberto Michels
C
Wilhelm Friedrich Hegel
D
Mao Zedong
E
John Stuart Mill
Açıklama:
Siyasal parti kavramıyla, siyasal partiler hakkındaki temel bilgileri ve parti sistemlerini anlatabilecek,
Siyasi partiler hakkında fikir üretmiş Alman siyaset bilimci Robert Michels'in görüşlerinin öğrenilip öğrenilmediği bilgisi ölçülmektedir.
Siyasi partiler hakkında fikir üretmiş Alman siyaset bilimci Robert Michels'in görüşlerinin öğrenilip öğrenilmediği bilgisi ölçülmektedir.
Soru 49
Aşağıdakilerden hangisi siyasal partiler ile ilgili yanlış olarak verilmiştir?
Seçenekler
A
Siyasi partiler, seçimlerde halkın oylarını alarak iktidara gelme amacıyla, belli bir ideolojik uyum gösteren örgütlerdir.
B
Siyasi partiler, iktidarın bir parçası değillerdir.
C
Siyasi partiler, devletle toplum arasındaki bağlantı noktalarıdır.
D
Siyasi partilerin amacı, siyasal iktidara sahip olanları etkilemektir.
E
Siyasi partiler, muhalefet görevinde iken, topluma yakınlaşırlar.
Açıklama:
Siyasal parti kavramıyla, siyasal partiler hakkındaki temel bilgileri ve parti sistemlerini anlatabilecek,
Siyasi partiler seçimlerde halkın oylarını alarak iktidara gelme amacıyla örgütlenmiş, genellikle belli bir ideolojik uyum gösteren örgütlerdir. Amaç siyasi iktidara sahip olanları etkilemek değil, rekabetçi ve hür seçimler yoluyla o pozisyonlara gelebilmektir. Fakat siyasal partiler, iktidarın bir parçası değillerdir. Siyasal partiler devlet ile toplum aras›ndaki bağlantı noktalarından birini temsil ederler ve bir sarkaç gibi düşünülebilirler. Siyasal partiler iktidar olduklarında devletin en üst karar alma mevkilerini işgal etmiş olurlar. Muhalefette iken ise topluma yakınlaşırlar.
Siyasi partiler seçimlerde halkın oylarını alarak iktidara gelme amacıyla örgütlenmiş, genellikle belli bir ideolojik uyum gösteren örgütlerdir. Amaç siyasi iktidara sahip olanları etkilemek değil, rekabetçi ve hür seçimler yoluyla o pozisyonlara gelebilmektir. Fakat siyasal partiler, iktidarın bir parçası değillerdir. Siyasal partiler devlet ile toplum aras›ndaki bağlantı noktalarından birini temsil ederler ve bir sarkaç gibi düşünülebilirler. Siyasal partiler iktidar olduklarında devletin en üst karar alma mevkilerini işgal etmiş olurlar. Muhalefette iken ise topluma yakınlaşırlar.
Soru 50
Aşağıdakilerden hangisi baskı guruplarının özelliklerinden biri değildir?
Seçenekler
A
İktidara gelmeyi amaçlamaları.
B
Toplumsal kesim ya da grupların taleplerini örgütlü bir biçimde siyasal alana taşımayı amaçlamaları.
C
Devlet ile toplumu birbirlerine bağlayan bir unsur olmaları.
D
Kendilerini ilgilendiren konularda lehlerine kararlar aldırmak için iktidardakileri etkilemeyi amaçlamaları.
E
Bir ideali, bir fikri yaymak amacı ile kurulabilecek olmaları.
Açıklama:
Baskı grupları kavramını öğrenerek, baskı gruplarının ne gibi fonksiyonları yerine getirdiklerini açıklayabilecek,
Siyasi partilerden farklı olarak baskı gruplarının amacı iktidara gelmek değil, kendilerini ilgilendiren konularda lehlerine kararlar aldırmak için iktidardakileri etkilemeye çalışmaktır.
Siyasi partilerden farklı olarak baskı gruplarının amacı iktidara gelmek değil, kendilerini ilgilendiren konularda lehlerine kararlar aldırmak için iktidardakileri etkilemeye çalışmaktır.
Soru 51
Kamuoyu ve siyaset ilişkisi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Kamuoyu ve siyaset birbirlerinden bağımsız olarak işler.
B
Kamuoyu, çoğunluğun temsil edildiği fikirler bütünü olduğu için siyasiler buna saygı göstermek zorundadır.
C
Siyasi Partiler, bir kamuoyu aracı olan medyayı istedikleri doğrultuda yönlendirme hakkına sahiptirler.
D
Siyasi Partiler, politikalarını kamuoyundan bağımsız olarak belirlemelidirler.
E
Toplumun çoğunluğunun temsil ettiği fikirler bütünü olan kamuoyu, siyasi bir önem teşkil etmemektedir.
Açıklama:
Kamuoyu kavramı hakkında bilgi edinip, kamuoyunun ne olup olmadığı hakkındaki tartışmaları aktarabilecek,
Kamu böyle düşünüyor ya da istiyor denildiğinde çoğunluğun böyle istediği söylenmek istenir, demokrasi de çoğunluğun iradesi ise o hâlde kamuoyu denilen şeye siyasiler dahil herkesin saygı göstermesi gerekir.
Kamu böyle düşünüyor ya da istiyor denildiğinde çoğunluğun böyle istediği söylenmek istenir, demokrasi de çoğunluğun iradesi ise o hâlde kamuoyu denilen şeye siyasiler dahil herkesin saygı göstermesi gerekir.
Soru 52
Kitle partileri ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Kitle partileri üye sayılarını arttırmayı ve üyeler ile her zaman sıkı ilişkiler kurmayı hedefleyen partilerdir.
B
Yanlızca seçim zamanı aktif olurlar.
C
Kitle partilerinin üye sayılarını arttırmak ve üyeler ile sıkı ilişkiler kurmak gibi amaçları yoktur.
D
Düzenli bir üyelik sistemi yoktur.
E
Seçim zamanları dışında aktif bir parti örgütünden söz edilemez.
Açıklama:
Siyasal parti kavramıyla, siyasal partiler hakkındaki temel bilgileri ve parti sistemlerini anlatabilecek,
Kitle partileri üye sayılarını artırmayı ve üyeler ile her zaman sıkı ilişki kurmayı hedefleyen partilerdir. Parti, üye sayısını artırmaya çalışır, onları aktif tutar. Parti daha çok sivil toplum örgütüne benzer özelliklere sahiptir.
Kitle partileri üye sayılarını artırmayı ve üyeler ile her zaman sıkı ilişki kurmayı hedefleyen partilerdir. Parti, üye sayısını artırmaya çalışır, onları aktif tutar. Parti daha çok sivil toplum örgütüne benzer özelliklere sahiptir.
Soru 53
Bürokrasi ve siyaset ilişkisi açısından aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Bürokrasi siyaset ilişkisi demokrasiler açısından ciddi açmazlar üretme potansiyeline sahiptir.
B
Demokrasilerde, bürokrasiden beklenenler bazen çelişkili olabilmektedir.
C
Bürokrasinin siyasetçiler tarafından belirlenen politikaları uygulamak yerine, politikaların belirlenmesinde merkezi bir rol oynaması eleştirilere yol açmaktadır.
D
Bürokratlar her zaman siyasi iktidarın etkisinin dışında kalıp tamamen objektif bir yaklaşım sergilerler.
E
Bürokrat beğenmediği proje ve programların hayata geçirilmesine, eksik bilgi verme, hukuki engel yaratma, işi uzatma gibi yollarla sekte vurabilir.
Açıklama:
Demokratik rejimlerde bürokrasi siyaset ilişkilerinin nasıl cereyan ettiğini anlatabileceksiniz.
Profesyonellik anlayışı klasik bürokrasilerde yankı bulabilir. Bu tarz bir profesyonellik anlayışı yankı bulduğu ölçüde, bürokrat beğenmediği siyasal otoriteye saygı gösterme ahlaki sorumluluğunu hissedecek ve kendi yetki sınırlarını aşma eğilimi içine girmeyecektir.
Profesyonellik anlayışı klasik bürokrasilerde yankı bulabilir. Bu tarz bir profesyonellik anlayışı yankı bulduğu ölçüde, bürokrat beğenmediği siyasal otoriteye saygı gösterme ahlaki sorumluluğunu hissedecek ve kendi yetki sınırlarını aşma eğilimi içine girmeyecektir.
Soru 54
Aşağıdakilerden hangisi "Kamu Denetçiliği" kavramını tanımlar?
Seçenekler
A
Bürokratlar ile siyasetçiler arasında iletişimi güçlendirmek amacıyla kurulmuş bir örgütlenmedir.
B
Kamuyu ilgilendiren konularda nelerin nasıl yapıldığını kayda geçiren kurumdur.
C
Milletvekilllerinin, seçmenlerin bürokrasi ile olan ilişkilerinde ortaya çıkan tıkanıklıkları gidermek için kullandığı bir oluşumdur.
D
Bürokrasinin siyasetçiler tarafından kontrol edilmesidir.
E
Vatandaşların hiç bir aracıya gerek kalmadan bürokrasiye yönelik şikayetlerini iletebilecekleri bir örgütlenmedir.
Açıklama:
Demokratik rejimlerde bürokrasi siyaset ilişkilerinin nasıl cereyan ettiğini anlatabileceksiniz.
Türkçe’de tam bir karşılığı olmamakla beraber “Kamu Denetçiliği” diye çevrilen “Ombudsman” müessesesi vatandaşların hiç bir aracıya gerek kalmadan bürokrasiye yönelik şikayetlerini iletebilecekleri bir örgütlenmedir.
Türkçe’de tam bir karşılığı olmamakla beraber “Kamu Denetçiliği” diye çevrilen “Ombudsman” müessesesi vatandaşların hiç bir aracıya gerek kalmadan bürokrasiye yönelik şikayetlerini iletebilecekleri bir örgütlenmedir.
Soru 55
Siyasi bürokrasilerle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Siyasi bürokrasilerde bürokrasinin özerkliği yüksek değildir.
B
Siyasi iktidarlar bürokrasinin üst kadrolarını isteklerine göre değiştirebilir.
C
Bürokratlar, siyasetçiler tarafından seçilmeleri ve pozisyonlarını onlara borçlu olduklarını bilirler.
D
Siyasetçiler, atamak istedikleri bürokratları seçerken objektif olmaya özen gösterirler.
E
Bürokrasinin kalitesi, tamamen siyasetçinin yapacağı seçimlere bağlıdır.
Açıklama:
Demokratik rejimlerde bürokrasi siyaset ilişkilerinin nasıl cereyan ettiğini anlatabileceksiniz.
Her gelen siyasi iktidar, bürokrasinin üst kadrolarının çok önemli bir çoğunluğunu değiştirecek, beraber çalışmak istediği insanları göreve getirecektir. Buna ganimet sistemi de denilir. ABD ve çok daha az ölçüde olmak kaydıyla Büyük Britanya siyasi bürokrasi-lerin tipik örneği hüviyetindedir.
Her gelen siyasi iktidar, bürokrasinin üst kadrolarının çok önemli bir çoğunluğunu değiştirecek, beraber çalışmak istediği insanları göreve getirecektir. Buna ganimet sistemi de denilir. ABD ve çok daha az ölçüde olmak kaydıyla Büyük Britanya siyasi bürokrasi-lerin tipik örneği hüviyetindedir.
Soru 56
Aşağıdakilerden hangisi kamuoyunun önem kazanmasında etkili değildir?
Seçenekler
A
Siyasi iktidarların meşruiyetini halktan alması gerekliliği.
B
Halkın egemenliği fikrinin yaygınlaşması.
C
Monarşinin halkın üzerindeki etkisi.
D
Okur yazarlık oranının artması.
E
Basın, yayın ve iletişim olanaklarının genişlemesi
Açıklama:
Kamuoyu kavramı hakkında bilgi edinip, kamuoyunun ne olup olmadığı hakkındaki tartışmaları aktarabilecek,
Diğer şıkların zıttı olarak monarşinin direkt olarak kamuoyunun gelişmesine katkıda bulunduğu iddia edilemez.
Diğer şıkların zıttı olarak monarşinin direkt olarak kamuoyunun gelişmesine katkıda bulunduğu iddia edilemez.
Soru 57
Aşağıdakilerden hangisi ılımlı çok parti sisteminde yer almaz?
Seçenekler
A
Genellikle hiçbir parti tek başına hükümet kuracak kadar oy alamaz.
B
Hükümet kurabilmek için koalisyon kurmak zorunlu hale gelir.
C
Koalisyon iki yada üç parti tarafından kurulabilir.
D
Tek başına iktidara gelmek için partilerin amacı her zaman seçimleri kazanmaktır.
E
Ilımlı çok partili sistemler her siyasi görüşün ve toplumsal taleplerin bir biçimde hükümette yer almalarına imkan verir.
Açıklama:
Siyasal parti kavramıyla, siyasal partiler hakkındaki temel bilgileri ve parti sistemlerini anlatabilecek,
Ilımlı çok parti sisteminde, genellikle hiç bir parti tek başına hükümet kuracak kadar oy alamazlar. Hükümet kurabilmek için koalisyon kurmak zorunluluk hâline gelir. Bu nedenle seçimi kazanmak tek başına iktidarı getirmemektedir.
Ilımlı çok parti sisteminde, genellikle hiç bir parti tek başına hükümet kuracak kadar oy alamazlar. Hükümet kurabilmek için koalisyon kurmak zorunluluk hâline gelir. Bu nedenle seçimi kazanmak tek başına iktidarı getirmemektedir.
Soru 58
Aşağıdakilerden hangisi kitle partilerinin özelliklerinden birisidir?
Seçenekler
A
Seçmen tabanını genişletmeye öncelik vermezler.
B
Üyelerle sıkı ilişkiler kurma amaçları yoktur.
C
Üyelerini parti yönetimi ve faaliyetlerine aktif bir biçimde katma gibi amaçları yoktur.
D
Üye sayılarını arttırmayı ve sıkı ilişkiler kurmayı hedeflerler.
E
Düzenli bir üyelik sistemleri bulunmamaktadır.
Açıklama:
Siyasal parti kavramıyla, siyasal partiler hakkındaki temel bilgileri ve parti sistemlerini anlatabilecek,
Kitle partileri üye sayılarını artırmayı ve üyeler ile her zaman sıkı ilişki kurmayı hedefleyen partilerdir. Parti, üye sayısını artırmaya çalışır, onları aktif tutar. Parti daha çok sivil toplum örgütüne benzer özelliklere sahiptir. Sıradan üyeler, yerel parti kongrelerinde ve ulusal düzlemde parti içi hiyerarşinin oluşumunda önemli roller oynarlar. Keza, parti çizgisinin şekillenmesinde de üyelerin etkin olmasına özel gayret gösterilir, parti içi demokrasi yüceltilen bir değerdir.
Kitle partileri üye sayılarını artırmayı ve üyeler ile her zaman sıkı ilişki kurmayı hedefleyen partilerdir. Parti, üye sayısını artırmaya çalışır, onları aktif tutar. Parti daha çok sivil toplum örgütüne benzer özelliklere sahiptir. Sıradan üyeler, yerel parti kongrelerinde ve ulusal düzlemde parti içi hiyerarşinin oluşumunda önemli roller oynarlar. Keza, parti çizgisinin şekillenmesinde de üyelerin etkin olmasına özel gayret gösterilir, parti içi demokrasi yüceltilen bir değerdir.
Soru 59
Seçimlerde halkın oylarını alarak iktidara gelme amacıyla örgütlenmiş, genellikle belli bir ideolojik uyum gösteren örgütlere ne ad verilir?
Seçenekler
A
Dernek
B
Takım
C
Yönetim kurulu
D
Komisyon
E
Siyasi parti
Açıklama:
Siyasal parti kavramıyla, siyasal partiler hakkındaki temel bilgileri ve parti sistemlerini anlatabilecek,
Siyasi partiler seçimlerde halkın oylarını alarak iktidara gelme amacıyla örgütlenmiş, genellikle belli bir ideolojik uyum gösteren örgütlerdir. Amaç siyasi iktidara sahip olanları etkilemek değil, rekabetçi ve hür seçimler yoluyla o pozisyonlara gelebilmektir.
Siyasi partiler seçimlerde halkın oylarını alarak iktidara gelme amacıyla örgütlenmiş, genellikle belli bir ideolojik uyum gösteren örgütlerdir. Amaç siyasi iktidara sahip olanları etkilemek değil, rekabetçi ve hür seçimler yoluyla o pozisyonlara gelebilmektir.
Soru 60
Daha çok kadro partilerini andıran, kadro partilerine nazaran çok daha profesyonelce hareket eden ve modern pazarlama teknikleri kullanan partilere ne ad verilir?
Seçenekler
A
Siyasi parti
B
Çoklu parti
C
Koalisyon partisi
D
Kartel partisi
E
Muhalefet partisi
Açıklama:
Siyasal parti kavramıyla, siyasal partiler hakkındaki temel bilgileri ve parti sistemlerini anlatabilecek,
Son zamanlarda kartel partisi de denilen yeni bir kategori de geliştirilmiştir. Daha çok kadro partilerini andırmakla beraber, kartel partilerinin kadro partilerine nazaran çok daha profesyonelce hareket ettikleri ve modern pazarlama tekniklerini ustalıkla kullandıkları belirtilmiştir.
Son zamanlarda kartel partisi de denilen yeni bir kategori de geliştirilmiştir. Daha çok kadro partilerini andırmakla beraber, kartel partilerinin kadro partilerine nazaran çok daha profesyonelce hareket ettikleri ve modern pazarlama tekniklerini ustalıkla kullandıkları belirtilmiştir.
Soru 61
Aşağıdaki ifadelerden hangisi siyasal partiler için söylenemez?
Seçenekler
A
Siyasal partilerin gelişimi, demokratikleşme süreciyle, yakından bağlantılıdır.
B
Siyasal partiler, toplumun, siyasete katılma taleplerinin arttığı bir dönemde, bu ihtiyacı karşılayabilmek için ortaya çıkmış oluşumlardır.
C
Partiler, toplumsal talepleri dikkate alır, bunları bir siyasi paket hâline dönüştürüp, iktidara gelmeleri hâlinde neler yapacaklarını ifade ederek hedefler koyarlar.
D
Siyasi partiler, çeşitli kesimlerin arzu ve beklentilerini bir ayna gibi aynen yansıtırlar.
E
Siyasi partiler, geleceğin siyasal elitinin de yetiştiği yerlerdir.
Açıklama:
Siyasal parti kavramıyla, siyasal partiler hakkındaki temel bilgileri ve parti sistemlerini anlatabilecek,
Siyasi partiler, çeşitli kesimlerin arzu ve beklentilerini bir ayna gibi aynen yansıtmazlar. Toplumsal kesimlerle sürekli bir biçimde karşılıklı etkileşim içindedirler. Adına toplumsal dediğimiz talepler de bu karmaşık süreç içinde şekil alır.
Siyasi partiler, çeşitli kesimlerin arzu ve beklentilerini bir ayna gibi aynen yansıtmazlar. Toplumsal kesimlerle sürekli bir biçimde karşılıklı etkileşim içindedirler. Adına toplumsal dediğimiz talepler de bu karmaşık süreç içinde şekil alır.
Soru 62
Aşağıdakilerden hangisi kadro partisinin bir özelliğidir?
Seçenekler
A
Üye sayılarını artırmayı hedeflerler.
B
Üyeler, yerel parti kongrelerinde parti içi hiyerarşinin oluşumunda önemli roller üstlenirler.
C
Parti çizgisinin şekillenmesinde üyeler etkin rol oynarlar.
D
Üyeler parti yönetimi ve faaliyetlerine aktif bir biçimde katılmazlar.
E
Parti içi demokrasi yüceltilen bir değerdir.
Açıklama:
Siyasal parti kavramıyla, siyasal partiler hakkındaki temel bilgileri ve parti sistemlerini anlatabilecek,
Kadro partileri, genellikle seçim zamanları aktif olan dar bir kadro ile faaliyet gösteren seçmen tabanının genişletme ve dönüştürme işlevine öncelik vermeyen partilerdir. Üyelerle sıkı ilişkiler sürdürme, üyelerini parti yönetimi ve faaliyetlerine aktif bir biçimde katma gibi amaçları yoktur.
Kadro partileri, genellikle seçim zamanları aktif olan dar bir kadro ile faaliyet gösteren seçmen tabanının genişletme ve dönüştürme işlevine öncelik vermeyen partilerdir. Üyelerle sıkı ilişkiler sürdürme, üyelerini parti yönetimi ve faaliyetlerine aktif bir biçimde katma gibi amaçları yoktur.
Soru 63
Aşağıdakilerden hangisi hakim parti sistemini tanımlar?
Seçenekler
A
Siyasal mücadelenin partiler arasında değil, parti içi hizipler arasında cereyan ettiği bir sistemdir.
B
Bu sistemde kazananlar ve kaybedenler bellidir. Partiler yaptıkları ve yapamadıkları için sorumlu tutulurlar, sorumluluğu bir başka partinin üzerine atamazlar.
C
Siyasal mücadelenin iki parti arasında geçtiği ve bir partinin iktidarda diğerinin muhalefette olması anlamına geldiği sistemdir.
D
Genellikle hiç bir partinin tek başına hükümet kuracak oyu alamadığı, hükümet kurabilmek için koalisyonun zorunlu olduğu bir sistemdir.
E
Her siyasi görüş ve toplumsal taleplerin bir biçimde hükümette yer almasına imkan veren bir sistemdir.
Açıklama:
Siyasal parti kavramıyla, siyasal partiler hakkındaki temel bilgileri ve parti sistemlerini anlatabilecek,
Hakim parti sisteminde hür ve serbest seçimlere rağmen seçimleri ağırlıklı olarak aynı parti kazanır ve hükümeti kurar. Japonya’da Liberal Demokrat Parti (1955-1993), İsveç’te Sosyal Demokratik İşçi Partisi (1950-1991) hakim parti sisteminin örneklerindendir. Bu sistemde, siyasal mücadele partiler arasında değil, parti-içi hizipler arasında cereyan eder.
Hakim parti sisteminde hür ve serbest seçimlere rağmen seçimleri ağırlıklı olarak aynı parti kazanır ve hükümeti kurar. Japonya’da Liberal Demokrat Parti (1955-1993), İsveç’te Sosyal Demokratik İşçi Partisi (1950-1991) hakim parti sisteminin örneklerindendir. Bu sistemde, siyasal mücadele partiler arasında değil, parti-içi hizipler arasında cereyan eder.
Soru 64
Aşağıdaki ifadelerden hangisi klasik bürokraside siyaset-bürokrasi ilişkisi içinde yer almaz?
Seçenekler
A
Klasik bürokrasilerde soyut bir devlet anlayışı ve o devlete hizmet etme kavramı çok kuvvetlidir.
B
Klasik bürokrasi geleneğine sahip olan ülkelerde bürokratların seçimlerle gelen siyasetçilerin otoritesini küçümseme eğilimleri yüksek olabilir.
C
Klasik bürokrasi geleneğinde bürokrasinin görevi seçimle gelmiş olanların arzu ve talepleri doğrultusunda hizmet etmektir.
D
Klasik bürokraside bürokrasinin özerkliği yüksek değildir.
E
Klasik bürokraside bürokratlar sadece uygulama ile sorumludurlar. Sınırın aşılmasının profesyonelliğe uygun olmadığı düşünülür.
Açıklama:
Demokratik rejimlerde bürokrasi siyaset ilişkilerinin nasıl cereyan ettiğini anlatabileceksiniz.
Siyasi bürokrasilerde ise bürokrasinin özerkliği yüksek değildir. Her gelen siyasi iktidar, bürokrasinin üst kadrolarının çok önemli bir çoğunluğunu değiştirecek, beraber çalışmak istediği insanları göreve getirecektir. Bu durum klasik bürokrasi için geçerli değildir.
Siyasi bürokrasilerde ise bürokrasinin özerkliği yüksek değildir. Her gelen siyasi iktidar, bürokrasinin üst kadrolarının çok önemli bir çoğunluğunu değiştirecek, beraber çalışmak istediği insanları göreve getirecektir. Bu durum klasik bürokrasi için geçerli değildir.
Soru 65
Aşağıdakilerden hangisi Weber'in bürokrasi tanımında yer almaz?
Seçenekler
A
Bürokratın otoritesi, kişiliğinden ya da yeteneğinden kaynaklanır.
B
Bürokratik örgütlenmenin temel özelliği akılcılıktır.
C
Görev ve yetkiler takdir yetkisini en aza indirecek şekilde yasalar ve yönetmeliklerle açıkça belirtilmiştir.
D
Örgüt içinde kimlerin kimlere nasıl ve ne şekilde hesap verebileceklerine dair bir hiyerarşi vardır.
E
İşe alım ve yükseltilme kuralları liyakata dayalıdır.
Açıklama:
Bürokrasinin ne olduğunu, nasıl bir gelişim gösterdiğini açıklayabilecek,
Weber'e göre bürokratın otoritesi, kişiliğinden ya da yeteneğinden değil sahip olduğu pozisyondan kaynaklanır.
Weber'e göre bürokratın otoritesi, kişiliğinden ya da yeteneğinden değil sahip olduğu pozisyondan kaynaklanır.
Soru 66
1. Siyasi partiler seçimlerde halkın oyunu alarak iktidara gelme amacı taşırlar, bunun için örgütlenmişlerdir ve belli bir ideolojik uyum gösteren örgütlerdir. Buna göre aşağıdakilerden hangisi siyasi partiler için yanlıştır?
Seçenekler
A
a) Siyasi partiler muhalefette olduklarında toplumdan ve insandan uzaklaşırlar.
B
b) Siyasi parti denilen örgütlerde amaç siyasi iktidara sahip olanları etkilemek değil rekabetçi ve hür seçimler yoluyla o pozisyonlara gelebilmektir.
C
c) Siyasi partiler iktidarın bir parçası değillerdir.
D
d) Siyasi partiler devlet ile toplum arasındaki bağlantıyı temsil ederler.
E
e) Siyasal partiler iktidar olduklarında devletin en üst karar alma mekanizmalarına yerleşmiş olurlar.
Açıklama:
SİYASAL PARTİLER
Siyasi partiler seçimlerde halkın oylarını alarak iktidara gelme amacıyla örgütlenmiş,
genellikle belli bir ideolojik uyum gösteren örgütlerdir. Amaç siyasi iktidara
sahip olanları etkilemek değil, rekabetçi ve hür seçimler yoluyla o pozisyonlara
gelebilmektir. Fakat siyasal partiler, iktidarın bir parçası değillerdir. Siyasal partiler
devlet ile toplum arasındaki bağlantı noktalarından birini temsil ederler ve bir
sarkaç gibi düşünülebilirler. Siyasal partiler iktidar olduklarında devletin en üst
karar alma mevkilerini işgal etmiş olurlar.
Siyasi partiler seçimlerde halkın oylarını alarak iktidara gelme amacıyla örgütlenmiş,
genellikle belli bir ideolojik uyum gösteren örgütlerdir. Amaç siyasi iktidara
sahip olanları etkilemek değil, rekabetçi ve hür seçimler yoluyla o pozisyonlara
gelebilmektir. Fakat siyasal partiler, iktidarın bir parçası değillerdir. Siyasal partiler
devlet ile toplum arasındaki bağlantı noktalarından birini temsil ederler ve bir
sarkaç gibi düşünülebilirler. Siyasal partiler iktidar olduklarında devletin en üst
karar alma mevkilerini işgal etmiş olurlar.
Soru 67
2. Siyasi partiler anayasal şekli ve resmi olan bir sınırlar içinde faaliyet gösteren örgülerdir. Ayrıca siyasi partilerin resmi olmayan ve toplumsal ilişkileri olan bir yapıları da vardır ve bu ikinci yapıda sınırlar net bir biçimde belli değildir. Bu yapıya sahip olan siyasi partiler toplumla ilgili olarak hangi işi yaparlar?
Seçenekler
A
a) Toplum içindeki bağlantı noktalarını kendi iç yapısına aktararak yakından takip ederler.
B
b) Bir havuz gibi toplumsal talepleri toplarlar ve bu talepleri birbirleri ile bağdaştırmaya çalışırlar.
C
c) Devletin en üst karar alma mevkilerini denetim altına alabilmek için toplumla yakın ilişki halinde olurlar.
D
d) Rekabetçi ve hür siyasi partiler için gerekli olan toplumsal alt yapıyı oluştururlar.
E
e) Şekil ve resmi olarak hukuka bağlı olan yapılarını demokrasiye doğru toplumla birlikte hareket ederek kaydırırlar.
Açıklama:
SİYASAL PARTİLER
Muhalefette iken ise topluma yakınlaşırlar.
Anayasal, şeklî ya da resmî olan ile, toplumsal ve resmî ya da şeklî olmayan
arasındaki net bir biçimde belirlenmesi kolay olmayan sınırlar üzerinde faaliyet
gösterirler. Toplumsal taleplerin toplandığı bir havuz olan siyasal partiler bu talepleri
birbirleriyle bağdaştırmayı denerler.
Muhalefette iken ise topluma yakınlaşırlar.
Anayasal, şeklî ya da resmî olan ile, toplumsal ve resmî ya da şeklî olmayan
arasındaki net bir biçimde belirlenmesi kolay olmayan sınırlar üzerinde faaliyet
gösterirler. Toplumsal taleplerin toplandığı bir havuz olan siyasal partiler bu talepleri
birbirleriyle bağdaştırmayı denerler.
Soru 68
4. Siyasi partilerin ortaya çıkması ve gelişmesi bazı gelişmelerin sonucunda olmuştur. Aşağıdakilerden hangisi bu gelişmelerden birisi değildir?
Seçenekler
A
a) Temsili demokrasi ve iktidarın sınıflandırılması
B
b) Anayasalcılık düşüncesiyle demokratikleşme
C
c) İnsanların ortak siyasi amaçlar doğrultusunda bir araya gelmesi
D
d) Siyasi partilerin özdeşleştirilmesi ve siyasete katılma taleplerinin geri çevrilmesi
E
e) Sürekli bir organizasyon ve üyeliğe sahip olma anlamında kurumsallaşma
Açıklama:
SİYASİ PARTİLER
Birleşik Krallık parlamentosunda, liberaller (Whig) ile
muhafazakârların (Tory) ayrışması buna bir örnektir. Parlamento içinde doğan
partiler yanında, Britanya İşçi Partisi, Alman Sosyal Demokrat Partisi gibi parlamento
dışında doğan ve oy hakkının genişletilmesi temelinde örgütlenmiş partiler
de vardır. Bir seçim ve temsil örgütü olarak modern siyasi partiler 1820’lerde
ABD’de ortaya çıkmıştır. 1840’ların sonunda Belçika ve İsviçre, 1850’lerden itibaren
ise, Birleşik Krallık Liberal Partisi ortaya çıkmıştır.
Birleşik Krallık parlamentosunda, liberaller (Whig) ile
muhafazakârların (Tory) ayrışması buna bir örnektir. Parlamento içinde doğan
partiler yanında, Britanya İşçi Partisi, Alman Sosyal Demokrat Partisi gibi parlamento
dışında doğan ve oy hakkının genişletilmesi temelinde örgütlenmiş partiler
de vardır. Bir seçim ve temsil örgütü olarak modern siyasi partiler 1820’lerde
ABD’de ortaya çıkmıştır. 1840’ların sonunda Belçika ve İsviçre, 1850’lerden itibaren
ise, Birleşik Krallık Liberal Partisi ortaya çıkmıştır.
Soru 69
5. Siyasi partiler toplumun ve toplumsal kesimlerin siyasete katılma taleplerinin artmasıyla bu ihtiyacı karşılayabilmek için ortaya çıkmış oluşumlardır. Buna göre aşağıdakilerden hangisi siyasi partilerle ilgili olarak yanlıştır?
Seçenekler
A
a) Siyasi partilerin gelişimi demokratikleşme süreci ile birlikte olmuştur.
B
b) Siyasi partiler bir toplumdaki çatışan eksenlerin ve çatışan siyasi güçleri değiştikçe değişen yapılar değildirler.
C
c) Avrupa’da Fransız devrimi ve endüstri devrimi, siyasi partileri ortaya çıkartan yeni çatışma eksenlerini besleyen iki esaslı dinamik olmuştur.
D
d) Örneğin aristokrasi ile burjuvazi, kiliseyi savunanlar ile sorgulayanlar, modernleşmeci milliyetçiler ile yerel özerlikleri korumayı savunanlar Avrupa’daki siyasi partileri şekillendiren çatışma eksenleri olmuştur.
E
e) Batı dışındaki ülkelerde ve homojen yapısı olmayan ülkelerde ise siyasi partiler savaşlar, devrimler ve iç karışıklıklar ile elde edilmiştir.
Açıklama:
SİYASİ PARTİLER
Siyasal partilerin gelişimi, temsilî demokrasi ve iktidarın sınırlandırılması olarak
anayasacılık düşünceleriyle kısaca demokratikleşme süreciyle, yakından bağlantılıdır.
Modern öncesi dönemlerde de insanlar ortak siyasi amaçlar doğrultusunda
biraraya gelip, hükümdarlar ya da diğer ufak çaplı yerel yöneticiler üzerinde
taleplerde bulunmaktaydılar. Fakat bunlar, siyasi partilerden farklı olarak sürekli
bir organizasyon ve üyeliğe sahip olma anlamında kurumsallaşmış değillerdi.
Siyasal partiler, toplumun, toplumsal kesimlerin siyasete katılma taleplerinin
arttığı bir dönemde, bu ihtiyacı karşılayabilmek için ortaya çıkmış oluşumlardır.
Diğer taraftan, siyasal partilerin gelişimini sadece demokratikleşme ile özdeşleştirmek
de doğru değildir.
Siyasal partilerin gelişimi, temsilî demokrasi ve iktidarın sınırlandırılması olarak
anayasacılık düşünceleriyle kısaca demokratikleşme süreciyle, yakından bağlantılıdır.
Modern öncesi dönemlerde de insanlar ortak siyasi amaçlar doğrultusunda
biraraya gelip, hükümdarlar ya da diğer ufak çaplı yerel yöneticiler üzerinde
taleplerde bulunmaktaydılar. Fakat bunlar, siyasi partilerden farklı olarak sürekli
bir organizasyon ve üyeliğe sahip olma anlamında kurumsallaşmış değillerdi.
Siyasal partiler, toplumun, toplumsal kesimlerin siyasete katılma taleplerinin
arttığı bir dönemde, bu ihtiyacı karşılayabilmek için ortaya çıkmış oluşumlardır.
Diğer taraftan, siyasal partilerin gelişimini sadece demokratikleşme ile özdeşleştirmek
de doğru değildir.
Soru 70
6. Bir toplumdaki çatışma eksenleri ve çatışan siyasi güçler değiştikçe bu güçlerin temsilcileri olan siyasi partiler de değişir. Siyasi partiler bir ayna gibi çeşitli kesimlerin arzu ve beklentilerini aynen yansıtmazlar, bunun yerine adına toplum dediğimiz karmaşık bir süreç içinde taleplerle birlikte şekil alırlar. Buna göre aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
a) Siyasi partiler dünyanın hedeflerini ülkeye getirirler, toplumu bu hedefler etrafına yerleştirirler ve her şeyi değiştirirler.
B
b) Siyasal partiler toplumsal tabanları biçimlendirirler ve yönlendirirler.
C
c) Siyasi partiler, siyasal kimliklerin inşasında önemli rol oynarlar.
D
d) Siyasal partilerin kurumsallaştığı ülkelerde vatandaşlar kendi siyasi oryantasyonlarını parti kimliği ile yaparlar.
E
e) Siyasi partiler, toplumsal talepleri bir paket haline dönüştürürler ve iktidara gelmelerinde neler yapacaklarını ifade edecek hedefler koyarlar.
Açıklama:
SİYASİ PARTİLER
Bir toplumdaki çatışma eksenleri ve çatışan siyasi güçler değiştikçe bu güçlerin
temsilcileri olan siyasal partiler de değişirler. Avrupa’da Fransız Devrimi ve
ilk kez İngiltere’de gerçekleşen Endüstri Devrimi siyasi partileri ortaya çıkaracak
yeni çatışma eksenlerini besleyen iki esaslı dinamiktir. Aristokrasi ile burjuvazi,
burjuvazi ile işçi sınıfı, kiliseyi sorgulayanlar ile onu savunanlar, modernleşmeci
milliyetçiler ile yerel özerkliklerini korumak isteyen çevre güçleri arasındaki güç
mücadeleleri Avrupa’da siyasal partileri şekillendiren başlıca çatışma eksenleri olmuştur.
Batı dışı ülkelerde ise siyasal bağımsızlık için mücadele eden güçler partileri
oluşturabilmişlerdir. Keza, yine bu ülkelerde, homojen bir millî devlet insaası
ve modernleşmeyi hedefleyen partiler ile ulus inşaası sürecinde azınlıkta kalan
grupları temsil etme iddiasıyla beraber, farklı modernleşme arayışlarını hayata
geçirmeye çalışan partiler de rol oynayabilmişlerdir.
Bir toplumdaki çatışma eksenleri ve çatışan siyasi güçler değiştikçe bu güçlerin
temsilcileri olan siyasal partiler de değişirler. Avrupa’da Fransız Devrimi ve
ilk kez İngiltere’de gerçekleşen Endüstri Devrimi siyasi partileri ortaya çıkaracak
yeni çatışma eksenlerini besleyen iki esaslı dinamiktir. Aristokrasi ile burjuvazi,
burjuvazi ile işçi sınıfı, kiliseyi sorgulayanlar ile onu savunanlar, modernleşmeci
milliyetçiler ile yerel özerkliklerini korumak isteyen çevre güçleri arasındaki güç
mücadeleleri Avrupa’da siyasal partileri şekillendiren başlıca çatışma eksenleri olmuştur.
Batı dışı ülkelerde ise siyasal bağımsızlık için mücadele eden güçler partileri
oluşturabilmişlerdir. Keza, yine bu ülkelerde, homojen bir millî devlet insaası
ve modernleşmeyi hedefleyen partiler ile ulus inşaası sürecinde azınlıkta kalan
grupları temsil etme iddiasıyla beraber, farklı modernleşme arayışlarını hayata
geçirmeye çalışan partiler de rol oynayabilmişlerdir.
Soru 71
7. Siyasi partilerin bir kısmı, geleceğin siyasi elitlerini içinden yetiştirir. Aşağıdaki partilerden hangisi bu elitlerin yetişmesinde etkin rol oynayan parti sistemidir?
Seçenekler
A
Kitle partisi
B
Kadro Partisi
C
Kartel parti
D
Temsil partileri
E
Az gelişmiş ülke partileri
Açıklama:
SİYASİ PARTİLER
Kitle partileri, üyelerinin yetişmesine ve onların parti içerisinde ve ülke de etkin olarak siyasal rol almaları noktasında önemli işlevi olan partilerdir. Kitle partileri bu bağlamda üye sayılarını artırmayı ve üyeler ile her zaman sıkı ilişki kurmayı hedefleyen partilerdir. Parti, üye sayısını artırmaya çalışır, onları aktif tutar. Parti daha çok sivil toplum örgütüne benzer özelliklere sahiptir. Sıradan üyeler, yerel parti kongrelerinde ve ulusal düzlemde parti içi hiyerarşinin oluşumunda önemli roller oynarlar.
Kitle partileri, üyelerinin yetişmesine ve onların parti içerisinde ve ülke de etkin olarak siyasal rol almaları noktasında önemli işlevi olan partilerdir. Kitle partileri bu bağlamda üye sayılarını artırmayı ve üyeler ile her zaman sıkı ilişki kurmayı hedefleyen partilerdir. Parti, üye sayısını artırmaya çalışır, onları aktif tutar. Parti daha çok sivil toplum örgütüne benzer özelliklere sahiptir. Sıradan üyeler, yerel parti kongrelerinde ve ulusal düzlemde parti içi hiyerarşinin oluşumunda önemli roller oynarlar.
Soru 72
8. Üyelerle sıkı ilişkiler sürdürme, üyelerini parti yönetimi ve faaliyetlerine aktif bir biçimde katma amacı olmayan ve genellikle seçim zamanları aktif olan, dar kadrolarıyla faaliyet gösteren siyasi partiler hangileridir?
Seçenekler
A
a) Dönüştürme amaçlı partiler
B
b) Katma amaçlı partiler
C
c) Kadro partiler
D
d) Kitle partileri
E
e) Seçmen tabanlı partiler
Açıklama:
SİYASİ PARTİLER
Amerika Birleşik Devletleri’ndeki Demokrat Parti ve Cumhuriyetçi Parti, kadro partilerinin en
önde gelen örneklerindendir. Her iki partide de düzenli bir üyelik sistemi olmadığı
gibi, seçim zamanları dışında aktif bir parti örgütünden söz edebilmek de kolay
değildir.
Amerika Birleşik Devletleri’ndeki Demokrat Parti ve Cumhuriyetçi Parti, kadro partilerinin en
önde gelen örneklerindendir. Her iki partide de düzenli bir üyelik sistemi olmadığı
gibi, seçim zamanları dışında aktif bir parti örgütünden söz edebilmek de kolay
değildir.
Soru 73
9. Kitle partileri, üye sayısını artırmaya çalışan, üyeleriyle her zaman sıkı ilişkiler kuran ve onları aktif tutan partilerdir. Bu tip partiler daha çok sivil toplum örgütüne benzer özelliklere sahiptir. Kitle partilerinin bu özelliği nasıl oluşur?
Seçenekler
A
a) Esnek ve belirsiz yapıdan, belirgin ve hitap yetenekli yapıya dönüşerek
B
b) Daha profesyonelce hareket ederek ve ideoloji sahibi olarak
C
c) Yeni kategoriler ve kartel partilerin üyelerini bünyesine katarak yaparlar
D
d) Sıradan üyelerin parti içinde ve kongrelerde önemli roller almasıyla
E
e) Profesyonelce hareket ettikleri modern pazarlama yöntemlerini topluma yönlendirerek
Açıklama:
SİYASİ PARTİLER
Kitle partileri ise üye sayılarını artırmayı ve
üyeler ile her zaman sıkı ilişki kurmayı hedefleyen
partilerdir. Parti, üye sayısını artırmaya çalışır, onları
aktif tutar. Parti daha çok sivil toplum örgütüne
benzer özelliklere sahiptir. Sıradan üyeler, yerel parti
kongrelerinde ve ulusal düzlemde parti içi hiyerarşinin
oluşumunda önemli roller oynarlar. Keza,
parti çizgisinin şekillenmesinde de üyelerin etkin
olmasına özel gayret gösterilir, parti içi demokrasi
yüceltilen bir değerdir.
Kitle partileri ise üye sayılarını artırmayı ve
üyeler ile her zaman sıkı ilişki kurmayı hedefleyen
partilerdir. Parti, üye sayısını artırmaya çalışır, onları
aktif tutar. Parti daha çok sivil toplum örgütüne
benzer özelliklere sahiptir. Sıradan üyeler, yerel parti
kongrelerinde ve ulusal düzlemde parti içi hiyerarşinin
oluşumunda önemli roller oynarlar. Keza,
parti çizgisinin şekillenmesinde de üyelerin etkin
olmasına özel gayret gösterilir, parti içi demokrasi
yüceltilen bir değerdir.
Soru 74
10. Siyasi partiler, belirli bir toplumsal kesime hitap edenler, kısmen net olan bir ideolojiyi yaymaya çalışanlar ile uzun dönemde iktidar olmayı amaçlayan partiler ve daha belirsiz esnek bir ideolojiye sahip olup tüm toplumsal kesimlere hitap etmeyi amaçlayan partiler olarak ayrılırlar. Bu bağlamda yabancı karşıtlığı üzerinden siyaset yapan partiler hangileridir?
Seçenekler
A
a) İdeal olan kararları alan partiler
B
b) Parti içi demokrasi partileri
C
c) Meselelerde dilediği gibi hareket edenler partiler
D
d) Üyelerinin kararlarını benimseyen partiler
E
e) Aşırı sağ partiler
Açıklama:
SİYASAL PARTİLER
Bir başka ayrım ise belirli bir toplumsal kesime hitap etmeyi ve kısmen net bir
ideolojiyi yaymaya çalışan ve uzun dönemde iktidar olmayı amaçlayan ideolojik
partilerle daha belirsiz esnek bir ideolojiye sahip olup tüm toplumsal kesimlere
hitap etmeyi amaçlayan “hepsini yakala” (catch all) partileri arasındadır. Sosyalist
ideolojinin gücünü yitirmesi, refah devletlerinin eskisi gibi sürdürülemeyecek
olması gibi sebepler nedeniyle Batı dünyasında kendisini sol olarak tanımlayan
partiler ile sağ partiler arasındaki farklılıkların azaldığı gözlemlenmektedir. Diğer
bir deyişle partilerin çoğu artık hepsini yakala partisi hâline gelmişlerdir. Ancak
bu, ideoloji ağırlıklı partilerin önemsiz hâle geldiği anlamına gelmez. Yabancı karşıtlığı
üzerinden siyaset yapan aşırı sağ partilerin güçlendiği bir gerçektir.
Bir başka ayrım ise belirli bir toplumsal kesime hitap etmeyi ve kısmen net bir
ideolojiyi yaymaya çalışan ve uzun dönemde iktidar olmayı amaçlayan ideolojik
partilerle daha belirsiz esnek bir ideolojiye sahip olup tüm toplumsal kesimlere
hitap etmeyi amaçlayan “hepsini yakala” (catch all) partileri arasındadır. Sosyalist
ideolojinin gücünü yitirmesi, refah devletlerinin eskisi gibi sürdürülemeyecek
olması gibi sebepler nedeniyle Batı dünyasında kendisini sol olarak tanımlayan
partiler ile sağ partiler arasındaki farklılıkların azaldığı gözlemlenmektedir. Diğer
bir deyişle partilerin çoğu artık hepsini yakala partisi hâline gelmişlerdir. Ancak
bu, ideoloji ağırlıklı partilerin önemsiz hâle geldiği anlamına gelmez. Yabancı karşıtlığı
üzerinden siyaset yapan aşırı sağ partilerin güçlendiği bir gerçektir.
Soru 75
Siyasi partilerin gelişimi aşağıdakilerden hangisiyle yakından bağlantılıdır?
Seçenekler
A
Anayasacılık düşüncesi
B
Feodalizmin kurumsallaşması
C
Mutlak monarşilerin kurumsallaşması
D
Kuvvetler birliği ilkesinin kabulü
E
Haçlı seferlerinin ortaya çıkışı
Açıklama:
Sorunun doğru yanıtı için "Siyasal Partiler başlığını okuyabilirsiniz.
Siyasal partilerin gelişimi, temsilî demokrasi ve iktidarın sınırlandırılması olarak anayasacılık düşünceleriyle kısaca demokratikleşme süreciyle yakından bağlantılıdır.
Siyasal partilerin gelişimi, temsilî demokrasi ve iktidarın sınırlandırılması olarak anayasacılık düşünceleriyle kısaca demokratikleşme süreciyle yakından bağlantılıdır.
Soru 76
Aşağıdaki ülkelerden hangisi "iki partili sistem"i içeren bir siyasal yapıya sahiptir?
Seçenekler
A
İtalya
B
İngiltere
C
Belçika
D
Hollanda
E
İspanya
Açıklama:
Doğru yanıt için "Siyasal Partiler" başlığını okuyabilirsiniz.
İki partili sistem, seçimlerin iki parti arasında geçtiği ve bir partinin iktidarının diğerinin muhalefette olması anlamına geldiği sistemlerdir. Kazananlar ve kaybedenler bellidir ve partiler yaptıkları ile yapamadıklarından sorumlu tutulurlar. Sorumluluğu bir başka partinin üzerine atamazlar. İngiltere, Almanya ve Amerika Birleşik Devletleri iki partili sisteme sahiptir.
İki partili sistem, seçimlerin iki parti arasında geçtiği ve bir partinin iktidarının diğerinin muhalefette olması anlamına geldiği sistemlerdir. Kazananlar ve kaybedenler bellidir ve partiler yaptıkları ile yapamadıklarından sorumlu tutulurlar. Sorumluluğu bir başka partinin üzerine atamazlar. İngiltere, Almanya ve Amerika Birleşik Devletleri iki partili sisteme sahiptir.
Soru 77
Kamuoyu kavramı hangi yüzyıldan itibaren önem kazanmaya başlamıştır?
Seçenekler
A
15
B
16
C
17
D
18
E
19
Açıklama:
Sorunun doğru yanıtı için "Kamuoyu" başlığını okuyabilirsiniz.
Kamuoyu, 19. yüzyıldan itibaren önem kazanmaya başlamıştır. Bu noktada üç önemli faktörü belirtebiliriz. Siyasi iktidarın meşruiyetini halktan alması gerektiğini savunan halk egemenliği fikrinin yaygınlaşması, okur yazarlık oranının yükselmesi ve nihayet basım/yayın ve iletişim olanaklarının genişlemesi belirleyici gelişmelerdir.
Kamuoyu, 19. yüzyıldan itibaren önem kazanmaya başlamıştır. Bu noktada üç önemli faktörü belirtebiliriz. Siyasi iktidarın meşruiyetini halktan alması gerektiğini savunan halk egemenliği fikrinin yaygınlaşması, okur yazarlık oranının yükselmesi ve nihayet basım/yayın ve iletişim olanaklarının genişlemesi belirleyici gelişmelerdir.
Soru 78
Medyanın hangi faaliyeti, siyasal hayat üzerinde yoğun biçimde etkilidir?
Seçenekler
A
Yerel yöneticileri seçme
B
Yüksek Seçim Kurulu'na bilirkişilik yapma
C
Siyasal uyuşmazlıklarda hakem olma
D
Gündem belirleme
E
Kanunları resmi gazete olarak yayımlama
Açıklama:
Sorunun doğru yanıtı için "Kamuoyu" başlığını okuyabilirsiniz.
Medya, kamouyu oluşturma faaliyetinin en önemli unsurlarından biridir. Medyanın siyasal hayat üzerindeki etkisinin “gündem belirleme” (agenda setting) üzerinden inşa edildiği genel kabul görmektedir. Gündem belirleme derken, medyanın hangi meselelerin önemli hangilerinin önemsiz olduğu ve hangi meseleye ne kadar süreyle ve ne kadar yer verileceği üzerindeki etkisi akla gelir.
Medya, kamouyu oluşturma faaliyetinin en önemli unsurlarından biridir. Medyanın siyasal hayat üzerindeki etkisinin “gündem belirleme” (agenda setting) üzerinden inşa edildiği genel kabul görmektedir. Gündem belirleme derken, medyanın hangi meselelerin önemli hangilerinin önemsiz olduğu ve hangi meseleye ne kadar süreyle ve ne kadar yer verileceği üzerindeki etkisi akla gelir.
Soru 79
Aşağıdakilerden hangisi örgütlenme düzeyi düşük toplumlarda öne çıkan ve kendine özgü bir çıkar temsili yöntemini ifade eder?
Seçenekler
A
Sendikacılık
B
Partileşme
C
Himayecilik
D
Sivil toplum
E
Anarşizm
Açıklama:
Sorunun doğru yanıtı için "Baskı Grupları" başlığını okuyabilirsiniz.
Şekli/hukuki olarak örgütlenmiş yapıların çok zayıf olduğu geleneksel köylü toplumlarında, iktidar üzerinde baskı yapan gruplar olmadığı anlamına gelmemektedir. Böyle toplumlarda, örgütlü yapılar yerine, siyasi iktidar ile sıradan yurttaş arasında aracılığa soyunan yerel aristokratlar da diyebileceğimiz eşraf, tüccar, toprak sahibi ya da güçlü siyasi bağlantılara sahip kişiler ortaya çıkmakta ve iktidarlar üzerinde etkili olmaya çalışmaktadırlar. Bu ilişki ağlarına himayecilik/klientelizm de denilir. Himayecilik örgütlenme düzeyi düşük toplumlarda öne çıkan kendine has bir çıkar temsili metodudur.
Şekli/hukuki olarak örgütlenmiş yapıların çok zayıf olduğu geleneksel köylü toplumlarında, iktidar üzerinde baskı yapan gruplar olmadığı anlamına gelmemektedir. Böyle toplumlarda, örgütlü yapılar yerine, siyasi iktidar ile sıradan yurttaş arasında aracılığa soyunan yerel aristokratlar da diyebileceğimiz eşraf, tüccar, toprak sahibi ya da güçlü siyasi bağlantılara sahip kişiler ortaya çıkmakta ve iktidarlar üzerinde etkili olmaya çalışmaktadırlar. Bu ilişki ağlarına himayecilik/klientelizm de denilir. Himayecilik örgütlenme düzeyi düşük toplumlarda öne çıkan kendine has bir çıkar temsili metodudur.
Soru 80
Aşağıdakilerden hangisi bürokrasi kavramını akılcı ve hukuki kurallara dayanan modern toplumların ayırt edici özelliklerinden biri olarak nitelendirmektedir?
Seçenekler
A
Max Weber
B
Karl Marx
C
Thomas Hobbes
D
John Locke
E
Niccolo Machiavelli
Açıklama:
Sorunun doğru yanıtı için "Bürokrasi" başlığını okuyabilirsiniz.
Alman sosyolog Max Weber’e göre bürokrasi geleneksel ya da karizmatik otorite biçimlerine değil de akılcı/hukuki kurallara dayanan modern toplumların ayırt edici özelliklerinden biridir.
Alman sosyolog Max Weber’e göre bürokrasi geleneksel ya da karizmatik otorite biçimlerine değil de akılcı/hukuki kurallara dayanan modern toplumların ayırt edici özelliklerinden biridir.
Soru 81
Aşağıdakilerden hangisi bürokratik örgütlenmenin temel ilkesidir?
Seçenekler
A
Keyfilik
B
Akılcılık
C
Kayırmacılık
D
Verimsizlik
E
Mutlakiyet
Açıklama:
Sorunun doğru yanıtı için "Bürokrasi" başlığını okuyabilirsiniz.
Bürokratik örgütlenmenin temel özelliği akılcılıktır. Akılcılık beraberinde öngörülebilirlik ve verimliliği de getirmektedir. Bürokratik organizasyonlarda görev ve yetkiler takdir yetkisini en aza indirecek şekilde yasalar ve yönetmeliklerle açıkça belirtilmiştir.
Bürokratik örgütlenmenin temel özelliği akılcılıktır. Akılcılık beraberinde öngörülebilirlik ve verimliliği de getirmektedir. Bürokratik organizasyonlarda görev ve yetkiler takdir yetkisini en aza indirecek şekilde yasalar ve yönetmeliklerle açıkça belirtilmiştir.
Soru 82
Aşağıdakilerden hangisi Weber'in ideal tip bürokrasi kavramlaştırmasının esaslarından birideğildir?
Seçenekler
A
Bürokratların kendilerini kariyer yaşamlarına adamaları gereği
B
Yetenekli insanları içine çekecek cazip bir kariyer alanı olması
C
Bürokratların siyasal aktörlere karşı tümüyle özerk olması
D
Üst düzey uzmanlık bilgisinin bulunması gereği
E
Bürokrasi içinde yoğun bir dayanışma ve biz duygusunun bulunması
Açıklama:
Sorunun doğru yanıtı için "Bürokrasi ve Siyaset" başlığını okuyabilirsiniz.
Siyasi bürokrasilerde bürokrasinin özerkliği yüksek değildir. Her gelen siyasi iktidar, bürokrasinin üst kadrolarının çok önemli bir çoğunluğunu değiştirecek, beraber çalışmak istediği insanları göreve getirecektir.
Siyasi bürokrasilerde bürokrasinin özerkliği yüksek değildir. Her gelen siyasi iktidar, bürokrasinin üst kadrolarının çok önemli bir çoğunluğunu değiştirecek, beraber çalışmak istediği insanları göreve getirecektir.
Soru 83
Aşağıdakilerden hangisi bürokrasi kavramı hakkında söylenen bir ifadedeğildir?
Seçenekler
A
Örgüt
B
Kamu yönetimi
C
Akılcı örgütlenme
D
Örgütsel verimlilik
E
Modern toplum
Açıklama:
Sorunun doğru yanıtı için "Bürokrasi" başlığını okuyabilirsiniz.
Bürokrasi kelime anlamıyla bürokratların idaresi (rule by officers) anlamına gelir. Bürokrasinin diğer anlamları arasında “örgüt,” “kamu yönetimi,” “akılcı örgütlenme,” “örgütsel verimsizlik” ya da “modern toplum” da vardır.
Bürokrasi kelime anlamıyla bürokratların idaresi (rule by officers) anlamına gelir. Bürokrasinin diğer anlamları arasında “örgüt,” “kamu yönetimi,” “akılcı örgütlenme,” “örgütsel verimsizlik” ya da “modern toplum” da vardır.
Soru 84
Aşağıdakilerden hangisi Türkiye özelinde bireylerin bürokrasiye yönelik şikayetlerini aracı olmaksızın aktarabilecekleri bir kurum olma özelliğine sahiptir?
Seçenekler
A
Devlet Denetleme Kurumu
B
Yüksek Askeri Şura
C
Milli Güvenlik Kurulu
D
Sayıştay
E
Kamu Denetçiliği
Açıklama:
Sorunun doğru yanıtı için "Bürokrasi ve Siyaset" başlığını okuyabilirsiniz.
Türkçe’de tam bir karşılığı olmamakla beraber “Kamu Denetçiliği” diye çevrilen “Ombudsman” müessesesi ise vatandaşların hiç bir aracıya gerek kalmadan bürokrasiye yönelik şikayetlerini iletebilecekleri bir örgütlenmedir.
Türkçe’de tam bir karşılığı olmamakla beraber “Kamu Denetçiliği” diye çevrilen “Ombudsman” müessesesi ise vatandaşların hiç bir aracıya gerek kalmadan bürokrasiye yönelik şikayetlerini iletebilecekleri bir örgütlenmedir.
Soru 85
Seçimlerde halkın oylarını alarak iktidara gelme amacıyla örgütlenmiş, genellikle belli bir ideolojik uyum gösteren örgüt aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Sivil Toplum Kuruluşu
B
Baskı Grubu
C
Siyasi Parti
D
Dernek
E
Kooperatif
Açıklama:
Siyasi partiler seçimlerde halkın oylarını alarak iktidara gelme amacıyla örgütlenmiş, genellikle belli bir ideolojik uyum gösteren örgütlerdir.
Soru 86
Bir seçim ve temsil örgütü olarak modern siyasi partiler ilk olarak aşağıdaki hangi ülkede ortaya çıkmıştır?
Seçenekler
A
ABD
B
Belçika
C
İsviçre
D
Birleşik Krallık
E
Fransa
Açıklama:
Bir seçim ve temsil örgütü olarak modern siyasi partiler 1820’lerde ABD’de ortaya çıkmıştır. 1840’ların sonunda Belçika ve İsviçre, 1850’lerden itibaren ise, Birleşik Krallık Liberal Partisi ortaya çıkmıştır.
Soru 87
Genellikle seçim zamanları aktif olan dar bir kadro ile faaliyet gösteren seçmen tabanının genişletme ve dönüştürme işlevine öncelik vermeyen partilere verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kitle partisi
B
Kadro partisi
C
Kartel partisi
D
Hepsini yakala partisi
E
Toplayıcı parti
Açıklama:
Kadro partileri, genellikle seçim zamanları aktif olan dar bir kadro ile faaliyet gösteren seçmen tabanının genişletme ve dönüştürme işlevine öncelik vermeyen partilerdir. Üyelerle sıkı ilişkiler sürdürme, üyelerini parti yönetimi ve faaliyetlerine aktif bir biçimde katma gibi amaçları yoktur.
Soru 88
İktidara gelmeyi ve orada kalmayı her şeyin üzerinde tutan, üyelerden ziyade devlete ve devlete tasarruf etmeye yönelen siyasal parti tipi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Hakim parti
B
Totaliter parti
C
Kitle partisi
D
Kadro partisi
E
Kartel Partisi
Açıklama:
Kartel Partisi: Modern demokrasilerde siyasi partilere ve genel olarak siyasal katılıma yönelik ilginin azalmasıyla beraber siyasi partilerin de kartel partisi hâline dönüştükleri iddia edilmiştir. Şirket mantığına sahip oldukları söylenilen kartel partileri iktidara gelmeyi ve orada kalmayı her şeyin üzerinde tutan, üyelerden ziyade devlete ve devlete tasarruf etmeye yönelen partiler olarak tanımlanmışlardır. Parti devlet kaynaklarını iktidarda kalmak için kullanmaya meyleder. Bol paralı ve reklamcılıktan faydalanan profesyonel seçim kampanyaları kartel partilerinin özelliklerindendir.
Soru 89
Siyasi güçler ve / veya kamuoyunun birbirini dışlayan aralarında büyük mesafe bulunan kabaca iki temel siyasi görüş ya da çizgi etrafında bölünmesini ifade eden kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Hizip
B
Siyasal Kutuplaşma
C
Kamuoyu
D
Efkarı umumiye
E
Propaganda
Açıklama:
Siyasal Kutuplaşma: En basit anlamıyla siyasal kutuplaşma siyasi güçler ve/ veya kamuoyunun birbirini dışlayan aralarında büyük mesafe bulunan kabaca iki temel siyasi görüş ya da çizgi etrafında bölünmesini ifade eder. İki siyasi çizgi arasındaki mesafe o kadar büyüktür ki taraflar birbirlerini anlamakta ve aynı dili konuşmakta güçlük çekerler.
Soru 90
Örgütlü ve sesini duyurabilen kesimlerin önemli gördükleri meseleler hakkında oluşturdukları ve diğerlerine benimsetmeye çalıştıkları fikirler bütününe verilen tanımlama aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Gündem belirleme
B
Propaganda
C
Baskı grupları
D
Demokrasi
E
Kamuoyu
Açıklama:
Kamuoyu, daha çok örgütlü ve sesini duyurabilen kesimlerin önemli gördükleri meseleler hakkında oluşturdukları ve diğerlerine benimsetmeye çalıştıkları fikirler bütünü olarak görülebilir.
Soru 91
Bir kişi, kurum ya da grubun kendi siyasi görüşlerini yaymak için kitle iletişim araçları vasıtasıyla bilinçli bir biçimde hareket etmesini ifade eden kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kamuoyu
B
Propaganda
C
Enformasyon
D
Dezenformasyon
E
Siyasal reklam
Açıklama:
Propaganda bir kişi, kurum ya da grubun kendi siyasi görüşlerini yaymak için kitle iletişim araçları vasıtasıyla bilinçli bir biçimde hareket etmesini ifade eder. Soğuk savaş döneminde kavram, kamuoyu ya da hedef kitleyi yanıltma amacıyla yanlış, çarpıtılmış ya da açıkça gerçek olmayan düşüncelerin yayılması çabalarını ifade etmek için kullanılmış, pejoratif (yerici) ve olumsuz bir içerik kazanmıştır. Esasen, bilgi akışının merkezden kontrol edilmesi, bilgilerin siyasi iktidarın talepleri doğrultusunda seçilmesi ve üretilmesi totaliter rejimlerin temel özellikleri arasındadır. Ancak bu propagandanın sadece totaliter ya da otoriter rejimlerin bir özelliği olduğu anlamına gelmez. Liberal demokrasilerde de propaganda siyasal sürecin ayrılmaz bir parçasıdır.
Soru 92
Himaye eden ile edilen arasındaki karşılıklı faydalanmaya dayalı ve fakat özü itibarıyla eşitsiz bir ilişkiyi ya da bu tarz ilişkilerin hakim olduğu siyasal sistemi ifade eden kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Keyfilik
B
Siyasal Kutuplaşma
C
Şekilcilik
D
Klientelizm
E
Esprit de corps (Birlik ruhu)
Açıklama:
Himayecilik/Klientelizm: Himayecilik, himaye eden ile edilen arasındaki karşılıklı faydalanmaya dayalı ve fakat özü itibarıyla eşitsiz bir ilişkiyi ya da bu tarz ilişkilerin hakim olduğu bir siyasal sistemi belirtir. Himaye eden himaye edilene belli menfaatler sağlar ve karşılığını da alır. Sağlanan menfaatler, iş bulmaktan, bürokrasi ile sorunları halletmeye, başka patronlardan koruma ya da ucuz kredi sağlanmasına aracılık etmek gibi çok farklı sorunları içerebilir. Himaye edilen bunun karşılığında patrona her türlü desteği sağlar.
Soru 93
Her gelen siyasi iktidarın, bürokrasinin üst kadrolarının çok önemli bir çoğunluğunu değiştirdiği bürokratik sistemlere verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Klasik bürokrasi
B
Modern bürokrasi
C
Ganimet sistemi
D
Bürokratik seçim
E
Bürokratik kontrol
Açıklama:
Siyasi bürokrasilerde bürokrasinin özerkliği yüksek değildir. Her gelen siyasi iktidar, bürokrasinin üst kadrolarının çok önemli bir çoğunluğunu değiştirecek, beraber çalışmak istediği insanları göreve getirecektir. Buna ganimet sistemi de denilir.
Soru 94
Vatandaşların bir aracıya gerek kalmadan bürokrasiye yönelik şikayetlerini iletebilecekleri örgütlenmeye ne ad verilir?
Seçenekler
A
Ombudsman
B
İdari Yargı
C
İdare Mahkemesi
D
Bürokratik kontrol
E
Bürokratik denetim
Açıklama:
Türkçe’de tam bir karşılığı olmamakla beraber “Kamu Denetçiliği” diye çevrilen “Ombudsman” müessesesi ise vatandaşların hiç bir aracıya gerek kalmadan bürokrasiye yönelik şikayetlerini iletebilecekleri bir örgütlenmedir.
Soru 95
İktidara gelme amacıyla örgütlenmiş ve genellikle belli bir ideolojik uyum gösteren örgütlere ne ad verilmektedir ?
Seçenekler
A
Sivil toplum
B
Kamuoyu araştırma şirketi
C
Düşünce kuruluşu
D
Sendika
E
Siyasi parti
Açıklama:
Siyasi partiler seçimlerde halkın oylarını alarak iktidara gelme amacıyla örgütlenmiş, genellikle belli bir ideolojik uyum gösteren örgütlerdir. Amaç siyasi iktidara sahip olanları etkilemek değil, rekabetçi ve hür seçimler yoluyla o pozisyonlara gelebilmektir.
Doğru cevap E şıkkıdır.
Doğru cevap E şıkkıdır.
Soru 96
Birleşik Krallık parlamentosunda, "Whig" adıyla anılan siyasi oluşum aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
İşçi Partisi
B
Sosyalist Parti
C
Komunist Parti
D
Muhafazakâr Parti
E
Liberal Parti
Açıklama:
Birleşik Krallık parlamentosunda, liberaller (Whig) ile muhafazakârların (Tory) ayrışması buna bir örnektir.
Doğru cevap E şıkkıdır.
Doğru cevap E şıkkıdır.
Soru 97
Siyasi partilerin diğer tüm örgütler gibi demokratik olamayacakları, yönetici azınlığın kendi liderliğine meydan okuyabilecek güçleri püskürtüp kendisini destekleyenlerin önünü açacağı tezleri ilk kez aşağıdaki hangi siyaset bilimci/bilimciler tarafından dile getirilmiştir?
Seçenekler
A
Mancur Olson
B
William Niskanen
C
Ferrel Heady
D
Roberto Michels
E
Max Weber
Açıklama:
Siyasi partilerin diğer tüm örgütler gibi demokratik olamayacakları, yönetici azınlığın kendi liderliğine meydan okuyabilecek güçleri püskürtüp kendisini destekleyebileceklerin önünü açacağı tezleri ilk kez, Alman siyaset bilimci Roberto Michels tarafından dile getirilmiştir.
Doğru cevap D şıkkıdır.
Doğru cevap D şıkkıdır.
Soru 98
Modern siyasi partiler ilk olarak nerede ve ne zaman ortaya çıkmıştır?
Seçenekler
A
Fransa, 1810'lu yıllarda
B
ABD, 1820'lerde
C
Belçika, 1840'lı yıllarda
D
İsviçre, 1840'lı yılların sonunda
E
Birleşik Krallık, 1850’lerde
Açıklama:
Bir seçim ve temsil örgütü olarak modern siyasi partiler 1820’lerde ABD’de ortaya çıkmıştır.
Soru 99
I. Fransız Devrimi II. Endüstri Devrimi III. Birinci Dünya Savaşı Yukarıdaki gelişmelerden hangisi/hangileri siyasi partileri ortaya çıkaran tarihi dönüm noktalarıdır?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
I ve II
C
Yalnız II
D
II ve III
E
I, II ve III
Açıklama:
Avrupa’da Fransız Devrimi ve ilk kez İngiltere’de gerçekleşen Endüstri Devrimi siyasi partileri ortaya çıkaracak yeni çatışma eksenlerini besleyen iki esaslı dinamiktir.
Soru 100
I. Halk egemenliği fikrinin yaygınlaşması
II. Okur yazarlık oranının yükselmesi
III. Basım/yayın ve iletişim olanaklarının genişlemesi
Yukarıdakilerden hangisi /hangileri, kamuoyu kavramının 19. yüzyıldan itibaren önem kazanmaya başlamasında etkili olan faktörler arasındadır?
II. Okur yazarlık oranının yükselmesi
III. Basım/yayın ve iletişim olanaklarının genişlemesi
Yukarıdakilerden hangisi /hangileri, kamuoyu kavramının 19. yüzyıldan itibaren önem kazanmaya başlamasında etkili olan faktörler arasındadır?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
I ve II
C
Yalnız II
D
II ve III
E
I, II ve III
Açıklama:
Kamuoyu, 19. yüzyıldan itibaren önem kazanmaya başlamıştır. Bu noktada üç önemli faktörü belirtebiliriz. Siyasi iktidarın meşruiyetini halktan alması gerektiğini savunan halk egemenliği fikrinin yaygınlaşması, okur yazarlık oranının yükselmesi ve nihayet basım/yayın ve iletişim olanaklarının genişlemesi.
Soru 101
Siyasal hayat üzerinde gündem belirleme etkisi olan, iktidarın kötüye kullanılması ihtimaline karşı bir denge unsuru olacağı düşünülen kamuoyu oluşturma aracı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Siyasi partiler
B
Baskı grupları
C
Kanaat önderleri
D
Medya
E
Kamuoyu araştırma şirketleri
Açıklama:
Medya, kamouyu oluşturma faaliyetinin en önemli unsurlarından biridir. Medyanın siyasal hayat üzerindeki etkisinin “gündem belirleme” (agenda setting) üzerinden inşa edildiği genel kabul görmektedir. İdeal olarak medyanın demokrasilerde iktidarın kötüye kullanılması ihtimaline karşı bir denge unsuru (watchdog) olabileceği düşünülür.
Soru 102
Tarihte örgütlü baskı gruplarının ilk temsilcileri aşağıdakilerden hangisi olmuştur?
Seçenekler
A
Loncalar
B
Sendikalar
C
Meclis üyeleri
D
İşveren örgütleri
E
Dini gruplar
Açıklama:
Üyelerinin maddi menfaatlerini temsil etmeye yönelik örgütlü grupların ilk temsilcilerinin loncalar olduğunu söyleyebiliriz. Orta Çağlarda meslek grupları örgütlenmesi olarak loncalar, bir mesleğe kimlerin gireceğini, mesleğe girmek için hangi özelliklere sahip olunması gerektiğini belirleyen, kıtlık ve siyasal istikrarsızlık durumlarında dayanışma fonksiyonlarını öne çıkaran kurumlardı.
Soru 103
Aşağıdakiler hangisi, plüralist baskı grubu örgütlenmesinin benimsendiği ülkelerin en başında gelir?
Seçenekler
A
Almanya
B
İsveç
C
ABD
D
Norveç
E
İtalya
Açıklama:
Amerika Birleşik Devletleri plüralist baskı grubu örgütlenmesi modelinin en önde gelen örneğidir.
Soru 104
Geleneksel köylü toplumlarda örgütlü yapılar yerine, tüccar, toprak sahibi ya da güçlü siyasi bağlantılara sahip kişilerin ortaya çıktığı ve iktidarlar üzerinde etkili olmaya çalıştığı ilişki ağlarına ne ad verilir?
Seçenekler
A
Yerel aristokrasi
B
Sivil toplum kuruluşları
C
Himayecilik
D
Küçük ölçekli baskı grupları
E
Otoriter korporatizm
Açıklama:
Geleneksel köylü toplumlarda, örgütlü yapılar yerine, siyasi iktidar ile sıradan yurttaş arasında aracılığa soyunan yerel aristokratlar da diyebileceğimiz eşraf, tüccar, toprak sahibi ya da güçlü siyasi bağlantılara sahip kişiler ortaya çıkmakta ve iktidarlar üzerinde etkili olmaya çalışmaktadırlar. Bu ilişki ağlarına himayecilik denilir.
Soru 105
Bürokratların tıpkı alıcı ve satıcılar kendi çıkarı doğrultusunda hareket ettiğini öne süren yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Klientelizm
B
Demokratik korporatizm
C
Weber'ci yaklaşım
D
Neo-klasik ekonomi yaklaşımı
E
Kamu Tercihi Okulu
Açıklama:
Kamu Tercihi Okulu’na göre bürokratlar da diğer bireyler gibi kendi çıkarlarını savunurlar. Kamu Tercihi Okulu, siyasi olgu, olay ve süreçleri daha çok mikro iktisadi analizde kullanılan neo klasik ekonominin temellerinden olan kendi çıkarını düşünen birey varsayımıyla açıklamayı deneyen yaklaşımdır. Buna göre, bürokratlar, siyasetçiler ve seçmenler de tıpkı piyasada kendi çıkarını azamiye çıkarmaya gayret gösteren alıcı ve satıcılar gibi hareket etmektedirler.
Soru 106
Aşağıdakilerden hangisi, klasik bürokrasiye en çok yaklaşan ülkelerden biridir?
Seçenekler
A
Almanya
B
ABD
C
İngiltere
D
Çin
E
Birleşik Arap Emirlikleri
Açıklama:
Klasik bürokrasi tiplemesine en çok yaklaşan ülkeler -aralarındaki çok önemli farklılıklara rağmen- Almanya ve Fransa’dır.
Soru 107
Ombudsman müessesesi ile ilgili hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Az nüfuslu ülkelerde daha verimli olabilecek bir uygulamadır.
B
İlk olarak ABD'nin bazı eyaletlerinde ortaya çıkmıştır.
C
Vatandaşlar, haklarının ihlal edildiğini ileri sürerek bu kuruma başvurabilirler.
D
Ombudsman, ilgili şikayetler hakkında kesin kararlar veremez.
E
Ombudsman müessesesi, ahlaki bir baskı unsuru işlevi görür.
Açıklama:
İlk olarak İskandinav ülkelerinde ortaya çıkan bu kurum, daha sonra Birleşik Krallık ve Fransa gibi ülkelerde de oluşturulmuştur. ABD’nin bazı eyaletlerinde de bu uygulama başlatılmıştır.
Soru 108
Bir toplumdaki çatışma eksenleri ve çatışan siyasi güçler değiştikçe bu güçlerin
temsilcileri olan siyasal partiler değiş göstermektedirler. Siyasi partilerin ortaya çıkmasında ve yeni çatışma eksenlerinin besleyen iki dinamikten biri Avrupa’da 1789'da meydana gelen Fransız Devrimidir.
Yukarıdaki bu bilgilerin ışığında, aşağıdakilerden hangisi, siyasi partilerin ortaya çıkmasında yeni çatışma eksenlerini besleyen ikinci temel dinamiği oluşturmaktadır ?
temsilcileri olan siyasal partiler değiş göstermektedirler. Siyasi partilerin ortaya çıkmasında ve yeni çatışma eksenlerinin besleyen iki dinamikten biri Avrupa’da 1789'da meydana gelen Fransız Devrimidir.
Yukarıdaki bu bilgilerin ışığında, aşağıdakilerden hangisi, siyasi partilerin ortaya çıkmasında yeni çatışma eksenlerini besleyen ikinci temel dinamiği oluşturmaktadır ?
Seçenekler
A
Amerikan Devrimi
B
Rus devrimi
C
1929 Büyük Buhran
D
Weimar Cumhuriyetinin yıkılışı
E
Endüstri Devrimi
Açıklama:
Bir toplumdaki çatışma eksenleri ve çatışan siyasi güçler değiştikçe bu güçlerin temsilcileri olan siyasal partiler de değişirler. Avrupa’da Fransız Devrimi ve ilk kez İngiltere’de gerçekleşen Endüstri Devrimi siyasi partileri ortaya çıkaracak yeni çatışma eksenlerini besleyen iki esaslı dinamiktir.
Doğru cevap E şıkkıdır.
Doğru cevap E şıkkıdır.
Soru 109
Siyasi partiler, baskı grupları, fikir adamları, ve hatta bürokratlar önemli olduklarını
düşündükleri meselelerde ..........................oluşturma çabası içindedirler.
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yerleri aşağıdakilerden hangisi doğru olarak tamamlamaktadır?
düşündükleri meselelerde ..........................oluşturma çabası içindedirler.
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yerleri aşağıdakilerden hangisi doğru olarak tamamlamaktadır?
Seçenekler
A
projeler
B
kurallar
C
startejiler
D
kamuoyu
E
kampanyalar
Açıklama:
Siyasi partiler, baskı grupları, fikir adamları, ve hatta bürokratlar önemli olduklarını
düşündükleri meselelerde “kamuoyu” oluşturma çabası içindedirler
Doğru cevap D şıkkıdır.
düşündükleri meselelerde “kamuoyu” oluşturma çabası içindedirler
Doğru cevap D şıkkıdır.
Soru 110
"Demokratik korporatizmde devlet zorlayıcı olmadan işçi ve işveren örgütlerini
önemli iktisadi karar alma süreçlerine dâhil etmeyi amaçlar. İşçi ve işveren
örgütleri bir araya getirilir, her iki tarafın da çatışma yerine diyalog yoluyla ortak
çıkarlarını daha iyi savunabilecekleri belirtilir. Devlet bu noktada kolaylaştırıcı,
yol gösterici, koordinasyonu sağlayan, aşırı talepleri törpüleyici bir aracı konumundadır. Daha çok tavandan tabana doğru bir etkilenme söz konusudur."
Yukarıda açıklamada bahsi geçen "demokratik korporatizm" kavramı aşağıdaki hangi ülke/ülkelerde uygulanması olasılığı oldukça düşük gözükmektedir ?
önemli iktisadi karar alma süreçlerine dâhil etmeyi amaçlar. İşçi ve işveren
örgütleri bir araya getirilir, her iki tarafın da çatışma yerine diyalog yoluyla ortak
çıkarlarını daha iyi savunabilecekleri belirtilir. Devlet bu noktada kolaylaştırıcı,
yol gösterici, koordinasyonu sağlayan, aşırı talepleri törpüleyici bir aracı konumundadır. Daha çok tavandan tabana doğru bir etkilenme söz konusudur."
Yukarıda açıklamada bahsi geçen "demokratik korporatizm" kavramı aşağıdaki hangi ülke/ülkelerde uygulanması olasılığı oldukça düşük gözükmektedir ?
Seçenekler
A
Almanya
B
Norveç
C
İsveç
D
Fransa
E
Kongo
Açıklama:
Demokratik korporatizmin uygulanması için ülkenin demokrasi ve endüstrileşme seviyesinin yüksek olması gerekmektedir. Kongo'da ise bu eksiklikler nedeniyle demokratik korporatizmin uygulanma olasılığı oldukça düşük görülmektedir. Ancak demokratik korporatizm yerine otoriter korporatizmin uygulanması daha yüksektir.
Doğru cevap E şıkkıdır.
Doğru cevap E şıkkıdır.
Soru 111
Baskı grupları kendi çıkarlarına uygun karar ve yasaları çıkarmak için belli kurumlar nezdinde etki çalışmalarını gerçekleştirmektedirler.
Aşağıdakilerden hangisi baskı gruplarının doğrudan etkilediği unsurlardan biri değildir ?
Aşağıdakilerden hangisi baskı gruplarının doğrudan etkilediği unsurlardan biri değildir ?
Seçenekler
A
Bürokrasi
B
Parlamento
C
Siyasi partiler
D
Kamuoyu
E
Yargı
Açıklama:
Baskı gruplarının faaliyetleri daha ziyade bürokrasi, parlamento, siyasi partiler ve yargı
üzerinde yoğunlaşmaktadır. Amacı kendi çıkarlarına uygun karar, yönetmelik, imtiyaz veya yasaların çıkmasını sağlamaktadır. Kamuoyunu ikna etmek baskı gruplarının doğrudan üzerinde durduğu bir unsur değildir.
Doğru cevap D şıkkıdır.
üzerinde yoğunlaşmaktadır. Amacı kendi çıkarlarına uygun karar, yönetmelik, imtiyaz veya yasaların çıkmasını sağlamaktadır. Kamuoyunu ikna etmek baskı gruplarının doğrudan üzerinde durduğu bir unsur değildir.
Doğru cevap D şıkkıdır.
Soru 112
Üye sayılarını artırmayı ve üyeler ile her zaman sıkı ilişki kurmayı hedefleyen partilere ne ad verilir?
Seçenekler
A
Kadro partisi
B
Kitle partisi
C
Kartel partisi
D
Elitist parti
E
Monarşik parti
Açıklama:
Kitle partileri üye sayılarını artırmayı ve üyeler ile her zaman sıkı ilişki kurmayı hedefleyen partilerdir. Doğru cevap B'dir.
Soru 113
Seçimlerde halkın oylarını alarak iktidara gelme amacıyla örgütlenmiş, genellikle belli bir ideolojik uyum gösteren örgütlere ne ad verilir?
Seçenekler
A
Siyasal parti
B
Kamuoyu
C
Vakıf
D
Sivil toplum kuruluşu
E
Bürokrasi
Açıklama:
Siyasi partiler seçimlerde halkın oylarını alarak iktidara gelme amacıyla örgütlenmiş, genellikle belli bir ideolojik uyum gösteren örgütlerdir. Doğru cevap A'dır.
Soru 114
- Hakim parti sistemi
- İki partili sistem
- Aşırı çok partili sistem
Seçenekler
A
Yalnız I
B
I ve II
C
I ve III
D
II ve III
E
I, II ve III
Açıklama:
Ilımlı çok parti sisteminde, genellikle hiç bir parti tek başına hükümet kuracak kadar oy alamaz. Hükümet kurabilmek için koalisyon kurmak zorunluluk hâline gelir. Doğru cevap B'dir.
Soru 115
- Halk egemenliği fikrinin yaygınlaşması
- Okur yazarlık oranının yükselmesi
- Basım - yayın ve iletişim olanaklarının gelişmesi
Seçenekler
A
Yalnız III
B
I ve II
C
I ve III
D
II ve III
E
I, II ve III
Açıklama:
Kamuoyu, 19. yüzyıldan itibaren önem kazanmaya başlamıştır. Bu noktada üç önemli faktörü belirtebiliriz. Siyasi iktidarın meşruiyetini halktan alması gerektiğini savunan halk egemenliği fikrinin yaygınlaşması, okur yazarlık oranının yükselmesi ve nihayet basım/yayın ve iletişim olanaklarının genişlemesi. Doğru cevap E'dir.
Soru 116
Bir kişi, kurum ya da grubun kendi siyasi görüşlerini yaymak için kitle iletişim araçları vasıtasıyla bilinçli bir biçimde hareket etmesine ne ad verilir?
Seçenekler
A
Propaganda
B
İdeoloji
C
Hegemonya
D
Reklam
E
Kamuoyu
Açıklama:
Propaganda bir kişi, kurum ya da grubun kendi siyasi görüşlerini yaymak için kitle iletişim araçları vasıtasıyla bilinçli bir biçimde hareket etmesini ifade eder.
Soru 117
Üyelerinin maddi menfaatlerini temsil etmeye yönelik örgütlü grupların ilk temsilcileri nelerdir?
Seçenekler
A
Loncalar
B
Sendikalar
C
Siyasal Partiler
D
Şirketler
E
Üniversiteler
Açıklama:
Üyelerinin maddi menfaatlerini temsil etmeye yönelik örgütlü grupların ilk temsilcilerinin loncalar olduğunu söyleyebiliriz. Orta Çağlarda meslek grupları örgütlenmesi olarak loncalar, bir mesleğe kimlerin gireceğini, mesleğe girmek için hangi özelliklere sahip olunması gerektiğini belirleyen, kıtlık ve siyasal istikrarsızlık durumlarında dayanışma fonksiyonlarını öne çıkaran kurumlardı. Doğru cevap A'dır.
Soru 118
Japonya'da 1955-1993 yılları arasında her girdiği seçimi kazanan siyasi parti aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
İşçi Partisi
B
Sosyalist Parti
C
Demokrat Parti
D
Muhafazakar İşçi Partisi
E
Liberal Parti
Açıklama:
Japonya'da 1955-1993 yılları arasında uzun dönem yönetme erkini elde tutan parti Japonya Liberal Partisidir.
Doğru cevap E şıkkıdır.
Doğru cevap E şıkkıdır.
Soru 119
"Siyasi partilerin yeni siyaset yapma biçimleri karşısında yetersiz kalarak siyasetin odağının siyasi parti karşıtı gruplar ve ..................... doğru kaydığı da ifade edilmekte, partilerin seçmenlerin siyasi sosyalleşmelerinde oynadıkları rollerin giderek önemsizleştiği de ileri sürülmektedir."
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi doğru şekilde tamamlar?
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi doğru şekilde tamamlar?
Seçenekler
A
yeni siyasi eylemlere
B
yeni sosyal hareketlere
C
akılcı politikalara
D
ittifak arayışlarına
E
gerilim arttırıcı söylevlere
Açıklama:
Ünitede yer alan açıklamaya göre , " Siyasi partilerin yeni siyaset
yapma biçimleri karşısında yetersiz kalarak siyasetin odağının siyasi parti karşıtı gruplar ve yeni sosyal hareketlere doğru kaydığı da ifade edilmekte, partilerin seçmenlerin siyasi sosyalleşmelerinde oynadıkları rollerin giderek önemsizleştiği de ileri sürülmektedir."
Doğru cevap B şıkkıdır.
yapma biçimleri karşısında yetersiz kalarak siyasetin odağının siyasi parti karşıtı gruplar ve yeni sosyal hareketlere doğru kaydığı da ifade edilmekte, partilerin seçmenlerin siyasi sosyalleşmelerinde oynadıkları rollerin giderek önemsizleştiği de ileri sürülmektedir."
Doğru cevap B şıkkıdır.
Soru 120
"Bürokrasiye ilişkin bir diğer şikayet, bürokrasinin sürekli büyüme eğilimi içinde olmasıdır. Kamu Tercihi Okulu’na göre bürokratlar da diğer bireyler gibi kendi çıkarlarını savunurlar. Ancak bunu yaparken sahip oldukları ayrıcalık, kendi çıkarlarını kamu çıkarları olarak sunabilmeleridir. William Niskanen’e (1971) göre, bürokratlar hem kendilerine ayrılan kaynakları (bütçelerini) artırmak hem de başında
bulundukları örgütü büyütmeyi amaçlarlar...."
Yukarıda yer alan ifadelerde bahsi geçen "kamu tercihi okulu" yaklaşımında siyasi olgu, olay ve süreçleri ele alan analizler genelde aşağıdaki hangi analiz türleri üzerine dayanılarak yapılmaktadır?
bulundukları örgütü büyütmeyi amaçlarlar...."
Yukarıda yer alan ifadelerde bahsi geçen "kamu tercihi okulu" yaklaşımında siyasi olgu, olay ve süreçleri ele alan analizler genelde aşağıdaki hangi analiz türleri üzerine dayanılarak yapılmaktadır?
Seçenekler
A
Sosyal
B
Kültürel
C
Makro İktisat
D
Mikro İktisat
E
Güvenlik ve savunma
Açıklama:
Kamu Tercihi Okulu, siyasi olgu, olay ve süreçleri daha çok mikro iktisadi analizde kullanılan neo klasik ekonominin temellerinden olan kendi çıkarını düşünen birey varsayımıyla açıklamayı deneyen yaklaşım türüdür.
Doğru cevap D şıkkıdır.
Doğru cevap D şıkkıdır.
Soru 121
"Kamu denetçiliği" veya "ombudsman" müessesinin demokratik sistemlerdeki temel görevi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Bürokrasiye yönelik şikayetlerinin aktarıldığı bir örgütlenmedir.
B
Baskı grubu oluşturmaya yönelik bir örgütlenmedir.
C
İş bulmaya yönelik bir örgütlenmedir.
D
Yasa çıkartmaya yönelik bir örgütlenmedir.
E
Medyayı denetleyen bir örgütlenmedir.
Açıklama:
“Kamu Denetçiliği” diye çevrilen “Ombudsman” müessesesi vatandaşların hiç bir aracıya gerek kalmadan bürokrasiye yönelik şikayetlerini iletebildikleri bir örgütlenme modelidir.
Doğru cevap A şıkkıdır.
Doğru cevap A şıkkıdır.
Soru 122
Himaye eden ile edilen arasındaki karşılıklı faydalanmaya dayalı ve fakat özü itibarıyla eşitsiz bir ilişkiyi ya da bu tarz ilişkilerin hakim olduğu bir siyasal sistemi belirten ifade aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Klientelizm
B
Otoriter korporatizm
C
Demokratik korporatizm
D
Nepotizm
E
Faşizm
Açıklama:
Himayecilik/Klientelizm:
Himayecilik, himaye eden ile edilen arasındaki karşılıklı faydalanmaya dayalı ve fakat özü itibarıyla eşitsiz bir ilişkiyi ya da bu tarz ilişkilerin hakim olduğu bir siyasal sistemi belirtir. Himaye eden himaye edilene belli menfaatler sağlar ve karşılığını da alır. Doğru cevap A'dır.
Himayecilik, himaye eden ile edilen arasındaki karşılıklı faydalanmaya dayalı ve fakat özü itibarıyla eşitsiz bir ilişkiyi ya da bu tarz ilişkilerin hakim olduğu bir siyasal sistemi belirtir. Himaye eden himaye edilene belli menfaatler sağlar ve karşılığını da alır. Doğru cevap A'dır.
Soru 123
- Geleneksel otorite
- Karizmatik otorite
- Akılcı/hukuki otorite
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri Max Weber'in otorite tiplerindendir?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
I ve II
C
I ve III
D
II ve III
E
I, II ve III
Açıklama:
Alman sosyolog Max Weber’e göre bürokrasi kendi tasnifi üzerinden de açıkladığı, geleneksel ya da karizmatik otorite biçimlerine değil de akılcı/hukuki kurallara dayanan modern toplumların ayırdedici özelliklerinden biridir. Bürokratik örgütlenmenin temel özelliği akılcılıktır. Ancak bu üç otorite tipi de Weber'in meşruiyet tipolojilerini oluşturmaktadır.
Soru 124
Weber "çelik kafes" benzetmesini aşağıdaki kavramlardan hangisi için kullanmıştır?
Seçenekler
A
Bürokrasi
B
Devlet
C
İktidar
D
Aile
E
Toplum
Açıklama:
Bürokrasiyi çelik bir kafese benzeten Weber, modern hayatı besleyen dinamiklerin bürokrasinin büyümesinin kaçınılmaz hâle getirdiğini belirterek karamsar bir tutum takınmıştır. Doğru cevap A'dır.
Soru 125
- Almanya
- Fransa
- ABD
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
Yalnız III
D
I ve II
E
II ve III
Açıklama:
Klasik bürokrasi tiplemesine en çok yaklaşan ülkeler -aralarındaki çok önemli farklılıklara rağmen- Almanya ve Fransa’dır. ABD'de ise siyasi bürokrasi anlayışı ağır basmaktadır. Doğru cevap D'dir.
Soru 126
Aşağıdakilerden hangisi siyasal partiler hakkında verilen yanlış bilgi olarak nitelendirilebilir?
Seçenekler
A
Siyasal partiler seçimlerde halkın oylarını alarak iktidara gelmeyi amaçlar.
B
Siyasal partilerin amaçları rekabetçi ve hür seçimler yoluyla iktidara gelmektir
C
Siyasal partiler üyelerinin çıkarları doğrultusunda politikalar gerçekleştirir
D
Siyasal partiler devlet ile toplum arasındaki bağlantı noktalarından birini temsil eder
E
Siyasal partiler iktidar olduklarında devletin en üst karar alma mevkilerine gelir
Açıklama:
Siyasal Güçler, Siyasal Partiler
Siyasi partiler seçimlerde halkın oylarını alarak iktidara gelme amacıyla örgütlenmiş, genellikle belli bir ideolojik uyum gösteren örgütlerdir. Amaç siyasi iktidara sahip olanları etkilemek değil, rekabetçi ve hür seçimler yoluyla o pozisyonlara gelebilmektir. Fakat siyasal partiler, iktidarın bir parçası değillerdir. Siyasal partiler devlet ile toplum arasındaki bağlantı noktalarından birini temsil ederler ve bir sarkaç gibi düşünülebilirler. Siyasal partiler iktidar olduklarında devletin en üst karar alma mevkilerini işgal etmiş olurlar. Muhalefette iken ise topluma yakınlaşırlar. Anayasal, şeklî ya da resmî olan ile, toplumsal ve resmî ya da şeklî olmayan arasındaki net bir biçimde belirlenmesi kolay olmayan sınırlar üzerinde faaliyet gösterirler. Toplumsal taleplerin toplandığı bir havuz olan siyasal partiler bu talepleri birbirleriyle bağdaştırmayı denerler
Siyasi partiler seçimlerde halkın oylarını alarak iktidara gelme amacıyla örgütlenmiş, genellikle belli bir ideolojik uyum gösteren örgütlerdir. Amaç siyasi iktidara sahip olanları etkilemek değil, rekabetçi ve hür seçimler yoluyla o pozisyonlara gelebilmektir. Fakat siyasal partiler, iktidarın bir parçası değillerdir. Siyasal partiler devlet ile toplum arasındaki bağlantı noktalarından birini temsil ederler ve bir sarkaç gibi düşünülebilirler. Siyasal partiler iktidar olduklarında devletin en üst karar alma mevkilerini işgal etmiş olurlar. Muhalefette iken ise topluma yakınlaşırlar. Anayasal, şeklî ya da resmî olan ile, toplumsal ve resmî ya da şeklî olmayan arasındaki net bir biçimde belirlenmesi kolay olmayan sınırlar üzerinde faaliyet gösterirler. Toplumsal taleplerin toplandığı bir havuz olan siyasal partiler bu talepleri birbirleriyle bağdaştırmayı denerler
Soru 127
Aşağıdaki kadro partileri hakkında verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Genellikle seçim zamanları aktif olan partilerdir.
B
Üyelerle sıkı ilişkiler sürdürmeye çalışmazlar.
C
Üyelerinin karar mercilerinde etkili olmasını önemsemezler.
D
Üye sayılarını artırıcı adımlar atmayı önemserler.
E
Amerika Birleşik Devletleri parti sisteminde yer alan partileri akla getirirler.
Açıklama:
Geleneksel olarak siyasal partiler, kadro partileri ve kitle partileri olarak iki-ye ayrılırlar. Kadro partileri, genellikle seçim zamanları aktif olan dar bir kadro ile faaliyet gösteren seçmen tabanının genişletme ve dönüştürme işlevine öncelik vermeyen partilerdir. Üyelerle sıkı ilişkiler sürdürme, üyelerini parti yönetimi ve faaliyetlerine aktif bir biçimde katma gibi amaçları yoktur. Amerika Birleşik Devletleri’ndeki Demokrat Parti ve Cumhuriyetçi Parti, kadro partilerinin en önde gelen örneklerindendir. Her iki partide de düzenli bir üyelik sistemi olmadığı gibi, seçim zamanları dışında aktif bir parti örgütünden söz edebilmek de kolay değildir.
Kitle partileri ise üye sayılarını artırmayı ve üyeler ile her zaman sıkı ilişki kurmayı hedefleyen partilerdir. Parti, üye sayısını artırmaya çalışır, onları aktif tutar. Parti daha çok sivil toplum örgütüne benzer özelliklere sahiptir. Sıradan üyeler, yerel parti kongrelerinde ve ulusal düzlemde parti içi hiyerarşinin oluşumunda önemli roller oynarlar.
Sorunun Çözümü Sayfa 182- 183
Kitle partileri ise üye sayılarını artırmayı ve üyeler ile her zaman sıkı ilişki kurmayı hedefleyen partilerdir. Parti, üye sayısını artırmaya çalışır, onları aktif tutar. Parti daha çok sivil toplum örgütüne benzer özelliklere sahiptir. Sıradan üyeler, yerel parti kongrelerinde ve ulusal düzlemde parti içi hiyerarşinin oluşumunda önemli roller oynarlar.
Sorunun Çözümü Sayfa 182- 183
Soru 128
Aşağıdaki ülkelerden hangisindeki parti sistemi iki partili sistem olarak adlandırılır?
Seçenekler
A
Almanya
B
Hollanda
C
İspanya
D
Portekiz
E
Danimarka
Açıklama:
Siyasal Partiler
İki partili sistem, seçimlerin iki parti arasında geçtiği ve bir partinin iktidarının diğerinin
muhalefette olması anlamına geldiği sistemlerdir. Kazananlar ve kaybedenler bellidir. Bu sistemde, partiler yaptıkları ve yapamadıkları için sorumlu tutulurlar, sorumluluğu bir başka partinin üzerine atamazlar. İngiltere, Almanya ve Amerika Birleşik Devletleri iki partili sisteme sahiptir.
İki partili sistem, seçimlerin iki parti arasında geçtiği ve bir partinin iktidarının diğerinin
muhalefette olması anlamına geldiği sistemlerdir. Kazananlar ve kaybedenler bellidir. Bu sistemde, partiler yaptıkları ve yapamadıkları için sorumlu tutulurlar, sorumluluğu bir başka partinin üzerine atamazlar. İngiltere, Almanya ve Amerika Birleşik Devletleri iki partili sisteme sahiptir.
Soru 129
Aşağıdakilerden hangisi medya ve kamuoyu hakkında doğru bir bilgidir?
Seçenekler
A
Hükümetler kamuoyu oluşturmaya çalışmazlar.
B
Medya’nın tek amacı para kazanmaktır.
C
Medya toplumsal/siyasal gerçeği bir ayna gibi yansıtır.
D
Medya kamuoyunu oluşturan tek unsurdur.
E
Kamuoyu çoğunluğun kanaatleri anlamına gelmez
Açıklama:
kamuoyu
İdeal olarak medyanın demokrasilerde iktidarın kötüye kullanılması ihtimaline karşı bir denge unsuru (ya da watchdog) olabileceği düşünülür. Medyanın çoğu zaman demokratik değerleri içselleştirme seviyesinin yüksek olmaması, iktidarlarla kurdukları özel ilişkiler ve medyanın kendi içinde şeffaf olmaktan uzak olması, bu rolün yerine getirilmesini güçleştiren faktörler arasında sayılmaktadır. Hükümete destek olmayı düşünen bir medya grubu, kötü ekonomik haberleri görmezden gelir ya da onlara çok az yer verir, hükümete yönelik şikayetlerden ya da protestolardan bahsetmeyebilir ya da tam tersi, hükümete sempatiyle bakmayan bir medya gurubu, olumlu gelişmeleri görmezden gelebilir, hükümete yönelik rahatsızlıkları ifade eden haberleri öne çıkarabilir.
İdeal olarak medyanın demokrasilerde iktidarın kötüye kullanılması ihtimaline karşı bir denge unsuru (ya da watchdog) olabileceği düşünülür. Medyanın çoğu zaman demokratik değerleri içselleştirme seviyesinin yüksek olmaması, iktidarlarla kurdukları özel ilişkiler ve medyanın kendi içinde şeffaf olmaktan uzak olması, bu rolün yerine getirilmesini güçleştiren faktörler arasında sayılmaktadır. Hükümete destek olmayı düşünen bir medya grubu, kötü ekonomik haberleri görmezden gelir ya da onlara çok az yer verir, hükümete yönelik şikayetlerden ya da protestolardan bahsetmeyebilir ya da tam tersi, hükümete sempatiyle bakmayan bir medya gurubu, olumlu gelişmeleri görmezden gelebilir, hükümete yönelik rahatsızlıkları ifade eden haberleri öne çıkarabilir.
Soru 130
Aşağıdakilerden hangisi baskı gruplarının özelliklerinden biridir?
Seçenekler
A
İlgilendikleri konular hakkında kamuoyu oluşturmak
B
Siyasal partiler gibi iktidara gelmeyi amaçlamak
C
Siyasi partilerin yan kolu gibi çalışmak
D
Kanun çıkarmak
E
Hükümetlere her konuda yardımcı olmak
Açıklama:
Baskı grupları toplumsal kesim ya da grupların taleplerini örgütlü bir biçimde siyasal alana taşımayı amaçlarlar. Bu yönleriyle tıpkı siyasal partiler gibi devlet ile toplumu birbirine bağlayan ilişkiler ağının bir parçasıdırlar. Siyasi partilerden farklı olarak baskı gruplarının amacı iktidara gelmek değil, kendilerini ilgilendiren konularda lehlerine kararlar aldırmak için iktidardakileri etkilemeye çalışmaktır. Ancak şekli olarak örgütlenmemiş daha ziyadesiyle klik hüviyetini taşıyan gruplar da vardır. Eğer toplumlar çok farklı siyasi, ekonomik, kültürel çıkarları bünyelerinde barındırıyorlarsa bu farklı çıkarların da temsil edilmeleri özlenilir. Siyasi partiler bu temsil için çoğu zaman yeterli olmazlar. Burada devreye baskı grupları girer.
Soru 131
Aşağıdakilerden hangisi parti sistemleri hakkında doğru bir bilgi değildir?
Seçenekler
A
Ilımlı çok partili sistemde hükümet kurmak için iki ya da üç partili koalisyon gerekir.
B
İki partili sistemde kazanan ve kaybedenler bellidir.
C
Hakim parti siteminde hür seçimlere rağmen aynı parti seçim kazanır.
D
İki partili sistemde koalisyon kurmak gerekli değildir.
E
Aşırı çok partili sistemlerde tek parti iktidar olabilir.
Açıklama:
Siyasal partiler
Ilımlı çok parti sisteminde, genellikle hiç bir parti tek başına hükümet kuracak kadar oy alamaz. Hükümet kurabilmek için koalisyon kurmak zorunluluk hâline gelir. Koalisyon iki ya da üç parti tarafından kurulabilir. Hükümet kurabilmek için üç ya da daha fazla partinin iş birliği yapması şart ise aşırı -ya da kutuplaşmışçok partili sistemden söz etmek mümkün olacaktır. Koalisyonları zorunlu kıldığı için ılımlı ya da aşırı çok partili sistemlerin siyasal istikrarı olumsuz etkiledikleri, her partinin başarıyı kendilerine başarısızlığı ise koaliyon ortaklarına maletmelerine imkân verdiği düşünülür. Diğer taraftan, ılımlı ya da aşırı çok partili sistemler her siyasi görüş ve toplumsal taleplerin bir biçimde hükümette yer almalarına imkan verir. Bu nedenle, ılımlı ya da aşırı çok parti sistemlerinin, sosyolojik anlamda azınlıkta kalan siyasi hareketlerin sistem karşıtı bir rotaya girmelerine engel olduğu ve böylece siyasal istikrara hizmet ettiği iddiaları da dile getirilmektedir.
Ilımlı çok parti sisteminde, genellikle hiç bir parti tek başına hükümet kuracak kadar oy alamaz. Hükümet kurabilmek için koalisyon kurmak zorunluluk hâline gelir. Koalisyon iki ya da üç parti tarafından kurulabilir. Hükümet kurabilmek için üç ya da daha fazla partinin iş birliği yapması şart ise aşırı -ya da kutuplaşmışçok partili sistemden söz etmek mümkün olacaktır. Koalisyonları zorunlu kıldığı için ılımlı ya da aşırı çok partili sistemlerin siyasal istikrarı olumsuz etkiledikleri, her partinin başarıyı kendilerine başarısızlığı ise koaliyon ortaklarına maletmelerine imkân verdiği düşünülür. Diğer taraftan, ılımlı ya da aşırı çok partili sistemler her siyasi görüş ve toplumsal taleplerin bir biçimde hükümette yer almalarına imkan verir. Bu nedenle, ılımlı ya da aşırı çok parti sistemlerinin, sosyolojik anlamda azınlıkta kalan siyasi hareketlerin sistem karşıtı bir rotaya girmelerine engel olduğu ve böylece siyasal istikrara hizmet ettiği iddiaları da dile getirilmektedir.
Soru 132
Aşağıdakilerden hangisinde baskı gruplarının faaliyetleri yoğun olarak gözlenmez?
Seçenekler
A
Bürokrasi
B
Silahlı kuvvetler
C
Parlemento
D
Siyasal partiler
E
Yargı
Açıklama:
Baskı gruplarının faaliyetleri, bürokrasi, parlâmento, siyasi partiler ya da yargı üzerinde yoğunlaşabilir. Örneğin parti disiplininin kuvvetli olmadığı Amerika Birleşik Devletleri’nde baskı grupları yasama organı üyeleri ve yargı üzerinde etkili olmaya öncelik verirler. İngiltere ve Fransa’da ise siyasal partileri ve yürütme organını etkileme hedefi öne çıkar. Doğaldır ki bütün ülkelerde bürokrasi baskı gruplarının etkilemeye çalıştıkları temel kurumlardan biridir. Bürokrasi, baskı gruplarının taleplerini meselenin ayrıntılarına vakıf olması çok zor olan siyasetçilere gerek kalmadan da yerine getirebilir. Siyasetçilerin daha az önemsediği bir mesele, baskı grubu için çok hayati olabilir.
Soru 133
Aşağıdakilerden hangisi sivil toplum kuruluşlarının özelliklerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Gönüllü olarak çalışma
B
Siyasi iktidara gelmeyi hedefleme
C
Kamusal meselelere ilgi duyma
D
Hükümeti etkilemeye çalışma
E
Devleten bağımsız çalışma
Açıklama:
Baskı grupları ve sivil toplum kuruluşları, devletin ezici gücü ile kıyaslandığında çok zayıf kalan bireylerin sadece kendi çıkarlarını savunmalarına değil, kendilerini de devlete karşı daha iyi korumalarına da yardım ederler. Örgütlenme düzeyi yüksek bir toplumda, devlet kaynaklı hak ve hürriyet ihlalllerine karşı tepki göstermek daha kolaydır. Sendikalı bir işçi, işşizlik ihtimalinden daha az çekinir. İşveren sendikasına üye bir işveren, kendi işletmesine yönelebilecek çeşitli siyasi baskılara karşı daha güçlü bir biçimde mücadele edebilir. Örnekler çoğaltılabilir. Keza, baskı gruplarının genel olarak üyelerinin siyasete olan ilgilerini canlı tutarak siyasal katılımı da teşvik ettikleri bir vakıadır. Bir ülkede sivil toplum kuruluşlarının sayısının ya da genel olarak örgütlenme düzeyinin yüksek olmasının, yurttaşlık değerlerinin de gelişimine olumlu katkıda bulunduğu genellikle kabul edilir. İnsanlar, örgütler yoluyla siyasete katıldıkça tahammül, başkalarını anlama, sorunları diyalog yoluyla çözme gibi demokratik değerleri içselleştirme ihtimalleri de artar.
Soru 134
Aşağıdakilerden hangisi Weberci anlamda bürokrasinin özelliklerinden biridir?
Seçenekler
A
Keyfilik
B
Kayırmacılık
C
Liyakata dayalı ilerleme
D
Şekilcilik
E
Siyasete yönelik ilgi
Açıklama:
Alman sosyolog Max Weber’e göre bürokrasi geleneksel ya da karizmatik
otorite biçimlerine değil de akılcı/hukuki kurallara dayanan modern toplumların ayırdedici özelliklerinden biridir. Bürokratik örgütlenmenin temel özelliği
akılcılıktır. Akılcılık beraberinde öngörülebilirlik ve verimliliği de getirmektedir.
Bürokratik organizasyonlarda görev ve yetkiler takdir yetkisini en aza indirecek
şekilde yasalar ve yönetmeliklerle açıkça belirtilmiştir. Örgüt içinde kimlerin
kimlere nasıl ve ne şekilde hesap verebileceklerine dair bir hiyerarşi vardır. Keza,
işe alım ve yükseltilme kuralları liyakata dayalıdır, ödüllendirme ve cezalandırma
mekanizmaları da bellidir. Bürokratın otoritesi, kişiliğinden ya da yeteneğinden
değil sahip olduğu pozisyondan kaynaklanır.
19. yüzyıl öncesindeki mutlakiyetçi devletlerde, devlet işlerini görenler çoğunlukla imparatorun kişisel hizmetlileri statüsündeydiler. Bu görevlileri yetiştirmek
üzere özel eğitimin verildiği bilinmekle beraber, son tahlilde imparatorun iradesi
belirleyici olmaktaydı. Keza, belli pozisyonların belli bir ücret mukabilinde asiller
tarafından satın alınması uygulaması da yaygındı. Burada da bazı azınlık gruplarının bu özellikleri nedeniyle belli pozisyonlara geçebilmeleri söz konusuydu.
Böyle olunca da kayırmacılık, verimsizlik ve keyfilik gözleniyordu. Weber, ideal
tip olarak bürokrasi kavramını bu ve benzeri modernlik öncesi örgütlenme tarzının zıddı olarak geliştirmiştir.
otorite biçimlerine değil de akılcı/hukuki kurallara dayanan modern toplumların ayırdedici özelliklerinden biridir. Bürokratik örgütlenmenin temel özelliği
akılcılıktır. Akılcılık beraberinde öngörülebilirlik ve verimliliği de getirmektedir.
Bürokratik organizasyonlarda görev ve yetkiler takdir yetkisini en aza indirecek
şekilde yasalar ve yönetmeliklerle açıkça belirtilmiştir. Örgüt içinde kimlerin
kimlere nasıl ve ne şekilde hesap verebileceklerine dair bir hiyerarşi vardır. Keza,
işe alım ve yükseltilme kuralları liyakata dayalıdır, ödüllendirme ve cezalandırma
mekanizmaları da bellidir. Bürokratın otoritesi, kişiliğinden ya da yeteneğinden
değil sahip olduğu pozisyondan kaynaklanır.
19. yüzyıl öncesindeki mutlakiyetçi devletlerde, devlet işlerini görenler çoğunlukla imparatorun kişisel hizmetlileri statüsündeydiler. Bu görevlileri yetiştirmek
üzere özel eğitimin verildiği bilinmekle beraber, son tahlilde imparatorun iradesi
belirleyici olmaktaydı. Keza, belli pozisyonların belli bir ücret mukabilinde asiller
tarafından satın alınması uygulaması da yaygındı. Burada da bazı azınlık gruplarının bu özellikleri nedeniyle belli pozisyonlara geçebilmeleri söz konusuydu.
Böyle olunca da kayırmacılık, verimsizlik ve keyfilik gözleniyordu. Weber, ideal
tip olarak bürokrasi kavramını bu ve benzeri modernlik öncesi örgütlenme tarzının zıddı olarak geliştirmiştir.
Soru 135
Bürokrasi ve Siyaset hakkında söylenilenlerin hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Bağımsız yargı ve medya bürokrasinin siyasi kontrolü açısından hayati bir öneme sahiptir.
B
Güçlü siyasi iktidarların bürokrasiyi kontrol
etme olasılıkları daha yüksektir.
etme olasılıkları daha yüksektir.
C
Bürokratlar arası dayanışma ne kadar kuvvetliyse, siyasi kontrol o kadar zor olur.
D
Bürokratlar siyasetle hiç ilgilenmezler.
E
Bürokrasinin siyasi güç kaynakları arasında sahip olunan teknik uzmanlık da yer alır.
Açıklama:
bürokrasi ve siyaset
Teorik olarak bürokratlar ya da atanmışlar seçimlerle gelenlerin belirlediği
politikaları uygulamakla/hayata geçirmekle yükümlüdürler. Bürokratlar, kendi
başlarına siyaset belirleyemezler. Örneğin; savaşa girip girmeme ya da başka bir
ülkeye asker gönderip göndermeme kararını alacak olanlar askerler değil, sivil
siyasal iradedir. Zira bürokratlar seçmenlere hesap vermek durumunda değillerdir. Demokratik rejimin mantığına göre atanmışlar seçilmişlere, seçilmişler de
seçimlerde millete hesap verecekler böylece hiç kimse şeffaflık ve sorumluluktan
kaçamayacaktır. Ancak fiili durum çoğu zaman farklıdır.
Teorik olarak bürokratlar ya da atanmışlar seçimlerle gelenlerin belirlediği
politikaları uygulamakla/hayata geçirmekle yükümlüdürler. Bürokratlar, kendi
başlarına siyaset belirleyemezler. Örneğin; savaşa girip girmeme ya da başka bir
ülkeye asker gönderip göndermeme kararını alacak olanlar askerler değil, sivil
siyasal iradedir. Zira bürokratlar seçmenlere hesap vermek durumunda değillerdir. Demokratik rejimin mantığına göre atanmışlar seçilmişlere, seçilmişler de
seçimlerde millete hesap verecekler böylece hiç kimse şeffaflık ve sorumluluktan
kaçamayacaktır. Ancak fiili durum çoğu zaman farklıdır.
Ünite 8
Soru 1
1. Aşağıdaki ülkelerden hangisi, Birleşmiş Millet Örgütü’nün organlarından olan Güvenlik Konseyi nin beş daimi üyesinden biri değildir?
Seçenekler
A
ABD
B
ALMANYA
C
İNGİLTERE
D
ÇİN
E
RUSYA
Açıklama:
Ulusüstü siyasal örgütlenmelerin dünya siyasetindeki yerlerini açıklayabilecek,
Güvenlik Konseyi ise beşi daimi (ABD, Rusya, Çin, İngiltere ve Fransa), onu iki yıl için seçilen geçici on beş üye ülkeden oluşur.
Güvenlik Konseyi ise beşi daimi (ABD, Rusya, Çin, İngiltere ve Fransa), onu iki yıl için seçilen geçici on beş üye ülkeden oluşur.
Soru 2
2. ABD’li iletişim bilimci Marshall Mcluhan tarafından ortaya atılan kavram, dünyada ülkeler ve toplumlar arasındaki mesafenin azaldığını, yani ‘dünyanın küçüldüğünü’ anlatmaya yöneliktir.Yukarıda yer alan açıklama, aşağıdaki kavramların hangisiyle ilgilidir?
Seçenekler
A
Yeni Dünya Düzeni
B
Yıldız Savaşları
C
Küresel Kapitalizm
D
Uluslararası İlişkiler Kuramı
E
Küresel Köy
Açıklama:
Küreselleşmeyi ve bu süreçte karşılaşılan diğer kavramları tanımlayabilecek,
McLuhan "küresel köy" kavramıyla, özellikle iletişim teknolojileri aracılığıyla dünyanın farklı yerlerinde yaşayan insanlar arasındaki iletişimin artacağını ve hızlanacağını vurgulamaktadır.
McLuhan "küresel köy" kavramıyla, özellikle iletişim teknolojileri aracılığıyla dünyanın farklı yerlerinde yaşayan insanlar arasındaki iletişimin artacağını ve hızlanacağını vurgulamaktadır.
Soru 3
Avrupa Birliği’ne üye olmak isteyen devletlerin kendi iç yapılarında sağlamaları gereken siyasal özgürlükler, demokratik hakları benimseme, piyasa ekonomisine geçiş ve Birlik mevzuatına uyum sağlamayla ilgili yerine getirmesi gereken ölçütler (kriterler) aşağıdakilerden hangisinde belirtilmiştir?
Seçenekler
A
Roma Anlaşması
B
Brüksel Anlaşması
C
Schengen Anlaşması
D
Kopenhag Kriterleri
E
Birlik kriterleri
Açıklama:
Ulusüstü siyasal örgütlenmelerin dünya siyasetindeki yerlerini açıklayabilecek,
Üyelik başvurusunda bulunan devletlerin karfşılamaları gereken kriterlerin adı Kopenhag Kriterleri'dir.
Üyelik başvurusunda bulunan devletlerin karfşılamaları gereken kriterlerin adı Kopenhag Kriterleri'dir.
Soru 4
Avrupa Birliği’nin yapısı içinde yer almayan oluşum, aşağıdakilerden hangisindedir?
Seçenekler
A
Avrupa Birliği Konseyi
B
Avrupa Parlamentosu
C
Avrupa Komisyonu
D
Avrupa Adalet Divanı
E
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi
Açıklama:
Ulusüstü siyasal örgütlenmelerin dünya siyasetindeki yerlerini açıklayabilecek,
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi Avrupa Birliği’ne değil, Avrupa Konseyi’ne bağlı bir organdır.
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi Avrupa Birliği’ne değil, Avrupa Konseyi’ne bağlı bir organdır.
Soru 5
Halkın siyasal süreçlere giderek daha fazla katılması, belirli kararların uygulanmasında yöneticilerle karardan etkilenen kişilerin birlikte hareket etmesine verilen ad, aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Yönetişim
B
İletişim
C
Katılım
D
Etkileşim
E
Uzlaşma
Açıklama:
Küreselleşmeyi ve bu süreçte karşılaşılan diğer kavramları tanımlayabilecek,
Yönetişim kavramı, halkın siyasal süreçlere giderek daha fazla katılması anlamına gelmektedir
Yönetişim kavramı, halkın siyasal süreçlere giderek daha fazla katılması anlamına gelmektedir
Soru 6
Hükmettiği insanlara karşı sistematik bir biçimde hak ihlalleri gerçekleştiren devletlere karşı uluslararası toplum tarafından silahlı güç kullanılarak yapılan harekete verilen ad, aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Soğuk Savaş
B
İnsani Müdahale
C
Fiili Engelleme
D
Terörle Mücadele
E
Toplumsal Mücadele
Açıklama:
Ulusüstü siyasal örgütlenmelerin dünya siyasetindeki yerlerini açıklayabilecek,
İnsani müdahale, hükmettiği insanlara karşı sistematik şekilde hak ihlalleri gerçekleştiren devletlere karşı uluslararası toplum tarafından müdahale edebilme anlayışıdır.
İnsani müdahale, hükmettiği insanlara karşı sistematik şekilde hak ihlalleri gerçekleştiren devletlere karşı uluslararası toplum tarafından müdahale edebilme anlayışıdır.
Soru 7
Küreselleşme çağında halkın siyasi süreçlere daha çok katılmasında öncelikli oluşumlar, aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Sendikalar
B
Üniversiteler
C
Sivil Toplum Kuruluşları
D
Odalar ve Borsalar Birliği
E
Basın Kuruluşları
Açıklama:
Küreselleşmeyi ve bu süreçte karşılaşılan diğer kavramları tanımlayabilecek,
Küreselleşme sürecinde STK’ların güç ve etkililiklerinin artırılması yönünde, dünya kamuoyunda bir uzlaşma sağlanmıştır.
Küreselleşme sürecinde STK’ların güç ve etkililiklerinin artırılması yönünde, dünya kamuoyunda bir uzlaşma sağlanmıştır.
Soru 8
Avrupa Birliği’ne üye devletler arasında pasaportsuz geçiş ve yolculuk yapabilme imkânı, aşağıdaki anlaşmalardan hangisiyle sağlanmıştır?
Seçenekler
A
Lahey Anlaşması
B
Roma Anlaşması
C
Brüksel Anlaşması
D
Schengen Anlaşması
E
Paris Anlaşması
Açıklama:
Ulusüstü siyasal örgütlenmelerin dünya siyasetindeki yerlerini açıklayabilecek,
Avrupa Birliği 1985 tarihli Schengen Anlaşması’yla, üye devletler arasında pasaportsuz geçiş ve yolculuk yapabilme imkânı sağlanmıştır.
Avrupa Birliği 1985 tarihli Schengen Anlaşması’yla, üye devletler arasında pasaportsuz geçiş ve yolculuk yapabilme imkânı sağlanmıştır.
Soru 9
Küresel Siyasetin kuramsal temelleri Westphalia Anlaşmaları ile yaklaşık beş yüz yıl kadar önce Hugo Grotius tarafından atılmıştır.Buna göre aşağıdakilerden hangisi Westphalia Anlaşmaları’ nın ilkeleri arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Devletlerin, aralarındaki anlaşmalar gereği, uluslararası kurallara bağlı olmalarına gerek yoktur.
B
Devletler, diğer devletlerle olan ilişkilerinde diledikleri gibi davranamazlar.
C
Devletler, birbirleriyle olan ilişkilerinde belirli hukuksal ilkeleri gözetmelidir.
D
Devletler, birbirlerini eşit statüde görmek zorundadır. Hiçbir ülkeye ayrıcalık tanınmaz.
E
Barışçı bir uluslararası sistem oluşumuna kaynaklık eder.
Açıklama:
Küreselleşmeyi ve bu süreçte karşılaşılan diğer kavramları tanımlayabilecek,
Grotius’a göre devletler, diğer devletlerle olan ilişkilerinde diledikleri gibi davranamazlar; belirli hukuksal ilkeleri gözeterek hareket etmek zorundadırlar.
Grotius’a göre devletler, diğer devletlerle olan ilişkilerinde diledikleri gibi davranamazlar; belirli hukuksal ilkeleri gözeterek hareket etmek zorundadırlar.
Soru 10
1980’ li yıllarda Mihail Gorbaçov tarafından sarsılmakta olan SSCB’ yi tekrar güçlendirmek amacıyla hayata geçirilen Glasnost ve Perestroyka politikaları SSCB’de;I. Demokratikleşme,II. Ekonomik refahı arttırma,III. Siyasal ve kültürel birliği sağlamaDurumlarından hangilerini sağlamaya yönelik uygulanmaya çalışılmıştır?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
I ve II
D
I ve III
E
II ve III
Açıklama:
Küreselleşmeyi ve bu süreçte karşılaşılan diğer kavramları tanımlayabilecek,
Rusça açıklık anlamına gelen Glasnost ve yeniden yapılanma anlamına gelen perestroyka SSCB’de şeffaf bir yönetim kurulması ve siyasal ve ekonomik özgürlüklerin genişletilmesi amacıyla izlenen politikalardır.
Rusça açıklık anlamına gelen Glasnost ve yeniden yapılanma anlamına gelen perestroyka SSCB’de şeffaf bir yönetim kurulması ve siyasal ve ekonomik özgürlüklerin genişletilmesi amacıyla izlenen politikalardır.
Soru 11
Westphalia Anlaşmaları ile egemen devletler sisteminin kurumsal temellerini atan hukukçu kimdir?
Seçenekler
A
Niccolo Machiavelli
B
Ronald Reagan
C
Hugo Grotius
D
Thomas Hobbes
E
Marshall McLuhan
Açıklama:
Küreselleşmeyi ve bu süreçte karşılaşılan diğer kavramları tanımlayabilecek,
Hollandal› hukukçu Hugo Grotius (1583-1645), Westphalia Anlaşmaları ile hukuksal açıdan bağlayıcılık kazanacak olan egemen devletler sisteminin kuramsal temellerini atan ilk düşünür olarak bilinir.
Hollandal› hukukçu Hugo Grotius (1583-1645), Westphalia Anlaşmaları ile hukuksal açıdan bağlayıcılık kazanacak olan egemen devletler sisteminin kuramsal temellerini atan ilk düşünür olarak bilinir.
Soru 12
Aşağıdakilerden hangisi uluslararası ilişkiler kuramlarından değildir?
Seçenekler
A
Realizm
B
Marksizm
C
İdealizm
D
Eleştirel Kuram
E
Komünizm
Açıklama:
Küreselleşmeyi ve bu süreçte karşılaşılan diğer kavramları tanımlayabilecek,
Uluslararası ilişkiler kuramları, farkı ideolojilerin dünyada yaşanan siyasal olayları yorumlama tarzını yansıtır, bir rejimin adı değildir.
Uluslararası ilişkiler kuramları, farkı ideolojilerin dünyada yaşanan siyasal olayları yorumlama tarzını yansıtır, bir rejimin adı değildir.
Soru 13
Aşağıdakilerden hangisi realizm düşüncesinin temelinde vardır?
Seçenekler
A
Devletlerin de insan gibi kendi çıkarlarını en üst düzeye çıkarmaya çalışması
B
Tüm dünyanın demokratik rejimler ile yönetilmesi gerekliliği
C
Gelişmiş kapitalist devletlerin daha zayıfları sömürdüğü savını savunması
D
Sadece devletlerin değil, bunların yönettiği halkların da bu yönetme sürecine katılması gerekliliği
E
İnsan hakları konusunda gerekli yasal düzenlemeleri yerine getirme yükümlülüğü
Açıklama:
Küreselleşmeyi ve bu süreçte karşılaşılan diğer kavramları tanımlayabilecek,
Özellikle İkinci Dünya Savaşı’ndan sonra güç kazanan realist bakış açısı, “ulusal çıkar” esası üzerine oturur. Realizmin temelinde devletleri insan doğası ile özdeşleştirme anlayışı vardır.
Özellikle İkinci Dünya Savaşı’ndan sonra güç kazanan realist bakış açısı, “ulusal çıkar” esası üzerine oturur. Realizmin temelinde devletleri insan doğası ile özdeşleştirme anlayışı vardır.
Soru 14
Dünyada barışı ve güveni sağlamak, uluslararası, toplumsal, küresel ve ekonomik iş birliğini arttırmakla beraber bu durumu tüm dünyaya yaymak amacı, aşağıdakilerden hangi kuruluşa aittir?
Seçenekler
A
Avrupa Birliği
B
Birleşmiş Milletler
C
Sivil Toplum Kuruluşları
D
Milletler Cemiyeti
E
NATO
Açıklama:
Ulusüstü siyasal örgütlenmelerin dünya siyasetindeki yerlerini açıklayabilecek,
BM, dünyada barışı ve güvenliği sağlamak, farklı uluslar arasındaki toplumsal, kültürel ve ekonomik işbirliği imkânlarını geliştirmek ve bu idealleri tüm dünyaya yaymak gibi amaçlar benimsemiştir.
BM, dünyada barışı ve güvenliği sağlamak, farklı uluslar arasındaki toplumsal, kültürel ve ekonomik işbirliği imkânlarını geliştirmek ve bu idealleri tüm dünyaya yaymak gibi amaçlar benimsemiştir.
Soru 15
Küreselleşme ve yerelleşme kelimelerini birleştirerek küyerelleşme kavramını hangi teorisyen kullanmıştır?
Seçenekler
A
Marshall McLuhan
B
Nicolo di Bernardo Machiavelli
C
Ronald Robertson
D
Francis Fukuyama
E
Immanuel Wallerstein
Açıklama:
Küreselleşmeyi ve bu süreçte karşılaşılan diğer kavramları tanımlayabilecek,
Küreselleşme çağında yerel kültürel unsurlara ait ilgi de giderek yükselmekte ve çoğulcu toplum yapısı giderek güçlenmektedir. Roland Robertson, bu süreci anlatmak üzere küreselleşme ve yerelleşme sözcüklerini birleştirerek "küyerelleşme" kavramını kullanır.
Küreselleşme çağında yerel kültürel unsurlara ait ilgi de giderek yükselmekte ve çoğulcu toplum yapısı giderek güçlenmektedir. Roland Robertson, bu süreci anlatmak üzere küreselleşme ve yerelleşme sözcüklerini birleştirerek "küyerelleşme" kavramını kullanır.
Soru 16
Dünya ölçeğinde düzenin kurulması amacı ile oluşturulan ilk yapı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Varşova Paktı
B
BM
C
AB
D
NATO
E
Milletler Cemiyeti
Açıklama:
Ulusüstü siyasal örgütlenmelerin dünya siyasetindeki yerlerini açıklayabilecek,
Dünya ölçeğinde düzenin kurulmas› amacıyla oluşturulan ilk yapı, Milletler Cemiyeti, diğer adıyla Cemiyet-i Akvam’dır.
Dünya ölçeğinde düzenin kurulmas› amacıyla oluşturulan ilk yapı, Milletler Cemiyeti, diğer adıyla Cemiyet-i Akvam’dır.
Soru 17
Soğuk Savaş sonrası komünizmin Batı dünyası için tehlikeli olmaktan çıktığını, yeni çatışmanın dünyadaki medeniyetler arasında yaşanacağını tezini savunan ABD'li siyaset bilimci kimdir?
Seçenekler
A
Warren Farrell
B
Samuel Huntington
C
Marshall Berman
D
Henry Kissinger
E
Saskia Sassen
Açıklama:
Soğuk Savaş sonrasında oluşan dünya düzeninin ana hatlarını açıklayabilecek,
ABD’li siyaset bilimci Samuel Huntington, medeniyetler çatışması teziyle Soğuk Savaş sonrasında komünizmin Batı dünyası için tehdit olmaktan çıktığını, yeni çatışmanın dünyadaki medeniyetler arasında yaşanacağını savunmuştur. tur.
ABD’li siyaset bilimci Samuel Huntington, medeniyetler çatışması teziyle Soğuk Savaş sonrasında komünizmin Batı dünyası için tehdit olmaktan çıktığını, yeni çatışmanın dünyadaki medeniyetler arasında yaşanacağını savunmuştur. tur.
Soru 18
Aşağıdakilerden hangisi ulus-devlet güçlerini azaltan etkenlerden değildir?
Seçenekler
A
İnsan hakları anlayışının gelişimi
B
Küresel kapitalizmin yükselişi
C
Avrupa Birliği gibi ulus üstü oluşumların uluslararası sisteme girişi
D
Ülkelerin yönettikleri topraklar ve halk üzerinde sınırsız bir hükmetme yetkisine sahip olma anlayışının yükselmesi
E
Küresel sivil toplum anlayışının yükselmesi
Açıklama:
Ulus-devletin geleceğine ilişkin farklı öngörüleri tartışabileceksiniz.
Ülkelerin yönettikleri topraklar ve halk üzerinde sınırsız bir hükmetme yetkisine sahip olma anlayışının yükselmesi, Wstfalya Barışı'ndan sonra yükselen ulus-devletlerin bir özelliğidir ve onu zayıflatan bir etken değil, güçlendiren bir etkendir.
Ülkelerin yönettikleri topraklar ve halk üzerinde sınırsız bir hükmetme yetkisine sahip olma anlayışının yükselmesi, Wstfalya Barışı'ndan sonra yükselen ulus-devletlerin bir özelliğidir ve onu zayıflatan bir etken değil, güçlendiren bir etkendir.
Soru 19
Uluslararası ilişkiler konusunda ilk normatif düzenleme olan Westphalia Anlaşması hangi yılda yapılmıştır?
Seçenekler
A
1648
B
1658
C
1668
D
1678
E
1688
Açıklama:
Küresel siyaseti açıklayabilecek,
Dünya ölçe¤inde tüm devletlerin birbirleriyle etkileşimlerini araştıran uluslararası ilifşkilerin tarihi bu konuda ilk normatif düzenlemelerin yapıldığı 1648 tarihli Westphalia Antlaşması'na dek gider.
Dünya ölçe¤inde tüm devletlerin birbirleriyle etkileşimlerini araştıran uluslararası ilifşkilerin tarihi bu konuda ilk normatif düzenlemelerin yapıldığı 1648 tarihli Westphalia Antlaşması'na dek gider.
Soru 20
1990lardan sonra güç kazanmaya başlayan ve temelini Marksist ideolojiden alan uluslararası ilişkiler kuramı hangisidir?
Seçenekler
A
Realizm
B
İdealizm
C
Marksizm
D
Eleştirel Kuram
E
Kübizm
Açıklama:
Küresel siyaseti açıklayabilecek,
Özellikle 1990’lardan sonra güç kazanmaya başlayan ve aslında temelini Marksist ideolojide bulan eleştirel kuram ise uluslararası ilişkilerin yalnızca devletlerin tekeline bırakılamayacağını, bunların yönettikleri halkların da mümkün olan en fazla şekilde sürece kat›lması gerektiği anlayışından hareket eder.
Özellikle 1990’lardan sonra güç kazanmaya başlayan ve aslında temelini Marksist ideolojide bulan eleştirel kuram ise uluslararası ilişkilerin yalnızca devletlerin tekeline bırakılamayacağını, bunların yönettikleri halkların da mümkün olan en fazla şekilde sürece kat›lması gerektiği anlayışından hareket eder.
Soru 21
10 ocak 1920 de kurulan ülkeler arası çıkacak olası sorunlara barışçıl çözümler oluşturmak amacıyla kurulan örgüt hangisidir?
Seçenekler
A
Nato
B
Milletler Cemiyeti
C
Avrupa Birliği
D
Unesco
E
Avrupa Konseyi
Açıklama:
Küresel siyaseti açıklayabilecek,
Dönemin ABD Başkanı Woodrow Wilson’un önerisiyle 10 Ocak 1920 tarihinde Milletler Cemiyeti (Cemiyet-i Akvam) kurulmuştur. Milletler Cemiyetinin başlıca amacı, ülkeler aras›ndaki sorunların, yeni bir savaşa meydan bırakmadan barrşçı yollarla çözülmesini sağlamaktır.
Dönemin ABD Başkanı Woodrow Wilson’un önerisiyle 10 Ocak 1920 tarihinde Milletler Cemiyeti (Cemiyet-i Akvam) kurulmuştur. Milletler Cemiyetinin başlıca amacı, ülkeler aras›ndaki sorunların, yeni bir savaşa meydan bırakmadan barrşçı yollarla çözülmesini sağlamaktır.
Soru 22
Aşağıdakilerden hangisi Birleşmiş Milletler'in yapısı ve ona bağlı kurumlar ile ilgili doğru bir ifadedir?
Seçenekler
A
Kurulun ana tartışma forumu Müzakere Forumudur ve yalnız daimi üyeler katılabilir.
B
BM'in yargı organı Uluslararsı Adalet Divanı'dır ve ondört yargıçtan oluşur.
C
BM 10 Ocak 1920 de kurulmuştur.
D
BM Genel Sekreteri örgütün ekonomik ve sosyal önceliklerini belirler.
E
1. Dünya savaşından hemen sonra aynı isimle imzalanan antlaşma ile kurulmuştur.
Açıklama:
Ulusüstü siyasal örgütlenmelerin dünya siyasetindeki yerlerini açıklayabilecek,
BM’nin ana yargı organı ise Uluslararası Adalet Divanı’dır. Divan, her biri farklı ülkeden gelen toplam on dört yargıçtan oluflur. Görevi ise üye ülkeler arasındaki anlaşmazlıkları uluslararası hukuka uygun şekilde çözmektir.
BM’nin ana yargı organı ise Uluslararası Adalet Divanı’dır. Divan, her biri farklı ülkeden gelen toplam on dört yargıçtan oluflur. Görevi ise üye ülkeler arasındaki anlaşmazlıkları uluslararası hukuka uygun şekilde çözmektir.
Soru 23
Soğuk Savaş döneminde oluşan bloklaşma ile kurulan kurum ve imzalanan anlaşma aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak belirtilmiştir?
Seçenekler
A
Washington Anlaşması -Varşova ülkeleri
B
Kuzey ülkeler-Kuzey Cephe Anlaşması
C
Washington Anlaşması-Nato
D
Demir perde ülkeleri-Hamburg Anlaşması
E
Unesco-Moskova
Açıklama:
Soğuk Savaş sonrasında oluşan dünya düzeninin ana hatlarını açıklayabilecek,
Nisan 1949’da Washington Anlaşması ile Kuzey Atlantik Anlaşması Örgütü (NATO) kurulmuştur.
Nisan 1949’da Washington Anlaşması ile Kuzey Atlantik Anlaşması Örgütü (NATO) kurulmuştur.
Soru 24
Yıldız Savaşları projesini başlatan Amerika başkanı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Ronald Reagan
B
Thomas Jefferson
C
Abraham Lincoln
D
George W. Bush
E
J.F. Kennedy
Açıklama:
Soğuk Savaş sonrasında oluşan dünya düzeninin ana hatlarını açıklayabilecek,
1980'lerde Yıldız Savaşları projesini ABD Başkanı Ronald Reagan başlatmıştır.
1980'lerde Yıldız Savaşları projesini ABD Başkanı Ronald Reagan başlatmıştır.
Soru 25
1945 Yılında kurulan ve gelişmekte olan ülkelere kredi sağlayıp yoksullukla mücadele eden örgütün adı nedir?
Seçenekler
A
Avrupa Birliği
B
IMF
C
NATO
D
Avrasya Ekonomik Topluluğu
E
Dünya Bankası
Açıklama:
Ulusüstü siyasal örgütlenmelerin dünya siyasetindeki yerlerini açıklayabilecek,
1945 yılında Uluslararası Yeniden Yapılanma ve Kalkınma Bankası adıyla kurulan Dünya Bankası, gelişmekte olan ülkelerin kamu sektörüne açtığı kredilerle yoksullukla mücadele eden önemli uluslararası örgütlerden biridir.
1945 yılında Uluslararası Yeniden Yapılanma ve Kalkınma Bankası adıyla kurulan Dünya Bankası, gelişmekte olan ülkelerin kamu sektörüne açtığı kredilerle yoksullukla mücadele eden önemli uluslararası örgütlerden biridir.
Soru 26
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin bağlı olduğu kuruluş hangisidir?
Seçenekler
A
IMF
B
Dünya Bankası
C
Avrupa Konseyi
D
Milletler Cemiyeti
E
Avrupa Birliği
Açıklama:
Ulusüstü siyasal örgütlenmelerin dünya siyasetindeki yerlerini açıklayabilecek,
Avrupa Konseyi'dir.
Avrupa Konseyi'dir.
Soru 27
Aşagıdaki kavramlardan hangisi belirli siyasal kavramlar alınması sürecine karardan etkilenenlerin de katılmasını sağlar?
Seçenekler
A
Uzlaşma
B
Oydaşma
C
Etkileşim
D
İletişim
E
Yönetişim
Açıklama:
Küreselleşmeyi ve bu süreçte karşılaşılan diğer kavramları tanımlayabilecek,
Daha çok 1990'lı yıllarda gündeme gelen yönetişim kavramı, siyasi kararlara, bu kararlardan etkilenenleri de katmayı işaret eden bir kavramdır.
Daha çok 1990'lı yıllarda gündeme gelen yönetişim kavramı, siyasi kararlara, bu kararlardan etkilenenleri de katmayı işaret eden bir kavramdır.
Soru 28
Aşagıdaki oluşumlardan hangisi tarafından İnsan Hakları Evrensel Bildirisi hazırlanmıştır?
Seçenekler
A
Milletler Cemiyeti
B
Birleşmiş Milletler
C
Avrupa Birliği
D
Varşova Paktı
E
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi
Açıklama:
Ulusüstü siyasal örgütlenmelerin dünya siyasetindeki yerlerini açıklayabilecek,
Birleşmiş Milletler Anlaşmasıyla, evrensel düzlemde insan hakları anlayışının hukuksal temelleri atılmış ve 10 Aralık 1948 tarihinde BM Genel Kurulu’nca onaylanan İnsan Hakları Evrensel Bildirisi kabul edilmiştir.
Birleşmiş Milletler Anlaşmasıyla, evrensel düzlemde insan hakları anlayışının hukuksal temelleri atılmış ve 10 Aralık 1948 tarihinde BM Genel Kurulu’nca onaylanan İnsan Hakları Evrensel Bildirisi kabul edilmiştir.
Soru 29
Uluslararası ilişkiler kuramlarının hangisinin özünde savaşların artık dünya siyasetine yön vermemesi gerektiği,devletlerarasındaki ilişkilerin karşılıklı diyalog ve uzlaşma yoluyla çözülebileceği düşüncesi bulunur?
Seçenekler
A
Realizm
B
İdealizm
C
Marksizm
D
Kapitalizm
E
Eleştirel Kuram
Açıklama:
Küresel siyaseti açıklayabilecek,
İdealizmin özünde savaşın artık dünya siyasetine yön vermemesi gerektiği, devletlerarasındaki ilişkilerin karşılıklı diyalog ve uzlaşma yoluyla çözülebileceği düşüncesi bulunur.
İdealizmin özünde savaşın artık dünya siyasetine yön vermemesi gerektiği, devletlerarasındaki ilişkilerin karşılıklı diyalog ve uzlaşma yoluyla çözülebileceği düşüncesi bulunur.
Soru 30
Devletlerin kalıcı dostlukları ya da düşmanlıklarının olmadığı yalnızca konjonktürel ittifakların bulunduğu teziyle açıklanan ve çıkar ilişkilerini temel alan uluslararası ilişkiler kuramı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
İdealizm
B
Kapitalizm
C
Realizm
D
Marksizm
E
Eleştirel Kuram
Açıklama:
Küresel siyaseti açıklayabilecek,
Her devlet, uluslararası platformda kendi ç›karlarını en üst düzeyde gerçekleştirmek için çalışır.
Her devlet, uluslararası platformda kendi ç›karlarını en üst düzeyde gerçekleştirmek için çalışır.
Soru 31
Aşağıdakilerden hangisi Birleşmiş Milletlerin bir organı değildir?
Seçenekler
A
Genel Kurul
B
Güvenlik Konseyi
C
Ekonomik ve Sosyal Konsey
D
Uluslararası Adalet Divanı
E
Uluslararası Af Örgütü
Açıklama:
Küresel siyaseti açıklayabilecek,
Sayfa 209'da sıralanan BM organları arasında Uluslararası Af Örgütü yer almamaktadır. Uluslararası Af Örgütü bir sivil toplum kuruluşudur.
Sayfa 209'da sıralanan BM organları arasında Uluslararası Af Örgütü yer almamaktadır. Uluslararası Af Örgütü bir sivil toplum kuruluşudur.
Soru 32
Aşağıdakilerden hangisi Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyinin daimi üyelerinden değildir.
Seçenekler
A
ABD
B
Rusya
C
Almanya
D
Çin
E
İngiltere
Açıklama:
Ulusüstü siyasal örgütlenmelerin dünya siyasetindeki yerlerini açıklayabilecek,
Güvenlik Konseyi beş daimi (ABD, Rusya, Çin, İngiltere ve Fransa) ve iki yıl için seçilen geçici on beş üye ülkeden oluşur.
Güvenlik Konseyi beş daimi (ABD, Rusya, Çin, İngiltere ve Fransa) ve iki yıl için seçilen geçici on beş üye ülkeden oluşur.
Soru 33
Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi kaç daimi üyeden oluşur?
Seçenekler
A
4 üye
B
5 üye
C
6 üye
D
7 üye
E
14 üye
Açıklama:
Ulusüstü siyasal örgütlenmelerin dünya siyasetindeki yerlerini açıklayabilecek,
BM Güvenlik Konseyinde 5 daimi üye ülke bulunur.
BM Güvenlik Konseyinde 5 daimi üye ülke bulunur.
Soru 34
Aşağıdakilerden hangisi ikinci Dünya Savaşından sonra güç kazanan “ulusal çıkar” esası üzerine oturur?
Seçenekler
A
İdealizm
B
Realizm
C
Marksizim
D
Eleştirel kuram
E
Dogmatizim
Açıklama:
Küreselleşmeyi ve bu süreçte karşılaşılan diğer kavramları tanımlayabilecek,
İkinci Dünya Savaşı’ndan sonra güç kazanan realist bakış açısı, “ulusal çıkar” esası üzerine oturur.
İkinci Dünya Savaşı’ndan sonra güç kazanan realist bakış açısı, “ulusal çıkar” esası üzerine oturur.
Soru 35
Aşağıdakilerden hangisi küreselleşmenin boyutları arasında sayılmamaktadır?
Seçenekler
A
Ekonomik
B
Kültürel
C
İşçi yasaları ve hakları
D
Siyasi
E
Farklı halkların etkileşimlerinin artması
Açıklama:
Küreselleşmeyi ve bu süreçte karşılaşılan diğer kavramları tanımlayabilecek,
Küreselleşme, en genel şekilde, dünya ölçeğinde ülkeler ve toplumlar arasında kültürel, siyasal ve ekonomik etkileşimlerinin giderek artması, dolayısıyla insan topluluklarının giderek birbirlerine daha fazla yaklaşması anlamına gelir.
Küreselleşme, en genel şekilde, dünya ölçeğinde ülkeler ve toplumlar arasında kültürel, siyasal ve ekonomik etkileşimlerinin giderek artması, dolayısıyla insan topluluklarının giderek birbirlerine daha fazla yaklaşması anlamına gelir.
Soru 36
İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi hangi oluşum tarafından hazırlanmıştır?
Seçenekler
A
Avrupa Birliği
B
Uluslararası Adalet Divanı
C
Roma Anlaşması
D
Birleşmiş Milletler
E
Paris Anlaşması
Açıklama:
Küresel siyaseti açıklayabilecek,
BM Anlaşması ve İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi ile üye dev- letler, “Birleşmiş Milletler ile iş birliği yaparak, insan haklarına ve temel özgürlüklere evrensel ölçekte saygı gösterilmesini ve bunlara uyulmasının geliştirilmesini gerçekleştirmek hususunda kendilerini bağlı kıldıklarını” taahhüt etmişlerdir.
BM Anlaşması ve İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi ile üye dev- letler, “Birleşmiş Milletler ile iş birliği yaparak, insan haklarına ve temel özgürlüklere evrensel ölçekte saygı gösterilmesini ve bunlara uyulmasının geliştirilmesini gerçekleştirmek hususunda kendilerini bağlı kıldıklarını” taahhüt etmişlerdir.
Soru 37
Aşağıdaki oluşumlardan hangisi Avrupa Birliğinin yapısı içinde yer alır?
Seçenekler
A
Genel Sekreterlik
B
Avrupa Parlamentosu
C
Genel Kurul
D
Güvenlik Konseyi
E
Ekonomik ve Sosyal Konsey
Açıklama:
Ulusüstü siyasal örgütlenmelerin dünya siyasetindeki yerlerini açıklayabilecek,
AB’nin yasama işlevi, Avrupa Parlamentosu tarafından yerine getirilir.
AB’nin yasama işlevi, Avrupa Parlamentosu tarafından yerine getirilir.
Soru 38
Aşağıdaki anlaşmalardan hangisinde Avrupalı devletler, kendi hükmettikleri bölge içerisinde mutlak bir egemenliğe sahip olduklarını karşılıklı olarak kabul etmişlerdir?
Seçenekler
A
Roma Anlaşması
B
Paris Anlaşması
C
Bolşevik Devrimi
D
BM Anlaşması
E
Westphalia Anlaşmaları
Açıklama:
Küresel siyaseti açıklayabilecek,
Westphalia Anlaşmaları aracılığıyla coğrafi açıdan kendi alanlarında özgürce hareket etmeyi ve birbirlerinin sınırlarına saygı göstermeyi kabul eden prenslikler...
Westphalia Anlaşmaları aracılığıyla coğrafi açıdan kendi alanlarında özgürce hareket etmeyi ve birbirlerinin sınırlarına saygı göstermeyi kabul eden prenslikler...
Soru 39
Egemen devletler sisteminin temellerini atan düşünür kimdir?
Seçenekler
A
Thomas Hobbes
B
Niccolo Machiavelli
C
Jean Bodin
D
Hugo Grotius
E
John Locke
Açıklama:
Küresel siyaseti açıklayabilecek,
Hollandalı hukukçu Hugo Grotius (1583-1645) Westphalia Anlaşmaları ile hukuksal açıdan bağlayıcılık kazanacak olan egemen devletler sisteminin kuramsal temellerini atan düşünür olarak bilinir.
Hollandalı hukukçu Hugo Grotius (1583-1645) Westphalia Anlaşmaları ile hukuksal açıdan bağlayıcılık kazanacak olan egemen devletler sisteminin kuramsal temellerini atan düşünür olarak bilinir.
Soru 40
'Savaşın artık siyasete yön vermemesi gerektiği, devletler arası ilişkilerin karşılıklı diyalog ve uzlaşma yoluyla çözülebileceği' düşüncesi hangi kuramın temelinde yer alır?
Seçenekler
A
Realizm
B
İdealizm
C
Marksizm
D
Eleştirel Kuram
E
Sosyalizm
Açıklama:
Küresel siyaseti açıklayabilecek,
İdealizmin özünde savaşların artık dünya siyasetine yön vermemesi gerektiği, devletler arasındaki ilişkilerin karşılıklı diyalog ve uzlaşma yoluyla çözülebileceği düşüncesi bulunur.
İdealizmin özünde savaşların artık dünya siyasetine yön vermemesi gerektiği, devletler arasındaki ilişkilerin karşılıklı diyalog ve uzlaşma yoluyla çözülebileceği düşüncesi bulunur.
Soru 41
"Devletin yönettiği topraklar, yani ülkesi ve halkı üzerinde her bakımdan son sözü söyleyebilme yetkisine sahip olması" durumuna ne ad verilir?
Seçenekler
A
İç egemenlik
B
Dış egemenlik
C
Demokrasi
D
Meşrutiyet
E
Mutlak Monarşi
Açıklama:
Küresel siyaseti açıklayabilecek,
İç egemenlik, devletin yönettiği topraklar, yani ülkesi ve halkı üzerinde her bakımdan son sözü söyleyebilme sahip olduğunu ifade eder
İç egemenlik, devletin yönettiği topraklar, yani ülkesi ve halkı üzerinde her bakımdan son sözü söyleyebilme sahip olduğunu ifade eder
Soru 42
Aşağıdakilerden hangisi Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyinin beş daimi üyesinden biridir?
Seçenekler
A
İtalya
B
Almanya
C
Çin
D
Japonya
E
Türkiye
Açıklama:
Küresel siyaseti açıklayabilecek,
Bir diğer organ olan Güvenlik Konseyi ise beşi daimi (ABD, Rusya, Çin, İngiltere ve Fransa), onu iki yıl için seçilen geçici on beş üye ülkeden oluşur.
Bir diğer organ olan Güvenlik Konseyi ise beşi daimi (ABD, Rusya, Çin, İngiltere ve Fransa), onu iki yıl için seçilen geçici on beş üye ülkeden oluşur.
Soru 43
Aşağıdakilerden hangisi Birleşmiş Milletler'in yapısında bulunan organlardan biri değildir?
Seçenekler
A
Ekonomik ve Sosyal Konsey
B
Uluslararası Adalet Divanı
C
Güvenlik Konseyi
D
Genel Kurul
E
Sayıştay
Açıklama:
Küresel siyaseti açıklayabilecek,
BM’nin “ana tartışma forumu” olan Genel Kurul’a tüm üye ülkeler katılma hakkına sahiptir. Her üyenin bir oyu vardır. Genel Kurul, BM Anlaşması kapsamına giren herhangi bir konuyu ele alabilir ve üye ülkelere tavsiyelerde bulunabilir. Bir diğer organ olan Güvenlik Konseyi ise beşli daimi (ABD, Rusya, Çin, İngiltere ve Fransa), onu iki yıl için seçilen geçici on beş üye ülkeden oluşur. Konsey, üye sayısının beşte üçüyle (yani dokuz oyla) uluslararası barış ve güvenlik konularında karar alabilir. Ancak daimi üyelerden herhangi biri olumsuz oy kullanırsa yani veto ederse söz konusu karar reddedilmiş sayılır. Bir diğer organ olan Ekonomik ve Sosyal Konsey, BM’nin ekonomik ve sosyal alanlardaki önceliklerini belirleyen ve çalışmalarını planlayan ana organdır. Bu bakımdan, sözkonusu Konsey’in insan haklarından çevreye, kalkınmadan göçe kadar uzanan çok sayıda yetkisi vardır. BM’nin ana yargı organı ise Uluslararası Adalet Divanı’dır. Divan, her biri farklı ülkeden gelen toplam on dört yargıçtan oluşur. Görevi ise üye ülkeler arasındaki anlaşmazlıkları uluslararası hukuka uygun şekilde çözmektir. BM Genel Sekreteri ise Örgütün sekretarya işlerini yapan birimleri yönetmekten sorumludur. Genel Sekreter, Güvenlik Konseyi’nin tavsiyesi ile Genel Kurul tarafından beş yıl için seçilir.
BM’nin “ana tartışma forumu” olan Genel Kurul’a tüm üye ülkeler katılma hakkına sahiptir. Her üyenin bir oyu vardır. Genel Kurul, BM Anlaşması kapsamına giren herhangi bir konuyu ele alabilir ve üye ülkelere tavsiyelerde bulunabilir. Bir diğer organ olan Güvenlik Konseyi ise beşli daimi (ABD, Rusya, Çin, İngiltere ve Fransa), onu iki yıl için seçilen geçici on beş üye ülkeden oluşur. Konsey, üye sayısının beşte üçüyle (yani dokuz oyla) uluslararası barış ve güvenlik konularında karar alabilir. Ancak daimi üyelerden herhangi biri olumsuz oy kullanırsa yani veto ederse söz konusu karar reddedilmiş sayılır. Bir diğer organ olan Ekonomik ve Sosyal Konsey, BM’nin ekonomik ve sosyal alanlardaki önceliklerini belirleyen ve çalışmalarını planlayan ana organdır. Bu bakımdan, sözkonusu Konsey’in insan haklarından çevreye, kalkınmadan göçe kadar uzanan çok sayıda yetkisi vardır. BM’nin ana yargı organı ise Uluslararası Adalet Divanı’dır. Divan, her biri farklı ülkeden gelen toplam on dört yargıçtan oluşur. Görevi ise üye ülkeler arasındaki anlaşmazlıkları uluslararası hukuka uygun şekilde çözmektir. BM Genel Sekreteri ise Örgütün sekretarya işlerini yapan birimleri yönetmekten sorumludur. Genel Sekreter, Güvenlik Konseyi’nin tavsiyesi ile Genel Kurul tarafından beş yıl için seçilir.
Soru 44
İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi hangi uluslararası yapının üye ülkeleri tarafından hazırlanmıştır?
Seçenekler
A
Avrupa Birliği
B
NATO
C
Cemiyet-i Akvam
D
Doğu bloğu ülkeleri
E
Birleşmiş Milletler
Açıklama:
Küresel siyaseti açıklayabilecek,
BM Anlaşması ve İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi ile üye devletler, “Birleşmiş Milletler ile iş birliği yaparak, insan haklarına ve temel özgürlüklere evrensel ölçekte saygı gösterilmesini ve bunlara uyulmasının geliştirilmesini gerçekleştirmek hususunda kendilerini bağlılıklarını” taahhüt etmişlerdir.
BM Anlaşması ve İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi ile üye devletler, “Birleşmiş Milletler ile iş birliği yaparak, insan haklarına ve temel özgürlüklere evrensel ölçekte saygı gösterilmesini ve bunlara uyulmasının geliştirilmesini gerçekleştirmek hususunda kendilerini bağlılıklarını” taahhüt etmişlerdir.
Soru 45
'Soğuk savaş sırasında ekonomik ya da konjonktürel nedenlerle farklı ülkeler arasında kurulan ittifakların çözüleceği' fikri hangi çalışmada yer almaktadır?
Seçenekler
A
Medeniyetler İttifakı
B
Tarihin Sonu
C
Medeniyetler Çatışması
D
Prens
E
Yıldız Savaşları
Açıklama:
Soğuk Savaş sonrasında oluşan dünya düzeninin ana hatlarını açıklayabilecek,
Medeniyetler Çatışması tezi, Soğuk savaş sırasında ekonomik, siyasal ya da konjonktürel nedenlerle farklı ülkeler arasında kurulan ittifakların çözüleceği fikrini temel alır.
Medeniyetler Çatışması tezi, Soğuk savaş sırasında ekonomik, siyasal ya da konjonktürel nedenlerle farklı ülkeler arasında kurulan ittifakların çözüleceği fikrini temel alır.
Soru 46
Marshall McLuhan tarafından ortaya atılan küresel köy kavramı neyi anlatmaktadır?
Seçenekler
A
Dünyanın çevresel anlamda kirlendiğini
B
Teknolojik gelişmelerin yavaşladığını
C
Toplumlar arası mesafelerin azaldığını
D
Dünya nüfusunun azaldığını
E
Bürokrasinin önemini
Açıklama:
Küreselleşmeyi ve bu süreçte karşılaşılan diğer kavramları tanımlayabilecek,
Küresel köy kavramı dünyada ülkeler ve toplumlar arasındaki mesafenin azaldığını yani dünyanın küçüldüğünü anlatmak için kullanılır.
Küresel köy kavramı dünyada ülkeler ve toplumlar arasındaki mesafenin azaldığını yani dünyanın küçüldüğünü anlatmak için kullanılır.
Soru 47
'Dünya ölçeğinde yerel kültürel unsurlara yönelik ilginin artması' olgusunun açıklandığı kavram hangisidir?
Seçenekler
A
Yönetişim
B
Küyerelleşme
C
Küresel Kapitalizm
D
Küresel Köy
E
Medeniyetler İttifakı
Açıklama:
Küreselleşmeyi ve bu süreçte karşılaşılan diğer kavramları tanımlayabilecek,
Dünya ölçeğinde yerel kültürel unsurlara yönelik ilginin artması, aslında küreselleşmenin doğurduğu bir olgudur.
Dünya ölçeğinde yerel kültürel unsurlara yönelik ilginin artması, aslında küreselleşmenin doğurduğu bir olgudur.
Soru 48
Kopenhag Kriterleri hangi uluslararası birliğe üye olmak isteyen ülkelerin yerine getirmesi gereken siyasal ve ekonomik ölçütlerdir?
Seçenekler
A
Cemiyet-i Akvam
B
Varşova Paktı
C
Birleşmiş Milletler
D
Avrupa Birliği
E
NATO
Açıklama:
Ulusüstü siyasal örgütlenmelerin dünya siyasetindeki yerlerini açıklayabilecek,
Avrupa Birliği’ne üye olmak isteyen devletlerin kendi iç yapılarında sağlamaları gereken siyasal özgürlükler, demokratik hakları benimseme, piyasa ekonomisine geçiş ve Birlik mevzuatına uyum sağlamayla ilgili ölçütlerdir.
Avrupa Birliği’ne üye olmak isteyen devletlerin kendi iç yapılarında sağlamaları gereken siyasal özgürlükler, demokratik hakları benimseme, piyasa ekonomisine geçiş ve Birlik mevzuatına uyum sağlamayla ilgili ölçütlerdir.
Soru 49
Temelinde devletleri insan doğası ile özdeşleştirme anlayışı olan uluslararası ilişkiler kuramı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Realizm
B
İdealizm
C
Eleştirel Kuram
D
Faşizm
E
Marksizm
Açıklama:
Küreselleşmeyi ve bu süreçte karşılaşılan diğer kavramları tanımlayabilecek,
Realizmin temelinde devletleri insan doğası ile özdeşleştirme anlayışı vardır.
Realizmin temelinde devletleri insan doğası ile özdeşleştirme anlayışı vardır.
Soru 50
Dünya ölçeğinde düzenin kurulması amacıyla oluşturulan ilk yapı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Küresel Köy
B
Milletler Cemiyeti
C
Güvenlik Konseyi
D
Ekonomik ve Sosyal Konsey
E
Uluslararası Adalet Divanı
Açıklama:
Küresel siyaseti açıklayabilecek,
Dünya ölçeğinde düzenin kurulması amacıyla oluşturulan ilk yapı, Milletler Cemiyeti, diğer adıyla Cemiyeti Akvam’dır.
Dünya ölçeğinde düzenin kurulması amacıyla oluşturulan ilk yapı, Milletler Cemiyeti, diğer adıyla Cemiyeti Akvam’dır.
Soru 51
Komünist rejimlerin katı kuralları nedeniyle bu ülkede yaşayan insanların seyahat ve iletişim yasaklarını ifade etmek için ilk olarak İngiltere eski başbakanı Winston Churchill tarafından kullanılan ve zamanla yaygınlaşan terim aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Glasnost ve Perestroyka
B
Yıldız Savaşları
C
Demir Perde Ülkeleri
D
Bolşevik Devrimi
E
Küresel Köy
Açıklama:
Soğuk Savaş sonrasında oluşan dünya düzeninin ana hatlarını açıklayabilecek,
Demir Perde Ülkeleri: Komünist rejimlerin katı kuralları nedeniyle bu ülkede yaşayan insanların seyahat ve iletişim yasaklarını ifade etmek için ilk olarak İngiltere eski başbakanı Winston Churchill tarafından kullanılan ve zamanla yaygınlaşan bir terimdir.
Demir Perde Ülkeleri: Komünist rejimlerin katı kuralları nedeniyle bu ülkede yaşayan insanların seyahat ve iletişim yasaklarını ifade etmek için ilk olarak İngiltere eski başbakanı Winston Churchill tarafından kullanılan ve zamanla yaygınlaşan bir terimdir.
Soru 52
Yirmi yedi üye ülkeden oluşan ve toprakları büyük ölçüde Avrupa kıtasında bulunan siyasi ve ekonomik örgütlenme aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
NATO
B
Avrupa Konseyi
C
G20
D
Avrupa Birliği
E
BM
Açıklama:
Ulusüstü siyasal örgütlenmelerin dünya siyasetindeki yerlerini açıklayabilecek,
Avrupa Birliği (AB), yirmi yedi üye ülkeden oluşan ve toprakları büyük ölçüde Avrupa kıtasında bulunan siyasi ve ekonomik bir örgütlenmedir.
Avrupa Birliği (AB), yirmi yedi üye ülkeden oluşan ve toprakları büyük ölçüde Avrupa kıtasında bulunan siyasi ve ekonomik bir örgütlenmedir.
Soru 53
Avrupa Birliği’ne üye olmak isteyen devletlerin kendi iç yapılarında sağlamaları gereken siyasal özgürlükler, demokratik hakları benimseme, piyasa ekonomisine geçiş ve Birlik mevzuatına uyum sağlamayla ilgili ölçütlere ne ad verilir?
Seçenekler
A
Hegemonya
B
Yönetişim
C
Varşova Paktı
D
Bolşevik Devrimi
E
Kopenhag Kriterleri
Açıklama:
Ulusüstü siyasal örgütlenmelerin dünya siyasetindeki yerlerini açıklayabilecek,
Kopenhag Kriterleri: Avrupa Birliği’ne üye olmak isteyen devletlerin kendi iç yapılarında sağlamaları gereken siyasal özgürlükler, demokratik hakları benimseme, piyasa ekonomisine geçiş ve Birlik mevzuatına uyum sağlamayla ilgili ölçütlerdir.
Kopenhag Kriterleri: Avrupa Birliği’ne üye olmak isteyen devletlerin kendi iç yapılarında sağlamaları gereken siyasal özgürlükler, demokratik hakları benimseme, piyasa ekonomisine geçiş ve Birlik mevzuatına uyum sağlamayla ilgili ölçütlerdir.
Soru 54
Aşağıdaki ülkelerden hangisi Avrupa Birliği'nin kurucu üyelerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Belçika
B
Hollanda
C
Fransa
D
Lüksemburg
E
İngiltere
Açıklama:
Küresel siyaseti açıklayabilecek,
1951 yılında Almanya ve Fransa, aralarına İtalya, Belçika, Hollanda ve Lüksemburg’u alarak İtalya’nın başkenti Roma’da Avrupa Kömür ve Çelik Topluluğu (AKÇT) Anlaşmasını imzalamışlardır.
1951 yılında Almanya ve Fransa, aralarına İtalya, Belçika, Hollanda ve Lüksemburg’u alarak İtalya’nın başkenti Roma’da Avrupa Kömür ve Çelik Topluluğu (AKÇT) Anlaşmasını imzalamışlardır.
Soru 55
Aşağıdakilerden hangisi Birleşmiş Milletler yapısı içinde bulunan organlardan biri değildir?
Seçenekler
A
Genel Sekreterlik
B
Parlamento
C
Güvenlik Konseyi
D
Uluslararası Adalet Divanı
E
Genel Kurul
Açıklama:
Küresel siyaseti açıklayabilecek,
Birleşmiş Milletler Ana Organları 1. Genel Kurul 2. Güvenlik Konseyi 3. Ekonomik ve Sosyal Konsey 4. Vesayet Konseyi 5. Uluslararası Adalet Divanı 6. Sekreterlik
Birleşmiş Milletler Ana Organları 1. Genel Kurul 2. Güvenlik Konseyi 3. Ekonomik ve Sosyal Konsey 4. Vesayet Konseyi 5. Uluslararası Adalet Divanı 6. Sekreterlik
Soru 56
Devletler arasındaki ilişkileri belirleyen temel unsurun güç dengesi olduğunu savunan uluslararası ilişkiler kuramı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
İdealizm
B
Marxizm
C
Realizm
D
Liberalizm
E
Eleştirel Kuram
Açıklama:
Küresel siyaseti açıklayabilecek,
Realistlere göre nasıl her bir insanın kendi hayatına yönelik çıkar algısı varsa ve bencil duygularla hareket eden insanlar kendi çıkarlarını en üst düzeye çıkarmaya çalışıyorlarsa aynı durum devletler için de söz konusudur. Her devlet, uluslararası platformda kendi çıkarlarını en üst düzeyde gerçekleştirmek için çalışır
Realistlere göre nasıl her bir insanın kendi hayatına yönelik çıkar algısı varsa ve bencil duygularla hareket eden insanlar kendi çıkarlarını en üst düzeye çıkarmaya çalışıyorlarsa aynı durum devletler için de söz konusudur. Her devlet, uluslararası platformda kendi çıkarlarını en üst düzeyde gerçekleştirmek için çalışır
Soru 57
Silahlı bir çatışmaya dönüşmeden farklı bloklar arasında sürekli devam eden gerilimi anlatmak için kullanılan kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
İnsan Hakları
B
Uluslararası Sistem
C
Soğuk Savaş
D
D)Medeniyetler Çatışması
E
Yeni Dünya Düzeni
Açıklama:
Küresel siyaseti açıklayabilecek,
Soğuk Savaş, silahlı bir çatışmaya dönüşmeden, farklı bloklar arasında sürekli devam eden gerilimi anlatmak için kullanılan bir kavramdır.
Soğuk Savaş, silahlı bir çatışmaya dönüşmeden, farklı bloklar arasında sürekli devam eden gerilimi anlatmak için kullanılan bir kavramdır.
Soru 58
Egemenlik kavramı ilk kez aşağıdakidüşünürlerden hangisi tarafından kullanılmıştır?
Seçenekler
A
J. J. Rousseau
B
J. Bodin
C
T. Hobbes
D
J. Locke
E
N. Machiavelli
Açıklama:
Ulus-devletin geleceğine ilişkin farklı öngörüleri tartışabileceksiniz.
ilk kez 1576 yılında Fransız hukukçu Jean Bodin tarafından kullanılan egemenlik kavramı devletlerin bir devletin hükmettiği ülke ile halk üzerinde kural koyma ve başka devletlerle eşit statüde ilişkiye geçme yetkisini ifade eder.
ilk kez 1576 yılında Fransız hukukçu Jean Bodin tarafından kullanılan egemenlik kavramı devletlerin bir devletin hükmettiği ülke ile halk üzerinde kural koyma ve başka devletlerle eşit statüde ilişkiye geçme yetkisini ifade eder.
Soru 59
Avrupa Birliği üyeleri arasında serbest geçiş hakkı tanıyan anlaşma aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Schengen
B
Maastrich
C
Roma
D
Paris
E
Kopenhag
Açıklama:
Ulusüstü siyasal örgütlenmelerin dünya siyasetindeki yerlerini açıklayabilecek,
1985 tarihli Schengen Anlaşması’yla üye devletler arasında pasaportsuz geçiş ve yolculuk yapabilme imkânı sağlanmıştır.
1985 tarihli Schengen Anlaşması’yla üye devletler arasında pasaportsuz geçiş ve yolculuk yapabilme imkânı sağlanmıştır.
Soru 60
Aşağıdaki ülkelerden hangisi 1951'de imzalanan Avrupa Kömür ve Çelik Topluluğu Anlaşması'nın taraflarından biri değildir?
Seçenekler
A
Fransa
B
Almanya
C
İngiltere
D
İtalya
E
Belçika
Açıklama:
Ulusüstü siyasal örgütlenmelerin dünya siyasetindeki yerlerini açıklayabilecek,
1951 yılında Almanya ve Fransa, aralarına İtalya, Belçika, Hollanda ve Lüksemburg’u alarak İtalya’nın başkenti Roma’da Avrupa Kömür ve Çelik Topluluğu (AKÇT) Anlaşmasını imzalamışlardır
1951 yılında Almanya ve Fransa, aralarına İtalya, Belçika, Hollanda ve Lüksemburg’u alarak İtalya’nın başkenti Roma’da Avrupa Kömür ve Çelik Topluluğu (AKÇT) Anlaşmasını imzalamışlardır
Soru 61
Aşağıdakilerden hangisi eleştirel kurama dair doğru bir değerlendirme değildir?
Seçenekler
A
Uluslararası ilişkilerin yalnızca devletlerin tekeline bırakılamayacağı, bunların yönettikleri halkların da mümkün olan en fazla şekilde sürece katılması gerektiği anlayışından hareket eder.
B
Bu yaklaşım, devletlerin kalıcı dostlukları ya da düşmanlıklarının olmadığı; yalnızca konjonktürel ittifakların bulunduğu teziyle açıklanır.
C
Kökenleri Marksist ideolojiye dayanır.
D
Eleştirel kurama göre uluslararası ilişkiler, devletler tarafından biçimlendirildiği, alt kimlik grupları bu sürecin dışında bırakıldığı takdirde özgürlük ve demokrasi bağlamında bir kayıp yaşanır.
E
Eleştirel teoriye mensup düşünürler, var olan sistemin mevcut haliyle, sorgulanmaksızın kabul edilmesinin güçlü devletlerin diğerleri üzerinde kuracağı tahakkümü meşrulaştıracağını zaten amacının da kapitaliz
Açıklama:
Küreselleşmeyi ve bu süreçte karşılaşılan diğer kavramları tanımlayabilecek,
Devletlerin kalıcı dostlukları ya da düşmanlıklarının olmadığı yalnızca konjonktürel ittifakların bulunduğu tezini Realist görüş savunmaktadır.
Devletlerin kalıcı dostlukları ya da düşmanlıklarının olmadığı yalnızca konjonktürel ittifakların bulunduğu tezini Realist görüş savunmaktadır.
Soru 62
Medeniyetler Çatışması tezi aşağıdakilerden hangisine aittir?
Seçenekler
A
Fukuyama
B
Huntington
C
McLuhan
D
Zizek
E
Weber
Açıklama:
Küreselleşmeyi ve bu süreçte karşılaşılan diğer kavramları tanımlayabilecek,
ABD’li siyaset bilimci Samuel Huntington, medeniyetler çatışması teziyle Soğuk Savaş sonrasında komünizmin Batı dünyası için tehdit olmaktan çıktığını, yeni çatışmanın dünyadaki medeniyetler arasında yaşanacağını savunmuştur
ABD’li siyaset bilimci Samuel Huntington, medeniyetler çatışması teziyle Soğuk Savaş sonrasında komünizmin Batı dünyası için tehdit olmaktan çıktığını, yeni çatışmanın dünyadaki medeniyetler arasında yaşanacağını savunmuştur
Soru 63
Aşağıdakilerden hangisi ulus devletin geleneksel işlevlerini sınırlayan unsurlardan biridir?
Seçenekler
A
Aydınlanma
B
Küresel kapitalizm
C
Feodalizm
D
Milli Egemenlik
E
Soğuk Savaş
Açıklama:
Ulus-devletin geleceğine ilişkin farklı öngörüleri tartışabileceksiniz.
Küresel kapitalizmin yükselişi, ulus-devletlerin geleneksel işlevlerini sınırlayan bir başka nokta olarak belirir.
Küresel kapitalizmin yükselişi, ulus-devletlerin geleneksel işlevlerini sınırlayan bir başka nokta olarak belirir.
Soru 64
Hukuksal açıdan bağlayıcılık kazanacak olan egemen devletler sisteminin kuramsal temellerini atan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Hugo Grotius
B
Karl Marx
C
Saint Simon
D
Marshall McLuhan
E
Manuel Castells
Açıklama:
Küresel siyaseti açıklayabilecek,
Günümüzden yaklaşık beş yüz yıl önce yaşayan Hollandalı hukukçu Hugo Grotius (1583-1645) Westphalia Anlaşmaları ile hukuksal açıdan bağlayıcılık kazanmış olan egemen devletler sisteminin kuramsal temellerini atan düşünürdür.
Günümüzden yaklaşık beş yüz yıl önce yaşayan Hollandalı hukukçu Hugo Grotius (1583-1645) Westphalia Anlaşmaları ile hukuksal açıdan bağlayıcılık kazanmış olan egemen devletler sisteminin kuramsal temellerini atan düşünürdür.
Soru 65
"Küresel Köy" kavramının temel iddiası aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Dünyada ülkeler ve toplumlar arasındaki mesafe azalmıştır, yani dünya küçülmüştür.
B
Liberal demokrasilerin dünya ölçeğinde artık alternatifi kalmamıştır.
C
Şeffaf bir yönetim kurulması ve siyasal ve ekonomik özgürlüklerin genişletilmesi gerekir.
D
Soğuk Savaş sonrasında komünizm Batı dünyası için tehdit olmaktan çıkmıştır ve yeni çatışma medeniyetler arasında yaşanacaktır.
E
Ulus-devletler artık ortadan kalkacaktır.
Açıklama:
Küreselleşmeyi ve bu süreçte karşılaşılan diğer kavramları tanımlayabilecek,
ABD’li iletişim bilimci Marshall McLuhan tarafından ortaya atılan küresel köy kavramı, dünyada ülkeler ve toplumlar arasındaki mesafenin azaldığını, yani “dünyanın küçüldüğü” anlatmak için kullanılır.
ABD’li iletişim bilimci Marshall McLuhan tarafından ortaya atılan küresel köy kavramı, dünyada ülkeler ve toplumlar arasındaki mesafenin azaldığını, yani “dünyanın küçüldüğü” anlatmak için kullanılır.
Soru 66
Devletin başka devletlerle eşit statüde bulunduğunu ve uluslararası faaliyetlerinde tam bağımsız olduğunu anlatan kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
İç Egemenlik
B
Milli Egemenlik
C
Dış Egemenlik
D
Halk Egemenliği
E
Siyasal Egemenlik
Açıklama:
Küresel siyaseti açıklayabilecek,
Dış egemenlik bir devletin başka devletlerle eşit statüde bulunduğunu ve uluslararası faaliyetlerinde tam bağımsız olduğunu anlatır.
Dış egemenlik bir devletin başka devletlerle eşit statüde bulunduğunu ve uluslararası faaliyetlerinde tam bağımsız olduğunu anlatır.
Soru 67
Varolan uluslararası ilişkilerin, gelişmiş kapitalist devletlerin kendilerinden daha zayıf ekonomilere sahip olan diğer devletleri sömürmesi bağlamında işlediğini iddia eden uluslarası ilişkiler kuramı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
İdealizm
B
Realizm
C
Marksizm
D
Empresyonizm
E
Faşizm
Açıklama:
Küresel siyaseti açıklayabilecek,
Marksistlere göre varolan uluslararası ilişkiler, gelişmiş kapitalist devletlerin kendilerinden daha zayıf ekonomilere sahip olan diğer devletleri sömürmesi bağlamında işlemektedir.
Marksistlere göre varolan uluslararası ilişkiler, gelişmiş kapitalist devletlerin kendilerinden daha zayıf ekonomilere sahip olan diğer devletleri sömürmesi bağlamında işlemektedir.
Soru 68
Glasnost ve Perestroyka politikalarını uygulamaya sokarak SSCB'deki siyasal özgürlükleri genişletmeye çalışan dönemin devlet başkanı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Lenin
B
Stalin
C
Troçki
D
Gorbaçov
E
Putin
Açıklama:
Soğuk Savaş sonrasında oluşan dünya düzeninin ana hatlarını açıklayabilecek,
1985 yılında Sovyetler Birliği’nin başına geçen Mihail Gorbaçov, glasnost ve perestroyka politikalarını uygulamaya sokmuş ve ülkesi içindeki siyasal özgürlükleri genişletmeye çalışmıştır.
1985 yılında Sovyetler Birliği’nin başına geçen Mihail Gorbaçov, glasnost ve perestroyka politikalarını uygulamaya sokmuş ve ülkesi içindeki siyasal özgürlükleri genişletmeye çalışmıştır.
Soru 69
Aşağıdakilerden hangisi devletler arasındaki ilişkilerin karşılıklı diyalog ve uzlaşma yoluyla çözülebileceğini savunan uluslararası ilişkiler kuramıdır?
Seçenekler
A
İdealizm
B
Realizm
C
Marksizm
D
Eleştirel Kuram
E
Faşizm
Açıklama:
Küresel siyaseti açıklayabilecek,
İdealizmin özünde savaşın artık dünya siyasetine yön vermemesi gerektiği, devletlerarasındaki ilişkilerin karşılıklı diyalog ve uzlaflma yoluyla çözülebileceği düşüncesi bulunur
İdealizmin özünde savaşın artık dünya siyasetine yön vermemesi gerektiği, devletlerarasındaki ilişkilerin karşılıklı diyalog ve uzlaflma yoluyla çözülebileceği düşüncesi bulunur
Soru 70
Aşağıdaki kavramlardan hangisi bir devletin ülkesi ve halkı üzerinde hukuksal kural koyabilme yetkisini ifade eder?
Seçenekler
A
Meşruiyet
B
Hukuksallık
C
Toplumsal Sözleşme
D
Egemenlik
E
Anlaşma
Açıklama:
Küresel siyaseti açıklayabilecek,
Devletlerin bir devletin hükmettiği ülke ile halk üzerinde kural koyma ve başka devletlerle eşit statüde ilişkiye geçme yetkisine egemenlik denir.
Devletlerin bir devletin hükmettiği ülke ile halk üzerinde kural koyma ve başka devletlerle eşit statüde ilişkiye geçme yetkisine egemenlik denir.
Soru 71
Aşağıdakilerden hangisi egemenlik kavramının ortaya çıktığı ilk uluslararası anlaşma olarak kabul edilir?
Seçenekler
A
Birleşmiş Milletler Anlaşması
B
Roma Anlaşması
C
Westphalia Anlaşmaları
D
Maastrich Anlaşması
E
Paris Anlaşması
Açıklama:
Küresel siyaseti açıklayabilecek,
Westphalia Anlaşmalarının modern devletin oluşumu açısından en önemli sonucu, otorite ile toprak arasında bağ kurulması, böylece kendi coğrafyası içerisinde devletin geniş bir özerkliğe sahip olduğunun kabul edilmesidir. Bu şekilde, devletin toplumdan kesin bir şekilde ayrıldığı ve toplumu oluşturan bireylerin yaşamları üzerinde son sözü söyleyebilme yetkisiyle donatıldığı görülecektir
Westphalia Anlaşmalarının modern devletin oluşumu açısından en önemli sonucu, otorite ile toprak arasında bağ kurulması, böylece kendi coğrafyası içerisinde devletin geniş bir özerkliğe sahip olduğunun kabul edilmesidir. Bu şekilde, devletin toplumdan kesin bir şekilde ayrıldığı ve toplumu oluşturan bireylerin yaşamları üzerinde son sözü söyleyebilme yetkisiyle donatıldığı görülecektir
Soru 72
İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi aşağıdaki hangi oluşum tarafından hazırlanmıştır?
Seçenekler
A
Milletler Cemiyeti
B
Birleşmiş Milletler
C
Avrupa Birliği
D
Varşova Paktı
E
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi
Açıklama:
Küresel siyaseti açıklayabilecek,
BM Anlaşması ve İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi ile üye devletler, “Birleşmiş Milletler ile işbirliği yaparak, insan haklarına ve temel özgürlüklere evrensel ölçekte saygı gösterilmesini ve bunlara uyulmasının geliştirilmesini gerçekleştirmek hususunda kendilerini bağlı kıldıklarını” taahhüt etmişlerdir.
BM Anlaşması ve İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi ile üye devletler, “Birleşmiş Milletler ile işbirliği yaparak, insan haklarına ve temel özgürlüklere evrensel ölçekte saygı gösterilmesini ve bunlara uyulmasının geliştirilmesini gerçekleştirmek hususunda kendilerini bağlı kıldıklarını” taahhüt etmişlerdir.
Soru 73
Aşağıdaki kavramlardan hangisi belirli siyasal kararların alınması sürecine karardan etkilenenlerin de katılmalarını ifade eder?
Seçenekler
A
Uzlaşma
B
Oydaşma
C
Etkileşim
D
İletişim
E
Yönetişim
Açıklama:
Küreselleşmeyi ve bu süreçte karşılaşılan diğer kavramları tanımlayabilecek,
Yönetişim kavramı, halkın siyasal süreçlere giderek daha fazla katılması anlamına gelmektedir ve bu durumu en fazla sağlayacak oluşumlar da sivil toplum kuruluşları (STK’lar) olarak belirmektedir. STK’lar, siyasal otoriteden bağımsız şekilde, belirli amaçlara ulaşmak için kâr amacı gütmeden çalışan oluşumlardır.
Yönetişim kavramı, halkın siyasal süreçlere giderek daha fazla katılması anlamına gelmektedir ve bu durumu en fazla sağlayacak oluşumlar da sivil toplum kuruluşları (STK’lar) olarak belirmektedir. STK’lar, siyasal otoriteden bağımsız şekilde, belirli amaçlara ulaşmak için kâr amacı gütmeden çalışan oluşumlardır.
Soru 74
Kendi vatandaşlarına karşı sürekli ve sistematik insan hakları ihlalleri gerçekleştiren devletlere karşı silahlı güç kullanılarak yapılacak harekete ne ad verilir?
Seçenekler
A
Soğuk Savaş
B
Haklı savaş
C
İnsanî müdahale
D
Terörle mücadele
E
Fiilî engelleme
Açıklama:
Küreselleşmeyi ve bu süreçte karşılaşılan diğer kavramları tanımlayabilecek,
İnsanî Müdahale: Kendi vatandaşlarına karşı sürekli ve sistematik insan hakları ihlalleri gerçekleştirilen devletlere karşı silahlı güç kullanılarak yapılan müdahaledir.
İnsanî Müdahale: Kendi vatandaşlarına karşı sürekli ve sistematik insan hakları ihlalleri gerçekleştirilen devletlere karşı silahlı güç kullanılarak yapılan müdahaledir.
Soru 75
Aşağıdaki Birleşmiş Milletler organlarından hangisinde daimî üyelerin alınan herhangi bir kararı veto etme yetkisi bulunmaktadır?
Seçenekler
A
Genel Kurul
B
Güvenlik Konseyi
C
Uluslararası Adalet Divanı
D
Ekonomik ve Sosyal Konsey
E
Genel Sekreterlik
Açıklama:
Ulusüstü siyasal örgütlenmelerin dünya siyasetindeki yerlerini açıklayabilecek,
...Ancak daimi üyelerden herhangi biri olumsuz oy kullanırsa yani veto ederse söz konusu karar reddedilmiş sayılır...
...Ancak daimi üyelerden herhangi biri olumsuz oy kullanırsa yani veto ederse söz konusu karar reddedilmiş sayılır...
Soru 76
Aşağıdaki oluşumlardan hangisi Avrupa Birliği’nin yapısı içinde yer almaz?
Seçenekler
A
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi
B
Avrupa Adalet Divanı
C
Avrupa Birliği Konseyi
D
Avrupa Parlamentosu
E
Avrupa Komisyonu
Açıklama:
Ulusüstü siyasal örgütlenmelerin dünya siyasetindeki yerlerini açıklayabilecek,
Doğru cevap haricindeki diğer şıklar ilgili bölümde AB organı olarak belirtilmiştir: Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi Avrupa Birliği’ne değil, Avrupa Konseyi’ne bağlı bir organdır.
Doğru cevap haricindeki diğer şıklar ilgili bölümde AB organı olarak belirtilmiştir: Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi Avrupa Birliği’ne değil, Avrupa Konseyi’ne bağlı bir organdır.
Soru 77
Aşağıdakilerden hangisi ulus-devletlerin geleneksel işlevlerinde değişiklik yaşanmasının nedenleri arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Küresel kapitalizm
B
İnsan hakları
C
Ulusüstü siyasal oluşumlar
D
Dünya savaşları
E
Küresel sivil toplum
Açıklama:
Ulus-devletin geleceğine ilişkin farklı öngörüleri tartışabileceksiniz.
...Özellikle küreselleşme süreciyle birlikte ulus-devletin geleneksel işlevlerinde büyük bir değişiklik olduğu görülmektedir.
...Özellikle küreselleşme süreciyle birlikte ulus-devletin geleneksel işlevlerinde büyük bir değişiklik olduğu görülmektedir.
Soru 78
Westphalia Anlaşmaları ile hukuksal açıdan bağlayıcılık kazanan egemen devletler sisteminin kuramsal temellerini atan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Victor Hugo
B
Hugo Grotius
C
Jean Jacques Rousseau
D
Karl Marx
E
Mihail Gorbaçov
Açıklama:
Günümüzden yaklaşık beş yüz yılar önce yaşayan Hollandalı hukukçu Hugo Grotius (1583-1645), Westphalia Anlaşmaları ile hukuksal açıdan bağlayıcılık kazanacak olan egemen devletler sisteminin kuramsal temellerini atan düşünür olarak bilinir. Özellikle yaşadığı dönemde ülkelerarası ticaretin giderek artması nedeniyle bu alanı düzenleyecek bir hukuk sisteminin zorunluluğunu gören Grotius bu ilişkiyi doğal hukuktan çıkardığı ilkelerle açıklamaya çalışmıştır. Grotius’a göre devletler, diğer devletlerle olan ilişkilerinde diledikleri gibi davranamazlar; belirli hukuksal ilkeleri gözeterek hareket etmek zorundadırlar. Söz konusu yaklaşım, devletlerin birbirlerini eşit statüde görmelerini sağlayan ve bu yönüyle barışçı bir uluslararası sistem oluşumuna kaynaklık eden ilk unsurdur. Ancak ülkeler arasındaki ilişkileri açıklamayı hedefleyen uluslararası ilişkiler disiplini 1900’lü yıllar ile birlikte ortaya çıkmıştır.
Soru 79
Aşağıdakilerden hangisi küresel siyasal ilişkilerin doğuşu ve gelişimine ilişkin Uluslararası İlişkiler Kuramları arasında gösterilemez?
Seçenekler
A
İdealizm
B
Realizm
C
Marksizm
D
Eleştirel Kuram
E
Aydınlanmacılık
Açıklama:
Küresel siyasal ilişkilerin doğuşu ve gelişimine ilişkin uluslararası ilişkiler kuramları arasında idealizm, realizm, Marksizm, ve eleştirel kuram işaret edilebilir. Farklı ülkeler arasındaki ilişkileri anlamlandırabilme amacından hareket eden uluslararası ilişkiler disiplini, barışa dönük idealist düşüncelerin sonucu olarak ortaya çıkmıştır. Realizmin temelinde ise devletleri insan doğası ile özdeşleştirme anlayışı vardır. Realistlere göre nasıl her bir insanın kendi hayatına yönelik çıkar algısı varsa ve bencil duygularla hareket eden insanlar kendi çıkarlarını en üst düzeye çıkarmaya çalışıyorlarsa aynı durum devletler için de söz konusudur. Öte yandan, Marksizm, tıpkı bir ülke içindeki siyasetin dinamikleri gibi uluslararası alandaki gelişmeleri de ekonomik temelli olarak açıklar. Eleştirel Kuram ise uluslararası ilişkilerin yalnızca devletlerin tekeline bırakılamayacağı, bunların yönettikleri halkların da mümkün olan en fazla şekilde sürece katılması gerektiği anlayışından hareket eder. Aydınlanmacılık Uluslararası İlişkiler Kuramları arasında gösterilemez. Doğru cevap E'dir.
Soru 80
1917 yılında gerçekleşen ve gerçekleştiği ülkedeki rejimi değiştiren ve Soğuk Savaş’ın başlamasını önceleyen devrim aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Aydınlanma Devrimleri
B
Fransız Devrimi
C
Küba Devrimi
D
Bolşevik Devrimi
E
Paris Ayaklanmaları
Açıklama:
Birinci Dünya Savaşı’ndan yenik ayrılan Almanya’da Nasyonal Sosyalist; İtalya’da ise faşist rejimler, savaş sonrasında bu ülkelerde kırılan ulusal gururu onarmak iddiası ve amacıyla kısa sürede güç kazanmışlardır. Buna karşılık, savaşın galibi durumunda bulunan İngiltere ve Fransa gibi ülkeler ise güçlerinde azalma an- lamına gelebilecek hiçbir iş birliği ya da uzlaşma arayışına girmemişlerdir. 1917 yılında Rusya’da gerçekleşen Bolşevik Devrimi sonrasında kurulan Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği (SSCB) ise kısa sürede Doğu Avrupa ve Orta Asya başta olmak üze- re pek çok bölgeyi kendi hegemonyası altına almıştır. SSCB sahip olduğu komünist ideolojiyi yayma mücadelesi vererek Batılı ülkelerin karşısında ciddi bir rakip olarak belirmiş ve gerçekleşen Bolşevik Devrimi ile Amerika Birleşik Devletleri arasında Soğuk Savaş’ın başlamasına ön ayak olmuştur.
Soru 81
Demir Perde Ülkeleri olarak isimlendirilen ve Soğuk Savaş’ın bir kutbunu oluşturan ülkelerin aralarında imzalanmış olan Varşova Paktı’na karşı, diğer kanatta yer alan ülkeler aşağıdakilerden hangisini kurmuştur?
Seçenekler
A
Pasifik Birliği
B
Avrupa Birliği
C
Kuzey Atlantik Anlaşması Örgütü
D
Akdeniz Ülkeleri Birliği
E
Ekonomik Kalkınma ve İşbirliği Örgütü
Açıklama:
İkinci Dünya Savaşı’nın bitişi, dünya ölçeğinde ülkelerin iki temel kutba ayrılmasına neden olmuştur. Bir tarafta, en güçlü temsilcisinin Amerika Birleşik Devletleri (ABD) olduğu liberal demokratik ülkeler bulunur. Diğer tarafta ise Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği (SSCB) öncülüğünde Doğu Bloku tabir edilen sosyalist devletler, bir başka deyişle demir perde ülkeleri yer alır. Adı geçen ülkeler 14 Mayıs 1955’te Varşova’da imzaladıkları bir anlaşma ile iş birliği yapma kararı aldıklarından bunlara Varşova Paktı ülkeleri de denir. Diğer kanat ise savunma amacıyla 4 Nisan 1949’da Washington Anlaşması aracılığıyla Kuzey Atlantik Anlaşması Örgütünü (NATO) oluşturmuşlardır.
Soru 82
“Küresel Köy” kavramsallaştırmasıyla dünyada ülkeler ve toplumlar arasındaki mesafenin azaldığını, yani “dünyanın küçüldüğünü” anlatmayı amaçlayan kişi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Hugo Grotius
B
Winston Churchill
C
Saskia Sassen
D
Marshall McLuhan
E
Mihail Gorbaçov
Açıklama:
20. yüzyılın sonlarına damgasını vuran en önemli kavramlardan biri küreselleşmedir. Küreselleşme, en genel şekilde, dünya ölçeğinde ülkeler ve toplumlar arasında kültürel, siyasal ve ekonomik etkileşimlerinin giderek artması, dolayısıyla insan topluluklarının giderek birbirlerine daha fazla yaklaşması anlamına gelir. İlk olarak 1980’lerin başlarında kullanılmaya başlanan küreselleşme kavramı, bütün insanlığı önemli ölçüde etkileyen ve âdeta içine çeken bir görünüm çizer. ABD’li iletişim bilimci Marshall McLuhan, bu durumu, küresel köy kavramı aracılığıyla açıklamaktadır.
Soru 83
1951 yılında Almanya ve Fransa’nın aralarına İtalya, Belçika, Hollanda ve Lüksemburg’u da alarak İtalya’nın başkenti Roma’da imzaladıkları anlaşma aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Avrupa Kömür ve Çelik Topluluğu
B
Avrupa Birliği
C
Maastricht Kriterleri
D
Kopenhag Anlaşması
E
Avrupa Ekonomik Topluluğu
Açıklama:
1951 yılında Almanya ve Fransa, aralarına İtalya, Belçika, Hollanda ve Lüksemburg’u alarak İtalya’nın başkenti Roma’da Avrupa Kömür ve Çelik Topluluğu (AKÇT) Anlaşmasını imzalamışlardır. İş birliğinin kömür ve çelik ile başlaması, kendi mantığı içinde bakıldığında oldukça anlaşılabilir bir harekettir. Zira savaştan sonra bu ülkelerin yeniden hızlı bir kalkın- maya ihtiyaçları vardır ve kömür ile çelik sanayi hammaddesi olmak açısından önemli bir işleve sahiptir. Dolayısıyla Birliğin ilk ortaya çıkış amacı, hızlı bir sanayileşme ve kalkınma sağlamak için üye devletler arasında ticaret imkânlarının kolaylaştırılması ve geliştirilmesidir.
Soru 84
Avrupa Birliği’ne üye olmak isteyen devletlerin kendi iç yapılarında sağlamaları gereken siyasal özgürlükler ve demokratik hakları tanımlayan ölçütler aşağıdakilerden hangisinde belirlenmiştir?
Seçenekler
A
Avrupa Birliği Anlaşması
B
Kopenhag Kriterleri
C
Maastricht Kriterleri
D
Avrupa Kömür ve Çelik Topluluğu Anlaşması
E
Roma Anlaşması
Açıklama:
1990’lı yılların başında Doğu Bloku’nun dağılması, Avrupa Topluluğu için önemli dönüm noktalarından biri olmuştur. Zira üyelik yönünde özellikle eski komünist ülkelerin sürekli artan talepleri olmuştur. Bu nedenle, üyelik başvurusunda bulunan devletlerin karşılamaları gereken Kopenhag Kriterleri yayımlanmıştır. Avrupa Birliği’ne üye olmak isteyen devletlerin kendi iç yapılarında sağlamaları gereken siyasal özgürlükler, demokratik hakları benimseme, piyasa ekonomisine geçiş ve Birlik mevzuatına uyum sağlamayla ilgili ölçütler Kopenhag Kriterleri olarak bilinir.
Soru 85
Avrupa Birliği’nin yasama işlevi aşağıdakilerden hangisi tarafından yerine getirilir?
Seçenekler
A
Avrupa Adalet Divanı
B
Avrupa Konseyi
C
Avrupa Birliği Komisyonu
D
Avrupa Komisyonu
E
Avrupa Parlamentosu
Açıklama:
AB’nin yasama işlevi, Avrupa Parlamentosu tarafından yerine getirilir. Avrupa Parlâmentosu, her ülkenin belirli sayıda temsilci göndermeleriyle oluşur. Parlâmento yasama işlevini Avrupa Birliği Konseyi ile birlikte yürütür. Birliğin tüm üye ülkeleri altı aylık süreler için dönüşümlü olarak Konsey Başkanlığını yaparlar. Daha önce belirttiğimiz gibi, devletlerin yasa yapma yetkisi egemenliklerinden kaynaklanır. Dolayısıyla kuramsal olarak hukuksal düzenlemeler yapmak isteyen herhangi bir oluşumun da egemenlikten kaynaklanan yetkilere ihtiyacı vardır. Bu nedenle, üye devletlerin her biri sahip oldukları ulusal egemenliğin bir kısmını AB’ye devrederler.
Soru 86
Westphalia Anlaşmaları sonrası ortaya çıkan mutlak egemenlik anlayışı ne zaman etkisini kaybetmeye başlamıştır?
Seçenekler
A
Soğuk Savaş’ın başlamasıyla
B
Soğuk Savaş’ın bitimiyle
C
Avrupa Birliği’nin kurulmasıyla
D
Küreselleşme sürecinin başlangıcında ortaya çıkan ekonomik ilişkilerin yaygınlık kazanmasıyla
E
Devletler arasındaki ilişkilerin genel çerçevesini belirleyen uluslararası hukukun güçlenmesiyle
Açıklama:
Ulus-devletin güç aşınımına girmesinin henüz 19. yüzyılda başladığı söylenebilir. Devletler arasındaki ilişkilerin genel çerçevesini belirleyen uluslararası hukukun güçlenmesiyle birlikte, Westphalia Anlaşmaları sonrası ortaya çıkan mutlak egemenlik anlayışı etkisini kaybetmeye başlamıştır. Zira uluslararası hukuk ile birlikte devletler, dünya ölçeğinde düzenin sağlanması için belirli ortak önceden kendilerine âdeta sınırsız bir hükmetme yetkisi veren egemenliklerini kısıtlamayı kabullendikleri anlamına gelir. Ancak ulus-devletlerin güçlerindeki ilkeler çerçevesinde uzlaşmayı kabullenmiş olmaktadır.
Soru 87
Aşağıdakilerden hangisi ulus devletlerin güç kaybına sebep olan gelişmelere verilebilecek örneklerden birisi olarak gösterilemez?
Seçenekler
A
Devletlerin yönettikleri topraklar üzerinde sınırsız hükmetme yetkisini kaybetmesi
B
Devletlerin yönettikleri halk üzerinde sınırsız hükmetme yetkisini kaybetmesi
C
Küresel kapitalizmin yükselişi
D
Fransız Devrimi’nin ortaya çıkısı ve sonrasında gelişen düşünce akımları
E
Avrupa Birliği gibi ulus üstü oluşumların uluslararası sisteme dahil olması
Açıklama:
Ulus devletlerin güç kaybını gösteren çok sayıda somut örnekten bahsedilebilir. Bunlar arasında devletlerin artık yönettikleri topraklar ve halk üzerinde sınırsız bir hükmetme yetkisine sahip olmadıkları bir örnek olarak gösterilebilir. Ayrıca, küresel kapitalizmin yükselişi, ulus-devletlerin geleneksel işlevlerini sınırlayan bir başka nokta olarak belirir. Günümüzde devletler, ekonomik açıdan bir karar alırken altına imza koydukları uluslararası ekonomik anlaşmaları da- ha fazla dikkate almak zorunda kalırlar. Bu durum, tüm ülkeler için belirli fırsatlar sağlayan küresel ekonomik sistemden kopmama arayışlarının bir sonucu olarak belirir. Ek olarak, Ulus devletlerin güçlerinde azalmaya neden olan başka bir etmen de yeni bir örgütlenme tarzı olarak Avrupa Birliği’ne benzer ulus üstü oluşumların uluslararası sisteme girmesidir.
Soru 88
Aşağıdakilerden hangisi egemen devletler sisteminin kuramsal temellerini atan düşünürdür?
Seçenekler
A
Hugo Grotius
B
Thomas Hobbes
C
John Locke
D
Niccolo Machiavelli
E
Jean - Jacques Rousseau
Açıklama:
Sorunun doğru yanıtı için "Küresel Siyaset" başlığını okuyunuz.
Günümüzden yaklaşık beş yüz yıl önce yaşayan Hollandalı hukukçu Hugo Grotius (1583-1645), Westphalia Anlaşmaları ile hukuksal açıdan bağlayıcılık kazanacak olan egemen devletler sisteminin kuramsal temellerini atan düşünür olarak bilinir.
Günümüzden yaklaşık beş yüz yıl önce yaşayan Hollandalı hukukçu Hugo Grotius (1583-1645), Westphalia Anlaşmaları ile hukuksal açıdan bağlayıcılık kazanacak olan egemen devletler sisteminin kuramsal temellerini atan düşünür olarak bilinir.
Soru 89
Ülkeler arası ilişkileri açıklamaya çalışan uluslararası ilişkiler disiplini hangi yüzyıl itibarıyla ortaya çıkmıştır?
Seçenekler
A
16
B
17
C
18
D
19
E
20
Açıklama:
Sorunun doğru yanıtı için "Küresel Siyaset" başlığını okuyabilirsiniz.
Devletlerin birbirlerini eşit statüde görmelerini sağlayan ve bu yönüyle barışçı bir uluslararası sistem oluşumuna kaynaklık eden belirli hukuksal ilkeleri gözeterek hareket etme anlayışı çok önemli olmakla birlikte ülkeler arasındaki ilişkileri açıklamayı hedefleyen uluslararası ilişkiler disiplini, 1900’lü yıllar ortaya çıkmıştır.
Devletlerin birbirlerini eşit statüde görmelerini sağlayan ve bu yönüyle barışçı bir uluslararası sistem oluşumuna kaynaklık eden belirli hukuksal ilkeleri gözeterek hareket etme anlayışı çok önemli olmakla birlikte ülkeler arasındaki ilişkileri açıklamayı hedefleyen uluslararası ilişkiler disiplini, 1900’lü yıllar ortaya çıkmıştır.
Soru 90
Aşağıdakilerden hangisi II. Dünya Savaşı ertesinde güç kazanan ve "ulusal çıkar esasına" dayalı uluslar arası ilişkiler kuramıdır?
Seçenekler
A
İdealizm
B
Realizm
C
Marksizm
D
Faşizm
E
Eleştirel kuram
Açıklama:
Sorunun doğru yanıtı için "Uluslararası İlişkiler Kuramları" başlığını okuyabilirsiniz.
İkinci Dünya Savaşı’ndan sonra güç kazanan realist bakış açısı, “ulusal çıkar” esası üzerine oturur. Realizmin temelinde devletleri insan doğası ile özdeşleştirme anlayışı vardır. Realistlere göre nasıl her bir insanın kendi hayatına yönelik çıkar algısı varsa ve bencil duygularla hareket eden insanlar kendi çıkarlarını en üst düzeye çıkarmaya çalışıyorlarsa aynı durum devletler için de söz konusudur.
İkinci Dünya Savaşı’ndan sonra güç kazanan realist bakış açısı, “ulusal çıkar” esası üzerine oturur. Realizmin temelinde devletleri insan doğası ile özdeşleştirme anlayışı vardır. Realistlere göre nasıl her bir insanın kendi hayatına yönelik çıkar algısı varsa ve bencil duygularla hareket eden insanlar kendi çıkarlarını en üst düzeye çıkarmaya çalışıyorlarsa aynı durum devletler için de söz konusudur.
Soru 91
Aşağıdakilerden hangisi, Westphalia Anlaşmalarının modern devletin oluşumu açısından en önemli sonucudur?
Seçenekler
A
Tarım ekonomisinin terk edilmesi
B
Feodalitenin kurumsallaştırılması
C
Otorite ile toprak arasında bağın kurulması
D
Haçlı Seferlerine başlanması
E
Britanya tarzı parlamentoculuğun yayılması
Açıklama:
Sorunun doğru yanıtı için "Uluslararası Sistemin Doğuşu" başlığını okuyabilirsiniz.
Westphalia Anlaşmalarının modern devletin oluşumu açısından en önemli sonucu, otorite ile toprak arasında bağ kurulması, böylece kendi coğrafyası içerisinde devletin geniş bir özerkliğe sahip olduğunun kabul edilmesidir. Bu şekilde, devletin toplumdan kesin bir şekilde ayrıldığı ve toplumu oluşturan bireylerin yaşamları üzerinde son sözü söyleyebilme yetkisiyle donatıldığı görülecektir.
Westphalia Anlaşmalarının modern devletin oluşumu açısından en önemli sonucu, otorite ile toprak arasında bağ kurulması, böylece kendi coğrafyası içerisinde devletin geniş bir özerkliğe sahip olduğunun kabul edilmesidir. Bu şekilde, devletin toplumdan kesin bir şekilde ayrıldığı ve toplumu oluşturan bireylerin yaşamları üzerinde son sözü söyleyebilme yetkisiyle donatıldığı görülecektir.
Soru 92
Aşağıdakilerden hangisi Birleşmiş Milletler'in ana yargı organıdır?
Seçenekler
A
BM Genel Kurulu
B
Güvenlik Konseyi
C
Ekonomik ve Sosyal Konsey
D
Uluslararası Adalet Divanı
E
BM Genel Sekreterliği
Açıklama:
Sorunun doğru yanıtı için "Uluslararası Sistemin Doğuşu" başlığını okuyabilirsiniz.
BM’nin ana yargı organı ise Uluslararası Adalet Divanı’dır. Divan, her biri farklı ülkeden gelen toplam on dört yargıçtan oluşur. Görevi ise üye ülkeler arasındaki anlaşmazlıkları uluslararası hukuka uygun şekilde çözmektir.
BM’nin ana yargı organı ise Uluslararası Adalet Divanı’dır. Divan, her biri farklı ülkeden gelen toplam on dört yargıçtan oluşur. Görevi ise üye ülkeler arasındaki anlaşmazlıkları uluslararası hukuka uygun şekilde çözmektir.
Soru 93
Aşağıdakilerden hangisi, silahlı bir çatışmaya dönüşmeden, farklı uluslararası bloklar arasındaki sürekli ve gerilimli ilişkiyi anlatmak için kullanılan terimdir?
Seçenekler
A
Perestroyka
B
Soğuk Savaş
C
Glasnost
D
Demir Perde
E
Atlantik Paktı
Açıklama:
Sorunun doğru yanıtı için "Soğuk Savaşın Bitişi ve Dünyada Değişen Dengeler" başlığını okuyabilirsiniz.
Soğuk Savaş, silahlı bir çatışmaya dönüşmeden, farklı bloklar arasında sürekli devam eden gerilimi anlatmak için kullanılan bir kavramdır. Dünya, yaklaşık yarım yüzyıl boyunca farklı ülkeler arasında fiili bir savaş durumu yaşanmadan yükselen gerilime ve blokların karşılıklı olarak birbirlerini tehdit etmelerine tanık olmuştur.
Soğuk Savaş, silahlı bir çatışmaya dönüşmeden, farklı bloklar arasında sürekli devam eden gerilimi anlatmak için kullanılan bir kavramdır. Dünya, yaklaşık yarım yüzyıl boyunca farklı ülkeler arasında fiili bir savaş durumu yaşanmadan yükselen gerilime ve blokların karşılıklı olarak birbirlerini tehdit etmelerine tanık olmuştur.
Soru 94
Aşağıdakilerden hangisi medeniyetler çatışması teziyle Soğuk Savaş ertesinde komünizmin Batı Dünyası için bir tehdit olmaktan çıktığını savunmuştur?
Seçenekler
A
Samuel Huntington
B
Zbignew Brzezinski
C
Francis Fukuyama
D
David Easton
E
Robert A. Dahl
Açıklama:
Sorunun doğru yanıtı için "Yeni Dünya Düzeni" başlığını okuyabilirsiniz.
ABD’li siyaset bilimci Samuel Huntington, medeniyetler çatışması teziyle Soğuk Savaş sonrasında komünizmin Batı dünyası için tehdit olmaktan çıktığını, yeni çatışmanın dünyadaki medeniyetler arasında yaşanacağını savunmuştur. Huntington’a göre Batı medeniyetinin bu süreçteki en önemli rakibi İslam dünyası olacaktır. Medeniyetler Çatışması tezi, Soğuk Savaş sırasında eko-nomik, siyasal ya da konjonktürel nedenlerle farklı ülkeler arasında kurulan ittifakların çözüleceğini konu alır.
ABD’li siyaset bilimci Samuel Huntington, medeniyetler çatışması teziyle Soğuk Savaş sonrasında komünizmin Batı dünyası için tehdit olmaktan çıktığını, yeni çatışmanın dünyadaki medeniyetler arasında yaşanacağını savunmuştur. Huntington’a göre Batı medeniyetinin bu süreçteki en önemli rakibi İslam dünyası olacaktır. Medeniyetler Çatışması tezi, Soğuk Savaş sırasında eko-nomik, siyasal ya da konjonktürel nedenlerle farklı ülkeler arasında kurulan ittifakların çözüleceğini konu alır.
Soru 95
Aşağıdaki kavramlardan hangisi dünya ölçeğindeki ülkeler ve toplumlar arasında kültürel, siyasal ve ekonomik etkileşimlerin giderek artması ve insan toplumlarının birbirine yakınlaşmasını ifade etmektedir?
Seçenekler
A
Medeniyetler Çatışması
B
Medeniyetler İttifakı
C
Küreselleşme
D
Uluslaşma
E
Demir Perde
Açıklama:
Sorunun doğru yanıtı için "Küreselleşme Sürecinde Siyaset" başlığını okuyabilirsiniz.
Küreselleşme, en genel şekilde, dünya ölçeğinde ülkeler ve toplumlar arasında kültürel, siyasal ve ekonomik etkileşimlerinin giderek artması, dolayısıyla insan topluluklarının giderek birbirlerine daha fazla yaklaşması anlamına gelir. İlk olarak 1980’lerin başlarında kullanılmaya başlanan küreselleşme kavramı, bütün in-sanlığı önemli ölçüde etkileyen ve âdeta içine çeken bir görünüm çizer.
Küreselleşme, en genel şekilde, dünya ölçeğinde ülkeler ve toplumlar arasında kültürel, siyasal ve ekonomik etkileşimlerinin giderek artması, dolayısıyla insan topluluklarının giderek birbirlerine daha fazla yaklaşması anlamına gelir. İlk olarak 1980’lerin başlarında kullanılmaya başlanan küreselleşme kavramı, bütün in-sanlığı önemli ölçüde etkileyen ve âdeta içine çeken bir görünüm çizer.
Soru 96
Türkiye, küreselleşmenin doğal bir sonucu olan ulusüstü siyasal örgütlenmelerden hangisine üye değildir?
Seçenekler
A
D8
B
NATO
C
G20
D
Avrupa Konseyi
E
Avrupa Birliği
Açıklama:
Sorunun doğru yanıtı için "Ulusüstü Siyasal Örgütlenmeler: Avrupa Birliği Örneği" başlığını okuyabilirsiniz.
Yeni siyasal örgütlenmeler Küreselleşme döneminin ürünü olarak ortaya çıkmıştır. Dolayısıyla ülkeler, aynı anda farklı amaçlara hizmet eden uluslararası kuruluşların üyesi olabilmektedir. Örneğin; Türkiye, BM, Avrupa Konseyi, G20, D8, NATO gibi değişik hedeflerle yola çıkan çok sayıda uluslararası örgütün üyesi durumundadır.Bununla birlikte henüz katılım müzakerelerinin sürdüğü AB'ye üyeliği gerçekleşmemiştir.
Yeni siyasal örgütlenmeler Küreselleşme döneminin ürünü olarak ortaya çıkmıştır. Dolayısıyla ülkeler, aynı anda farklı amaçlara hizmet eden uluslararası kuruluşların üyesi olabilmektedir. Örneğin; Türkiye, BM, Avrupa Konseyi, G20, D8, NATO gibi değişik hedeflerle yola çıkan çok sayıda uluslararası örgütün üyesi durumundadır.Bununla birlikte henüz katılım müzakerelerinin sürdüğü AB'ye üyeliği gerçekleşmemiştir.
Soru 97
Aşağıdakilerden hangisi mutlak egemenlik anlayışını ortaya çıkaran gelişmedir?
Seçenekler
A
Cemiyet - i Akvamın kurulması
B
II. Dünya Savaşı
C
Soğuk Savaşın sona ermesi
D
Westphalia Anlaşmaları
E
Avrupa Birliğinin oluşturulması
Açıklama:
Sorunun doğru yanıtı için "Ulus - Devletin Geleceği" başlığını okuyabilirsiniz.
Ulus-devletin güç aşınımına girmesinin henüz 19. yüzyılda başladığı söylenebilir. Devletler arasındaki ilişkilerin genel çerçevesini belirleyen uluslararası hukukun güçlenmesiyle birlikte, Westphalia Anlaşmaları sonrası ortaya çıkan "mutlak egemenlik anlayışı" etkisini kaybetmeye başlamıştır. Zira uluslararası hukuk ile birlikte devletler, dünya ölçeğinde düzenin sağlanması için belirli ortak ilkeler çerçevesinde uzlaşmayı kabullenmiş olmaktadır.
Ulus-devletin güç aşınımına girmesinin henüz 19. yüzyılda başladığı söylenebilir. Devletler arasındaki ilişkilerin genel çerçevesini belirleyen uluslararası hukukun güçlenmesiyle birlikte, Westphalia Anlaşmaları sonrası ortaya çıkan "mutlak egemenlik anlayışı" etkisini kaybetmeye başlamıştır. Zira uluslararası hukuk ile birlikte devletler, dünya ölçeğinde düzenin sağlanması için belirli ortak ilkeler çerçevesinde uzlaşmayı kabullenmiş olmaktadır.
Soru 98
1. Siyaset sadece bir devlet çatısı altında ortaya çıkan bir olgu değildir siyaset uluslararası boyutu olan ve ülkelerin birbirleri ile olan ilişkilerini de içine alan evrensel bir zemini olduğu bilinmelidir ünlü Hollandalı hukukçu Hugo Grotius evrensel zemini ilk tanımlayan bilim adamı olmuştur buna göre aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
a) Ülkeler arasındaki ilişkileri açıklayan tarihsel ve siyasal odaklı sorunlar incelenerek devletler sistemi kavramına ulaşılmalıdır.
B
b) Westphalia Anlaşmaları ile hukuksal açıdan bağlayıcılık kazanacak egemen devletler sistemi kurulmuştur.
C
c) Ülkelerarası ticaretin giderek artmasıyla bu alanı düzenleyecek bir hukuk sisteminin zorunluluğunu gören Grotius bu ilişkiyi doğal hukuktan çıkardığı ilkelerle açıklamıştır.
D
d) Grotius’a göre devletler diğer devletlerle olan ilişkilerinde diledikleri gibi davranamazlar belli hukuk ilkelerini gözeterek hareket etmek zorundadırlar.
E
e) Hukuk ilkelerine göre devletler birbirlerini eşit statüde görmelerini sağlayan ve bu yönüyle barışçı bir uluslararası sistem oluşumunu sağlarlar.
Açıklama:
KÜRESEL SİYASET
Siyasetin bir devlet çatısı altında
ortaya çıkan yüzüyle ilgilidir. Oysa siyasal olgu, süreç ve düzenlemeler, belirli bir
ülke içinde yaşanan gelişmeleri aşan, uluslararası bir boyuta da sahiptir. Ülkelerin
birbirleriyle olan ilişkileri, siyasetin küresel boyutunu görmemizi sağlar. Siyasetin
yalnızca bir devletin kendi içinde yaşadığı gelişmelerle ilgili olmadığı, bunun dışında
evrensel bir zemininin de bulunduğuna
ilişkin tartışmalar aslında oldukça geriye gider.
Örneğin günümüzden yaklaşık beş yüz
yıl önce yaşayan Hollandalı hukukçu Hugo
Grotius (1583-1645), aşağıda değineceğimiz
Westphalia Anlaşmaları ile hukuksal açıdan
bağlayıcılık kazanacak olan egemen devletler
sisteminin kuramsal temellerini atan düşünür
olarak bilinir. Özellikle yaşadığı dönemde ülkelerarası
ticaretin giderek artması nedeniyle
bu alanı düzenleyecek bir hukuk sisteminin
zorunluluğunu gören Grotius bu ilişkiyi doğal
hukuktan çıkardığı ilkelerle açıklamaya çalışmıştır.
Siyasetin bir devlet çatısı altında
ortaya çıkan yüzüyle ilgilidir. Oysa siyasal olgu, süreç ve düzenlemeler, belirli bir
ülke içinde yaşanan gelişmeleri aşan, uluslararası bir boyuta da sahiptir. Ülkelerin
birbirleriyle olan ilişkileri, siyasetin küresel boyutunu görmemizi sağlar. Siyasetin
yalnızca bir devletin kendi içinde yaşadığı gelişmelerle ilgili olmadığı, bunun dışında
evrensel bir zemininin de bulunduğuna
ilişkin tartışmalar aslında oldukça geriye gider.
Örneğin günümüzden yaklaşık beş yüz
yıl önce yaşayan Hollandalı hukukçu Hugo
Grotius (1583-1645), aşağıda değineceğimiz
Westphalia Anlaşmaları ile hukuksal açıdan
bağlayıcılık kazanacak olan egemen devletler
sisteminin kuramsal temellerini atan düşünür
olarak bilinir. Özellikle yaşadığı dönemde ülkelerarası
ticaretin giderek artması nedeniyle
bu alanı düzenleyecek bir hukuk sisteminin
zorunluluğunu gören Grotius bu ilişkiyi doğal
hukuktan çıkardığı ilkelerle açıklamaya çalışmıştır.
Soru 99
2. Ülkeler arasındaki ilişkileri açıklamayı amaçlayan uluslararası ilişkiler disiplini 1900’lü yılların başlarında ortaya çıkmıştır uluslararası ilişkiler disiplini ile küresel siyasal ilişkilerin doğuşu ve gelişimi ile ilgili farklı görüşler ve yaklaşımlar vardır farklı ülkeler arasındaki ilişkileri anlamlandıran uluslararası ilişkiler disiplinin ilk yaklaşımı “idealizmdir” aşağıdakilerden hangisi “idealizm” için yanlıştır?
Seçenekler
A
a) Barışla ilgili idealist düşüncelerin sonucu ortaya çıkan “idealizm” Birinci Dünya Savaşı’ndan sonra görülen acılarla huzur, barış ve güvenlik kavramlarını belirlemiştir.
B
b) Evrensel ve demokratik yönetimler devletlerde gerekli olan anlayışlardır bu anlayışlar için açıklık ve şeffaflık gereklidir.
C
c) Birinci Dünya Savaşı’ndan sonra evrensel anlamda huzur, barış ve güvenliği sağlamak için bağlayıcı olan bir etik zemin gerekli görülmüştür.
D
d) İdealizme göre savaşlar artık dünya siyasetine yön vermemelidir ve devletler arasındaki ilişkiler karşılıklı diyalog ve uzlaşma yoluyla çözülmelidir.
E
e) Otoriter yönetim anlayışları yerine tüm dünyanın demokratik rejimlere sahip olması gereklidir.
Açıklama:
İDEALİZM
Farklı ülkeler arasındaki ilişkileri anlamlandırabilme amacından hareket eden uluslararası
ilişkiler disiplini, barışa dönük idealist düşüncelerin sonucu olarak ortaya
çıkmıştır. Birinci Dünya Savaşı’nın meydana getirdiği yıkımdan sonra evrensel anlamda
huzur, barış ve güvenliğin sağlanması amacıyla hareket eden siyaset ve düşünce
adamları, tüm devletler için bağlayıcı ortak bir etik zemin bulma arayışına
girişirler. İdealizmin özünde savaşın artık dünya siyasetine yön vermemesi gerektiği,
devletlerarasındaki ilişkilerin karşılıklı diyalog ve uzlaşma yoluyla çözülebileceği düşüncesi
bulunur.
Farklı ülkeler arasındaki ilişkileri anlamlandırabilme amacından hareket eden uluslararası
ilişkiler disiplini, barışa dönük idealist düşüncelerin sonucu olarak ortaya
çıkmıştır. Birinci Dünya Savaşı’nın meydana getirdiği yıkımdan sonra evrensel anlamda
huzur, barış ve güvenliğin sağlanması amacıyla hareket eden siyaset ve düşünce
adamları, tüm devletler için bağlayıcı ortak bir etik zemin bulma arayışına
girişirler. İdealizmin özünde savaşın artık dünya siyasetine yön vermemesi gerektiği,
devletlerarasındaki ilişkilerin karşılıklı diyalog ve uzlaşma yoluyla çözülebileceği düşüncesi
bulunur.
Soru 100
3. Uluslararası ilişkiler disiplininde bir diğer bilimsel kuram “realizmdir” bu yaklaşım ulusal çıkarı ön plana almıştır buna göre aşağıdakilerden hangisi “realizm” kuramı için yanlıştır?
Seçenekler
A
a) Realizm devletleri insan doğası ile özdeşleştirmiştir.
B
b) Realizme göre insanların kendi hayatlarıyla ilgili çıkar anlayışı vardır aynı durum devletler için de vardır.
C
c) Devletler arasında dostluklar ve düşmanlıklar yoktur sadece çıkarların ölçüyü aşması engellenmelidir.
D
d) Realizme göre her devlet uluslararası ortamda kendi çıkarlarını en üst düzeyde gerçekleştirmek isterler.
E
e) Realizme göre devletler çıkarlarını en üst düzeyde gerçekleştirmek için çalışırlar bunun için geçici ittifaklar yaparlar.
Açıklama:
REALİZM
İkinci Dünya Savaşı’ndan sonra güç kazanan realist bakış
açısı, “ulusal çıkar” esası üzerine oturur. Realizmin temelinde devletleri insan
doğası ile özdeşleştirme anlayışı vardır. Realistlere göre nasıl her bir insanın kendi
hayatına yönelik çıkar algısı varsa ve bencil duygularla hareket eden insanlar
kendi çıkarlarını en üst düzeye çıkarmaya
çalışıyorlarsa aynı durum devletler için
de söz konusudur. Her devlet, uluslararası
platformda kendi çıkarlarını en üst düzeyde
gerçekleştirmek için çalışır; bu amaçla,
bazı ülkelerle çıkarlarının gerektirdiği
ölçüyü aşmayacak şekilde geçici ittifaklar
yapar.
İkinci Dünya Savaşı’ndan sonra güç kazanan realist bakış
açısı, “ulusal çıkar” esası üzerine oturur. Realizmin temelinde devletleri insan
doğası ile özdeşleştirme anlayışı vardır. Realistlere göre nasıl her bir insanın kendi
hayatına yönelik çıkar algısı varsa ve bencil duygularla hareket eden insanlar
kendi çıkarlarını en üst düzeye çıkarmaya
çalışıyorlarsa aynı durum devletler için
de söz konusudur. Her devlet, uluslararası
platformda kendi çıkarlarını en üst düzeyde
gerçekleştirmek için çalışır; bu amaçla,
bazı ülkelerle çıkarlarının gerektirdiği
ölçüyü aşmayacak şekilde geçici ittifaklar
yapar.
Soru 101
4. Uluslararası ilişkiler kuramlarından birisi olan “Marksizm” siyasetin dinamiklerini ekonomik temelli olarak açıklamıştır marksizme göre uluslararası ilişkilerin yapısı ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
a) Var olan uluslararası ilişkiler gelişmiş kapitalist devletlerin kendilerinden daha zayıf olan ekonomilere sahip diğer devletleri sömürme biçiminde yapılmaktadır.
B
b) Uluslararası ilişkilerde en önemli kavram emperyalizm yani sömürgeciliktir.
C
c) Yeryüzünde yakında yapılacak olan işçi sınıfı devrimiyle ekonomik farklar ortadan kalkacak ve ulus devletlerin sonu gelecektir.
D
d) Uluslararası ilişkilerde güçlü olan egemendir ve belirleyicidir oysaki güçlünü değil güçsüzün mutlak tahakküm kurduğu ve eşit ilişki alanını işgal ettiği bir yapı vardır.
E
e) İşçi sınıfının devriminden sonra evrensel bir komünist yapı oluşacaktır bu yapı içinde uluslar arası ilişkiler yapılacaktır.
Açıklama:
MARKSİZM
Marksizm, tıpkı bir ülke içindeki siyasetin dinamikleri gibi uluslararası alandaki
gelişmeleri de ekonomik temelli olarak açıklar. Marksistlere göre varolan uluslararası
ilişkiler, gelişmiş kapitalist devletlerin kendilerinden daha zayıf ekonomilere
sahip olan diğer devletleri sömürmesi bağlamında işlemektedir. Burada en önemli
kavramlardan biri, emperyalizm (sömürgecilik) olarak belirir. Yine Marksistler
açısından yeryüzünde meydana çıkacak işçi sınıfı devriminden sonra ekonomik
farklar ortadan kalkacağından ulus-devletlerin de sonu gelecektir.
Marksizm, tıpkı bir ülke içindeki siyasetin dinamikleri gibi uluslararası alandaki
gelişmeleri de ekonomik temelli olarak açıklar. Marksistlere göre varolan uluslararası
ilişkiler, gelişmiş kapitalist devletlerin kendilerinden daha zayıf ekonomilere
sahip olan diğer devletleri sömürmesi bağlamında işlemektedir. Burada en önemli
kavramlardan biri, emperyalizm (sömürgecilik) olarak belirir. Yine Marksistler
açısından yeryüzünde meydana çıkacak işçi sınıfı devriminden sonra ekonomik
farklar ortadan kalkacağından ulus-devletlerin de sonu gelecektir.
Soru 102
5. “İdealizme” göre uluslararası ilişkiler evrensel anlamda huzur, barış ve güvenliği sağlamak için hareket etmelidir bunun için gerekli olan ise öncelikle tüm ülkelerin demokratik ve özgürlükçü yönetim anlayışlarına sahip olmalıdır “idealizme” göre bu nasıl elde edilir?
Seçenekler
A
a) Otoriter bütün uygulamaları kaldırarak
B
b) İlişkileri karşılıklı hale getirerek
C
c) Tehditkar tutumlar takınarak
D
d) İhtimalleri yüksek tutarak
E
e) Ülkelerin iş birliği yapmasıyla
Açıklama:
İDEALİZM
İdealizmin özünde savaşın artık dünya siyasetine yön vermemesi gerektiği,
devletlerarasındaki ilişkilerin karşılıklı diyalog ve uzlaşma yoluyla çözülebileceği düşüncesi
bulunur. Buna göre, otoriter yönetim anlayışlarının gerek kendi halklarına
gerekse dünyanın geri kalan bölgelerindeki ülkelere karşı saldırgan ve tehditkâr bir
tutum takınma ihtimalleri yüksek olduğundan tüm dünyanın demokratik rejimlere
sahip olması zorunludur. Evrensel alanda demokratik ve özgürlükçü yönetim anlayışlarının
egemen olabilmesi için ise tüm ülkelerin iş birliği yapması gerekir.
İdealizmin özünde savaşın artık dünya siyasetine yön vermemesi gerektiği,
devletlerarasındaki ilişkilerin karşılıklı diyalog ve uzlaşma yoluyla çözülebileceği düşüncesi
bulunur. Buna göre, otoriter yönetim anlayışlarının gerek kendi halklarına
gerekse dünyanın geri kalan bölgelerindeki ülkelere karşı saldırgan ve tehditkâr bir
tutum takınma ihtimalleri yüksek olduğundan tüm dünyanın demokratik rejimlere
sahip olması zorunludur. Evrensel alanda demokratik ve özgürlükçü yönetim anlayışlarının
egemen olabilmesi için ise tüm ülkelerin iş birliği yapması gerekir.
Soru 103
6. Realizm ya da realist bakış açısı İkinci Dünya Savaşı’ndan sonra ortaya çıkmıştır realizme göre her devlet uluslararası platformda kendi çıkarlarını en üst düzeyde gerçekleştirmelidir ünlü realizm bilim adamları Niccolo Machiavelli ve Thomas Hobbes’dır bu iki bilim adamı siyaseti hangi kavram ile açıklamıştır?
Seçenekler
A
a) Güç
B
b) Soğuk savaş
C
c) İlişkiler
D
d) Ulus devletler
E
e) Bencil duygular
Açıklama:
REALİZM
Her devlet, uluslararası
platformda kendi çıkarlarını en üst düzeyde
gerçekleştirmek için çalışır; bu amaçla,
bazı ülkelerle çıkarlarının gerektirdiği
ölçüyü aşmayacak şekilde geçici ittifaklar
yapar. Dolayısıyla devletin tüm faaliyetleri
evrensel barışın sağlanması gibi idealist
ilkelere değil doğrudan kendisinin çıkarlarına
hizmet eder. Bu yaklaşım, devletlerin
kalıcı dostlukları ya da düşmanlıklarının
olmadığı yalnızca konjonktürel ittifakların
bulunduğu teziyle açıklanır. Realist yaklaşımların
temeli, Niccolo Machiavelli ve Thomas Hobbes gibi düşünürlerin yaklaşımlarına
kadar gider. Zira her iki düşünür de siyaseti doğrudan “güç” unsuru ile
açıklamışlardır. Realizmin güç kazanmasında özellikle Soğuk Savaş döneminin
meydana getirdiği havanın büyük etkisi bulunur.
Her devlet, uluslararası
platformda kendi çıkarlarını en üst düzeyde
gerçekleştirmek için çalışır; bu amaçla,
bazı ülkelerle çıkarlarının gerektirdiği
ölçüyü aşmayacak şekilde geçici ittifaklar
yapar. Dolayısıyla devletin tüm faaliyetleri
evrensel barışın sağlanması gibi idealist
ilkelere değil doğrudan kendisinin çıkarlarına
hizmet eder. Bu yaklaşım, devletlerin
kalıcı dostlukları ya da düşmanlıklarının
olmadığı yalnızca konjonktürel ittifakların
bulunduğu teziyle açıklanır. Realist yaklaşımların
temeli, Niccolo Machiavelli ve Thomas Hobbes gibi düşünürlerin yaklaşımlarına
kadar gider. Zira her iki düşünür de siyaseti doğrudan “güç” unsuru ile
açıklamışlardır. Realizmin güç kazanmasında özellikle Soğuk Savaş döneminin
meydana getirdiği havanın büyük etkisi bulunur.
Soru 104
7. Uluslararası ilişkilerin devletlerin tekelinde olmayan bir konu olduğunu açıklayan devletlerin yönettiği halkların da sürece katılması gerektiğini saunan görüş nedir?
Seçenekler
A
a) Realizm
B
b) Eleştirel kuram
C
c) İdealizm
D
d) Marksizm
E
e) Ulus devlet anlayışı
Açıklama:
ELEŞTİREL KURAM
Özellikle 1990’lardan sonra güç kazanmaya başlayan ve aslında temelini Marksist ideolojide
bulan eleştirel kuram ise uluslararası ilişkilerin yalnızca devletlerin tekeline
bırakılamayacağı, bunların yönettikleri halkların da mümkün olan en fazla şekilde
sürece katılması gerektiği anlayışından hareket eder. Eleştirel kurama göre uluslararası
ilişkiler, devletler tarafından biçimlendirildiği, alt kimlik grupları bu sürecin dışında
bırakıldığı takdirde özgürlük ve demokrasi bağlamında bir kayıp yaşanır.
Özellikle 1990’lardan sonra güç kazanmaya başlayan ve aslında temelini Marksist ideolojide
bulan eleştirel kuram ise uluslararası ilişkilerin yalnızca devletlerin tekeline
bırakılamayacağı, bunların yönettikleri halkların da mümkün olan en fazla şekilde
sürece katılması gerektiği anlayışından hareket eder. Eleştirel kurama göre uluslararası
ilişkiler, devletler tarafından biçimlendirildiği, alt kimlik grupları bu sürecin dışında
bırakıldığı takdirde özgürlük ve demokrasi bağlamında bir kayıp yaşanır.
Soru 105
8. Bütün devletlerin birbirleriyle olan ilişkisini açıklayan uluslararası ilişkiler ve uluslararası sistem nasıl ve ne zaman başlamıştır?
Seçenekler
A
a) Otorite ile toprak arasında bağ kurulması, 1576
B
b) Otuz Yıl Savaşları, 1547
C
c) Westphalia Anlaşmaları, 1648
D
d) Dış egemenlik, 1286
E
e) Geniş özerkliğe sahip olma, 1541
Açıklama:
ULUSLARARASI SİSTEMİN DOĞUŞU
Dünya ölçeğinde tüm devletlerin birbirleriyle etkileşimlerini araştıran uluslararası
ilişkilerin tarihi bu konuda ilk normatif düzenlemelerin yapıldığı 1648 tarihli
Westphalia Anlaşmalarına dek gider. Bir bakıma, bugün oluşan uluslararası sistemin
temellerinin 1648 tarihinde ortaya çıktığı söylenebilir. Otuz Yıl Savaşları
sonrasında 1648’de Westphalia Anlaşmaları aracılığıyla coğrafi açıdan kendi alanlarında
özgürce hareket etmeyi ve birbirlerinin sınırlarına saygı göstermeyi kabul
eden prenslikler, egemenliğin karşılıklı kabulüne dayanan modern devletler
sisteminin temellerini atmışlardır. Westphalia Anlaşmalarının modern devletin
oluşumu açısından en önemli sonucu, otorite ile toprak arasında bağ kurulması,
böylece kendi coğrafyası içerisinde devletin geniş bir özerkliğe sahip olduğunun
kabul edilmesidir.
Dünya ölçeğinde tüm devletlerin birbirleriyle etkileşimlerini araştıran uluslararası
ilişkilerin tarihi bu konuda ilk normatif düzenlemelerin yapıldığı 1648 tarihli
Westphalia Anlaşmalarına dek gider. Bir bakıma, bugün oluşan uluslararası sistemin
temellerinin 1648 tarihinde ortaya çıktığı söylenebilir. Otuz Yıl Savaşları
sonrasında 1648’de Westphalia Anlaşmaları aracılığıyla coğrafi açıdan kendi alanlarında
özgürce hareket etmeyi ve birbirlerinin sınırlarına saygı göstermeyi kabul
eden prenslikler, egemenliğin karşılıklı kabulüne dayanan modern devletler
sisteminin temellerini atmışlardır. Westphalia Anlaşmalarının modern devletin
oluşumu açısından en önemli sonucu, otorite ile toprak arasında bağ kurulması,
böylece kendi coğrafyası içerisinde devletin geniş bir özerkliğe sahip olduğunun
kabul edilmesidir.
Soru 106
9. Uluslararası sistemin kurulmasını sağlayan “Westphalia Anlaşması” ile modern devletin oluşumunda önemli rol almıştır aşağıdakilerden hangisi “Westphalia Anlaşması” içindeki konularla ilgili değildir?
Seçenekler
A
a) Otorite ile toprak arasındaki bağ kurulmuştur böylece kendi coğrafyası içinde devletin geniş bir özerkliğe sahip olduğu kabul edilmiştir.
B
b) Devlet toplumdan kesin bir biçimde ayrılmıştır ve toplumu oluşturan bireylerin yaşamı üzerinde devlet son sözü söyleme yetkisini almıştır.
C
c) Devlet sistemi iç ve dış egemenlik kavramlarına ve iki boyuta oturtulmuştur.
D
d) Bir devletin ya da uluslararası oluşumlar olamaz bu sebeple devletlere müdahale diye bir şey yoktur.
E
e) Devletler başka devletler karşısında eşit statüdedir ve uluslararası faaliyetlerinde tam bağımsızdır.
Açıklama:
ULUSLARARASI SİSTEMİN DOĞUŞU
Devletin toplumdan kesin bir şekilde ayrıldığı ve
toplumu oluşturan bireylerin yaşamları üzerinde son sözü söyleyebilme yetkisiyle
donatıldığı görülecektir. Bu noktada, 1648’den sonra sistemin merkezine yerleşen
egemenliğin, iç ve dış olmak üzere iki boyutunun olduğu söylenebilir. İç egemenlik,
devletin yönettiği topraklar, yani ülkesi ve halkı üzerinde her bakımdan son
sözü söyleyebilme yetkisine sahip olduğunu ifade eder. Dış egemenlik ise devletin
başka devletlerle eşit statüde bulunduğunu ve uluslararası faaliyetlerinde tam
bağımsız olduğunu anlatır. Bu açıdan Westphaliacı mantıkta, bir devletin ya da
uluslararası oluşumun başka bir devlete yönelik müdahalesi mümkün değildir.
Ancak aşağıda değineceğimiz gibi günümüzde egemenlik Westphalia’da öngörülen
anlayıştan oldukça farklı şekilde tanımlanmaktadır.
Devletin toplumdan kesin bir şekilde ayrıldığı ve
toplumu oluşturan bireylerin yaşamları üzerinde son sözü söyleyebilme yetkisiyle
donatıldığı görülecektir. Bu noktada, 1648’den sonra sistemin merkezine yerleşen
egemenliğin, iç ve dış olmak üzere iki boyutunun olduğu söylenebilir. İç egemenlik,
devletin yönettiği topraklar, yani ülkesi ve halkı üzerinde her bakımdan son
sözü söyleyebilme yetkisine sahip olduğunu ifade eder. Dış egemenlik ise devletin
başka devletlerle eşit statüde bulunduğunu ve uluslararası faaliyetlerinde tam
bağımsız olduğunu anlatır. Bu açıdan Westphaliacı mantıkta, bir devletin ya da
uluslararası oluşumun başka bir devlete yönelik müdahalesi mümkün değildir.
Ancak aşağıda değineceğimiz gibi günümüzde egemenlik Westphalia’da öngörülen
anlayıştan oldukça farklı şekilde tanımlanmaktadır.
Soru 107
10. Westphalia Anlaşmaları ile Avrupa devletlerinin her biri hükmettikleri bölge içerisinde mutlak bir egemenliğe sahip olduklarını karşılıklı olarak kabul etmişlerdir dünya ölçeğinde bir düzenin kurulması amacıyla oluşturulan ilk yapı hangisidir?
Seçenekler
A
a) Düzen ve denge çalışmaları
B
b) Geniş kesimler
C
c) Ulusal birlikler
D
d) Cemiyeti egemenlik
E
e) Milletler Cemiyeti
Açıklama:
ULUSLARARASI SİSTEMİN DOĞUŞU
Westphalia Anlaşmaları aracılığıyla Avrupalı devletler, kendi hükmettikleri bölge
içerisinde mutlak bir egemenliğe sahip olduklarını karşılıklı olarak kabul etmişlerdir.
Ancak evrensel ölçekte ve herkesi bağlayıcı bir sistemin oluşturulması uzun
yıllar boyunca mümkün olmamıştır. Zaten Westphalia Anlaşmaları bir düzenden çok, devletlerin birbirlerinin içişlerine
karışmadıkları bir “anarşi” durumunu
yansıtır. Dünya ölçeğinde düzenin kurulması
amacıyla oluşturulan ilk yapı,
Milletler Cemiyeti, diğer adıyla Cemiyeti
Akvam’dır.
Westphalia Anlaşmaları aracılığıyla Avrupalı devletler, kendi hükmettikleri bölge
içerisinde mutlak bir egemenliğe sahip olduklarını karşılıklı olarak kabul etmişlerdir.
Ancak evrensel ölçekte ve herkesi bağlayıcı bir sistemin oluşturulması uzun
yıllar boyunca mümkün olmamıştır. Zaten Westphalia Anlaşmaları bir düzenden çok, devletlerin birbirlerinin içişlerine
karışmadıkları bir “anarşi” durumunu
yansıtır. Dünya ölçeğinde düzenin kurulması
amacıyla oluşturulan ilk yapı,
Milletler Cemiyeti, diğer adıyla Cemiyeti
Akvam’dır.
Soru 108
Aşağıdaki hangi düşünür Westphalia Anlaşması ile hukuksal açıdan bağlayıcılık kazanacak olan egemen devletler sisteminin kuramsal temellerini atan düşünür olarak tanınmaktadır ?
Seçenekler
A
Niccolo Machiavelli
B
Thomas Hobbes
C
Hugo Grotius
D
Marx
E
Woodrow Wilson
Açıklama:
Günümüzden yaklaşık beş yüz yıl önce yaşayan Hollandalı hukukçu Hugo Grotius (1583-1645), Westphalia Anlaşmaları ile hukuksal açıdan bağlayıcılık kazanacak olan egemen devletler sisteminin kuramsal temellerini atan düşünür olarak bilinmektedir.
Doğru cevap C şıkkıdır.
Doğru cevap C şıkkıdır.
Soru 109
Aşağıdakilerden hangi yaklaşımın temelinde, savaşın artık dünya siyasetine yön vermemesi gerektiği ve uluslararası ilişkilerin karşılıklı diyalog ve uzlaşma yoluyla çözülebileceği düşüncesi bulunmaktadır ?
Seçenekler
A
Realizm
B
Ne-relaizm
C
Liberalizm
D
Markizm
E
İdealizm
Açıklama:
Birinci Dünya Savaşı’nın uzlaşı eksikliğini getirdiği tahribat sonrası, İdealizmin özünde savaşın artık dünya siyasetine yön vermemesi gerektiğini ve devletlerarasındaki ilişkilerin karşılıklı diyalog ve uzlaşma yoluyla çözülebileceği düşüncesini önemsemiştir.
Doğru cevap E şıkkıdır.
Doğru cevap E şıkkıdır.
Soru 110
Niccolo Machiavelli ve Thomas Hobbes gibi düşünürlerin çalışmaları aşağıdaki hangi uluslararası siyaset teorisinin teorik çevresinin kurulmasında ilham kaynağı olmuştur ?
Seçenekler
A
İdealizm
B
Realizm
C
Markizm
D
Yapısalcılık
E
İşlevselcilik
Açıklama:
Realist yaklaşımların temeli, Niccolo Machiavelli ve Thomas Hobbes gibi düşünürlerin yaklaşımlarına kadar gider. Zira her iki düşünür de siyaseti doğrudan “güç” unsuru ile açıklamışlardır.
Doğru cevap B şıkkıdır.
Doğru cevap B şıkkıdır.
Soru 111
Uluslar ve toplumlar için çok önemli olan ve aynı zamanda fiziksel ve kültürel varlıklarının devamı için temel ve vazgeçilmez bir kavram olan "egemenlik" kavramı Westphalia sonrası kaç boyutta incelenmektedir ?
Seçenekler
A
Beş boyutta
B
Dört boyutta
C
Üç boyutta
D
İki boyutta
E
Tek boyutta
Açıklama:
Egemenlik kavramı iki boyutta incelenmektedir. Bu iç ve dış olmak üzere iki boyutu temsil eder. 1648’den sonra sistemin merkezine yerleşen egemenliğin, iç ve dış olmak üzere iki boyutunun olduğu söylenebilir. İç egemenlik, devletin yönettiği topraklar, yani ülkesi ve halkı üzerinde her bakımdan son sözü söyleyebilme yetkisine sahip olduğunu ifade eder. Dış egemenlik ise devletin başka devletlerle eşit statüde bulunduğunu ve uluslararası faaliyetlerinde tam bağımsız olduğunu anlatır.
Doğru cevap D şıkkıdır.
Doğru cevap D şıkkıdır.
Soru 112
Soğuk savaş döneminin son yılları içinde başlattığı "Yıldız Savaşları" projesi ile SSCB'yi küresel rekabete iten ve ekonomik ve siyasi açıdan SSCB'nin dağılmasına büyük ölçüde etki eden lider aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Mihail Gorbaçoc
B
Ronald Reagan
C
George Bush
D
Jacques Chirac
E
Deng Şiaoping
Açıklama:
SOĞUK SAVAŞIN BİTİŞİ VE DÜNYADA DEĞİŞEN
DENGELER başlığı altında izah edildiği gibi ; ABD istihbarat servisleri, SSCB ekonomisinin çok kötü durumda olduğunu rapor etmiş; bunun üzerine dönemin başkanı Ronald Reagan oldukça ağır maliyet taşıyan Yıldız Savaşları projesini başlatmıştır. Reagan’ın hedefi, böyle bir yükü aslında kaldıramayacak olan SSCB’nin siyasal nedenlerle kendisini izlemesini sağlamak olmuştur. Plan başarılı olmuş ve SSCB de kısa süre içinde aynı tür çaba içine girmiştir. ABD’nin beklediği gibi zaten kırılgan görünümde olan Sovyet ekonomisi bu baskıya dayanamamıştır. Dolayısıyla SSCB daha önce destek sağladığı veya ekonomik açıdan kontrol ettiği Doğu Bloku ülkeleri üzerindeki etkisini yitirmiştir.
Doğru cevap B şıkkıdır.
DENGELER başlığı altında izah edildiği gibi ; ABD istihbarat servisleri, SSCB ekonomisinin çok kötü durumda olduğunu rapor etmiş; bunun üzerine dönemin başkanı Ronald Reagan oldukça ağır maliyet taşıyan Yıldız Savaşları projesini başlatmıştır. Reagan’ın hedefi, böyle bir yükü aslında kaldıramayacak olan SSCB’nin siyasal nedenlerle kendisini izlemesini sağlamak olmuştur. Plan başarılı olmuş ve SSCB de kısa süre içinde aynı tür çaba içine girmiştir. ABD’nin beklediği gibi zaten kırılgan görünümde olan Sovyet ekonomisi bu baskıya dayanamamıştır. Dolayısıyla SSCB daha önce destek sağladığı veya ekonomik açıdan kontrol ettiği Doğu Bloku ülkeleri üzerindeki etkisini yitirmiştir.
Doğru cevap B şıkkıdır.
Soru 113
Soğuk Savaş sonrasında komünizmin Batı dünyası için tehdit olmaktan çıktığını, yeni çatışmanın dünyadaki medeniyetler arasında yaşanacağını savunan düşünür / siyaset bilimci aşağıdakilerden hangisidir ?
Seçenekler
A
Marshall McLuhan
B
Hugo Grotius
C
Thomas Hobbes
D
Samuel Huntington
E
Niccolo Machiavelli
Açıklama:
Samuel Huntington, medeniyetler çatışması teziyle Soğuk Savaş sonrasında komünizmin Batı dünyası için tehdit olmaktan çıktığını, yeni çatışmanın dünyadaki medeniyetler arasında yaşanacağını savunan siyaset bilimcidir.
Doğru cevap D şıkkıdır.
Doğru cevap D şıkkıdır.
Soru 114
"7 Şubat 1992’de imzalanan ...................... Anlaşması aracılığıyla AT adı yerine Avrupa Birliği adının kullanılması benimsenmiştir."
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi doğru olarak tamamlar?
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi doğru olarak tamamlar?
Seçenekler
A
Kopenhag
B
Madrid
C
Roma
D
Maastrich
E
Schengen
Açıklama:
Bu antlaşma Maastrich Anlaşmasıdır. 7 Şubat 1992'de imzalanmıştır.
Doğru cevap D şıkkıdır.
Doğru cevap D şıkkıdır.
Soru 115
Temel işlevi gelişmekte olan ülkelerin kamu sektörüne açtığı kredilerle yoksullukla mücadele eden uluslararası örgüt aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Dünya Bankası
B
BM
C
G20
D
AET
E
D8
Açıklama:
Bu uluslararası örgüt Dünya Bankasıdır. 1945 yılında Uluslararası Yeniden Yapılanma ve Kalkınma Bankası adıyla kurulan Dünya Bankası, gelişmekte olan ülkelerin kamu sektörüne açtığı kredilerle yoksullukla mücadele eden önemli uluslararası örgütlerden biridir.
Doğru cevap A şıkkıdır.
Doğru cevap A şıkkıdır.
Soru 116
2002 yılında Avrupa Birliği üyesi ülkelerin ortak para birimi olan avro (euro) kullanılmaya başlanmıştır. Ancak İngiltere avro para birimine geçişi reddetmiştir.
Aşağıdaki hangi ülke İngiltere gibi avro para birimine geçişi reddeden Avrupa Birliği üyesidir?
Aşağıdaki hangi ülke İngiltere gibi avro para birimine geçişi reddeden Avrupa Birliği üyesidir?
Seçenekler
A
Finlandiya
B
Norveç
C
İsveç
D
İrlanda
E
Danimarka
Açıklama:
Danimarka İngiltere gibi 2002 yılında avro’ya geçişi reddetmiştir.
Doğru cevap E şıkkıdır.
Doğru cevap E şıkkıdır.
Soru 117
Avrupa Birliği örgütünü yönetim şeması içinde yer alan aşağıdaki hangi birim yürütme görevinin dışında, Birliğin bütçesini hazırlar ve bürokratik kurumlarını yönetir ?
Seçenekler
A
Avrupa Adalet Divanı
B
Avrupa Birliği Konseyi
C
Avrupa Parlamentosu
D
Avrupa Komisyonu
E
AB Sekreterliği
Açıklama:
ULUSÜSTÜ SİYASAL ÖRGÜTLENMELER: AVRUPA BİRLİĞİ ÖRNEĞİ başlığı altında izah edildiği gibi, Avrupa Birliği üye devletleri her biri sahip oldukları ulusal egemenliğin bir kısmını AB’ye devrederler. Böylece oluşan ortak egemenlik havuzu Birliğe yasama yetkisi verir. Yürütme görevi ise Avrupa Komisyonu’nun görevleri arasında yer alır. Komisyon, Birliğin bütçesini hazırlar, bürokratik kurumları yönetir ve Parlamentoya yasa tasarıları sunar.
Doğru cevap D şıkkıdır.
Doğru cevap D şıkkıdır.
Soru 118
Aşağıdakilerden hangisi Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nin veto hakkı bulunan daimi üyesi değildir?
Seçenekler
A
ABD
B
İngiltere
C
İtalya
D
Fransa
E
Rusya
Açıklama:
Ulusüstü siyasal örgütlenmelerin dünya siyasetindeki yerlerini açıklayabilecek,
BM Güvenlik Konseyi beş daimi üyesi ABD, Rusya, Çin, İngiltere ve Fransa'dır.
BM Güvenlik Konseyi beş daimi üyesi ABD, Rusya, Çin, İngiltere ve Fransa'dır.
Soru 119
aşağıdakilerden hangisi savaşın artık dünya siyasetine yön vermemesi gerektiğini savunan uluslararası ilişkiler kuramıdır?
Seçenekler
A
Realizm
B
plüralizm
C
Marksizm
D
Faşizm
E
idealizm
Açıklama:
Küresel siyaset, İdealizm
Farklı ülkeler arasındaki ilişkileri anlamlandırabilme amacından hareket eden uluslararası ilişkiler disiplini, barışa dönük idealist düşüncelerin sonucu olarak ortaya
çıkmıştır. Birinci Dünya Savaşı’nın meydana getirdiği yıkımdan sonra evrensel anlamda huzur, barış ve güvenliğin sağlanması amacıyla hareket eden siyaset ve düşünce adamları, tüm devletler için bağlayıcı ortak bir etik zemin bulma arayışına
girişirler. İdealizmin özünde savaşın artık dünya siyasetine yön vermemesi gerektiği,
devletlerarasındaki ilişkilerin karşılıklı diyalog ve uzlaşma yoluyla çözülebileceği düşüncesi bulunur. Buna göre, otoriter yönetim anlayışlarının gerek kendi halklarına
gerekse dünyanın geri kalan bölgelerindeki ülkelere karşı saldırgan ve tehditkâr bir
tutum takınma ihtimalleri yüksek olduğundan tüm dünyanın demokratik rejimlere
sahip olması zorunludur. Evrensel alanda demokratik ve özgürlükçü yönetim anlayışlarının egemen olabilmesi için ise tüm ülkelerin iş birliği yapması gerekir.
Farklı ülkeler arasındaki ilişkileri anlamlandırabilme amacından hareket eden uluslararası ilişkiler disiplini, barışa dönük idealist düşüncelerin sonucu olarak ortaya
çıkmıştır. Birinci Dünya Savaşı’nın meydana getirdiği yıkımdan sonra evrensel anlamda huzur, barış ve güvenliğin sağlanması amacıyla hareket eden siyaset ve düşünce adamları, tüm devletler için bağlayıcı ortak bir etik zemin bulma arayışına
girişirler. İdealizmin özünde savaşın artık dünya siyasetine yön vermemesi gerektiği,
devletlerarasındaki ilişkilerin karşılıklı diyalog ve uzlaşma yoluyla çözülebileceği düşüncesi bulunur. Buna göre, otoriter yönetim anlayışlarının gerek kendi halklarına
gerekse dünyanın geri kalan bölgelerindeki ülkelere karşı saldırgan ve tehditkâr bir
tutum takınma ihtimalleri yüksek olduğundan tüm dünyanın demokratik rejimlere
sahip olması zorunludur. Evrensel alanda demokratik ve özgürlükçü yönetim anlayışlarının egemen olabilmesi için ise tüm ülkelerin iş birliği yapması gerekir.
Soru 120
Aşağıdakilerden hangisi İkinci Dünya Savaşından sonra güç kazanan ve bakış açısını ulusal çıkar üzerine oturtan uluslararası ilişkiler kuramıdır?
Seçenekler
A
korporatif
B
sosyalizm
C
Realizm
D
İdealizm
E
Eleştirel Kuram
Açıklama:
Küresel Siyaset
Buna karşılık özellikle İkinci Dünya Savaşı’ndan sonra güç kazanan realist bakış açısı, “ulusal çıkar” esası üzerine oturur. Realizmin temelinde devletleri insan
doğası ile özdeşleştirme anlayışı vardır. Realistlere göre nasıl her bir insanın kendi hayatına yönelik çıkar algısı varsa ve bencil duygularla hareket eden insanlar
kendi çıkarlarını en üst düzeye çıkarmaya
çalışıyorlarsa aynı durum devletler için
de söz konusudur. Her devlet, uluslararası
platformda kendi çıkarlarını en üst düzeyde gerçekleştirmek için çalışır; bu amaçla, bazı ülkelerle çıkarlarının gerektirdiği
ölçüyü aşmayacak şekilde geçici ittifaklar
yapar. Dolayısıyla devletin tüm faaliyetleri evrensel barışın sağlanması gibi idealist
ilkelere değil doğrudan kendisinin çıkarlarına hizmet eder. Bu yaklaşım, devletlerin
kalıcı dostlukları ya da düşmanlıklarının
olmadığı yalnızca konjonktürel ittifakların
bulunduğu teziyle açıklanır. Realist yaklaşımların temeli, Niccolo Machiavelli ve Thomas Hobbes gibi düşünürlerin yaklaşımlarına kadar gider. Zira her iki düşünür de siyaseti doğrudan “güç” unsuru ile
açıklamışlardır. Realizmin güç kazanmasında özellikle Soğuk Savaş döneminin
meydana getirdiği havanın büyük etkisi bulunur
Buna karşılık özellikle İkinci Dünya Savaşı’ndan sonra güç kazanan realist bakış açısı, “ulusal çıkar” esası üzerine oturur. Realizmin temelinde devletleri insan
doğası ile özdeşleştirme anlayışı vardır. Realistlere göre nasıl her bir insanın kendi hayatına yönelik çıkar algısı varsa ve bencil duygularla hareket eden insanlar
kendi çıkarlarını en üst düzeye çıkarmaya
çalışıyorlarsa aynı durum devletler için
de söz konusudur. Her devlet, uluslararası
platformda kendi çıkarlarını en üst düzeyde gerçekleştirmek için çalışır; bu amaçla, bazı ülkelerle çıkarlarının gerektirdiği
ölçüyü aşmayacak şekilde geçici ittifaklar
yapar. Dolayısıyla devletin tüm faaliyetleri evrensel barışın sağlanması gibi idealist
ilkelere değil doğrudan kendisinin çıkarlarına hizmet eder. Bu yaklaşım, devletlerin
kalıcı dostlukları ya da düşmanlıklarının
olmadığı yalnızca konjonktürel ittifakların
bulunduğu teziyle açıklanır. Realist yaklaşımların temeli, Niccolo Machiavelli ve Thomas Hobbes gibi düşünürlerin yaklaşımlarına kadar gider. Zira her iki düşünür de siyaseti doğrudan “güç” unsuru ile
açıklamışlardır. Realizmin güç kazanmasında özellikle Soğuk Savaş döneminin
meydana getirdiği havanın büyük etkisi bulunur
Soru 121
Aşağıdaki siyasal akımlardan hangisi işçi sınıfı devrimi sonrasında ekonomik farklılıkların ortadan kalkacağını savunmaktadır?
Seçenekler
A
Marksizm
B
Korporatizm
C
faşizm
D
İdealizm
E
Eleştirel Kuram
Açıklama:
Küresel Siyaset
Marksizm, tıpkı bir ülke içindeki siyasetin dinamikleri gibi uluslararası alandaki
gelişmeleri de ekonomik temelli olarak açıklar. Marksistlere göre varolan uluslararası ilişkiler, gelişmiş kapitalist devletlerin kendilerinden daha zayıf ekonomilere
sahip olan diğer devletleri sömürmesi bağlamında işlemektedir. Burada en önemli kavramlardan biri, emperyalizm (sömürgecilik) olarak belirir. Yine Marksistler
açısından yeryüzünde meydana çıkacak işçi sınıfı devriminden sonra ekonomik
farklar ortadan kalkacağından ulus-devletlerin de sonu gelecektir. Devrimden
sonra tüm insanlığı kapsayacak, evrensel bir komünist yapının ortaya çıkacağı
savunulur. Dolayısıyla Marksistler, mevcut uluslararası düzeni, devletler arasındaki eşit ilişki alanı olarak değil güçlü olanın güçsüz üzerinde kurduğu mutlak
tahakküm şeklinde algılarlar.
Marksizm, tıpkı bir ülke içindeki siyasetin dinamikleri gibi uluslararası alandaki
gelişmeleri de ekonomik temelli olarak açıklar. Marksistlere göre varolan uluslararası ilişkiler, gelişmiş kapitalist devletlerin kendilerinden daha zayıf ekonomilere
sahip olan diğer devletleri sömürmesi bağlamında işlemektedir. Burada en önemli kavramlardan biri, emperyalizm (sömürgecilik) olarak belirir. Yine Marksistler
açısından yeryüzünde meydana çıkacak işçi sınıfı devriminden sonra ekonomik
farklar ortadan kalkacağından ulus-devletlerin de sonu gelecektir. Devrimden
sonra tüm insanlığı kapsayacak, evrensel bir komünist yapının ortaya çıkacağı
savunulur. Dolayısıyla Marksistler, mevcut uluslararası düzeni, devletler arasındaki eşit ilişki alanı olarak değil güçlü olanın güçsüz üzerinde kurduğu mutlak
tahakküm şeklinde algılarlar.
Soru 122
Otuz Yıl Savaşları sonucunda aşağıdaki anlaşmalardan hangisi ile modern devletler
sisteminin temelleri atılmıştır ?
sisteminin temelleri atılmıştır ?
Seçenekler
A
Westphalia
B
Augsburg
C
Viyana
D
Paris
E
Brüksel
Açıklama:
Küresel Siyaset
Dünya ölçeğinde tüm devletlerin birbirleriyle etkileşimlerini araştıran uluslararası ilişkilerin tarihi bu konuda ilk normatif düzenlemelerin yapıldığı 1648 tarihli
Westphalia Anlaşmalarına dek gider. Bir bakıma, bugün oluşan uluslararası sistemin temellerinin 1648 tarihinde ortaya çıktığı söylenebilir. Otuz Yıl Savaşları
sonrasında 1648’de Westphalia Anlaşmaları aracılığıyla coğrafi açıdan kendi alanlarında özgürce hareket etmeyi ve birbirlerinin sınırlarına saygı göstermeyi kabul eden prenslikler, egemenliğin karşılıklı kabulüne dayanan modern devletler
sisteminin temellerini atmışlardır. Westphalia Anlaşmalarının modern devletin
oluşumu açısından en önemli sonucu, otorite ile toprak arasında bağ kurulması,
böylece kendi coğrafyası içerisinde devletin geniş bir özerkliğe sahip olduğunun
kabul edilmesidir. Bu şekilde, devletin toplumdan kesin bir şekilde ayrıldığı ve
toplumu oluşturan bireylerin yaşamları üzerinde son sözü söyleyebilme yetkisiyle
donatıldığı görülecektir.
Dünya ölçeğinde tüm devletlerin birbirleriyle etkileşimlerini araştıran uluslararası ilişkilerin tarihi bu konuda ilk normatif düzenlemelerin yapıldığı 1648 tarihli
Westphalia Anlaşmalarına dek gider. Bir bakıma, bugün oluşan uluslararası sistemin temellerinin 1648 tarihinde ortaya çıktığı söylenebilir. Otuz Yıl Savaşları
sonrasında 1648’de Westphalia Anlaşmaları aracılığıyla coğrafi açıdan kendi alanlarında özgürce hareket etmeyi ve birbirlerinin sınırlarına saygı göstermeyi kabul eden prenslikler, egemenliğin karşılıklı kabulüne dayanan modern devletler
sisteminin temellerini atmışlardır. Westphalia Anlaşmalarının modern devletin
oluşumu açısından en önemli sonucu, otorite ile toprak arasında bağ kurulması,
böylece kendi coğrafyası içerisinde devletin geniş bir özerkliğe sahip olduğunun
kabul edilmesidir. Bu şekilde, devletin toplumdan kesin bir şekilde ayrıldığı ve
toplumu oluşturan bireylerin yaşamları üzerinde son sözü söyleyebilme yetkisiyle
donatıldığı görülecektir.
Soru 123
Aşağıdakilerden hangisi Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyinin veto yetkisine sahip olan beş daimi üyesinden biri değildir?
Seçenekler
A
Çin
B
Fransa
C
Rusya
D
Almanya
E
İngiltere
Açıklama:
Küresel Siyaset
Öte yandan, bu süreçte, aşağıda detaylı şekide değineceğimiz yeni dünya düzeninin ana hatlarının belirlenmesi açısından BM örgütünün daha fazla sorumluluk
alması gerektiğine yönelik yaklaşımlar da güç kazanmıştır. BM’nin mevcut yapılanmasının alınan kararlara yönelik veto hakları bulunan Güvenlik Konseyi’nin
beş daimî üyesinin (ABD, Rusya, Çin, Fransa ve İngiltere) belirleyiciliğinde şekillendiği açıktır. Birleşmiş Milletler, devletlerin başka devletlerle eşit statüde ilişkiye
210 Siyaset Bilimi
geçmeleri, uluslararası düzlemde barış ve adalete dayalı bir düzenin sağlanması ve
anlaşmazlıkların giderilmesi açısından işlevsel bir araç olabilir. Yine BM aracılığıyla ülkeler arasındaki ticari, mali, askeri ve siyasal iş birliği ile dayanışma da en
üst düzeye çıkarılabilir. Ancak bu hedeflere ulaşılabilmesi açısından her şeyden
önce BM’nin demokratik bir tarzda örgütlenmesi gerekmektedir. Aksi takdirde
Güvenlik Konseyi’nin daimî üyesi olan beş büyük ülkenin istediği kararların çıkması, bunların yaklaşık kırk katı kadar sayıya sahip diğer ülkelerin görüşlerinin
dikkate alınmaması sonucuyla karşılaşılacaktır. Günümüzde BM yapısının ürettiği en önemli sorun, bu adaletsiz karar alma sürecidir. Nitekim bu durum nedeniyle BM tarafından tüm insanların vicdanlarına sinen, uygulanabilir ve uluslararası
toplumun beklentilerine uygun kararların alınması mümkün olmamaktadır.
Öte yandan, bu süreçte, aşağıda detaylı şekide değineceğimiz yeni dünya düzeninin ana hatlarının belirlenmesi açısından BM örgütünün daha fazla sorumluluk
alması gerektiğine yönelik yaklaşımlar da güç kazanmıştır. BM’nin mevcut yapılanmasının alınan kararlara yönelik veto hakları bulunan Güvenlik Konseyi’nin
beş daimî üyesinin (ABD, Rusya, Çin, Fransa ve İngiltere) belirleyiciliğinde şekillendiği açıktır. Birleşmiş Milletler, devletlerin başka devletlerle eşit statüde ilişkiye
210 Siyaset Bilimi
geçmeleri, uluslararası düzlemde barış ve adalete dayalı bir düzenin sağlanması ve
anlaşmazlıkların giderilmesi açısından işlevsel bir araç olabilir. Yine BM aracılığıyla ülkeler arasındaki ticari, mali, askeri ve siyasal iş birliği ile dayanışma da en
üst düzeye çıkarılabilir. Ancak bu hedeflere ulaşılabilmesi açısından her şeyden
önce BM’nin demokratik bir tarzda örgütlenmesi gerekmektedir. Aksi takdirde
Güvenlik Konseyi’nin daimî üyesi olan beş büyük ülkenin istediği kararların çıkması, bunların yaklaşık kırk katı kadar sayıya sahip diğer ülkelerin görüşlerinin
dikkate alınmaması sonucuyla karşılaşılacaktır. Günümüzde BM yapısının ürettiği en önemli sorun, bu adaletsiz karar alma sürecidir. Nitekim bu durum nedeniyle BM tarafından tüm insanların vicdanlarına sinen, uygulanabilir ve uluslararası
toplumun beklentilerine uygun kararların alınması mümkün olmamaktadır.
Soru 124
Aşağıdaki oluşumlardan hangisi tarafından İnsan
Hakları Evrensel Bildirgesi hazırlanmıştır?
Hakları Evrensel Bildirgesi hazırlanmıştır?
Seçenekler
A
Cemiyet-i Akvam
B
Birleşmiş Milletler
C
Avrupa Konseyi
D
Avrupa Parlementosu
E
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi
Açıklama:
Küresel Siyaset
Diğer taraftan, BM Anlaşması ve İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi ile üye devletler, “Birleşmiş Milletler ile iş birliği yaparak, insan haklarına ve temel özgürlüklere evrensel ölçekte saygı gösterilmesini ve bunlara uyulmasının geliştirilmesini
gerçekleştirmek hususunda kendilerini bağlı kıldıklarını” taahhüt etmişlerdir.
Diğer taraftan, BM Anlaşması ve İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi ile üye devletler, “Birleşmiş Milletler ile iş birliği yaparak, insan haklarına ve temel özgürlüklere evrensel ölçekte saygı gösterilmesini ve bunlara uyulmasının geliştirilmesini
gerçekleştirmek hususunda kendilerini bağlı kıldıklarını” taahhüt etmişlerdir.
Soru 125
Aşağidaki liderlerden hangisi 1985 yılında Sovyetler Birliği'nin liderliğini üstlenerek glasnot ve perestroyka politikalarını uygulamaya başlamıştır?
Seçenekler
A
Stalin
B
Lenin
C
Gorbaçov
D
Çernenko
E
Brejnev
Açıklama:
Soğuk Savaşın Bitişi ve Dünya'da değişen dengeler
1985 yılında Sovyetler Birliği’nin başına
geçen Mihail Gorbaçov, glasnost ve perestroyka politikalarını uygulamaya sokmuş ve
ülkesi içindeki siyasal özgürlükleri genişletmeye çalışmıştır. Farklı Doğu Bloku ülkelerinde halktan kaynaklanan değişim hareketleri sosyalist ülkeler içinde çatlaklar oluşmasına neden olmuştur. Sovyetler Birliği, Doğu
Bloku ülkeleri üzerindeki siyasal denetimini
azaltmak durumunda kalmış, bunun sonucunda da 1980’lerin sonlarından itibaren
Polonya, Romanya, Çekoslovakya gibi ülkelerde halk ayaklanmaları çıkmış ve komünist rejimler yıkılmıştır. Bu süreçte yaşanan
en önemli gelişmelerden biri, iki Almanya’yı
birbirinden ayıran Berlin Duvarının 9 Kasım
1989’da yıkılmasıdır. Böylece İkinci Dünya
Savaşından sonra birbirlerinden ayrılan Batı
Almanya ve Sosyalist Doğu Almanya yeniden
birleşmiştir.
1985 yılında Sovyetler Birliği’nin başına
geçen Mihail Gorbaçov, glasnost ve perestroyka politikalarını uygulamaya sokmuş ve
ülkesi içindeki siyasal özgürlükleri genişletmeye çalışmıştır. Farklı Doğu Bloku ülkelerinde halktan kaynaklanan değişim hareketleri sosyalist ülkeler içinde çatlaklar oluşmasına neden olmuştur. Sovyetler Birliği, Doğu
Bloku ülkeleri üzerindeki siyasal denetimini
azaltmak durumunda kalmış, bunun sonucunda da 1980’lerin sonlarından itibaren
Polonya, Romanya, Çekoslovakya gibi ülkelerde halk ayaklanmaları çıkmış ve komünist rejimler yıkılmıştır. Bu süreçte yaşanan
en önemli gelişmelerden biri, iki Almanya’yı
birbirinden ayıran Berlin Duvarının 9 Kasım
1989’da yıkılmasıdır. Böylece İkinci Dünya
Savaşından sonra birbirlerinden ayrılan Batı
Almanya ve Sosyalist Doğu Almanya yeniden
birleşmiştir.
Soru 126
Aşağıdaki ülkelerden hangisi Avrupa Birliği’nin üyesi değildir?
Seçenekler
A
Almanya
B
Fransa
C
İtalya
D
Yunanistan
E
Norveç
Açıklama:
Ulusüstü siyasal örgütlenmeler Avrupa birliği Örneği
1957 yılında adı geçen ülkeler tarafından gümrük birliği yönünde düzenlemeler yapan Avrupa Ekonomik Topluluğu ve nükleer enerji konusunda çalışan Avrupa
Atom Enerjisi Topluluğu kurulur. Bu şekilde iş birliği daha ileri aşamalara taşınmıştır. 1967 yılında imzalanan Brüksel Anlaşması ile de daha önce oluşturulan üç ayrı
topluluk Avrupa Topluluğu (AT) adıyla tek çatı altında toplanmıştır. 1973 yılında
İngiltere, İrlanda ve Danimarka, 1981’de Yunanistan, 1986’da Portekiz ve İspanya,
1995’de Finlandiya, İsveç ve Avusturya AT’ye katılmışlardır. En geniş katılım ise
2005 yılı Mayıs ayında gerçekleşmiş, Çek Cumhuriyeti, Slovakya, Macaristan,
Polonya, Hırvatistan, Kıbrıs Rum Kesimi, Malta, Slovenya, Letonya, Litvanya ve
Estonya bu tarihte -son adıyla- AB üyesi olmuşlardır. Romanya ve Bulgaristan’ın
üyeliği ise 2007 yılı içinde gerçekleşmiştir. 2013 yılında da Hırvatistan’ın Birliğe
üye olması beklenmektedir. Bunun dışında aralarında Türkiye’nin de bulunduğu
yaklaşık on ülke, üyelik için müzakere süreci yürütmektedir.
1957 yılında adı geçen ülkeler tarafından gümrük birliği yönünde düzenlemeler yapan Avrupa Ekonomik Topluluğu ve nükleer enerji konusunda çalışan Avrupa
Atom Enerjisi Topluluğu kurulur. Bu şekilde iş birliği daha ileri aşamalara taşınmıştır. 1967 yılında imzalanan Brüksel Anlaşması ile de daha önce oluşturulan üç ayrı
topluluk Avrupa Topluluğu (AT) adıyla tek çatı altında toplanmıştır. 1973 yılında
İngiltere, İrlanda ve Danimarka, 1981’de Yunanistan, 1986’da Portekiz ve İspanya,
1995’de Finlandiya, İsveç ve Avusturya AT’ye katılmışlardır. En geniş katılım ise
2005 yılı Mayıs ayında gerçekleşmiş, Çek Cumhuriyeti, Slovakya, Macaristan,
Polonya, Hırvatistan, Kıbrıs Rum Kesimi, Malta, Slovenya, Letonya, Litvanya ve
Estonya bu tarihte -son adıyla- AB üyesi olmuşlardır. Romanya ve Bulgaristan’ın
üyeliği ise 2007 yılı içinde gerçekleşmiştir. 2013 yılında da Hırvatistan’ın Birliğe
üye olması beklenmektedir. Bunun dışında aralarında Türkiye’nin de bulunduğu
yaklaşık on ülke, üyelik için müzakere süreci yürütmektedir.
Soru 127
Aşağıdakilerden hangisinde Avrupa Birliği içerisinde yasama işlevini yürüten organ doğru olarak verilmiştir?
Seçenekler
A
Avrupa Komisyonu
B
Avrupa Parlementosu
C
Avrupa İnsan hakları Mahkemesi
D
Avrupa konseyi
E
uluslararası Adalet Divanı
Açıklama:
ulusüstü Siyasal örgütlenmeler Avrupa Birliği Örneği
AB’nin yasama işlevi, Avrupa Parlamentosu tarafından yerine getirilir.
Avrupa Parlâmentosu, her ülkenin belirli sayıda temsilci göndermeleriyle oluşur.
Parlâmento yasama işlevini Avrupa Birliği Konseyi ile birlikte yürütür. Birliğin
tüm üye ülkeleri altı aylık süreler için dönüşümlü olarak Konsey Başkanlığını yaparlar. Daha önce belirttiğimiz gibi, devletlerin yasa yapma yetkisi egemenliklerinden kaynaklanır. Dolayısıyla kuramsal olarak hukuksal düzenlemeler yapmak
isteyen herhangi bir oluşumun da egemenlikten kaynaklanan yetkilere ihtiyacı
vardır. Bu nedenle, üye devletlerin her biri sahip oldukları ulusal egemenliğin
bir kısmını AB’ye devrederler. Böylece oluşan ortak egemenlik havuzu Birliğe yasama yetkisi verir. Yürütme görevi ise Avrupa Komisyonu’nun görevleri arasında
yer alır. Komisyon, Birliğin bütçesini hazırlar, bürokratik kurumları yönetir ve
Parlamentoya yasa tasarıları sunar. Yargı ise temel hak ve özgürlüklerin korunmasını sağlayan Avrupa Adalet Divanı’nın elindedir. Bu bağlamda, Birliğin yargısal
yetkilerinin yürütme ve yasama açısından sahip olduklarına göre daha sınırlı bir
görünüm çizdiği söylenebilir.
AB’nin yasama işlevi, Avrupa Parlamentosu tarafından yerine getirilir.
Avrupa Parlâmentosu, her ülkenin belirli sayıda temsilci göndermeleriyle oluşur.
Parlâmento yasama işlevini Avrupa Birliği Konseyi ile birlikte yürütür. Birliğin
tüm üye ülkeleri altı aylık süreler için dönüşümlü olarak Konsey Başkanlığını yaparlar. Daha önce belirttiğimiz gibi, devletlerin yasa yapma yetkisi egemenliklerinden kaynaklanır. Dolayısıyla kuramsal olarak hukuksal düzenlemeler yapmak
isteyen herhangi bir oluşumun da egemenlikten kaynaklanan yetkilere ihtiyacı
vardır. Bu nedenle, üye devletlerin her biri sahip oldukları ulusal egemenliğin
bir kısmını AB’ye devrederler. Böylece oluşan ortak egemenlik havuzu Birliğe yasama yetkisi verir. Yürütme görevi ise Avrupa Komisyonu’nun görevleri arasında
yer alır. Komisyon, Birliğin bütçesini hazırlar, bürokratik kurumları yönetir ve
Parlamentoya yasa tasarıları sunar. Yargı ise temel hak ve özgürlüklerin korunmasını sağlayan Avrupa Adalet Divanı’nın elindedir. Bu bağlamda, Birliğin yargısal
yetkilerinin yürütme ve yasama açısından sahip olduklarına göre daha sınırlı bir
görünüm çizdiği söylenebilir.
Soru 128
Aşağıdaki oluşumlardan hangisi Avrupa Birliği’nin yapısı içinde yer almaz?
Seçenekler
A
Avrupa Komisyonu
B
Avrupa Adalet Divanı
C
Avrupa İnsan hakları Mahkemesi
D
Avrupa Parlementosu
E
Avrupa Birliği Konseyi
Açıklama:
ulusüstü siyasal Örgütlenmeler Avrupa birliği örneği
AB’nin yasama işlevi, Avrupa Parlamentosu tarafından yerine getirilir.
Avrupa Parlâmentosu, her ülkenin belirli sayıda temsilci göndermeleriyle oluşur.
Parlâmento yasama işlevini Avrupa Birliği Konseyi ile birlikte yürütür. Birliğin
tüm üye ülkeleri altı aylık süreler için dönüşümlü olarak Konsey Başkanlığını yaparlar. Daha önce belirttiğimiz gibi, devletlerin yasa yapma yetkisi egemenliklerinden kaynaklanır. Dolayısıyla kuramsal olarak hukuksal düzenlemeler yapmak
isteyen herhangi bir oluşumun da egemenlikten kaynaklanan yetkilere ihtiyacı
vardır. Bu nedenle, üye devletlerin her biri sahip oldukları ulusal egemenliğin
bir kısmını AB’ye devrederler. Böylece oluşan ortak egemenlik havuzu Birliğe yasama yetkisi verir. Yürütme görevi ise Avrupa Komisyonu’nun görevleri arasında
yer alır. Komisyon, Birliğin bütçesini hazırlar, bürokratik kurumları yönetir ve
Parlamentoya yasa tasarıları sunar. Yargı ise temel hak ve özgürlüklerin korunmasını sağlayan Avrupa Adalet Divanı’nın elindedir. Bu bağlamda, Birliğin yargısal
yetkilerinin yürütme ve yasama açısından sahip olduklarına göre daha sınırlı bir
görünüm çizdiği söylenebilir.
AB’nin yasama işlevi, Avrupa Parlamentosu tarafından yerine getirilir.
Avrupa Parlâmentosu, her ülkenin belirli sayıda temsilci göndermeleriyle oluşur.
Parlâmento yasama işlevini Avrupa Birliği Konseyi ile birlikte yürütür. Birliğin
tüm üye ülkeleri altı aylık süreler için dönüşümlü olarak Konsey Başkanlığını yaparlar. Daha önce belirttiğimiz gibi, devletlerin yasa yapma yetkisi egemenliklerinden kaynaklanır. Dolayısıyla kuramsal olarak hukuksal düzenlemeler yapmak
isteyen herhangi bir oluşumun da egemenlikten kaynaklanan yetkilere ihtiyacı
vardır. Bu nedenle, üye devletlerin her biri sahip oldukları ulusal egemenliğin
bir kısmını AB’ye devrederler. Böylece oluşan ortak egemenlik havuzu Birliğe yasama yetkisi verir. Yürütme görevi ise Avrupa Komisyonu’nun görevleri arasında
yer alır. Komisyon, Birliğin bütçesini hazırlar, bürokratik kurumları yönetir ve
Parlamentoya yasa tasarıları sunar. Yargı ise temel hak ve özgürlüklerin korunmasını sağlayan Avrupa Adalet Divanı’nın elindedir. Bu bağlamda, Birliğin yargısal
yetkilerinin yürütme ve yasama açısından sahip olduklarına göre daha sınırlı bir
görünüm çizdiği söylenebilir.