Xvıı. Yüzyıl Türk Edebiyatı - Türk Dili ve Edebiyatı

Ünite 1

Soru 1

Hangisi XVII. yüzyılda Osmanlı tahtına çıkan padişahlardan biri değildir?

I. Ahmed

I. Mustafa

I. Selim

Sultan İbrahim

II. Mustafa

Açıklama:

I. Selim bu dönemde Osmanlı tahtına çıkan padişahlardan biri değildir.

Doğru Cevap: C

Soru 2

“Kadınlar Saltanatı” diye nitelendirilen durumun en önemli figürü kimdir?

Hürrem Haseki Sultan

Nurbanu Sultan

Ayşe Haseki Sultan

Kösem Sultan

Şeh-Süvar Valide Sultan

Açıklama:

“Kadınlar Saltanatı” diye nitelendirilen durumun en önemli figürü olarak Kösem Sultan, popüler tarihçiliğin
ilgisini daima çekmiştir.

Doğru Cevap: D

Soru 3

Hangi padişah döneminde İstanbul isyanları içerisinde en tehlikelilerinden biri gerçekleşmemiştir?

III. Murad

II. Mustafa

II. Osman

IV. Murad

IV. Mehmed

Açıklama:

İstanbul isyanları içerisinde en tehlikelileri III. Murad, II. Osman, IV. Murad ve IV. Mehmed dönemlerinde meydana gelenlerdir.

Doğru Cevap: B

Soru 4

Vefayî mahlasıyla şiir de söyleyen padişah kimdir?

IV. Mehmed

IV. Murad

II. Osman

I. Ahmed

II. Mahmud

Açıklama:

Ava olan aşırı merakından dolayı “Avcı Mehmed” olarak da anılan IV. Mehmed de
âlimi ve sanatkârı himaye etme geleneğini devam ettirmiştir. Vefayî mahlasıyla şiir de söylemiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 5

Kâtib Çelebi’nin son eseri hangisidir?

Tarîh-i Frengi tercümesi

Tarîh-i Kostantaniyye ve Keyasire

Mizanü’l-hakk fî İhtiyari’l-ehakk

Düsturü’l-amel fî Islahi’l-halel

Tuhfetü’l-kibar fî Esfari’l-bihar

Açıklama:

Kâtib Çelebi’nin son eseri olan Mizanü’l-hakk fî İhtiyari’l-ehakk’ta, devrinde şiddetli tartışmalara sebep olan raks, devir, tütün, afyon, kahve, tegannî, bidat, rüşvet gibi birtakım meseleler üzerinde müspet fikirler ileri sürülerek bunların niteliği ortaya koyulmuştur.

Doğru Cevap: C

Soru 6

Hangi mahlas sultanlardan birine ait değildir?

Bahtî

Farisî

Muradî

Vefayî

Bahrî

Açıklama:

Bu asırda Sultan I. Ahmed “Bahtî”, Sultan II. Osman “Farisî”, IV. Murad “Muradî” ve IV. Mehmed ise “Vefayî” mahlasıyla şiirler söylemişlerdir.

Doğru Cevap: E

Soru 7

Kasidenin nesib ve medhiye bölümlerini geçen asırlara göre kısaltan ve özellikle fahriye bölümünü genişleten şair kimdir?

Nef ’î

Neşatî

Nailî

Haletî

Vecdî

Açıklama:

Kaside nazım şeklini kendisinden önceki şekil, dil, ifade ve üslup özelliklerinden farklı bir tarzda geliştiren
Nef ’î, kasidenin nesib ve medhiye bölümlerini geçen asırlara göre kısaltmış ve özellikle fahriye bölümünü genişletmiştir

Doğru Cevap: A

Soru 8

Hikemî Tarz, daha çok kim ile özdeşleşmiştir?

Sabit

Nef ’î

Nabî

Sabrî

Bakî

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 9

Kutbü’l-Meani’si ve özellikle Divan’ıyla sufi şiirin önde gelen temsilcileri arasına giren şair kimdir?

Elmalılı Ümmî Sinan

Sunullah Gaybî

İsmail Hakkı Bursevî

Kâtibî

Seyyid Vehbî

Açıklama:

XVII. yüzyılda tasavvufi şiirin en önemli temsilcilerinden biri Elmalılı Ümmî Sinan’dır. Kutbü’l-Meani’si ve özellikle Divan’ıyla sufi şiirin önde gelen temsilcileri arasına girmiştir

Doğru Cevap: A

Soru 10

Osmanlı İmparatorluğunda III. Mehmed’in ölümü üzerine tahta kim geçmiştir?

I. Ahmed

IV. Mehmed

II. Mustafa

II. Süleyman

II. Osman

Açıklama:

1603 tarihinde, III. Mehmed’in ölümü üzerine tahta henüz 14 yaşında olan I. Ahmed geçmiş ve 14 sene hüküm sürmüştür.

Doğru Cevap: A

Soru 11

Osmanlı Devleti’nde sadrazamlık makamına verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?

Revan

Sadaret

Devran

Zic

Aklâm-ı sitte

Açıklama:

Sadaret; Osmanlı Devleti’nde sadrazamlık makamına verilen addır.

Doğru Cevap: B

Soru 12

Aşağıdakilerden hangisi hat sanatında sülüs, nesih, tevki, rıka, muhakkak ve reyhani adı verilen altı çeşit yazı tarzına verilen addır?

Zic

Fetva

Aklâm-ı sitte

Sadaret

Devran

Açıklama:

Aklâm-ı sitte; hat sanatında sülüs, nesih, tevki, rıka, muhakkak ve reyhani adı verilen altı çeşit yazı tarzıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 13

"Bahtî" mahlasıyla şiirler söyleyen Osmanlı padişahı kimdir?

II. Osman

IV. Murad

IV. Mehmed

I. Ahmed

III. Mehmed

Açıklama:

Sultan I. Ahmed “Bahtî”, Sultan II. Osman “Farisî”, IV. Murad
“Muradî” ve IV. Mehmed ise “Vefayî” mahlasıyla şiirler söylemişlerdir.

Doğru Cevap: D

Soru 14

“Farisî” mahlasıyla şiirler söyleyen Osmanlı padişahı kimdir?

IV. Mehmed

III. Ahmed

IV. Murad

I. Ahmed

II. Osman

Açıklama:

Sultan I. Ahmed “Bahtî”, Sultan II. Osman “Farisî”, IV. Murad “Muradî” ve IV. Mehmed ise “Vefayî” mahlasıyla şiirler söylemişlerdir.

Doğru Cevap: E

Soru 15

“Vefayî” mahlasıyla şiirler söyleyen Osmanlı padişahı kimdir?

IV. Mehmed

I. Ahmed

II. Osman

I. Süleyman

IV. Murad

Açıklama:

Sultan I. Ahmed “Bahtî”, Sultan II. Osman “Farisî”, IV. Murad “Muradî” ve IV. Mehmed ise “Vefayî” mahlasıyla şiirler söylemişlerdir.

Doğru Cevap: A

Soru 16

Aşağıdakilerden hangisi divan edebiyatında hikemî tarzın temsilcilerinden biri değildir?

Ramî Mehmed Paşa

Neşatî

Seyyid Vehbî

Nabî

Koca Ragıp Paşa

Açıklama:

Saib-i Tebrizî Sebk-i Hindî üslûbu temsilcisidir.
Nabî’den sonra, Ramî, Sabit, Seyyid Vehbî, Talib, Raşid, Samî, Âsım, Münîf, Hamî, Koca Ragıp Paşa, Haşmet, Fıtnat Hanım, Sünbülzade Vehbî, Sürûrî, Keçecizade İzzet Molla gibi şairler tarafından devam ettirilen hikemî üslup, genellikle şiir yoluyla öğüt verme; şiirde atasözü, deyim ve hikmetli söz söyleme seviyesinde kullanılmıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 17

Aşağıdakilerden hangisi XVII. yüzyılda tasavvufi şiirin temsilcilerinden biridir?

Neşatî

Nailî

Elmalılı Ümmî Sinan

İsmetî

Şehrî

Açıklama:

Türk edebiyatında Sebkî Hindî’nin bu asırdaki en önemli temsilcileri Nef ’î, Fehîm-i Kadîm, Şehrî, İsmetî, Nailî ve Neşatî’dir.
XVII. yüzyılda tasavvufi şiirin en önemli temsilcilerinden biri Elmalılı Ümmî Sinan’dır.

Doğru Cevap: C

Soru 18

Aşağıdakilerden hangisi Sebkî Hindî üslubunun temsilcilerinden biri değildir?

Nef ’î

Neşatî

Şehrî

Elmalılı Ümmî Sinan

Nailî

Açıklama:

XVII. yüzyılda tasavvufi şiirin en önemli temsilcilerinden biri Elmalılı Ümmî Sinan’dır.
Türk edebiyatında Sebkî Hindî’nin bu asırdaki en önemli temsilcileri Nef ’î, Fehîm-i Kadîm, Şehrî, İsmetî, Nailî ve Neşatî’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 19

........, Zafername adlı mesnevisinin başında “Urup nazm-ı Leyla vü Mecnuna el / Deliye söz atma sakın vaz gel” diyerek yeni ve farklı konular bulma yönündeki anlayışını dile getirmiştir.
Yukarıdaki cümleyi aşağıdaki seçeneklerden hangisi doğru şekilde tamamlar?

Şehrî

İsmetî

Nailî

Neşatî

Sabit

Açıklama:

Türk edebiyatında Sebkî Hindî’nin bu asırdaki en önemli temsilcileri Nef ’î, Fehîm-i Kadîm, Şehrî, İsmetî, Nailî ve Neşatî’dir.
Sabit, Zafername adlı mesnevisinin başında “Urup nazm-ı Leyla vü Mecnuna el / Deliye söz atma sakın vaz gel” diyerek yeni ve farklı konular bulma yönündeki anlayışını dile getirmiştir.

Doğru Cevap: E

Soru 20

Aşağıdaki şairlerden hangisi klasik şiir üslubunun temsilcilerindendir?

Neşatî

Şeyhülislam Yahya

Nailî

Nabî

Sabit

Açıklama:

Klasik üslubun en belirgin özelliği, şiirselliğe yani âhenge muhtevadan daha fazla önem verilmesidir. Bu dönemdeki en önemli temsilcisi ise, Türkçeyi kullanmaktaki başarısı, zarif ve ahenkli söyleyişiyle Şeyhülislam Yahya’dır.

Doğru Cevap: B

Soru 21

XVII. yüzyılda yetişen halk şairlerinden hangisi dil, üslup ve eda bakımından klasik Türk şiirine yaklaşan örnekler vermiştir?

Kul Mustafa

Kâtibî

Kuloğlu

Âşık Ömer

Karacaoğlan

Açıklama:

Bu dönem halk şiirlerinin bir kısmının dil, üslup ve eda bakımından klasik Türk şiirine yaklaştığı dikkat çekmektedir. Şerîfî ve Âşık Ömer, bu tarz şiirleriyle dikkat çekmektedir. Klasik şairlerden bazılarının ise
hece vezniyle türkü yazdıkları görülmektedir. Orta oyunu, karagöz, halk hikâyeleri, koşma ve türkü yaygınlık kazanmıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 22

XVII. yüzyılda kaleme aldığı kasideleriyle öne çıkan şair aşağıdakilerden hangisidir?

Neşatî

Şeyhülislam Yahya

Sabit

Nabî

Nef ’î

Açıklama:

Bu asırda Nef ’î ile kaside vadisinde bir hareketlenme görülür. Kaside nazım şeklini kendisinden önceki şekil, dil, ifade ve üslup özelliklerinden farklı bir tarzda geliştiren Nef ’î, kasidenin nesib ve medhiye bölümlerini geçen asırlara göre kısaltmış ve özellikle fahriye bölümünü genişletmiştir

Doğru Cevap: E

Soru 23

XVII. yüzyılda şairlerin en fazla yetiştiği muhitler aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?

İstanbul-Bursa-Edirne

Edirne-Manisa-İstanbul

İstanbul-Ankara-Edirne

İstanbul-Trabzon-Bursa

İstanbul-Amasya-Kastamonu

Açıklama:

Bu asırda, şairlerin yetiştiği edebî muhitler, başta Osmanlı’nın başkenti ve kültürel faaliyetlerin merkezi İstanbul olmak üzere, Bursa 12 XVII. Yüzyıl Türk Edebiyatı ve Edirne’dir. Bu şehirler de daha önce siyasi merkez olmaları ve kültürel faaliyetlerin belli bir seviyede devam etmesiyle dikkat çekmektedir. Bu durum, kültürel faaliyetlerin hem yoğun olduğu hem de desteklendiği yerlerin sanatkârlar ve şairler için bir cazibe merkezi olduğunu göstermektedir.

Doğru Cevap: A

Soru 24

“Vefâyî” mahlasını kullanan Osmanlı sultanı aşağıdakilerden hangisidir?

II. Osman

II. Süleyman

IV. Mehmed

I. Ahmed

IV. Murad

Açıklama:

Ayrıca geçmiş asırlarda olduğu gibi bu devirde de Osmanlı sultanlarının ilme ve sanata önem verip âlimi ve sanatkârı, dolayısıyla şairi koruma politikasını devam ettirmeleri de, edebiyatın gelişiminde etkili
olmuştur. Nitekim bu asırda Sultan I. Ahmed “Bahtî”, Sultan II. Osman “Farisî”, IV. Murad “Muradî” ve IV. Mehmed ise “Vefayî” mahlasıyla şiirler söylemişlerdir.

Doğru Cevap: C

Soru 25

XVII. asırda “seyahat-name” türünün en önemli temsilcisi kimdir?

Nergisî

Veysî

Ali Ufkî Bey

Kâtib Çelebi

Evliya Çelebi

Açıklama:

Bu dönemde seyahatname türünün en büyük temsilcisi Evliya Çelebi yetişmiştir. Seyahatname-i Evliya Çelebi yahut Evliya Çelebi Seyahatnamesi adlarıyla bilinen eser, Evliya Çelebi’nin yaklaşık elli yıl boyunca gezip gördüğü başta Osmanlı coğrafyası olmak üzere, Ortadoğu, İran, Mısır, Balkanlar, Kırım, Orta Avrupa, Rusya gibi yerler ile şahit olduğu olayları ihtiva etmektedir. Eserde, tarih, coğrafya, musiki, folklor, etnografya ve mimariyle ilgili pekçok konuda önemli bilgiler yer almaktadır

Doğru Cevap: E

Soru 26

Aşağıdaki ilimlerden hangisinin önemi, XVII. yüzyılda Osmanlı medreselerinde azalmış ve ikinci plana düşmüştür?

Hadis

Tefsir

Felsefe

Fıkıh

Kelam

Açıklama:

Osmanlı’da ise, bu alanlarda özellikle XVI. asırda gösterilen ilerleme ve gelişmişlik, XVII. asra tam anlamıyla yansıtılamamıştır. Buna, sayıları önceki asırlara göre artan Osmanlı medreselerinde aklî ilimlerin önemi azalırken fıkıh, kelam, tefsir gibi naklî ilimlerin değerinin artması etkili olmuştur. Çünkü önceki asırların aksine astronomi, matematik, mantık, felsefe gibi aklî ilimler ikinci plana düşmüş ve bu alanda gözle görünür gerileme kendisini hissettirmeye başlamıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 27

XVII. yüzyılda “Bağdat Fatihi” olarak isimlendirilen Osmanlı sultanı aşağıdakilerden hangisidir?

II. Süleyman

IV. Murad

II. Ahmed

II. Osman

IV. Mehmed

Açıklama:

Osmanlı ordusunun bölgeden çekilmesiyle, alınan son topraklar tekrar Safevilerin eline geçmiştir. İkinci sefer ise, 1638’de Bağdat üzerine yapılmış ve Bağdat Seferi’yle hem Anadolu’daki düzen sağlanmış hem de Bağdat geri alınmıştır. Bunun üzerine IV. Murad’a “Bağdat Fatihi” unvanı verilmiştir

Doğru Cevap: B

Soru 28

XVII. yüzyılda iki defa tahta çıkan Osmanlı sultanı aşağıdakilerden hangisidir?

I. Mustafa

II. Ahmed

IV. Mehmed

II. Mustafa

II. Süleyman

Açıklama:

II. Osman’ın trajik biçimde öldürülmesinin ardından tahta ikinci defa I. Mustafa geçmiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 29

Tarihçiler tarafından “Türk tarihinin Kerbela vakası” olarak nitelendirilen bu olayda hangi padişah katledilmiştir?

II. Süleyman

IV. Mehmed

I. Ahmed

IV. Murad

II. Osman

Açıklama:

II. Osman, isyancılar tarafından tahttan indirilerek 22 Mayıs 1622 tarihinde feci şekilde katledilmiştir. Tarihçiler tarafından “Türk tarihinin Kerbela vakası” olarak nitelendirilen bu olay, tarihe “Hâile-i Osmaniyye” yani Osmanlı trajedisi olarak geçmiştir. II. Osman da Farisî mahlasıyla şiirler söylemiştir.

Doğru Cevap: E

Soru 30

XVII. yüzyılda iki defa tahta çıkan Osmanlı sultanı aşağıdakilerden hangisidir?

II. Mustafa

II.Süleyman

I. Mustafa

II. Ahmed

IV.Mehmed

Açıklama:

I.Mustafa

Doğru Cevap: C

Soru 31

XVII. yüzyılda tahta çıkan sultan ile sadarete getirilen sadrazamların sayısı aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?

8-65

9-62

5-25

9-52

6-64

Açıklama:

9-62

Doğru Cevap: B

Soru 32

XVII. yüzyılda “Bağdat Fatihi” olarak isimlendirilen Osmanlı sultanı aşağıdakilerden hangisidir?

IV.Murad

II.Ahmed

II.Osman

IV.Mehmed

II.Süleyman

Açıklama:

XVII. yüzyılda “Bağdat Fatihi” olarak isimlendirilen Osmanlı sultanı IV. Murad'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 33

Aşağıdaki ilimlerden hangisinin önemi, XVII. Yüzyılda Osmanlı medreselerinde azalmış ve ikinci plana düşmüştür?

Fıkıh

Kelam

Hadis

Tefsir

Felsefe

Açıklama:

Felsefe

Doğru Cevap: E

Soru 34

XVII. asırda “seyahat-name” türünün en önemli temsilcisi kimdir?

Kâtib Çelebi

Evliya Çelebi

Nergisî

Veysî

Ali Ufkî Bey

Açıklama:

Evliya Çelebi

Doğru Cevap: B

Soru 35

“Vefâyî” mahlasını kullanan Osmanlı sultanı aşağıdakilerden hangisidir?

IV.Murad

II.Osman

II.Süleyman

Ahmed

IV.Mehmed

Açıklama:

IV.Mehmed

Doğru Cevap: E

Soru 36

XVII. yüzyılda şairlerin en fazla yetiştiği muhitler aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?

İstanbul-Ankara-Edirne

İstanbul-Trabzon-Bursa

İstanbul-Amasya-Kastamonu

İstanbul-Bursa-Edirne

Edirne-Manisa-İstanbul

Açıklama:

İstanbul-Bursa-Edirne

Doğru Cevap: D

Soru 37

XVII. yüzyılda kaleme aldığı kasideleriyle öne çıkan şair aşağıdakilerden hangisidir?

Nabî

Nef ’î

Neşatî

Şeyhülislam Yahya

Sabit

Açıklama:

Nef ’î

Doğru Cevap: B

Soru 38

XVII. yüzyılda yetişen halk şairlerinden hangisi dil, üslup ve eda bakımından klasik Türk şiirine yaklaşan örnekler vermiştir?

Âşık Ömer

Karacaoğlan

Kul Mustafa

Kâtibî

Kuloğlu

Açıklama:

Âşık Ömer

Doğru Cevap: A

Soru 39

Aşağıdaki şairlerden hangisi klasik şiir üslubunun temsilcilerindendir?

Nabî

Sabit

Neşatî

Şeyhülislam Yahya

Nailî

Açıklama:

Şeyhülislam Yahya

Doğru Cevap: D

Soru 40

Aşağıdakilerden hangisi Osmanlı siyasi tarihi açısından XVII. yüzyıldaki gelişmelerden biri değildir?

XVII. yüzyıldaki siyasi hayatın en önemli özelliği istikrarsızlıktır

Bu dönemde, altmış iki sadrazam yönetime gelmiştir

Padişahlar, çocukluk dönemindeki şehzadelerden oluşmaktadır

Bu dönemde Osmanlı sultanlarının tahta kalma süreleri yedi yılı geçmemiştir

Bu dönemde dokuz Osmanlı sultanı tahta geçmiştir

Açıklama:

Osmanlı tarihçileri tarafından genellikle “çözülme asrı” olarak nitelendirilen ve “kemalden zevale” gidişin başlangıcı olarak kabul edilen XVII. yüzyıl, Osmanlı tarihinde iktisadi, siyasi, toplumsal ve askeri alanlarda görülen büyük değişikliklerle dikkati çek-mektedir. Osmanlı Devleti, her ne kadar asrın başında dünyanın en “kudretli” devleti olarak kabul edilip en geniş coğrafî sınırlarına ulaşmış olsa da, asrın sonunda kazandığı bu kudretini kaybetmek, ulaştığı sınırlardan geri çekilmek zorunda kalmıştır. Bu duruma etken olan önemli unsurlardan birisi hiç şüphesiz bu dönemde görülen “istikrarsızlık”tır. Bu husus XVII. yüzyılda Osmanlı tahtına çıkan padişahların hem sayı hem de saltanat sürelerinde kendisini açıkça göstermektedir. İlk üç asırda toplam onüç Osmanlı sultanı tahta çıkarken, sadece bu devirde dokuz Osmanlı sultanı tahta geçmiş-tir. Bunların ortalama tahtta kalma süreleri ise 9 yıl olarak görülmektedir. Bu dönemde görülen istikrarsızlığın bir diğer göstergesi de toplam altmış iki sadrazamın yönetime gelmesidir. Ayrıca henüz çocukluk dönemindeki şehzadelerin padişah olmaları neticesinde, idare özellikle valide sultanların eline geçmiş, böylece bunlar arasında önüne geçilmez çeşitli entrikalar ortaya çıkmıştır. Doğru yanıt D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 41

I. Mustafa
II. Osman
III. Murad
IV. Murad
IV. Mehmed
II. Süleyman
Sultan İbrahim

Yukarıda verilen XVII. yüzyıl Osmanlı sultanlarından hangilerinin döneminde İstanbul isyanlarının en tehlikelileri görülmüştür?

1-2-3-4

3-4-5-6

2-3-4-5

1-3-5-7

2-3-4-6

Açıklama:

Devlet yönetimindeki zaaflar, ordunun ve maliyenin bozulması ve devlet otoritesinin zayıflaması neticesinde İstanbul, Anadolu ve bazı eyaletlerde bu durumdan istifade etmek isteyenlerin teşvikiyle bazı isyanlar çıkmıştır. İstanbul’daki isyanlar çoğu zaman maaşlarının yetersizliğini ve zamanında ödenmediğini bahane eden yeniçeri ve sipahiler tarafından çıkarılmıştır. Bazen de yeniçeriler kimi devlet adamları tarafından kişisel çıkarları için kışkırtılıp ayaklandırılmışlardır. İstanbul isyanları içerisinde en tehlikelileri III. Murad, II. Osman, IV. Murad ve IV. Mehmed dönemlerinde meydana gelenlerdir. Doğru yanıt C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 42

Tarihçiler tarafından “Türk tarihinin Kerbela vakası” olarak nitelendirilen olay hangi Osmanlı sultanı döneminde yaşanmıştır?

II. Osman

II. Ahmed

II. Süleyman

II. Mustafa

IV. Mehmed

Açıklama:

Osmanlı sultanları arasında ilk reformcu sultan olarak kabul edilen II. Osman, devletin yapısındaki çözülme ve zayıflamayı görüp buna çeşitli çareler aramaya başlamıştır. Bunun için de özellikle ulema sınıfının yetkilerini kısıtlamaya çalışmış ve askeri alanda bazı yenilikler yapmayı düşünmüştür. Bu tavrından dolayı hem ulemayı hem de Kapıkulu’nu karşısına almıştır. Ayrıca Bursa’yı geçici olarak taht merkezi ilan edip Anadolu’dan topladığı ordu ile yeniçerileri ortadan kaldırıp yeni bir ordu kurmayı düşünmüş, Haremi tasfiye edip hanedan mensuplarının Türk kızlarıyla evlenmelerini istemiş, eski kanunları kaldırıp yerine yenilerini oluşturmayı arzu etmiş ve kılık kıyafette bazı değişiklikler yapmayı düşünmüştür. Ancak düşünülen bu reformların yapılabilmesi için ortam müsait olmadığından, hacca gideceği bahanesiyle İstanbul’dan ayrılmaya teşvik edilen sultan, bu düşünceyi uygun bulmuş ve Üsküdar’a geçmiştir. Burada yeni bir ordu kuracağı yönündeki söylentiler üzerine, yeniçeriler ve sipahiler sultanın hem hacca gitmesini engellemek hem de ona bu düşünceyi verenlerin sürgün edilmesi için ayaklanmışlardır. II. Osman, isyancılar tarafından tahttan indirilerek 22 Mayıs 1622 tarihinde feci şekilde katledilmiştir. Tarihçiler tarafından “Türk tarihinin Kerbela vakası” olarak nitelendirilen bu olay, tarihe “Hâile-i Osmaniyye” yani Osmanlı trajedisi olarak geçmiştir. II. Osman da Farisî mahlasıyla şiirler söylemiştir. Doğru yanıt A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 43

Aşağıdakilerden hangisi IV. Murad dönemindeki gelişmelerden biridir?

Bağdat geri alınmıştır

Ulema sınıfının yetkileri kısıtlanmıştır

Boğdan'da Osmanlı hakimiyeti yeniden kurulmuştur

Alman savaşına son verilmiştir

Celali isyanları yeniden alevlenmiştir

Açıklama:

Lehistan sorununu barış yoluyla çözen IV. Murad, daha önceki başarısızlıkların âdeta intikamını almak ve İran’ın devamlı saldırgan tutumlarına son vermek için İran üzerine sefere çıkmış, 1635 tarihinde Revan üzerine yapılan ilk sefer başarısızlıkla sonuçlanmıştır. Osmanlı ordusunun bölgeden çekilmesiyle, alınan son topraklar tekrar Safevilerin eline geçmiştir. İkinci sefer ise, 1638’de Bağdat üzerine yapılmış ve Bağdat Seferi’yle hem Anadolu’daki düzen sağlanmış hem de Bağdat geri alınmıştır. Bunun üzerine IV. Murad’a “Bağdat Fatihi” unvanı verilmiştir. Doğru yanıt A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 44

Aşağıdakilerden hangisi XVII. yüzyıl Osmanlı kültür ve sanat yaşamının özelliklerinde biri değildir?

Fıkıh, kelam, tefsir gibi naklî ilimlerin değeri artmıştır

Bilim ve teknoloji alanında ilerleme sağlanmıştır

Batı medeniyetinin üstünlüğü kabul edilmiştir

Matematik alanında yaklaşık otuz bilgin yetişmiştir

Astronomi alanında yetişen bilginler tarafından Arapça birçok eser yazılmıştır

Açıklama:

Osmanlı Devletinin çözülmeye ve gerilemeye başladığı bu dönemde Avrupa, hem askerî alanda hem de bilim ve teknoloji alanında ilerleme göstermiştir. Bunda, yeni bulunan ticaret yolları ile keşfedilen kıtaların sağladığı zenginlik, daha önceden gerçekleştirilen rönesans hareketi, yapılan icatlar ile sanayideki gelişimin sağladığı katkılar, ilmî ve teknolojik faaliyetlerdeki ilerleme ile gerçekleştirilen atılımlar ve izlenilen koloni siyaseti etkili olmuştur. Osmanlı’da ise, bu alanlarda özellikle XVI. asırda gösterilen ilerleme ve gelişmişlik, XVII. asra tam anlamıyla yansıtılamamıştır. Doğru yanıt B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 45

Aşağıdakilerden hangisi Copernicus astronomisi ile modern astronomi kavramlarını ilk defa Osmanlı bilim literatürüne sokan eserdir?

Teşrihü’l-ebdan

Nuhbetü’t-tevarih ve’l-ahbar

Nusretü’l-İslam ve’s-sürur fî Tahriri Atlas Major

Secencenü’l-eflâk fî Gayeti’l-idrâk

Düsturü’l-amel fî Islahi’l-halel

Açıklama:

Batı astronomisi ile temasa geçen Osmanlı astronomisi, Zîcve bazı coğrafya kitaplarının tercüme edilmesiyle Avrupa’da gelişen yeni astronomi kavramları ile tanışmıştır. Latinceden Türkçeye tercüme hareketinin öncü ismi olan Tez-kireci Köse İbrahim Efendi el-Zigetvârî, Noel Duret’in Zîc’ini Türkçeye Secencenü’l-eflâk fî Gayeti’l-idrâk adı ile Latinceden tercüme etmiştir. Copernicus astronomisi ile modern astronomi kavramlarını ilk defa Osmanlı bilim literatürüne sokan bu eser, astronomik cetveller konusunda Türkçeye aktarıldığı bilinen ilk kitaptır. Doğru yanıt D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 46

Bahtî
Vefayî
Muradî
Farisî

Yukarıda verilen mahlaslar şiir söylemiş olan Osmanlı sultanları sırasıyla aşağıdakilerden hangisidir?

I. Ahmed-IV. Mehmed-IV. Murad-II. Osman

II. Osman-IV. Mehmed-IV. Murad-I. Ahmed

IV. Mehmed-II. Osman-I. Ahmed-IV. Murad

I. Ahmed-IV. Murad-IV. Mehmed-II. Osman

IV. Murad-II. Osman-I. Ahmed-IV. Mehmed

Açıklama:

Geçmiş asırlarda olduğu gibi XVII.yüzyılda da Osmanlı sultanlarının ilme ve sanata önem verip âlimi ve sanatkârı, dolayısıyla şairi koruma politikasını devam ettirmeleri de, edebiyatın gelişiminde etkili olmuştur. Nitekim bu asırda Sultan I. Ahmed “Bahtî”, Sultan II. Osman “Farisî”, IV. Murad “Muradî” ve IV. Mehmed ise “Vefayî” mahlasıyla şiirler söylemişlerdir. Doğru yanıt A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 47

XVII. yüzyılda kaleme alınmış mesneviler ile ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

Mesneviler daha çok okuyucuyu bilgilendirip eğitme amacıyla yazılmıştır.

Hayata dayalı sosyal konulara yer verilip mahallî unsurların ön plana çıkarılmıştır.

Klasik mesnevi konuları fazla rağbet görmemiştir.

Didaktik ve dinî eserlere yoğunluk verilmiştir.

Aşk konulu mesnevilerin sayısı ve çeşidi artmıştır.

Açıklama:

Geçmiş asırlarda olduğu gibi bu dönemde de değişik konularda birçok mesnevi kaleme alınmaya devam edilmiştir. Yazılan mesnevilerin daha çok okuyucuyu bilgilendirip eğitme amacı güden dinî, ahlâkî ve tasavvufî konularda olduğu görülmektedir. Özellikle bu devirde mi‘râciyye, mevlid ve hilye türlerinin önemli örnekleri verilmiştir. Bu dönem mesnevilerinde dikkat çeken en önemli husus, hayata dayalı sosyal konulara yer verilip mahallî unsurların ön plana çıkarılmasıdır. Özellikle şehrengiz, surname, ta‘rifat gibi türlerde, şairlerin bizzat görüp müşahede ettikleri devrin sosyal ve kültürel manzaraları ile yerli konulara yer verilmesi, toplum ve hayat tasvirlerinin geniş şekilde yer alması önemli bir yeniliktir. Bu tarz eğilim, önceki dönemlerin mesnevilerinden farklı bir anlayışın gelişmesine zemin hazırlamıştır. Diğer taraftan Osmanlı Devleti’nin bu asırda siyasî, iktisadî ve içtimaî alandaki olumsuz görüntüsü ve edebiyatta yeni arayışlara yönelme isteği, klasik mesnevi konularının bu dönemde fazla rağbet görmemesine sebep olmuştur. Bundan dolayı didaktik ve dinî eserlere yoğunluk verilirken, aşk konulu mesnevilerin gerek sayısında gerekse çeşidinde büyük bir gerileme dikkat çekmektedir. Doğru yanıt E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 48

Osmanlı şiir geleneği içinde XVII. yüzyılda temsilcisini veya takipçilerini bulan üsluplardan hangisi Türk şiirinde zengin ve ince hayaller ile ıstırap ve elem konularının gelişmesine yol açmıştır?

Hikemî tarz

Sebk-i Hindî üslubu

Klasik üslup

Mahallî tarz

Tasavvufî tarz

Açıklama:

Sebk-i Hindî, XVII. asırdan itibaren Türk edebiyatında etkisini göstermeye başlamıştır. Bu üslup, özellikle Türk şiirinde zengin ve ince hayaller ile ıstırap ve elem konularının gelişmesine yol açmıştır. Doğru yanıt B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 49

XVII.yüzyıl Türk şiirinde klasik üslubun en önemli temsilcisi aşağıdakilerden hangisidir?

Şeyhülislam Yahya

Şevket-i Buharî

Nev’îzade Atayî

Fehîm-i Kadîm

Saib-i Tebrizî

Açıklama:

Klasik üslubun XVII. yüzyıldaki en önemli temsilcisi, Türkçeyi kullanmaktaki başarısı, zarif ve ahenkli söyleyişiyle Şeyhülislam Yahya’dır. Diğer temsilcileri ise, Şeyhülislam Bahayî, Ganizade Nadirî, Mezakî, Cevrî, Riyazî, Tıflî, Rusuhî ve Vecdî’dir. Şevket-i Buharî ve Saib-i Tebrizî Sebk-i Hindî’nin önemli temsilcilerindendir. Fehîm-i Kadîm, Türk edebiyatında Sebkî Hindî’nin XVII. yüzyıldaki en önemli temsilcilerinden biridir. Nev’îzade Atayî, mahallî tarzın temsilcilerinden biridir. Doğru yanıt A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 50

I. Siyasal ve sosyal hayatta istikrarsızlık görünmesine rağmen Osmanlı Devleti kültür ve sanat hayatında geleneğin canlılığını korumuştur.
II. Özellikle musiki ve edebiyat alanında yetenekli sanatkârlar tarafından mükemmel eserler verilmiştir.
III. Klasik anlayışı sürdürenlerin yanı sıra yeni üslup arayışlarına giren şairlerin temsil kabiliyetine sahip şahsiyetler olduğu zamanın tanıklığıyla bilinen bir gerçektir.
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri XVII. yüzyıl için söylenebilir?

Yalnız I

Yalnız III

I ve II

II ve III

I, II, III

Açıklama:

XVII. yüzyılda siyasal ve sosyal hayatta istikrarsızlık görünmesine rağmen Osmanlı Devleti kültür ve sanat hayatında geleneğin canlılığını korumuştur. Özellikle musiki ve edebiyat alanında yetenekli sanatkârlar tarafından mükemmel eserler verilmiştir. Klasik anlayışı sürdürenlerin yanı sıra yeni üslup arayışlarına giren şairlerin temsil kabiliyetine sahip şahsiyetler olduğu zamanın tanıklığıyla bilinen bir gerçektir.

Doğru Cevap: E

Soru 51

XVII. yüzyılda Osmanlı tahtına çıkan padişahların hem sayı hem de saltanat sürelerinde kendisini açıkça gösteren, Osmanlı Devleti devlet teşkilatı, askeri yapı ve iktisadi durum yönünden büyük sarsıntılar geçirmeye iten temel unsur aşağıdakilerden hangisidir?

adaletsizlik

fakirlik

güçsüzlük

istikrarsızlık

vizyonsuzluk

Açıklama:

Osmanlı Devleti siyasî ve sosyal yönlerden duraklama dönemine girmiş, devlet teşkilatı, askeri yapı ve iktisadi durum yönünden ise büyük sarsıntılar geçirmiştir.
Bu duruma etken olan önemli unsurlardan birisi hiç şüphesiz bu dönemde görülen “istikrarsızlık”tır. Bu husus XVII. yüzyılda Osmanlı tahtına çıkan padişahların hem sayı hem de saltanat sürelerinde kendisini açıkça göstermektedir. İlk üç asırda toplam on üç Osmanlı sultanı tahta çıkarken, sadece bu devirde dokuz Osmanlı sultanı tahta geçmiştir. Bunların ortalama tahtta kalma süreleri ise 9 yıl olarak görülmektedir. Bu dönemde görülen istikrarsızlığın bir diğer göstergesi de toplam altmış iki sadrazamın yönetime gelmesidir. Ayrıca henüz çocukluk dönemindeki şehzadelerin padişah olmaları neticesinde, idare özellikle valide sultanların eline geçmiş, böylece bunlar arasında önüne geçilmez çeşitli entrikalar ortaya çıkmıştır. “Kadınlar Saltanatı” diye nitelendirilen bu durumun en önemli figürü olarak Kösem Sultan, popüler tarihçiliğin ilgisini daima çekmiştir.

Doğru Cevap: D

Soru 52

Farisî mahlasıyla şiirler söyleyen Osmanlı padişahı aşağıdakilerden hangisidir?

I. Ahmed

I. Mustafa

II. Ahmed

II. Osman

IV. Mehmed

Açıklama:

II. Osman Farisî mahlasıyla şiirler söylemiştir.

Doğru Cevap: D

Soru 53

Tarihçiler tarafından “Türk tarihinin Kerbela vakası” olarak nitelendirilen, isyancılar tarafından öldürülen ilk padişah aşağıdakilerden hangisidir?

I. Mustafa

I. Osman

II. Osman

II. Süleyman

IV. Mehmed

Açıklama:

II. Osman, isyancılar tarafından tahttan indirilerek 22 Mayıs 1622 tarihinde feci şekilde katledilmiştir.

Doğru Cevap: C

Soru 54

Copernicus astronomisi ile modern astronomi kavramlarını ilk defa Osmanlı bilim literatürüne sokan, astronomik cetveller konusunda Türkçeye aktarıldığı bilinen ilk kitabın Türkçe çeviri adı aşağıdakilerden hangisidir?

Secencenü’l-eflâk fî Gayeti’l-idrâk

Nusretü’l-İslam ve’s-sürur fî Tahriri Atlas Major

Kavanin-i Âl-i Osman der-Mezamin-i Defter-i Divan

Hallü’l-hülasa li-ehli’l-riyase

el-Muhammediye fi’l-hisab

Açıklama:

Latinceden Türkçeye tercüme hareketinin öncü ismi olan Tezkireci Köse İbrahim Efendi el-Zigetvârî, Noel Duret’in Zîc’ini Türkçeye Secencenü’l-eflâk fî Gayeti’l-idrâk adı ile Latinceden tercüme etmiştir. Copernicus astronomisi ile modern
astronomi kavramlarını ilk defa Osmanlı bilim literatürüne sokan bu eser, astronomik cetveller konusunda Türkçeye aktarıldığı bilinen ilk kitaptır.

Doğru Cevap: A

Soru 55

Hat ve musiki ile de uğraşan, aynı zamanda şair olup Muradî mahlasıyla şiirler söyleyen Osmanlı padişahı aşağıdakilerden hangisidir?

IV. Murad

IV. Mehmed

II. Osman

II. Mustafa

II. Ahmed

Açıklama:

Hat ve musiki ile de uğraşan IV. Murad, aynı zamanda şair olup Muradî mahlasıyla şiirler söylemiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 56

I. Sultan I. Ahmed “Vefayî"
II. IV. Mehmed ise “Bahtî”
III. Sultan II. Osman “Farisî”
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri doğru eşleştirilmiştir?

Yalnız I

Yalnız III

I ve II

II ve III

I, II, III

Açıklama:

Sultan I. Ahmed “Bahtî”, Sultan II. Osman “Farisî”, IV. Murad “Muradî” ve IV. Mehmed ise “Vefayî” mahlasıyla şiirler söylemişlerdir.

Doğru Cevap: B

Soru 57

Kaside nazım şeklini kendisinden önceki şekil, dil, ifade ve üslup özelliklerinden farklı bir tarzda geliştiren, kasidenin nesib ve medhiye bölümlerini geçen asırlara göre kısaltan ve özellikle fahriye bölümünü genişleten aşağıdakilerden hangisidir?

Nabî

Nef ’î

Nev‘îzade Atayî

Sabit

Şeyhülislam Bahayî

Açıklama:

Kaside nazım şeklini kendisinden önceki şekil, dil, ifade ve üslup özelliklerinden farklı bir tarzda geliştiren Nef’î, kasidenin nesib ve medhiye bölümlerini geçen asırlara göre kısaltmış ve özellikle fahriye bölümünü genişletmiştir.

Doğru Cevap: B

Soru 58

I. Şevket-i Buharî
II. Saib-i Tebrizî
III. Bîdil
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri Sebk-i Hindî temsilcilerindendir?

Yalnız I

Yalnız III

I ve II

II ve III

I, II, III

Açıklama:

Hindistan’da gelişen ve daha çok Hindistan, Afganistan ve Anadolu’da benimsenen bu tarzın önde gelen şairleri Örfî-i Şirazî, Feyzî-i Hindî, Talib-i Âmulî, Kelim-i Hemedanî, Saib-i Tebrizî, Şevket-i Buharî ve Bîdil’dir.

Doğru Cevap: E

Soru 59

Aşağıdakilerden hangisi mahallîleşme üslubunun temsilcisidir?

Fehîm-i Kadîm

Ganizade Nadirî

Nev’îzade Atayî

Şevket-i Buharî

Şeyhülislam Bahayî

Açıklama:

Mahallî tarz, şiirde yerli ve mahallî unsurlara fazlaca yer verme anlayışıdır. Bu dönemde gittikçe yaygınlaşmaya başlayan sade dil ve mahallî ifadeleri kullanma, mahallî unsurlar ile sosyal ve kültürel tasvirlere yer verme, yerli konu arayışı daha sonraki dönemlerde ortaya çıkacak olan “mahallîleşme üslubu”na da kaynaklık etmiştir. Nev’îzade Atayî ve Sabit, gerek yerli konu ve malzeme tercihleri bakımından gerekse kullandıkları dil ve söyleyişteki tasarrufları yönünden bu üslubun temsilcileri sayılmaktadır.

Doğru Cevap: C

Soru 60

Sultan Ahmet Cami'sinin mimarı aşağıdakilerden hangisidir?

Mimar Sinan

Mimar Kasım Ağa

Mimar Krikor Balyan

Mimar Mehmet Ağa

Mimar Davut Ağa

Açıklama:

Sultan Ahmet Cami'si, Padişah I. Ahmet tarafından 1609-1616 yılları arasında Mimar Mimar Mehmet Ağa'ya yaptırılmıştır. Doğru yanıt: D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 61

IV. Murat'ın Bağdat Seferi'ne katılan şair aşağıdakilerden hangisidir?

Şeyhülislam Yahya

Nef'i

Nabi

Nâili

Neşati

Açıklama:

Şair Şeyhülislam Yahya, IV. Murat'ın Bağdat Seferi'ne katılmıştır. Doğru yanıt: A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 62

Aşağıdakilerden hangisi Katip Çelebi'nin coğrafya alanında yazdığı kitabın adıdır?

Hayrâbad

Neft-han

Danişmendnâme

Ferahnâme

Cihannûma

Açıklama:

Katip Çelebi 1648-1657 yılları arasında Cihannüma adını verdiği coğrafya kitabını yazmıştır. Eserde; yerküre, okyanuslar ve kıtalar hakkında bilgi verilir. Doğru yanıt: E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 63

Aşağıdakilerden hangisi 17. yüzyılda yaşamış olan ünlü "Seyahatname" eserinin yazarıdır?

Nabi

Neşati

Evliya Çelebi

Katip Çelebi

Nef'i

Açıklama:

Evliya Çelebi 17. yüzyılda yaşamıştır. Osmanlı İmparatorluğu topraklarının birçoğunu gezip görmüş, gözlemlerini "Seyahatname" eserinde anlatmıştır. Doğru yanıt: C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 64

Aşağıdakilerden hangisi 17. yüzyıl Türk edebiyatının Hayyam'ı olarak nitelendirilmiş şairdir?

Nef'i

Azmizâde Haleti

Katip Çelebi

Nergisi

Veysi

Açıklama:

Daha çok rubâîleriyle tanınmış olan Azmizâde Haleti, 17. yüzyıl Türk edebiyatının Hayyam'ı olarak nitelendirilmiştir.

Doğru Cevap: B

Soru 65

Aşağıdakilerden hangisi "Bahtî" mahlasını kullanan padişahtır?

II. Osman

IV. Murat

IV. Mehmet

I. Ahmet

II. Süleyman

Açıklama:

I. Ahmet, Bahtî" mahlasını kullanan padişahtır. I. Ahmet gibi pek çok padişah (Fatih Sultan Mehmet, Kanuni Sultan Süleyman...) şiir yazmış ve mahlas kullanmıştır. Doğru yanıt: D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 66

17. yüzyıl şairi Nef'i aşağıdakilerden hangi nazım şeklini kendine özgü bir üslupla geliştirmiştir?

Gazel

Rubai

Mesnevi

Kıt'a

Kaside

Açıklama:

17. yüzyıl şairi Nef'i, "Kaside" nazım şeklini kendine özgü bir üslupla geliştirmiştir. Nef'i, kasideye ahenk ve müzikalite unsurlarını kazandırmıştır. Doğru yanıt: E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 67

17. yüzyıl Türk edebiyatının; Türkçeyi kullanmaktaki başarısı, zarif ve ahenkli söyleyişiyle klasik üslubun en önemli temsilcisi aşağıdakilerden hangisidir?

Katip Çelebi

Evliya Çelebi

Şeyhülislam Yahya

Vecdî

Nef'i

Açıklama:

Şeyhülislam Yahya,17. yüzyıl Türk edebiyatının; Türkçeyi kullanmaktaki başarısı, zarif ve ahenkli söyleyişiyle klasik üslubun en önemli temsilcisidir. Doğru yanıt: C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 68

17. yüzyıl Divan şiirini etkileyen bir üslup olan Sebk-i Hindî hangi Türk devletinde ortaya çıkmıştır?

Gazne

Babürlüler

Kırım Hanlığı

Sibir Hanlığı

Kazan Hanlığı

Açıklama:

17. yüzyıl Divan şiirini etkileyen bir üslup olan Sebk-i Hindî "Babürlüler" Türk devletinde ortaya çıkmıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 69

Aşağıdakilerden hangisi 17. yüzyıl edebiyatı halk şiiri ozanlarından biri değildir?

Köroğlu

Karacaoğlan

Gevheri

Aşık Ömer

Kul Mustafa

Açıklama:

Köroğlu, 17. yüzyıl edebiyatı halk şiiri ozanlarından biri değildir. Köroğlu, 16. yüzyıl halk ozanıdır. Doğru yanıt: A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 70

ilk üç asırda toplamda 13 padişah tahta çıkarken, 17.yüzyılda 9 padişah tahta çıkmış ve toplamda 62 sadrazam değişikliği yapılmıştır. Buna göre aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Zenginlik

Refah

Zaruret

İstikrarsızlık

Fakirlik

Açıklama:

İstikrarsızlık

Doğru Cevap: D

Soru 71

Atası Fatih Sultan Mehmed Han'ın getirdiği kardeş katlini ortadan kaldıran padişah Sultan I. Ahmed Han ekber sistemi getirerek neyi hedeflenmiş olabilir?

Hanedanın soyunu korumak

Hanedanın malını korumak

Kardeşlerine kafes hayatı yaşatmak

Zengin bir hayat sürmek

Seferdeyken payitahtı kardeşlerine bırakmak

Açıklama:

Hanedanın soyunu korumak

Doğru Cevap: A

Soru 72

Coğrafyacı Ebu Bekir Efendi hangi sultanın emriyle latince yazılmış olan 11 ciltlik Atlas Major'u çevirmiştir?

V. Mehmed

I. Mehmed

II.Mehmed

III.Mehmed

IV. Mehmed

Açıklama:

IV. Mehmed

Doğru Cevap: E

Soru 73

Hangi sultan Nefeszade Kâtib İbrahim’den hat sanatıyla ilgili bir eser yazmasını istemiş, o da Gülzar-ı Savab isimli risalesini kaleme almıştır?

I. Murad

II. Murad

III. Murad

IV. Murad

V. Murad

Açıklama:

IV. Murad

Doğru Cevap: D

Soru 74

Ünlü bestekârlarından Itrî ile Hafız Post hangi sultan tarafından ödüllendirilmiştir?

IV. Mehmed

IV. Murad

III. Ahmed

II. Selim

III. Selim

Açıklama:

IV. Mehmed

Doğru Cevap: A

Soru 75

Larendeli Siyahizade Derviş, hazırladığı Lügat-i Müşkilat-ı Ecza isimli eseri hangi alanda yazılmıştır?

Tıp

Hukuk

Maliye

Eğitim

Turizm

Açıklama:

Tıp

Doğru Cevap: A

Soru 76

Sultan I. Ahmed hangi mahlayı kullanmıştır?

Muhibbi

Vefayi

Bahti

Farisi

Muradi

Açıklama:

Bahti

Doğru Cevap: C

Soru 77

Yüzyılın şairlerinden özellikle Ganizade Nadirî, Haletî, Şeyhülislam Yahya ve Şeyhülislam Bahayî gibi şairler, hangi şairin rindane ve dış âleme açık üslubu ile nükteli ve zarif hayaller içeren gazel anlayışını devam ettirmişlerdir?

Nef'i

Nuri

Lemi

Nabi

Baki

Açıklama:

Baki

Doğru Cevap: E

Soru 78

Matali’u’n-nezâ’ir'in sahibi kimdir?

Haleti

Hisali

Kıvrılı

Nadiri

Atayi

Açıklama:

Hisali

Doğru Cevap: B

Soru 79

İran'da doğan, Hindistan'da gelişmiş olan, Türk şairlerince çok benimsenmiş ve büyük rağbet görmüş ayrıca Örfî-i Şirazî, Feyzî-i Hindî gibi önemli temsilcileri bulunan biçemin adı nedir?

Klasik Üslup

Hikemî Tarz

Mahallî Tarz

Sebk-i Hindî

Tasavvufî Şiir

Açıklama:

Sebk-i Hindî

Doğru Cevap: D

Soru 80

XVII. Yüzyılda iki kez tahta çıkan Osmanlı padişahı aşağıdakilerden hangisidir?

II. Ahmed

II. Mustafa

I. Mustafa

IV. Murad

II. Osman

Açıklama:

XVII. yüzyılda Osmanlı tahtına iki kez oturan padişah I. Mustafa'dır

Doğru Cevap: C

Soru 81

XVII. Yüzyılda çıkan ve Celali İsyanları diye adlandırılan ayaklanmalar, hangi sadrazamın gayretleriyle bastırılmıştır?

Kuyucu Murat Paşa

Tarhuncu Ahmet Paşa

Köprülü Mehmet Paşaa

Sokullulu Mehmed Paşa

Nevşehirli Damat İbrahim Paşa

Açıklama:

Celali isyanları Kuyucu Murad Paşa ve Tiryaki Hasan Paşa'nın gayretleri ile bastırılmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 82

Avı ve cirit oynamayı seven, aynı zamanda atıcı ve silahşör olan, Bahtî mahlasıyla sade ve samimi şiirler söyleyen ve Nef ’î’yi himaye eden Osmanlı padişahı aşağıdakilerden hangisidir?

IV. Murad

I.Ahmed

I. Mustafa

II. Süleyman

II. Osman

Açıklama:

Avı ve cirit oynamayı seven, aynı zamanda atıcı ve silahşör olan, Bahtî mahlasıyla sade ve samimi şiirler söyleyen ve Nef ’î’yi himaye eden Osmanlı padişahı I. Ahmed'dir

Doğru Cevap: B

Soru 83

Kâtib Çelebi'nin Girit Seferi dolayısıyla yazılmış bir denizcilik tarihi olan eseri aşağıdakilerden hangisidir?

Düsturü’l-amel fî Islahi’l-halel

Mizanü’l-hakk fî İhtiyari’l-ehakk

Cihannüma

Tuhfetü’l-kibar fî Esfari’l-bihar

Keşfü’z-zünun

Açıklama:

Kâtib Çelebi'nin bir denizcilik tarihi olan eseri, Tuhfetü'l-kibar fi esfari'l-bihar

Doğru Cevap: D

Soru 84

"Vefayî" mahlası ile şiir yazan Osmanlı padişahı aşağıdakilerden hangisidir?

IV. Murad

I. Ahmed

II. Osman

II. Mehmed

IV. Mehmed

Açıklama:

Vefaî mahlası ile şiir söyleyen Osmanlı padişahı IV. Mehmed'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 85

XVII. Türk Edebiyatında Rubaî nazım şeklinin en önemli şairi aşağıdakilerden hangisidir?

Azmizade Haletî

Nef'î

Nabi

Sabit

Şeyhülislam Yahya

Açıklama:

Rubaî nazım şeklinin Türk edebiyatındaki en önemli temsilcisi Azmizade Haletî'dir.

Doğru Cevap: A

Soru 86

Aşağıdakilerden hangisinde Sebk-i Hindi üslubu ile şiir yazan şairler bulunmaktadır?

Mezakî-Cevrî-Nailî

Ganizade Nadirî- Fehim-i Kadim- Şehrî

Nef'î-Nailî-Şehrî

Nabi-Sabit-Bahayî

Atayî-İsmetî-Vecdî

Açıklama:

XVII. yüzyıl Türk Edebiyatında sebk-i Hindî üslubunun en önemli şairleri Nef'i, Fehim-i Kadîm, Şehrî, İsmetî, Nailî ve Neşatî'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 87

I. Şiirde yerli ve mahallî unsurlara fazlaca yer verme anlayışıdır.
II. sade dil, günlük konuşma dili, yerli konu arayışında öncelik görülür
III.Önemli temsilcileri Nev'îzade Atayî ve Sabit'tir.
Yukarıdaki özellikler aşağıdaki üslup veya tarzların hangisine aittir?

Klasik Üslup

Sebk-i Hindî

Mahallî Tarz

Hikemî Tarz

Sebk-i Horasanî

Açıklama:

Bu özellikler Mahallîleşme tarzına aittir.

Doğru Cevap: C

Soru 88

I. Bu dönemde hem halk edebiyatı hem de halk edebiyatı zevki yaygınlaşıp gelişmiş, hatta etkisi saraya bile yansımıştır.
II. Nitekim Kuloğlu, IV. Murad’ın çok sevdiği ve yakınında
bulunan şairlerdendir.
III. Halk edebiyatının en önemli şairleri olarak kabul edilen Karacaoğlan, Gevherî,
Âşık Ömer, Kul Mustafa ve Kâtibî bu dönemde yetişmiştir.
IV.Bu dönem halk şiirlerinin bir kısmının dil, üslup ve eda bakımından klasik Türk şiirine yaklaştığı dikkat çekmektedir.
V. Karacaoğlan şiirlerindeki dil, üslup ve eda bakımından klasik Türk şiirine yaklaşan şiirler söylemiştir.
Yukarıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?

III

Açıklama:

Şerifi ve Âşık Ömer, dil, üslup ve eda bakımından Klasik Türk şiirine yaklaşan şiirler söylemiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 89

Kutbü'l-meanî ve Divan'ı bulunan, ilahi, devriye ve şathiye türünde yazdığı şiirlerin yanı sıra, yaşadığı dönemi tenkit eden müstakil bir şiir de kaleme alan mutasavvıf şair aşağıdakilerden hangisidir?

Ümmî Sinan

Sunullah Gaybî

İsmail Hakkı Burusevi

Aziz Mahmut Hüdai

Niyazi-i Mısrî

Açıklama:

Kutbü'l-meanî adlı eseri olan divan sahibi mutasavvıf şair Ümmi Sinan'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 90

Bazı tarikatlarda ayakta yapılan ayin aşağıdakilerden hangisidir?

Tasavvuf.

Fakı.

Devran.

Sema.

Vasiyyetname.

Açıklama:

Devran. Cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 91

Mevlevilikte kudüm ve ney eşliğinde ayakta yapılan ayin aşağıdakilerden hangisidir?

Sema.

Devran.

Fakı.

Tasavvuf.

Vasiyyetname.

Açıklama:

Sema. Cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 92

İsyancılar tarafından öldürülen ilk padişah aşağıdakilerden hangisidir?

3. Mehmet.

3. Murad.

4. Mehmet.

4. Murad.

Sultan Osman.

Açıklama:

Sultan Osman. Cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 93

Osmanlı Sultanları içinde kardeş katlini uygulamayan ilk sultan aşağıdakilerden hangisidir?

1. Mustafa.

2. Osman.

1. Ahmed.

4. Mehmed.

3. Murad.

Açıklama:

1.Ahmed. Cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 94

Tahta çıkışının daha ilk aylarında Safevilerle barış yapan sultan aşağıdakilerden hangisidir?

1. Ahmed.

3. Murad.

2. Osman.

4.Murad.

4. Mehmed.

Açıklama:

2.Osman. Cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 95

2.Osmanın trajik bir biçimde öldürülmesinin ardından tahta ikinci kez geçen sultan aşağıdakilerden hangisidir?

3. Murad.

1. Mustafa.

4. Murad.

3. Mehmed.

4.Mehmed.

Açıklama:

1. Mustafa

Doğru Cevap: B

Soru 96

Osmanlıda idam edilen ilk şeyhülislam aşağıdakilerden hangisidir?

Ahizade Hüseyin Efendi.

Abaza Mehmed Paşa.

Davut Paşa.

Derviş Paşa.

1. Mustafa.

Açıklama:

Ahizade Hüseyin Efendi. Cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 97

Osmanlı devletinde sadrazamlık makamı aşağıdakilerden hangisidir?

Sema.

Devran.

Fakı.

Sadaret.

Tasavvuf.

Açıklama:

Sadaret. Cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 98

Hat sanatında, sülüs, nesih, tevki, rıka muhakkak ve reyhani adı verilen altı çeşit yazı tarzı aşağıdakilerden hangisidir?

Aklam-ı sitte.

Sema.

Devran.

Tasavvuf.

Fakı.

Açıklama:

Aklam-ı Sitte.Cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 99

Rubai alanında Türk edebiyatının Hayyamı olarak nitelendirilen şair aşağıdakilerden hangisidir?

Asmizade Haleti.

Nefi.

Naili.

Nabi.

Nevizade Atayi.

Açıklama:

Asmizade Haleti.Cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 100

XVII. yüzyılda yaşamış ünlü musikişinas hangisidir?

Itrî

Dede Efendi

Tatyos Efendi

Şevkî Bey

Hacı Arif Bey

Açıklama:

XVII. yüzyılda Itrî ve Ali Ufî gibi musikişinaslar yaşamışlardır. A doğru seçenektir.

Doğru Cevap: A

Soru 101

XVII. yüzyıl siyasi tarihinde akla gelen önemli kadın figürü hangisidir?

Mihrimah Sultan

Turhan Sultan

Nur Banu Sultan

Hürrem Sultan

Nur Banu Sultan

Açıklama:

Osmanlı hükümdar imgesinin en güçlü temsilcilerinden IV. Murad, “kadınlar saltanatı”nın iki önemli figürü olarak tanınan Kösem Sultan ile Turhan Sultan XVII. yüzyılın siyasi tarihinde ilk akla gelen kişilerdir.

Doğru Cevap: B

Soru 102

Yeniçeriler hangi padişah döneminde akçenin değerinin düşürülüp yeniçeriye ulufe ödenmesi sebebiyle isyan başlatmışlardır?

III. Murad

II. Osman

IV. Murad

IV. Mehmed

II. Süleyman

Açıklama:

III. Murad döneminde yeniçeri ayaklanmasına sebep, akçenin değerinin düşürülüp
yeniçeriye ulufe ödenmesidir.

Doğru Cevap: A

Soru 103

Osmanlı Devleti, hangi antlaşmayla artık Avrupa’nın en güçlü devleti olma iddiasından vazgeçmiş ve Avusturya’yı kendisiyle eşit bir devlet olarak kabul etmiştir?

Hotin Antlaşması

Zitvatorok Antlaşması

Kasr-ı Şirin Antlaşması

Vasvar Antlaşması

Bahçesaray Antlaşması

Açıklama:

Saltanatının ilk üç yılında Alman harbi ile uğraşan I. Ahmed, Kanije ve Estergon kalelerini alıp Zitvatorok Antlaşması (1606) ile Alman savaşına son vermiştir. Yıllardır devam eden Celali isyanlarını da tetikleyen bu antlaşmayla, her açıdan büyüyüp gelişmesi sona eren Osmanlı Devleti, artık Avrupa’nın en güçlü devleti olma iddiasından vazgeçmiş ve Avusturya’yı kendisiyle eşit bir devlet olarak kabul etmiştir.

Doğru Cevap: B

Soru 104

Osmanlı sultanları arasında ilk reformcu sultan olarak kabul edilen II. Osman’ın şiirde kullandığı mahlas nedir?

Kul Osman

Osmanî

Şâhî

Farisî

Süvarî

Açıklama:

Osmanlı sultanları arasında ilk reformcu sultan olarak kabul edilen II. Osman’ın Farisî mahlasıyla yazdığı şiirler bulunmaktadır.

Doğru Cevap: D

Soru 105

IV. Murad’ın almış olduğu tedbirler, taassup derecesinde dinî vaazlarda bulunan hangi grubun cesaretlenmesine sebep olmuştur?

Sofizadeliler

Celalîler

Dervişzadeliler

Hacılar

Kadızadeliler

Açıklama:

IV. Murad’ın almış olduğu bu tedbirler, taassup derecesinde dinî vaazlarda bulunan ve “Fakılar”, daha ziyade “Kadızadeliler” olarak isimlendirilen tutucu dinî anlayış mensuplarının cesaretlenmesine sebep olmuştur.

Doğru Cevap: E

Soru 106

Tasavvufu, tekkeleri ve Batınî her türlü anlayışı reddeden ve bunların mensuplarına aşırı düşmanlık besleyen Kadızadeliler hangi eseri kendileri için âdeta bir kanun edinmişlerdi?

Tarikat-i Muhammediye

Hakikat-i Muhammediye

Muhammediye

Vesiletü’n-necat

Mevlânâ’nın Mesnevîsi

Açıklama:

Tasavvufu, tekkeleri ve Batınî her türlü anlayışı reddeden ve bunların mensuplarına aşırı düşmanlık besleyen Kadızadeliler, Birgivi Mehmed Efendi’nin Vasiyyetname olarak da anılan Risale-i Birgivi’sini yaygın olarak okumuşlar, Tarikat-ı Muhammediyye adlı eserini ise kendilerine âdeta bir kanun edinmişlerdi.

Doğru Cevap: A

Soru 107

Hat ve musiki sanatlarıyla uğraşan IV. Murad, şiirlerinden hangi mahlası kullanmıştır?

Şeyhî

Şâhî

Muradî

Keşfî

Hüdâyî

Açıklama:

Hat ve musiki sanatlarıyla uğraşan IV. Murad, Muradî mahlasıyla şiir de yazmıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 108

Latinceden Türkçeye tercüme hareketinin öncü ismi olan ve Noel Duret’in Zîc’ini Türkçeye Secencenü’l-eﬂâk fî Gayeti’l-idrâk adı ile Latinceden tercüme eden kimdir?

Ali Kuşçu

Ramazan Efendi

Ebu Bekir Efendi

Tezkireci Köse İbrahim Efendi el-Zigetvârî

Ebu Abdullah Muhammed b. Muhammed el-Şerif

Açıklama:

Latinceden Türkçeye tercüme hareketinin öncü ismi olan Tezkireci Köse İbrahim Efendi el-Zigetvârî, Noel Duret’in Zîc’ini Türkçeye Secencenü’l-eﬂâk fî Gayeti’l-idrâk adı ile Latinceden tercüme etmiştir.

Doğru Cevap: D

Soru 109

IV. Mehmed’in şiirlerinde kullandığı mahlası hangisidir?

Sayyad

Vefâyî

Kul Mehmed

Muhammedî

Şâhî

Açıklama:

Ava olan aşırı merakından dolayı “Avcı Mehmed” olarak da anılan IV. Mehmed de âlimi ve sanatkârı himaye etme geleneğini devam ettirmiştir. Vefayî mahlasıyla şiir de söylemiştir.

Doğru Cevap: B

Soru 110

Kardeşini öldürtmeyen ilk Osmanlı sultanı aşağıdakilerden hangisidir?

I. Mehmed

Genç Osman

Sultan İbrahim

II. Mustafa

I. Ahmed

Açıklama:

1603 tarihinde, III. Mehmed’in ölümü üzerine tahta henüz 14 yaşında olan I. Ahmed geçmiş ve 14 sene hüküm sürmüştür. Sultan I. Ahmed yürürlükte olan kanunların hilafına akli dengesi bozuk olan kardeşi Mustafa’nın hayatına dokunmamıştır. Bu tavrı ona, Osmanlı sultanları içinde kardeş katlini uygulamayan ilk sultan hüviyetini kazandırmıştır. Doğru cevap E’dir.

Doğru Cevap: E

Soru 111

Zitvatorok Antlaşması ile ilgili bilgilerden hangisi yanlıştır?

Osmanlı Alman savaşına son vermiştir.

Devletlerarası hukuka uygun olarak yapılmıştır.

Lehistan ve Kırım Osmanlı topraklarına katılmıştır.

Celali isyanlarını tetiklemiştir.

Osmanlı, Avusturya’yı eşit devlet olarak kabul etmiştir.

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 112

Kasr-ı Şirin Antlaşması hangi ülke ile imzalanmıştır?

Lehistan

Irak

İran

Mısır

Almanya

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 113

Osmanlı Devleti’nde sadrazamlık makamına ne ad verilmiştir?

Devran

Sadaret

Hâile-i Osmaniyye

Zic

Hamse-i Hayati

Açıklama:

Bütün devlet teşkilatının karışık olduğu bir dönemde sadarete gelen ve IV. Murad’ı örnek alan Köprülü Mehmed Paşa, amansız ve acımasız icraatı sayesinde bozulmuş olan devlet düzeni ve otoritesini tekrar sağlamıştır. Sadaret, Osmanlı Devleti’nde sadrazamlık makamına verilen isimdir. Doğru cevap B’dir.

Doğru Cevap: B

Soru 114

Copernicus astronomisi ile modern astronomi kavramlarını ilk defa Osmanlı bilim literatürüne sokan eser aşağıdakilerden hangisidir?

Secencenü’l-eflâk fî Gayeti’l-idrâk

Mevzuatü’l-ulum

El-Muhammediye fi’l-hisab

Gülzar-ı Savab

Terceme-i Molla Siyahi

Açıklama:

Batı astronomisi ile temasa geçen Osmanlı astronomisi, Zîc ve bazı coğrafya kitaplarının tercüme edilmesiyle Avrupa’da gelişen yeni astronomi kavramları ile tanışmıştır. Latinceden Türkçeye tercüme hareketinin öncü ismi olan Tezkireci Köse İbrahim Efendi el-Zigetvârî, Noel Duret’in Zîc’ini Türkçeye Secencenü’l-eflâk fî Gayeti’l-idrâk adı ile Latinceden tercüme etmiştir. Copernicus astronomisi ile modern astronomi kavramlarını ilk defa Osmanlı bilim literatürüne sokan bu eser, astronomik cetveller konusunda Türkçeye aktarıldığı bilinen ilk kitaptır. Doğru cevap A’dır.

Doğru Cevap: A

Soru 115

Osmanlı hat sanatının en önemli ismi aşağıdakilerden hangisidir?

Ali Kuşçu

Hafız Post

Kâtib Çelebi

Şeyh Hamdullah

Şuurî Hasan

Açıklama:

XVII. asırda “hat sanatı”nın bir önceki dönemin devamı niteliğinde olduğu görülmektedir. Osmanlı hat sanatının en büyük temsilcileri olarak kabul edilen Şeyh Hamdullah ile Ahmed Şemseddin-i Karahisarî’nin tesirleri bu dönemde devam etmiştir. Şeyh Hamdullah ekolünü Halid-i Erzurumî, Dervîş Ali, Ağakapılı İsmail, Suyolcuzade Mustafa Eyyubî ve Hafız Osman temsil etmektedir. Şeyh Hamdullah ekolünü en iyi şekilde temsil eden ve üstat sayılan Derviş Ali, “Şeyh-i Sanî” diye adlandırılmıştır. Doğru cevap D’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 116

Aşağıdakilerden hangisi Türk edebiyatının, XVI. asırda yaşanan olumsuzluklardan fazla etkilenmeyip gelişimini devam ettirmesinin sebeplerinden biri değildir?

Yeni nazım şekillerinin ortaya çıkması.

Şiir hayatın bir parçası olarak kabul edilmesi.

Osmanlı sultanlarının ilme ve sanata önem vermesi.

Türkçenin, aruza uygulanma noktasında hiçbir pürüzün kalmaması.

Türkçenin, tam anlamıyla şiir dili olma hüviyetini kazanması.

Açıklama:

Klasik edebiyat, özellikle XVI. asırda hem biçim hem muhteva hem de işleniş yönünden gelişimini tamamlayarak mükemmel bir seviyeye ulaşmıştır. Türkçenin, tam anlamıyla şiir dili olma hüviyetini kazanması, kudretli şairlerin elinde estetik değeri yüksek eserler verebilecek kıvamı yakalaması ve aruza uygulanma noktasında hiçbir pürüzün kalmaması ile şiirin hayatın bir parçası sayılması bunu sağlayan önemli faktörler olmuştur. Bundan dolayı da, Türk edebiyatı bu asırdaki olumsuzluklardan fazla etkilenmeyip gelişimini devam ettirmiştir. Ayrıca geçmiş asırlarda olduğu gibi bu devirde de Osmanlı sultanlarının ilme ve sanata önem verip âlimi ve sanatkârı, dolayısıyla şairi koruma politikasını devam ettirmeleri de, edebiyatın gelişiminde etkili olmuştur.

Doğru Cevap: A

Soru 117

XVI. asırda, şairler hangi konuda daha fazla eser vermişlerdir?

Din

Ekonomi

Aile hayatı

Savaş

Felsefe

Açıklama:

XVI. asırda, şairler, geçen asırlara nazaran sosyal ve ekonomik konulara daha fazla eğilmişler, özellikle çevrelerinde olan hadiseleri gözlemleyerek bunları şiirlerine yansıtmışlardır. Bu da şiirlerde sosyal tenkidin ön plana çıkmasına sebep olmuştur. Nef’î, Nev‘îzade Atayî, Nabî, Sabit gibi şairlerin “sosyal çevre” ile çok fazla meşgul olmaları, bu dönem şiirinin genel karakterini de belirlemede etkili olmuştur.

Doğru Cevap: B

Soru 118

Aşağıdakilerden hangisi Osmanlı şiir üsluplarından biri değildir?

Hikemî

Sebk-i Hindî

Klasik

Bursevi

Mahalli

Açıklama:

XVII. yüzyıla kadar klasik bir hüviyete kavuşan Türk şiir geleneği içinde daha önce bireysel deneyim veya yenilik arzusu düzeyinde kalan üslup arayışlarının bu asırda daha geniş mecralar bulduğu ve önemli temsilcilerini yetiştirdiği görülmektedir. Osmanlı şiir geleneği içinde XVII. yüzyılda temsilcisini veya takipçilerini bulan üsluplar; Klasik Üslup, Sebk-i Hindî, Hikemî Tarz, Mahallî Tarz ve Tasavvufî Şiirdir. Doğru cevap D’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 119

Nabî ile özdeşleşen ve “varlıkların ve olguların var olma sebeplerini ifade etme” olarak tanımlanan şiir tarzı aşağıdakilerden hangisidir?

Hikemi

Mahalli

Klasik

Sebk-i Hindî

Tasavvufi

Açıklama:

Hikemî Tarz, daha çok Nabî ile özdeşleşmiş olup, “düşünceye dayalı hikmetli söz söyleme” ya da “varlıkların ve olguların var olma sebeplerini ifade etme” olarak tanımlanabilir. Bilgelik ve hakimlik, varlık ve eşyanın asıl amacı, özdeyiş ve atasözü gibi anlamlara gelen “hikmet”, eşya ve olayları “anlamlandırma”, varlık ve olayların gizli anlamlarını, var olma sebeplerini ve ihtiva ettikleri gerçek anlamları çözme üzerine kurulmuş bir kavramdır. Hikemî şiir ise, insanı terbiye edip bilgilendirmeye dayanan, kâmil insan olmanın yolunu öğreten, güzel hasletlere sahip olup kötü illetlerden uzak durmayı tavsiye eden, bunları yaparken düşündüren didaktik şiirdir. Doğru cevap A’dır.

Doğru Cevap: A

Ünite 2

Soru 1

I. Her biri Osmanlı’da önemli ulema ailelerinden gelmektedir.
II. İlmî eserleriyle ve kişilikleriyle bulundukları konumda kendilerini kabul ettirmişlerdir.
III. Sadece üretici olarak değil aynı zamanda sanat faaliyetlerinin destekçisi hamiler olarak da Osmanlı sanatına yön vermişlerdir.
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri Osmanlı'da şeyhülislamlar için söylenebilir?

Yalnız I

Yalnız III

I ve II

II ve III

I, II, III

Açıklama:

Osmanlı Devleti’nde şeyhülislamlar, ilmî eserleriyle ve kişilikleriyle bulundukları konumda kendilerini kabul ettirmişler; bunun yanında edebî faaliyetlerle şair olarak da şiir dünyasında tanınmışlardır. Her biri Osmanlı’da önemli ulema ailelerinden gelen şeyhülislamlar sadece üretici olarak değil aynı zamanda sanat faaliyetlerinin destekçisi hamiler olarak da Osmanlı sanatına yön vermişlerdir. Bu konumdaki şeyhülislam şairlerden Yahya ve Bahayî, XVII. yüzyılın önemli şairlerindendir.

Doğru Cevap: E

Soru 2

Osmanlı toplumu gibi sosyal, onur, statü ve mertebelerin mutlak egemen bir hükümdar
tarafından belirlendiği bir toplumda, sanatçının belli bir kültür çerçevesinde sanatını
ifade edebilmesine yardımcı olan kişilere hami denmektedir. Batıda _____, mesen gibi
isimlerle de anılmaktadır.
Yukarıda verilen bilgide boşluğa getirilecek doğru ifade aşağıdakilerden hangisidir?

himayeci

mensup

nedim

patron

zaviye

Açıklama:

Osmanlı toplumu gibi sosyal, onur, statü ve mertebelerin mutlak egemen bir hükümdar
tarafından belirlendiği bir toplumda, sanatçının belli bir kültür çerçevesinde sanatını
ifade edebilmesine yardımcı olan kişidir. Batıda patron, mesen gibi isimlerle de anılmaktadır.

Doğru Cevap: D

Soru 3

I. Divanlarda yer alan kasideler öncelikle bu konuya vurgu yapması
II. Osmanlı yazar/şairinin, eserini mutlaka bir hamiye sunmak istemesi
III. Biyografi kaynaklarında konunun zengin bir terminoloji olarak sunulması
Osmanlı'da hamilik kurumu ve işleyişinin önemli olduğuna dair bilgi edinebileceğimiz göstergelerdendir?

Yalnız I

Yalnız III

I ve II

II ve III

I, II, III

Açıklama:

Osmanlı’da devlet-sanat ilişkisini belirleyen en önemli faktör hamilik sistemidir. Bu
yüzdendir ki Osmanlı edebiyatıyla ilgili temel kaynaklarda hamilik kurumu ve işleyişine
dair çokça göndermeler yer almaktadır. Örneğin; divan ya da tezkirelerin mukaddimeleri (ön söz) ve özellikle divanlarda yer alan kasideler öncelikle bu konuya vurgu yapmaktadır. Osmanlı yazar/şairinin, önceki benzer örnekler gibi, eserini mutlaka bir hamiye sunmak istemesi de sistemin önemine işaret etmektedir. Sadece biyografi kaynaklarında konunun zengin bir terminoloji olarak sunulması bile, hamilik sisteminin işleyişi hakkında yeterli kanaati uyandırmaktadır.

Doğru Cevap: E

Soru 4

I. Saray kültürünün oluşması ve devamı için çok önemli bir role sahiptirler.
II. Genellikle şairler arasından seçilmişlerdir.
III. Padişah tarafından engellenmeye çalışılmıştır.
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri nedimlik / musahiplik makamları için söylenebilir?

Yalnız I

Yalnız III

I ve II

II ve III

I, II, III

Açıklama:

Osmanlı’da, sanatın herhangi bir koluna ilgi duymayan bir yönetici de az veya çok sanata destek vermekten vazgeçmemiştir. Bu da bizi sanatı koruma ve desteklemenin bir gelenek olduğu sonucuna götürmektedir. Hamilerin sanata verdikleri değerin bu çerçevede hem kendileri hem sanatçı hem de toplum açısından birtakım kazanımlar
ortaya koyması doğal bir sonuçtur. Osmanlı’da sanatçıların, saray adabının her açıdan devamını sağlayan asıl unsuru oluşturmaları, hamilerinin kendilerine ve sanatlarına verdikleri değer sonucu olmalıdır. Saray kültürünün oluşması ve devamı için çok önemli bir role sahip olan nedimlik / musahiplik makamlarının genellikle şairler arasından seçilmesi bu düşünceyi doğrular görünmektedir. Dolayısıyla koruma sisteminin her iki taraf için de aynı oranda kazanımlar sağladığını söylemek yanlış olmaz.

Doğru Cevap: C

Soru 5

Osmanlı hanedan mensuplarının başta şiir olmak üzere bilim ve sanatla iç içe olmalarının öncelikli sebebi aşağıdakilerden hangisidir?

Aldıkları eğitim ve yetişme tarzları

Hamilik sisteminin işlemesi

Kültürün korunması çalışmaları

Veraset sisteminin işleyişi

Yenilikçi toplumsal yapı

Açıklama:

Osmanlı hanedan mensuplarının başta şiir olmak üzere bilim ve sanatla iç içe olmalarının sebebini yetişme tarzlarında aramak doğru olur. Özellikle devletin kendini toparladığı tarihlerden itibaren, gelecekte sorumluluk alacak kişilerin eğitimine büyük özen gösterildiğini biliyoruz. Çok küçük yaşlardan itibaren en seçkin hocalarla eğitimlerine başlayan şehzadeler, Türkçenin yanında Arapça, Farsça, Latince, Yunanca, Rumca, Sırpça hatta Çağatay Türkçesi gibi dil ve lehçelerden birkaçını öğreniyorlar; tarih, coğrafya, harp sanatı, astroloji, matematik, mantık, kimya gibi pozitif ilimlerin yanında, avcılık, atıcılık, güreş vb. sportif faaliyetleri de başarıyla icra ediyorlardı. Şehzadeleri yetiştirmekle görevli olan lalaların birkaç önemli meziyete sahip olmalarının gerekliliği ve Osmanlı şehzadelerinin lalalarına baktığımızda çoğunun şair, hattat ve musikişinas olması, Osmanlı’da sanatın şiir, hat ve musiki kollarına ayrı bir önem verildiğini düşündürmektedir. Osmanlı hanedan mensuplarının pek çoğunun dikkate değer birer şair ve musiki ustası oluşlarının bu eğitim sayesinde gerçekleştiği söylenebilir.

Doğru Cevap: A

Soru 6

Aşağıdakilerden hangisi şiirin neden giderek klasik bir çizgiye yükseldiği sorusunun cevabıdır?

Edebiyatın toplumsal ihtiyaçlara cevap vermesi

Hamilerin bağımsız hareket etmeleri

Merkezi otoritenin sanat üzerindeki etkisi

Sanatsal faaliyetlerin sultandan daha alt konumlara inen bir yapı göstermesi

Şeyhülislamların verdiği fetvaların yönlendirmesi

Açıklama:

Osmanlı’da özellikle İstanbul’un fethini takip eden dönemden itibaren sanatsal faaliyetlerin sultandan daha alt konumlara inen bir yapı gösterdiği görülmektedir. Sultanların vezirlerinin yanında şehzadeleri, sadrazamları, nişancısı, defterdarı, kendi döneminde devlet hizmetinde bulunan âlim ve şeyhülislamları gibi yakın çevresinde bulunan kişilerin de hem şair hem de hami olarak varlıkları önemlidir. Merkezî otorite olarak kabul edilen sultandan daha aşağıya doğru yayılan böyle bir uğraş, şiirin neden giderek klasik bir çizgiye yükseldiği sorusunun da cevabıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 7

I. Göreve gelmeden önce müderrislik, kadılık ve kazaskerlik görevlerinde bulunmuştur.
II. Tanınmış bilgin ve şairlerin yer aldığı önemli bir ulema ailesinden gelmektedir.
III. 17. yüzyılda yaşamış, Osmanlı divan edebiyatının en büyük gazel şairlerindendir.
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri Osmanlı divan edebiyatında yeri olan Şeyhülislam Yahya için doğrudur?

Yalnız I

Yalnız III

I ve II

II ve III

I, II, III

Açıklama:

17. yüzyıl Osmanlı divan edebiyatının en büyük gazel şairlerinden biri olan Şeyhülislam
Yahya, Bayramzade Zekeriyya Efendi’nin büyük oğludur. Önemli bir ulema ailesinden gelen Yahya’nın babası gibi amcası, kardeşi ve yeğeni de devrinin tanınmış bilgin ve şairlerindendir. Osmanlı Devleti’nin 27. şeyhülislamı olan ve çok iyi bir öğrenim gören Yahya Efendi, bu göreve gelmeden önce müderrislik, kadılık ve kazaskerlik görevlerinde bulundu.

Doğru Cevap: E

Soru 8

Aşağıdakilerden hangisi Bahayî için söylenemez?

Bahayî mahlasını ona veren şair Yahya’dır.

Devrine uygun olarak düzenli ve tam bir öğrenim görmüştür.

Nedim’den Bakî’ye giden bir üslup çizgisi içinde yer alır.

Şeyhülislam Yahya’nın üslubunun etkisinde kaldığı görülmektedir.

Yüksek kültüre ailesi yoluyla sahip olmuştur.

Açıklama:

Ailesi yoluyla yüksek bir kültüre sahip olan Bahayî Efendi’nin devrinin gerektirdiği usule uygun olarak tam ve düzenli bir öğrenim gördüğü, oldukça genç yaşta Davutpaşa Medresesine müderris olarak atandığını biliyoruz. Bahayî Efendi’nin kültür ve edebiyat tarihimiz açısından en önemli yönü şairliğidir. Şair olarak Bakî’den Nedim’e giden bir üslup çizgisi içinde yer alır. Şeyhülislam Yahya’nın üslubunun etkisinde kaldığı görülmektedir. Bahayî mahlasını ona veren şair Yahya’dır.

Doğru Cevap: C

Soru 9

Aşağıdakilerden hangisi Bahayî için doğru bir unvan değildir?

Âlim

Bestekâr

Hattat

Ressam

Şair

Açıklama:

Bahayî âlim ve şairliğinin yanı sıra aynı zamanda iyi bir hattat ve bestekârdır. Çok güzel
hüsn-i hat örnekleri sergileyen Bahayî, musikiyle de ilgilenmiş ve besteler yapmıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 10

I. Sevgilinin yan bakışı, kirpiklerinin benzerliği dolayısıyla eline kılıç almış bir cellad şeklinde yorumlanmıştır.
II. Mefâ’îlün mefâ’îlün mefâ’îlün mefâ’îlün kalıbıyla yazılmıştır.
III. Şeyhülislam Yahya tarafından yazılmıştır.
"Şehîd-i tîğ-i aşk-ı yârdur ser-cümle-i âlem
Urup şemşîre dest ey gamze-i cellâd neylersin" beyiti için doğrudur?

Yalnız I

Yalnız III

I ve II

II ve III

I, II, III

Açıklama:

Sevgilinin yan bakışı, kirpiklerinin benzerliği dolayısıyla eline kılıç almış bir cellad şeklinde yorumlanmıştır. Mefâ’îlün mefâ’îlün mefâ’îlün mefâ’îlün kalıbıyla yazılmıştır. Şeyhülislam Bahayî tarafından yazılmıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 11

Aşağıdakilerden hangisi sanatçıların üretimine destek olan kişi için kullanılan isimlerden biri değildir?

Nedim

Hami

Mesen

Patron

Koruyucu

Açıklama:

Nedim

Doğru Cevap: A

Soru 12

Aşağıdakilerden hangisi Osmanlıda himaye sisteminin kazanımları ile ilgili değildir?

Sanatçıların üretimlerinin desteklenmesi

Hamilerin isimlerinin sonraki nesillere taşınması

Saray adabının ve kültürünün şekillenmesi

Hamilerin elde ettikleri kültürel doyum

Osmanlı sultanlarının şair olarak anılması

Açıklama:

Osmanlı sultanlarının şair olarak anılması

Doğru Cevap: E

Soru 13

Şeyhülislam Yahya’nın gazel tarzındaki ustası aşağıdaki şairlerden hangisidir?

Bakî

Zatî

Fuzulî

Nef ’î

Bahayî

Açıklama:

Bakî

Doğru Cevap: A

Soru 14

Aşağıdakilerden hangisi Yahya’nın şairliğiyle ilgili belirgin özelliklerden biri değildir?

Gazel şairi olarak bilinmesi

Şairliğinin yanında hami olarak da tanınması

Şeyh Galib’i çok etkilemiş bir isim olması

Önemli bir ulema ailesinden gelmesi

Bakî’nin üslup açısından takipçisi olarak değerlendirilmesi

Açıklama:

Şeyh Galib’i çok etkilemiş bir isim olması

Doğru Cevap: C

Soru 15

Aşağıdaki isimlerden hangisi sanatçıları destekleyen ailelerden biri değildir?

Mihaloğulları

Mirzazadeler

Ebussuudzadeler

Kadızadeliler

Hoca Sadedinzadeler

Açıklama:

Mozart
Kadızadeliler

Doğru Cevap: D

Soru 16

Müzeyyel gazelin tanımı aşağıdakilerden hangisidir?

Şairin bazen gazel içinde mahlasını söyledikten sonra birini övmek için şiirine yaptığı eklemedir.

İslam yazı çeşitlerinin estetik ölçü ve endişeler içerisinde yazılmasıdır.

Bir gazelin ya da bir kasidenin her beyitinin önüne aynı vezin ve kafiyede üç mısra eklenerek oluşturulan şiirdir.

Bir şairin şiirine aynı vezin ve kafiyede ve o şiire benzetme amacıyla yazılan şiirlerdir.

Arapça, Farsça ve Türkçe karışık olarak yazılan şiirlerdir

Açıklama:

Şairin bazen gazel içinde mahlasını söyledikten sonra birini övmek için şiirine yaptığı eklemedir.

Doğru Cevap: A

Soru 17

Mehmet Bahayî Efendi’nin şiir üslubu açısından etkilendiği ve kendisine “Bahayî” mahlasını veren şair kimdir?

Şeyhülislam Yahya

IV.Murat

Nef ’î

Nabî

IV.Mehmet

Açıklama:

Şeyhülislam Yahya

Doğru Cevap: A

Soru 18

Aşağıdakilerden hangisi Şeyhülislam Yahya’ya ait eserlerden biri değildir?

Divan

Kaside-i Bürde Tahmisi

Divançe

Nigaristan

Fetvalar

Açıklama:

Divançe

Doğru Cevap: C

Soru 19

Şeyhülislam Yahya ve Şeyhülislam Bahayî ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Yahya şiirlerinde aşk konusunu daha çok ele alırken Bahayî toplumsal konulara yönelmiştir.

İki şairin şiirinde de mesleki konumlarını yansıtan şiirler yer alır.

Yahya kaside konusunda öne çıkmış; Bahayî ise gazelleriyle daha çok tanınmıştır.

Her iki şair de aynı zamanda hami olarak tanınmışlardır.

Bahayî önemli bir ulema ailesinden gelmekle birlikte Yahya’nın ailesine dair bir bilgimiz yoktur

Açıklama:

Her iki şair de aynı zamanda hami olarak tanınmışlardır.

Doğru Cevap: D

Soru 20

Nef ’î vâdi-i kasâidde suhan-perdâzdır
Olamaz ammâ gazelde Bakî vü Yahyâ gibi

yüzyıl şairlerinden Nedim, yukarıdaki beyit ile aşağıdakilerden hangisini kastetmez?

Bakî’nin ve Yahya’nın gazel alanında üstad oluşunu

Nef ’î’nin kaside alanında söz sahibi olmasını

Nef ’î’nin gazel alanında Bakî ve Yahya’yı geçemeyeceğini

Bakî ve Yahya’dan sonra onların ayarında gazel şairi yetişemeyeceğini

Nef ’î, Bakî ve Yahya’nın şiir alanında örnek alınacak isimler olduğunu

Açıklama:

Bakî ve Yahya’dan sonra onların ayarında gazel şairi yetişemeyeceğini

Doğru Cevap: D

Soru 21

"Sanatçının belli bir kültür çerçevesinde sanatını ifade edebilmesine yardımcı olan kişidir. Batıda patron, mesen gibi isimlerle de anılmaktadır."
Aşağıdakilerden hangisi yukarıda verilen tanımda anlatılan kavramdır?

Hami

Yazar

Şair

aile

nedim

Açıklama:

Hami, Osmanlı toplumu gibi sosyal, onur, statü ve mertebelerin mutlak egemen bir hükümdar tarafından belirlendiği bir toplumda, sanatçının belli bir kültür çerçevesinde sanatını
ifade edebilmesine yardımcı olan kişidir. Batıda patron, mesen gibi isimlerle de anılmaktadır. Dolayısıyla bu sorunun cevabı A şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 22

I. Osmanlı'da devlet-sanat ilişkisini belirleyen en önemli faktör hamilik sistemidir.
II. Osmanlı edebiyatıyla ilgili temel kaynaklarda hamilik sistemi ve işleyişine ilişkin çokça göndermeye rastlanmaktadır.
III. Hamilik sisteminin dünya üzerinde benzeri bulunmamaktadır.
IV. Osmanlı'da hamilik sistemini aristokratlar üstlenmektedir.
Hamilik sistemi ile ilgili olarak yukarıda yer alan maddelerden hangisi veya hangileri söylenebilir?

I ve III

I ve IV

II ve IV

Yalnız III

I ve II

Açıklama:

Osmanlı'da hamilik sistemini saray ve çevresi üstlenmektedir. Hamilik sisteminin benzerlerine Batı'da patronluk adı altında rastlanmaktadır. Dolayısıyla doğru cevap I ve II'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 23

"Yakın arkadaşlık, dostum, danışmanlık manasına gelmektedir. Orta Asya'dan itibaren var olan ama İran Sarayı'nın kurumsallaştırıp Selçuklu Devlet'inin sürdürdüğü mevkilerdir."
Yukarıda yer alan açıklama aşağıdaki kavramlardan hangisini tanımlamaktadır?

Hami

Patron

Aristokrat

Nedim

Aile

Açıklama:

Nedim / Musahip, yakın arkadaşlık, dostluk, danışmanlık manasındaki nedimlik/ musahiplik aslında Orta Asya’dan itibaren var olan ama İran Sarayı’nın kurumlaştırıp Selçuklu Devleti’nin benimsediği, Osmanlı Devleti'nin sürdürdüğü mevkilerdir. Dolayısıyla doğru cevap D şıkkıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 24

I. Osmanlı yöneticileri sanata destek vermiş fakat sanatçı olarak sistemin içinde olmamışlardır.
II. Osmanlı yöneticileri arasında yalnızca sultanlar sanata destek vermişlerdir.
III. Osman Gazi'den başlayarak birçok yönetici sanata destek vermiştir.
IV. Osmanlı yöneticilerinin sanata destek vermesinin bir gelenek olarak yorumlanabilir.
Osmanlı'da yöneticilerin sanata bakış açısıyla ilgili yukarıda yer alan yargılardan hangisi veya hangileri söylenebilir?

I ve II

II ve III

I ve IV

III ve IV

II ve IV

Açıklama:

Osmanlı'da Osman Gazi'den başlayarak yöneticiler sanata destek vermişlerdir. Sanatın içinde olmayan yöneticiler de sanata destek verdiği görülmektedir. Bu bağlamda bunun bir gelenek olduğu söylenebilir. Doğru cevap III ve IV'tür.

Doğru Cevap: D

Soru 25

I. 1772-1846 yılları arasında yaşamıştır
II. Türk saz şairidir
III. Aşık edebiyatına mensup bir sanatçıdır.
IV. Ölümü Alişan Bey'in konağında olmuştur.
Yukarıda sıralanan maddeler aşağıda yer alan sanatçılardan hangisini tanımlamaktadır?

Subuti

Nasuhi

Safayi

Şeyhi

Dertli

Açıklama:

Âşık edebiyatı mensuplarının da kendi sosyal konumlarıyla orantılı başka tür bir hi- mayeye mazhar oldukları bilinmektedir. Bunun en karakteristik örneklerinden biri Dertli mahlaslı (1772-1846) Türk saz şairinin hayatında görülmektedir. Dertli, hayatının deği- şik dönemlerinde Bolu mutasarrıfı Hüsrev Paşa’nın, Bolu Defterdarı Hüsnü Efendi’nin ve Ankara eşrafından Alişan Bey’in himayesini görmüş hatta ölümü de Alişan Bey’in kona- ğında olmuştur. Bu bilgiler bize sanat himayeciliği geleneğinin toplumun bütün kesimleri tarafından prensip olarak kabul edildiğini ama himaye talep edenlerin ve koruyanların sosyal statülerine uygun bir uygulama ortaya koyduğunu göstermektedir.

Doğru Cevap: E

Soru 26

"Bazı şairlerin geçinebilmek için işlettikleri dükkânlarında toplanan şairler, buralarda birbirlerini tanımışlar, şiirlerini okuyup müna- kaşasını yapmışlardır."
Aşağıdaki şair-dükkan eşleştirmesinden hangisi yanlıştır?

Zati-Remilci dükkanı

Subuti-Sahaf dükkanı

Safayi-Attar dükkanı

Nasuhi-Sahaf dükkanı

Şeyhi-Çakşırcı dükkanı

Açıklama:

Şair dükkan eşleştirmeleri incelendiğinde Nasuhi'nin sahaf dükkanı ile eşleştirildiği görülmektedir. Fakat Nasuhi tıpkı Safayi gibi attar dükkanında bulunmuştur. Doğru cevap D şıkkıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 27

"İslam hukukuyla ilgili bir konunun, bir sorunun dinsel hukuk kurallarına göre çözümünü açıklayan, şeyhülislamca ya da müftüce verilen hüküm, yanıt."
Yukarıda tanımı verilen kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Hami

Sahaf

Fetva

Divan

Şiir

Açıklama:

Fetva, islam hukukuyla ilgili bir konunun, bir sorunun dinsel hukuk kurallarına göre çözümünü açıklayan, şeyhülislamca ya da müftüce verilen hüküm, yanıt olarak tanımlanmaktadır. Doğru cevap C şıkkıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 28

Şeyhü'l-islamlık ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

X. yüzyılda ortaya çıkmıştır

Alimlerin en kıdemlisi anlamına gelmektedir

Bazı durumlarda mutlak otorite olan sultana karşı çıktıkları görülmüştür

en temel görevi kendine sorulan dini, siyasi ve idari konularda fıkha göre fetva vermektir

Şeyhü'l-islamlığin dini bir kurum haline gelişi osmanlı öncesinde olmuştur

Açıklama:

Şeyhü'l islamlığın dini bir müessese haline gelişi Osmanlılar devrinde gerçekleşmiştir. Dolayısıyla doğru cevap E şıkkıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 29

I. 17. yüzyıl Osmanlı divan edebiyatının en büyük gazel şairlerindedir
II. Bayramzade Zekeriyya Efendinin oğludur
III. Nigaristan isimli bir eseri bulunmaktadır
Yukarıda yer alan bilgiler aşağıdaki sanatçılardan hangisine aittir?

Şeyhülislam Yayha

Nef'i

Sabri

Cevri

Şeyhülislam. Bahayi

Açıklama:

7. yüzyıl Osmanlı divan edebiyatının en büyük gazel şairlerinden biri olan Şeyhülislam Yahya, Bayramzade Zekeriyya Efendi’nin büyük oğludur. Önemli bir ulema ailesinden gelen Yahya’nın babası gibi amcası, kardeşi ve yeğeni de devrinin tanınmış bilgin ve şairlerindendir. Osmanlı Devleti’nin 27. şeyhülislamı olan ve çok iyi bir öğrenim gören Yahya Efendi, bu göreve gelmeden önce müderrislik, kadılık ve kazaskerlik görevlerinde bulundu.

Doğru Cevap: A

Soru 30

Ey câm-ı safâ tâlibi bî-hûde uzatma
Cemle bile defn eylediler câm-ı safâyı
ve
Redd etmiş idi yâr rakîbi eşiginden
Gelmiş o siyeh-rû yine gördün mi belâyı
Yukarıda şiirlerinden örnekler verilen yazar aşağıdakilerden hangisidir?

Şeyhülislam Yahya

Şeyhülislam Bahayi

Nef'i

Nev'izade Atayi

Kazasker İsmeti

Açıklama:

Örnekleri sunulan şiirler Şeyhülislam Yahya'ya aittir. Doğru cevap A şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 31

I. Hami
II. Mesen
III. Patron
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri "Osmanlı toplumu gibi sosyal, onur, statü ve mertebelerin mutlak egemen bir hükümdar tarafından belirlendiği bir toplumda, sanatçının belli bir kültür çerçevesinde sanatını ifade edebilmesine yardımcı olan kişi" tanımına verilecek isimlerdendir?

Yalnız I

Yalnız III

I ve II

II ve III

I, II, III

Açıklama:

Hami: Osmanlı toplumu gibi sosyal, onur, statü ve mertebelerin mutlak egemen bir hükümdar tarafından belirlendiği bir toplumda, sanatçının belli bir kültür çerçevesinde sanatını ifade edebilmesine yardımcı olan kişidir. Batıda patron, mesen gibi isimlerle de anılmaktadır.

Doğru Cevap: E

Soru 32

Orta Asya’dan itibaren var olan ama İran Sarayı’nın kurumlaştırıp Selçuklu Devleti’nin benimsediği, Osmanlı Devleti'nin sürdürdüğü mevkilerden olan, mesafeli ve bilgilendirme, danışmanlık ağırlıklı yakınlığı ifade eden sözcük aşağıdakilerden hangisidir?

Hami

Mesen

Musahip

Nedim

Patron

Açıklama:

Yakın arkadaşlık, dostluk, danışmanlık manasındaki nedimlik/ musahiplik aslında Orta Asya’dan itibaren var olan ama İran Sarayı’nın kurumlaştırıp Selçuklu Devleti’nin benimsediği, Osmanlı Devleti'nin sürdürdüğü mevkilerdir. Musahiplerin mesafeli ve bilgilendirme, danışmanlık ağırlıklı yakınlıklarına karşılık nedimlik samimi arkadaşlık, eğlenceli dostluk ifade eder.

Doğru Cevap: C

Soru 33

"Osmanlı’da bir saray üslubunun teşekkül etmesinde yöneticilerin sanatı sadece desteklemelerinin değil, bizzat üretici olarak sanatın içinde olmalarının çok büyük etkisi vardır. Osmanlı hanedan mensuplarının başta şiir olmak üzere bilim ve sanatla iç içe olmalarının sebebini _______ aramak doğru olur. Özellikle devletin kendini toparladığı tarihlerden itibaren, gelecekte sorumluluk alacak kişilerin eğitimine büyük özen gösterildiğini biliyoruz." Yukarıdaki boşluğa getirilecek ifade aşağıdakilerden hangisidir?

yetişme tarzlarında

politik yaklaşımlarında

kültürel faaliyetlerde

hamilik sisteminde

genetik yapılarında

Açıklama:

Osmanlı’da bir saray üslubunun teşekkül etmesinde yöneticilerin sanatı sadece desteklemelerinin değil, bizzat üretici olarak sanatın içinde olmalarının çok büyük etkisi vardır. Osmanlı hanedan mensuplarının başta şiir olmak üzere bilim ve sanatla iç içe olmalarının sebebini yetişme tarzlarında aramak doğru olur. Özellikle devletin kendini toparladığı tarihlerden itibaren, gelecekte sorumluluk alacak kişilerin eğitimine büyük özen gösterildiğini biliyoruz.

Doğru Cevap: A

Soru 34

"Osmanlı’da özellikle ________ takip eden dönemden itibaren sanatsal faaliyetlerin sultandan daha alt konumlara inen bir yapı gösterdiği görülmektedir. Sultanların vezirlerinin yanında şehzadeleri, sadrazamları, nişancısı, defterdarı, kendi döneminde devlet hizmetinde bulunan âlim ve şeyhülislamları gibi yakın çevresinde bulunan kişilerin de hem şair hem de hami olarak varlıkları önemlidir." Yukarıdaki boşluğa getirilecek ifade aşağıdakilerden hangisidir?

Kanuni saltanatını

İstanbul’un fethini

kuruluş aşamasını

Lale devrini

Tanzimat dönemini

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 35

"Âşık edebiyatı mensuplarının da kendi sosyal konumlarıyla orantılı başka tür bir himayeye mazhar oldukları bilinmektedir. ______, hayatının değişik dönemlerinde Bolu mutasarrıfı Hüsrev Paşa’nın, Bolu Defterdarı Hüsnü Efendi’nin ve Ankara eşrafından Alişan Bey’in himayesini görmüş hatta ölümü de Alişan Bey’in konağında olmuştur."
Yukarıdaki boşluğa getirilecek ifade aşağıdakilerden hangisidir?

Dertli

Fenarî

Nasuhî

Safayî

Zatî

Açıklama:

Âşık edebiyatı mensuplarının da kendi sosyal konumlarıyla orantılı başka tür bir himayeye mazhar oldukları bilinmektedir. Bunun en karakteristik örneklerinden biri Dertli mahlaslı (1772-1846) Türk saz şairinin hayatında görülmektedir. Dertli, hayatının değişik dönemlerinde Bolu mutasarrıfı Hüsrev Paşa’nın, Bolu Defterdarı Hüsnü Efendi’nin ve Ankara eşrafından Alişan Bey’in himayesini görmüş hatta ölümü de Alişan Bey’in konağında olmuştur. Bu bilgiler bize sanat himayeciliği geleneğinin toplumun bütün kesimleri tarafından prensip olarak kabul edildiğini ama himaye talep edenlerin ve koruyanların sosyal statülerine uygun bir uygulama ortaya koyduğunu göstermektedir.

Doğru Cevap: A

Soru 36

Şeyhü’l-islam tabiri, İslam dünyasında önde gelen ulema ve sufilere verilen bir şeref unvanı olarak ne zaman ortaya çıkmıştır?

IX. yüzyılın ikinci yarısında

X. yüzyılın ilk yarısında

X. yüzyılın ikinci yarısında

XI. yüzyılın ilk yarısında

XI. yüzyılın ikinci yarısında

Açıklama:

Şeyhü’l-islam tabiri, İslam dünyasında önde gelen ulema ve sufilere verilen bir şeref unvanı olarak X. yüzyılın ikinci yarısında ortaya çıkmıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 37

"İlk zamanlardan ______ kadar fetva verme işi ve bütün sorumluluğu şeyhülislama aitti ve müracaat edilen kitaplar şeyhülislamın dairesinde bulunurdu. Ancak bu yüzyıldan itibaren şeyhülislamlar fetva verme işini fetva emini denilen görevlilere bırakmışlardır. Bununla birlikte Osmanlı’da şeyhülislamlık dini meseleleri de aşan bir üst konum elde etmiştir."
Yukarıdaki boşluğa getirilecek en doğru ifade aşağıdakilerden hangisidir?

XVII. yüzyıla

XVI. yüzyıla

XV. yüzyıla

XIV. yüzyılın 2. yarısına

XIV. yüzyılın ilk yarısına

Açıklama:

İlk zamanlardan XVI. yüzyıla kadar fetva verme işi ve bütün sorumluluğu şeyhülislama aitti ve müracaat edilen kitaplar şeyhülislamın dairesinde bulunurdu. Ancak bu yüzyıldan itibaren şeyhülislamlar fetva verme işini fetva emini denilen görevlilere bırakmışlardır. Bununla birlikte Osmanlı’da şeyhülislamlık dini meseleleri de aşan bir üst konum elde etmiştir.

Doğru Cevap: B

Soru 38

"________ Kanunî devrinden itibaren II. Selim, III. Murat, III. Mehmet, I.Ahmet, I. Mustafa, II. Osman, IV. Murat ve I. İbrahim de dahil olmak üzere sekiz padişah devrini görmüş ve IV. Murat’ın en parlak devrinde şiirleri rağbet bulmuştur. Sadece XVII. yüzyılın değil divan edebiyatının en büyük gazel şairi olarak tanınır. Divanında biri tevhid, biri naat olmak üzere 7 kaside, 392 gazel, bir tahmis, on kıta, 17 nazm, beş rubai, 16 tarih 64 matla ve 1 sakiname olması da onun gazel şairi olarak anılmasını desteklemektedir."
Yukarıda bahsedilen şair aşağıdakilerden hangisidir?

Ganizade Nadirî

Kazasker İsmetî

Nev’izade Atayî

Şeyhülislam Bahayî

Şeyhülislam Yahya

Açıklama:

Şeyhülislam Yahya Kanunî devrinden itibaren II. Selim, III. Murat, III. Mehmet, I.Ahmet, I. Mustafa, II. Osman, IV. Murat ve I. İbrahim de dahil olmak üzere sekiz padişah devrini görmüş ve IV. Murat’ın en parlak devrinde şiirleri rağbet bulmuştur. Sadece XVII. yüzyılın değil divan edebiyatının en büyük gazel şairi olarak tanınır. Divanında biri tevhid, biri naat olmak üzere 7 kaside, 392 gazel, bir tahmis, on kıta, 17 nazm, beş rubai, 16 tarih 64 matla ve 1 sakiname olması da onun gazel şairi olarak anılmasını desteklemektedir.

Doğru Cevap: E

Soru 39

I. Nâilî,
II. Güftî,
III. Cevrî,
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri Bahayî Efendi için kasideler söyleyen,
şiirlerine tahmis ve nazireler yazan şairlerdendir?

Yalnız I

Yalnız III

I ve II

II ve III

I, II, III

Açıklama:

Bahayî Efendi, kendi devrinin şairleri ve şiir çevrelerinden takdir ve rağbet görmüş bir şairdir. Nâilî, Nâbî, Neşâtî, Güftî, Cevrî, Nazîm gibi pek çok şair ona kasideler söylemişler, şiirlerine tahmis ve nazireler yazmışlardır.

Doğru Cevap: E

Soru 40

"Dil-i mecrûhuma rahmeyle kalsın dâm-ı zülfünde
Şikeste-bâl olan murgı edüp âzâd neylersin"
Bahayi'ye ait olan yukarıdaki dizelerde sevgilinin saçları neye benzetilmiştir?

tuzağa

rüzgâra

lisana

kuşa

billura

Açıklama:

"Ey sevgili, gönlüm, saçlarının tuzağına kapılıp yaralandı, ona merhamet et de artık o tuzakta kalsın. Kanadı kırılmış bir kuşu serbest bırakıp da ne olacak?"
Divan şiirinde aşığın gönlü kuş, sevgilinin saçları ise tuzaktır. Gönül kuşu, saç tuzağına takılınca yaralanır. Âşık bu durumdan şikâyetçi değildir ve bu tuzaktan kurtulmak istememektedir ancak sevgili onu serbest bırakmak niyetindedir. Âşığın sevgiliden beklediği önce bu kuşun (aşığın) yaralarını sarıp iyileştirmek sonra onu salıvermesidir.

Doğru Cevap: A

Soru 41

Sanatçının belli bir kültür çerçevesinde sanatını ifade edebilmesine yardımcı olan kişiye ne ad verilir?

Hami

Nedim

Musahip

Yaren

Sponsor

Açıklama:

Yanıt A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 42

Aşağıdakilerden hangisi sanatçıların üretimine destek olan kişi için kullanılan isimlerden biri değildir?

Nedim

Patron

Hami

Mesen

Koruyucu

Açıklama:

Yanıt A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 43

Aşağıdakilerden hangisi Osmanlıda himaye sisteminin kazanımları ile ilgili değildir?

Sanatçıların üretimlerinin desteklenmesi

Hamilerin isimlerinin sonraki nesillere taşınması

Saray adabının ve kültürünün şekillenmesi

Hamilerin elde ettikleri kültürel doyum

Osmanlı sultanlarının şair olarak anılması

Açıklama:

yanıt E.

Doğru Cevap: E

Soru 44

Şeyhülislam Yahya’nın gazel tarzındaki ustası aşağıdaki şairlerden hangisidir?

Bakî

Zatî

Fuzulî

Nef ’î

Bahayî

Açıklama:

yanıt A

Doğru Cevap: A

Soru 45

Aşağıdakilerden hangisi Yahya’nın şairliğiyle ilgili belirgin özelliklerden biri değildir?

Gazel şairi olarak bilinmesi

Şairliğinin yanında hami olarak da tanınması

Şeyh Galib’i çok etkilemiş bir isim olması

Önemli bir ulema ailesinden gelmesi

Bakî’nin üslup açısından takipçisi olarak değerlendirilmesi

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 46

Aşağıdaki isimlerden hangisi sanatçıları destekleyen ailelerden biri değildir?

Mihaloğulları

Mirzazadeler

Corbinelli

Mozart

Medici

Açıklama:

Mozart

Doğru Cevap: D

Soru 47

Müzeyyel gazelin tanımı aşağıdakilerden hangisidir?

Şairin bazen gazel içinde mahlasını söyledikten sonra birini övmek için şiirine yaptığı eklemedir.

İslam yazı çeşitlerinin estetik ölçü ve endişeler içerisinde yazılmasıdır.

Bir gazelin ya da bir kasidenin her beyitinin önüne aynı vezin ve kafiyede üç mısra eklenerek oluşturulan şiirdir.

Bir şairin şiirine aynı vezin ve kafiyede ve o şiire benzetme amacıyla yazılan şiirlerdir.

Arapça, Farsça ve Türkçe karışık olarak yazılan şiirlerdir.

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 48

Mehmet Bahayî Efendi’nin şiir üslubu açısından etkilendiği ve kendisine “Bahayî” mahlasını veren şair kimdir?

IV. Murat

Şeyhülislam Yahya

Nef ’î

IV. Mehmet

Nabi

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 49

Aşağıdakilerden hangisi Şeyhülislam Yahya’ya ait eserlerden biri değildir?

Kaside-i Bürde Tahmisi

Divan

Nigaristan

Divançe

Fetvalar

Açıklama:

Yanıt Divançe.

Doğru Cevap: D

Soru 50

Yıldırım Bayezid’e karşı koyarak Karaman’a giden Bursa Kadısı ve Manastır Medresesi Müderrisi aşağıdakilerden hangisidir?

Molla Gürani

Şeyhülislam Sunullah Efendi

Molla Fenari

Şeyhülislam Yahya Efendi

Şeyhülislam Bahayi

Açıklama:

Yanıt C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 51

II. Bayezid’in görüşme talebini reddeden, Yavuz Sultan Selim’in idam hükmü verdiği pek çok kimseyi pervasız müdahaleleriyle kurtaran Osmanlı şeyhülislâmı aşağıdakilerden hangisidir?

Molla Gürânî

Zenbilli Ali Efendi

Sunullah Efendi

Şeyhülislâm Yahya Efendi

Şeyhülislâm Bahâyî Efendi

Açıklama:

Zenbilli Ali Efendi, II. Bayezid'in davetine gitmeyen ve Yavuz Sultan Selim'in verdiği idam cezalarını affettiren şeyhülislamdır

Doğru Cevap: B

Soru 52

Şeyhülislâm Yahya Efendi'nin eserleriyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Şeyhülislâm Yahya Efendi'nin en önemli eseri Divan'ıdır.

Şeyhülislâm Yahya Efendi'nin Divan'ı Latin harfleriyle iki defa yayımlanmıştır.

Şeyhülislâm Yahya Efendi'nin Divan'ının Latin harfli ilk baskısı İbnülemin Mahmud Kemal tarafından 1995 yılında yapılmıştır.

Şeyhülislâm Yahya Efendi'nin Divan'ının Latin harfli ikinci baskısı Kavruk tarafından 2001 yılında yapılmıştır.

Şeyhülislâm Yahya Efendi'nin Divan'ı eski harflerle bir kez yayımlanmıştır.

Açıklama:

Divan'ın Latin harfli ilk yayımı Ertem tarafından yapılmıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 53

Ey câm-ı safâ tâlibi bî-hûde uzatma
Cemle bile defn eylediler câm-ı safâyı
Yukarıdaki beyitle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Beyit Şeyhülislâm Yahya'ya aittir.

Beyit Şeyhülislâm Bahayî'ye aittir

Beyitte geçen câm kelimesi "mutluluk" anlamındadır.

Beyitte geçen bîhûde kelimesi "istekli" anlamındadır.

Beyitte geçen Cem ile Fatih Sultan Mehmet'in oğlu kasdedilmektedir.

Açıklama:

beyit Şeyhülislam Yahya'nındır

Doğru Cevap: A

Soru 54

Şeyhülislâm Bahayî Efendi şair olarak hangi üslup çizgisi içinde şiirler yazmıştır?

Bakî'den Nedim'e giden üslup çizgisinde şiirler yazmıştır.

Sebk-i Hindî üslubunda şiirler yazmıştır

Hikemî üslupla şiirler yazmıştır.

Mahallileşme akımına uygun şiirler yazmıştır.

Türki-i basit tarzında şiirler yazmıştır?

Açıklama:

Bahayî Efendi, Bakî'den Nedim'e uzanan üslupta şiirler yazmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 55

Dil-i mecrûhuma rahmeyle kalsın dâm-ı zülfünde
Şikeste-bâl olan murgı edüp âzâd neylersin
beytinin doğru diliçi çevirisi aşağıdakilerden hangisidir?

Ey sevgili, gönlüm, saçlarının tuzağına kapılıp yaralandı, ona merhamet et de artık o
tuzakta kalsın. Kanadı kırılmış bir kuşu serbest bırakıp da ne olacak?

Ey sevgili, gönlümün kanadı kırılmış kuşunu saçlarının tuzağında bırak. Merhamet et de o kuşu tuzaktan kurtar.

Ey gönlüm, sevgilinin saçlarının tuzağına yakalanıp kanadı kırılmış kuşu merhamet et de kurtaralım, o tuzakta kalmasın.

Ey sevgili, gönlüm, saçlarının tuzağına yakalanmış yaralı bir kuştur. Merhamet et de o yaralı kuşu tuzaktan kurtaralım.

Ey gönlüm, sevgilinin saçlarının tuzağına kapılıp yaralanan, kanadı kırıılmış kuşu merhamet et de artık o tuzaktan kurtar. Kurtaramazsan da ne olacak.

Açıklama:

Ey sevgili, gönlüm, saçlarının tuzağına kapılıp yaralandı, ona merhamet et de artık o
tuzakta kalsın. Kanadı kırılmış bir kuşu serbest bırakıp da ne olacak?

Doğru Cevap: A

Soru 56

Osmanlı’da imparatorluk şekillendikten sonra sanatın her alanında bir Osmanlı saray üslubunun ortaya çıkması temel sebebi hangisidir?

Saray ve saraya bağlı yönetici sınıfın sanatın destekleyicileri olması

Saray üslubunun mecbûri tutulması

Sanatçıların sarayda yaşaması

Sarayın bu konudaki baskıcı tutumu

Sarayın sanatçıları kontrol altında tutma çabası

Açıklama:

Osmanlı sanatının en belirgin özelliğinin saray tarafından desteklenmesi ve saraya göre şekillenmesi olduğu söylenebilir. Saray ve saraya bağlı yönetici sınıfın sanatın destekleyicileri olmaları, Osmanlı’da özellikle imparatorluk şekillendikten sonra sanatın her alanında bir Osmanlı saray üslubunun ortaya çıkmasını sağlamıştır

Doğru Cevap: A

Soru 57

Osmanlı Devleti’nde bulunan musahiplik mevkisinin anlamı nedir?

danışmanlık

rakiplik

düşmanlık

bürokratlık

yardımcılık

Açıklama:

Musahiplik nedimlik kavramıyla beraber Osmanlı Devleti’nde yakın arkadaşlık, dostluk, danışmanlık manasında kullanılmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 58

Osmanlı Devleti’nde de bulunan musahiplik mevkisi hangi sarayda kurumlaşmıştır?

Karahanlı Sarayında

Emevi Sarayında

İran Sarayında

Selçuklu Sarayında

Osmanlı Sarayında

Açıklama:

Yakın arkadaşlık, dostluk, danışmanlık manasındaki nedimlik / musahiplik aslında Orta Asya’dan itibaren var olan ama İran Sarayı’nın kurumlaştırıp Selçuklu Devleti’nin benimsediği, Osmanlı Devleti'nin sürdürdüğü mevkilerdir. Musahiplerin mesafeli ve bilgilendirme, danışmanlık ağırlıklı yakınlıklarına karşılık nedimlik samimi arkadaşlık, eğlenceli dostluk ifade eder.

Doğru Cevap: C

Soru 59

Bağdat, Konya, Bursa, Edirne gibi birer kültür merkezi olan şehirlerin hangi hükümdar devrinden itibaren eski önemlerini yitirmeye başlamıştır?

Yıldırım Bayezit

Fatih Sultan Mehmet

Yavuz Sultan Selim

Kanunî Sultan Süleyman

II. Selim

Açıklama:

Bağdat, Konya, Bursa, Edirne gibi o devre kadar birer kültür merkezi olan şehirlerin Kanunî devrinden itibaren eski önemlerini yitirmeye başlamıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 60

Sanatçıları destekleyen Mihaloğulları, Turhanlılar, Yahyalılar ve Malkoçoğulları ailelerinin ortak özelliği hangisidir?

Şeyhülislam olmaları

Akıncı olmaları

Sürekli İstanbul’da yaşamaları

Padişahla akraba olmaları

Din adamı olmaları

Açıklama:

Akıncı aileleri olan Mihaloğulları, Turhanlılar, Yahyalılar ve Malkoçoğulları birer yönetici olarak çevrelerinde daha çok şair olmak üzere çeşitli sanatçıları bulundurmaya özen göstermişler, böylece akıncılık aynı zamanda kültür ve sanatı besleyen önemli bir kaynak özelliği kazanmıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 61

Şeyhülislamlık unvanı X. yüzyılın ikinci yarısında ortaya çıktıktan sonra hangi anlamı kazanmıştır?

din âlimi

en yaşlı din âlimi

en yaşlı Müslüman

âlimlerin en kıdemlisi

din adamlarından sorumlu kişi

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 62

Şeyhülislamlığın dinî bir müessese hâline gelişi hangi devride gerçekleşmiştir?

Abbasîler

Emevîler

Gazneliler

Selçuklular

Osmanlılar

Açıklama:

Sözlükte “yaşlı kimse, reis, bilge” anlamlarındaki şeyh ile İslam kelimesinden oluşan şeyhü’l-islam tabiri, İslam dünyasında önde gelen ulema ve sufilere verilen bir şeref unvanı olarak X. yüzyılın ikinci yarısında ortaya çıkmış, daha sonra “âlimlerin en kıdemlisi, reisi” manasını kazanarak bir unvan hâlinde kullanılmıştır. Şeyhülislamlığın dinî bir müessese hâline gelişi Osmanlılar devrinde gerçekleşmiştir. Şeyhülislamların en temel görevi kendilerine sorulan dinî, siyasi ve idari konularda fıkha göre fetva vermekti.

Doğru Cevap: E

Soru 63

Hangisi Şeyhülislam Yahya’nın gördüğü hükümdar değildir?

II. Bayezid

II. Selim

III. Mehmet

I. Ahmet

IV. Murat

Açıklama:

Şeyhülislam Yahya Kanunî devrinden itibaren II. Selim, III. Murat, III. Mehmet, I. Ahmet, I. Mustafa, II. Osman, IV. Murat ve I. İbrahim de dâhil olmak üzere sekiz padişah devrini görmüştür. Görüldüğü gibi A seçeneğinde yer alan II. Bayezid bu listede bulunmamaktadır. Dolayısıyla A doğru seçenektir.

Doğru Cevap: A

Soru 64

Yahya Bey'in edebiyat tarihlerinde kiminle başlayan yerel dilin şiir dili ile ifadesi üslubunu sonraki yüzyılda devam ettirdiği kabul edilmektedir?

Fuzulî

Ahmedî

Necati Bey

Şeyh Gâlib

Nef’î

Açıklama:

Yahya Bey, edebiyat tarihlerinde Necati Bey ile başlayan yerel dilin şiir dili ile ifadesi üslubunu sonraki yüzyılda devam ettiren olarak belirtilmektedir.

Doğru Cevap: C

Ünite 3

Soru 1

Divan edebiyatı hangi yüzyılda klasik bir yapıya kavuşmuştur?

14. yüzyıl

15. yüzyıl

16. yüzyıl

17. yüzyıl

18. yüzyıl

Açıklama:

Divan edebiyatı, 16. yüzyılda, özellikle Kanunî döneminde biçim ve içeriğiyle klasik bir yapıya kavuşmuştur.

Doğru Cevap: C

Soru 2

XVII. yüzyılda kendisine en fazla müzeyyel gazel yazılan kişi kimdir?

III. Mehmed

I. Ahmed

I. Mustafa

Genç Osman

IV. Murad

Açıklama:

XVII. yüzyılda kendisine en fazla müzeyyel gazel yazılan kişi IV. Murad'dır.

Doğru Cevap: E

Soru 3

Nefî'nin rubailerini (171 adet) ve “Tuhfetü’l Uşşak” başlıklı uzun bir mazumesini (97 beyit) içeren eseri nedir?

Siham-ı Kaza

Farsça Divan

Sultan Murat’ın Atlarının Övgüsü

Türkçe Divan

Gazel

Açıklama:

Farsça Divan, şairin rubailerini (171 adet) ve “Tuhfetü’lUşşak” başlıklı uzun bir mazumesini (97 beyit) içerir.

Doğru Cevap: B

Soru 4

Nefî, hangi Hint üslubu ustası şair tarafından övülmüştür?

Nailî

Nedim

Bâki

Nâbi

Taşlıcalı Yahya

Açıklama:

Nefî, bu tarzın en büyük ustası Nailî tarafından övülmüştür.

Doğru Cevap: A

Soru 5

Nefî'nin hangi eserinde hicvin ve mizahın bütün çeşitlerine örnek bulunabilir?

Sultan Murat’ın Atlarının Övgüsü

Siham-ı Kaza

Farsça Divan

Gazel

Türkçe Divan

Açıklama:

Siham-ı Kaza'da hicvin ve mizahın bütün çeşitlerine örnek bulunabilir.

Doğru Cevap: B

Soru 6

I. Türkçe Divan
II. Farsça Divan
III. Siham-ı Kaza
Yukarıdaki eserlerden hangisi ya da hangileri Nefî'ye aittir?

Yalnız I

Yalnız II

I ve II

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Bu eserlerden hepsi Nefî'ye aittir.

Doğru Cevap: E

Soru 7

Nesib bölümünde bir atın veya atların özelliklerinin anlatıldığı kasideye ne ad verilir?

Girizgâh

Fahriye

Taç

Rahşiyye

Tegazzül

Açıklama:

Nesib bölümünde bir atın veya atların özelliklerinin anlatıldığı kasideye rahşiyye adı verilir.

Doğru Cevap: D

Soru 8

Hangi şair sıra dışı bir deneme olarak görülen "rubai vezniyle gazel yazma"yı denemiştir?

Şeyhülislam Yahya

Nefî

Bâki

Fuzuli

Nedim

Açıklama:

Şeyhülislam Yahya’nın rubai vezniyle gazel yazmıştır ve bu sıra dışı bir deneme gibi görülmüştür.

Doğru Cevap: A

Soru 9

Nefî'ye bu mahlası veren kişi kimdir?

Şeyhülislam Yahya

Darrî

Nedim

Mirza Ali

Gelibolulu Mustafa Âlî

Açıklama:

Gelibolulu Mustafa Âlî, Erzurum defterdarlığı sırasında tanıştığı şaire, Nefî (yararlı, faydaya ait) mahlasını verdi.

Doğru Cevap: E

Soru 10

Nefî'nin ilk kullandığı mahlas olan "Darrî"nin anlamı nedir?

Neşeli

Yararlı

Uykulu

Sivri dilli

Zararlı

Açıklama:

Nefî'nin ilk kullandığı mahlası “zararlı, zarara ait” anlamındaki Darrî’dir.

Doğru Cevap: E

Soru 11

Azmizade Haletî’nin XVII. yüzyılda yenilik arayışındaki şairler arasında sayılmasının nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Gazellerinde söz ve ses tekrarlarını çok sık kullanması

Kaside nazım şekline yeni bir içerik kazandırması

Hikmetli söz söylemenin en uygun biçimi olan rubailer yazması

Sebk-i Hindî’nin en önemli temsilcisi olması

Gündelik hayat sahnelerini şiirine bütün ayrıntılarıyla yansıtması

Açıklama:

Hikmetli söz söylemenin en uygun biçimi olan rubailer yazması

Doğru Cevap: C

Soru 12

Aşağıdaki şairlerden hangisi müzeyyel gazel söyleme konusunda çağdaşlarına öncülük etmiştir?

Şeyhülislam Yahya

Nailî

Fehim-i Kadîm

Neşatî

Tecellî

Açıklama:

Şeyhülislam Yahya

Doğru Cevap: A

Soru 13

Nefî, ilk şiirlerinde aşağıdaki mahlaslardan hangisini kullanmıştır?

Dürrî

Zarî

Darrî

Derunî

Sırrî

Açıklama:

Darrî

Doğru Cevap: C

Soru 14

Nefî’nin hicivlerinin toplandığı eserinin adı aşağıdakilerden hangisidir?

Türkçe Divan

Siham-ı Kaza

Farsça Divan

Hicivname

Kazaname

Açıklama:

Siham-ı Kaza

Doğru Cevap: B

Soru 15

Şairler gazellerinde mahlaslarını söyledikten sonra şiire övgü nitelikli birkaç beyit eklerler. Böyle gazellere ne ad verilir?

Mülemma gazel

Musammat gazel

Muvaşşah gazel

Müşterek gazel

Müzeyyel gazel

Açıklama:

Müzeyyel gazel

Doğru Cevap: E

Soru 16

Ahmet Hamdi Tanpınar, Nefî’nin şiirindeki hangi özelliğe vurgu yapmıştır?

Hiciv ve mizah

Mecazi anlatım

Tasavvufi sembolizm

Ses ve eda

Anlam derinliği

Açıklama:

Ses ve eda 47

Doğru Cevap: D

Soru 17

Kuş yetişmez der idim olmasa Tayyâr eger
Eremez gerdine zîrâ ki ne sarsar ne sabâ
Yukarıdaki beyitte altı çizili sözcükte aşağıdaki sanatlardan hangisi yapılmıştır?

Teşbih

İstiare

Tevriye

Cinas

Hüsn-i talil

Açıklama:

Tevriye

Doğru Cevap: C

Soru 18

Celâlî Yağızı da ne kadar çâpükdür
Ki olurken ana meydân-ı cihân teng-fezâ
Yukarıdaki beyitte anlam tamamlanmamış, söz sonraki beyte taşmıştır. Divan şiirinde böyle beyitlere ne ad verilir?

Merbut

Merfuk

Girizgâh

Merhun

Makta

Açıklama:

Merhun

Doğru Cevap: D

Soru 19

Nâmı Dağlar Delisi kendisi âhû-yı harem
Perçemi sünbül-i çîn cebhesi dîbâ-yı Hıtâ
Yukarıdaki beyitte "kendisi âhû-yı harem" ibaresiyle aşağıdaki sanatlardan hangisi yapılmıştır?

Hüsn-i talil

Teşbih-i beliğ

İham-ı tenasüp

Telmih

Mecaz-ı mürsel

Açıklama:

Teşbih-i beliğ

Doğru Cevap: B

Soru 20

Nefi kaç yılında doğmuştur?

1570

1571

1572

1573

1574

Açıklama:

Nefî, II. Selim’in saltanatının son yıllarında, tahminen 1572’de Osmanlı siyasal merkezinin uzağında, Erzurum’un Hasankale (Pasinler) ilçesinde dünyaya geldi

Doğru Cevap: C

Soru 21

Nefî mahlasının anlamı nedir?

Yararlı

Zararlı

Olması gereken

Olmaması gereken

Lüzumsuz

Açıklama:

Gelibolulu Mustafa Âlî, Erzurum defterdarlığı sırasında tanıştığı şaire, Nefî (yararlı, faydaya ait) mahlasını verdi.

Doğru Cevap: A

Soru 22

I. Türkçe Divan
II. Farsça Divan
III. Siham-ı Kaza
Yukarıda verilen eserlerden hangisi ya da hangileri Nefi'ye aittir?

Yalnız I

Yalnız II

I ve II

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Nefî edebiyatımızın iki dilli ve sivri dilli şairlerindendir. Türkçe şiirleriyle şöhretin zirvesine ulaşan şair, Farsça Divan tertip ederek bu alanda da iddialı olduğunu gösterir. Sivri dilinin ürünü olan hicivlerini ise Siham-ı Kaza’da toplamıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 23

I. Nefî’nin en önemli eseridir.
II. Kahire’de ve İstanbul’da eski harflerle basılmıştır.
III. Fazla hacimli bir eser değildir.
Yukarıda verilen maddelerden hangisi ya da hangileri Nefi'nin Türkçe Divan eserine ait özelliklerdendir?

Yalnız I

Yalnız II

Yalnız III

I ve II

II ve III

Açıklama:

Türkçe Divan: Nefî’nin Türkçe Divanı ustalığını kanıtlayan en önemli eseridir. Kahire’de ve İstanbul’da eski harflerle basılmış, çeşitli antolojilere Nefî Divanı’ndan örnekler alınmıştır. Atatürk Üniversitesi’nde eserin tam metni doktora tezi olarak hazırlanmış ve popüler neşri yapılmıştır (Akkuş 1993). Birkaç kez Nefî Divanı’ndan seçmeler yapılmış ve yayımlanmıştır (İpekten 2000; Pala 2005).

Doğru Cevap: D

Soru 24

I. Fazla hacimli bir eser değildir.
II. Tuhfetü’lUşşak” başlıklı uzun bir mazumesini ihtiva etmesi bakımından önemlidir.
III. Nefî’nin en ünlü eseridir.
Yukarıda verilen maddelerden hangisi ya da hangileri Nefi'nin Farsça Divan eserine ait özelliklerdendir?

Yalnız I

Yalnız II

Yalnız III

I ve II

II ve III

Açıklama:

Farsça Divan: Fazla hacimli bir eser değildir. Şairin rubailerini (171 adet) ve “Tuhfetü’lUşşak” başlıklı uzun bir mazumesini (97 beyit) ihtiva etmesi bakımından önemlidir. Diğer nazım biçimleriyle de yazılmış az sayıda şiir içermektedir. Mehmet Atalay tarafından doktora tezi hazırlanmış, eski harfli metni yayımlanmıştır. (Nefî, Farsça Divanı, haz. Mehmet Atalay, Erzurum 2000).

Doğru Cevap: D

Soru 25

I. Nefî’nin en ünlü eseridir.
II. Hicivlerinin bir araya getirildiği bu eserde, hicvin ve mizahın bütün çeşitlerine örnek bulunabilir.
III. Atatürk Üniversitesi’nde eserin tam metni doktora tezi olarak hazırlanmış ve popüler neşri yapılmıştır.
Yukarıda verilen maddelerden hangisi ya da hangileri Nefi'nin Siham-ı Kaza eserine ait özelliklerdendir?

Yalnız I

Yalnız II

Yalnız III

I ve II

II ve III

Açıklama:

Siham-ı Kaza: Nefî’nin en ünlü eseridir. Hicivlerinin bir araya getirildiği bu eserde, hicvin ve mizahın bütün çeşitlerine örnek bulunabilir. Latifelerden küfürlere, imalardan ithamlara kadar her düzeyde hicviye ihtiva eden bu eser, şairin eleştiri oklarının hedefi olan babasını, devrin bürokratlarını, şairlerini ve din adamlarını ortak paydada buluşturur. Tam metni ilk defa Metin Akkuş tarafından yayımlanmıştır (Ankara 1998).

Doğru Cevap: D

Soru 26

Nefi günümüz Türkiye'de hangi ilde doğmuştur?

Erzincan

Erzurum

Kayseri

Kahramanmaraş

Van

Açıklama:

Nefî, II. Selim’in saltanatının son yıllarında, tahminen 1572’de Osmanlı siyasal merkezinin uzağında, Erzurum’un Hasankale (Pasinler) ilçesinde dünyaya geldi.

Doğru Cevap: B

Soru 27

Nefi'nin gerçek adı nedir?

Faruk

Ömer

Ahmet

Mehmet

Ali

Açıklama:

Nefî, II. Selim’in saltanatının son yıllarında, tahminen 1572’de Osmanlı siyasal merkezinin uzağında, Erzurum’un Hasankale (Pasinler) ilçesinde dünyaya geldi. Pasinler sancakbeyi Mirza Ali’nin torunu, Sarıkamış sancakbeyi Mehmet’in oğludur. Adı, Ömer; ilk kullandığı mahlası “zararlı, zarara ait” anlamındaki Darrî’dir. Gelibolulu Mustafa Âlî, Erzurum defterdarlığı sırasında tanıştığı şaire, Nefî (yararlı, faydaya ait) mahlasını verdi.

Doğru Cevap: B

Soru 28

Nefi'nin ilk kullandığı mahlasın anlamı nedir?

Yararlı

Zararlı

Olması gereken

Olmaması gereken

Lüzumsuz

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 29

Nefi hangi padişah döneminde dünyaya gelmiştir?

I. mehmet

I. Selim

II. Mehmet

II. Selim

III. Mehmet

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 30

"Nefî’nin en ünlü eseridir. Hicivlerinin bir araya getirildiği bu eserde, hicvin ve mizahın bütün çeşitlerine örnek bulunabilir. Latifelerden küfürlere, imalardan ithamlara kadar her düzeyde hicviye ihtiva eden bu eser, şairin eleştiri oklarının hedefi olan babasını, devrin bürokratlarını, şairlerini ve din adamlarını ortak paydada buluşturur."
Yukarıda bahsedilen eser aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?

Siham-ı Kaza

Nehcü'l Feradis

Risaletü'n Nushiyye

Kutadgu Bilig

Elhan-ı Şita

Açıklama:

Siham-ı Kaza: Nefî’nin en ünlü eseridir. Hicivlerinin bir araya getirildiği bu eserde,
hicvin ve mizahın bütün çeşitlerine örnek bulunabilir. Latifelerden küfürlere, imalardan
ithamlara kadar her düzeyde hicviye ihtiva eden bu eser, şairin eleştiri oklarının hedefi
olan babasını, devrin bürokratlarını, şairlerini ve din adamlarını ortak paydada buluşturur. Tam metni ilk defa Metin Akkuş tarafından yayımlanmıştır (Ankara 1998).

Doğru Cevap: A

Soru 31

"Divan şiiri geleneği içinde yenilik arayışları hep üslup düzeyinde olmuştur. Kişisel arayışların ilk somut örneği olan Türkî-i basit, devir üslubu içinde diğer şairler tarafından _______ düzeyinde algılanmıştır."
Yukarıdaki boşluğu dolduracak ifade aşağıdakilerden hangisidir?

halk

sadelik

yerellik

yüzeysellik

zenginlik

Açıklama:

Divan şiiri geleneği içinde yenilik arayışları hep üslup düzeyinde olmuştur. Kişisel arayışların ilk somut örneği olan Türkî-i basit, devir üslubu içinde diğer şairler tarafından sadelik düzeyinde algılanmıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 32

I. Pasinler sancakbeyi Mirza Ali’nin oğludur.
II. Erzurum’un Hasankale (Pasinler) ilçesinde dünyaya geldi.
III. Gerçek adı Ömer'dir.
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri Nefî için doğrudur?

Yalnız I

Yalnız III

I ve II

II ve III

I, II, III

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 33

Aşağıdakilerden hangisi Nefî'nin ilk kullandığı mahlası 'Darrî’nin anlamıdır?

Kullanışsız

İşe yaramaz

Tatminkar

Yararlı

Zararlı

Açıklama:

İlk kullandığı mahlası “zararlı, zarara ait” anlamındaki Darrî’dir.

Doğru Cevap: E

Soru 34

Nefî şöhretinin zirvesine hangi padişah zamanında ulaşmıştır?

IV.Murat

III.Murat

II.Osman

I.Osman

I.Mustafa

Açıklama:

Devrin sultanlarına, bürokrat ve devlet adamlarına kasideler sundu. I. Mustafa (1617-1618; 1622-1623), II. Osman (1618-1622) dönemlerinde şiir söylemiş olmasına rağmen şöhretinin zirvesine IV. Murat (1623-1640) zamanında ulaştı.

Doğru Cevap: A

Soru 35

I. Medhiye
II. Hicviye
III. Fahriye
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri Nefî'nin şiir diline yansıyan şairlik kabiliyetlerindendir?

Yalnız I

Yalnız III

I ve II

II ve III

I, II, III

Açıklama:

Divan şiirinin en büyük kaside ustası, övgü ve yergi şairi olarak tanınan Nefî, aslında tam bir mizaç adamıdır. Şiir diline medhiye (övme), fahriye (övünme) ve hicviye (yergi) biçiminde yansıyan şairlik kabiliyeti, esas itibariyle onun otoriteyle çatışma ve güçlü benlik duygusuyla ilişkilidir.

Doğru Cevap: E

Soru 36

Divan şiiri geleneği içinde müzeyyel gazel söyleme eğilimi hangi yüzyılda yaygınlaşmıştır?

XIV.yüzyıl

XV.yüzyıl

XVI.yüzyıl

XVII.yüzyıl

XVIII.yüzyıl

Açıklama:

Divan şiiri geleneği içinde müzeyyel gazel söyleme eğilimi XVII. yüzyılda yaygınlaşmış ve bu tarz gazellere Şeyhülislam Yahya’dan sonra en çok Nefî itibar etmiştir.

Doğru Cevap: D

Soru 37

I. Nefî şiirde ses unsuruna önem veren, dilin musikisini yakalayabilen şairlerdendir.
II. IV. Murat için en çok müzeyyel gazel söyleyen şair Nefî’dir.
III. Nefî, Hint üslubunun en büyük ustası olarak görülür.
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri Nefî için söylenebilir?

Yalnız I

Yalnız III

I ve II

II ve III

I, II, III

Açıklama:

Nefî şiirde ses unsuruna önem veren, dilin musikisini yakalayabilen şairlerdendir. IV. Murat için en çok müzeyyel gazel söyleyen şair Nefî’dir. Nefî, yaşadığı döneme kadar divan şiiri geleneği içindeki bütün arayış ve tecrübeleri devralmakla birlikte mizacının ve devrin şiir anlayışında giderek yer bulan Hint üslubunun etkisiyle mübalağa sanatını şiir anlayışının merkezine yerleştirir. Şair, her ne kadar Hint üslubunun tam bir temsilcisi sayılmasa da bu tarzın en büyük ustası Nailî tarafından övülmüştür.

Doğru Cevap: C

Soru 38

I. Nefî’nin en ünlü eseridir.
II. Tam metni ilk defa Metin Akkuş tarafından yayımlanmıştır.
III. Kasidelerin bir araya getirildiği bu eser, kasidelerin bütün çeşitlerine örnek bulunabilir.
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri 'Siham-ı Kaza' için söylenebilir?

Yalnız I

Yalnız III

I ve II

II ve III

I, II, III

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 39

Nesib bölümünde bir atın veya atların özelliklerinin anlatıldığı kasideye ne ad verilmektedir?

Şeriye

Rahşiyye

Mersiye

Kefiye

Fahriye

Açıklama:

Rahşiyye: Nesib bölümünde bir atın veya atların özelliklerinin anlatıldığı kaside.

Doğru Cevap: B

Soru 40

Nefî ve Nedim için “ikisi de baştanbaşa ses ve edadır” diyen yazar aşağıdakilerden hangisidir?

Ahmet Hamdi Tanpınar

Mehmet Rauf

Namık Kemal

Orhan Kemal

Yaşar Kemal

Açıklama:

Nefî şiirde ses unsuruna önem veren, dilin musikisini yakalayabilen şairlerdendir.
Onun için Tanpınar Nefî ve Nedim için “ikisi de baştanbaşa ses ve edadır” der.

Doğru Cevap: A

Soru 41

"Övgüleri kadar, hatta daha fazla, yergileriyle şiir çevrelerini meşgul etmeye başladı. Hicivleri hayatına mal oldu. Tam olarak tarihi ve sebebi bilinmemekle birlikte, büyük
olasılıkla 1635 yılının Ocak ayında IV. Murat’ın emri veya izniyle idam edilen şairin cesedinin denize atıldığı rivayet edilir."
Yukarıda hakkında bilgiler verilen şair aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?

Nedim

Nefi

Nabi

Naci

Necati

Açıklama:

Nefî övgüleri kadar, hatta daha fazla, yergileriyle şiir çevrelerini meşgul etmeye başladı. Hicivleri hayatına mal oldu. Tam olarak tarihi ve sebebi bilinmemekle birlikte, büyük
olasılıkla 1635 yılının Ocak ayında IV. Murat’ın emri veya izniyle idam edilen şairin cesedinin denize atıldığı rivayet edilir

Doğru Cevap: B

Soru 42

"Nef ’î vâdî-i kasâidde suhan-perdâzdur
Olamaz amma gazelde Bâkî vü Yahyâ gibi"
Yukarıdaki beyit aşağıdaki şairlerden hangisine aittir?

Fuzuli

Neşati

Nedim

Baki

Nabi

Açıklama:

Nedîm’in isabetli bir biçimde belirttiği
gibi kaside tarzının ustası olarak Nefî görülür:
Nef ’î vâdî-i kasâidde suhan-perdâzdur
Olamaz amma gazelde Bâkî vü Yahyâ gibi.
Nefî kaside alanında söz ustasıdır. Ancak gazelde Bakî ve Yahya Efendi gibisi olamaz

Doğru Cevap: C

Soru 43

Divan şiiri geleneği içinde müzeyyel gazel söyleme eğilimi XVII. yüzyılda yaygınlaşmış ve bu tarz gazellere Şeyhülislam Yahya’dan sonra en çok aşağıdaki şairlerden hangisi itibar etmiştir?

Nabi

Nedim

Necati

Nefi

Neşati

Açıklama:

Şöyle ki divan şiiri geleneği içinde müzeyyel gazel söyleme
eğilimi XVII. yüzyılda yaygınlaşmış ve bu tarz gazellere Şeyhülislam Yahya’dan sonra en çok Nefî itibar etmiştir.

Doğru Cevap: D

Soru 44

Nail'nin, bir müzeyyel gazelin imkânları çerçevesinde överken şiirin başlığında onu sultanu’ş-şuara (=şairler sultanı) olarak takdim ettiği şair aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?

Nabi

Nedim

Necati

Neşati

Nefi

Açıklama:

Nailî, bir müzeyyel gazelin imkânları çerçevesinde Nefî’yi överken şiirin başlığında onu sultanu’ş-şuara (=şairler sultanı) olarak takdim eder. Gazelin zeyl beyitlerinde onun söze ruh veren eşsiz bir şair olduğunu söyler.

Doğru Cevap: E

Soru 45

"... şiirde ses unsuruna önem veren, dilin musikisini yakalayabilen şairlerdendir.
Onun için Tanpınar ... ve Nedim için “ikisi de baştanbaşa ses ve edadır” der."
Yukarıda boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

Nefi

Nedim

Baki

Fuzuli

Naili

Açıklama:

Nefî şiirde ses unsuruna önem veren, dilin musikisini yakalayabilen şairlerdendir.
Onun için Tanpınar Nefî ve Nedim için “ikisi de baştanbaşa ses ve edadır” der.

Doğru Cevap: A

Soru 46

Divan şairleri bazen gazellerinin ilk beytinde kullandıkları bir mısrayı makta beytinde de yinelerler. Bu tür kullanımlara ne ad verilir?

Redd-i mısra

Redd-i matla

Redd-i makta

Hüsn-i matla

Hüsn-i mısra

Açıklama:

redd-i mısra

Doğru Cevap: A

Soru 47

"Nûrdan bâl açar uçmağa melekdür sanasın
Olsa zinpûş-ı serâserle ne dem cilve-nümâ"
Yukarıdaki beyitte aşağıdaki söz sanatlarından hangisi kullanılmıştır?

Tezat

Telmih

Tevriye

Kinaye

Teşbih

Açıklama:

Tayyar’ın iki yanına sarkan eyerinin altın işlemeli bellemesi, nurdan kanada benzetilmiştir. Bu yönüyle padişahın atı melek sanılabilir. Çünkü Cebrail’le ilgili peygamber sözünün diğer melekleri de kapsayacak biçimde kullanıldığı bu beyitte at ile melek ilişkisi
nurdan kanat ve uçmak ortak paydalarında buluşturulmuştur. Uçmak kelimesi, hem kanatlı varlıkların bir özelliği olarak hem de cennet anlamıyla tevriyeli kullanılmıştır

Doğru Cevap: C

Soru 48

"Nice Evren ki ne dem eylese pertâb-ı bülend
Sanki reftâre gelür hışm ile bir ejderhâ"
Yukarıdaki beyitte aşağıdaki söz sanatlarından hangisi kullanılmıştır?

Tezat

Tevriye

Kinaye

Teşbih

Tenasüp

Açıklama:

Nasıl Evren? Ne zaman yüksek atlasa sanki bir ejderha gazaba gelmiş de uçarak
hücuma geçmiş gibi olur.
Evren, sözlükte ejderha karşılığı yer alan bir kelimedir. Beyitte evren, sözlükteki anlamını çağrıştıracak biçimde kullanılarak ejderhaya benzetilmiştir.

Doğru Cevap: D

Soru 49

"Atılur hâmesi ok gibi elinde durmaz
Etse bir şâ‘ir eger medh-i şitâbın imlâ"
Yukarıdaki beyitte aşağıdaki söz sanatlarından hangisi kullanılmıştır?

Tevriye

Tezat

Tenasüp

Telmih

Teşbih

Açıklama:

Şairin sözünü ettiği bu at, yani Evren o kadar ataktır ki ondan söz eden şairin kalemi
de yerinde duramaz ok gibi atılır. Benzetme sanatının bütün unsurlarını içeren bu beyit, kalem ile ok arasındaki biçimsel benzerlik üzerine kurulmuştur.

Doğru Cevap: E

Soru 50

Aşağıdaki şairlerden hangisi müzeyyel gazel söyleme konusunda çağdaşlarına öncülük etmiştir?

Neşati

Tecelli

Naili

Fehim-i Kadim

Şeyhülislam Yahya Efendi

Açıklama:

Yanıt E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 51

XVII. yüzyılda rubaileri ile özdeşleşen ve Osmanlı sadrazamlarından Pir Mehmet Azmi Efendi’nin oğlu olan şair aşağıdakilerden hangisidir?

Sebk-i Hindî

Mustafa Haleti

Nefi

Gazali

Fuzuli

Açıklama:

Yanıt B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 52

XVII. yüzyılda kaside tarzında ısrar eden ve yenilikler arayışında olan şair aşağıdakilerden hangisidir?

Şeyhülislam Yahya Efendi

Şeyhülislam Bahayi

Mustafa Haleti

Nefi

Sebk-i Hindî

Açıklama:

Yanıt D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 53

Nefi, nerede dünyaya gelmiştir?

Aydın

Manisa

Trabzon

Gelibolu

Erzurum

Açıklama:

Yanıt E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 54

Nefi'nin gerçek adı nedir?

Ali

Hasan

Ahmet

Ömer

Yusuf

Açıklama:

Yanıt D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 55

Nefi'nin önceki mahlası nedir?

Darri

Dertli

Necati

Muhibbi

Selimi

Açıklama:

Yanıt D'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 56

Nefi'nin hicivlerini bir araya getirdiği en ünlü eseri aşağıdakilerden hangisidir?

Türkçe Divan

Farsça Divan

Siham-ı Kaza

Mantıku't Tayr

Hayriyye

Açıklama:

Yanıt C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 57

Şairler gazellerinde mahlaslarını söyledikten sonra şiire övgü nitelikli birkaç beyit eklerler. Böyle gazellere ne ad verilir?

Müzeyyel gazel

Mülemma gazel

Muvaşşah gazel

Musammat gazel

Müşterek gazel

Açıklama:

Yanıt A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 58

Ahmet Hamdi Tanpınar, Nefî’nin şiirindeki hangi özelliğe vurgu yapmıştır?

Tasavvufi sembolizm

Mecazi anlatım

Ses ve eda

Hiciv ve mizah

Anlam derinliği

Açıklama:

Yanıt C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 59

Divan edebiyatı özellikle hangi hükümdar döneminde biçim ve içeriğiyle klasik bir yapıya kavuşmuştur?

Yıldırım Bayezid

Fatih Sultan Mehmet

Yavuz Sultan Selim

Kanuni Sultan Süleyman

IV. Murad

Açıklama:

Divan edebiyatı XVI. yüzyılda, özellikle Kanunî döneminde biçim ve içeriğiyle klasik bir yapıya kavuşmuştur.

Doğru Cevap: D

Soru 60

Asıl adı Ömer olan şair Nefî’nin ilk kullandığı mahlası nedir?

Darrî

Übeydî

Şarkî

Mîrî

Emîrî

Açıklama:

Asıl adı Ömer olan şair Nefî’nin ilk kullandığı mahlası “zararlı, zarara ait” anlamındaki Darrî’dir.

Doğru Cevap: A

Soru 61

Asıl adı Ömer olan Nefî’nin kullandığı bu mahlasın anlamı nedir?

nefes sahibi

kimsesiz

faydasız

yararlı

çaresiz

Açıklama:

Gelibolulu Mustafa Âlî, Erzurum deferdarlığı sırasında tanıştığı şair Nefî’e, Nefî (yararlı, faydaya ait) mahlasını verdi.

Doğru Cevap: D

Soru 62

Nefî hangi sultan döneminde şöhretinin zirvesine ulaşmıştır?

Kanuni Sultan Süleyman

I. Mustafa

IV. Murad

III. Mehmed

II. Osman

Açıklama:

Nefî, muhtemelen I. Ahmet’in saltanatının (1603-1617) ilk yıllarında, Kuyucu Murat Paşa’nın tavsiyesiyle İstanbul’a gitti. Devrin sultanlarına, bürokrat ve devlet adamlarına kasideler sundu. I. Mustafa (1617-1618; 1622-1623), II. Osman (1618-1622) dönemlerinde şiir söylemiş olmasına rağmen şöhretinin zirvesine IV. Murat (1623-1640) zamanında ulaştı.

Doğru Cevap: C

Soru 63

Divan şiirinde fahriye ne demektir?

abartma

yerme

övme

övünme

kaçınma

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 64

Divan şiiri geleneği içinde XVII. yüzyılda yaygınlaşan müzeyyel gazel söyleme eğilimine en çok kim itibar etmiştir?

Nefî

Şeyhülislam Yahya

Mustafa Haletî

Gelibolulu Mustafa Âlî

Nailî

Açıklama:

Divan şiiri geleneği içinde müzeyyel gazel söyleme eğilimi XVII. yüzyılda yaygınlaşmış ve bu tarz gazellere Şeyhülislam Yahya’dan sonra en çok Nefî itibar etmiştir.

Doğru Cevap: B

Soru 65

Hangi şair, Nefî için sultanu’ş-şuara (=şairler sultanı) ibaresini kullanmıştır?

Şeyhülislam Yahya

Nailî

Atayî

Neşatî

Nabî

Açıklama:

Nailî, bir müzeyyel gazelin imkânları çerçevesinde Nefî’yi överken şiirin başlığında onu sultanu’ş-şuara (=şairler sultanı) olarak takdim eder.

Doğru Cevap: B

Soru 66

Verilen metnin doğru okunuşu hangisidir?

Nice tayyâr o sebük-pây-ı cihân-peymâ kim
Ana hem-seyr olamaz hiç ne ankâ ne hümâ

Nice tayyâr o sebük-i pây-ı cihân peymâ kim
Ana hem seyr olamaz hiç ne ankâ ne hümâ

Nice tayyâr o sebük-pây cihân-i peymâ kim
Âgeh-i hem-seyr olamaz hiç ne ankâ ne hümâ

Nice duyar o sebük-pây-ı cihân-peymâ kim
Ageh hem-seyr ölemez hiç ne ankâ ne hümâ

Nice duyar o sebük pây-ı cihân-peymâ kim
Ana hem-seyr ölemez hiç ne ankâ ne hümâ

Açıklama:

Metnin doğru okunuşu “Nice tayyâr o sebük-pây-ı cihân-peymâ kim / Ana hem-seyr olamaz hiç ne ankâ ne hümâ” şeklindedir.

Doğru Cevap: A

Soru 67

Şu beytin doğru okunuşu hangisidir?

Nola ta‘yîn etse zabt melik-i Hüseyn gamzeye
Zülfi ber-âşüfte serdir hevâ-der neylesün

Nola ta‘yîn etse zabt-ı melik hüsn-i gamzeye
Zülfi bir âşüfte-i ser-der hevâdur neylesün

Nola ta‘yîn etse zabt mülk-i hüsni gamzeye
Zülfi ber-âşüfte-i ser der-hevâdur neylesün

Nola ta‘yîn etse zabt-ı mülk-i hüsni gamzeye
Zülfi ber-âşüfte ser-der-i hevâ dûr neylesün

Nola ta‘yîn etse zabt-ı mülk-i hüsni gamzeye
Zülfi bir âşüfte ser-der-hevâdur neylesün

Açıklama:

Metnin doğru okunuş E seçeneğinde olduğu gibi “Nola ta‘yîn etse zabt-ı mülk-i hüsni gamzeye / Zülfi bir âşüfte-i ser-der hevâ dûr neylesün” şeklindedir.

Doğru Cevap: E

Soru 68

Verilen beytin günümüz Türkçesindeki karşılığı hangisidir?

Güzellik ülkesinin korucusu görevi saçlardayken gamzeye verilmiştir. Çünkü zülüf tam bir derbederdir! Başka çare var mı ki?

Güzellik ülkesinin meliki olan sevgili, gamzeyi saçlarını koruması için görevlendirmişse önemli değildir. Çünkü o yaman bir bekçiyse sevgili ne yapsın?

(Sevgili) güzellik ülkesini korumak için gamzeye nasıl bir görev vermelidir? Zira onun zülfü aklı havada bir serseridir. Şimdi ne yapmalıdır?

(Sevgilinin saçları) güzellik ülkesinin korumak için ne yapmalıdır? Acaba koruma görevini gamzeye mi vermelidir? Çünkü onun asıl korucusu olması gereken zülfü tam bir derbederdir.

(Sevgili) güzellik ülkesini korumak için gamzeyi görevlendirse bunda ne var? Zülfü, aklı havada bir derbederdir. Ne yapsın?

Açıklama:

Metnin doğru okunuşu ve Türkiye Türkçesine çevirisi şöyledir:

Doğru Cevap: E

Ünite 4

Soru 1

"Sekbi Hindi" kelimesi ne anlama gelmektedir?

Azeri Tarzı

Afgan yolu

İran üslubu

Hint tarzı

İran şahı

Açıklama:

Hindi kelimesi ise “Hint’e ait, Hint’e mensup yani Hintliye ait, Hindistanlıya ait” anlamına gelmektedir. Dolayısıyla Sebk-i Hindi tamlaması, “Hint üslubu, Hint tarzı, Hint yolu” anlamına gelmektedir. Doğru cevap D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 2

Sebki Hindi'nin İran Kolunu Hindistan'da temsil eden şair seçeneklerden hangisinde verilmiştir?

Şifayi

Saib

Şevketi Buhari

Bidili Dehlevi

Naziri

Açıklama:

İran Kolu, İran’da ortaya çıkıp İran ve Hindistan’da yayılan üsluptur. Bunun temelinde İran’da Sebk-i Vuku denilen üslup vardır. Bu üslubu benimseyen şairler, şiirin günlük hayat tecrübelerinden faydalanması ve bütüncül bir aşk ile mutlak bir sevgiliden yararlanması düşüncesindedirler. Bu tarzla yazan önemli isimler Hindistan’da Urfî ve Naziri; İran’da ise Muhteşem ve Şifayi’dir. Doğru cevap E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 3

Sebki Hindinin bu kolu aşırılığa kaçmadan aşk konusunu ve daha soyut ifadelerle sevgiliyi anlatmıştır. Bahsedilen Sebki Hindi kolu seçeneklerden hangisinde verilmiştir?

İran Kol

İsfahan Kol

İfrati Kol

Mahalli Kol

Sancak Kol

Açıklama:

Isfahan Kolu, İran’dan Hindistan’a göçen şairlerce oluşturulmuştur. Bu kol, karışık ve müphem ifadelerde aşırılığa kaçmadan aşk konusunu daha heveskar ve sevgiliyi daha soyut anlatımla ele almıştır. Urfi ve Saib en önemli temsilcileridir. Doğru cevap B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 4

Seçeneklerde verilenlerden hangisi İfrati Kolu ile ilgili doğru bir bilgidir?

Göçmen şairler tarafından oluşturulmuştur

Şairler bu tarzda günlük hayat tecrübelerini konu edinmişlerdir

İfrati Kolu Türk Edebiyatını daha çok etkilemiştir

En önemli temsilcileri Urfi ve Saibtir

Bu kolun temeli "Sebki Vuku" denilen Bir üsluba dayanır

Açıklama:

Sebk-i Hindi’nin İfrati Kolu ise Hindistan’da yetişen şairlerce oluşturulmuştur. Aşırı hayalcilik ve mazmunlarda derinleşme bu tarzın en belirgin özelliğidir. Şah Cihan zamanında Celal Esir tarafından geliştirilmiş ve Şevket-i Buhari, Bidil-i Dehlevi gibi şairler
tarafından devam ettirilmiştir. İfrati kolunun Türk edebiyatını daha çok etkilediği kabul edilmektedir. Doğru cevap C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 5

Sekbi Hindinin XVIII. yüzyılda ve divan şiirindeki en önemli temsilcisi kimdir?

Nefi

Şeyh Galip

Fuzuli

Neşati

Naili

Açıklama:

Sekbi Hindi üslubunun divan şiirindeki en önemli temsilcileri olarak XVII. yüzyılda Naili, Neşati ve Fehim-i Kadim; XVIII. yüzyılda ise Şeyh Galip sayılabilir. Ancak, şiirinde Hint üslubunun birkaç özelliğini toplayan her şairi Sebki Hindi’nin temsilcisi saymak yanlış olur. Bu yüzden doğru cevap B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 6

Sebki Hindi tarzıyla yazılan aşağıdaki şiirlerin hangisinde şair bahtsız oluşundan bahsetmiştir?

Zûr-ı bâzû-yı nigahun dest-burd-ı işvedür
Çâk-riz-i ceyb ü damanı tahammüldür bana

Geh hâme gibi şekve-tırâz-ı gam-ı aşkuz
Geh nâle gibi hâme-i şekvâda nihânuz

Biz cism-i nizâr üzre döküp jâle-i eşki
Çün rişte-i cân gevher-i ma’nâda nihânuz

Şeb-i firâkda bahtı siyâhımızdır hep
Eden bizi eser-i subhgâhdan nevmîd

Hissedâr eyler şemiminden dili hengâm-ı âh
Fikret-i zülfün ki her dem tâze sümbüldür bana

Açıklama:

Zûr-ı bâzû-yı nigâhun dest-burd-ı işvedür
Çâk-rîz-i ceyb ü dâmân-ı tahammüldür bana
Anlamı: Yan bakışının kolundaki güç, işvenin elinin gücünü kırar ve benim tahammülümü yakasından eteğine kadar yırtıp paramparça eder.
Geh hâme gibi şekve-tırâz-ı gam-ı aşkuz
Geh nâle gibi hâme-i şekvâda nihânuz
Anlamı:Bazen kalem gibi aşkın gamının şikayetini süsleriz; bazen de şikayet kalemindeki inilti gibi gizliyiz.
Biz cism-i nizâr üzre döküp jâle-i eşki
Çün rişte-i cân gevher-i ma’nâda nihânuz
Anlamı:“Biz, çiğ taneleri gibi olan gözyaşlarımızı bu zayıf vücudumuzun üzerine dökerek, mana incilerinin içinde can ipliği gibi gizlendik, görünmez olduk.”
Şeb-i firâkda baht-ı siyâhımızdır hep
Eden bizi eser-i subhgâhdan nevmîd
Anlamı:Ayrılık gecesinde bizi sabah vaktinin işaretlerinden umutsuz bırakan, hep kara bahtımızdır.
Hissedâr eyler şemîminden dili hengâm-ı âh
Fikret-i zülfün ki her dem tâze sümbüldür bana
Anlamı: Benim için her an taze sümbül kokusu veren saçının düşüncesi, ah çektiğim zamanlar, kokusundan gönlüme de pay verir

Doğru Cevap: D

Soru 7

Seçeneklerde verilenlerden hangisi Sebki Hindi akımının anlam özelliklerinden biridir?

Hint üslubunda dil ince,zarif ve süslü olmalıdır.

Bu üslupta yeni anlamlar ve hayaller için yeni kelimeler arayıp bulmak gereklidir

Şairler bu üslubu kullanırken anlamı gölgelememesi için fazla söz kullanmaktan kaçınmışlardır

Bu akımda dış dünyada olan durum olduğu gibi anlatılmıştır

Bu üslupta anlam derinleşip gerçek yüzeysel kaldığı için şairler hayali unsurlara başvurmuşlardır

Açıklama:

Bu soruda çözüme ulaşmaya çalışırken dikkat etmemiz gereken durum Sebki Hindi Akımı'nın anlam özelliğini soruyor olmasıdır. A,B ve C seçenekleri verilen akımın dil özellikleriyle alakalıdır. C seçeneği ise daha çok Nabi ile hatırlanan Hikemi Tarz'ın bir özelliğiidir. Dolayısıyla doğru cevap E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 8

Naili'nin kişiliği ya da şairliğiyle ilgili verilen özelliklerden hangisi doğrudur?

Naili kaside şairi olarak tanınır

Naili' gazellerinde genellikle aşk ve sevgili konularını işler

XVIII. yüzyıl şairidir

Türk şiirinin ilk şarkı şairi kabul edilir

Mahallileşme akımından etkilenmiştir

Açıklama:

Naili; 17. yüzyılda eserler vermiş ve gazel şairi olarak bilinmektedir. Şiirlerinde tasavvufi konuları işlemekle beraber Sebki Hindi akımından etkilenmiştir.Bestelenmeye son derece müsait ve bugün için bile kolayca anlaşılan musammatlarıyla Türk şiirinin ilk şarkı şairi kabul edilir. Nailî’nin müseddeslerinden üçü onun bütün şiirlerinin özeti gibidir. Bu şiirlerde şairin aşamadığı ihtirasları, acıları, umutsuzlukları, dünyaya bağlılığı, tasavvufta ilerleyememenin üzüntüsü anlatılmıştır. Hayatının sonlarına doğru yazdığı anlaşılan müseddesi ise yıkılmış, bezgin, bütün ümitlerini kaybetmiş bir insanın ruh haliyle kaleme alınmış gibidir. Her şeyden vazgeçmiş, düşmanlarını bağışlamış ve çektiği o kadar acıdan sonra büyük bir ruh olgunluğuna erişmiştir. Doğru cevap D seçeneğidir. Doğru cevap D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 9

Naili'ye ait beyitlerden hangisi aruzun "Mefâ’îlün mefâ’îlün mefâ’îlün mefâ’îlün" kalıbıyla yazılmıştır?

Biz Nâiliyâ sözde füsûn-kâr-ı hayâlüz
Elfâzda peydâ dil-i ma’nâda nihânuz

Destünde dagal-mühreyüz ey çarh-ı müşa’bid
Her lahzada bin çeşm-i temâşâda nihânuz

Derdüz ki devâ şifte-i sıhhatümüzdür
Aşkuz ki nihân-hâne-i sevdâda nihânuz

Mûsâ göremez Tûr u şecerde bizi billah
Biz şu’le-i sîmâ-yı tecellâda nihânuz

Girân etsün ko diller târ târ-ı zülfün olsun tek
Ruhun bâğında nice müşg-bîd-i ser-nigûn peydâ

Açıklama:

A,B,C ve D seçeneklerinde verilenler aruzun"Mef’ûlü mefâ’îlü mefâ’îlü fe’ûlün" kalıbıyla yazılmışken E seçeneği aruzun Mefâ’îlün mefâ’îlün mefâ’îlün mefâ’îlün kalıbıyla yazılmıştır. Bu yüzden doğru cevap E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 10

Çok fâris-i mülk-i sühanı Nâilî’yâ biz Rehvâr-ı girân-cünbiş-i ma’nâ ile geçdik Yukarıda verilen beyitte "faris" kelimesi ne anlama gelmektedir?

Söz

Hareket

Ağır

Binici

Atın sarsmadan yürüyüşü

Açıklama:

Nesre çeviri: Nailîyâ biz çok fâris-i mülk-i suhanı rehvâr-ı girân-cünbiş-i ma‘nâ ile geçdik.
fâris : atlı, binici; Şiraz
sühan : söz
rehvâr : atın sarsmadan yürüyüşü, rahvan
girân : ağır, sert
cünbiş : hareket
Doğru cevap D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 11

Divanı-ı Naili ilk defa nerede basılmıştır?

İran

Irak

Mısır

Türkiye

Almanya

Açıklama:

Naili’nin bugünkü bilgilere göre, bilinen tek eseri mürettep divanıdır. Şair, Divan’ını hayattayken kendisi tertip etmiştir. Şimdiye kadar otuz civarında yazma nüshası tespit edilmiştir. Divanı-ı Naili, ilk defa Mısır Bulak Matbaasında basılmıştır (1253). Doğru cevap C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 12

Sebk-i Hindi edebi üslubu aşağıdaki ülkelerden hangisinin edebiyatında etkisini göstermemiştir?

Hindistan

İran

Rusya

Türkiye

Afganistan

Açıklama:

Sebk-i Hindî; İran, Hindistan, Afganistan, Türkiye, Azerbaycan ve Taci- kistan gibi ülkelerin edebiyatlarında birkaç asır etkisini göstermiş bir edebî üsluptur.

Doğru Cevap: C

Soru 13

I. İran ve Hindistan arasındaki ilişkiler
II. safeviler dönemindeki Şiilik anlayışının dışlayıcı tutumu
III. Hindistan'daki Hint ve Türk yöneticilerin başta şiir olmak üzere güzel sanatlara yaklaşımı
Yukarıdaki maddelerden hangisi veya hangileri Sebk-i Hindi üslubunun ortaya çıkışını etkileyen etkenlerdendir?

Yalnız I

I ve II

Yalnız III

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Sebk-i Hindî’nin ortaya çıkışı ve gelişimiyle ilgili pek çok sosyal, siyasi ve edebî etkenden söz edilir. İran ve Hindistan arasındaki tarihsel ilişkiler, Safeviler dönemindeki Şi- ilik anlayışının dışlayıcı tutumu, Hindistan’daki Hint ve Türk yöneticilerin başta şiir olmak üzere güzel sanatlara yaklaşımı Sebk-i Hindî’nin gelişimini etkileyen sebepler arasında sıralanır.

Doğru Cevap: E

Soru 14

"Sebk-i Hindî’nin oluşmasına sebep olan etkenlerin en önemlisi, Safeviler döneminde yöneticilerin, Şiiliğin aşırı yorumunu benimseyerek diğer mezheplere mensup şairlere ilgi göstermemeleridir.."
Yukarıda açıklanan etken aşağıdaki türlerden hangisinin altına girer?

Edebi

Siyasi

Beşeri

coğrafi

Ahlaki

Açıklama:

Sebk-i Hindî’nin ortaya çıkışı ve gelişimiyle ilgili pek çok sosyal, siyasi ve edebî etkenden söz edilir. Sebk-i Hindî’nin oluşmasına sebep olan etkenlerin en önemlisi, siyasi sebeplerden birisi olan Safeviler döneminde yöneticilerin, Şiiliğin aşırı yorumunu benimseyerek diğer mezheplere mensup şairlere ilgi göstermemeleridir.

Doğru Cevap: B

Soru 15

"Zira anlam derine indikçe gerçeğin anlatılması sınırlı kalmış ve yeterli olmamaya başlamıştır. İşte bu noktadan sonra şiirde muhayyile kuvvet kazanmıştır."
Yukarıda açıklaması yapılan özellik Sebk-i Hindi'nin özelliklerinden hangisidir?

İçe dönüklük ve ıstırap

Yeni mazmun

Mübalağa

Hayal

Tasavvuf

Açıklama:

Sebk-i Hindî şiirinde anlam bu derece genişleyip derinleştikçe hayal unsurları önem kazanmıştır. Zira anlam derine indikçe gerçeğin anlatılması sınırlı kalmış ve yeterli olmamaya başlamıştır. İşte bu noktadan sonra hayal unsurları devreye girmiş ve böylece de şiirde muhayyile kuvvet kazanmıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 16

"Hissedâr eyler şemîminden dili hengâm-ı âh
Fikret-i zülfün ki her dem tâze sümbüldür bana"
"Benim için her an taze sümbül kokusu veren saçının düşüncesi, ah çektiğim zamanlar, kokusundan gönlüme de pay verir."
Yukarıda verilen Naili'nin şiirinde geçen "saçın düşüncesinin sümbül kokusu vermesi" aşağıdakilerden hangisine örnektir?

Hayal

Aruz

Tasavvuf

Mübalağa

Tezat

Açıklama:

Bildiğiniz üzere divan şiirinde saç ile sümbül arasında; renk, şekil ve koku bakımlarından benzerlikler kurulur. Fakat saçın düşüncesinin sümbül kokusu vermesi, Nailî’nin şiirlerinde görülebilecek hayallerdendir:
Hissedâr eyler şemîminden dili hengâm-ı âh
Fikret-i zülfün ki her dem tâze sümbüldür bana
Benim için her an taze sümbül kokusu veren saçının düşüncesi, ah çektiğim zamanlar, kokusundan gönlüme de pay verir.

Doğru Cevap: A

Soru 17

"Etdik o kadar ref ’-i ta’ayyün ki Neşâtî
Âyîne-i pür-tâb-ı mücellâda nihânuz
Ey Neşatî, biz görünmeyi, yani varlığı öylesine ortadan kaldırdık ki cilalı parlak aynada bile görünmez hâle geldik."
Neşatî’nin tasavvufî anlam taşıyan aşağıdaki beytinde Hint üslubunda aşağıdaki özelliklerden hangisi çok açık bir şekilde görülmektedir?

Mübalağa

Tezat

Yeni mazmun

Istırap

Tasavvuf

Açıklama:

Neşatî’nin tasavvufî anlam taşıyan aşağıdaki beytinde, Hint üslubunda mübalağanın sınır tanımazlığı apaçık görülmektedir:
Etdik o kadar ref ’-i ta’ayyün ki Neşâtî
Âyîne-i pür-tâb-ı mücellâda nihânuz
Ey Neşatî, biz görünmeyi, yani varlığı öylesine ortadan kaldırdık ki cilalı parlak aynada bile görünmez hâle geldik.

Doğru Cevap: A

Soru 18

"Bu üslupta şairler, bazen şiirin konusunu değiştirip ele aldıkları konulara değişik açılardan bakmışlardır. Dolayısıyla şiirde birbirinin zıddı olan anlamlar ve mazmunlar ortaya çıkmıştır. Bu da Hint üslubunun insan mantığını zorlayan, şaşırtan özelliğinin diğer bir yönü olarak karşımıza çıkmaktadır."
Yukarıda açıklaması yapılan özellik aşağıdakilerden hangisidir?

Mübalağa

Tezat

Yeni mazmun

Tasavvuf

İçe dönüklük ve ıstırap

Açıklama:

Sebk-i Hindî şairlerinin, mübalağa sanatının yanı sıra en çok kullandıkları sanatlardan biri de tezattır. Özellikle manevi tezat söz konusudur. Bu üslupta şairler, bazen şiirin konusunu değiştirip ele aldıkları konulara değişik açılardan bakmışlardır. Dolayısıyla şiir- de birbirinin zıddı olan anlamlar ve mazmunlar ortaya çıkmıştır. Bu da Hint üslubunun insan mantığını zorlayan, şaşırtan özelliğinin diğer bir yönü olarak karşımıza çıkmakta- dır.

Doğru Cevap: B

Soru 19

"XVII. yüzyılda yenilik arayışlarıyla dikkati çeken şairlerdendir. Dönemin şair tezkirelerinde ve biyografi kitaplarında onun şair olarak yenilikçi kişiliği ve tasavvuf konusundaki yetkinliği vurgulanır. Hakkında Halvetiliğin Gülşeniyye koluna ilgisi veya mensubiyeti konusunda şiirlerine yansıyan ifadelerinden başka bir bilgiye sahip değiliz. Edebî kişiliğinin bileşenleri şu sözcüklerden oluşur: Gazel, Sebk-i Hindî, ıstırab ve tasavvuf."
Yukarıda bazı özellikleri verilen şair aşağıdakilerden hangisidir?

Neci

Nabi

Fuzuli

Ahmet Yesevi

Naili

Açıklama:

XVII. yüzyılda yenilik arayışlarıyla dikkati çeken şairlerdendir. Dönemin şair tezkirelerinde ve biyografi kitaplarında onun şair olarak yenilikçi kişiliği ve tasavvuf konusundaki yetkinliği vurgulanır. Hakkında Halvetiliğin Gülşeniyye koluna ilgisi veya mensubiyeti konusunda şiirlerine yansıyan ifadelerinden başka bir bilgiye sahip değiliz. Nailî’nin edebî kişiliğinin bileşenleri şu sözcüklerden oluşur: Gazel, Sebk-i Hindî, ıstırab ve tasavvuf.

Doğru Cevap: E

Soru 20

"Bestelenmeye son derece müsait ve bugün için bile kolayca anlaşılan musammatlarıyla Türk şiirinin ilk şarkı şairi kabul edilir." Yukarıdaki kısa bilgisi verilen şair aşağıdakilerden hangisidir?

Nefi

Nabi

Fuzuli

Ahmet Yesevi

Naili

Açıklama:

Bestelenmeye son derece müsait ve bugün için bile kolayca anlaşılan musammatlarıyla Türk şiirinin ilk şarkı şairi kabul edilir. Nailî’nin müseddeslerinden üçü onun bütün şiirlerinin özeti gibidir. Bu şiirlerde şairin aşamadığı ihtirasları, acıları, umutsuzlukları, dünyaya bağlılığı, tasavvufta ilerleyememenin üzüntüsü anlatılmıştır. Hayatının sonlarına doğru yazdığı anlaşılan müseddesi ise yıkılmış, bezgin, bütün ümitlerini kaybetmiş bir insanın ruh hâliyle kaleme alınmış gibidir.

Doğru Cevap: E

Soru 21

Aşağıdakilerden hangisi Hint üslubunun önemli özelliklerinden birisi olan tasavvufa ilişkin olarak doğru değildir?

Şairler, ruhlarındaki ıstırap, acı ve çalkantıları dindirmek için çareyi tasavvufa sığınmakta bulmuşlar ve bu sebeple de şiirlerinde tasavvuf sembolizmini kullanmışlardır.

Sanatkârlar, açıkça söylemekten çekindikleri, rahatlıkla ifade edemedikleri, doğrudan söylemeyi sakıncalı gördükleri pek çok konuyu tasavvuf terimleri içinde ifade etmişlerdir.

Tasavvufu söylemek istediklerini daha rahat ifade edebilmek için bir araç olarak kullanmamışlar, amaç olarak görmüşlerdir.

Mısralar arasındaki tasavvufi örüntüyü çözmek için bazı işaretler bulmak, bazı tasavvuf terimlerini çok iyi bilip onlardan yola çıkmak gerekir.

Mısralar arasındaki tasavvufi örüntüyü çözmek bazen mümkün olduğu hâlde çoğu zaman oldukça zordur.

Açıklama:

Hint üslubunun en önemli özelliklerinden biri de şiirde tasavvufun çok geniş bir şekilde yer almasıdır. Şairler, ruhlarındaki ıstırap, acı ve çalkantıları dindirmek için çareyi tasavvufa sığınmakta bulmuşlar ve bu sebeple de şiirlerinde tasavvuf sembolizmini kullanmışlardır. Öyle ki bazı beyitlere tasavvufun dışında bir anlam vermek mümkün olmamaktadır. Sanatkârlar, açıkça söylemekten çekindikleri, rahatlıkla ifade edemedikleri, doğrudan söylemeyi sakıncalı gördükleri pek çok konuyu tasavvuf terimleri içinde ifade etmişlerdir. Ancak, tasavvufu amaç olarak görmemişler, sadece söylemek istediklerini daha rahat ifade edebilmek için bir araç olarak kullanmışlardır. Mısralar arasındaki tasavvufi örüntüyü çözmek bazen mümkün olduğu hâlde çoğu zaman oldukça zordur. Bunun için bazı işaretler bulmak, bazı tasavvuf terimlerini çok iyi bilip onlardan yola çıkmak gerekir.

Doğru Cevap: C

Soru 22

Aşağıdakilerden hangisi “Sebk-i Hindî” terkibinin anlamını vermez?

Hint tarzı

Hint üslubu

Hint yolu

Hint okulu

Hint usulü

Açıklama:

Hint okulu

Doğru Cevap: D

Soru 23

Aşağıdakilerden hangisi “Sebk-i Hindî”ye verilen diğer isimlerden biri değildir?

Sebk-i Isfahani

Sebk-i Safevi

Sebk-i Azerbaycani

Sebk-i Türkî

Sebk-i Horasani

Açıklama:

Sebk-i Horasani

Doğru Cevap: E

Soru 24

Aşağıdaki İranlı şairlerden hangisi Sebk-i Hindî’nin temsilcilerinden biridir?

Molla Camî

Firdevsî

Şevket-i Buharî

Hafız

Nizamî

Açıklama:

Şevket-i Buharî

Doğru Cevap: C

Soru 25

Türk edebiyatında aşağıdaki şairlerden hangisi Sebk-I Hindî’nin en önemli temsilcilerinden biridir?

Nabî

Nailî

Şeyhülislam Yahya

Şeyhülislam Bahayî

Koca Ragıp Paşa

Açıklama:

Nailî

Doğru Cevap: B

Soru 26

Aşağıdakilerden hangisi, Sebk-i Hindî’nin özelliklerinden biri değildir?

Alışılmış mazmun kullanımının devam etmesi.

Söze göre anlamın ön planda olması.

Kurulan hayallerin insan mantığını zorlaması.

Zincirleme tamlamaların kullanılması.

Tasavvuf konusu işlenmesi.

Açıklama:

Alışılmış mazmun kullanımının devam etmesi.

Doğru Cevap: A

Soru 27

Sebk-i Hindî’nin dille ilgili en belirgin özelliği aşağıdakilerden hangisidir?

Kolay anlaşılır bir dil kullanılması.

İnce sesli harflerden oluşan kelimeler kullanılması.

Tamamen sade olması.

İnce, narin ve süslü olması.

Az sözle az şey anlatılması.

Açıklama:

İnce, narin ve süslü olması.

Doğru Cevap: D

Soru 28

Nailî’nin biyografisiyle ilgili olarak aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Medrese eğitimi almıştır.

Kâtiplik yapmıştır.

Edirne’ye sürgün edilmiştir.

Daha iyi hayat şartlarına kavuşmayı istemiştir.

Tasavvufla ilgilenmiştir.

Açıklama:

Medrese eğitimi almıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 29

Yaptığı bilimsel çalışmalarla Nailî ve Sebk-i Hindî’ nin tanınmasını sağlayan edebiyat bilgini aşağıdakilerden hangisidir?

Hasibe Mazıoğlu

Harun Tolasa

Haluk İpekten

Ali Nihat Tarlan

Mehmet Çavuşoğlu

Açıklama:

Haluk İpekten

Doğru Cevap: C

Soru 30

Nailî aşağıdaki nazım biçimlerinden hangisiyle meşhur olmuştur?

Kaside

Gazel

Müseddes

Rubai

Şarkı

Açıklama:

Gazel

Doğru Cevap: B

Soru 31

Nailî’nin edebî kişiliğini oluşturan bileşenler aşağıdakilerin hangisinde birlikte ve doğru olarak verilmiştir?

Sebk-i Hindî, kaside, neşe, yeni mazmun

Şuh eda, Sebk-i Hindî, ıstırap, geniş hayaller

Mahallî üslup, ıstırap, tasavvuf, ince hayal

Sebk-i Hindî, tasavvuf, dış âlem, ıstırap

Gazel, Sebk-i Hindî, ıstırap, tasavvuf

Açıklama:

Gazel, Sebk-i Hindî, ıstırap, tasavvuf

Doğru Cevap: E

Soru 32

Sebk-i Hindi için aşağıdaki söylenenlerden hangisi doğrudur?

Hindistan'da doğmuştur

İran'da gelişmiştir

Afganistan'da ortaya çıkmıştır

XI. yy'dan itibaren Anadolu'da görülmeye başlanır.

XVII. yy'dan itibaren Anadolu'da görülmeye başlanır.

Açıklama:

İran’da doğup Hindistan’da gelişen ve Afganistan’da da kabul gören Sebk-i Hindî, XVII. yüzyıldan itibaren Anadolu’da gelişen Türk edebiyatını da etkilemiştir ve pek çok şair bu üslupla şiirler yazmıştır. Türk şairlerini en çok etkileyen ve örnek alınan şairler Saib-i Tebrizî, Şevket-i Buharî, Urfî-yi Şirazî, Talib-i Amulî ve Kelîm-i Kâşanî’dir. Hatta Şevket-i Buharî, İran ve Hindistan’dan çok, Osmanlı topraklarında tanınmıştır. Bu üslubun divan şiirindeki en önemli temsilcileri olarak da XVII. yüzyılda Nailî, Neşatî ve Fehim-i Kadîm; XVIII. yüzyılda ise Şeyh Galip sayılabilir.

Doğru Cevap: E

Soru 33

I. Hayallerde incelik
II. Anlam derinliği
III. Sözcük sayısını abartmak
IV. Alışılmamış benzetmeler
Yukarıdakilerden hangisi veya hangileri Sebk-i Hindî’nin özellikleri arasındadır?

I ve IV

II ve IV

I, II ve III

I, II ve IV

III ve IV

Açıklama:

Bu üslupta önemli olan nokta; hayallerde incelik, anlam derinliği, fazla sözden kaçınmak, alışılmamış benzetmeler ve mazmunlar, ruhi çırpınışlar, ruh tezatları, tasavvufun bunlarla kaynaşması ve süslü bir anlatımdır.

Doğru Cevap: D

Soru 34

Aşağıdakilerin hangisi Sebk-i Hindî şiirinde hayal unsurlarının önem kazanmasının nedenidir?

Anlamın daralması

Ruh tezatlarının bulunması

Anlamın genişleyip derinleşmesi

Tasavvufla kaynaşılması

Süslü anlatımın bulunması

Açıklama:

Sebk-i Hindî şiirinde anlam bu derece genişleyip derinleştikçe hayal unsurları önem kazanmıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 35

Aşağıdakilerin hangisi Sebk-i Hindî şiirinde yeni mazmunlara ihtiyaç duyulmasının sebebi değildir?

Konunun değişmesi

İnsan ruhunun derinliklerine inilmeye çalışılması

Muhayyilenin daralması

Anlam derinliği

Hayal enginliği

Açıklama:

Hint üslubundaki anlam derinliği ve hayal enginliği eskiden beri kullanılagelen mazmunları yetersiz kılmıştır. Şiirin konusu değişip insan ruhunun derinliklerine inildikçe, muhayyile genişledikçe yeni mazmunlara ihtiyaç duyulmuştur.

Doğru Cevap: C

Soru 36

Aşağıdakilerin hangisinde Sebk-i Hindi sanatının dil özelliği doğru bir şekilde verilmiştir?

Mana önemini yitirmiştir

Söz güzelliği için anlamdan feragat etmişlerdir

Anlamı derinleştirmek için sözden feragat etmemişlerdir

Manevi sanatlar ağırlık kazanmıştır

Şiirde söz birincil derecede önemlidir

Açıklama:

Mananın çok büyük önem kazandığı Sebk-i Hindî şiirinde söz ikinci planda kalmıştır. Şairler söz güzelliği için anlamdan feragat etmemişler; bunun aksine anlamı derinleştirmek için zaman zaman sözden feragat etmişlerdir. Bu itibarla da şiirde söz üzerine kurulan lafzi sanatlar yerine manaya önem veren manevi sanatlar ağırlık kazanmıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 37

Sebk-i Hindi'nin dille ilgili en belirgin özelliği aşağıdakilerden hangisidir?

Sade bir dil kullanması

Söze çok önem vermemesi

İnce sesli harfler kullanılması

Süslü bir dil kullanması

Kolay anlaşılır bir dil kullanması

Açıklama:

Söz; ince, narin bir örtüdür. O kadar ince olmalıdır ki altındaki anlamı örtmesin; anlam, olduğu gibi görünsün. Şiirde işlenen geniş hayalleri, derin ve ince anlamları anlatacak dil de ince, nazik ve süslü olmalıdır. Bu tarzda kelimeler özenle seçilmiş, aynı anlamı veren kelimelerin en ince ve zarif olanı tercih edilmiştir.

Doğru Cevap: D

Soru 38

I. Zincirleme tamlamalar kullanmayı tercih etmişlerdir
II. Farsça kelimelerle yapılan zincirleme tamlamaları tercih etmişlerdir
III. Tamlamalar anlamın berraklaşmasına neden olmuştur
Yukarıdakilerin hangisi ya da hangilerinde Sebk-i Hindi sanatının tamlama kullanımı doğru bir şekilde ifade edilmiştir?

Yalnız I

Yalnız II

I ve II

I ve III

Hepsi

Açıklama:

Yeni hayalleri dillendirmek için şairler zincirleme tamlamalar kullanmayı tercih etmişlerdir. Özellikle Farsça kelimelerle yapılan zincirleme tamlamalar çok kullanılmıştır. Dil kullanımındaki bu tercihlerin anlamın bulanıklaşmasına neden olduğu da bir gerçektir.

Doğru Cevap: C

Soru 39

I. Mübalağa sanatı kullanılmıştır
II. Tezat sanatı kullanılmıştır
III. Anlama dayalı edebi sanatlar daha az kullanılmıştır
IV. Söz yoğun anlam yüzeyseldir
Sebk-i Hindi sanatı için yukarıda söylenenlerden hangisi ya da hangileri doğrudur?

I ve II

II ve III

II ve IV

I,III ve IV

Hepsi

Açıklama:

Sebk-i Hindî şiirinde mübalağa ve tezat sanatının yanı sıra istiare, hüsn-i talil, telmih gibi anlama dayalı edebî sanatlar daha sık kullanılmıştır. Böylece sözün az, anlamın yoğun olması sağlanmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 40

Aşağıdakilerin hangisi Sebk-i Hindi'de İçe dönüklük ve Istırabın şiire girmesinin sebebidir?

Yaşamla iç içe olunması

Şiirin konusunun ıstırap oluşu

Manaya önem verilmesi

Lafzi sanatlara önem verilmesi

Tasavvufa önem verilmesi

Açıklama:

Bu üslupta, yaşanılan çevreden ve günlük hayattan uzaklaşılmış; insanın dış dünyasından çok, iç dünyasına yönelinmiştir. Şiirde derinleşen, genişleyen ve giriftleşen mananın altında insan ruhunun ıstırabı ortaya çıkmaktadır. Sebk-i Hindî şiirinin konusu ıstıraptır. Istırabın verdiği acı ve üzüntüler, bu üzüntülerden dolayı insan ruhunun çırpınışları ve çalkantıları hemen hemen bütün Sebk-i Hindî şairlerinin rağbet ettikleri ve şiirlerinde inceden inceye işledikleri konulardır.

Doğru Cevap: B

Soru 41

Naili hangi nazım biçimiyle birlikte anılmaktadır?

Semai

Gazel

Kaside

Rubai

Güzelleme

Açıklama:

Nailî daha çok, gazel şairi olarak tanınsa da diğer nazım biçimleriyle yazdığı şiirler de dikkati çeker. Kasidelerinde, Nefî gibi nesip yerine fahriyeyle şiirlerine başlar. Daha çok beş beyitli gazel söylemesine rağmen bazı gazellerine mahlas beytinden sonra birkaç beyit eklemek suretiyle bu şiirlerini devrinin pek çok şairinin yaptığı gibi müzeyyel gazellere dönüştürür. Nailî’nin gazelleri onun edebî şahsiyetini en iyi yansıtan şiirleridir.

Doğru Cevap: B

Soru 42

Hangi ülke edebiyatında Sebk-i Hindî akımının etkisini görülmez?

Afganistan

Osmanlı

Tacikistan

Tataristan

Azerbaycan

Açıklama:

Edebî bir üsluba bu adın verilmesi, Hindistan coğrafyasında ortaya çıkmış olmasındandır. Sebk-i Hindî; İran, Hindistan, Afganistan, Türkiye, Azerbaycan ve Tacikistan gibi ülkelerin edebiyatlarında birkaç asır etkisini göstermiş bir edebî üsluptur. D doğru seçenektir.

Doğru Cevap: D

Soru 43

Hangisi Sebk-i Hindî akımı için kullanılan isimlerden birisi değildir?

Sebk-i Çağatayî

Sebk-i İsfahani

Sebk-i Safevi

Sebk-i Azerbaycani

Sebk-i Türki

Açıklama:

Bu hususta değişik görüşler ileri sürülmüş; bu tarzın temsilcilerinin yetiştiği veya doğduğu, dolayısıyla üslubun etkili olduğu coğrafi bölgelere ve şehirlere göre adlandırma yoluna gidilmiştir. Böylelikle Sebk-i Hindî, Sebk-i İsfahani, Sebk-i Safevi, Sebk-i Azerbaycani, Sebk-i Türki gibi isimler verilmiş ve bu isimleri benimseyen gruplar ortaya çıkmıştır. Bunlar içinde en çok benimsenen Sebk-i Hindî olmuştur. Bu da, bu üslubun Hindistan’da gelişmesinden kaynaklanmaktadır. A doğru seçenektir.

Doğru Cevap: A

Soru 44

Fars edebiyatı Hindistan’daki altın çağını hangi Türk hanedanı döneminde yaşamıştır?

Timurlular

Babürlüler

Şeybânlılar

Gazneliler

Selçuklular

Açıklama:

Fars edebiyatı, Hindistan’daki altın çağını Türk hanedanlarının egemenliğinde yaşamıştır. Bu da tarihsel olarak Babürlüler dönemine rastlar.

Doğru Cevap: B

Soru 45

Fars edebiyatı, Hindistan’daki altın çağını BabürlüTürk hanedanı egemenliğinde yaşarken İran’da hangi Türk hanedanı bulunmaktadır?

Gazneliler

Safeviler

Selçuklular

Kaçarlar

Afşarlar

Açıklama:

Fars edebiyatı, Hindistan’daki altın çağını Türk hanedanlarının egemenliğinde yaşamıştır. Bu da tarihsel olarak İran’da Safeviler, Hindistan’da Babürlüler dönemlerine (1526-1858) rastlar.

Doğru Cevap: B

Soru 46

Hangisi Sebk-i Hindî akımının kollarından birisidir?

Tebriz Kolu

Tahran Kolu

İsfahan Kolu

Meşhed Kolu

Şiraz Kolu

Açıklama:

Sebk-i Hindî tek koldan değil üç koldan gelişmiştir. Bu kollar; İran Kolu, Isfahan Kolu ve İfrati Kol olarak isimlendirilmiştir.

Doğru Cevap: C

Soru 47

Hint üslubunun Türk edebiyatına tesirinden ilk kim bahsetmiştir?

Agâh Sırrı Levent

Abdülbâki Gölpınarlı

Ali Nihat Tarlan

Fuat Köprülü

Hasibe Mazıoğlu

Açıklama:

Hint üslubunun Türk edebiyatına tesirinden bahseden ilk ismin Fuat Köprülü olduğu kabul edilir.

Doğru Cevap: D

Soru 48

Feyzî, Urfî, Nazirî ve Zuhurî gibi Sebk-i Hindî’nin büyük şairleri hangi hükümdar döneminde yetişmişlerdir?

Babür

Hümayun

Ekber Şah

Şah Cihan

Şeybani Han

Açıklama:

Sebk-i Hindî’nin Türk edebiyatında etkili olmasında bu üslubun İran, Afganistan ve Hindistan’da egemen olan Türk asıllı yöneticilerin himayesinde gelişmesinin de payı vardır. Nitekim Babür, Hümayun ve Ekber Şah gibi kendileri de birer sanatçı olan padişahların, sanatçıları desteklemek suretiyle şiir ve nesrin gelişmesindeki katkılarının büyük olduğu bilinmektedir. Bilhassa Ekber Şah döneminde Feyzî, Urfî, Nazirî ve Zuhurî gibi Sebk-i Hindî’nin büyük şairleri yetişmiştir.

Doğru Cevap: C

Soru 49

Sebk-i Hindî üslubunun divan şiirindeki XVIII. yüzyıldaki en önemli temsilcisi hangisidir?

Nedim

Münif

Seyyit Vehbi

SünbülzadeVehbi

Şeyh Galip

Açıklama:

Sebk-i Hindî üslubunun divan şiirindeki en önemli temsilcileri olarak da XVII. yüzyılda Nailî, Neşatî ve Fehim-i Kadîm; XVIII. yüzyılda ise Şeyh Galip sayılabilir.

Doğru Cevap: E

Soru 50

Hint üslubunun temsilcilerinin birçoğunun ortak paydası nedir?

Mevlevilik

Bektaşilik

Zenginlik

Soyluluk

Devlet adamı olmak

Açıklama:

Hint üslubunun temsilcileri genellikle toplumun orta sınıfından insanlardır. Mevlevilik, birçoğunun ortak paydasıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 51

Türk edebiyatında Sebk-i Hindî’nin en büyük temsilcisi olarak kabul edilen Nailî’nin aşağıdaki beytinin günümüz Türkçesine doğru çevirisi hangisidir?

Biz, o temiz âşığız ki, günahsızlık perdesi bizim gönül kanına bulaşmış olan eteğimizdir.

Biz, o temiz âşığız ki, baştanbaşa kanlı etekle perdelenmiş olan bizim gönlümüzdür.

Bizim günahsızlık perdemizle eteğimiz bizim gönül kanımıza bulaşmıştır.

Biz, gönül kanına bulaşmış olan günahsızlık perdesini sevgilimize etek yapacak kadar temiziz.

Biz, öyle âşıklarız ki, gönül kanına bulaşmış olan günahsızlık perdesidir; bizim eteğimiz ise tertemizdir.

Açıklama:

Türk edebiyatında Sebk-i Hindî’nin en büyük temsilcisi olarak kabul edilen Nailî’ye ait beytin günümüz Türkçesine doğru çevirisi “Biz, o temiz âşığız ki, günahsızlık perdesi bizim gönül kanına bulaşmış olan eteğimizdir.” şeklindedir.

Doğru Cevap: A

Ünite 5

Soru 1

Hikemî tarzın en büyük şairi aşağıdakilerden hangisidir?

Azmizade Haleti

Nabi

Seyyid Vehbi

Keçecizade İzzet Mola

Munif

Açıklama:

HIKEMİ TARZ
Haletî’nin hikmetli söz söyleme konusundaki ısrarına rağmen hikemî tarzın en büyük şairi hiç şüphesiz Nabî’dir.

Doğru Cevap: B

Soru 2

I.Felsefenin üç ana inceleme konusunu yani ahlak, metafizik ve bilgi teorisini içine alır.
II. Bir bakıma ait olduğu toplumun düşünce sistemi, dünya görüşü, hayat felsefesidir.
III.İnsanlara öğüt verme amacına yönelik olarak kullanılır.
Yukarıda "hikmet" hakkında verilen bilgilerden hangisi veya hangileri doğrudur?

Yalnız I

I-II

I-III

II-III

I-II-III

Açıklama:

HİKEMİ TARZ
Daha çok, bilgelikle ilgili olan hikmet; varlık, durum ve olayları anlamlandırma, oluş nedenleri üzerinde düşündürme ve insanlara öğüt verme amacına yönelik olarak kullanılır.Aynı zamanda felsefenin araştırma alanına giren evrenin yaradılışı, varlık, varlığın öncesi ve sonrası vb. metafiziği ilgilendiren konular hikmetle ilgilidir. Ayrıca aklın ve düşüncenin dayandığı ilkeler, bilginin kaynağını, sınırını ve değerini araştırmak da yine hikmetin konusuna girer. Böylece hikmet, felsefeyle bağlantılı olarak, felsefenin üç ana inceleme konusunu yani ahlak, metafizik ve bilgi teorisini içine alır.

Doğru Cevap: E

Soru 3

"Görevden çıkarılma veya ayrılma vesilesiyle yazılan kasidelere denir." Verilen tanım aşağıdaki kavramlardan hangisine aittir?

Azliyye

Münşeat

Surname

Hayrabad

Hayriyye

Açıklama:

NABÎ’NİN HAYATI VE ESERLERİ
Azliyye: Görevden çıkarılma veya ayrılma vesilesiyle yazılan kasidelere denir.

Doğru Cevap: A

Soru 4

Farsça Divançe

Hayriyye

Hayrabad

Surname

Terceme-i Hadis-i Erbain

Açıklama:

Eserleri
Nabî’nin ileri yaşlarında yazdığı, dolayısıyla hayat tecrübesini yansıttığı Hayriyye, Ebulhayr’ın toplum içinde iyi bir birey ve mutlu bir insan olması için nasıl davranması gerektiğini anlatır. Ancak eserin sadece Ebulhayr için değil; onun şahsında dönemin gençlerine de yol göstermek amacıyla yazıldığı anlaşılmaktadır. Hayriyye, klasik dönemdeki nasihatname türünün, edebiyatımızda bilinen en başarılı örneği olarak tanınmıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 5

"Dinî konulu olup siyer türünde yazılmış bir eserdir. Veysî’nin, Hz. Muhammed’in doğumundan Bedir Savaşı’na kadar geçirdiği dönemde yaşadığı olayları"anlattığı siyerine Nabî, Mekke’nin alınış bölümünü eklemiştir." Verilen içerik Nabi'nin hangi eserine aittir?

Münşeat

Fetihname-i Kamaniçe

Terceme-i Hadis-i Erbain

Zeyl-i Siyer-i Veysî

Tuhfetü’l-Harameyn

Açıklama:

Eserleri
Zeyl-i Siyer-i Veysî: Dinî konulu olup siyer türünde yazılmış bir eserdir. Veysî’nin, Hz. Muhammed’in doğumundan Bedir Savaşı’na kadar geçirdiği dönemde yaşadığı olayları anlattığı siyerine Nabî, Mekke’nin alınış bölümünü eklemiştir. Sanatlı bir dille yazılmıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 6

"Baksan ekser sühan-ı şâ‘ir-i hâm
Zülf ü sünbül gül ü bülbül mey ü câm" Nabi'nin Hayriyye eserinin “Matlab-ı Hüsn-i Kelâm-ı Mevzûn” bölümünden alınan bu dizeler aşağıda verilen konulardan hangisiyle ilgilidir?

Metafizik

Oğluna verdiği öğütler

Şiire ilişkin görüşleri

Osmanlı Devleti'nin içinde bulunduğu durum

Dinle ilgili görüşleri

Açıklama:

NABÎ’NİN EDEBİ KİŞİLİĞİ VE HİKMET ANLAYIŞI
Acemi şairlerin şiirlerine baktığında, onların şiir diye söylediklerinin saç, sümbül, gül, bülbül ya da şarap ve kadeh olduğunu görürsün.Nabî’nin şiire ilişkin görüşlerini yansıttığı Hayriyye’nin “Matlab-ı Hüsn-i Kelâm-ı Mevzûn” bölümünde bu konuda yazdığı dizelerdendir.

Doğru Cevap: C

Soru 7

Nabî'nin şiirin ezberlenebilmesi için kulağa hoş gelmesi gerektiğini belirttiği dizeler aşağıdakilerden hangisinde verilmiştir?

Suhan ol denlü hoş-âyende gerekdür ki anı
İdine nev‘-i beşer belki melâik ezber

Tiz ferâmûş olınur nesr sühan
Nazm ammâ ki ider devr-i dehen

Şimden girü düşmez sana vasf-ı mey ü mahbûb
Nâbî dehen-i hâmeni kıl hikmete mu‘tâd

İdemez sayd-ı ma‘ânî-i bülend
Atamaz gayrı şikârına kemend

İki har-vârdur o beyt-i dû-tâ
K’olmaya tâze kumâş-ı ma‘nâ

Açıklama:

NABÎ’NİN EDEBİ KİŞİLİĞİ VE HİKMET ANLAYIŞI
A şıkkında verilen dizelerin açıklaması :Şiir, kulağa hoş gelmelidir ki ezberlenebilsin. Kulağa hoş gelen şiiri sadece insan değil, melekler bile ezberler.

Doğru Cevap: A

Soru 8

"Feleğin getirdiği mutluluk, akan kum yığınına benzer. O, her zaman başka bir yerde çadırını kurar." Verilen çeviri Nabi'nin Azliyye eserinde bulunan hangi dizelere aittir?

Çend rûze gül-i ikbâl-i çemenzâr-ı fenâ
İder elbette dimâğ-ı dile îrâs-ı zükâm

Bezm-i ikbâlde ser-mest olanun hâli budur
Gâh peymâne çeker gâh humâr-ı âlâm

Olsa ârâste bir dem yine ber-çîde olur
Bir karar üzre degüldür tarab-ı gerdiş-i câm

Ragbet-i hâtır ile tevsen-i mansıbdan inüp
Gayrınun itmiş iken destine teslîm-i zimâm

Tûde-i rîk-i revândur felegün ikbâli
Her zamân arsa-i dîgerde ider darb-ı hıyâm

Açıklama:

Kaside-i Azliyye
Tûde-i rîk-i revândur felegün ikbâli
Her zamân arsa-i dîgerde ider darb-ı hıyâm
Feleğin getirdiği mutluluk, akan kum yığınına benzer. O, her zaman başka bir yerde
çadırını kurar.

Doğru Cevap: E

Soru 9

"Nabi'nin Hayriyye’de söylediğine göre, orta tabaka insanının seçebileceği en rahat, en iyi meslek devlet memuriyetidir." Aşağıda verilen hangi dize bu görüşünü yansıtmaktadır?

Görmedüm ben hele bu devletde
Hâcelikler kadarın rahatda

Ulüvv istersen ol fevvâre-i âb âteşîn olma
Fişek nâ-bûd olur şiddetle bâlâya su‘ûdundan

Nesîm-i subh u âb-ı cûy-veş âheste-reftâr ol
Ne hâsıl bâd-ı saht u seyl-veş çâlâklıklardan

İtme a’yânlığa zinhâr heves
Evsatü’n-nâs ol o devlet sana bes

Tiz ferâmûş olınur nesr sühan
Nazm ammâ ki ider devr-i dehen

Açıklama:

NABÎ’NİN EDEBİ KİŞİLİĞİ VE HİKMET ANLAYIŞI
Görmedüm ben hele bu devletde-Hâcelikler kadarın rahatda:Ben bu devletde memurluk (divan kâtipliği) kadar rahat bir meslek görmedim.

Doğru Cevap: A

Soru 10

Aşğıdaki dizelerden hangisi Nabi'nin sıkça kullandığı tezat sanatına verilebilecek örneklerden biridir?

Kanı ol terk-i edeb diyü ku’ûd eylemeyen
Eylemez şimdi mecâlisde bulundukça kıyâm

İhtiyârî ise de azl aceb hâlet imiş
Dile elbette virürmiş keder-i bî-hengâm

Tûl-ı emel alâkasının muktezasıdur
Gitdükçe çeşmi kaldığı ardınca sûzenin

Çend rûze gül-i ikbâl-i çemenzâr-ı fenâ
İder elbette dimâğ-ı dile îrâs-ı zükâm

Olsa ârâste bir dem yine ber-çîde olur
Bir karar üzre degüldür tarab-ı gerdiş-i câm

Açıklama:

NABÎ’NİN EDEBİ KİŞİLİĞİ VE HİKMET ANLAYIŞI
Tûl-ı emel alâkasının muktezasıdur- Gitdükçe çeşmi kaldığı ardınca sûzenin İğnenin iplik geçirilen gözü, arkasında bulunur. : Bu durum, yani iğnenin dikiş dikerken
gözünün hep arkada kalmasının nedeni ise onun hırsı, tamahkârlığı yüzündendir. Aç gözlülüğünden dolayı iğnenin gözü hep arkada kalır. Bu beyitteki hırsın büyüklüğü ve bitmezliği ile iğnenin gözünün küçüklüğü arasındaki tezat çok dikkat çekicidir.

Doğru Cevap: C

Soru 11

Aşağıdakilerden hangisi, düşünceyi esas alan, amacı düşündürmek ve öğüt vermek olan şiir tarzının XVII. Yüzyıldaki en önemli temsilcilerinden biridir?

Nefî

Nabî

Nailî

Koca Ragıp Paşa

Ramî Mehmet Paşa

Açıklama:

Nabî

Doğru Cevap: B

Soru 12

Felsefe, bilim, bilgelik, bilinmeyen neden, varlıkların, durumların ve olayların oluşunda Allah’ın insanlar tarafından bilinmeyen gizli amacı biçiminde tanımlanan kavram, aşağıdakilerden hangisidir?

Kader

Kelam

Hikmet

Tasavvuf

Vahdet-i vücut

Açıklama:

Hikmet

Doğru Cevap: C

Soru 13

Fars şiirinde Şevket-i Buharî ve Saib-i Tebrizî’nin öncülüğünü yaptığı hikemî tarzın Türk şiirinde Nabî’den sonraki en önemli temsilcisi aşağıdakilerden hangisidir?

Koca Ragıp Paşa

Fıtnat Hanım

İzzet Molla

Seyyit Vehbî

Haşmet

Açıklama:

Koca Ragıp Paşa

Doğru Cevap: A

Soru 14

Nabî’nin, Tuhfetü’l-Harameyn adlı eserinin konusu aşağıdakilerden hangisidir?

Mekke ve Medine’nin güzellikleri

İstanbul’dan Halep’e ilk yolculuğu

IV.Mehmet’in şehzadelerinin Edirne’de yapılan sünnet düğünleri

IV.Mehmet’in Lehistan (Polonya) seferi

Musahip Mustafa Paşa’nın yardımıyla gerçekleştirdiği hac yolculuğu

Açıklama:

Musahip Mustafa Paşa’nın yardımıyla gerçekleştirdiği hac yolculuğu

Doğru Cevap: E

Soru 15

Nabî’nin hikmet anlayışını en iyi yansıtan eserleri aşağıdakilerden hangisinde birlikte ve doğru olarak verilmiştir?

Türkçe Divan-Surname

Türkçe Divan-Hayriyye

Surname-Hayrabad

Tuhfetü’l-Harameyn-Hayriyye

Hayriye-Hayrabad

Açıklama:

Türkçe Divan-Hayriyye

Doğru Cevap: B

Soru 16

Tiz ferâmûş olınur nesr sühan
Nazm ammâ ki ider devr-i dehen
Düzyazıyla anlatılanlar çabuk unutulur ama şiir ağızdan ağıza dolaştığı için kolay unutulmaz, uzun süre yaşar.
Yukarıdaki beyitte şiir ile düzyazı arasındaki hangi farka işaret edilmiştir?

Şiirin nesirden daha etkileyici olduğuna

Nesrin şiirden daha kolay kavrandığına

Nesir çabuk unutulduğu halde şiirin ağızdan ağza dolaştığına

Devrinde şiirin nesirden daha üstün tutulduğuna

Şairlerin nesir yazılarını değil şiir ezberlemelerinin gerekliliğine

Açıklama:

Nesir çabuk unutulduğu halde şiirin ağızdan ağza dolaştığına

Doğru Cevap: C

Soru 17

Leb zikrde ammâ ki gönül fikr-i cihânda
Kaldı arada sübha-i mercân mütereddid
Yukarıdaki beyitte anlatılan durum, aşağıdakilerden hangisidir?

Pişmanlık

Günahkârlık

İsyan

İkilem

Korku

Açıklama:

İkilem

Doğru Cevap: D

Soru 18

İhtiyârî ise de azl aceb hâlet imiş
Dile elbette virürmiş keder-i bî-hengâm
Yukarıdaki beytin diliçi çevirisi aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?

Yaşlı insanlar beklenmedik anlarda kederlenirler.

Makamdan ayrılmak insanın kendi isteğiyle de olsa gönle keder verir.

İnsan yaşlandığında diline ne gelirse onu hemen söyler.

İnsan kendi isteğiyle bir görevden ayrıldığında üzülmez.

Kederli insanlarını sırlarını yaşlılarla paylaşmaları daha iyi olur.

Açıklama:

Makamdan ayrılmak insanın kendi isteğiyle de olsa gönle keder verir.

Doğru Cevap: B

Soru 19

Kadrin anlar yok bilir yok her dür-i sencîdenin
Çârsû-yı kâbiliyyetde terâzû kalmamış
Yukarıdaki beyitte toplumda gözlemlenen aşağıdaki durumlardan hangisi eleştirilmektedir?

İnsanların yeteneklerini değerlendirecek bir ölçütün kalmaması

Değerli incilerin kıymetini anlayabilecek kuyumcunun kalmaması

Çarşı ve pazardaki terazilerin ölçüsünün bozulması

İnsanlar arasında sözün değerinin kalmaması

Bu çağda kötü ile iyi arasında farkın kalmaması

Açıklama:

İnsanların yeteneklerini değerlendirecek bir ölçütün kalmaması

Doğru Cevap: A

Soru 20

Nabî’nin şu beyitte vurgulamak istediği, hangi seçenekte doğru ifade edilmiştir?
Misâl-i âb iderüz nîk ü bedle âmîziş
Bu kârgehde mu‘ayyen mizâcumuz yokdur

Şairler, su gibi berrak ve aynı zamanda yararlı kişilerdir.

Mizacımız bellidir, değişmez.

Yerine göre hem iyiyle hem de kötüyle oluruz.

İyiye su gibi akar, kötüden uzaklaşırız.

İyi veya kötü diye bir şey yoktur; kuruntularımız vardır.

Açıklama:

Yerine göre hem iyiyle hem de kötüyle oluruz.

Doğru Cevap: C

Soru 21

Hikmet kelimesinin anlamları arasında aşağıdakilerden hangisi yoktur?

Felsefe

Bilim

Bilgelik

Bilinmeyen neden

Maddenin yapısı

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 22

Aşağıdaki hangi konular hikmetle ilgili değildir?

Toplumun hayata bakışını yansıtır.

Toplumun ahlak anlayışını yansıtır.

Toplumun yönetim ilkelerini yansıtır.

Felsefi olarak evrenin yaradılışını yansıtır.

Metafizik konuları içerir.

Açıklama:

Dönemin düşünce sistemi, hayata bakışıyla birlikte bir toplumun hayata bakışını, yaşama biçimini belirleyen davranışlarla ilgili olan ahlak anlayışı, hikmetin öncelikle ilgilendiği ana konulardandır.
Aynı zamanda felsefenin araştırma alanına giren evrenin yaradılışı, varlık, varlığın öncesi
ve sonrası vb. metafiziği ilgilendiren konular hikmetle ilgilidir.
Hikmet kavramı toplum yönetimiyle ilgili değildir.

Doğru Cevap: C

Soru 23

Nabi ve diğer şairler hikmet kavramını hangi anlamda kullanmamışlardır?

Derin kavrayış

Güzel söz

Öğüt

İlahi sır

Derin bilgi

Açıklama:

Nabî ve tarzın diğer şairleri hikmeti daha çok Kur’an’da kullanıldığı gibi “derin
kavrayış ve bilgi, sır, ilahî sır, öğüt” vb. olarak anlamış ve bu anlamlarda kullanmışlardır.
Nabi ve diğer şairler, hikmeti güzel söz anlamında kullanmamışlardır.

Doğru Cevap: B

Soru 24

Hikemi şiirde aşağıdakilerden hangisinin bulunması beklenmez?

Anlatımda yalınlık

Özlü anlatım

İrsal-i mesel kullanımı

Şiirin kısa olması

Atasözü, deyim, halk söyleyişi kullanımı

Açıklama:

Hikemî şiirde anlatımın özlü olması, dolayısıyla kısa olması beklenir.
Telmih, tevriye, kinaye gibi özlü anlatımda önemli olan söz sanatlarıyla birlikte irsal-i mesel kullanımı; atasözü, deyim ve halk söyleyişi kullanımı önemlidir.
Hikemi şiirde yalınlık beklenmez

Doğru Cevap: A

Soru 25

"Hikemî şiir kavramını önce ............ ortaya atmış ve dinî şiirlerini hikemî
şiir olarak adlandırmıştır." Cümlede boş bırakılan yere aşağıdaki şairlerden hangisinin adı konmalıdır?

Nabi

Bağdatlı Ruhi

Buhari

Feridüttin Attar

Saib-i Tebrizi

Açıklama:

Hikemî şiir kavramını önce İran’da Feridüttin Attar ortaya atmış ve dinî şiirlerini hikemî
şiir olarak adlandırmıştır.
Ferüddüttin Attar

Doğru Cevap: D

Soru 26

Nabi hangi şairden etkilenerek hikemi şiire yönelmiştir?

Saib-i Tebrizi

Feriddüttin Attar

Buhari

Fuzuli

Bağdatlı Ruhi

Açıklama:

Nabî özellikle Saib’den etkilenerek hikemî tarza yönelmiştir.
Saib-i Tebrizi

Doğru Cevap: A

Soru 27

Nabi, Surname adlı eserinde hangi konuyu işlemiştir?

İstanbul surlarını

IV. Mehmet'in şehzadelerinin sünnet törenini

Kamaniçe kalesinin fethini

Hac yolculuğunu

Mora'ya gidişini

Açıklama:

IV. Mehmet’in şehzadelerinin Edirne’de yapılan sünnet düğününe katılan Nabî, bu sünnet düğününü anlattığı Surname adlı mesnevisini yine İstanbul’da bulunduğu dönemde yazmıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 28

"Nabî’nin ününü yaptığı en önemli eserlerindendir. Halep’te 1701 tarihinde
yazılmıştır. Nasihatname türünde yazılmış olan bu didaktik mesneviyi Nabî, oğlu Ebulhayr Mehmet için, onun hayatta izlemesi gereken yolu göstermek, ona öğüt vermek amacıyla yazmıştır. Nabî’nin olgunluk döneminde yazdığı bu eseri, onun hayata ve dünyaya bakışını, deneyimlerini dile getirmesi açısından olduğu kadar, dönemin tarihi ve sosyal yapısını daha çok hiciv yoluyla tanıtan bilgiler vermesi bakımından da önemlidir. Nabî’nin ileri yaşlarında yazdığı, dolayısıyla hayat tecrübesini yansıttığı kitap, Ebulhayr’ın toplum içinde iyi bir birey ve mutlu bir insan olması için nasıl davranması gerektiğini anlatır."
Sözü edilen eser aşağıdakilerin hangisidir?

Hayrabat

Surname

Hayriyye

Münşeat

Türkçe divan

Açıklama:

Mesnevinin “Sebeb-i Nazm-ı Nasihatname” bölümünde Nabî, eserinin adını
Hayriname koyduğunu söyler. Ancak eser daha çok Hayriyye adıyla tanınmıştır. Nabî’nin
olgunluk döneminde yazdığı bu eseri, onun hayata ve dünyaya bakışını, deneyimlerini
dile getirmesi açısından olduğu kadar, dönemin tarihi ve sosyal yapısını daha çok hiciv
yoluyla tanıtan bilgiler vermesi bakımından da önemlidir. Nabî’nin ileri yaşlarında yazdığı, dolayısıyla hayat tecrübesini yansıttığı Hayriyye, Ebulhayr’ın toplum içinde iyi bir birey
ve mutlu bir insan olması için nasıl davranması gerektiğini anlatır.

Doğru Cevap: C

Soru 29

"Nabî, hikmetle ilgili düşüncelerinin bir kısmını, döneminin ideal insan tipini bazı eserlerinde betimler. Onun savunduğu ve değer verdiği insan tipi, hakîm yani bilge insan tipidir. Bu tipin belirgin özellikleri ise ilahî düzeni anlamak için gereken basirete, sağduyuya, karar ve ölçüye sahip olmaktan geçer."Nabi, aşağıdaki hangi eserlerinde bu insan tipine yer vermiştir?

Surname

Terceme-i Hadis-i Erbain

Zeyl-i Siyer-i Veysî

Tuhfetü’l-Harameyn

Hayriyye

Açıklama:

Nabî’nin hikemî yanının, iki önemli eserinde yani Divan-ı Nabî ve Hayriyye’de bulunduğunu görüyoruz. Divanda başta gazeller olmak üzere diğer nazım şekilleri arasında kasidelerin, rubai, kıta ve müfredlerin de hikemî tarzda olanları vardır. Nabî, hikmetle ilgili
düşüncelerinin bir kısmını, döneminin ideal insan tipini bu eserlerinde betimler. Onun
savunduğu ve değer verdiği insan tipi, hakîm yani bilge insan tipidir. Bu tipin belirgin
özellikleri ise ilahî düzeni anlamak için gereken basirete, sağduyuya, karar ve ölçüye sahip
olmaktan geçer.

Doğru Cevap: E

Soru 30

Aşağıdaki şairlerden hangisinin Nabi'nin hikemi tarzını benimsediği söylenemez?

Ziya Paşa

Cevdet Paşa

Keçecizade İzzet Molla

Nedim

Sünbülzade Vehbî

Açıklama:

Nabî yolunda yürüyerek eser veren şairleri şöyle sıralayabiliriz: Ramî Mehmet Paşa,
Sabit, Nazim, Samî, Raşid, Seyyid Vehbî, Hamî, Antakyalı Münif, Çelebizade Asım, Koca Ragıp Paşa, Sünbülzade Vehbî, Keçecizade İzzet Molla, Hoca Fehim, Ziya Paşa, Cevdet Paşa.
Nedim

Doğru Cevap: D

Soru 31

"Hikmet" olarak adlandırılan düşünce biçimi Osmanlı toplumunda kaçıncı yüzyılda yaygınlaşmıştır?

XVI

XVII

XVIII

XIX

Açıklama:

Değişik anlamlara gelen hikmete konumuz açısından bakacak olursak hikmet; bir bakıma ait olduğu toplumun- ilgilendiğimiz dönemle bağlantılı olarak daha çok, XVII. yüzyıl Osmanlı toplumunun- düşünce sistemi, dünya görüşü, hayat felsefesidir diyebiliriz.

Doğru Cevap: C

Soru 32

Hikemi tarzın en büyük temsilcisi aşağıdakilerden hangisidir?

Fuzuli

Nabi

Ahmedi

Nesimi

Mevlana

Açıklama:

Türk şiirinde Kutadgu Bilig ve Divan-ı Hikmet’in yazıldığı dönemden beri hikmetli söz söylemeye meyilli şairler vardır. Siyasetnamelerde, öğüt kitaplarında ve pek çok şairin divanında beyit ve mısra düzeyinde görülen hikmetli söz söyleme arzusu XVII. yüzyılda yaygınlaşmıştır. Bu tarzın yaygınlaşmasına Azmizade Haletî rubai nazım şekliyle söylediği şiirlerle katkıda bulunmuş, Nabî ise hikemî üslubun temsilcisi olmuştur. Haletî’nin hikmetli söz söyleme konusundaki ısrarına rağmen hikemî tarzın en büyük şairi hiç şüphesiz Nabî’dir. Bu ünitede hikemi tarzın özellikleri belirlenecek ve nasıl bir edebî tarz haline geldiği Nabî’nin eserlerinden hareketle örneklendirilecektir.

Doğru Cevap: B

Soru 33

Hikemi şiir ile ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

İnsanı, olayları, dünyayı değerlendiren çeşitli konuları işler.

Özelliğini daha çok, yol gösterici ve düzeltici konulara yer vermesinden alır.

Atasözü, deyim ve halk söyleyişi kullanımı önemlidir.

Anlatım uzun ve ağdalıdır.

Telmih, tevriye, kinaye gibi söz sanatlarıyla birlikte irsal-i mesel kullanımı revaçtadır.

Açıklama:

Özetleyecek olursak hikemî şiir; insanı, olayları, dünyayı değerlendiren çeşitli konuları işler. Özelliğini daha çok, yol gösterici ve düzeltici konulara yer vermesinden alır. Bu özelliği nedeniyle de hikemî şiirde anlatımın özlü olması, dolayısıyla kısa olması beklenir. Telmih, tevriye, kinaye gibi özlü anlatımda önemli olan söz sanatlarıyla birlikte irsal-i mesel kullanımı hikemî şiirde revaçtadır. Bu bağlamda hikemî şiir için atasözü, deyim ve halk söyleyişi kullanımı önemlidir.

Doğru Cevap: D

Soru 34

Hikemi şiir kavramını ilk ortaya atan ve şiirlerini bu şekilde adlandıran aşağıdakilerden hangisidir?

Fuzuli

Mevlana

Ahmedi

Şeyh Galip

Feridüttin Attar

Açıklama:

Hikemî şiir kavramını önce İran’da Feridüttin Attar ortaya atmış ve dinî şiirlerini hikemî şiir olarak adlandırmıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 35

Aşağıdakilerden hangisi XVII. yüzyılda hikemi şiirin temsilcilerinden biri değildir?

Şevket-i Buhari

Saib-i Tebrizi

Nabi

Sabit

Şeyh Galip

Açıklama:

XVII. yüzyılda, hikemî şiirin İran’daki temsilcileri Şevket-i Buharî ve Saib-i Tebrizî’dir. Nabî de özellikle Saib’den etkilenerek hikemî tarza yönelmiştir. Hikemî şiirin Osmanlı sahasındaki kullanım alanı İran şiirindekine göre daha genişleyerek sosyal konuları da içine almıştır. Önce değişik divan şairlerinde örneğin Fuzulî ve Bağdatlı Ruhî’de yer yer gördüğümüz bu tarz, Nabî ile güçlenerek esas yapısını kazanmıştır.
Nabî ile aynı dönemde yaşamış olup onunla dostluğu bilinen Ramî Mehmet Paşa, dönemin Nabî takipçilerindendir. XVII. yüzyılda hikemî üslubu şiirlerinde kullanan başka bir şair de Sabit’tir. Şeyh Galip XVIII. yüzyılın şairidir.

Doğru Cevap: E

Soru 36

Nabi’den sonra onun yolunda yürüyenler arasında en güçlü şair aşağıdakilerden hangisidir?

Haşmet

Koca Ragıp Paşa

Fıtnat Hanım

Sünbülzade Vehbî

Keçecizade İzzet Molla

Açıklama:

Ayrıca XVII. yüzyılın ikinci yarısı ile on sekizinci yüzyılın ilk çeyreğinde yaşamış olan ve divan şiirinin rubai ustası olarak bilinen Azmizade Haletî de rubaileriyle şiirde düşünce yolunu izlemiştir. Onun rubai türünü bu dönemde geliştirmesinde, dönemin düşünce ağırlıklı şiir anlayışının etkisi vardır. Diğer taraftan Ziya Paşa ve Namık Kemal’in bazı şiirlerindeki hikemî edaya bakarak, Nabî’nin etkisinin Tanzimat Dönemi’nin bazı temsilcilerinde de sürdüğünü söylemek mümkündür. Ancak, Nabî’den sonra onun yolunda yürüyenler arasında en güçlü şair, on sekizinci yüzyılda yaşamış olan Koca Ragıp Paşa’dır. Hakîmane şiir tarzı, saydığımız takipçiler tarafından daha çok, şiirde atasözü, deyim ve hikmetli söz söyleme kullanımıyla dikkat çeker.

Doğru Cevap: B

Soru 37

Hikemi tarzın en önemli temsilcisi olarak kabul edilen Nabi hangi şehirde doğmuştur?

Bursa

Erzurum

Urfa

Yozgat

Hatay

Açıklama:

Hayriyye adlı ünlü mesnevisinden öğrendiğimize göre Nabî’nin asıl adı Yusuf olup 1642 yılında eski adı Ruha olan Urfa’da doğmuş; çocukluğunu ve ilk gençliğini memleketinde geçirmiştir. Urfa’da medrese öğrenimini tamamlayarak döneminin bilimlerini, bu arada Arapça ve Farsça’yı iyi öğrenmiştir. Tanınmış bir aileden geldiği bilinen Nabî’nin iyi bir eğitim aldığı tahmin edilmektedir.

Doğru Cevap: C

Soru 38

Nabi'nin, Mustafa Paşa'nın kethüdalık görevinden ayrılması ve sonraki süreçte etrafındaki insanların tavır değiştirmelerinden etkilenmesi üzerine kaleme aldığı kasidesi aşağıdakilerden hangisidir?

Azliyye

Fetihname-i Kamaniçe

Surname

Hayriyye

Hayrabad

Açıklama:

İstanbul’a gelişinden bir süre sonra, bilgisi ve şiir yeteneği sayesinde çevresindekilerin ilgisini çekmiş ve orada çeşitli devlet görevlerinde bulunmuştur. Bu görevler arasında Musahip Mustafa Paşa’nın divan kâtipliği görevi, bu görev aracılığıyla Paşa’nın yakın himayesini görmesi bakımından önemlidir. Bu sırada dönemin padişahı IV. Mehmet’in de yakınlığını elde eden Nabî, Mustafa Paşa’yla birlikte IV. Mehmet’in Lehistan (Polonya) Seferi’ne katılmış ve orada Kamaniçe Kalesi’nin fethinde bulunmuştur. Nabî’nin, Kamaniçe Kalesi’nin fethinden sonra İstanbul’a döndüğünü ve İstanbul’da kalenin fethini anlattığı Fetihname-i Kamaniçe adlı eserini yazdığını biliyoruz. Daha sonra Mustafa Paşa’yla birlikte IV. Mehmet’in şehzadelerinin Edirne’de yapılan sünnet düğününe katılan Nabî, bu sünnet düğününü anlattığı Surname adlı mesnevisini yine İstanbul’da bulunduğu dönemde yazmıştır. Daha sonra Mustafa Paşa’nın yardımıyla hacca giden Nabî, hac dönüşünde Mustafa Paşa’ya kethüda olmuş ve hac yolculuğu izlenimlerini anlattığı Tuhfetü’l-Harameyn’i kaleme almıştır. Ancak bir süre sonra kendi isteğiyle Paşa’nın kethüdalık görevinden ayrılmıştır. Nabî’nin bu ayrılışı kendi isteğiyle olmasına rağmen bir takım sıkıntılar yaşamasına neden olduğu bilinmektedir. Görevinden ayrıldıktan sonra etrafındaki insanların tavır değiştirmelerinden etkilenen sanatçıya bu durum ünlü Azliyye kasidesini yazdırmıştır. Nabî’nin Musahip Mustafa Paşa’yla olan dostluğu Paşa’nın Mora seraskerliğine atanıp oraya gidişi sırasında da sürmüş ve Nabî onunla birlikte Mora’ya gitmiştir. Bu birliktelik Paşa’nın ani ölümüyle bitmiş ve bu duruma çok üzülen Nabî de İstanbul’dan ayrılarak Halep’e gitmiş ve oraya yerleşmiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 39

Nabi’nin 1701 tarihinde, oğlu Ebulhayr Mehmet'e öğüt vermek amacıyla yazdığı eseri aşağıdakilerden hangisidir?

Surname

Terceme-i Hadis-i Erbain

Hayrabad

Hayriyye

Farsça Divançe

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 40

Nabi'nin Halep'te 1705 yılında yazdığı ikinci mesnevisi aşağıdakilerden hangisidir?

Surname

Farsça Divançe

Hayriyye

Fetihname-i Kamaniçe

Hayrabad

Açıklama:

Hayrabad: Nabî’nin Halep’te 1705 yılında yazdığı ikinci mesnevisidir.

Doğru Cevap: E

Soru 41

Aşağıdakilerden hangisi varlıkların, durumların ve olayların oluşunda Allah'ın insanlar tarafından bilinmeyen gizli amacı, atasözü, özdeyiş anlamındadır?

Hikmet

Nasihat

Marifet

Tevhit

Münacat

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 42

Hikemi şiir kavramını aşağıdakilerden hangisi ilk önce ortaya atmıştır?

Feridüttin Attar.

Nabi.

Buhari.

Tebrizi.

Sami.

Açıklama:

Ferüdittin Attar. Cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 43

Aşağıdaki şairlerden hangisi şiir tarzıyla Tanzimat devrinin öncülerinden Namık Kemal ve Ziya Paşa'yı etkilemiştir?

Nailî

Nabî

Azmizade Haletî

Sabit

Neşatî

Açıklama:

Nabî

Doğru Cevap: B

Soru 44

Hayriyye adlı ünlü mesnevi hangisine aittir?

Tebrizi.

Buhari.

Sami.

Nabi.

Fuzuli.

Açıklama:

Nabi. Cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 45

Görevden çıkarılma vesilesiyle yazılan kasidelere ne denir?

Hikmet.

Hikemi Tarz.

Hayriyye.

Hayrabad.

Azliyye.

Açıklama:

Azliyye. Cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 46

Hayrabad aşağıdakilerden hangisine aittir?

Nabi.

Sami.

Fuzuli.

Buhari.

Tebrizi.

Açıklama:

Nabi. Cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 47

Hangisi 4. Mehmedin şehzadelerinin sünnet töreni için yazılmıştır?

Hayrabad.

Surname.

Hayriyye.

Münşeat.

Fetihname-i Kamaniçe.

Açıklama:

Surname. Cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 48

Nabi'nin yazmış olduğu özel ve resmi mektupları içinde barındıran eser hangisidir?

Surname.

Hayriyye.

Münşeat.

HAYRABAD.

Tuhfetül- Harameyn.

Açıklama:

Münşeat. Cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 49

Aşağıdakilerden hangisi Nabinin katıldığı Lehistan seferiyle ilgilidir?

Fetihname-i Kamaniçe.

Hayriyye.

Hayrabad.

Surname.

Münşeat.

Açıklama:

Fetihname-i Kamaniçe. Cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 50

Aşağıdakilerden hangisi Halep'te 1701 tarihinde yazılmıştır?

Hayriyye.

Hayrabad.

Surname.

Münşeat.

Hikemi Tarz.

Açıklama:

Hayriyye. Cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 51

Aşağıdakilerden hangisi Hikemî üslubun temsilcisi ve bu tarzın en büyük şairidir?

Nailî

Şeyhülislam Bahayî

Hasibe Mazıoğlu

Nabî

Koca Ragıp Paşa

Açıklama:

Hikemî tarzın en büyük şairi hiç şüphesiz Nabî’dir

Doğru Cevap: D

Soru 52

Hikemi şiir tarzının özellikleri ile ilgili verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

Hikemî şiir, insanı, olayları, dünyayı değerlendiren çeşitli konuları işler

Hikemî şiirde anlatım özlü ve kısadır

Telmih, tevriye, kinaye gibi özlü anlatımda önemli olan söz sanatları kullanılır

Hikemî şiir için atasözü, deyim ve halk söyleyişi kullanımı önemlidir

Hikemî şiir temsilcilerinin çoğunun genel olarak şiir dilleri kolay anlaşılırdır

Açıklama:

Hikemî şiir; insanı, olayları, dünyayı değerlendiren çeşitli konuları işler. Özelliğini daha çok, yol gösterici ve düzeltici konulara yer vermesinden alır. Bu özelliği nedeniyle de hikemî şiirde anlatımın özlü olması, dolayısıyla kısa olması beklenir. Telmih, tevriye, kinaye gibi özlü anlatımda önemli olan söz sanatlarıyla birlikte irsal-i mesel kullanımı hikemî şiirde revaçtadır. Bu bağlamda hikemî şiir için atasözü, deyim ve halk söyleyişi kullanımı önemlidir. Hikemî şiirde atasözü, deyim vb. kullanımı önemli olmakla birlikte bu özelliğe ters düşen bir özellik, hikemî şiir temsilcilerinin çoğunun genel olarak şiir dillerinin kolay anlaşılır olmamasıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 53

Mustafa Paşa’ya olan Kethüdalık görevinden ayrıldıktan sonra etrafındaki insanların tavır değiştirmelerinden etkilenen Nabî, bu durumu aşağıdaki eserlerinden hangisinde ele almıştır?

Tuhfetü’l-Harameyn

Fetihname-i Kamaniçe

Azliyye

Surname

Hayriyye

Açıklama:

Mustafa Paşa’nın yardımıyla hacca giden Nabî, hac dönüşünde Mustafa Paşa’ya kethüda olmuş ve hac yolculuğu izlenimlerini anlattığı Tuhfetü’l-Harameyn’i kaleme almıştır. Ancak bir süre sonra kendi isteğiyle Paşa’nın kethüdalık görevinden ayrılmıştır. Nabî’nin bu ayrılışı kendi isteğiyle olmasına rağmen bir takım sıkıntılar yaşamasına neden olduğu bilinmektedir. Görevinden ayrıldıktan sonra etrafındaki insanların tavır değiştirmelerinden etkilenen sanatçıya bu durum ünlü Azliyye kasidesini yazdırmıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 54

"Tahammül eylemeden gayrı vaz‘-ı nâdânaKitâb-ı fenn-i hıredde ilâcumuz yokdur" Yukarıda verilen beyitin çevirisi aşağıdaki seçeneklerden hangisinde yer almaktadır?

Terbiyesi, görgüsü kıt olan kaba insanın davranışlarına tahammül etmekten başka elimizden bir şey gelmez.

Yıkılma, sona erme ihtimali olan yer, makam bize istekli olsa bile bizim ona karşı isteğimiz yok. Öyle bir yere ulaşmak, öyle bir makamı elde etmek bize mutluluk vermez.

Biz eskiyiz, eskimişiz (malız, eşyayız), artık bize rağbet eden yok; ama bizim de rağbet edilmeye o kadar ihtiyacımız yok.

Suyun karıştığı gibi biz iyiyle de kötüyle de karışırız; birlikte oluruz. Bu dünyada belirli, değişmez bir mizacımız yok. Yerine göre hem iyiyle hem de kötüyle oluruz.

Ey Nabî! Bu çatısı çökmeye yüz tutmuş köşk gibi olan dünya içinde biz; sözünü bilmeyen, kırıcı olan insanlarla uyuşamayız.

Açıklama:

"Tahammül eylemeden gayrı vaz‘-ı nâdâna
Kitâb-ı fenn-i hıredde ilâcumuz yokdur" beyitinin çevirisi "Terbiyesi, görgüsü kıt olan kaba insanın davranışlarına tahammül etmekten başka
elimizden bir şey gelmez. Aklımız onun davranışlarına uygun başka çare bulamaz." şeklindedir. Şair her ne kadar kendisinin uyumlu bir insan olduğunu söylese de etrafında olup bitenden hoşnut görünmemektedir. Katlanmaktan başka çaresi yoktur. Çünkü anlayışsız insanlar karşısında akıl sahibi kişilerin nasıl davranması gerektiğine dair bilinen başka bir seçenek yoktur.

Doğru Cevap: A

Soru 55

Nabî’nin edebî kişiliğinin şekillenmesinde aşağıdaki şehirlerden hangisinin etkisi en çok olmuştur?

İstanbul

Halep

Bosna

Urfa

Edirne

Açıklama:

Nabî’nin yaşadığı yerler arasında en uzun süre kaldığı şehir Halep’tir. Halep’te sakin ve huzurlu bir hayat geçirdiği bilinen Nabî, orada bulunduğu yıllarda başta İstanbul ve Urfa’dakiler olmak üzere değişik yerlerdeki dostlarıyla ilişkisini sürdürmüştür. Nabî’nin hayatında Halep, önemli dönüm noktasıdır. Çünkü orada geçirdiği yirmi beş, otuz yıllık süre içinde düşünceye dayalı dünya görüşünü yansıtan edebî kişiliğini kazanmış; orada doğan oğlu Hayrullah için ünlü eseri Hayriyye adlı mesnevisini ve Hayrabad’ı Halep’te yazmış ve divanını düzenlemiştir.

Doğru Cevap: B

Soru 56

"Rûzgâr âyine-i kalbe virüp yine keder
Dili pür-hûn ider evza‘-ı ciger-sûz-ı avâm"
Yukarıda verilen beyitin çevirisi aşağıdaki seçeneklerden hangisinde yer almaktadır?

Feleğin getirdiği mutluluk, akan kum yığınına benzer. O, her zaman başka bir yerde çadırını kurar.

Zaman, kalbin aynasına keder düşürür. İnsanların iç yakan, üzücü davranışları gönlü kanatır.

Makamdan ayrılmak insanın kendi isteğiyle de olsa gönle keder verir

Hani nerede saygısından senin önünde ayakta duranlar? Şimdi (senin bulunduğun) mecliste ayağa kalkmazlar.

(Daha önce) kulunum diyerek sana saygı gösterenler; şimdi yolda karşılaştığın zaman selamına karşılık vermezler.

Açıklama:

"Rûzgâr âyine-i kalbe virüp yine keder
Dili pür-hûn ider evza‘-ı ciger-sûz-ı avâm" beyitinin çevirisi "Zaman, kalbin aynasına keder düşürür. İnsanların iç yakan, üzücü davranışları gönlü kanatır" şeklindedir.

Doğru Cevap: B

Soru 57

Nabî’nin, oğlu Ebulhayr Mehmet‘e, hayatta izlemesi gereken yolu göstermek ve ona öğüt vermek amacıyla nasihatname türünde yazmış olduğu didaktik mesnevisi aşağıdakilerden hangisidir?

Farsça Divançe

Surname

Terceme-i Hadis-i Erbain

Hayrabad

Hayriyye

Açıklama:

Hayriyye: Nabî’nin ününü yaptığı en önemli eserlerindendir. Halep’te 1701 tarihinde yazılmıştır. Nasihatname türünde yazılmış olan bu didaktik mesneviyi Nabî, oğlu Ebulhayr Mehmet için, onun hayatta izlemesi gereken yolu göstermek, ona öğüt vermek amacıyla yazmıştır. Mesnevinin “Sebeb-i Nazm-ı Nasihatname” bölümünde Nabî, eserinin adını Hayriname koyduğunu söyler. Ancak eser daha çok Hayriyye adıyla tanınmıştır. Nabî’nin olgunluk döneminde yazdığı bu eseri, onun hayata ve dünyaya bakışını, deneyimlerini dile getirmesi açısından olduğu kadar, dönemin tarihi ve sosyal yapısını daha çok hiciv yoluyla tanıtan bilgiler vermesi bakımından da önemlidir. Nabî’nin ileri yaşlarında yazdığı, dolayısıyla hayat tecrübesini yansıttığı Hayriyye, Ebulhayr’ın toplum içinde iyi bir birey ve mutlu bir insan olması için nasıl davranması gerektiğini anlatır. Ancak eserin sadece Ebulhayr için değil; onun şahsında dönemin gençlerine de yol göstermek amacıyla yazıldığı anlaşılmaktadır. Hayriyye, klasik dönemdeki nasihatname türünün, edebiyatımızda bilinen en başarılı örneği olarak tanınmıştır

Doğru Cevap: E

Soru 58

"Düzyazıyla anlatılanlar çabuk unutulur; ama şiir ağızdan ağıza dolaştığı için kolay unutulmaz, uzun süre yaşar." anlamını veren beyit aşağıdakilerden hangisidir?

Harâba tutmış idi yüz mezâri’-i ikbâl
Riyâz-ı memleketi kaplamışdı mâr ile mûr

Suhan ol denlü hoş-âyende gerekdür ki anı
İdine nev‘-i beşer belki melâik ezber

Tiz ferâmûş olınur nesr sühan
Nazm ammâ ki ider devr-i dehen

Şimden girü düşmez sana vasf-ı mey ü mahbûb
Nâbî dehen-i hâmeni kıl hikmete mu‘tâd

Baksan ekser sühan-ı şâ‘ir-i hâm
Zülf ü sünbül gül ü bülbül mey ü câm

Açıklama:

"Tiz ferâmûş olınur nesr sühan
Nazm ammâ ki ider devr-i dehen" beyiti "Düzyazıyla anlatılanlar çabuk unutulur; ama şiir ağızdan ağıza dolaştığı için kolay unutulmaz, uzun süre yaşar." anlamına gelmektedir.

Doğru Cevap: C

Soru 59

Hikemî şiir kavramını İran’da ilk kim ortaya atmıştır?

Feridüttin Attar

Şevket-i Buharî

Saib-i Tebrizî

Nabî

Fuzulî

Açıklama:

Hikemî şiir kavramını önce İran’da Feridüttin Attar ortaya atmış ve dinî şiirlerini hikemî şiir olarak adlandırmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 60

Nabî’nin hac ziyareti sırasındaki yolculuk izlenimlerini konu edinen edebiyatımızın seyahatname türü örneklerinden olan eseri aşağıdakilerden hangisidir?

Tuhfetü’l-Harameyn

Fetihname-i Kamaniçe

Surname

Farsça Divançe

Terceme-i Hadis-i Erbain

Açıklama:

Tuhfetü’l-Harameyn: Nabî’nin hac ziyareti sırasındaki yolculuk izlenimlerini konu edinir. Edebiyatımızın seyahatname türü örneklerindendir. Eser Nabî’nin hac ziyaretinden beş yıl sonra 1683 tarihinde yazılmıştır. Nabî bu eserinde, İstanbul’dan Hicaz’a gidinceye kadar gezip gördüğü bütün şehirleri anlatır. Sanatçı, anlatıma çeşni katmak amacıyla eseri yer yer Türkçe, Farsça ve Arapça manzum parçalarla süslemiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 61

Nabî ile aynı dönemde yaşamış olup onunla dostluğu bilinen ve dönemin Nabî takipçilerinden olan şair aşağıdakilerden hangisidir?

Sünbülzade Vehbî

Koca Ragıp Paşa

Sürurî

Keçecizade İzzet Molla

Ramî Mehmet Paşa

Açıklama:

Nabî’yle birlikte divan şiirinde, hikemî tarzda Nabî takipçisi olarak kendilerinden söz edilebilecek çeşitli şairler vardır. Nabî ile aynı dönemde yaşamış olup onunla dostluğu bilinen Ramî Mehmet Paşa, dönemin Nabî takipçilerinden biridir.

Doğru Cevap: E

Soru 62

Gayrıya ilm ü ma‘rifetinden senin ne sûd
Âlemde hüsn-i hulk kadar ma‘rifet mi olur
Yukarıdaki beyitte anlatılan durum aşağıdakilerden hangisidir?

Ölçülülük

Huy güzelliği

Sağduyu

Kararlılık

Pişmanlık

Açıklama:

Ahlakın Nabî’nin hikmet anlayışında yeri önemlidir. Ahlak, insanın davranışlarında kendini gösterir. Davranışların kaynağı ise karakterdir. Davranışlar iyi ve doğru davranışlar olduğu takdirde onların kaynağı olan karakter de güzeldir. Durum böyle olunca insanın ahlaklı oluşu karakterinin güzelliğiyle ortaya çıkar. Nabî karaktere verdiği önemi, insanın hayatta sahip olabileceği faziletlerin en üstününün huy güzelliği olduğunu söylediği aşağıdaki beyitte şöyle dile getirir:
Gayrıya ilm ü ma‘rifetinden senin ne sûd
Âlemde hüsn-i hulk kadar ma‘rifet mi olur
Senin bilginden ve hünerinden başkalarına ne fayda gelir? Dünyada insanın huy güzelliğine sahip olmasından daha üstün hüner olur mu hiç?

Doğru Cevap: B

Soru 63

XVII. yüzyılın ikinci yarısı ile on sekizinci yüzyılın ilk çeyreğinde yaşamış olan ve divan şiirinin rubai ustası olarak bilinen şair aşağıdakilerden hangisidir?

Koca Ragıp Paşa

Saib-i Tebrizî

Ramî Mehmet Paşa

Azmizade Haletî

Keçecizade İzzet Molla

Açıklama:

XVII. yüzyılın ikinci yarısı ile on sekizinci yüzyılın ilk çeyreğinde yaşamış olan ve divan şiirinin rubai ustası olarak bilinen Azmizade Haletî de rubaileriyle şiirde düşünce yolunu izlemiştir. Onun rubai türünü bu dönemde geliştirmesinde, dönemin düşünce ağırlıklı şiir anlayışının etkisi vardır.

Doğru Cevap: D

Soru 64

Nabî’nin bu beyitte vurgulamak istediği, hangi seçenekte doğru ifade edilmiştir?
Bizüm bu kasr-ı sebük-sakf içinde ey Nâbî
Girân-sühanlar ile imtizâcumuz yokdur

Mevki ve makamların insanlara mutluluk vermeyeceği gerçeği

Anlayışsız insanlar karşısında akıl sahibi kişilerin nasıl davranması gerektiği

Sözünü bilmeyen, kırıcı insanlarla uyum içinde yaşama zorluğu

Yerine göre hem iyiyle hem de kötüyle olunabileceği

Yetenekli insanların değerinin bilinmediği

Açıklama:

Bizüm bu kasr-ı sebük-sakf içinde ey Nâbî
Girân-sühanlar ile imtizâcumuz yokdur
Ey Nabî! Bu çatısı çökmeye yüz tutmuş köşk gibi olan dünya içinde biz; sözünü bilmeyen, kırıcı olan insanlarla uyuşamayız.
Nabî bu dünyayı çatısı çökmeye yüz tutmuş köşke benzetmiştir. Böyle bir dünyada her şeye katlanmak mümkünse de sözünü bilmeyen, kırıcı insanlarla uyum içinde yaşamak zordur.

Doğru Cevap: C

Soru 65

Nabî’nin doğum yeri ve asıl adı aşağıdaki seçeneklerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?

Urfa-Yusuf

Maraş-Ali

Kayseri-Ahmet

Konya-Hüseyin

Yozgat-Osman

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 66

Aşağıdakilerden hangisi Nabî’nin hikemi tarza yönelmesinde etkili olan Fars şairidir?

Nef’î

Fuzulî

Şeyhî

Saib-i Tebrizî

Yahyâ Efendi

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 67

Nabî'nin hac dönüşünde bu yolculuktaki izlenimlerini anlattığı eser aşağıdakilerden hangisidir?

Hayrabad

Surname

Fetihname-i Kamaniçe

Azliyye

Tuhfetü’l-Harameyn

Açıklama:

Mustafa Paşa’nın yardımıyla hacca giden Nabî, hac dönüşünde Mustafa Paşa’ya kethüda olmuş ve hac yolculuğu izlenimlerini anlattığı Tuhfetü’l-Harameyn’i kaleme almıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 68

Nabî’nin, Kamaniçe Kalesi’nin fethinden sonra İstanbul’a dönüp kalenin fethini anlattığı eseri aşağıdakilerden hangisidir?

Tuhfetü’l-Harameyn

Fetihname-i Kamaniçe

Hayrabad

Hayriyye

Azliyye

Açıklama:

Nabî’nin, Kamaniçe Kalesi’nin fethinden sonra İstanbul’a döndüğü ve İstanbul’da kalenin fethini anlattığı Fetihname-i Kamaniçe adlı eserini yazdığı bilinmektedir.

Doğru Cevap: B

Soru 69

Nabî’nin, oğlu Ebulhayr Mehmet için, onun hayatta izlemesi gereken yolu göstermek ve ona öğüt vermek amacıyla nasihatname türünde yazdığı en önemli eserlerinden biri olan didaktik mesnevinin adı nedir?

Hayriyye

Hayrabad

Surname

Fetihname-i Kamaniçe

Zeyl-i Siyer-i Veysî

Açıklama:

Hayriyye, Nabî’nin ününü yaptığı en önemli eserlerindendir. Halep’te 1701 tarihinde yazılmıştır. Nasihatname türünde yazılmış olan bu didaktik mesneviyi Nabî, oğlu Ebulhayr Mehmet için, onun hayatta izlemesi gereken yolu göstermek, ona öğüt vermek amacıyla yazmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 70

Rubai nazım şekliyle söylediği şiirlerle hikemi üslubun yaygınlaşmasına katkı sağlayan ve divan şiirinin rubai ustası olarak bilinen şair aşağıdakilerden hangisidir?

Feridüttin Attar

Azmizade Haleti

Rami Mehmet Paşa

Seyyid Vehbi

Sünbülzade Vehbi

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 71

Aşağıdakilerden hangisi hikemi tarzın dini-tasavvufi yönüyle ilgilidir?

Toplumun ahlak anlayışı

Varlığın anlamı

Eşyanın yaradılış amacı

Bilginin değeri

Aklın dayandığı ilkeler

Açıklama:

Bir toplumun hayata bakışını ve yaşama biçimini belirleyen davranışlarla ilgili olan ahlak anlayışı, hikmetin öncelikle ilgilendiği ana konulardandır. Aynı zamanda felsefenin araştırma alanına giren evrenin yaradılışı, varlık, varlığın öncesi ve sonrası gibi metafiziği ilgilendiren konular da hikmetle ilgilidir. Ayrıca aklın ve düşüncenin dayandığı ilkeler, bilginin kaynağını, sınırını ve değerini araştırmak da yine hikmetin konularındandır. Böylece hikmet, felsefeyle bağlantılı olarak, felsefenin üç ana inceleme konusunu yani ahlak, metafizik ve bilgi teorisini içine almaktadır. Ancak hikmeti ağırlıklı olarak felsefe ile bağlantılı görmek de doğru değildir. Çünkü hikmet, Müslüman toplumlarda, dünya görüşünün temel dayanağı olan din ile de yakından ilgilidir. Varlığın ve olup bitenlerin arkasındaki nedeni veya nedenleri araştırmak, varlık ve eşyanın yaradılış amacını vermeye çalışmak hikemi tarzın dini-tasavvufi yönüyle ilgilidir. Doğru cevap C’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 72

Nabi aşağıdaki Osmanlı padişahlarından hangisinin döneminde yaşamamıştır?

IV. Mehmet

II. Süleyman

IV. Murad

II. Ahmet

II. Mustafa

Açıklama:

Nabi, Osmanlı’nın sıkıntılı günlerini yaşadığı XVII. yüzyılda dünyaya gelmiş ve I. İbrahim (1640-1648) ile III. Ahmet dönemi (1703-1730) arasında saltanat sürmüş olan altı padişah dönemini görmüştür. Mustafa Paşa’yla birlikte IV. Mehmet’in Lehistan (Polonya) Seferi’ne katılmış ve orada Kamaniçe Kalesi’nin fethinde bulunmuştur. Ayrıca II. Süleyman’ın ve II. Ahmet’in tahta çıkışlarına sessiz kalıp onlar için kaside yazmazken, II. Mustafa’nın tahta çıkışını bir cülusiyye kasidesiyle kutlamıştır. Doğru cevap C’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 73

Nabi'nin bazı kaynaklarda ayrı bir eser olarak kabul edilmeyen eseri aşağıdakilerden hangisidir?

Türkçe Divan

Münşeat

Farsça Divançe

Tuhfetü’l-Harameyn

Terceme-i Hadis-i Erbain

Açıklama:

Bazı kaynaklarda ayrı eser sayılmayan, Türkçe Divan’ın sonunda bulunduğu için Farsça Divançe’dir. Bu eser, “Divançe-i Gazeliyyat-ı Farisi” başlığı altında Türkçe Divan içinde muamma ve lugazlardan sonra yer alır. Yirmi altı sayfalık divançede Farsça gazelleri, başta Mevlana, Yavuz Sultan Selim, Hafız ve Cami olmak üzere bazı şairlerin gazellerine yazılmış tahmisler izler. Divançede yirmi dolayında tahmis bulunmaktadır. Doğru cevap C’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 74

Nabi’nin aşağıdaki eserlerinden hangisi nasihatname türünde yazılmıştır?

Hayriyye

Zeyl-i Siyer-i Veysi

Surname

Farsça Divançe

Hayrabad

Açıklama:

Nabi’nin Halep’te 1701 tarihinde nasihatname türünde yazmış olduğu eseri “Hayriyye”dir. Bu didaktik mesneviyi Nabi, oğlu Ebulhayr Mehmet için, onun hayatta izlemesi gereken yolu göstermek, ona öğüt vermek amacıyla yazmıştır. Nabi’nin ileri yaşlarında yazdığı, dolayısıyla hayat tecrübesini yansıttığı Hayriyye, Ebulhayr’ın toplum içinde iyi bir birey ve mutlu bir insan olması için nasıl davranması gerektiğini anlatır. Ancak eserin sadece Ebulhayr için değil, onun şahsında dönemin gençlerine de yol göstermek amacıyla yazıldığı anlaşılmaktadır. Doğru cevap A’dır.

Doğru Cevap: A

Soru 75

Aşağıdakilerden hangisi Nabi’nin mensur eserlerinden biridir?

Hayriyye

Terceme-i Hadis-i Erbain

Surname

Fetihname-i Kamaniçe

Hayrabad

Açıklama:

Ününü daha çok manzum eserleri yani şairliğiyle yapmış olan Nabi’nin, altısı manzum, dördü mensur olmak üzere on eseri vardır. Manzum eserleri; “Türkçe Divan”, “Farsça Divançe”, “Hayriyye”, “Hayrabad”, “Terceme-i Hadis-i Erbain” ve “Surname”dir. Mensur eserleri ise “Fetihname-i Kamaniçe”, “Tuhfetü’l-Harameyn”, “Zeyl-i Siyer-i Veysi” ve “Münşeat” olarak sıralanabilir. Doğru cevap D’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 76

Nabi’nin aşağıdaki eserlerinden hangisi edebiyatımızın seyahatname örneklerinden biridir?

Zeyl-i Siyer-i Veysi

Münşeat

Fetihname-i Kamaniçe

Tuhfetü’l-Harameyn

Terceme-i Hadis-i Erbain

Açıklama:

Nabi’nin hac ziyareti sırasındaki yolculuk izlenimlerini konu edindiği Tuhfetü’l-Harameyn, edebiyatımızın seyahatname türü örneklerindendir. Eser, Nabi’nin hac ziyaretinden beş yıl sonra 1683 tarihinde yazılmıştır. Nabi bu eserinde, İstanbul’dan Hicaz’a gidinceye kadar gezip gördüğü bütün şehirleri anlatır. Sanatçı, anlatıma çeşni katmak amacıyla eseri yer yer Türkçe, Farsça ve Arapça manzum parçalarla süslemiştir. Doğru cevap D’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 77

Nabi’nin etkisinde kaldığı İranlı şair aşağıdakilerden hangisidir?

Saib-i Tebrizi

Feridüttin Attar

Şevket-i Buhari

Azmizade Haleti

Koca Ragıp Paşa

Açıklama:

Hikemi şiir kavramını İran’da Feridüttin Attar ortaya atmış ve dini şiirlerini hikemi şiir olarak adlandırmıştır. XVII. yüzyılda, hikemi şiirin İran’daki temsilcileri ise Şevket-i Buhari ve Saib-i Tebrizi’dir. Nabi, özellikle Saib-i Tebrizi’den etkilenerek hikemi tarza yönelmiştir. Bununla birlikte, hikemi şiirin Osmanlı sahasındaki kullanım alanı İran şiirindekine göre daha genişleyerek sosyal konuları da içine almıştır. Doğru cevap A’dır.

Doğru Cevap: A

Soru 78

Gayrıya ilm ü ma‘rifetinden senin ne sûd
Âlemde hüsn-i hulk kadar ma‘rifet mi olur
Yukarıdaki beyitte Nabi aşağıdakilerden hangisinin üstünlüğünden söz etmektedir?

Atasözleri

Huy güzelliği

Divan kâtipliği

Orta tabaka insanı

Düz yazı

Açıklama:

Yukarıdaki beyit “Senin bilginden ve hünerinden başkalarına ne fayda gelir? Dünyada insanın huy güzelliğine sahip olmasından daha üstün hüner olur mu hiç?” anlamına gelmektedir. Bu beyitte Nabi karaktere verdiği önemi, insanın hayatta sahip olabileceği faziletlerin en üstününün huy güzelliği olduğunu ifade etmiştir. Doğru cevap B’dir.

Doğru Cevap: B

Soru 79

Nabi aşağıdaki beyitlerden hangisinde dünyayı "çatısı çökmeye yüz tutmuş bir köşk"e benzetmektedir?

Egerçi köhne metâ’uz revâcumuz yokdur
Revâca da o kadar ihtiyâcumuz yokdur

Misâl-i âb iderüz nik ü bedle âmiziş
Bu kârgehde mu‘ayyen mizâcumuz yokdur

Tahammül eylemeden gayrı vaz‘-ı nâdâna
Kitâb-ı fenn-i hıredde ilâcumuz yokdur

O câh kim ola hem-dûş-ı ihtimâl-i zevâl
Teveccüh itse bile ibtihâcumuz yokdur

Bizüm bu kasr-ı sebük-sakf içinde ey Nâbi
Girân-sühanlar ile imtizâcumuz yokdur

Açıklama:

A şıkkında kendisinin de içinde bulunduğu topluluğun rağbet görmemesinden, B şıkkında mizacın değişkenliğinden, C şıkkında kaba insanların davranışlarından, D şıkkında ise mevki ve makamların geçiciliğinden söz etmektedir. E şıkkındaki beyit ise “Ey Nabi! Bu çatısı çökmeye yüz tutmuş köşk gibi olan dünya içinde biz; sözünü bilmeyen, kırıcı olan insanlarla uyuşamayız” anlamına gelmektedir. Yani, bu beyite göre, çatısı çökmeye yüz tutmuş köşke benzetilen dünyada her şeye katlanmak mümkünse de sözünü bilmeyen, kırıcı insanlarla uyum içinde yaşamak zordur. Doğru cevap E’dir.

Doğru Cevap: E

Soru 80

Aşağıdaki şairlerden hangisi ilk kez kendi şiirlerini Hikemî olarak adlandırmıştır?

Şevket-i Buharî

Feridüttin Attar

Saib-i Tebrizî

Ramî Mehmet Paşa

Nabî

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 81

Nabî'nin hikemî tarza yönelmesinde aşağıdaki İranlı şairlerden hangisi etkili olmuştur?

Saib-i Tebrizî

Feridüttin Attar

Fuzulî

Şevket-i Buharî

Bağdatlı Ruhî

Açıklama:

Hikemî şiir kavramını önce İran’da Feridüttin Attar ortaya atmış ve dinî şiirlerini hikemî şiir olarak adlandırmıştır. XVII. yüzyılda, hikemî şiirin İran’daki temsilcileri Şevket-i Buharî ve Saib-i Tebrizî’dir. Nabî de özellikle Saib’den etkilenerek hikemî tarza yönelmiştir. Hikemî şiirin Osmanlı sahasındaki kullanım alanı İran şiirindekine göre daha genişleyerek sosyal konuları da içine almıştır. Önce değişik divan şairlerinde örneğin Fuzulî ve Bağdatlı
Ruhî’de yer yer gördüğümüz bu tarz, Nabî ile güçlenerek esas yapısını kazanmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 82

Aşağıdakilerden hangisi Nabî'nin takipçilerinden olan 18. yüzyıl şairlerinden birisidir?

Saib-i Tebrizî

Fuzulî

Koca Ragıp Paşa

Ramî Mehmet Paşa

Ziya Paşa

Açıklama:

Nabî yolunda yürüyenler arasında çoğu on sekizinci yüzyılda yaşamış şu şairler bulunmaktadır: Seyyid Vehbî, Raşid, Samî, Asım, Münif, Koca Ragıp Paşa, Haşmet, Fıtnat Hanım, Sünbülzade Vehbî, Sürurî, Keçecizade İzzet Molla.

Doğru Cevap: C

Soru 83

Aşağıdakilerden hangisi Nabî'nin takipçilerinden olan 18. yüzyıl şairlerinden birisi değildir?

Seyyid Vehbî

Koca Ragıp Paşa

Sünbülzade Vehbî

Keçecizade İzzet Molla

Saib-i Tebrizî

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 84

Aşağıdakilerden hangisi rubai ustası olarak bilinen ve şiirlerinde düşünce yolunu izleyen Divan Edebiyatı şairidir?

Azmizade Haletî

Ziya Paşa

Nabî

Koca Ragıp Paşa

Münif

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 85

Nabî'nin İstanbul'a gelişinden sonra hizmetinde çalıştığı ve ona banilik eden Osmanlı devlet adamı aşağıdakilerden hangisidir?

Mahmud Nedim Paşa

Rüstem Paşa

Musahip Mustafa Paşa

Koca Mustafa Reşid Paşa

Kara Ahmed Paşa

Açıklama:

İstanbul’a gelişinden bir süre sonra, bilgisi ve şiir yeteneği sayesinde çevresindekilerin ilgisini çekmiş ve orada çeşitli devlet görevlerinde ulunmuştur. Bu görevler arasında Musahip Mustafa Paşa’nın divan kâtipliği görevi, bu görev aracılığıyla Paşa’nın yakın himayesini görmesi bakımından önemlidir.

Doğru Cevap: C

Soru 86

Aşağıdakilerden hangisi Nabî’nin Musahip Mustafa Paşa'nın kethüdalık görevinden ayrılması sonrasında yazdığı eseridir?

Hayrabad

Hayriyye

Tuhfetü’l-Harameyn

Fetihname-i Kamaniçe

Azliyye

Açıklama:

Kendi isteğiyle Paşa’nın kethüdalık görevinden ayrılmıştır. Nabî’nin bu ayrılışı kendi isteğiyle olmasına rağmen bir takım sıkıntılar yaşamasına neden olduğu bilinmektedir. Görevinden ayrıldıktan sonra etrafındaki insanların tavır değiştirmelerinden etkilenen sanatçıya bu durum ünlü Azliyye kasidesini yazdırmıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 87

Nabî'nin oğlu için yazdığı ve nasihatname türünde yazılmış bir didaktik mesnevi olan eseri aşağıdakilerden hangisidir?

Hayriyye

Farsça Divançe

Surname

Hayrabad

Terceme-i Hadis-i Erbain

Açıklama:

Nabî’nin ününü yaptığı en önemli eserlerindendir. Halep’te 1701 tarihinde
yazılmıştır. Nasihatname türünde yazılmış olan bu didaktik mesneviyi Nabî, oğlu Ebulhayr Mehmet için, onun hayatta izlemesi gereken yolu göstermek, ona öğüt vermek amacıyla yazmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 88

Nabî’nin Feridüttin Attar’ın İlahîname’sinden etkilenilerek yazdığı ve Âşıkane konulu mesnevisi aşağıdakilerden hangisidir?

Hayrabad

Surname

Terceme-i Hadis-i Erbain

Hayriyye

Münşeat

Açıklama:

Nabî’nin Halep’te 1705 yılında yazdığı ikinci mesnevisidir. Âşıkane konulu eser, İranlı şair Feridüttin Attar’ın İlahîname’sinden etkilenilerek yazılmıştır. Nabî, İlahîname içindeki bir hikâyenin konusunu genişletip ilaveler yaparak ona meraklı bir macera romanı görünümü kazandırmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 89

Nabî’nin yazdığı mektuplardan oluşan mensur eser aşağıdakilerden hangisidir?

Hayrabad

Surname

Terceme-i Hadis-i Erbain

Münşeat

Zeyl-i Siyer-i Veysî

Açıklama:

Münşeat, Nabî’nin yazmış olduğu özel ve resmî mektupları içinde bulunduran mensur eseridir. Dili, başka münşeatlarda olduğu gibi oldukça sanatlıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 90

Hikemî şiir kavramını önce kim ortaya atmıştır?

Feridüttin Attar

Nabî

Saib-i Tebriz

Sabit

Şevket-i Buharî

Açıklama:

Feridüttin Attar

Doğru Cevap: A

Soru 91

I. Fitnat Hanım
II. Fatma Seher Hanım
III. Nene Hatun
Yukarıdakilerden hangisi Nabî yolunda yürüyenler arasında çoğu on sekizinci yüzyılda yaşamış şairler arasında yer alır?

Yalnız I

Yalnız II

Yalnız III

I ve II

I, II ve III

Açıklama:

Yalnız I

Doğru Cevap: A

Soru 92

Nabî’den sonra onun yolunda yürüyenler arasında en güçlü şair kimdir?

Seyyid Vehbî

Asım

Koca Ragıp Paşa

Münif

Keçecizade İzzet Molla

Açıklama:

Koca Ragıp Paşa

Doğru Cevap: C

Soru 93

Nabi'nin ünlü mesnevisinin adı nedir?

Şeriye

Örfiye

Nuriyye

Hayriyye

Şerife

Açıklama:

Hayriyye

Doğru Cevap: D

Soru 94

Nabi'nin hayatında dönüm noktası olan şehir aşağıdakilerden hangisidir?

İstanbul

Kanije

Bursa

Samsun

Halep

Açıklama:

Halep

Doğru Cevap: E

Soru 95

Nabi'nin kaç tane eseri vardır?

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 96

IV. Mehmet’in şehzadelerinin 1675 yılında Edirne’de yapılan sünnet düğününü anlatmak için yazılmış mesnevinin adı aşağıdakilerden hangisidir?

Surname

Hayrabad

Terceme-i Hadis-i Erbain

Tuhfetü’l-Harameyn

Zeyl-i Siyer-i Veysî

Açıklama:

Surname

Doğru Cevap: A

Soru 97

"Nabî, düşünen ve gördüklerine, çevresinde olup bitenlere ibret gözüyle bakabilen, zamanında yaşananları eleştiren ve bunları söze döküp etrafındakilere öğüt veren bir mizaca sahiptir. Onun şiirle düşünceyi birleştiren ilgi çekici bir kişiliği vardır. Şiirleri, dünyanın ve olayların içinde insanın değerlendirildiği çeşitli konulara yer verir. Nabî âlim bir sanatçıdır. Döneminde geçerli olan bilgileri, Arapça ve Farsçayla birlikte bu dillerin edebiyatlarını iyi bilir. O, değişik konulardaki derin bilgisini manzum ve mensur eserlerinde ortaya koyar. Bilgiye, bilime değer verir. Kitabın onun hayatında önemli yeri vardır. Hikemî şiir, hakîmane şiir, hikmetâmiz şiir diye bildiğimiz; düşündürme, yol gösterme amaçlı şiirler yazmıştır."
Yukarıdaki metne göre aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Şair sadece batı felsefesinden etkilenmiştir.

Şair sadece doğu felsefesinden etkilenmiştir.

Şair bilgiye önem vermektedir.

Şair zevk ve sefa içindedir.

Şairin ailevi sorunları vardır.

Açıklama:

Şair bilgiye önem vermektedir.

Doğru Cevap: C

Soru 98

I. Şiir zevk için yazılmalıdır.
II. Şiir yol gösterici olmalıdır.
III. Şiir boş zamanı değerlendirmedir.
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri Nabi'nin şiir anlayışını yansıtmaktadır?

Yalnız I

Yalnız II

Yalnız III

I ve II

II ve III

Açıklama:

Yalnız II

Doğru Cevap: B

Soru 99

Nabî’nin boş söz söylenmemesi gerektiğini, insanın işe yaramaz sözden kaçınmasını tavsiye ettiği ünlü beyti aşağıdakilerden hangisidir?

Gayrıya ilm ü ma‘rifetinden senin ne sûd
Âlemde hüsn-i hulk kadar ma‘rifet mi olur

Suhen-i bî-hûdeden hoş gelür âvâz-ı horos
Bâri ma‘nâsını bilmezse de hengâmı bilir

Suheni ibret-i dürr ü güher it
Mümkin olduğı kadar muhtasar it

Görmedüm ben hele bu devletde
Hâcelikler kadarın rahatda

Sözde darbü’l- mesel irâdına söz yok ammâ
Söz odur âleme senden kala bir darb-ı mesel

Açıklama:

Suhen-i bî-hûdeden hoş gelür âvâz-ı horos
Bâri ma‘nâsını bilmezse de hengâmı bilir

Doğru Cevap: B

Soru 100

Felsefe, bilim, bilgelik, bilinmeyen neden, varlıkların, durumların ve olayların oluşunda Allah’ın insanlar tarafından bilinmeyen gizli amacı, atasözü, özdeyiş anlamlarına gelen kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Metafizik

Mısra

Hikmet

Bilig

Siyasetname

Açıklama:

Arapça bir kelime olan hikmet; felsefe, bilim, bilgelik, bilinmeyen neden, varlıkların, durumların ve olayların oluşunda Allah’ın insanlar tarafından bilinmeyen gizli amacı, atasözü, özdeyiş anlamlarına gelir. Daha çok, bilgelikle ilgili olan hikmet; varlık, durum ve
olayları anlamlandırma, oluş nedenleri üzerinde düşündürme ve insanlara öğüt verme
amacına yönelik olarak kullanılır. Hikemî tarz ya da hakîmane tarz ise düşünceyi esas
alan, amacı düşündürmek ve öğüt vermek olan şiir tarzıdır. Şiirdeki hikemî tarz, edebiyat açısından bakıldığında düşünceye dayalı hikmetli söz söyleme olarak da tanımlanır.

Doğru Cevap: C

Soru 101

Düşünceyi esas alan, amacı düşündürmek ve öğüt vermek olan şiir tarzına ne ad verilir?

İlahi sır

Hikemi tarz

Nefes

Deyiş

Tasavvufi tarz

Açıklama:

Hikemî tarz ya da hakîmane tarz ise düşünceyi esas
alan, amacı düşündürmek ve öğüt vermek olan şiir tarzıdır. Şiirdeki hikemî tarz, edebiyat açısından bakıldığında düşünceye dayalı hikmetli söz söyleme olarak da tanımlanır.

Doğru Cevap: B

Soru 102

Aşağıdakilerden hangisi hikemi tarzda eser veren Osmanlı şairlerinden biri değidir?

Fuzuli

Nabi

Bağdatlı Ruhi

Feriüddin Attar

Sabit

Açıklama:

Hikemî şiir kavramını önce İran’da Feridüttin Attar ortaya atmış ve dinî şiirlerini hikemî şiir olarak adlandırmıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 103

Aşağıdakilerden hangisi Nabi'nin takipçilerinden olan 18. yüzyıl şairlerinden biridir?

Seyyid Vehbî

Feridüttin Attar

Şevket-i Buharî

Saib-i Tebrizî’

Fuzuli

Açıklama:

Daha sonra Nabî yolunda yürüyenler arasında çoğu on sekizinci yüzyılda yaşamış şu şairler bulunmaktadır: Seyyid Vehbî Raşid, Samî, Asım, Münif, Koca Ragıp Paşa, Haşmet, Fıtnat Hanım, Sünbülzade Vehbî, Sürurî, Keçecizade İzzet Mollayaşamış

Doğru Cevap: A

Soru 104

Nabi'nin doğum yeri neresidir?

Diyarbakır

İstanbul

Bursa

Urfa

Maraş

Açıklama:

Hayriyye adlı ünlü mesnevisinden öğrendiğimize göre Nabî’nin asıl adı Yusuf olup 1642 yılında eski adı Ruha olan Urfa’da doğmuştur.

Doğru Cevap: D

Soru 105

Nabî, Mustafa Paşa’yla birlikte IV. Mehmet’in Lehistan (Polonya) Seferi’ne katılmış ve orada bir kale fethinde bulunmuştur. İstanbul'a döndükten sonra bu fethi anlatan bir eser kaleme almıştır. Bu eserin adı nedir?

Hayriyye

Tuhfetü’l-Harameyn

Kaside-i Azliyye

Surname

Fetihname-i Kamaniçe

Açıklama:

Nabî, Mustafa Paşa’yla birlikte IV. Mehmet’in Lehistan (Polonya)
Seferi’ne katılmış ve orada Kamaniçe Kalesi’nin fethinde bulunmuştur. Nabî’nin, Kamaniçe Kalesi’nin fethinden sonra İstanbul’a döndüğünü ve İstanbul’da kalenin fethini anlattığı
Fetihname-i Kamaniçe adlı eserini yazdığını biliyoruz.

Doğru Cevap: E

Soru 106

Nabi'nin toplam kaç eseri vardır?

Açıklama:

Nabî’nin, altısı manzum dördü mensur olmak üzere on eseri vardır.

Doğru Cevap: D

Soru 107

Nabî’nin Halep’te 1705 yılında yazdığı ikinci mesnevisi aşağıdakilerden hangisidir?

Surname

Türkçe Divan

Farsça Divançe

Hayriyye

Hayrabad

Açıklama:

Hayrabad: Nabî’nin Halep’te 1705 yılında yazdığı ikinci mesnevisidir. Âşıkane konulu eser, İranlı şair Feridüttin Attar’ın İlahîname’sinden etkilenilerek yazılmıştır. Nabî,
İlahîname içindeki bir hikâyenin konusunu genişletip ilaveler yaparak ona meraklı bir
macera romanı görünümü kazandırmıştır. Ancak eserde işlenen aşk, derinlikten, lirizmden uzak, merak ve ilgi uyandırmak amacıyla sıralanmış olaylar yığınından ibarettir. Bu
özelliği nedeniyle Hayrabad, gerek estetik, gerekse düşünce bakımından Nabî’nin birinci
sırada yer alan eserleri arasında sayılmamıştır. Bununla birlikte eser, benzer birçok mesnevinin aksine, kavuşmayla bitmesi, olayların çeşitliliği ve hareketliliği bakımından dikkate değer bir mesnevidir. Hayrabad, aruzun mef ‘ûlü mefâ‘ilün fe‘ûlün kalıbıyla yazılmış
olup beyit sayısı iki bine yakındır.

Doğru Cevap: E

Soru 108

Aşağıdakilerden hangisi Nabi'nin manzum eserlerinden biridir?

Fetihname-i Kamaniçe

Tuhfetü’l-Harameyn

Terceme-i Hadis-i Erbain

Zeyl-i Siyer-i Veysî

Münşeat

Açıklama:

Terceme-i Hadis-i Erbain: İranlı şair Molla Camî’nin Kırk Hadis Tercümesi’nin Türkçe
manzum tercümesidir. Eserde önce hadisler Arapça metinleriyle verilmiş; sonra da manzum çevirileri ve açıklamaları yapılmıştır. Manzum bir mukaddimeyle başlayan eser aruzun fe‘ilâtün mefâ‘ilün fe‘ilün kalıbıyla yazılmıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 109

"İhtiyârî ise de azl aceb hâlet imiş
Dile elbette virürmiş keder-i bî-hengâm"
"Makamdan ayrılmak insanın kendi isteğiyle de olsa gönle keder verir"
Yukarıda bir beyti alıntılanan kaside Nabî’nin, yakınlığını gördüğü, dostu olan Musahip Mustafa Paşa’nın kethüdalık görevinden kendi isteğiyle ayrıldıktan sonra yaşadıklarını anlatmaktadır. Bu kasidenin adı nedir?

Kaside-i Azliyye

Su Kasidesi

Kaside-i Nübüvvet

Kaside-i Fütüvvet

Kaside-i Aziziye

Açıklama:

Kaside-i Azliyye: Aşağıda bazı beyitleri alıntılanan kaside Nabî’nin, yakınlığını gördüğü, dostu olan Musahip Mustafa Paşa’nın kethüdalık görevinden kendi isteğiyle ayrıldıktan sonra yaşadıklarını
anlatmaktadır. Şair kasidenin girişinde, hakîmane tarzda dünyanın düzeninin süreksizlik ve
geçicilik üzerine kurulduğunu; dünya saltanatının uzun sürmediğini vurgular. Ayrıca kendi
isteğiyle görevinden ayrıldıktan, sonra etrafındaki insanların davranışlarından yakınmakta,
kasidenin medhiyye bölümünde ise Musahip Mustafa Paşa’yı övmektedir.

Doğru Cevap: A

Soru 110

Hikemi tarz ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Düşünceyi esas alır.

Öğüt vermeyi amaçlar.

En güçlü temsilcisi olan Nabî’dir.

XV. yüzyılda yaygınlaşmıştır.

Yaygınlaşmasına Azmizade Haletî rubai nazım şekliyle söylediği şiirlerle katkıda bulunmuştur.

Açıklama:

Siyasetnamelerde, öğüt kitaplarında ve pek çok şairin divanında beyit ve mısra düzeyinde görülen hikmetli söz söyleme arzusu XVII. yüzyılda yaygınlaşmıştır. Doğru yanıt D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 111

I. Ahlak
II. Metafizik
III. Bilgi teorisi
Yukarıdakilerden hangisi / hangileri hikmetin felsefeyle bağlantılı olan inceleme konuları arasındadır?

Yalnız II

I ve II

I ve III

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Hikmet, felsefeyle bağlantılı olarak, felsefenin üç ana inceleme konusunu yani ahlak, metafizik ve bilgi teorisini içine alır. Doğru yanıt E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 112

Görevden çıkarılma veya ayrılma vesilesiyle yazılan kasidelere ne ad verilir?

Azliyye

Hicviyye

Mersiye

Methiye

Culusiyye

Açıklama:

Görevden çıkarılma veya ayrılma vesilesiyle yazılan kasidelere azliyye denir. Doğru yanıt A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 113

Nabî’nin eserleriyle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Kamaniçe Kalesi’nin fethinden sonra İstanbul’da kalenin fethini anlattığı Fetihname-i Kamaniçe adlı eseri yazmıştır.

IV. Mehmet’in şehzadelerinin Edirne’de yapılan sünnet düğününü anlattığı Surname adlı mesnevisini kaleme almıştır.

Hacca gidip döndüğünde hac yolculuğu izlenimlerini anlattığı Tuhfetü’l-Harameyn’i kaleme almıştır.

Mustafa Paşa’nın kethüdalığından ayrıldığında Mustafa Paşa'ya methiye yazmıştır.

Doğan oğlu Hayrullah için Hayriyye adlı mesnevisini yazmıştır.

Açıklama:

Nabî’nin Mustafa Paşa’nın kethüdalık görevinden bu ayrılması kendi isteğiyle olmasına rağmen bir takım sıkıntılar yaşamasına neden olduğu bilinmektedir. Görevinden ayrıldıktan sonra etrafındaki insanların tavır değiştirmelerinden etkilenen sanatçıya bu durum ünlü Azliyye kasidesini yazdırmıştır. Doğru yanıt D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 114

I. Nabî’nin edebi kişiliğini ve düşüncelerini ortaya koyduğu en önemli eseridir.
II. Nabî’nin en hacimli eseri olduğu kadar; klasik dönem edebiyatımızın da en hacimli divanları arasında yer alır.
Bahsi geçen bilgiler Nabî'nin hangi eserini anlatmaktadır?

Türkçe Divan

Farsça Divan

Hayriyye

Hayrabad

Surname

Açıklama:

Yukarıda bahsi geçen bilgiler Nabî'nin Türkçe Divan adlı eserini anlatmaktadır. Doğru yanıt A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 115

Nabi'nin IV. Mehmet’in şehzadelerinin 1675 yılında Edirne’de yapılan sünnet düğününü anlatmak için yazdığı mesnevinin adı nedir?

Terceme-i Hadis-i Erbain

Surname

Hayrabad

Fetihname-i Kamaniçe

Münşeat

Açıklama:

Surname; IV. Mehmet’in şehzadelerinin 1675 yılında Edirne’de yapılan sünnet düğününü anlatmak için yazılmış bir mesnevidir. Doğru yanıt B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 116

Nabî'nin edebi kişiliği ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Şiirleri, dünyanın ve olayların içinde insanın değerlendirildiği çeşitli konulara yer verir.

Değişik konulardaki derin bilgisini manzum ve mensur eserlerinde ortaya koyar.

Manayı, şiirin esası kabul eden yeni bir üslup olan hikemî şiir tarzının yaratıcısıdır.

Yalnızca nazım türünde eserler vermiştir.

Şiirleri arasında gelenekten gelen âşıkane şiir örnekleri olsa da şiirin o dönemde değişmesi gerektiğini savunur.

Açıklama:

Nabî hem nazım hem de nesir türünde eserler ortaya koymuştur. Doğru yanıt D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 117

I. Bireylerde ve dolayısıyla toplumda ortaya çıkan ahlaki sarsıntı
II. Kültürel soğuma
III. Devlet kurumlarının çöküşe yüz tutması
Yukarıdakilerden hangisi / hangileri Nabî'nin hikemî şiir yoluyla eleştirdiği konulardır?

Yalnız I

I ve II

I ve III

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Nabî XVII. yüzyılda hikemî şiir yoluyla bireylerde ve dolayısıyla toplumda ortaya çıkan ahlaki sarsıntıyı, kültürel soğumayı, devlet kurumlarının çöküşe yüz tutmasını eleştirir ve onların
düzeltilmesi için çözüm yolları önerir. Doğru yanıt E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 118

Aşağıdakilerden hangisi Nabî’nin ahlak ve mutluluk anlayışını yansıtır?

Ahlak iyiyle kötünün, doğruyla yanlışın bir arada bulunduğu toplumda, başkasına zarar vermeden kişinin kendi mutluluğunu elde etmesini amaçlar.

Kişinin mutluluğu yalnızca dünya mutluluğunun kazanmaya yöneliktir.

Kişinin mutluluğu yalnızca ahiret mutluluğunu kazanmaya yöneliktir.

İlahî, beşerî ya da ahlakî olanları birbirinden ayrı ele alınması gerektiğini düşünür.

Mutluluğu elde etmekte sakınmaktan çok yapmaktan yanadır.

Açıklama:

Ona göre ahlak, iyiyle kötünün, doğruyla yanlışın bir arada bulunduğu toplumda, başkasına zarar vermeden kişinin kendi mutluluğunu elde etmesini amaçlar. Doğru yanıt A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 119

"Olur insanda zebân bir iki gûşsen dahi söyle bir ol iki hamûş.Sözü inci ve mücevher değerinde bil. Elinden geldiğince kısa söyle. İnsanda bir dil, ikikulak vardır. Onun için sen de bir söyle, iki dinle." Yukarıdaki beyitte Nabî ne anlatmak istemiştir?

Hırsın büyüklüğü ve bitmezliğinin insana zarar verdiğini belirtir.

İnsanın hayatta sahip olabileceği faziletlerin en üstününün huy güzelliği olduğunu söyler.

Orta tabaka insanın makbul olduğunu söyler.

Yerine göre susmayı ya da ölçülü konuşmayı tavsiye eder.

İnsanın işe yaramaz sözden kaçınmasını tavsiye eder.

Açıklama:

Bahsi geçen beyitte Nabî yerine göre susmayı ya da ölçülü konuşmayı tavsiye eder. Doğru yanıt D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 120

Hikemî şiir kavramını ilk kim kullanmıştır?

Feridüttin Attar

Sadi Şirazî

Yusuf Has Hacip

Edip Ahmed Yüknekî

Ali Şir Nevâî

Açıklama:

Hikemî şiir kavramını önce İran’da Feridüttin Attar ortaya atmış ve dinî şiirlerini hikemî şiir olarak adlandırmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 121

Hikemî şiirin Osmanlı sahasındaki en güçlü temsilcisi kimdir?

Fuzulî

Bağdatlı Ruhî

Nabî

Sabit

Sürur

Açıklama:

Hikemî şiirin Osmanlı sahasındaki kullanım alanı İran şiirindekine göre daha genişleyerek sosyal konuları da içine almıştır. Önce değişik divan şairlerinde örneğin Fuzulî ve Bağdatlı Ruhî’de yer yer gördüğümüz bu tarz, Nabî ile güçlenerek esas yapısını kazanmıştır. Hikemî şiirin Osmanlı sahasındaki en güçlü temsilcisi Nabî’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 122

Nabî’nin hikemî tarza yönelmesinden özellikle kim etkili olmuştur?

Şevket-i Buharî

Saib-i Tebrizî

Ali Şir Nevaî

Fuzulî

Bağdatlı Ruhi

Açıklama:

XVII. yüzyılda, hikemî şiirin İran’daki temsilcileri Şevket-i Buharî ve Saib-i Tebrizî’dir. Nabî de özellikle Saib’den etkilenerek hikemî tarza yönelmiştir.

Doğru Cevap: B

Soru 123

Hikemî şiir ile ilgili olarak hangisi söylenemez?

İnsanı, olayları, dünyayı değerlendiren çeşitli konuları işler.

Daha çok, yol gösterici ve düzeltici konulara yer verir.

Telmih, tevriye, kinaye gibi özlü anlatımda önemli olan söz sanatlarıyla birlikte irsal-i mesel kullanımı hikemî şiirde revaçtadır.

Hikemî şiir için atasözü, deyim ve halksöyleyişi kullanımı önemlidir.

Hikemî şiir temsilcilerinin çoğunun genel olarak şiir dillerinin kolay anlaşılırdır.

Açıklama:

Özetle hikemî şiir; insanı, olayları, dünyayı değerlendiren çeşitli konuları işler. Özelliğini daha çok, yol gösterici ve düzeltici konulara yer vermesinden alır. Bu özelliği nedeniyle de hikemî şiirde anlatımın özlü olması, dolayısıyla kısa olması beklenir.
Telmih, tevriye, kinaye gibi özlü anlatımda önemli olan söz sanatlarıyla birlikte irsal-i mesel kullanımı hikemî şiirde revaçtadır. Bu bağlamda hikemî şiir için atasözü, deyim ve halksöyleyişi kullanımı önemlidir.
Hikemî şiirde atasözü, deyim vb. kullanımı önemli olmakla birlikte bu özelliğe ters düşen bir özellik, daha sonra da değinileceği gibi, hikemî şiir temsilcilerinin çoğunun genel olarak şiir dillerinin kolay anlaşılır olmamasıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 124

Hangisi şiirde özellikle rubaileriyle düşünce yolunu izlemiştir?

Nabi

Fitnat Hanım

Keçecizade İzzet Molla

Ziya Paşa

Azmizade Haletî

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 125

Nabî’den sonra onun yolundan yürüyen en güçlü şair kimdir?

Asım

Seyyid Vehbî

Münif

Raşid

Koca Ragıp Paşa

Açıklama:

Nabî’den sonra onun yolunda yürüyenler arasında en güçlü şair, on sekizinci yüzyılda yaşamış olan Koca Ragıp Paşa’dır.

Doğru Cevap: E

Soru 126

Nabî, asıl adının Yusuf olduğunu hangi eserinde belirtmiştir?

Türkçe Divân

Tuhfetü’l-Harameyn

Hayriyye

Hayrâbâd

Sur-nâme

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 127

Nabî’nin “Surname” mesnevisinin içeriği nedir?

Diyarbakır’ın Sur ilçesi

Fetihler sırasında surların nasıl aşıldığı

IV. Mehmet’in şehzadesinin evlilik düğünü

IV. Mehmet’in şehzadelerinin Edirne’de yapılan sünnet düğünü

Hac seyahati boyunca edindiği izlenimleri

Açıklama:

Mustafa Paşa’yla birlikte IV. Mehmet’in şehzadelerinin Edirne’de yapılan sünnet düğününe katılan Nabî, bu sünnet düğününü anlattığı Surname adlı mesnevisini yine İstanbul’da bulunduğu dönemde yazmıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 128

Nabî, uzun süre kaldığı Halep’teki hayatı hakkındaki bilgileri esasen hangi eserinde vermektedir?

Surname

Hayriye

Münşeat

Azliye

Tuhfetü’l-Harameyn

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 129

Nabî, “Hayrabad” adlı mesnevisini yazarken kimden etkilenmiştir?

Feridüttin Attar

Nizami Gencevi

Ömer Hayyam

Ali Şir Nevaî

Fuzulî

Açıklama:

Hayrabad, Nabî’nin Halep’te 1705 yılında yazdığı ikinci mesnevisidir. Âşıkane konulu eser, İranlı şair Feridüttin Attar’ın İlahîname’sinden etkilenilerek yazılmıştır.

Doğru Cevap: A

Ünite 6

Soru 1

I. Mesnevi başlangıçta bir nazım biçiminin adıdır.
II. Mesnevilerde kafiye sistemi şairlere uzun hikâyeleri anlatma konusunda biçimsel açıdan kolaylık sağlar.
III. Türk edebiyatının Anadolu sahasındaki ilk ürünlerinde dinî konuların mesnevi
nazım biçimiyle anlatıldığı görülmektedir.
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri mesnevi ile ilgili doğrudur?

Yalnız I

Yalnız III

I ve II

II ve III

I, II, III

Açıklama:

Klasik edebiyatta öykülemeye dayalı konular genellikle mesnevi nazım biçimiyle işlenir.
Mesnevi başlangıçta bir nazım biçiminin adıyken Mevlana’nın meşhur eserinden sonra
mesnevi, bu nazım biçimiyle yazılan bir türün adı olmuştur. Bilindiği üzere mesnevilerde
kafiye sistemi şairlere uzun hikâyeleri anlatma konusunda biçimsel açıdan kolaylık sağlar. Onun için Türk edebiyatının Anadolu sahasındaki ilk ürünlerinde dinî konuların mesnevi nazım biçimiyle anlatıldığı görülmektedir.

Doğru Cevap: E

Soru 2

I. Sosyal ve siyasî hayat mesnevi konularının belirlenmesinde yönlendirici olmuştur.
II. Aşk ve macera mesnevileri ikinci planda kalmıştır.
III. Eski konular büsbütün terk edilmiştir.
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri XVII. yüzyıl mesnevi konuları için söylenebilir?

Yalnız I

Yalnız III

I ve II

II ve III

I, II, III

Açıklama:

XVII. yüzyılda sosyal ve siyasî hayatın mesnevi konularının belirlenmesinde yönlendirici olduğunu söylemek mümkündür. Elbette gelenek içerisinde revaç bulmuş konuların
bir anda değişmesi beklenemez. Bu yüzyılda da eski konular büsbütün terk edilmemiş
ancak, önemli ölçüde konularda yeni kümelenmeler ve moda konular oluşmuştur. Aşk ve macera mesnevileri ikinci planda kalmıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 3

Aşağıdakilerden hangisi Nevizade Atayî’nin hamsesi içerisinde yer alan mesnevilerden değildir?

Ethem ü Hüma

Hilyetü’l-Efkâr

Nefhatü’l-Ezhar

Sakiname

Sohbetü’l-Ebkâr

Açıklama:

Hamse sahibi olarak Nevizade Atayî’yi görüyoruz. Onun hamsesi Sakiname
(Âlemnüma), Nefhatü’l-Ezhar, Sohbetü’l-Ebkâr, Heft-Hân ve Hilyetü’l-Efkâr isimli mesnevilerden oluşur.

Doğru Cevap: A

Soru 4

Aşk mesnevileri arasında yer alan Nabî’nin Hayrabad’ının zaman zaman anılmasının temel sebebi nedir?

Ele aldığı konu

Halkın beğenisini kazanması

Özgün üslubu

Şeyh Galip’in eleştirilerine hedef olması

Yüksek edebi değeri

Açıklama:

Aşk mesnevileri arasında yer alan Nabî’nin Hayrabad’ı, konusundan ve edebî değerinden çok, Şeyh Galip’in eleştirilerine hedef olduğu için zaman zaman anılır.

Doğru Cevap: D

Soru 5

I. Sabit, Nabî mektebi olarak bilinen ekolün içerisindedir.
II. Kendi şahsî üslubunu oluşturmuş şairler arasındadır.
III. Şiirlerinde ciddi, yerellikten uzak bir tutum görülür.
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri Sabit için doğru bir bilgidir?

Yalnız I

Yalnız II

I ve II

II ve III

I, II, III

Açıklama:

Sabit, Nabî mektebi olarak bilinen ekolün içerisinde olsa da kendi şahsî üslubunu oluşturmuş şairler arasındadır. Atasözlerini, halk tabirlerini, günlük konuşma dilinin kelime ve tabirlerini şiire taşımakla tanınır. Şiirlerinde yerelliğe çok fazla rağbet ettiği, zaman zaman müstehcen ima ve ifadelere kaydığı görülür.

Doğru Cevap: C

Soru 6

Aşağıdakilerden hangisi Farsçadan tercüme edilen temsilî hikâyelerin yanı sıra telif olarak yazılan mesnevilere örnek olarak gösterilebilir?

Amru’l-Leys

Gülşen-i Efkâr

Sohbetü’l-Ebkâr

Şem ü Pervane

Zafername

Açıklama:

Farsçadan tercüme edilen temsilî hikâyelerin yanı sıra telif olarak yazılan mesneviler
de vardır. Bunlardan biri Şanî Mehmet Efendi’nin Gülşen-i Efkâr isimli eseridir

Doğru Cevap: B

Soru 7

Yüzyılın nasihat ve eğitim amaçlı olduğu kadar toplumun aksayan yönlerini de eleştiren en önemli eseri Hayriname aşağıdakilerden kime aittir?

Atayî

Fuadî

Nabî

Sabit

Zihnî

Açıklama:

Yüzyılın nasihat ve eğitim amaçlı olduğu kadar toplumun aksayan yönlerini de eleştiren en önemli eseri Nabî’nin Hayriname olarak da bilinen Hayriyye’sidir.

Doğru Cevap: C

Soru 8

Gamze vü Dil ve Cevabname isimli eserleriyle tanınan, başlangıçta Simî mahlasını kullanan şair aşağıdakilerden hangisidir?

Hakî Mustafa Üsküdarî

Hasan Ziyaî

Gencî Pîr Mehmet

Simkeşzade Feyzî

Yazıcı Salih

Açıklama:

Başlangıçta Simî mahlasıyla yazan şair, Abdulahad Nuri’ye bağlandıktan sonra Feyzî
mahlasını kullanmıştır. Daha çok Gamze vü Dil ve Cevabname isimli eserleriyle tanınır.

Doğru Cevap: D

Soru 9

Ol reşk-i perî bu ta‘ne-i hûr
Bu sûret-i cân o peyker-i nûr
Ol fitne-i dil bu âfet-cân
Bu rûh-ı hıred o cân-ı irfân
Ol âlem-i cân bu cân-ı âlem
Bu cism-i latîf o cân-ı âdem
O bezle-güzâr bu gazel-gûy
O nükte-şinâs u bu mesel-gûy
Yukarıdaki alıntı aşağıdakilerden hangisine aittir?

Gencî Pîr Mehmet - Genc-i Leal

Neşatî - Edirne Şehrengizi

Riyazî - Sakiname

Sabit - Derename

Yazıcı Salih - Şemsiyye

Açıklama:

Riyazî, Sakiname’den alınmıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 10

Hikâyât-ı İskender ekser dürûg
Velîkin bu ahbâr sıhhat-fürûg
Sikender de el-hak şeh-i mu‘teber
Velî pehlevânîden ol bî-haber
Olur mı bunun gibi sâhib-kırân
Ki hem pâdişâh hem cihân-pehlivân
Yukarıdaki alıntı aşağıdakilerden hangisinden yapılmıştır?

Atayî - Âlemnüma

Nadirî - Şehname

Ömer Fuadî - Bülbüliyye

Şanî Mehmet Efendi - Gülşen-i Efkâr

Vecihî - Gelibolu Şehrengizi

Açıklama:

Nadirî, Şehname’den yapılmıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 11

Yusuf-u Züleyha hangisiyle ilgilidir?

Eğitici Menevi.

Temsili Mesnevi.

Aşk konulu mesnevi.

Realist mesnevi.

Tarihi mesnevi.

Açıklama:

Aşk konulu mesnevi. Cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 12

Fedai Dede'nin Mantıku-l Esrarı hangisiyle ilgilidir?

Temsili mesnevi.

Realist mesnevi.

Aşk konulu mesnevi.

Eğitici mesnevi.

Tarihi mesnevi.

Açıklama:

Temsili mesnevi. Cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 13

Nabi'nin Hayrinamesi hangisiyle ilgilidir?

Temsili mesnevi.

Eğitici mesnevi.

Aşk konulu mesnevi.

Realist mesnevi.

Tarihi mesnevi.

Açıklama:

Eğitici mesnevi. Cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 14

Sakinameler aşağıdakilerden hangisiyle ilgilidir?

Temsili mesneviler.

Realist mesneviler.

Tarihi mesneviler.

Aşk konulu mesneviler.

Eğitici mesneviler.

Açıklama:

Realist mesneviler. Cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 15

Güftinin Zafernamesi hangisiyle ilgilidir?

Tarihi mesneviler.

Realist mesneviler.

Temsili mesneviler.

Aşk konulu mesneviler.

Eğitici mesneviler.

Açıklama:

Tarihi mesneviler. Cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 16

Aşağıdakilerden hangisi esinti anlamındadır?

Rükn.

Meclis.

Nefha.

Makam.

Sakiname.

Açıklama:

Nefha. Cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 17

Aşağıdakilerden hangisi HZ. Peygamber etrafında şekillenen bir edebi türdür?

Miraçname.

Nefha.

Rükn.

Makam.

Meclis.

Açıklama:

Miraçname. Cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 18

Aşağıdakilerden hangisi Ömer Fuadi Attar'ın 333 beyitlik eseriyle ilgilidir?

Bülbüliyye.

Nefha.

Meclis.

Makam.

Rükn.

Açıklama:

Bülbüliyye. Cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 19

Hangisi Atayi'NİN İkinci Osman'a ithaf ettiği eserdir?

Bülbülliyye.

Alemnüma.

Nefha.

Rükn.

Leyla-ı Mecnun.

Açıklama:

Alemnüma. Cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 20

Aşağıdakilerden hangisi Sabit'in mesnevileriyle ilgilidir?

Rükn.

Berbername.

Alemnüma. .

Bülbüliyye.

Sakiname.

Açıklama:

Berbername. Cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 21

Türk ve Fars edebiyatında beş mesnevi yazarak oluşturulan esere verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?

Tegazzül

Muhavere

Tahmis

Müseddes

Hamse

Açıklama:

XVII. Yüzyıl Türk Edebiyatında Mesnevi
Beş mesneviden oluşan esere hamse denir.

Doğru Cevap: E

Soru 22

XVII. Yüzyılda hamse sahibi olan Nevizade Atayî’nin hamsesinin adı aşağıdakilerden hangisidir?

Surname

Şikayetname

Şehname

Sakiname

Zafername

Açıklama:

XVII. Yüzyıl Türk Edebiyatında Mesnevi
XVI. Yüzyılda başlayan Fars ve Türk edebiyatında beş mesnevi yazarak hamse tertip etme geleneği, XVII. yüzyılda da devam etmiş olmakla birlikte önceki yüzyıllardaki nitelik ve nicelikte değildir. Bu yüzyılda hamse sahibi olarak Nevizade Atayî görülmektedir. Onun hamsesi Sakiname; Âlemnüma, Nefhatü’l-Ezhar, Sohbetü’l-Ebkâr, Heft-Hân ve Hilyetü’l-Efkâr isimli mesnevilerden oluşur.

Doğru Cevap: D

Soru 23

Aşağıdakilerden hangisi XVII. yüzyılda mesnevi alanında eserler veren Sabit’in anlatım özelliklerinden değildir?

Nabi ekolü içerisinde olmakla birlikte kendi kişisel üslûbunu oluşturmuştur.

Atasözlerini, halk deyimlerini, günlük konuşma dilinin sözcük ve tabirlerini şiirlerine taşımıştır.

Sebk-i Hindî akımının ilk temsilcisi olarak yenilik arayışlarında öncü rol oynamıştır, eserlerinde toplumsal özelliklere sıkça yer vermiştir.

Şiirlerinde yerelliğe fazla rağbet etmesiyle bilinir, bu bakımdan zaman zaman müstehcen ima ve ifadelere kaydığı görülür.

Epey hacimli sayılabilecek bir divanı da olmakla birlikte başarısını daha çok mesnevilerinde göstermiştir.

Açıklama:

XVII. Yüzyıl Türk Edebiyatında Mesnevi - Aşk Konulu Mesneviler - Sabit
Sebk-i Hindi akımının edebiyatımızdaki ilk temsilcisi Sabit değil, Şeyh Galip’tir. Sabit, Nabi ekolünde olup Hikemi tarzı benimsemiştir.

Doğru Cevap: C

Soru 24

Sabit’e ait aşağıdaki mesnevilerden hangisi aşk konusunu işlemektedir?

Edhem ü Hüma

Zafername

Berbername

Amru’l-Leys

Derename

Açıklama:

XVII. Yüzyıl Türk Edebiyatında Mesnevi - Aşk Konulu Mesneviler - Sabit
Edhem ü Hüma, İstanbul hayatından sahnelerin ve bahar betimlemelerinin dikkat çektiği, yerli unsurlarla zenginleştirilmiş bir aşk mesnevisidir. Zafername savaş konusunu işleyen bir mesnevidir. Berbername’de bir berber çırağının başından geçenler argo bir biçimde anlatılmıştır. Amru’l-Leys, kaba söz ve ifadelerin kullanıldığı folklorik özellikte bir mesnevidir. Derename’de ise sarkıntılık yapan bir adamın başından geçenler anlatılmaktadır.

Doğru Cevap: A

Soru 25

Aşağıdaki beyitlerden hangisi dil içi çevirisi ‘’ Sizi sevgilim sanıp hata ettim; yazıklar olsun ki cehalet yoluna saptım’’ biçiminde olan bir beyittir?

Ne perî belki hûr idi ol şûh
Başdan ayağa nûr idi ol şûh

Ol cemâle düşünce feyz-i nigâh
Aklı gitdi yıkıldı eyledi âh

Yâr hüsn-i cemâl ile mümtâz
Siz ise derdmend-i cân-güdâz

Sizi yârüm sanup hatâ itdüm
Hayf râh-ı cehâlete gitdüm

Siz bir iki garîb ü bîçâre
Nice teşbîh idem sizi yâre

Açıklama:

XVII. Yüzyıl Türk Edebiyatında Mesnevi - Aşk Konulu Mesneviler - Sabit
Sizi yârüm sanup hatâ itdüm
Hayf râh-ı cehâlete gitdüm

Doğru Cevap: D

Soru 26

Aşağıdaki mesnevilerden hangisi temsili mesneviler içerisinde yer almaz?

Bülbülname

Hayriyye

Mantıku’l-Esrar

Gamze vü Dil

Gülşen-i Efkâr

Açıklama:

XVII. Yüzyıl Türk Edebiyatında Mesnevi - Temsili Mesneviler
Temsili mesneviler, gerçek kimlikleri dışında kahramanları mecaz ve sembollerden kurulu mesnevilerdir. Fabller gibi alegoriktir, yani bir varlığın yerine başka bir varlık ya da nesne konur. Bu mesneviler daha çok tasavvufi ve didaktik konuların anlatımında tercih edilmiştir. Nabî’nin ünlü eseri Hayriyye, eğitici ve öğüt verici mesneviler kapsamındadır. Ancak, alegorik değildir.

Doğru Cevap: B

Soru 27

Aşağıdakilerden hangisi eğitici ve öğüt verici mesneviler içinde yer almaz?

Hayriyye - Nabî

Miracu’l Beyân - Vahyî

Şehname - Nadirî

Nevhatü’l-Ezhar - Atayî

Mahzenü’l-Esrar - Nizamî

Açıklama:

XVII. Yüzyıl Türk Edebiyatında Mesnevi - Eğitici ve Öğüt Verici Mesneviler - Tarihi ve Destani Nitelikli Destanlar
Ganizade Nadirî’nin ‘’Şehname’’ adlı eseri tarihi ve destani nitelikteki mesnevilerdendir. Bu eser hem gazavetname hem de fetihname özelliği taşır. Lehistan ve Hotin seferleri ele alınır.

Doğru Cevap: C

Soru 28

Yok durur hod mekânı Mevlânun
Kandedür azmi pes o sultânun
(Simkeşzade Feyzî )
Yukarıdaki beyitin aruz kalıbı aşağıdakilerden hangisidir?

Mef’ûlü / mefâ’ilün /fe’ûlün

Fâilâtün / fâilâtün / fâilün

Mefâilün / mefâilün / mefâilün

Fe’ilâtün (Fâ'ilatün) / mefâ’ilün / fe’ilün (fâ'lün)

Fe’ûlün / fe’ûlün / fe’ûlün / fe’ûl

Açıklama:

XVII. Yüzyıl Türk Edebiyatında Mesnevi
Fe’ilâtün (Fâ'ilatün) / mefâ’ilün / fe’ilün (fâ'lün)

Doğru Cevap: D

Soru 29

‘’Meyhane, şarap, çeng’’ gibi kavramlara sembolik anlamlar yüklenerek Tasavvufi aşkın ve mertebelerin anlatıldığı mesnevilere verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?

Şehname

Fütüvvetname

Sakiname

Surname

Nasihatname

Açıklama:

XVII. Yüzyıl Türk Edebiyatında Mesnevi - Yerli ve Realist Mesneviler
‘’Sakiname’’ adı verilir.

Doğru Cevap: C

Soru 30

Riyazî’nin ‘’Sakiname’’sinden alınan beyitlerin dil içi çevirilerinden hangisi yanlıştır?

Bu âteş-i gussaya seper âb
Ol turra-i sâzına virür tâb
(Bu, keder ateşine su serper, o sazının kahkülüne kıvraklık verir.)

Mutrıb idicek nevâ-yı dil-keş
Çâk eyledi sînesin o meh-veş
(Çalgıcı gönül çeken nağmeyi işitince o ay yüzlü sinesini yırttı.)

O bezle-güzâr bu gazel-gûy
O nükte-şinâs u bu mesel-gûy
(O güzel sözler söyler, bu gazel söyler; o nükte bilir, bu atasözü söyler.)

Ol tâb-ı mey ile meclis-efrûz
Bu nagme-i sâz ile ciger-dûz
(O şarabın parlaklığı ile meclisi aydınlatır; bu sazın nağmeleri ile ciğer deler.)

Ol neşve-i bâde-i letâfet
Bu nagme-i sâz-i hüsn ü behcet
(Çalgıcı eğer büyüleyici olmasaydı o gizli hazine açılmazdı.)

Açıklama:

XVII. Yüzyıl Türk Edebiyatında Mesnevi - Yerli ve Realist Mesneviler
Ol neşve-i bâde-i letâfet
Bu nagme-i sâz-i hüsn ü behcet
(O hoşluk şarabının neşesi, bu sevinç ve güzellik sazının nağmesi)

Doğru Cevap: E

Soru 31

Aşağıdaki şairlerden hangisinin eserinden sonra Mesnevi nazım şekli bir türün adı olmuştur?

Nabi

Mevlana

Sabit

Nadiri

Nevizade Atayi

Açıklama:

Mesnevi nazım şekli, Mevlana'nın Mesnevi'sinden sonra bir türün adı olmuştur. Doğru yanıt: B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 32

Aşağıdakilerin hangisi "Leyla vü Mecnun, Yusuf vü Züleyha" gibi mesnevilerin konusudur?

Aşk

Eğitici ve öğretici

Temsili

Yerli ve realist

Tarihi ve destan

Açıklama:

"Leyla vü Mecnun, Yusuf vü Züleyha" gibi mesnevilerin konusu aşktır. Doğru yanıt: A'dir.

Doğru Cevap: A

Soru 33

Aşağıdakilerden hangisi "Zafername" mesnevisini yazmıştır?

Şeyh Galip

Nabi

Sabit

Bağdatlı Zihni

Nevizade Atayi

Açıklama:

"Zafername" mesnevisini Sabit yazmıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 34

Gerçek hüviyeti dışında kahramanları mecaz ve sembollerle gösterilen anlatılar hangi mesnevi türüne girer?

Eğitici ve öğüt verici

Yerli ve öğüt verici

Temsili

Tarihi ve destani

Aşk

Açıklama:

Gerçek hüviyeti dışında kahramanları mecaz ve sembollerle gösterilen anlatılar "Temsili" mesnevi türüne girer. Doğru yanıt: C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 35

Yüzyılın nasihat ve eğitim amaçlı olduğu kadar toplumun aksayan yönlerini de "Hayriname" mesnevi eserinde ele almıştır.
Yukarıda sözü edilen şair aşağıdakilerden hangisidir?

Simkeşzade

Ahmed-i Daî

Nabi

Zihni

Şeyhülislam Yahya

Açıklama:

Nabi, yüzyılın nasihat ve eğitim amaçlı olduğu kadar toplumun aksayan yönlerini de "Hayriname" mesnevi eserinde ele almıştır. Doğru yanıt: C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 36

Aşağıdakilerden hangisi eğitici-öğretici konulu bir mesnevi değildir?

Selimname

Hayriyye

Nefhatü'l Ezher

Matlau'l-Envar

Hilye-i Hakanî

Açıklama:

Selimname, eğitici ve öğretici konulu bir mesnevi değildir. Bu mesnevi, "Tarih-i ve Destanî" konulu destan türüne girer. Doğru yanıt: A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 37

Aşağıdakilerin hangisinde eser-şair eşleştirmesi yanlıştır?

Mahmud u Ayaz-Fasih Dede

Hayrabad-Nabi

Şehname-Nergisî

Edhem ü Huma-Sabit

Gamze vü Dil-Simkeşzade Feyzî

Açıklama:

"Şehname-Nergisî" eşleştirmesi doğru değildir. Şehname, Ganizade Nadirî'nin eseridir.

Doğru Cevap: C

Soru 38

Mey, saki şarap, rind gibi kavramlara ve dünyevi yaşama ilişkin temalara yer veren türün adı aşağıdakilerin hangisidir?

Şikayetname

Nasihatname

Şehrengiz

Kıyafetname

Sakiname

Açıklama:

Sakiname, mey, saki şarap, rind gibi kavramlara ve dünyevi yaşama ilişkin temalara yer veren bir türdür. Doğru yanıt: E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 39

Aşağıdakilerden hangisinin "Sakiname" türünde bir eseri yoktur?

Tıflî

Ahmed-i Daî

Revanî

Atayî

Nabi

Açıklama:

Nabi, "Sakiname" türünde eser yazmamıştır. Doğru yanıt: E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 40

I. Ahmet ile II. Osman'ın Lehistan ve Hotin seferlerini konu alan mesnevi aşağıdakilerden hangisidir?

Zafername

Selimname

Derename

Şehname

Hilye-i Hakanî

Açıklama:

Şehname, I. Ahmet ile II. Osman'ın Lehistan ve Hotin seferlerini konu alan mesnevinin adıdır. Doğru yanıt: D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 41

Hayrabad aşağıdakilerden hangisine aittir?

Nabi.

Fuzuli.

Sami.

Tebrizi.

Buhari.

Açıklama:

Nabi. Cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 42

Mahmudu Ayaz aşağıdakilerden hangisine aittir?

Fasih Dede.

Nabi.

Fuzuli.

Sami.

Buhari.

Açıklama:

Fasih Dede. Cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 43

Amru-l Reys hangisine aittir?

Nabi.

Sabit.

Sami.

Fuzuli.

Buhari.

Açıklama:

Sabit. Cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 44

Hangisi 'ESİNTİ'anlamındadır?

Rükn.

Nefha.

Meclis.

Makam.

Surname.

Açıklama:

Nefha. Cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 45

Mantık-ul Esrar eseri hangisine aittir?

Nabi.

Sami

Fedayi Dede.

Buhari.

Fuzuli.

Açıklama:

Fedai Dede. Cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 46

Ömer Fuadi Attarın Bülbülliye eseri hangisiyle bağlantılıdır?

Temsili mesnevi.

Eğitici mesnevi.

Aşk temalı mesnevi.

Realist Mesnevi.

Tarihi mesnevi.

Açıklama:

Temsili mesnevi. Cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 47

Hüsrev-ü Şirin eseri hangisiyle ilgilidir?

Temsili mesnevi.

Eğitici mesnevi.

Realist mesnevi.

Tarihi mesnevi.

Aşk temalı mesnevi.

Açıklama:

Aşk temalı mesnevi. Cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 48

Nabinin Hayrinamesi hangisiyle ilgilidir?

Eğitici mesnevi.

Tarihi mesnevi.

Aşk temalı mesnevi.

Temsili Mesnevi.

Realist mesnevi.

Açıklama:

Eğitici mesnevi. Cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 49

Atayinin Alemnüma eseri hangisiyle ilgilidir?

Temsili mesnevi.

Aşk konulu mesnevi.

Tarihi mesnevi.

Realist mesnevi.

Eğitici mesnevi.

Açıklama:

Realist mesnevi. Cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 50

Güftinin Zafernamesi hangisiyle ilgilidir?

Tarihi mesnevi.

Aşk temalı mesnevi.

Realist mesnevi.

Eğitici mesnevi.

Temsili mesnevi

Açıklama:

Tarihi mesnevi. Cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 51

Aşağıdakilerden hangisi XVII. yy’da hamse sahibi olan sanatkarlardandır?

Nevizade Atayî

Nabî

Nefî

Nailî

Necatî

Açıklama:

Şairler bazen bir veya birkaç mesneviyle yetinmeyip beş mesneviyi bir araya getirerek hamse tertip etmişlerdir. XVII. yüzyılda hamse tertip eden Nevizade Atayî, hamse tertip etmeseler bile gazel şairi olarak tanındıkları halde mesnevi de yazan Nabî, Sabit ve Nadirî mesnevi edebiyatına katkı sağlamış isimlerdir. Bu yüzyılda hamse sahibi olarak Nevizade Atayî’yi görüyoruz. Onun hamsesi Sakiname (Âlemnüma), Nefhatü’l-Ezhar, Sohbetü’l-Ebkâr, Heft-Hân ve Hilyetü’l-Efkâr isimli mesnevilerden oluşur. Daha çok divan edebiyatının diline yönelik eleştirilir çerçevesinde adı gündeme gelen Nergisî ise mensur eserleriyle hamse düzenleyerek kendince geleneğin içinde bir yenilik yapmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 52

“Belh şehrinde hayatını sakalıkla kazanan bir arkadaşıyla mağarada yatıp kalkan genç bir derviş vardır. Bir gün çeşmeden su doldurduğu esnada sarayın penceresinde bakmakta olan bir kız görür ve ona aşık olur...” Bu şekilde başlayan aşk mesnevisi aşağıdakilerden hangisidir?

Salaman u Absal

Ferhad u Şirin

Edhem ü Hüma

Yusuf u Züleyha

Leyla vü Mecnun

Açıklama:

XVII. yüzyılın tanınmış aşk mesnevilerinden biri de Edhem ü Hüma’dır. Sabit’in bu eseri, İstanbul hayatından sahnelerin ve bahar tasvirlerinin dikkat çektiği, yerli unsurlarla zenginleştirilmiş bir aşk mesnevisidir. Eserde, Edhem isimli bir gençle hükümdarın kızı Hüma arasında geçen bir aşk hikâyesi anlatılır. Konusu şöyledir: Belh şehrinde hayatını sakalıkla kazanan bir arkadaşıyla mağarada yatıp kalkan genç bir derviş vardır. Bir gün çeşmeden su doldurduğu esnada sarayın penceresinde bakmakta olan bir kız görür ve ona aşık olur.

Doğru Cevap: C

Soru 53

Temsilî mesnevilerle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Daha çok tasavvufi ve didaktik konuların anlatımında tercih edilir.

Mutasavvıfların hâlleri ve farklı basamaklardaki algıları günlük konuşma dili anlatımına yol açmaz.

Tasavvufî anlatımlarda sembolik bir dil tercih edilir.

Tasavvufî soyut anlatım sadece mutasavvıflarca kullanılmıştır.

Bazı şairler gerçekten yaşadıkları hâlleri anlatırken bazıları söylemekten çekindikleri hususları bu dille söyleme imkânı bulmuşlardır.

Açıklama:

Mutasavvıf olsun veya olmasın tasavvufun soyut anlatıma oldukça elverişli dili her şair tarafından kullanılmıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 54

Temsilî mesnevilerle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Attar’dan yapılan ikinci tercüme Kastamonulu Ömer Fuadi’ye aittir.

Ömer Fuadi, Attar’ın Bülbülnamesini genişleterek eserine Bülbüliye adını vermiştir.

Bülbüliye kuşların konuşturulduğu ve ilahi aşkın işlendiği bir eserdir.

Bülbüliye’de öğüt verme kaygısı öncelik kazandığı için metnin şiirselliği ihmal edilmiştir.

Bu dönemde telif olarak yazılan mesnevi yoktur.

Açıklama:

Farsçadan tercüme edilen temsilî hikâyelerin yanı sıra telif olarak yazılan mesneviler de vardır. Bunlardan biri Şanî Mehmet Efendi’nin Gülşen-i Efkâr isimli eseridir. Aruzun fe‘ilâtün mefâ‘ilün fe‘ilün kalıbının kullanıldığı bu mesnevi, 1800 beyitlidir. Eserde akıl, ilim, hilm ve devlet arasında geçen münazara, onların marifet şehrine gidişleri, Rûh-ı Seyranî ile buluşmaları, Rûh-ı Seyranî’nin onları Ârif-i Rabbanî olan Rûh-ı pür-hikmet ile tanıştırmasıyla devam eder. Rûh-ı pür-hikmet onların hallerine ilişkin sorular sorup münazaralarda bulunur. Pür-hikmetin öğütleriyle eser sona erer.

Doğru Cevap: E

Soru 55

Eğitici ve öğretici mesnevilerle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Dinî konuları işleyen mesneviler arasında Hz. Muhammed’in etrafında gelişen olaylar önemli yer tutar.

Hz. Muhammed’in miracını anlatan miraçnâmeler yazılmıştır.

XVII. yy’da eğitici ve öğüt verici mesnevilerin çerçevesi diğerlerine göre daha dardır.

Dinî, tasavvufî, ahlakî ve öğüt niteliğindeki eserler bu grupta değerlendirilir.

XVII. yüzyılda Osmanlı toplumunun yaşadığı siyasî ve sosyal sıkıntılar mensur eserlere ve mesnevilere daha fazla yansımıştır.

Açıklama:

Eğitici Ve Öğüt Verici Mesneviler
Bu başlık altında ele alacağımız konuların çerçevesi diğerlerine göre daha geniş görünmektedir. Bir tür adı oluşturacak şekilde aynı konuyu anlatan eser sayısının çokluğu kendi içinde bir kümelenmeyi getirmektedir. Dinî, tasavvufî, ahlakî ve öğüt nitelikli eserler ile bilgi aktarmak amacıyla yazıldığı halde öğüt vermeyi de ihmal etmeyen eserler bu grubun alt kümelerini oluşturur.

Doğru Cevap: C

Soru 56

Simkeşzade Feyzî için aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

1636’da İstanbul’da doğmuştur.

Fazıl Molla Çelebi, Salih Efendi, Bıçakçızade Mehmet Efendi’den dersler almıştır.

Tasavvuf terbiyesini Şeyh Abdulahad Nuri’den almıştır.

Emir Buhari Tekkesi’nde şeyhlik yapmıştır.

Başlangıçta Feyzî mahlasını kullanmıştır.

Açıklama:

Simkeşzade Feyzî başlangıçta Simî mahlasını kullanmıştır. Abdulahad Nuri’ye bağlandıktan sonra Feyzî mahlasını kullanmıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 57

Yerli ve realist mesnevilerle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

XVII. yüzyılda zamanın ruhuna uygun düşen türlerin başında sakinameler gelir.

XV. yüzyılda Ahmed-i Daî’nin ve XVI. yüzyılda Revanî’nin oldukça başarılı örneklerini verdiği sakiname türü, XVII. yüzyılda hayli rağbet görmüştür. Azmizade Haletî, tasavvufî aşkın işlendiği 520 beyit tutarında bir sakiname yazmıştır.

Atayî’nin II. Osman’a ithaf ettiği Âlemnüma olarak da bilinen sakinamesi türün önemli örneklerindendir.

Şeyhülislam Yahya da 77 beyitlik “Sakiname”sinde mey, saki, şarap, rind, cam, sahba gibi bezm (işret, eğlence) ile ilgili tabirleri tasavvufi karşılıklarıyla kullanarak sembolik bir eser ortaya koymuştur.

Riyazî’nin Düsturü’l-Amel’i Farsça-Türkçe ansiklopedik bir lügat olup 1050 civarında deyim, tabir ve bazı kelimelerin özel kullanımlarına yer verir.

Açıklama:

Riyazî’nin Düsturü’l-Amel’i Farsça-Türkçe ansiklopedik lügat eğitici ve öğretici mesnevidir.

Doğru Cevap: E

Soru 58

Aşağıdaki sanatkârlardan hangisi sakiname yazmamıştır?

Haletî

Atayî

Riyazî

Revanî

Nefî

Açıklama:

Azmizade Haletî, tasavvufî aşkın işlendiği 520 beyit tutarında bir sakiname yazmıştır.
Nevizade Atayî’nin II. Osman’a ithaf ettiği Âlemnüma olarak da bilinen sakinamesi türün önemli örneklerindendir. 1538 beyitten oluşan eser, şehname vezni olarak da bilinen fe‘ûlün fe‘ûlün fe‘ûlün kalıbıyla yazılmıştır. Eserde ilgi çeken kısım, Osmanlı şiirini Fars şiiriyle karşılaştırarak ‘eskilerin bıktırıcı efsaneleri’ne karşılık yeni ve özgün eserler yazılması isteğidir. Atayî, eserinin 227 beytini de İstanbul Boğazı, Rumeli ve Anadolu hisarlarını sanatkârane bir üslupla anlatmaya ayırmıştır.
XVII. yüzyılın üretken şairlerinden ve tezkirecilerinden Riyazî, Sakiname’sinde, bir eğlence meclisini bütün ayrıntılarıyla anlatılır. Yer yer araya rubailerin de serpiştirildiği Sakiname’de canlı tasvirler yapılmıştır.

yüzyılda Ahmed-i Daî’nin ve XVI. yüzyılda Revanî’nin oldukça başarılı örneklerini verdiği sakiname türü, XVII. yüzyılda hayli rağbet görmüştür.

Osmanlı sadrazamlarından Pir Mehmet Azmi Efendi’nin oğlu Mustafa Haletî’nin rubai söylemede, Nefî’nin ise kaside tarzındaki ısrarı ve yenilik arayışları daha sonra yetişen şairler tarafından fark edilerek nazire geleneği içinde karşılığını bulur.

Doğru Cevap: E

Soru 59

Aşağıdakilerden hangisi XVII. yüzyılın tarihî ve destanî nitelikli mesnevilerinden değildir?

Sabit’in Derenamesi

Güftî’nin Zafernamesi

Cevrî’nin Selimnamesi

İdris-i Bitlisî’nin Selimnamesi

Nadiri’nin Şehnamesi

Açıklama:

Sabit’in Derenamesi yerli ve realist çizgiler taşıyan bir mesnevidir. Derename, 162 beyitten oluşan kısa bir mesnevidir. Eserde Hâce Fesâd’ın hile ile bir Ermeni karısını baştan çıkarma hikayesi anlatılır. XVII. yüzyılda tarihle ilgili konuları yerli ve realist çizgilerle işleyen surnamelerin en güzel örneği Nabî tarafından verilir. Şehzade Mustafa ve Ahmet’in sünnetleri münasebetiyle IV. Mehmet’in emri üzerine Nabî’nin kaleme aldığı Surname, gündelik hayatla ilgili ayrıntılar içerir. Nabî, IV. Mehmet döneminin saray hayatına dair izlenimlerini yansıtır. XVII. yüzyılda fetihname ve gazaname özellikleri taşıyan mesneviler arasında Ganizade Nadirî’nin Şehname adlı eseri Cevrî’nin Selimname’si sayılabilir. Nadirî, eserinde I. Ahmet’in son yılları ile II. Osman’ın Lehistan veya Hotin seferlerini anlatır. Cevrî ise İdris-i Bitlisî’nin 1523 yılında yazdığı Selimname’yi 1627 yılında bir bakıma yeniden işler.

Doğru Cevap: A

Soru 60

Ganizade Nadir için aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

İstanbul’da doğmuştur. Asıl adı Mehmet’tir.

Zamanının ilim ve edebiyat meclislerinde bulunmuştur. Hoca Sadettin Efendi’den ders almış, çeşitli medreselerde müderrislik yapmıştır.

1626 yılında 56 yaşında vefat etmiştir. Âbid Çelebi Mescidi’nin yanındaki mezarlıkta gömülüdür.

Manzum ve mensur eserleri bulunan Nadirî, Miraciyye ve Şehname’siyle tanınır. Divanı ve münşeatı vardır.

Ganizade’nin Edirne Şehrengizi, 144 beyitlik kısa bir mesnevidir.

Açıklama:

Yerli ve realist çizgiler taşıyan Şehrengizi, 144 beyitlik mesnevi Neşatî’nindir.

Doğru Cevap: E

Soru 61

Aşağıdakilerden hangisi 17. yüzyılda mesnevileriyle öne çıkan şairlerden birisi değildir?

Nabî

Sabit

Simkeşzade Feyzî

Fuzuli

Nadirî

Açıklama:

XVII. yüzyılda Atayî’den başka Nabî, Sabit, Simkeşzade Feyzî ve Nadirî mesnevileriyle tanınır. Nabî ve Simkeşzade Feyzî daha çok öğretici ve öğüt verici eserleriyle öne çıkarken Sabit, Ethem ü Hüma adlı eserinin dışındaki mesnevileriyle gündelik hayatın her türlü ayrıntısını açık saçık anlatımlarla manzum hikâyelere dönüştürür. Fuzuli 16. yüzyılda eserler vermiştir.

Doğru Cevap: D

Soru 62

Aşağıdakilerden hangisi 17. yüzyıl mesnevilerinin konularından birisi değildir?

Aşk

Temsili

Eğitici ve öğüt verici

Yerli ve realist

Siyasi

Açıklama:

XVII. yüzyıl mesnevilerini şu başlıklar altında gruplandırmak ve tanıtmak mümkündür:
a. Aşk konulu mesneviler
b. Temsilî mesneviler
c. Eğitici ve öğüt verici mesneviler
d. Yerli ve realist mesneviler
e. Tarihî ve destanî nitelikli mesneviler

Doğru Cevap: E

Soru 63

Nabî’nin, Feridüttin Attar’ın İlahiname’sindeki “Hikâyet-i Fahrettin Gürgânî ve Padişahın Kölesi” isimli hikayeden esinlenerek yazdığı aşk konulu mesnevisi aşağıdakilerden hangisidir?

Hayriyye

Hayrabad

Surname

Zeyl-i Siyer-i Veysî

Tuhfetü’l-Harameyn

Açıklama:

Nabî’nin Hayrabad’ı, konusundan ve edebî değerinden çok, Şeyh Galip’in eleştirilerine hedef olduğu için zaman zaman anılır. Konusunu esas olarak İranlı şair Feridüttin Attar’ın İlahiname’sindeki “Hikâyet-i Fahrettin Gürgânî ve Padişahın Kölesi” isimli hikâyeden alan eser, birkaç bölüm ilavesiyle yeniden
yazılmış ve kurgusunda değişikliğe gidilmiştir.

Doğru Cevap: B

Soru 64

Sabit'in kaleme aldığı ve İstanbul hayatından sahneleriyle bahar tasvirlerinin dikkat çektiği aşk konulu mesnevi aşağıdakilerden hangisidir?

Edhem ü Hüma

Leyla vü Mecnun

Yusuf u Züleyha

Hüsrev ü Şirin

Mahmud u Ayaz

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 65

Aşağıdakilerden hangisi Sabit'in mesnevilerinden birisi değildir?

Edhem ü Hüma

Berbername

Derename

Hayrabad

Amru’l-Leys

Açıklama:

Hacimli sayılabilecek bir divanı da bulunan şair, başarısını daha çok mesnevilerinde göstermiştir. Sabit Divanı’nın tenkitli metni yayımlanmıştır (Karacan 1991). Sabit’in hamse oluşturacak kadar mesnevisi vardır.
Mesnevileri şunlardır: Zafername, Edhem ü Hüma, Berbername, Derename, Amru’l-Leys. Hayrabad Nabı'nin bir mesnevisidir.

Doğru Cevap: D

Soru 66

Feridüttin Attar’ın 333 beyitlik Bülbülname’sini genişleterek yazdığı Bülbüliyye isimli mesnevisiyle tanınan şair aşağıdakilerden hangisidir?

Fedayî Dede

Şanî Mehmet Efendi

Ömer Fuadî

Simkeşzade Feyzî

Sabit

Açıklama:

Attar’dan yapılan ikinci tercüme Kastamonulu Ömer Fuadî’ye aittir. Ömer Fuadî, Attar’ın 333 beyitlik Bülbülname’sini genişleterek yazdığı eserine Bülbüliyye adını vermiştir. 2150 beyitten oluşan eser, kuşların konuşturulduğu, ilahî aşkın ve vahdet (Tanrı’nın tekliği) konusunun işlendiği bir mesnevidir. Yazar, yer yer ilave ettiği manzumelerle ahlakî öğütler verir. Öğüt verme kaygısı öncelik kazandığı için metnin şiirselliği ihmal edilmiştir.

Doğru Cevap: C

Soru 67

Aşağıdaki şairlerden hangisi miraç konusunu işleyen Miraçname-i Resul-i Ekrem isimli mesnevinin yazarıdır?

Neşatî

Simkeşzade Feyzî

Güftî

Nabî

Emir Hüsrev

Açıklama:

Feyzî’nin, şeyhi Abdulahad Nuri’nin isteği üzerine yazdığını söylediği
Miraçname-i Resul-i Ekrem, kâmil bir zatın Abdulahad Nuri’ye sorduğu; “Miracın sırrı”, “Burak’ın vasfı”, “Peygamberin nereye kadar gittiği”, “Kabe Kavseynin anlamı” gibi konularda verilen cevapların nazma çekilmesinden oluşur.

Doğru Cevap: B

Soru 68

On iki ayın özelliklerini konu alan Nazm-ı Niyaz'ı da kaleme alan ve Yazıcı Salih'in Şemsiyye eserini nazma çekerek Melhame ismiyle yeniden yazan şair aşağıdakilerden hangisidir?

Fedayî Dede

Simkeşzade Feyzî

Güftî

Gencî Pîr Mehmet

Cevrî

Açıklama:

XVII. yüzyıl mesnevileri içerisinde ilmî ve ansiklopedik eserler de vardır. Cevrî, Yazıcı Salih’in Şemsiyye adlı eserini yeniden nazma çekerek Melhame adını verir. Takvim, günler, yıldızlar, ay ve güneş tutulması gibi konuların işlendiği eser, geniş kitlelerce okunmuştur. 1635 yılında yazılan bu mesnevi, ilki 1855 yılında olmak üzere üç kez Arap harfleriyle de basılır. 3617 beyit tutan eser Şemsiyye’ye göre daha kısadır. Şairin bir diğer mesnevisi Mart (Azer) ayından başlamak üzere on iki ayın özelliklerinden bahsettiği Nazm-ı Niyaz’ıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 69

Tasavvufî aşkın işlendiği 520 beyit tutarında sakinamenin yazarı şair aşağıdakilerden hangisidir?

Azmizade Haletî

Atayî

Tıflî

Ahmed-i Daî

Güftî

Açıklama:

Azmizade Haletî, tasavvufî aşkın işlendiği 520 beyit tutarında bir sakiname yazmıştır. Rubaileriyle tanınan Azmizade Haletî, “Sakiname”sinde ilahî aşkı anlatır.

Doğru Cevap: A

Soru 70

Gazavatname ve fetihname özellikleri taşıyan ve 1956 beyitten oluşan mesnevinin yazarı şair aşağıdakilerden hangisidir?

Azmizade Haletî

Güftî

Cevrî

Ganizade Nadirî

Sabit

Açıklama:

I. Ahmet’in son yılları ile II. Osman’ın Lehistan veya Hotin seferlerini konu
alır. Ganizade’nin, 1956 beyitten oluşan Şehname’si hem gazavatname hem de fetihname özelliği taşır

Doğru Cevap: D

Soru 71

Aşağıdakilerden hangisi XVII. yüzyıl mesnevilerinin genel sınıfladırması içinde yer almaz?

Aşk konulu mesneviler

Tasviri mesneviler

Eğitici ve öğüt verici mesneviler

Yerli ve realist mesneviler

Tarihî ve destanî nitelikli mesneviler

Açıklama:

XVII. yüzyıl mesnevilerini şu başlıklar altında gruplandırmak ve tanıtmak genel durumu kavramak açısından yararlı olacaktır:
a. Aşk konulu mesneviler
b. Temsilî mesneviler
c. Eğitici ve öğüt verici mesneviler
d. Yerli ve realist mesneviler
e. Tarihî ve destanî nitelikli mesneviler. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 72

Aşağıdakilerden hangisi XVII. Yüzyılın aşk mesnevileri arasında yer alan, konusundan ve edebî değerinden çok Şeyh Galip’in eleştirilerine hedef olduğu için anılan eserdir?

Hayrabad

Edhem ü Hüma

Mahmud u Ayaz

Leyla vü Mecnun

Hüsrev ü Şirin

Açıklama:

Bu yüzyılın aşk mesnevileri arasında yer alan Nabî’nin Hayrabad’ı, konusundan ve edebî değerinden çok, Şeyh Galip’in eleştirilerine hedef olduğu için zaman zaman anılır. Konusunu esas olarak İranlı şair Feridüttin Attar’ın İlahiname’sindeki “Hikâyet-i Fahrettin Gürgânî ve Padişahın Kölesi” isimli hikâyeden alan eser, birkaç bölüm ilavesiyle yeniden yazılmış ve kurgusunda değişikliğe gidilmiştir. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 73

Atasözlerini, halk tabirlerini, günlük konuşma dilinin kelime ve tabirlerini şiire taşımakla tanınır.
Şiirlerinde yerelliğe çok fazla rağbet ettiği, zaman zaman müstehcen ima ve ifadelere kaydığı görülür.
Hacimli sayılabilecek bir divanı da bulunan şair, başarısını daha çok mesnevilerinde göstermiştir.

Yukarıdakilerden hangisi/hangileri asıl adı Alaattin Ali olan Sabit ile ilgili doğru bilgiler içermektedir?

Yanlız I

I-II

I-III

II-III

I-II-III

Açıklama:

Sabit, Nabî mektebi olarak bilinen ekolün içerisinde olsa da kendi şahsî üslubunu oluşturmuş şairler arasındadır. Atasözlerini, halk tabirlerini, günlük konuşma dilinin kelime ve tabirlerini şiire taşımakla tanınır. Şiirlerinde yerelliğe çok fazla rağbet ettiği, zaman zaman müstehcen ima ve ifadelere kaydığı görülür. Hacimli sayılabilecek bir divanı da bulunan şair, başarısını daha çok mesnevilerinde göstermiştir. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 74

I. Attar’ın 333 beyitlik Bülbülname’sini genişleterek yazmıştır.
II. Eserde, kuşların konuşturulduğu, ilahî aşkın ve vahdet (Tanrı’nın tekliği) konusunun işlenir.
III. Yazar, metnin şiirselliğine çok önem vermiştir.
Yukarıdakilerden hangisi/hangileri Kastamonulu Ömer Fuadî'nin Bülbüliyye eseri ile ilgili doğru bilgi içermektedir?

Yalnız I

I-II

I-III

II-III

I-II-III

Açıklama:

Ömer Fuadî, Attar’ın 333 beyitlik Bülbülname’sini genişleterek yazdığı eserine Bülbüliyye adını vermiştir. 2150 beyitten oluşan eser, kuşların konuşturulduğu, ilahî aşkın ve vahdet (Tanrı’nın tekliği) konusunun işlendiği bir mesnevidir. Yazar, yer yer ilave ettiği manzumelerle ahlakî öğütler verir. Öğüt verme kaygısı öncelik kazandığı için metnin şiirselliği ihmal edilmiştir. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 75

Aşağıdaki XVII. yüzyılda yazılan mesnevilerden hangisi, Hz. Peygamber etrafında gelişen türlerde yazılmış eserler arasında değildir?

Hilye-i Enbiya

Hilyetü’l-Efkâr

Nefhatü’l-Ezhar

Hilye-i Çihâryâr-ı Güzîn

Hilye-i Aşere-i Mübeşşere

Açıklama:

Nefhatü'l-Ezhar dışındaki eserler dinî konuludur. Hz. Peygamber ve dört halifeyle ilgilidir.

Doğru Cevap: C

Soru 76

Aşağıdakilerden hangisi XVII. yüzyılın müstakil ilk miraçnamesidir?

Gamze vü Dil

Matlau’l-Envar

Miraçname-i Resul-i Ekrem

Miracu’l-Beyan

Sohbetü’l-Ebkâr

Açıklama:

Hz. Peygamber etrafında şekillenen bir diğer tür de miraçnamelerdir. Miraçnameler farklı nazım şekilleriyle yazılabildiği gibi herhangi bir eser içerisinde bölüm olarak da karşımıza çıkar. Bu yüzyılda mesnevî nazım şekliyle yazılmış güzel örnekleri vardır. Yüzyılın müstakil ilk miraçnamesi Muslihittin Vahyî’nin Miracu’l-Beyan isimli eseridir. Türün diğer örneklerinden farklı olarak sufilerin tasavvuf yolunda yaşadıkları hâl ve mertebeleri konu alır. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 77

Aşağıdakilerden hangisi XVII. yüzyılda yazılmış sözlüklerden değildir?

Genc-i Leal

Menazimü’l-Cevahir

Kân-ı Maani

Düsturü’l-Amel

Nazm-ı Niyaz

Açıklama:

Manzum sözlük geleneği bu yüzyılda da devam ettirilir. Gencî Pîr Mehmet’in 1631 yılında yazdığı Genc-i Leal’i iki bölümden oluşur. Birinci bölümü Arapça-Türkçe, ikinci bölümü ise Farsça-Türkçe bir sözlüktür. Hakî Mustafa Üsküdarî’nin Menazimü’l-Cevahir’i Arapça-Farsça-Türkçe olarak yazılmış bir sözlüktür. Hasan Ziyaî’nin Kân-ı Maani’si ise 716 beyit tutarında Farsça-Türkçe bir sözlüktür. 1671 yılında yazılan eser tertip bakımından benzerlerinden farklıdır. 2319 Farsça kelimeyi içine alır. Riyazî’nin Düsturü’l-Amel’i Farsça-Türkçe ansiklopedik bir lügat olup 1050 civarında deyim, tabir ve bazı kelimelerin özel kullanımlarına yer verir. Farsça beyitlerden örneklerle zenginleştirir. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 78

Aşağıdakilerden hangisi Türk edebiyatının ilk manzum şairler tezkiresi olan Teşrifatü’ş-Şuara isimli eseri yazmıştır?

Hasan Ziyaî

Hakî Mustafa Üsküdarî

Cevrî

Güftî

Gencî Pîr Mehmet

Açıklama:

XVII. yüzyılın ilgi çeken bir mesnevisi de Güftî’nin Teşrifatü’ş-Şuara isimli eseridir. Türk edebiyatının ilk manzum şairler tezkiresidir. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 79

Aşağıdakilerden hangisi genel olarak sünnet düğünleri, evlilik düğünleri, şehzade ve sultanların doğumları vesilesiyle yapılan şenlikleri konu alan eserlere verilen addır?

Sakiname

Şehname

Surname

Fetihname

Gazaname

Açıklama:

Yerel motifler ve realist çizgiler taşıyan mesnevilerin bir diğer grubunu surnameler oluşturur. Mensur örnekleri de bulunan surnameler, genel olarak sünnet düğünleri, evlilik düğünleri, şehzade ve sultanların doğumları vesilesiyle yapılan şenlikleri konu alan eserlerdir. İçinde devrin gelenek ve görenekleri, merasimleri, mutfak ve eğlence kültürü hakkında geniş malzeme barındırır. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 80

Aşağıdakilerden hangisi XVII. yüzyılda ilmî ve ansiklopedik eser yazmıştır?

Cevrî

Gencî Pîr Mehmet

Hakî Mustafa Üsküdarî

Hasan Ziyaî

Güftî

Açıklama:

XVII. yüzyıl mesnevileri içerisinde ilmî ve ansiklopedik eserler de vardır. Cevrî, Yazıcı Salih’in Şemsiyye adlı eserini yeniden nazma çekerek Melhame adını verir. Takvim, günler, yıldızlar, ay ve güneş tutulması gibi konuların işlendiği eser, geniş kitlelerce okunmuştur. 1635 yılında yazılan bu mesnevi, ilki 1855 yılında olmak üzere üç kez Arap har eriyle de basılır. 3617 beyit tutan eser Şemsiyye’ye göre daha kısadır. Şairin bir diğer mesnevisi Mart (Azer) ayından başlamak üzere on iki ayın özelliklerinden bahsettiği Nazm-ı Niyaz’ıdır. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 81

Nevizade Atayî’nin hamsesini oluşturan mesneviler, hangi seçenekte doğru olarak verilmiştir?

Derename- Amru’l-Leys- Leyla vü Mecnun- Mahmudu Ayaz- Yusuf u Züleyha

Hilyetü’l-Efkâr - Sakiname- Hayriname- Bülbülname-Mantıku’l-Esrar

Mantıku’l-Esrar - Sakiname- Nefhatü’l-Ezhar- Hayrabad- Zafername

Âlemnüma-Nefhatü’l-Ezhar- Sohbetü’l-Ebkâr- Heft- Hân- Hilyetü’l-Efkâr

Yusuf u Züleyha- Leylâ vü Mecnun- Heft-Hân- Hilyetü’l-Efkâr- Zafername

Açıklama:

Âlemnüma-Nefhatü’l-Ezhar- Sohbetü’l-Ebkâr- Heft- Hân- Hilyetü’l-Efkâr

Doğru Cevap: D

Soru 82

Hayrabad ile Edhem ü Hüma mesnevilerinin en önemli ortak özelliği aşağıdakilerden hangisidir?

Aşk konusunu işlemeleri.

İkisinin de Sabit’in eseri olması

Temsilî mesneviler olması

Öğüt nitelikli eserler olması

İkisinin de konusunu Osmanlı tarihinden alması

Açıklama:

Aşk konusunu işlemeleri

Doğru Cevap: A

Soru 83

Aşağıdaki şair ve mesnevisi eşleştirmelerinden hangisi doğrudur?

Atayî-Mahzenü’l-Esrar

Feyzî- Gamze vü Dil

Sabit- Şehname

Nadirî- Edhem ü Hüma

Nabî- Hüsrev ü Şirin

Açıklama:

Feyzî- Gamze vü Dil

Doğru Cevap: B

Soru 84

Aşağıdakilerden hangisi temsilî mesnevilerin özelliklerinden biri değildir?

Tasavvuf anlayışının bir etkisinin olması.

Didaktik bir amaç güdülmesi.

Tarihî kahramanlar etrafında kurgulanması.

Sembollerle anlatımın ön planda olması.

Destansı anlatımların olması

Açıklama:

Tarihî kahramanlar etrafında kurgulanması.

Doğru Cevap: C

Soru 85

Aşağıdakilerden hangisi, dinî-tasavvufî mesneviler arasında yer almaz?

Miraçname

Sohbetü’l-Ebkâr

Nefhatü’l-Ezhar

Hilyename

Edhem ü Hüma

Açıklama:

Edhem ü Hüma

Doğru Cevap: E

Soru 86

Aşağıdakilerden hangisi, tür bakımından diğerlerinden farklıdır?

Gazavatname

Şehname

Zafername

Teşrifatü’ş-Şuara

Fetihname

Açıklama:

Teşrifatü’ş-Şuara

Doğru Cevap: D

Soru 87

“Şarap, meyhane, mutrıb, çeng, rind” gibi kavramlar etrafında oluşturulan ve zaman zaman tasavvufi aşkın ve mertebelerin anlatımında da tercih edilen edebî tür, aşağıdakilerden hangisidir?

Sakiname

Şehrengiz

Nasihatname

Kıyafetname

Şikâyetname

Açıklama:

Sakiname

Doğru Cevap: A

Soru 88

Aşağıdaki şairlerden hangisi, Sakiname yazmamıştır?

Atayî

Azmizade Haletî

Neşatî

Şeyhulislam Yahya

Tıflî

Açıklama:

Neşatî

Doğru Cevap: C

Soru 89

IV.Mehmet’in emriyle Nabî’nin, Şehzade Mustafa ve Ahmet’in sünnet düğünlerini anlattığı mesnevisi aşağıdaki mesnevi türlerinden hangisi içinde yer alır?

Sakiname

Melhame

Biladiyye

Surname

Vuslatname

Açıklama:

Surname

Doğru Cevap: D

Soru 90

Nadirî’nin, I. Ahmet’in son yılları ile II. Osman’ın Lehistan ve Hotin seferlerini anlattığı mesnevisi aşağıdakilerden hangisidir?

Şehname

Gazaname

Fetihname

Selimname

Surname

Açıklama:

Şehname

Doğru Cevap: A

Soru 91

Aşağıdakilerden hangisi başlangıçta divan şiirinde kullanılan bir nazım şeklinin adıyken zamanla anlatma (tahkiye) esasına bağlı eserleri kapsayan bir türün adı olmuştur?

Hamse

Lugaz

Mesnevi

Münşeat

Şehname

Açıklama:

Mesnevi başlangıçta bir nazım biçiminin adıyken Mevlana’nın meşhur eserinden sonra mesnevi, bu nazım biçimiyle yazılan bir türün adı olmuştur. Mesnevilerde kafiye sistemi şairlere uzun hikâyeleri anlatma konusunda biçimsel açıdan kolaylık sağlar. Onun için Türk edebiyatının Anadolu sahasındaki ilk ürünlerinde dinî konuların mesnevi nazım biçimiyle anlatıldığı görülmektedir.

Doğru Cevap: C

Soru 92

I. Edebiyatın kendi içinde yeni bir üslup arayışı olarak ortaya çıkar.
II. Eserlerde kullanılan dil sadeleşmeye başlamıştır.
III. Daha içe dönük, mistik ve metafizik derinliği olan gazeller söylenir.
Yukarıdaki ifadelerden hangisi/hangileri Sebk-i Hindi ile ilgili olarak doğrudur?

Yalnız I

Yalnız III

I, II

I, III

II, III

Açıklama:

Sebk-i Hindi, edebiyatın kendi içinde yeni bir üslup arayışı olarak ortaya çıkar. Klasik anlayış reddedilmezken yeni imajlar, mazmunlar ve alışılmadık bağdaştırmalar kullanılır. Bunda geniş bir yelpazede değerlendirilebilecek tasavvuf düşüncesinin de etkisi vardır. Bu durum klasik anlayışın yanı sıra mecazlarla örülü bir dil kullanımını beraberinde getirmiştir.

Doğru Cevap: D

Soru 93

I. Gazeldir.
II. Nevizade Atayî’ye aittir.
III. Hamsede yer alan eserlerden biridir.
Yukarıdaki ifadelerden hangisi/hangileri Sakiname (Âlemnüma) ile ilgili olarak doğrudur?

Yalnız I

Yalnız III

I, II

I, III

II, III

Açıklama:

Nevizade Atayî’nin hamsesi Sakiname (Âlemnüma), Nefhatü’l-Ezhar, Sohbetü’l-Ebkâr, Heft-Hân ve Hilyetü’l-Efkâr isimli mesnevilerden oluşur.

Doğru Cevap: E

Soru 94

Aşağıdakilerden hangisi klasik aşk mesnevileri arasında değerlendirilebilecek eserlerden biridir?

Fasih Dede - Hüsrev ü Şirin

Nabî - Hayrabad

Neşatî - Hilye-i Enbiya

Simkeşzade Feyzî - Miraçname-i Resul-i Ekrem

Nabî - Hayriyye

Açıklama:

Bursalı Mustafa Hevayî, Bağdatlı Zihnî ve Rifatî’nin Yusuf u Züleyha’sı, Faizî ve Rifatî’nin Leyla vü Mecnun’u, Fasih Dede’nin Hüsrev ü Şirin ve Mahmud u Ayaz isimli mesnevileri bu yüzyılda klasik aşk mesnevileri arasında değerlendirilebilecek eserlerdir. Gelenekselleşmiş aşk hikâyelerinin yanı sıra Nabî’nin Hayrabad’ı ve Sabit’in Edhem ü Hüma’sı gibi yeni mesnevi konuları da vardır. Bu mesneviler, bir önceki yüzyılın aşk mesnevileri ile kıyaslandığında aralarındaki fark hemen görülür. Yüzyılın nasihat ve eğitim amaçlı olduğu kadar toplumun aksayan yönlerini de eleştiren en önemli eseri Nabî’nin Hayriname olarak da bilinen Hayriyye’sidir. Simkeşzade Feyzî, Miraçname-i Resul-i Ekrem adlı eserinde miraç konusunu mesnevi biçiminde işlemiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 95

Hüsni ser-defter-i melâhat idi
Rehzen-i akl u dil bir âfet idi
Yukarıdaki beyit aşağıdaki mesnevilerden hangisinde yer almaktadır?

Nevizade Atayî - Nefhatü’l-Ezhar

Sabit - Edhem ü Hüma

Gencî Pîr Mehmet - Genc-i Leal

Feyzî - Miraçname-i Resul-i Ekrem

Atayî’nin Hilyetü’l-Efkâr

Açıklama:

Dil içi çevirisi: Güzelliği, güzellik defterinin başıydı, akıl ve gönlün yolunu kesen bir afetti! Görüldüğü üzere bu, aşk konulu bir mesneviden alınmıştır. Sabit - Edhem ü Hüma dışındaki diğer mesneviler, aşk konulu değildir. Gencî Pîr Mehmet - Genc-i Leal ise zaten mesnevi değil, sözlüktür.

Doğru Cevap: B

Soru 96

I. Nabî mektebi olarak bilinen ekolün içerisinde olsa da kendi şahsî üslubunu oluşturmuştur.
II. Atasözlerini, halk tabirlerini, günlük konuşma dilinin kelime ve tabirlerini şiire taşımıştır.
III. Yerelliğe çok fazla rağbet ettiği görülür.
IV. Hacimli sayılabilecek bir divanı bulunsa da başarısını daha çok mesnevilerinde göstermiştir.
Yukarıdaki özellikler hangi şair ile ilgilidir?

Azmizade Haletî

Nadirî

Sabit

Feyzî

Şeyhulislam Yahya

Açıklama:

Sabit, Nabî mektebi olarak bilinen ekolün içerisinde olsa da kendi şahsî üslubunu oluşturmuştur. Atasözlerini, halk tabirlerini, günlük konuşma dilinin kelime ve tabirlerini şiire taşımıştır. Yerelliğe çok fazla rağbet ettiği görülür. Hacimli sayılabilecek bir divanı bulunsa da başarısını daha çok mesnevilerinde göstermiştir.

Doğru Cevap: C

Soru 97

Aşağıdakilerden hangisi Riyazî, Sakiname’sinde yer alan beyitlerden değildir?

Ol tâb-ı mey ile meclis-efrûz
Bu nagme-i sâz ile ciger-dûz

Ol neşve-i bâde-i letâfet
Bu nagme-i sâz-i hüsn ü behcet

Güftâr ile o meclis-ârâ
Reftârı ile bu bezm-pîrâ

Görmiş idi Hak’ı çü bilmiş idi
Kalbi Mevlâya hâne olmış idi

Gülşen didigün bu bezm-i müldür
O bülbül ise bu tâze güldür

Açıklama:

XVII. yüzyılın üretken şairlerinden ve tezkirecilerinden Riyazî, Sakiname’sinde, bir eğlence meclisini bütün ayrıntılarıyla anlatılır. Yer yer araya rubailerin de serpiştirildiği Sakiname’de canlı tasvirler yapılmıştır. Dil içi çeviri:
A: O şarabın parlaklığı ile meclisi aydınlatır; bu sazın nağmeleri ile ciğer deler
B: O hoşluk şarabının neşesi, bu sevinç ve güzellik sazının nağmesi
C: Söz ile o meclisi süsler, bu salınması ile meclis donatır.
D: Hakk’ı görmüş, bilmiş idi. Kalbi Mevla’ya hane olmuştu. (Feyzî, Miraçname-i Resul-i Ekrem)
E: Gülşen dediğin bu şarap meclisidir. O bülbül ise bu taze güldür.

Doğru Cevap: D

Soru 98

I. Nasihat ve eğitim amaçlı bir eserdir.
II. Toplumun aksayan yönlerine değinilir.
III. Şair, oğluna güzel ahlak sahibi olmasını öğütlerken devrin siyasi ve bürokratik makamlarının içine düştükleri durumu da eleştirir.
Yukarıdaki özellikler hangi eser ile ilgilidir?

Hayriname

Gamze vü Dil

Nefhatü’l-Ezhar

Vuslatname

Hüsrev ü Şirin

Açıklama:

Yüzyılın nasihat ve eğitim amaçlı olduğu kadar toplumun aksayan yönlerini de eleştiren en önemli eseri Nabî’nin Hayriname olarak da bilinen Hayriyye’sidir. Hayriname, Nabî’nin oğlu Ebulhayr Mehmet Çelebi’nin şahsında okurlarına öğüt vermek için kaleme aldığı bir eserdir. Şair, oğluna güzel ahlak sahibi olmasını öğütlerken devrin siyasi ve bürokratik makamlarının içine düştükleri durumu da eleştirir. Döneminde kimi mesleklerdeki yozlaşmaları, sahte şeyhleri, hâkimleri, mahkemelerin ve paşalık mevkiinde bulunanların durumlarını, yöneticilerin zulümlerini, adaletsizlik, rüşvet, yalan, riya gibi toplumsal hastalıkları gözler önüne serer.

Doğru Cevap: A

Soru 99

Aşağıdaki eserlerden hangisi bir sözlük değildir?

Genc-i Leal

Teşrifatü’ş-Şuara

Menazimü’l-Cevahir

Kân-ı Maani’

Düsturü’l-Amel

Açıklama:

Gencî Pîr Mehmet’in 1631 yılında yazdığı Genc-i Leal’i iki bölümden oluşur. Birinci bölümü Arapça-Türkçe, ikinci bölümü ise Farsça-Türkçe bir sözlüktür. Hakî Mustafa Üsküdarî’nin Menazimü’l-Cevahir’i Arapça-Farsça-Türkçe olarak yazılmış bir sözlüktür. Hasan Ziyaî’nin Kân-ı Maani’si ise 716 beyit tutarında Farsça-Türkçe bir sözlüktür. 1671 yılında yazılan eser tertip bakımından benzerlerinden farklıdır. 2319 Farsça kelimeyi içine alır. Riyazî’nin Düsturü’l-Amel’i Farsça-Türkçe ansiklopedik bir lügat olup 1050 civarında deyim, tabir ve bazı kelimelerin özel kullanımlarına yer verir. Farsça beyitlerden örneklerle zenginleştirir. Güftî’nin Teşrifatü’ş-Şuara isimli eseri ise yüzyılın ilgi çeken bir mesnevisi olup Türk edebiyatının ilk manzum şairler tezkiresidir.

Doğru Cevap: B

Soru 100

“XVII. yüzyıl mesnevileri içerisinde ilmî ve ansiklopedik eserler de vardır.” ifadesine örnek verilebilecek eser aşağıdakilerden hangisidir?

Şehname

Miraçname

Hilyename

Fetihname

Melhame

Açıklama:

XVII. yüzyıl mesnevileri içerisinde ilmî ve ansiklopedik eserler de vardır. Cevrî’nin, Yazıcı Salih’in Şemsiye’sinden uyarladığı Melhame adlı eserinde takvim, günler, yıldızlar, ay ve güneş tutulması gibi konular işlenir.

Doğru Cevap: E

Soru 101

Simkeşzade Feyzî hangi yılda doğmuştur?

1635

1636

1637

1638

1639

Açıklama:

Başlangıçta “Simî” mahlasını kullanan Feyzî’nin adı Hasan’dır. 1636 yılında İstanbul’da doğmuştur. İstanbul’da tahsilini tamamlamış, küçük yaşlarda şiir yazmaya başlamıştır. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 102

Takvim, günler, yıldızlar, ay ve güneş tutulması gibi konuların işlendiği Melhame adlı eserin şairi kimdir?

Veysî

Cevrî

Nergisî

Kâtip Çelebi

Sabit

Açıklama:

Cevrî, Yazıcı Salih’in Şemsiyye adlı eserini yeniden nazma çekerek Melhame adını verir. Takvim, günler, yıldızlar, ay ve güneş tutulması gibi konuların işlendiği eser, geniş kitlelerce okunmuştur. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 103

Gencî Pîr Mehmet’in 1631 yılında yazdığı Genc-i Leal’i bölümden oluşur?

İki

Üç

Dört

Beş

Altı

Açıklama:

Gencî Pîr Mehmet’in 1631 yılında yazdığı Genc-i Leal’i iki bölümden oluşur. Birinci bölümü Arapça-Türkçe, ikinci bölümü ise Farsça-Türkçe bir sözlüktür. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 104

Hasan Ziyaî’nin Kân-ı Maani’si hangi yılda yazılmıştır?

1669

1670

1671

1672

1673

Açıklama:

Hasan Ziyaî’nin Kân-ı Maani’si ise 716 beyit tutarında Farsça-Türkçe bir sözlüktür. 1671 yılında yazılan eser tertip bakımından benzerlerinden farklıdır. 2319 Farsça kelimeyi içine alır. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 105

Teşrifatü’ş-Şuara kimin eseridir?

Feyzî

Cevrî

Gencî Pîr Mehmet

Güftî

Muslihittin Vahyî

Açıklama:

Yüzyılın ilgi çeken bir mesnevisi de Güftî’nin Teşrifatü’ş-Şuara isimli eseridir. Türk
edebiyatının ilk manzum şairler tezkiresidir. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 106

Atayî’nin II. Osman’a ithaf ettiği Âlemnüma olarak da bilinen sakinamesi kaç beyitten oluşur?

1500

1538

1560

1590

1600

Açıklama:

Atayî’nin II. Osman’a ithaf ettiği Âlemnüma olarak da bilinen sakinamesi türün önemli örneklerindendir. 1538 beyitten oluşan eser, şehname vezni olarak da bilinen fe‘ûlün fe‘ûlün fe‘ûlün kalıbıyla yazılmıştır. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 107

Edirne Şehrengizi kimin eseridir?

Feyzî

Cevrî

Neşatî

Gencî Pîr Mehmet

Güftî

Açıklama:

Neşatî’nin Edirne Şehrengizi, 144 beyitlik kısa bir mesnevidir. Şair eserinde Edirne’nin güzelliklerini anlattıktan sonra Edirneli kimi isimleri fiziksel yönleri ve çeşitli özellikleri ile söz konusu eder. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 108

Derename kaç beyitten oluşan kısa bir mesnevidir?

160

162

185

195

215

Açıklama:

Derename 162 beyitten oluşan kısa bir mesnevidir. Diğer adı Hâce Fesâd ve Söz Ebesi olan eserde sarkıntılık ele alınır. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 109

Ganizade Nadirî hangi yılda Rumeli Kazaskeri olmuştur?

1619

1621

1623

1625

1627

Açıklama:

1612’de Anadolu Kazaskerliğine getirilen Nadirî, 1614 yılında bu görevden azledilmiştir. 1619’da Rumeli Kazaskeri olmuştur. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 110

Amru’l-Leys adlı mesnevi kime aittir?

Cevrî

Feyzî

Güftî

Sabit

Muslihittin Vahyî

Açıklama:

Sabit’in Amru’l-Leys adlı mesnevisi dediğer iki eserinde olduğu gibi kaba söz ve ifadelerin kullanıldığı folklorik bir eserdir. Üç mesnevide de sıradan kişiler ve basit konular anlatılmıştır. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Ünite 7

Soru 1

Züptedül eşar eseri aşağıdakilerden hangisine aittir?

Kafzade Faizi.

Mecdi.

Nevizade Atayi.

Katip Çelebi.

Baldırzade Selisi.

Açıklama:

Kafzade Faizi. Cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 2

Hadayıku-l Hakayık aşağıdakilerden hangisine aittir?

Katip Çelebi.

Mecdi.

Nevizade Atayi.

Kafzade Faizi.

Baldırzade Selisi.

Açıklama:

Mecdi.

Doğru Cevap: B

Soru 3

Hadayıkul hakayık fi Tekmiletiş Şakayık aşağıdakilerden hangisine aittir?

Nevizade Atayi.

Katip çelebi.

Mecdi.

Kafzade Faizi.

Baldırzade Selisi.

Açıklama:

Nevizade Atayi. Cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 4

Keşfuz Zünun adlı biyografik eser aşağıdakilerden hangisine aittir?

Mecdi.

Nevizade Atayi.

Katip Çelebi.

Kafzade Faizi.

Baldırzade Selisi.

Açıklama:

Katip ÇELEBİ. Cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 5

XVII. yüzyılda yazılan biyografi kitaplarından Ravza-i Evliya adlı eserin yazarı aşağıdakilerden hangisidir?

Mecdî

Kâtip Çelebi

Kafzade Faizî

Nevizade Atayî

Baldırzade Selisî

Açıklama:

Baldırzade Selisî

Doğru Cevap: E

Soru 6

Tarihi Peçevi adlı biyografik eser aşağıdakilerden hangisine aittir?

Mecdi.

İbrahim Peçevi.

Katip Çelebi.

Baldırzade Selisi.

Kafzade Faizi.

Açıklama:

İbrahim Peçevi.Cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 7

Tarihi Al-i Osman aşğıdakilerden hangisine aittir?

Mecdi.

İbrahim Peçevi.

Katip Çelebi.

Hasan Beyzade Ahmet.

Kafzade Faizi.

Açıklama:

Hasan Beyzade Ahmet. Cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 8

Ravzatül Ebrar adlı genel Dünya tarihi eseri aşağıdakilerden hangisine aittir?

Karaçelebizade Abdülaziz.

İbrahim Peçevi.

Mecdi.

Nevizade Atayi.

Katip Çelebi.

Açıklama:

Karaçelebizade Abdülaziz. Cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 9

Süleymanname adlı eser aşağıdakilerden hangisine aittir?

Mecdi.

Nevizade Atayi.

Katip Çelebi.

İbrahim Peçevi.

Karaçelebizade Abdülaziz.

Açıklama:

Karaçelebizade Abdülaziz. Cevap E 'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 10

Sadece bir savaş yahut kumandanın bir kuşatmasını ele alan yazım türü aşağıdakilerden hangisidir?

Gazavatname.

Münşeat.

Seyahatname.

Surname.

Sefahatname.

Açıklama:

Gazavatname. Cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 11

Aşağıdakilerden hangisi Türk edebiyatının en önemli mensur eserleri arasında yer alır?

Seyahatname

Zübdetü’l-Eşar

Hadayıku’l-Hakayık

Süleymanname

Tarih-i Naima

Açıklama:

Seyahatname

Doğru Cevap: A

Soru 12

İbrahim Peçevi'nin Tarih-i Peçevi eserinde hangi devrin din ve fen bilginlerini ele alır?

II. Bayezid- II. Osman

I. Murat- III. Murat

I. Mehmet- VI. Mehmet

I. Süleyman-IV. Murat

II. Mehmet- I. Ahmet

Açıklama:

I. Süleyman-IV. Murat

Doğru Cevap: D

Soru 13

Hâbname kimindir?

Ziya Paşa

Nergisi

Okçuzade Mehmet Şahî

Evliya Çelebi

Veysi

Açıklama:

Veysi

Doğru Cevap: E

Soru 14

Nergisi'nin asıl adı nedir?

Üveys

Murat

Mehmet

Ali

Osman

Açıklama:

Mehmet

Doğru Cevap: C

Soru 15

Evliya Çelebi İstanbul dışında ilk seyahatini hangi ile yapar?

Konya

Trabzon

Bursa

Kütahya

Eskişehir

Açıklama:

Bursa

Doğru Cevap: C

Soru 16

Evliya Çelebi rüyasında söylediği hangi sözcük yerine seyahat sözcüğünü söylemiştir?

Şecaat Ya Resulullah

Medet Ya Resulullah

Seyahat Ya Resulullah

Şefaat Ya Resulullah

Buyur Ya Resulullah

Açıklama:

Şefaat Ya Resulullah

Doğru Cevap: D

Soru 17

I. Ukrayna
II. Çin
III. Gürcistan
IV. İran
Evliya Çelebi yukarıdaki ülkelerden hangisi ya da hangilerini gezebilmiştir?

Yalnız I

I ve III

II, III ve IV

I, III ve IV

I, II ve III

Açıklama:

I, III ve IV

Doğru Cevap: D

Soru 18

Seyahatname kaç cilttir?

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 19

I. Güvenlik
II. Ucuzluk
III. Sağlık
Evliya Çelebi'nin hemen her seyahatini devlet adamıyla yapmasının nedeni yukarıdakilerden hangisidir?

I ve II

II ve III

I, II ve III

Yalnız I

Yalnız II

Açıklama:

I ve II

Doğru Cevap: A

Soru 20

Katip Çelebi meslekteki kıdeminden ötürü hangi makama terfi etmek istemiş ancak bunu başaramamıştır?

Sultanlık

Baş şairlik

Baş yazarlık

Halifelik

Paşalık

Açıklama:

Halifelik

Doğru Cevap: D

Soru 21

Kâtip Çelebi’nin on beş bine yakın eserden ve bu eserlerin müelliflerinden bahseden eserinin adı nedir?

Keşfu’z-Zünun

Devhatü’l-Küttab

Esmaü’l-Müellifin

Ravzatü’l-Ebrar

Süllemü’l-Vüsul

Açıklama:

Keşfu’z-Zünun: Kâtip Çelebi’nin yirmi yıl gibi uzun bir sürede hazırladığı bibliyografik eseridir. Arapça olarak kaleme alınan eser, Kâtip Çelebi’nin adını duyduğu veya bizzat görüp incelediği binlerce kitap ve o kitapların yazarları hakkında bilgi veren ansiklopedik mahiyette bir eserdir. Kitap adlarına göre alfabetik bir sırayla düzenlenen eserde, kitapların dili, yazılış tarihi, konusu, müellifi, müellifin diğer eserleri gibi konularda bilgiler verilir.

Doğru Cevap: A

Soru 22

Evliya Çelebi Seyahatnamesi için aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Seyahatname’de yazarı hakkında bilgilere rastlamak mümkün değildir.

Eserin yer yer okuyucuyu güldüren mübalağalı bir anlatım tarzı vardır.

Eserin Arapça ve Farsça kelimeler ve uzun tamlamalarla dolu külfetli bir dili vardır

Seyahatname bugüne kadar tam metin olarak basılmamıştır.

Seyahatname’de İspanya’dan Çin’e kadar bütün “eski dünya” anlatılır.

Açıklama:

Seyahatname, Osmanlı tarihi, kültür hayatı vb. konularda bir başvuru kaynağı olarak tartışılmaz değerinin yanı sıra üslubu ve özellikle dili bakımından da çok değerli bir kaynaktır. “Orta nesir” diye tabir edilen, yer yer secilerle süslenmiş bir üslupla yazılan eser, okuyucuyu güldüren mübalağalı anlatımı, samimi ifade tarzı, güçlü tasvirleriyle de tamamen orijinal ve kendine özgü bir eserdir.

Doğru Cevap: B

Soru 23

Evliya Çelebi, seyahat merakını ve seyahatlere çıkış sebebini hangi olaya bağlar?

Medrese hocasının nasihatlerine uymasına

Babasının bir sohbet esnasında bütün dünyayı gezip görmesini tavsiye etmesine

Rüyasında gördüğü Hz. Peygamber’den şefaat yerine “seyahat” istemesine

Devlet adamlarının her gittikleri yere kendisini de çağırmalarına

IV. Murat’ın bütün ülkeleri gezip kendisine rapor sunmasını istemesine

Açıklama:

Evliya Çelebi’de seyahat merakı başlar. Bu hevesin nasıl doğduğunu kendisi bir rüya motifiyle temellendirir. Şöyle ki rüyasında İstanbul’da bir camide Hz. Peygamber’i kalabalık bir cemaat arasında görür. Heyecanla elini öperken ondan şefaat dileyecek yerde heyecanla “Seyahat ya Resulallah!” der

Doğru Cevap: C

Soru 24

Veysî ve Nergisî ile onların yolunu izleyen münşilerin ağdalı bir dili tercih etmelerinin gerekçesi aşağıdakilerden hangisi olamaz?

Sanat ve ifade kabiliyetlerini ispatlama gayreti

Hitap ettikleri kitlenin büyük oranda yazdıklarını anlayabilecek kültür düzeyine sahip olması

Asıl amaçlarının “öğreticilik” değil, sanat yapmak olması

Edindikleri eğitim ve kültürel birikimi eserlerine yansıtmak istemeleri

Yazdıklarını halkın anlamasını istememeleri

Açıklama:

Veysî ve Nergisî, ağdalı nesri sadece bu yüzyılda değil, bütün Türk edebiyatında en ileri uca taşıyan iki isim olarak bilinir. Veysî ve Nergisî’de zirveye ulaşan üslubun kimi kitaplarda “süslü nesir” olarak da nitelendirildiği görülür. Nesir üsluplarını sınıflandırırken kullanılan “süslü nesir” tabiri, edebiyat nazariyesi ve belagat konulu eski kitaplarda “üslub-ı müzeyyen” olarak anılır.

Doğru Cevap: E

Soru 25

Aşağıdaki türlerden hangisinin ilk örneği XVII. yüzyılda verilmiştir?

Tarih

Münşeat

Sefaretname

Gazavatname

Tezkire

Açıklama:

Kara Mehmet Paşa’nın 1665 yılında sefir (elçi) olarak Avusturya’ya gidişinde yaşadıklarını ayrıntılı olarak anlattığı Viyana Sefaretnamesi, bir sonraki asırda yaygınlaşacak olan türün ilk ve bu yüzyılın tek örneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 26

Hac seyahatnamelerinin en güzeli olarak tanımlanan Tuhfetü’l-Harameyn kimin eseridir?

Nabî

Nergisî

Koçi Bey

Veysî

Nefî

Açıklama:

XVII. yüzyılın önemli seyahatnamelerinden biri de Nabî’nin hac hatıralarını anlattığı Tuhfetü’l Harameyn’idir. Nabî bu eserinde hac yolculuğuna nasıl başladığından, konakladığı menzillere; Urfa, Suriye, Filistin, Mısır ve nihayet Mekke’ye ulaşmasına kadar gördüğü yerleri tarihî, coğrafi ve sosyo-kültürel özellikleriyle beraber ayrıntılı biçimde anlatmış, seyahati esnasında başından geçen olaylara da yer vermiştir. Ağdalı ve süslü bir dille yazılan Tuhfetü’l-Harameyn, yayımlanmıştır

Doğru Cevap: A

Soru 27

Hıbrî’nin Enisü’l-Müsamirin adlı eseri için aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Bir tarih eseridir.

On dört bölüm hâlinde yazılmıştır.

Bursa’yı ve Bursa’da yetişen ünlüleri anlatır.

Bir şehir tarihidir.

Bazı önemli kişilerin biyografilerini de ihtiva eder.

Açıklama:

Abdurrahman Hıbrî’nin Defter-i Ahbar adlı tarihinin yanı sıra Edirne’yi tarihi, mimarisi, coğrafi yapısı, bilginleri, devlet adamları ve şairleriyle etraflı bir şekilde anlattığı Enisü’l-Müsamirin’i de bir şehir tarihi olarak bu yüzyılda yazılan önemli eserlerdendir

Doğru Cevap: C

Soru 28

Aşağıdakilerden hangisi bir eserin üslubunu belirleyen temel özelliklerden sayılamaz?

Eserin adı

Mecaz, kinaye ve telmih gibi söz sanatlarının varlığı

Arapça - Farsça kelimelerin oranı

Uzun tamlamaların kullanılması

Seciler

Açıklama:

Bu tarzın dili gerçekten de ağırdır; hatta yer yer Arapça ve Farsçanın kullanımdan düşmüş bazı kelimelerini eski lügatlardan çıkararak anlaşılmazlığı pekiştirmek isteyen bir tavır sezilir. Fakat gerek Veysî’nin gerek Nergisî’nin ve gerekse onların yolunu izleyen münşilerin bütün eserlerinde aynı tarzı uyguladıklarını söylemek doğru değildir. Hatta anlatılan konunun özelliğine göre aynı eserin değişik bölümlerinde dahi farklı üsluplara rastlamak mümkündür.

Doğru Cevap: A

Soru 29

Aşağıdakilerden hangisi mensur türlerden değildir?

Biyografi

Sefaretname

Divan

Şerh

Tarih

Açıklama:

XVI. yüzyıl nesrinde şair tezkirelerinin önemli yeri olmasına rağmen XVII. yüzyılda durum değişir. Riyazî’nin eseri hariç tutulursa XVII. yüzyıl tezkireleri antoloji tipi eserlerdir. Bu eserlerde şiir örnekleri çok, biyografik bilgi ise oldukça sınırlıdır. İlk defa Kafzade Faizî’nin Zübdetü’l-Eşar adlı eseriyle başlayan bu tarz, tezkireleri içinde mensur cümlecikler de bulunan şiir seçkilerine dönüşmüştür. Bu tip tezkireleri, şair mahlaslarına göre alfabetik olarak hazırlanmış şiir mecmuaları olarak tanımlamak dahi mümkündür. Dolayısıyla nesir dili ve üslubu açısından şair tezkirelerinin önemli bir yer tutmadığı XVII. yüzyılda, diğer türlerde verilen mensur metinlerden hareketle dönemin genel görüntüsünü resmetmek mümkün olacaktır

Doğru Cevap: C

Soru 30

Aşağıdaki kelimelerden hangisi “sanatlı nesir” anlamında kullanılan bir terimdir?

Münşi

Eser

Münşeat

Nasir

İnşa

Açıklama:

Sanatlı nesir, estetik nesir, ağdalı nesir, üslub-ı âlî gibi adlarla anılan bu estetik üslupta söz varlığının yaklaşık dörtte üçü Arapça ve Farsça kelimelere dayanıyordu.

Doğru Cevap: E

Soru 31

Dilimizde anlamı yaymak, saçmak, dağıtmak anlamına gelen Arapça kelime aşağıdakilerden hangisidir?

Beyit

Nesir

Divan

Kafiye

Mısra

Açıklama:

Arapça bir kelime olan nesir, yaymak, saçmak, dağıtmak anlamına gelir. Aslı nesrdir. Türkçe söyleyişte yalın hâlde kullanırken nesir şeklinde okuyup yazdığımız kelime, edebiyatta “manzum olmayan söz” anlamını kazanmıştır. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 32

I. Arapça bir kelimedir.
II. Yaymak, saçmak ve dağıtmak anlamına gelir.
III. Günümüz Türkçesinde düz yazı olarak karşılanmaktadır.
yukarıdaki öncüllerde yer alan bilgiler aşağıdaki kavramlardan hangisine aittir?

Nesir

İnşa

Biyografi

Gazavatname

Veysi

Açıklama:

Arapça bir kelime olan nesir, yaymak, saçmak, da- ğıtmak anlamına gelir. Aslı nesrdir. Türkçe söyleyişte yalın hâlde kullanırken nesir şeklinde okuyup yazdığımız kelime, edebiyatta “manzum olmayan söz” anlamını kazanmıştır. Nesir, günümüz Türkçesinde düz yazı olarak karşılanmaktadır. Doğru cevap A şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 33

I. Yazan kişiye mensure adı verilir.
II. Farsça bir kelimedir.
III. Edebi nesir yazan kişiye münşi denir.
IV. Yüksek edebi nitelikler taşıyan nesir inşa denir.
Yukarıda nesir ile ilgili sunulan bilgilerden bilgilerden hangisi veya hangileri doğrudur?

I ve II

Yalnız I

Yalnız II

II ve III

III ve IV

Açıklama:

Arapça bir kelime olan nesir, yaymak, saçmak, dağıtmak anlamına gelir. Aslı nesrdir. Türkçe söyleyişte yalın hâlde kullanırken nesir şeklinde okuyup yazdığımız kelime, edebiyatta “manzum olmayan söz” anlamını kazanmıştır. Nesir, günümüz Türkçesinde düz yazı olarak karşılanmaktadır. Nesir yazan kişiye nasir, nesir tar- zında ortaya konmuş esere mensur veya mensure de denir. Nesir tarzında yazılan eser, yük- sek edebî ve bediî nitelikleri taşıyorsa buna inşa; inşa yapan, yani edebî nesir örneği veren kişiye ise münşi denir. Doğru cevap E şıkkıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 34

Keşfu’z-Zünun ve Süllemü’l-Vusul gibi Arapça eserleri kaleme alan kişi aşağıdakilerden hangisidir?

Katip Çelebi

Mecdî

Nevizade Atayî

Baldırzade Selisî

İbrahim Peçevî

Açıklama:

Keşfu’z-Zünun ve Süllemü’l-Vusul gibi Arapça eserleri Katip Çelebi kaleme almıştır. Doğru cevap A şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 35

Aşağıdakilerden hangisi tezkireler dışındaki biyografi eserleri arasında sayılabilir?

Keşfu’z-Zünun

Tarih-i- Peçevî

Tarih-i Âl-i Osman

Süleymanname

Feth-i Revan

Açıklama:

Keşfu’z-Zünun tezkire dışındaki biyografi türünde eserler arasında sayılabilirken diğer şıklarda yer alan eserlerin tümü tarih türünde eserlerdir. Doğru cevap A şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 36

I. Keşfu’z-Zünun
II. Süllemü’l-Vusul
III. Hadayıku’l-Hakayık
IV. Defter-i Ahbar
yukarıda yer alan eserlerden hangisi veya hangileri tarih türünde kaleme alınmıştır?

Yalnız I

Yalnız III

I ve II

Yalnız IV

III ve IV

Açıklama:

I. Keşfu’z-Zünun II. Süllemü’l-Vusul III. Hadayıku’l-Hakayık numaralı şıklar tezkireler dışında yer alan biyografi türünde kaleme alınmış eserlerdir. Fakat IV. Defter-i Ahbar tarih türünde kaleme alınmış bir eserdir. Doğru cevap D şıkkıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 37

I. Karaçelebizade tarafından kaleme alınmıştır.
II. Tarih türünde bir eserdir.
III. Kanuninin cülusundan ölümüne kadarki siyasi olayları içermektedir.
Yukarıdaki öncüllerde yer alan bilgi aşağıdaki eserlerden hangisini tanımlamaktadır.

Süleymanname

Defter-i Ahbar

Tarih-i- Peçevî

Tarih-i Naima

Risale-i Koçi Bey

Açıklama:

Karaçelebizade’nin Kanunî’nin cülusundan ölümüne kadarki siyasi olayları ve devrin vezirleri ve bilginlerinin biyografilerini kaleme aldığı Süleymanname’si tarih türünde kaleme alınmış bir eserdir. Doğru cevap A şıkkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 38

I. Karaçelebizade Abdülaziz tarafından kaleme alınmıştır.
II. Tarih türündedir.
III. Genel bir dünya tarihini içermektedir.
Yukarıdaki öncüller aşağıdaki eserlerden hangisi tanımlamaktadır.

Defter-i Ahbar

Tarih-i Naima

Risale-i Koçi Bey

Tarih-i- Peçevî

Ravzatü’l-Ebrar

Açıklama:

Karaçelebizade Abdülaziz’in Ravzatü’l-Ebrar’ı ise genel bir dünya tarihi olup dört bölümden oluşur. Karaçelebizade’nin Kanunî’nin cülusundan ölümüne kadarki siyasi olayları ve devrin vezirleri ve bilginlerinin biyografilerini kaleme aldığı Süleymanname’si, Revan ve Bağdat fethini anlatan Tarih-i Feth-i Revan ve Bağdad’ı da bu asırda yazılan tarih kitapları arasında yer alır. Doğru cevap E şıkkıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 39

Aşağıdakilerden hangisi Gazavetname türünde kaleme alınmış bir eserdir?

Hasenat-ı Hasan

Enisü’l-Müsamirin

Süleymanname

Ravzatü’l-Ebrar

Defter-i Ahbar

Açıklama:

Hasenat-ı Hasan gazavetname türünde kaleme alınan bir eserken b, c, d ve e şıklarında yer alan eserler tarih türünde kaleme alınmışlardır. Doğru cevap A şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 40

I. Faizi - Hasenat-ı Hasan
II. Ahmet bin Osman - Menakıb-ı Tiryaki Hasan Paşa
III. Vasıtî - Süleymanname
IV. Abdurrahman Hıbrî - Tarih-i Âl-i Osman
Yukarıda yer alan yazar-eser eşleştirmelerinden hangisi veya hangileri doğrudur?

I ve II

II ve IV

I ve III

I ve IV

III ve IV

Açıklama:

Faizi - Hasenat-ı Hasan'ı ve Ahmet bin Osman - Menakıb-ı Tiryaki Hasan Paşa adlı eserleri kaleme almışlardır. Doğru cevap A şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 41

Aşağıdakilerden hangisi Şerh türünde kaleme alınmış bir eserdir?

Fatihü’l-Ebyat

Tuhfetü’l-Harameyn

Hasenat-ı Hasan

Menakıb-ı Tiryaki Hasan Paşa

Telhisat

Açıklama:

Fatihü’l-Ebyat Şerh türünde kaleme alınmış bir eserdir. Doğru cevap A şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 42

İbrahim Peçevî'nin Kanunî devri başlarından IV. Murat’ın ölümüne kadar gerçekleşen olayları anlattığı eseri aşağıdakilerden hangisidir?

Tarih-i Âl-i Osman

Süleymanname

Tarih-i- Peçevî

Tarih-i Feth-i Revan ve Bağdad

Tarih-i Naima

Açıklama:

İbrahim Peçevî, Kanunî devri başlarından IV. Murat’ın ölümüne kadar gerçekleşen olayları anlattığı Tarih-i- Peçevî adlı eserinde, devrinde yetişen devlet adamları, bilginler, şeyhler ve askerî sınıftan kimselerin biyografilerine yer verir. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 43

Yazışma kurallarının da örneklerle gösterildiği mektup derlemelerine ne ad verilir?

Münşeat Mecmuaları

Gazavatnameler

Seyahatnameler

Tarihler

Surnameler

Açıklama:

Münşeat mecmuaları, yazışma kurallarının da örneklerle gösterildiği mektup derlemeleridir. Bunları düzenleyenler, eserlerine sadece kendi mektuplarının suretlerini alabildikleri gibi başkaları tarafından yazılan güzel yazı ve mektup örneklerine de yer verirler. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 44

Kadı Mehmet Efendi’nin oğlu ve şair Makalî’nin yeğeni olan ve 1561 - 1628 yılları arasında yaşamış olan yazar kimdir?

Nergisî

Muslihittin

Kefeli Hüseyin

Süheylî Ahmet Çelebi

Veysî

Açıklama:

Veysî’nin asıl adı Üveys’tir. Kadı Mehmet Efendi’nin oğlu ve şair Makalî’nin yeğenidir. Alaşehir’de dünyaya gelen Veysî, medrese eğitimini memleketinde tamamladıktan sonra İstanbul’a giderek bilgisini ilerletmiştir. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 45

Veysî'nin I. Ahmet ile Büyük İskender’in rüya konuşmaları üzerine kurduğu Hz. Âdem’den itibaren dünyada olan kötülükleri çeşitli hikâyelerle anlattığı eser aşağıdakilerden hangisidir?

Siyer-i Veysî

Hâbname

Mebahis-i İman

Garaibü’n-Nevadir

Fatihü’l-Ebyat

Açıklama:

Hâbname (Vakıaname): Ağır bir dile sahip olmasına rağmen estetik açıdan güzel ve orijinal bir eserdir. I. Ahmet ile Büyük İskender’in rüya konuşmaları üzerine kurulmuş olup Hz. Âdem’den itibaren dünyada olan kötülüklerin çeşitli hikâyelerle anlatıldığı bir tür siyasetnamedir. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 46

Biri bizzat Nergisî’nin başından geçen on gerçekçi aşk hikâyesinden oluşan eser aşağıdakilerden hangisidir?

Münşeat

Nihalistan

Meşakku’l-Uşşak

Siyer-i Veysî

Hâbname

Açıklama:

Meşakku’l-Uşşak: Biri bizzat Nergisî’nin başından geçen on gerçekçi aşk hikâyesinden oluşur. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 47

25 Mart 1611 tarihinde İstanbul’un Unkapanı semtinde doğan ve hakkındaki çoğu bilgiyi Seyahatname'sinden öğrenebildiğimiz yazar kimdir?

Veysî

Nergisî

Koçi Bey

Evliya Çelebi

Nabî

Açıklama:

Hakkındaki bilgilerin çoğunu ünlü Seyahatname’sinden öğrenebildiğimiz Evliya Çelebi, 10 Muharrem 1020 günü (25 Mart 1611) İstanbul’un Unkapanı semtinde doğmuştur. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 48

Evliya Çelebi Boğdan Voyvodası’nı ülkesine götüren kafileye hangi yılda katılmıştır?

1659

1660

1657

1658

1656

Açıklama:

Evliya Çelebi 1657 sonunda İstanbul’a geçtikten bir süre sonra Bursa ve Çanakkale’yi gezmiş, 1659 tarihinde Boğdan Voyvodası’nı ülkesine götüren kafileye katılmıştır. Rumeli Beylerbeyi olan Melek Ahmet Paşa’yla beraber Sofya’ya gitmiş ve bu esnada bütün Rumeli’yi dolaşmıştır

Doğru Cevap: A

Soru 49

Hayatıyla ilgili bilgileri kendi yazmış olduğu otobiyografik eserlere dayanan, 1609 yılında İstanbul’da doğmuş ve asıl adı Mustafa olan yazar aşağıdakilerden hangisidir?

Evliya Çelebi

Nabî

Veysî

Koçi Bey

Kâtip Çelebi

Açıklama:

1609 yılında İstanbul’da doğmuştur. Hayatıyla ilgili bilgiler, kendi yazmış olduğu otobiyografik eserlere dayanır. Asıl adı Mustafa’dır. Abdullah adlı, ilme meraklı ve dindar bir zatın oğludur. İlim çevrelerinde Kâtip Çelebi olarak bilinen müellife Divan-ı Hümayun mensupları Hacı Halife demişlerdir. Batı dünyasında da bu adıyla, Hacı Kalfa olarak şöhret bulmuştur. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 50

Kâtip Çelebi'nin coğrafyaya ve harita yapımına ilgi duyması hangi olay üzerine başlar?

Doğu Seferi

Girit Seferi

Hemedan Seferi

Bağdat Seferi

Tercan Seferi

Açıklama:

Kâtip Çelebi'nin coğrafyaya ve harita yapımına ilgi duyması, Girit Seferi (1645) dolayısıyla başlar. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 51

Aşağıdaki kelimelerden hangisi “sanatlı nesir” anlamında kullanılan bir terimdir?

Nasir

İnşa

Münşi

Eser

Münşeat

Açıklama:

İnşa

Doğru Cevap: B

Soru 52

Aşağıdakilerden hangisi mensur türlerden değildir?

Şerh

Tarih

Biyografi

Sefaretname

Divan

Açıklama:

Divan

Doğru Cevap: E

Soru 53

Aşağıdakilerden hangisi bir eserin üslubunu belirleyen temel özelliklerden sayılamaz?

Arapça - Farsça kelimelerin oranı

Uzun tamlamaların kullanılması

Seciler

Eserin adı

Mecaz, kinaye ve telmih gibi söz sanatlarının varlığı

Açıklama:

Eserin adı

Doğru Cevap: D

Soru 54

Hıbrî’nin Enisü’l-Müsamirin adlı eseri için aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Bursa’yı ve Bursa’da yetişen ünlüleri anlatır.

Bir şehir tarihidir.

Bazı önemli kişilerin biyografilerini de ihtiva eder.

Bir tarih eseridir.

On dört bölüm hâlinde yazılmıştır.

Açıklama:

Bursa’yı ve Bursa’da yetişen ünlüleri anlatır

Doğru Cevap: A

Soru 55

Hac seyahatnamelerinin en güzeli olarak tanımlanan Tuhfetü’l-Harameyn kimin eseridir?

Veysî

Nefî

Nabî

Nergisî

Koçi Bey

Açıklama:

Nabî

Doğru Cevap: C

Soru 56

Aşağıdaki türlerden hangisinin ilk örneği XVII. Yüzyılda verilmiştir?

Gazavatname

Tezkire

Tarih

Münşeat

Sefaretname

Açıklama:

Sefaretname

Doğru Cevap: E

Soru 57

Veysî ve Nergisî ile onların yolunu izleyen münşilerin ağdalı bir dili tercih etmelerinin gerekçesi aşağıdakilerden hangisi olamaz?

Yazdıklarını halkın anlamasını istememeleri

Edindikleri eğitim ve kültürel birikimi eserlerine yansıtmak istemeleri

Asıl amaçlarının “öğreticilik” değil, sanat yapmak olması

Hitap ettikleri kitlenin büyük oranda yazdıklarını anlayabilecek kültür düzeyine sahip olması

Sanat ve ifade kabiliyetlerini ispatlama gayreti

Açıklama:

Yazdıklarını halkın anlamasını istememeleri

Doğru Cevap: A

Soru 58

Evliya Çelebi, seyahat merakını ve seyahatlere çıkış sebebini hangi olaya bağlar?

Babasının bir sohbet esnasında bütün dünyayı gezip görmesini tavsiye etmesine

Rüyasında gördüğü Hz. Peygamber’den şefaat yerine “seyahat” istemesine

Devlet adamlarının her gittikleri yere kendisini de çağırmalarına

Murat’ın bütün ülkeleri gezip kendisine rapor sunmasını istemesine

Medrese hocasının nasihatlerine uymasına

Açıklama:

Rüyasında gördüğü Hz. Peygamber’den şefaat yerine “seyahat” istemesine

Doğru Cevap: B

Soru 59

Evliya Çelebi Seyahatnamesi için aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Eserin Arapça ve Farsça kelimeler ve uzun tamlamalarla dolu külfetli bir dili vardır.

Seyahatname bugüne kadar tam metin olarak basılmamıştır.

Seyahatname’de İspanya’dan Çin’e kadar bütün “eski dünya” anlatılır.

Seyahatname’de yazarı hakkında bilgilere rastlamak mümkün değildir.

Eserin yer yer okuyucuyu güldüren mübalağalı bir anlatım tarzı vardır.

Açıklama:

Eserin yer yer okuyucuyu güldüren mübalağalı bir anlatım tarzı vardır.

Doğru Cevap: E

Soru 60

Kâtip Çelebi’nin on beş bine yakın eserden ve bu eserlerin müelliflerinden bahseden eserinin adı nedir?

Ravzatü’l-Ebrar

Süllemü’l-Vüsul

Keşfu’z-Zünun

Devhatü’l-Küttab

Esmaü’l-Müellifin

Açıklama:

Keşfu’z-Zünun

Doğru Cevap: C

Soru 61

Kafzade Faizi'nin Zübdet-ül Eşar adlı eseri aşağıdakilerden hangisiyle ilintilidir?

Tezkire.

Seyahatname.

Gazavatname.

Münşeat.

Cihannüma.

Açıklama:

Tezkire. Cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 62

Katip Çelebinin Keşfuz Zünun eseri için aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Tezkire.

Tezkire dışında biyografik eser.

Gazavatname.

Münşeat Mecmuaları.

Seyahatname.

Açıklama:

Tezkire dışında biyografik eser. Cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 63

Abdurrahman Hıbri'nin Defter-i Ahbar adlı eseri için aşağıdakilerden hangisi söylenmelidir?

Tezkire

Gazavatname.

Tarih.

Seyahatname.

Münşeat.

Açıklama:

Tarih. Cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 64

Vasıti'nin Bağdat seferini anlatan '' Telhisat''ı hangisiyle adlandırılmalıdır?

Seyahatname.

Tezkire.

Biyografi.

Münşeat.

Gazavatname.

Açıklama:

Gazavatname. Cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 65

Aşağıdakilerden hangisi Evliya çelebi ile ilişkilidir?

Seyahat edebiyatı.

Münşeat.

Tezkire.

Gazavatname.

Biyografi.

Açıklama:

Seyahat edebiyatı. Cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 66

Şehzadelerin sünnet düğünlerinin anlatılması hangisiyle ilintilidir?

Surname.

Sefaretname.

Gazavatname.

Biyografi.

Münşeat.

Açıklama:

Surname. Cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 67

Kara Mehmet paşanın elçi olarak Avusturyaya gidişinde yaşadıklarını anlattığı eser ne olarak adlandırılır?

Gazavatname.

Sefaretname.

Surname.

Münşeat.

Tezkire.

Açıklama:

Sefaretname . Cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 68

Sarı Abdullah'ın'' Cevahiri Bevahiri Mesnevi'' adlı eseri nasıl adlandırılmalıdır?

Münşeat.

Şerh.

Gazavatname.

Tezkire.

Surname.

Açıklama:

Şerh. Cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 69

Aşağıdakilerden hangisi süslü nesir ile ilişkilendirilmelidir?

Gazavatname.

Tezkire.

Nergisi.

Surname.

Seyahatname.

Açıklama:

Nergisi. Cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 70

Tarihi Seyyah Evliya Çelebi aşağıdakilerden hangisiyle ilişkilidir?

Gazavatname.

Surname.

Tezkire.

Münşeat.

Seyahatname.

Açıklama:

Seyahatname. Cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 71

"Ravza-i Evliya" isimli biyografik eser aşağıdaki isimlerden hangisine aittir?

Kâtip Çelebi

Baldırzade Selisî

Evliya Çelebi

Nergisî

Kafzade Faizî

Açıklama:

"Ravza-i Evliya" isimli biyografik eser Baldırzade Selisî tarafından kaleme alınmıştır. Doğru yanıt B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 72

Vasıtî’nin Sadrazam Kuyucu Murat Paşa’nın Ungurus ve Bağdat seferlerini anlatan gazavatnamesi aşağıdakilerden hangisidir?

Telhisat

Menakıb-ı Tiryaki Hasan Paşa

Hasenat-ı Hasan

Tuhfetü’l-Harameyn

Vakayiname-i Sur-ı Hümayun

Açıklama:

Vasıtî’nin Sadrazam Kuyucu Murat Paşa’nın Ungurus ve Bağdat seferlerini anlatan gazavatnamesi "Telhisat"tır. Doğru yanıt A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 73

Münşeat mecmuaları ne tür yazıların derlemelerine verilen isimdir?

Şiir

Piyes

Seyahat

Mektup

Deneme

Açıklama:

Münşeat mecmuaları, yazışma kurallarının da örneklerle gösterildiği mektup derlemeleridir. Doğru yanıt D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 74

Nabî’nin hac hatıralarını anlattığı XVII. yüzyılın önemli seyahatnamelerinden biri olan eser aşağıdakilerden hangisidir?

Ravza-i Evliya

Keşfu’z-Zünun

Süllemü’l-Vusul

Şakayıku’n-Nu‘maniyye

Tuhfetü’l-Harameyn

Açıklama:

XVII. yüzyılın önemli seyahatnamelerinden biri de Nabî’nin hac hatıralarını anlattığı Tuhfetü’l-Harameyn’idir. Doğru yanıt E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 75

XVII. yüzyılın tek mensur surnamesi olan Surname-i Muhammed bin İbrahim Han hangi şair tarafından kaleme alınmıştır?

Ankaralı İsmail Rusuhî

Kefeli Hüseyin

Abdî

Nabî

Nergisî

Açıklama:

XVII. yüzyılın tek mensur surnamesi Abdî’nin Surname-i Muhammed bin İbrahim Han veya Vakayiname-i Sur-ı Hümayun gibi farklı isimlerle tanınan eseridir.

Doğru Cevap: C

Soru 76

Veysî tarafından kaleme alınmış, I. Ahmet ile Büyük İskender’in rüya konuşmaları üzerine kurulmuş olup Hz. Âdem’den itibaren dünyada olan kötülüklerin çeşitli hikâyelerle anlatıldığı bir tür siyasetname olan eser aşağıdakilerden hangisidir?

Fatihü’l-Ebyat

Tuhfetü’l-Harameyn

Siyer-i Veysî

Hâbname

Mebahis-i İman

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 77

Aşağıdakilerden hangisi Nergisî'nin Nihalistan isimli eserinin içerdiği temel konulardan biri değildir?

Cömertlik

Aşk

İbret verici olaylar

Tövbekârlık

Kıskançlık

Açıklama:

Nihalistan: Cömertlik, aşk, ibret verici olaylar, konukseverlik ve tövbekârlık konularına ayrılmış “nihâl” adı verilen beş ana bölümde toplanmış yirmibeş hikâyeden oluşan bir eserdir. Doğru yanıt E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 78

Evliya Çelebi’nin Seyahatname'si ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Eserin asıl ve tam adı Tarih-i Seyyah Evliya Çelebi’dir.

Kırk yıldan fazla bir süre boyunca, başta Osmanlı coğrafyasının tamamına yakın kısmı olmak üzere pek çok ülkeyi dolaşarak yazdığı on ciltlik bir eserdir.

Evliya Çelebi, Seyahatname’yi hazırlarken tarih, coğrafya, biyografi kitapları ve lügatler gibi pek çok kaynaktan yararlanmıştır.

“Orta nesir” diye tabir edilen, yer yer secilerle süslenmiş bir üslupla yazılan eser, okuyucuyu güldüren mübalağalı anlatımı, samimi ifade tarzı, güçlü tasvirleriyle de tamamen orijinal ve kendine özgü bir eserdir.

Seyahatname’nin dili anlatılan yerlerin durumuna, tasvir edilen kişinin niteliklerine, özellikle de yararlandığı kaynaklara göre değişkenlik gösteren bir yapıya sahip değildir. Standart bir dilde yazılmıştır.

Açıklama:

Seyahatname’nin dili anlatılan yerlerin durumuna, tasvir edilen kişinin niteliklerine, özellikle de yararlandığı kaynaklara göre değişkenlik gösteren bir yapıya sahiptir. Doğru yanıt E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 79

Kâtip Çelebi’nin yirmi yıl gibi uzun bir sürede hazırladığı bibliyografik eseri aşağıdakilerden hangisidir?

Keşfu’z-Zünun

Fezleke

Takvimü’t-Tevarih

Seyahatname

Nihalistan

Açıklama:

Keşfu’z-Zünun: Kâtip Çelebi’nin yirmi yıl gibi uzun bir sürede hazırladığı bibliyografik eseridir. Doğru yanıt A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 80

Kâtip Çelebi'nin İslam dünyasında uzun zaman gündem oluşturan bazı güncel konuların tartışılmasına son vermek amacıyla yazılmış bir eseri aşağıdakilerden hangisidir?

Tuhfetü’l-Kibar fi Esfari’l-Bihar

Keşfu’z-Zünun

Cihannüma

Mizanül’Hakk fî İhtiyari’l-Ehakk

Fezleke

Açıklama:

Mizanül’Hakk fî İhtiyari’l-Ehakk: İslam dünyasında uzun zaman gündem oluşturan bazı güncel konuların tartışılmasına son vermek amacıyla yazılmış bir eserdir. Kâtip Çelebi, 1656 yılında kaleme aldığı bu kitabında konulara akılcı, faydacı ve uzlaştırmacı bir tavırla yaklaşır. Doğru yanıt D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 81

Keşfu’z-Zünun ve Süllemü’l-Vusul adlı eserler aşağıdaki yazarlardan hangisine aittir?

Katip Çelebi

Nergisî

Veysî

Evliya Çelebi

Kafzade Faizî

Açıklama:

Keşfu’z-Zünun ve Süllemü’l-Vusul adlı eserler Katip Çelebi tarafından kaleme alınmıştır. Doğru yanıt A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 82

İbrahim Peçevî'nin, Kanunî devri başlarından IV. Murat’ın ölümüne kadar gerçekleşen olayları anlattığı eseri aşağıdakilerden hangisidir?

Tarih-i- Peçevî

Tarih-i Âl-i Osman

Ravzatü’l-Ebrar

Tarih-i Naima

Defter-i Ahbar

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 83

Gazavatnameler ile ilgili aşağıda verilen ifadelerden hangisi yanlıştır?

Gazavatnameleri genel tarihlerden ayıran temel özellik; sadece bir savaş, kuşatma veya seferi yahut bir kumandanın sefer veya savaşlarını ele almalarıdır.

Edebiyatımızda sadece manzum türde gazavatnameler kaleme alınmıştır.

Bir tür adı olarak gazavatname denilmekle birlikte fetihname veya zafername genel adlarıyla da anılır.

XVII. yüzyılda manzum olanlar ve müellifi tespit edilemeyenler çıkarıldığında, yazarı belli ve mensur olan irili ufaklı on beş kadar gazavatname yazıldığı tespit edilmiştir.

Ahmet bin Osman’ın Menakıb-ı Tiryaki Hasan Paşa ve Faizî’nin Hasenat-ı Hasan’ı bu yüzyılın ilk gazavatnameleridir.

Açıklama:

Edebiyatımızda hem manzum hem de mensur gazavatnameler kaleme alınmıştır. Doğru yanıt B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 84

Nabî’nin hac hatıralarını anlattığı seyahatnamesi aşağıdakilerden hangisidir?

Zübdetü’l-Eşar

Defter-i Ahbar

Tarih-i Naima

Telhisat

Tuhfetü’l-Harameyn

Açıklama:

XVII. yüzyılın önemli seyahatnamelerinden biri de Nabî’nin hac hatıralarını anlattığı Tuhfetü’l-Harameyn’idir. Doğru yanıt E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 85

Şehzadelerin sünnet düğünlerinin ve padişah kızlarının evlenme merasimlerinin anlatıldığı eserlere ne ad verilmektedir?

Surname

Gazavetname

Şerh

Münşeat

İnşa

Açıklama:

Şehzadelerin sünnet düğünlerinin ve padişah kızlarının evlenme merasimlerinin anlatıldığı eserlere "surname" adı verilmektedir. Doğru yanıt A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 86

"Cevahir-i Bevahir-i Mesnevi" adlı Mesnevi şerhi kim tarafından kaleme alınmıştır?

Kara Mehmet Paşa

Ankaralı İsmail Rusuhî

Sarı Abdullah

Abdî

Nabî

Açıklama:

"Cevahir-i Bevahir-i Mesnevi" adlı Mesnevi şerhi Sarı Abdullah tarafından kaleme alınmıştır. Doğru yanıt C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 87

I. Ahmet ile Büyük İskender’in rüya konuşmaları üzerine kurulmuş olup Hz. Âdem’den itibaren dünyada olan kötülüklerin çeşitli hikâyelerle anlatıldığı eser aşağıdakilerden hangisidir?

Mebahis-i İman

Fatihü’l-Ebyat

Razname

Hâbname

Siyer-i Veysî

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 88

Aşağıdakilerden hangisi Nergisî'nin Nihalistan adlı eserinde geçen konulardan biri değildir?

Cömertlik

Aşk

Konukseverlik

Tövbekârlık

Melankoli

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 89

Aşağıdakilerden hangisi Evliya Çelebi’nin tespit edilebilen tek eseridir?

Nihalistan

Seyahatname

Meşakku’l-Uşşak

Hâbname

Viyana Sefaretnamesi

Açıklama:

Evliya Çelebi’nin tespit edilebilen tek eseri Seyahatname’dir. Doğru yanıt B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 90

Aşağıdaki eserlerden hangisi Kâtip Çelebi tarafından kaleme alınmamıştır?

Fezleke

Keşfu’z-Zünun

Cihannüma

Tuhfetü’l-Kibar fi Esfari’l-Bihar

Meşakku’l-Uşşak

Açıklama:

Meşakku’l-Uşşak Nergisî tarafından kaleme alınmıştır. Doğru yanıt E'dir.

Doğru Cevap: E

Xvıı. Yüzyıl Türk Edebiyatı - Tüm Sorular

Ünite 1

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler