Yeni Türk Edebiyatına Giriş I - Türk Dili ve Edebiyatı

Ünite 1

Soru 1

"Herkesin yaşamında olan araçları olduğundan bambaşka bir duyuş ve sezgiyle gören bir insan tarafından yaratılır." cümlesi genel olarak aşağıdakilerden hangisiyle ilgilidir?

Okur

Metin

Üslup

Deyiş

Sanat

Açıklama:

Sanat, insanoğlunun varlığını değiştirir. Çünkü sanat, herkesin yaşamında olan araçları olduğundan bambaşka bir duyuş ve sezgiyle gören bir insan tarafından yaratılır ve ister onunla aynı zamanda ve ortamda olsun isterse arada binlerce yıl ve binlerce kilometre olsun, bir başka insan tarafından aynı/ ayrı duyuş ve sezgiyle algılanır. Her sanat eseri hem yaratıcısının hem de onu içselleştiren kişinin/kişilerin ürünüdür. Cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 2

"..., sözün estetiğidir." cümlesi aşağıdakilerden hangisi için söylenmiş olabilir?

Deyiş

Üslup

Okur

Dil

Edebiyat

Açıklama:

Edebiyat, sözün estetiğidir. İnsanoğlunun dili salt günlük ve yaşamsal iletişim için değil, bilgi ve sanatsal haz için kullanması, insanlık tarihinin en
değerli dönemeçlerinden biridir. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 3

"... gerek unutulmazlıklarıyla varlıklarını duyurduklarında, gerekse kolektif yada bireysel bilinç dışı kılığına bürünüp belleğin katmanları arasına gizlendiklerinde özel bir etki gösterirler." cümlesi hangisiyle ilgilidir?

Üslup

Deyiş

Yazar

Klasikler

Dil

Açıklama:

Calvino, klasiklerin genellikle “yeniden okunan” kitaplar olduğunu söyler ve klasik eseri şöyle tanımlar: “Klasikler, gerek unutulmazlıklarıyla varlıklarını duyurduklarında gerek kolektif ya da bireysel bilinçdışı kılığına bürünüp belleğin katmanları arasına gizlendiklerinde, özel bir etki gösteren kitaplardır”. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 4

Aşağıdakilerden hangisi bir kurmaca türü değildir?

Şiir

Öykü

Roman

Hikâye

Gezi

Açıklama:

Edebiyat, sadece roman, şiir, öykü, oyun gibi kurmaca türleri değil, gezi, günlük, mektup, yaşam öyküsü, özyaşamöyküsü, anı gibi yaşantısal türleri de içerir. Gezi, bir kurmaca türü değildir. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 5

Aşağıdakilerden hangisi edebiyatta yaşantısal bir türdür?

Anı

Şiir

Roman

Öykü

Oyun

Açıklama:

Edebiyat, sadece roman, şiir, öykü, oyun gibi kurmaca türleri değil, gezi, günlük, mektup, yaşam öyküsü, özyaşamöyküsü, anı gibi yaşantısal türleri de içerir. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 6

Aşağıdakilerden hangisi yaşantısal bir tür değildir?

Şiir

Mektup

Anı

Gezi

Günlük

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 7

Aşağıdakilerden hangisi kurmaca bir türdür?

Roman

Gezi

Anı

Mektup

Yaşam öyküsü

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 8

'Stil'in karşılığı aşağıdakilerden hangisidir?

Dil

Edebiyat

Üslup

Estetik haz

Metin

Açıklama:

Deyiş kavramının Türkçede daha yaygın karşılığı üslup, Batı dillerinden gelen karşılığıysa stildir. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 9

Retoriğin dlimizdeki eski karşılığı aşağıdakilerden hangisidir?

Belagat

Dil

Üslup

Yazar

Metin

Açıklama:

Belagat. Cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 10

Deyiş bilimin karşılığı aşağıdakilerden hangisidir?

Dil bilim

Biçem bilim

Estetik haz

Sanat

Metin

Açıklama:

Biçem bilim. Cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 11

Sanatın malzemesi dil olduğunda ortaya çıkan ürün nedir?

Edebiyat

Resim

Heykel

Dans

Müzik

Açıklama:

Sanatın malzemesi dil olduğunda, ortaya çıkan ürün edebiyattır (yazındır). Dolayısıyla insan dilin hem gündelik kullanımının hem de sanatsal kullanımının içindedir.

Doğru Cevap: A

Soru 12

En genel anlamıyla yazarın, şairin dili kendine has bir yolla kullanma biçimine ne ad verilir?

Deyiş

İmza

Eser

Edebiyat

Şiir

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 13

Üslup bilgisine Batı'da ne denilmektedir?

Retorik

Semantik

Linguistik

Pragmatik

Belagat

Açıklama:

Batı’da retorik, Doğu’da belagat olarak anılan üslup bilgisi, 20. yüzyılın ikinci yarısında kuramsallaşarak dil bilimin içinde güçlü bir alana dönüşmüş ve deyiş bilim (stilistik/üslup bilim/biçem bilim) adını almıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 14

Deyiş bilim, kimin çalışmaları ile bağımsız bir bilim dalı halini almıştır?

Charles Bally

Hippolyte Taine

Vladimir Propp

Ferdinand de Saussure

Albert Sechehaye

Açıklama:

Deyiş bilim, Charles Bally’nin çalışmalarıyla bağımsız bir bilim dalı hâlini almıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 15

I- Edebiyat tarihi
II- Edebiyat eleştirisi
III- Edebiyat kuramı
Gerçek ve etkin bir edebiyat bilimi için yukarıda verilen alanlardan hangisi ya da hangilerinden anlamamız gerekir?

I, II, III

I, II

I, III

II, III

Yalnız III

Açıklama:

Gerçek ve etkin bir edebiyat biliminden edebiyat tarihini, edebiyat eleştirisini, edebiyat kuramını anlamamız gerekir. Birbirinden tamamen ayrılamayan, bir eseri değerlendirmede çoğu kez iç içe geçen bu üç temel araştırma alanı, yüzlerce yıldır edebiyat eserlerini incelemede bize yol gösteriyor. Kuram, yöntem sunuyor; eleştiri eseri inceleme açıları sağlıyor; tarih eseri öncesiyle sonrasıyla bir noktaya yerleştiriyor.

Doğru Cevap: A

Soru 16

Türk edebiyatının ilk yazılı ürünü hangisidir?

Orhon Yazıtları

Ongin Yazıtları

Taryat Yazıtları

Elegeş Yazıtları

Çoyr Yazıtı

Açıklama:

Türk edebiyatı tarihi, sözlü kültür ürünlerimizle başlar. İlk yazılı ürünümüz olan Orhon Yazıtları, aynı zamanda Türk edebiyatın ilk şaheseridir.

Doğru Cevap: A

Soru 17

Biçim ve öz bakımından tragedyaların ve komedyaların nasıl olması gerektiğine dair düşüncelerini Poetika adlı kitabında dile getiren düşünür kimdir?

Aristoteles

Platon

Sokrates

Pisagor

Diyojen

Açıklama:

Edebiyat eserlerini değerlendirmede bir ölçüt oluşturma fikri, sanıldığı kadar yeni değildir. Antik Yunan Dönemi’nde edebiyatın ne olduğu, işlevi ve etkisi üzerine Platon ve Aristoteles düşünmüştür. Aristoteles, biçim ve öz bakımından tragedyaların ve komedyaların nasıl olması gerektiğine dair düşüncelerini Poetika adlı kitabında dile getirmiştir. Daha çok tragedya üzerinde yoğunlaşan Aristoteles, tiyatroya nesnel ölçütler getirmeyi amaçlamıştır. Kendisi eserini bitirene dek yazılmış/sahnelenmiş oyunları izleyerek vardığı sonuçlar bütününü yöntemli olarak açıklamış, böylece iyi bir tragedyanın kurallarını belirlemiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 18

Aşağıdakilerden hangisi okura odaklanan kuramlardan birisidir?

Alımlama estetiği kuramı

Feminist kuram

Tarihselci kuram

Çevreci kuram

Arketipçi kuram

Açıklama:

Okura odaklanan kuramlar: Alımlama estetiği, okur odaklı eleştiri gibi kuramlar, bir metnin ancak okurunun elinde anlam ve değer kazanacağını, okurun yorumlarıyla var olabileceğini öne sürer. Aslında bu kuramlar, metne odaklanan kuramların bir sonucudur. Çünkü metnin göstergelerinin ancak o göstergeleri anlayan, yorumlayan okurla çözümlenebileceğini öngörürler. Okurun deneyimi, bilgisi, beklentisi, metnin anlamını belirler.

Doğru Cevap: A

Soru 19

Aşağıdakilerden hangisi sanatçıya odaklı eleştiri türlerinden birisidir?

Ruh bilimsel eleştiri

Biçimselci eleştiri

Yapısalcı eleştiri

Tarihselci eleştiri

Toplumcu eleştiri

Açıklama:

Sanatçıya odaklanan eleştiri: Ruh bilimsel(psikanalist) eleştiri, yaşam öyküsel (biyografik) eleştiridir.

Doğru Cevap: A

Soru 20

Aşağıdaki kuramlardan hangisinin diğerlerine göre daha sonra oluştuğu söylenebilir?

Çevreci Kuram

Feminist Kuram

Yeni Tarihselci Kuram

Yapısalcı Kuram

Arketipçi Kuram

Açıklama:

1980’lerde başlayan küresel çevre felaketlerinin yarattığı doğaya ve çevreye duyarlık hareketleri de edebiyat ve sanat eserlerinde çevre bilincini esas ölçüt olarak almayı gerektiren çevreci kuramın diğerlerine göre daha sonra çıktığı söylenebilir.

Doğru Cevap: A

Soru 21

Edebiyat ve dil arasındaki ilişkiye dair aşağıdaki ifadelerin hangisi yanlıştır?

Dil olmazsa edebiyat olmaz.

Edebiyat olmazsa dil olmaz.

Edebiyat olmazsa dil gelişmez.

Dil, edebiyatın üretim aracıdır.

Edebiyat, dilin estetik kullanımıdır.

Açıklama:

Edebiyat olmazsa dil olmaz.

Doğru Cevap: B

Soru 22

Aşağıdaki ifadelerden hangisi edebiyatın özelliklerinden biri değildir?

Duygu ve yaşantılardan beslenir.

Gözlem ve izlenimlere dayanır.

Gerçeklerden uzaktır.

Gelecek tasarımı içerir.

Eleştirel bir tutum taşıyabilir.

Açıklama:

Gerçeklerden uzaktır.

Doğru Cevap: C

Soru 23

Edebiyat ve edebiyat bilimi arasındaki bağı aşağıdakilerden hangisi açıklar?

Edebiyat bilimi edebiyat eserlerindeki yanlışları açıklar.

Edebiyat bilimi edebiyatı yönlendirir.

Edebiyat bilimi sayesinde edebiyat nesnelleşir.

Edebiyat, edebiyat biliminden doğar.

Edebiyat bilimi edebiyat eserlerinin yöntemli incelemesidir.

Açıklama:

Edebiyat bilimi edebiyat eserlerinin yöntemli incelemesidir.

Doğru Cevap: E

Soru 24

Aşağıdakilerden hangisi edebiyat biliminin özelliklerinden biri değildir?

Nesnellik

Duygusallık

Gerçekçilik

Yöntemlilik

Eleştirellik

Açıklama:

Duygusallık

Doğru Cevap: B

Soru 25

Edebiyat eleştirisinin gerekli olmasının nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Eserleri daha iyi anlayabilmek için

Eserleri tarihsel çizgiye oturtabilmek için

Eserleri önem sırasına koyabilmek için

Eserlerin yaratıcılarını daha iyi tanıyabilmek için

Okurların eserler hakkındaki görüşlerini belirlemek için

Açıklama:

Eserleri daha iyi anlayabilmek için

Doğru Cevap: A

Soru 26

Aşağıdakilerden hangisi edebiyat tarihinin ilgilendiği alanlardan biri değildir?

Eserin yazılış tarihini kesin olarak belirlemek

Eserin hangi tarihsel koşullar altında yaratıldığını araştırmak

Eserin yazıldığı sıralarda başka hangi eserlerin olduğuna dikkat etmek

Eserin işlediği olaylarla tarihsel gerçekleri karşılaştırmak

Eseri sanatçının diğer eserleriyle biçim ve içerik bakımından karşılaştırmak

Açıklama:

Eseri sanatçının diğer eserleriyle biçim ve içerik bakımından karşılaştırmak

Doğru Cevap: E

Soru 27

Aşağıdakilerden hangisi edebiyat eleştirisi ile edebiyat kuramının ortak noktalarından biridir?

Olumsuzlayıcılık

Duygusallık

Yöntemlilik

Öznellik

Karşılaştırmacılık

Açıklama:

Yöntemlilik

Doğru Cevap: C

Soru 28

Edebiyat kuramı, edebiyat eserine bakışta ne kazandırır?

Esere yöntemli ve derinlikli bakış

Esere kişisel ve olumlu bakış

Eseri edebiyat tarihinde doğru bir yere yerleştirme

Eseri diğer eserlerle karşılaştırabilme

Eserin güçlü yanlarını belirleyebilme

Açıklama:

Esere yöntemli ve derinlikli bakış

Doğru Cevap: A

Soru 29

Deyiş ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Toplumsal dil kullanımlarının genel adıdır.

Sanatçının dili kendine özgü estetik kullanımıdır.

Edebiyat eserleri için temel bir değer sayılmaz.

Dilin duygusal ve betimsel özelliklerinin tümüdür.

Tarihsel bir çizgiyle dünden bugüne doğru izlenebilir.

Açıklama:

Sanatçının dili kendine özgü estetik kullanımıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 30

Aşağıdakilerden hangisi edebiyat tarihinin görevlerinden biridir?

Edebiyat eserini tarihçilerin de okumasına yol açmak

Eserlerden hareketle tarihsel gerçeklerin yanlışlığını ortaya koymak

Edebiyatın tarihten kopukluğunu eserlerle somutlaştırmak

Edebiyat eserlerini nesnel bir zamansal dizgeye yerleştirmek

Eserlerden yola çıkarak tarihin yeniden yazılmasını sağlamak

Açıklama:

Edebiyat eserlerini nesnel bir zamansal dizgeye yerleştirmek

Doğru Cevap: D

Soru 31

Sanatın malzemesi dil olduğunda ortaya çıkan ürüne ne ad verilir?

Edebiyat

Tarih

Felsefe

Şiir

Roman

Açıklama:

Sanatın malzemesi dil olduğunda ortaya çıkan ürüne edebiyat denir.

Doğru Cevap: A

Soru 32

Edebiyatı diğer sanat dallarından ayıran nedir?

Edep

Dil

Deha

Estetik haz

Hayal gücü

Açıklama:

Edebiyatı diğer sanat dallarından ayıran dildir.

Doğru Cevap: B

Soru 33

Toplumların ayakta kalması ne ile mümkündür?

Savaş

İktisad

Toprak

Devlet

Bilgi ve sanat

Açıklama:

Toplumların ayakta kalması üretilen bilgi ve sanatla mümkündür.

Doğru Cevap: E

Soru 34

Edebiyat, sadece roman, şiir, öykü, oyun gibi kurmaca türleri değil, gezi, günlük, mektup, yaşam öyküsü, özyaşamöyküsü, anı gibi yaşantısal türleri de içerir. Bu türler arasındaki ortak nokta hangisidir?

Üretim süreçlerinden geçmeleri

Tüketilebilen birer nesne olmaları

Estetik duyuş oluşturmaları

İktidar yapılarını haiz olmaları

Kültür ve toplumla ilişkili oluşları

Açıklama:

Ortak nokta, anlatılanların okurda estetik bir duyuş oluşturacak şekilde biçimlendirilmesidir.

Doğru Cevap: C

Soru 35

Deyiş kavramının Türkçede daha yaygın karşılığı hangisidir?

Stil

Tavır

Eda

Retorik

Üslup

Açıklama:

Deyiş kavramının Türkçede daha yaygın karşılığı üsluptur.

Doğru Cevap: E

Soru 36

Deyiş bilim (stilistik), kimin çalışmalarıyla bağımsız bir bilim dalı hâlini almıştır?

Charles Bally

Terry Eagleton

Fuat Köprülü

Yahya Kemal

Orhan Veli

Açıklama:

Deyiş bilim, Charles Bally’nin çalışmalarıyla bağımsız bir bilim dalı hâlini almıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 37

Modern anlamda edebiyat tarihi çalışmaları Avrupa’da ve Türkiye’de kaçıcı yüzyılda başlamıştır?

Açıklama:

Modern anlamda edebiyat tarihi çalışmaları Avrupa’da ve Türkiye’de 19. yüzyılda başlamıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 38

Her metnin daima yeni yorumlara “açık yapıt” olduğunu vurgulayarak metnin egemenliğini okurun egemenliğine dönüştüren düşünür kimdir?

Hippolyte Taine

Terry Eagleton

Cemil Meriç

Umberto Eco

Sigmund Freud

Açıklama:

Umberto Eco, metnin içindeki göstergeleri yorumlayan bir okur olmadığında metnin varlığından söz edip edemeyeceğimizi sorarak ve her metnin daima yeni yorumlara “açık yapıt” olduğunu vurgulayarak metnin egemenliğini okurun egemenliğine dönüştürdü.

Doğru Cevap: D

Soru 39

Edebiyat eleştirisinde de yaklaşımlar aşağıdaki grup başlıklarından hangisi altında ele alınmaz?

Sisteme odaklanan eleştiri

Metne odaklanan eleştiri

Sanatçıya odaklanan eleştiri

Okura odaklanan eleştiri

Metin dışına odaklanan eleştiri

Açıklama:

Doğru yanıt A şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 40

Aşağıdakilerden hangisi edebiyatın insan üzerindeki etkilerinden bir değildir?

Toplumsallaştırma

Bireyselleştirme

Evrenselleştirme

Sekülerleştirme

Estetikleştirme

Açıklama:

Edebiyat insan üzerinde doğrudan sekülerleştirici bir etkide bulunmaz.

Doğru Cevap: D

Soru 41

Her okuduğumuzda bize beklenmedik, yeni, benzersiz gelen ve güncelliğin arka plandaki gürültüsüne rağmen varlığını sürdüren şeylerin klasik olduğunu söyleyen kişi kimdir?

Calvino

Eco

Hugo

Camus

Engels

Açıklama:

Calvino

Doğru Cevap: A

Soru 42

Edebiyatı diğer sanat dallarından ayıran nedir?

Tını

Ezgi

Dil

Nota

Kurgu

Açıklama:

Dil

Doğru Cevap: C

Soru 43

İnsanlığın -şimdilik- en eski yazınsal metni nedir?

Şu Destanı

Alp Er Tunga Destanı

Battalgazi Destanı

Gılgamış Destanı

Köroğlu Destanı

Açıklama:

Gılgamış Destanı

Doğru Cevap: D

Soru 44

"Köşe başını tutan leylak kokusu,
Yakamı bırak da gideyim"
Oktay Rifat'a ait bu iki dize için aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Bir bilgi mevcuttur.

Duyguları değiştirebilir.

Yaşamsal öneme sahiptir.

Uluslararası üne sahiptir.

Şiir sınıfına girmez.

Açıklama:

Duyguları değiştirebilir.

Doğru Cevap: B

Soru 45

Arapçası üslup, Fransızcası stil olan sözcüğün Türkçedeki karşılığı nedir?

rota

beyit

mısra

uyak

deyiş

Açıklama:

deyiş

Doğru Cevap: E

Soru 46

Deyiş bilim, kimin çalışmalarıyla bağımsız bir bilim dalı hâlini almıştır?

Charles Bally

Vygotsky

Charles Dickens

Tom Sawyer

Saussure

Açıklama:

Charles Bally

Doğru Cevap: A

Soru 47

İlk yazılı ürünümüz olan Orhun Yazıtları bugün hangi ülke sınırları içerisindedir?

Çin

Amerika

Moğolistan

Türkiye

Azerbaycan

Açıklama:

Moğolistan

Doğru Cevap: C

Soru 48

Aşağıda eser ve sahipleri karışık şekilde verilmiştir. Doğru şekilde eşleşmiş seçecek aşağıdakilerden hangisidir?
1. Fuat Köprülü
2. Agâh Sırrı Levend
3. Ahmet Hamdi Tanpınar
a. XIX. Asır Türk Edebiyatı Tarihi
b. Türk Edebiyatında İlk Mutasavvıflar
c. Türk Edebiyatı Tarihi

1.a, 2.b, 3.c

1.b, 2.a, 3.c

1.c, 2.b, 3.a

1.b, 2.c, 3.a

1.c, 2.a, 3.b

Açıklama:

1.b, 2.c, 3.a

Doğru Cevap: D

Soru 49

20. yüzyılın son çeyreğinden itibaren girdiğimiz, gerçeğe dair inandığımız her ne varsa hepsini altüst eden, bizi her konuda şüpheye sürükleyen, kendimizi daima sallantıda hissetmemize neden olan döneme ne ad verilir?

Klasik dönem

Antik dönem

Modernist dönem

Postmodernist dönem

Gerçekçi dönem

Açıklama:

Postmodernist dönem

Doğru Cevap: D

Soru 50

Edebiyat kuramları kaça ayrılır?

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 51

Aşağıdakilerden hangisi bir edebiyat metnine odaklanan eleştiri türlerindendir?

Marksist eleştiri

Tarihselci eleştiri

Psikanalist eleştiri

Yapı bozucu eleştiri

Alımlama estetiği

Açıklama:

Metne odaklanan eleştiri türleri: Biçimselci eleştiri, yapısalcı eleştiri, gösterge bilimsel çözümleme, yapı bozucu eleştiri, metinler arasılık, yorum bilimsel eleştiri ve yeni eleştiridir.

Doğru Cevap: D

Soru 52

Bir edebi metnin oluşum sürecinde ve amacında tarihin, toplumun, cinsiyetin etkisini araştıran ve tartışan edebiyat kuramı aşağıdakilerden hangisidir?

Metne odaklanan kuram

Metin dışına odaklanan kuram

Sanatçıya odaklanan kuram

Okura odaklanan kuram

Yapısalcı kuram

Açıklama:

Tarihselci, yeni tarihselci, arketipçi, toplumcu, Marksist, feminist, toplumsal cinsiyetçi, queer, çevreci (ekolojik) kuramlar, metnin oluşum süreçlerinde ve amaçlarında tarihin, ,toplumun, cinsiyetin etkisini araştıran ve tartışan kuramlardır. Metin dışına odaklanan kuramlar olarak tanımlanırlar.

Doğru Cevap: B

Soru 53

Vladimir Propp’un anonim masallara yönelik bir çizelgesinin çağdaş metinler için de geçerli olup olamayacağının denenmesiyle başlayan ve edebiyat eserini bir yapı olarak algılamayı öneren kuram hangisidir?

Biçimselcilik

Yapısalcılık

Göstergebilim

Psikanalitik kuram

Metinler arasılık

Açıklama:

Biçimselcilik, Vladimir Propp’un anonim masallara yönelik bir çizelgesinin çağdaş metinler için de geçerli olup olamayacağının denenmesiyle başlayan ve edebiyat eserini bir yapı olarak algılamayı öneren kuramdır.

Doğru Cevap: A

Soru 54

Aşağıdakilerden hangisi Antik Yunan ve Roma Dönemi’nin metin okuma biçimlerindeki temel ilkelerdendir?

Bireyselliği öne çıkarmak

Eserin yaratıcı dehasını yüceltmek

Okuru egemen kılmak

Duyguyu öne çıkarmak

Yüksek erdemleri işlemek

Açıklama:

Klasik dönemi belirleyen kuram Antik Yunan ve Roma Dönemi’nin metin okuma biçimleriydi: Yüksek erdemleri işlemek, belirlenmiş kurallara kesinlikle uymak, temel ilkelerdi.

Doğru Cevap: E

Soru 55

Aşağıdaki yazarlardan hangisinin edebiyat tarihi araştırmaları alanında yayınlanmış bir çalışması yoktur?

Talat Halman

Fuat Köprülü

Yahya Kemal Beyatlı

Abdülhalim Memduh

İnci Enginün

Açıklama:

Modern anlamda edebiyat tarihi çalışmaları Avrupa’da ve Türkiye’de 19. yüzyılda başlamıştır. Abdülhalim Memduh’un Tarih-i Edebiyat-ı Osmaniye’si bizdeki ilk edebiyat tarihleri arasındadır. Fuat Köprülü’nün Türk Edebiyatında İlk Mutasavvıflar’ı Akademik anlamda ilk edebiyat tarihi araştırmaları arasındadır. Daha yakın zamanda kaleme alınmış edebiyat tarihi araştırmaları arasında İnci Enginün’ün Tanzimat’tan Cumhuriyet’e Türk Edebiyatı Tarihi, Cumhuriyet Dönemi Türk Edebiyatı Tarihi adlı çalışmalarını, Talat Halman, Osman Horata vd. tarafından hazırlanan Türk Edebiyatı Tarihi’ni anabiliriz.

Doğru Cevap: C

Soru 56

Tezkireler için aşağıdakilerden hangisini söyleyemeyiz?

Tezkireler, şairlerin hayatı, sanatı, eserleri hakkında kısa bilgiler verirler

Tezkireler belirli bir alanda çalışan kişilerin hayatı, sanatı, eserleri hakkında bilgiler verirler

Tezkireler bir anlamda ansiklopedik metinlerdir

Tezkireler bir yanıyla edebiyat eleştirisi niteliğindedir

Tezkireler, Türk edebiyat tarihinin ilk yazılı ürünlerindendir

Açıklama:

Türk edebiyatı tarihi, sözlü kültür ürünlerimizle başlar. Orhon Yazıtları, İlk yazılı ürünümüzdür. Türk edebiyatı tarihi açısından en önemli kaynaklarımızdan olan tezkireler, şairlerin veya belirli bir alandaki kişilerin hayatı, sanatı, eserleri hakkında kısa bilgiler veren bir yanıyla ansiklopedik metinlerdir, bir yanıyla edebiyat eleştirisi niteliğinde, bir yanıyla da edebî metin seçkisidir.

Doğru Cevap: E

Soru 57

Her okuduğumuzda bize beklenmedik, yeni, benzersiz gelen ve güncelliğin arka plandaki gürültüsüne rağmen varlığını sürdüren şeylerin klasik olduğunu ve klasiklerin genellikle “yeniden okunan” kitaplar olduğunu söyleyen yazar kimdir?

Italo Calvino

Roman Jacopson

Terry Eagleton

Rita Felski

Charles Bally

Açıklama:

Italo Calvino, klasiklerin genellikle “yeniden okunan” kitaplar olduğunu söyler ve klasik eseri şöyle tanımlar: “Klasikler, gerek unutulmazlıklarıyla varlıklarını duyurduklarında gerek kolektif ya da bireysel bilinçdışı kılığına bürünüp belleğin katmanları arasına gizlendiklerinde, özel bir etki gösteren kitaplardır”. Calvino ayrıca, her okuduğumuzda bize beklenmedik, yeni, benzersiz gelen ve güncelliğin arka plandaki gürültüsüne rağmen varlığını sürdüren şeylerin klasik olduğunu belirtir.

Doğru Cevap: A

Soru 58

Edebiyatı diğer sanat dallarından ayıran en önemli özellik nedir?

Üreten ve tüketen olmak üzere iki taraf barındırmasıdır

Estetik haz yaratmasıdır

Kullandığı üretim aracının dil olmasıdır

İnsanlığın evrensel varlığını ele almasıdır

Yeni bir anlam, yeni bir boyut üretmesidir

Açıklama:

Edebiyatı diğer sanat dallarından ayıran şey, kullandığı üretim aracının dil olmasıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 59

Aşağıdakilerden hangisi Rita Felski’nin, “Edebiyat Ne İşe Yarar” adlı kitabında söz ettiği, insanın okuma nedenleri arasında yer almaz?

Tanıma

Korku

Bilgi

Şok

Büyülenme

Açıklama:

Rita Felski Edebiyat Ne İşe Yarar? adlı kitabında insanın okuma nedenlerini “tanıma, büyülenme, bilgi, şok” olmak üzere dört temel noktada açıklıyor.

Doğru Cevap: B

Soru 60

Retorik ne anlama gelmektedir?

Deyiş

Üslup

Stil

Belagat

Biçem

Açıklama:

Antik Dönem’de ve sonrasında retorik, edebiyat eleştirisi işlevi görüyordu. Retoriğin bizim edebiyatımızdaki eski karşılığı belagattir, yani güzel söz söyleme sanatıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 61

Her üretimde iki taraf vardı: Üreten ve tüketen. Sanatta üreten, yaratandır; tüketen ise ürünün hem alıcısı hem de kendi dünyasında ürünü yeniden yaratandır. Sanattaki bu üreten ve tüketen için esas olan hangisidir?

estetik zevk ve estetik haz

estetik kaygı

dili estetik kullanma

sanat gayesi

ticari kazanç

Açıklama:

Her üretimde iki taraf vardır: Üreten ve tüketen. Sanatta üreten, yaratandır; tüketen ise ürünün hem alıcısı hem de kendi dünyasında ürünü yeniden yaratandır. Her iki taraf için de estetik zevk ve estetik haz esastır.

Doğru Cevap: A

Soru 62

Edebiyatı diğer sanat dallarından ayıran nedir?

hayal gücü

estetik kaygı

gerçekçilik

dil

deha

Açıklama:

Edebiyatı diğer sanat dallarıyla birleştiren pek çok özellik vardır: Yaratıcılık, deha, gözlem, sezgi, izlenim, duygu, hayal gücü, düşünce, gelecek tasarımı, gerçekçilik, doğa, insan… Edebiyatı diğer sanat dallarından ayıran nedir? Bu sorunun tek yanıtı var: Dil. Edebiyatı diğer sanatlarından ayıran, kullandığı üretim aracının dil olmasıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 63

Gösterge bilimsel çözümleme, eleştiri türlerinden hangisine girer?

Metne odaklı eleştiri

Sanatçıya odaklanan eleştiri

Okura odaklanan eleştiri

Metin dışına odaklanan eleştiri

Tarihselci eleştiri

Açıklama:

Edebiyat kuramlarında olduğu gibi, edebiyat eleştirisinde de yaklaşımlar dört grupta ele alınabilir. Bunlardan birisi olan metne odaklanan eleştiri içerisinde olan metne odaklı eleştiri; biçimselci eleştiri, yapısalcı eleştiri, gösterge bilimsel çözümleme, yapı bozucu eleştiri, metinler arasılık, yorum bilimsel eleştiri, yeni eleştiri gibi türlere ayrılır.

Doğru Cevap: A

Soru 64

Hangi bilim dalının doğuşu edebiyat eserlerine genetik, evrimci, ruh bilimsel bakış açılarını getirmiştir?

astronomi - felsefe

felsefe -biyoloji

biyoloji - sosyoloji

biyoloji - psikoloji

psikoloji - paleontoloji

Açıklama:

Kuramlar bir yandan toplumsal, tarihsel, bilimsel, siyasal gelişmelerle bir yandan da başka bilim ve sanat dallarıyla edebiyat arasındaki ilişkilerle bağıntılıdır. Kadın hareketleri feminizmi, çevre felaketleri ve çevre eylemleriyse çevreci kuramları yaratmıştır. Biyoloji, psikoloji bilimlerinin doğuşu edebiyat eserlerine genetik, evrimci, ruh bilimsel bakış açılarını getirmiştir.

Doğru Cevap: D

Soru 65

Edebiyat tarihi Batı edebiyatında hangi dönemden beri eserleri bir tarih dizgesine yerleştirmesi için uğraşmıştır?

Sümer

Antik Yunan

Antik Latin

Rönesans

Fransız İhtilali

Açıklama:

Edebiyat tarihi, bir eserin veya bir sanatçının tarihsel çizgi üzerindeki yerini belirlemeye çalışır. Ulusal ve evrensel bağlamda edebiyat eserlerinin tarihini oluşturmayı amaçlayan bilim dalıdır. Antik Yunan Dönemi’nden beri Batı edebiyatında eserlerin bir tarih dizgesine yerleştirilmesi için uğraşılmıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 66

Bir eserin tragedya veya komedyanın yapı ve öz bakımından kesinleştirilmiş kurallarına uyup uymaması, o eserin başarılı olup olmadığına dair bir ölçüt oluşturduğu dönem hangisidir?

klasizm

modernizm

post-modernizm

romantizm

sürrealizm

Açıklama:

Antik Yunan ve Roma Dönemlerinde, bir eserin tragedya veya komedyanın yapı ve öz bakımından kesinleştirilmiş kurallarına uyup uymaması, o eserin başarılı olup olmadığına dair bir ölçüt oluşturuyordu. Bu anlayış klasisizm için de geçerliydi.

Doğru Cevap: A

Soru 67

Gürsel Aytaç’a göre, edebiyat kuramlarını, tarihî gelişimini, çözümleme, alımlama yöntemlerini, değerlendirme olgusunun dayandığı ilkeleri, yaratıcılık-üreticilik sürecini, ulusal sınırları da aşarak inceleyen, belgelere dayandırarak araştıran bilim dalı hangisidir?

edebiyat eleştirisi

belagat

deyiş bilim

edebiyat bilimi

karşılaştırmalı edebiyat bilimi

Açıklama:

Edebiyat kuramlarını, tarihî gelişimini, çözümleme, alımlama yöntemlerini, değerlendirme olgusunun dayandığı ilkeleri, yaratıcılık-üreticilik sürecini, ulusal sınırları da aşarak inceleyen, belgelere dayandırarak araştıran bilim dalı, genel olarak edebiyat bilimidir.

Doğru Cevap: D

Soru 68

Hangisi Türk edebiyatına hem akademik hem de eleştirel bir yaklaşım getiren kişilerden birisidir?

Mehmet Kaplan

Oktay Rıfat

Melih Cevdet Anday

Orhan Veli

Doğan Hızlan

Açıklama:

Üniversitelerin edebiyat ve filoloji bölümlerinde gerçekleştirilen araştırmaların bir bölümü, sanatçılar ve eserler hakkında gününde yapılmış eleştirileri de göz önünde bulundurarak o sanatçının ve eserlerinin Türk edebiyatı tarihi içindeki yerini ve değerini belirlemek yönündedir. Ahmet Hamdi Tanpınar, Mehmet Kaplan, Türk edebiyatına hem akademik hem de eleştirel bir yaklaşım getiren kişilerdir.

Doğru Cevap: A

Soru 69

Hangisi Antik Yunan Dönemi’nde edebiyatın ne olduğu, işlevi ve etkisi üzerine düşünenlerden biridir?

Platon

Descartes

Homeros

Arşimet

Sokrates

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 70

Hangisi edebiyat kuramlarının incelendiği dört temel gruptan birisi değildir?

metne odaklanan kuramlar

sanatçıya odaklanan kuramlar

okura odaklanan kuramlar

metin dışına odaklanan kuramlar

dile odaklanan kuramlar

Açıklama:

Edebiyat kuramlarını dört temel grupta inceleyebiliriz: 1) Metne odaklanan kuramlar 2) Sanatçıya odaklanan kuramlar 3) Okura odaklanan kuramlar 4) Metin dışına odaklanan kuramlar. E seçeneğinde verilen dile odaklanan kuramlar bu dört temel kuramdan birisi değildir.

Doğru Cevap: E

Soru 71

Deyiş bilim, edebiyat eserlerini temel olarak kaç ölçütle incelemeyi amaçlar?

Açıklama:

Deyiş bilim, edebiyat eserlerini temel olarak dört ölçütle incelemeyi amaçlar: Önceleme, koşutluk, yineleme, sapma. Bunların her biri kendi içinde türlere ayrılır ama her yazınsal yapıtta bu ölçütlerden en az biri bulunur. Koşutluk ve yineleme, yapı ölçütüdür; önceleme ve sapma ise anlatım ölçütüdür.

Doğru Cevap: D

Soru 72

Aşağıdakilerden hangisi ilk edebiyat kuramı eseri niteliğindedir?

Poetika

Türk Edebiyatında İlk Mutasavvıflar

Orhon Yazıtları

Harabat

Tarih-i Edebiyat-ı Osmaniye

Açıklama:

İlk yazılı ürünümüz olan Orhon Yazıtları, aynı zamanda Türk edebiyatın ilk şaheseridir. Modern anlamda edebiyat tarihi çalışmaları Avrupa’da ve Türkiye’de 19. yüzyılda başlamıştır. Ziya Paşa’nın Harabat’ı, Abdülhalim Memduh’un Tarih-i Edebiyat-ı Osmaniye’si bizdeki ilk edebiyat tarihleri arasındadır. Akademik anlamda ilk edebiyat tarihi araştırmaları olarak Fuat Köprülü’nün Türk Edebiyatında İlk Mutasavvıflar’ıdır. Ama Aristoteles’in Poetika’sı ilk edebiyat kuramı eseri niteliğindedir ve neredeyse romantizme dek kendinden sonra gelen dönemlerin tiyatro ve edebiyat anlayışına da yön vermiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 73

Edebiyat kuramları kaç grupta ele alınmaktadır?

Açıklama:

Edebiyat kuramlarını dört temel grupta inceleyebiliriz. • Metne odaklanan kuramlar • Sanatçıya odaklanan kuramlar • Okura odaklanan kuramlar • Metin dışına odaklanan kuramlar.

Doğru Cevap: C

Soru 74

Aşağıdakilerden hangisi metnin kendi içinde birbiriyle bağıntılı ögelerini belirlemeyi, bunların birbiriyle ilişkilerini çözmeyi amaçlayan kuramlardır?

Okura odaklanan kuramlar

Sanatçıya odaklanan kuramlar

Yaşam öyküsel kuramlar

Metin dışına odaklanan kuramlar

Metne odaklanan kuramlar

Açıklama:

Biçimselcilik (formalizm), yapısalcılık, gösterge bilim, post yapısalcılık, yapı bozuculuk, metinler arasılık, yorum bilim (hermeneutik) gibi kuramlar, salt olarak metinle ilgilenir. Bu kuramlar metnin yalnız ve ancak kendi için ve kendi içinde çözümlenmesi gerektiğini öne sürer. Metnin kendi içinde birbiriyle bağıntılı ögelerini belirlemeyi, bunların birbiriyle ilişkilerini çözmeyi amaçlar. Metni yaratan sanatçıyla, metnin alıcısının onu nasıl algılayacağıyla, toplumsal, tarihsel, bireysel olarak neler öğreteceğiyle, hangi tarihsel dönemde, hangi koşullar altında, nasıl üretildiğiyle ilgilenmez.

Doğru Cevap: E

Soru 75

Edebiyat eleştirisinde yaklaşımlar kaç grupta ele alınabilir?

Açıklama:

Edebiyat kuramlarında olduğu gibi, edebiyat eleştirisinde de yaklaşımlar dört grupta ele alınabilir: • Metne odaklanan eleştiri • Sanatçıya odaklanan eleştiri • Okura odaklanan eleştiri • Metin dışına odaklanan eleştiridir.

Doğru Cevap: C

Soru 76

Aşağıdakilerden hangisi edebiyatta metin dışına odaklanan eleştiri örneklerinden birisidir?

Biçimsel eleştiri

Feminist eleştiri

Okur odaklı eleştiri

Yaşam öyküsel eleştiri

Alımlama estetiği

Açıklama:

Metne odaklanan eleştiri: Biçimselci eleştiri, yapısalcı eleştiri, gösterge bilimsel çözümleme, yapı bozucu eleştiri, metinler arasılık, yorum bilimsel eleştiri, yeni eleştiri... • Sanatçıya odaklanan eleştiri: Ruh bilimsel (psikanalist) eleştiri, yaşam öyküsel (biyografik) eleştiri... • Okura odaklanan eleştiri: Alımlama estetiği, okur odaklı eleştiri... • Metin dışına odaklanan eleştiri: Tarihselci eleştiri, yeni tarihselci eleştiri, arketipçi eleştiri, toplumcu eleştiri, Marksist eleştiri, feminist eleştiri, toplumsal cinsiyetçi eleştiri, queer eleştiri, çevreci (ekolojik) eleştiri.

Doğru Cevap: B

Soru 77

Aşağıdakilerden hangisi edebiyatta metne odaklanan eleştiri örneklerinden birisi değildir?

Yapısalcı eleştiri

Çevreci eleştiri

Yeni eleştiri

Yorum bilimsel eleştiri

Yapı bozucu eleştiri

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 78

Türk edebiyatındaki ilk yazılı ürünümüz aşağıdakilerden hangisidir?

Poetika

Türk Edebiyatında İlk Mutasavvıflar

Tarih-i Edebiyat-ı Osmaniye

Orhon Yazıtları

Harabat

Açıklama:

Türk edebiyatı tarihi, sözlü kültür ürünlerimizle başlar. İlk yazılı ürünümüz olan Orhon Yazıtları, aynı zamanda Türk edebiyatın ilk şaheseridir. Türk edebiyatı tarihi açısından en önemli kaynaklarımızdan olan tezkireler, şairlerin veya belirli bir alandaki kişilerin hayatı, sanatı, eserleri hakkında kısa bilgiler veren bir yanıyla ansiklopedik metinlerdir, bir yanıyla edebiyat eleştirisi niteliğinde, bir yanıyla da edebî metin seçkisidir.

Doğru Cevap: D

Soru 79

Aşağıdakilerden hangisi edebiyatı diğer sanat dallarından ayıran özelliktir?

Dil

Hayal gücü

Düşünce

Gerçekçilik

Duygu

Açıklama:

Edebiyatı diğer sanat dallarıyla birleştiren pek çok özellik vardır: Yaratıcılık, deha, gözlem, sezgi, izlenim, duygu, hayal gücü, düşünce, gelecek tasarımı, gerçekçilik, doğa, insan... Edebiyatı diğer sanat dallarından ayıran nedir? Bu sorunun tek yanıtı var: Dil. Edebiyatı diğer sanat dallarından ayıran, kullandığı üretim aracının dil olmasıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 80

Modern anlamda edebiyat tarihi çalışmaları Avrupa’da ve Türkiye’de hangi yüzyılda başlamıştır?

15. yüzyıl

16. yüzyıl

17. yüzyıl

18. yüzyıl

19. yüzyıl

Açıklama:

Modern anlamda edebiyat tarihi çalışmaları Avrupa’da ve Türkiye’de 19. yüzyılda başlamıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 81

Edebiyatı diğer sanat dallarından ayıran nedir?

Hayal gücünü beslemesi

Gerçekçi olması

Duyguları harekete geçirmesi

Üretim aracının dil olması

Estetik haz yaratması

Açıklama:

Edebiyatı diğer sanat dallarından ayıran, kullandığı üretim aracının dil olmasıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 82

....., edebiyat metnini kendi dünyasında etkin olarak yeniden biçimlendiren kişidir.
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi tanımlar?

Yazar

Eleştirmen

Okur

Şair

Editör

Açıklama:

Okur, edebiyat metnini kendi dünyasında etkin olarak yeniden biçimlendiren kişidir.

Doğru Cevap: C

Soru 83

Aşağdakilerden hangisi edebiyatın yaşantısal türlerinden biridir?

Roman

Mektup

Şiir

Oyun

Öykü

Açıklama:

Roman, şiir, oyun ve öykü edebiyatın kurmaca türlerindendir. Mektup ise edebiyatın yaşamsal türlerinden biridir.

Doğru Cevap: B

Soru 84

Deyiş bilim ile ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

Charles Bally’nin çalışmalarıyla bağımsız bir bilim dalı hâlini almıştır.

Yazınsal metinlerdeki dil kullanımlarının genel dil yetisi içindeki karşılıklarını saptamaya
çalışır.

Edebiyat eserlerini temel olarak dört ölçütle incelemeyi amaçlar.

Sadece çağdaş eserlerin değerini anlamaya ışık tutan güçlü bir kaynaktır.

Edebî ürünlerin dil özelliklerini estetik açıdan değerlendirir.

Açıklama:

Deyiş Bilim, sadece çağdaş eserlerin değil klasik eserlerin de değerini
anlamaya ışık tutan güçlü bir kaynaktır.

Doğru Cevap: D

Soru 85

Bir musiki eseri canlı dinlemek ile kayıttan dinlemek, dinleyicide aynı hissiyatı uyandırmaz. Ancak bir edebi eserin orjinal el yazmasını veya dijital baskısını okumak, okuyucunun zihninde aynı izi bırakır.Çünkü eserin üzerine yazıldığı kâğıdın kalitesi, alfabesi, kitabın boyutu vs. ne olursa olsun, yazarın/şairin kullandığı sanatsal üretim aracı olan dil, okurla buluşmaktadır.
Yukarıda verilen paragrafta edebiyat ürünlerinin hangi özelliği vurgulanmıştır?

Edebiyat ürünlerinin sınırlı olması.

Edebiyat ürünlerinin biricik olması.

Edebiyat ürünlerinin kalıcı olması.

Edebiyat ürünlerinin evrensel olması.

Edebiyat ürünlerinin yazınsal olması.

Açıklama:

Edebiyat ürünleri biriciktir, çoğaltılabilse, onlarca kopyası çıkarılabilse bile bir şiir, bir roman tek, özgün ve özel bir eserdir. Bu nedenle eserin hangi kaynaktan okunduğu, eserin okuyucuda bırakacağı izi değiştirmez.

Doğru Cevap: B

Soru 86

I. Cümlenin hangi bağlamda kullanıldığı
II. Cümlenin kimler arasında kullanıldığı
III. Cümlenin ne zaman kullanıldığı
IV. Cümlenin hangi amaçla kullanıldığı
Yukarıda verilenlerden hangileri bir cümlenin sıradan veya edebi bir cümle olması konusunda belirleyici olan unsurlardandır?

Yalnız I

Yalnız II

I ve II

I, II ve III

I, II ve IV

Açıklama:

Sıradan bir cümleyi edebî kılan şey, cümlenin hangi bağlamda, kimler arasında, nasıl, hangi amaçla kullanıldığıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 87

I. Edebiyat dönemlerini, sanatçıları ve eserleri tarihsel bir çizgi üzerine yerleştirmek.
II. Tarihi olaylar arkasındaki nedenleri araştırmak.
III. Ulusal ya da evrensel düzeyde tarihsel ve siyasal gerçeklerle edebiyat hayatı arasındaki ilişkileri araştırmak.
IV. Sanatçılar ve eserleri hakkında yaşamsal bilgiler vermek.
V. Farklı dillerde yazılmış eserleri ortak ve farklı yanlarıyla değerlendirmek.
Yukarıdakilerden hangileri edebiyat tarihinin araştırdığı konular arasında yer alır?

I ve II

I ve III

II ve IV

I, III ve IV

I, III ve V

Açıklama:

Edebiyat tarihi temel olarak üç yönde araştırma içindedir. Bunlar;
1. Edebiyat dönemlerini, sanatçıları ve eserleri tarihsel bir çizgi üzerine yerleştirmek,
2. Ulusal ya da evrensel düzeyde tarihsel ve siyasal gerçeklerle edebiyat hayatı arasındaki ilişkileri araştırmak.
3. Sanatçılar ve eserleri hakkında yaşamsal bilgiler vermektir.
Bu konular bir arada ve doğru olarak D seçeneğinde verilmiştir.

Doğru Cevap: D

Soru 88

Edebiyat kuramları temel olarak dört grupta incelenmektedir. Aşağıdakilerden hangisi bu dört gruptan biri değildir?

Cinsiyet odaklı kuramlar.

Sanatçıya odaklanan kuramlar.

Okura odaklanan kuramlar.

Metne odaklanan kuramlar.

Metin dışına odaklanan kuramlar.

Açıklama:

Cinsiyet odaklı kuramlar, dört temel gruptan biri olan "metin dışına odaklanan kuramlar" grubunun içerisinde yer almakta olup, diğer alt kavramlarla birlikte bu grup içerisinde incelenmektedir.

Doğru Cevap: A

Soru 89

Her şairi, her yazarı diğerlerinden ayıran unsur nedir?

İşledikleri konu

Kullandıkları üslup

Yaşadıkları dönem

Yaşadıkları yer

Tesir ettikleri kitle

Açıklama:

Her şairi, her yazarı diğerlerinden ayıran, deyiş (üslup) özellikleridir.

Doğru Cevap: B

Soru 90

Sözün büyüsü olarak nitelendirebileceğimiz ...., bireyleri birbirine bağlayan bir araç olan dille yaratılmış sanat eserlerinin bütünüdür. .... tarih, kuram ve eleştiri yoluyla edebiyat eserlerinin kalıcılığını sorgulamamızı sağlar; onların gerçek değerinin anlaşılması için çabalar.
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yerleri aşağıdakilerden hangisi sırasıyla ve doğru olarak tanımlar?

Şiir / Deyiş Bilim

Şiir / Edebiyat Bilimi

Edebiyat / Deyiş Bilim

Edebiyat / Edebiyat Bilimi

Roman / Deyiş Bilim

Açıklama:

Sözün büyüsü olarak nitelendirebileceğimiz edebiyat, bireyleri birbirine bağlayan bir araç
olan dille yaratılmış sanat eserlerinin bütünüdür. Edebiyat bilimiyse tarih, kuram ve eleştiri yoluyla edebiyat eserlerinin kalıcılığını sorgulamamızı sağlar; onların gerçek değerinin anlaşılması için çabalar.

Doğru Cevap: D

Soru 91

I. İletişimsel boyut
II. Bilgisel boyut
III. Yaşamsal boyut
Yukarıdakilerden hangilerinin edebiyatın boyutlarından olduğu söylenebilir?

Yalnız I

Yalnız II

I ve II

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Bebekken kulağımıza mırıldanan ninnilerden başlayan bu sanatsal macera, romanlara, öykülere, şiirlere doğru sürer. Bu, dilin sadece iletişimsel, bilgisel, yaşamsal boyutunun bir üst aşaması olan estetik boyutudur. Doğru cevap hepsidir, E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 92

"Klasikler gerek unutulmazlıklarıyla varlıklarını duyurduklarında gerek kolektif ya da bireysel bilinçdışı kılığına bürünüp belleğin katmanları arasına gizlendiklerinde, özel bir etki gösteren kitaplardır." sözüyle edebiyatın hangi yönü anlatılmak istenmektedir?

Edebiyat iletişimseldir.

Edebiyat evrenseldir.

Edebiyat eseri çevrilmelidir.

Edebiyat bireyseldir.

Edebiyatın değeri, kullanıldığı amaca göre belirlenir.

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 93

I. Roman II. Yaşam öyküsü III. Mektup Yukarıdaki türlerden hangisi veya hangileri yaşantısal türler arasında yer alır?

Yalnız I

Yalnız II

I ve II

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Edebiyat, sadece roman, şiir, öykü, oyun gibi kurmaca türleri değil, gezi, günlük, mektup, yaşam öyküsü, özyaşamöyküsü, anı gibi yaşantısal türleri de içerir. Doğru cevap, yaşam öyküsü ve mektuptur.

Doğru Cevap: D

Soru 94

"Anlatılan öykü, birbirini izleyen, birbirine eklenen gerçek,gerçeğe benzer ya da düşsel olayların tümü; bir başlangıç durumundan bir bitiş durumuna giden belli başlı olayların süre dizimsel bir sıra içinde kendisini oluşturmasına" ne ad verilmektedir?

Edebiyat türü

Kurmaca

Deyiş

Üslup

Edebi metin

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 95

"En genel anlamıyla yazarın, şairin dili kendine has bir yolla kullanma biçimine" ne ad verilir?

Deyiş bilim

Retorik

Üslup

Edebiyat kuramı

Edebiyat eleştirisi

Açıklama:

En genel anlamıyla yazarın, şairin dili kendine has bir yolla kullanma biçimine deyiş (üslup) adı verilir. Bir şiirin altında şairinin adı yazsa da yazmasa da onun kimin şiiri olduğunu anlamamızı sağlayan, sanatçının deyişidir. Cevaba en yakın diğer şık "deyiş bilim"dir. Ancak deyiş bilim, edebî (yazınsal) ürünlerin dil özelliklerini estetik açıdan değerlendiren bilim dalıdır ve sadece çağdaş eserlerin değil klasik eserlerin de değerini anlamaya ışık tutan güçlü bir kaynaktır. Deyiş bilim (stilistik/üslup bilim/biçem bilim) 20. yüzyılın ikinci yarısında kuramsallaşarak dil bilimin içinde güçlü bir alana dönüşmüştür. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 96

"Deyiş bilimi" bağımsız bir bilim haline getiren kişi aşağıdakilerden hangisidir?

Orhan Veli

Gürsel Aytaç

Berna Moran

Charles Bally

Terry Eagleton

Açıklama:

Deyiş bilim, Charles Bally’nin çalışmalarıyla bağımsız bir bilim dalı hâlini almıştır. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 97

I. Edebiyat dönemlerini, sanatçıları ve eserleri tarihsel bir çizgi üzerine yerleştirmek.
II. Ulusal ya da evrensel düzeyde tarihsel ve siyasal gerçeklerle edebiyat hayatı arasındaki ilişkileri araştırmak.
III. Sanatçılar ve eserleri hakkında yaşamsal bilgiler vermek.
Yukarıdakilerden hangileri edebiyat tarihinin araştırma amaçları içerisinde yer alır?

Yalnız I

Yalnız III

I ve II

I ve III

I, II ve III

Açıklama:

Edebiyat tarihi temel olarak üç yönde araştırma içindedir. Birincisi, edebiyat dönemlerini, sanatçıları ve eserleri tarihsel bir çizgi üzerine yerleştirmek. İkincisi, ulusal ya da evrensel düzeyde tarihsel ve siyasal gerçeklerle edebiyat hayatı arasındaki ilişkileri araştırmak. Son olarak da, sanatçılar ve eserleri hakkında yaşamsal bilgiler vermek. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 98

Irk-çevre-an düşüncesi hangi düşünüre aittir?

Sigmeund Freud

Charles Darwin

Hippolyte Taine

Aristoteles

Platon

Açıklama:

Hippolyte Taine’ın ırk-çevre-an düşüncesi, bir yandan Darwin ve Freud gibi bilim adamlarının çalışmaları, edebiyat eserlerine bakışın yönünü de değiştirdi. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 99

Ruh bilimsel ve yaşam öyküsel kuramlar, yazarın ya da şairin yaşamı, eserini yaratma süreçleri, yaşamıyla eseri arasındaki bağları çözmek üzerine odaklanan kuramların genel adı aşağıdakilerden hangisidir?

Metne odaklanan kuramlar

Sanatçıya odaklanan kuramlar

Okura odaklanan kuramlar

Metin dışına odaklanan kuramlar

Hiçbiri

Açıklama:

Ruh bilimsel (psikanalist) ve yaşam öyküsel (biyografik) kuramlar, yazarın ya da şairin yaşamı, eserini yaratma süreçleri, yaşamıyla eseri arasındaki bağları çözmek üzerine odaklanan kuramlara Sanatçıya odaklanan kuramlar denir. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 100

Dil bilimin edebiyat eserlerine yönelmesinden doğan kuram aşağıdakilerden hangisidir?

Sanatçıya odaklanan kuramlar

Okura odaklanan kuramlar

Metin dışına odaklanan kuramlar

Metne odaklanan kuramlar

Hiçbiri

Açıklama:

Metne odaklanan kuramların çoğu, dil bilimin edebiyat eserlerine yönelmesinden doğmuştur. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 101

Aşağıdakilerden hangisi deyiş bilimin temel ölçütlerinden biri değildir?

Sapma

Koşutluk

Arıksama

Önceleme

Yineleme

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Ünite 2

Soru 1

Aşağıdakierden hangisi lirik şiirin belirleyici özelliklerinden biri değildir?

Duygusal coşkunun yoğun olduğu bir yapısı vardır.

Aşk ve yalnızlık konuları işlenir.

Şair, ölüm ve metafizik alanlarını şiire işler.

Şair iç dünyasını yoğun bir biçimde şiire işler.

Okura doğrudan seslenip, onunla sanki kamusal alandaymış gibi açıkça diyaloğa girer.

Açıklama:

Lirik şiir, duygusal coşkunun yoğun olduğu,müzikal bir yapısı olan, konusunu genellikle aşk,yalnızlık, ölüm ve metafizik hassasiyetten alan şiirleri tanımlamak için kullanılır. lirik şiir, okura doğrudan seslenilen, onunla sanki bir kamusal ortamdaymış gibi açıkça diyaloğa girilen bir üslup değildir.

Doğru Cevap: E

Soru 2

...
Bir masal.
Fırladık Üç Şehitlerimiz’e,
İliklerimize kadar şehadetle tok.
Yel gibi ulaştık doruğa,
Düşman yok
Yukarıdaki dörtlük hangi şiir türüne örnektir?

Lirik

Epik

Didaktik

Pastoral

Dramatik

Açıklama:

Bu şiiri okuduğumuzda, lirik şiirlerde olduğu gibi şahsi bir dışavurum yerine, bir toplumun geçmişiyle ilgili bir olayın anlatıldığını görürüz. Söz konusu şiirde kahramanlıktan bahsedildiği için epik şiirdir.

Doğru Cevap: B

Soru 3

Dramatik bir şiirde inandırıcılığın sağlanabilmesi için aşağıdakilerden hangisi esas alınmalıdır?

Uygunluk İlkesi

Eşitlik İlkesi

Liyakat İlkesi

Bütünlük İlkesi

Gerçeklik İlkesi

Açıklama:

Dramatik bir şiirde her karakter kendi adına konuşur; bu da bir karakterin konuşma tarzı ile yaşı, cinsiyeti ve statüsü arasında bir uyumu zorunlu kılar. Çünkü drama sanatında ana ilke, “uygunluk ilkesi”dir. Uygunluk ilkesi, bir şiirde konuşan kişilerin inandırıcı görünmesini sağlar.

Doğru Cevap: A

Soru 4

Aşağıdakierden hangisi şiirin ana bileşenlerden biri değildir?

İmaj

Ses

İmla

Anlam

Ritim

Açıklama:

Bir şiir, dokusunu oluşturan ana bileşenlerden oluşur. Bunlar “imaj”, “ses”, “ritim”, “ifade tonu” ve “anlam”dır.

Doğru Cevap: C

Soru 5

İnsan doğasının dış dünyayı algılama biçimi olarak tanımlanan şiir bileşeni aşağıdakilerden hangisidir?

Anlam

Ses

Ritim

İmaj

İfade Tonu

Açıklama:

İmaj, insan doğasının dış dünyayı algılama biçimidir.

Doğru Cevap: D

Soru 6

“Çini bir kâsede bir Çin çayı içmekteydi” ve “Can kraker herkesin canı çeker” cümleleri şiirin hangi yönünü anlatmak için kullanılmamıştır?

Anlam ile biçimin kaynaşmasını

Şiirde sesin öne çıkmasını

Şiirde ses tekrarlarının önemini

Şiirdeki en önemli ögenin anlam olmasını

Slogan ile şiir dili arasındaki kesişmeyi

Açıklama:

Bu cümlenin önemi, dildeki seslerin anlamı pekiştirici bir işleve sahip olmasıdır. Şiirin sadece tek başına anlamı yeterli değildir, seslerin anlamı pekiştirici ve tekrarlayıcı olmalıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 7

"Ankara, sınırdaki durumdan rahatsız."
Yukarıdaki cümlede kullanılan mecaz türü hangisidir?

Metonimi

Anlamsızlaşma

Metafor

Nida

Tecahülü Arif

Açıklama:

Bir nesne veya olguya adıyla atıf yapmak yerine onunla doğrudan ilişkili olan bir şeyle atıf yaptığımızda metonimi yapmış oluruz. “Ankara, sınırdaki durumdan rahatsız” cümlesini okuduğumuzda, Ankara’nın, Türkiye Cumhuriyeti hükûmetini temsil ettiğini anlarız.

Doğru Cevap: A

Soru 8

“Sabahtan uğradım ben bir fidana / dedim mahmur musun dedi ki yok yok” dizelerindeki benzetme türü aşağıdakilerden hangidir?

İstiare

Metonimi

Metafor

İfade tonu

Anlamsızlaşma

Açıklama:

Söz konusu dizelerde “fidan”,“ genç kız”ın yerine kullanılmıştır. Fidan, inceliği ve tazeliğiyle genç kıza benzetilmiştir. Metafor aslolan bir şeyin yerine bir başkasını geçirmektir. Bu nedenle doğru cevap C şıkkıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 9

Fetih, işgalden kurtuluş gibi savaşa ve mücadeleye dayalı bir konuyu, belirli bir mitik veya efsanevi bir kahraman etrafında işleyen şiirlere ne ad verilir?

Lirik

Didaktik

Dramatik

Pastoral

Epik

Açıklama:

Fetih, işgalden kurtuluş gibi savaşa ve mücadeleye dayalı bir konuyu, belirli bir mitik veya efsanevi bir kahraman etrafında işleyen şiirler, epik olarak sınıflandırılır.

Doğru Cevap: E

Soru 10

“Uykusuz camların kırmızı boynuzlu öküzü ellerimi yaladı mı yemyeşil kesilirim. Alnımın kuşları havalanır” dizelerinde hangi kavram öne çıkmıştır?

Metonimi

Metofor

Anlamsızlaşma

İmaj

Teşbih

Açıklama:

Yukarıdaki dizeler bir anlamsızlaşma olarak kabul edilebilir. Çünkü bu dizeleri okuduğumuzda sözcükler arasında anlamlı bir bağıntı kuramayız ve nesnel dünyadan kopup dilin rastlantısal çağrışımlarıyla baş başa kaldığımızı hissederiz.

Doğru Cevap: C

Soru 11

Duygusal coşkunun yoğun olduğu, müzikal bir yapısı olan, konusunu genellikle aşk, yalnızlık, ölüm ve metafizik hassasiyetten alan şiirleri tanımlamak için kullanılan kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Manzume

Lirik

Epik

Dramatik

Pastoral

Açıklama:

Lirik sıfatı, duygusal coşkunun yoğun olduğu, müzikal bir yapısı olan, konusunu genellikle aşk, yalnızlık, ölüm ve metafizik hassasiyetten alan şiirleri tanımlamak için kullanılır. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 12

Fetih, işgalden kurtuluş gibi savaşa ve mücadeleye dayalı bir konuyu, belirli bir mitik veya efsanevi bir kahraman etrafında işleyen uzun ve anlatısal şiirlere verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?

Didaktik

Lirik

Pastoral

Dramatik

Epik

Açıklama:

Epik; uzun, anlatısal şiirlere denir. Fetih, işgalden kurtuluş gibi savaşa ve mücadeleye dayalı bir konuyu, belirli bir mitik veya efsanevi bir kahraman etrafında işleyen şiirler, epik olarak sınıflandırılır. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 13

"Bir şiirde şair yerine onun yarattığı karakterler konuşuyor ve bu karakterler arasında bir diyalog gelişiyorsa o şiirin ...... bir şiir olduğu söylenebilir" cümlesindeki boşluğa gelmesi gereken şiir türü aşağıdakilerden hangisidir?

Epik

Lirik

Didaktik

Dramatik

Satirik

Açıklama:

Bir şiirde şair yerine onun yarattığı karakterler konuşuyor ve bu karakterler arasında bir diyalog gelişiyorsa o şiirin dramatik bir şiir olduğu söylenebilir. Nasıl lirikte dinleyici, epikte karakterler gizlenmişse dramatikte de şair gizlenmiştir. Okur, şairi veya onun yerine konuşan bir persona yerine, karakterleri izler; bu yüzden okur bir tiyatro izliyormuş hissine kapılır ki zaten dramatik şiir ile tiyatro oyunu arasındaki fark çok azdır. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 14

Aşağıdakilerden hangisi bir şiirin dokusunu oluşturan ana bileşenlerden biri değildir?

Şema

İmaj

Ritim

Ses

Anlam

Açıklama:

Anlatı yapısı, bir şiirin dokusunu oluşturan ana bileşenlerden oluşur. Bunlar “imaj”, “ses”, “ritim”, “ifade tonu” ve “anlam”dır. Bir şiiri anlamlandırmak bu yapısal ögelerin birbiriyle olan ilişkilerini kavramak demektir. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 15

".............. harflerin grafik özellikleridir. Bazı şairler bu özelliklerden bir anlatım aracı olarak yararlanır" cümlesindeki boşluğa gelmesi gereken kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Ritim

Ses

Tipografi

Anlam

İmaj

Açıklama:

Tipografi harflerin grafik özellikleridir. Bazı şairler bu özelliklerden bir anlatım aracı olarak yararlanır. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 16

Bir nesne veya olguya adıyla atıf yapmak yerine onunla doğrudan ilişkili olan bir şeyle atıf yaptığımızda ortaya çıkan kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Metonimi

İmaj

Doğaçlama

Ritüel

Tipografi

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 17

“Sevgilim kırmızı bir güldür” ifadesinde aşağıdaki kavramlardan hangisi yer almaktadır?

Yalın benzetme

Metafor

Şemalaştırma

Özümseme

Dengeleme

Açıklama:

Bir şeye adıyla değil, başka bir adla atıf yaptığımızda metafor yapmış oluruz. “Sevgilim kırmızı bir gül gibidir” sözü yalın bir benzetmedir. Oysa “Sevgilim kırmızı bir güldür” ifadesi bir metafordur. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 18

Şiirde konuşan sesin duygusal içeriğini ifade eden kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Metafor

Doğaçlama

Anlam

İmaj

İfade tonu

Açıklama:

İfade tonu şiirde konuşan sesin duygusal içeriği demektir. Bu içerik anlamın kavranmasında hayati bir öneme sahiptir. Eğer ifade tonundaki hissiyat anlaşılmazsa o şiir hakkında akla yatkın bir yorum yapmak güçleşir. Çünkü şiirin dil bilgisel anlamı ile ona yüklenen duygusal yük arasında bir fark vardır. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 19

Etkisini günümüze dek sürdüren biçimci bir edebiyat eleştiri ekolü olan “Yeni Eleştiri” (New Criticism) ne zaman ortaya çıkmıştır?

18. yüzyılın son yarısı

19. yüzyılın ilk yarısı

19. yüzyılın son yarısı

20. yüzyılın ilk yarısı

20. yüzyılın son yarısı

Açıklama:

“Yeni Eleştiri” (New Criticism) 20. yüzyılın ilk yarısında ortaya çıkan ve etkisini günümüze dek sürdüren biçimci bir edebiyat eleştiri ekolüdür. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 20

Bir edebî metin okurun karşısında âdeta bir nesne gibi durmaktadır. Metin; yazardan, üretildiği çevrenin koşullarından ve okurun şahsi eğilimlerinden bağımsızdır. Yukarıda açıklanan metin eleştiri yöntemi aşağıdakilerden hangisidir?

Metin merkezli eleştiri yöntemi

Öznel eleştiri yöntemi

Niyetsel eleştiri yöntemi

Anlamsal eleştiri yöntemi

Ekolojik eleştiri yöntemi

Açıklama:

Metin merkezli eleştiri yöntemi, olabildiğince nesnel bir şiir eleştirisi için ilk adım olarak görülebilir. Çünkü metin merkezli eleştiri, yukarıda sayılan hataları büyük ölçüde ortadan kaldırdığı için tutarlı ve anlamlı bir şiir yorumuna olanak tanıyabilir. Metin merkezli eleştirinin mantığı şuna dayanır: Bir edebî metin okurun karşısında âdeta bir nesne gibi durmaktadır. Yazardan, üretildiği çevrenin koşullarından ve okurun şahsi eğilimlerinden bağımsızdır. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 21

''Şair, sözcüklerin içinde var olan seslerin şiirin içinde tek tek nasıl tınlayacağını hesaba katabilir. '' cümlesi hangisiyle ilgilidir?

Dudak musikisi

Lirik

Epik

Dramatik

İmaj

Açıklama:

Dudak musikisi. cevap A'dır.r. Öte taraftan bir şair
daha rafine bir müzikal etki üzerinde de çalışabilir.
Bu etkiyi arttırmak için sözcüklerin içinde var olan
seslerin şiirin bütününde tek tek nasıl tınlayacağını
da hesaba katabilir; bu da o şairin sözcük seçimini doğrudan belirler. Bu şekilde yazılan şiirler için
“dudak musikisi” yakıştırması yapılmıştır (Eagleton, 2007, parag. 8) ki bu tanımlama, müzikal

Doğru Cevap: A

Soru 22

"Duygusal coşkunun yoğun olduğu, müzikal yapısı olan'' cümlesi hangisiyle ilgilidir?

Dramatik

Lirik

Epik

İmaj

İfade tonu

Açıklama:

Lirik. Cevap B'dir.Lirik sıfatı, duygusal coşkunun yoğun olduğu,
müzikal bir yapısı olan, konusunu genellikle aşk,
yalnızlık, ölüm ve metafizik hassasiyetten alan şiirleri tanımlamak için kullanılır. Ancak daha ayırt
edici bir tanıma ihtiyaç duyuyoruz.

Doğru Cevap: B

Soru 23

Vezinli kafiyeli eser deyince aşağıdakilerden hangisi anlaşılır?

Manzume

Şiir

Lirik

Epik

Dramatik

Açıklama:

Manzume. Cevap A'dır.Şiir/Manzume Ayırımı
Manzume, vezinli, kafiyeli eser demektir.
Oysa şiir estetik niteliğini sadece vezin
gibi bir biçim özelliğinden almaz. Bir metnin şiir olarak görülebilmesi için o metnin
okuru bildik anlam dünyasından çıkarıp
yeni bir bakış açısıyla tanıştırması gerekir.

Doğru Cevap: A

Soru 24

Dini ayin ve pratiklere ne denir?

Şiir

Manzume

Ritüel

Epik

Lirik

Açıklama:

Ritüel. Cevap C'dir.Ritüel
Dinî ayin ve pratiklere ritüel denir. Lirik
şiirin kökeninde bu tür mistik ritüellerin
olduğu hep söylenmiştir

Doğru Cevap: C

Soru 25

Uzun, anlatısal şiirlere ne ad verilir?

Lirik

Epik

Dramatik

Manzume

İmaj

Açıklama:

Epik. Cevap B'dir.Epik; uzun, anlatısal şiirlere denir. Fetih, işgalden kurtuluş gibi savaşa ve mücadeleye dayalı bir konuyu, belirli bir mitik veya efsanevi bir
kahraman etrafında işleyen şiirler, epik olarak sınıflandırılır.

Doğru Cevap: B

Soru 26

Anlatını ana çerçevesinin sabit kaldığı kalarak ozanın esere farklı unsurları dahil edebilmesi aşağıdakilerden hangisiyle açıklanabilir?

Doğaçlama

Epik

Lirik

Dramatik

Ritim

Açıklama:

Doğaçlama. Cevap A'dır.Doğaçlama
Sözlü kültüre özgü bir performans sanatıdır. Ozan bir şiiri hafızasından aktardığı için her seferinde esere farklı unsurları
dâhil edebilir. Ancak anlatının ana çerçevesi sabit kalır.

Doğru Cevap: A

Soru 27

Bir şiirde karakterler arasında diyalog gelişiyorsa, bu şiir aşağıdakilerden hangi şiir türüne girmektedir?

Epik

Dramatik

Lirik

Doğaçlama

Ritim

Açıklama:

Dramatik. Cevap B'dir.Bir şiirde şair yerine onun yarattığı karakterler
konuşuyor ve bu karakterler arasında bir diyalog
gelişiyorsa o şiirin dramatik bir şiir olduğu söylenebilir. Nasıl lirikte dinleyici, epikte karakterler
gizlenmişse dramatikte de şair gizlenmiştir

Doğru Cevap: B

Soru 28

Dış dünyanın gerçekliğine tam anlamıyla yabancılaşmadan yapılan mecaz türüne ne denir?

Metonimi

Lirik

Dramatik

Doğaçlama

Epik

Açıklama:

Metonimi. Cevap A'dır.Metonimi
Metonimi dış dünyanın gerçekliğine tam anlamıyla yabancılaşmadan yapılan bir mecaz türüdür.

Doğru Cevap: A

Soru 29

Bir şeye başka bir adla atıf yaptığımızda ne yapmış oluruz?

Lirik

Epik

Metafor

Dramatik

Doğaçlama

Açıklama:

Metafor. Cevap C'dir.Bir şeye adıyla değil, başka bir adla atıf yaptığımızda metafor yapmış oluruz. “

Doğru Cevap: C

Soru 30

Şiirde konuşan sesin duygusal içeriği aşağıdakilerden hangisidir?

Doğaçlama.

Lirik.

Epik.

Dramatik.

İfade tonu.

Açıklama:

İfade tonu. Cevap E'dir.İfade tonu şiirde konuşan sesin duygusal içeriği demektir. Bu içerik anlamın kavranmasında hayati bir
öneme sahiptir.

Doğru Cevap: E

Soru 31

Genellikle duygusal coşkunun yoğun olduğu, müzikal bir yapısı olan, konusunu genellikle aşk, yalnızlık, ölüm ve metafizik hassasiyetten alan şiirleri tanımlamak için kullanılan sıfat aşağıdakilerden hangisidir?

Lirik

Epik

Dramatik

Mistik

İronik

Açıklama:

Lirik

Doğru Cevap: A

Soru 32

Fetih, işgalden kurtuluş gibi savaşa ve mücadeleye dayalı bir konuyu, belirli bir mitik veya efsanevi bir kahraman etrafında işleyen uzun, anlatısal şiirlere ne ad verilir?

Lirik

Epik

Dramatik

Mistik

İronik

Açıklama:

Epik

Doğru Cevap: B

Soru 33

Bir şiirde şair yerine onun yarattığı karakterlerin konuştuğu ve bu karakterler arasında bir diyaloğun geliştiği görülüyorsa sözü edilen şiirin türü nedir?

Lirik

Epik

Dramatik

Mistik

İronik

Açıklama:

Dramatik

Doğru Cevap: C

Soru 34

Aşağıdakilerden hangisi bir şiirin dokusunu oluşturan ana bileşenlerden değildir?

İmaj

Ses

Ritim

Olay örgüsü

İfade tonu

Açıklama:

Bir şiirin türü, şiirde kimin konuştuğu ve kime hitap ettiğiyle ilgilidir. Anlatı yapısı ise bir şiirin dokusunu oluşturan ana bileşenlerden oluşur. Bunlar 'imaj', 'ses', 'ritim', 'ifade tonu' ve 'anlam'dır.
Olay örgüsü

Doğru Cevap: D

Soru 35

Şiirde dış dünyanın gerçekliğine tam anlamıyla yabancılaşmadan yapılan, bir nesne veya olguya adıyla atıf yapmak yerine onunla doğrudan ilişkili olan bir şeyle atıf yapıldığında ortaya çıkan mecaz türüne ne ad verilir?

İmaj

Paradoks

Anlamsızlaşma

Metafor

Metonimi

Açıklama:

Metonimi

Doğru Cevap: E

Soru 36

Şiirde bir şeye adıyla değil, başka bir adla atıf yapıldığında ortaya çıkan mecazlara ne ad verilir?

Metafor

Metonimi

Paradoks

Anlamsızlaşma

İmaj

Açıklama:

Metafor

Doğru Cevap: A

Soru 37

Eleştirmen I. A. Richards'ın ''Pratik Eleştiri'' adlı kitabına göre aşağıdaki sonuçlardan hangisi bir okurun şiiri anlama aşamasında içine düştüğü hatalı bakış açılarından birisi değildir?

Şiirin düz anlamını, yani yüzeysel olarak neden söz ettiğini, ne hakkında olduğunu anlamamanın yanı sıra şiirin ifade tonunu, amacını, taşıdığı duyguları da anlayamamak.

İncelediği şiirin anlam yapısını ve teknik özelliklerini fark edip ortaya çıkarmak.

Kelimelerin taşıdığı ahenk, tempo vb. beş duyuyla algılanabilecek özellikleri tanıyamamak.

Dinî, siyasi vb. doktriner bağımlılıkların getirdiği değer yargıları ve beklentilerin ölçüleriyle şiire bakmak.

Şiirde anlatılan bir konuyu kendi yaşantısı ile karıştırmak ve yorumu bu yöne kaydırmak.

Açıklama:

İncelediği şiirin anlam yapısını ve teknik özelliklerini fark edip ortaya çıkarmak.

Doğru Cevap: B

Soru 38

F. H. Dağlarca'nın topluma hitap ederek bir ulus bilinci yaratmayı hedefledği ve Kurtuluş Savaşı'ndan bir kesiti anlattığı ''Üç Şehitler Destanı'' hangi şiir türüne örnek olarak verilebilir?

Lirik

Dramatik

Epik

İronik

Mistik

Açıklama:

Epik

Doğru Cevap: C

Soru 39

Aşağıdaki dizelerden hangisi lirik şiir türüne örnek teşkil etmez?

''Tabiat yokluğunu düşünürken ben neyim, / Birer siyah servidir ruhum, aşkım, her şeyim.'' (Dağlarca)

''Sade bunlar mı Cahit Külebi! / Doğup büyüdüğün Niksar'da / Kadınlar görmedin mi?'' (Külebi)

''Bir gün dolarsa çillemiz ey Rabb-ı zü'l-Celâl / Bir şer bırakma der-kef-i mîzân edilmedik.'' (Beyatlı)

''Fırladık Üç Şehitlerimiz'e, / İliklerimize kadar şahadetle tok. / Yel gibi ulaştık doruğa, / Düşman yok.'' (Dağlarca)

''Gün bitti lambayı hazırla; Işık kalmadı girecek odamıza. / Çek perdeleri sevdiceğim; Kanadı kırık bir akşam / Zonkluyor durmadan dışarda.'' (Altıok)

Açıklama:

''Fırladık Üç Şehitlerimiz'e, / İliklerimize kadar şahadetle tok. / Yel gibi ulaştık doruğa, / Düşman yok.'' dizeleri Fazıl Hüsnü Dağlarca'nın ''Üç Şehitler Destanı''nda geçmektedir. Bu destan da modern epik şiir için uygun bir örnektir.
''Fırladık Üç Şehitlerimiz'e, / İliklerimize kadar şahadetle tok. / Yel gibi ulaştık doruğa, / Düşman yok.'' (Dağlarca)

Doğru Cevap: D

Soru 40

Şiir sanatı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Şiir evrensel bir söz sanatıdır.

Şiir, güçlü duyguların kendiliğinden taşmasıdır.

Şiir, anlamı anlaşılmadan önce iletişim kurabilir.

Şiir edebiyatın en yoğun ve rafine biçimidir.

Gerçek veya tasarlanmış olayları anlatan düzyazı türüdür.

Açıklama:

Gerçek veya tasarlanmış olayları anlatan düzyazı türüdür.

Doğru Cevap: E

Soru 41

Aşağıdakilerden hangisi epik şiirin özelliğidir?

Konusunu aşk, yalnızlık, ölüm gibi metafizik şeylerden alır.

Şair, iç monolog yapmaktadır.

Okur, şairin iç dünyasına gizemli bir şekilde ortak olur.

Bu şiirler kamusal bir hikâye anlatma tarzına tekabül eder.

Okur, bir tiyatro izliyormuş hissine kapılır.

Açıklama:

A, B, C şıkları lirik şiirin; E şıkkı ise dramatik şiirin özellikleridir. Epik şiirler bir toplumun ortak hafızasına yerleştiği için bireysel bir iç monologdan çok kamusal bir hikâye anlatma tarzına tekabül eder.
Doğru cevap D şıkkıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 42

I- Lirik
II- Epik
III- Dramatik
IV- Fonetik
Yukarıdakilerden hangileri şiir türlerinin temel anlatı kiplerin arasında sayılabilir?

I-II-III

I-III-IV

I-II-IV

II-III-IV

I-II-III-IV

Açıklama:

Şiirde tür kavramı çeşitlidir; ama burada, temel anlatı kiplerine yer vereceğiz. Bunlar “lirik”, “epik” ve “dramatik”tir. Kuşkusuz bu türlerin alt türleri de vardır. Örneğin; “mistik”, “ironik” ve “romantik” gibi anlatı türleri de “lirik”, “epik” ve “dramatik” başlıkları altında ele alınabilir. Doğru cevap A’dır.

Doğru Cevap: A

Soru 43

Aşağıdakilerden hangisi şairin bir dinleyici grubuna bir hikâye anlattığı şiir türüdür?

Lirik

Epik

Dramatik

Romantik

Mistik

Açıklama:

Eliot’a göre bir şiirin türünü belirlemek için şiirde kimin konuştuğu ve bu konuşan kişinin kime hitap ettiği hayati bir önem taşır. Onun bu yorumundan yola çıkarak şunu söyleyebiliriz: Eğer bir şair kendi kendine veya hayalî bir varlıkla konuşuyorsa lirik, bir dinleyici grubuna bir hikâye anlatıyorsa epik, kendisi yerine karakterler yaratıp onları konuşturuyorsa dramatik anlatı modelini kullanıyor demektir. Doğru cevap B’dir.

Doğru Cevap: B

Soru 44

Ezra Pound'un tanımıyla "zihinsel ve duygusal bir bileşimi bir anlık zamanda ortaya koyan [sunan, takdim eden]" şey aşağıdakilerden hangisidir?

İmaj

Ses

Ritim

İfade tonu

Anlam

Açıklama:

İmaj, insan doğasının dış dünyayı algılama biçimidir diyebiliriz. Edebî imajlar kurmaca olduğu için günlük konuşma diliyle tam olarak ifade edemediğimiz bir hissiyatı, fikri veya duyu ötesi bir sezgiyi anlatabilmeye veya ima yoluyla sezdirmeye olanak tanır. Pound imajı şöyle tanımlıyor: “İmaj, zihinsel ve duygusal bir bileşimi bir anlık zamanda ortaya koyan [sunan, takdim eden] bir şeydir” (Pound, 1913, s. 200). Öte yandan bu tanımın resim sanatındaki tasvirciliğe tekabül etmediğini de söylüyor.
Doğru cevap A şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 45

Fazıl Hüsnü Dağlarca’nın Üç Şehitler Destanı aşağıdaki şiir türlerinden hangisinin örneğidir?

Mistik

Dramatik

Lirik

Epik

Romantik

Açıklama:

Fazıl Hüsnü Dağlarca’nın Üç Şehitler Destanı modern epik için uygun bir örnektir. Bu şiiri okuduğumuzda, lirik şiirlerde olduğu gibi şahsi bir dışavurum yerine, bir toplumun geçmişiyle ilgili bir olayın anlatıldığını görürüz. Böylelikle şiirde konuşan ses, bir iç monolog yapmak yerine, anlattıkları tarihî olaylarla kaderleri çizilmiş olan halka hitap eder. Epik şiirlerin diğer bir özelliği yekpare bir anlatıma sahip olmasıdır. Parça parça şiirler hâlinde bile olsa ana olay örgüsü bu şiirleri birbirine koparılamaz bir şekilde bağlar. Bu özelliği Dağlarca’nın epik şiiri, Üç Şehitler Destanı ’nda da görürüz. Doğru cevap D’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 46

Aşağıdakilerden hangisi şiirin dokusunu oluşturan ana bileşenlerden biri değildir?

İmaj

Ses

İfade tonu

Ritim

Dramatik öğeler

Açıklama:

Anlatı yapısı ise bir şiirin dokusunu oluşturan ana bileşenlerden oluşur. Bunlar “imaj”, “ses”, “ritim”, “ifade tonu” ve “anlam”dır. Bir şiiri anlamlandırmak bu yapısal ögelerin birbiriyle olan ilişkilerini kavramak demektir. Doğru cevap E’dir.

Doğru Cevap: E

Soru 47

Hece ölçüsünde dizenin belli bölümlere ayrılmasına ne ad verilmektedir?

Bölütleme

Bölümlenme

Durak

Durgulanma

Takti

Açıklama:

Hece ölçüsünde dizenin belli bölümlere ayrılmasına durgulanma, bu bölüm yerlerine de durak denir.

Doğru Cevap: D

Soru 48

“Kalbini ısırmadan okşayamam derini” (Çağlar, 2015, s. 139).
Yukarıdaki dize hangi imaja yöneliktir?

Tat imajı

İşitsel imaj

Koku imajı

Dokunma imajı

Görsel imaj

Açıklama:

"ısırmak, okşamak" gibi ifadeler dokunma imajına yönelik kullanımlardır. Doğru cevap D şıkkıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 49

Aşağıdakilerden hangisi harflerin grafik özelliklerine verilen addır?

Tipografi

Kaligrafi

Sinematografi

Epigrafi

Fonografi

Açıklama:

Tipografi harflerin grafik özellikleridir. Bazı şairler bu özelliklerden bir anlatım aracı olarak yararlanır. Doğru cevap A’dır.

Doğru Cevap: A

Soru 50

Aşağıdakilerden hangisi dış dünyanın gerçekliğine tam anlamıyla yabancılaşmadan yapılan bir mecaz türüne verilen addır?

Metafor

Anlamsızlaşma

Tipografi

Metonimi

Mecaz-ı mürsel

Açıklama:

Metonimi dış dünyanın gerçekliğine tam anlamıyla yabancılaşmadan yapılan bir mecaz türüdür. Bir nesne veya olguya adıyla atıf yapmak yerine onunla doğrudan ilişkili olan bir şeyle atıf yaptığımızda metonimi yapmış oluruz. Doğru cevap D’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 51

Aşağıdakilerden hangisi 20. yüzyılın ilk yarısında ortaya çıkan ve etkisini günümüze dek sürdüren biçimci bir edebiyat eleştiri ekolüne verilen addır?

Yeni Eleştiri

Pratik Eleştiri

Klasik Eleştiri

Şekilci Eleştiri

Eski Eleştiri

Açıklama:

“Yeni Eleştiri” (New Criticism) 20. yüzyılın ilk yarısında ortaya çıkan ve etkisini günümüze dek sürdüren biçimci bir edebiyat eleştiri ekolüdür. Archibald Macleish’in “Ars Poetica” adlı şiirinde geçen “A poem should not mean / But be” (Şiir [bir şey] kastetmemeli, olmalı) dizesi, modern şiir eleştirisinin önde gelen ekollerinden “Yeni Eleştiri”nin ana ilkelerinden biri olmuştur. Doğru cevap A’dır.

Doğru Cevap: A

Soru 52

“Ankara, sınırdaki durumdan rahatsız” cümlesindeki mecaz aşağıdakilerden hangisidir?

Metafor

Metonimi

Anlamsızlaşma

Benzetme

Doğrudan anlam (denotation)

Açıklama:

Metonimi dış dünyanın gerçekliğine tam anlamıyla yabancılaşmadan yapılan bir mecaz türüdür. Bir nesne veya olguya adıyla atıf yapmak yerine onunla doğrudan ilişkili olan bir şeyle atıf yaptığımızda metonimi yapmış oluruz. Bir gazetede “Ankara, sınırdaki durumdan rahatsız” cümlesini okuduğumuzda, Ankara’nın, Türkiye Cumhuriyeti hükûmetini temsil ettiğini anlarız. Bu cümlede bir mecaz vardır ama anlatım günlük dilden kopmamıştır.
Doğru cevap B şıkkıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 53

“Sabahtan uğradım ben bir fidana / dedim mahmur musun dedi ki yok yok” dizelerindeki mecaz türü aşağıdakilerden hangisidir?

Metafor

Metonimi

Anlamsızlaşma

Analoji

Çağrışımsal anlam (connotation)

Açıklama:

Bir şeye adıyla değil, başka bir adla atıf yaptığımızda metafor yapmış oluruz. Erzurumlu Emrah’ın “Sabahtan uğradım ben bir fidana / dedim mahmur musun dedi ki yok yok” dizelerinde “fidan”, “genç kız”ın yerine kullanılmıştır. Fidanın inceliği ve tazeliğiyle genç kıza benzetildiğini bilen bir okur burada kastedileni kolaylıkla anlayacaktır (Aksan, 1999, s. 126). Doğru cevap, metafor, yani A şıkkıdır.
Doğru cevap A şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 54

Aşağıdakilerden hangisi metin merkezli eleştiri için söylenemez?

Bir edebî metin okurun karşısında âdeta bir nesne gibi durmaktadır.

Yazardan bağımsızdır.

Bu yaklaşımın aşmak zorunda olduğu temel sorunlar yoktur.

Üretildiği çevrenin koşullarından bağımsızdır.

Okurun şahsi eğilimlerinden bağımsızdır.

Açıklama:

Metin merkezli eleştirinin mantığı şuna dayanır: Bir edebî metin okurun karşısında âdeta bir nesne gibi durmaktadır. Yazardan, üretildiği çevrenin koşullarından ve okurun şahsi eğilimlerinden bağımsızdır. Ama bu yaklaşımın aşmak zorunda olduğu iki temel sorun vardır. Doğru cevap C’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 55

Aşağıdakilerden hangisi şairin kendi kendine veya hayalî bir varlıkla konuştuğu şiir türüne verilen addır?

Epik

Dramatik

İronik

Lirik

Romantik

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 56

Şiir eleştirisinde "niyetsel hata" nedir?

İmajları kendi istediği gibi yorumlayıp şiirin amaçlarının dışına çıkmak.

Şiirde anlatılan bir konuyu kendi yaşantısı ile karıştırmak ve yorumu bu yöne kaydırmak.

Aşırı ya da yetersiz duygusallık göstermek.

Anlayış ve duyarlılıkta eksiklik göstermek.

Eleştiriyi yazarın görüşlerine dayanarak yapmak.

Açıklama:

Şiirde anlatılan şeyin en iyi şairin kendisi tarafından açıklanabileceği düşüncesi ilk bakışta okura makul gelebilir. Ne de olsa kaynak odur ve eser ona aittir. Fakat bu durum "eser ve kökenini birbirine karıştırmak" anlamına gelebilir. Okur şiirin dokusuna odaklanamaz ve şiirin yapısal özelliklerinden kaynaklanan anlamı keşfedemez. Niyetsel hata, eleştirinin yazarın görüşlerine dayanılarak yapılmasıdır.
Doğru cevap E şıkkıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 57

Aşağıdakilerden hangisi nesnel eleştiride yapılmaz?

Metnin dokusuna odaklanmak

Ön yargılardan sıyrılmak

Şiir çözümlenirken o şiirin şairine başvurmak

Belirli biçim özellikleri konusundaki beklentilerden arınmak

Bakış açısını, şiirin yapısı ve anlam örgüsüne bağlı olarak değişebilmek

Açıklama:

Bir şairin kendi şiirine tarafsız bir gözle bakması oldukça zordur; bu nedenle onun yorumları açıklayıcı olmak şöyle dursun, yanıltıcı dahi olabilir. Oysa bir şiir eleştirmeni, tarafsız ve nesnel olmayı, şairin kendisinden daha kolay bir şekilde başarabilir; sahip olduğu teknik donanımla bir şiiri çok daha rahat bir şekilde çözümleyebilir.
Doğru cevap C şıkkıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 58

Metin merkezli eleştiriyle ilgili aşağıdaki cümlelerin hangisi doğrudur?

Yazar ile metin arasında bağlantılar kurup buna göre yorumlamak.

Okurun bir şiir karşısında hissettiği duygulardan yola çıkarak ayrıntılı çözümlemeler yapmak.

Bir metni yorumlarken kişisel niyet ve eğilimler yerine metnin anlam olanaklarını ortaya çıkarmaya çalışmak.

Yazarın bir şiiri hangi duygularla yazmış olabileceğini metne bakarak tespit etmeye çalışmak.

Metni yalnızca çağrışımsal anlamlara (connotation) göre incelemek.

Açıklama:

Okur, incelediği şiirin biçim ve anlam evrenini bir kenara bırakıp sadece metnin çağrışımlarını takip ediyorsa, muhtemelen metnin dokusundan uzaklaşmıştır. Okur bir şiiri çözümlerken kişiliğinden tamamıyla soyutlanamaz belki ama şiirdeki duygular ile şahsi duyguları arasında bir ayırım yapabilmeli; yani özne ile nesne arasındaki farkı ayırt edebilmelidir.
Metin merkezli eleştirinin mantığı şuna dayanır: Bir edebî metin okurun karşısında âdeta bir nesne gibi durmaktadır. Yazardan, üretildiği çevrenin koşullarından ve okurun şahsi eğilimlerinden bağımsızdır. Doğru cevap C şıkkıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 59

Lirik şiirle ilgili verilen cümlelerden hangisi yanlıştır?

Şairin iç dünyasına gizemli bir şekilde ortak oluruz

Bu türden ilk söz edenlerden biri, John Stuart Mill’dir.

Psikolojik ve mistik yönü ağır basan bir edebî türdür.

Kökeninde ritüellere özgü müzik ve dans bulunur.

Şair doğrudan okura hitap eder.

Açıklama:

A, B, C ve D şıkları lirik şiirin özelliklerini yansıtır. Fakat lirik şiirde şair okura doğrudan hitap etmez, iç monolog yapar. Doğru cevap E şıkkıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 60

Yahya Kemal’in, “Çini bir kâsede bir Çin çayı içmekteydi” (Beyatlı, 2009, s. 347) dizesiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Anlam ile biçim kaynaşmıştır.

"Ç" sesinin tekrarıyla üslup pekişmiştir.

Şiirde sesin işlevini vurgulamıştır.

Buradaki ses işlevi, tekerlemelerden farksızdır.

Buradaki ses tekrarı, okura şiirsel haz verir.

Açıklama:

Şiirde sesin maddi bir öge olarak öne çıkması iki türlü olabilir. Bunların ilki, sesin anlamla etkileşime girmeden dikkati üstüne çekmesidir. Bu tür bir ses tercihi biçim ile anlamın kaynaşmasına katkıda bulunmadığı için yeterince şiirsel bir etki vermeyebilir. Zaten sesin bu şekilde işitilmesine tekerleme gibi basit söz oyunlarında da rastlıyoruz. Örneğin; “Bir berber bir berbere gel birader Berberistan’da bir berber dükkânı açalım demiş” tekerlemesi, okura bir şiir hazzı vermez.
Fakat Yahya Kemal’in, “Çini bir kâsede bir Çin çayı içmekteydi” (Beyatlı, 2009, s. 347) dizesinde tekrarlanan “ç” sesi, bir çay kaşığının fincanda çıkardığı sesi taklit etmekte; böylelikle dizede anlatılan çay içme sahnesini pekiştiren bir üslup ortaya çıkmaktadır. Bu şiiri okuyan bir okur, bu çay içme sahnesini sadece okuyup zihninde kurmaz, aynı zamanda o sahnede yer alması gereken “çın”, “çın” sesini doğrudan telaffuz eder. Şiir okurunun yaşadığı bu tecrübe, dilin anlamla bütünleşmesinden kaynaklanır.
Doğru cevap D şıkkıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 61

Aşağıdakilerden hangisi şiirin türlerinden biridir?

Manzume

Epik

Dize

Ritüel

Doğaçlama

Açıklama:

Şiirde tür kavramı çeşitlidir; ama temel anlatı kipleri olarak 3 ana başlıkta toplanmıştır. Bunlar “lirik”, “epik” ve “dramatik”tir. Doğru cevap B’dir.

Doğru Cevap: B

Soru 62

Aşağıdakilerdrn hangisi lirik şiirin belirleyici özelliklerinden biridir?

Şair doğrudan okurla diyaloğa girer

Sadece güncel ve politik konular içerir

Doğrudan okura seslenir

Müzikal bir iç yapıya sahiptir

Gizem yoktur, anlatılmak istenen açık ve nettir

Açıklama:

Lirik şiirin belirleyici vasıfları olarak, şairin doğrudan okura hitap etmediği, soyut ya da somut müphem bir varlıkla söyleştiği ve bu şiir türünün müzikal bir iç yapıya sahip olduğu söylenebilir. Doğru cevap D’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 63

Dinî ayin ve pratiklere ne ad verilir?

Ritüel

Doğaçlama

İronik

Diegesis

Manzume

Açıklama:

Dinî ayin ve pratiklere ritüel denir. Lirik şiirin kökeninde bu tür mistik ritüellerin olduğu hep söylenmiştir. Doğru cevap A’dır.

Doğru Cevap: A

Soru 64

Aşağıdakilerden hangisi epik şiirin tanımıdır?

Sözlü kültüre özgü bir performans sanatıdır

Harflerin grafik özelliğidir

Uzun, anlatısal şiirlerdir

Her karakterin kendi adına konuştuğu bir türdür

Dinî ayin ve pratiklerdir

Açıklama:

Uzun, anlatısal şiirlere epik şiir denir. Doğru cevap C’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 65

Aşağıdakilerden hangisi bir şiirin dokusunu oluşturan ana bileşenlerden biri değildir?

Ses

Renk

Ritim

İmaj

Anlam

Açıklama:

Anlatı yapısı bir şiirin dokusunu oluşturan ana bileşenlerden oluşur. Bunlar “imaj”, “ses”, “ritim”, “ifade tonu” ve “anlam”dır. Doğru cevap B’dir.

Doğru Cevap: B

Soru 66

Aşağıdakilerden hangisi şiirin yapısında var olan imajın bir kolu olan “dokunma imajı”na örnektir?

Güneşin tellerini geren bisikletçi

Kanatları parça parça bu ağustos geceleri / Yıldızlar kaynarken / Şangır şungur ayaklarımın dibine dökülen / sen

Damakta serçe gibi seken bir şarap şimdi

Giyilmemiş çamaşırlar nasıl kokar bilirsin / Sandık odalarında

Kalbini ısırmadan okşayamam derini

Açıklama:

Dokunma İmajı: “Kalbini ısırmadan okşayamam derini”. Doğru cevap E’dir.

Doğru Cevap: E

Soru 67

Dünyanın gerçekliğine tam anlamıyla yabancılaşmadan yapılan mecaz türü aşağıdakilerdrn hangisidir?

İmaj

Epik

Metonimi

Doğaçlama

Manzume

Açıklama:

Metonimi; dış dünyanın gerçekliğine tam anlamıyla yabancılaşmadan yapılan bir mecaz türüdür. Doğru cevap C’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 68

Yeni Eleştiri (New Criticism) ekolü hangi dönemde ortaya çıkmıştır?

18.yüzyılın sonları

19.yüzyılın ilk yarısı

19.yüzyılın ortaları

19.yüzyılın sonları

20.yüzyılın ilk yarısı

Açıklama:

Yeni Eleştiri” (New Criticism) 20. yüzyılın ilk yarısında ortaya çıkan ve etkisini günümüze dek sürdüren biçimci bir edebiyat eleştiri ekolüdür. Doğru cevap E’dir.

Doğru Cevap: E

Soru 69

Aşağıdakilerden hangisi şiirin yapısında var olan imajın bir kolu olan “tat imajı”na örnektir?

Damakta serçe gibi seken bir şarap şimdi

Kalbini ısırmadan okşayamam derini

Giyilmemiş çamaşırlar nasıl kokar bilirsin / Sandık odalarında

Güneşin tellerini geren bisikletçi

Kanatları parça parça bu ağustos geceleri / Yıldızlar kaynarken / Şangır şungur ayaklarımın dibine dökülen / sen

Açıklama:

Tat İmajı: “Damakta serçe gibi seken bir şarap şimdi” (Cemal Süreya). Doğru cevap A’dır.

Doğru Cevap: A

Soru 70

Aşağıdakilerden hangisi şiirin yapısında var olan imajın bir kolu olan “görsel imajı”na örnektir?

Kanatları parça parça bu ağustos geceleri / Yıldızlar kaynarken / Şangır şungur ayaklarımın dibine dökülen / sen

Damakta serçe gibi seken bir şarap şimdi

Güneşin tellerini geren bisikletçi

Giyilmemiş çamaşırlar nasıl kokar bilirsin / Sandık odalarında

Kalbini ısırmadan okşayamam derini

Açıklama:

Görsel İmaj: “Güneşin tellerini geren bisikletçi” (Oktay Rifat). Doğru cevap C’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 71

I. Şiir, dinleyici ya da okurda belirli bir duygusal etki uyandırır.
II. Şiirde sözcük seçimi, söz dizimi ve duyularımıza hitap eden imajlar belirli bir anlam üretir.
III. Şiir evrensel bir söz sanatıdır.
IV. Şiir, duyusal imajlar, ritim ve anlamın edebî bir üslupla kaynaştırıldığı bir sanattır.
Yukarıdaki verilenlerden hangileri “şiir nedir?” sorusunun karşılığı olabilir?

I - II -IV

I - II

I -II -III

I - III

I - II - III- IV

Açıklama:

Doğru cevap E seçeneği olacak. Sayfa 25 “ŞİİR NEDİR? “ bölümünde “Şiir, dinleyici ya da okurda belirli bir duygusal etki uyandırır. Şiirde sözcük seçimi, söz dizimi ve duyularımıza hitap eden imajlar belirli bir anlam üretir. Şiir evrensel bir söz sanatıdır. Şiir, duyusal imajlar, ritim ve anlamın edebî bir üslupla kaynaştırıldığı bir sanattır.” Şeklinde açıklanmıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 72

I. Seslerin ilki kendi kendine konuşan ya da hiç kimseyle konuşmayan şairin sesidir II. Küçük ya da büyük, bir dinleyici grubuna hitap eden şairin sesidir III. Şairin, nazım biçiminde konuşan bir dramatik karakter yaratmaya giriştiği zamanki sesidir. Şiirdeki anlatı modellerini T.S. Eliot yukarıda verilenlerden hangileri ile özetler?

I - II -III

I - II

II -III

III

Açıklama:

Doğru cevap A seçeneği olacak. Sayfa 26 “ŞİİR TÜRLERİ “ bölümünde “anlatı modellerini T.S. Eliot “Şiirin Üç Sesi” başlıklı makalesinde şu sözlerle özetler: Seslerin ilki kendi kendine konuşan ya da hiç kimseyle konuşmayan şairin sesidir. İkincisi, küçük ya da büyük, bir dinleyici grubuna hitap eden şairin sesidir. Üçüncüsü, şairin, nazım biçiminde konuşan bir dramatik karakter yaratmaya giriştiği zamanki sesidir, yani kendisi olarak ne söyleyeceği değil, yalnızca başka bir hayalî karakter aracılığıyla konuşan ve gene hayalî bir karakterin sınırları içinde ne söyleyebileceği.” Şeklinde açıklanmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 73

I. Dramatik
II. Mistik
III. Epik
IV. Lirik
Yukarıdaki verilenlerden hangileri “şiirde temel anlatı kipleri” içinde yer alır?

I - II -IV

I - II

I -II -III

I - III- IV

I - II - III- IV

Açıklama:

Doğru cevap D seçeneği olacak. Sayfa 26 “ŞİİR TÜRLERİ “ bölümünde “Tür kavramı çeşitlidir; ama burada, temel anlatı kiplerine yer vereceğiz. Bunlar “lirik”, “epik” ve “dramatik”tir. Kuşkusuz bu türlerin alt türleri de vardır. Örneğin; “mistik”, “ironik” ve “romantik” gibi anlatı türleri de “lirik”, “epik” ve “dramatik” başlıkları altında ele alınabilir. Çünkü sözünü ettiğimiz ana anlatı kipleri birer edebî tema, tarz veya akım değil, yapısal olarak ayırt edilebilir anlatı modelleridir. “ şeklinde açıklanmıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 74

I. Duygusal coşkunun yoğun olduğu, müzikal bir yapısı olandır.
II. Bir şair bu tür şiir söylediğinde aslında bir iç monolog yapıyordur.
III. Konusunu genellikle aşk, yalnızlık, ölüm ve metafizik hassasiyetten alandır.
IV. Şiirler, bir toplumun, siyasi, dinî ve kültürel değerlerinin ana parçalarından biridir.
Yukarıdaki verilenlerden hangileri “Lirik Şiir “ türünü anlatır?

I - II -IV

I - II

I -II -III

I - III

I - II - III- IV

Açıklama:

Doğru cevap C seçeneği olacak. Sayfa 27 “ŞİİR TÜRLERİ “ bölümünde Lirik Şiir alt başlığında “Lirik Şiir : Duygusal coşkunun yoğun olduğu, müzikal bir yapısı olandır. Bir şair bu tür şiir söylediğinde aslında bir iç monolog yapıyordur. Konusunu genellikle aşk, yalnızlık, ölüm ve metafizik hassasiyetten alandır ve Epik şiirler, bir toplumun, siyasi, dinî ve kültürel değerlerinin ana parçalarından biridir ” Şeklinde açıklanmıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 75

Aşağıdakilerden hangileri şiirin yapısal özellikleri içinde yer alan bileşenlerdir?

İmaj- ses- ifade tonu

ses - ritim- anlam

ritim - ifade tonu- anlam- ses

ifade tonu- anlam-imaj

İmaj- ses- ifade tonu-anlam-ritim-ses

Açıklama:

Doğru cevap E seçeneği olacak. Sayfa 33’de ŞİİRİN YAPISI konu başlığında “Anlatı yapısı ise bir şiirin dokusunu oluşturan ana bileşenlerden oluşur. Bunlar “imaj”, “ses”, “ritim”, “ifade tonu” ve “anlam”dır. Bir şiiri anlamlandırmak bu yapısal ögelerin birbiriyle olan ilişkilerini kavramak demektir.” şeklinde açıklanmıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 76

Aşağıdakilerden hangisi şiirde edebî imaj ve nesnel imaj arasındaki farktır?

Edebî imajlar beş duyuyla algılanan imajların sanatsal bir amaçla yeniden üretilmesi iken nesnel imajlar beş duyumuzla algıladığımız her şey.

Modern şairler nesnel , divan şairleri edebî imajlar kullanır.

Edebî imajlar yalnızca lirik şiirlerde görülürken epik ve dramatik şiirlerde hep nesnel imajlar kullanılır.

Nesnel imajlar sanatın bütün dallarında kullanılabilir. Oysa edebî imajlar sadece edebiyata özgüdür

Nesneleri anlatırken nesnel, kavramları anlatırken edebî imajlar kullanırız.

Açıklama:

Doğru cevap A seçeneği olacak. Sayfa 32 ŞİİRİN YAPISI konu başlığında “Edebî imajlar beş duyuyla algılanan imajların sanatsal bir amaçla yeniden üretilmesi iken nesnel imajlar beş duyumuzla algıladığımız her şey.” Şeklinde açıklanmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 77

Şiirde ritim ile ölçü arasında ki aşağıda verilen karşılaştırmalardan hangisi yanlıştır?

Ölçü, vurgulu ve vurgusuz hecelerin oluşturduğu düzenli bir motiftir, ritim ise daha az forma bağlıdır.

İster aruz ister hece olsun, bütün vezinler ritim açısından şaire geniş bir yaratıcılık alanı sunar.

Ritim, vezinden farklı olarak, belli bir kalıba dayanmaz ve doğal konuşmaya özgü tonlamaya bağlı olarak gelişir.

Vezinsiz, yani belli bir ölçüye bağlı kalmadan ritim yaratmak, şairin her şiir için özgün bir ritim bulması demektir.

Vezin bir şiire belli bir düzen sağlayabilir ama bu durum o şiirin ritminin vezinden kaynaklandığı anlamına gelmez.

Açıklama:

Doğru cevap B seçeneği olacak. Sayfa 36’da ŞİİRİN YAPISI konu başlığının Ses ve Ritim alt konu başlığında “İster aruz ister hece olsun, bütün vezinler ritim açısından şaire sınırlı bir yaratıcılık alanı sunar. Şairler bu sınırlı alanı olabildiğince etkili kullansalar da modern şiirde vezinlerin çizdiği çitin ötesine geçilir ve her şair kendi yaratıcılığını kullanarak özgün ritimler yakalamaya çabalar. Vezinsiz, yani belli bir ölçüye bağlı kalmadan ritim yaratmak, şairin her şiir için özgün bir ritim bulması demektir. “ Şeklinde açıklanmıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 78

Şiirde en sık karşılaşılan mecazlar aşağıdakilerden hangisidir?

Metonimi ve Monolog

Anlamsızlaşma ve Monolog

Monolog

Metonimi ve Metafora

Anlamsızlaşma ve Metafora

Açıklama:

Doğru cevap D seçeneği olacak. Sayfa 38’de ŞİİRİN YAPISI konu başlığında notlarında “Nesne ve olguların anlam açısından nasıl yabancılaştırıldığını sistematik bir şekilde kavramak için iletişim dilinden şiir diline doğru nasıl bir geçiş olduğunu örnekler eşliğinde inceleyebiliriz. Bunun için, öncelikle metonimi ve metafora yer vereceğiz. Bunlar şiirde en sık karşılaşılan mecazlardır ve dilin şiirsel işlevine farklı düzeylerde katkıda bulunurlar. Öte taraftan dili olabildiğince anlamdan soyutlayan şiirler de vardır. Bunlar çeşitli mecazlara bağlı olarak geliştirilebildiği için bu tip şiirlere genel olarak anlamsızlaşma örnekleri diyeceğiz.” şeklinde açıklanmıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 79

Richards’ın Cambridge Üniversitesinde ki araştırmasına göre şiiri anlamadaki hatalar aşağıdakilerden hangisidir?

Aşırı ya da yetersiz duygusallık göstermek

Bir şiirdeki imajları kendi istediği gibi yorumlayıp şiirin amaçlarının dışına çıkmak.

Şiirde anlatılan bir konuyu kendi yaşantısı ile karıştırmak ve yorumu bu yöne kaydırmak.

İnhibisyon, yani anlayış ve duyarlılıkta eksiklik göstermek.

Hepsi

Açıklama:

Sayfa 41’de ŞİİR ELEŞTİRİSİ konu başlığında “ Aşırı ya da yetersiz duygusallık göstermek. Bir şiirdeki imajları kendi istediği gibi yorumlayıp şiirin amaçlarının dışına çıkmak. Şiirde anlatılan bir konuyu kendi yaşantısı ile karıştırmak ve yorumu bu yöne kaydırmak. İnhibisyon, yani anlayış ve duyarlılıkta eksiklik göstermek. Richards’ın araştırmasında yer almaktadır.”

Doğru Cevap: E

Soru 80

I. Şiirin türünü II. Şiirin Ses özelliklerini III. Şiirin Ritim özelliklerin IV. Şiirin İmaj örgüsünü V. Şiirin anlam ve ifade tonunu Şiir eleştirisi bir şiiri çözebilmek için gerekli olan donanımlardan, yukarıda verilenlerden hangilerini sağlar?

I - II -IV-V

I - II- V

I -II -III-V

I - III- V

I - II - III- IV- V

Açıklama:

Doğru cevap E seçeneği olacak. Sayfa 48’de ŞİİR ELEŞTİRİSİ konu başlığında öğrenme çıktıları ve bölüm özeti kısmında “Şiir eleştirisi, bir şiirin türünü, ses ve ritim özelliklerini, imaj örgüsünü, anlam ve ifade tonunu çözebilmek için gerekli donanımı sağlar. Bir şiiri nesnel bir şekilde ele alıp irdeleyebilmek için, öncelikle metin merkezli bir yaklaşım geliştirmek gerekir.” Şeklinde açıklanmıştır.

Doğru Cevap: E

Ünite 3

Soru 1

Batı'da roman türünün gelişim sürecinde, romanlar ilk evrede görünüş olarak hangisine benzemektedir?

Pikaresk roman

Destanlar

Şövalye romanları

Realist roman

Modenist roman

Açıklama:

Başlangıçta, romanlar görünüş itibarıyla destanlara benzemektedir. Ancak destanlar gerçek dışı ögelerle süslenmiş olsalar da tarihî olayları ve yaşamış kahramanları konu alıyordu.

Doğru Cevap: B

Soru 2

Şövalye romanlarının itibar kaybetmesinin nedeni hangisi olmuştur?

Feodalitenin güçlenmesi

Burjuvazinin saygınlığını kaybetmesi

Ticarette zorluklar yaşanması

Rönesansın daha gerçekçi ve ayakları yere basan insanlar yaratması

Burjuva değerlerinin toplum tarafından hor görülmesi

Açıklama:

Modern romanın ortaya çıkışı, Orta Çağ’ın sonlarında orta sınıf olarak da adlandırılan burjuvazinin genişlemeye başlaması ve Rönesans’tan sonra hızla yükselişe geçmesiyle bağlantılıdır. Roman türünün gelişimiyle burjuva değerlerinin egemen olmaya başlaması arasında ilginç bir koşutluk gözlemlenir. Burjuvazi sayesinde gelişen ticaret, zamanla, kapalı bir ekonomi ve toplum sistemi olan feodalitenin çözülmesine yol açarak Rönesans’la birlikte yeni bir toplum algısının ve dünya görüşünün ikamesine sebep olur. Daha gerçekçi ve ayakları yere basan Rönesans insanının sahneye çıkmasıyla şövalye romanları içerdikleri olağanüstü ve gerçek dışı boyutları yüzünden itibar kaybeder.

Doğru Cevap: D

Soru 3

XVI. yüzyılın ortalarında ortaya çıkan, XVIII. yüzyılın ünlü romanlarına da kaynaklık eden, karakterinin düzenin dışında ve gerçekçi bir hayatı olan roman türü hangisidir?

Modernist roman

Pastoral roman

Gerçekçi roman

Pikaresk roman

Natüralist roman

Açıklama:

Cervantes’in Don Kişot’uyla şövalye romanlarını hicvetmesinden önce, XVI. yüzyılın ortalarında pikaresk roman ortaya çıkar. Avare, gezgin serseri anlamına gelen le picaro bu romanlara adını veren marjinal tiptir. Düzenin dışında ve gerçekçi bir hayatı olan bu tiple, Lazarillo de Tormes’un Hayatı (La Vie de Lazarillo de Tormes) adlı eserde, Mateo Aleman’ın Guzman d’Alfarache’ında ve Quevedo’nun El Buscon adlı ünlü İspanyol pikaresk romanlarında karşılaşılır. Bu romanlar, XVIII. yüzyılın ünlü romanlarına kaynaklık etmişlerdir: İngiltere’de Daniel Defoe’nun Moll Flanders’i (1722), Fielding’in Tom Jones’u (1749); Fransa’da Lesage’ın Gil Blas (1715- 1735) ve Diderot’nun Jacques le Fataliste’i (Kaderci Jacques, 1765) ile Marivaux’nun Le Paysan parvenu (Sonradan Görme Köylü 1734-1735) adlı romanları pikaresk karakter taşır.

Doğru Cevap: D

Soru 4

Modern romana geçiş çizgisinde öncü bir şahsiyet olan, "Gargantua" ve "Pantagruel" adlı fantastik eserleriyle romana yeni bir boyut getiren, köhnemiş değerleri ve kurumları hicveden, özellikle kilise ve yargıya eleştiriler yönelten yazar hangisidir?

Rabelais

Cervantes

Daniel Defoe

Marivaux

Boccacio

Açıklama:

XVI. yüzyılda Fransa’da Rabelais, "Gargantua" ve "Pantagruel "adlı fantastik eserleriyle romana yeni bir boyut getirir. Bir dev ailesinin serüvenlerinin anlatıldığı, köhnemiş değerleri ve kurumları hicveden eser, özellikle kilise ve yargıya yöneltilmiş eleştirilerle doludur. Modern romana geçiş çizgisinde Rabelais öncü bir şahsiyet olarak belirirken ondan yaklaşık yüzyıl sonra gelen Cervantes modern romanın doğuş noktasında yerini alır.

Doğru Cevap: A

Soru 5

Bireyin ortaya çıkışını haber vererek modern romanın temel karakteristiğini taşıması bakımından bir ilk olan eser hangisidir?

Princesse de Clèves

Astrée

Galyalı Amadis

Don Kişot

Goriot Baba

Açıklama:

Don Kişot, bireyin ortaya çıkışını haber vererek modern romanın temel karakteristiğini taşıması bakımından bir ilktir. Bundan böyle roman, eskiyen değerler ile yeni değerlerin arasında kalmış, tek başına kaderini yapmaya çalışan bireyin serüveni olarak yoluna devam eder.

Doğru Cevap: D

Soru 6

Modernitenin tanımını yaparak sanatla arasındaki ilişkiye ilk değinen kimdir?

Kundera

Gonçarov

Baudelaire

Kafka

Puşkin

Açıklama:

Modernitenin tanımını yaparak sanatla arasındaki ilişkiye ilk değinen sanatçı Fransız şairi Baudelaire’dir. 1863’te yayımlanan “Modern Hayatın Ressamı” yazısında, sonradan hep tekrarlanacak olan şu tanımı verir: “Modernite sözüyle, bir yarısı sonsuz ve değişmez olan sanatın, gelip geçici, ele avuca sığmaz, koşullara bağlı olan diğer yarısını kastediyorum”. Baudelaire’in geçmişin sanatı ile modern sanat arasındaki farkı belirttiği bu yazısı “modernist” sanat anlayışının başlangıcı kabul edilir.

Doğru Cevap: C

Soru 7

Hangisi postmodernizmin temel ilkelerinden biri değildir?

Tarihsellik

Çoğulculuk

Doğaya ve çevreye uyum

Bütünlük

Parçayı öne çıkarma

Açıklama:

Tarihsellik, çoğulculuk, doğaya ve çevreye uyum postmodernizmin temel ilkeleridir. Postmodernizm, bütün yerine parçayı öne çıkarır; bütünlük ve aynılık yerine çoğulculuğu esas alır.

Doğru Cevap: D

Soru 8

Bir romanda üçüncü tekil kişi anlatıcının, roman kahramanının ya da kişilerin zihni aracılığıyla, onların gördüklerini, düşündüklerini aktarması durumuna ne denir?

Sıfır odaklayım

Yansıtıcı bilinç

Dış odaklayım

İç odaklayım

Çerçeve hikâye

Açıklama:

Bir romanda üçüncü tekil kişi anlatıcının, roman kahramanının ya da kişilerin zihni aracılığıyla, onların gördüklerini, düşündüklerini aktarması durumuna yansıtıcı bilinç denir.

Doğru Cevap: B

Soru 9

Hangisi hikâyedeki zamanın dilsel zamana aktarılmasında gerçekleştirilen biçimlerden biri değildir?

Özetleme

Sahneleme

Duraklama

İleri sapım

Eksilti

Açıklama:

Hikâyede geçen zaman saniye, dakika, saat vb. ile ölçülür. Anlatının (romanın) zamanı satır, paragraf, sayfa ile ölçülür. Bu ikisi arasındaki ilişki, yani hikâyedeki zamanın dilsel zamana aktarılması dört biçimde gerçekleştirilir:1. Özetleme (sommaire), 2. Sahneleme (scène), 3. Duraklama (pause), 4. Eksilti (ellipse). Görüldüğü gibi bunlar arasında D seçeneğinde verilen "İleri sapım" yer almamaktadır.

Doğru Cevap: D

Soru 10

Bir sanatçının bütün bir eserini veya onun bir bölümünü alıp üslup bakımından taklit edilmesi ve ona benzer bir eser yazılması esasına dayanan metinler arasılık tekniği hangisidir?

Alıntı/montaj

Yeniden yazma

Parodi

Kolaj

Pastiş

Açıklama:

Pastiş, bir sanatçının bütün bir eserini veya onun bir bölümünü alıp üslup bakımından taklit edilmesi ve ona benzer bir eser yazılması esasına dayalıdır. Aslında postmodernizm öncesinde bir yazma kusuru olarak kabul edilen bu durum, postmodernizmin özgünlüğü ortadan kaldırmak amacıyla bilinçli bir biçimde kullandığı bir teknik hâlini almıştır. Postmodern romancı pastişi, taklit ettiği sanatçının kusurlarını göstererek alay etme veya takdir ettiği bir sanatçının üslubunu örnek alarak metnini zenginleştirme amacıyla kullanmaktadır.

Doğru Cevap: E

Soru 11

Orta Çağda romanın ilk örneklerinden sayılan Boccacio'nun yazdığı "Decameron" adlı eser, hangi ülkenin edebiyat ürünüdür?

Almanya

İtalya

İngiltere

Fransa

Romanya

Açıklama:

Orta Çağda romanın ilk örneklerinden sayılan Boccacio'nun yazdığı "Decameron" adlı eser, İtalyan edebiyatının bir ürünüdür. Doğru yanıt: B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 12

Aşağıdakilerden hangisi İspanyol edebiyatının ünlü romanı olan "Don Kişot"un yazarıdır?

Daniel Defoe

Rabelars

Honore d'Urfe

Madame de la Fayette

Cervantes

Açıklama:

İspanyol edebiyatının ünlü romanı olan "Don Kişot"un yazarıdır Cervantes'tir. Doğru yanıt: E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 13

Yusuf Atılgan'ın "Aylak Adam"ı, A. Hamdi Tanpınar'ın "Huzur"u, Oğuz Atay'ın "Tutunamayanlar"ı hangi roman türünün özelliklerini taşımaktadırlar?

Pikaresk

Postmodernist

Modernist

Realist

Natüralist

Açıklama:

Yusuf Atılgan'ın "Aylak Adam"ı, A. Hamdi Tanpınar'ın "Huzur"u, Oğuz Atay'ın "Tutunamayanlar"ı "Modernist" roman türünün özelliklerini taşır. Doğru yanıt: C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 14

Yazarın, ısrarla romanın gidişatına ve kahramanların işine müdahale etmek gibi özellikleri barındıran roman türü aşağıdakilerden hangisidir?

Postmodern

Biyografik

Realist

Natüralist

Modernist

Açıklama:

Yazarın, ısrarla romanın gidişatına ve kahramanların işine müdahale etmek, "Postmodern" türünün özellikleridir. Doğru yanıt: A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 15

Roman kahramanının bilimsel bir obje olarak ele alındığı roman türü aşağıdakilerden hangisidir?

Modernist

Postmodern

Realist

Natüralist

Pikaresk

Açıklama:

Roman kahramanının bilimsel bir obje olarak ele alındığı roman türü "Natüralist" tir. Natüralist romanda yazar, roman kahramanlarının kişiliğini çevre koşullarına göre inceler. Bu yaklaşım, Natüralist romanın en belirgin özelliğidir. Doğru yanıt: D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 16

Sisli bulutlar, karamsar doğa manzaraları, ıssız mekanlar hangi roman türünün bir özelliğidir?

Postmodernist

Modernist

Realist

Romantik

Natüralist

Açıklama:

Sisli bulutlar, karamsar doğa manzaraları, ıssız mekanlar "Romantik" roman türünün bir özelliğidir. Doğru yanıt: D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 17

Romanda çağrışımların yoğun olarak kişiyi yönlendirdiği ve düşüncelerin düzensiz bir akış içinde iç konuşmanın yer aldığı anlatım tekniği aşağıdakilerden hangisidir?

İç çözümleme

İç konuşma

Metinler arasılık

Üst kurmaca

Bilinç akışı

Açıklama:

Romanda çağrışımların yoğun olarak kişiyi yönlendirdiği ve düşüncelerin düzensiz bir akış içinde iç konuşmanın yer aldığı anlatım tekniğine "Bilinç akışı" denir. Doğru yanıt: E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 18

Aşağıdakilerden hangisi Orta Çağ Avrupa edebiyatının manzum anlatılarından biri değildir?

Nibelungen

Gılgamış

Chans de Roland

Beowulf

El-Cid

Açıklama:

Gılgamış, Orta Çağ Avrupa edebiyatının manzum anlatılarından biri değildir. Gılgamış, Mezopotamya'da ortaya çıkmış tarihteki ilk yazılı destandır. Gılgamış, Orta Çağ Avrupa edebiyatına ait bir manzum anlatı değildir. Doğru yanıt: B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 19

Bir yazarın kendisine ait olmayan bir metni, alıntı göstermeden kendi metniymiş gibi eserinde göstermesine ne denir?

Üst kurmaca

Kolaj

İntihal

Pastiş

Parodi

Açıklama:

Bir yazarın kendisine ait olmayan bir metni, alıntı göstermeden kendi metniymiş gibi eserinde göstermesine "İntihal"denir.

Doğru Cevap: C

Soru 20

Aşağıdakilerden hangisi hikayedeki zamanın dilsel zaman aktarılmasının biçimlerinden biri değildir?

Sonuç

Özetleme

Sahneleme

Duraklama

Eksilti

Açıklama:

Sonuç, hikayedeki zamanın dilsel zaman aktarılmasının biçimlerinden biri değildir. Doğru yanıt: A'dır. Dilsel zamanın belirtilmesi dört biçimden oluşur. "Özetleme", "Sahneleme", "Duraklama", "Eksilti" Sonuç, zaman aktarımında bulunmaz.

Doğru Cevap: A

Soru 21

Aşağıdakilerden hangisi saray romanlarının temel kalıbı içinde yer almaz?

Roman kahramanı şövalye, efendisi olan soylu kadına (dame) platonik bir aşkla bağlıdır.

Şövalye,savaşlarda gösterdiği üstünlüğü ve kahramanlığı sevdiği kadın için gerçekleştirir.

Şövalye, kendisini yüksek erdemlerle donatarak sevdiği kadına layık olmaya çalışır.

Şövalyelerin hayatının efsaneleştirildiği anlatılarda yaşanan maceralar olağanüstüyle karıştırılarak anlatılır.

Saray romanları tamamen gerçek ve yaşanmış olayları anlatır.

Açıklama:

Romanlar tamamen hayalîydiler.

Doğru Cevap: E

Soru 22

I- Yeni Dünya’nın keşfiyle Avrupa’ya değerli madenlerin akışı.
II- Bilim alanında, özellikle doğal bilimlerdeki ilerlemeler.
III- Matbaanın bulunuşu
IV- Aristokrasinin lehindeki ekonomik gelişmeler.
Aşağıdaki şıklardan hangisinde Rönesansın gelişimini etkileyen olaylar doğru olarak verilmiştir?

II-III- IV

I- II- IV

I- II- III

I- III- IV

I-II-III-IV

Açıklama:

Burjuvazinin hızla yükseldiği bu çağda, soyluların dışındaki insanların dünya görüşlerini, yaşama tarzlarını değiştiren önemli olaylar olmuştur. Burjuvazinin lehindeki ekonomik gelişmeler, Yeni Dünya’nın keşfiyle Avrupa’ya değerli madenlerin akışı, bilim alanında, özellikle doğal bilimlerdeki ilerlemeler ve en önemlisi de matbaanın bulunuşu bu olayların başında gelir.

Doğru Cevap: C

Soru 23

Aşağıdakilerden hangisi "Pikaresk Roman" türüne örnektir?

Galyalı Amadis

Gülün Romanı (Le Roman de la Rose)

Tilkinin Romanı (Le Roman du Renart)

Lazarillo de Tormes’un Hayatı (La Vie de Lazarillo de Tormes)

Sir Gawain

Açıklama:

Lazarillo de Tormes’un Hayatı (La Vie de Lazarillo de Tormes)

Doğru Cevap: D

Soru 24

Roman tarihçisi, kuramcı ve eleştirmenlerine göre hangi roman modern romanın başlangıcı olarak kabul edilir?

Don Kişot

Gargantua ve Pantagruel

Moll Flanders

Goriot Baba

Oblomov

Açıklama:

Roman tarihçisi, kuramcı ve eleştirmenleri modern romanın doğuşunu ittifakla Cervantes’in Don Kişot (asıl adı, La Mancha’lı Yaratıcı Asilzade Don Quijote) adlı eserine bağlar.

Doğru Cevap: A

Soru 25

Aşağıdakilerden hangisi yazınsal bir biçim olan romanın temel öğelerinden biri değildir?

Olay örgüsü

Zaman

Mekan

Anlatıcı

Üslup

Açıklama:

Üslup romanın temel öğelerinden değildir.

Doğru Cevap: E

Soru 26

Anlatıcının neyi, nasıl ve hangi bakış açısından anlatacağı roman türünün temel
meselelerinden biri olarak ilk defa kim tarafından ele alınmıştır?

Michail Bakhtin

Henry James

Todorov

Genette

Baudrillard

Açıklama:

Henry James

Doğru Cevap: B

Soru 27

Bir romanda üçüncü tekil kişi anlatıcının, roman kahramanının ya da kişilerin zihni aracılığıyla, onların gördüklerini, düşündüklerini aktarması durumuna ne ad verilir?

Heterodiegetik

Tanrısal Bakış Açısı

Yansıtıcı Bilinç

Dış odaklayım

Sıfır Odaklayım

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 28

Aşağıdakilerden hangisi "İç Çözümleme"yi açıklar?

Bir roman kişisinin aklından geçenlerin anlatıcının aracılığına ihtiyaç duymaksızın
aktarılmasıdır.

Roman kişisinin aklından geçenleri üçüncü tekil kişi anlatıcı tarafından doğrudan,
dolaylı ya da serbest dolaylı anlatı kipinde aktarılması yöntemidir

Bireyin belli bir andaki tüm zihinsel faaliyetlerini aracısız yansıtma iddiası ya
da çabasıdır.

Anlatıcı arada yokmuş yanılsaması yaratarak insanın iç gerçekliğini teşhir
etmenin bir yoludur.

Yazarın başka bir yazara ait bir parçayı -genelde kimden aldığını da belirterek- eserinde aynen kullanmasıdır.

Açıklama:

İç çözümleme, roman kişisinin aklından geçenleri üçüncü tekil kişi anlatıcı tarafından doğrudan, dolaylı ya da serbest dolaylı anlatı kipinde aktarılması yöntemidir.

Doğru Cevap: B

Soru 29

Yazarın başka bir yazara ait bir parçayı -genelde kimden aldığını da belirterek- eserinde aynen kullanmasına ne ad verilir?

Yeniden yazma (réecriture)

Bilinç akışı

Alıntı/ Montaj

Parodi (yansılama)

Kolaj

Açıklama:

Alıntı/ montaj, yazarın başka bir yazara ait bir parçayı -genelde kimden aldığını da belirterek- eserinde aynen
kullanmasına dayanır

Doğru Cevap: C

Soru 30

Bir romanda kurmaca ve gerçeklik ilişkisini sorgulama, roman kuramını kurmacanın içinde tartışma, romanın yazılışını roman içinde konu etme,yani yazma eylemini metnin parçası hâline getirme gibi tutumlar ne olarak adlandırılır?

Üstkurmaca (metafiction)

Pastiş

Yeniden yazma (réecriture)

Metinler arasılık

Kolaj

Açıklama:

Bir romanda kurmaca ve gerçeklik ilişkisini sorgulama, roman kuramını kurmacanın içinde tartışma, romanın yazılışını roman içinde konu etme,
yani yazma eylemini metnin parçası hâline getirme gibi tutumlar üstkurmaca olarak adlandırılır.

Doğru Cevap: A

Soru 31

I. Daniel Defoe - Moll Flanders
II. Fielding - Tom Jones
III. Lesage- Gil Blas
Yukarıdaki romanlardan hangileri pikaresk niteliğe sahiptir?

Yalnız I

I-II

I-III

II-III

I-II-III

Açıklama:

Seçeneklerdeki üç roman da pikaresk nitelikli romanlardır.
Bu nedenle doğru yanıt E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 32

I. Gerçeklik birden fazla öznel bakış açısıyla sunulur. II. Gerçekliğe ilişkin bütüncül algının parçalanmasının bir sonucudur. III. İç gerçeklik yerine dış gerçeklik ve bunu yansıtabilen teknikler önem kazanır. Yukarıdakilerden hangileri modernist roman için söylenebilir?

Yalnız II

I-II

II-III

I-III

I-II-III

Açıklama:

Modernist romancı dış gerçeklik yerine iç gerçekliğe dönerek kendi "ben"ini bulmaya çalışır; bunun için de iç monolog ve bilinç akışı gibi teknikler kullanır. Diğer maddelerdeki bilgiler ise modernist romanının özelikleri arasındadır.
Bu nedenle doğru yanıt B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 33

Aşağıdakilerden hangisi postmodern romanın temel özellikleri arasında yer almaz?

Merkezleri yıkma

Alternatif dünyalar yaratma

Boş sayfalar koyma

Okura soru yöneltmekten kaçınma

Yazarın ortadan kaybolması

Açıklama:

Yazar postmodern romanda okura soru yöneltmekten kaçınmaz, okura sorular sorar. Diğer seçeneklerdeki bilgiler ise postmodern romanların özelliklerindendir.
Bu nedenle doğru yanıt D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 34

Romanda çok seslilik anlamına gelen diyaloji kavramı hangi yazara aittir?

M. Bakhtin

L. Tolstoy

R. Barthes

G. Genette

T. Todorov

Açıklama:

Romanda çok seslilik anlamına gelen diyaloji kavramı Rus edebiyat kuramcısı M. Bakhtin'e aittir.
Bu nedenle doğru yanıt A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 35

I. Sıfır odaklayım
II. Çevresel odaklayım
III. İç odaklayım
Yukarıdakilerden hangileri Genette’in bakış açısı tasnifinde yer alır?

Yalnız II

Yalnız III

I-III

II-III

I-II-III

Açıklama:

Genette’in bakış açısı tasnifinde sıfır, dış ve iç odaklayım olmak üzere üç tasnif yer alır. Çevresel odaklayım tasnifi yoktur.
Bu nedenle doğru yanıt C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 36

I. Nesnel zaman
II. Hikâyenin zamanı
III. Söylem zamanı
IV. Yazma zamanı
Yukarıdakilerden hangileri bir kurmacadaki temel zaman kavramlarından biri değildir?

Yalnız II

Yalnız IV

II-III

I-III

I-IV

Açıklama:

Bir kurmaca anlatıda temel zaman kavramları olarak nesnel zaman, hikâye zamanı ve söylem zamanı olmak üzere üç temel zaman kavramı vardır.
Bu nedenle doğru yanıt B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 37

Aşağıdakilerden hangisi Türk edebiyatındaki stereotiplerden(kalıp tipler) biri değildir?

ağa

imam

doktor

züppe

hoca

Açıklama:

Türk edebiyatında alafranga züppe, ağa, hoca ve imam tipleri sıklıkla kullanılan, kalıplaşan tipler anlamına gelen stereotiplerdir. Doktor tipi ise sık görülmez.
Bu nedenle doğru yanıt C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 38

I. Merkezî kişi
II. Protagonist
III. Başkişi
Yukarıdaki kavramlardan hangileri romanın birinci kişisi için kullanılır?

Yalnız I

I-II

I-III

II-III

I-II-II

Açıklama:

Merkezî kişi, protagonist ve başkişi, romanın kendisi etrafında şekillendiği birinci kişi için kullanılan kavramlardır.
Bu nedenle doğru yanıt E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 39

I. Yaban
II. Huzur
III. Kiralık Konak
IV. Tutunamayanlar
"Bir kültür ve uygarlık karşılaştırılması olarak Doğu-Batı karşıtlığını işleyen romanlara mekân romanı denebilir." Buna göre yukarıdaki romanlardan hangileri “mekân romanı” özelliği taşır?

I-II

I-III

II-III

II-IV

II-III-IV

Açıklama:

Bir kültür ve uygarlık karşılaştırılması olarak Doğu-Batı karşıtlığını işleyen romanlara mekân romanı denebilir. Huzur ve Kiralık Konak Doğu- Batı karşıtlığını ele alan, mekân romanı özelliği taşıyan romanlardır. Yaban ve Tutunamayanlar ise aydınların sorunları etrafında şekillenen romanlardır.
Bu nedenle doğru yanıt C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 40

Köşe yazıları, mektuplar, hatıralar, ansiklopediler ve gazete haberleri gibi metinlerden alınan parçaların kurmacanın içinde düzenlenerek çoğul anlamın yaratıldığı postmodern anlatım tekniği aşağıdakilerden hangisidir?

pastiş

kolaj

alıntı

parodi

metinler arasılık

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 41

Roman türünün gelişiminde önemli yer sahibi olan aşağıdaki yazar-eser eşleşmelerinden hangisi doğrudur?

Boccacio - Canterbury Tales

Chaucer - Decameron

Cervantes - Galyalı Amadis

Aristides - Miletos Masalları

Fielding - Beowulf

Açıklama:

Boccacio Decameron’u, Chaucer Canterbury Tales’i, Cervantes ise Don Kişot’u yazmıştır. Beowulf anonim bir Anglo-Sakson destanıdır.
Doğru cevap D şıkkıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 42

Modern romanın başlangıcı olarak kabul edilen eser aşağıdakilerden hangisidir?

Don Kişot

Princesse de Cleves

Astree

El Buscon

Gargantua ve Pantagruel

Açıklama:

Roman tarihinde en çok okunan ve adından en çok söz edilen Don Kişot, modern romanın başlangıcı olarak kabul edilir.
Doğru cevap A şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 43

Geleneksel romanla ilgili verilen bilgilerden hangisi doğrudur?

Dilin yaratıcı bir özgürlük içinde kullanımına dayanır.

Zamanda ileri, geri sıçramaları gösteren teknikler kullanır.

Bilinç akışı ve iç monolog kullanır

Gerçeklik birden çok öznel bakış açısından yansıtılır

Çizgisel zaman kullanılır.

Açıklama:

A, B, C ve D şıkları modernist romanın özellikleridir. Doğru cevap E şıkkıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 44

Kitle iletişim araçları aracılığıyla gerçekliğin sanal biçimde yeniden üretilmesi demek olan simülasyon kuramıyla postmodern çağda gerçekliğin trajik kaybına işaret eden Simulakrlar ve Simülasyon’un yazarı aşağıdakilerden hangisidir?

İhab Hassan

Michel Foucault

Jean Baudrillard

Roland Barthes

Herbert Blau

Açıklama:

Modernizmin radikal bir eleştirisini içeren postmodernizm, modernizmin içinden doğmuştur. XX. yüzyılın ikinci yarısında ortaya çıkan yapısalcılık, postyapısalcılık, yapı-bozumculuk, neopragmatizm, perspektivizm, postanalitik gibi çeşitli felsefi akımların etkisiyle küreselleşen dünyanın yeni bir yorumunu yaparak yaygınlık kazanır. Şıklardaki düşünürler de bu akımın öncüleridir. Bahsi geçen kitabın yazarı ise Baudrillard’dır. Doğru cevap C şıkkıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 45

Aşağıdakilerden hangisi postmodernizm ile bağdaşır?

Biçime ve yenilikçiliğe önem verir.

Elitisttir, sanatı otonom görür.

Yüksek sanat ve kitle kültürü hiyerarşisine önem verir.

Varolan sistemleri yıkıp ideal, yeni bir düzen getirme arzusu taşır.

Geleneksel gerçekçi temsil moduna karşı çıkar.

Açıklama:

A, B, C ve D şıkları modernizm ile bağdaşan, postmodernizmin karşı çıktığı özelliklerdir. E şıkkı ise postmodernizmin modernizmden devraldığı bir özelliktir. Bu yüzden, doğru cevap E şıkkıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 46

Aşağıdakilerden hangisi postmodern romanın özelliklerinden değildir?

İroni ve parodi kullanma

Yazarın romanın gidişatına müdahale etmesi

Okura sorular yönetme

Öneriler, tezler, çözümler getirme

Metnin içine eleştirel, politik, sosyal vs. yorumlar yerleştirme

Açıklama:

A, B, C, ve E şıkları postmodern romanın özelliklerindendir. Fakat postmodern roman yargıda bulunma, çözüm getirme gibi toplumsal amaçlardan uzak olup, betimleyicidir. Doğru cevap D şıkkıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 47

“Sıfır odaklayım”da anlatıcının pozisyonu aşağıdakilerden hangisi olabilir?

Olayları olduğu gibi, yani nesnel ve yorumsuz yansıtır.

Anlatıcı, romandaki kişilerin kendi haklarında bildiklerinden daha az bilir.

Her şeyi bilen, her yerde olabilen bir konumdadır.

Anlatıcı arkasında yazarın varlığı, dünya görüşü hissedilmez.

Anlatıcı, anlatının aynı zamanda hem öznesi hem de nesnesi durumundadır.

Açıklama:

A, B ve C şıkları dış-odaklayımın özellikleridir. İç-odaklayımdaysa anlatıcı, anlatının aynı zamanda hem öznesi hem de nesnesi durumunda olabilir. Sıfır odaklayım, tanrısal bakış açısı olarak da bilinir. Doğru cevap C şıkkıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 48

“Anlatıdaki bazı olaylardan hiç söz edilmez. Okur anlamı kendisi tamamlar. Bu da anlatının hızını artıran bir yöntemdir.”
Hikâyedeki zamanın dilsel zamana aktarılmasıyla ilgili bahsedilen bu yöntem aşağıdakilerden hangisidir?

Özetleme (sommaire)

Sahneleme (scene)

Duraklama (pause)

Eksilti (ellipse)

İleri sapım (prolepse)

Açıklama:

Eksiltide, anlatıdaki bazı olaylardan hiç söz edilmez. Eksiltiler genellikle anlatının bütünlüğünü bozmayacak biçimde yapılır, olayların dizilişi eksiltili anlatımı bir boşluk olmaktan kurtarır. Okur anlamı kendisi tamamlar. Bu da anlatının hızını artıran bir yöntemdir. Postmodernist romanda ise eksiltinin bütünlüğü parçalamak maksadıyla kullanıldığı görülmektedir. Doğru cevap D şıkkıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 49

Hicvetme ya da gülünç kılma amacıyla bir metni model alarak farklı bir anlam bağlamında onu dönüştürmeye dayalı yöntem aşağıdakilerden hangisidir?

Kolaj

Parodi

Üstkurmaca

Pastiş

Bilinç akışı

Açıklama:

Parodi, en yalın anlamıyla, bir metni başka bir amaçla kullanmak, ona yeni bir anlam yüklemektir (Aktulum, 1999, s. 117). Parodi daha çok hicvetme ya da gülünç kılma amacıyla bir metni model alarak farklı bir anlam bağlamında onu dönüştürmeye dayalı bir yöntemdir. Doğru cevap B şıkkıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 50

Gerçek mekânların romanda yerini alması hangi türle başlar?

Romantik roman

Natüralist roman

Modernist roman

Postmodernist roman

Pikaresk roman

Açıklama:

Eski anlatılarda belirsiz olan mekân, modern romanla birlikte gerçekliği yansıtmanın en önemli aracı olmuştur. Gerçek mekânların romanda yerini alması pikaresk romanla başlar. Doğru cevap E şıkkıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 51

Roman tarihinde en çok okunan ve adından en çok söz edilen, modern romanın başlangıcı olarak da kabul edilen roman aşağıdakilerden hangisidir?

Gülün Romanı

Don Kişot

Tilkinin Romanı

Brötanya Romanları

Sir Gawain ve Yeşil Şövalye

Açıklama:

Roman tarihinde en çok okunan ve adından en çok söz edilen Don Kişot, modern romanın başlangıcı olarak kabul edilir.

Doğru Cevap: B

Soru 52

XIX. Yüzyıl gerçekçi romanları, birey olarak kendini gerçekleştirme savaşı veren insanı roman kahramanı yaptı. Bu tür kahramanların dün-bugün-yarın çizgisinde gelişimi, ruhsal ve zihinsel oluşumu bazen olumsuz yönde olabilir. Aşağıdakilerden hangisi bu tür değişimin olumsuz yönde olduğu Türk roman kahramanı örneğidir?

Reşat Nuri Güntekin’in Çalıkuşu’nda “Feride”

Orhan Pamuk’un Benim Adım Kırmızı Romanında “Kara”

Abdülhak Şinasi Hisar’ın Fahim Bey ve Biz romanında Fehim Bey

Ahmet Hamdi Tanpınar’ın Huzur’unda Suat

Halit Ziya Uşaklıgil’in Mai ve Siyah’ında Ahmet Cemil

Açıklama:

Türk romanında Halit Ziya Uşaklıgil’in Aşk-ı Memnu adlı eserinde Nihal’in, Mai ve Siyah’ta Ahmet Cemil’in geçirdikleri değişim bu olumsuzluğa örnek verilebilir.

Doğru Cevap: E

Soru 53

Modernist romancı ve modernist roman için aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Modernist romancı çizgisel zamanın akışını parçalayarak zamanda ileri, geri sıçramaları gösteren teknikler kullanır.

Entelektüelin ve sanatçının kendi içine çekilerek topluma yabancılaşması modernist romanların başlıca temasıdır.

Modernist romancı, gerçeğin var olduğuna dair inancını tamamen yitirmiştir.

Modernist romancı, dış gerçeklikle uğraşmak yerine içine dönerek, bilincin derinliklerindeki “ben”ini arar.

Farklı bakış açılarına göre değişen gerçekliği yansıtmak isteyen modernist romancılar, çoklu bakış açısını kullanmıştır.

Açıklama:

Modernist romancı, realist romancının gerçek olarak sunduğu şeylere kuşkuyla bakar, bununla birlikte gerçeğin var olduğuna hâlâ inanır ve içinde kaybolduğu karanlık labirentlerde umarsızca onu arar.

Doğru Cevap: C

Soru 54

Aşağıdakilerden hangisi hikayede geçen zamanın dilsel zamana aktarılma biçimlerinden birisi değildir?

Sıklık

Özetleme

Sahneleme

Duraklama

Eksilti

Açıklama:

Hikâyede geçen zaman saniye, dakika, saat vb. ile ölçülür. Anlatının (romanın) zamanı satır, paragraf, sayfa ile ölçülür. Bu ikisi arasındaki ilişki, yani hikâyedeki zamanın dilsel zamana aktarılması ise özetleme sahneleme duraklama ve eksilti olmak üzere dört biçimde gerçekleştirilir.

Doğru Cevap: A

Soru 55

Hangi tür romanlarda kronolojik zamana bağlı kalınmış ve anlatının zamanı tarihsel bağlamla ilişkili kılınmıştır?

Tarihsel romanlarda

Polisiye romanlarda

Realist romanlarda

Modernist romanlarda

Postmodernist romanlarda

Açıklama:

Realist roman, yansıtmacı (mimetik) ve öykülemeci (diegetik) anlatım yöntemlerini kullanarak dış gerçekliği nesnel biçimde vermeyi amaçladığından kronolojik zamana bağlı kalır ve anlatının zamanını tarihsel bağlamla ilişkili kılar.

Doğru Cevap: C

Soru 56

Hangi tür romanlarda kahramanın eylemleri anlamını yitirmiş, soyaçekimin, insanın fizyolojik yapısının, fiziksel ve toplumsal çevre koşullarının belirlediği bir kader karşısında kişisel iradenin payı yok denecek kadar azalmıştır?

Geleneksel gerçekçi romanda

Postmodern romanda

Pikaresk romanda

Natüralist romanda

Fantastik romanda

Açıklama:

Roman kahramanı natüralist romanda bilimsel bir obje olarak ele alınır. Bu akımda, soyaçekimin, insanın fizyolojik yapısının, fiziksel ve toplumsal çevre koşullarının belirlediği bir kader karşısında kişisel iradenin payı yok denecek kadar azalmış, kahramanın eylemlerinin bir anlamı kalmamıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 57

Çağdaş romanda parodi (yansılama) ne anlama gelmektedir?

Basit bir retorik işlemdir

Bir metni başka bir amaçla kullanarak ona yeni bir anlam yüklemektir

Romanın yazılışını roman içinde konu etmektir

Romanda bilinç akışı ve iç konuşmanın kullanılmasıdır

Hikayedeki olayların ileri gidişlerle anlatılmasıdır

Açıklama:

Parodi (yansılama) önceki çağlarda basit bir retorik işlem iken çağdaş romanın yaratıcı pratiklerinden biri olarak önem kazanmıştır. En yalın anlamıyla, bir metni başka bir amaçla kullanmak, ona yeni bir anlam yüklemektir. Parodi daha çok hicvetme ya da gülünç kılma amacıyla bir metni model alarak farklı bir anlam bağlamında onu dönüştürmeye dayalı bir yöntemdir.

Doğru Cevap: B

Soru 58

Olağanüstü Rus masalları üzerine yaptığı çalışmayı çıkış noktası alarak, anlatı kişilerini birer yapı taşı olarak olay örgüsündeki işlevlerine göre sınıflandıran yapısalcı Rus yazar kimdir?

V. Propp.

A. J. Greimas,

Ernest Forster.

Jonathan Swift.

A. Puşkin

Açıklama:

Yapısalcılar, anlatı kişilerini birer yapı taşı olarak olay örgüsündeki işlevlerine göre sınıflandırmışlardır. V.Propp’un olağanüstü Rus masalları üzerine yaptığı çalışma çıkış noktası olmuştur.

Doğru Cevap: A

Soru 59

Binbir Gece ve Decameron gibi anlatılarda olduğu gibi, esas anlatı ve onun anlatıcısının olduğu, buna ek olarak anlatı içindeki hikâyelerin ve anlatıcılarının da yer aldığı hikaye tekniğine ne ad verilir?

Çerçeve hikâye tekniği

Yansıtıcı bilinç

Dış öyküsel anlatıcı

İç Öyküsel anlatıcı

Sıfır odaklayım bakış açısı

Açıklama:

Binbir Gece, Decameron gibi anlatılarda kullanılan çerçeve hikâye tekniğinde bir esas anlatı ve onun anlatıcısı vardır. Bir de anlatı içindeki hikâyelerin anlatıcı ya da anlatıcıları yer alır.

Doğru Cevap: A

Soru 60

Tarih boyunca metinlerin önceki metinlerden izler taşıdığı, hiçbir metnin saf bir kendilik taşımadığını ileri süren anlayışa ne ad verilir?

Alıntı

Yeniden Yazma

Üstkurmaca

Metinler arasılık

Yanılsama

Açıklama:

Metinler arasılık, tarih boyunca metinlerin önceki metinlerden izler taşıdığı, hiçbir metnin saf bir kendilik taşımadığını ileri süren bir anlayıştır. Bu anlayışa göre her yazma eylemi, yani bir metin oluşturma, yeniden yazma (réecriture) işlemidir.

Doğru Cevap: D

Soru 61

Naturalizmin dünyadaki en önemli temsilcisi hangi yazardır?

Julia Kristeva

James Joyce

Émile Zola

Virginia Woolf

Balsac

Açıklama:

Naturalizm akımının öncüsü Emile Zola’dır.

Doğru Cevap: C

Soru 62

Batı’da romanın tarihsel kökeninde aşağıdakilerden hangisi bulunmaktadır?

İspanyol pikaresk romanları

Brötanya romanları

Şövalye romanları

Antik Yunan edebiyatındaki epik tür (manzum kahramanlık anlatıları) ile fabl ve masallar

Kilise tarafından desteklenen alegorik/didaktik bir eserler

Açıklama:

Batı’da romanın tarihsel kökeninde, Antik Yunan edebiyatındaki epik tür (manzum kahramanlık anlatıları) ile fabl ve masallar bulunur. Bunların içinde en önemlisi MÖ II. yüzyılda yaşadığı sanılan Aristides’in Miletos Masalları’dır. Bu eserin, modern romanın prototipi sayılan, Ksenophon’un Siropedi’si, Petronius’un Satirycon’u ve Apuleius’un Altın Eşek (Métamorphoses) anlatısı gibi eserler üzerinde önemli bir etkisi olmuştur.

Doğru Cevap: D

Soru 63

Dış-öyküsel anlatıcı eğer tanrısal konumda değil de anlattığı içeriği sınırlı bir bakış açısından aktarıyorsa buna ne denir?

Dış odaklayım

İç odaklayım

Sıfır odaklayım

Fabula

Öyküleme

Açıklama:

Dış-odaklayım: Dış-öyküsel anlatıcı eğer tanrısal konumda değil de anlattığı içeriği sınırlı bir bakış açısından aktarıyorsa dış-odaklayım söz konusudur. Bu anlatıcının bir mevcudiyeti ve gerçekliği yoktur. Kişisiz, yalnızca bir ses olarak düşünülebilir.

Doğru Cevap: A

Soru 64

Dış-öyküsel yani üçüncü tekil kişi anlatıcı eğer anlattığı olayın nerede, ne zaman, nasıl geçtiği, kişilerin tüm özellikleri, iç dünyaları hakkında gerekli olan her bilgiye sahip “her şeyi bilen, her yerde olabilen” bir anlatıcı ise buna ne denir?

Dış odaklayım

İç odaklayım

Sıfır odaklayım

Fabula

Öyküleme

Açıklama:

Sıfır odaklayım: Tanrısal bakış açısı olarak da adlandırılır. Dış-öyküsel yani üçüncü tekil kişi anlatıcı eğer anlattığı olayın nerede, ne zaman, nasıl geçtiği, kişilerin tüm özellikleri, iç dünyaları hakkında gerekli olan her bilgiye sahip “her şeyi bilen, her yerde olabilen” bir anlatıcı ise tanrısal konumda bir anlatıcı olarak adlandırılır. Bu anlatıcı için belli bir odak noktası yoktur. Her noktadan görebilir. Bu bakış açısına sıfır odak(layım) denir.

Doğru Cevap: C

Soru 65

Anlatıdaki bazı olaylardan hiç söz edilmemesine ne ad verilir?

Özetleme

Öyküleme

Sahneleme

Duraklama

Eksilti

Açıklama:

Eksilti (ellipse): Anlatıdaki bazı olaylardan hiç söz edilmez. Eksiltiler genellikle anlatının bütünlüğünü bozmayacak biçimde yapılır, olayların dizilişi eksiltili anlatımı bir boşluk olmaktan kurtarır. Okur anlamı kendisi tamamlar. Bu da anlatının hızını artıran bir yöntemdir.

Doğru Cevap: E

Soru 66

Eylem anlarının betimlenerek diyalogların verilmesi, okurun eş zamanlı olarak anlatıya katılmasının sağlanmasına ne denir?

Özetleme

Öyküleme

Sahneleme

Duraklama

Eksilti

Açıklama:

Sahneleme (scène): Olaylar gösterme yoluyla eş zamanlı olarak anlatılır. Eylem anlarının betimlenerek diyalogların verilmesi, okurun eş zamanlı olarak anlatıya katılmasını sağlar.

Doğru Cevap: C

Soru 67

Roman kişisinin aklından geçenleri üçüncü tekil kişi anlatıcı tarafından doğrudan, dolaylı ya da serbest dolaylı anlatı kipinde aktarılması yöntemine ne denir?

Üstkurmaca

Anlatısal söylem

Dramatik söylem

Monolog

İç çözümleme

Açıklama:

İç çözümleme, roman kişisinin aklından geçenleri üçüncü tekil kişi anlatıcı tarafından doğrudan, dolaylı ya da serbest dolaylı anlatı kipinde aktarılması yöntemidir. Doğrudan iç çözümlemede anlatıcı, kişinin içinden geçirdiklerini dolaysız aktarır.

Doğru Cevap: E

Soru 68

Bir romanda kurmaca ve gerçeklik ilişkisini sorgulama, roman kuramını kurmacanın içinde tartışma, romanın yazılışını roman içinde konu etme, yani yazma eylemini metnin parçası hâline getirme gibi tutumlar nasıl adlandırılır?

İç konuşma

Anlamsızlaştırma

Üstkurmaca

Metinler arasılık

İç çözümleme

Açıklama:

Bir romanda kurmaca ve gerçeklik ilişkisini sorgulama, roman kuramını kurmacanın içinde tartışma, romanın yazılışını roman içinde konu etme, yani yazma eylemini metnin parçası hâline getirme gibi tutumlar üstkurmaca olarak adlandırılır.

Doğru Cevap: C

Soru 69

Bir roman kişisinin aklından geçenlerin anlatıcının aracılığına ihtiyaç duymaksızın aktarılmasına ne ad verilir?

Metinler arasılık

Anlamsızlaştırma

Üstkurmaca

İç konuşma

İç çözümleme

Açıklama:

İç konuşma, bir roman kişisinin aklından ge- çenlerin anlatıcının aracılığına ihtiyaç duymaksızın aktarılmasıdır. Okur dolaysız biçimde roman kişisinin düşünce dünyasının ve psikolojik durumlarının tanığı olur. Basit olarak kişinin kendi kendisiyle konuşmasının metinde doğrudan verilmesi tekniği olarak tanımlayabiliriz.

Doğru Cevap: D

Soru 70

Yazarın bir başka metnin parçalarını yeniden yorumlayarak yazması ve kendi metninin bütünlüğü içinde harmanlamasına ne ad verilir?

Yeniden yazma

Bilinç akışı

Üstkurmaca

İç konuşma

İç çözümleme

Açıklama:

Yeniden yazma (réecriture) yöntemi ise yazarın bir başka metnin parçalarını yeniden yorumlayarak yazması ve kendi metninin bütünlüğü içinde harmanlaması yoluyla gerçekleşir.

Doğru Cevap: A

Soru 71

Bir sanatçının bütün bir eserini veya onun bir bölümünü alıp üslup bakımından taklit edilmesi ve ona benzer bir eser yazılmasına ne denir?

Parodi

Pastiş

Montaj

Bilinç akışı tekniği

Üstkurmaca

Açıklama:

Pastiş bir sanatçının bütün bir eserini veya onun bir bölümünü alıp üslup bakımından taklit edilmesi ve ona benzer bir eser yazılması esasına dayalıdır. Aslında postmodernizm öncesinde bir yazma kusuru olarak kabul edilen bu durum, postmodernizmin özgünlüğü ortadan kaldırmak amacıyla bilinçli bir biçimde kullandığı bir teknik hâlini almıştır. Postmodern romancı pastişi, taklit ettiği sanatçının kusurlarını göstererek alay etme veya takdir ettiği bir sanatçının üslubunu örnek alarak metnini zenginleştirme amacıyla kullanmaktadır.

Doğru Cevap: B

Soru 72

Eski Fransızcada “romanz” olarak kullanılan roman teriminin kökeni hangi dildendir?

Yunanca

Latince

İngilizce

Germence

Keltçe

Açıklama:

Eski Fransızcada “romanz” olarak kullanılan roman teriminin kökeni eski Latincededir.

Doğru Cevap: B

Soru 73

Eski Fransızcada “romanz” olarak kullanılan roman teriminin kökeni olan “romanice” kelimesi ne anlama gelir?

Romalı

romantik

Romen tarzında

Roma hayatı

Halk dili

Açıklama:

Eski Fransızcada “romanz” olarak kullanılan roman teriminin kökeni eski Latincede “Romen tarzında” anlamındaki “romanice”dir.

Doğru Cevap: C

Soru 74

Hangisi “roman” kelimesinin daha sonraki asırlarda kazandığı bir anlamdır?

romantik

halk dili

romantik şiir

halk dilinde yazmak

şövalye romanları

Açıklama:

Eski Fransızcada “romanz” olarak kullanılan roman teriminin kökeni eski Latincede “Romen tarzında” anlamındaki “romanice”dir. Yüksek dil olarak kabul edilen Latince yanında halk dilini nitelendirmek için kullanılan bu kelimeden türemiş olan “romancier” fiili “halk dilinde yazmak, halk diline çevirmek” anlamına gelir. Roman sözcüğü, XII. yüzyıldan sonra halk dilinde yazılmış anlatıları; XIV. yüzyıldan itibaren de önce nazım, daha sonra nesir olarak yazılan şövalye romanlarını ifade etmekte kullanılmıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 75

Antik romanlar ne zaman ortaya çıkmıştır?

Antik çağ

İlkçağ

Ortaçağ

Yeniçağ

Yakınçağ

Açıklama:

Orta Çağ’da, Antik Yunan-Roma Dönemi’nden halkın belleğinde kalmış anlatıların etkisiyle Antik romanlar ortaya çıkmıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 76

XIV. yüzyılda İtalya’da Boccacio’nun yazdığı Decameron ile İngiltere’de Chaucer’ın Canterbury Tales’i Doğu’nun hangi eserinin çerçeve hikâye tekniğiyle yazılmıştır?

Kelile ve Dimne

Gülistan

Mesnevi

Binbir Gece

Ömer Hayyam’ın rübaileri

Açıklama:

Burjuva edebiyatının ürünü olan ve sosyal eleştiri içeren Tilkinin Romanı (Le Roman du Renart) ile kilise tarafından desteklenen alegorik/didaktik bir eser olan Gülün Romanı (Le Roman de la Rose) dönemin Avrupa’sında sevilerek okunmuş anlatı edebiyatı ürünleridir. Söz konusu eserler XIV. yüzyılda İtalya’da Boccacio’nun yazdığı Decameron ile İngiltere’de Chaucer’ın Canterbury Tales’inin kaynağı olmuştur. Her ikisi de Doğu’nun Binbir Gece’si gibi çerçeve hikâye tekniğiyle yazılan bu hikâyeler roman türüne geçişte bir basamak oluşturur.

Doğru Cevap: D

Soru 77

Özellikle İspanya’da büyük rağbet bulan ve en çok orada gelişme gösteren şövalye romanlarına tepki nerede doğmuştur?

İspanya

Fransa

İngiltere

Almanya

İtalya

Açıklama:

Özellikle İspanya’da büyük rağbet bulan ve en çok orada gelişme gösteren şövalye romanlarına tepki yine İspanya içinde doğmuştur.

Doğru Cevap: A

Soru 78

Roman tarihinde en çok okunan ve adından en çok söz edilen, modern romanın başlangıcı olarak kabul edilen eser hangisidir?

Gülün Adı

Tilkinin Romanı

Miletos Masalları

Don Kişot

Goriot Baba

Açıklama:

Roman tarihinde en çok okunan ve adından en çok söz edilen Don Kişot, modern romanın başlangıcı olarak kabul edilir.

Doğru Cevap: D

Soru 79

XIX. yüzyıl gerçekçi romanının başat eğilimi kiminle birlikte çöker?

Émile Zola

Goethe

Charles Dickens

Balzac

Stendhal

Açıklama:

XIX. yüzyıl gerçekçi romanının bu başat eğilimi Darwin, Claude Bernard, Prosper Lucas gibi bilim adamlarının buluşlarından hareket eden Émile Zola’nın, insanın davranışlarını, fizyolojik yapısının, soya çekimin ve kendisinin seçme imkânı olmadan içinde doğduğu doğal ve toplumsal çevrenin belirlediği yolundaki görüşlerine dayanan natüralizmle birlikte çöker.

Doğru Cevap: A

Soru 80

Modernitenin tanımını yaparak sanatla arasındaki ilişkiye ilk değinen ve yazdığı yazıyla modernist sanat anlayışını başlatan Fransız şairi kimdir?

Kafka

Goethe

Herbert Blau

Bergson

Baudelaire

Açıklama:

Modernitenin tanımını yaparak sanatla arasındaki ilişkiye ilk değinen sanatçı Fransız şairi Baudelaire’dir. 1863’te yayımlanan “Modern Hayatın Ressamı” yazısında, sonradan hep tekrarlanacak olan şu tanımı verir: “Modernite sözüyle, bir yarısı sonsuz ve değişmez olan sanatın, gelip geçici, ele avuca sığmaz, koşullara bağlı olan diğer yarısını kastediyorum” (Baudelaire, 2004, s. 214). Baudelaire’in geçmişin sanatı ile modern sanat arasındaki farkı belirttiği bu yazısı “modernist” sanat anlayışının başlangıcı kabul edilir.

Doğru Cevap: E

Soru 81

Postmodernizm ne zaman ortaya çıkmıştır?

Rönesans

Fransız İhtilali

Birinci Dünya Savaşı

İkinci Dünya Savaşı

Darwin ve Freud’dan sonra

Açıklama:

İkinci Dünya Savaşı sonrasında ortaya çıkan postmodernizm, modernizm sonrası, modernizm ötesi anlamlarına gelir.

Doğru Cevap: D

Soru 82

Aşağıdakilerden hangisi modern romanın başlangıcı olarak kabul edilir?

Don Kişot

Astrée

Princesse de Clèves

Lazarillo de Tormes’un Hayatı

Guzman d’Alfarache

Açıklama:

Roman tarihinde en çok okunan ve adından en çok söz edilen Don Kişot, modern romanın başlangıcı olarak kabul edilir. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 83

“Modernite sözüyle, bir yarısı sonsuz ve değişmez olan sanatın, gelip geçici, ele avuca sığmaz, koşullara bağlı olan diğer yarısını kastediyorum”
Yukarıdaki açıklama ile Modernitenin tanımını yaparak sanatla arasındaki ilişkiye ilk kez değinen Fransız şairi kimdir?

Puşkin

Baudelaire

Cervantes

Zola

Bronte

Açıklama:

Modernitenin tanımını yaparak sanatla arasındaki ilişkiye ilk değinen sanatçı Fransız şairi Baudelaire’dir. 1863’te yayımlanan “Modern Hayatın Ressamı” yazısında, sonradan hep tekrarlanacak olan şu tanımı verir: “Modernite sözüyle, bir yarısı sonsuz ve değişmez olan sanatın, gelip geçici, ele avuca sığmaz, koşullara bağlı olan diğer yarısını kastediyorum” (Baudelaire, 2004, s. 214). Baudelaire’in geçmişin sanatı ile modern sanat arasındaki farkı belirttiği bu yazısı “modernist” sanat anlayışının başlangıcı kabul edilir. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 84

Modernliğin parametrelerine, bilimsel bilginin üstünlüğüne, pozitif bilimlere, doğrusal gelişmeye, ulus-devlet anlayışına, endüstriyalizme, kapitalizme, demokrasiye, laikliğe, insan haklarına, teknolojiye, bürokrasi ve uzmanlaşmaya karşı gelen ve onları sorgulayan; buna karşın belirsizliğe, parçalılığa, farklılığa, etnikliğe, alt kültürlere, kültürel çoğulculuğa, bilgiye yönelik çoğulcu bakış açısına, yerel bilgiye, yerelliğe, özgünlük ve özgürlüklere ayrıcalık tanıyan bir harekettir.
Yukarıdaki açıklama hangi akım için verilmiştir?

Natüralizm

Modernizm

Postmodernizm

Rasyonalizm

Pozitivizm

Açıklama:

Modernist dünyanın her alanına yöneltilen kökten ve sarsıcı bir sorgulama olan postmoder- nizm şöyle tanımlanmaktadır:
Modernliğin parametrelerine, bilimsel bilginin üstünlüğüne, pozitif bilimlere, doğrusal gelişmeye, ulus-devlet anlayışına, endüstriyalizme, kapitalizme, demokrasiye, laikliğe, insan haklarına, teknolojiye, bürokrasi ve uzmanlaşmaya karşı gelen ve onları sorgulayan; buna karşın belirsizliğe, parçalılığa, farklılığa, etnikliğe, alt-kültürlere, kültürel çoğulculuğa, bilgiye yönelik çoğulcu bakış açısına, yerel bilgiye, yerelliğe, özgünlük ve özgürlüklere ayrıcalık tanıyan bir hareket. (Kızılçelik, 1996, s. 28). Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 85

Aşağıdakilerden hangisi bir kurmaca anlatı söz konusu olduğunda akla gelen temel zaman kavramlarından biri değildir?

Nesnel Zaman

Öznel Zaman

Hikayenin Zamanı

Söylemin Zamanı

Kurmaca Zaman

Açıklama:

Bir kurmaca anlatı söz konusu olduğunda akla gelen üç temel zaman kavramı vardır:

Nesnel zaman: Kozmik zaman, takvimsel zaman.
Hikâyenin zamanı (olaylar dizisinin takvimsel zamana uygun akışının düzeni: anlatılan zaman)
Söylemin zamanı (olayların anlatının içindeki dizilişinde yapılan değişikliklerle ortaya çıkan zamansal düzenleme: anlatım/ kurmaca zamanı)

Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 86

Her anlatının bir ritmi vardır. Öyküleme sırasında kurmaca içinde geçen süre, bazı işlemlerle söylem hâline getirilirken anlatının hızı (ritmi) değişir. Zamanın hızlandırılmasıyla, üç dört yüz sayfalık bir romana, birkaç kuşağın ömrü sığabileceği gibi üç dört saat süren bir olayın anlatımı zamanın yavaşlatılmasıyla gerçekleştirilir. Hikâyede geçen zaman saniye, dakika, saat vb. ile ölçülür. Anlatının (romanın) zamanı satır, paragraf, sayfa ile ölçülür.
Aşağıdakilerden hangisi hikâyedeki zamanın dilsel zamana aktarılmasında gerçekleştirilen biçimlerden biri değildir?

Özetleme

Sahneleme

Duraklama

Eksilti

Sıklık

Açıklama:

Hikâyedeki zamanın dilsel zamana aktarılması dört biçimde gerçekleştirilir:

Özetleme (sommaire)
Sahneleme (scène)
Duraklama (pause)
Eksilti (ellipse)

Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 87

Bir anlatıda hikâye düzlemindeki olayların düzenlenerek söylemin oluşturulmasına ne ad verilir?

Zaman

Roman kişisi

Mekan

Olay örgüsü

Hikaye

Açıklama:

Olay örgüsü, Fransızcada “intrigue”, İngilizcede “plot”, Rusça “sjuzhet”, Türkçede olgu ya da vaka kuruluşu terimleriyle de karşılanır. Bir anlatıda hikâye düzlemindeki olayların düzenlenerek söylemin oluşturulmasına olay örgüsü denir. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 88

Romanın başlıca beş temel tekniği vardır. Aşağıdakilerden hangisi roman tekniklerinden biri değildir?

Öyküleme

Özetleme

Gösterme

Betimleme

Sınıflandırma

Açıklama:

Romanın başlıca beş temel tekniği vardır: Öyküleme, özetleme, gösterme (sahneleme), betimleme ve açıklama. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 89

I. Özetleme
II. Eksilti
III. Açıklama
IV. Sahneleme
Yukarıdakilerden hangisi öyküleme ağırlıklı anlatılarda kullanılan teknikler arasındadır?

I ve II

II ve III

I, II ve III

III ve IV

II, III ve IV

Açıklama:

Öyküleme ağırlıklı anlatılarda özetleme, eksilti, açıklama, betimleme ve dolaylı iç çözümleme teknikleri; gösterme ağırlıklı anlatılarda ise sahneleme (dramatik metot) yani diyaloglar ve olayın/eylemin betimlenmesi, doğrudan iç çözümleme, iç konuşma, bilinç akışı teknikleri öne çıkar. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 90

Roman kişisinin aklından geçenleri üçüncü tekil kişi anlatıcı tarafından doğrudan, dolaylı ya da serbest dolaylı anlatı kipinde aktarılması yöntemine ne ad verilir?

İç Çözümleme

İç Konuşma

Bilinç Akışı

Metinler Arasılık

Üst Kurmaca

Açıklama:

İç çözümleme, roman kişisinin aklından geçenleri üçüncü tekil kişi anlatıcı tarafından doğrudan, dolaylı ya da serbest dolaylı anlatı kipinde aktarılması yöntemidir. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 91

Bir romanda kurmaca ve gerçeklik ilişkisini sorgulama, roman kuramını kurmacanın içinde tartışma, romanın yazılışını roman içinde konu etme, yani yazma eylemini metnin parçası hâline getirme gibi tutumlar üstkurmaca olarak adlandırılır.
Aşağıdakilerden hangisi üst kurmacanın kullanım biçimlerinden biridir?

Kısa alıntıların dönüştürülmesine kullanılır.

Anlatıcı pasif figür haline getirilir.

İnandırıcı olma kaygısı ön plandadır.

Metnin yazılma süreci aynı zamanda romanın konusu hâline getirilir.

Takdir ettiği bir sanatçının üslubunu örnek alarak metnini zenginleştir.

Açıklama:

Üstkurmacanın hangi biçimlerde kullanıldığına şöyle özetlenebilir:
1. Metnin yazılma süreci aynı zamanda romanın konusu hâline getirilir.
2. Mimetik geleneği sürdüren gerçekçi romanlarda inandırıcı olma kaygısının yerini nesnel gerçeklik ve kurmaca ilişkisi/çelişkisini belirginleştirme çabası alır.
3. Modern yansıtmacı ve modernist tarzlarda kimliği ve işlevi örtükleştirilen anlatıcı etkin figür hâline getirilir. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 92

Sanatçının kendi içine çekilerek topluma yabancılaşması hangi dönemin başlıca teması olmuştur?

Postmodernist roman

Natüralist romanı

Modernist roman

Pikarek roman

Realistik roman

Açıklama:

Sanatçının kendi içine çekilerek topluma yabancılaşması modernist romanların başlıca temasıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 93

Aşağıdaki edebiyatçılardan hangisi modernist dönemin temsilcilerinden biri değildir?

Franz Kafka

Samuel Beckett

Virginia Woolf

James Joyce

Umberto Eco

Açıklama:

Virginia Woolf, James Joyce, Franz Kafka ve Samuel Beckett modernist romanın önde gelen isimlerindendir. Umberto Eco o dönemden sonra doğduğu için modernist romancılardan biri değildir.

Doğru Cevap: E

Soru 94

Aşağıdaki edebiyatçılardan hangisi postmodern romancılardan biridir?

Michel Foucault

F. S. Fitzgerald

Gertrude Stein

Luigi Pirandello

Katherine Mansfield

Açıklama:

F. S. Fitzgerald, Gertrude Stein, Luigi Pirandello ve Katherine Mansfield modernist romancılardır. Ancak, Michel Foucault postmodern edebiyatçılardan biridir.

Doğru Cevap: A

Soru 95

Aşağıdakilerden hangisi postmodernizmin savunduğu ya da öne çıkardığı olgulardan biridir?

Endüstriyalizm

Ulus-devlet anlayışı

Özgürlük ve özgürlükler

Laiklik

Bürorasi

Açıklama:

Postmodernizim, ulus-devlet anlayışı, endüstriyalizm, laiklik, bürokrasi gibi modernliğin parametrelerine karşı gelen ve onları sorgulayan; buna karşın belirsizliğe, farklılığa, etnikliğe, alt-kültürlere, kültürel çoğulculuğa, yerel bilgiye, yerelliğe, özgünlük ve özgürlüklere ayrıcalık tanıyan bir harekettir.

Doğru Cevap: C

Soru 96

Aşağıdakilerden hangisi postmodern romanın temel özelliklerinden biri değildir?

Metnin içine eleştirel, politik, sosyal yorumlar yerleştirme

Daima birinci tekil şahıs tarafından anlatılması

Yazarın ortadan kaybolması

Metinler arasılık

Alternatif dünyalar yaratma

Açıklama:

Postmodern romanda daima birinci tekil şahıs tarafından anlatılma gibi bir durum söz konusu değildir.

Doğru Cevap: B

Soru 97

"Anlatıcının tanrısal konumda değil de anlattığı içeriği sınırlı bir bakış açısından aktarmasıdır." Cümlesi ile hangi anlatıcı tipinin tanımı yapılmıştır?

Dış odaklayım

İç odaklayım

Sıfır odaklayım

Yansıtıcı bilinç

Genel odaklayım

Açıklama:

Dış-öyküsel anlatıcı eğer tanrısal konumda değil de anlattığı içeriği sınırlı bir bakış açısından aktarıyorsa dış-odaklayım söz konusudur.

Doğru Cevap: A

Soru 98

"Yazarın bir başka metnin parçalarını yeniden yorumlayarak yazması ve kendi metninin bütünlüğü içinde harmanlamasıdır."

Alıntı

Bilinç akışı

Parodi

Yeniden yazma

Pastiş

Açıklama:

Yeniden yazma (réecriture) yöntemi, yazarın bir başka metnin parçalarını yeniden yorumlayarak yazması ve kendi metninin bütünlüğü içinde harmanlaması yoluyla gerçekleşir.

Doğru Cevap: D

Soru 99

Aşağıdakilerden hangisi postmodernist romanın en belirgin karakteristiğidir?

Kolaj

Alıntı

Öyküleme

Realizm

Üstkurmaca

Açıklama:

Üstkurmaca (metafiction) bir roman terimi olarak 1960’tan sonra kullanılmış ve postmodernist romanın en belirgin karakteristiği olmuştur.

Doğru Cevap: E

Soru 100

Aşağıdakilerden hangisi roman tekniklerinden biri değildir?

Betimleme

Bilinç akışı

Öyküleme

Özetleme

Gösterme

Açıklama:

Romanın başlıca beş temel tekniği, öyküleme, özetleme, gösterme (sahneleme), betimleme ve açıklamadır.

Doğru Cevap: B

Soru 101

Eski Fransızcada “romanz” olarak kullanılan roman teriminin eski Latincedeki kullanımı aşağıdakilerden hangisidir?

Romance

Romanice

Romans

Romancier

Romen

Açıklama:

Eski Fransızcada “romanz” olarak kullanılan roman teriminin kökeni eski Latincede “Romen tarzında” anlamındaki “romanice”dir.

Doğru Cevap: B

Soru 102

Orta Çağ’da İngiliz edebiyatının en ünlü romanı aşağıdakilerden hangisidir?

Sir Gawain ve Yeşil Şövalye

Altın Eşek

Tilkinin Romanı

Gülün Romanı

Galyalı Amadis

Açıklama:

Orta Çağ’da büyük rağbet gören eserlerden İngiliz edebiyatında en ünlü olanı XIV. yüzyılda yazılan Sir Gawain ve Yeşil Şövalye’dir.

Doğru Cevap: A

Soru 103

Orta Çağ destanları, masallarının sonunu getiren dönem aşağıdakilerden hangisidir?

İlk Çağ dönemi

XVIII. yüzyıl dönemi

XIX. yüzyıl dönemi

XX. yüzyıl dönemi

Rönesans dönemi

Açıklama:

Rönesans’la Orta Çağ destanlarının, olağanüstüyü içeren şövalye romanlarının kısacası masal dünyasının sonu gelmiştir.

Doğru Cevap: E

Soru 104

Roman tarihçisi, kuramcı ve eleştirmenler modern romanın doğuşunu Cervantes’in hangi eserine bağlar?

Persiles ile Sigismunda'nın Acıları

Özgür Ruhlu Aşıklar

Cezayir Mahkumları

Don Kişot

Aşk Dehlizi

Açıklama:

Roman tarihçisi, kuramcı ve eleştirmenleri modern romanın doğuşunu ittifakla Cervantes’in Don Kişot (asıl adı, La Mancha’lı Yaratıcı Asilzade Don Quijote) adlı eserine bağlar.

Doğru Cevap: D

Soru 105

Modernitenin tanımını yaparak sanatla arasındaki ilişkiye ilk değinen Fransız şair aşağıdakilerden hangisidir?

Gustave Flaubert

Honore de Balzac

Baudelaire

Charlotte Bronte

Stendhal

Açıklama:

Modernitenin tanımını yaparak sanatla arasındaki ilişkiye ilk değinen sanatçı Fransız şairi Baudelaire’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 106

Aşağıdakilerden hangisi hikâyedeki zamanın dilsel zamana aktarılmasında kullanılan yöntemlerden değildir?

Özetleme

Sahneleme

Duraklama

Eksilti

Betimleme

Açıklama:

Hikâyedeki zamanın dilsel zamana aktarılması dört biçimde gerçekleştirilir: özetleme, sahneleme, duraklama, eksilti.

Doğru Cevap: E

Soru 107

Aşağıdakilerden hangisi romanın temel tekniklerinden değildir?

Öyküleme

Zamanlama

Özetleme

Gösterme

Betimleme

Açıklama:

Romanın başlıca beş temel tekniği vardır: Öyküleme, özetleme, gösterme (sahneleme), betimleme ve açıklama.

Doğru Cevap: B

Soru 108

Roman kişisinin aklından geçenleri üçüncü tekil kişi anlatıcı tarafından doğrudan, dolaylı ya da serbest dolaylı anlatı kipinde aktarılması yöntemine ne ad verilir?

İç Çözümleme

Bilinç Akışı

İç Konuşma

Üstkurmaca

Metinler Arasılık

Açıklama:

İç çözümleme, roman kişisinin aklından geçenleri üçüncü tekil kişi anlatıcı tarafından doğrudan, dolaylı ya da serbest dolaylı anlatı kipinde aktarılması yöntemidir

Doğru Cevap: A

Soru 109

İç konuşmayı ilk olarak Édouard du Jardin hangi eserinde kullanmıştır?

Kesik Defneler

Madame Bovary

Germinal

Effi Briest

Yevgeni Onegin

Açıklama:

İç konuşmayı ilk olarak Édouard du Jardin Les Lauriers sont coupés (Kesik Defneler, 1887) romanında kullanmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 110

James Joyce, William Faulkner ve Thomas Mann, Andreï Biély, W. B. Yeats, F. S. Fitzgerald, Gertrude Stein, Luigi Pirandello gibi isimler hangi roman türünün temsilcilerindendir?

Natüralist roman

Gerçekçi roman

Modernist roman

Postmodernist roman

Realist roman

Açıklama:

Virginia Woolf, James Joyce, William Faulkner ve Thomas Mann, Andreï Biély, W. B. Yeats, F. S. Fitzgerald, Gertrude Stein, Luigi Pirandello, D. H. Lawrence, Katherine Mansfield, Jaroslav Hašek, Samuel Beckett modernist romanın önde gelen isimleridir.

Doğru Cevap: C

Soru 111

Pastiş tekniği neyi ifade eder?

Önceden var olan farklı bütünlerin parçalarının yeni bir yaratma eyleminde kullanılması.

Roman kuramının kurmacanın içinde tartışılması.

Bir roman kişisinin aklından geçenlerin anlatıcının aracılığına ihtiyaç duymaksızın aktarılması.

Bir sanatçının bütün bir eserini veya onun bir bölümünü alıp üslup bakımından taklit edilmesi.

Bir roman kişisinin aklından geçenlerin anlatıcı tarafından doğrudan, dolaylı ya da serbest dolaylı anlatı kipinde aktarılması.

Açıklama:

Pastiş, bir sanatçının bütün bir eserinin veya bir bölümünün alınıp üslup bakımından taklit edilmesi ve ona benzer bir eser yazılması esasına dayalıdır.

Doğru Cevap: D

Ünite 4

Soru 1

I. Olay örgüsü
II. Toplumsal Kaygı
III. Sanat endişesi
IV. İdeoloji
Amerikan eleştirisine göre yukarıdakilerden hangileri öykünün romana göre eksik kalan yönleridir?

I, II ve III

I, II ve IV

II ve III

II, III ve IV

I, III ve IV

Açıklama:

Özellikle yirminci yüzyılın başlarından itibaren Amerikan eleştirisinde öykünün, romanla kıyaslandığında “olay örgüsünün, toplumsal kaygının ve ideolojinin yokluğu” gibi
nedenlerle üç açıdan zayıflık gösterdiği vurgulanır.
Amerikan eleştirisine göre öyküde sanat kaygısı vardır. Bu yüzden I, II ve IV numaralı maddelerde yer alan ifadeler Amerikan eleştirisine göre eksik bulunmuştur.

Doğru Cevap: B

Soru 2

Öykünün romandan ayrışmasını sağlayan en belirgin nitelik aşağıdakilerden hangisidir?

Kurgu

Olay örgüsü

Sanat kaygısı

Kısalık

Tasvirler

Açıklama:

Türü tanımlayan başlıca nitelik olan “kısalık” öncelikle öykünün, örneğin romandan ayrışmasını sağlayan en belirgin nitelik olarak görülmüştür. Belirgin olmasına rağmen bu niteliğin etrafında da bazı tartışmaların hâlâ sürdüğünü söylemek mümkündür. Çünkü hemen ardından bir öykünün ne uzunlukta olması, yaklaşık olarak kaç kelimeden
oluşması gerektiği gibi tartışmalar ve araştırmalar da yürütülmüştür. Bir öyküyü kısa bir romandan ayırma meselesinde kısalık kavramının bir ölçüt olarak yetmediği açıktır. Bu bakımdan “kısalık” öyküyü tanımlarken kullanılan ama tek başına yeterli olmayan bir tasnif ölçütüdür.
Öykünün romandan ayrışmasını sağlayan en belirgin nitelik kısalığıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 3

Aşağıdakilerden hangisi öykünün romana göre kısa oluşu sayesinde elde edilen niteliğe yönelik neticelerden biridir?

Estetik etkiyi çoğaltmak

Tasvirleri daha detaylı bir hale getirmek

Daha fazla eser vermek

Daha fazla sayıda okura ulaşmak

Yayımlanmasını kolaylaştırmak

Açıklama:

Öykünün kısa oluşunun onun ayırıcı niteliği olarak algılanmayışının yanında bir zorunluluk, hatta bir yetersizlik olarak görüldüğü de vakidir. Bu durum türün, roman karşısındaki konumuyla ilişkilendirilmiş; öykünün romanın büyüklüğüne ve tamamlanmışlığına karşın eksik sayılmasına
yol açmıştır. Oysa bunun bir eksiklikten ziyade öykünün yapısal bir unsuru olarak kabul edilmesi gerekir. Nitekim öykünün kısa olmasına iki temel sebep bulunmaktadır. İlki malzemenin kendisinin dar bir kapsama sahip oluşu, diğeri ise malzemenin genişleme imkânına rağmen estetik etkiyi çoğaltmak adına kısaltılmasıdır.
Kısa öyküde malzeme genişleyebileceği halde kısa tutulmuştur. Bunu sebebi estetik etkiyi arttırmaktır.

Doğru Cevap: A

Soru 4

"James Cooper Lawrence'a ait öykü tasnifine göre öyküler içerik olarak şöyle tasnif edilir:
1. Gerçek öyküler
2. ..........."
Yukarıdaki bilgi notunda ........... ile gösterilen yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

Tarihî öyküler

Ahlâkî yönden eğitici öyküler

Duygusal öyküler

Kahramanlık öyküleri

Hayalî öyküler

Açıklama:

James Cooper Lawrence’a ait bir öykü tasnifinden de söz etmek gerekir. Buna göre öyküler içerik ve tür olarak iki ayrı tasnif başlığı altında düşünülmektedir:
Öncelikle içerik olarak:
A. Gerçek öyküler
B. Hayalî öyküler
İkincisi tür olarak:
A. Tarihî olarak anlatılanlar
B. Duygulara bağlı olarak (dramatically) anlatılanlar
C. Ahlaki yönden eğitici olarak anlatılanlar
(Lawrence, 1917, s. 276).
Boş bırakılan yere "Hayalî öyküler" ifadesi getirilmelidir.

Doğru Cevap: E

Soru 5

Türk öyküsü geleneksel unsurlarla bağını hangi yazardan sonra daha hızlı bir şekilde koparmıştır?

Samipaşazade Sezai

Recaizade Mahmud Ekrem

Halid Ziya

Şemseddin Sami

Ömer Seyfettin

Açıklama:

Türk romanının da kurucu ismi olarak kabul edilen Halid Ziya, Batı edebiyatlarında önemli mesafeler katetmiş öyküyü kısmen Samipaşazade Sezai’den gelen eklerle temellendirme işini üstlenir. Türk öyküsü Halid Ziya’yı takip eden yıllarda geleneksel unsurlarla bağını zamanla koparacaktır.

Doğru Cevap: C

Soru 6

Günlük hayattan kesitleri ve kahramanların duygu durumlarını ön plana alan öykü türüne verilen isim aşağıdakilerden hangisidir?

Olay öyküsü

Durum öyküsü

Kahramanlık öyküsü

Ahlâkî öykü

Gündelik öykü

Açıklama:

Günlük hayattan kesitleri ve kahramanların duygu durumlarını ön plana alan öykü türüne durum öyküsü adı verilir.
Günlük hayattan kesitleri ve kahramanların duygu durumlarını ön plana alan öykü türüne "durum öyküsü" adı verilir.

Doğru Cevap: B

Soru 7

20. yüzyılın sonlarında örnekleri ortaya konan, short-short story olarak adlandırılan biçime Ramazan Korkmaz ve Mutlu Deveci’nin önerdiği terim aşağıdakilerden hangisidir?

Kısa öykü

Karakter öyküsü

Küçürek öykü

Tematik öykü

Durum öyküsü

Açıklama:

Kısa öykünün küçülme eğilimi zamanla modern kabul edilen durum öyküsünün gelenekselleşmesine yol açacaktır. Bu noktada ortaya çıkan ve öykü yazarına yeni anlatım olanakları sağlayan biçim ise “küçürek öykü”dür. “Öncelikle küçürek öykülerin bir hikmeti nakletme, bir düşünceyi vülgarize ederek anlaşılır kılma (Sadi’nin veya Mevlana’nın Mesnevi’sindeki meseller biçimiyle), birilerine ders/öğüt verme gibi görünür amacı ve işlevi yoktur. Zaten tezli bir yaklaşım oluşturup sürdürebilecek hacim ve zamana da sahip olmayan küçürek öyküler, bir bakıma anlatı kişilerinin zamansızlık ve yurtsuzluk sorunlarının metinleşmesi gibidir”.
20. yüzyılın sonlarında örnekleri ortaya konan, short-short story olarak adlandırılan biçime Ramazan Korkmaz ve Mutlu Deveci’nin önerdiği terim küçürek öyküdür.

Doğru Cevap: C

Soru 8

"Alegorik bir temele dayanan bu tür öykülerde yazarın temel amacının okurun ahlaki algılarında belirli bir etki yaratmak, onu zenginleştirmek olduğunu ileri sürmektedir. Bu tür öykülerde yazar bir öngörü ya da ön yargıyla işe başlar. Okuyucuya ulaştırılmak istenen mesaj olarak da değerlendirilebilecek bu ön kabule göre öykünün içeriği belirlenir. Öykünün ilerleyişi ve özellikle de sonu bu “tezi” kanıtlamak üzere düzenlenir. Çeşitli sembolik kullanımlar okurun mesaj aldığından emin olunmasını sağlayacak diğer unsurlar olarak karşımıza çıkar."
Yukarıda tanımı verilen öykü türü aşağıdakilerden hangisidir?

Küçük öykü

Ahlakî öykü

Karakter öyküsü

Tematik öykü

Durum öyküsü

Açıklama:

Alegorik bir temele dayanan bu tür öykülerde yazarın temel amacının okurun ahlaki algılarında belirli bir etki yaratmak, onu zenginleştirmek olduğunu ileri sürmektedir. Bu tür öykülerde yazar bir öngörü ya da ön yargıyla işe başlar. Okuyucuya ulaştırılmak istenen mesaj olarak da değerlendirilebilecek bu ön kabule göre öykünün içeriği belirlenir. Öykünün ilerleyişi ve özellikle de sonu bu “tezi”
kanıtlamak üzere düzenlenir. Çeşitli sembolik kullanımlar okurun mesaj aldığından emin olunmasını sağlayacak diğer unsurlar olarak karşımıza çıkar.
Tanımı verilen öykü çeşidi Stroud'un belirttiği tematik öyküdür.

Doğru Cevap: D

Soru 9

"Genel anlamda duygu durumlarını ve hayalleri şiir ahengini muhafaza ederek düz yazı olarak ifade eden tür. Türk edebiyatında Halit Ziya ve Mehmet Rauf tarafından kaleme alınmış örnekleri bulunmaktadır."
Yukarıda tanımı verilen türün adı aşağıdakilerden hangisidir?

Küçürek öykü

Kısa öykü

Duygusal öykü

Mensur şiir

Sanatlı öykü

Açıklama:

Genel anlamda duygu durumlarını ve hayalleri şiir ahengini muhafaza ederek düz yazı olarak ifade eden tür. Türk edebiyatında Halit Ziya ve Mehmet Rauf tarafından kaleme alınmış örnekleri bulunmaktadır.
Tanımı verilen türün adı mensur şiirdir.

Doğru Cevap: D

Soru 10

"Babalar ve Oğullar" romanının yazarı aşağıdakilerden hangisidir?

Tolstoy

Gogol

Edgar Allan Poe

Çehov

Turgenyev

Açıklama:

Ivan Turgenyev
19. yüzyıl Rus şair ve yazarı. Babalar ve
Oğullar romanını yazmıştır.
"Babalar ve Oğullar" romanının yazarı İvan Turgenyev'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 11

19. yüzyıldan itibaren gelenekten uzak, modern ve müstakil bir alan olarak değerlendirilen edebiyat türü aşağıdakilerden hangisidir?

Destan

Roman

Şiir

Kısa Öykü

Hikaye

Açıklama:

Kısa öykü iki yüzyıldan biraz daha uzun geçmişiyle edebiyat tarihinde kısmen genç bir tür olarak görülmektedir.

Doğru Cevap: D

Soru 12

Kısa öykünün diğer yakın ve benzer türlerle arasındaki ayrım noktası aşağıdakilerden hangisidir?

Uzunluk

Kısalık

Ağdalı dil

Hicivlere yer verme

Düz anlatım

Açıklama:

Kısa öyküyü tanımlama çabalarının en başında türün sınırlarının belirlenmesi ve diğer yakın ve benzer türlerle aralarındaki ayrım noktalarının tespiti gelir. Burada boyut yani “kısa”lık türün belirleyici niteliğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 13

Kısa öykü, kısa olması bakımından aşağıdaki hangi edebiyat türünden ayrılır?

Şiir

Destan

Roman

Masal

Tiyatro

Açıklama:

Öykü, kısa olması bakımından romandan ayrılırken yine kısa olması yönüyle başka anlatılara yaklaşır. Öykü kuramcılarının bu açıdan ilk vurguladıkları noktalardan biri kısa öykünün, kısa olan diğer türlerden ayrılmasının gerekliliğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 14

Kısa öykü, hangi açılardan bir edebi tür olarak zayıf bulunmamıştır?

Olay örgüsünün varlığından

Toplumsal kaygının var oluşundan

İdeolojinin mevcudiyetinden

İçsel olayların her zaman anlatılışından

Sezgi, alışkanlık ve bilinçli tercihi kullanmasından

Açıklama:

Türü tanımlayan başlıca nitelik olan “kısalık” öncelikle öykünün, örneğin romandan ayrışmasını sağlayan en belirgin nitelik olarak görülmüştür. Kısa bir olayın veya kesitin de sunumu kısa olabilmektedir. Yazarın tercihlerini ise sezgi, alışkanlık, bilinçli tercih ya da bunların birleşiminin yönlendirdiği düşünülmektedir. Yazar, olayların ve kahramanının gelişiminin tamamlandığını düşündüğü noktada öyküyü sonlandırır. Özellikle yirminci yüzyılın başlarından itibaren Amerikan eleştirisinde öykünün, romanla kıyaslandığında “olay örgüsünün, toplumsal kaygının ve ideolojinin yokluğu” gibi nedenlerle üç açıdan zayıflık gösterdiği vurgulanır.

Doğru Cevap: E

Soru 15

Kısa öyküde yazarın anlatmak istediklerini, anlatmayı tercih ettiklerini metne yansıtma sürecindeki tutumu nasıl adlandırılmaktadır?

Tasarruf

Uzunluk

Yoğunluk

Çabukluk

Karmaşıklık

Açıklama:

Öykü tanımlamalarında sıklıkla karşımıza çıkan kavramlardan bir diğeri “ekonomi” ya da “tasarruf”tur. Farklı bir disipline ait bir terimin bir edebî tür için kullanılıyor oluşu öncelikle öykü kuramlarına uzak okur için ilginç gelebilmektedir. Burada kastedilen öykü türünün kısalığına sebep olarak gösterilen, yazarın anlatmak istediklerini, anlatmayı tercih ettiklerini metne yansıtma sürecindeki tutumudur.

Doğru Cevap: A

Soru 16

Aşağıdakilerden hangisi kısa öyküde tasarruf ilkesiyle ulaşılmaya çalışılanlardan biri değildir?

gereksiz ayrıntılardan uzak durmak

daha çok ayrıntıya ve detaya yer vermek

ihtiyaca karşılık gelecek şekilde hareket etmek

konuyla ilgisiz sahneleri kurguya dahil etmemek

öykünün yoğun etkisini azaltacak sahneleri kurguya dahil etmemek

Açıklama:

Tasarruf ilkesi bu bakımdan ilk adımda öykü yazarının, konu ve sahne seçimlerinden başlamak üzere, “gereksiz ayrıntılardan uzak durmak”, “ihtiyaca karşılık gelecek şekilde hareket etmek” eylemlerinde kendisini göstermektedir. Bununla ifade edilmeye çalışılan ilk şey yazarın zihninde tasarladığı, okura ulaştırmak istediği duygu veya düşünceye uygun düşecek bir konuyu, öyküye taşıma eylemidir. Bu da ilginç ancak konuyla ilgisiz ve öykünün yoğun etkisini azaltacak sahnelerin kurguya dâhil edilmemesi gerekliliğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 17

Aşağıdakilerden hangisi kısa öykünün geleneksel hikâyeden ayrılmasına yol açan yönlerden biri değildir?

toplumların sosyal anlamda değişmesi

toplumların ekonomik anlamda değişmesi

estetik beğenilerin değişmesi

insanların okuma alışkanlıklarının aynı kalması

toplumsal kaygıların yansıtılmaması

Açıklama:

Geleneksel hikâyeyle öykü arasındaki farkları birkaç noktada toplamak mümkündür. Bu farkların kaynağında da insanın değişimi yatar. Toplumlar sosyal ve ekonomik anlamda değiştikçe, geleneksel toplum işleyişi yerini modern olana bıraktıkça insanı ve toplumu anlatan edebiyatın da biçim ve içerik olarak dönüşümü kaçınılmazdır. Bu dönüşüm neticesinde insanların okuma alışkanlıklarına bağlı olarak türlerin boyutları, toplumsal kaygılara göre eserlerin içerikleri, estetik beğenilere göre de anlatım üslupları değişmektedir. Geleneksel hikâyeyle öykü arasında da bu türden bir ayrışma söz konusudur.

Doğru Cevap: D

Soru 18

Aşağıdakilerden hangisi küçürek öykü terimiyle anlatılmak istenilenlerden biridir?

birden çok sahneyi anlatmak

birden çok insani durumu konu edinmek

içerik olarak ana fikri çağrıştırmak

metnin bir yoğunluğa sahip olmayışından

metnin bir çarpıcılığı olmayışından

Açıklama:

Bu da Batılı literatürde “short-short story” olarak yerleşen, bizde ise “küçürek öykü” terimiyle karşılanan yeni bir anlatıya kapı aralamıştır. Bu öyküler, öykünün günlük hayatın kesitlerden yola çıkmasına karşılık olarak tek bir sahneyi ya da insani durumu konu edinen kısa paragraflar şeklinde kurgulanmaktadır. İçerik olarak da bir kısa öykünün ana fikrini çağrıştırmaktadır. Bu açıdan yaklaşıldığında kısa öykünün yoğunluğunun daha da arttığını ifade etmek gerekir.

Doğru Cevap: C

Soru 19

Kısa öyküde yazarların anlatmaya, okurların ve eleştirmenlerin çözümlemeye çalıştığı meselelerin merkezinde ne vardır?

kozmos

akıl

düşünce

insan

tabiat

Açıklama:

Öykü yazarları ve eleştirmenleri, öykünün hep bir meselesi olduğu konusunda ısrarcıdırlar. Yazarların anlatmaya, okurların ve eleştirmenlerin çözümlemeye çalıştığı meselelerin merkezinde toplumsal ve bireysel bütünlüğüyle insan vardır. Öykü, insanı insana anlatmaya çalışan, onun kendisini tanıma ve tanımlama sürecine farklı bakış açılarıyla yardımcı olan bir edebî türdür.

Doğru Cevap: D

Soru 20

Kısa öykünün en temel sorunlarının başında ne gelmektedir?

tarihi olarak anlatılması

duygulara bağlı olarak anlatılması

gerçeğe dayanıp dayanmaması

bir kurama dayalı olması

kuramsal yaklaşımın yokluğu

Açıklama:

Sonuç olarak ifade etmek gerekirse öykünün en temel sorunlarının başında türe özgü kapsamlı kuramsal yaklaşımların yokluğu gelmektedir. Türün şiir ve roman kadar ilgi görmemesi, sınırlarının belirsiz olarak nitelendirilmesi kuramsal yaklaşımlara girişilmemesinin ana sebepleridir.

Doğru Cevap: E

Soru 21

Aşağıdakilerden hangisi 19. yüzyıl Amerikan roman-öykü yazarı, edebiyat eleştirmeni ve kısa öykünün ilk tanımlayıcılarından biridir?

Turgenev

Edgar Allan Poe

Gogol

Balsac

Tolstoy

Açıklama:

Edgar Allan Poe, 19. yüzyıl Amerikan roman-öykü yazarı, edebiyat eleştirmeni ve kısa öykü türünün ilk tanımlayıcılarındandır. Doğru cevap B’dir.

Doğru Cevap: B

Soru 22

Aşağıdakilerden hangisi kısa öykünün tanımlarından biridir?

Anlatıcı her zaman her şeyi bilir

Görüş alanı genellikle kişilerin dış görünüşlerine ulaşamaz

Belirgin bir sonuç vardır

Gözlemleri nesneldir

Görülemez ve duyulamaz olana yöneliktir

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 23

Bir öykünün kısa olması için kaç temel sebep bulunmaktadır?

İki

Üç

Dört

Beş

Altı

Açıklama:

Bir öykünün kısa olmasına iki temel sebep bulunmaktadır. İlki malzemenin kendisinin dar bir kapsama sahip oluşu, diğeri ise malzemenin genişleme imkânına rağmen estetik etkiyi çoğaltmak adına kısaltılmasıdır. Doğru cevap A’dır.

Doğru Cevap: A

Soru 24

Farklı bir disipline ait fakat öykü tanımlamalarında sıklıkla karşımıza çıkan terim aşağıdakilerden hangisidir?

Denklem

Düzlem

Anahtar

Küme

Ekonomi

Açıklama:

Öykü tanımlamalarında sıklıkla karşımıza çıkan kavramlardan biri “ekonomi” ya da “tasarruf”tur. Farklı bir disipline ait bir terimin bir edebî tür için kullanılıyor oluşu öncelikle öykü kuramlarına uzak okur için ilginç gelebilmektedir. Burada kastedilen öykü türünün kısalığına sebep olarak gösterilen, yazarın anlatmak istediklerini, anlatmayı tercih ettiklerini metne yansıtma sürecindeki tutumudur. Doğru cevap E’dir.

Doğru Cevap: E

Soru 25

Öyküler içerik olarak kaç ayrı başlık altında düşünülmektedir?

İki

Üç

Dört

Beş

Altı

Açıklama:

Öyküler içerik olarak iki ayrı tasnif başlığı altında düşünülmektedir:
A. Gerçek öyküler
B. Hayalî öyküler
Doğru cevap A’dır.

Doğru Cevap: A

Soru 26

Öykülerde anlatılanlar tür olarak kaç ayrı başlık altında düşünülmektedir?

İki

Üç

Dört

Beş

Altı

Açıklama:

Öykülerde anlatılanlar tür olarak üç ayrı başlık altında düşünülmektedir;
A. Tarihî olarak anlatılanlar
B. Duygulara bağlı olarak (dramatically) anlatılanlar
C. Ahlaki yönden eğitici olarak anlatılanlar
Doğru cevap B’dir.

Doğru Cevap: B

Soru 27

Kısa öyküler için aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Bu türe özgü kapsamlı kuramsal yaklaşımlar eksiktir

Şiir ve roman kadar ilgi görmemektedir

Sınırlarını belirsiz olarak nitelendirilir

Öyküler türe özgü metotlarla çözümlenmektedir

Öyküler türe romana öykünerek uyarlanan şahsi yaklaşımlarla çözümlenmektedir

Açıklama:

Öyküler türe özgü metotlarla değil; romana öykünerek uyarlanan şahsi yaklaşımlarla çözümlenmektedir. Doğru cevap D’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 28

Hangi yüzyıldan itibaren yazılı edebiyatta hikâyelere rastlamak mümkündür?

13. Yüzyıl

14. Yüzyıl

15. Yüzyıl

16. Yüzyıl

17. Yüzyıl

Açıklama:

15. yüzyıldan itibaren yazılı edebiyatta da hikâyelere rastlamak mümkündür. Doğru cevap C’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 29

Aşağıdakilerden hangisi Türk romanının kurucu ismi olarak kabul edilmiştir?

Ahmet Hamdi Tanpınar

Memduh Şevket Esendal

Yakup Kadri Karaosmanoğlu

Reşat Nuri Gültekin

Halid Ziya Uşaklıgil

Açıklama:

Halid Ziya, Türk romanının kurucu ismi olarak kabul edilir. Doğru cevap E’dir.

Doğru Cevap: E

Soru 30

Hangi dönem sonrası olaydan ve kronolojiden tümüyle uzaklaşılmış öykülere “izlenimler” hâkim olmaya başlamıştır?

1930 ve sonrası

1940 ve sonrası

1950 ve sonrası

1960 ve sonrası

1970 ve sonrası

Açıklama:

Dramatik değişimin 1960’larda başladığı ifade edilmektedir. Olaydan ve kronolojiden tümüyle uzaklaşılan bu dönem ve sonrası öykülere “izlenimler” hâkim olmaya başlar. Doğru cevap D’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 31

'' Malzemenin kendisinin dar bir kapsama sahip oluşu'' aşağıdakilerden hangisiyle ilgilidir?

Olay örgüsü.

Mekan.

Zaman.

Roman.

Kısa öykü.

Açıklama:

Kısa öykü. Cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 32

Aşağıdakilerden hangisi içerik bağlamında öyküyle ilintilidir?

Gerçek öykü.

Tarihi olarak anlatılanlar.

Duygulara bağlı olarak anlatılanlar.

Ahlaki yönden eğitici olarak anlatılanlar.

Kısa öykü.

Açıklama:

Gerçek öykü. Cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 33

Kısmen gerçekçi anlatılarla oluşturulan seyirlik gelenek aşağıdakilerden hangisidir?

Roman.

Meddah.

Şiir.

Hikaye.

Kısa hikaye.

Açıklama:

Meddah. Cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 34

''Günlük hayattan kesitleri ve kahranın duygu durumlarını ön plana alan'' cümlesi aşağıdakilerden hangisiyle ilişkilidir?

Olay öyküsü.

Şiir.

Roman.

Durum öyküsü.

Geleneksel hikaye.

Açıklama:

Durum öyküsü. Cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 35

Anlatı kişilerinin zamansızlık ve yurtsuzluk sorunlarının metinleşmesi gibidir' cümlesi aşağıdakilerden hangisiyle ilintilidir?

Küçülerek öykü.

Olay öyküsü.

Durum öyküsü.

Geleneksel hikaye.

Şiir.

Açıklama:

Küçülerek öykü. Cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 36

...'Bir başı, ortası ve sonu olan kayda değer bir süre okuyucuyu alternatif bir dünyaya odaklayan bütünlüklü bir yapıdır.' cümlesi hangisiyle ilgilidir?

Şiir.

Küçülerek öykü.

Geleneksel hikaye.

Roman.

Durum öyküsü.

Açıklama:

Roman . Cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 37

Şiir ahengini muhafaza ederek düz yazı olarak ifade eden tür aşağıdakilerden hangisidir?

Şiir.

Hikaye.

Mensur şiir.

Roman.

Durum öyküsü.

Açıklama:

Mensur şiir. Cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 38

Anlatıcı, dinleyici kavramları aşağıdakilerden hangisiyle ilişkilidir?

Geleneksel hikaye.

Kısa öykü.

Şiir.

Zaman .

Mekan.

Açıklama:

Geleneksel hikaye. Cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 39

Aşağıdakilerden hangisi 19 yy. Amerikan roman- öykü yazarıdır.

Gogol.

Edgar Allan Poe.

Turgenyev.

Tolstoy.

Dostoyevski.

Açıklama:

Edgar Allan Poe. Cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 40

''Palto'' eseri aşağıdakilerden hangisine aittir?

Gogol.

Tolstoy.

Edgar Allan Poe.

Turgenyev.

Dostoyevski.

Açıklama:

Gogol . Cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 41

Aşağıdaki yazarlardan hangisi kısa öykünün bir tür olarak ilk tanımlayıcılarından biridir?

Balzac

Edgar Allan Poe

Thomas Moore

Cervantes

William Shakespeare

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 42

Kısa öyküye dair aşağıda ifade edilen özelliklerden hangisi yanlıştır?

İçsel olaylar anlatılamaz.

Anlatıcı sonuç çıkarmaktan kaçınır.

Anlatıcının gözlemleri nesneldir; görülebilir ve duyulabilir olana yöneliktir.

Okurun büyük bir rolü yoktur.

Anlatıcı her zaman her şeyi bilmez.

Açıklama:

Kısa öyküde anlatılamayanlar içsel olaylardır.Anlatıcı her zaman her şeyi bilmez; görüş alanı genellikle ancak kişilerin dış görünüşlerine ulaşabilir; gözlemleri nesneldir; görülebilir ve duyulabilir olana yöneliktir; sonuç çıkarmaktan kaçınır. Belirtileri saptar ama tanı koymaktan kaçınır (…) kısa öykü anlatıcısı, dünyasının tüm yapı taşlarını taşıyıp binayı okurun önünde kurarak (…) dünyayı dolaysız değil dolaylı olarak yorumlar.” (Neuse, 1990, s. 45).
Kısa öyküde bu anlatıcı ana noktaları, temeli kurduktan sonra işin önemli kısmını okura devreder. Bu nedenle kısa öyküye dair araştırmalarda okurun yerinden ve öneminden sıklıkla söz edilir. Kısa öykü tanımlarındaki temel kavramlar da örneğin tek etki, öykü-okur ilişkisinin önemini gözler önüne serer.

Doğru Cevap: D

Soru 43

James Cooper Lawrence tarafından yapılan öykü tasnifine göre "kısa öykü" hangi sınıflama içerisinde yer almaktadır?

Ahlaki yönden eğitici olarak anlatılanlar

Tarihî olarak anlatılanlar

Hayali öyküler

Duygulara bağlı olarak (dramatically) anlatılanlar

Gerçek öyküler

Açıklama:

Tanımların yetersizliği düşüncesi geçerliliğini korumakla birlikte James Cooper Lawrence’a ait bir öykü tasnifinden de söz etmek gerekir. Buna göre öyküler içerik ve tür olarak iki ayrı tasnif başlığı altında düşünülmektedir:
Öncelikle içerik olarak:
A. Gerçek öyküler
B. Hayalî öyküler
İkincisi tür olarak:
A. Tarihî olarak anlatılanlar
B. Duygulara bağlı olarak (dramatically) anlatılanlar
C. Ahlaki yönden eğitici olarak anlatılanlar (Lawrence, 1917, s. 276). İkinci sınıflamanın içerisinde yer alan “duygulara bağlı olarak (dramatically) anlatılanlar” bizim kısa öykü olarak nitelediğimiz edebî türe, anlatım biçimine denk gelmektedir.

Doğru Cevap: D

Soru 44

Türk öyküsünü temellendirme işini üstlenen yazar aşağıdakilerden hangisidir?

Orhan Pamuk

Namık Kemal

Halid Ziya Uşaklıgil

Recaizade Mahmut Ekrem

Tevfik Fikret

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 45

Hikaye anlatıcısı tarafından seyircilere sunulan kısmen gerçekçi anlatılarla oluşan seyirlik geleneğe ne ad verilmektedir?

Meddahlık

Kısa öykü

Ortaoyunu

Taklit

Lirik anlatım

Açıklama:

Meddah adı verilen hikaye anlatıcısı tarafından seyircilere sunulan kısmen gerçekçi anlatılarla oluşan seyirlik geleneğe meddahlık denilmektedir.

Doğru Cevap: A

Soru 46

Günlük hayattan kesitleri ve kahramanların duygu durumlarını ön plana alan öykülere ne ad verilmektedir?

Lirik öykü

Durum öyküsü

Olay öyküsü

Şövalye öyküsü

Küçürek öykü

Açıklama:

Günlük hayattan kesitleri ve kahramanların duygu durumlarını ön plana alan öykülere durum öyküsü denilmektedir.

Doğru Cevap: B

Soru 47

Belirli bir sürede gerçekleşen olayın kurgu içerisindeki süresine ne ad verilmektedir?

Vaka zamanı

Anlatma zamanı

İç zaman

Okuma zamanı

Dış zaman

Açıklama:

Bu bakımdan zaman söz konusu olduğunda vaka zamanı, anlatma zamanı ve okuma zamanı kavramlarını açıklamak gerekir. Vaka zamanı öyküde anlatılan olayın meydana geliş zamanını ve süresini ifade etmek amacıyla kullanılmaktadır. Anlatma zamanı ise belirli bir sürede gerçekleşen olayın kurgu içerisindeki süresidir. Vaka zamanıyla anlatma zamanı örneğin tarihî romanlarda oldukça belirgindir. Okuma zamanıyla kastedilen ise öykü metnini okurun okuduğu zaman ve süredir.

Doğru Cevap: B

Soru 48

Kısa öykünün kendi özgün formunu bulduğu dönem aşağıdakilerden hangisidir?

16. yüzyılın sonu

17. yüzyılın sonu

18. yüzyılın sonu

19. yüzyılın sonu

20. yüzyılın sonu

Açıklama:

Kısa öykünün kritik dönüşüm tarihi olarak birçok araştırmacı 19. yüzyılın sonunu işaret etmektedir. Bu tarih türün kendi özgün formunu bulduğu dönemi genel sınırlarıyla ifade eder.

Doğru Cevap: D

Soru 49

Olaydan ve kronolojiden tümüyle uzaklaşıldığı, öykülere “izlenimlerin” hakim olmaya, giderek bilinçaltının açığa çıkmaya başladığı ve metinlerin kısaldığı dönem aşağıdakilerden hangisidir?

1920'li yıllar

1930'lu yıllar

1940'lı yıllar

1950'li yıllar

1960'lı yıllar

Açıklama:

Olaydan ve kronolojiden tümüyle uzaklaşılan bu dönem ve sonrası öykülere “izlenimler” hâkim olmaya başlar. Bilinçaltı açığa çıkmaya, metinler kısalmaya başlar. Zaman, sahne ve bakış açısındaki geçişler belirsizleşir. Öykü kahramanları bir önceki dönemin sıradanlığından marjinalliğe doğru evrilirler.

Doğru Cevap: E

Soru 50

20. yüzyılın sonlarında örnekleri ortaya konan, short-short story olarak adlandırılan biçime Ramazan Korkmaz ve Mutlu Deveci’nin önerdiği terim aşağıdakilerden hangisidir?

Lirik öykü

Kısa öykü

Küçürek öykü

Durum öyküsü

Olay öyküsü

Açıklama:

20. yüzyılın sonlarında örnekleri ortaya konan, short-short story olarak adlandırılan biçime Ramazan Korkmaz ve Mutlu Deveci’nin önerdiği terim küçürek öyküdür.

Doğru Cevap: C

Soru 51

Kısa öyküyü “bir oturuşta okunabilecek uzunlukta” olarak tanımlayan yazar ve edebiyat eleştirmeni aşağıdakilerden hangisidir?

Edgar Allan Poe

Brander Matthews

Ivan Turgenyev

Nikolay Vasilyeviç Gogol

Frank O’Connor

Açıklama:

Kısa öykü en genel-geçer ifadesini Edgar Allan Poe’da bulur. Poe, yaptığı tanımda "kısa öykünün bir oturuşta okunabilecek uzunlukta" olduğunu ifade etmiştir. Doğru cevap A’dır.

Doğru Cevap: A

Soru 52

Aşağıdakilerden hangisi modern öykünün ortaya çıkışıyla birlikte artış göstermiştir?

Verilen mesajın açıklığı

Öykünün uzunluğu

Konuları geniş çerçevede ele alma eğilimi

Yazarın metindeki doğrudan varlığı

Öykünün yoğunluğu

Açıklama:

Öykünün geleneksel olandan küçürek öyküye doğru değişiminin, eserden çıkarılacak hayat dersini okurun sorumluluğu olarak görmeyen ve bu nedenle mesajı açıklıkla ortaya koyan geleneksel hikayeden hem mesajı hem de doğrudan yazarın varlığını giderek geri plana çeken modern öyküye doğru olduğu söylenebilir. Buna ek olarak, özellikle 19. yüzyıl sonrası modern öykü hayatın tamamını ele almak ve metne yansıtmak kaygısından uzak durmuş; bu geniş çerçeve yerine insanın gündelik hayatının herhangi bir anından doğan kesitlere yer verilmesi tercih edilmiştir. Ayrıca bu süreçte okurun daha kısa metinlere yönelmesi, çarpıcılığından ve yoğunluğundan dolayı aforizmatik ifadeleri tercih etmesi nedeniyle kısa öykü daha da kısalmıştır. Bu da Batılı literatürde “short-short story” olarak yerleşen, bizde ise “küçürek öykü” terimiyle karşılanan yeni bir anlatıya kapı aralamıştır. Bu çerçevede kısa öykünün yoğunluğunun daha da arttığı ifade edilebilir. Doğru cevap E’dir.

Doğru Cevap: E

Soru 53

Kısa öykü olarak adlandırılan türün Lawrence tarafından yapılan tasnifteki karşılığı aşağıdakilerden hangisidir?

Gerçek öyküler

Tarihi olarak anlatılanlar

Hayali öyküler

Duygulara bağlı olarak anlatılanlar

Ahlaki yönden eğitici olarak anlatılanlar

Açıklama:

James Cooper Lawrence öyküleri içerik olarak "gerçek" ve "hayali"; tür olarak ise "tarihi olarak anlatılanlar", "duygulara bağlı olarak anlatılanlar" ve "ahlaki yönden eğitici olarak anlatılanlar" biçiminde tasnif etmiştir. Bunlardan duygulara bağlı olarak anlatılanlar kısa öykü olarak nitelediğimiz edebi türe denk gelmektedir. Doğru cevap D’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 54

Aşağıdakilerden hangisi Türk edebiyatında hikâyenin konumuna ilişkin yanlış bir ifadedir?

Yazılı edebiyatta hikâyelere 15. yüzyıldan itibaren rastlanır.

Modern Türk edebiyatının ilk adımları çevirilerle atılmıştır.

Türk edebiyatında temel tür hikayedir.

Tanzimat Dönemi metinlerinin merkezi kaygısı Batı-Doğu sentezi bir toplumdur.

Modern öyküye geçiş romantizmden realizme yönelimle gerçekleşmiştir.

Açıklama:

Türk edebiyatı söz konusu olduğunda, uzun bir sözlü geleneğin ardından 15. yüzyıldan itibaren yazılı edebiyatta da hikâyelere rastlamanın mümkün olduğu söylenebilir. Bu çerçevede, halk edebiyatında sözlü gelenek devam ederken divan edebiyatında bu edebiyatın niteliklerine uygun olarak mensur ve manzum hikâyeler kaleme alınmıştır. Modern Türk edebiyatının ilk adımları geleneksel hikâye anlayışıyla Batılı örneklerin harmanlanmasıyla atılmıştır. Buna ek olarak, özellikle Tanzimat Dönemi metinlerinde yazarların merkezi kaygısı yeni ve mümkün olduğunca özgün bir insan tipi ve Batı-Doğu sentezinden oluşan bir toplum vücuda getirmek olmuştur. Geleneksel hikâyeden modern öyküye geçiş ise Türk edebiyatının romantizmden realizme yönelmesiyle birlikte gözlemlenmiştir. Buna ek olarak, temel tür hikaye değil romandır, fakat süreç içerisinde hikâye de türe özgü niteliklerini bulmaya başlamıştır.Doğru cevap C’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 55

Olay örgüsüne ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğru değildir?

Olay örgüsü bir ya da birkaç çatışmadan meydana gelir.

Zaman ve mekan algısı belirsizdir.

Olay öyküsü geleneksel anlatıya benzerlik gösterir.

Kurgu, başlangıç, gelişme ve bitiş bölümlerinden oluşur.

Olay örgüsü okurun merakını gideren cevaplarla bitirilir.

Açıklama:

Olay öyküleri klasik romanın yapılanışına benzer biçimde kurgulanmıştır. Bu yüzden bu öyküler, durum öyküsüne kıyasla daha belirgin bir zaman ve mekân algısına sahip görünmektedir. Bu çerçevede, mekân çoğunlukla giriş bölümünden itibaren ana hatlarıyla resmedilir. Doğru cevap B’dir.

Doğru Cevap: B

Soru 56

Aşağıdakilerden hangisi "belirli bir sürede gerçekleşen olayın kurgu içerisindeki süresini" ifade eder?

Vaka zamanı

Anlatma zamanı

Durum

Okuma zamanı

Açıklama:

"Vaka zamanı", öyküde anlatılan olayın meydana geliş zamanını ve süresini, "anlatma zamanı", belirli bir sürede gerçekleşen olayın kurgu içerisindeki süresini, "okuma zamanı" ise öykü metnini okurun okuduğu zaman ve süreyi ifade eder. Kısa öykünün zaman sınırlaması için öne sürülen “an” kavramı ise bazı kuramcılar tarafından yanıltıcı bulunmakta ve buna karşılık “durum” kavramı önerilmektedir. An, öyküyü, romanla öykü arasında yer alan ve kısalık bakımından türle benzeşen diğerlerinden ayırma amacı güden bir kavram olarak görülmektedir. Ancak öykülerin ele aldıkları zaman “an”dan daha geniş birimlere karşılık gelmektedir. Doğru cevap C’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 57

Modern öyküdeki içerik ve estetik değişimlerden hangisi diğerlerinden farklı bir dönemi nitelendirmektedir?

Öykü kahramanları ayırıcı vasıflara sahiptir.

Öykülere izlenimler hakimdir.

Öykü kronolojiye sadık kalınarak anlatılır.

Olaylar, düşünceler ve temalar açıkça ifade edilir.

Realist bir tutum söz konusudur.

Açıklama:

Modern öyküdeki içerik ve estetik değişimlerin üç önemli tarihi kesitte değiştiğine dair ortak bir kabul bulunmaktadır. Bu değerlendirmeye göre 1920 öncesindeki öykülerde olaylar, düşünceler ve temalar daha açıkça ifade edilir; öykü kahramanları ayırıcı vasıflara sahiptir; genel tutum realisttir; öykünün anlamı, dile getirdiği olayla bağlantılıdır ve bunlar çoğunlukla kronolojiye sadık kalınarak anlatılır. 1920’lerden itibaren olay örgüsü içermeyen öyküler ortaya çıkar. Bu dönemde duygusal karmaşa ve sunumun kısalması öykü yazarlarını sembolik anlatıma yöneltmiş; öykü kahramanları ise ayırıcı niteliklerini yitirerek sıradan insanlara dönüşmüşlerdir. Asıl dramatik değişimin başladığı 1960’larda ise olaydan ve kronolojiden tümüyle uzaklaşılmış; öykülere “izlenimler” hâkim olmaya, bilinçaltı açığa çıkmaya ve metinler kısalmaya başlamıştır. Öykü kahramanlarının bir önceki dönemin sıradanlığından marjinalliğe doğru evrildiği bu dönem, ayrıca öyküde sembolizmin etkin biçimde görüldüğü evre olarak da kabul edilmektedir. Doğru cevap B’dir.

Doğru Cevap: B

Soru 58

Küçürek öykünün ilk örnekleri hangi dönemde ortaya çıkmıştır?

17. yüzyıl başları

18. yüzyıl sonları

19. yüzyıl başları

20. yüzyıl sonları

21. yüzyıl başları

Açıklama:

Kısa öykünün küçülme eğilimi zamanla modern kabul edilen durum öyküsünün gelenekselleşmesine yol açmış; bu noktada öykü yazarına yeni anlatım olanakları sağlayan bir biçim olarak “küçürek öykü” ortaya çıkmıştır. 20. yüzyılın sonlarında örnekleri ortaya konan ve "short-short story" olarak adlandırılan biçime Ramazan Korkmaz ve Mutlu Deveci "küçürek öykü" terimini önermişlerdir. Doğru cevap D’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 59

"İlerleyişi ve sonu yazarın okuyucuya ulaştırmak istediği bir mesaja göre biçimlenen, alegorik bir temele dayanan ve okurun ahlaki algılarında bir etki yaratmak amacı güden" öykü türüne verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?

Küçürek öykü

Novella

Durum öyküsü

Tematik öykü

Minyatür roman

Açıklama:

İlerleyişi ve sonu yazarın okuyucuya ulaştırmak istediği bir mesaja göre biçimlenen, alegorik bir temele dayanan ve okurun ahlaki algılarında bir etki yaratmak amacı güden öykü türü "tematik öykü" olarak adlandırılır. Alegorik bir temele dayanan bu tür öykülerde yazarın temel amacı okurun ahlaki algılarında belirli bir etki yaratmak, onu zenginleştirmektir. Bu tür öykülerde yazar bir öngörü ya da ön yargıyla işe başlar. Okuyucuya ulaştırılmak istenen mesaj olarak da değerlendirilebilecek bu ön kabule göre öykünün içeriği belirlenir. Öykünün ilerleyişi ve özellikle de sonu bu tezi kanıtlamak üzere düzenlenir. Çeşitli sembolik kullanımlar okurun mesaj aldığından emin olunmasını sağlayacak diğer unsurlar olarak karşımıza çıkmaktadır. Doğru cevap D’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 60

Brander Matthews roman ve kısa öykü arasındaki ayrımı, söz konusu türlerin aşağıdaki konulardan hangisine yönelik yaklaşımlarına dayanarak yapmıştır?

Kahramanlık

Yoksulluk

Aşk

Ölüm

Günlük yaşam

Açıklama:

Brander Matthews roman ve kısa öykü arasında her iki türün aşk temasına karşı yaklaşımları üzerinden bir ayrım yapmıştır. Robinson Crusoe gibi aşktan söz etmeyen istisnalar olmakla birlikte, roman türü aşkı ve kadın-erkek ilişkilerini kullanmada ısrarcıdır. Başka bir ifadeyle, öykü aşk olmadan ayakta kalırken romancı istemeden de olsa eserine bir aşk öyküsü yerleştirmek zorundadır. Doğru cevap C’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 61

Aşağıdakilerden hangisi öykü ve şiir arasındaki benzeşmelerden birisi değildir?

Her ikisi de duyguların öznel ifadesidir.

Her ikisinde de kurgusal bir yapı vardır.

Her ikisi de ekonomi ilkesine uyar.

Her ikisinde de sembolik bir dil kullanılır.

Okura hissettirdikleri tek duygu/tek etki vardır.

Açıklama:

Şiirde kurgusal bir yapıdan çoğunlukla uzak durulduğu, bir “olay” anlatan şiirlerin, şiirselliği zedelediği noktasında yaygın ve ortak bir kanı bulunmaktadır. Dolayısıyla öykü, olay anlatmaktan uzaklaştığı, duygu veya insana özgü durumları içerdiği ölçüde şiirin alanına yaklaşmaktadır.

Doğru Cevap: B

Soru 62

Novella ne anlama gelmektedir?

Kısa roman

Uzun roman

Kısa hikaye

Uzun hikaye

Mensur şiir

Açıklama:

Kısa öykü, özellikle Batı literatüründe sadece romandan ayrılan yönleriyle değil; öyküyle roman arasında kalan diğer türlerle ilişkisi bakımından da değerlendirilmiştir. Bunlardan biri de novella (kısa roman) dır. Kısa roman ve uzun öykü arasındaki ayrım çizgileri günümüzde de birçok yönden belirsizdir.

Doğru Cevap: A

Soru 63

Olay örgüsü içermeyen öykülerin ortaya çıkışı hangi yıllarda başlamıştır?

1970’lerde

1960’larda

1940’larda

1930’larda

1920’lerde

Açıklama:

1920’lerden itibaren olay örgüsü içermeyen öyküler ortaya çıkar. Her ayrıntı sanatsal önem kazanmaya ve hiçbir şey tesadüfi olmamaya başlar.

Doğru Cevap: E

Soru 64

Modern öykü tanımlarında kahramanlar nasıl bir değişime uğramıştır?

İyiler ödüllendirilip kötüler cezalandırılır

Kahramanlar hareketsiz (pasif) karakterlere dönüşmüştür

Kahramanlar, örnek alınacak ideale dönüşmüştür

Kahramanlar, ayırıcı niteliklerini yitirmiş, sıradan insanlara dönüşmüşlerdir

Kahraman öykünün sonunda büyük bir dönüşüm yaşar

Açıklama:

Modern öykü tanımlarında değişime uğrayan unsurların başında öykü kahramanları gelir. Bunlar ayırıcı niteliklerini yitirmiş, sıradan insanlara dönüşmüşlerdir. Kalabalıktan ayırt edici niteliklerini kaybederler.

Doğru Cevap: D

Soru 65

Olay örgüsünden çok günlük hayattan kesitleri ve kahramanların duygu durumlarını ön plana alan öykülere ne ad verilir?

Kahramanlık öyküsü

Geleneksel öykü

Gerçek öykü

Durum öyküsü

Hayali öykü

Açıklama:

Olay örgüsünden çok günlük hayattan kesitleri ve kahramanların duygu durumlarını ön plana alan öykülere Durum öyküsü adı verilir.

Doğru Cevap: D

Soru 66

James Cooper Lawrence öyküleri içerik olarak nasıl sınıflamıştır?

Tarihi ve ahlaki öyküler

Duygulara bağlı ve olaylara bağlı öyküler

Gerçek öyküler ve hayali öyküler

Kısa öyküler ve uzun öyküler

Geleneksel ve modern öyküler

Açıklama:

James Cooper Lawrence, öyküleri içerik olarak: A. Gerçek öyküler B. Hayalî öyküler şeklinde sınıflamıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 67

Geleneksel hikaye ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Geleneksel hikâyenin dünya edebiyatlarında gelişimi birbirine benzer bir seyir izlemiştir.

Geleneksel hikâyelerin de temelinde öyküye benzer biçimde “anlatma” isteği yatar.

Hikâye aynı topluluğa ikinci kez anlatıldığında bile her iki icra arasında farklılıklar görülmektedir.

Geleneksel hikaye anlatıcılığında belli bir son ya da olay örgüsü yoktur.

Geleneğin temsilcileri dinleyiciyle etkileşim hâlindedirler.

Açıklama:

Geleneksel hikaye anlatıcılığında belli bir olay örgüsü vardır ve bir sona ulaştırır.

Doğru Cevap: D

Soru 68

Aşağıdakilerden hangisi tematik öykülerin özelliklerinden birisi değildir?

Bu öyküler alegorik bir temele dayanır

Yazarın temel amacı okurun ahlaki algılarında belirli bir etki yaratmaktır

Bu tür öykülerde yazar bir öngörü ya da ön yargıyla işe başlar

Bu öykülerde sembolik kullanımlara yer verilmez

Öykünün içeriği ön kabule göre belirlenir

Açıklama:

Alegorik bir temele dayanan bu tür öykülerde Çeşitli sembolik kullanımlar okurun mesaj aldığından emin olunmasını sağlayacak diğer unsurlar olarak karşımıza çıkar.

Doğru Cevap: D

Soru 69

Küçürek öykü için aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Küçürek öykü örnekleri, 19. Yüzyılın sonlarında ortaya konmuştur

Küçürek öykülerin bir hikmeti nakletme, ders/öğüt verme gibi amacı ve işlevi yoktur

Bu öyküler kendi çağlarının bireyinin kaygılarına odaklanmaktadır

Küçürek öyküler tezli bir yaklaşım oluşturup sürdürebilecek zamana ve hacime sahip değildir

Küçürek öyküler, anlatı kişilerinin zamansızlık ve yurtsuzluk sorunlarının metinleşmesi gibidir

Açıklama:

Küçürek Öykü 20. yüzyılın sonlarında örnekleri ortaya konan, short-short story olarak adlandırılan biçime Ramazan Korkmaz ve Mutlu Deveci’nin önerdiği terimdir.

Doğru Cevap: A

Soru 70

Aşağıdakilerden hangisi kısa öykü türünü ilk tanımlayanlardan biridir ?

James Cooper Lawrence

Frank O’Connor

Ivan Turgenyev

Anton Çehov

Edgar Allan Poe

Açıklama:

Edgar Allan Poe , kısa öykü türünün ilk tanımlayıcılarındandır.

Doğru Cevap: E

Soru 71

Hangisi öykü türünün yapısını oluşturan ana ögelerden birisi değildir?

olay örgüsü

kişiler

mekân

zaman

estetik zevk

Açıklama:

Öykü türünün yapısını oluşturan ana ögeler; olay örgüsü, kişiler, mekân ve zaman kabul edilmektedir.

Doğru Cevap: E

Soru 72

Hangisi öykünün kısa olmasının temel sebeplerinden biridir?

estetik etkiyi çoğaltmak adına kısaltılması

okurun ilgisinin sürekli çekilememesi

yazarın yaratıcılığının sınırlı olması

dilin yetersizliği

yayım sorunları

Açıklama:

Öykünün kısa olmasına iki temel sebep bulunmaktadır. İlki malzemenin kendisinin dar bir kapsama sahip oluşu, diğeri ise malzemenin genişleme imkânına rağmen estetik etkiyi çoğaltmak adına kısaltılmasıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 73

Batılı literatürde “short-short story” olarak yerleşen terimin Türkçe karşılığı nedir?

kısa kısa öykü

kısacık öykü

kısa kısa roman

küçük öykü

küçürek öykü

Açıklama:

Batılı literatürde “short-short story” olarak anılan tür bizde ise “küçürek öykü” terimiyle karşılanmaktadır.

Doğru Cevap: E

Soru 74

Küçürek öykünün temel özelliği nedir?

Tek bir kişi vardır.

Zaman gerçekçi değildir.

Mekân gerçekçi değildir.

Tek bir sahne veya insani durum söz konusudur.

Yazar bizzat olayı yaşayandır.

Açıklama:

Küçürek öyküler, öykünün günlük hayatın kesitlerden yola çıkmasına karşılık olarak tek bir sahneyi ya da insani durumu konu edinen kısa paragraﬂar şeklinde kurgulanmaktadır.

Doğru Cevap: D

Soru 75

Öykülerin incelenmesiyle ilgili yaklaşımlara dair hangisi doğrudur?

Öykü, bu türe özgü kuramsal yaklaşımlarla incelenir.

Öykü türü romana öykünerek uyarlanan şahsi yaklaşımlarla çözümlenmektedir.

Öykü türü incelenmemektedir.

Öykü türü tiyatro, senaryo gibi türlere uyarlanan yaklaşımlarla incelenmektedir.

Öykü türü pozitif bilim kuramlarına göre incelenmektedir.

Açıklama:

Öykünün en temel sorunlarının başında türe özgü kapsamlı kuramsal yaklaşımların yokluğu gelmektedir. Türün şiir ve roman kadar ilgi görmemesi, sınırlarının belirsiz olarak nitelendirilmesi kuramsal yaklaşımlara girişilmemesinin ana sebepleridir. Kuramın yokluğu, öykülerin çözümleme yöntemlerinin ortaya konmasının da önünü keser. Öyküler türe özgü metotlarla değil; romana öykünerek uyarlanan şahsi yaklaşımlarla çözümlenmektedir. Kuramsal yaklaşımlar ne yazık ki öykünün türler arasındaki yeri, ilişkileri ve dönemleriyle sınırlı kalmıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 76

Türk edebiyatında geleneksel hikâyeden modern öyküye geçiş, hangi akıma yönelmeyle birlikte gözlemlenir?

romantizm

realizm

klasisizm

natüralizm

parnasizm

Açıklama:

Geleneksel hikâyeden modern öyküye geçiş ise Türk edebiyatının romantizmden realizme yönelmesiyle birlikte gözlemlenir.

Doğru Cevap: B

Soru 77

Durum öykülerinde öykünün merkezi konumudan ne bulunur?

olay

zaman

mekân

kişi

nesneler

Açıklama:

Durum öyküsüyle birlikte öykünün merkezi konumundaki olay örgüsü yerini kişilere bırakır.

Doğru Cevap: D

Soru 78

Yazarın gerçek hayata yakın bir zaman algısı kurmaya çalışırken belirli noktalarda, olayları gerçekleştikleri süreye uygun olarak anlatmanın neredeyse imkânsız olduğu ve bu nedenle olay örgüsünde kaçınılmaz olarak bazı atlamalar, eksiltiler, geriye dönüşler yapmak zorunda kaldığı öykü türü hangisidir?

olay öyküsü

durum öyküsü

küçürek öykü

modern öykü

geleneksel hikâye

Açıklama:

İster roman isterse öykü yazarı gerçek hayata yakın bir zaman algısı kurmaya çalışırken belirli noktalarda ayrılmak zorunda kalır. Olayları gerçekleştikleri süreye uygun olarak anlatmak neredeyse imkânsızdır. Bu nedenle olay örgüsünde bazı atlamalar, eksiltiler, geriye dönüşler yapmak kaçınılmazdır. Özellikle olay öykülerinde zaman üzerindeki bu tür uygulamalar daha belirgindir.

Doğru Cevap: A

Soru 79

Olay örgüsü içermeyen öykülerin ortaya çıkışı ne zamana denk gelir?

1850’ler

1900’ler

1920’ler

1945’ler

1960’lar

Açıklama:

1920’lerden itibaren olay örgüsü içermeyen öyküler ortaya çıkar.

Doğru Cevap: C

Soru 80

Batı literatüründeki novella için Türkçede hangi kavram kullanılmaktadır?

kısa öykü

küçürek öykü

minyatür roman

geleneksel hikâye

kısa roman

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 81

Olay örgüsünden çok günlük hayattan kesitleri ve kahramanların duygu durumlarını ön plana alan öykülere ne ad verilir?

Küçürek öykü

Hayali öyküler

Meddahlık

Durum öyküsü

Yeni öykü

Açıklama:

Olay örgüsünden çok günlük hayattan kesitleri ve kahramanların duygu durumlarını ön plana alan öykülerdir.

Doğru Cevap: D

Soru 82

Aşağıdakilerden hangisi Türk öyküsünün kurucusu olarak kabul edilebilir?

Halid Ziya

Orhan Pamuk

Ramazan Korkmaz

Mehmet Rauf

Mutlu Deveci

Açıklama:

Türk romanının da kurucu ismi olarak kabul edilen Halid Ziya, Batı edebiyatlarında önemli mesafeler kat etmiş öyküyü kısmen Samipaşazade Sezai’den gelen eklerle temellendirme işini üstlenir. Türk öyküsü Halid Ziya’yı takip eden yıllarda geleneksel unsurlarla bağını zamanla koparacaktır.

Doğru Cevap: A

Soru 83

20. yüzyılın sonlarında örnekleri ortaya konan, short-short story olarak adlandırılan öykü biçimine ne denir?

Tematik öyküler

Hayali öyküler

Küçürek öykü

Durum öyküsü

Yeni öykü

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 84

Öyküler içerik bakımından kaç başlık altında toplanabilir?

Açıklama:

James Cooper Lawrence’a ait bir öykü tasnifine göre öyküler içerik ve tür olarak iki ayrı tasnif başlığı altında düşünülmektedir: İçerik olarak: -Gerçek öyküler, -Hayalî öyküler.

Doğru Cevap: A

Soru 85

Genel anlamda duygu durumlarını ve hayalleri şiir ahengini muhafaza ederek düz yazı olarak ifade eden türe ne ad verilir?

Tematik öykü

Yeni öykü

Mensur şiir

Küçürek öykü

Durum öyküsü

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 86

Olay örgüsü içermeyen öyküler ne zaman ortaya çıkmıştır?

15. yüzyıl

17. yüzyıl

18. yüzyıl

19. yüzyıl

20. yüzyıl

Açıklama:

Bu değerlendirmeye göre 1920 öncesinde öykülerde olaylar, düşünceler ve temaların daha açıkça ifade edilmesi söz konusudur. Öykü kahramanları sıradan değildirler; onları sıradanlıktan uzaklaştıran ayırıcı vasıflara sahiptir. Öykünün anlamı, dile getirdiği olayla bağlantılıdır ve bunlar çoğunlukla kronolojiye sadık kalınarak anlatılır. Genel tutum ise realisttir. 1920’lerden itibaren olay örgüsü içermeyen öyküler ortaya çıkar. Her ayrıntı sanatsal önem kazanmaya ve hiçbir şey tesadüfi olmamaya başlar.

Doğru Cevap: E

Soru 87

Amerikan eleştirisinde öykünün, romanla kıyaslandığında hangi yönden zayıf kalmaktadır?

Zaman

Mekân

Olay örgüsü

Kişiler

Konu

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 88

Alegorik bir temele dayanan ve yazarın temel amacının okurun ahlaki algılarında belirli bir etki yaratmak, onu zenginleştirmek olduğu ileri sürülen öykü türü aşağıdakilerden hangisidir?

Durum öyküsü

Hayali öyküler

Küçürek öykü

Tematik öyküler

Yeni öykü

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 89

İlk dönem öykücüleri, roman yazarlarına benzer kaygılarla vakanın hangi yönüne dair ayrıntılara yer vermeyi temel görevleri kabul etmişlerdir?

Ne zaman geçtiği

Nasıl geçtiği

Ne olduğu

Kimler olduğu

Nerede geçtiği

Açıklama:

İlk dönem öykücüleri, roman yazarlarına benzer kaygılarla vakanın “nerede” geçtiğine dair ayrıntılara yer vermeyi temel görevleri kabul etmişlerdir. Olayın sahnesine dair ayrıntıları sunmak, bunları sunarken de gerçek mekânlara mümkün olabildiğince benzetme isteği öyküdeki gerçeklik izlenimini kuvvetlendirmiştir. Mekâna verilen yer bu bakımdan realizmin yükselişiyle yakından ilgilidir.

Doğru Cevap: E

Soru 90

Aşağıdakilerden hangisi hikâye anlatıcısı tarafından seyircilere sunulan kısmen gerçekçi anlatılarla oluşan seyirlik gelenektir?

Küçürek öykü

Meddahlık

Hayali öyküler

Durum öyküsü

Yeni öykü

Açıklama:

Meddahlık Geleneği: Meddah adı verilen hikâye anlatıcısı tarafından seyircilere sunulan kısmen gerçekçi anlatılarla oluşan seyirlik gelenek.

Doğru Cevap: B

Soru 91

Kısa öykünün bir oturuşta okunabilecek uzunlukta olduğunu ifade eden, 19. Amerikan kısa öykü yazarı kimdir?

Edgar Allan Poe

Ernest Hemingway

Oscar Wilde

Mart Twain

J. D. Salinger

Açıklama:

Kısa öykü tanımlamalarında karşımıza çıkan yönelimlerden biri türü ifade etmeye çalışırken onun ne olduğundan çok ne olmadığının tartışılmasıdır. Söz konusu eğilim zorunlu olarak ortaya çıkıyor görünmektedir. Türün ilk tanımlayıcılarından Edgar Allan Poe’dan itibaren görülen bu tanım sorunu yine en genel-geçer ifadesini bu yazarın satırlarında bulur. Poe bu tanımda kısa öykünün bir oturuşta okunabilecek uzunlukta olduğunu ifade eder. Kısa öyküdeki bu “kısalık” vurgusunun anlatılanlar kadar, hatta belki daha da çok anlatılamayanların etkisiyle oluştuğu tür eleştirmenlerinin birleştikleri konulardandır. Öykü yazarı çeşitli seçim ve elemelerle öyküde anlatılanları kurgusallaştırır.

Doğru Cevap: A

Soru 92

Eskiden, bir hikâye anlatıcısı tarafından seyircilere sunulan kısmen gerçekçi anlatılarla oluşan seyirlik geleneğe ne ad verilmektedir?

Meddahlık geleneği

Ortaoyunu

Tiyatro

Kıssadan Hisse

Aşık geleneği

Açıklama:

Meddahlık geleneği, meddah adı verilen hikâye anlatıcısı tarafından seyircilere sunulan kısmen gerçekçi anlatılarla oluşan seyirlik gelenektir.

Doğru Cevap: A

Soru 93

Olay örgüsünden çok günlük hayattan kesitleri ve kahramanların duygularını
ön plana alan öykü türü aşağıdakilerden hangisidir?

Olay öyküsü

Durum öyküsü

Masal

Destan

Modern Hikaye

Açıklama:

Olay örgüsünden çok günlük hayattan kesitleri ve kahramanların duygu durumlarını
ön plana alan öyküler durum öyküleri olarak adlandırılmaktadır.

Doğru Cevap: B

Soru 94

20. yüzyılın sonlarında örnekleri ortaya konan, short-short story olarak adlandırılan biçime Ramazan Korkmaz ve Mutlu Deveci’ nin önerdiği terim aşağıdakilerden hangisidir?

Kısacık Öykü

Küçürek öykü

Kıssadan hisse

Özlü Öykü

Mini öykü

Açıklama:

20. yüzyılın sonlarında örnekleri ortaya konan, short-short story olarak adlandırılan biçime Ramazan Korkmaz ve Mutlu Deveci’nin önerdiği terim küçürek öyküdür.

Doğru Cevap: B

Soru 95

Öykü-roman ilişkisi açısından bakıldığında, öykü ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Öykü, romandan sonra ortaya çıkmıştır.

Öykü, romana göre daha gerçekçidir.

Öykü, romanın ortaya çıkmasından sonra da varlığını korumuştur.

Öyküde olay örgüsü romandakinden çok daha karmaşıktır.

Öykü, roman göre daha kapsamlı bir anlatıma sahiptir.

Açıklama:

Öykü, temel olarak, romandan daha kısa olduğu için, ne romandan daha kapsamlı olduğunu dile getirebiliriz ne de olay örgüsünün daha karmaşık olduğu öne sürüle bilir.Öykü, tarihçesi dikkate alındığında romandan çok daha eski bir türdür. Geleneksel anlamda “anlatılan, söylenen” bu tür; insanın anlatma, kendini ifade etme ihtiyacından doğmuştur. Roman ortaya çıktıktan sonra geleneksel biçiminden uzaklaşarak da olsa varlığını korur. Bu durum romanla öykünün farklı türler olduğunun bir başka kanıtıdır. Hâlâ öykü yazmanın ve okumanın insanın kendini ifade etme ihtiyacının bir aracı olarak sürmesi romanla öykünün birbirlerinden ayrı “meseleleri” olduğunu gösterir.

Doğru Cevap: C

Soru 96

Öykünün romandan ayrışmasını sağlayan en belirgin özelliği aşağıdakilerden hangisidir?

Mekan seçimi

Karakter analizi

Kısa olması

Okuyucu kitlesi

Olay örgüsü

Açıklama:

Yukarıda bahsi geçen konularda roman ve öykü büyük farklılıklar gösterse de bu iki türü birbirinden ayırıan en temel özellik öykünün roman göre kısa olmasıdır. Türü tanımlayan başlıca nitelik olan “kısalık” öncelikle öykünün, örneğin romandan ayrışmasını sağlayan en belirgin nitelik olarak görülmüştür. Belirgin olmasına rağmen bu niteliğin etrafında da bazı tartışmaların hâlâ sürdüğünü söylemek mümkündür.

Doğru Cevap: C

Soru 97

Öyküleri tür ve içerik olarak iki farklı gruba ayıran yazar kimdir?

Edgar Allan Poe

Neil Gaiman

Anton Chekhov

James Cooper Lawrence

Charles Dickens

Açıklama:

Gerçek öyküler
Hayalî öyküler

İkincisi tür olarak:

Tarihî olarak anlatılanlar
Duygulara bağlı olarak (dramatically) anlatılanlar
Ahlaki yönden eğitici olarak anlatılanlar

Doğru Cevap: D

Soru 98

Meddahlık geleneği ile ilgili olarak aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Anlatma biçimi her bir icracıya göre değişir.

Anlatıcı, dinleyici ile etkileşim içerisindedir.

Dinleyicinin demografik yapısı anlatımı etkilemektedir.

Aynı hikayenin aynı dinleyiciye her icrası aynı kalmaktadır.

Dinleyici kitlesi, anlatının icrasında bir etkiye sahiptir.

Açıklama:

Geleneksel hikâyelerin de temelinde öyküye benzer biçimde “anlatma” isteği yatar. Yalnız anlatma biçimleri örneğin meddahlık geleneğinde, her bir icracının bakış açısına ve dikkatine bağlı olarak değişmektedir. Geleneğin temsilcileri dinleyiciyle etkileşim hâlindedirler. Dinleyici kitlesinin yaş, kültür ve yaşadıkları coğrafya gibi değişken nitelikleri meddahın hikâyesini de her bir topluluğa uygun olarak dönüştürmektedir. Hikâye aynı topluluğa bir ikinci kez anlatıldığında bile her iki icra arasında farklılıklar görülmektedir. Bu durum sadece geleneksel hikâyelerle sınırlı tutulabilecek bir nitelik değildir ve sözlü kültürün kendine özgü yapısıyla doğrudan bağlantılıdır. Gelenekte dinleyici kitlesinin hikâye icra edilirken yani oluşturulurken görülen belirleyici etkisi öykü ve okur ilişkisinde daha geç ortaya çıkar.

Doğru Cevap: D

Soru 99

Öyküde, mekânın sahne oluşturmasının dışındaki bir diğer işlevinin aşağıdakilerden hangisi olduğu öne sürülebilir?

Yazara kurgusal anlamda yardımcı olmak

Okuyucuyu kendi iç dünyasından koparmak

Öyküdeki olay örgüsünü derinleştirmek

Yazıldığı dönemin özelliklerini günümüze taşımak

İnsanın eylemlerini ve iç dünyasını aydınlatmak

Açıklama:

Mekânın sahne oluşturmasının dışındaki bir diğer işlevi ise insanın eylemlerini ve iç dünyasını aydınlatmada görev üstlenmesidir. Öykü kişisinin mekân hakkındaki düşünceleri, mekândaki konumu onun iç dünyasına dair ipuçları sunar. Bu da kısıtlı bir biçimde çok şey anlatmak isteyen yazar için mekânı işlevsel bir öge yapar. Mekân sadece sahne işlevini üstleniyorken onu iç ve dış mekân olarak iki temel kategoriye ayırırız. Ancak mekân-insan ilişkilerinde bu ayrım tümüyle farklılaşır. Burada mekâna has nitelikler değil insanın algısı asıl belirleyicidir. Buradaki temel kategori ise kapalı-açık mekândır. Ramazan Korkmaz mekânı fiziksel özelliklerinin yanında olgusal anlamda da değerlendirmekte ve yeni anlam kategorileri önermektedir.

Doğru Cevap: E

Soru 100

Stroud' a göre alegorik bir temele dayanan,ve yazarın temel amacının okurun ahlaki algılarında belirli bir etki yaratmak, onu zenginleştirmek olduğunu
ileri sürdüğü öykü türü aşağıdakilerden hangisidir?

Durum Öyküsü

Olay Öyküsü

Karakter öyküsü

Tarihi öykü

Tematik öykü

Açıklama:

Stroud bir başka öykü tarzının “tematik” öyküler olduğunu belirtmektedir (Stroud, 1956, s. 98). Alegorik bir temele dayanan bu tür öykülerde yazarın temel amacının okurun ahlaki algılarında belirli bir etki yaratmak, onu zenginleştirmek olduğunu ileri sürmektedir. Bu tür öykülerde yazar bir öngörü ya da ön yargıyla işe başlar. Okuyucuya ulaştırılmak istenen mesaj olarak da değerlendirilebilecek bu ön kabule göre öykünün içeriği belirlenir. Öykünün ilerleyişi ve özellikle de sonu bu “tezi” kanıtlamak üzere düzenlenir. Çeşitli sembolik kullanımlar okurun mesaj aldığından emin olunmasını sağlayacak diğer unsurlar olarak karşımıza çıkar.

Doğru Cevap: E

Ünite 5

Soru 1

Tiyatronun temelinde hangi kavram yatmaktadır?

Mimesis

Tragedya

Komedya

Dithyrambos

Mythos

Açıklama:

Tiyatronun temelinde taklit (mimesis) kavramı yatmaktadır. Antik estetiğin ve drama kuramının temel kavramı; yansıtma kuramının temelini oluşturan sanat kategorisi, sanatın özgüllüğünü açıklamak amacıyla ortaya konmuş estetik kavramdır. Tragedya (trajedi) ve komedya (komedi), tiyatro türleridir. Dithyrambos ise, Dionysos şenliklerinde, Dionysos’u ululamak için koro tarafından okunan dinsel tören ezgisi anlamına gelmektedir. Mythos, salt öykü anlamındadır.

Doğru Cevap: A

Soru 2

I. Tragedya kişileri bilinen, tanınmış kişilerdendir ve bu kişiler, soylu ve erdemli olma özelliğine sahiptirler.
II. Olay örgüsünün mutlu başlayıp yıkımla sonuçlanması beklenir.
III. Yaşamı olduğu gibi yansıtır.
IV. Dövüşme, vuruşma, yaralanma, cinayet, intihar gibi olaylar sahne arkasında gerçekleşir ve bunlar sahneye gelen haberciler yoluyla öğrenilir.
Tragedya türünün özellikleri ile ilgili olarak verilen ifadelerden hangileri doğrudur?

I ve II

I, II ve III

I, II ve IV

II, III ve IV

III ve IV

Açıklama:

Tragedya türünün özellikleri ile ilgili olarak III numaralı ifade yanlış bilgi içermektedir. Bu nedenle bu ifadenin yer almadığı seçenek olan C seçeneği doğru yanıttır. Aristoteles’e göre tragedya, yaşamı taklit eder, fakat yaşamın genel, tipik ve evrensel yanını, akla uygun ve olası olanı ele alır. Ayrıca yaşamı olduğu gibi değil, olması gerektiği gibi yani düzeltip yetkinleştirerek yansıtır.

Doğru Cevap: C

Soru 3

Aşağıdakilerden hangisi modern tragedya yazarıdır?

Shakespeare

İbsen

Corneille

Euripides

Sophokles

Açıklama:

Tragedya MÖ V. yüzyılda Atina’da gelişimini sürdürür. Bu yüzyılın önemli tragedya yazarları arasında Aiskhylos, Sophokles, Euripides sayılabilir. Rönesans’ta Elizabeth döneminin en önemli tragedya yazarı ise Shakespeare’dir. 17. yüzyılda Fransız tragedya yazarları olarak öne çıkan iki isim, Corneille ve Racine’dir. Modern tragedya ise 19. yüzyılın sonlarından itibaren, yani İbsen’in ortaya çıkışından günümüze kadarki süreçte şekillenir.

Doğru Cevap: B

Soru 4

Entrika komedyası olarak da anılan ve odak noktasının kişilerin üzerinde değil, kişilerin çevirdiği türlü dalaverelerde olduğu komedya türü hangisidir?

Kahramanlık komedyası

Romantik komedya

Karakter komedyası

Dolantı komedyası

İçli komedya

Açıklama:

Entrika komedyası olarak da anılan ve olayların çeşitli dolantılarla ilerlediği, odak noktasının kişilerin üzerinde değil, kişilerin çevirdiği türlü dalaverelerde olduğu komedyaya “dolantı komedyası” denir.

Doğru Cevap: D

Soru 5

Hangi dönemde tiyatronun, gerçek olmayana yer verdiği ve kutsal ruha, ahlaka aykırı düştüğü için tehlikeli olduğu anlayışı hakimdir?

Klasik Dönem

Roma Dönemi

Orta Çağ Dönemi

Romantik Dönem

Rönesans Dönemi

Açıklama:

Orta Çağ’da tiyatronun gelişimi sekteye uğrar. Bu dönemde kilise, tiyatroya karşı suçlayıcı bir tavır sergiler. Genel kanı, trajik sahne oyunlarının ayartıcı olduğu, ruhu tuzağa düşürüp yozlaştırdığı, bazı heyecanları bastıracak yerde beslediği, dolayısıyla sakıncalı olduğu yönündedir. Bu dönemdeki anlayışa göre tiyatro, gerçek olmayana yer verdiği ve kutsal ruha, ahlaka aykırı düştüğü için de tehlikelidir.

Doğru Cevap: C

Soru 6

Komedya ve tragedyanın yanı sıra melodram ve trajikomedya gibi yeni türlerin ortaya çıkmaya başladığı, tiyatro binalarında, sahne düzenlemelerinde, oyunculukta ve yazarlıkta barok üslubun hâkim olduğu dönem hangisidir?

Rönesans Dönemi

Romantik Dönem

Gerçekçi /Doğalcı Dönem

Sembolist Dönem

Klasik Dönem

Açıklama:

Rönesans Döneminde tiyatro binalarında, sahne düzenlemelerinde, oyunculukta ve yazarlıkta barok üslup hâkimdir. Rönesans tiyatrosunun öne çıkan özelliklerinden biri okunmak için değil, oynanmak için yazılmış olmasıdır. Bir diğer özellik, tiyatroda gerçeğe benzerlik gözetilmesi gerektiğidir. Komedya ve tragedyanın yanı sıra melodram ve trajikomedya gibi yeni türler ortaya çıkmaya başlar.

Doğru Cevap: A

Soru 7

Aşağıdakilerden hangisi Klasik Dönemin özellikleri ile ilgili olarak yanlış bilgi içermektedir?

Tiyatro sanatı bu dönemde sarayın desteği, gözetimi ve denetimi altında ilerlemiştir.

Bu dönemde tiyatro, Hristiyan dünya görüşünü benimsemiş, bu dünya görüşü ile krallık değer yargılarını sanatsal bütün içinde bir araya getirmiştir.

Soylu ve yüksek tabakaya hitap ettiği için anlatımın incelikli olmasına özen gösterilmiştir.

Tiyatroda ulusçuluk ilkesi benimsenmiştir.

Kurulu düzenin ahlak anlayışı desteklenir, aykırı tutkular, ölçüsüz davranışlar, taşkınlıklar eleştirilir.

Açıklama:

Romantik düşünce ulusçuluk ilkesini benimser. Klasik akımın Antik Yunan hayranlığına tepki gösterir. Bu nedenle D seçeneği Klasik dönemle ilgili olarak yanlış bilgi içermektedir.

Doğru Cevap: D

Soru 8

Hangisi romantik tiyatronun başlıca temsilcileri arasında yer alır?

Nikolay Vasilyeviç Gogol

Victor Hugo

George Bernard Shaw

Maksim Gorki

Èmile Zola

Açıklama:

B seçeneği dışındaki seçeneklerde Gerçekçiliğe öncülük eden yazarlar verilmiştir. Fransa’da romantik tiyatronun başlıca temsilcileri Victor Hugo, Prosper Mérimée ile Alfred de Vigny’dir.

Doğru Cevap: B

Soru 9

Endüstri Devrimi ve bilimdeki gelişmeler hangisini etkilemiştir?

Sembolist tiyatro

Gelecekçi tiyatro

Gerçekçi tiyatro

Dadacı tiyatro

Dışavurumcu tiyatro

Açıklama:

Gerçekçi anlayış, XIX. yüzyılın ikinci yarısında etkin bir tiyatro akımı olarak gündeme gelir. Bu tiyatro düşüncesi, öncelikle yaşamdan kopukluğu, toplum sorunlarına karşı ilgisizliği, aşırı duygusallığı ve yapaylığı gerekçeleriyle romantik tiyatro anlayışına ve popüler tiyatro uygulamasına karşı tavır sergiler. XIX. yüzyılın Avrupa’sında görülen toplumsal, ekonomik, kültürel değişimler gerçekçi anlayışın yaygınlaşmasında temel etken olarak belirir. Endüstri Devrimi, dokumacılık, buharlı makineler, kanalların, yolların yapılması, haberleşmenin kolaylaşması, rekabetin artması gibi gelişmeler, toplum yaşayışında ve düşünce yapısında da bir de- ğişim sürecini başlatır. Yazarlar toplumun yaygın sorunlarına el atarlar. Sömürüye, ezici tutkulara, ahlaki değerlerin yitirilmesine karşı tepki gösterilir. XIX. yüzyılda tiyatroyu etkileyen bir başka etken de bilimdeki gelişmelerdir.

Doğru Cevap: C

Soru 10

Oyun başlamadan önceki olayların da seyircinin bilgisine sunulup kişileri tanıtma yoluna gidilen, oyunun teması hakkında bilgi verilen bölüme ne ad verilir?

Çözüm

Doruk

Düğüm

Olay Örgüsü

Serim

Açıklama:

Serim, oyunun başında verilen ek bilgidir. Oyun başlamadan önceki olayların da seyircinin bilgisine sunulduğu, kişileri tanıtma yoluna gidildiği, oyunun teması hakkında bilgi verildiği bölüm olarak görülür. Özellikle Antik döneme ait oyunlarda bir ön konuşma ile tanıtma gerçekleşir. Bu bölümde oyunun yeri, zamanı, mekânı, oyun kişileri gibi konularda bilgi verilir.

Doğru Cevap: E

Soru 11

Aşağıda tragedyayla ilgili verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

Konusunu mitolojiden ya da tarihten alır.

Olaylar kusursuz bir dille, manzum şekilde sergilenir.

Çirkinlikler, kabalıklar arka planda kalır.

Yaralanma, cinayet, intihar gibi olaylar sahne arkasında gerçekleşir.

Yaşamı olduğu gibi yetkinleştirerek yansıtır.

Açıklama:

Yaşamı olduğu gibi değil, olması gerektiği gibi yani düzeltip yetkinleştirerek yansıtır.

Doğru Cevap: E

Soru 12

Aşağıdakilerden hangisi 17. yüzyılda Fransız tragedya yazarları olarak öne çıkan isimlerden biridir?

İbsen

Cicero

Seneca

Corneille

Dryden

Açıklama:

17. yüzyılda Fransız tragedya yazarları olarak öne
çıkan iki isim, Corneille ve Racine’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 13

Aşağıdakilerden hangisi komedinin özelliklerinden biri değildir?

Komedya da tragedya gibi MÖ V. yüzyılda Atina’da gelişir.

Tragedyanın aksine komedya, ortalamadan daha aşağı kişileri taklit eder

Komedya konusunu günlük yaşantıdan alır.

Komedyanın dili süslü, ağdalı bir dildir.

Komedyada tragedyanın aksine kurgusal kişiler bulunur.

Açıklama:

Komedyanın dili de konuşulan, gündelik dildir.

Doğru Cevap: D

Soru 14

Aşağıdakilerden hangisi komedya türlerinden biri değildir?

romantik komedya

siyasi komedya

durum komedyası

karakter komedyası

dolantı komedyası

Açıklama:

Belli bir tezi olan ve
komik olanı karakterden değil de durumlardan
çıkaran komedya türüne durum komedyası; her
türlü hareketi gösterişli ve abartılı olan oyun kişisinin, olayların merkezinde yer aldığı ve gülünç
durumlara düşmesine rağmen bunu kendine güldürmeden anlatıldığı komedyaya “kahramanlık
komedyası”; olma olasılığı çok düşük olan bir
olayın inandırıcı bir biçimde sunulduğu, kılık
değiştirmeler, aşk ve dövüş sahnelerinin sıklıkla
görüldüğü komedyaya “romantik komedya”; belli bir karakter özelliğinin abartılarak güldürünün
konusu hâline getirilmesine dayanan komedyaya
“karakter komedyası”; toplumun gülünç ve aksayan yönlerini anlatan komedyaya “töre komedyası”; bir burjuva komedyası türü olan, eğlendirmek
yerine duygulara seslenerek içlendirmeye çalışan,
sonu uzlaşmayla, iç rahatlama ve ders vericilikle sonuçlanan
komedyaya “içli komedya”; entrika komedyası olarak da anılan ve olayların çeşitli dolantılarla ilerlediği, odak noktasının
kişilerin üzerinde değil, kişilerin çevirdiği türlü dalaverelerde
olduğu komedyaya “dolantı komedyası” denir.

Doğru Cevap: B

Soru 15

Aşağıdakilerden hangisi Roma dönemi tiyatro yazarlarından biri değildir?

Plautus

Terentius

Aristoteles

Cicero

Horatius

Açıklama:

Bu dönemin
öne çıkan tiyatro yazarları daha çok komedya türünde eser vermeleriyle dikkat çeken Plautus, Terentius
ve Cicero’dur. Roma Dönemi’nde tiyatro eleştirisi ve
kuramı ile ilgili en önemli eser ise Horatius’un Ars
Poetika’sıdır. Eserin MÖ 24-20 yıllarında yazıldığı
tahmin edilmektedir.

Doğru Cevap: C

Soru 16

"...tiyatronun gelişimi sekteye uğrar. Bu dönemde kilise, tiyatroya karşı suçlayıcı bir tavır sergiler. Genel kanı, trajik sahne oyunlarının ayartıcı olduğu, ruhu tuzağa düşürüp yozlaştırdığı, bazı heyecanları bastıracak yerde beslediği, dolayısıyla sakıncalı olduğu yönündedir. Bu dönemdeki anlayışa göre tiyatro, gerçek olmayana yer verdiği ve kutsal ruha, ahlaka aykırı düştüğü için de tehlikelidir. "
Yukarıda boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

Orta Çağ Dönemi

Klasik Dönem

Rönesans Dönemi

Roma Dönemi

Antik Yunan Dönemi

Açıklama:

Orta Çağ’da tiyatronun gelişimi sekteye uğrar.
Bu dönemde kilise, tiyatroya karşı suçlayıcı bir tavır sergiler. Genel kanı, trajik sahne oyunlarının
ayartıcı olduğu, ruhu tuzağa düşürüp yozlaştırdığı,
bazı heyecanları bastıracak yerde beslediği, dolayısıyla sakıncalı olduğu yönündedir. Bu dönemdeki
anlayışa göre tiyatro, gerçek olmayana yer verdiği
ve kutsal ruha, ahlaka aykırı düştüğü için de tehlikelidir.

Doğru Cevap: A

Soru 17

Aşağıdakilerden hangisi Klasik dönemde Antik Yunan ve Latin kuramcılarından hareketle öne sürülen biçim kurallarından biri değildir?

Belli uzunluk, tamamlanmışlık: Oyunun serim, düğüm, gelişim ve sonuç bölümlerini içermesidir.

Üç birlik kuralı yoktur.

Arılık, yalınlık: Olay dizisinde, kişilerde, konuşmalarda azla yetinilmesi, özlü olunmasıdır.

Organik bütünlük: Olayların düzenlenmesinde sağduyuya uygun ve organik bir tertip
aranmasıdır.

Kanlı olayların sahnede gösterilmemesi: Ölüm, acı çekme, adam öldürme gibi sahnelerin göz önünde yer almamasıdır.

Açıklama:

Üç Birlik: Eylemde, zamanda ve yerde birlik gözetilmesidir.

Doğru Cevap: B

Soru 18

Aşağıdakilerden hangisi romantik tiyatronun başlıca temsilcilerinden biridir?

Georg Büchner

Friedrich Hebbel

Victor Hugo

Nikolay Vasilyeviç

Aleksandr Ostrovski

Açıklama:

Fransa’da romantik tiyatronun başlıca temsilcileri Victor Hugo, Prosper Mérimée ile Alfred de Vigny’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 19

Aşağıdakilerden hangisi tiyatroda gerçekçiliğe öncülük eden yazarlardan biri değildir?

Friedrich Hebbel

Nikolay Vasilyeviç Gogol

Aleksandr Ostrovski

Victor Hugo

Georg Büchner

Açıklama:

Gerçekçiliğe öncülük eden yazarlar arasında
Almanya’da Georg Büchner, Friedrich Hebbel;
Rusya’da Nikolay Vasilyeviç Gogol, Aleksandr Ostrovski gibi isimler dikkati çeker.

Doğru Cevap: D

Soru 20

Aşağıdakilerden hangisi “Fütürist Oyun Yazarları Bildirgesi”nde öne çıkan görüşlerden biri değildir?

Tiyatroda alışılagelmiş çalışmalara karşı çıkılmalı, tiyatroya yenilik getirilmelidir.

Geleceğin tiyatrosu, kendine örnek olarak gece kulüplerini, müzikholleri, sirk gösterilerini almalıdır.

Tiyatro, gerçeğin taklidini değil, ruhunu yansıtmalı ve bu öze popüler eğlence türlerinin biçimini uygulamalıdır.

Böyle bir tiyatronun özelliği, çeşitli gösteri araçlarının ögelerini bir araya getirmesi gerekmektedir.

Tiyatroda kötü olaylar sahne önünde canlandırılmamalıdır.

Açıklama:

Tiyatroda alışılagelmiş çalışmalara karşı çıkılmalı, tiyatroya yenilik getirilmelidir.
• Geleceğin tiyatrosu, kendine örnek olarak
gece kulüplerini, müzikholleri, sirk gösterilerini almalıdır.Tiyatro, gerçeğin taklidini değil, ruhunu yansıtmalı ve bu öze popüler eğlence türlerinin biçimini
uygulamalıdır.
• Böyle bir tiyatronun özelliği, çeşitli gösteri araçlarının ögelerini bir araya getirmesi, genel olarak devingen bir görüntü sağlaması, oyuncular arasında canlı bir alışveriş kurması ve kaygısız bir atmosfer
yaratmasıdır

Doğru Cevap: E

Soru 21

Tiyatro kelimesi Türkçe'ye hangi dilden girmiştir?

İtalyanca

Yunanca

Fransızca

İngilizce

Farsça

Açıklama:

Tiyatro terimi köken olarak Yunanca theastai (görmekten) theatron (genel görüş) sözcüklerine dayanır. Antik Yunan’da seyircilerin oturdukları yer anlamına gelirken bugün genel olarak bütün dramatik gösterilerle ilgili çalışma alanını kapsamaktadır. Türkçeye ise tiyatro terimi İtalyanca teatro sözcüğü ile girmiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 22

I- Trajedi
II- Komedi
III- Epik
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri tiyatronun ana türlerindendir?

I, II

I, II, III

I, III

II, III

Yalnız III

Açıklama:

Tiyatro türleri kendi içlerinde farklı alt türlere ayrılsalar da temelde iki türe dayanmaktadırlar. Bunlar Tragedya (trajedi) ve komedya (komedi)'dir.

Doğru Cevap: A

Soru 23

Tiyatro hakkındaki ilk kurumsal bilgileri veren filozof kimdir?

Aristoteles

Platon

Diogenes

Sokrates

Epikür

Açıklama:

Tiyatro hakkındaki ilk kuramsal bilgileri veren Aristoteles, Poetika adlı eserinde tragedyayı şöyle tanımlar: “Tragedya, ahlaksal bakımdan ağırbaşlı, başı ve sonu olan, belli bir uzunluğu bulunan bir eylemin taklididir; sanatça güzelleştirilmiş bir dili vardır; içine aldığı her bölüm için özel araçlar kullanır; eylemde bulunan kişilerce temsil edilir. Bu bakımdan tragedya, salt bir öykü (mythos) değildir. Tragedyanın ödevi, uyandırdığı acıma ve korku duygularıyla ruhu tutkulardan temizlemektir (katharsis).”

Doğru Cevap: A

Soru 24

Aşağıdakilerden hangisi antik dönemin en önemli tragedya yazarlarından birisidir?

Seneca

Aristophanes

Plautus

Terentius

Molière

Açıklama:

Antik Çağ’ın önemli komedya yazarları Aristophanes, Plautus ve Terentius’tur. Komedya türünün dünya yazınındaki en önemli isimleri ise Shakespeare ile Molière’dir. Seneca ise tragedyaları ile ünlüdür.

Doğru Cevap: A

Soru 25

Tiyatro'da eylemde, zamanda ve yerde birlik gözetilmesine ne ad verilir?

Üç Birlik

Organik Bütünlük

Arılık

Yalınlık

Tutarlılık

Açıklama:

Antik Çağ’da öne çıkan hareket birliği ve zaman birliği kuralları daha sonraki çağlarda da (özellikle klasik akım içinde) benimsenen önemli bir uygulama olmakla birlikte, bu iki kurala bir de yer birliği kuralının eklenmesiyle tiyatro tarihinde üç birlik kuralı diye anılan uygulama ortaya çıkmıştır. Üç birlik kuralı 20. yüzyılda önemini yitirmiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 26

Aşağıdakilerden hangisi romantik dönem tiyatro yazarlarından birisidir?

Victor Hugo

Èmile Zola

Henrik İbsen

Paul Claudel

Richard Wagner

Açıklama:

Fransa’da romantik tiyatronun başlıca temsilcileri Victor Hugo, Prosper Mérimée ile Alfred de Vigny’dir. Bu dönemde klasik sınırlamaları aşan, özgür yaratma gücüne sahip olan, ulusal tarihi ve mitolojiyi başarıyla kullanan bir kişi olarak kabul edilen Shakespeare’e romantik yazarların hayranlığı, romantik tiyatronun ayırıcı özelliklerinden biri olarak görülür

Doğru Cevap: A

Soru 27

Günlük yaşam gerçeklerini ön plana çıkarmayı, bilimsel yönteme dayanmayı ve bunları süssüz, yalın bir anlatımla seyirciye sunmayı esas alan tiyatro akımı hangi döneme aittir?

Realist Dönem

Romantik Dönem

Klasik Dönem

Sembolist Dönem

Rönesans Dönemi

Açıklama:

Gerçekçi (Realist) anlayış, XIX. yüzyılın ikinci yarısında etkin bir tiyatro akımı olarak gündeme gelir. Bu tiyatro düşüncesi, öncelikle yaşamdan kopukluğu, toplum sorunlarına karşı ilgisizliği, aşırı duygusallığı ve yapaylığı gerekçeleriyle romantik tiyatro anlayışına ve popüler tiyatro uygulamasına karşı tavır sergiler. Gerçekçi tiyatro anlayışında, günlük yaşam gerçeklerini ön plana çıkarmak, bilimsel yönteme dayanmak ve bunları süssüz, yalın bir anlatımla seyirciye sunmak esastır. Bu düşüncede, biçimden çok öze ağırlık verilmiş, toplumun yaşayan sorunlarına yönelmek kıstas alınmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 28

Aşağıdakilerden hangisi İngiliz sembolist yazarlardan birisidir?

Oscar Wilde

Paul Claudel

George Bernard Shaw

Victor Hugo

Eugene O’Neill

Açıklama:

Fransa’da Stéphane Mallarmé, Maurice Maeterlinck, Paul Claudel, Edmond Rostand, Alfred Jarry oyun yazarlığı alanında yenilik getiren güçlü sanatçılardır ve sembolist dönemin önemli yazarlarıdırlar. İngiltere’de Oscar Wilde, Almanya’da Hugo von Hofmannsthal bu anlayışın temsilcisi olurlar

Doğru Cevap: A

Soru 29

I- Berlin
II- Paris
III- Londra
Yukarıdaki şehirlerden hangisi ya da hangileri sürrealist akımın ortaya çıktığı şehirlerdendir?

I, II

I, II, III

II, III

I, III

Yalnız I

Açıklama:

Kalıplaşmış egemen toplumsal yaşam değerlerine, sığ burjuva sanat anlayışı ve düşünce tarzına karşı köktenci bir hareket olarak Dadacı tiyatro, özellikle Berlin’de güçlü siyasal-anarşist eğilim göstermiş; Paris’te gerçeküstücü sanat ve tiyatroya öncülük etmiştir

Doğru Cevap: A

Soru 30

Olaylara uzak açıdan ve eleştirel bir bakışla bakmayı sağlayacak biçimde kurgulanan ve daha çok siyasi konuları işleyen tiyatro türü hangisidir?

Epik Tiyatro

Absürd Tiyatro

Çağdaş Tiyatro

Dışavurumcu Tiyatro

Klasik Tiyatro

Açıklama:

Bertolt Brecht’in teorisini geliştirdiği ve sahneye koyduğu epik tiyatro, toplumsal ilişkilerin diyalektik yapısını ve bu yapıyı tarihsel koşullar içinde göstermeye çalışarak seyircinin bu konularda düşünmesini ve bilinçlenmesini temel alır. Olaylara uzak açıdan ve eleştirel bir bakışla bakmayı sağlayacak biçimde kurgulanır. Bu anlayışa göre tiyatro; işsizlik, açlık, savaş, ekonomik bunalım gibi sorunları ele almalı; somut ve görünen gerçeğin altında yatan nedenleri ortaya çıkartmaya çalışmalıdır. Dolayısıyla epik tiyatro, halkçı ve toplumcu bir sanat anlayışı içindedir.

Doğru Cevap: A

Soru 31

Tragedya ilk kez hangi ülkede ortaya çıkmıştır?

Almanya

Yunanistan

Makedonya

Mısır

Çin

Açıklama:

Tragedya ilk kez Eski Yunanistan'da ortaya çıkmıştır. Doğru yanıt: B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 32

Odak noktasının kişilerin üzerinde değil, kişilerin çevirdiği türlü dalaverelerde olduğu komedyaya ne denir?

Dolantı komedyası

Töre komedyası

Entrika komedyası

Kahramanlık komedyası

Karakter komedyası

Açıklama:

Odak noktasının kişilerin üzerinde değil, kişilerin çevirdiği türlü dalaverelerde olduğu komedyaya "Dolantı komedyası" denir. Doğru yanıt: A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 33

Aşağıdakilerden hangisi politik amaçlı tiyatro türüdür?

Fütürist

Realist

Natüralist

Absürt

Epik

Açıklama:

Politik çizgisi olan tiyatro türüne "Epik tiyatro" denir. Bu türün yaratıcısı Alman tiyatro yazarı Bertolt Brecht'tir. Doğru yanıt: E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 34

Aşağıdakilerin hangisi "Klasik Tiyatro" nun bir özelliği değildir?

Arılık-yalınlık

Tamamlanmışlık

Dört perde

Üç oyun kişisi

İnandırıcılık-tutarlılık

Açıklama:

Klasik tiyatro dört perde değil, beş perdedir. Doğru yanıt: C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 35

Aşağıdakilerden hangisi "Natüralist Tiyatro" nun savunucusu olan oyun yazarıdır?

Oscar Wilde

Anton Çehov

Victor Hugo

Emile Zola

Shakepeare

Açıklama:

"Natüralist Tiyatro" nun savunucusu olan oyun yazarı "Emile Zola" dır.

Doğru Cevap: D

Soru 36

Somut yaşam gerçeği yerine soyut, tiyatronun toplumsal bir görevle yükümlü tutulmasına karşı çıkan tiyatro türü aşağıdakilerden hangisidir?

Natüralist

Sembolist

Realist

Klasik

Fütürist

Açıklama:

Sembolist tiyatro, somut yaşam gerçeği yerine soyut, tiyatronun toplumsal bir görevle yükümlü tutulmasına karşı çıkan bir tiyatro türüdür. Doğru yanıt: B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 37

Sanatın yetersizliği karşısında görünen gerçeğe sırtını dönerek mutlak olanı ruhun derinliklerinde arayan tiyatro türü aşağıdakilerden hangisidir?

Klasik

Romantik

Sürrealist

Sembolist

Natüralist

Açıklama:

Sürrealist tiyatro, sanatın yetersizliği karşısında görünen gerçeğe sırtını dönerek mutlak olanı ruhun derinliklerinde arayan bir tiyatro türüdür. Doğru yanıt: C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 38

Bilinçaltının karmaşasını çözmek, parçalanmışlığı onarmak ve insanı topluma kazandırmayı amaçlayan tiyatro türü aşağıdakilerden hangisidir?

Ekspresyonist

Sürrealist

Romantik

Realist

Fütürist

Açıklama:

Ekspresyonist (Dışavurumcu) tiyatro anlayışına göre, bireyin bilinçaltında biriken itilimlerin, sanat yoluyla boşaltılması bireyin ruh sağlığı ve yeni toplumsal uyumlar kurabilmesi için gerekli olan ilk aşamadır. Sanat bireyin iç dünyasına yönelmekle onu toplum ilişkilerinden soyutlamamıştır. Bilinçaltının karmaşasını çözmek,parçalanmışlığı onarmak, insanı topluma kazandırmak içindir. Doğru yanıt: A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 39

Epik Tiyatro'nun amacı, temel işlevi dünyayı açıklamakla yetinmeyip onu değiştirmeyi sağlayacak itici kuvveti oluşturmaktır. Bu çizgide oyun yazan ve Epik tiyatronun kurucusu kabul edilen kişi aşağıdakilerden hangisidir?

Vsevolad Meyarhold

Filippo Marinetti

Stephane Mallerme

Bertolt Brecht

Victor Hugo

Açıklama:

Epik tiyatronun kurucusu kabul edilen kişi Alman oyun yazarı "Bertolt Brecht" tir. Doğru yanıt: D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 40

Tiyatro geleneklerinin hiçe sayıldığı, geleneğin dışında yer alan tiyatro türü aşağıdakilerden hangisidir?

Romantik

Klasik

Sürrealist

Ekspresyonist

Absürt

Açıklama:

Absürt tiyatro, tiyatro geleneklerinin hiçe sayıldığı, geleneğin dışında yer alan bir tiyatro türüdür. Doğru yanıt: E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 41

Aşağıdakilerden hangisi konusunu mitolojiden ya da tarihten alan ve bir kahramanın kendi çevresindeki şartlarla çatışmasını, mücadele edip yenik düşmesini anlatan tiyatro türüdür?

Tragedya

Komdeya

Poetika

Dionysos

Drama

Açıklama:

Tragedya, konusunu mitolojiden ya da tarihten alan ve bir kahramanın kendi çevresindeki şartlarla çatışmasını, mücadele edip trajik bir biçimde yenik düşmesini anlatan bir tiyatro türüdür.

Doğru Cevap: A

Soru 42

Aşağıdakilerden hangisi Aristotales'e göre tragedyanın ödevidir?

Karmaşık olaylar dizisini anlatmaktır.

Uyandırdığı acıma ve korku duygularıyla ruhu tutkulardan temizlemektir.

Bahtın kötüden iyiye doğru dönmesini anlatmaktır.

Tarihi ve efsanevi olayları yeni nesillere anlatmaktır.

Çirkinlikler ve kalabalıklardan uzak bir seyir sunmaktır.

Açıklama:

Aristo'ya g öre tragedyanın ödevi, uyandırdığı acıma ve korku duygularıyla ruhu tutkulardan temizlemektir.

Doğru Cevap: B

Soru 43

Aşağıdakilerden hangisi komedyada güldürme yollarından biri değildir?

Kelime oyunları

Söz ustalıkları

Yanlış anlama

Umutların yanlış çıkması

Fiziksel özellikler ile alay etme

Açıklama:

Komedyada güldürme yolları, kelime oyunları, söz ustalıkları,
yanlış anlama, şaşırtma gibi anlatıma dayalı olabileceği gibi umutların yanlış çıkması, karikatürleştirme, çirkin ve utanç verici olana benzetme, ironi, uyumsuz bileşim, saf görünme numarası gibi düşünceye dayalı güldürme biçimleriyle de yapılabilmektedir.
Fiziksel özellikler ile alay etme komedyada güldürme yollarından biri değildir.

Doğru Cevap: E

Soru 44

Aşağıdakilerden hangisi olma olasılığı çok düşük olan bir olayın inandırıcı bir biçimde sunulduğu, aşk ve dövüş sahnelerinin sıklıkla görüldüğü komedi türüdür?

Durum komedyası

Kahramanlık komedyası

Romantik komedya

Karakter komedyası

Töre komedyası

Açıklama:

Olma olasılığı çok düşük olan bir olayın inandırıcı bir biçimde sunulduğu, kılık değiştirmeler, aşk ve dövüş sahnelerinin sıklıkla
görüldüğü komedyaya “romantik komedya” denir.

Doğru Cevap: C

Soru 45

Aşağıdakilerden hangisi tragedyanın başarısını ölçmektedir?

Seyircide uyandırdığı etki

Seyirci sayısı

Seyirci alkış süresi

Seyircinin birden fazla kez gelme isteği

Seyircinin ödediği bedel

Açıklama:

Tragedyanın başarısı da seyircide ne derece etki uyandırdığı ile ölçülür

Doğru Cevap: A

Soru 46

Aşağıdakilerden hangisi Roma döneminde tiyatronun amacıdır?

Seyirciyi günlük hayattan uzaklaştırarak hoş vakit geçirtmek.

Seyirciyi tüm davranışlarında dinin, ahlakın ve yasaların kurallarına uyan, disiplinli bir
yurttaş yapmaktır.

Seyirciyi devletine karşı isyankar bir yurttaş yapmaktır.

Seyirciye dine, ahlaka ve yasalara eleştirel bakış açısı kazandırmaktır.

Seyircinin geleneksel değerlerden kurtulmasını sağlamak

Açıklama:

Tiyatrodan kazanılacak eğitimin amacı, seyirciyi tüm davranışlarında dinin, ahlakın ve yasaların kurallarına uyan, disiplinli bir yurttaş yapmaktır.

Doğru Cevap: B

Soru 47

Aşağıdakilerden hangisi gerçekçi tiyatro anlayışının özelliklerinden biridir?

Gerçekleşen olayların yirmi dört saatlik zaman dilimini kapsaması

Günlük yaşamda bilimsel yönteme dayanması

Olayların belirli bir konu çevresinde toplanması

Tüm eylemlerin tek bir yerde geçmesi

Hareket, zaman ve yer birliğini ifade eden üç birlik kuralına uyulması

Açıklama:

Diğer seçenekler klasik dönem tiyatronun özellikleri arasındadır.
Günlük yaşamda bilimsel yönteme dayanması gerçekçi tiyatro anlayışının özelliklerinden biridir.

Doğru Cevap: B

Soru 48

Aşağıdaki hangi dönemde sanatın amacı güzellik yaratmak ve estetik zevk vermektir?

Roma dönemi

Antik dönem

Rönesans dönemi

Ortaçağ dönemi

Sembolist dönem

Açıklama:

Sembolist dönemde, sanatın asıl amacı güzellik yaratmak ve estetik zevk vermektir. Bu,
onun en yüce görevidir.

Doğru Cevap: E

Soru 49

Aşağıdakilerden hangisinde oyunda yer alan neden-sonuç ilişkisini belirleyen ve sahnede gerçekliğin benzerini yaratmaya çalışan yöntemdir?

Epik yöntem

Prolog

Epilog

Klasik -dramatik yöntem

Serim

Açıklama:

Sahnede gerçekliğin benzerinin yaratılmasına çalışır. Böylece yaşamın yanılsaması oluşturulur. Eyleme ve taklide dayanır. Oyunda her sahne neden-sonuç ilişkisi içerisinde bir sonrakini belirler.

Doğru Cevap: D

Soru 50

Aşağıdakilerden hangisi Bertolt Brecht'in yaygınlaşmasını sağladığı,yaşamın yabancılaştırılarak, yadırgamaya uğratılarak uzak açıdan gösterilmesine dayanan yönteme verilen isimdir?

Klasik yöntem

Epik Yöntem

Dramatik yöntem

Düğüm

Epilog

Açıklama:

Bertolt Brecht'in yaygınlaşmasını sağladığı,yaşamın yabancılaştırılarak, yadırgamaya uğratılarak uzak açıdan gösterilmesine dayanan yönteme verilen isim epik tiyatrodur.

Doğru Cevap: B

Soru 51

Antik estetiğin ve drama kuramının temel kavramı olan ve yansıtma kuramının temelini oluşturan sanat kategorisine, sanatın özgüllüğünü açıklamak amacıyla ortaya konmuş estetik kavrama ne ad verilir?

Dram

Sahneleme

Mimesis

Tragedya

Komedya

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 52

Konusunu mitolojiden ya da tarihten alan ve bir kahramanın kendi çevresindeki şartlarla çatışmasını, mücadele edip trajik bir biçimde yenik düşmesini anlatan tiyatro türü aşağıdakilerden hangisidir?

Komedya

Fars

Dram

Tragedya

Vodvil

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 53

"Poetika" adlı eserinde tiyatro hakkındaki ilk kuramsal bilgileri veren ve tragedyayı tanımlayan düşünür kimdir?

Aristoteles

Sokrates

Thales

Herakleitos

Platon

Açıklama:

"Poetika" adlı eserinde tiyatro hakkındaki ilk kuramsal bilgileri veren ve tragedyayı tanımlayan düşünür Aristoteles'tir.

Doğru Cevap: A

Soru 54

Aşağıdakilerden hangisi Aristoteles tarafından belirlenen tragedya ilkelerinden biri değildir?

Ortalamadan daha iyi kişiler taklit edilir.

Tragedya kişileri bilinen, tanınmış kişilerdendir.

Tragedya kişileri, soylu ve erdemli olma özelliğine sahiptirler.

Dövüşme, vuruşma, yaralanma, cinayet, intihar gibi olaylar sahne önünde gerçekleşir.

Tragedyada olay örgüsü mutlu başlayıp yıkımla sonuçlanır.

Açıklama:

Aristoteles eserinde tragedyanın ilkelerini de belirler. Buna göre, tragedya türünün özelliklerinden biri, ortalamadan daha iyi kişilerin taklit edilmesidir. Tragedya kişileri bilinen, tanınmış kişilerdendir. Dolayısıyla bu kişiler, soylu ve erdemli olma özelliğine sahiptirler. Ortalamadan ya da gerçekte olduğundan daha iyi olması beklenen oyun kişisi, her şeyden önce ahlak değerleri bakımından üstün nitelikler taşımalıdır. Bu, ortalamadan daha iyi olan karakterin bir hatası olmalıdır. Bu hata (hamartia), iyi bir insanın, bilmeden yaptığı yanlış hareket ya da ahlaki olmayan bir zayıflıktır ve kişi bu hatası yüzünden yıkıma uğrar. İyi bir kişinin bilmeden yaptığı bir hareket yüzünden ya da küçük bir zaafa kapıldığı için yıkıma uğraması, seyircide korku ve acıma duyguları uyandırır ve istenen trajik etki elde edilmiş olur (Şener, 2006, s. 37-38). Böylece tragedyada olay örgüsünün mutlu başlayıp yıkımla sonuçlanması beklenir. Olaylar kusursuz bir dille, manzum şekilde sergilenir. Çirkinlikler, kabalıklar arka planda kalır. Dövüşme, vuruşma, yaralanma, cinayet, intihar gibi olaylar sahne arkasında gerçekleşir ve bunlar sahneye gelen haberciler yoluyla öğrenilir.

Doğru Cevap: D

Soru 55

Rönesans'ta Elizabeth döneminin en önemli tragedya yazarı aşağıdakilerden hangisidir?

Seneca

Shakespeare

Dryden

Racine

Corneille

Açıklama:

Rönesans’ta Elizabeth döneminin en önemli tragedya yazarı ise Shakespeare’dir.

Doğru Cevap: B

Soru 56

Aşağıdakilerden hangisi komedyanın özelliklerinden biri değildir?

Komedya, ortalamadan daha aşağı kişileri taklit eder.

Komedyada sergilenen kusur, acı ve zarar verici olmamalıdır.

Komedyaya uygun tipler, gülünç olmaya elverişli kusurları olan tiplerdir.

Kelime oyunları, söz ustalıkları, yanlış anlama ve şaşırtma komedyada yer alan bazı güldürme yollarındandır.

Komedyada kurgusal değil gerçek kişiler bulunur.

Açıklama:

Tragedyanın aksine komedya, ortalamadan daha aşağı kişileri taklit eder. Yani bu türde, soylu olmayan, kusurlu kişiler ele alınır ve oyundaki gülünçlük bir kusurdan, bir eksiklikten kaynaklanır.Roma Dönemi yazarlarından Cicero da komedya üzerine verdiği bilgilerle dikkat çeker. Ona göre, komedyada sergilenen kusur, acı ve zarar verici olmamalıdır. Komedyaya uygun tipler; huysuz, evhamlı, kuşkucu, budala gibi gülünç olmaya elverişli kusurları olan tiplerdir. Komedyada güldürme yolları, kelime oyunları, söz ustalıkları, yanlış anlama, şaşırtma gibi anlatıma dayalı olabileceği gibi umutların yanlış çıkması, karikatürleştirme, çirkin ve utanç verici olana benzetme, ironi, uyumsuz bileşim, saf görünme numarası gibi düşünceye dayalı güldürme biçimleriyle de yapılabilmektedir (Şener, 2006, s. 58).
Komedya konusunu günlük yaşantıdan alır. Komedyada tragedyanın aksine kurgusal kişiler bulunur. Yine tragedyanın tam tersi yönde gelişen olaylar örgüsüne göre, komedyada mutsuzlukla ya da karmaşık bir düzende başlayan öykü, mutlulukla son bulur.

Doğru Cevap: E

Soru 57

Aşağıdakilerden hangisi Rönesans dönemi tiyatro anlayışının özelliklerinden biri değildir?

Bu dönemdeki tiyatro anlayışı, Antik Yunan ve Latin tiyatro anlayışının devamı niteliğindedir.

Genel olarak barok üslup hakimdir.

Kilise, tiyatroya karşı suçlayıcı bir tavır sergiler.

Antik Yunan’da önerilen denge, uzunluk, üç birlik kuralı, neden-sonuç ilişkisi vb. biçimleme kurallarına bu dönemde de uyulduğu görülür.

Komedya ve tragedyanın yanı sıra melodram ve trajikomedya gibi yeni türler ortaya çıkmaya başlar.

Açıklama:

Kilisenin, tiyatroya karşı suçlayıcı bir tavır sergilemesi Orta Çağ'a özgü bir durumdur.

Doğru Cevap: C

Soru 58

Klasik dönem tiyatro anlayışı hangi ülkede ortaya çıkmıştır?

İngiltere

İspanya

İtalya

Fransa

Almanya

Açıklama:

Klasik anlayış, XVII. yüzyılda Fransa’da ortaya çıkmış ve XVIII. yüzyılda yaygınlık kazanarak birçok ülkede hâkim olan bir tiyatro akımı hâline dönüşmüştür. Pierre Corneille, Jean Racine, Jean Baptiste Poquelin Molière gibi büyük oyun yazarlarının yetiştiği klasik dönem, Fransız tiyatrosunun da en parlak dönemidir.

Doğru Cevap: D

Soru 59

Tiyatroda simgecilik eğiliminin belirginleşmesinde kuramsal yazıları ve yapıtlarıyla etkili olan yazar aşağıdakilerden hangisidir?

Èmile Zola

August Strindberg

Richard Wagner

Maksim Gorki

Anton Çehov

Açıklama:

Tiyatroda simgecilik eğiliminin belirginleşmesinde Richard Wagner’in kuramsal yazılarının ve yapıtlarının etkisi olmuştur.

Doğru Cevap: C

Soru 60

Oyunda "son söz" anlamına gelen ifade aşağıdakilerden hangisidir?

Epilog

Monolog

Prolog

Diyalog

Çözüm

Açıklama:

Epilog, oyunda son söz anlamına gelir.

Doğru Cevap: A

Soru 61

Aşağıdaki terimlerden hangisi tiyatronun temeli olan “taklit” demektir?

Mimesis

Vodvil

Mythos

Thestai

Fars

Açıklama:

Vodvil ve fars tiyatro türleridir. Thestai “görmek” anlamına gelir. Mythos ise öykü, mit anlamına gelir. Doğru cevap mimesis, yani A şıkkıdır.
Doğru cevap A şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 62

Tiyatro hakkındaki ilk kuramsal bilgileri veren Poetika adlı eserin yazarı aşağıdakilerden hangisidir?

Sophokles

Euripides

Aristoteles

Aiskhylos

Cicero

Açıklama:

Doğru cevap C şıkkıdır. Poetika’nın yazarı Aristoteles’tir.

Doğru Cevap: C

Soru 63

Aşağıdakilerden hangisi komedyanın bir özelliğidir?

Yaşamı olduğu gibi değil, olması gerektiği gibi yani düzeltip yetkinleştirerek yansıtır.

Olay dizisinin yalın değil, karmaşık olması gerekir.

Bahtın kötüden iyiye değil, iyiden kötüye doğru dönmesi daha doğrudur

Oyunların konusu tarihten, efsaneden alınmıştır.

Soylu olmayan, kusurlu kişiler ele alınır

Açıklama:

A, B, C, ve D şıkları tragedyanın özellikleridir. Doğru cevap E şıkkıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 64

Aşağıdakilerden hangisi toplumun gülünç ve aksayan yönlerini anlatan komedyaya verilen addır?

Töre komedyası

Dolantı komedyası

İçli komedya

Romantik komedya

Karakter komedyası

Açıklama:

Komedyanın da kendi içinde farklı adlandırmalarla anılan türleri vardır. Olma olasılığı çok düşük olan bir olayın inandırıcı bir biçimde sunulduğu, kılık değiştirmeler, aşk ve dövüş sahnelerinin sıklıkla görüldüğü komedyaya “romantik komedya”; belli bir karakter özelliğinin abartılarak güldürünün konusu hâline getirilmesine dayanan komedyaya “karakter komedyası”; toplumun gülünç ve aksayan yönlerini anlatan komedyaya “töre komedyası”; bir burjuva komedyası türü olan, eğlendirmek yerine duygulara seslenerek içlendirmeye çalışan, sonu uzlaşmayla, iç rahatlama ve ders vericilikle sonuçlanan komedyaya “içli komedya”; entrika komedyası olarak da anılan ve olayların çeşitli dolantılarla ilerlediği, odak noktasının kişilerin üzerinde değil, kişilerin çevirdiği türlü dalaverelerde olduğu komedyaya “dolantı komedyası” denir. Doğru cevap A şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 65

Tiyatro binalarında, sahne düzenlemelerinde, oyunculukta ve yazarlıkta barok üslubun hâkim olduğu dönem aşağıdakilerden hangisidir?

Klasik dönem

Rönesans dönemi

Roma dönemi

Romantik dönem

Realist dönem

Açıklama:

Rönesans dönemindeki tiyatro anlayışı, Antik Yunan ve Latin tiyatro anlayışının devamı niteliğindedir. Ancak tiyatronun yeni konular, yeni biçimlemeler kazanması da bu döneme rastlar. Tiyatro binalarında, sahne düzenlemelerinde, oyunculukta ve yazarlıkta barok üslup hâkimdir. Doğru cevap B şıkkıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 66

Aşağıdakilerden hangisi Klasik dönem tiyatrosu için öne sürülen biçim kurallarını yansıtmaz?

Oyunun beş perdeli olması

Kanlı olayların sahnede canlandırılması

Bir sahnede üçten fazla konuşan karakterin bulunmaması

Serim, düğüm, gelişim ve sonuç bölümlerinin bulunması

Kişi ve konuşmalarda azla yetinme, yalınlık

Açıklama:

Klasik dönemde Antik Yunan ve Latin kuramcılarından hareketle öne sürülen biçim kurallarına göre kanlı olaylar sahnede canlandırılmaz. Ölüm, acı çekme, adam öldürme gibi sahneler göz önünde yer almaz.
Doğru cevap B şıkkıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 67

Aşağıdakilerden hangisi romantik dönem tiyatrosunun başlıca temsilcilerindendir?

Emile Zola

Nikolay Vasilyeviç Gogol

Victor Hugo

Maksim Gorki

Anton Çehov

Açıklama:

Zola natüralist akımı benimser. Gogol, Gorki ve Çehov ise gerçekçilik akımının öncülerindendir.
Doğru cevap C, Victor Hugo’dur.

Doğru Cevap: C

Soru 68

“Karşı-tiyatro”, “karşı-oyun”, “antitiyatro” gibi terimlerle anılan gelenek karşıtı tiyatro türü aşağıdakilerden hangisidir?

Gerçeküstücü (sürrealist)

Gelecekçi (fütürist)

Sembolist (simgeci)

Absürt (saçma)

Gerçekçi (realist)

Açıklama:

Absürt tiyatroda önceki tiyatro geleneklerinde vazgeçilmez kabul edilen pek çok unsur hiçe sayılır. Ionesco’nun tanımlamasıyla geleneğin dışında yer alan bu tiyatro anlayışı, “karşı-tiyatro”, “karşı-oyun”, “antitiyatro” gibi adlandırmalarla da anılmıştır. Doğru cevap D şıkkıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 69

Olay örgüsünde acı veren eylem, yıkıcı, ıstırap verici bir hareket olarak tanımlanan terim aşağıdakilerden hangisidir?

Katharsis

Pathos

Epilog

Anagnorisis

Peripeteie

Açıklama:

D ve E şıkları bahtın dönmesi ve karakterin bunun farkına varması anlamına gelirken C şıkkı kapanış konuşması, A ise seyircinin coşkun duygularından arınmasını ifade eder.
Doğru cevap B şıkkıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 70

Dadacı tiyatro anlayışı ve Freud’un bilinçaltı kuramından etkilenen akım aşağıdakilerden hangisidir?

Gerçeküstücü (sürrealist)

Gelecekçi (fütürist)

Sembolist (simgeci)

Epik-diyalektik

Dışavurumcu (ekspresyonist)

Açıklama:

Dadacı tiyatro anlayışı ile Freud’un bilinçaltı kuramı etkisinde, gerçekçi tiyatroya karşı, avangart bir antitiyatro olan gerçeküstücü tiyatro, mantık ve akıldışı olanı, düş ve hayal dünyasını, bilinçaltı saplantıları, cinsellik içgüdüsünü ortaya çıkarmaya, gerçekliği yıkarak düş ile gerçek arasındaki ayrımı ortadan kaldırmaya çalışır.
Doğru cevap A şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 71

Aşağıdakilerden hangisi köken olarak Yunanca theastai (görmekten) theatron (genel görüş) sözcüklerine dayanan, Tanzimat dönemiyle birlikte Batı kanalıyla Türk edebiyatının tanıştığı yeni edebi türlerden biridir?

Roman

Tiyatro

Şiir

Deneme

Kısa öykü

Açıklama:

Tiyatro, Tanzimat dönemiyle birlikte Batı kanalıyla Türk edebiyatının tanıştığı yeni edebi türlerden biridir. Tiyatro terimi köken olarak Yunanca theastai (görmekten) theatron (genel görüş) sözcüklerine dayanır.

Doğru Cevap: B

Soru 72

Dram ve tiyatro ile ilgili verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

Tiyatro, dram kavramına karşıt olarak bir temsilin metin dışında kalan bütün yönlerini belirtir.

Dram, Yunancada bir şey yapmak ya da yapılan bir şey anlamına gelir.

Dram ve tiyatro birbiriyle iç içe olan kavramlardır.

Dram sanatı, tiyatronun deneysel ve görsel-işitsel yanını ifade eder.

Tiyatronun temelinde taklit(mimesis) kavramı yatmaktadır.

Açıklama:

Tiyatro, dram kavramına karşıt olarak bir temsilin metin dışında kalan bütün yönlerini belirtir. Dram ise Yunancada bir şey yapmak ya da yapılan bir şey anlamına gelir. Dram ve tiyatro birbiriyle iç içe olan kavramlardır. Dram sanatı, tiyatronun kuramsal ve yazınsal yanını ifade ederken tiyatro sanatı, deneysel ve görsel-işitsel yanını kapsar. Dram sanatının seyirci karşısında gerçekleşmesi tiyatro sanatı sayesinde olur (Nutku, 1983, s. 7). Tiyatronun temelinde taklit(mimesis) kavramı yatmaktadır.

Doğru Cevap: D

Soru 73

Aşağıdakilerden hangisi önemli tragedya yazarları arasında değildir?

Aiskhylos

Euripides

Sophokles

Corneille

Cicero

Açıklama:

Tragedya MÖ V. yüzyılda Atina’da gelişimini sürdürür. Bu yüzyılın önemli tragedya yazarları arasında Aiskhylos, Sophokles, Euripides sayılabilir. 17. yüzyılda Fransız tragedya yazarları olarak öne çıkan iki isim, Corneille ve Racine’dir. 18. yüzyılın başlarında İngiltere’deki en önemli tragedya yazarı ise Dryden’dir Cicero komedya üzerine dikkat çekmiştir.

Doğru Cevap: E

Soru 74

Odak noktasının kişilerin üzerinde değil, kişilerin çevirdiği türlü dalaverelerde olduğu komedya aşağıdakilerden hangisidir?

Töre komedyası

Dolantı komedyası

Karakter komedyası

Romantik komedya

Kahramanlık komedyası

Açıklama:

Entrika komedyası olarak da anılan ve olayların çeşitli dolantılarla ilerlediği, odak noktasının kişilerin üzerinde değil, kişilerin çevirdiği türlü dalaverelerde olduğu komedyaya “dolantı komedyası” denir.

Doğru Cevap: B

Soru 75

Aşağıdakilerden hangisi tiyatro ile ilk kuramsal bilgileri veren , Poetika adlı eserinde tragedya üzerinde duran Antik Yunan tiyatro kuramcısı ve filozoftur?

Corneille

Aiskhylos

Aristoteles

Euripides

Sophokles

Açıklama:

Antik Yunan tiyatro kuramcısı ve bir filozof olan Aristoteles, Poetika adlı eserinde özellikle tragedya üzerinde durmakta ve tiyatro türü ile ilgili ilk kuramsal bilgileri vermektedir.

Doğru Cevap: C

Soru 76

- Tiyatro binalarında, sahne dü- zenlemelerinde, oyunculukta ve yazarlıkta barok üslup hâkimdir.
-Okunmak için değil, oynanmak için yazılmıştır.
-Komedya ve tragedyanın yanı sıra melodram ve trajikomedya gibi yeni türler ortaya çıkmaya başlar.
-Tiyatronun görevi eğiterek yarar sağlamak, eğlendirerek zevk vermektir.
Yukarıdaki özelliklere sahip olan tiyatro dönemi aşağıdakilerden hangisidir?

Orta Çağ dönemi

Klasik dönem

Roma dönemi

Rönesans dönemi

Antik Yunan dönem

Açıklama:

XV. ve XVI. yüz- yıllarda İspanya’da Lope de Vega gibi, İngiltere’de Christopher Marlowe, William Shakespeare gibi usta yazarlar yetişir. Tiyatro binalarında, sahne düzenlemelerinde, oyunculukta ve yazarlıkta barok üslup hâkimdir. Rönesans tiyatrosunun öne çıkan özelliklerinden biri okunmak için değil, oynanmak için yazılmış olmasıdır. Bir diğer özellik, tiyatroda gerçeğe benzerlik gözetilmesi gerektiğidir. Antik Yunan’da önerilen denge, uzunluk, üç birlik kura- lı, neden-sonuç ilişkisi vb. biçimleme kurallarına bu dönemde de uyulduğu görülür. Komedya ve tragedyanın yanı sıra melodram ve trajikomedya gibi yeni türler ortaya çıkmaya başlar. Rönesans Dönemi’nde de tiyatronun görevi eğiterek yarar sağlamak, eğlendirerek zevk vermektir.

Doğru Cevap: D

Soru 77

Pierre Corneille, Jean Racine, Jean Baptiste Poquelin Molière gibi büyük oyun yazarlarının yetiştiğ, Fransız tiyatrosunun da en parlak dönemi aşağıdakilerden hangisidir?

Romantik dönem

Rönesans dönemi

Antik Yunan dönemi

Klasik dönem

Roma dönemi

Açıklama:

Klasik anlayış, XVII. yüzyılda Fransa’da orta- ya çıkmış ve XVIII. yüzyılda yaygınlık kazanarak birçok ülkede hâkim olan bir tiyatro akımı hâline dönüşmüştür. Pierre Corneille, Jean Racine, Jean Baptiste Poquelin Molière gibi büyük oyun yazarlarının yetiştiği klasik dönem, Fransız tiyatrosunun da en parlak dönemidir.

Doğru Cevap: D

Soru 78

-Klasikçilerin soylu, akılcı, öğretici sanat anlayışına karşı çıkar.
-Ulusçuluk ilkesini benimser.
-Başlıca temsilcileri Victor Hugo, Prosper Mérimée ile Alfred de Vigny’dir
-Özdeki gerçeği düş gücü ile kavramaya çalışırlar ve düşsel, fantastik olanı sahneye getirebilmek için mit, simge, imge, alegori, benzetme gibi dolaylı anlatım yollarını kullanırlar.
Yukarıdaki özelliklere sahip olan tiyatro dönemi aşağıdakilerden hangisidir?

Klasik dönem

Sembolist dönem

Rönesans dönemi

Gerçekçi dönem

Romantik dönem

Açıklama:

Romantik tiyatro, klasikçilerin soylu, akılcı, öğretici sanat anlayışına karşı çıkar. Romantik düşünce ulusçuluk ilkesini benimser. Klasik akımın Antik Yunan hayranlığına tepki gösterir. Fransa’da romantik tiyatronun başlıca temsilcileri Victor Hugo, Prosper Mérimée ile Alfred de Vigny’dir. Romantikler, özdeki gerçeği düş gücü ile kavramaya çalışırlar ve düşsel, fantastik olanı sahneye getirebilmek için mit, simge, imge, alegori, benzetme gibi dolaylı anlatım yollarını kullanırlar.

Doğru Cevap: E

Soru 79

Almanya’da Georg Büchner, Friedrich Hebbel; Rusya’da Nikolay Vasilyeviç Gogol, Aleksandr Ostrovski , Fransa’da Èmile Zola ve Goncourt Kardeşler gibi isimler aşağıdaki tiyatro dönemlerinden hangisine aittir?

Gerçekçi dönem

Sembolist dönem

Romantik dönem

Klasik dönem

Rönesans dönemi

Açıklama:

Gerçekçiliğe öncülük eden yazarlar arasında Almanya’da Georg Büchner, Friedrich Hebbel; Rusya’da Nikolay Vasilyeviç Gogol, Aleksandr Ostrovski gibi isimler dikkati çeker. Gerçekçiliğin ilk adımları ise Fransa’da atılmıştır. Èmile Zola ve Goncourt Kardeşlerin tiyatro anlayışları naturalizm doğrultusundadır.

Doğru Cevap: A

Soru 80

Amacı, dünyanın uyumsuzluğunu, toplumun karmaşıklığını, bireyin aklıyla değil, ilkel güdüleriyle hareket ettiğini göstermek ve böylesi bir süreç içerisinde insanın kendini avutmak yerine saçmanın bilincine varmasını ve kendi gerçeği ile yüz yüze gelmesini sağlamak olan, insanın korku ve kuşkularını, iletişimsizliğini, yabancılaşmışlığını, yalnızlığını, çevresine karşı uyumsuzluğunu vurgulayarak bu dünyadaki sürgün yaşantısını fark etmesinden doğan trajik durumu göstermeye çalışan tiyatro eğilimi aşağıdakilerden hangisidir?

Gerçeküstücü tiyatro

Dışavurumcu tiyatro

Epik tiyatro

Çağdaş tiyatro

Absürt tiyatro

Açıklama:

Absürt tiyatronun amacı, dünyanın uyumsuzluğunu, toplumun karmaşıklığını, bireyin aklıyla değil, ilkel güdüleriyle hareket ettiğini göstermek ve böylesi bir süreç içerisinde insanın kendini avutmak yerine saçmanın bilincine varmasını ve kendi gerçeği ile yüz yüze gelmesini sağlamaktır. Absürt tiyatro kötümserdir, umarsızdır. İletişimsizlik, yabancılaşma, uyumsuzluk, korku, kuşku gibi kavramlar absürt tiyatro düşüncesini ifade etmede öne çıkar. Bu tiyatro anlayışı, insanın korku ve kuşkularını, iletişimsizliğini, yabancılaşmışlığını, yalnızlığını, çevresine karşı uyumsuzluğunu vurgulayarak bu dünyadaki sürgün yaşantısını fark etmesinden doğan trajik durumu göstermeye çalışır.

Doğru Cevap: E

Soru 81

Aşağıdakilerden hangisi Mimesis’in tanımıdır?

Karşıt kahraman

Arınma

Taklit

Dinsel tören ezgisi

Öndeyiş

Açıklama:

Antik estetiğin ve drama kuramının temel kavramı; yansıtma kuramının temelini oluşturan sanat kategorisi, sanatın özgüllüğünü açıklamak amacıyla ortaya konmuş estetik kavram olan Mimesis, taklit anlamına gelmektedir.

Doğru Cevap: C

Soru 82

Aşağıdakilerden hangisi Komedyanın güldürme yollarından biri değildir?

Kelime oyunları

Uyumsuz bileşim

Yanlış anlama

Güzel olana benzetme

Saf görünme numarası

Açıklama:

Komedyada güldürme yolları, kelime oyunları, söz ustalıkları, yanlış anlama, şaşırtma gibi anlatıma dayalı olabileceği gibi umutların yanlış çıkması, karikatürleştirme, çirkin ve utanç verici olana benzetme, ironi, uyumsuz bileşim, saf görünme numarası gibi düşünceye dayalı güldürme biçimleriyle de yapılabilmektedir.

Doğru Cevap: D

Soru 83

Aşağıdakilerden hangisi Komedya yazarıdır?

Molière

Corneille

Dryden

Seneca

Ibsen

Açıklama:

Antik Çağ’ın önemli komedya yazarları Aristophanes, Plautus ve Terentius’tur. Komedya türünün dünya yazınındaki en önemli isimleri ise Shakespeare ile Molière’dir.

Doğru Cevap: A

Soru 84

Belli bir karakter özelliğinin abartılarak güldürünün konusu hâline getirilmesine dayanan komedya türü aşağıdakilerden hangisidir?

Durum komedyası

Kahramanlık komedyası

Romantik komedya

Töre komedyası

Karakter komedyası

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 85

Aşağıdakilerden hangisi Roma Döneminde tiyatronun görevidir?

Erdemli ve sorumlu bir vatandaş yaratmak

Düşündürmek

Bilinçlendirmek

Eğlendirmek ve öğüt vermek

Ağlatmak

Açıklama:

Roma tiyatrosu günlük gerçekleri dile getirirken günlük yaşama da katkıda bulunur. Tiyatronun görevi eğlendirmek ve öğüt vermek olmalıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 86

Tarihsel süreç içerisinde tiyatro aşağıdaki dönemlerin hangisinde Antik Yunan ve Latin tiyatro anlayışının devamı niteliğindedir?

Roma dönemi

Orta Çağ dönemi

Rönesans dönemi

Klasik dönem

Romantik dönem

Açıklama:

Rönesans döneminde tiyatro anlayışı, Antik Yunan ve Latin tiyatro anlayışının devamı niteliğindedir. Öte yandan, tiyatronun yeni konular, yeni biçimlemeler kazanması da bu döneme rastlar.

Doğru Cevap: C

Soru 87

Aşağıdakilerden hangisi Klasik dönemde Antik Yunan ve Latin kuramcılarından hareketle öne sürülen biçim kuralları arasında yer almaz?

Arılık, yalınlık

Belli uzunluk, tamamlanmışlık

Organik bütünlük

Üç oyun kişisi

Beş birlik

Açıklama:

Klasik dönemde Antik Yunan ve Latin kuramcılarından hareketle öne sürülen biçim kurallarını şöyle sıralamak mümkündür: • Arılık, yalınlık, • Belli uzunluk, tamamlanmışlık, • Organik bütünlük, • İnandırıcılık, tutarlılıktır, • Üç Birlik: Eylemde, zamanda ve yerde birlik, • Beş perde, • Üç oyun kişisi, • Kanlı olayların sahnede gösterilmemesi.

Doğru Cevap: E

Soru 88

Aşağıdakilerden hangisi biçimsel kısıtlamaları aşma ve düş gücüne özgürlük tanıma açısından modern tiyatronun yolunu açmıştır?

Gerçekçi dönem

Romantik dönem

Sembolist dönem

Klasik dönem

Rönesans dönemi

Açıklama:

Romantik dönem, biçimsel kısıtlamaları aşma ve düş gücüne özgürlük tanıma açısından modern tiyatronun yolunu açmıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 89

Hangi tiyatro anlayışı sahnenin görüntü diline çarpıcı yenilikler getirmiştir?

Dışa vurumcu tiyatro

Absürt tiyatro

Gerçekçi tiyatro

Gelecekçi tiyatro

Gerçeküstücü tiyatro

Açıklama:

Gerçeküstücü (Sürrealist) tiyatro Tiyatro sanatını, biçimsel denemeleri ile etkilemiş, özellikle sahnenin görüntü diline çarpıcı yenilikler getirmiştir.

Doğru Cevap: E

Soru 90

Aşağıdakilerden hangisi kapalı oyun biçiminin başlıca özelliklerindendir?

Düğüm

Olay örgüsü

Serim

Çözüm

Oyunun iletisi

Açıklama:

Düğüm: Oyunda çatışmanın oluşmaya başladığı kısım olarak da ifade edilebilir. Kapalı oyun biçiminin başlıca özelliklerinden biridir.

Doğru Cevap: A

Soru 91

Tiyatro terimini kökeni hangi dile dayanır?

Yunanca

Latince

İtalyanca

Fransızca

İngilizce

Açıklama:

Tiyatro terimi köken olarak Yunanca theastai (görmekten) theatron (genel görüş) sözcüklerine dayanır.

Doğru Cevap: A

Soru 92

Türkçeye tiyatro kelimesi hangi dilden geçmiştir?

Yunanca

Latince

İtalyanca

Fransızca

İngilizce

Açıklama:

Tiyatro terimi köken olarak Yunanca theastai (görmekten) theatron (genel görüş) sözcüklerine dayanır. Türkçeye ise tiyatro terimi İtalyanca teatro sözcüğü ile girmiştir.

Doğru Cevap: C

Soru 93

Tiyatronun temelinde yatan mimesis kavramı ne demektir?

dil

estetik

taklit

uydurma

oyun

Açıklama:

Tiyatronun temelinde taklit(mimesis) kavramı yatmaktadır.

Doğru Cevap: C

Soru 94

Hangisi konusunu mitolojiden ya da tarihten
alan ve bir kahramanın kendi çevresindeki şartlarla
çatışmasını, mücadele edip trajik bir biçimde yenik düşmesini anlatan bir tiyatro türüdür?

dram

fars

vodvil

tragedya

komedya

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 95

Klasik Çağ’ın önemli düşünürlerinden François Ogier’e göre tragedya ve komedyanın karışımı olan trajikomiği kim başlatmıştır?

Yunanlılar

İtalyanlar

İspanyollar

Fransızlar

İngilizler

Açıklama:

Klasik Çağ’ın önemli düşünürlerinden François Ogier, İtalyanların trajikomiği başlattıklarını, trajik ile komiğin karışımının hoşa gittiğini, yalnız bu çeşit tür karışımlarında oyun kişilerinin her türün ayırıcı özelliğine uygun olarak konuşması gerektiğini ileri sürer.

Doğru Cevap: B

Soru 96

Tiyatro türü ile ilgili ilk bilgiler için Antik Yunan’da ilk sistemli düşünceleri içeren bir eser olan Poetika’yı kim yazmıştır?

Cicero

Plautus

Terentius

Aristoteles

Plautus

Açıklama:

Tiyatro türü ile ilgili ilk bilgiler için Antik Yunan’a kadar uzanmak gerekir. Bu konuda ilk sistemli düşünce içeren eser olarak Aristoteles’in Poetika’sını görmekteyiz.

Doğru Cevap: D

Soru 97

Rönesans dönemi tiyatrosu için hangisi söylenemez?Rönesans dönemi tiyatrosu için hangisi söylenemez?

Bu dönemdeki tiyatro anlayışı, Antik Yunan ve Latin tiyatro anlayışının devamı niteliğindedir.

Bu dönemde Antik Yunan ve Latin tiyatro anlayışının devamından dolayı yalnızca tragedya ve komedya görülür.

Tiyatro binalarında, sahne düzenlemelerinde, oyunculukta ve yazarlıkta barok üslup hakimdir.

Rönesans tiyatrosunun öne çıkan özelliklerinden biri okunmak için değil, oynanmak için yazılmış olmasıdır.

Tiyatroda gerçeğe benzerlik gözetilmesi gerekmektedir.

Açıklama:

Bu dönemdeki tiyatro anlayışı, Antik Yunan ve Latin tiyatro anlayışının devamı niteliğindedir. Ancak tiyatronun yeni konular, yeni biçimlemeler kazanması da bu döneme rastlar. XV. ve XVI. yüzyıllarda İspanya’da Lope de Vega gibi, İngiltere’de Christopher Marlowe, William Shakespeare gibi usta yazarlar yetişir. Tiyatro binalarında, sahne düzenlemelerinde, oyunculukta ve yazarlıkta barok üslup hâkimdir. Rönesans tiyatrosunun öne çıkan özelliklerinden biri okunmak için değil, oynanmak için yazılmış olmasıdır. Bir diğer özellik, tiyatroda gerçeğe benzerlik gözetilmesi gerektiğidir. Antik Yunan’da önerilen denge, uzunluk, üç birlik kuralı, neden-sonuç ilişkisi vb. biçimleme kurallarına bu dönemde de uyulduğu görülür. Komedya ve tragedyanın yanı sıra melodram ve trajikomedya gibi yeni türler ortaya çıkmaya başlar. Rönesans Dönemi’nde de tiyatronun görevi eğiterek yarar sağlamak, eğlendirerek zevk vermektir. Görüldüğü gibi B seçeneğindeki yargılar bu dönem için söylenemez.

Doğru Cevap: B

Soru 98

Romantik tiyatro ile ilgili olarak hangisi söylenemez?

Bu anlayış, önce Almanya’da, sonra Fransa ve İngiltere’de, daha sonra da Doğu Avrupa ülkelerinde yaygınlık kazanır.

Romantik tiyatro, klasikçilerin soylu, akılcı, öğretici sanat anlayışına karşı çıkar.

Romantik düşünce ulusçuluk ilkesini benimser.

XVIII. yüzyılın sonlarında ortaya çıkan, XIX. yüzyılın ilk yarısında parlak dönemini yaşayan ve aynı yüzyılın ortalarında etkisini yitirmeye başlayan bir dönemdir.

Klasik akımın Antik Yunan hayranlığı sürmektedir.

Açıklama:

Romantik dönem, tiyatroda XVIII. yüzyılın sonlarında ortaya çıkan, XIX. yüzyılın ilk yarısında parlak dönemini yaşayan ve aynı yüzyılın ortalarında etkisini yitirmeye başlayan bir dönemdir. Bu anlayış, önce Almanya’da, sonra Fransa ve İngiltere’de, daha sonra da Doğu Avrupa ülkelerinde yaygınlık kazanır. Romantik tiyatro, klasikçilerin soylu, akılcı, öğretici sanat anlayışına karşı çıkar. Romantik düşünce ulusçuluk ilkesini benimser. Klasik akımın Antik Yunan hayranlığına tepki gösterir. Tiyatroda Yunan mitolojisinden alınan konular, yerini yerli efsanelerden alınan konulara bırakır. Helen hayranlığının yerini ise Orta Çağ’a duyulan ilgi almıştır. Görüldüğü gibi E seçeneğindeki “Klasik akımın Antik Yunan hayranlığı sürmektedir.” bilgisi yanlıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 99

Hangi tiyatro türü, öncelikle yaşamdan kopukluğu,
toplum sorunlarına karşı ilgisizliği, aşırı duygusallığı ve yapaylığı gerekçeleriyle romantik tiyatro anlayışına karşı tavır sergiler?

popüler tiyatro

antik tiyatro

gerçekçi tiyatro

sembolist tiyatro

Rönesans tiyatrosu

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 100

Antik Yunan tiyatrosunda, eylemin başında koronun giriş konuşmasına ne ad verilir?

Monolog

Diyalog

Epilog

Polilog

Prolog

Açıklama:

Prolog (Öndeyiş) Antik Yunan tiyatrosunda, eylemin başında koronun giriş konuşmasıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 101

Komedya

Tragedya

Absürt

Epik

Prolog

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 102

Katharsis

Avangart

Dithyrambos

Mimesis

Pathos

Açıklama:

Mimesis (Taklit)
Antik estetiğin ve drama kuramının temel kavramı; yansıtma kuramının temelini oluşturan sanat kategorisi, sanatın özgüllüğünü açıklamak amacıyla ortaya konmuş estetik kavram.

Doğru Cevap: D

Soru 103

Rönesans’ta Elizabeth döneminin en önemli tragedya yazarı aşağıdakilerden hangisidir?

Shakespeare

Corneille

Aristoteles

Dryden’

Racine

Açıklama:

Rönesans’ta Elizabeth döneminin en önemli tragedya yazarı ise Shakespeare’dir.

Doğru Cevap: A

Soru 104

Aşağıdakilerden hangisi komedya yazarlarından biri değildir?

Terentius

Aristophanes

Dryden

Molière

Cicero

Açıklama:

Roma Dönemi yazarlarından Cicero da komedya üzerine verdiği bilgilerle dikkat çeker.
Antik Çağ’ın önemli komedya yazarları Aristophanes, Plautus ve Terentius’tur. Komedya türünün dünya yazınındaki en önemli isimleri ise Shakespeare ile Molière’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 105

Tiyatro türü ile ilgili ilk sistemli düşünce içeren eser olarak bilinen Poetika'nın yazarı Aristoteles hangi dönemde yaşamıştır?

Romantik Dönem

Orta Çağ Dönemi

Rönesans Dönemi

Roma Dönemi

Antik Yunan Dönemi

Açıklama:

Tiyatro türü ile ilgili ilk bilgiler için Antik Yunan’a kadar uzanmak gerekir. Bu konuda ilk sistemli düşünce içeren eser olarak Aristoteles’in Poetika’sını görmekteyiz.

Doğru Cevap: E

Soru 106

Roma Dönemi’nde tiyatro eleştirisi ve kuramı ile ilgili en önemli eser olan Ars Poetika aşağıdakilerden hangisine aittir?

Aristoteles

Cicero

Horatius

Shakespeare

Molière

Açıklama:

Roma Dönemi’nde tiyatro eleştirisi ve kuramı ile ilgili en önemli eser ise Horatius’un Ars Poetika’sıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 107

"Olayların belli bir konu çevresinde toplanması, birbirini olasılık ve zorunluluk kurallarına göre izlemesi" aşağıdakilerden hangi üç birlik kuralını tanımlamaktadır?

Beş perde

Organik bütünlük

Yer Birliği

Hareket (Eylem) Birliği

Zaman Birliği

Açıklama:

Hareket (Eylem) Birliği
Olayların belli bir konu çevresinde toplanması, birbirini olasılık ve zorunluluk kurallarına göre izlemesi demektir.

Doğru Cevap: D

Soru 108

Aşaıdaki hangi tiyatro anlayışında dolaylı anlatım hünerlerinin, estetik biçimlemenin ve düşlemenin önemi üzerinde durulur?

Sürrealist

Sembolist

Romantizm

Realist

Fütürist

Açıklama:

Somut yaşam gerçeği yerine soyut, tinsel, biçimsel olana ilgi duyan, tiyatronun toplumsal bir görevle yükümlü tutulmasına karşı çıkan yeni romantizm,
estetikçilik (estetizm) gibi yeni eğilimlerden biri de sembolist tiyatro anlayışıdır. Bu anlayışta dolaylı anlatım hünerlerinin, estetik biçimlemenin ve düşlemenin önemi üzerinde durulur.

Doğru Cevap: B

Soru 109

"Tiyatro, gerçeğin taklidini değil, ruhunu yansıtmalı ve bu öze popüler eğlence türlerinin biçimini uygulamalıdır." ifadesi hangi tiyatro anlayışını yansıtmaktadır?

Romantizm

Ekspresyonist

Sürrealist

Epik-Diyalektik

Fütürist

Açıklama:

“Fütürist Oyun Yazarları Bildirgesi”nde şu görüşler öne sürülür:
• Tiyatroda alışılagelmiş çalışmalara karşı çıkılmalı, tiyatroya yenilik getirilmelidir.
• Geleceğin tiyatrosu, kendine örnek olarak gece kulüplerini, müzikholleri, sirk gösterilerini almalıdır.
• Tiyatro, gerçeğin taklidini değil, ruhunu yansıtmalı ve bu öze popüler eğlence türlerinin biçimini uygulamalıdır.
• Böyle bir tiyatronun özelliği, çeşitli gösteri araçlarının ögelerini bir araya getirmesi, genel olarak devingen bir görüntü sağlaması, oyuncular arasında canlı bir alışveriş kurması ve kaygısız bir atmosfer yaratmasıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 110

Aşağıdakilerden hangisi oyunda son söz anlamına gelmektedir?

Epilog

Protagon

Prolog

Monolog

Epik

Açıklama:

Epilog
Oyunda son söz anlamına gelir. Antik Roma tiyatrosunda, Plautus tarafından oyunun oynanması ve anlamı üstüne izleyiciye son sözün söylenmesi
biçiminde getirilmiştir (epilogos).

Doğru Cevap: A

Ünite 6

Soru 1

Tek bir konuya bağlı kalmayan, belirli bir plan üzerinden yazılmayan, kişisel görüş ve düşüncelerin delillerle ispat etme kaygısı duyulmadan ve kesin hükümler verilmeden ortaya konulduğu edebî tür aşağıdakilerden hangisidir?

Derleme

Deneme

Roman

Hikaye

Biyografi

Açıklama:

Deneme, 18. ve 19. yüzyılda bir edebî tür olarak gelişmesini sürdürür, özellikleri ve tanımı netleşir. Tek bir konuya bağlı kalmayan, belirli bir plan üzerinden yazılmayan, kişisel görüş ve düşüncelerin delillerle ispat etme kaygısı duyulmadan, kesin hükümler verilmeden ortaya konulduğu bir edebî tür olarak tanımlanır. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 2

İslam dünyasında Eflatun olarak bilinen, MÖ 427-347 yılları arasında yaşamış, matematikçi ve Atina akademisinin kurucusu olan Antik klasik Yunan filozofu aşağıdakilerden hangisidir?

Voltaire

Epiktetos

Bacon

Montaigne

Platon

Açıklama:

İslam dünyasında Eflatun olarak bilinen Platon, MÖ 427-347 yılları arasında yaşamış, Antik klasik Yunan filozofu, matematikçi ve Atina akademisinin kurucusudur. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 3

Aşağıdakilerden hangisi deneme tarzını Türk edebiyatında sürdüren yazarlardan biri değildir?

Sabahattin Eyüboğlu

Suut Kemal Yetkin

Fethi Naci

Ahmet Haşim

Reşat Nuri Güntekin

Açıklama:

Reşat Nuri Güntekin, Çağdaş Türk Edebiyatının ünlü roman, öykü ve tiyatro yazarıdır. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 4

Bir sanat ya da düşünce eserini belli estetik ölçütler çerçevesinde sistemli bir biçimde değerlendiren, ait olduğu toplumun sanat ve düşünce dünyası içindeki yerini belirleyen yazı aşağıdakilerden hangisidir?

Deneme

Roman

Eleştiri

Şiir

Biyografi

Açıklama:

Eleştiri, bir sanat ya da düşünce eserini belli estetik ölçütler çerçevesinde sistemli bir biçimde değerlendiren, ait olduğu toplumun sanat ve düşünce dünyası içindeki yerini belirleyen yazıdır. Bir edebî tür olmasının yanı sıra eleştiri, sanatçının yaratıcılığını tamamlayan bir olgu, bir zihin faaliyeti olarak da tanımlanır. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 5

Gargantua adlı kitabıyla modern Avrupa edebiyatının kurucularından biri olarak kabul edilen yazar aşağıdakilerden hangisidir?

Brunetière

Hippolythe Taine

François Rabelais

Anatole France

André Gide

Açıklama:

Fransız yazar François Rabelais, Gargantua adlı kitabıyla modern Avrupa edebiyatının kurucularından biri olarak kabul edilmektedir. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 6

Yazar eski (önceki) metinleri güncelleyerek yeni metinler/anlamlar üretirken okurun da gizlenmiş metinlerin arayışında olduğu ve tarih içinde yolculuk yaptığı kavrama verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?

Metinler arasılık

Metin eleştirmenliği

Metin düzenleme

Metin göreceliği

Metin yazarlığı

Açıklama:

Metinler arasılık; bir bakıma okurun tarih içinde yaptığı bir yolculuktur. Yazar eski (önceki) metinleri güncelleyerek yeni metinler/anlamlar üretirken okur da gizlenmiş metinlerin arayışındadır. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 7

.............devrin şairleriyle ilgili bilgi, yorum ve değerlendirmeler içerir. Aynı zamanda devrin edebiyat anlayışı ve değer sistemini de aktaran kaynaklarıdır. Yukarıdaki boşluğa aşağıdaki edebi eserlerden hangisi gelmelidir?

Romanlar

Denemeler

Eleştiriler

Biyografiler

Tezkireler

Açıklama:

Eski edebiyatın edebî eleştiri bağlamında en önemli kaynağı tezkirelerdir. Tezkireler, devrin şairleri ile ilgili bilgi, yorum ve değerlendirmeler içerir. Aynı zamanda devrin edebiyat anlayışı ve değer sistemini de aktaran kaynaklarıdır. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 8

Latin edebiyatında hicivden sonra en gelişmiş edebi tür olarak nitelendirilen eser aşağıdakilerden hangisidir?

Mektup

Biyografi

Roman

Şiir

Deneme

Açıklama:

Latin edebiyatında hicivden sonra en gelişmiş tür olarak nitelenir. Romalılar mektup türünde eski Yunan’dan daha güçlü örnekler verirler. Çeşitli nedenlerle şehirden uzakta olanlar merkez ile ilişkilerini mektuplar aracılığıyla sürdürürler. Politik, toplumsal düşünceleri ileten mektupların yanı sıra güzel bir üslupla kaleme alınmış özel mektuplara da rastlanır. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 9

1828-1910 yılları arasında yaşamış; Anna Karenina, Savaş ve Barış gibi dünya edebiyatında ses getirmiş romanların yazarı aşağıdakilerden hangisidir?

Thomas More

François Rabelais

Emile Chartier

Lev Nikolayeviç Tolstoy

Gustave Lanson

Açıklama:

Lev Nikolayeviç Tolstoy, 1828-1910 yılları arasında yaşamış, Anna Karenina, Savaş ve Barış gibi dünya edebiyatında ses getirmiş romanların yazarıdır. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 10

......................, Fuad Köprülü’nün değerlendirmesine göre bir roman olmaktan çok aşk mektuplarının derlemesidir. Ancak mektupların zaman ve mekân bakımından birbirlerine bağlı olmaları, eserin kurgusu zayıf da olsa bir roman olarak kabul edilmesine neden olur. Cümledeki boşluğa aşağıda yer alan hangi eser gelmelidir?

Levayih-i Hayat

Safahat-ı Kalb

Felsefe-i Zenan

Aşk Mektupları

Korkuyu Beklerken

Açıklama:

Safahat-ı Kalb, Fuad Köprülü’nün değerlendirmesine göre bir roman olmaktan çok aşk mektuplarının derlemesidir. Ancak mektupların zaman ve mekân bakımından birbirlerine bağlı olmaları, eserin kurgusu zayıf da olsa bir roman olarak kabul edilmesine neden olur. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 11

Deneme türü, adını ve kesin biçimini hangi yazar ortaya koymuştur?

Montaigne

Schopenhauer

Kierkegaard

M. Butor

Sartre

Açıklama:

Deneme türü, adını ve kesin biçimini 16. yüzyılın ikinci yarısında Montaigne’in Denemeler (1580) adlı eserinden sonra alır. Doğru cevap A’dır.

Doğru Cevap: A

Soru 12

Batı Edebiyatındaki ilk deneme örneklerine hangi medeniyette rastlanılmaktadır?

İngiliz -Alman

Yunan - Latin

Fransız - İngiliz

Rus - Yunan

Helen - İtalyan

Açıklama:

Deneme türünün ilk örneklerine Yunan ve Latin edebiyatlarında rastlanır. Eflatun’un (MÖ 429- 347) bazı diyalogları, Epiktetos’un (MS 50?-125?) sohbetleri, Cicero’nun (MÖ106-43) bazı eserleri, Seneca’nın (MÖ 4?- MS 65) bazı diyalog ve mektupları deneme özelliği göstermektedir. Doğru cevap B’dir.

Doğru Cevap: B

Soru 13

Deneme türü hangi gazete aracılığı ile “Musâhabe” başlığı altında Türk edebiyatına girmiştir?

Hürriyet

Ceride-i Havadis

Takvim-i Vekayi

Tercüman-ı Ahval

Tasvir-i Efkâr

Açıklama:

Türk edebiyatına “tecrübe-i kalemiye” adıyla giren deneme gazetelerle birlikte gelişir. Tercüman-ı Ahval’in (1860) yayın hayatına başlamasıyla gazete sütunlarında “Musâhabe” başlığı altında yer alan fıkra ya da sohbet olarak adlandırılan örneklerde denemenin özellikleri görülür. Doğru cevap D’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 14

Edebiyat teorisi çalışmalarının ilk örneği ve edebî tenkidin başlangıcı olarak görülen ilk eser hangisidir?

Gargantua

Cromwell

Pazartesi Konuşmaları

Hernani

Poetika

Açıklama:

Aristo’nun sanat ve şiir üzerine düşünceleri, şiir sanatı ve trajedideki taklit unsurları etrafında şekillenen Poetika adlı eseri edebiyat teorisi çalışmalarının ilk örneği ve edebî tenkidin başlangıcı olarak görülür.Doğru cevap E’dir.

Doğru Cevap: E

Soru 15

Bu eleştirmen, metinlerin “artık bütünselleştirilemeyecek, toplam hâline getirilemeyecek anlamlar üretimi olarak” okunmasını önerir. Metni parçalayarak tutarsızlıkların, çelişkilerin peşine düşer. Göstergeleri “söker”. Dil bilimcilerin ses merkezci yaklaşımını (phonocentrisme) eleştirerek yazının yeni bir mantığını geliştirir. Yazı bilimi (grammatologie) ve yapı bozma (déconstruction) çalışmalarının öncülerindendir.
Yukarıda sözü edilen eleştirmen aşağıdakilerden hangisidir?

Erich Auerbach

Umberto Eco

Jacques Derrida

Roland Barthes

Gérard Genette

Açıklama:

Yapı bozma (déconstruction) kuramının kurucusu olan eleştirmen Jacques Derrida’dır. Cevap C’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 16

Eski Türk edebiyatının edebî eleştiri bağlamındaki en önemli kaynağı hangi metin türüdür?

Gazel

Kaside

Mesnevi

Tezkire

Rubai

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 17

Mektubun anlatım tekniği olarak kullanıldığı ilk roman hangisidir?

Cevdet Kudret’e Mektuplar

Felsefe-i Zenan

Genç Bir Şairden Genç Bir Şaire

Âli’ye Mektuplar

Dost Mektuplar

Açıklama:

Batı edebiyatının da tesiriyle, edebiyatımızda Tanzimat’tan sonra mektup, roman ve hikâyelerde bir anlatım tekniği olarak kullanılır. İlk örneğini Ahmet Midhat Efendi’nin Felsefe-i Zenan (1870) adlı eserinde görülür. Doğru cevap B’dir.

Doğru Cevap: B

Soru 18

Edebiyatımızdaki en gelişmiş mektup-romanlardan biri olarak Kabul edilen Handan (1912) adlı romanın yazarı kimdir?

Halide Edip Adıvar

Ahmet Hikmet Müftüoğlu

Halid Ziya Uşaklıgil

Mehmed Rauf

Ömer Seyfettin

Açıklama:

Halide Edib’in Handan (1912) adlı romanı edebiyatımızdaki en gelişmiş mektup-romanlardan birisidir. Romanda farklı kişiler tarafından yazılan mektupların her biri Handan’ı farklı bir yönüyle tanıtır. Handan’ın yazdığı ama göndermediği mektuplar ise kendini tahlil ettiği, iç dünyasını yansıtan metinlerdir. Doğru cevap A’dır.

Doğru Cevap: A

Soru 19

Mektup türü ile ilgili yazar eşleştirmelerinden hangisi yanlıştır?

Ahmet Rasim - Romanya Mektupları

Ömer Seyfettin - Kızıl Çocuğa Mektuplar

Falih Rıfkı Atay - Londra Konferansı Mektupları

Yahya Kemal - Mektuplar Makaleler

Cahit Sıtkı Tarancı - Ziya’ya Mektuplar

Açıklama:

Kızıl Çocuğa Mektuplar adlı Peyami Safa’ya ait bir eserdir. Doğru cevap B’dir.

Doğru Cevap: B

Soru 20

İstanbul’da bulunduğu 1716-1717 yıllarında İngiltere’deki dostlarına yazdığı mektuplarla Osmanlı hayatını ve İstanbul ile ilgili gözlemlerinin anlatıldığı Türkiye Mektupları’nın (Turkish Letters) yazarıdır. Geniş yankı uyandıran bu mektupların Türkiye açısından önemi Batılı okura gerçek Türk yaşayışını tanıtmış olmasıdır.
Yukarıda bilgi verilen Türkiye Mektupları’nın yazarı kimdir?

Lady Mary Wortley Montagu

Samuel Richardson

Lord Chesterfield

William Wordsworth

Samuel Taylor Coleridge

Açıklama:

Kocasının İstanbul’da elçi olarak bulunduğu 1716-1717 yıllarında İngiltere’deki dostlarına yazdığı mektuplarla Osmanlı hayatını ve İstanbul ile ilgili gözlemlerini anlatan Lady Mary Wortley Montagu (1689-1762) Türkiye Mektupları’nın (Turkish Letters) yazarıdır. Doğru cevap A’dır.

Doğru Cevap: A

Soru 21

Deneme

Roman

Hikâye

Biyografi

Eleştiri

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 22

İslam dünyasında Eflatun olarak bilinen ..............., MÖ 427-347 yılları arasında yaşamış, Antik klasik Yunan filozofu, matematikçi ve Atina akademisinin kurucusudur. Cümledeki boşluğa gelmesi gereken düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

Sartre

Diderot

Schopenhauer

Montaigne

Platon

Açıklama:

İslam dünyasında Eflatun olarak bilinen Platon, MÖ 427-347 yılları arasında yaşamış, Antik klasik Yunan filozofu, matematikçi ve Atina akademisinin kurucusudur. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 23

Deneme türünün ilk örneklerine hangi edebiyat türünde rastlanmaktadır?

Alman edebiyatı

Amerikan edebiyatı

Yunan ve Latin edebiyatı

Türk edebiyatı

Batı eebiyatı

Açıklama:

Deneme türünün ilk örneklerine Yunan ve Latin edebiyatlarında rastlanır. Eflatun’un (MÖ 429-347) bazı diyalogları, Epiktetos’un (MS 50?-125?) sohbetleri, Cicero’nun (MÖ106-43) bazı eserleri, Seneca’nın (MÖ 4?- MS 65) bazı diyalog ve mektupları deneme özelliği gösterirler. Ancak deneme türünün dünya edebiyatında öncülüğünü yapan Fransız yazar Montaigne (1533-1592) olur. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 24

Türk edebiyatına “tecrübe-i kalemiye” adıyla giren deneme, ilk olarak hangi edebi tür sayesinde gelişmeye başlamıştır?

Dergi

Gazete

Kitap

Makale

Eleştiri

Açıklama:

Türk edebiyatına “tecrübe-i kalemiye” adıyla giren deneme gazetelerle birlikte gelişir. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 25

Bir sanat ya da düşünce eserini belirli estetik ölçütler çerçevesinde sistemli bir biçimde değerlendiren, ait olduğu toplumun sanat ve düşünce dünyası içindeki yerini belirleyen yazıya verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?

Deneme

Biyografi

Roman

Eleştiri

Köşe yazısı

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 26

Günlük dilde "yergi" anlamında kullanılan; hangi alanda olursa olsun bilgilendirme (information) ve tahlil (analiz) olmak üzere iki temel işlev yüklenen edebi tür aşağıdakilerden hangisidir?

Eleştiri

Deneme

Biyografi

Köşe yazısı

Mektup

Açıklama:

Farklı anlamlar yüklenmiş bir kavram olan “eleştiri”, günlük dilde “yergi” anlamında da kullanılmaktadır. Bu anlamda, bireysel veya toplumsal alanda bir kişi ya da kurumu eleştirmek, onun olumsuz yanlarını sıralamak demektir. Hangi alana uygulanırsa uygulansın eleştiri iki temel işlev yüklenir: bilgilendirme (information) ve tahlil (analiz). Bilgilendirme işlevi çerçevesinde eleştirmen; kitap, tiyatro, resim ya da müzik gibi estetik bir ürünü tanımlar ve değerlendirir. Analiz, daha akademik düzeyde bir işlevdir. Eleştirmen, bir sanat eserinin içerik, biçim, zaman ve mekâna özgü özelliklerini belirler, estetik ölçütler çerçevesinde inceler ve değerlendirir. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 27

Eski edebiyatın edebî eleştiri bağlamında en önemli kaynağı olan edebi tür aşağıdakilerden hangisidir?

Divan

Tezkire

Risale

Mektup

Roman

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 28

17. yüzyılda gelişen; kültür hayatının merkezi olarak görülen edebî salonlar ve buralarda yaşanan olaylarla ilgili yazışmaların artmasına neden olan edebi tür aşağıdakilerden hangisidir?

Biyografi

Tezkiye

Eleştiri

Deneme

Mektup

Açıklama:

Avrupa’da Antik Dönem’den itibaren şekillenmeye başlayan, Orta Çağ ve Rönesans’ta gelişimini sürdüren mektup, 17. yüzyılda yaygınlaşır. 17. yüzyılda gelişen ve kültür hayatının merkezi olarak görülen edebî salonlar ve buralarda yaşanan olaylar, dedikodular mektupları besleyen ve yazışmaların artmasına neden olan kaynaklardır. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 29

1828-1910 yılları arasında yaşamış, Anna Karenina, Savaş ve Barış gibi dünya edebiyatında ses getirmiş romanların yazarı aşağıdakilerden hangisidir?

Tolstoy

Platon

Dostoyevski

Çehov

Montaigne

Açıklama:

Lev Nikolayeviç Tolstoy, 1828-1910 yılları arasında yaşamış, Anna Karenina, Savaş ve Barış gibi dünya edebiyatında ses getirmiş romanların yazarıdır. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 30

"Belirli kurallara uyularak mektup yazma işi, mektup yazma üslubu, sözü içeriğe uygun söyleme sanatı” anlamında kullanılan kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Tezkiye

İnşa

Divan

Kinaye

Münşeat

Açıklama:

Türk edebiyatında mektup türü, genel olarak “inşa” adı altında anılan düzyazının içinde ele alınır. İnşa “belirli kurallara uyularak mektup yazma işi, mektup yazma üslubu, sözü belagate uygun söyleme sanatı” anlamında kullanılır. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 31

Özgür düşüncenin savunulduğu, kalıplaşmış düşüncelere karşı çıkılan bir dönemde yazının da kendi özgürlüğünü ilan edişine ne denir?

Deneme

Mektup

Eleştiri

Diyalog

Biyografi

Açıklama:

Deneme tanımlanması en güç edebî türlerden birisidir. Adını ve kesin biçimini 16. Yüzyılın ikinci yarısında Montaigne’in Denemeler adlı eserinden sonra alır. Özgür düşüncenin savunulduğu, kalıplaşmış düşüncelere karşı çıkılan bir dönemde yazının da kendi özgürlüğünü ilan edişidir.

Doğru Cevap: A

Soru 32

Gözlemlerini, toplum, siyaset, tarih ve edebiyat gibi çeşitli konulardaki düşüncelerini, tasarılarını anlattığı, akıcı bir dille yazılmış metinlerden oluşan eserleri olan yazar aşağıdakilerden hangisidir?

Voltaire

Montesquieu

Cicero

Epiktetos

Seneca

Açıklama:

Montesquieu’nün Mes Pensées (Doşoncelerim) adlı eseri el yazması üç defterden ve günlük notlarından oluşur. Çeşitli konulardaki gözlemle, düşünce görüşlerini kapsayan eser deneme özelliği gösterir. Bu notlar yazarın gözlemlerini, toplum, siyaset, tarih ve edebiyat gibi çeşitli konulardaki düşüncelerini, tasarılarını anlattığı, akıcı bir dille yazılmış metinlerdir.

Doğru Cevap: B

Soru 33

“Şehir Mektupları” adlı mektup ve deneme türlerine örnek olabilecek özellikteki eser kime aittir?

Mustafa Kutlu

Nurullah Ataç

Ahmet Rasim

Ahmet Haşim

Yahya Kemal

Açıklama:

Ahmet Rasim’in “Şehir Mektupları”, mektup ve deneme türlerine örnek olabilecek özellikte bir eserdir. Mektup formunu kullanarak okurlarıyla sohbet eden ve belli konulardaki gözlem ve düşüncelerini onlarla paylaşan Ahmet Rasim, mektup ile denemenin özelliklerini birleştirir.

Doğru Cevap: C

Soru 34

Bilgi

Analiz

Deneme

Eleştiri

Mektup

Açıklama:

Eleştiri, bir sanat ya da düşünce eserini belli estetik ölçütler çerçevesinde sistemli bir biçimde değerlendiren, ait olduğu toplumun sanat ve düşünce dünyası içindeki yerini belirleyen yazıdır. Bir edebî tür olmasının yanı sıra eleştiri, sanatçının yaratıcılığını tanımlayan bir olgu, bir zihin faaliyeti olarak da tanımlanır.

Doğru Cevap: D

Soru 35

Yazar veya eserleri yargılamaktan çok onları psikolojik, edebî ve ahlaki bir çerçevede tanımlamayı tercih eden, romantiklerin savunucusu olarak da bilinen, eleştiriyi yargılamak, anlamak ve aydınlatmak olarak gören kişi kimdir?

François Rabelais

Hippolythe Taine

Paul Bourger

Umberto Eco

Sainte Beuve

Açıklama:

Sainte Beuve bilimin etkisinden sıyrılıp sezgilerinden yararlanan tavrıyla çağdaşlarından ayrılır. Şair ve romancı olmaya hayal eden ancak başarılı olamayan Sainte Beuve’ün başkalarının sanat ve yetenekleri üzerinden kendisi ifade ettiği görüşü yaygındır. Yazar veya eserleri yargılamaktan çok onları psikolojik, edebî ve ahlaki bir çerçevede tanımlamayı tercih eder, romantiklerin savunucusudur. Eleştiri ona göre, yargılamak, anlamak ve aydınlatmaktır.

Doğru Cevap: E

Soru 36

Metnin içinde farklı söylemlerin bulunduğunu, metnin başka metinlerle kurduğu ilişkinin yanı sıra tarihî ve toplumsal olgularla da etkileşim hâlinde olduğunu savunan kavram nedir?

Yazı bilimi

Yapı bozma

Metinler arasılık

Gösterge çözüm

Anlatı

Açıklama:

Metinler arasılık kavramı temelini Mihail Bakhtin’in söyleşimcilik kavramından alır. Metnin içinde farklı söylemlerin bulunduğunu, metnin başka metinlerle kurduğu ilişkinin yanı sıra tarihî ve toplumsal olgularla da etkileşim hâlinde olduğunu savunur.

Doğru Cevap: C

Soru 37

Türk edebiyatında romantizmin beyannamesi olarak görülen eser aşağıdakilerden hangisidir?

Takdir-i Elhan

Kudemadan Birkaç Şair

Talim-i Edebiyat

Makber Mukaddimesi

Hayat ve Kitaplar

Açıklama:

Abdülhak Hâmid’in 1883’te “Tercüman-ı Hakikat”te yayımlanan “Bir Şairin Hezeyanı”, “hezeyan” hâlinde söylenmiş, tabiatı yücelten ve akla karşı bir tavrın, romantizmin ifadesi olarak nitelenir. “Makber Mukaddimesi” (Birkaç Perişan Söz) Türk edebiyatında romantizmin beyannamesi olarakg örülür. Tanpınar, “Makber” ile ferdî edebiyatın başladığına işaret eder.

Doğru Cevap: D

Soru 38

“Anna Karenina”, “Savaş ve Barış” gibi dünya edebiyatında ses getirmiş romancı aşağıdakilerden hangisidir?

Puşkin

Lermontof

Belinski

Tolstoy

Kafka

Açıklama:

Lev Nikolayeviç Tolstoy, 1828-1910 yılları arasında yaşamış, “Anna Karenina”, Savaş ve Barış gibi dünya edebiyatında ses getirmiş romanların yazarıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 39

Sohbet ve hatıra yazarı olarak tanınan, deneme örneği olarak da değerlendirilebilecek yazılarında yer yer mektup türünden yararlanması onun “şehir mektupçusu” olarak da anılmasına neden olan yazarımız aşağıdakilerden hangisidir?

Refik Ahmet Sevengil

Namık Kemal

Cahit Sıtkı Tarancı

Yaşar Nabi

Ahmet Rasim

Açıklama:

Sohbet ve hatıra yazarı olarak tanınan Ahmet Rasim pek çok gazete ve dergide yazdığı yazılarını kitap hâlinde toplar. Bu yazılarda İstanbul hayatını kendine özgü bir üslup ve ayrıntılı bir gözlemle okurlarıyla paylaşır. Deneme örneği olarak da değerlendirilebilecek yazılarında yer yer mektup türünden yararlanması onun “şehir mektupçusu” olarak da anılmasına neden olur.

Doğru Cevap: E

Soru 40

Fuad Köprülü’nün değerlendirmesine göre bir roman olmaktan çok aşk mektuplarının derlemesi olan eseri aşağıdakilerden hangisidir?

Safahat-ı Kalb

Levayih-i Hayat

İki Yeni Gelinin Hatıraları

Bîkes

Felsefe-i Zenan

Açıklama:

“Safahat-ı Kalb” Fuad Köprülü’nün değerlendirmesine göre bir roman olmaktan çok aşk mektuplarının derlemesidir. Ancak mektupların zaman ve mekân bakımından birbirlerine bağlı olmaları, eserin kurgusu zayıf da olsa bir roman olarak Kabul edilmesine neden olur.

Doğru Cevap: A

Soru 41

Montaigne’in deneme türü için “deneme” kavramını kullanmasının sebebi nedir?

İlk düzyazı türlerinden biri olmasını önemsemesi

Tecrübenin hayatı tanımadaki önemini vurgulaması

Diğer türlere göre yaşamın daha geniş verilebilmesi

Daha kolay yazılabilen bir tür olması

Geniş bir okuyucu kitlesine ulaşacağını düşünmesi

Açıklama:

Montaigne dogmalar yerine tecrübeyle insanın hayatı ve kendini tanımasının önemini vurgulamak için kitabına başlık olarak "deneme" adını verir.
Bu nedenle doğru yanıt B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 42

I. Falaka
II. Damla Damla
III. Ayrılıklar
IV. Gülüp Ağladıklarım
Yukarıdaki denemelerden hangileri Ruşen Eşref Ünaydın’a aittir?

Yalnız II

I-II

I-IV

II-III

I-II-III

Açıklama:

Falaka ve Gülüp Ağladıklarım adlı denemeler Ahmet Rasim'e aittir.
Bu nedenle doğru yanıt D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 43

Türk edebiyatında “şehir mektupçusu” olarak bilinen yazar kimdir?

Ahmet Rasim

Mustafa Kutlu

Ahmet Hamdi Tanpınar

Suut Kemal Yetkin

Sabahattin Eyüboğlu

Açıklama:

Türk edebiyatında Osmanlı bürokrasi geleneğindeki "vilayet mektupçuluğuna" karşılık olarak “şehir mektupçusu” olarak bilinen yazar Ahmet Rasim'dir.
Bu nedenle doğru yanıt A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 44

I. Dil oyunları görülür.
II. İronik yaklaşımı vardır.
III. Keyifli bir dili vardır.
IV. Dili oldukça sadedir.
Yukarıdakilerden hangileri Salah Birsel’in deneme üslubu için söylenebilir?

I-II

I-III

II-IV

I-II-III

II-III-IV

Açıklama:

Salah Birsel'in zaman zaman okurunu zorlayan bir dili vardır. Ancak dili keyifli, ironiktir. Dil oyunlarıyla da göze çarpar.
Bu nedenle doğruı yanıt D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 45

Batı edebiyatında eleştiri dört dönemde ele alınmaktadır. Buna göre aşağıdakilerden hangisi bu dönemlerden biri değildir?

klasik

romantik

realist

neoklasik

modern

Açıklama:

Batı edebiyatında eleştiri klasik, neoklasik, romantik ve modern olmak üzere dört dönemde ele alınmaktadır. Realist eleştiri bunlar arasında yer almaz.
Bu nedenle doğru yanıt C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 46

16. yüzyılda Rabelais’le başlayıp Umberto Eco’ya ulaşan ve metnin kendisine yönelmenin amaçlandığı okuma biçimi aşağıdakilerden hangisidir?

Seçerek okuma

Özetleyici okuma

Detaylı okuma

Eleştirel okuma

Çoğul okuma

Açıklama:

16. yüzyılda Rabelais’le başlayıp Umberto Eco’ya ulaşan ve metnin kendisine yönelmenin amaçlandığı okuma biçimi çoğul okumadır. Eco bunu açık yapıt olarak adlandırır.
Bu nedenle doğru yanıt E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 47

Aşağıdakilerden hangisi izlenimci eleştirinin özelliklerinden biri değildir?

Eleştirmenin şahsi görüşünü esas alır.

Bilimden uzaklaşır.

Güzellikten ziyade doğruluğa yönelir.

Kişisel bulgular ön plandadır.

Nesnel eleştirinin olamayacağı düşünülür.

Açıklama:

İzlenimci eleştiri doğruluktan ziyade güzelliğe yönelir. Diğer seçenekler izlenimci eleştirinin özellikleri arasındadır.
Doğru yanıt C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 48

I. Lady Montagu
II. Julia Kristeva
III. Madame de Sevigne
Yukarıdaki isimlerden hangileri dünya edebiyatında mektup türünün en güzel örneklerini veren yazarlardandır?

Yalnız I

I-II

I-III

II-III

I-II-III

Açıklama:

Lady Montagu ve Madame de Sevigne, dünya edebiyatında mektup türünün en güzel örneklerini veren yazarlardandır. Julia Kristeva gösterge bilimcidir, bu isimlerden biri değildir.
Doğru yanıt, bu nedenle C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 49

Tutsaklığı sırasında, kızına bir kömür parçasıyla bir edebiyatçının yazdığı ilk özel mektubu yazan İngiliz yazar kimdir?

Thomas More

John Dreyden

Samuel Richardson

Charles Dickens

H. Lawrence

Açıklama:

Tutsaklığı sırasında, kızına bir kömür parçasıyla bir edebiyatçının yazdığı ilk özel mektubu yazan İngiliz yazar Thomas More'dur.
Bu nedenle doğru yanıt A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 50

Mektubun bir anlatım tekniği olarak kullanıldığı ilk Türk romanı aşağıdakilerden hangisidir?

İntibah

Felsefe-i Zenan

Araba Sevdası

Levayih-i Hayat

Eylül

Açıklama:

Mektubun bir anlatım tekniği olarak kullanıldığı ilk Türk romanı Ahmet Mithat'ın Felsefe-i Zenan adlı eseridir.
Bu nedenle doğru yanıt B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 51

Aşağıdakilerden hangisi 17. yüzyılda “deneme/essai” kelimesinin karşılığı ile ilgili olarak doğru bilgi içermemektedir?

Samimi bir üslupla yazılmış metinleri tanımlamak için kullanılır.

Yazarlar bazen tevazu göstermek için deneme başlığını kullanmayı tercih ederler.

Yazarlar bazen ele aldıkları konuyu fazla derinleştirmeden yazmak için deneme başlığını kullanmayı tercih ederler.

Konu itibarıyla sadece belirli konularda yazılırlar.

Bu yazıların ortak özelliği, kısa olmaları ve belli bir planla yazılmamalarıdır.

Açıklama:

17. yüzyılda “deneme/essai” kelimesi orta uzunlukta, samimi bir üslupla yazılmış metinleri tanımlamak için kullanılır. Yazarlar bazen tevazu göstermek bazen de ele aldıkları konuyu fazla derinleştirmeden yazmak için deneme başlığını kullanmayı tercih ederler. Konuları itibarıyla çeşitlilik gösteren bu yazıların ortak özelliği, kısa olmaları ve belli bir planla yazılmamalarıdır. Doğru cevap D’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 52

I- “Zaman üstü” ve ütopik olma özellikleri vurgulanır.
II- Deneme farklı kültürlere göndermeler yapar.
III- Zaman içinde özellikleri diğer türleri de etkiler.
Yukarıdakilerden hangisi/hangileri 20. yüzyılda deneme türü için söylenebilir?

Yalnız III

I-II

I-III

II-III

I-II-III

Açıklama:

20. yüzyılda artık denemenin “zaman üstü” ve ütopik olma özellikleri vurgulanır. Deneme farklı kültürlere göndermeler yaparak, referans alanları yaratarak okurda yeni düşünce kanalları açan ve kişinin kendini keşfetmesini sağlayan bir türdür. Zaman içinde bu özellikleri diğer türleri de etkiler. Şair, roman/öykü yazarı, eleştirmen vb. tüm sanatçılar, şiir, roman, öykü gibi türlerde yazmanın yanı sıra bu türlerin kendilerine tanımadığı bir özgürlük alanı buldukları denemeden de vazgeçemezler. Doğru cevap E’dir.

Doğru Cevap: E

Soru 53

I- Gazete ve dergilerde yayımlanan yazılarında insana ve topluma özgü sorunları ele alır.
II- Deneme türünün özelliklerinden yararlanarak alışılmış “ağırbaşlı eleştiri”ye renk katar.
III- Birçok sanatçının düşünce tarzı ve deneme anlayışını etkilemiştir.
IV- Ağır ve ağdalı bir anlatımı vardır.
Yukarıdakilerden hangileri asıl adı Emile Chartier olan Alain ile ilgili olarak doğru bilgiler içerir?

I-II-III

I-II-IV

I-III-IV

II-III-IV

I-II-III-IV

Açıklama:

Asıl adı Emile Chartier olan Alain (1868-1951) “Propos d’Alain” (Söyleşiler) adı altında gazete ve dergilerde yayımlanan yazılarında insana ve topluma özgü sorunları ele alır. Propos de Littérature’de (Edebiyat Söyleşileri) söz ettiği yazarlar ve eserler hakkında kişisel görüşlerini ifade eder. Deneme türünün özelliklerinden yararlanarak alışılmış “ağırbaşlı eleştiri”ye renk katar. Akıcı bir dil kullanır ve az sözle çok şey söylemeye özen gösterir. Çeşitli konularda binlerce propos (söyleşi) yazan Alain, Türk edebiyatında başta Mehmet Kaplan olmak üzere birçok sanatçının düşünce tarzı ve deneme anlayışını etkilemiş bir düşünce adamıdır. Doğru cevap A’dır.

Doğru Cevap: A

Soru 54

Aşağıdakilerden hangisi Nurullah Ataç ile ilgili olarak yanlış bilgi içermektedir?

Deneme, Türk edebiyatında asıl kimliğine onun sayesinde kavuşur.

Ataç’ın dil konusundaki tavrı onun dil devriminin öncüsü olarak anılmasına yol açar.

Divan edebiyatı ve halk edebiyatına hakim olup, Avrupa edebiyatlarına bunlar kadar hakim değildir.

Sadece denemeci değil; aynı zamanda bir eleştirmendir.

Edebiyat dünyasına Ahmet Haşim hakkında yazdığı bir yazı ile Dergâh’ta başlamıştır.

Açıklama:

Deneme, Türk edebiyatında asıl kimliğine “deneme ‘ben’in ülkesidir” diyen Nurullah Ataç’ın kaleminde kavuşur. Edebiyat dünyasına Ahmet Haşim hakkında yazdığı bir yazı ile Dergâh’ta başlayan Ataç’ın dil konusundaki tavrı onun dil devriminin öncüsü olarak anılmasına yol açar. Divan edebiyatı, halk ve Avrupa edebiyatlarına hâkimiyeti ile okurlarına sunduğu fikir çeşitliliği ve insanlığın ortak değer ve davranışlarını akıcı bir dille ifade etmesi denemelerinin belirgin özellikleridir. Dil ve edebiyata özel bir ilgi duyan yazar denemelerinde sadece denemeci değil; aynı zamanda bir eleştirmendir. Doğru cevap C’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 55

Aşağıdaki dönemlerden hangisinde eleştiri ile ilgili bir gelişme görülmez?

Antik dönem

Orta Çağ

Rönesans

Yakın Çağ

Yeni Çağ

Açıklama:

Orta Çağ’da eleştiri alanında kayda değer bir gelişme görülmez. Hristiyanlıkla uyuşmayan görüşler yüzünden Orta Çağ’da Yunan ve Latin kültürü bir süre ihmal edilir. Rönesans ile Antik kültüre yönelen anlayış onları keşfeder ve yeniden yorumlamaya başlar. Doğru cevap B’dir.

Doğru Cevap: B

Soru 56

Aşağıdakilerden hangisi Gargantua adlı kitabıyla modern Avrupa edebiyatının kurucularından biri olarak kabul edilen yazardır?

François Rabelais

Umberto Eco

Sainte Beuve

Antole France

Victor Hugo

Açıklama:

Fransız yazar François Rabelais, Gargantua adlı kitabıyla modern Avrupa edebiyatının kurucularından biri olarak kabul edilmektedir. Doğru cevap A’dır.

Doğru Cevap: A

Soru 57

Aşağıdaki kavramlardan hangisi metinler arasılık kavramının temelini oluşturmaktadır?

Yapısalcılık

Söyleşimcilik

Post yapısalcılık

İzlenimcilik

İkicilik

Açıklama:

Metinler arasılık kavramı temelini Mihail Bakhtin’in söyleşimcilik (dialogisme) kavramından alır. Metnin içinde farklı söylemlerin bulunduğunu, metnin başka metinlerle kurduğu ilişkinin yanı sıra tarihî ve toplumsal olgularla da etkileşim hâlinde olduğunu savunur. Doğru cevap B’dir.

Doğru Cevap: B

Soru 58

Aşağıdakilerden hangisi eski edebiyatın edebî eleştiri bağlamında en önemli kaynağıdır?

Menakıbnameler

Surnameler

Mersiyeler

Tezkireler

Cönkler

Açıklama:

Eski edebiyatın edebî eleştiri bağlamında en önemli kaynağı tezkirelerdir. Tezkireler, devrin şairleri ile ilgili bilgi, yorum ve değerlendirmeler içerir. Aynı zamanda devrin edebiyat anlayışı ve değer sistemini de aktaran kaynaklarıdır. Doğru cevap D’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 59

Aşağıdakilerden hangisi Servet-i Fünun Dönemi tenkit anlayışının en önemli ismi olan Ahmet Şuayb’ın önemli bir bölümünü Taine’e ayırdığı eserinin adıdır?

Talim-i Edebiyat

Kudemadan Birkaç Şair

Takdir-i Elhan

Makber

Hayat ve Kitaplar

Açıklama:

Servet-i Fünun Dönemi tenkit anlayışının en önemli ismi olan Ahmet Şuayb, Taine’in ve Flaubert’in görüşlerinden etkilenir. Hayat ve Kitaplar (1901) adlı eserinin önemli bir bölümünü Taine’e ayıran Şuayb, Taine’in ırk, muhit, an görüşünün önemini vurgular. Doğru cevap E’dir.

Doğru Cevap: E

Soru 60

Aşağıdakilerden hangisi bir edebiyatçının kaleminden çıkan ilk özel mektubu yazan kişidir?

Lord Chesterfield

Samuel Richardson

Jonathan Swift

Thomas More

John Dryden

Açıklama:

Thomas More’un (1478-1535) Londra Kulesi’ndeki tutsaklığı sırasında kızı Margaret’e bir kömür parçasıyla yazdığı mektup bir edebiyatçının kaleminden çıkan ilk özel mektuptur. Doğru cevap D’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 61

Deneme türü adını ve kesin biçimini 16. yüzyılın ikinci yarısında kimin Denemeler (1580)adlı eserinden sonra alır?

Montaigne

P. Villey

H. Friedrich

Friedrich

Bacon

Açıklama:

Deneme sözcüğü Fransızca “essai”den gelir. Bu başlık altında yer alan metinlerin birbirlerinden farklı biçimsel ve tematik özellikler göstermeleri nedeniyle deneme tanımlanması en güç edebî türlerden birisidir. Adını ve kesin biçimini 16. yüzyılın ikinci yarısında Montaigne’in Denemeler (1580) adlı eserinden sonra alır.

Doğru Cevap: A

Soru 62

Hangisi 1561-1626 tarihlerinde yaşamış ünlü İngiliz denemecidir?

Montaigne

P. Villey

H. Friedrich

Friedrich

Bacon

Açıklama:

Bacon (1561-1626) İngiliz edebiyatında denemeleriyle ünlüdür.

Doğru Cevap: E

Soru 63

Deneme türü, Türk edebiyatına ilk hangi adla girer?

sınama

mesai-yi kalem

tecrübe-i kalemiye

deneme

tasvir-i efkâr

Açıklama:

Türk edebiyatına “tecrübe-i kalemiye” adıyla giren deneme gazetelerle birlikte gelişir.

Doğru Cevap: C

Soru 64

Türk edebiyatında mektup ile denemeyi birleştirerek yazan kimdir?

Ruşen Eşref

Ziya Gökalp

Ahmet Rasim

Ahmet Hamdi Tanpınar

Ömer Seyfettin

Açıklama:

Mektup formunu kullanarak okurlarıyla sohbet eden ve belli konulardaki gözlem ve düşüncelerini onlarla paylaşan Ahmet Rasim, mektup ile denemenin özelliklerini birleştirir. Plansız, özgür ve samimi bir ifade aracı yaratır.

Doğru Cevap: C

Soru 65

Türk edebiyatında deneme, asıl kimliğine kiminle kavuşur?

Ahmet Rasim

Ruşen Eşref

Mustafa Kutlu

Nurullah Ataç

İsmail Habib Sevük

Açıklama:

Deneme, Türk edebiyatında asıl kimliğine “deneme ‘ben’in ülkesidir” diyen Nurullah Ataç’ın kaleminde kavuşur.

Doğru Cevap: D

Soru 66

Hangisi Ahmet Hamdi Tanpınar’ın Beş Şehir’de ele almadığı şehirdir?

Adana

Ankara

Bursa

Konya

Erzurum

Açıklama:

Ahmet Hamdi Tanpınar Beş Şehir’de (1946), Türk tarihi açısından önem taşıyan, mimari, coğrafi ve kültürel özellikleri ile öne çıkan Ankara, Erzurum, Konya, Bursa ve İstanbul gibi şehirleri “tarih ve medeniyet” merkezli bir bakış açısı ve estetik bir yaklaşımla gözlemler ve tasvir eder.

Doğru Cevap: A

Soru 67

Yunanca “Kritikos” kelimesi MÖ 4. yüzyılda hangi anlamda kullanılmıştır?

eleştiri

hüküm

hüküm vermek

edebiyat hükmü

eleştirmen

Açıklama:

Eleştiri kelimesinin Batı’daki karşılığı olan “critique”, Yunanca “krites”den gelir. “Krites”, “hüküm”, “krinein”; hüküm vermek anlamındadır. “Kritikos” MÖ 4. yüzyılda “edebiyat hükmü” anlamında kullanılır.

Doğru Cevap: D

Soru 68

Tanzimat’tan önce Türkçede, Fransızca “critique” kelimesi için hangisi kullanılmıştır?

tenkit

eleştiri

ilm-i nakd

muâheze

intikad

Açıklama:

K. Eleştiri/tenkit, Türkçede Fransızca “critique” kelimesinin karşılığı olarak kullanılır. Tanzimat’tan önce “ilm-i nakd”, Tanzimat’tan sonra Arapçada “nakd” kökünden gelen, “bir şeyin değerini vermek” anlamında kullanılan “intikad” ve “muâheze” gibi kelimelerle karşılanır. Tahir-ül Mevlevî’de ilm-i nakd; “nazmın kusurlarını bildiren ilimin adı” olarak açıklanır.

Doğru Cevap: C

Soru 69

MÖ 146’dan itibaren Latinlerde ne tip eleştirel bakış açısı gelişir?

gramer ağırlıklı

estetik ağırlıklı

siyaset ağırlıklı

yazar ağırlıklı

okur ağırlıklı

Açıklama:

MÖ 146’dan itibaren Latinlerde gramer ağırlıklı bir eleştirel bakış açısı gelişir.

Doğru Cevap: A

Soru 70

Eski edebiyatın edebî eleştiri bağlamında en önemli kaynağı nedir?

hatıratlar

tezkireler

divanlar

menkıbeler

mesneviler

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 71

Bir sanat ya da düşünce eserini belli estetik ölçütler çerçevesinde sistemli bir biçimde değerlendiren yazıya ne ad verilir?

Eleştiri

Mektup

Deneme

Gezi yazısı

Seyahatname

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 72

Aşağıdakilerden hangisinde deneme türünün ilk örneklerine rastlanır?

Türk edebiyatı

Hint edebiyatı

Slav edebiyatı

Yunan ve Latin edebiyatı

Avustralya edebiyatı

Açıklama:

Deneme türünün ilk örneklerine Yunan ve Latin edebiyatlarında rastlanır. Adını ve kesin biçimini 16. yüzyılın ikinci yarısında Montaigne’in Denemeler (1580) adlı eserinden sonra alır.

Doğru Cevap: D

Soru 73

Aşağıdakilerden hangisi hatıra, günlük veya mektup romanların ortak noktasıdır?

Kişinin kendisiyle hesaplaşmasını sağlar

Küçük şeyler üzerinde durmaz

Romantik unsurlara yer vermez

Tasvir yoktur

Karmaşıktan basite doğru gelişim gösterir

Açıklama:

Hatıra, günlük veya mektup romanların ortak noktası kişinin kendisiyle hesaplaşmasını sağlamalarıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 74

Aşağıdakilerden hangisi edebiyat tarihimizde en çok mektup kaleme almış yazarlarımızdandır?

Yaşar Nabi

Behçet Necatigil

Cemal Süreya

Namık Kemal

Refik Ahmet Sevengil

Açıklama:

Namık Kemal ve Abdülhak Hâmid edebiyat tarihimizde en çok mektup kaleme almış yazarlarımızdır.

Doğru Cevap: D

Soru 75

Tanzimat sonrasında mektup hangi özellikleri taşır?

Romantik unsurlara yer verilir

Yer yer eleştiri özelliği taşır

Üslup bakımından zengin değildir

Rus edebiyatı etkisi taşır

Konular çeşitlilik gösterir

Açıklama:

Tanzimat sonrasında mektup, her konuyu işleyebilen, yer yer deneme özelliği taşıyan bir tür olarak gelişir, konu ve üslup bakımından çeşitlilik gösterir.

Doğru Cevap: E

Soru 76

Aşağıdakilerden hangisi eleştiri ile ilgili kaynaklar arasında sayılamaz?

Biyografi Kitapları

Köşe yazıları

Seyahatnameler

Mektuplar

Tereke kayıtları

Açıklama:

Vefayat kitapları, biyografi kitapları, şehir monografileri, nazire ve şiir mecmuaları, seyahatnameler, mektuplar, tereke kayıtları, umumi tarihler de eleştiri ile ilgi kaynaklar arasında sayılırlar.

Doğru Cevap: B

Soru 77

Aşağıdakilerden hangisi batı edebiyatındaki eleştiri dönemlerinden birisidir?

Gerçekçi

Sürrealist

Fütürist

Romantik

Dadaist

Açıklama:

Batı edebiyatında eleştiri; klasik, neoklasik, romantik ve modern tenkit olarak dört dönemde incelenebilir.

Doğru Cevap: D

Soru 78

Aşağıdakilerden hangisi denemenin 20. yüzyılda vurgulanan özelliklerinden biri değildir?

Zaman üstü ve ütopik olma özellikleri vurgulanır

Farklı kültürlere göndermeler yapar

Okurda yeni düşünce kanalları açar

Kişinin kendini keşfetmesini sağlar

Tasvir ön plandadır

Açıklama:

20. yüzyılda artık denemenin “zaman üstü” ve ütopik olma özellikleri vurgulanır. Deneme farklı kültürlere göndermeler yaparak, referans alanları yaratarak okurda yeni düşünce kanalları açan ve kişinin kendini keşfetmesini sağlayan bir türdür.

Doğru Cevap: E

Soru 79

Aşağıdakilerden hangisi ironik bir üslupla tarih, siyaset ve toplum meselelerine değinen, bağnazlık başta olmak üzere dönemin toplumsal sorunlarını dile getiren bbir yazardır?

Epiktetos

Platon

Aristo

Cicero

Voltaire

Açıklama:

İronik bir üslupla tarih, siyaset ve toplum meselelerine değinen bağnazlık başta olmak üzere dönemin toplumsal sorunlarını bu mektuplarda ele alan Voltaire, mektup formunu kullanarak “eleştirel deneme”nin özgün ve gelişmiş örneklerini verir.

Doğru Cevap: E

Soru 80

Aşağıdakilerden hangisi İngiltere’deki dostlarına yazdığı mektuplarda Osmanlı hayatından ve İstanbul ile ilgili gözlemlerinden söz etmiştir?

Charles Dickens

Samuel Taylor Coleridge

Lady Mary Wortley Montagu

Madame de Sévigne

Diderot

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 81

Aşağıdakilerden hangisi 17. yüzyılda “essai” olarak adlandırılan, orta uzunlukta, samimi bir üslupla yazılmış kısa ve belli bir plana gore yazılmayan metinleri tanımlamak için kullanılan edebî türlerden biridir?

Roman

Tiyatro

Şiir

Deneme

Kısa öykü

Açıklama:

17. yüzyılda “deneme/essai” kelimesi orta uzunlukta, samimi bir üslupla yazılmış metinleri tanımlamak için kullanılır. Yazarlar bazen tevazu göstermek bazen de ele aldıkları konuyu fazla de- rinleştirmeden yazmak için deneme başlığını kullanmayı tercih ederler. Konuları itibarıyla çeşitlilik gösteren bu yazıların ortak özelliği, kısa olmaları ve belli bir planla yazılmamalarıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 82

Propos d’Alain ile ilgili verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

Emile Chartier olan Alain tarafından yazılmıştır.

İnsana ve topluma özgü sorunları ele alır.

Söyleşiler adı altında gazete ve dergilerde yayımlanır.

Akıcı bir dille yazılmış, az sözle çok şey söylenmiştir.

Doğa ile ilgili sorunları eleştirir.

Açıklama:

Asıl adı Emile Chartier olan Alain (1868-1951) “Propos d’Alain” (Söyleşiler) adı altında gazete ve dergilerde yayımlanan yazılarında insana ve topluma özgü sorunları ele alır. Propos de Littérature’de (Edebiyat Söyleşileri) söz ettiği yazarlar ve eserler hakkında kişisel görüşlerini ifade eder. Deneme türünün özelliklerinden yararlanarak alışılmış “ağırbaşlı eleştiri”ye renk katar. Akıcı bir dil kullanır ve az sözle çok şey söylemeye özen gösterir. Çeşitli konularda binlerce propos (söyleşi) yazan Alain, Türk edebiyatında başta Mehmet Kaplan olmak üzere birçok sanatçının düşünce tarzı ve deneme anlayı- şını etkilemiş bir düşünce adamıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 83

Şehir Mektupları eseri, mektup ve deneme türlerine örnek olabilecek özellikte bir eserdir.
Mektup formunu kullanarak okurlarıyla sohbet eder ve belli konulardaki gözlem ve düşüncelerini onlarla paylaşır.
Yaşadığı kentin sorunlarını dile getirir.
Plansız, özgür ve samimi bir ifade aracı yaratır.
Yukarıdaki özelliklere sahip olan yazar aşağıdakilerden hangisidir?

Ahmet Rasim

Mustafa Kutlu

Ahmet Haşim

Ahmet Hamdi Tanpınar

Nurullah Ataç

Açıklama:

Ahmet Rasim’in Şehir Mektupları, mektup ve deneme türlerine örnek olabilecek özellikte bir eserdir. İçerdiği yazılar İstanbul ile ilgili çeşitli meseleleri özel bir üslupla işleyen ve geniş bir okur kitlesine hitap edebilen örneklerdir. Mektup formunu kullanarak okurlarıyla sohbet eden ve belli konulardaki gözlem ve düşüncelerini onlarla paylaşan Ahmet Rasim, mektup ile denemenin özelliklerini birleştirir. Plansız, özgür ve samimi bir ifade aracı yaratır. Deneme ve fıkralarıyla Osmanlı bürokrasi geleneğindeki “vilayet mektupçuluğu”na karşı “şehir mektupçuluğu” diye fahri bir görev yaratır (Akbayar, 1992, s. 5). Yaşadığı kentin sorunlarını dile getirir. Ahmet Rasim’in kendine yakıştırdığı “şehir mektupçusu” adı okurlar tarafından da benimsenmiş ve uzun yıllar Ahmet Rasim bu isimle anılmıştır. Ahmet Rasim (1864-1932), köşe yazıları, sohbetleri, Gülüp Ağladıklarım (1926), Falaka (1927), Muharrir Bu Ya (1927) adlı denemeleri vardır.

Doğru Cevap: A

Soru 84

Beş Şehir deneme eseri ile ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?

Ankara, Erzurum, Konya, Bursa ve İstanbul gibi şehirler tasvir edilir.

Nurullah Ataç tarafından kaleme alınmıştır.

İstanbul “zamanın tılsımlı kuyusu” olarak nitelendirilir.

Türk ve müslüman kimlikleri işlenir.

Şehirler, kültürel bir perspektiften değerlendirilir.

Açıklama:

Ahmet Hamdi Tanpınar, yaşadıklarını, izlenimlerini bir şair ve kültür adamının estet tavrı ile deneme formundaki bu yazılarına yansıtır. Yazarın özgürce kalem oynattığı, engin kültür birikimini yansıtan bu yazılar; tarih, sanat, edebiyat, memleket meseleleri gibi farklı konuları işler. Beş Şehir’de (1946), Türk tarihi açısından önem taşıyan, mimari, coğrafi ve kültürel özellikleri ile öne çıkan Ankara, Erzurum, Konya, Bursa ve İstanbul gibi şehirleri “tarih ve medeniyet” merkezli bir bakış açısı ve estetik bir yaklaşımla gözlemler ve tasvir eder. Ankara, Erzurum ve Konya coğrafi konumları ve tarih içinde süregelen mücadeleleri ile öne çıkarken Bursa ve İstanbul, zaman ekseninde “tılsımlı aynadaki şehir” (Bursa), “zamanın tılsımlı kuyusu” (İstanbul) gibi nitelemelerle Türk ve Müslüman kimlikleri de vurgulanarak işlenmektedir. Denemelerde tarihi ve kültürel bir perspektiften değerlendirilen şehirler adeta bir kronik gibi okunur (Kefeli, 2012, s. 211-220).

Doğru Cevap: B

Soru 85

Aşağıdakilerden hangisi Batı edebiyatında eleştirinin dönemlerinden biri değildir?

Klasik

Neoklasik

Temel

Romantik

Modern

Açıklama:

Batı edebiyatında eleştiri; klasik, neoklasik, romantik ve modern tenkit olarak dört dönemde incelenebilir.

Doğru Cevap: C

Soru 86

Gargantua adlı kitabıyla modern Avrupa edebi- yatının kurucularından biri olarak kabul edilen yazar aşağıdakilerden hangisidir?

François Rabelais

Madame de Stael

Hippolythe Taine

Sainte Beuve

Paul Bourget

Açıklama:

Gargantua adlı kitabıyla modern Avrupa edebi- yatının kurucularından biri olarak kabul edilen yazar François Rabelais’tir.

Doğru Cevap: A

Soru 87

Pierre Gustave Lanson, aşağıdaki seçeneklerden hangisiyle Fuat Köprülü’nün edebiyat tarihi konusundaki görüşlerini büyük ölçüde etkilemiştir?

Metnin Verdiği Haz

Yazının Sıfır Derecesi

Pazartesi Konuşmaları

Edebiyat Tarihinde Usül

Gargantua

Açıklama:

Gustave Lanson, Edebiyat Tarihinde Usûl adlı kitabıyla Fuat Köprülü’nün edebiyat tarihi konusundaki görüşlerini büyük ölçüde etkiler.

Doğru Cevap: D

Soru 88

Aşağıdakilerden hangisi Dostoyevski’nin bir memurun yaşamını, hayatındaki zorlukları ele alan ve devri eleştiren dünya edebiyatındaki önemli mektup romandır?

İki Yeni Gelinin Hatıraları

Rüya mektupları

Genç Werther’in Acıları

Tehlikeli İlişkiler

İnsancıklar

Açıklama:

Dostoyevski’nin bir memurun yaşamını, hayatındaki zorlukları ele alan ve devri eleştiren İnsancıklar isimli eseri dünya edebiyatındaki önemli mektup romandır.

Doğru Cevap: E

Soru 89

İngiliz edebiyatında mektup türüyle ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

17. Yüzyıl mektup türünün altın çağıdır.

Latincenin üslup özellikleri ve türlerini benimser.

Edebi yaşamda “ben”in ortaya çıkması bu türü geliştirir.

İngiliz edebiyatının ünlü mektup yazarlarından biri Samuel Richardson’dur.

Jonathan Swift’in mektupları, açık saçık şakalar, alaylar, saldırılar ve sevimli çocuksu deyişler kapsar.

Açıklama:

18. yüzyıl, İngiliz edebiyatında mektup türünün altın çağıdır. Bu yüzyılda John Dryden’ın (1631- 1700) öncülüğüyle Latincenin izlerini, üslup özelliklerini ve türlerini benimseyen bir nesir çağı açılır ve bu nesir anlayışı ilk önce deneme ve mektup türlerinde görülür. Ayrıca gerek sosyal, gerek felsefi gerekse edebî yaşamda ve sanatın tüm dallarında “ben”in öne çıkması ve romantizmin etkilerinin hissedilmesi de mektup türünün gelişmesinde etkili olur. Jonathan Swift’in (1667-1745) mektupları, açık saçık şakalar, alaylar, saldırılar ve sevimli çocuksu deyişlere dek her türlü anlatımı ve çeşitli konuları kapsar. İngiliz edebiyatının bir diğer ünlü mektup yazarı da Samuel Richardson’dur (1689-1761).

Doğru Cevap: A

Soru 90

Fuad Köprülü’nün değerlendirmesine göre bir roman olmaktan çok aşk mektuplarının derlemesidir. An- cak mektupların zaman ve mekân bakımından birbirlerine bağlı olmaları, eserin kurgusu zayıf da olsa bir roman olarak kabul edilmesine neden olur.
Yukarıda bilgisi verilen eser aşağıdakilerden hangisidir?

Felsefe-i Zenan

Levayih-i Hayat

Bikes

Aşk mektupları

Safahad-ı Kalb

Açıklama:

Safahat-ı Kalb, Fuad Köprülü’nün değer- lendirmesine göre bir roman olmaktan çok aşk mektuplarının derlemesidir. Ancak mektupların zaman ve mekân bakımından birbirlerine bağlı olmaları, eserin kurgusu zayıf da olsa bir roman olarak kabul edilmesine neden olur (Bekiroğlu, 1998, s. 292-296).

Doğru Cevap: E

Soru 91

"Tek bir konuya bağlı kalmayan, belirli bir plan üzerinden yazılmayan, kişisel görüş ve düşüncelerin delillerle ispat etme kaygısı duyulmadan, kesin hükümler verilmeden ortaya konulduğu bir edebî tür" aşağıdakilerden hangisidir?

Deneme

Masal

Tiyatro

Anı

Roman

Açıklama:

Zaman içinde biyografiler, anılar, gazete yazıları, eleştirel metinler (Sartre, M. Butor, Schopenhauer, Kierkegaard örnekleri), diyaloglar (Platon, Diderot örnekleri) gibi birbirinden çok farklı içerikleri olan metinler de bu başlık altında anılmaya başlar.
Deneme, 18. ve 19. yüzyılda bir edebî tür olarak gelişmesini sürdürür, özellikleri ve tanımı netleşir. Dolayısı ile sorunun doğru cevabı A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 92

Deneme türünün ilk örneklerine Yunan ve Latin edebiyatlarında rastlanır. Aşağıda verilen seçeneklerden hangisi ilk örnekleri veren grubun dışındadır?

Eflatun

Montaigne

Epiktetos

Cicero

Seneca

Açıklama:

Bu soruda öğrencilerin genel kültür ve analiz yeteneği ölçülmek istenmiştir.
Montaigne’in Denemeler’i yazdığı dönem ve edebî çevresi MÖ değil, MS yaşamıştır. Dolayısı ile sorunun doğru cevabı B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 93

20. yüzyılda artık denemenin “zaman üstü” ve ütopik olma özellikleri vurgulanır. Buna göre, denemenin bir edebi tür olarak tanımı yapılırken, aşağıdakilerden hangisi söylenmez?

Farklı kültürlere göndermeler yapar

Referans alanları yaratır

Okurda yeni düşünce kanalları açar

Kişinin kendini keşfetmesini sağlar

Bireyin kendi düşüncesinin önüne geçer

Açıklama:

Zaman içinde bu özellikleri diğer türleri de etkiler. Şair, roman/öykü yazarı, eleştirmen vb. tüm sanatçılar, şiir, roman, öykü gibi türlerde yazmanın yanı sıra bu türlerin kendilerine tanımadığı bir özgürlük alanı buldukları denemeden de vazgeçemezler.
20. yüzyılda artık denemenin “zaman üstü” ve ütopik olma özellikleri vurgulanır. Deneme farklı kültürlere göndermeler yaparak, referans alanları yaratarak okurda yeni düşünce kanalları açan ve kişinin kendini keşfetmesini sağlayan bir türdür. Dolayısı ile sorunun doğru cevabı, farklı olan E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 94

Denemenin konusu aşağıdaki seçeneklerden hangisidir?

İnsan ve toplumu ilgilendiren her şey

Yeni düşünce kanalları

kişinin kendini keşfetmesini sağlayan ipuçları

“Zaman üstü” ve ütopik konular

İnsanın iç dünyasını ilgilendiren bir tür monolog

Açıklama:

Genelde birinci tekil şahıs kullanan yazar, bir konudan diğerine geçerek serbest bir tavır içinde yazar. Amacı öğretici olmak, okuru bilgilendirmek değildir. Bir sohbet havası içinde fikirlerini, hayat tecrübelerini paylaşan yazar, okura farklı bakış açıları kazandırmayı, okurun düşünce dünyasını geliştirmeyi hedefler.
İnsan ve toplumu ilgilendiren her şey denemenin konusudur. Dolayısı ile sorunun doğru cevabı A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 95

Asıl sanat eserlerini şiir, roman, hikâye vd. türlerde veren edebiyatçılar, hangi amaç ile deneme türünde de eser verirler?

Toplumsal eleştiri yapmak için

Kendilerini daha özgür ifade etmek için

Okuyucuları uyarmak için

Toplumsal ve sosyal hayata dikkat çekmek için

Kişisel tercihlerini göstermek için

Açıklama:

Bu soruda seçenekler serbest üretilmiş olup, öğrencilerin kitap dışına çıkabilmeleri amaçlanmaktadır.
Asıl sanat eserlerini şiir, roman, hikâye vd. türlerde veren edebiyatçılar, kendilerini daha özgür ifade ettikleri deneme türünde de eser verirler. Dolayısı ile sorunun doğru cevabı B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 96

Dünya edebiyatında diğer türlerde verdikleri eserlerin yanı sıra edebiyat, sanat, toplumsal meseleleriyle ilgili görüşlerini yansıtan yazarlar da bulunmaktadır. Aşağıda verilen seçeneklerden hangisi bu kapsamdaki yazarlardan biri değildir?

Paul Claudel

Paul Valéry

Propos d’Alain

André Gide

Marcel Proust

Açıklama:

Dünya edebiyatında Paul Claudel, Paul Valéry, André Gide, T. S. Eliot, Albert Camus, Marcel Proust, Roland Barthes ve Amin Maalouf gibi yazarlar diğer türlerde verdikleri eserlerin yanı sıra edebiyat, sanat, toplumsal meseleleriyle ilgili görüşlerini, “ben” öykülerini yansıtan denemeleriyle de ünlüdürler.
Asıl adı Emile Chartier olan Alain (1868-1951) “Propos d’Alain” (Söyleşiler) adı altında gazete ve dergilerde yayımlanan yazılarında insana ve topluma özgü sorunları ele alır. Dolayısı ile Propos d’Alain yazar adı değil, eser adıdır. Sorunun doğru cevabı C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 97

Aşağıdaki eserlerden hangisi deneme yazarı Suut Kemal Yetkin’e aittir?

Kahveler Kitabı (1976)

Ah Beyoğlu Vah Beyoğlu (1976)

Boğaziçi Şıngır Mıngır (1980)

Günlerin Götürdüğü (1958)

İstanbul-Paris (1983)

Açıklama:

Suut Kemal Yetkin’in Edebiyat Konuşmaları (1944), Edebiyat Üzerine (1952), Günlerin Götürdüğü (1958), Düşün Payı (1960), Şiir Üzerine Düşünceler (1969), Denemeler (1972 ) adlı kitapları edebiyat konulu denemelerinden oluşur.
Kahveler Kitabı (1976), Ah Beyoğlu Vah Beyoğlu (1976), Boğaziçi Şıngır Mıngır (1980), Sergüzeşt-i Nono Bey (1982), İstanbul-Paris (1983), Yaşlılık Günlüğü (1986), Aynalar Günlüğü (1988), Gece Yarısı Mektupları (1991) gibi kitaplar Salâh Birsel'e ait olup, Günlerin Götürdüğü (1958) adlı eser Suut Kemal Yetkin’e aittir.

Doğru Cevap: D

Soru 98

Fethi Naci eleştirmen kimliğinin yanı sıra deneme türünde de eserler verir. Aşağıdaki eserlerden hangisi bu yazara aittir?

Nesillerin Ruhu (1967)

Büyük Türkiye Rüyası (1969)

Edebiyatımızın İçinden (1978)

Kültür ve Dil (1982)

İnsan Tükenmez (1956)

Açıklama:

Nesillerin Ruhu (1967), Büyük Türkiye Rüyası (1969), Edebiyatımızın İçinden (1978), Kültür ve Dil (1982) adlı deneme kitapları Mehmet Kaplan'a aittir.
Fethi Naci'nin deneme niteliğindeki eserlerini İnsan Tükenmez (1956), Gerçek Saygısı (1959), Az gelişmiş Ülkeler ve Sosyalizm (1965,1966), Atatürk’ün Temel Görüşleri (1968,1970), On Türk Romanı (1971), Edebiyat Yazıları (1976), 100 Soruda Türkiye’de Roman ve Toplumsal Değişme (1981), Eleştiri Günlüğü (1981), Gücünü Yitiren Edebiyat (1990) şeklinde sıralamak mümkündür. Sorunun doğru cevabı E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 99

Tenkit sözünü “kritik” yerine kullanmanın doğru olmadığını belirtip, kavramı “muâheze” ile tercüme etmeyi tercih eden yazar aşağıdakilerden hangisidir?

Namık Kemal

Şemseddin Sami

Fethi Naci

Sabahattin Eyüboğlu

Suut Kemal Yetkin

Açıklama:

Servet-i Fünun Dönemi’nde “critique” karşılığı olarak “nakd” kökünden gelen “tenkad, tenakkud, intikad, tenkid” gibi farklı kelimeler kullanılır. Dönemin sanatçıları “tenkid” ile “intikad” kelimelerinden birini tercih konusunda zaman zaman anlaşamazlar. Şemseddin Sami hem “tenkid” hem “intikad”ı kullanırken Muallim Naci “tenkid”den yanadır. Ancak bu dönemde çoğunlukla “tenkid” tercih edilir.
Namık Kemal, tenkit sözünü “kritik” yerine kullanmanın doğru olmadığını belirtir, “muâheze” ile tercüme etmeyi tercih eder. Dolayısı ile sorunun doğru cevabı A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 100

Bir eseri ırk, çevre ve an üzerinden değerlendiren yaklaşım ile eleştiri anlayışına yeni bir soluk getiren eleştirmen, aşağıdakilerden hangisidir?

Hippolythe Taine (1828-1893)

Paul Bourget (1852-1935)

Jules Lemaître (1853-1914)

Anatole France (1814-1924)

Remy de Gourmont (1858-1915)

Açıklama:

Eleştirmenin bu üç kavram üzerinden yaptığı çözümleme hem sosyolojik hem de psikolojik bir eleştiri anlayışıdır.
Hippolythe Taine (1828-1893) ırk, çevre ve an üzerinden eseri değerlendiren yaklaşımı ile eleştiri anlayışına yeni bir soluk getirir. Irk ile kastedilen yaradılışından itibaren insanda var olan ve kalıtım yoluyla geçen özelliklerdir. Çevre, bir insanın /milletin yaşadığı sosyal, siyasi, coğrafi koşullar; an, bir insanın/milletin gelişim sürecinde ulaştığı son nokta, geçmişin şimdiki zaman/hâl üzerindeki etkisi olarak tanımlanır. Bu üç temel kavram yazarın yetenekleri çerçevesinde gelişir. Dolayısı ile sorunun doğru cevabı A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Ünite 7

Soru 1

"Türün kuramsal temellendirmesinde çok önemli bir yere sahip olunan Philippe Lejeune, özyaşamöyküsünü “Kendi deneyimleriyle ilgilenen gerçek bir kişi tarafından yazılmış, yazanın- kendi bireysel yaşamına, özellikle kendi kişisel gelişiminin hikâyesine odaklanan geçmişe dönük (retrospektif) düzyazı anlatı” olarak tanımlamıştır."
Bu tanım aşağıdakilerden hangisini içermez?

Söz sanatı

Dilsel biçim

Anlatı

Anlatıcı

Düzyazı

Açıklama:

• Dilsel biçim
• Anlatı
• Düzyazı
• Sorun: Bireysel yaşam
• Yazarın konumu
• Yazar
• Anlatıcı
• Anlatıcının konumu
• Anlatıcının temel kişi olması
• Anlatının geçmişe dönük bakış açısı

Doğru Cevap: A

Soru 2

Aşağıdakilerden hangisi özyaşamöyküsünün türlerinden biri değildir?

Belgesel özyaşamöyküleri

Sanatsal özyaşamöyküleri

Popüler özyaşamöyküleri

Yazınsal özyaşamöyküleri

Eğitsel özyaşamöyküleri

Açıklama:

Sanatsal özyaşamöyküsü adında bir özyaşamöyküsü bulunmamaktadır.

Doğru Cevap: B

Soru 3

Batı edebiyatının bilinen ilk özyaşamöyküsel metni olarak kabul edilen eser aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?

Sol Ayağım

Afrikalı Leo

İtiraflar

Angela'nın Külleri

Çocukluğum

Açıklama:

Birçok kaynakta Batı edebiyatının bilinen ilk
özyaşamöyküsel metni olarak İlk Çağ Hristiyanlığının en büyük düşünürü Augustinus’un 398’de yazdığı İtiraflar’ı anılır.

Doğru Cevap: C

Soru 4

Türk edebiyatı tarihinde özyaşamöyküsü türünün değilse de özyaşamöyküsel anlatımın ilk örneği olarak kabul edilebilecek eser aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?

Uygur Metinleri

Kutadgu Bilig

Divan ü Lügati't Türk

Orhon Yazıtları

Atabetü'l Hakayık

Açıklama:

Türk edebiyatı tarihinde özyaşamöyküsü türünün değilse de özyaşamöyküsel anlatımın ilk örneği olarak Orhon Yazıtları’ndan söz edilebilir.

Doğru Cevap: D

Soru 5

Aşağıdaki eserlerden hangisi özyaşamöyküsü türünde yazılmamıştır?

Ömer’in Çocukluğu

Ta Kendim yahut Defter-i A’malim

Mukadderat

Mor Salkımlı Ev

Tek Adam

Açıklama:

Tek Adam biyografi örneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 6

Aşağıdakilerden hangisi sanayici ve işadamlarının özyaşamöykülerinden biridir?

Hayat Hikâyem

Sevdalım Hayat

Bir Uzun Adam

Geçtiğim Günlerden

Bir Dinozorun Anıları

Açıklama:

Sanayici ve işadamlarının özyaşamöyküleri: Vehbi Koç (Hayat Hikâyem, 1983), Vitali
Hakko (Hayatım Vakko, 1997), Kadir Has
(Vatan Borcu Ödüyorum, 2002) gibi.

Doğru Cevap: A

Soru 7

Birinin ölümünden hemen sonra ya da ölümünün yıl dönümlerinde gazete ve dergilerde yayımlanan ve biyografik bilgilere verilen ad aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?

Biyografi

Nekroloji

Özyaşamöyküsü

Portre

Dibace

Açıklama:

Birinin ölümünden hemen sonra ya da
ölümünün yıl dönümlerinde gazete ve
dergilerde yayımlanan ve biyografik bilgiler nekroloji olarak bilinir

Doğru Cevap: B

Soru 8

Yaşamöyküsü türünün klasik Türk edebiyatındaki en belirgin karşılığı aşağıdakilerden hangisidir?

Nekroloji

Dibace

Tezkire

Seyahatname

Ruzname

Açıklama:

Tezkireler, yaşamöyküsü türünün klasik Türk
edebiyatındaki en belirgin karşılığıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 9

Tanzimat’tan itibaren tezkireler yavaş yavaş ömrünü tamamlamış ve yerini antolojilere (derleme/güldeste) bırakmıştır. Bunlar arasında aşağıdakilerden hangisi yoktur?

Kudemadan Birkaç Şair

Osmanlı Şairleri

Numune-i Edebiyat-ı Osmaniye

Afak-ı Irak

Osmanlı Edebiyatı Numuneleri

Açıklama:

Tanzimat’tan itibaren tezkireler yavaş yavaş
ömrünü tamamlamış ve yerini antolojilere (derleme/güldeste) bırakmıştır. Bunlar arasında Kudemadan Birkaç Şair (Recaizade Mahmut Ekrem),
Osmanlı Şairleri (Muallim Naci), Numune-i
Edebiyat-ı Osmaniye (Ebüzziya Tevfik), Osmanlı
Edebiyatı Numuneleri (Mehmed Celal) gibi eserler
sayılabilir. Daha yakın tarihli antolojilere Kenan
Akyüz’ün şairlerin yaşamöykülerine de geniş yer
veren eseri Batı Tesirinde Türk Şiiri Antolojisi örnek verilebilir.

Doğru Cevap: D

Soru 10

Aşağıdakilerden hangisi Türk edebiyatında portre türü metinlerine örnek gösterilebilir?

Türk’ün Ateşle İmtihanı

Gördüklerim Yaptıklarım

Politikada Kırk Beş Yıl

Zoraki Diplomat

Ölürse Ten Ölür Canlar Ölesi Değil

Açıklama:

Türk edebiyatında portre türü metinlere Yahya Kemal’in Siyasi ve Edebi Portreler, Cemal Özyaşamöyküsü, Yaşamöyküsü, Anı Süreya’nın 99 Yüz, Çetin Altan’ın Bir Avuç İnsan, Haldun Taner’in Ölürse Ten Ölür Canlar Ölesi Değil adlı eserleri örnek verilebilir.

Doğru Cevap: E

Soru 11

Özyaşamöyküleri kaç türe ayrılmaktadır?

Açıklama:

Özyaşamöyküleri Türleri;
1-Belgesel Özyaşamöyküleri
2-Eğitsel Özyaşamöyküleri
3-Popüler Özyaşamöyküleri
4-Yazınsal Özyaşamöyküleri
Doğru cevap B’dir.

Doğru Cevap: B

Soru 12

Aşağıdakilererden hangisi “belgesel özyaşamöykülerinin özelliklerinden biri değildir?

Bilgi, belge aktarma kaygısı öndedir

Amaç bir döneme tanıklık etmektir

Nesneldir

Kendini tanıtma kaygısı önemlidir

Yazar tamamen duygularını aktarır

Açıklama:

Yazan, anlatan, anımsayan “ben”; kişisel duygu ve izlenimlerinden çok akıp gitmiş zamanın tanığı “ben” konumundadır. Yazanın hesaplaşması; kendinden çok sosyal, siyasal, tarihsel olarak içinden geçtiği dönemle ilgilidir. Belki de bu nedenle içsel “ben”den çok sosyal ve tarihsel bir kimlik olarak “ben” ön plandadır. Doğru cevap E’dir.

Doğru Cevap: E

Soru 13

Dünyada ilk özyaşamöyküsel anlatımlara hangi tarihlerde rastlanmıştır?

M.Ö.1991-1962

M.Ö.1891-1862

M.Ö.1791-1762

M.Ö.1691-1662

M.Ö.1591-1562

Açıklama:

Dünyada ilk özyaşamöyküsel anlatımlara MÖ 1991-1962 yıllarında eski Mısır’da rastlanmıştır. Doğru cevap A’dır.

Doğru Cevap: A

Soru 14

Arap edebiyatında bilinen ilk özyaşamöyküsel metni hangi yüzyıldan itibaren yaşantısal eserlerle karşılaşılır?

7.yüzyıl

8.yüzyıl

9.yüzyıl

10.yüzyıl

11.yüzyıl

Açıklama:

Birçok kaynakta Batı edebiyatının bilinen ilk özyaşamöyküsel metni olarak İlk Çağ Hristiyanlığının en büyük düşünürü Augustinus’un 398’de yazdığı İtiraflar’ı anılır. Arap edebiyatında 9. yüzyıldan itibaren, Avrupa’da 11-12. yüzyıldan itiba- ren, yaşantısal eserlerle karşılaşılır. Doğru cevap C’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 15

Asker olarak savaşlara katılan, Avusturyalılara esir düşen, birçok zorluktan sonra özgürlüğüne kavuşan Osman Ağa, başından geçenleri anlattığı kitabını hangi yıl tamamlamıştır?

1714

1724

1734

1744

1754

Açıklama:

Asker olarak savaşlara katılan, Avusturyalılara esir düşen, birçok zorluktan sonra özgürlüğüne kavu- şan ve Viyana’dan Belgrad’a oradan da Temeşvar’a dönen, resmî tercüman ve kâtip olarak devlete hiz- met eden Osman Ağa; başından geçenleri anlattığı kitabını 1724’te İstanbul’da tamamlamıştır. Doğru cevap B’dir.

Doğru Cevap: B

Soru 16

Halide Edib’in, İngilizce kaleme aldığı Memoirs of Halide Edip ilk kez hangi yıl Londra’da yayımlanmıştır?

1906

1916

1926

1936

1946

Açıklama:

Halide Edib’in İngilizce kaleme aldığı Memoirs of Halide Edib ilk kez 1926’da Londra’da yayımlanmıştır. Doğru cevap C’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 17

Aşağıdakilerden hangisi öğretim üyelerinin ve öğretmenlerin özyaşamöykülerinden biridir?

Kâzım Taşkent (Yaşadığım Gibi, 1980 ve Duygularım, Düşüncelerim, İnançlarım, 1989)

Abidin Dino (Kısa Hayat Öyküm, 2007)

Muhsin Ertuğrul (Benden Sonra Tufan Olmasın: Anılar, 1989)

Hasan Âli Yücel (Geçtiğim Günlerden, 1990)

Kadir Has (Vatan Borcu Ödüyorum, 2002)

Açıklama:

Öğretim üyelerinin ve öğretmenlerin özyaşamöyküleri: Hasan Âli Yücel (Geçtiğim Günlerden, 1990), Nermin Abadan Unat (Kum Saatini İzlerken, 1996), Mina Urgan (Bir Dinozorun Anıları, 1998). Doğru cevap D’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 18

Baba-kız, anne-kız, anne-oğul, baba-oğul ilişkisine dayanarak yazılan yaşamöykülerinin ilki hangi yazarımıza aittir?

Fatma Aliye Hanım

Yahya Kemal

Halide Edip

Cemal Süreya

İlhan Berk

Açıklama:

Baba-kız, anne-kız, anne-oğul, baba-oğul ilişkisi-“ne dayanarak yazılan yaşamöykülerinin ilki Fatma Aliye Hanım’ın Ahmet Cevdet Paşa ve Zamanı adlı eseridir. Doğru cevap A’dır.

Doğru Cevap: A

Soru 19

Tezkirelerin Türk edebiyatındaki en eski örneği aşağıdakilerden hangsidir?

Keşfü’z-Zünun

Mecalisü’n-Nefais

İtiraflar

Seyahatname

Babürname

Açıklama:

Tezkirelerin Türk edebiyatındaki en eski örneği, Ali Şir Nevai’nin Çağatay Türkçesiyle yazdığı Mecalisü’n-Nefais (1491-92) adlı eseridir. Doğru cevap B’dir.

Doğru Cevap: B

Soru 20

Aşağıdakilerden hangisi Türk Edebiyatı’nda Anı türüne verilen örneklerden biri değildir?

Ahmet Rasim-Eşkâl-i Zaman

Halid Ziya Uşaklıgil-Saray ve Ötesi

Ahmet Rasim-Fuhş-ı Atik

Mehmed Rauf-Edebî Hatıralar

Fatma Aliye-Terâcim-i Ahvâl-i Felâsife

Açıklama:

Halid Ziya Uşaklıgil’in sarayda geçen görev süresine dair Saray ve Ötesi başlıklı ciltlerce süren anıları, Mehmed Rauf’un Edebî Hatıralar’ı, Ahmet Rasim’in Fuhş-ı Atik, Eşkâl-i Zaman, Şehir Mektupları, Muharrir, Şair, Edib gibi eserlerinde etraflıca betimlediği İstanbul’un günlük yaşayışı, gelenekleri, renkli simalarına dair anlatıları, anı türünün Türkiye’deki gelişiminde çok önemli dönüm noktalarıdır. Doğru cevap E’dir.

Doğru Cevap: E

Soru 21

Aşağıdaki ünlülerden hangisi Alacakaranlık Anıları: Bellek Yitimi Kültüründe Zamanı Belirlemek adlı kitabın yazarıdır?

Andreas Huyssen

Philippe Lejeune

Aziz Nesin

Nezihe Meriç

Kenan Akyüz

Açıklama:

Doğru cevap A dır. Andreas Huyssen Alacakaranlık Anıları: Bellek Yitimi Kültüründe Zamanı Belirlemek adlı kitabın yazarıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 22

Aşağıdaki yazarlardan hangisi özyaşamöyküsünü “Kendi deneyimleriyle ilgilenen gerçek bir kişi tarafından yazılmış, yazanın- kendi bireysel yaşamına, özellikle kendi kişisel gelişiminin hikâyesine odaklanan geçmişe dönük (retrospektif) düzyazı anlatı” olarak tanımlamıştır?

Andreas Huyssen

Philippe Lejeune

Aziz Nesin

Nezihe Meriç

Kenan Akyüz

Açıklama:

Doğru cevap B dir. Philippe Lejeune özyaşamöyküsünü “Kendi deneyimleriyle ilgilenen gerçek bir kişi tarafından yazılmış, yazanın- kendi bireysel yaşamına, özellikle kendi kişisel gelişiminin hikâyesine odaklanan geçmişe dönük (retrospektif) düzyazı anlatı” olarak tanımlamıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 23

Özyaşamöyküsünün temel sorunsallarından en önemlisi aşağıdakilerden hangisidir?

Kendini koruma

Övünme

Yüzleşme cesareti

Aşırı tevazu

Doğruluk

Açıklama:

Doğru cevap C dir. Özyaşamöyküsünün temel sorunsallarından en önemlisi yüzleşme cesaretidir.

Doğru Cevap: C

Soru 24

Aşağıdaki türlerden hangisi özyaşamöykülerin türlerinden birisi değildir?

Belgesel türler

Eğitsel türler

Popüler türler

Ansiklopedik türler

Yazınsal türler

Açıklama:

Doğru cevap D dir. Açık ve kesin dille yazılan ansiklopedik türler yaşamöykülerin türlerinden birisidir, yani özyaşamöykülerin türlerinden birisi değildir.

Doğru Cevap: D

Soru 25

Aşağıdaki eserlerden hangisi önce 1926’da Londra’da ingilizce yayımlanmıştır, yıllar sonra ise yazar tarafından Türkçe olarak yeniden yazılmıştır?

Evliya Çelebi’nin Seyahatname adlı eseri

Yusuf Akçura’nın Ta Kendim yahut Defter-i A’malim adlı eseri

Nigâr Hanım’ın Mukadderat adlı eseri

Şevket Süreyya Aydemir'in Suyu Arayan Adam adlı eseri

Halide Edib’in Mor Salkımlı Ev adlı eseri

Açıklama:

Doğru cevap E dir. Halide Edib’in Mor Salkımlı Ev adlı eseri önce 1926’da Londra’da ingilizce yayımlanmıştır, yıllar sonra ise yazar tarafından Türkçe olarak yeniden yazılmıştır

Doğru Cevap: E

Soru 26

Aşağıdaki eserlerden hangileri sanayici ve işadamlarının özyaşamöykülerinin örneği sayılabilir?

Vehbi Koç'un Hayat Hikâyem, Vitali Hakko'nun Hayatım Vakko, Kadir Has'ın Vatan Borcu Ödüyorum adlı eserleri

Hasan Âli Yücel'in Geçtiğim Günlerden, Nermin Abadan Unat'ın Kum Saatini İzlerken, Mina Urgan'ın Bir Dinozorun Anıları adlı eserleri

Aziz Nesin'in Böyle Gelmiş Böyle Gitmez, İlhan Berk'in Bir Uzun Adam, Zülfü Livaneli'nin Sevdalım Hayat adlı eserleri

Muhsin Ertuğrul'un Benden Sonra Tufan Olmasın: Anılar, Müjdat Gezen'in Komikler Ağlamaz, Gülriz Sururi'nin Bir An Gelir adlı eserleri

Nubar Terziyan'ın Ne İdim Ne Oldum, Hulki Saner'in Bu da Benim
Filmim, Cüneyt Arkın'ın Fakir Gencin Hikâyesi adlı eserleri

Açıklama:

Doğru cevap A dır. Vehbi Koç'un Hayat Hikâyem, Vitali Hakko'nun Hayatım Vakko, Kadir Has'ın Vatan Borcu Ödüyorum adlı eserleri sanayici ve işadamlarının özyaşamöykülerinin örneği sayılabilir.

Doğru Cevap: A

Soru 27

Birinin ölümünden hemen sonra ya da ölümünün yıl dönümlerinde gazete ve dergilerde o kişi hakkında yayımlanan bilgilere ne denir?

Biyografi

Nekroloji

Monografi

Otobiyografi

Fotobiyografi

Açıklama:

Doğru cevap B dir. Birinin ölümünden hemen sonra ya da ölümünün yıl dönümlerinde gazete ve dergilerde o kişi hakkında yayımlanan bilgilere nekroloji denir.

Doğru Cevap: B

Soru 28

Aşağıdaki üniversite araştırmacılarından hangisi Şair Nigâr Hanım adlı belgesel yaşamöyküsünün yazarıdır?

Şerif Aktaş

Bilge Ercilasun

Nazan Bekiroğlu

Niyazi Akı

Kenan Akyüz

Açıklama:

Doğru cevap C dir. Nazan Bekiroğlu Şair Nigâr Hanım adlı belgesel yaşamöyküsünün yazarıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 29

Bugünkü yaşamöykülerinin başlangıcı olarak hangi eser gösterilir?

Augustinus’un İtiraflar adlı eseri

Babür'ün Babürname adlı eseri

Ali Şir Nevai’nin Mecalisü’n-Nefais adlı eseri

Plutarkhos’un Hayatlar adlı eseri

Evliya Çelebi’nin Seyahatname adlı eseri

Açıklama:

Doğru cevap D dir. Bugünkü yaşamöykülerinin başlangıcı olarak Plutarkhos’un Hayatlar adlı eseri gösterilir.

Doğru Cevap: D

Soru 30

Aşağıdakilerden hangisi anıların odak noktası değildir?

bir parçası olduğu olaylar

gözlediği olaylar

tanıdığı kişiler

içinden geçtiği süreçler

kendi yaşamı ve kendi iç hesaplaşması

Açıklama:

Doğru cevap E dir. Kendi yaşamı ve kendi iç hesaplaşması anıların odak noktası değildir.

Doğru Cevap: E

Soru 31

Divan edebiyatında genellikle eserlerin yazılma nedeninin belirtildiği başlangıç kısmı, ön sözü aşağıdakilerden hangisi ile ifade edilmektedir?

Tezkireler

Dibace

Seyahatname

Vücudname

Mahrasname

Açıklama:

Divan edebiyatında genellikle eserlerin yazılma nedeninin belirtildiği başlangıç kısmı, ön sözdür. Doğru seçenek B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 32

I. Bir bölümü kurmacadır
II. Yazıldığı dönemin sivil tarih bilgisini yansıtır
III. Sanatçının başından geçen ya da tanık olduğu olayları anlatır
Klasik Türk edebiyatında sergüzeştnameler hakkında yukarıdaki bilgilerden hangisi ya da hangileri doğrudur?

Yalnız I

Yalnız II

Yalnız III

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Klasik Türk edebiyatındaysa yaşantıya dayalı bir tür olarak sergüzeştnameler, bir bölümü kurmaca da olsa sanatçının başından geçen ya da tanık olduğu olayları kendi bakış açısından aktardığı manzum anlatılardır ve hem yazıldıkları döneme
dair taşıdıkları ipuçları hem de yansıttıkları sivil tarih bilgisi açısından son derece değerlidir. Doğru seçenek E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 33

Sevdalım Hayat aşağıdaki yazarlardan hangisinin özyaşam öyküsüdür?

Zülfü Livaneli

Aziz Nesin

İlhan Berk

Vehbi Koç

Vitali Hakko

Açıklama:

Sevdalım hayat Zülfü Livaneli' nin 2009 yılında yayınladığı özyaşam öyküsüdür. Doğru seçenek A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 34

Birinin ölümünden hemen sonra ya da ölümünün yıl dönümlerinde gazete ve dergilerde yayımlanan ve biyografik bilgilerin olduğu tür aşağıdakilerden hangisidir?

Dibace

Nekroloji

Belgesel özyaşam öyküleri

Popüler özyaşamöyküleri

Yazınsal özyaşamöyküleri

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 35

Yakup Kadri Karaosmanoğlu, Zoraki Diplomat anıları aşağıdaki anı türlerinden hangisine girmektedir?

Meslek ve görev anıları

Esirlik hapishane ve sürgün anıları

Yazarların anıları

Kentlere, semtlere, ülkelere dair anılar

Gündelik yaşam kültürüne dair anılar

Açıklama:

Yakup Kadri Karaosmanoğlu'nun 1955 yılında yazdığı Zoraki Diplomat Meslek ve görev anıları türüne girmektedir. Doğru seçenek A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 36

Türkiye’de bilimsel anlamda yaşamöyküsü yazımının ilk ve en önemli örneği aşağıdaklerden hangisidir?

Şevket Süreya Aydemir - Tek Adam

Fatma Aliye - Nâmdârân-ı Zenân-ı İslâmiyân

Fuad Köprülü - Türk Edebiyatında İlk Mutasavvıflar

Oğuz Atay - Bir Bilim Adamının Romanı: Mustafa İnan

Ahmet Reşit Rey - Gördüklerim Yaptıklarım

Açıklama:

Fuad Köprülü’nün Türk Edebiyatında İlk Mutasavvıflar (1918) adlı eseri, Türkiye’de bilimsel anlamda yaşamöyküsü yazımının ilk ve en önemli örneğidir. Doğru seçenek C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 37

Yaşamöyküsü türünün klasik Türk edebiyatındaki en belirgin karşılığı aşağıdakilerden hangisidir?

Seyahatname

Vücudname

Dibace

Tezkireler

Mahrasname

Açıklama:

Tezkireler, yaşamöyküsü türünün klasik Türk edebiyatındaki en belirgin karşılığıdır. Bunlarda bir meslekten insanların, peygamberlerin, evliyaların, padişahların, devlet adamlarının, bilginlerin, sanatçıların ve şairlerin hayatları anlatılır, eserlerinden örnekler verilir. Doğru seçenek D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 38

I. Çetin Altan - Bir Avuç İnsan
II. Haldun Taner - Ölürse Ten Ölür Canlar Ölesi Değil
III. Cemal Süreyya - 99 Yüz
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri portre türü edebiyat örnekleri arasındadır?

Yalnız I

Yalnız II

Yalnız III

I ve II

I, II ve III

Açıklama:

Türk edebiyatında portre türü metinlere Yahya Kemal’in Siyasi ve Edebi Portreler, Cemal Süreya’nın 99 Yüz, Çetin Altan’ın Bir Avuç İnsan, Haldun Taner’in Ölürse Ten Ölür Canlar Ölesi Değil adlı eserleri örnek verilebilir. Doğru seçenek E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 39

Yaşamöyküsünün Türk Edebiyatındaki eski adlandırılması aşağıdakilerden hangisidir?

Vücudname

Terâcim-i Ahvâl

Tezkireler

Tercüme-i hâl

Dibace

Açıklama:

Yaşamöyküsü türünün Batı dillerinden aktarılan karşılığı biyografidir; Türk
edebiyatındaki eski adlandırması tercüme-i hâl ya da hâl tercümesidir. Kaynaklarda
hayat hikâyesi olarak da geçer. Doğru seçenek D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 40

I. Geleceğe ışık tutma
II. Kendini haklı çıkarma çabası
III. Topluma hesap verme isteği
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri insanların anı yazma nedenleri arasındadır?

Yalnız I

Yalnız II

Yalnız III

I ve II

I, II ve III

Açıklama:

Geleceğe ışık tutma, kendini haklı çıkarma çabası ve topluma hesap verme isteği insanların anı yazma nedenleri arasındadır. Doğru seçenek E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 41

Aşağıdaki türlerden hangisiyle özyaşam öyküsünün bağıntısı yoktur?

Anı

Portre

Günlük

Deneme

Şiir

Açıklama:

Odak noktaya bireysel yaşamı alan özyaşam öyküsünün anı, portre, günlük, deneme gibi diğer kişisel türlerle bağıntısı vardır ancak özyaşam öyküsünde bir kişiliğin oluşum süreci esastır.

Doğru Cevap: E

Soru 42

Aşağıdakilerden hangisi “belgesel özyaşamöyküleri” ile ilgili bir açıklama/özelliktir?

Bilgi ve belge aktarma kaygısı öndedir

Başkalarına örnek olmayı amaçlar

Yazarın estetik, toplumsal ya da eğitimsel kaygısı yoktur

Okunması kolay, göndermeleri açıktır

Sanatçı kendini anlatmanın yanı sıra estetik bir haz yaratmayı da amaçlar

Açıklama:

Belgesel özyaşam öykülerinde bilgi ve belge aktarma, kendini tanıtma kaygısı öndedir. Bu nedenle daha nesnel sayılabilir.

Doğru Cevap: A

Soru 43

Batı edebiyatının bilinen ilk özyaşam öyküsel metni olan İtiraflar’ın yazarı aşağıdakilerden hangisidir?

Goethe

Augustinus

Benjamin Franklin

Jean Jacques Rousseau

Aristoteles

Açıklama:

Birçok kaynakta Batı edebiyatının bilinen ilk özyaşamöyküsel metni olarak İlk Çağ̆ Hristiyanlığının en büyük düşünürü Augustinus’un 398’de yazdığı İtiraflar’ı anılır.

Doğru Cevap: B

Soru 44

Divan edebiyatında genellikle eserlerin yazılma nedeninin belirtildiği başlangıç kısmı (önsöz) hangi adla anılmaktadır?

Dibace

Nekroloji

Anı

Lugaz

Divançe

Açıklama:

Dibace: Divan edebiyatında genellikle eserlerin yazılma nedeninin belirtildiği başlangıç kısmı, ön sözdür.

Doğru Cevap: A

Soru 45

Türk edebiyatında özyaşam öyküsü türünün çok önemli bir dönüm noktası olan “Mor Salkımlı Ev” eserinin yazarı aşağıdakilerden hangisidir?

Yusuf Akçukra

Rıza Nur

Halide Edib

Halid Ziya Uşaklıgil

Ali Ekrem Bolayır

Açıklama:

Türk edebiyatında özyaşam öyküsü türünün çok önemli bir dönüm noktası, Halide Edib’in Mor Salkımlı Ev (1963) adlı eseridir. Halide Edib, İngilizce kaleme aldığı ve Memoirs of Halide Edib adıyla 1926’da Londra’da yayımlanan eserini yıllar sonra Türkçe olarak yeniden yazmıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 46

Aşağıdakilerden hangisi sinema sanatçıları/ film yönetmenleri tarafından kaleme alınan özyaşam öykülerinden birisidir?

Kum Saatini İzlerken

Geçtiğim Günlerden

Hayat Hikayem

Ne İdim Ne Oldum

Hayat Öyküm

Açıklama:

Sinema sanatçıları ve film yönetmenleri özyaşam öykülerinden örnekler: Nubar Terziyan (Ne İdim Ne Ol- dum, 1995), Hulki Saner (Bu da Benim Filmim, 1996), Cüneyt Arkın (Fakir Gencin Hikâyesi, 2014) gibi.

Doğru Cevap: D

Soru 47

Aşağıdakilerden hangisi nesnel bakış açısıyla yazılmış yaşamöykülerinden birisi değildir?

Who is Who

Eve Dönen Adam

Bir Yudum İnsan

Babam Nurullah Ataç

Tutkunun Romanı

Açıklama:

D seçeneğinde verilen Meral Ataç’ın ‘Babam Nurullah Ataç’ adlı eseri öznel bakış açısıyla yazılmış bir eserken diğer seçeneklerdeki eserler nesnel bakış açısıyla yazılmıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 48

Meslek ve görev anılarının bir türü olan ‘Zoraki Diplomat’ ın yazarı aşağıdakilerden hangisidir?

Zeki Velidi Togan

Ahmet Rasim

Ahmet İhsan Tokgöz

Yakup Kadri Karaosmanoğlu

Mehmet Rauf

Açıklama:

Meslek ve görev anılarının bir türü olan ‘Zoraki Diplomat’ ın yazarı Yakup Kadri Karaosmanoğlu’dur.

Doğru Cevap: D

Soru 49

Aşağıdakilerden hangisi anıların özellikleri arasında yer almamaktadır?

Anılar sayesinde tarihin insana özgü yanları ortaya çıkar.

Anılar, özyaşam öyküleri gibi öznel bir anlatı türüdür.

Anılar, zamanın geçişine ve yaşananların unutulmaması isteğinin bir ürünüdür.

Anılarda yazarlar zaman dizinsel, dil ve üslup bakımından özgür değildir.

Anılarını yazan kişi tüm yaşamını esas alabileceği gibi sadece belirli bir dönemi de anlatabilir.

Açıklama:

Anılarda yazarlar hem zaman dizinsel hem de dil ve üslup bakımından özgür ve rahattır. Anlattıklarının sırasını istediği gibi değiştirebilir, çağrışımlara göre olaylar arasında ileri geri sıçrayabilir, isterse konuşma üslubunu yeğleyebilir.

Doğru Cevap: D

Soru 50

Aşağıdakilerden hangisi Türk edebiyatında bireysel anlatılar olarak anı türünün yerini tutanlardan birisi değildir?

Seyahatnameler

Vakayınameler

Sefaretnameler

Gazavatnameler

Fütüvvetname

Açıklama:

Türk edebiyatında vakayinameler, seyahatnameler, sergüzeştnameler, sefaretnameler, gazavatnameler, yazanın kişisel gözlem ve deneyimlerini içeren bireysel anlatılar olarak anı türünün yerini tutmuştur.

Doğru Cevap: E

Soru 51

Bir kişinin kendi yaşamını kendisinin yazılı olarak anlatmasıdır. Kendi yaşamını çoğunlukla “ben” diliyle anlatan kişi; onu bugünkü kişiye dönüştüren ve yaşamında yer tutan birçok olayı, duyguyu, kişiyi ve izleri aktarır. Verilen tanım aşağıdaki edebi türlerden hangisidir?

Özyaşam öyküsü

Yaşam öyküsü

Şiir

Anı

Kısa öykü

Açıklama:

Özyaşam öyküsü, bir kişinin kendi yaşamını kendisinin yazılı olarak anlatmasıdır. Kendi yaşamını çoğunlukla “ben” diliyle anlatan kişi; onu bugünkü kişiye dönüştüren ve yaşamında yer tutan birçok olayı, duyguyu, kişiyi ve izleri aktarır.

Doğru Cevap: A

Soru 52

Aşağıdakilerden hangisi Lejeune’nin geçmişe dönük (retrospektif) düzyazı anlatı tanımının içerdiği maddelerden biri değildir?

Dilsel biçim

Düzyazı

Anlatıcı

Yazar

Anlatıcının hayatı

Açıklama:

• Dilsel biçim• Anlatı• Düzyazı• Sorun: Bireysel yaşam • Yazarın konumu• Yazar• Anlatıcı• Anlatıcının konumu• Anlatıcının temel kişi olması• Anlatının geçmişe dönük bakış açısı.

Doğru Cevap: E

Soru 53

Aşağıdakilerden hangisi özyaşam öykülerinin alt türlerinden biri değildir?

Belgesel

Eğitsel

Popüler

Yazınsal

Şiirsel

Açıklama:

Özyaşam öykülerini “yapısına” ve “amacına göre” alt türlere ayırmak mümkündür:Belgesel, Eğitsel, Popüler, Yazınsal.

Doğru Cevap: E

Soru 54

Türkan Şoray (Sinemam ve Ben, 2013), Haldun Dormen (Anılar: Sürç-ü Lisan Ettikse, Antrakt, İkinci Perde, 2013) gibi eserler aşağıdaki özyaşamöyküleri türlerinden hangisine örnektir?

Yazınsal özyaşam öyküleri

Popüler özyaşam öyküleri

Özyaşamöyküsel anlatım

Eğitsel özyaşam öyküleri

Belgesel özyaşam öyküleri

Açıklama:

Popüler özyaşam öyküleri, bir alandaki (sahne, televizyon, sinema, spor vs.) tanınırlığından yola çıkan kişilerce yazılmış özyaşam öyküleridir. Yazanın estetik, toplumsal ya da eğitimsel bir kaygısı yoktur; onu seven ve daha yakından tanımak iste- yen hayran kitlesinin beğeni ve beklentilerini karşılamak üzere kaleme alınmış metinlerdir.

Doğru Cevap: B

Soru 55

Aşağıdakilerden hangisi “Ben” olma bilincinin en yüksek olarak hissedildiği, geçmişle ve kendiyle hesaplaşmanın en derin olarak ifade edildiği metinlerden biridir?

Sakıp Sabancı-İşte Hayatım

Türkan Şoray-Sinemam ve Ben

Adalet Ağaoğlu-Göç Temizliği

Hüsnü Feridun-Eğitimle Bir Ömür

Haldun Dormen-İkinci Perde

Açıklama:

“Ben” olma bilincinin en yüksek olarak hissedildiği, geçmişle ve kendiyle hesaplaşmanın en derin olarak ifade edildiği metinlerdir. Adalet Ağaoğlu (Göç Temizliği, 1984), Nedim Gürsel (Sağ Salim Kavuşsak: Çocukluk Yılları, 2004), Nezihe Meriç (Çavlanın İçinde Sessizce, 2004) gibi.

Doğru Cevap: C

Soru 56

Türk edebiyatında öz yaşam öyküsü türünün çok önemli bir dönüm noktası olan, Halide Edib’in öz yaşam öyküsü, kendinin bilincinde bir kadının geçmişine ve bugününe dair bir iç muhasebesini içeren eser aşağıdakilerden hangisidir?

Mor Salkımlı Ev

Suyu Arayan Adam

Mavi Sürgün

Böyle Gelmiş Böyle Gitmez

Türk’ün Ateşle İmtihanı

Açıklama:

Türk edebiyatında öz yaşam öyküsü türünün çok önemli bir dönüm noktası, Halide Edib’in Mor Salkımlı Ev (1963) adlı eseridir. Halide Edib, İngilizce kaleme aldığı ve Memoirs of Halide Edib adıyla 1926’da Londra’da yayımlanan eserini yıllar sonra Türkçe olarak yeniden yazmıştır. Önceki örneklerle karşılaştırıldığında Halide Edib’in öz yaşam öyküsü, kendinin bilincinde bir kadının geçmişine ve bugününe dair bir iç muhasebesini içerir.

Doğru Cevap: A

Soru 57

Aşağıdakilerden hangisi öznel bakış açısıyla yazılmış yaşam öykülerinden biridir?

Şair Nigar Hanım

Ömrüm Benim Bir Ateşti

Edebiyatımızda İsimler Sözlüğü

Ahmet Cevdet Paşa ve Zamanı

Meydan Larousse

Açıklama:

Araştırma ve belgelerden çok, birinci derece tanıklıklara dayanarak yazılan “anı yaşam öyküleri” vardır ki bunlar bir yanıyla anı sayılabilirler. Baba-kız, anne-kız, anne-oğul, baba-oğul ilişkisine dayanarak yazılan bu tür yaşam öykülerinin ilki Fatma Aliye Hanım’ın Ahmet Cevdet Paşa ve Zamanı adlı eseridir.

Doğru Cevap: D

Soru 58

Aşağıdakilerden hangisi Fuad Köprülü’nün Türkiye’de bilimsel anlamda yaşam öyküsü yazımının ilk ve en önemli örneğidir?

Türk Edebiyatında İlk Mutasavvıflar

Son Asır Türk Şairleri

Terâcim-i Ahvâl-i Felâsife

Ahmet Cevdet Paşa ve Zamanı

Bir Bilim Adamının Romanı

Açıklama:

Dostoyevski’nin Fuad Köprülü’nün Türk Edebiyatında İlk Mutasavvıflar (1918) adlı eseri, Türkiye’de bilimsel anlamda yaşam öyküsü yazımının ilk ve en önemli örneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 59

Birinin ölümünden hemen sonra ya da ölümünün yıl dönümlerinde gazete ve dergilerde yayımlanan biyografik bilgilere ne ad verilir?

Nekroloji

Tercüme-i Hal

Dibace

Tezkire

Gelişim Romanı

Açıklama:

Birinin ölümünden hemen sonra ya da ölümünün yıl dönümlerinde gazete ve dergilerde yayımlanan ve biyografik bilgiler nekroloji olarak bilinir. Bu tür yazılardan kişinin yaşam öyküsünün tamamı değil ayrıntıları hakkında bilgi edinilebilir. Türkiye’de özellikle kültür, sanat, basın ve edebiyat alanlarında tanınmış kişilerin ölümünün hemen ardından gazete ve dergilerde anma sayfaları ayrılması, çeşitli köşe yazarlarının yazılar yazması geleneği yaygındır.

Doğru Cevap: A

Soru 60

Anının öz yaşam öyküsü ile ortak özelliği aşağıdakilerden hangisidir?

Sosyal sorunlar

Araştırmacı tavır

Duygusal sorgulama

Eğitim sorunları

Bireysel yaşantı

Açıklama:

Öz yaşam öyküsünde odak, yazanın kendi yaşamıdır; yaşayan kişi, yazan kişi ve yaşamı anlatılan kişi aynıdır. Anı, birinin kendi yaşamını da katarak tanıklıklarını anlatmasıdır. Anının yazarı, sadece kendi yaşamına değil, çevresindeki kişilere, belirli bir döneme, duruma, mekâna, kuruma, kişiye, mesleğe vb. odaklanarak anlatabilir. Yaşam öyküsü ise birinin başka birinin yaşamını anlatmasıdır. Bir başka önemli fark da şudur: Öz yaşam öykülerinde bireyin kendiyle ve geçmiş yaşamıyla hesaplaşması beklenir, yaşam öyküsünde ve anıda böyle bir beklenti yoktur. Birinin yaşamını anlatmanın, kendi yaşamını ve anılarını anlatmaya göre daha nesnel olduğu düşünülebilir.

Doğru Cevap: E

Soru 61

Yaşam öyküsü, öz yaşam öyküsü ve anı türündeki eserleri genel olarak hangi ad altında değerlendirebiliriz?

yaşam yazını

yaşamın tasviri

dünya görüşü

iç dünyamız

tecrübeler

Açıklama:

Yaşam öyküsü, öz yaşam öyküsü, anı türündeki eserler genel olarak “yaşam yazını” olarak değerlendirilir.

Doğru Cevap: A

Soru 62

Yaşam öyküsü, öz yaşam öyküsü ve anı türündeki eserler de ortak yan hangisidir?

Geçmiş tecrübeler anlatılır.

“Ben”den yola çıkılarak yaşam yazılır.

Amaç estetik kaygıdır.

Yazar, edebiyattaki ustalığını sergilemek ister.

Her üçünde de nesnel dil kullanılır.

Açıklama:

Genel olarak “yaşam yazını” olarak değerlendirilen yaşam öyküsü, öz yaşam öyküsü, anı türündeki eserlerde ortak yan, “ben”den yola çıkarak yaşamı yazmaktır.

Doğru Cevap: B

Soru 63

Dünyada ilk özyaşamöyküsel anlatımlara nerede rastlanır?

Yunan

Latin

Çin

Mısır

Hint

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 64

Türk edebiyatı tarihinde öz yaşam öyküsü türünün değilse de öz yaşam öyküsel anlatımın ilk örneği olarak hangi eserden söz edilebilir?

Orhon Yazıtları

Altun Yaruk

Kutadgu Bilig

Dîvânü Lugati’t-Türk

Dede Korkut Hikâyeleri

Açıklama:

Türk edebiyatı tarihinde öz yaşam öyküsü türünün değilse de öz yaşam öyküsel anlatımın ilk örneği olarak Orhon Yazıtları’ndan söz edilebilir.

Doğru Cevap: A

Soru 65

Hangisi Türk halk şiirinde ozanın kendi yaşam çizgisini ana hatlarıyla dile getirdiği; kaderci bir kabullenmeyle yaşamın zorluklarıyla, dünyayla, çağıyla şiirin olanakları çerçevesinde hesaplaştığı eserlere verilen adlardan birisidir?

yaşam öyküsü

yaşam ırı

yaşname

yaşamname

tecrübename

Açıklama:

Türk halk şiirinde “yaş destanı, yaş türküsü, ömür destanı, hayat destanı, vücudname, mahrasname” gibi adlarla da anılan ve destan biçiminde söylenen yaşnameler, bir anlamda özyaşamöyküsel metinler sayılabilir. Yaşnamelerde ozan kendi
yaşam çizgisini ana hatlarıyla dile getirir; kaderci bir kabullenmeyle yaşamın zorluklarıyla, dünyayla, çağıyla şiirin olanakları çerçevesinde hesaplaşır.

Doğru Cevap: C

Soru 66

Klasik Türk edebiyatında, bir bölümü kurmaca da olsa sanatçının başından geçen ya da tanık olduğu olayları kendi bakış açısından aktardığı manzum anlatılardan oluşan ve hem yazıldıkları döneme dair taşıdıkları ipuçları hem de yansıttıkları sivil tarih bilgisi açısından son derece değerli olan eserler hangisidir?

seyahatnâmeler

hatıratlar

otobiyorgrafiler

sergüzeştnameler

destanlar

Açıklama:

Klasik Türk edebiyatında yaşantıya dayalı bir tür olarak sergüzeştnameler, bir bölümü kurmaca da olsa sanatçının başından geçen ya da tanık olduğu olayları kendi bakış açısından aktardığı manzum anlatılardır ve hem yazıldıkları döneme dair taşıdıkları ipuçları hem de yansıttıkları sivil tarih bilgisi açısından son derece değerlidir.

Doğru Cevap: D

Soru 67

Yazanın “ben”, kendiyle hesaplaşmaktan çok yaşamla hesaplaşma ve zaferini görünür kılma çabasında olduğu öz yaşam öyküsü türü hangisidir?

popüler öz yaşam öyküsü

eğitsel öz yaşam öyküsü

yazınsal öz yaşam öyküsü

belgesel öz yaşam öyküsü

görsel öz yaşam öyküsü

Açıklama:

Eğitsel öz yaşam öyküleri, yazanın yaşamı boyunca önüne çıkmış fırsatları değerlendirerek karşısında çıkmış engelleri aşarak başardığı büyük işlere odaklanmış metinlerdir. Yazan ben, kendiyle hesaplaşmaktan çok yaşamla hesaplaşma ve zaferini görünür kılma çabasındadır. Bulunduğu noktaya yükselme öyküsünü anlattığı için şu andaki durumundan memnundur.

Doğru Cevap: B

Soru 68

Hangisi ünlü eserinde on iki yaşında tahta çıkışından ölümünden bir yıl öncesine kadarki hayatını anlatan ve aynı zamanda adıyla anılan devleti kuran Çağatay şairdir?

Ali Şîr Nevâî

Hüseyin Baykara

Emir Timur

Uluğ Beg

Babür Şah

Açıklama:

Çağatay edebiyatının üstün eserlerini vermiş büyük bir sanatçı ve Babürlü Devleti’nin kurucusu olan Babür, Babürname olarak tanınan eserinde on iki yaşında tahta çıkışından (1494) başlayarak ölümünden bir yıl öncesine kadarki hayatını (1529) anlatmıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 69

17. yüzyılda kırk yılı aşkın bir süre boyunca hemen hemen bütün Osmanlı ülkesini ve pek çok memleketi dolaşarak gördüklerini kaleme aldığı Seyahatname’sinde kendi hayatından izleri de açıkça yansıtan seyyah kimdir?

Kâtip Çelebi

Babür Şâh

İbn-i Battuta

Yedi Sekiz Hasan Paşa

Evliya Çelebi

Açıklama:

17. yüzyılda Evliya Çelebi’nin Seyahatname’sinin başında ve aralarda kendi yaşamından söz etmesini de bu arada önemle anmak gerekir. Kırk yılı aşkın bir süre boyunca hemen hemen bütün Osmanlı ülkesini ve pek çok memleketi dolaşarak yazdığı seyahatnameye kendi hayatından izleri de açıkça yansıtan Evliya Çelebi’nin gerçek yaşamı hakkında bilinenlerin çoğu, bu dev eserine dayanır.

Doğru Cevap: E

Soru 70

Halide Edib’in Türk edebiyatında öz yaşam öyküsü türünün çok önemli bir noktası kabul edilen eseri hangisidir?

Mor Salkımlı Ev

Sinekli Bakkal

Türk’ün Ateşle İmtihanı

Ateşten Gömlek

Yeni Turan

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 71

Özyaşamöyküsünün batı dillerindeki karşılığı aşağıdakilerden hangisidir?

Sonet

Drama

Biyografi

Novella

Otobiyografi

Açıklama:

Özyaşamöyküsü sözcüğünün Batı dillerindeki karşılığı otobiyografidir.

Doğru Cevap: E

Soru 72

Aşağıdakilerden hangisi Aziz Nesin'in kendi özyaşamöyküsünü anlattığı eseridir?

Az Gittik Uz Gittik

Yaşar Ne ile Yaşar

Aşk Şiirleri

Hababam Sınıfı

Böyle Gelmiş Böyle Gitmez

Açıklama:

Aziz Nesin, kendi özyaşamöyküsünü üç ciltlik Böyle Gelmiş Böyle Gitmez adını verdiği
eserinde anlatmaktadır.

Doğru Cevap: E

Soru 73

Belgesel özyaşamöyküleri ile ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?

Bilgi ve belge aktarma kaygısı vardır.

Olabildiğince nesneldir.

Tarihin önemli bir anına tanıklık ederler.

Genellikle aşk ve sevgi teması taşırlar.

Bilginin kaybolmasını engelleme kaygısı vardır.

Açıklama:

Belgesel özyaşamöykülerinde bilgi ve belge aktarma, kendini tanıtma kaygısı öndedir. Bu nedenle daha nesnel sayılabilir. Genellikle siyaset, basın, askerlik dünyasından kişilerin kendilerini başarıya götüren koşulları, olayları anlattıkları, görünenin ardındaki gerçekleri dile getirme ya da tarihin bir anına, bir döneme tanıklık etme, ölmeden bu tanıklıklarını anlatarak bilginin kaybolmasına engel olma isteğinin bir sonucudur. Günlük tutulmuş notların, saklanmış belge ve fotoğrafların, haber metinlerinin desteğinde kaleme alınmıştır. Yazanın anlattıklarıyla sosyal tarih koşut olarak okunabilir.

Doğru Cevap: D

Soru 74

Bir alandaki tanınırlığından yola çıkan kişilerce yazılmış özyaşamöyküleri aşağıdakilerden hangisidir?

Belgesel özyaşamöyküleri

Eğitsel özyaşamöyküleri

Tarihi özyaşamöyküleri

Popüler özyaşamöyküleri

Mizahi özyaşamöyküleri

Açıklama:

Popüler özyaşamöyküleri, bir alandaki (sahne, televizyon, sinema, spor vs.) tanınırlığından yola çıkan kişilerce yazılmış özyaşamöyküleridir. Yazanın estetik, toplumsal ya da eğitimsel bir kaygısı yoktur; onu seven ve daha yakından tanımak isteyen hayran kitlesinin beğeni ve beklentilerini karşılamak üzere kaleme alınmış metinlerdir.

Doğru Cevap: D

Soru 75

Aşağıdakilerden hangisi özyaşamöyküsü türleri arasında yer almaz?

Belgesel özyaşamöyküleri

Yazınsal özyaşamöyküleri

Mizahi özyaşamöyküleri

Popüler özyaşamöyküleri

Eğitsel özyaşamöyküleri

Açıklama:

Dieğr seçeneklerdeki türler özyaşamöyküleri türleri arasındayken, mizahi özyaşamöyküsü bir tür değildir.

Doğru Cevap: C

Soru 76

Batı edebiyatının bilinen ilk özyaşamöyküsel metni olan İtiraflar, kim tarafından kaleme alınmıştır?

Goethe

Benjamin Franklin

Augustinus

Machiavelli

Shakespear

Açıklama:

Dünyada ilk özyaşamöyküsel anlatımlara MÖ 1991-1962 yıllarında eski Mısır’da rastlansa da bugün anladığımız hâliyle özyaşamöyküsü türünün başlangıcını Batı edebiyatının metinlerinde aramak gerek. Birçok kaynakta Batı edebiyatının bilinen ilk özyaşamöyküsel metni olarak İlk Çağ Hristiyanlığının en büyük düşünürü Augustinus’un 398’de yazdığı İtiraflar’ı anılır.

Doğru Cevap: C

Soru 77

Halide Edip Adıvar'ın kendi özyaşmöyküsünü anlattığı eseri aşağıdakilerden hangisidir?

Sinekli Bakkal

Mor Salkımlı Ev

Ateşten Gömlek

Zeyno'nun Oğlu

Kalp Ağrısı

Açıklama:

Türk edebiyatında özyaşamöyküsü türünün çok önemli bir dönüm noktası, Halide Edib’in Mor Salkımlı Ev (1963) adlı eseridir. Halide Edib, İngilizce kaleme aldığı ve Memoirs of Halide Edib adıyla 1926’da Londra’da yayımlanan eserini yıllar sonra Türkçe olarak yeniden yazmıştır. Önceki örneklerle karşılaştırıldığında Halide Edib’in özyaşamöyküsü, kendinin bilincinde bir kadının geçmişine ve bugününe dair bir iç muhasebesini içermesi bakımından türün bugünkü tanımına epey uygundur. Halide Edib çocukluğundan 1918’e kadarki yaşamını, içinde büyüdüğü çevreyi, annesinin erken ölümünü, babasının uzaklığını, kalabalık bir ailede hem geleneksel ve Osmanlı hem modern ve Batılı tarzda yetiştirilmesinin ilerideki yaşamında gözlediği etkilerini, kırklı yaşlarındayken geri dönüşlerle anlatmış ve bir boyutuyla kendiyle hesaplaşmıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 78

Birinin ölümünden hemen sonra ya da ölümünün yıl dönümlerinde gazete ve dergilerde yayımlanan ve biyografik bilgilere ne ad verilmektedir?

Nekroloji

Anı

Monografi

Otobiyografi

Debace

Açıklama:

Birinin ölümünden hemen sonra ya da ölümünün yıl dönümlerinde gazete ve dergilerde yayımlanan ve biyografik bilgiler nekroloji olarak bilinir. Bu tür yazılardan kişinin yaşamöyküsünün tamamı değil ayrıntıları hakkında bilgi edinilebilir. Türkiye’de özellikle kültür, sanat, basın ve edebiyat alanlarında tanınmış kişilerin ölümünün hemen ardından gazete ve dergilerde anma sayfaları ayrılması, çeşitli köşe yazarlarının yazılar yazması geleneği yaygındır

Doğru Cevap: A

Soru 79

Divan edebiyatında genellikle eserlerin yazılma nedeninin belirtildiği başlangıç
kısmına ne ad verilmektedir?

Dibace

Analog

Mahlas

Methiye

Münacat

Açıklama:

Divan edebiyatında genellikle eserlerin yazılma nedeninin belirtildiği başlangıç
kısmı olan ön sözüne dibace denilmektedir.

Doğru Cevap: A

Soru 80

Yaşamöyküsünün eski Türk Edebiyatındaki karşılığı aşağıdakilerden hangisidir?

Tercüme-i hâl

Seyahatname

Siyasetname

Gazel

Mersiye

Açıklama:

Yaşamöyküsü türünün Batı dillerinden aktarılan karşılığı biyografidir; Türk edebiyatındaki eski adlandırması tercüme-i hâl ya da hâl tercümesidir. Kaynaklarda hayat hikâyesi olarak
da geçer.

Doğru Cevap: A

Ünite 8

Soru 1

Behçet Necatigil'in "Sergi İzlenimleri" şiiri için aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Şiirin adı ile içeriğinin birbirini tamamlaması

Resim sergisindeki kişilerin duyarsızlığı

Burjuva kesimine eleştirel bir bakışın öne çıkması

Modern şiirin kapalılık özelliğini taşıması

Sanatın sadeliği ile sergi ortamının birbiriyle uyumlu olması

Açıklama:

Sergi salonuna gelenler burjuva kesimine ait insanlardır. Sergi salonu aynı zamanda göz kamaştırıcı bir görünümde..Sanatın sadeliği ile sergi salonunun parıltılı görüntüsü aslında bir tezat oluşturmaktadır. Uyumdan söz etmek mümkün değildir. Doğru yanıt: E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 2

Yazar, ilk cümlelerde okura roman hakkında bazı ipuçları veriyor. Roman gerçekçi mi, hayali mi, fantastik mi, ironik mi?
Yukarıda açıklaması yapılan romanın ilk cümleleriyle yazarla okur arasında bir sözleşmenin yapıldığı varsayılan bu ilk cümlelere ne ad verilir?

İncipit

Avangard

Önsöz

Tasvir

Mukaddime

Açıklama:

Romanın ilk cümleleriyle yazarla okur arasında bir sözleşmenin yapıldığı varsayılan bu ilk cümlelere "İncipit" denir.

Doğru Cevap: A

Soru 3

Greimas'ın "eyleyenler örnekçesi" ne göre Çalıkuşu romanının nesnesi kimdir?

Feride

Kamran

Hayrullah Bey

Munise

Aziz Enişte

Açıklama:

"Gresmas'ın eylemleyen örnekçesi" ne göre Çalıkuşu romanının nesnesi "Kamran'dır. Doğru yanıt: B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 4

Sait Faik'in "Havuz Başı" öyküsü için aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Öyküde sıradan insanların yaşamından bir kesit vardır.

Yazarın (anlatıcının) kötümser ruh hali yavaş yavaş iyimserliğe dönüşür.

Öyküde beklenen sevgili nihayet gelir.

Öykü kahramanları Murtaza Çavuş'la Hacer Ana saflığı temsil ederler.

Öyküde mekanlar; Ayasofya, Beyoğlu ve Taksim'dir.

Açıklama:

Yazarın (anlatıcının) beklediği sevgili henüz gelmemiştir. Doğru yanıt: C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 5

Aşağıdakilerden hangisi Nazım Hikmet'in yazdığı Ferhad ile Şirin oyununun epik yapı özelliklerinden biridir?

Ferhad ile Şirin'in birbirini sevmesi

Umuda yolculuğun anlatılması

Ferhad'ın aşkı için ölümü göze alması

Kaderci anlayışa karşı çıkılması

Ferhad'ın doğayla mücadelesi

Açıklama:

Ferhad, kaderci anlayışa karşı çıkan tutumuyla toplumun kurtarıcısı olmuştur. Oyunun başında öne çıkan aşk olgusu, yerini halkın çıkarlarını gözeten yüce bir amaca bırakır. Oyunun baş kahramanın kendini halkına adaması epik tiyatronun bir özelliğidir. Doğru yanıt: D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 6

Aşağıdakilerden hangisi Mehmene Banu'un kişilik değişimini anlatır?

Saray halkının Mehmene Hatun'dan korkmaya başlaması

Kardeşi Şirin'i Ferhad'dan ayırması

Ferhad'ı sevmesi

Kardeşi Şirin'i sevmesi

Kardeşi Şirin için güzelliğinden vazgeçmesi

Açıklama:

Mehmene Banu, hasta olan kardeşi Şirin'i hayata döndürmek için güzelliğinden vazgeçer çünkü onu çok sevmektedir. Mehmene Banu gizli bir şekilde kardeşi Şirin gibi Ferhad'ı sever. Kardeşini çok seven Mehmene Banu, Şirin ile Ferhad'ı ayırır. Mehmene Banu'nun bu tutumu ondaki kişilik değişiminin bir özelliğidir. Doğru yanıt: B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 7

Ferhad ile Şirin oyununda Mehmene Banu'yu kim sevmektedir?

Vezir

Ferhad

Behzad

Ustabaşı

Şerif

Açıklama:

Ferhad ile Şirin oyununda Mehmene Banu'yu "Vezir" sevmektedir. Doğru yanıt: A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 8

Sait Faik'in Havuz Başı öyküsü hangi şehirde geçmektedir?

Bursa

Balıkesir

Edirne

İstanbul

Çanakkale

Açıklama:

Sait Faik'in "Havuz Başı "öyküsü İstanbul'da geçmektedir.

Doğru Cevap: D

Soru 9

Çalıkuşu romanındaki dönüşüm noktası (dönüştürücü nokta) aşağıdakilerden hangisidir?

Feride'nin anne ve babasının ölümü

Feride'nin öğretmenliğe başlaması

Munise'yi evlatlık alması

Hayrullah Bey'le evlenmesi

Kamran'ın Feride'yi aldatması

Açıklama:

Kamran'ın Feride'yi aldatması romanın dönüşüm noktasıdır. Çünkü bu olaydan sonra peş peşe olaylar birbirini izler. Roman, merak uyandıran ve akıcı anlatımı ile okuyucunun beğenisini kazanır. Doğru yanıt: E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 10

Nazım Hikmet, yazdığı Ferhad ile Şirin oyununun baş kahramanı olan Ferhad'ı nasıl bir çağdaş kişiliğe dönüştürmüştür?

Ferhad'ın Şirin'e olan büyük aşkı

Ferhad'ın yiğitliği

İnsanlığın kurtuluşu için mücadelesi

Şirin'e kavuşmak istemesi

Dağı delecek inancı taşıması

Açıklama:

Ferhad ile Şirin bir halk hikayesidir. Nazım Hikmet, bu halk hikayesinin baş kahramanı olan Ferhad'ı Şirin'e olan aşkından çok halkına hizmet eden bir halk kahramanına dönüştürerek ona çağdaş bir kimlik kazandırmıştır. Doğru yanıt: C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 11

I. Günlük yaşamda az kullanılan sözcüklerin seçimi
II. Şiirin bütününün ses ve anlam ilişkisi üzerinden kurgulanması
III. Necatigil’in şiirlerinde sık sık başvurduğu iki kısa çizginin bu şiirde dört kez kullanılması
IV. Dizeler arasında anlam bağlantılarının eksik bırakılması
V. Arapça ve Farsça tamlamaların yoğun kullanılması
Yukarıdakilerden hangileri Behçet Necatigil’in “Sergi İzlenimleri” başlıklı şiirinin hem içerik hem de biçim bakımından kavranmasını güçleştiren nedenlerdendir?

I, II

II, III, IV

I, III, IV

III, IV

I, III, V

Açıklama:

Behçet Necatigil’in “Sergi İzlenimleri” başlıklı şiiri hem içeriği hem de biçimi bakımından modern Türk şiirinin kavranması güç şiirlerinden biridir. Bu zorluk birkaç nedenden kaynaklanır: Günlük yaşamda az kullanılan sözcüklerin seçimi, Necatigil’in şiirlerinde sık sık başvurduğu iki kısa çizginin bu şiirde dört kez kullanılması ve dizeler arasında anlam bağlantılarının eksik bırakılması, bu eserin yorumlanmasını güçleştiren etmenler olarak sayılabilir. Doğru cevap C’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 12

Reşat Nuri Güntekin’in Çalıkuşu romanı genel metin sınıflamasında hangi metin kategorisine girmektedir?

betimleyici

bilgilendirici

açıklayıcı

kanıtlayıcı

öykülemeci

Açıklama:

Reşat Nuri Güntekin’in Çalıkuşu romanı genel metin sınıflamasında betimleyici, bilgilendirici, açıklayıcı, kanıtlayıcı gibi metin türleri arasında öykülemeci, yani anlatı metinleri kategorisine girmektedir. Doğru cevap E’dir.

Doğru Cevap: E

Soru 13

Çalıkuşu romanındaki kişiler ve işlevleri göz önünde bulundurulduğunda romanın nesnesi kimdir?

Feride

Münevver

Kâmran

Hayrullah Bey

Aziz Enişte

Açıklama:

Feride, bu anlatının “özne”sidir. “Nesne”si âşık olduğu Kâmran’dır. Feride’yi bu nesneye “gönderen” ise aşk duygusudur. Doğru cevap C’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 14

Feride’yi romanın nesnesine “gönderen” unsur nedir?

Aşk

Hırs

Görev azmi

Kıskançlık

Öfke

Açıklama:

Feride, bu anlatının “özne”sidir. “Nesne”si âşık olduğu Kâmran’dır. Feride’yi bu nesneye “gönderen” ise aşk duygusudur. Doğru cevap A’dır.

Doğru Cevap: A

Soru 15

Aşağıdakilerin hangisi Çalıkuşu romanındaki mekânlardan biri değildir?

Çanakkale

Bursa

İzmir

Kuşadası

Eskişehir

Açıklama:

Feride, öğretmenlik göreviyle Anadolu’ya gider. Bursa Zeyniler Köyü’nde, Bursa içinde Darülmuallimmatta, Çanakkale’de, İzmir ve Kuşadası’nda toplam üç yıl görev yapar. Eskişehir romandaki mekânlardan biri değildir. Doğru cevap E’dir.

Doğru Cevap: E

Soru 16

Sait Faik Abasıyanık’ın Havuz Başı öyküsünde sevdiği insandan bahsederken “siz” ifadesi kullanması neye işaret etmektedir?

İkisi arasındaki mesafeye

Yazarın sevgiliye olan sitemine

Yazar ve sevgili arasındaki dargınlığa

Yazar ve sevgili arasındaki hiyerarşiye

İkisi arasındaki kavgaya

Açıklama:

Sevdiği insandan söz ederken çoğunlukla ondan “siz” olarak bahsetmesi her ikisi arasındaki mesafeye de bir işarettir. Anlatıcı kahraman bu mesafeden, ona yaklaşamamaktan duyduğu üzüntüyü hitap şekliyle de vurgulamaktadır. Doğru cevap A’dır

Doğru Cevap: A

Soru 17

Havuz Başı öyküsündeki temel çatışma hangisidir?

Cimri insan ile cömert insan arasındaki çatışma

Zengin ile fakir arasındaki çatışma

Tutumlu ile savurgan arasındaki çatışma

Gerçek insan ilişkileriyle hayalî ilişkiler arasındaki çatışma

Sadakatlilik ile sadakatsizlik arasındaki çatışma

Açıklama:

Öykünün temelinde yatan çatışma gerçek insan ilişkileriyle hayalî olan arasında geçmektedir. Anlatıcı kahraman öykünün başından önemli bir kısmına kadar kendi zihninde, hayalî sevgilisinin peşindedir.Doğru cevap D’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 18

Aşağıdakilerin hangisi Havuz Başı adlı hikâyede olayların etrafında oluştuğu kişilerden biri değildir?

Anlatıcı (ana kahraman)

Sevgili

Murtaza Çavuş

Hacer Ana

Ali

Açıklama:

“Havuz Başı” öyküsünün dört kişi etrafında oluştuğu söylenebilir. Bunlardan ilki öyküyü de anlatan ana kahramandır. Öyküde konu edilen olaylar doğrudan bu kişiyle ilgilidir. Diğer kişiler; sevgili, Murtaza Çavuş, Hacer Ana onunla münasebetleri vasıtasıyla anlatıda yer alırlar. Doğru cevap E’dir.

Doğru Cevap: E

Soru 19

Aşağıdakilerden hangisi Nâzım Hikmet’in Ferhad ile Şirin oyunundaki sanat ehli olan kişilerden biri değildir?

Ferhad

Behzad

Müneccim

Ustabaşı

Şerif

Açıklama:

Oyundaki kişiler, Mehmene Banu, Şirin, Vezir, Hekimbaşı, Müneccim, Dadı gibi saray halkından olan kişiler; Ferhad, Behzad, Ustabaşı, Şerif, Boyacı gibi sanat ehli olan halktan kişiler; Derviş, Meşaleli Erkek, Çocuklu Kadın, Kısa Boylu Adam gibi Arzen halkından olan kişiler; Kavak, Demirdağ, Karacalar, Geyikler, Bülbül, Gülen Nar, Ağlayan Ayva gibi doğa varlıkları ile Gürz, Çobanyıldızı, Işıyan Karanlık, Zaman gibi kişileştirilen kimi kavramlardan oluşur. Oyundaki müneccim saray halkından olan kişilerden biridir. Doğru cevap C’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 20

Aşağıdakilerin hangisi Nâzım Hikmet’in Ferhad ile Şirin oyunundaki mekânlardan biri değildir?

Mehmene Banu’nun sarayında Şirin’in hasta yattığı oda

Şirin için yapılan köşkün bahçe içindeki cephesinin olduğu yer

Mehmene Banu’nun sarayındaki taht salonu

Demirdağ’da yayla

Av köşkü

Açıklama:

Av köşkü bu oyundaki mekânlardan biri değildir. Doğru cevap E’dir.

Doğru Cevap: E

Soru 21

Necatigil'e göre bizde olmayan fakat Alman yazım kurallarında bulunan düşünce çizgisi kaç çizgiden oluşur?

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 22

Sanatın baskı yoluyla çoğaltılmasına karşı çıkanlar aşağıdaki gerekçelerden hangisini ileri sürebilir?

Sanatta para kazanmak daha zorlaşacaktır.

Sanatta üne kavuşmak imkansız hale gelecektir.

Eserin biricikliği ortadan kalkacaktır.

Eserin tuvali orijinal olmayacaktır.

Eserin fiyatı daha da ucuzlayacaktır.

Açıklama:

Eserin biricikliği ortadan kalkar.

Doğru Cevap: C

Soru 23

Yazarın okurla sözleşmesi hangi sayfalarda gerçekleşir?

İlk sayfalarda

Orta sayfalarda

İleri sayfalarda

Son sayfalarda

Varsa önsözünde

Açıklama:

İlk sayfalarda

Doğru Cevap: A

Soru 24

I. Incipit
II. Düzen
III. Süre
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri Genette'in, öyküleme edimiyle hikâyenin zamanının söylem zamanına dönüştürülmesi işlemiyle ilgilidir?

Yalnız I

Yalnız II

Yalnız III

II ve III

I ve III

Açıklama:

II ve III

Doğru Cevap: D

Soru 25

Greimas’ın “eyleyenler örnekçesi”nde kaç tane öge bulunur?

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 26

Abasıyanık'ın Havuz Başı eserinde adları verilen kişiler kimlerdir?

Aliye ve Rüştü

Osman ve Asiye

Ruşen Ali ve Balkız

Pakize ve Şerif

Murtaza ve Hacer

Açıklama:

Murtaza ve Hacer

Doğru Cevap: E

Soru 27

Abasıyanık'ın Havuz Başı öyküsünde yer alan karı koca nerelidir?

Borçka

Kırşehir

Lüleburgaz

Şebinkarahisar

Söğüt

Açıklama:

Lüleburgaz

Doğru Cevap: C

Soru 28

Nazım Hikmet'in Ferhad ile Şirin eserinde olaylar örgüsü hangi duygu üzerine kurgulanmıştır?

Aşk

İntikam

Hırs

Utanma

Kaygı

Açıklama:

Aşk

Doğru Cevap: A

Soru 29

Nazım Hikmet'in Ferhad ile Şirin oyununda Ferhad’ın mesleği nedir?

Kilimci

Nakkaş

Tüccar

Berber

Marangoz

Açıklama:

Nakkaş

Doğru Cevap: B

Soru 30

I. Eksiltili cümleler
II. Sık kullanılan tekrarlar
III. Yabancı sözcük seçimi
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri Hikmet'in Ferhad ile Şirin adlı oyununun dilini gündelik konuşmalardan uzaklaştırmıştır?

Yalnız I

Yalnız II

Yalnız III

I ve III

I, II ve III

Açıklama:

I, II ve III

Doğru Cevap: E

Soru 31

Reşat Nuri Güntekin’in "Çalıkuşu" romanı genel metin sınıflamasında hangi metin türü kategorisine girer?

Öykülemeci

Bilgilendirici

Açıklayıcı

Kanıtlayıcı

Betimleyici

Açıklama:

Bir metin çözümlemesinde ilk yapılacak olan metin türünü belirlemektir. Reşat Nuri Güntekin’in Çalıkuşu romanı genel metin sınıflamasında betimleyici, bilgilendirici, açıklayıcı, kanıtlayıcı gibi metin türleri arasında öykülemeci, yani anlatı metinleri kategorisine girer.

Doğru Cevap: A

Soru 32

Paratexte kelimesinin anlamı aşağıdakilerden hangisidir?

Ön bilgiler

Ara bilgiler

Detaylı bilgiler

Kısa bilgiler

Uzun bilgiler

Açıklama:

Arka kapak yazısında ise romanın konusu ve yazar hakkında bilgi verilmiştir. Kitap hakkındaki bu ön
bilgiler (paratexte), bu baskıyı eline alan okuru nasıl bir metin okuyacağı konusunda hazırlar.

Doğru Cevap: A

Soru 33

Olayların anlatımının zamanın çizgisel akışına göre (kronolojik) mi, geri dönüşlerle mi, yoksa ileri sapmalarla mı gerçekleştirileceğine karar veren unsur aşağıdakilerden hangisidir?

Düzen

Yapı

Anlatı

Söylem

Öyküleme

Açıklama:

Düzen, olayların anlatımının zamanın çizgisel akışına göre (kronolojik) mi, geri dönüşlerle mi,
yoksa ileri sapmalarla mı gerçekleştirileceğine karar vermektir.

Doğru Cevap: A

Soru 34

“Çalıkuşu" adlı romanın ilk kez yayımlandığı yıl aşağıdakilerden hangisidir?

1922

1923

1924

1925

1926

Açıklama:

“Çalıkuşu ilk kez 1922 yılında Vakit gazetesinde tefrika edilmiş ve aynı yıl kitap olarak basılmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 35

Aşağıdakilerden hangisi Reşat Nuri Güntekin'in "Çalıkuşu" adlı romanı hakkındaki doğru bilgilerden biri değildir?

Romanın anlatıcısı Feridedir.

Romanın başkahramanı Feridedir.

Merkezî kişi olan kahraman üzerine odaklanmış anlatıya Feride’nin kişiliği hâkimdir.

Çalıkuşu romanında ilk 480 sayfalık dört bölümü anlatan kahraman anlatıcı ile 60 sayfa tutan
son bölümü anlatan tanrısal anlatıcının öyküleme edimi romanın hikâyesinin söylem hâline getirilirken okura iki farklı bakış açısı sunar.

Romanda gönderme yapılan nesnel zaman, İkinci Dünya Savaşı yıllarını kapsar.

Açıklama:

Romanda gönderme yapılan nesnel zaman, Birinci Dünya Savaşı yıllarını kapsayan 1908-1918
tarihleri arasıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 36

Anlatı türünde hem anlatının hızına tesir eden hem de eserdeki tematik özü ya da eserin yapısı ve üslubuyla ilgili başka oluşumları ortaya çıkarması açısından önemli olan unsur aşağıdakilerden hangisidir?

Sıklık

Süre

Düzen

Yapı

Söylem

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 37

Aşağıdakilerden hangisi Sait Faik Abasıyanık'ın "Havuz Başı" öyküsü hakkındaki doğru bilgilerden biri değildir?

“Havuz Başı” öyküsü basit ama genişlemeye ve yorumlanmaya müsait bir içeriğe sahiptir.

Olay örgüsü birkaç vaka halkasından oluşmaktadır.

Öykünün akış hızı bakımından durağan yapıdadır.

“Havuz Başı” öyküsünün dört kişi etrafında geçer.

Öykü kişileri hareket hâlindedir.

Açıklama:

Öykünün akış hızı bakımından durağan yapıda olduğunu söylemek mümkündür. Öykü kişileri
hareket hâlinde değildir. Olaya hız kazandıran şey bu üç kişi arasındaki diyalogların varlığıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 38

Aşağıdakilerden hangisi Sait Faik Abasıyanık'ın "Havuz Başı" adlı öyküsü hakkındaki doğru bilgilerden biridir?

“Havuz Başı” öyküsü basit ama genişlemeye ve yorumlanmaya müsait bir içeriğe sahiptir.

Öykü, anlatıcı kahramanın bir havuz başında sevdiği kişiyle karşılaştığı sahneyle açılır.

Anlatıcı okura duygularını, özellikle de hayal kırıklığını, soyut bir benzetmeyle aktarmaktadır.

Kederini uzun uzadıya anlatır.

Bir taraftan da sevdiği insandan söz ederken çoğunlukla ondan “sen” olarak bahseder.

Açıklama:

“Havuz Başı” öyküsü basit ama genişlemeye ve yorumlanmaya müsait bir içeriğe sahiptir bilgisi doğrudur.

Doğru Cevap: A

Soru 39

Geleneksel halk hikâyelerinden Ferhad ile Şirin’i çağdaş bir oyun kimliğine kavuşturan yazar aşağıdakilerden hangisidir?

Nâzım Hikmet

Reşat Nuri Güntekin

Namık Kemal

Orhan Kemal

Ahmet Hamdi Tanpınar

Açıklama:

Geleneksel halk hikâyelerinden Ferhad ile Şirin’i çağdaş bir oyun kimliğine kavuşturan yazar Nâzım Hikmet'tir.

Doğru Cevap: A

Soru 40

Behçet Necatigil'in "Sergi İzlenimleri" adlı şiirinde şiirde konuşan kişinin ana eleştirisi nedir?

Bir resim sergisindeki ziyaretçilerin tablolara olan ilgisizliğini eleştirmektedir.

Bir resim sergisinin lüks ve şık ortamının eleştirisidir.

Sergiye katılanların trahom hastası olmalarını eleştirmektedir.

Sergise sergilenen tabloların çullar içinde olmasını eleştirmektedir.

Şair " - - " iki çizgiyle bıraktığı boşluğu okurun dolduramamasını eleştirmektedir.

Açıklama:

Şiirde konuşan kişinin ana eleştirisi bir resim sergisindeki ziyaretçilerin tablolara olan ilgisizliğini
anlatmaktır.

Doğru Cevap: A

Soru 41

Aşağıdakilerden hangisi Behçet Necatigil’in “Sergi İzlenimleri” başlıklı şiiri üzerinde varılabilecek sonuçlardan biri değildir?

Necatigil’in bu şiirinde iç monolog yapan bir kişi vardır.

Bu şiir kişisi bir resim sergisinde, burjuva kesimini, tab- lolarla yeterince ilgilenmedikleri için eleştirmektedir.

Şiirdeki ifade tonunun eleştirel olduğu ve bu tonun şiirin anla- mını belirlemede tayin edici olduğu söylenebilir.

Necatigil, bu şiirinde, görsel imajları hem tablolardaki duygusal yoğunluğu hem de burjuva kesiminin kılık kıyafetini ve davranış şekillerini canlandırmak için kullanır.

Öznel çözümleme bu şiirin anlamı ile biçimsel yapısı arasındaki örtüşmeyi ortaya koyar.

Açıklama:

Nesnel çözümleme bu şiirin anlamı ile biçimsel yapısı arasındaki örtüşmeyi ortaya koyar.

Doğru Cevap: E

Soru 42

Behçet Necatigil'in "Sergi İzlenimleri" adlı şiirinde konuşan kişi için aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Şiirde konuşan kişinin kullandığı ifadeler onun iyi bir sanat eleştirmeni olduğunu ortaya koyar.

Şiirde konuşan kişinin kullandığı ifadeler, onun sanatın değerini takdir eden
entelektüel biri olduğunu göstermektedir.

Şiirde konuşan kişinin resim sanatıyla uğraşan bir profesyonel olduğunu göstermektedir.

Şiirde konuşan kişi astragan ve perlon kullanımına karşıdır.

Şiirde konuşan kişi ikonografik figürlerin kullanımıyla ilgili bir uzmandır.

Açıklama:

Şiirde konuşan kişinin kullandığı ifadeler, onun sanatın değerini takdir eden
entelektüel biri olduğunu göstermektedir.

Doğru Cevap: B

Soru 43

Metnin türü, niteliği, yazarı, konusu vb. ile ilgili bilgileri kapsayan ve kitaba ait bilgileri ifade eden kavrama ne ad verilir?

İncipit

Kısım

Söylem

Paratexte

Okuma Sözleşmesi

Açıklama:

Metnin türü, niteliği, yazarı, konusu vb. ile ilgili bilgileri kapsayan ve kitaba ait bilgileri ifade eden kavram paratexte olarak adlandırılır.

Doğru Cevap: D

Soru 44

Reşat Nuri Güntekin'in "Çalıkuşu" adlı romanının bölümlemeleri incelendiğinde bölümler arasındaki geçişlerin nasıl düzenlendiği söylenebilir?

Zaman değişikliği ile

Mekan değişikliği ile

Eğitim değişikliği ile

Kişiler arası ilişkilerdeki değişim ile

Munise'nin ölümü ile

Açıklama:

Feride’nin hayatındaki önemli değişikliklerin mekân değişikliklerine sebep olduğunu bölümler arası geçişin buna bağlı olarak düzenlendiği söylenebilir.

Doğru Cevap: B

Soru 45

Sait Faik Abasıyanık'ın "Havuz Başı" öyküsünün temelinde yatan çatışma için aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Öykünün temelindeki çatışma aşık insanlarla olmayanlar arasındaki çatışmadır.

Öykünün temel çatışması insanın yalnızlığı ve kalabalık insan toplulukları arasında geçer.

Öykünün temel çatışması büyük kent ile küçük kentlerde yaşayan insanlar arasındaki uyumsuzluktur.

Öykünün temelinde yatan çatışma gerçek insan ilişkileriyle hayalî olan arasında geçmektedir.

Öykünün temel çatışması zamanın kaçırılması ve anın yaşanması arasında geçmektedir.

Açıklama:

Öykünün temelinde yatan çatışma gerçek insan ilişkileriyle hayalî olan arasında geçmektedir.

Doğru Cevap: D

Soru 46

Aşağıdakilerden hangisi Nazım Hikmet'in "Ferhad ile Şirin" adlı oyununda kullandığı karşıtlıklar arasında yer almaz?

İlk sahnedeki hasta odasının buhranlı havası ile son sahnenin açık, temiz havası, yabanıl doğası hikâyenin anlamına uygun bir karşıtlık oluşturur.

İlk sahnedeki baskının, tehdidin, korkunun, kuşkunun, kinin,
yalanın, öfkenin, acının yerini, son sahnede güven, hoşgörü, sevgi, saygı, umut alır.

Oyun kişileri saraylılar ile halktan kişiler olmak üzere iki karşıt
kümede toplanmışlardır.

İlk sahnede ilgi odağına oturtulmuş olan Mehmene Banu’nun yerini giderek Ferhad’ın alması, zalim hükümdar ile başlayan hikâyenin halkın gönlünü fethetmiş bir âşık ile
sonlandırılması.

Hem Mehmene hem Şirin'in Ferhad'a aşık olması.

Açıklama:

Hem Mehmene hem Şirin'in Ferhad'a aşık olması.

Doğru Cevap: E

Soru 47

I- Perde başlarındaki prolog bölümleri
II- Ferhad’ın dağda cansız nesnelerle kurduğu iletişim
III- insanın yazgısını değiştirecek toplumsal eylemin gücüne
inanmasının oyunun merkezine oturtulmuş bir düşünce olması.
IV- Okuyucuyu/seyirciyi sahne atmosferine sokacak ve çekim alanına alacak düzenleme yapılması.
V- Seyirci/okuyucu, olaylar ve durumlar içinde sıkışmış olan oyun kişisi ile kendini özdeşleştirebilir.
Aşağıdaki seçeneklerden hangisinde Ferhad ile Şirin adlı oyunda kullanılan epik yöntemler doğru sıralama ile verilmiştir.

I- III- V

II- IV- V

III- IV V

I-II-III

II-III-IV

Açıklama:

I-II-III

Doğru Cevap: D

Soru 48

Çalıkuşu romanında Feride'nin esas dönüşüm noktasını hangi olay belirler?

Feride'nin Hayrullah Bey'le evlenmesi.

Feride'nin Munise'yi evlet edinmesi.

Feride'nin Çanakkale'ye tayin edilmesi ve burada yaşadıkları olaylar.

Feride'nin Kamran'ın kendisini aldattığını öğrenip evden ayrılması.

Babasının Feride'yi Dame De Sion'a kaydettirmesi.

Açıklama:

Feride'nin Kamran'ın kendisini aldattığını öğrenip evden ayrılması.

Doğru Cevap: D

Soru 49

Sait Faik Abasıyanık'ın Havuz Başı adlı öyküsünde dikkat hangi olayla iç dünyadan dış dünyaya yönelir?

Anlatıcının sevgilisinin gelmeyişi ile

Tramvaydaki insanların anlatıcıyı izlemesiyle

Murtaza Çavuş ile Hacer Ana'nın olay örgüsüne dahil olması ile

Anlatıcının sevgilisini beklerken titremeye başlaması ile

Anlatıcının sevgilisinin hastalanmış olabileceğini düşünmesi ile.

Açıklama:

Diğer iki kişinin olay örgüsüne dâhil olmasıyla birlikte dikkat iç dünyadan dış dünyaya
yönelir.

Doğru Cevap: C

Soru 50

Aşağıdakilerden hangisi Behçet Necatigil'in "Sergi İzlenimleri" adlı şiirindeki çatışmalardan biri değildir?

Şiir kişisinin burjuva kesiminin tablolara olan ilgisizliğini eleştirirken bu kesimin
sanat tarihindeki rolünü görmezden gelmesi

Resim sergisindeki tabloların çul ve çivi gibi basit nesnelerle, sergideki insanların ise gösterişli ve pahalı nesnelerle simgelenmesi.

Tabloların sergide dikkat çekmemesi fakat sergi sonrasında lüks kâğıtlara basılması.

Sanatın sadeliği ve duygusal yönü ile sergilendiği ortamın aşırı lüks ve
suni olmasıdır.

Sergiye katılanların duyarlı entelektüel kişiler olması.

Açıklama:

Sergiye katılanların duyarlı entelektüel kişiler olması.

Doğru Cevap: E

Soru 51

“SERGİ İZLENİMLERİ”
Ağlar lâke duvarlarda gri bir grizu
Ve irin yeşili bir trahom
Gelir en lüks çiçekçiden çiçekler,
Asılı çocuksa çullar içinde
- - Açıldı, geldiler.
Onlar çarmıhlarında birer İsa idiler:
Çivi yaralarından sızarken mavi kan
- - Ellerde tuzlu badem, dudaklarda içki, teyp
Rimel, ruj, ﬂoresan... - -
Başlarını yavaşça biraz daha eğdiler
Biz hep böyle okuduk en acıklı yazıları
Perlon ve astragan…
İçkili, yarım göz ve ikindi vakti - -
Sonra gösteri bitti, konfora koştuk
Onlarsa en lüks kâğıtlara geçti.
(Necatigil, 2013, s. 319)
Aşağıdaki 1, 2, 3, 4 ve 5. soruları Necatigil’in yukarıda verilen şiiri doğrultusunda cevaplandırınız.
Hangisi Behçet Necatigil’in “Sergi İzlenimleri” şiirinin biçimi bakımında kavranmasındaki zorluklardan birisidir?

noktalama işaretleri çok sık kullanması

günlük yaşamda sık kullanılan kelimeleri seçmesi

cümleleri devrik kurması

dizeler arasında anlam bağlantılarının eksik bırakılması

zarfları çok kullanması

Açıklama:

Çözüm: Behçet Necatigil’in “Sergi İzlenimleri” başlıklı şiiri hem içeriği hem de biçimi bakımından modern Türk şiirinin kavranması güç şiirlerinden biridir. Bu zorluk birkaç nedenden kaynaklanır: Günlük yaşamda az kullanılan sözcüklerin seçimi, Necatigil’in şiirlerinde sık sık başvurduğu iki kısa çizginin bu şiirde dört kez kullanılması, dizeler arasında anlam bağlantılarının eksik bırakılması bu eserin yorumlanmasını güçleştiren etmenler olarak sayılabilir.

Doğru Cevap: D

Soru 52

Şiire göre, şiirin muhatabı kimdir?

entelektüel kesiM

devlet

halk

öğrenciler

doğrudan veya dolaylı bir muhatap yoktur

Açıklama:

Bu şiir okunduğunda, akla şu sorular geliyor: Şiirde konuşan kişi kimdir, kime hitap etmektedir? Şiirde konuşan kişinin kullandığı ifadeler, onun sanatın değerini takdir eden entelektüel biri olduğunu göstermektedir. Şiirde doğrudan veya dolaylı bir muhatap göremiyoruz. Bu nedenle, şiir kişisinin eleştirel bir tavırla kendi kendine söylendiği, bir tür iç monolog yaptığı akla daha yatkın gelmektedir.

Doğru Cevap: E

Soru 53

Şairin ‘Ve irin yeşili bir trahom’ dizesinde ‘irin’ kelimesini yeşilin sıfatı yapmasından amacı nedir?

iğrenme duygusu uyandırmak

görsellik katmak

yeşili pekiştirmek

duygusal yoğunluğun şiddetini arttırmak

sanatkârane söyleyişte bulunmak

Açıklama:

Bu dize, şiirin öznesinin duygusal patlamasına, tiksinti duygusu uyandırabilecek bir imajı ekler; böylelikle şiirin anlamsal bütünlüğü korunarak duygusal yoğunluğun şiddeti arttırılmış olur.

Doğru Cevap: D

Soru 54

Şair, şiirinde Türk yazımında kullanılmayan iki çizgiyi neden kullanmaktadır?

Belli bir sebebi yoktur.

Yarım bıraktığı boşluğun okurun zihninde tamamlanmasına işaret etmektedir.

Şair, farklı olmayı amaçlamıştır.

Amacı netleştirmektedir.

Bir dizenin bittiğini, yeni bir dizeye geçildiğini göstermektedir.

Açıklama:

Bu simge şairin bıraktığı boşluğun okurun zihninde tamamlaması gerektiğini işaret etmektedir. Şairin neden üç nokta yerine iki çizgiyi tercih ettiği sorusuna verilen bir yanıtı şöyle özetleyebiliriz: Üç nokta zaman içinde kanıksanmış olduğu için okurun dikkatini yeterince çekmeyebilir. Oysa bir şiirde iki çizgi görmek alışkın olduğumuz bir şey değildir; bu nedenle okuru anlam boşlukları hakkında düşünmeye daha kolay sevk edebilir.

Doğru Cevap: B

Soru 55

“SERGİ İZLENİMLERİ”
Ağlar lâke duvarlarda gri bir grizu
Ve irin yeşili bir trahom
Gelir en lüks çiçekçiden çiçekler,
Asılı çocuksa çullar içinde
- - Açıldı, geldiler.
Onlar çarmıhlarında birer İsa idiler:
Çivi yaralarından sızarken mavi kan
- - Ellerde tuzlu badem, dudaklarda içki, teyp
Rimel, ruj, floresan...
- Başlarını yavaşça biraz daha eğdiler
Biz hep böyle okuduk en acıklı yazıları
Perlon ve astragan…
İçkili, yarım göz ve ikindi vakti
- Sonra gösteri bitti, konfora koştuk
Onlarsa en lüks kâğıtlara geçti.
Şiirde konuşan kişinin ana eleştirisi nedir?

bir resim sergisindeki ziyaretçilerin tablolara olan ilgisizliği

Hz. İsa’nın çarmıha gerilirken hissettikleri

madenlerdeki grizu faciaları ve sonuçları

zenginlerin fakirlerin durumuna karşı duyarsızlıkları

resim sanatına şiirden daha fazla değer verildiği

Açıklama:

Şiirde konuşan kişinin ana eleştirisi bir resim sergisindeki ziyaretçilerin tablolara olan ilgisizliğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 56

Reşat Nuri Güntekin’in Çalıkuşu romanı hangi anlatı metinleri kategorisindedir?

açıklayıcı

öykülemeci

bilgilendirici

betimleyici

kanıtlayıcı

Açıklama:

Reşat Nuri Güntekin’in Çalıkuşu romanı genel metin sınıﬂamasında betimleyici, bilgilendirici, açıklayıcı, kanıtlayıcı gibi metin türleri arasında öykülemeci, yani anlatı metinleri kategorisine girer.

Doğru Cevap: B

Soru 57

Bir metnin türü, niteliği, yazarı, konusu vb. ile ilgili bilgileri gösteren kitaba ait bilgileri ne ad verilir?

text

metatexte

perifraz

metatez

paratexte

Açıklama:

Bir metnin ilk çözümleme aşamasında metnin türü, niteliği, yazarı, konusu vb. ile ilgili bilgileri kapsayan ve “paratexte” kavramıyla ifade edilen kitaba ait bilgileri değerlendirmek olmalıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 58

Reşat Nuri Güntekin’in romanının başlığını neden Çalıkuşu koymuştur?

Romanın baş kahramanı Feride’nin kişiliğiyle ilgili metaforik bir göndermedir.

Yazar, çevreyi çok iyi gözlemlediğini göstermeyi amaçlamıştır.

Romanın yazıldığı dönemdeki siyasi baskılardan ötürü kahraman gizlenmiştir.

Roman kahramanını daha da ön plana çıkarmak hedeflenmiştir.

Bu adın okuyucunun ilgisini daha çok çekeceğini düşünmüştür.

Açıklama:

Çalıkuşu başlığı, romanın baş kahramanı Feride’nin takma adı olarak onun kişiliğiyle ilgili metaforik bir göndermedir. Romanın tematik özünün kahramanın yolculuğu ve kişiliğinin gelişimine odaklı olduğundan başlığın kahramanla ilgili olması doğaldır.

Doğru Cevap: A

Soru 59

Metin çözümlemelerinde kullanılan “incipit” kavramı ile ne kastedilmektedir?

metnin giriş kısmı, okuyucuyu metnin içeriği hakkında bilgi sahibi yapan ilk cümleleri

metnin ana düşüncesi

metinde yer alan yardımcı düşünceler

metnin sonuç kısmı

metnin serim kısmı

Açıklama:

Okurun, okuyacağı kitabın türü, içeriğiyle ilgili az çok bilgi sahibi olduğu ilk aşamadan sonra, esas metne girilir. Metnin girişi yani romanın ilk cümleleri, okuru içerik ve sunum hakkında bir fikir sahibi yapan en kritik bölümüdür. Bu kısma “incipit” denir.

Doğru Cevap: A

Soru 60

Aşağıdaki 10. soruyu cevaplandırmadan önce Sait Faik Abasıyanık’ın “Havuz Başı” öyküsünü okuyunuz.
Sait Faik Abasıyanık’ın “Havuz Başı” öyküsünün bir durum öyküsü sayılmasının sebebi nedir?

Öykü üçüncü kişi ağzından anlatılmaktadır.

Mekân ön plandadır.

Öyküde bir olayı nakletme amaçlanmıştır.

Öyküde olaylar ve çatışmalar çok belirgindir.

Öyküde Murtaza Çavuş’la Hacer Ana vasıtasıyla şehirdeki küçük insanın değil toplumun her kesimindeki kişileri kapsanmaktadır.

Açıklama:

“Havuz Başı” öyküsünün dört kişi etrafında oluştuğunu söyleyebiliriz. Bunlardan ilki öyküyü de anlatan ana kahramandır. Öyküde konu edilen olaylar doğrudan bu kişiyle ilgilidir. Diğer kişiler; sevgili, Murtaza Çavuş, Hacer Ana onunla münasebetleri vasıtasıyla anlatıda yer alırlar. Hem kişiler hem de olaylar bu merkez kişinin bakış açısı ve anlatımıyla sunulur. Bu bakımdan onun anlatım mesafesi metin için belirleyicidir.
Öykülerin sıradan ya da “küçük insan”ın dünyasına odaklanması da durum öykülerinin temel belirleyenlerinden biridir. Anlatıcı kahramanın yarıda bırakılan aşk öyküsünden çok Murtaza Çavuş’la Hacer Ana aracılığıyla bu kaygıların öyküye girdiğini söyleyebiliriz. Lüleburgaz’dan İstanbul’a gelişleri, İstanbul’u görme istekleri bunlardan bazılarıdır. Bir de alışveriş yapmışlardır. Anlatıcı kahramana bu alışverişlerinin kârlı olduğunu onaylatma ihtiyacı duyarlar. Bu sahne onların portrelerini tamamlarken okurun söz konusu kahramanlara daha da yakınlık duymasını sağlar. Öykü böylelikle sadece şehirdeki küçük insanın değil toplumun her kesimindeki kişileri kapsayıcılığını gösterir.

Doğru Cevap: E

Soru 61

Aşağıdakilerden hangisi Behçet Necatigil’in Sergi İzlenimi adlı şiirinin kavranması güç olması etmenlerinden biridir?

Günlük yaşamda çok kullanılan sözcüklerin seçimi

İki kısa çizginin 3 defa kullanılması

Dizeler arasında anlam bağlantılarının eksik bırakılması

Duygusal etkisinin olması

Başlığın içeriği yansıtması

Açıklama:

Behçet Necatigil’in “Sergi İzlenimleri” başlıklı şiiri hem içeriği hem de biçimi bakımından modern Türk şiirinin kavranması güç şiirlerinden biridir. Bu zorluk birkaç nedenden kaynaklanır: Günlük yaşamda az kullanılan sözcüklerin seçimi, Necatigil’in şiirlerinde sık sık başvurduğu iki kısa çizginin bu şiirde dört kez kullanılması ve dizeler arasında anlam bağlantılarının eksik bırakılması, bu eserin yorumlanmasını güçleştiren etmenler olarak sayılabilir.

Doğru Cevap: C

Soru 62

Behçet Necatigil’in Sergi İzlenimleri şiirinde geçen “Grizu” kelimesi aşağıdaki kavramlardan hangisine atıf yapmaktadır?

Açlık

Kötü hava durumu

Sosyal problem

Ekonomik sıkıntıları olan bir insan

Doğal nedenleri olan bir patlama olayı

Açıklama:

Grizu sözcüğü, doğal nedenleri olan bir patlama olayına atıf yapmakta, böylelikle şiirin öznesinin yaşadığı duygusal patlama okur nezdinde nesnel bir içerik kazanmaktadır.

Doğru Cevap: E

Soru 63

Behçet Necatigil, Sergi İzlenimleri şiirinde. boşluğun okurun zihninde tamamlaması için aşağıdaki işaretlerden hangisini kulanmıştır?

Ünlem

Uzun çizgi

Beş nokta

Üç nokta

İki küçük çizgi

Açıklama:

Alman yazını kuralları arasında düşünce çizgisi denen işaretler vardır. Bunlar iki küçük çizgidir. Ne üç noktadır, ne beş noktadır, ne uzun çizgi. O, kısalığı gösterir. Orada şair cümleyi tamamlamamıştır. Kim tamamlayacaktır? Okuyucu” (Necatigil, 2013, s. 1779). Bu simge şairin bıraktığı boşluğun okurun zihninde tamamlaması gerektiğini işaret etmektedir. Şairin neden üç nokta yerine iki çizgiyi tercih ettiği sorusuna verilen bir yanıtı şöyle özetleyebiliriz: Üç nokta zaman içinde kanıksanmış olduğu için okurun dikkatini yeterince çekmeyebilir. Oysa bir şiirde iki çizgi görmek alışkın olduğumuz bir şey değildir; bu nedenle okuru anlam boşlukları hakkında düşünmeye daha kolay sevk edebilir (Tarım, 2002, s. 216).

Doğru Cevap: E

Soru 64

Behçet Necatigil’in Sergi İzlenimi adlı şiiri hakkında verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

Nesnel eleştiri doğru bir şekilde uygulanmıştır.

Türk toplumunun öz değerlerine cevap veren bir eserdir.

Yoğunluk, ekonomi, kısalık gibi nitelikleriyle öne çıkar.

Pişmanlıklar, iki yüzlülükler, korkular iç mekânda öne çıkan duygulardır.

İç hesaplamalar yansıtılır.

Açıklama:

Nesnel çözümleme bu şiirin anlamı ile biçimsel yapısı arasındaki örtüşmeyi ortaya koyar ve eleştirmene metne bağlı bir yorum geliştirme imkânı sunar. Şiirde elde edilen veriler yorumlandığında, bu şiirin bir dizi sanatsal çatışmayı açığa çıkardığı söylenebilir. Kısaca ifade etmek gerekirse bu incelemeyi okuyan bir okur, nesnel eleştirinin nasıl uygulandığı hakkında bir fikir sahibi olacak; bir şiir hakkında nasıl yorum yapması gerektiğini öğrenmiş olacaktır.

Doğru Cevap: A

Soru 65

Reşat Nuir Güntekin’in Çalıkuşu adlı romanında Çalıkuşu başlığı ne için kullanılmıştır?

Baş kahramanın sevdiği insanın lakabıdır.

Baş kahramanın yaşadığı köyün adıdır.

Baş kahramanın takma adıdır.

Baş kahramanın köpeğinin adıdır.

Baş kahramanın yaşadığı sokağın adıdır.

Açıklama:

Eserin başlığı da bu çerçevede önem kazanır. Çalıkuşu başlığı, romanın baş kahramanı Feride’nin takma adı olarak onun kişiliğiyle ilgili metaforik bir göndermedir. Romanın tematik özünün kahramanın yolculuğu ve kişiliğinin gelişimine odaklı olduğundan başlığın kahramanla ilgili olması doğaldır.

Doğru Cevap: C

Soru 66

Metnin girişi yani romanın ilk cümleleri, okuru içerik ve sunum hakkında bir fikir sahibi yapan en kritik bölümüdür. Bu kısma ne ad verilir?

İncipit

Avangart

Giriş

Sözleşme

Giriş sözleşmesi

Açıklama:

Metnin girişi yani romanın ilk cümleleri, okuru içerik ve sunum hakkında bir fikir sahibi yapan en kritik bölümüdür. Bu kısma “incipit” denir.

Doğru Cevap: A

Soru 67

Reşat Nuri Güntekin’in Çalıkuşu eseri kaç bölümden oluşmaktadır?

Açıklama:

Çalıkuşu romanı “KISIM” olarak belirtilmiş beş ana bölümden ve romen rakamlarıyla belirtilmiş alt bölümlerden, onlar da kendi içlerinde yıldız işaretiyle ayrılmış küçük alt bölümlerden oluşmuştur.

Doğru Cevap: D

Soru 68

Reşat Nuri Güntekin’in Çalıkuşu eserinde roman başkahramı Feride’nin Çanakkale’ye tayin olup burada geçirdiği yaklaşık bir yıllık dönemi anlattığı kısım aşağıdakilerden hangisidir?

1. kısım

2. kısım

3. kısım

4. kısım

5. kısım

Açıklama:

ÜÇÜNCÜ KISIM, Çanakkale’ye tayin olup burada geçirdiği yaklaşık bir yıllık dönemi anlatır.

Doğru Cevap: C

Soru 69

Nazım Hikmet’in Ferhad ile Şirin eserinde olay örgüsü ne üzerine kurgulanmıştır?

Kişiler arası sevgi/aşk ilişkileri

Kişisel sorunlar

Psikolojik sorunlar

Ekonomik problemler

Kişiler arası hiyerarşi

Açıklama:

Olaylar örgüsü, oyunda kişiler arası sevgi/aşk ilişkileri üzerine kurgulanır. Oyunun merkezinde olan Mehmene Banu, Ferhad, Şirin aşk üçgenine Vezir’in Mehmene Banu’ya olan aşkı da eklenirse oyunda dört kişinin birbiriyle olan çatışmalarının ve aşk dolambacının işlendiği görülür.

Doğru Cevap: A

Soru 70

Aşağıdakilerden hangisi Nazım Hikmet’in Ferhad ile Şirin oyununun dili hakkında yanlış bilgidir?

Halk deyişlerine özgü üslup ve söz dizimi fazla değişmez.

Sevgililerin karşılıklı konuşmaları gelenekteki kalıplara uygun düşer.

Şiirsel bir dille yazılmıştır.

Oyun dili gündelik konuşmalara yakındır.

Eksiltili cümleler kullanılır.

Açıklama:

Oyunun dilinde halk deyişlerine özgü üslup ve söz dizimi fazla değişmez. Sevgililerin karşılıklı konuşmaları, birbirlerine söyledikleri sevda sözleri, gele- nekteki kalıplara uygun düşer. Şiirsel bir dille yazılan oyunda, eksiltili cümleler, sözcüklerin hecelere bölünmesi, tekrarlar, abartılı söyleyişler, oyun dilini gündelik konuşmalardan uzaklaştıran yapılar olarak görülür.

Doğru Cevap: D

Soru 71

Behçet Necatigil’in “Sergi İzlenimleri” adlı şiirinde her kıtada kullandığı (--) iki çizgi aşağıdakilerden hangisini simgelemektedir?

Çivi yaralarını

Floresanı

Duvara asılı tabloları

Ağları

Lüks kağıtları

Açıklama:

Şiirin her kıtasında kullanılan (- -) iki çizgi, duvara asılı tabloları simgelemekte, böylelikle bir resim sergisini anlatan bir şiir, yapı itibarıyla bir resim sergisine dönüşmektedir.

Doğru Cevap: C

Soru 72

Reşat Nuri Güntekin’in Çalıkuşu romanı aşağıdakilerden metin türlerinden hangi kategoriye girmektedir?

Açıklayıcı

Betimleyici

Kanıtlayıcı

Öykülemeci

Bilgilendirici

Açıklama:

Bir metin çözümlemesinde ilk yapılacak olan metin türünü belirlemektir. Reşat Nuri Güntekin’in Çalıkuşu romanı genel metin sınıflamasında betimleyici, bilgilendirici, açıklayıcı, kanıtlayıcı gibi metin türleri arasında öykülemeci, yani anlatı metinleri kategorisine girer.

Doğru Cevap: D

Soru 73

“Bir ya da daha çok kişinin başından geçen olayları sebep-sonuç bağının gözetilerek belli bir biçim altında anlatılması demektir”. Verilen tanım hangi metin sınıflamasına aittir?

Açıklayıcı

Betimleyici

Kanıtlayıcı

Anlatı metni (öykülemeci)

Bilgilendirici

Açıklama:

Bir anlatı metni, bir ya da daha çok kişinin başından geçen olayları sebep-sonuç bağının gözetilerek belli bir biçim altında anlatılması demektir.

Doğru Cevap: D

Soru 74

Çalıkuşu romanının yapısı içinde kişilerin işlevleri Greimas’ın “eylenler örnekçesine” göre belirlendiğinde Feride karakteri aşağıdakilerden hangisidir?

Gönderici

Nesne

Özne

Yardımcı

Engelleyici

Açıklama:

Çalıkuşu romanının yapısı içinde kişilerin işlevlerini Greimas’ın “eyleyenler örnekçesi” ne göre belirleyebiliriz:

Feride, bu anlatının “özne”sidir.

Doğru Cevap: C

Soru 75

Sait Faik Abasıyanık’ın “Havuz Başı” öyküsü ile ilgili verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

Öykünün akış̧ hızı bakımından durağan yapıda olduğunu söylemek mümkündür.

Öykünün temelinde yatan çatışma gerçek insan ilişkileriyle hayali olan arasında geçmektedir.

Öyküde anlatım tekniği olarak diyalogdan yararlanıldığı görülür.

Havuzun etrafında anlatıcının oturduğu bank merkezi noktadır.

Öyküde zamana ilişkin ayrıntılara yer verilmemiştir.

Açıklama:

Öyküde zamana ilişkin bazı ayrıntılara yer verilmiştir. Anlatıcı kahraman satır arasında tarihi “bin dokuz yüz kırk altı mayısı” olarak verir. Bu öykü- nün genel çerçevesidir. Bir de kapının saatinin on ikiyi geçtiği gibi belirgin bir ayrıntıyı da ifade eder.

Doğru Cevap: E

Soru 76

“Ferhad ile Şirin” oyunu ile ilgili verilen bilgilerden hangisi veya hangileri doğrudur?
I. Oyunun bölümlenmesine bakıldığında, karşıtlık ilişkisi gösteren bir yapıyla karşılaşılır.
II. Olaylar örgüsü, oyunda kişiler arası sevgi/aşk ilişkileri üzerine kurgulanır.
III. Oyun monarşik yönetim şeklinin uygulandığı Arzen ülkesinde geçer.
IV. Oyunda karşılıklı konuşmaların çoğu şiirsel söyleyişlerin kullanıldığı düz anlatımlardır.

I ve II

II, III ve IV

I, II, III ve IV

III ve IV

I, II ve III

Açıklama:

“Ferhad ile Şirin” oyununda; oyunun bölümlenmesine bakıldığında, karşıtlık ilişkisi gösteren bir yapıyla karşılaşılır. Olaylar örgüsü, oyunda kişiler arası sevgi/aşk ilişkileri üzerine kurgulanır. Oyun monarşik yönetim şeklinin uygulandığı Arzen ülkesinde geçer. Oyunda karşılıklı konuşmaların çoğu şiirsel söyleyişlerin kullanıldığı düz anlatımlardır.

Doğru Cevap: C

Soru 77

Çalıkuşu romanının çözümlemesinde mekanlarla ilgili verilen bilgilerden hangileri doğrudur?
I. Romanda şehir olarak mekânlar yalnızca baş harfleriyle verilerek gizlenmiştir.
II. Şehirlerle ilgili geniş tasvirler verilir.
III. Olumsuzluklar hep mekân değişikliğiyle şekillenir.
IV. Anlatıdaki beş̧ bölümün her biri bir yer değişikliği ile başlar.

Yalnız I ve II

Yalnız III ve IV

I, II ve III

I, II, III ve IV

I, III ve IV

Açıklama:

Mekânların içerik yönden önemi ise bir İstanbul kızı olan Feride’nin gezdiği yerlerde Anadolu’nun çeşitli cepheleriyle karşılaşmasını sağlamasıdır. Romanda şehir olarak mekânlar yalnızca baş harfleriyle verilerek gizlenmiştir. Şehirlerle ilgili geniş̧ tasvirlere rastlanmaz. Romanda daha çok Feride’nin bakış̧ açısından dış̧ dünyanın duygusal tasvirlerine rastlanır. Olumsuzluklar hep mekân değişikliğiyle şekillenir.

Doğru Cevap: E

Soru 78

“Sergi İzlenimleri” şiirinin çözümlenmesine göre aşağıdaki tasvir eşleştirmelerinden hangileri doğrudur?
I. Floresan-Resim dışındaki her şeyin suniliği
II. Çul-Tabloların sarıldığı kılıflar
III. Ağlar-Bir resimden çıkarılabilecek anlamsal boyut
IV. Perlon ve astragan-Burjuva kesiminin üste başa verdiği önem

I ve II

II, III ve IV

I, II, III ve IV

III ve IV

I, II ve III

Açıklama:

Behçet Necatigil’in “Sergi İzlenimleri” adlı şiiri ile ilgili çözümlemede verilen tasvir eşleştirmelerinin tamamı doğrudur.

Doğru Cevap: C

Soru 79

Aşağıdakilerden hangisi “Sergi İzlenimleri” şiiriyle ilgili bir çıkarım değildir?

Şiir kişisinin burjuva kesiminin tablolara olan ilgisizliğini eleştirirken bu kesimin sanat tarihindeki rolünü görmezden gelmesi.

Resim sergisindeki tabloların çul ve çivi gibi basit nesnelerle, sergideki insanların ise gösterişli ve pahalı nesnelerle simgelenmesi.

Tabloların sergide dikkat çekmemesi fakat sergi sonrasında lüks kâğıtlara basılması.

ütün bu çatışmaları işlerken anlam ile biçimi kaynaştırması, sözel doku ile görsel doku arasında bir ilgi kurması.

Şiirin her kıtasında kullanılan (- -) iki çizginin duvarları simgelemesi.

Açıklama:

Şiirin her kıtasında kullanılan (- -) iki çizgi, duvara asılı tabloları simgelemekte, böylelikle bir re- sim sergisini anlatan bir şiir, yapı itibarıyla bir resim sergisine dönüşmektedir.

Doğru Cevap: E

Soru 80

“Çalıkuşu” romanı ile ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi doğru değildir?

Çalıkuşu’nda romanında bir ön söz yoktur.

Çalıkuşu romanı “KISIM” olarak belirtilmiş̧ altı ana bölümden oluşmuştur.

Çalıkuşu’nda anlatının düzeni olayların akışının genel olarak kronolojik verilmesiyle gerçekleştirilmiştir.

Romanda şehir olarak mekânlar yalnızca baş harfleriyle verilerek gizlenmiştir.

Çalıkuşu ilk kez 1922 yılında Vakit gazetesinde tefrika edilmiş̧ ve aynı yıl kitap olarak basılmıştır.

Açıklama:

Çalıkuşu romanı “KISIM” olarak belirtilmiş̧ beş̧ ana bölümden ve Romen rakamlarıyla belirtilmiş̧ alt bölümlerden, onlar da kendi içlerinde yıldız işaretiyle ayrılmış̧ küçük alt bölümlerden oluşmuştu.

Doğru Cevap: B

Soru 81

I. Günlük yaşamanda az kullanılan sözcüklerin kullanımı,
II. İki kısa çizginin az kullanılması,
III. Dizeler arasında anlam bağlantılarının eksik bırakılması.
Behçet Necatigil'in "Sergi İzlenimleri" adlı şiirinini çözümlenmesinin zor olmasının nedenleri yukarıdakilerden hangisi olarak gösterilebilir?

Yalnız I

Yalnız III

I ve II

I ve III

I, II ve III

Açıklama:

Bu zorluk birkaç nedenden kaynaklanır: Günlük yaşamda az kullanılan sözcüklerin seçimi, Necatigil’in şiirlerinde sık sık başvurduğu iki kısa çizginin bu şiirde dört kez kullanılması ve dizelerarasında anlam bağlantılarının eksik bırakılması, bu eserin yorumlanmasını güçleştiren etmenler olarak sayılabilir. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 82

I. Sergi ortamındaki bir kişinin izlenimi,
II. Sanat, sanatsever ve sanat piyasası arasındaki ilişki,
III. Anlam ve biçimin kaynaştırılması ve bunun şiir üzerindeki etkisi.
Behçet Necatigil'in "Sergi İzlenimleri" başlıklı şiirinde, yukarıdaki sonuçlardan hangilerine varılabilir?

Yalnız I

Yalnız II

I ve III

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Sonuç olarak Behçet Necatigil’in “Sergi İzlenimleri” başlıklı şiiri, bir resim sergisindeki ortama eleştirel bir gözle yaklaşan bir şiir kişisinin izlenimlerini ve bu izlenimlerden doğan açmazları işlemektedir. Şiirde bu açmazlar; sanat, sanatseverler ve sanat piyasası arasındaki tarihsel ve güncel ilişkilerin bir dökümüdür. Bu şiirin bir başka özelliği de bütün bu
çatışmaları işlerken anlam ile biçimi kaynaştırması, sözel doku ile görsel doku arasında bir ilgi kurmasıdır. Dolayısıyla üç seçenek de doğrudur. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 83

I. Bilgilendirici,
II. Açıklayıcı,
III. Öykülemeci,
IV. Kanıtlayıcı.
Reşat Nuri Güntekin'in "Çalıkuşu" adlı romanı için yukarıdaki kategorilerden hangilerinin doğru olduğu söylenebilir?

I ve II

II ve III

II ve IV

II, III ve IV

I, II, III ve IV

Açıklama:

Reşat Nuri Güntekin’in Çalıkuşu romanı genel metin sınıflamasında betimleyici, bilgilendirici, açıklayıcı, kanıtlayıcı gibi metin türleri arasında öykülemeci, yani anlatı metinleri kategorisine girer. Dolayısıyla tüm seçenekler doğrudur. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 84

I. Feride, anlatının "öznesidir."
II. Kamran, anlatının "nesnesidir."
III. Öznenin nesnesine ulaşmasından yararlanacak olan Feride'dir.
Çalıkuşu romanının yapısı içinde kişilerin işlevlerini Greimas'ın "eyleyenler örnekçesi"ne göre belirleyecek olursak, yukarıdakilerden hangileri doğrudur?

Yalnız I

Yalnız II

I ve II

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Feride, bu anlatının “özne”sidir. “Nesne”si âşık olduğu Kâmran’dır. Feride’yi bu nesneye “gönderen” ise aşk duygusudur. Öznenin nesnesine ulaşmasından yararlanacak olan (alıcı) yine Feride’dir. Bütün seçenekler doğrudur. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 85

I. Olay örgüsü birkaç vaka halkasından oluşmaktadır.
II. Kaygı ve umut dolu zamanlardan sonra mutluluk geleceğine işaret eder.
III. Hayal kırıklıkları, somut örneklerle anlatılır.
Yukarıdakilerden hangileri, Sait Faik Abasıyanık'ın "Havuz Başı" öyküsü için doğru olarak ifade edilebilir?

Yalnız I

Yalnız III

I ve III

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Olay örgüsü birkaç vaka halkasından oluşmaktadır. Öykü, anlatıcı kahramanın bir havuz başında sevdiği kişiyi beklediği sahneyle açılır. Kaygı ve umut dolu bekleyişini eğer sonuca ulaşırsa duyacağı mutluluğu tasvir eder kahraman. Anlatıcı okura duygularını, özellikle de hayal kırıklığını, somut bir benzetmeyle, okurların da yaşaması muhtemel bir tecrübeyle aktarmaktadır. Dolayısıyla, tüm seçenekler doğrudur. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 86

I. Anlatım tekniği, monologtur.
II. Kahramanın yaklaşımında sevecen bir hava mevcuttur.
III. Öyküde zamana ilişkin bazı detaylar verilmiştir.
Yukarıdakilerden hangisi, Sait Faik Abasıyanık'ın "Havuz Başı" adlı öyküsü için doğrudur?

Yalnız I

Yalnız II

I ve II

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Öyküde anlatım tekniği olarak diyalogtan yararlandığı görülür. Aynı zamanda da kahramanın tutumunda sevecen bir tavır vardır. Öyküde ise sürekli bir zamana atıfta bulunma mevcuttur. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 87

I. Oyunun ilk iki perdesi, ikişer sahneye bölünmüş üç perdeden oluşur.
II. Her perdenin başında bir adet 'Prolog' bölümü vardır.
III. İdealize edilmiş bir karakter öyküsü anlatılır.
Yukarıdakilerden hangisi Nazım Hikmet Ran'ın Ferhad ile Şirin adlı oyunu için doğrudur?

Yalnız I

Yalnız II

Yalnız III

I ve II

I, II ve III

Açıklama:

Oyun, ilk iki perdesi ikişer sahneye bölünmüş üç perdeden oluşmaktadır. Her perdenin başına, olayın serimini yapan oyun kişilerinin bulunduğu “Prolog” bölümü konmuştur. Oyun son olarak, idealize edilmiş bir kahramanın hikâyesine dönüşmüştür. Tüm seçenekler doğrudur. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 88

I. Ölüm korkusunun hakim olduğu,
II. Monarşinin hüküm sürdüğü,
III. Kıskançlıkların ve pişmanlıkların ağır olduğu bir mekandır.
Yukarıdakilerden hangileri, Nazım Hikmet Ran'ın Ferhad ile Şirin adlı eserindeki mekanla ilgili doğru olarak verilmiştir?

Yalnız I

Yalnız II

I ve II

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Oyun monarşik yönetim şeklinin uygulandığı Arzen ülkesinde geçer. Ölüm korkuları, iki yüzlülükler, pişmanlıklar, öfkeler, kıskançlıklar böyle bir ortam içinde öne çıkan duygulardır. Bu bağlamda tüm seçenekler doğrudur. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 89

I. Oyunun başında, çaresiz bir karaktere sahiptir.
II. Kardeşine karşı merhametlidir.
III. Oyun içerisinde fedakarlık gösterir.
Yukarıdakilerden hangileri Mehmene Banu'nun karakteri açısından doğru olarak verilmiştir?

Yalnız I

Yalnız III

I ve III

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Oyunun başında çaresiz, ümitsiz, hasta yatan kardeşi için ne yapacağını bilemeyen, duyarlı bir abla vardır sahnede. Mehmene Banu güçlü, başat kişiliği ve en önemlisi gösterdiği fedakârlıkla oyunun içindeki dramatik çatışmanın ekseninde yer alan kişilerden biridir. Dolayısıyla üç seçenek de doğrudur. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 90

I. Şiirsel bir dille yazılmıştır.
II. Tekrarlar sık kullanılmıştır.
III. Yabancı sözcükler ağırlıklı olarak tercih edilmiştir.
Yukarıdakilerden hangisi, Nazım Hikmet Ran'ın Ferhad ile Şirin adlı eserinin dili açısından doğru olarak verilmiştir?

Yalnız I

Yalnız II

I ve II

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Genel anlamda şiirsel bir dille yazılan oyunda, eksiltili cümlelerle kesintiye uğratılan konuşmalar, sözcüklerin hecelere bölünerek konuşulduğu sahneler, sık kullanılan tekrarlar, yabancı sözcük seçimi ve abartılı söyleyişler, oyun dilini gündelik konuşmalardan uzaklaştırmıştır. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Yeni Türk Edebiyatına Giriş I - Tüm Sorular

Ünite 1

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler