Xvı. Yüzyıl Türk Edebiyatı - Türk Dili ve Edebiyatı

Ünite 1

Soru 1

II. Bayezit'in gazellerinde kullandığı mahlas aşağıdakilerden hangisidir?

Adlî

Mustafa

Kâtibî

Muhibbî

Selimî

Açıklama:

Adlî, II. Bayezit'in gazellerinde kullandığı mahlastır. Doğru yanıt A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 2

I. Selimi mahlasıyla şiirler yazmıştır.
II. Tebriz’i ve Kahire’yi aldığında yüzlerce sanatkârı İstanbul’a göndermiştir.
III. Divan oluşturacak kadar Farsça şiir söylemiştir.
Yukarıdakilerden hangisi / hangileri Yavuz Sultan Selim ile ilgilidir?

Yalnız I

Yalnız III

I ve III

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Seçeneklerin tamamı Yavuz Sultan Selim ile ilgilidir. Doğru yanıt E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 3

Fatih Sultan Mehmet'in Osmanlı eğitim sitemine kazandırdığı Sahn Medresesi ve Fatih Külliyesinden sonra hangi padişah döneminde benzer bir kurum İstanbul'da inşa edilmiştir?

II. Bayezit

Yavuz Sultan Selim

Kanuni Sultan Süleyman

II. Selim

III. Murat

Açıklama:

Kanuni Sultan Süleyman, Süleymaniye medreselerini kurarak Osmanlı biliminin gelişmesinde Fatih medreselerinden sonraki en önemli atılımı gerçekleştirmiştir. Doğru yanıt C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 4

Osmanlı edebiyatının Zatî ve Edirneli Nazmî’den sonra en çok gazel yazan
şairi kimdir?

Kanuni Sultan Süleyman

Seydi Ali Reis

II. Selim

III. Mehmed

II. Murat

Açıklama:

Kanuni, Osmanlı edebiyatının Zatî ve Edirneli Nazmî’den sonra en çok gazel yazan şairidir. Doğru yanıt A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 5

Aşağıdakilerden hangisi Osmanlı tarihinde ardından en çok mersiye yazılan kişidir?

Kanuni Sultan Süleyman

II. Selim

Şehzade Mustafa

Şehzade Cihangir

Şehzade Bayezit

Açıklama:

Kanuni’nin kendisinden sonra Osmanlı tahtına geçen şehzadesi II. Selim, tahta geçememiş diğer oğulları Mustafa, Cihangir ve Bayezit de şiir söylemiş hanedan mensuplarıdır. Bunlardan Şehzade Mustafa (1515-1553), şehzadeler arasındaki taht rekabeti yüzünden babası tarafından boğdurularak öldürülmüştür. Bu hazin ölüm hadisesi üzerine Osmanlı şairleri çok sayıda mersiye kaleme almışlardır. Şehzade Mustafa, Osmanlı tarihinde ardından en çok mersiye yazılan kişidir.

Doğru Cevap: C

Soru 6

Divan şiirinde kişisel problemlerin dile getirildiği örneklere ne ad verilir?

Azade

Mersiye

Rubai

Kaside

Hasb-i hâl

Açıklama:

Divan şiirinde şairlerin kendi psikolojik sıkıntılarını dile getirmeleri iyi karşılanmamış, onlardan daha çok belli bir senaryo çerçevesinde belirli konuların en güzel biçimde
dile getirilmesi talep edilmiştir. Kişisel problemlerin dile getirildiği örneklere ise hasb-i
hâl tarzı şiir adı verilmiştir. Doğru yanıt E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 7

Aşağıdakilerden hangisi Sultan III. Murat dönemi ile ilgili değildir?

Muhibbîden sonra en çok gazel söyleyen padişahtır.

Süleymaniye medreselerini kurarak Osmanlı biliminin gelişmesinde Fatih medreselerinden sonraki en önemli atılımı gerçekleştirmiştir.

Muradî Divanı’nda Türkçe söylediği 1567 gazel vardır.

Şiirlerinde genellikle Muradî mahlasını kullanmıştır.

Muradî Divanı’nda Farsça söylediği 39 gazel vardır.

Açıklama:

Süleymaniye medreselerini kurarak Osmanlı biliminin gelişmesinde Fatih
medreselerinden sonraki en önemli atılımı gerçekleştiren kişi III. Murat değil Kanuni Sultan Süleymandır. Doğru yanıt B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 8

III. Mehmet'in kullandığı mahlas aşağıdakilerden hangisidir?

Adli

Selimi

Adni

Muhlisi

Muhibbi

Açıklama:

III. Mehmet Adni mahlasıyla şiirler yazıştır. Doğru yanıt C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 9

16. yüzyıl Türk şiiri ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

İran şairlerinin etkileri sürmekle birlikte artık Fuzulî, Hayalî Bey, Bakî gibi şiire yön veren şairler yetişmiştir.

Şiir incelik ve derinlik kazanmıştır.

Arapça ve Farsça kelime yerine Türkçe deyimler, kelimeler ve uzun tamlamalar kullanılmaya başlanmıştır.

Divan şiiri giderek simgeci, kavramsal bir özellik kazanmıştır.

Büyük şairlerin elinde hatasız ve ustaca kullanılan bir Türk aruzu yaratılmıştır.

Açıklama:

XVI. yüzyılda Osmanlı Türkçesi, klasik biçimini almış, Eski Anadolu Türkçesi özelliklerinden ayrılarak birçok Türkçe kelime yerine Arapça ve Farsçadan deyimler, kelimeler ve uzun tamlamalar kullanılmaya başlanmıştır. Doğru yanıt C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 10

Baki ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

16. yüzyılın son kırk yılında şiir tahtına oturmuş ve devrin sultanü’şşuarası olarak hükmünü sürdürmüştür.

Anadolu sahasının en büyük şairi sayılmıştır.

Hem kaside, hem de gazelde üstattır.

Asıl ününü kasideleriyle yapmıştır.

Kasidelerinde canlı tabiat manzaraları görülür;

Açıklama:

Bakî asıl ününü kaside değil gazelleriyle yapmıştır. Gazelleri rind bir eda ile dünya aşkını anlatan, şiir tekniği sağlam, itina ile işlenmiş örneklerdir. Doğru yanıt D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 11

Aşağıdakilerden hangisinde şair padişahlardan olan II.Bayezit'in mahlası doğru olarak verilmiştir?

Adlî

Selimî

Muhibbî

Muhlisî

Şahî

Açıklama:

II. Bayezit (Adlî)

Doğru Cevap: A

Soru 12

Onun şehzadeliğinde görev yaptığı Amasya’nın tarihsel ve kültürel birikimini çok iyi değerlendirmiştir. Orada pek çok şair ve bilginin yetişmesini ve bunların daha sonra merkezî yönetime katılımlarını sağlamıştır. Onun Amasya’daki muhitinde yetişen şairlerin başında Taci Bey’in oğlu Cafer Çelebi (ö. 1515) ile Müeyyedzade Abdurrahman
(ö.1516) gelir. Müeyyedzade, Hatemî mahlasıyla Türkçe, Farsça ve Arapça şiirler söylemesine rağmen bilgin olarak tanınır. Ayrıca başta torunu ve Meşairü’ş-Şu‘ara adlı tezkirenin yazarı Âşık Çelebi (ö.1571) olmak üzere pek çok bilgin ve sanatkârın yetişmesine katkı sağlamıştır. Onun himaye ettiği kişiler arasında tarihçi ve şair Kemal Paşazade, Hafız-ı Acem, Necatî Bey (ö. 1509) ve Zatî (ö.1546) gibi önemli şairler vardır.
Yukarıda yaptığı çalışmalardan bahsedilen padişah aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?

Kanuni Sultan Süleyman

II. Bayezit

III.Murat

II.Selim

Mustafa

Açıklama:

II. Bayezit, şehzadeliğinde görev yaptığı Amasya’nın tarihsel ve kültürel birikimini çok
iyi değerlendirmiştir. Orada pek çok şair ve bilginin yetişmesini ve bunların daha sonra merkezî yönetime katılımlarını sağlamıştır. Onun Amasya’daki muhitinde yetişen şairlerin başında Taci Bey’in oğlu Cafer Çelebi (ö. 1515) ile Müeyyedzade Abdurrahman
(ö.1516) gelir. Müeyyedzade, Hatemî mahlasıyla Türkçe, Farsça ve Arapça şiirler söylemesine rağmen bilgin olarak tanınır. Ayrıca başta torunu ve Meşairü’ş-Şu‘ara adlı tezkirenin yazarı Âşık Çelebi (ö.1571) olmak üzere pek çok bilgin ve sanatkârın yetişmesine katkı sağlamıştır. Onun himaye ettiği kişiler arasında tarihçi ve şair Kemal Paşazade, Hafız-ı Acem, Necatî Bey (ö. 1509) ve Zatî (ö.1546) gibi önemli şairler vardır.

Doğru Cevap: B

Soru 13

Osmanlı edebiyatının Zatî ve Edirneli Nazmî’den sonra en çok gazel yazan şairi aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?

Şahî

Muhlisî

Muhibbî

Harimî

Selimî

Açıklama:

Kanuni, Osmanlı edebiyatının Zatî ve Edirneli Nazmî’den sonra en çok gazel yazan
şairidir.

Doğru Cevap: C

Soru 14

Muhibbîden sonra en çok gazel söyleyen padişah aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?

Selimî

Muhibbî

Selimî

Muradî

Adlî

Açıklama:

III. Murat, Osmanlı padişahlarının en bilginlerinden sayılır. Şeyhülislam Mehmed Sâded-dîn Efendi, Bekaî Efendi, Şeyh Şücâ Efendi, Tiryaki Hasan Paşa gibi devrin ünlü kişileri tarafından yetiştirilmiştir. Özellikle III. Murat’ın şehzadeliği sırasında Manisa’da tanıştığı Şeyh Şüca, sultanın mistik yolculuğunda kılavuz olmuştur. Muhibbîden sonra en çok gazel söyleyen padişahtır.

Doğru Cevap: D

Soru 15

Sanata ve sanatçıya büyük ilgi gösteren bir padişahtı. Devrinde özellikle plastik sanatlar alanında bir zirve yaşandı; büyük tarihçiler, sanat adamları yetişti. Aynı zamanda Adnî mahlasıyla şiirler yazdı.
Yukarıda hakkında bilgi verilen padişah aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?

Muhibbi

Harimî

Muhlisî

Şahî

III. Mehmet

Açıklama:

III. Mehmet, sanata ve sanatçıya büyük ilgi gösteren bir padişahtı. Devrinde özellikle plastik sanatlar alanında bir zirve yaşandı; büyük tarihçiler, sanat adamları yetişti. Aynı zamanda Adnî mahlasıyla şiirler yazdı.

Doğru Cevap: E

Soru 16

Üç dilde yazdığı divanları, mesnevileri ve mensur eserleri ile Türkçenin sadece bu yüzyılda değil bütün dönemler içinde en büyük şairlerinden biridir. Yaşadığı coğrafya, Türk kültür ve sanatının Herat, Tebriz ve İstanbul hattındaki gelişim çizgisinin ortasında yer aldığı için dili itibariyle her iki tarafa da anlaşılabilir gelen şair, büyük ustalığı yanında bu özelliği sayesinde de Türkçenin en çok okunan isimlerinden biri olmuştur.
Yukarıda özellikleri verilen şair aşağıdakilerden hangisidir?

Fuzulî

Hayalî

Nesimî

Habibî

Hatayî

Açıklama:

Fuzulî üç dilde yazdığı divanları, mesnevileri ve mensur eserleri ile Türkçe’nin sadece bu yüzyılda değil bütün dönemler içinde en büyük şairlerinden biridir. Yaşadığı coğrafya, Türk kültür ve sanatının Herat, Tebriz, İstanbul hattındaki gelişim çizgisinin ortasında yer aldığı için dili itibariyle her iki tarafa da anlaşılabilir gelen şair, büyük ustalığı yanında bu özelliği sayesinde de Türkçenin en çok okunan isimlerinden biri olmuştur.

Doğru Cevap: A

Soru 17

16. yüzyılın başında, Sultan II. Bayezit devrinde İstanbul’a gelen , yeterli öğrenimi de olmadığı hâlde, yeteneği sayesinde 30-40 yıl boyunca bütün şairlerin hocası, yol göstericisi olan şair aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?

Nedim

Zatî

Nefi

Bakî

Şeyhi

Açıklama:

Yüzyılın başında, Sultan II. Bayezit devrinde İstanbul’a gelen Zatî, yeterli öğrenimi de
olmadığı hâlde, yeteneği sayesinde 30-40 yıl boyunca bütün şairlerin hocası, yol göstericisi olmuştur

Doğru Cevap: B

Soru 18

XVI. yüzyıl Rumeli coğrafyasında yalın kat bir tasavvuf anlayışının olmadığı bilinmektedir. Bunun doğal sonucu olarak farklı mistik eğilimlerin temsilcileri ve takipçileri aynı muhitte yetişmişlerdir. Bunlardan biri aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?

Bakî

Nesimî

Hayretî

Nedim

Şeyhi

Açıklama:

XVI. yüzyıl Rumeli coğrafyasında yalın kat bir tasavvuf anlayışının olmadığı bilinmektedir. Bunun doğal sonucu olarak farklı mistik eğilimlerin temsilcileri ve takipçileri aynı muhitte yetişmişlerdir. Bunlardan biri de ünlü Mevlevî şeyhi Yusuf-ı Sineçâk’ın kardeşi Hayretî’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 19

Özellikle denizcilik ve gemicilik terimleriyle ördüğü orijinal kasidesi, çok tanınmış ve devrinden başlayarak tanzir ve tahmis edilen şairimiz aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?

Hayretî

Hayalî

Nesimi

Âgehî

Usulî

Açıklama:

Yeniceli şairlerden biri de şiirlerine nazire mecmualarında rastlanan Âgehî’dir (ö.
1557). Bir süre donanmada Piyale Paşa’nın hizmetinde çalıştıktan sonra müderrislik ve
kadılık yapmıştır. Özellikle denizcilik ve gemicilik terimleriyle ördüğü orijinal kasidesi,
çok tanınmış ve devrinden başlayarak tanzir ve tahmis edilmiştir.

Doğru Cevap: D

Soru 20

16. yüzyılın sultanü’ş şuarası olarak bilinen şair aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?

Nedim

Nefi

Nabi

Fuzulî

Bakî

Açıklama:

Yüzyılın son kırk yılında ise şiir tahtına Bakî oturmuş ve tartışmasız devrin sultanü’şşuarası olarak hükmünü sürdürmüştür.

Doğru Cevap: E

Soru 21

Aşağıdakilerden hangisi 16. yüzyılda Osmanlı tahtında oturmuş padişahlardan değildir?

II. Bayezıt

Yavuz Sultan Selim

Fatih Sultan Mehmet

III. Murat

III. Mehmet

Açıklama:

Fatih Sultan Mehmet 15. yüzyıl padişahlarındandır.

Doğru Cevap: C

Soru 22

Aşağıdaki padişah/şehzade ve mahlas eşleşmelerinden hangisi doğrudur?

Kanuni Sultan Süleyman-Muhibbi

Şehzade Korkut-Muhlisi

Yavuz Sultan Selim-Adli

Şehzade Mustafa-Harimi

II. Bayezıt-Şahi

Açıklama:

Kanuni Sultan Süleyman Muhibbi mahlasını kullanmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 23

Halk içinde mu‘teber bir nesne yok devlet gibi
Olmaya devlet cihânda bir nefes sıhhat gibi
Saltanat didükleri ancak cihân gavgâsıdur
Olmaya baht u sa‘âdet dünyada vahdet gibi
Yukarıda beyitleri verilen gazel hangi padişaha aitttir?

Yavuz Sultan Selim

Kanuni Sultan Süleyman

III. Murat

III. Mehmet

II. Bayezıt

Açıklama:

Bu beyitler Kanuni Sultan Süleyman'a aittir.

Doğru Cevap: B

Soru 24

Divan şairlerinin kişisel problemlerini, kendi gündelik hayatlarından belirgin kesitleri işledikleri şiir tarzına ne ad verilirdi?

Rindane

Âşıkane

Hakimane

Arzname

Hasb-i hâl

Açıklama:

Kişisel problemlerin dile getirildiği örneklere ise hasb-i hâl tarzı şiir adı verilmiştir.

Doğru Cevap: E

Soru 25

Şeyhülislam Mehmed Sâdeddîn Efendi, Bekaî Efendi, Şeyh Şücâ Efendi, Tiryaki Hasan Paşa gibi devrin ünlü kişileri tarafından yetiştirilen Osmanlı padişahı kimdir?

Kanuni Sultan Süleyman

II. Bayezıt

III. Mehmet

III. Murat

Yavuz Sultan Selim

Açıklama:

III. Murat'tır.

Doğru Cevap: D

Soru 26

Yokdurur zulme rızâmız adle biz mâ’illeriz
Gözleriz Hakk’ın rızâsın emrine kâ’illeriz
Ârifiz âyîne-i âlem-nümâdır gönlümüz
Rûzgârun cünbişinden sanmayın gâfilleriz
Yukarıdaki beyitleri yazan ve Adli mahlasıyla tanınan padişah aşağıdakilerden hangisidir?

III. Mehmet

III. Murat

II. Bayezıt

Kanuni Sultan Süleyman

Yavuz Sultan Selim

Açıklama:

II. Bayezıt'tır.

Doğru Cevap: C

Soru 27

Aşağıdakilerden hangisi Kanuni Sultan Süleyman'ın himayesine aldığı şairlerden değildir?

Hayali Bey

Taşlıcalı Yahya

Baki

İdris-i Bitlisi

Fevri

Açıklama:

İdris-i Bitlisi'dir. Şair, Yavuz Sultan Selim'in himayesinde olup Kanuni Sultan Süleyman'ın tahta çıkmasından kısa süre sonra vefat etmiştir.

Doğru Cevap: D

Soru 28

Konaklarında sık sık toplantılar düzenleyen; şairleri, musikî ustalarını çevrelerinde toplayan ve Remzi mahlasıyla şiirler yazan devlet adamı aşağıdakilerden hangisidir?

Rüstem Paşa

Pir Mehmet Paşa

İbrahim Paşa

İskender Çelebi

Celalzade Mustafa Çelebi

Açıklama:

Pir Mehmet Paşa'dır.

Doğru Cevap: B

Soru 29

Aşağıdaki illerden hangisi 16.yüzyıldaki edebiyat merkezlerinden biri olan sancaklardan sayılmaz?

Konya

Manisa

Eskişehir

Amasya

Kütahya

Açıklama:

Eskişehir o dönemde ayrı bir sancak değildir.

Doğru Cevap: C

Soru 30

Özellikle denizcilik ve gemicilik terimleriyle ördüğü orijinal kasidesi çok tanınan, devrinden başlayarak tanzir ve tahmis edilen Yeniceli şair kimdir?

Fuzuli

Agehi

Usuli

Zati

Nesimi

Açıklama:

Agehi'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 31

Aşağıdaki padişahlardan hangisi tahta diğerlerinden daha önce çıkmıştır?

II. Bayezit

Sultan III. Mehmet

Sultan II. Selim

Yavuz Sultan Selim

Kanuni Sultan Süleyman

Açıklama:

Osmanlı Devleti, XVI. yüzyılda birkaçı bütün Türk tarihi içinde çok güçlü devlet adamları olarak tanınan padişahların yönetiminde büyüme ve gelişmesini sürdürerek dünyanın en büyük devletlerinden biri hâline gelmiştir. Bu yüzyılda Osmanlı tahtında II. Bayezit (1481-1512), Yavuz Sultan Selim (1512-1520), Kanuni Sultan Süleyman (1520-1566), Sultan II. Selim (1566-1574), Sultan III. Murat (1574-1595) ve Sultan III. Mehmet (1595- 1603) bulunmuştur.

Doğru Cevap: A

Soru 32

Aşağıdaki padişahlardan hangisinin görev süresine Osmanlı iktisadi hayatının ciddi sarsıntıları ve Celali isyanlarının yarattığı çöküntü damgasını vurmuştur?

Kanuni Sultan Süleyman

III. Mehmet

II. Bayezit

III. Murat

II. Selim

Açıklama:

Osmanlı iktisadi hayatının ciddi sarsıntılar geçirdiği III. Mehmet dönemine (1595-1603) Celali isyanlarının yarattığı çöküntü damgasını vurmuştur.

Doğru Cevap: B

Soru 33

Aşağıdaki padişahlardan hangisi 1571 yılında Kıbrıs’ın fethi ile Osmanlıların son büyük askeri başarısını elde etmiştir?

Kanuni Sultan Süleyman

III. Murat

II. Selim

Yavuz Sultan Selim

III. Mehmet

Açıklama:

Kanuni’nin şehzadeleri arasındaki trajik taht mücadelesinden başarıyla çıkan II. Selim döneminde (1566-1574) fetihler devam etmiş olmasına rağmen 1571 yılında Kıbrıs’ın fethi Osmanlıların son büyük askeri başarısı sayılır.

Doğru Cevap: C

Soru 34

Aşağıdaki şairlerden hangisinin denizcilik ve gemicilik terimleriyle ördüğü orijinal kasidesi, çok tanınmış ve devrinden başlayarak tanzir ve tahmis edilmiştir?

Ümidî

Bakî

Usulî

Âgehî

Zatî

Açıklama:

Yeniceli şairlerden biri de şiirlerine nazire mecmualarında rastlanan Âgehî’dir (ö.
1557). Bir süre donanmada Piyale Paşa’nın hizmetinde çalıştıktan sonra müderrislik ve kadılık yapmıştır. Özellikle denizcilik ve gemicilik terimleriyle ördüğü orijinal kasidesi, çok tanınmış ve devrinden başlayarak tanzir ve tahmis edilmiştir.

Doğru Cevap: D

Soru 35

Aşağıdaki padişahlardan hangisinin hükümdarlık dönemi 46 yıl sürmüştür?

II. Selim

III. Mehmet

III. Murat

Yavuz Sultan Selim

Kanuni Sultan Süleyman

Açıklama:

Kanuni devrinde Osmanlı devletinin siyasi sınırları ne kadar genişlemişse kültür coğrafyası da o denli uçlara ulaşmıştır. Sultan Süleyman, 46 yıl süren saltanatının (1520-1566) ilk yıllarında batıya seferler düzenlemiştir.

Doğru Cevap: E

Soru 36

XVI. yüzyıl Osmanlı padişahlarının adları ile mahlasları aşağıda verilmiştir. Hangi seçenekte doğru eşleştirme yapılmıştır?

Kanuni Sultan Süleyman-Avnî

II.Bayezit-Adlî

Yavuz Selim-İlhamî

III. Murat-Farisî

II.Selim-Şahî

Açıklama:

II.Bayezit-Adlî

Doğru Cevap: B

Soru 37

II.Bayezit Amasya’da görev yaptığı sırada muhitinde bulunan bazı bilgin ve sanatçıları, padişah olduğunda İstanbul’a taşımış ve himaye etmiştir. Aşağıdaki seçeneklerden hangisinde bu bilginlerin adı verilmiştir?

Hoca Sadettin-Muhyittin Efendi

Karamanî Mehmed-Hoca Sadettin

Zembilli Ali Efendi- Müeyyedzade Abdurrahman

İbn-i Kemal- Seydi Ali Reis

Müeyyedzade Abdurrahman-Cafer Çelebi

Açıklama:

Müeyyedzade Abdurrahman-Cafer Çelebi

Doğru Cevap: E

Soru 38

Konağında bilgin ve sanatçıları himaye etmesiyle ve Kâtibî mahlasıyla söylediği şiirleriyle tanınan XVI. yüzyıl Osmanlıdevlet adamının adı aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?

Rüstem Paşa

İbrahim Paşa

Seydi Ali Reis

İskender Paşa

Ebussuud Efendi

Açıklama:

Seydi Ali Reis

Doğru Cevap: C

Soru 39

Divan şiirinde en çok gazel söyleyen şairler aşağıdakilerden hangisidir?

Muhibbî-Zâtî-Edirneli Nazmî

Edirneli Nazmî-Halimî-Bakî

Adlî-Zâtî-İshak çelebi

Hatemî-Muhibbî-Zatî

Nevî-Bakî-Edirneli Nazmî

Açıklama:

Muhibbî-Zâtî-Edirneli Nazmî

Doğru Cevap: A

Soru 40

Aşağıdaki seçeneklerin hangisi Rumelili şairlerin şiirlerinde görülen ortak özelliklerden biri değildir?

Sadelik

Yerlilik

Tasavvufî coşku

İçtenlik

Tarih düşürme

Açıklama:

Tarih düşürme 12

Doğru Cevap: E

Soru 41

Aşağıdakilerden hangisi birden fazla divan tertip ederek, ayrı ayrı adlandırmıştır?

Gelibolulu Ali

Nevî

Bakî

Bağdatlı Ruhî

Hayalî

Açıklama:

Gelibolulu Ali

Doğru Cevap: A

Soru 42

Aşağıdakilerden hangisi biyografi kitaplarında okumayazma bilmediği söylenen şairler arasında sayılmaz?

Siyabî

Âşık Çelebi

Enverî

Meşrebî

Bidârî

Açıklama:

Âşık Çelebi

Doğru Cevap: B

Soru 43

Aşağıdaki divan şairlerinden hangisi hece ölçüsüyle şiirler yazmıştır?

Bakî

Ümidî

Nevî

Usulî

Zâtî

Açıklama:

Usulî

Doğru Cevap: D

Soru 44

Nazire mecmuası düzenleyenlerle eserleri aşağıdakilerin hangisinde yanlış eşleştirilmiştir?
I.Eğridirli Hacı Kemâl Mecmu’a-i Nezair
II.Edirneli Nazmî Mecma’ü’n-Nezair
III. Ömer b. Mezîd Mecmu‘atü’n-Nezair
IV.Pervane b. Abdullah Cami’ün-Nezâir
V.Budinli Hisalî Metaliü’n-Nezair

I ve IV

I ve V

II ve III

II ve IV

III ve V

Açıklama:

I ve IV

Doğru Cevap: A

Soru 45

Aşağıdaki nazire mecmualarından hangisi XVI. Yüzyıldan önce düzenlenmiştir?

Cami’ün-Nezair

Mecma’ü’n-Nezair

Mecmuatü’n-Nezair

Mecmu’a-i Nezair

Metaliü’n-Nezair

Açıklama:

Mecmuatü’n-Nezair

Doğru Cevap: C

Soru 46

Zati İstanbul'a aşağıdaki padişahlardan hangisinin devrinde gelmiştir?

II. Bayezit

Fatih Sultan Mehmet

III. Mehmet

III. Murat

Kanuni Sultan Süleyman

Açıklama:

Yüzyılın başında, Sultan II. Bayezit devrinde İstanbul’a gelen Zatî, yeterli öğrenimi de olmadığı hâlde, yeteneği sayesinde 30-40 yıl boyunca bütün şairlerin hocası, yol göstericisi olmuştur.

Doğru Cevap: A

Soru 47

Kanuni Sultan Süleyman'ın mahlası aşağıdakilerden hangisidir?

Selimî

Muhibbî

Harimî

Şahî

Muhlisî

Açıklama:

Osmanlı sultan ve şehzadeleri bilim ve sanatın gelişimi için yönetici olarak yüklendikleri sorumlulukların yanı sıra, himaye ettikleri bazı sanat dallarında yetenekleri doğrultusunda eserler vermişlerdir. Öyle ki padişahlardan II. Bayezit (Adlî), Yavuz Selim (Selimî), Kanuni Süleyman (Muhibbî), II. Selim (Selimî), III. Murat (Muradî); şehzadelerden Cem, Korkut (Harimî), Mustafa (Muhlisî), Bayezit (Şahî) aynı zamanda tanınmış şairlerdir. Diğer Osmanlı şairlerinin şiirleriyle boy ölçüşebilecek nitelikte eserleri vardır.

Doğru Cevap: B

Soru 48

Sultan III. Murat 'ın mahlası aşağıdakilerden hangisidir?

Adlî

Selimî

Muradî

Harimî

Şahî

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 49

Edebiyatımızın ilk nazire mecmuası aşağıdaki yıllardan hangisinde düzenlenmiştir?

1136

1236

1336

1436

1536

Açıklama:

XV. yüzyılda, 1436 yılında Ömer b. Mezîd tarafından toplanmış ilk nazire mecmuasından (Mecmuatü’n-Nezair) sonra edebiyatımızın tanınmış nazire mecmuaları XVI. yüzyılın ürünüdür.

Doğru Cevap: D

Soru 50

"Süleymanname" aşağıdaki seçeneklerden hangisinde tanımlanmıştır?

Süleymanname, padişahların hayatlarını anlatan edebi eserlere verilen addır.

Süleymanname, şehzadelerin hayatlarını anlatan edebi eserlere verilen addır.

Süleymanname, edebiyatımızda manzûm veya mensûr eserlerin tümüne verilen adıdır.

Süleymanname, Yavuz Sultan Selim’in saltanatını konu edinip onun dönemindeki belli başlı olayları anlatan manzûm veya mensûr eserlerin adıdır

Süleymanname, Kanuni Sultan Süleyman’ın saltanatını konu edinip onun dönemindeki belli başlı olayları anlatan manzûm ve mensûr eserlere verilen addır.

Açıklama:

Süleymanname, Kanuni Sultan Süleyman’ın saltanatını konu edinip onun dönemindeki belli başlı olayları anlatan manzûm ve mensûr eserlere verilen addır. Süleymannamelerin kaynağı Selimnamelerdir.

Doğru Cevap: E

Soru 51

Aşağıdakilerden hangisi XVI. Yüzyıl Osmanlı kültür ve sanat merkezlerinden biri değildir?

Amasya

Manisa

Edirne

Kütahya

İzmir

Açıklama:

XVI. yüzyıl Osmanlı kültür merkezlerini ve edebiyat muhitlerini tanıyabileceksiniz.
doğru seçenek E'dir

Doğru Cevap: E

Soru 52

Aşağıdakilerden hangisi, II. Bayezit’in Amasya’da görev yaptığı sırada muhitinde bulunan divan şairlerindendir?

Aşık Çelebi

Necati Bey

Kemal Paşazade

Cafer Çelebi

Hamdi Çelebi

Açıklama:

XVI. yüzyıl Osmanlı padişahlarının kültür ve sanat hayatının gelişmesindeki yerini belirleyebileceksiniz.
doğru seçenek d'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 53

Aşağıdakilerden hangisi, II. Bayezit’in Amasya’da görev yaptığı sırada muhitinde bulunan divan şairlerindendir?

Aşık Çelebi

Necati Bey

Kemal Paşazade

Zatî

Cafer Çelebi

Açıklama:

XVI. yüzyıl Osmanlı padişahlarının kültür ve sanat hayatının gelişmesindeki yerini belirleyebileceksiniz.
doğru seçenek E'dir

Doğru Cevap: E

Soru 54

Şehzade Mustafa’nın eğitimi için Gelibolulu Sürurî’nin yazdığı Bahrü’l-Maarif hangi konuda yazılmıştır?

Belagat

Tarih

Biyografi

Eğitim sistemi

Denizcilik

Açıklama:

XVI. yüzyıl Osmanlı padişahlarının kültür ve sanat hayatının gelişmesindeki yerini belirleyebileceksiniz.
Bahrü'l-Maarif belagat konusunda yazılmıştır. doğru yanıt a şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 55

Her şeb meclisi gûyendeler ü sâzendeler ile reşk-i gülşen-i pür-bülbül ve bülbüller ile pürgulgul ve her gün bezmi sâgar-ı pür-mey ve çihre-i sâkî-i lâle-‘izâr ile gül gül idi.Yukarıda verilen metin hangi üslubun özelliklerini taşır?

Folklorik

Bediî üslup

İlmî üslup

Resmî üslup

Şifahî üslup

Açıklama:

XVI. yüzyıl Osmanlı edebiyatında görülen eğilimler ve başlıca temsilcileri hakkında değerlendirmeler yapabileceksiniz.
Paralel söyleyişler ve seciler bulunduğundan doğru yanıt b şıkkıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 56

Aşağıdaki şehirlerden hangisi için XVI. yüzyılda şehrengiz yazılmamıştır?

Gelibolu

Bursa

Manisa

Yenişehir

Konya

Açıklama:

XVI. yüzyıl Osmanlı edebiyatında görülen eğilimler ve başlıca temsilcileri hakkında değerlendirmeler yapabileceksiniz.
doğru yanıt e şıkkıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 57

Aşağıdaki şairlerden hangisi Selimname özelliği taşıyan mesnevi yazmamıştır?

İdris-i Bitlisî

Edayî

Hoca Sadettin

Gelibolulu Mustafa Alî

Şükri

Açıklama:

XVI. yüzyıl Osmanlı edebiyatında görülen eğilimler ve başlıca temsilcileri hakkında değerlendirmeler yapabileceksiniz.
Gelibolulu Mustafa Alii'nin Selim-name adlı bir eseri yoktur doğru yanıt d şıkkıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 58

Halk içinde mu‘teber bir nesne yok devlet gibi Olmaya devlet cihânda bir nefes sıhhat gibi Yukarıdaki beytin sahibi olan ve hayatın hemen her alanına ilişkin şiirler söyleyen Osmanlı padişahı kimdir?

Kanunî

Yavuz Selim

III. Murat

II. Selim

III. Mehmet

Açıklama:

XVI. yüzyıl Osmanlı padişahlarının kültür ve sanat hayatının gelişmesindeki yerini belirleyebileceksiniz.
doğru yanıt a şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 59

Bir mütekerrir murabbasında yinelediği “Neyi ki şîve mi ki cevr mi ki nâz mı ki” dizesi, Ahmet Muhip Dıranas ve Melih Cevdet Anday gibi modern şairlere esin kaynağı olan hangi Osmanlı padişahına aittir?

Kanuni Süleyman

Yavuz Selim

II. Bayezit

III. Mehmet

II. Murat

Açıklama:

XVI. yüzyıl Osmanlı padişahlarının kültür ve sanat hayatının gelişmesindeki yerini belirleyebileceksiniz.
Mısra, Yavuz Sultan Selim'in
Gözlerün fitnede ebrûn ile enbâz mı ki
Dil asılmağa iver zülfine cânbâz mı ki
Bizi kahr eylediğin lutfına âgâz mı ki
Neyi ki şîve mi ki cevr mi ki nâz mı ki
murabbaında geçtiği içinn doğru yanıt b şıkkıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 60

"Halk için de muteber bir nesne yok devlet gibi
Olmaya devlet cihanda bir nefes sıhhat gibi"
Yukarıda yer alan gazel aşağıdakilerden hangisine aittir?

Yavuz Sultan Selim

Yıldırım Beyazit

Fatih Sultan Mehmet

II. Selim

Kanuni Süleyman

Açıklama:

Yanıtınız yanlış ise Kanunui Süleyman (murabba) konusunu bir kez daha gözden geçiriniz.
Doğru cevap Kanuni Süleyman olacaktır.

Doğru Cevap: E

Soru 61

XVI. Yüzyıl Osmanlı Padişahlarının şiir veya diğer sanat dallarıyla uğraşmalarınıın en önemli nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Zevk

Savaşların etkisinden kurtulmak

Yurttaşların refahı

İsyanları bastırmak

Bilim ve sanatın gelişimi için sorumluluk üstlenmeleri

Açıklama:

Yanıtınız yanlış ise osmanlı Padişahları ve Şiirleri konusunu bir kez daha gözden geçiriniz.
Doğru cevap E seçeneği olan bilim ve sanatın gelişimi için sorumluluk üstlenmeleri seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 62

XVI. yüzyıl Osmanlı şiirinde belirginleşen eğilimler arasında aşağıdakilerden hangisi yer almamaktadır?

Klasik tarz

Nazirecilik

Ahenkli bir dil

Canlı tasvir

Semboller

Açıklama:

Yanıtınız yanlış ise Divan Şairleri konusunu birkez daha gözden geçiriniz.
Doğru cevap E seneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 63

İlmî eserleri yanında şiir de söyleyen, Bakî le Hayalî’den sonra Anadolu’da yüzyılın büyük şairi olarak kabul edilen şahsiyet aşağıdakilerden hangisidir?

Taşlıcalı Yahya

Gelibolulu Mustafa Âlî

Nevî

Edirneli Nazmî

Kemal Paşa-zade

Açıklama:

İlmi eserleri yanında şiir söyleyen ve Baki ile Hayali'den sonra Anadolu'da en büyük şair olarak kabul edilen şahsiyet Nevî'dir

Doğru Cevap: C

Ünite 2

Soru 1

XVI. yüzyıl Azeri sahası Türk edebiyatının en önemli şairi kimdir?

Hatayî

Emanî

Habibî

Fuzulî

Nesimî

Açıklama:

Fuzulî

Doğru Cevap: D

Soru 2

Hatayî’nin aşk konusunda yazdığı mesnevinin adı nedir?

Nasihatname

Dehname

Hümayunname

Işkname

Sûrname

Açıklama:

Dehname

Doğru Cevap: B

Soru 3

Bu demi hoş gör ey cân Hakk’a şükr it
Bu fikrin terkin it var özge fikr it
Nasihatname’den alıntılanan yukarıdaki beytin aruz kalıbı aşağıdakilerden hangisidir?

mef ’ûlün fâ’ilün fe’ûlün

fe’ûlün fe’ûlün fe’ûlün fe’ûl

mef ’ûlü mefâ’ilün fe’ûlün

fe’ilâtün mefâ’ilün fe’ilün

mefâ‘îlün mefâ‘îlün fe‘ûlün

Açıklama:

mefâ‘îlün mefâ‘îlün fe‘ûlün

Doğru Cevap: E

Soru 4

Aşağıdakilerden hangisi Anadolu sahasında Hatayî mahlaslı şiirlerin yaygın olmasının nedenleri arasında sayılamaz?

Hatayî’nin şiirleri geniş kitlelerce sevilmiş ve okunmuştur.

Alevi-Bektaşi şairler Şah İsmail’e duydukları saygıdan ötürü şiirlerinde onun mahlasını kullanmışlardır.

Osmanlı yöneticeleri Hatayî’nin şiirlerinin Anadolu’ da yaygınlaşmasını istemişlerdir.

Hatayî düşüncelerini yaymak için şiirlerinin Anadolu’da okunması için çaba harcamıştır.

Hatayî’nin etkisi Safevi sınırlarını aşmıştır.

Açıklama:

Osmanlı yöneticeleri Hatayî’nin şiirlerinin Anadolu’ da yaygınlaşmasını istemişlerdir.

Doğru Cevap: C

Soru 5

Gülşenîler arasında Türkçe’nin yaygın biçimde kullanılmasının en önemli nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Gülşenî tekkelerindeki ayinlerde genellikle Türkçe tapuğlar okunmuştur.

İbrahim Gülşenî bütün eserlerini Türkçe yazmıştır.

Gülşenîler arasında Türkçe şiir söylemek kurallaşmıştır.

Gülşenîlik sadece Türkler arasında yayılmıştır.

Gülşenî şairler Yunus Emre’nin etkisinde kalmışlardır

Açıklama:

Gülşenî tekkelerindeki ayinlerde genellikle Türkçe tapuğlar okunmuştur.

Doğru Cevap: A

Soru 6

İbrahim Gülşenî’nin Manevî adlı eseri, onun hangi şairin etkisinde kaldığını gösterir?

Ahmet Yesevî

Şebusterî

Mevlana

Ruşenî

Yunus Emre

Açıklama:

Mevlana

Doğru Cevap: C

Soru 7

Yine ol Yûsuf-ı sâni
Gelür dirler gelür dirler
Güzeller Mısrı sultânı
Gelür dirler gelür dirler
İşidüp Rûşenî-perver
Gönüller mülkine server
Yetene Gülşenî sorar
Gelür dirler gelür dirler
Gülşenî’nin bir şiirinin ilk ve son bendi yukarıda verilmiştir. Bentlerin alıntılandığı şiirin nazım biçimi nedir?

Müzdeviç murabba

Mütekerrir murabba

Terbi

Şarkı

İlahi

Açıklama:

Mütekerrir murabba

Doğru Cevap: B

Soru 8

Çağatay edebiyatının XVI. yüzyılda yetişen en önemli temsilcisi kimdir?

Babür Şah

Ubeydullah

Nevayî

Bayram Han

Şeybanî Han

Açıklama:

Babür Şah

Doğru Cevap: A

Soru 9

Babürname’nin 1589 yılında Farsça’ya, daha sonra da Fransızca, Almanca, İngilizce, Rusça, Urduca ve Hintçe’ye çevrilmesinin başlıca sebebi nedir?

Timurlular döneminin siyasal olaylarını anlatması

Eserin Çağatayca yazılmış olması

Hindistan hakkında bilgiler içermesi

Hatıra türünün ilk örneklerinden olması

Ali Şir Nevayî hakkında orijinal bilgiler vermesi

Açıklama:

Hatıra türünün ilk örneklerinden olması

Doğru Cevap: D

Soru 10

Babür Şah’ın en çok etkilendiği şair aşağıdakilerden hangisidir?

Hüseyin Baykara

Ali Şir Nevayî

Fuzulî

Sekkâkî

Şeybanî Han

Açıklama:

Ali Şir Nevayî

Doğru Cevap: B

Soru 11

Gülşen-i Raz adlı eseri yazan şair aşağıdakilerden hangisidir?

Şebusterî

Fuzuli

Şah Abbas

Şah Tahmasb

Muhammed Emanî

Açıklama:

Gülşen-i Raz, Şebusterî tarafından kaleme alınmıştır. Doğru cevap A’dır.

Doğru Cevap: A

Soru 12

I. Şeyhi
II. Mevlana
III. Ahmet Paşa
IV. Ali Şir Nevayi
V. Karamanlı Nizamî
Şah İsmail yukarıdaki sanatçılardan hangilerine nazire yazmıştır?

I, II ve III

I, III ve V

II ve III

II, III ve V

III, IV ve V

Açıklama:

Şah İsmail yukarıdaki sanatçılardan Şeyhî, Ahmet Paşa ve Karamanlı Nizamî’ye nazireler yazmıştır. Onun yazdığı nazireler, Osmanlı şiirine ilgisinin en somut belgeleridir.

Doğru Cevap: B

Soru 13

Dilberâ bu derdüme dermân idersen vaktidür
Bu fakîr üftâdeye ihsân idersen vaktidür
Şah İsmail’e ait olan yukarıdaki beyitin aruz kalıbı aşağıdakilerden hangisidir?

mefâ‘îlün mefâ‘îlün fe‘ûlün

fâ‘ilâtün fâ‘ilâtün fâ‘ilâtün fâ‘ilün

mef ’ûlün fâ’ilün fe’ûlün

fe’ûlün fe’ûlün fe’ûlün fe’ûl

mef ’ûlü mefâ’ilün fe’ûlün

Açıklama:

Beyitin aruz kalıbı fâ‘ilâtün fâ‘ilâtün fâ‘ilâtün fâ‘ilün biçimindedir. Doğru cevap B’dir.

Doğru Cevap: B

Soru 14

Dervişlerin tenha ve ıssız bir yere çekilip kırk gün kırk gece çetin bir perhiz ve nefis terbiyesi döneminden geçmelerine ve bu sürede gıda, uyku ve dünya kelamını asgariye indirerek hem beden hem de düşünce ile azami derecede ibadet etmelerine ne ad verilir?

Elest bezmi

Tapuğ

Hüma gölgesi

Âb-ı hayât

Erbaîn çıkarmak

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 15

Muhyî’nin "Menakıb-ı İbrahim Gülşenî" adlı eserinde anlattığına göre Gülşenî, sufî gelenekte pek yaygın olmayan bir biçimde soyunu -------------- dayandırır.
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi doğru olarak tamamlar?

Hz. Muhammed'e

Hz. Mevlana'ya

Şems-i Tebrizî'ye

Oğuz Kağan'a

Hz. Ali'ye

Açıklama:

Muhyî’nin Menakıb-ı İbrahim Gülşenî adlı eserinde anlattığına göre Gülşenî, sufî gelenekte
pek yaygın olmayan bir biçimde soyunu Oğuz Kağan’a dayandırmaktadır. Doğru cevap D’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 16

Gülşenî’nin Farsça yazdığı en önemli eseri aşağıdakilerden hangisidir?

Pendname

Razname

Manevî

Kıdemname

Divan

Açıklama:

Gülşenî’nin Farsça yazdığı en önemli eseri Manevî’dir. Gülşenî’nin Türk edebiyatı açısından en önemli eseri, Türkçe şiirlerini içeren divanıdır. Türkçe kaleme aldığı diğer eserleri ise Pendname, Razname, Kıdemname ve Çobanname’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 17

Aşağıdakilerden hangisi Çağatay edebiyatının temsilcilerinden birisi değildir?

Hüseyin Baykara

Ali Şir Nevayî

Zahirüddin Babür

Kâmrân Mirza

İbrahim Gülşenî

Açıklama:

İbrahim Gülşenî, Çağatay edebiyatının sanatçılarından birisi değildir, Azerbaycan sahası Türk edebiyatının temsilcilerindendir. Çağatay edebiyatı en görkemli dönemini, Timurlulardan Hüseyin Baykara zamanında, bugün Afganistan’ın sınırları içerisinde bulunan Herat çevresinde yaşar. Baykara döneminde Ali Şir Nevayî’nin olağanüstü yeteneği sayesinde Çağatay edebiyatı zirveye erişir.Zahirüddin Babür, Nevayî’den sonra Çağatay edebiyatının en büyük şairi ve yazarıdır. Babür’den sonra da Çağatay edebiyatı, Kâmrân Mirza ve Bayram Han gibi şairler tarafından devam ettirilir.

Doğru Cevap: E

Soru 18

Babür Şah’ın, Hanefi fıkhıyla ilgili bazı konuları mesnevi biçiminde ve fe‘ilâtün mefâ‘îlün fe‘ilün ölçüsüyle anlattığı ve çocukları Hümayun ve Kâmrân’a öğüt vermek maksadıyla yazdığı eseri aşağıdakilerden hangisidir?

Risale-i Validiyye

Aruz Risâlesi

Babür Divanı

Mübeyyen

Babürname

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 19

16. yüzyıl Azeri sahası klasik Türk edebiyatının Fuzulî’den sonra en önemli temsilcisi aşağıdakilerden hangisidir?

Şah Tahmasb

Şah Abbas

Muhammed Emanî

Şah İsmail

İbrahim Gülşenî

Açıklama:

Azeri sahası Türk edebiyatı
XVI. yüzyılda Azeri sahası klasik Türk edebiyatının Fuzulî’den sonra en önemli temsilcisi, Hatayî mahlasıyla şiirler söyleyen Şah İsmail’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 20

Azeri sahasındaki kültür ve sanat hayatını ----------- derinden etkiler.
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi doğru olarak tamamlar?

Mevlevîlik

Safevilik

Herat ekolü

Bektaşilik

Hurufîlik

Açıklama:

Azeri sahası Türk edebiyatı
Azeri sahasındaki kültür ve sanat hayatını Mevlevîlik derinden etkiler. Hurufilik ve Mevlevîliğin etkileri XVI. yüzyılda da sürmesine rağmen siyasal dönüşüme uğrayan Erdebil Tekkesi, bütün mistik oluşumları bastırarak Safeviliği egemen kılar.

Doğru Cevap: A

Soru 21

Hatayî’nin mesnevi türünde yazdığı ve aşk konusunun işlendiği ----------, yaklaşık 1500 beyitli olup 1506
yılında, Hatayî henüz yirmili yaşlardayken tamamlanmıştır.
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi doğru olarak tamamlar?

Hatayî Divanı

Dehname

Manevî

Nasihatname

Risale-i Validiyye

Açıklama:

Azeri sahası Türk edebiyatı, Şah İsmail (Hatayî), Eserleri
Hatayî Divanı, Dehname ve Nasihatname, Hatayi'nin eserleridir. "Manevî" adlı eser ise İbrahim Gülşenî’ye, Risale-i Validiyye de Babür Şah'a aittir.
Dehname: Hatayî’nin mesnevi türünde yazdığı bu eser, Fars ve Çağatay edebiyatında örnekleri bilinen dehnamelerin (on mektup) Azeri sahasındaki ilk örneğidir. Şair, bu eserini hezec bahrinin mef ‘ûlü mefâ‘ilün fe‘ûlün kalıbıyla yazmıştır. Bazı mısralarda bu veznin mef ‘ûlün fâ‘ilün fe‘ûlün ( _ _ _ / _ . _ / . _ _ ) şekline dönüşerek sekt-i melih yapıldığı görülmektedir. Aşk konusunun işlendiği eser, yaklaşık 1500 beyitli olup 1506 yılında, Hatayî henüz yirmili yaşlardayken tamamlanmıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 22

“Yüri ‘ışkı özine pîşe eyle
Yeter uzağı fikr endîşe eyle”
Hatayî’nin "Nasihatname" adlı mesnevisinden alınan yukarıdaki beyit hangi aruz kalıbıyla yazılmıştır?

mef ‘ûlü mefâ‘ilün fe‘ûlün

mef ‘ûlün fâ‘ilün fe‘ûlün

fe’ûlün fe’ûlün fe’ûlün fe’ûl

fe’ilâtün mefâ’ilün fe’ilün

mefâ‘îlün mefâ‘îlün fe‘ûlün

Açıklama:

Azeri sahası Türk edebiyatı, Şah İsmail (Hatayî), Eserleri
Nasihatname: Hatayî’nin dinî görüşlerini anlattığı öğüt nitelikli küçük bir mesnevidir. Şair, 184 beyitli bu mesnevisini de arûzun mefâ‘îlün mefâ‘îlün fe‘ûlün kalıbıyla yazmıştır. Bu mesnevi de Hatayî Divanı’nın yazma nüshalarında ve mevcut baskılarında yer almaktadır.

Doğru Cevap: E

Soru 23

Tanrı aşkını konu edinen, Tanrıyı övmek, ona yalvarmak için yazılan ve söylenen ilahilere, Gülşeni’lerde verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?

Erbain

Mesnevi

Tapuğ

Ayin

Nefes

Açıklama:

Azeri sahası Türk edebiyatı, İbrahim Gülşenî
Tapuğ: Tanrı aşkını konu edinen, Tanrıyı övmek, ona yalvarmak için yazılan, söylenen ilahilerdir. Özel bir ezgiyle okunurlar. İlahîler tarikatlara göre türlü adlar alır: Mevlevîlerde âyin, Bektaşîlerde nefes, Gülşenîlerde tapuğ denir.

Doğru Cevap: C

Soru 24

İbrahim Gülşenî üç dilde, Türkçe, Farsça ve Arapça eserler vermiş üretken bir şairdir. Aşağıdaki seçeneklerden hangisi Gülşenî’nin Farsça yazdığı bir eserdir?

Pendname

Razname

Kıdemname

Manevi

Çobanname

Açıklama:

Azeri sahası Türk edebiyatı, İbrahim Gülşenî, Eserleri
Gülşenî, Mevlânâ ve Hâfız-ı Şirazî etkisinde söylediği gazellerini Farsça Divanında bir araya getirmiştir. Farsça rubailerini ise Kenzü’l-cevâhir adlı ayrı bir kitapta toplayan Gülşenî’nin Farsça yazdığı en önemli eseri hiç şüphesiz Manevi’dir. Gülşenî’nin Mevlânâ’nın Mesnevîsine nazire olarak Diyarbakır’da on ayda tamamladığı söylenilen 40.000 beyitli Farsça bir mesnevidir. Eserin ilk 500 beyti La‘lî Mehmed Fenâyî tarafından şerh edilmiştir.

Doğru Cevap: D

Soru 25

Çağatay edebiyatının en görkemli dönemi kimin zamanında yaşanmıştır?

Hüseyin Baykara

Yavuz Sultan Selim

Şah İsmail

Şeybaniler

Zahirüddin Babür Mirza

Açıklama:

Çağatay sahası Türk edebiyatı
Çağatay edebiyatı, en görkemli dönemini Timurlulardan Hüseyin Baykara zamanında (1469-1506), bugün Afganistan’ın sınırları içerisinde bulunan Herat çevresinde yaşar. Burada Hüseyin Baykara’nın da şair ve hami sıfatıyla içinde yer aldığı Herat ekolü oluşur. Baykara döneminde Ali Şir Nevayî’nin olağanüstü yeteneği sayesinde Çağatay edebiyatı zirveye erişir.

Doğru Cevap: A

Soru 26

I. Dede Ömer Ruşenî’nin Mısır’a yerleşen halifesi Timurtaş vasıtasıyla Memlük sultanı Kansu Gavrî’ye takdim edilmiş ve sultanın yakın ilgisini görmüştür. II. Nevayî’den sonra Çağatay edebiyatının en büyük şairi ve yazarıdır. III. Halvetîliği benimseyip Mevlevîlik yorumunu ekleyerek sufi gelenek içinde yeni bir yol açmıştır. IV. Türk kültür ve sanatının Hindistan coğrafyasına taşınmasını sağlayarak Türk dilinin kullanım sahasını genişletmiştir. V. Güzel sanatlara düşkünlüğüyle de tanınır. Zahirüddin Babür Mirza ile ilgili olarak yukarıdaki seçeneklerden hangisi veya hangileri doğru ifadelerdir?

I, II, III ve V

I, III ve V

II, IV ve V

II, III ve IV

III, IV ve V

Açıklama:

Çağatay sahası Türk edebiyatı, Babür Şah
Nevayî’den sonra Çağatay edebiyatının en büyük şairi ve yazarıdır. Özellikle Babürname adlı eseriyle dünya çapında tanınmıştır. Şiir, düzyazı ve kuramsal metinleriyle Ali Şir Nevayî’nin en önemli takipçisidir. Cesur bir savaşçı ve usta bir hükümdar olmasının yanı sıra güzel sanatlara düşkünlüğüyle de tanınır. Bazı besteler yaptığı, hat sanatında hatt-ı Babürî diye bilinen bir tarz icat edecek kadar usta olduğu bilinir.

Doğru Cevap: C

Soru 27

Babür’ün en ünlü eseri olan ve Vekayi adıyla da bilinen hatıratı aşağıdaki seçeneklerden hangisidir?

Nasihatname

Babürname

Manevî

Divan

Babür Divanı

Açıklama:

Çağatay sahası Türk edebiyatı, Babür Şah, Eserleri
Babürname: Babür’ün en ünlü eseri Vekayi adıyla da bilinen hatıratıdır. Babür bu eserinde hatıralarını çok samimi, yalın ve gösterişten uzak bir dille anlatır. Özellikle babası Ömer Mirza, Sultan Hüseyin Baykara ve Ali Şir Nevayî hakkında anlattıkları, geleneksel biyografinin sınırlarını zorlayacak kadar önemli ayrıntılar içerir

Doğru Cevap: B

Soru 28

Babür Şah’ın Hanefi fıkhıyla ilgili bazı konuları mesnevi biçiminde anlattığı ve çocukları Hümayun ve Kâmrân’a öğüt vermek maksadıyla yazdığı eser aşağıdaki seçeneklerden hangisidir?

Nasihatname

Babürname

Risale-i Validiyye

Babür Divanı

Mübeyyen

Açıklama:

Çağatay sahası Türk edebiyatı, Babür Şah, Eserleri
Mübeyyen: Hanefi fıkhıyla ilgili bazı konuları mesnevi biçiminde ve fe‘ilâtün mefâ‘îlün fe‘ilün ölçüsüyle anlattığı bu eserini çocukları Hümayun ve Kâmrân’a öğüt vermek maksadıyla yazmıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 29

Aşağıdakilerden hangisi XVI. yüzyıla kadar Azeri sahasındaki tasavvuf edebiyatının gelişiminde etkili olan şairlerden değildir?

Şebusterî

Muhyittin Arabi

Mevlana

Feridüttin Attar

Babür Şah

Açıklama:

XVI. yüzyıla kadar Azeri sahasındaki tasavvuf edebiyatının gelişiminde Şebusterî, Muhyittin Arabi, Mevlana ve Feridüttin Attar’ın görüşleri etkili olur.

Doğru Cevap: E

Soru 30

Aşağıdakilerden hangisi Türk edebiyatının yetiştirdiği en büyük şair olarak görülmektedir?

Fuzulî

Yunus Emre

Şebusterî

İbrahim Gülşenî

Muhammed Emanî

Açıklama:

Fuzulî Türk edebiyatının yetiştirdiği en büyük şair olarak görülmektedir

Doğru Cevap: A

Soru 31

Hatayî mahlasıyla şiirler söyleyen ve şairliği dışında siyasi kişiliği ile daha çok ön planda olan şair aşağıdakilerden hangisidir?

İbrahim Gülşenî

Şah İsmail

Şebusterî

Muhyittin Arabi

Feridüttin Attar

Açıklama:

Şah İsmail, şeyhliği ve hükümdarlığının yanı sıra Hatayî mahlasıyla şiirler söylemesine rağmen çağdaşı olan yazarlar, onun siyasal kişiliği üzerinde daha fazla vurgu yaparlar.
Onun için şairliği hep ikinci planda kalmıştır. Kaynaklarda onun hakkında verilen bilgiler, daha çok siyasî kişiliği üzerinde yoğunlaşır.

Doğru Cevap: B

Soru 32

Aşağıdakilerden hangisi Şah İsmail’in en önemli eseridir?

Dehname

Nasihatname

Hatayî Divanı

Kenzü’l-cevâhir

Manevî

Açıklama:

Hatayî Divanı Şah İsmail’in en önemli eseridir.

Doğru Cevap: C

Soru 33

Dilberâ bu derdüme dermân idersen vaktidür
Bu fakîr üftâdeye ihsân idersen vaktidür
Yukarıda Şah İsmail'a ait olan mısraların dil.içi çevirisi aşağıdakilerden hangisidir?

Dilberim! Bu derdime derman etmezsen biçare olur canım. Bu yoksul düşküne iyilik etmek istersen tam vaktidir.

Sevgili, Bu derdime derman bul. Bu yoksul düşküne iyilik et.

Ey aşk! Bu derdime derman edersen sana kul olur canım. Bu yoksul düşküne iyilik et.

Ey sevgili! Bu derdime derman edersen tam zamanıdır. Bu yoksul düşküne iyilik etmek istersen şimdi yeridir.

Bu derdime derman edersen tam zamanıdır. Bu yoksul düşküne iyilik etmen beni onurlandırır.

Açıklama:

Dilberâ bu derdüme dermân idersen vaktidür
Bu fakîr üftâdeye ihsân idersen vaktidür
Diliçi çevirisi: Ey sevgili! Bu derdime derman edersen tam zamanıdır. Bu yoksul düşküne iyilik etmek istersen şimdi yeridir.

Doğru Cevap: D

Soru 34

Dervişlerin tenha ve ıssız bir yere çekilip kırk gün kırk gece çetin bir perhiz ve nefis terbiyesi döneminden geçmeleri ve bu süre içinde gıda, uyku ve dünya kelamını asgariye indirerek hem beden hem de düşünce ile azami derecede ibadet etmelerine ne ad verilir?

Erbaîn çıkarmak

Tapuğ

Hatt-ı Babürî

Muhteva

Hadis

Açıklama:

Erbaîn çıkarmak: Dervişlerin tenha ve ıssız bir yere çekilip kırk gün kırk gece çetin bir perhiz ve nefis terbiyesi döneminden geçmeleri ve bu süre içinde gıda, uyku ve dünya kelamını asgariye indirerek hem beden hem de düşünce ile azami derecede ibadet etmeleridir.

Doğru Cevap: A

Soru 35

Tanrı aşkını konu edinen, Tanrıyı övmek, ona yalvarmak için yazılan, söylenen ilahilere ne ad verilir?

Erbaîn

Tapuğ

Beyit

Mahlas

Hadis

Açıklama:

Tapuğ: Tanrı aşkını konu edinen, Tanrıyı övmek, ona yalvarmak için yazılan, söylenen ilahilerdir. Özel bir ezgiyle okunurlar. İlahîler tarikatlara göre türlü adlar alır: Mevlevîlerde âyin, Bektaşîlerde nefes, Gülşenîlerde tapuğ denir.

Doğru Cevap: B

Soru 36

Çağatay edebiyatı, en görkemli dönemini kimin zamanında yaşamıştır?

Safevi

Akkoyunlu Elvend Bey

Timurlulardan Hüseyin Baykara

Sultan Yakup

Memlük sultanı Kansu Gavrî

Açıklama:

Çağatay edebiyatı, en görkemli dönemini Timurlulardan Hüseyin Baykara zamanında (1469-1506), bugün Afganistan’ın sınırları içerisinde bulunan Herat çevresinde yaşar.

Doğru Cevap: C

Soru 37

Çağatay edebiyatının en büyük şairlerinden biri olan ve hat sanatında hatt-ı Babürî diye bir tarz icat eden şair aşağıdakilerden hangisidir?

Şah İsmail

Gülşehri

Ali Şir Nevayî

Babür Şah

Bayram Han

Açıklama:

Babür Şah, Nevayî’den sonra Çağatay edebiyatının en büyük şairi ve yazarıdır. Bazı besteler yaptığı, hat sanatında hatt-ı Babürî diye bilinen bir tarz icat edecek kadar
usta olduğu bilinir.

Doğru Cevap: D

Soru 38

Hicr öltürdi mini anglasam irdi munça
Dostlar yârdın ayrılmas idim ölgünçe
Yukarıda Babür'ün kaleme aldığı gazelin diliçi çevirisi aşağıdakilerden hangisidir?

Ayrılık yordu beni, böyle olacağını anlasaydım , ölene kadar yardan kopmazdım.

Yorgunum dostlar, keşke ölene kadar yardan ayrılmasaydım.

Hicran beni öldürdü dostlar, bilseydim böyle olacağını yardan ayrılır mıydım?

Ayrılık beni bıktırdı artık, yarimi artık bırakmam asla!

Ayrılık beni öldürdü, böyle olacağını anlasaydım dostlar, ölene kadar yardan ayrılmazdım.

Açıklama:

Hicr öltürdi mini anglasam irdi munça
Dostlar yârdın ayrılmas idim ölgünçe
Diliçi çevirisi: Ayrılık beni öldürdü, böyle olacağını anlasaydım dostlar, ölene kadar yardan ayrılmazdım.

Doğru Cevap: E

Soru 39

Türk edebiyatının en büyük şairi aşağıdakilerden hangisidir?

Gülşeni

Fuzuli

Şah İsmail

Yunus Emre

Hatayi

Açıklama:

Fuzuli, Türk edebiyatının en büyük şairidir.

Doğru Cevap: B

Soru 40

Şah İsmail'den sonra Safevi hanedanı arasında Türkçe şiir söyleme geleneği kim tarafından sürdürülmüştür?

Şah Abbas

Emanî

Şebusterî

Muhyittin Arabi

Feridüttin Attar

Açıklama:

Şah İsmail seviyesinde olmasa bile Safevi hanedanı arasında Türkçe şiir söyleme geleneği Şah Tahmasb ve Sanî mahlasıyla şiirler söyleyen Şah Abbas tarafından sürdürülmüştür.

Doğru Cevap: A

Soru 41

Aşağıdakilerden hangisi Azeri sahasındaki tasavvuf edebiyatını biçimlendiren eserlerden değildir?

Gülşen-i Raz

Füsûs

Mesnevi

Mantıku’t-Tayr

Hatayî Divanı

Açıklama:

XVI. yüzyıla kadar Azeri sahasındaki tasavvuf edebiyatının gelişiminde Şebusterî, Muhyittin Arabi, Mevlana ve Feridüttin Attar’ın görüşleri etkili olur. Şebusterî’nin Gülşen-i Raz adlı eserine yazılan şerhler, pek çok ilmî tartışmaya zemin hazırlayan Füsûs, ilhamını tazelemek isteyen her sufinin başvurduğu Mesnevi ve Mantıku’t-Tayr bu coğrafyadaki tasavvuf edebiyatını biçimlendirir.

Doğru Cevap: E

Soru 42

Erdebil Tekkesi’nin şeyhi ve Safevi Devleti’nin kurucusu aşağıdakilerden hangisidir?

Şah Abbas

Şah Tahmasb

Şah İsmail

Fuzuli

Gülşehri

Açıklama:

Erdebil Tekkesi’nin şeyhi ve Safevi Devleti’nin kurucusu Şah İsmail, 25 Receb 892/17 Temmuz 1487 tarihinde Erdebil’de doğmuştur.

Doğru Cevap: C

Soru 43

Aşağıdakilerden hangisi Şah İsmail'in eserleri arasındadır?

Mesnevî

Kenzü’l-cevâhir

Divan

Manevî

Nasihatname

Açıklama:

Nasihatname Şah İsmail'in eserleri arasındadır.

Doğru Cevap: E

Soru 44

Hayli demdür kim Hatâyî zulmet-i hicrân çeker
Leblerüni çeşme-i hayvân idersen vaktidür
Yukarıda Şah İsmail'in kaleme aldığı mısraların diliçi çevirisi aşağıdakilerden hangisidir?

Çok zamandır, ayrılığın karanlığını çekerim. Dudaklarını ölümsüzlük
suyu yap da gönlüm sevinsin.

Çok zamandır, Hatayî ayrılığın karanlığını çeker durur. Aşkını ölümsüz
kılmak istersen şimdi tam vaktidir

Ayrılığın karanlığını çeksem de sabrederim. Dudaklarını ölümsüzlük
suyu yap da sevinsin şu ruhum.

Çok zamandır, Hatayî ayrılığın karanlığını çekmektedir. Dudaklarını ölümsüzlük
suyu yapmak istersen şimdi tam vaktidir

Çok zamandır, ayrılık acısı çeker Hatayi. Dudaklarını ölümsüzlük
suyu yapmak istersen zamanı gelmiştir.

Açıklama:

Hayli demdür kim Hatâyî zulmet-i hicrân çeker
Leblerüni çeşme-i hayvân idersen vaktidür
Diliçi çevirisi: Çok zamandır, Hatayî ayrılığın karanlığını çekmektedir. Dudaklarını ölümsüzlük
suyu yapmak istersen şimdi tam vaktidir

Doğru Cevap: D

Soru 45

Aşağıdakilerden hangisi İbrahim Gülşenî'nin yazdığı Türkçe eserlerden değildir?

Manevî

Pendname

Razname

Kıdemname

Çobanname

Açıklama:

Manevî, Gülşeni'nin yazdığı Farsça eseridir.

Doğru Cevap: A

Soru 46

Babür’ün Uygur harfleri ve stili ile Arap harflerini birleştirerek geliştirdiği yazı çeşidi aşağıdakilerden hangisidir?

Runik

Hatt-ı Babürî

Latin

Fars

Kiril

Açıklama:

Hatt-ı Babürî: Babür’ün Uygur harfleri ve stili ile Arap harflerini birleştirerek geliştirdiği yazı çeşidi.

Doğru Cevap: B

Soru 47

Aşağıdakilerden hangisi Babür Şah'ın eserlerinden değildir?

Aruz Risâlesi

Mübeyyen

Manevî

Babür Divanı

Risale-i Validiyye

Açıklama:

Manevî, İbrahim Gülşeni'nin eseridir.

Doğru Cevap: C

Soru 48

Hüsnde artuk eger bolsa yüzi Leylâdın
Min dagı bar min anıng ışkıda yüz Mecnûnça
Yukarıda Babir Şah tarafından yazılan mısraların diliçi çevirisi aşağıdakilerden hangisidir?

Yüzü güzellikte Leylâdan daha güzel olsa da fark etmez. Ben de onun aşkıyla Mecnûn'a dönmüşüm.

Yüzü Leylâdan daha güzel olabilir ama ben de onun aşkıyla Mecnûn gibiyim.

Leylâdan daha güzel olmasına gerek yok. Ben onu Mecnûn gibi seviyorum.

Yüzü güzellikte Leylâdan daha güzelse ben de onun aşkıyla yüz Mecnûn gibiyim.

Yüzü Leylâdan daha güzel ve ben de onun aşkıyla Mecnûn'a döndüm.

Açıklama:

Hüsnde artuk eger bolsa yüzi Leylâdın
Min dagı bar min anıng ışkıda yüz Mecnûnça
Diliçi çevirisi: Yüzü güzellikte Leylâdan daha güzelse ben de onun aşkıyla yüz Mecnûn gibiyim.

Doğru Cevap: D

Soru 49

Aşağıdakilerden hangisi XVI asır Azeri sahası Türk edebiyatının en önemli şairi arasında yer almaktadır?

Fuzuli

Nesimi

Emani

Habibi

Hiçbiri

Açıklama:

Yanıtınız yanlış ise Azeri Sahası Türk Edebiyatı konusunu bir kez daha gözden geçiriniz.
Fuzuli XVI asır Azeri sahası Türk edebiyatının en önemli şairi arasında yer alır.

Doğru Cevap: A

Soru 50

Aşağıda verilenlerden hangisi Hatay"nin aşk hususunda yazdığı mesneviye verilen adlar arasında yer alır?

Işkname

Sürname

Dehname

Nasihatname

Hümayünname

Açıklama:

Yanıtınız yanlış ise Hatayi konusunu bir kez daha gözden geçiriniz.
Dehname Hatay"nin aşk konusunda yazdığı mesneviye verilen addır.

Doğru Cevap: C

Soru 51

"Hatayî, Türkçe şiirleriyle çok geniş kitlelere............. yaymayı
başaran bir şairdir."
Yukarıdaki cümlede anlam bakımından boşluğu doldurabilecek en uygun sözcük aşağıdakilerden hangisidir?

İdeolojisini

Eserini

Görüşünü

Kendisini

Hiçbiri

Açıklama:

Yanıtınız yanlış ise Hatayi konusunu bir kez daha gözden geçiriniz.
"Hatayî, Türkçe şiirleriyle çok geniş kitlelere "ideolojisini" yaymayı
başaran bir şairdir."

Doğru Cevap: A

Soru 52

Aşağıdakilerden hangisinin Anadolu sahasında Hatayî mahlaslı
şiirlerin yaygın olmasının sebepleri arasında yer almaz?

Hatayî’nin etkisi Safevi sınırlarını da aşmıştır.

Hatayî düşüncelerini, ideolojisini yaymak için şiirlerinin
Anadolu’da okunması için çaba harcamıştır.

Hatayî’nin şiirleri geniş kitlelerce sevilmiş ve
okunmuştur.

Osmanlı idarecileri Hatayî’nin şiirlerinin Anadolu’
da yaygınlaşmasını istemişlerdir.

Alevi-Bektaşi şairler Şah İsmail’e duydukları saygıdan
dolayı şiirlerinde onun mahlasını kullandıkları görülmektedir.

Açıklama:

Yanıtınız yanlış ise Hatayi konusunu bir kez daha gözden geçiriniz.
Osmanlı idarecilerinin Hatayî’nin şiirlerinin Anadolu’ da yaygınlaşmasını istemeleri Anadolu sahasında Hatayî mahlaslı şiirlerin yaygın olmasının sebepleri arasında yer almaz.

Doğru Cevap: D

Soru 53

Gülşeni hakkındaki aşağıda yer alan ifadelerden hangisi doğrudur?
I-Gülşenî tekkelerindeki merasimlerde Türkçe tapuğların okunması gelenek hâline gelmiştir.
II-Gülşenî’nin soyundan gelen sufilerin ve onun takipçisi olan şairlerin gördüğü ilgi, Türkçenin Gülşenî çevrelerinde yaygın bir biçimde kullanımına olanak hazırlamıştır.
III-Gülşenî, hem bir şair hem de mutasavvıf olarak sadece yaşadığı muhitte değil, XVI. yüzyıldan sonra Anadolu ve Rumeli’de takipçilerini yetiştirmiştir.
IV-Gülşenî çevrelerinde şiir ve musiki iç içe gelişimini sürdürmüştür.

Yanlız I

Yanlız II

I-II ve III

Yanlız III

I-II-III ve IV

Açıklama:

Yanıtınız yanlış ise Gülşeni konusunu bir kez daha gözden geçiriniz
Gülşenî tekkelerindeki merasimlerde Türkçe tapuğların okunması gelenek hâline gelmiştir. Gülşenî’nin soyundan gelen sufilerin ve onun takipçisi olan şairlerin gördüğü ilgi, Türkçenin Gülşenî çevrelerinde yaygın bir biçimde kullanımına olanak hazırlamıştır. Gülşenî, hem bir şair hem de mutasavvıf olarak sadece yaşadığı muhitte değil, XVI. yüzyıldan sonra Anadolu ve Rumeli’de takipçilerini yetiştirmiştir. Gülşenî çevrelerinde şiir ve musiki iç içe gelişimini sürdürmüştür.

Doğru Cevap: E

Soru 54

"Dervişlerin tenha ve ıssız bir yere çekilip kırk gün kırk gece çetin bir perhiz ve nefis terbiyesi döneminden geçmeleri ve bu süre içinde gıda, uyku ve dünya kelamını asgariye indirerek hem beden hem de düşünce ile azami derecede ibadet etmeleri Erbaîn çıkarmaktır"
Yukarıda yer alan ifade için aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Doğrudur

Yanlıştır

Kısmen doğrudur

Kısmen yanlıştır

Hiçbiri

Açıklama:

Yanıtınız yanlış ise İbrahim Gülşeni konusunubir kez daha gözden geçiriniz.
Erbaîn çıkarmak: Dervişlerin tenha ve ıssız bir yere çekilip kırk gün kırk gece çetin bir perhiz ve nefis terbiyesi döneminden geçmeleri ve bu süre içinde gıda,
uyku ve dünya kelamını asgariye indirerek hem beden hem de düşünce ile azami derecede ibadet etmeleridir.

Doğru Cevap: A

Soru 55

Aşağıdakilerden hangisi Gülşenîler arasında Türkçe’nin yaygın biçimde kullanılmasının en önemli nedenleri arasında yer alır?

İbrahim Gülşenî bütün eserlerini Türkçe yazmıştır.

Gülşenî tekkelerindeki ayinlerde genellikle Türkçe tapuğlar okunmuştur.

Gülşenî şairler Yunus Emre’nin etkisinde kalmışlardır.

Gülşenîlik sadece Türkler arasında yayılmıştır.

Gülşenîler arasında Türkçe şiir söylemek kurallaşmıştır.

Açıklama:

Yanıtınız yanlış ise Gülşeni konusunu bir kez daha gözden geçiriniz.
Gülşenî tekkelerindeki ayinlerde genellikle Türkçe tapuğların okunmuş olması Gülşenîler arasında Türkçe’nin yaygın biçimde kullanılmasının en önemli nedenleri arasında yer almaktadır.

Doğru Cevap: B

Soru 56

İbrahim Gülşenî’nin Manevî adlı eseri, onun hangi şairin etkisinde kaldığını göstermektedir?

Yunus Emre

Ruşenî

Ahmet Yesevî

Mevlana

Firdevsi

Açıklama:

Yanıtınız yanlış ise Gülşeni konusunu bir kez daha gözden geçiriniz.
İbrahim Gülşenî’nin Manevî adlı eseri, onun Mevlana"nın etkisinde kaldığını göstermektedir.

Doğru Cevap: D

Soru 57

Çağatay edebiyatının XVI. yüzyılda yetişen en önemli
temsilcisi kimdir?

Şeybanî Han

Bayram Han

Ubeydullah

Nevaya

Babür Şah

Açıklama:

Yanıtınız yanlış ise "Çağatay Sahası Türk Edebiyatı” konusunu bir kez daha gözden geçiriniz.
Babür Şah Çağatay edebiyatının XVI. yüzyılda yetişen en önemli
temsilcisidir.

Doğru Cevap: E

Soru 58

XVI. yüzyılda Azerî sahası klasik Türk edebiyatının en büyük şairi aşağıdakilerden hangisidir?

İbrahim Gülşenî

Babür Şah

Fuzulî

Kâmrân Mirza

Bayram Han

Açıklama:

A, B, D ve E seçeneklerinde belirtilen XVI. yüzyılda Azerî sahası klasik Türk edebiyatının en büyük şairi Fuzilî’dir. Doğru cevap C’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 59

Şiirlerinde “Hatayî” mahlasını kullanan şair aşağıdakilerden hangisidir?

Şah İsmail

Fuzulî

Hüseyin Baykara

Babür Şah

Ali Şir Nevayî

Açıklama:

Şiirlerinde “Hatayî” mahlasını kullanan şair, XVI. yüzyıl Azeri sahasının Fuzulî’den sonraki en önemli şairi sayılan Şah İsmail’dir. Doğru cevap A’dır.

Doğru Cevap: A

Soru 60

Aşağıdakilerden hangisi Şah İsmail’in eserlerinden biridir?

Gülşen-i Raz

Mantıku’t- Tayr

Mesnevi

Manevî

Dehname

Açıklama:

Şah İsmail’in eserleri şunlardır: Hatayî Divanı, Dehname ve Nasihatname. E seçeneği dışındaki seçeneklerde belirtilen eserler, Şah İsmail’e ait değildir. Doğru cevap E’dir.

Doğru Cevap: E

Soru 61

Hatayî Divanı’nın bilinen en eski nüshası nerededir?

Süleymaniye Kütüphanesi

İstanbul Üniversitesi Kütüphanesi

Bağdat Kütüphanesi

Taşkent İlimler Akademisi Şarkiyat Enstitüsü Kütüphanesi

Milli Kütüphane

Açıklama:

Hatayî Divanı’nın bu gün bilinen en eski tarihli nüshası Taşkent İlimler Akademisi Şarkiyat Enstitüsü Kütüphanesinde bulunmaktadır. Hatayî’nin ölümünden on bir yıl sonra, 1535 yılında Şah Tahmasp’ın saray hattatlarından Mahmud Nişapurî tarafından istinsah edilmiştir. Bundan başka Hatayî Divanı’nın çoğu yurt dışında olmak üzere yazma eser kütüphanelerinde yirmi beş nüshası mevcuttur. Doğru cevap D’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 62

Aşağıdakilerden hangisi İbrahim Gülşenî’nin Türkçe yazdığı eserlerinden biri değildir?

Pendname

Manevî

Razname

Kıdemname

Çobanname

Açıklama:

İbrahim Gülşenî’nin Türk edebiyatı açısından en önemli eseri Türkçe şiirlerini içeren divanıdır. Gülşenî Divanı’nın yazma nüshaları Mehmet Akay tarafından karşılaştırılarak metni hazırlanmış, dil özellikleri açısından incelenmiştir. Gülşenî’nin Türkçe kaleme aldığı diğer eserleri ise şunlardır: Pendname, Razname, Kıdemname ve Çobanname… Gülşenî’nin Farsça yazdığı en önemli eseri hiç şüphesiz Manevî’dir. Doğru cevap B’dir.

Doğru Cevap: B

Soru 63

Aşağıdakilerden hangisi Nevayî’den sonra Çağatay edebiyatının en büyük şairi ve yazarı olan Babür Şah’ın eserlerinden biri değildir?

Babürname

Mübeyyen

Kenzü’l-cevâhir

Aruz Risalesi

Risale-i Validiyye

Açıklama:

Kenzü’l-cevâhir adlı eser, İbrahim Gülşenî’nin Farsça olarak kaleme aldığı bir eserdir. Diğer seçeneklerde verilen eserler ise Babür Şah’a aittir. Doğru cevap C’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 64

1589 yılında Farsçaya, daha sonra da Fransızca, Almanca, İngilizce, Rusça, Urduca ve Hintçeye çevrilen eser aşağıdakilerden hangisidir?

Nasihatname

Hatayî Divanı

Gülşen-i Raz

Pendname

Babürname

Açıklama:

Babür Şah’ın en ünlü eseri Vekayi adıyla da bilinen Babürname adlı hatıratıdır. Eser 1589 yılında Farsçaya, daha sonra da Fransızca, Almanca, İngilizce, Rusça, Urduca ve Hintçeye çevrilmiştir. N. İlminskiy ve A.S. Beveridge tarafından bilimsel metni yayımlanmıştır. Reşit Rahmeti Arat da Türkiye Türkçesine aktarmıştır. Babürname’nin son bilimsel basımı, Şinasi Tekin-Gönül Alpay Tekin’in editörlüğünde üç cilt olarak gerçekleşmiştir. Eserin Çağatayca metni Farsça tercümesiyle birlikte verilmiş ve karşılaştırmalı metne bağlı kalınarak İngilizce’ye yeniden çevrilmiştir. Doğru cevap E’dir.

Doğru Cevap: E

Soru 65

Babür Şah’ın “Hanefi fıkhıyla ilgili bazı konuları ve çocukları Hümayun ile Kâmrân’a öğüt vermek maksadıyla yazdığı” eserinin adı aşağıdakilerden hangisidir?

Babür Divanı

Mübbeyyen

Vekayi

Aruz Risalesi

Risale-i Validiyye

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 66

Şiirlerinde Önceleri “Heybetî” mahlasını kullanan şair aşağıdakilerden hangisidir?

İbrahim Gülşenî

Şah İsmail

Şah Tahmasb

Emanî

Babür Şah

Açıklama:

İlkin Heybetî mahlasıyla şiirler söyleyen İbrahim, daha sonra mürşidi Ruşenî’nin “sen ol bâğ-ı bekânın gülşenisin” demesi üzerine Gülşenî mahlasını kullanmıştır. Arapça şiirlerinde isminin çağrışımıyla Halilî, diğer eserlerinde ise Gülşenî mahlasını kullanmıştır. Doğru cevap A’dır.

Doğru Cevap: A

Soru 67

Mevlânâ’nın Mesnevîsine nazire olarak on ayda tamamlanan ve söylenen 40.000 beyitlik Farsça eserin adı ve yazarı aşağıdakilerden hangisidir?

Gülşenî Divanı - İbrahim Gülşenî

Hatayî Divanı - Şah İsmail

Manevî - İbrahim Gülşenî

Dehname - Şah İsmail

Nasihatname - Şah İsmail

Açıklama:

Manevi, İbrahim Gülşenî’nin Mevlânâ’nın Mesnevîsine nazire olarak Diyarbakır’da on ayda tamamladığı söylenilen 40.000 beyitli Farsça bir mesnevidir. Eserin ilk 500 beyti La‘lî Mehmed Fenâyî tarafından şerh edilmiştir. Doğru cevap C’dir.

Doğru Cevap: C

Ünite 3

Soru 1

Fuzuli hangi yüzyılda yaşamıştır?

12 yy.

13 yy.

14 yy.

15 yy.

16 yy.

Açıklama:

Büyük Divan şairi Fuzuli 16. yüzyılda yaşamıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 2

Fuzuli nerede yaşamıştır?

Irak

Suriye

İran

Azerbaycan

Makedonya

Açıklama:

Fuzuli, Irak'ta Bağdat ve Kerbela şehirlerinde yaşamıştır. Doğru yanıt: A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 3

Fuzuli, Osmanlı Devleti'nin yöneticilerinden beklediği ilgiyi niçin görememiştir?

İstanbul'dan uzak bir şehirde yaşamıştır.

Şiirleri yöneticiler tarafından beğenilmemiştir.

Mezhebiyle ilgili kuşkular vardır.

Kibirli bir kişiliği vardır.

Sanatını gösterecek ortamlarda bulunmamıştır.

Açıklama:

Fuzuli, Şii mezhebine mensup bir şairdir. O dönemin şartlarında Osmanlı Devleti yöneticileri kendisine yakınlık göstermemişlerdir. Doğru yanıt: C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 4

Fuzuli, hangi padişaha kaside sunmuştur?

Yıldırım Beyazıt

Fatih Sultan Mehmet

Yavuz Sultan Selim

Kanuni Sultan Süleyman

IV. Murat

Açıklama:

Fuzuli, kasidesini Bağdat'ın fethinde Kanuni Sultan Süleyman'a sunmuştur.
Doğru yanıt: D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 5

Aşağıdakilerden hangisi Fuzuli'nin sanatı için söylenemez?

Divanı vardır.

Şiirlerini sadece Arapça yazmıştır.

Şiirlerinde ele aldığı aşk ilahi aşktır.

Şiirlerinde anlamı kuvvetlendirmek için birden fazla anlamı olan kelimeler kullanmıştır.

İçten bir anlatımı vardır.

Açıklama:

Fuzuli şiirlerini sadece Arapça diliyle yazmamıştır. Arapçanın yanında Farsçayı ve Türkçeyi de kullanmıştır. Doğru yanıt: B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 6

Aşağıdakilerden hangisi Baki için söylenemez?

Şiirlerinde ilahi aşka önem vermiştir.

Kanuni Sultan Süleyman'ın iltifatına nail olmuştur.

Kanuni Sultan Süleyman'a mesnevi yazmıştır.

Sultanü'ş Şuârâ unvanını almıştır.

Başarılı hicviyeleri vardır.

Açıklama:

Baki şiirlerinde ilahi aşka değil, dünyevi aşka yer vermiştir. Doğru yanıt: A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 7

Aşağıdaki şairlerden hangisi Baki'nin edebi kişiliğinde etkili olmuştur?

Şeyh Galip

Fuzuli

Zati

Nâbi

Nedim

Açıklama:

Zati, Baki'nin edebi kişiliğinde etkili olmuş bir şairdir. Doğru yanıt: C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 8

Aşağıdakilerden hangisi Baki ile Fuzuli'nin bir ortak özelliğidir?

Aynı yüzyılda yaşamışlardır.

İstanbul Türkçesini kullanmışlardır.

Şiirlerinde tasavvufu işlemişlerdir.

Dil ve anlatım her ikisinde de sadedir.

Her iki şair de İstanbul'da yaşamıştır.

Açıklama:

Baki ve Fuzuli'nin ortak özelliği aynı yüzyılda yaşamış olmalarıdır. Doğru yanıt: A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 9

16. yüzyılda İstanbul'da doğdu. İyi bir medrese eğitimi gördü. 18-19 yaşlarında tanınan bir şair oldu. Kanuni Sultan Süleyman'a kasideler ve gazeller yazdı. Müderrislik yaptı. 16. yüzyılın önemli şairidir.
Yukarıda adı anılan şair aşağıdakilerden hangisidir?

Fuzuli

Şeyhi

Nâbi

Baki

Nedim

Açıklama:

İstanbul'da doğup ve orada yaşayan, 18-19 yaşlarında adını şairlik yönüyle duyuran, Kanuni Sultan Süleyman'a kasideler ve gazeller yazan 16. yüzyılın önemli şairi Baki'dir.
Doğru yanıt: D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 10

Aşağıdakilerden hangisi Baki'nin eserlerinden biri değildir?

Fezâilü’l-Cihad

Fezail-i Mekke

Mealimü’l-Yakin fî Sireti Seyyidi’l-Mürselîn

Bakî Divanı

Leyla ve Mecnun

Açıklama:

Leyla Mecnun Fuzuli'nin eseridir. Doğru yanıt: E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 11

1508 yılında Bağdat'ta Fuzulî, Beng ü Bade adlı küçük mesnevisini kime takdim etmiştir?

Şah İsmail

Kanuni Sultan Süleyman

Elvend Bey

Sokullu Mehmet

Ayas Paşa

Açıklama:

1508 yılında Bağdat, Şah İsmail’in eline geçince Fuzulî, Beng ü Bade adlı küçük mesnevisini ona takdim etmiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 12

Halk şairlerine ait şiirlerin toplandığı ince ve uzun defterlere ne ad verilir?

Maktel

Mensur

Cönk

Divan

Nesre

Açıklama:

Cönk: Halk şairlerine ait şiirlerin toplandığı defterler. Genellikle ince ve uzun bir dikdörtgeni andırdığı için “dana dili” de denir.

Doğru Cevap: C

Soru 13

Aşağıdakilerden isimlerden hangisi Fuzuli'nin ilk kasidesini sunduğu kişilerden birisidir?

Şah İsmail

Elvend Bey

Ayas Paşa

Sokullu Mehmet

Sadrazam İbrahim Paşa

Açıklama:

Mevcut bilgilerimize göre ilk kasidesini, 1504 yılında ölen Akkoyunlu Elvend Bey’e sunmuştur.

Doğru Cevap: B

Soru 14

Fuzuli'nin en fazla ilgi duyduğu ve birçok şiirine nazire yazdığı şair aşağıdakilerden hangisidir?

Nizamî

Necatî

Molla Camî

Ali Şir Nevayî

Selman-ı Savecî

Açıklama:

Ancak onun en fazla ilgi duyduğu ve birçok şiirine nazire yazdığı şair, Çağatay sahasının büyük ismi Ali Şir Nevayî’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 15

Bir şairin, başkasına ait bir mısra yahut beyti alıp kendi şiirinde aynen kullanmasına ne denir?

Serrac

Redif

Uyak

Beyti

Tazmin

Açıklama:

Tazmin: Bir şairin, başkasına ait bir mısra yahut beyti alıp kendi şiirinde aynen kullanmasına tazmin denir.

Doğru Cevap: E

Soru 16

Baki hangi padişah döneminde el üstünde tutulmuştur?

Sokullu Mehmet

III. Mehmet

II. Selim

III. Murat

Kanuni Sultan Süleyman

Açıklama:

Kanunî devrinde el üstünde tutulan Bakî’nin hayatı daha sonraki üç hükümdar, yani II. Selim, III. Murat ve III. Mehmet devirlerinde inişli çıkışlı bir seyir izledi.

Doğru Cevap: E

Soru 17

Şairlerin bir padişahın tahta çıkışı dolayısıyla yazdıkları tebrik şiirlerine ne ad verilir?

Caize

Cülusiye

Sahn

Telmih

Tevriye

Açıklama:

Şairlerin bir padişahın tahta çıkışı dolayısıyla yazdıkları tebrik şiirleri.

Doğru Cevap: B

Soru 18

Şairlerin devlet ileri gelenlerine sundukları övgü şiirlerine karşılık aldıkları para veya hediyeye ne ad verilmektedir?

Cinas

Cülusiye

Caize

Figani

Nazire

Açıklama:

Caize: Şairlerin devlet ileri gelenlerine sundukları övgü şiirlerine karşılık aldıkları para veya hediyeye caize denir.

Doğru Cevap: C

Soru 19

Baki İstanbul’a vardığında “Lâmiyye” kasidesini kime sundu ve onun himayesine girdi?

Elvend Bey

Semiz Ali Paşa

Mehmet Efendi

Şah İsmail

Ebussuud Efendi

Açıklama:

İstanbul’a vardığında bu tavsiye mektubuyla birlikte “Lâmiyye” kasidesini Ebussuud Efendi’ye sundu ve onun himayesine girdi.

Doğru Cevap: E

Soru 20

Baki şiirlerinde hangi edebi sanatı sık kullanmıştır?

Tevriye

Cinas

Teşbih

Telmih

İstiare

Açıklama:

Tevriye sanatını kullanmayı seven Bakî, ikinci mısrada aynı yola başvurarak yâra ve yara kelimeleri arasında oyun yapıyor.

Doğru Cevap: A

Soru 21

İstanbul'a hiç gelmemesi sebebiyle, hayatı hakkındaki bilgimizin kısıtlı olduğu yazar aşağıdakilerden hangisidir?

Hayali

Necati

Fuzuli

Zati

Baki

Açıklama:

Fuzulî’nin haklı şöhretine rağmen hayat hikâyesinin ayrıntıları fazla bilinmez. Osmanlı şair tezkirelerinde onun hakkında verilen bilgiler oldukça sınırlıdır. Bunda Fuzulî’nin hayatı boyunca Bağdat ve Kerbela çevresinde yaşaması, İstanbul’a hiç gelememesi, yani biraz gözden ırakta kalması etkili olmuştur.

Doğru Cevap: C

Soru 22

Bazı kaynaklarda bilginliğinden ötürü Fuzuli'ye verilmiş olan isim aşağıdakilerden hangisidir?

Muhammed Fuzuli

Ahmet Fuzuli

Bilgiç Fuzuli

Mevlana Fuzuli

Alim Fuzuli

Açıklama:

Fuzulî’nin asıl adı Mehmet ve babasının adı ise Süleyman’dır. Kaynaklar, bilginliğinden ötürü ondan Mevlana Fuzulî diye bahsederler.

Doğru Cevap: D

Soru 23

Fuzuli "Beng ü Bade" adlı küçük mesnevisini aşağıdakilerden hangisine sunmuştur?

Kanunu Sultan Süleyman

Yıldırım Bayezid

Alaaddin Keykubat

Şah İsmail

Selahaddin Eyyübi

Açıklama:

1508 yılında Bağdat, Şah İsmail’in eline geçince Fuzulî, Beng ü Bade adlı küçük mesnevisini ona takdim etmiştir.

Doğru Cevap: D

Soru 24

“Geldi burc-ı evliyâya pâdişâh-ı nâmdâr” sözü ile Fuzuli, aşağıdakilerden hangisinin Bağdat'ı fethini kutlamıştır?

Fatih Sultan Mehmet

Şah İsmail

Kanuni Sultan Süleyman

Hazerşahlı Mustafa

Sarı Selim

Açıklama:

1534 yılında Kanunî, Bağdat’ı fethettiğinde Fuzulî bu fethi tebrik amacıyla padişaha uzun bir kaside sunmuş ve sonunda da; “Geldi burc-ı evliyâya pâdişâh-ı nâmdâr” (Şanlı sultan, büyük velilerin yattığı Bağdat’a geldi) dizesini tarih düşürmüştür.

Doğru Cevap: C

Soru 25

"Hz. Fatma ve Hz. Ali gibi kişiler Ehl-i Beyt üyeleridir." bu ifadeye göre ehl-i beyt ne anlama gelmektedir?

Arap yarımadasında yaşamış tarihi kişilikler,

İslamiyetin ortaya çıkış sürecinde yaşamakta olan kimseler,

Hz. Muhammed'in soyundan olanlar,

Etnik kökeni Arap olanlar,

Osmanlı Devrinin önde gelenleri

Açıklama:

Ehl-i beyt: Hz. Muhammed'in kızı Hz. Fatma, damadı Hz. Ali ve onların evlatlarının dahil olduğu ailesi.

Doğru Cevap: C

Soru 26

Şiirlerinde gösterişli bir söylem dili mecvuttur.
Türkçe'yi ustaca kullanmıştır.
Yalnızca Türkçe ve Farsça eserler vermiştir.

Fuzuli'ye ilişkin olarak verilen yukarıdaki bilgilerden hangisi/hangileri doğrudur?

Yalnız I

Yalnız II

I ve II

I ve III

II ve III

Açıklama:

Fuzulî’nin şiirlerinde okuyucu ile bütünleşen ve onu etkisi altına alan yalın ve içten bir söyleyiş tarzı vardır.
Fuzulî’nin eserlerinde Türkçe, insan duygularını en ince ayrıntılarına kadar ifade
edebilecek sihirli bir kemana dönüşür.
Fuzulî, üç dilde şiir söylemiş ve farklı alanlarda eser vermiştir. Onun Arapça şiirleri orta seviyededir. Buna karşın Farsça şiirlerinde tıpkı Türkçe şiirleri gibi üstün bir kabiliyet sergilemiştir.

Doğru Cevap: B

Soru 27

"Tarihsel Çağlardan birisi olan Yeni Çağ Dönemi'ne İstanbul'un fethi ile geçiş yapıldı ve Padişah size kişisel bir görev verdi. Tarafınıza verilen görev döneminizde yaşayan halk şairlerine ait şiirlerin toplanılarak bir defter haline getirilmesi."
Bu bilgiler ışığında, hazırlamış olduğunuz bu defterin edebi adı ne olurdu?

Maktel

Cönk

Divan

Hatırat

Söyleşi

Açıklama:

Cönk: Halk şairlerine ait şiirlerin toplandığı defterler. Genellikle ince ve uzun bir dikdörtgeni andırdığı için “dana dili” de denir.

Doğru Cevap: B

Soru 28

"Zati döneminin en önemli şairlerindendir. Kendisinin bir çok farklı türden şiirleri mecvuttur. Yazdığı şiirlerin bir çoğu toplumca beğeni toplayan Zati, bir şiirinde de Baki'nin bir beytini almış ve gazele çevirmiştir."
Zati'nin Baki'ye ait bir beyti alarak aynen kullanmasına verilen isim aşağıdakilerden hangisidir?

Cönk

Takdim

Cinas

Telmih

Tazmin

Açıklama:

Tazmin: Bir şairin, başkasına ait bir mısra yahut beyti alıp kendi
şiirinde aynen kullanmasına tazmin denir.

Doğru Cevap: E

Soru 29

"Baki'nin şiirleri genellikle toplumsal konuları, günlük hayatı içermesine rağmen, kendisinin II. Selim'in tahta çıkışını kutlamak için yazdığı tebrik şiiri gibi şiirleri de mecvuttur."
Yukarıda bahsi geçen tebrik şiirinin edebiyattaki adı nedir?

Caize

Cönk

Takdim

Cülusiye

Tenkit

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 30

Baki'nin "Bu devr içinde benüm pâdişeh-i mülk-i suhen" şeklindeki beyti ne anlama gelmektedir?

Padişaha çok yakın olduğu,

Padişah ın akrabası olduğu,

Devlet idaresinin destekçisi olduğu,

Döneminin söz sultanı olduğu,

Şiirlerinin toplum üstü olduğu,

Açıklama:

Bakî, hem gazel hem kaside tarzında başarılı örnekler vermiştir. Nitekim kendisi de şu beytinde, her iki alanda da söz sultanı olduğu iddiasındadır:
"Bu devr içinde benüm pâdişeh-i mülk-i suhen
Bana sunuldı kasîde bana verildi gazel"
"Bu çağın söz sultanı benim. Gazel ve kaside söyleme yetkisi bendedir" anlamına gelmektedir.

Doğru Cevap: D

Soru 31

Fuzulî’nin haklı şöhretine rağmen hayat hikâyesinin ayrıntıları fazla bilinmesi ve Osmanlı şair tezkirelerinde onun hakkında verilen bilgiler oldukça sınırlı olmasının sebebi nedir ?

Şii olması

Hayatı boyunca Bağdat ve Kerbela çevresinde yaşaması, İstanbul’a hiç gelememesi,

Yaşının küçük olması

Dönemin büyükleri tarafından tanıtılmaması

Gizli kalmak istemesi

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 32

Kesin olmamakla beraber Fuzuli'nin nerede öldüğü düşünülmektedir ?

Bağdat

İstanbul

Bursa

Kerbela

Kudüs

Açıklama:

Kesin olmamakla beraber Fuzuli'nin Kerbela'da öldüğü düşünülmektedir.

Doğru Cevap: D

Soru 33

Hangisi Fuzulî’nin şiirlerinin belirgin özelliklerinden biri değildir ?

Yalın ve içten bir söyleyiş tarzı vardır

Sözün çağrışım gücüne inanır

Gazellerinde sadelik ve halk zevkine yakınlık öne çıkar

Kasidelerinde ise düşünce ve belagat öne geçer

Abartılı ve ağır sanatlı bir dili vardır

Açıklama:

Abartılı ve ağır sanatlı bir dil Fuzulî’nin şiirlerinin belirgin özelliklerinden biri değildir.

Doğru Cevap: E

Soru 34

Fuzulî daima gündemde kalmasını neye borçludur ?

Babasından aldığı eğitime

Yaşına

İnsanlığın ortak duygu ve düşünceleri olan aşk, ıstırap, dün yevi zevk ve zenginliklerin boşluğu ve hiç kimsenin pençesinden kurtulamayacağı ölüm düşüncesi gibi, evrensel ve asla modası geçmeyen temaları işlemesine

Yaşadığı coğrafyaya

Aşkına

Açıklama:

Fuzulî daima gündemde kalmasını insanlığın ortak duygu ve düşünceleri olan aşk, ıstırap, dünyevi zevk ve zenginliklerin boşluğu ve hiç kimsenin pençesinden kurtulamayacağı ölüm düşüncesi gibi, evrensel ve asla modası geçmeyen temaları işlemesine borçludur.

Doğru Cevap: C

Soru 35

Fuzuli'nin en fazla ilgi duyduğu ve birçok şiirine nazire yazdığı şair kimdir ?

Kişverî

Ali Şir Nevayî

Hayalî

Nizamî

Habibî

Açıklama:

Fuzuli'nin en fazla ilgi duyduğu ve birçok şiirine nazire yazdığı şair Ali Şir Nevayî'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 36

Bakî’yi çekemeyenlerin ona “Gurabzade: Kargazade” diyerek sataşmasının sebebi nedir ?

Kısa boylu olması

Yüzünde lekeler olması

Sesinin çirkin olması

Agresif olması

Çok zayıf olması

Açıklama:

Bakî’yi çekemeyenlerin ona “Gurabzade: Kargazade” diyerek sataşmasının sebebi Sesinin çirkin olmasıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 37

Aşağıdakilerden hangisi Bakî'nin şiirlerinin çağdaşı olan Fuzulî’den farklarından biri değildir ?

Coşkun ilhamlar yoktur

Şekil mükemmeliyetine önem verir

Şiirini ince hayaller ve nüktelerle süsler

Ustalıkla saklanmış olan ikinci manayı yakalamak kolay değildir

Çoşkun ilhamlar çoktur

Açıklama:

Bakî'nin şiirlerinde coşkun ilhamlar çoklukta değildir

Doğru Cevap: E

Soru 38

Bakî nerede doğmuş ve büyümüştür ?

Bağdat

Şam

Kudüs

İstanbul

Bursa

Açıklama:

Bakî İstanbul'da doğmuş ve büyümüştür.

Doğru Cevap: D

Soru 39

Aşağıdakilerden hangisi Baki'nin şiirinin özelliklerinden biri değildir ?

Klasik söyleyişin en büyük ustası olarak kabul edilir.

Yalın bir dili vardır

Çok sağlam ve kusursuz bir söyleyişi vardır

Şiirlerinde mana ve aruz uyumu en üst düzeye ulaşmış

Çağdaşlarında rastlanan imale ve zihaf gibi söyleyiş kusurları asgari seviyeye inmiştir

Açıklama:

Yalın bir dil Baki'nin şiirinin özelliklerinden biri değildir.

Doğru Cevap: B

Soru 40

Baki hangi sultanın iltifatına nail olmuş ve sultanu’ş-şuara (şairler sultanı) unvanını almıştır ?

Fatih Sultan Mehmet

3.Mehmet

3.Murat

2.Selim

Kanun-i Sultan Süleyman

Açıklama:

Kanun-i Sultan Süleyman'ın ltifatına nail olmuş ve sultanu’ş-şuara (şairler sultanı) unvanını almıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 41

Fuzuli ile ilgili verilenlerden hangisi/hangileri doğrudur?
I. 1483-1556 yılları arasında yaşamıştır.
II. Gerçek adı Mahmut'tur.
III. İlk gazelini Zati'ye göstermiştir.
IV. Hocasının kızına aşık olduğu söylenmektedir.

I ve II

II ve III

III ve IV

I ve IV

I, II ve III

Açıklama:

Fuzuli'nin gerçek adının Mehmet olduğu bilinmektedir. İlk gazelini Zati'ye gösteren Fuzuli değil, Baki'dir. Dolayısıyla, ikinci ve üçüncü maddelerde verilen bilgile doğru değildir. Doğru yanıt D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 42

Fuzuli "Geldi burc-ı evliyâya pâdişâh-ı nâmdâr" diye kime seslenmiştir?

Akkoyunlu Elvend Bey

Kanuni Sultan Süleyman

Şah İsmail

Ali bin Muhsin

İbrahim Han Musullu

Açıklama:

1534 yılında Kanunî, Bağdat’ı fethettiğinde Fuzulî bu fethi tebrik amacıyla padişaha uzun bir kaside sunmuş ve sonunda da; “Geldi burc-ı evliyâya pâdişâh-ı nâmdâr” (Şanlı sultan, büyük velilerin yattığı Bağdat’a geldi) dizesini tarih düşürmüştür. Doğru yanıt B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 43

Aşağıdakilerden hangisi Fuzuli'nin şiirinin belirgin özelliklerine dair yanlış bir bilgidir?

Fuzulî’nin şiirlerinde okuyucu ile bütünleşen ve onu etkisi altına alan yalın ve içten bir söyleyiş tarzı vardır.

Fuzulî, s.zün çağrışım gücüne inanır, onun için birden fazla anlamı olan kelimeleri bir arada kullanır.

Fuzulî, dört farklı dilde şiir söylemiş ve farklı alanlarda eser vermiştir.

Fuzulî’nin şiirinin ayırıcı özelliklerinden biri iç musikisidir.

Aşk kavrayışı bakımından şair, bir yandan geleneğe bağlı kalırken diğer taraftan gelenek içinde kendisine özgü etkileyici bir tutum geliştirmiştir.

Açıklama:

Fuzulî, üç dilde şiir söylemiş ve farklı alanlarda eser vermiştir. Onun Arapça şiirleri orta seviyededir. Buna karşın Farsça şiirlerinde tıpkı Türkçe şiirleri gibi üstün bir kabiliyet sergilemiştir. B seçeneğinde verilen dört farklı dilde şiir söylediği bilgisi doğru değildir.

Doğru Cevap: C

Soru 44

"Kıldı mâh-ı rûze hurşîdimni gün günden za‘îf"
Fuzuli'nin hangi dilden unsurlar içeren mısralarındandır?

Çağatay Türkçesi

Anadolu Türkçesi

Osmanlı Türkçesi

Azeri Türkçesi

Farsça

Açıklama:

Fuzulî’nin şiir dili ağırlıklı olarak Azeri Türk.esinin özelliklerini yansıtmakla beraber devrinin Osmanlı Türkçesinden ve Çağatay Türk.esinden de uzak değildir. Onun Azeri sahasının dışında, hem Anadolu hem de Çağatay sahasında sevilmiş olmasının sebeplerinden biri de bu özelliği olmalıdır. Bu bakımdan bütün Türk dünyasında Fuzulî Divanı ’nın el yazmalarına rastlanır. Tebriz, Bulak, Hive, İstanbul, Taşkent ve Bakü’de çok sayıda baskısının yapılması da bundandır. Çağatayca unsurları içeren mısralarından bazıları aşağıdadır:
Zikr-i lebünle zülfüne dil boldı (oldı) destres
Bülbül açılgan(açılan) güli yüzüne kalkan eylemiş
Kıldı mâh-ı rûze hurşîdimni(hurşidimi) gün günden za‘îf
Rişte-i cânımga(canıma) düşdi reşkden yüz pîç ü tâb
Kuş acebdür kılmagay (kılmasa) tîr ü kemândan ictinâb
Dostlar hem nâle vü feryâd kılsam ayb imes(olmaz)
Doğru yanıt A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 45

Aşağıdakilerden hangileri Fuzulî'nin etkilendiği Türk şairlerdendir?
I. Bâkî
II. Ali Şir Nevâyi
III. Habibî
IV. Nevî
V. Ahmet Paşa

I ve II

III ve IV

II ve III

IV ve V

I ve IV

Açıklama:

Araştırmacılar Fuzulî’nin şiirlerinde hem Fars edebiyatının hem de Türk edebiyatının etkilerini tespit etmişlerdir. Fars şairlerinden en fazla Hafız, Molla Camî, Nizamî ve Selman-ı Savecî’nin şiirlerinden ilham almıştır. Türk şairleri arasında ise bilhassa aynı lehçenin temsilcisi olan Habibî ve Kişverî'nin tesiri altındadır. Anadolu sahasından da Ahmedî, Şeyhî, Karamanlı Nizamî ve bilhassa Necatî’nin izlerini görmek mümkündür. Ancak onun en fazla ilgi duyduğu ve birçok şiirine nazire yazdığı şair, Çağatay sahasının büyük ismi Ali Şir Nevayî’dir. Ayrıca Bağdat fethi münasebetiyle tanıştıkları Hayalî ile Fuzulî’nin birbirine nazire niteliğinde şiirleri mevcuttur.
Doğru yanıt C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 46

Aşağıdakilerden hangisi/hangileri Fuzuli'nin eserlerindendir?
I. Fezailü’l-Cihad
II. Matla’u’litikad fî marifeti’l-mebde ve’l-me’ad
III. Mealimü’l-Yakin fî Sireti Seyyidi’l-Mürselin
IV. Hadîs-i Erbain Tercümesi

I ve II

I ve III

II ve III

II ve IV

I, III ve IV

Açıklama:

İkinci ve dördüncü maddelerde verilen eserler Fuzuli'ye aittir. Doğru yanıt D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 47

Aşağıda verilenlerden hangisi/hangileri Baki'ye dair doğrudur?
I. Saraç/kunduracı çıraklığı yapmıştır.
II. İyi bir medrese eğitimi görmüştür.
III. Müderrislik yapmıştır.

Yalnız I

Yalnız II

Yalnız III

I ve III

I, II ve III

Açıklama:

Verilen tüm maddeler Baki ile ilgili doğru bilgiler içermektedir. Doğru yanıt E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 48

Baki'nin edebi kişiliği ile ilgili verilenlerden hangisi/hangileri doğrudur?
I. Osmanlı şiirinde klasik söyleyişin en büyük ustası olarak kabul edilir.
II. Hem gazel hem kaside tarzında başarılı örnekler vermiştir.
III. "Meddâh olalı çeşm-i gazâlânına Bâkî
Öğrendi gazel tarzını Rûmun şu‘arâsı" beytinde Baki Anadolu şairlerinin, gazel tarzını kendisinden öğrendiğini söyler.
IV. Bakî Divanı’nın son baskısı Sadettin Nüzhet Ergun tarafından hazırlanmıştır.

I ve II

II ve III

I, II ve III

I, II ve IV

II, III ve IV

Açıklama:

Bakî Divanı’nın son baskısı Sabahattin Küçük tarafından hazırlanmıştır (Ankara 1994). Dolayısıyla dördüncü maddede verilen bilgi doğru değildir. Diğer maddelerde verilen bilgilerse doğrudur. Doğru yanıt C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 49

Aşağıdakilerden hangisi/hangiler Baki'nin eserlerindendir?
I. Fezail-i Mekke
II. Fezailü’l-Cihad
III. Hadikatü’s-Süeda

Yalnız I

Yalnız II

Yalnız III

I ve II

I, II ve III

Açıklama:

Üçüncü maddede verilen eser Fuzuli'ye aitken ilk iki maddede verilen eserler Baki'ye aittir. Doğru yanıt D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 50

Fuzuli be Baki'nin edebi özellikleri göz önünde bulundurulduğunda ikisi arasında farklılıklar göze çarpar. Aşağıdakilerden hangisi bu yönde doğru bir bilgi değildir?

Şiir tekniği açısından Fuzuli'nin aksine, Baki'de coşkun ilhamlar gözlenir.

Hayatın zevk ve eğlenceleri Baki'nin gazellerinin başlıca temasıdır

Fuzulî’nin şahsiyeti kendi üslubunda gizlidir, Bakî’nin üslubu da kendi şuh ve nükteci karakterini yansıtır.

İki şairin şiirleri tematik açıdan büyük farklar gösterir.

Bakî’nin şiirlerinde tabiat ve İstanbul’dan çizgilere sık sık rastlanır.

Açıklama:

A seçeneğinde verilen "Şiir tekniği açısından Fuzuli'nin aksine, Baki'de coşkun ilhamlar gözlenir." ifadesi doğru değildir. Çünkü söylenenin tam tersi doğrudur, Fuzulî’nin aksine Bakî’de coşkun ilhamlar yoktur. O, şekil mükemmeliyetine önem verir.
Doğru yanıt A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 51

Fuzuli ilk kasidesini kime sunmuştur ?

Alaeddin Keykubad

Elvend Bey

Ali Bin Muhsin

İbrahim Han Musullu

Şah İsmail

Açıklama:

Mevcut bilgilerimize göre ilk kasidesini, 1504 yılında ölen Akkoyunlu Elvend Bey’e sunmuştur.

Doğru Cevap: B

Soru 52

"Aşk imiş her ne var alemde" Fuzuli bu dizesiyle ne anlatmak istemiştir ?

Aşkın gelip geçici olduğunu

Aşkın ölümsüz olduğunu

Aşkın beşeriyyetten ilahiye geçebileceğini

Aşkın nedensiz olduğunu

Aşkın sadece bir duygu değil varlık sebebi olduğunu

Açıklama:

Divan şairlerinden hiçbiri Fuzulî kadar aşkı derinden duymamış ve duyuramamıştır.
Fuzulî’de aşk, sadece bir duygu değil, adeta varlık sebebidir. “Aşk imiş her ne var âlemde” dizesiyle bunu ifade eder.

Doğru Cevap: E

Soru 53

Her cönkte Fuzuliye ait şiirlere rastlanması onun nasıl bir şair olduğunu gösterir ?

Döneminin etkisini şiirlerine yansıttığını

Bütün dönemlere ait yenilikleri eserlerine yansıtabildiğini

Halk şairleri tarafından da benimsendiğini

Kalıcı izler bırakan bir şair olduğunu

Dilini ustaca kullanabildiğini

Açıklama:

Fuzuli'nin hemen her cönkte ona ait şiirlere rastlanması onun halk şairleri tarafından
da benimsendiğini gösterir.

Doğru Cevap: C

Soru 54

Fuzuli'ye ait olan aşağıdaki dizelerden hangisnin dil içi çevirisi yapıldığında Fuzuli sevgilinin dış güzelliğinden bahsetmez ?

Bülbül-i gamzedeyem bağ-u baharum sensin
Dehen ü kad ü ruhun gonca vü serv semenüm

Gönlüm cünûna uymuş (senin) ebrûna meh-i nev der
Karadan ağı geçmez ona ne itibar

Kaddün gamında servin sormağa za'f halin
Gülzârdan kesilmez ırmakların ayağı

Dür tek dişin sözüni her dem işitmek ister
Bahrin müdam onunçün sahilde dür kulağı

Çekme dâmen naz edüp üffadelerden vehm kıl
Göklere açılmasun eller ki dâmânundadur

Açıklama:

E şıkkında Fuzuli bir dış güzellikten bahsetmemektedir.

Doğru Cevap: E

Soru 55

"Padişahlığımın en büyük mutluluklarından biri saltanat zamanımda ..... gibi bir şairiin yetişmiş olmasıdır." Sözünü söyleyen Kanuni Sultan Süleyman hangi şairden bahsetmiştir ?

Fuzuli

Nevi

Baki

Zati

Nefi

Açıklama:

Henüz kırk yaşını doldurmamış olan Bakî, Kanunî’nin isteği üzerine
o zamana kadar yazdığı şiirleri bir araya toplayarak divan tertip etti ve padişaha sundu.
Kaynaklar padişahın şaire verdiği değeri gösteren şu sözünü nakleder: “Padişahlığımın en büyük mutluluklarından biri saltanat zamanımda Bakî gibi bir şairin yetişmiş olmasıdır.”

Doğru Cevap: C

Soru 56

Alağıdakilerden hangisi Baki ile ilgili doğru bir bilgi değildir ?

Baki Osmanlı şiirlerinde kılasik söyleyişin en büyük ustası olarak kabul edilir

Şiirlerinde mana ve aruz uyumunu çok kullanmak yerine daha serbest dizeler kullanmıştır.

Baki hem gazel hem kaside tarzında başarılı örnekler vermiştir.

Çağdaşlarında rastlanan imale ve zihaf gibi söyleyiş kusurlarını Baki asgari seviyeye indirmiştir.

Birçok ünlü kasidesine rağmen o daha çok bir gazel şairidir.

Açıklama:

Bakî, Osmanlı şiirinde klasik söyleyişin en büyük ustası olarak kabul edilir. Çok sağlam
ve kusursuz bir söyleyişi vardır. Şiirlerinde mana ve aruz uyumu en üst düzeye ulaşmış,
çağdaşlarında rastlanan imale ve zihaf
gibi söyleyiş kusurları asgari seviyeye inmiştir.
Bakî, hem gazel hem kaside tarzında başarılı örnekler vermiştir.

Doğru Cevap: B

Soru 57

Aşağıdakilerden hangisi Baki'nin eserlerinden biri değildir.

Fezâilül- Cihad

Fezâil-i Mekke

Mealimü'l yakin fi sireti seyid'l mürselin

Divan

Kırk Hadis

Açıklama:

Kırk Hadis Fuzuli'ye aittir.

Doğru Cevap: E

Soru 58

"Baki gibi bir şaiirin şiirini almak ayıp değildir", diyerek Baki'ye duyduğu güveni belirten ünlü edebiyatçı kimdir ?

Fuzuli

Zati

Nefi

Nevi

Ali Şir Nevai

Açıklama:

Zatî onun bir beytini tazmin
edip gazel hâline getirdi. Normalde genç şairler ustaları tazmin ettiği için bu davranış, şairler
arasında şaşkınlık uyandırdı. Ancak Zatî, “Bakî gibi bir şairin şiirini almak ayıp değildir”
diyerek
ona duyduğu güveni belirtti.

Doğru Cevap: B

Soru 59

Baki aşağıdaki devlet adamlarından hangisinin döneminde yoktur ?

II. Murad

II. Selim

III. Murad

III. Mehmed

Sokullu Mehmed Paşa

Açıklama:

Kanunî devrinde el üstünde tutulan Bakî’nin hayatı daha sonraki üç hükümdar, yani
II. Selim, III. Murat ve III. Mehmet devirlerinde inişli çıkışlı bir seyir izledi. II. Selim’e tahta
çıkışını tebrik maksadıyla bir cülusiye takdim eden şair, umduğu caizeyi alamadığı
gibi sebepsiz yere Murat Paşa Medresesi müderrisliğinden
de azledildi (görevinden alındı).
Üç yıllık bir azil devresinden sonra 1569’da Mahmut Paşa, 1571’de de Eyüp müderrisliğine
atandı. Araya bazı aracılar koyan şair, önce sadrazam Sokullu Mehmet Paşa’nın
sonra da onun sayesinde padişahın hususi meclisine girmeye başladı.

Doğru Cevap: A

Soru 60

Baki'nin hangi padişaha yazdığı cülusiyenin umduğu cazibeyi alamaması sebebiyle Murad Paşa mederesesi müderrrisliğinden azledilmiştir ?

II. Selim

III.Murad

III. Selim

II. Murad

IV. Murad

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 61

Aşağıda verilenlerden hangisi Fuzulî’nin kendi döneminin Osmanlı biyografi kaynaklarında hak ettiği ölçüde yer almamasının sebeplerinden biri değildir?

Osmanlı yöneticilerine kaside sunmaması

Osmanlı siyasi merkezinden uzakta yaşaması

İstanbul’a hiç gelmemesi

Fuzulî'nin Şiiliğe eğilimli olması

Osmanlı yöneticilerinden kendisine hami bulamaması

Açıklama:

Yanıtınız yanılış ise bir kez daha Fuzuli konusunu gözden geçiriniz.
Fuzuli, Kanuni Sultan Süleyman ve Bağdat'ın fethi sırasında yanında bulunan yüksek bürokratlara kaside sunmuştur.

Doğru Cevap: A

Soru 62

Aşağıdaki ifadelerden hangisi Cönk kelimesinin tanımıdır?

Halk şairlerine ait şiirlerin dağıldığı defterlerdir. Genellikle
ince ve uzun bir dikdörtgeni andırdığı için “ana dili” de denir.

Genellikle ince ve uzun bir üçgeni andırdığı için “ana dili” de denir.

Genellikle geniş bir çemberi andırdığı için “karz dili” de denir.

Divan şairlerine ait şiirlerin dağıldığı defterlerdir.

Halk şairlerine ait şiirlerin toplandığı defterler. Genellikle ince ve uzun bir dikdörtgeni andırdığı için “dana dili” de denir

Açıklama:

Yanıtınız yanlış ise Fuzulî’yi Etkileyen Şairler ve Fuzulî’nin Etkileri konusunu bir kez daha gözden geçiriniz.
Cönk:Halk şairlerine ait şiirlerin toplandığı defterler. Genellikle ince ve uzun bir dikdörtgeni andırdığı için “dana dili” de denir

Doğru Cevap: E

Soru 63

Aşağıdakilerden hangisi Fuzulî’nin şiirinin kalıcı olmasını sağlayan başlıca özellikler arasında yer almaz?

Fuzulî’nin şiirlerinde yalın ve içten bir söyleyiş vardır.

Özellikle gazellerinde dili sade ve halk zevkine yakındır.

Ağırlıklı olarak Azeri Türkçesinin özelliklerini yansıtmakla beraber devrinin Osmanlı Türkçesinden ve Çağatay Türkçesinden de uzaktır.

Sözün çağrışım gücüne inanır. Türkçe kelimelerin çok defa birden fazla manasını bir arada kullanır.

Fuzulî’nin şiirleri, çok kolay söylenmiş (sehl-i mümteni) izlenimi uyandırmakla birlikte ustaca kurulmuştur.

Açıklama:

Yanıtınız yanılış ise Fuzuli konusunu bir kez daha gözden geçiriniz.
Ağırlıklı olarak Azeri Türkçesinin özelliklerini yansıtmakla beraber devrinin Osmanlı Türkçesinden ve Çağatay Türkçesinden de uzak değildir.

Doğru Cevap: C

Soru 64

Aşağıdakilerden hangisi Fuzulî’nin eldeki kasidelerinden en eski tarihli olanı arasında yer alır?

Elvend Bey’e sunulan kaside

Ayas Paşa’ya sunulan kaside

Şah İsmail’e sunulan kaside

Su Kasidesi

Kanunî’ye sunulan Bağdat Kasidesi

Açıklama:

Yanıtınız yanlış ise Fuzuli konusunu bir kez daha gözden geçiriniz.
Elvend Bey’e sunulan kasidesi Fuzulî’nin eldeki kasidelerinden en eski tarihli olanıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 65

Aşağıdakilerden hangisi Bakî’ye gençlik yıllarında şiir konusunda yol gösteren şairler arasında yer alır?

Figani

Hayali

Zati

Valihi

Necatî

Açıklama:

Yanıtınız yanlış ise “Bakî-Edebî Kişiliği” konusunu bir kez daha gözden geçiriniz.
Zati Bakî’ye gençlik yıllarında şiir konusunda yol gösteren
şairler arasındadır.

Doğru Cevap: C

Soru 66

Divan Şairi Bakî’nin sanatsal özelliği ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Bakî’nin şiirlerinin başarısı konu orijinalliğinden çok söyleyiş güzelliğindedir.

Bakî’nin şiir dilinde halk söyleyişlerine rastlanmaz.

Bakî münacat ve naat konulu kasideler söylemiştir.

Bakî, Fuzulî kadar lirik bir şairdir

Bakî kasidede gazelden daha çok başarılı olmuştur.

Açıklama:

Yanıtınız yanlış ise Bakî-Edebî Kişiliği” konusunu bir kez daha gözden geçiriniz.
Bakî’nin şiirlerinin başarısı konu orijinalliğinden çok söyleyiş güzelliğindedir. Bu ifade Baki"nin sanatsal bir özelliğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 67

Divan şairi Bakî’yle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi söylenebilir?

Bakî’nin kasideleri arasında tevhit ve münacat gibi dinî içerikli şiirler vardır.

Bakî’nin yaşarken elde ettiği şöhreti, süreklilik kazanmamıştır.

Onun gazellerine nazire söylemiş divan şairleri son derece azdır.

Kaynaklarda sadece Bakî Divanı’nı çoğaltarak geçinen kâtipler olduğu söylenir.

Bakî, kendisinden sonra yetişen şairler üzerinde pek etkili olmamıştır.

Açıklama:

Yanıtınız yanlış ise Bakî Divanı” konusunu bir kez daha gözden geçiriniz. Bu ifade Baki ile ilgili en doğru ifadelerden biridir.
Kaynaklarda sadece Bakî Divanı’nı çoğaltarak geçinen kâtipler olduğu söylenir. Bu ifade

Doğru Cevap: D

Soru 68

Aşağıdakilerden hangisi Fuzulî ile Bakî’nin şiirlerindeki ayırt edici özellikler arasında yer alır?

Fuzulî’nin gazelleri adeta acı ve ıstırapla yoğrulmamıştır.

Fuzulî’nin şiirleri çok katmanlı değildir.

Bakî söyleyiş mükemmelliğine önem verir.

Fuzulî’nin aksine Bakî'de coşkun ilhamlar vardır.

Fuzulî’nin şiirlerinde yoğun biçimde sezilen dinî ve tasavvufi hava Bakî’nin şiirlerinde görülmez.

Açıklama:

Yanıtınız yanlış ise Baki ve Fuzulinin Edebi Kişiliği konusunu bir kez daha gözden geçiriniz.
Fuzulî’nin şiirlerinde yoğun biçimde sezilen dinî ve tasavvufi hava genellikle Bakî’nin şiirlerinde görmek mümkün değildir.

Doğru Cevap: E

Ünite 4

Soru 1

Aşağıdakilerden hangisi edebiyatta bir ad sorulacak şekilde düzenlenmiş manzum bilmeceye verilen addır?

Muamma

Tevriye

Telmih

Cinas

İştikâk

Açıklama:

Muamma: Anlamı gizli, güç anlaşılır söz, bilmece. Edebiyatta bir ad sorulacak şekilde düzenlenmiş manzum bilmece.

Doğru Cevap: A

Soru 2

Aşağıdaki sözcüklerden hangisi "vakıf işlerine bakma" anlamına gelmektedir?

Remil

Tevliyet

Salyâne

Muhkem

Zâhid

Açıklama:

Tevliyet: Vakıf işlerine bakma

Doğru Cevap: B

Soru 3

Aşağıdakilerden hangisi "revân" sözcüğünün anlamlarından biri değildir?

Yürüyen

Giden

Akan

Can

Kalan

Açıklama:

Revân : yürüyen, giden, akan; ruh, can

Doğru Cevap: E

Soru 4

Saray çevresinde saygın bir şair olarak ilgi gören Hayalî’nin adı aşağıdakilerden hangisidir?

Mehmet

Nurettin

İbrahim

Hakan

İskender

Açıklama:

Kanunî devrinde (1520-1566) Zatî’den sonra saray çevresinde saygın bir şair olarak ilgi gören Hayalî’nin adı Mehmet, lakabı ise Bekâr Memi’dir.

Doğru Cevap: A

Soru 5

Aşağıdakilerden hangisi divan şiiri geleneği içinde daha çok muamma şairi olarak tanınır?

Ali

Nevî

Hayalî

Zati

Emrî

Açıklama:

Emrî, divan şiiri geleneği içinde daha çok muamma şairi olarak tanınır.

Doğru Cevap: E

Soru 6

Aşağıdakilerden hangisi "salyâne" sözcüğünün anlamıdır?

Parlak ay.

Kum.

Vakıf işlerine bakma.

Yıllık olarak verilen ücret.

Gülen insan.

Açıklama:

Salyâne: Yıllık olarak verilen ücret.

Doğru Cevap: D

Soru 7

Hayalî aşağıdaki padişahlardan hangisinin döneminde saray çevresinde saygın bir şair olarak ilgi görmüştür?

Yavuz Sultan Selim

Kanuni Sultan Süleyman

II. Bayezit

II. Selim

III. Mehmet

Açıklama:

Kanunî devrinde (1520-1566) Zatî’den sonra saray çevresinde saygın bir şair olarak ilgi gören Hayalî’nin adı Mehmet, lakabı ise Bekâr Memi’dir.

Doğru Cevap: B

Soru 8

Aşağıdaki kelime ve anlamı eşleştirmelerinden hangisi yanlıştır?

nüh : dokuz

aye : avuç içi

sâye : akıl

pirâye : süs

menzil : konak yeri

Açıklama:

menzil : konak yeri, varılacak yer; mesafe.
nüh : dokuz
aye : avuç içi
pirâye : süs
sâye : gölge

Doğru Cevap: C

Soru 9

Aşağıdaki yazarlardan hangisi hayatı boyunca devletin ileri gelenleriyle yakınlık kurmaktan uzak durmuş ve kimseye övgü şiirleri yazmamıştır?

Ali

Emrî

Nevî

Hayalî

Zatî

Açıklama:

Adı Emrullah olup Edirne’lidir. Ailesi hakkında kaynaklarda bilgi yoktur. Edirne ve
İstanbul’da tevliyet görevini yürütmüştür. Hayatı boyunca devletin ileri gelenleriyle yakınlık kurmaktan uzak durmuş, kimseye övgü şiirleri yazmamış, yoksul bir hayat sürmüştür. Emrî, divan şiiri geleneği içinde daha çok muamma şairi olarak tanınır.

Doğru Cevap: B

Soru 10

Aşağıdaki yazarlardan hangisi “ahaveyn”=[iki kardeş] lakabıyla ünlü Karamanî Ahmed ve Mehmed kardeşlerin öğrencisi olmuştur?

Emrî

Zatî

Hayalî

Nevî

Ali

Açıklama:

İlk eğitimini aile çevresinden alan Yahya Nevi, sonra İstanbul’a giderek devrin önemli bilginlerinden “ahaveyn”=[iki kardeş] lakabıyla ünlü Karamanî Ahmed
ve Mehmed kardeşlerin öğrencisi olur.

Doğru Cevap: D

Soru 11

XVI. yüzyılda Türk şiiri ses ve söyleyiş imkânları bakımından zenginleşir. Önceki asrın
sonunda _____ ’nin şiirlerinde belirginleşen yerlilik eğilimini XVI. yüzyılda _____ (ö. 1546) devam ettirir.
Yukarıdaki boşluklara getirilebilecek en uygun ifadeler aşağıdakilerden hangisinde verilmiştir?

Hayalî - Emrî

Hayalî - Nevî

Nevî - Emrî

Necatî - Zatî

Zatî - Necatî

Açıklama:

XVI. yüzyılda Türk şiiri ses ve söyleyiş imkânları bakımından zenginleşir. Önceki asrın
sonunda Necatî’nin şiirlerinde belirginleşen yerlilik eğilimini XVI. yüzyılda Zatî (ö. 1546)
devam ettirir.

Doğru Cevap: D

Soru 12

Şem ü Pervane, Edirne Şehrengiz’i, Letaif gibi eserlerin sahibi aşağıdakilerden hangisidir?

Bakî

Emrî

Hayalî

Nevî

Zatî

Açıklama:

Zatî mesneviler yazmıştır. Onun Edirne Şehrengiz’i Anadolu’da türün ilk örneklerindendir. Diyâr-ı Rûm padişahı Jâle’nin oğlu Pervâne ile Çin padişahı Fağfur’un kızı Şem arasındaki aşk öyküsünü anlattığı Şem ü Pervane adlı mesnevisi ise aynı konuyu işleyen diğer mesnevilerden daha fazla ilgi görmüş, okunmuştur. Şairin bir de Letaif’i vardır.

Doğru Cevap: E

Soru 13

Lakabı Bekâr Memi olarak bilinen, Kanunî devrinde saray çevresinde saygın bir şair olarak ilgi gören aşağıdakilerden hangisidir?

Bakî

Emrî

Hayalî

Nevî

Zatî

Açıklama:

Kanunî devrinde (1520-1566) Zatî’den sonra saray çevresinde saygın bir şair olarak ilgi gören Hayalî’nin adı Mehmet, lakabı ise Bekâr Memi’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 14

I. Hayalî, özellikle gazel şairi olarak Osmanlı şairlerince usta kabul edilmiştir.
II. Şiirlerinde yerli unsurları tasavvufî heyecanla dönüştürdüğü görülür.
III. Onun mistik tecrübesi ve duyuş tarzı şiirlerindeki sözcük seçimini de etkilemiştir.
Yukarıda Hayalî ile ilgili verilen bilgilerden hangisi ya da hangileri doğrudur?

Yalnız I

Yalnız III

I ve II

II ve III

I, II, III

Açıklama:

Hayalî, özellikle gazel şairi olarak Osmanlı şairlerince usta kabul edilmiştir. Onun gazellerinde, Necatî ile Zatî’nin tecrübesini devralmak suretiyle yerli unsurları tasavvufî heyecanla dönüştürdüğü görülür. Onun mistik tecrübesi ve duyuş tarzı şiirlerindeki sözcük seçimini de etkilemiştir.

Doğru Cevap: E

Soru 15

Netayicü’l-Fünün aşağıdakilerden hangisine aittir?

Bakî

Emrî

Hayalî

Nevî

Zatî

Açıklama:

Nevî'nin müderris kimliğiyle yazdığı eserler arasında özellikle çeşitli bilim dallarından söz eden ansiklopedi niteliğindeki Netayicü’l-Fünün’u ilgi görmüş, çok okunmuştur.

Doğru Cevap: D

Soru 16

İstanbul’a giderek devrin önemli bilginlerinden “ahaveyn”=[iki kardeş] lakabıyla ünlü Karamanî Ahmed ve Mehmed kardeşlerin öğrencisi olan aşağıdakilerden hangisidir?

Emrî

Hayalî

Necatî

Nevî

Zatî

Açıklama:

Nevî, İstanbul’a giderek devrin önemli bilginlerinden “ahaveyn”=[iki kardeş] lakabıyla ünlü Karamanî Ahmed ve Mehmed kardeşlerin öğrencisi olur.

Doğru Cevap: D

Soru 17

Divan şiiri geleneği içinde daha çok muamma şairi olarak tanınan aşağıdakilerden hangisidir?

Bakî

Emrî

Hayalî

Nevî

Zatî

Açıklama:

Emrî, divan şiiri geleneği içinde daha çok muamma şairi olarak tanınır.

Doğru Cevap: B

Soru 18

Şiirini ustaca kuran, gazellerinde bile söyleyiş mükemmelliğinden çok orijinal hayaller kurmaya, kelime oyunlarına ve şiirin hüner tarafına yönelen, bu bakımdan çağdaşlarınca şiirleri kapalı bulunan şair aşağıdakilerden hangisidir?

Emrî

Hayalî

Necatî

Nevî

Zatî

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 19

Rumeli duyuş ve söyleyişini Osmanlı şiirine taşıyan aşağıdakilerden hangisidir?

Bakî

Emrî

Hayalî

Nevî

Zatî

Açıklama:

Rumeli duyuş ve söyleyişini Osmanlı şiirine taşıyan Hayalî'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 20

"Kasideleri arasında bilhassa Şehzade Mehmet’in sünnet düğünü vesilesiyle yazdığı suriyye meşhur olmuştur. Hocalığını yaptığı şehzadelerin öldürülmeleri üzerine yazdığı mersiyeler de ilgi görmüştür. Bu şiirlerinin yanı sıra esasen o, berceste mısraları ile dillerde dolaşan sade, anlaşılır nitelikteki beyitlerinde ustalığını göstermiş ve bir gazel şairi olarak dikkat çekmiştir."
Yukarıda verilen açıklama hangi şair ile ilgilidir?

Bakî

Emrî

Hayalî

Nevî

Zatî

Açıklama:

Nevî’nin kasideleri arasında bilhassa Şehzade Mehmet’in sünnet düğünü vesilesiyle yazdığı suriyye meşhur olmuştur. Hocalığını yaptığı şehzadelerin öldürülmeleri üzerine yazdığı mersiyeler de ilgi görmüştür. Bu şiirlerinin yanı sıra esasen o, berceste mısraları ile dillerde dolaşan sade, anlaşılır nitelikteki beyitlerinde ustalığını göstermiş ve bir gazel şairi olarak dikkat çekmiştir.

Doğru Cevap: D

Soru 21

Doğduğu şehir olan Balıkesir’de çizmecilik mesleğiyle uğraşan, II. Bayezit döneminde İstanbul’a giderek orada remilciliği öğrenen ve hayatın gizli şifrelerini çözmeyi deneyen divan şairi aşağıdakilerden hangisidir?

Zati

Nevi

Emri

Baki

Hayali

Açıklama:

Doğup büyüdüğü Balıkesir’de çizmecilik mesleğiyle hayata atılan Zatî, II. Bayezit döneminde İstanbul’a gider. Bir yandan sözün sırlarını anlamaya çalışırken diğer yandan da remilciliği öğrenerek hayatın gizli şifrelerini çözmeyi dener.

Doğru Cevap: A

Soru 22

Zati’nin Diyâr-ı Rûm padişahı Jâle’nin oğlu Pervâne ile Çin padişahı Fağfur’un kızı Şem arasındaki aşk öyküsünü anlattığı mesnevisi aşağıdakilerden hangisidir?

Letaif

Zati Divanı

Şem ü Pervane

Edirne Şehrengizi

Bursa Şehrengisi

Açıklama:

Zatî mesneviler yazmıştır. Diyâr-ı Rûm padişahı Jâle’nin oğlu Pervâne ile Çin padişahı Fağfur’un kızı Şem arasındaki aşk öyküsünü anlattığı Şem ü Pervane adlı mesnevisi ise aynı konuyu işleyen diğer mesnevilerden daha fazla ilgi görmüş, okunmuştur. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 23

Osmanlı İmparatorluğu’nda şairlerin Devlet büyüklerine sunduğu kasideler sonrasında aldıkları maddi yardım aşağıdakilerden hangisiyle tanımlanmaktadır?

Caize

Remil

Cinas

Tevliyet

Salyane

Açıklama:

Osmanlı İmparatorluğu’nda şairlerin Devlet büyüklerine sunduğu kasideler sonrasında aldıkları maddi yardımlara caize denir. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 24

N’oldun inlersin felek hercâyi cânânun mı var
Seyr ider her menzili bir mâh-ı tâbânun mı var
Zati’ye ait olan yukarıdaki dizelerde hangi söz sanatı kullanılmıştır?

İntak

Teşhis

Kinaye

Teşbih

Mübalağa

Açıklama:

Şair feleği kişileştirerek ona birtakım sorular sorar. Burada kişileştirme yani teşhis vardır. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 25

Kanuni Sultan Süleyman zamanında yaşayan; gerçek adı Mehmet, lakabı ise Bekar Memi olan divan şairi aşağıdakilerden hangisidir?

Zati

Nevi

Emri

Baki

Hayali

Açıklama:

Kanunî devrinde (1520-1566) Zatî’den sonra saray çevresinde saygın bir şair olarak ilgi gören Hayalî’nin adı Mehmet, lakabı ise Bekâr Memi’dir. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 26

Başumda mûy-ı jûlîde tenümde tâze dâğum var
Melâmet mülkinün sultânıyam tûğum otağım var
Yukarıda verilen ve diliçi çevirisi "Başımda karmakarışık saç, bedenimde taze yaram var; kınanmışlık ülkesinin sultanıyım, tuğum ve otağım var." olan dizeler Vardar Yenice'den İstanbul'a gelmiş hangi şaire aittir?

Nevi

Baki

Zati

Emri

Hayali

Açıklama:

Başumda mûy-ı jûlîde tenümde tâze dâğum var/ Melâmet mülkinün sultânıyam tûğum otağım var/ dizeleri Hayali’ye aittir. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 27

Nevi ile ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

Gerçek adı Yahya’dır.

Müderris olarak çalışmıştır.

Baki medrese arkadaşlarındandır.

II. Selim döneminde ünü artmıştır.

Sarhoş Bali’den tasavvuf terbiyesi almıştır.

Açıklama:

Nevi’nin III. Mehmet ve III. Murat döneminde olağanüstü ilgi gördüğü kaynaklarda anlatılır. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 28

Divan şiiri geleneği içinde daha çok muamma şairi olarak tanınan şair aşağıdakilerden hangisidir?

Hayali

Nevi

Baki

Emri

Zati

Açıklama:

Emrî, divan şiiri geleneği içinde daha çok muamma şairi olarak tanınır. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 29

Klasik dönem divan şairleri ile ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

Günlük konuşma dilinin şiirsel işlev yüklenerek kullanımı Zatî’nin eserlerinde sıklıkla görülür.

Hayalî, özellikle gazel şairi olarak Osmanlı şairlerince usta kabul edilmiştir.

Dünyaya karşı mesafeli duruş, samimi eda, yerlilik arzusu ve tasavvufî heyecan Hayalî’nin şiirlerinin en belirgin özellikleridir.

Emri gazellerinde orijinal hayaller kurmaya, kelime oyunlarına ve şiirin hüner tarafına yönelmiştir.

Emri'nin Şehzade Mehmet’in sünnet düğünü vesilesiyle yazdığı suriyye meşhur olmuştur.

Açıklama:

Şehzade Mehmet’in sünnet düğünü vesilesiyle yazdığı suriyye ile meşhur olan şair Nevi’dir. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 30

Aşağıda verilen hangi iki dize diğerlerinden farklı bir şiire aittir?

Leblerün gonca yanağun gül-i handân olmuş
Hüsnün ey serv-i sehî tâze gülistân olmuş

Anberîn kâküline sünbüli benzetdügimi
İşidüp ol sanemün zülfi perîşân olmuş

Halka halka görinen kâkül-i pür-çîn degül
Dîdelerdür kim anun hüsnine hayrân olmuş

Kâküli cim anun kaddi elif kaşları nûn
Ne diyem ana ki başdan ayağa cân olmuş

Ten zevrakın düşürme girdâb-ı ıztırâba
Sabr it gönül ki kalmaz bu rûzgâr böyle

Açıklama:

Yukarıda belirtilen a, b, c ve d seçeneklerindeki dizeler Emri’ye, E seçeneğinde verilen dize ise Nevi’ye aittir. Beyitlerdeki kafiye ve rediften de doğru cevap bulunabilir. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 31

Aşağıdakilerden hangisi Zati'nin şiirlerinin temel öğeleri arasında sayılamaz?

Günlük konuşma dili

Argo kullanımı

Yerlilik arzusu

Deyimler

Halk söyleyişleri

Açıklama:

Anadolu’da Necatî’nin şiirlerinde belirginleşen yerlilik arzusu ve günlük konuşma dilinin şiirsel işlev yüklenerek kullanımı Zatî tarafından devam ettirilir. Zatî, deyim ve halk söyleyişlerini, günlük konuşma dilini şiirlerine başarıyla yansıtmıştır

Doğru Cevap: B

Soru 32

Zati'nin şiirlerini beğenerek kendisine tevliyet veren padişah kimdir?

Yavuz Sultan Selim

Fatih Sultan Mehmet

II. Bayezit

II. Selim

III. Mehmet

Açıklama:

Zati, II. Bayezit tarafından şiirleri beğenilerek kendisine tevliyet verildiği halde padişahın şairlere dağıttığı salyâne [yıllık] ve diğer gelirlerle yetinerek İstanbul’da kalmayı tercih etmiştir.

Doğru Cevap: C

Soru 33

Aşağıdakilerden hangisi Zati'nin eserlerinden birisi değildir?

Edirne Şehrengiz’i

Şem ü Pervane

Letaif

Netayicü’l-Fünün

Divan

Açıklama:

Zatî’nin en önemli eseri divanıdır. Zatî’nin gazellerinden 1003 adedi Ali Nihad Tarlan tarafından iki cilt halinde (İstanbul, 1968, 1970), kalanı da Mehmed Çavuşoğlu ve M. Ali Tanyeri’nin ortak çalışmasıyla bir cilt olarak (İstanbul 1987) yayımlamıştır. Onun gazellerine diğer nazım biçimleriyle yazdığı şiirleri, bilhassa kasideleri de ilave edildiğinde gerçekten ne denli üretken bir şair olduğu anlaşılır. Zatî mesneviler yazmıştır. Onun Edirne Şehrengiz’i Anadolu’da türün ilk örneklerindendir. Diyâr-ı Rûm padişahı Jâle’nin oğlu Pervâne ile Çin padişahı Fağfur’un kızı Şem arasındaki aşk öyküsünü anlattığı Şem ü Pervane adlı mesnevisi ise aynı konuyu işleyen diğer mesnevilerden daha fazla ilgi görmüş, okunmuştur. Şairin bir de Letaif’i vardır.

Doğru Cevap: D

Soru 34

N’oldun inlersin felek hercâyi cânânun mı var
Seyr ider her menzili bir mâh-ı tâbânun mı var
Yukarıdaki beytin ikinci dizesinde altı çizili sözcüklerle yapılan edebî sanat, aşağıdakilerden hangisidir?

istiâre

istifham

teşhis

tenasüp

tecrit

Açıklama:

Beytin “hercâyi cânân” ve “mâh-ı tâbân” tamlamalarının üzerine kurulduğu görülmektedir. Şair, kişileştirdiği [teşhis] feleğe ilk dizede “hercâyi cânânın mı var”; ikinci dizede ise “her yeri dolaşan parlak bir ayın mı var” diye cevabını beklemediği sorular yöneltir [istifham]. İkinci dizede “mâh-ı tâban” tamlamasıyla aynı zamanda kendisinin ay gibi güzel sevgilisinin olduğunu sezdirir [istiâre]

Doğru Cevap: A

Soru 35

"Saray çevresinde saygın bir şair olarak ilgi gören şairimizin adı Mehmet, lakabı ise Bekâr Memi’dir. Selanik’in kuzeydoğusundaki Vardar Yenicesi’nde doğmuştur. Çocukluk ve gençlik yılları Yenice’de geçmiştir. Kalenderî şeyhi Baba Ali Mest-i Acemî’ye bağlanarak onunla birlikte birkaç defa İstanbul’a gelip gitmiştir. Bu gelişlerinin birinde İstanbul kadısı Sarıgürz Nurettin tarafından fark edilerek İstanbul’a yerleşmesi sağlanmıştır. Daha sonra Defterdar İskender Çelebi tarafından Sadrazam İbrahim Paşa’ya takdim edilmiş, çok geçmeden sarayda yer almıştır. Saray çevresinden gördüğü ilgi çağdaşları tarafından biraz kıskançlıkla karşılanmıştır. İstanbul’daki en büyük destekçisi İskender Çelebi (ö.1534) ile İbrahim Paşa (ö.1536)’nın ölümünden sonra onu çekemeyenlerin de çabasıyla saray çevresindeki konumunu kaybetmiş, 964/1556-57 yılında Edirne’de ölmüştür."
Yukarıda anlatılan şair aşağıdakilerden hangisidir?

Zati

Necati

Nevi

Hayali

Emri

Açıklama:

Saray çevresinde saygın bir şair olarak ilgi gören Hayalî’nin adı Mehmet, lakabı ise Bekâr Memi’dir. Selanik’in kuzeydoğusundaki Vardar Yenicesi’nde doğmuştur. Çocukluk ve gençlik yılları Yenice’de geçmiştir. Kalenderî şeyhi Baba Ali Mest-i Acemî’ye bağlanarak onunla birlikte birkaç defa İstanbul’a gelip gitmiştir. Bu gelişlerinin birinde İstanbul kadısı Sarıgürz Nurettin tarafından fark edilerek İstanbul’a yerleşmesi sağlanmıştır. Daha sonra Defterdar İskender Çelebi tarafından Sadrazam İbrahim Paşa’ya takdim edilmiş, çok geçmeden Kanunî’nin yakın çevresinde yer almıştır. Hayalî’nin saray çevresinden gördüğü ilgi çağdaşları tarafından biraz kıskançlıkla karşılanmıştır. İstanbul’daki en büyük destekçisi İskender Çelebi (ö.1534) ile İbrahim Paşa (ö.1536)’nın ölümünden sonra onu çekemeyenlerin de çabasıyla saray çevresindeki konumunu kaybetmiş, 964/1556-57 yılında Edirne’de ölmüştür.

Doğru Cevap: D

Soru 36

Hayali hangi padişah döneminde yaşamıştır?

II. Bayezit

Kanuni Sultan Süleyman

Yavuz Sultan Selim

II. Selim

III. Mehmet

Açıklama:

Kanunî devrinde (1520-1566) Zatî’den sonra saray çevresinde saygın bir şair olarak ilgi gören Hayalî’nin adı Mehmet, lakabı ise Bekâr Memi’dir. Selanik’in kuzeydoğusundaki Vardar Yenicesi’nde doğmuştur. Çocukluk ve gençlik yılları Yenice’de geçmiştir. Kalenderî şeyhi Baba Ali Mest-i Acemî’ye bağlanarak onunla birlikte birkaç defa İstanbul’a gelip gitmiştir. Bu gelişlerinin birinde İstanbul kadısı Sarıgürz Nurettin tarafından fark edilerek İstanbul’a yerleşmesi sağlanmıştır. Daha sonra Defterdar İskender Çelebi tarafından Sadrazam İbrahim Paşa’ya takdim edilmiş, çok geçmeden Kanunî’nin yakın çevresinde yer almıştır. Hayalî’nin saray çevresinden gördüğü ilgi çağdaşları tarafından biraz kıskançlıkla karşılanmıştır. İstanbul’daki en büyük destekçisi İskender Çelebi (ö.1534) ile İbrahim Paşa (ö.1536)’nın ölümünden sonra onu çekemeyenlerin de çabasıyla saray çevresindeki konumunu kaybetmiş, 964/1556-57 yılında Edirne’de ölmüştür.

Doğru Cevap: B

Soru 37

"Sipâh-ı gussa vü gamdan beni saklar penâhumdur
Yüzünde hâl-i miskînün gibi bir kara dâğum var"
olan ve Diliçi çevirisi : 'Yüzündeki misk kokulu/renkli benin gibi bir kara dâğım var; üzüntü ve sıkıntı askerinden beni sığınağında saklar' olan Hayali'nin bu beyitinde altı çizili yerlerde kullanmış olduğu sanatın adı nedir?

Tecrit

Teşbih

İstiare

İstifham

Tenasüp

Açıklama:

Şair, sevgilinin yüzündeki beni bir sığınak olarak görmektedir. Gam ve gussayı askere, kara dağı da renk itibariyle misk renkli ben’e benzetmiştir [teşbih].

Doğru Cevap: B

Soru 38

"Adı Yahya’dır. Babası Pîr Ali, Malkara’da Turhan Beyi Camii imamı ve aynı zamanda Gülşenîliğe bağlı bir şeyhtir. Annesi tarafından soyu Muhammediye yazarı Yazıcıoğlu Mehmed’e dayanır. İlk eğitimini aile çevresinden alan Yahya, sonra İstanbul’a giderek devrin önemli bilginlerinden “ahaveyn”=[iki kardeş] lakabıyla ünlü Karamanî Ahmed ve Mehmed kardeşlerin öğrencisi olur. Özellikle Mehmed Efendi’nin etkisinde kalır. Medrese arkadaşları arasında Bakî, Hoca Sadeddin, Üsküplü Valihî, Mecdî, Karamanlı Muhyiddin gibi daha sonra meşhur olan kişiler vardır."
Yukarıda Anlatılan şair aşağıdakilerden hangisidir?

Necati

Zati

Hayali

Nevi

Emri

Açıklama:

Adı Yahya’dır. Babası Pîr Ali, Malkara’da Turhan Beyi Camii imamı ve aynı zamanda Gülşenîliğe bağlı bir şeyhtir. Annesi tarafından soyu Muhammediye yazarı Yazıcıoğlu Mehmed’e dayanır. İlk eğitimini aile çevresinden alan Yahya Nevî, sonra İstanbul’a giderek devrin önemli bilginlerinden “ahaveyn”=[iki kardeş] lakabıyla ünlü Karamanî Ahmed ve Mehmed kardeşlerin öğrencisi olur. Özellikle Mehmed Efendi’nin etkisinde kalır. Medrese arkadaşları arasında Bakî, Hoca Sadeddin, Üsküplü Valihî, Mecdî, Karamanlı Muhyiddin gibi daha sonra meşhur olan kişiler vardır.

Doğru Cevap: D

Soru 39

"Ten zevrakın düşürme girdâb-ı ıztırâba
Sabr it gönül ki kalmaz bu rûzgâr böyle"
Diliçi çevirisi :'Vücut kayığını acı girdabına düşürme; sabret gönül, bu rüzgâr böyle kalmaz.' olan Nevi'nin bu beytindeki rüzgar sözcüğünde aşağıdaki sanatlardan hangisi vardır?

Teşbih

tecrit

Tevriye

İstifham

İstiare

Açıklama:

Nevî, ikinci mısrada “rûzgâr” kelimesini tevriyeli kullanarak beytin çağrışım dünyasını genişletmektedir [tevriye].

Doğru Cevap: C

Soru 40

"Divan şiiri geleneği içinde daha çok muamma şairi olarak tanınır. Öyle ki bu türde, İran’lı şairleri geçecek kadar başarılıdır.Şiirini ustaca kuran şairlerdendir. Gazellerinde bile söyleyiş mükemmelliğinden çok orijinal hayaller kurmaya, kelime oyunlarına ve şiirin hüner tarafına yönelmiştir. Bu bakımdan çağdaşlarınca şiirleri kapalı bulunmuştur. Hüner gösterisi sayılan tarih düşürme sanatındaki ustalığı beğenilmiştir"
Yukarıda anlatılan şair aşağıdakilerden hangisidir?

Necati

Zati

Nevi

Hayali

Emri

Açıklama:

Emrî, divan şiiri geleneği içinde daha çok muamma şairi olarak tanınır. Öyle ki bu türde, İran’lı şairleri geçecek kadar başarılı olan Emrî’nin muammalarının çözümünü içeren müstakil eserler kaleme alınmıştır [Muammayî Ahmed, Şerh-i Muamma-yı Emrî, Nuruosmaniye Ktp. 3951]. Onun bu özelliğinin değişik yansımalarını harf oyunları biçimiyle Emrî Divan’ında görmek mümkündür. Emrî Divanı ve muammaları M. Yekta Saraç tarafından yayınlanmıştır (İstanbul 2002). Emrî, şiirini ustaca kuran şairlerdendir. Gazellerinde bile söyleyiş mükemmelliğinden çok orijinal hayaller kurmaya, kelime oyunlarına ve şiirin hüner tarafına yönelmiştir. Bu bakımdan çağdaşlarınca şiirleri kapalı bulunmuştur. Hüner gösterisi sayılan tarih düşürme sanatındaki ustalığı beğenilmiştir.

Doğru Cevap: E

Soru 41

Şair Zati'Nin de mesleği olan ve sayılarla ve kum taneleriyle fal bakma, bir takım işaretler ve sayılar kullanarak gaipten haber verme oyununa ne ad verilir?

Remil

Salyâne

Tevliyet

Salname

Yıllık

Açıklama:

Remil: Kum. Sayılarla ve kum taneleriyle fal bakma, bir takım işaretler ve sayılar kullanarak gaipten haber verme oyunu.

Doğru Cevap: A

Soru 42

Aşağıdakilerden hangisi Zatî'nin eserlerinden değildir?

Şehrengiz

Gülzar-ı Manevi

Şem ü Pervane

Letaif

Divan

Açıklama:

Manevi Zati'nin eserlerinden değildir?

Doğru Cevap: B

Soru 43

N’oldun inlersin felek hercâyi cânânun mı var
Seyr ider her menzili bir mâh-ı tâbânun mı var
Zati'nin kaleme aldığı mısraların diliçi çevirisi aşağıdakilerden hangisidir?

Felek, ne oldu inliyor musun yoksa? Uçarı bir sevgilin mi var?

Felek, ne oldu neden böyle içli içli inliyorsun? Uçarı bir sevgilin mi var yoksa her yeri dolaşan bir parlak güneşin mi var?

Felek, ne oldu [sana] inliyorsun? Uçarı bir sevgilin mi var? Her yeri dolaşan bir parlak ayın mı var?

Felek, neden ah ediyorsun? Uçarı bir sevgilin mi var yoksa her yeri dolaşan bir parlak güneşin mi var?

Felek, ne oldu da inliyorsun? Her yeri dolaşan bir parlak ayın mı var?

Açıklama:

N’oldun inlersin felek hercâyi cânânun mı var
Seyr ider her menzili bir mâh-ı tâbânun mı var
Diliçi çevirisi: Felek, ne oldu [sana] inliyorsun? Uçarı bir sevgilin mi var? Her yeri dolaşan bir parlak ayın mı var?

Doğru Cevap: C

Soru 44

Gerçek adı Mehmet, lakabı ise Bekâr Memi olan şair aşağıdakilerden hangisidir?

Zati

Nebi

Hayati

Hayalî

Nevi

Açıklama:

Gerçek adı Mehmet, lakabı ise Bekâr Memi olan şair Hayalî'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 45

Başumda mûy-ı jûlîde tenümde tâze dâğum var
Melâmet mülkinün sultânıyam tûğum otağım var
Hayali'nin yazdığı mısraların diliçi çevirisi aşağıdakilerden hangisidir?

Başımda saçım, bedenimde yaram var; sultanım, tuğum ve otağım var.

Başımda karmakarışık saç, bedenimde taze yaram var; tuğum ve otağım var.

Başımda karmakarışık saç, bedenimde taze yaram var; kınanmışlık ülkesinin sultanıyım.

Başımda saç, bedenimde yaram var; kınanmışlık ülkesinin
sultanıyım, otağım var.

Başımda karmakarışık saç, bedenimde taze yaram var; kınanmışlık ülkesinin sultanıyım, tuğum ve otağım var.

Açıklama:

Başumda mûy-ı jûlîde tenümde tâze dâğum var
Melâmet mülkinün sultânıyam tûğum otağım var
Diliçi çevirisi: Başımda karmakarışık saç, bedenimde taze yaram var; kınanmışlık ülkesinin sultanıyım, tuğum ve otağım var.

Doğru Cevap: E

Soru 46

Ol serv-i hoş-hırâmı tenhâ bulup ne çâre
Ol bî-karâr öyle ben şerm-sâr böyle
Yukarıda Nevî tarafından yazılan mısraların diliçi çevirisi aşağıdakilerden hangisidir?

O güzel yürüyüşlü serviyi yalnız bulmak ne mümkün! O kararsız öyle, ben utangaç böyle.

O güzel yürüyüşlü serviyi unutmak ne mümkün! O kararsız, ben ise utangaç.

O güzel yürüyüşlü nazlı gelini görebilmek ne mümkün! O kararsız öyle, ben utangaç böyle.

O güzel yürüyüşlü serviyi yalnız bulmak ne mümkün! O inatçı, ben aşık.

O güzel serviyi yalnız bulmak mümkün mü! O çok kararsız, ben çok kararlı.

Açıklama:

Ol serv-i hoş-hırâmı tenhâ bulup ne çâre
Ol bî-karâr öyle ben şerm-sâr böyle
Diliçi çevirisi: O güzel yürüyüşlü serviyi yalnız bulmak ne mümkün! O kararsız öyle, ben utangaç böyle.

Doğru Cevap: A

Soru 47

Leblerün gonca yanağun gül-i handân olmuş
Hüsnün ey serv-i sehî tâze gülistân olmuş
Yukarıda Emrî tarafından yazılan mısraların diliçi çevirisi aşağıdakilerden hangisidir?

Ey uzun boylu güzel, güzelliğin gülbahçesi; dudakların gonca, yanağın açılmış gül.

Ey düzgün boylu selvi, güzelliğin taze gülbahçesi olmuş; dudakların goncaya, yanağın açılmış güle dönmüş.

Ey düzgün boylu selvi, güzelliğin gülbahçesi olmuş; dudakların zambak, yanağın laleye dönmüş.

Ey uzun boylu kız, güzelliğin solmuş; dudakların goncaya, yanağın açılmış güle dönmüş.

Ey düzgün boylu selvi, güzelliğin taze papatya bahçesi; dudakların gonca, yanağın lale.

Açıklama:

Leblerün gonca yanağun gül-i handân olmuş
Hüsnün ey serv-i sehî tâze gülistân olmuş
Diliçi çevirisi: Ey düzgün boylu selvi, güzelliğin taze gülbahçesi olmuş; dudakların goncaya, yanağın açılmış güle dönmüş.

Doğru Cevap: B

Soru 48

Edebiyatta bir ad sorulacak şekilde düzenlenmiş manzum bilmeceye ne ad verilir?

Bulmaca

Gazel

Fıkra

Muamma

Beyit

Açıklama:

Muamma: Anlamı gizli, güç anlaşılır söz, bilmece. Edebiyatta bir ad sorulacak şekilde düzenlenmiş manzum bilmece.

Doğru Cevap: D

Soru 49

Hayalî’nin bilinen tek eseri aşağıdakilerden hangisidir?

Şem ü Pervane

Hayalî Mesnevisi

Hayalî Divanı

Letaif

Şehrengiz

Açıklama:

Hayalî’nin bilinen tek eseri Hayalî Divanı'dır.

Doğru Cevap: C

Soru 50

Hasret-i la‘lün ile cân virür Emrî sanemâ
Gözleri kan akıdur üstine giryân olmuş
Yukarıda Emrî’nin yazdığı mısraların diliçi çevirisi aşağıdakilerden hangisidir?

Ey güzel, Emrî senin dudağının hasretiyle yanar. Ağlayan gözlerinin üstüne kan akar.

Ey put gibi güzel, Emrî senin hasretinle can verir. Ağlayan gözleri üstüne kan akıtır

Ey güzel, Emrî senin hasretinle ölür. Ağlayan gözlerimi güldür artık

Ey selvi boylu güzel, Emrî senin dudağının hasretine dayanamaz. Ağlayan gözleri
üstüne kan akıtır

Ey put gibi güzel, Emrî senin dudağının hasretiyle can verir. Ağlayan gözleri üstüne kan akıtır

Açıklama:

Hasret-i la‘lün ile cân virür Emrî sanemâ
Gözleri kan akıdur üstine giryân olmuş
Diliçi çevirisi: Ey put gibi güzel, Emrî senin dudağının hasretiyle can verir. Ağlayan gözleri üstüne kan akıtır

Doğru Cevap: E

Soru 51

Anadolu’da Necatî’nin şiirlerinde belirginleşen yerlilik arzusu ve günlük konuşma dilinin devam ettiren ve Bakî’ye kılavuzluk eden şair aşağıdakilerden hangisidir?

Hatayî

Fuzulî

Zatî

Vekayi

Heybetî

Açıklama:

Anadolu’da Necatî’nin şiirlerinde belirginleşen yerlilik arzusu ve günlük konuşma dilinin şiirsel işlev yüklenerek kullanımı Zatî tarafından devam ettirilir. Sadece hayat hikâyesiyle değil, şiirleriyle de Necatî ile Bakî arasında köprü konumundadır. Necatî’nin desteğini gören Zatî, başta Bakî olmak üzere devrin pek çok yetenekli genç şairine kılavuzluk etmiştir. Doğru cevap C’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 52

Rumeli duyuş ve söyleyişini Osmanlı şiirine taşıyan şair aşağıdakilerden hangisidir?

Emrî

Hayalî

Zatî

Bakî

Nevî

Açıklama:

Rumeli duyuş ve söyleyişini Osmanlı şiirine taşımış olup onların eserlerinde görülen dünyaya karşı mesafeli duruş, samimi eda, yerlilik arzusu ve tasavvufî heyecan, Hayalî’nin şiirlerinin de en belirgin özelliklerinden biridir. Doğru cevap B’dir.

Doğru Cevap: B

Soru 53

XVI. yüzyılda vakıf işlerine bakma görevine verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?

Tevliyet

Remil

Salyâne

Muamma

Letaif

Açıklama:

XVI. yüzyılda vakıf işlerine bakma görevine “Tevliyet” denirdi. Şair Zatî, II. Bayezit tarafından şiirleri beğenilerek kendisine tevliyet verildiği halde padişahın şairlere dağıttığı salyâne [yıllık] ve diğer gelirlerle yetinerek İstanbul’da kalmayı tercih etmiştir. Doğru cevap A’dır.

Doğru Cevap: A

Soru 54

Gelibolu ve İstanbul’da müderris olarak uzun süre görev yapan ve III. Murat tarafından şehzade hocası olarak görevlendirilen şair aşağıdakilerden hangisidir?

Bakî

Zatî

Hayalî

Emrî

Nevî

Açıklama:

Medrese eğitimini tamamlayınca Gelibolu ve İstanbul’da müderris olarak uzun süre görev yapan Nevî, III. Murat tarafından şehzade hocası olarak görevlendirilir. Doğru cevap E’dir.

Doğru Cevap: E

Soru 55

Nevî’nin çeşitli bilim dallarından söz eden içeriğe sahip ve ansiklopedi niteliği taşıyan eseri aşağıdakilerden hangisidir?

Nevî Divânı

Şem ü Pervane

Letaif

Netayicü’l-Fünün

Hayalî Divânı

Açıklama:

Nevî’nin biricik oğlu Atayî, babasının otuzun üzerinde eser kaleme aldığını belirtir. Müderris kimliğiyle yazdığı eserler arasında özellikle çeşitli bilim dallarından söz eden ansiklopedi niteliğindeki Netayicü’l-Fünün’u ilgi görmüş, çok okunmuştur. Doğru cevap D’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 56

Divan şiiri geleneğinde Emrî’nin sık kullandığı edebiyatta bir ad sorulacak şekilde düzenlenmiş manzum bilmece türüne ne ad verilir?

Remil

Tevliyet

Salyâne

Muamma

Letaif

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 57

Şair Nevî’nin Şehzade Mehmet’in sünnet düğünü için yazdığı kasidenin adı nedir?

Letaif

Suriyye

Netayicü’l-Fünün

Şem ü Pervane

Şehrengiz

Açıklama:

Nevî’nin kasideleri arasında bilhassa Şehzade Mehmet’in sünnet düğünü vesilesiyle yazdığı “suriyye” meşhur olmuştur. Hocalığını yaptığı şehzadelerin öldürülmeleri üzerine yazdığı mersiyeler de ilgi görmüştür. Doğru cevap B’dir.

Doğru Cevap: B

Soru 58

Nevî’nin gazellerinde de geçen ve divan edebiyatında sıkça kullanılan “bîm” kelimesinin günümüz Türkçesindeki anlamı aşağıdakilerden hangisidir?

elem, acı

kıyı, köşe

korku, tehlike

talih, kısmet

sert, haşin

Açıklama:

Divan edebiyatı şiirlerinde sıkça kullanılan “bîm” kelimesi Farsça kökenli olup korku ve tehlike anlamlarına gelmektedir. Doğru cevap C’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 59

Başta Divan edebiyatı olmak üzere Türk edebiyatında sıkça kullanılan “nigâr” sözcüğü ile kastedilen anlam aşağıdakilerden hangisidir?

zayıf, arık

eğrilmiş, bükülmüş

renk, ışık

resim (gibi güzel), sevgili

kesin, katı

Açıklama:

Resim anlamına gelen “nigâr” kelimesi, istiare yoluyla sevgili ve resmi gibi güzel anlamında kullanılmaktadır. Doğru cevap D’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 60

Hayatı boyunca devletin ileri gelenleriyle yakınlık kurmaktan uzak duran, kimseye övgü şiirleri yazmayan ve yoksul bir hayat süren XVI. yüzyıl şairi aşağıdakilerden hangisidir?

Emrî

Zatî

Hayalî

Nevî

Bakî

Açıklama:

Emrî’nin adı Emrullah olup Edirne’lidir. Emrî’nin ailesi hakkında kaynaklarda bilgi yoktur. Edirne ve İstanbul’da tevliyet görevini yürüten Emrî, hayatı boyunca devletin ileri gelenleriyle yakınlık kurmaktan uzak durmuş, kimseye övgü şiirleri yazmamış, yoksul bir hayat sürmüştür. Doğru cevap A’dır.

Doğru Cevap: A

Soru 61

Hayali'nin İstanbul'daki en büyük destekçisi kimdir ?

Ali Nihat Tarlan

Sarıgürz Nurettin

İskender Çelebi

Bekar Memi

Cemal Kurnaz

Açıklama:

Hayali, Defterdar İskender Çelebi tarafından Sadrazam İbrahim Paşa'ya sunulmuş ve çok geçmeden Kanuni Sultan Süleyman'ın yakın çevresinde yer almıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 62

İbn Arabi ve onun takipçilerinden biri olan Hayali, evreni neye benzettiler ?

Denizin içindeki balıklara

Sonsuz mutluluğa

Tek bir aynadan oluşan sonsuz aynacığa

Sonsuz sayıda aynalardan oluşan tek bir aynaya

Kendini bulana dek aramaya

Açıklama:

Cihanı süsleyen Allah evrende tecelli etmiştir. İbn Arabi ve takipçileri evreni sonsuz sayıda aynacıktan oluşan tek bir aynaya benzettiler.

Doğru Cevap: D

Soru 63

Divan şairleri hangi iki kelime arasında paralellik kurarak tasavvufi bir yorum getirmişlerdir ?

Zahid-Sofu

Meyhane-Tekke

Duzah-Tomu

Harabat-Meyhaneler

İbn-i vakt-Zaman

Açıklama:

Divan şairleri meyhane ile tekke arasında benzerlik ve geçişkenlik kurarak, kendinden geçmenin iki farklı mekanı arasında kurulan ilişkiden dolayı tasavvufi yorumlar üretmişlerdir.

Doğru Cevap: B

Soru 64

Nevî'nin en ünlü kasidesi aşağıdakilerden hangisidir ?

Netayicü'l Fünûn

Fazâilü'l vüzerâ

Hasb-ı Hâl

Suriyye

Mahâsinü'l Mütûn

Açıklama:

Şehzade Mehmet'in sünnet düğünü vesilesi ile yazdığı Suriyye meşhur olmuştur.

Doğru Cevap: D

Soru 65

Muamma şairi olarak tanınan şairimiz aşağıdakilerden hangisidir ?

Emrî

Nevî

Hayalî

Bakî

Fuzulî

Açıklama:

Emrî divan şiiri geleneği içinde dahaçok muamma şairi olarak tanınır.

Doğru Cevap: A

Soru 66

Emrî'nin şiirlerinin çağdaşlarınca kapalı bulunmasının nedeni aşağıdakilerden hangisidir ?

Şiirlerindeki söyleyiş mükemmelliği

Şiirlerindeki ahenk ve musıkî

Şiirlerinde tezat sanatını ustaca kullanması

Şiirlerinde tasavvufu işlemesi

Şiirlerinde söyleyiş mükemmelliğinden çok kendine özgün hayaller kurması

Açıklama:

Emrî şiirlerinde söyleyiş mükemmelliğinden çok kendine özgün hayaller kurmaya, kelime oyunları ve şirin hüner tarafına yönelmiştir. Bu bağlamda çağdaşlarınca kapalı bulunmuştur.

Doğru Cevap: E

Soru 67

Halka halka görinen kâkül-i pûr-çin değül
Dîdelerdür kim anun hüsnine hayrân olmuş
Yukarıda Emrî'ye ait olan gazelin beytinde hangi kelimeler arasında "hüsn-i tali" yapılmıştır ?

dîde-hüsnine

halka-dîde

kâkül-halka

dîde-hayrân

pür-çin-dîde

Açıklama:

Emrî bu beyitte güzelin halka şeklinde kıvrımlaşan saçları ile aşıkların hayranlıktan güzelin üzerinde donup kalan bakışları arasında benzerlik kurarak hüs-i tali yapmıştır

Doğru Cevap: E

Soru 68

Şiirde biçimsel mükemmeliğin Bakî'den sonra en önemli temsilcisi kimdir ?

Zati

Hayalî

Nebi

Nevî

Emri

Açıklama:

Şiirde biçimsel mükemmelliğin Bakî’den sonraki en önemli temsilcisi Nevî, Rumeli duyuş ve söyleyişini Osmanlı şiirine taşıyan Hayalî ve orijinal hayalleriyle Emrî klasik dönemin ustaları arasında yer alır.

Doğru Cevap: D

Soru 69

Felek, noldun inlersin
Hercayı cananun mı var ?
Her menzili seyr ider bir mâh-ı tabanun mı var ?
Yukarıda Zati'ye ait olan dizelerdeki altı çizili olan kelimede yapılan edebi sanat aşağıdakilerden hangisidir ?

Telmih

Tebriye

Teşbih

İstifham

İstiare

Açıklama:

İkinci dizede “mâh-ı tâban” tamlamasıyla aynı zamanda kendisinin ay
gibi güzel sevgilisinin olduğunu sezdirir [istiâre].

Doğru Cevap: E

Soru 70

Divan şiirinde beniz sarılığı ne demektir ?

Dik başlılık

Güzel yüzlü

Aşıklık

Hastalık

Dertli

Açıklama:

Divan şiirinde beniz sarılığı, âşıklığın belirtilerindendir

Doğru Cevap: C

Soru 71

Zatî'nin şair olarak şöhreti hangi padişah döneminde yayılmaya başlamıştır?

II. Bayezit

Kanuni Sultan Süleyman

III. Mehmet

Yavuz Sultan Selim

II. Selim

Açıklama:

Şayet yanıtınız yanlış ise “Zatî” başlıklı bölümü bir kez daha gözden geçirmenizde yarar vardır.
II. Bayezit döneminde Zatî, ünlü olmuştur.

Doğru Cevap: A

Soru 72

Aşağıdakilerden hangisi doğru bir ifade değildir?

Remil: Kum: Sayılarla ve kum taneleriyle fal bakma, bir takım işaretler ve sayılar kullanarak gaipten haber verme oyunu.

Salyâne: Yıllık olarak verilen ücret.

Tevliyet: Vakıf işlerine bakma.

Tevliyet: devlet işlerine bakma.

Hiçbiri

Açıklama:

şayet yanıtınız yanlıış ise Zati konusunu bier kez daha gözden geçirmenizde yarar vardır.
Tevliyet: devlet işlerine bakma değildir. Tevliyet: Vakıf işlerine bakmayı ifade eder.

Doğru Cevap: D

Soru 73

Aşağıdakilerden hangisinde Zatî’nin eserleri arasında yer almaktadır?

Bursa Şehrengizi-Şem ü Pervane

Şem ü Pervane-Muhabbetname

Edirne Şehrengizi-Şem ü Pervane

Netayicü’l-Fünun-Letaifname

Letâifname-Yenice Şehrengizi

Açıklama:

Şayet yanıtınız yanlış ise Zati konusunu bir kez daha gözden geçirmenizde yarar vardır.
Edirne Şehrengizi-Şem ü Pervane, Zatî’nin eserleri arasında yer alır?

Doğru Cevap: C

Soru 74

Aşağıdakilerden hangisi XVI. yüzyıl divan şiirindeki Zatî’nin yerini ifade etmez?

Zatî, yaşadığı dönemde olduğu kadar sonraki asırlarda da usta kabul edilen şairlerdendir.

Zati"nin remilci dükkânı şairlerin uğrak yeridir.

Şairliği kadar, çevresindeki şiir heveslisi gençlere yol göstericiliğiyle de tanınır.

Yetiştirdiği şairler arasında Bakî gibi şairlerin bulunması onun şöhretini pekiştirmemiştir.

Zatî’nin diğer bir özelliği ise üretkenliğidir.

Açıklama:

Şayet yanıtınız yanlış ise Klasik dönem Divan Şairleri konusunu bir kez daha gözden geçirmenizde yarar vardır.
Yetiştirdiği şairler arasında Bakî gibi şairlerin bulunması onun şöhretini pekiştirmemesi sözkonusu değil aksine şöhretini pekiştirmiştir.

Doğru Cevap: D

Soru 75

Aşağıdaki ifadelerden hangisi Hayalî’nin tasavvuf anlayışı şiirlerine nasıl yansıdığını göstermez?

Hayalî, gençliğinde Kalenderiler arasında bulunmamıştır.

Rumelili pek çok divan şairi gibi o da tasavvufun Muhyiddin
Arabî tarafından sistemleştirilen yorumunu benimsememiştir.

Tasavvufun mecazlarını, benzetme ve istiarelerini kullanmayı tercih eder.

Tasavvuf, onun şiirine anlam derinliği ve çağrışım zenginliği katmaz.

Şiirlerinde tasavvuf öğretisini yaymak amacı güder.

Açıklama:

Şayet yanıtınız yanlış ise Hayali konusunu yeniden gözden geçirmenizde yarar vardır.
Hayalî şiirlerinde Tasavvufun mecazlarını, benzetme ve istiarelerini kullanmayı tercih etmez.

Doğru Cevap: C

Soru 76

4. Aşağıda yer alan beyitte kalın punto ile yazılı olan sözcüklerle hangi sanat
yapıldğı söylenebilir?
Başımda mûy-ı jûlîde tenimde taze dâğım var
Melâmet mülkünün sultânıyam tûğum otağım var

Leff ü neşr

Tecnis

İhâm-ı tenasüp

Tezat

Tenasüp

Açıklama:

Şayet yanıtınız yanlış ise Zati"nin Gazellerinden Örnekler konusunu bir kez daha gözden geçiriniz.
Sorudaki beyitte kalın punto ile yazılı olan sözcüklerle Leff ü neşr sanatı yapılmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 77

Aşağıdaki ifadelerden hangisi Hayalî için söylenebilmesi sözkonusu olamaz?
a.
b.
c.
d.
e.

Molla Camî ve Nevayî’ye öykünür.

Rumeli duyarlığını yansıtır.

Şiirleri biçim ve söyleyiş bakımından mükemmeldir.

Samimi bir edâsı vardır.

Yerli unsurları tasavvufî heyecanla dönüştürmüştür.

Açıklama:

Şayet yanıtınız yanlış ise Hayali"nin şiirlerinden örnekler konusunu bir kez daha gözden geçiriniz.
Hayalî"nin şiirleri biçim ve söyleyiş bakımından mükemmel değildir.

Doğru Cevap: C

Soru 78

Aşağıdakilerden hangisi Nevî’nin XVI. yüzyıl şairleri arasında edindiği konumun etkenleri arasında yer almaz?

Nevî, döneminin sufi çevrelerinde saygın bir yeri olan Pir Ali’nin oğludur.

Hem tasavvuf terbiyesinden geçmiş hem de döneminin en ünlü bilginlerinin ders verdiği medreselerde eğitim görmüştür.

Bilgisi ve sezgisiyle Osmanlı padişahlarının
dikkatini çekmiş ve şehzadelere hocalık yapmıştır.

Aynı zamanda öğrencisi olan şehzadelerin ardından yazdığı mersiyeler
dokunaklı metinler olduğu için beğenilerek okunmuştur.

Bütün bunlara ilave olarak bilgin bir şair olmasına rağmen söyleyiş bakımından mükemmel, akıcı ve âhenkli gazeller söylemesi sözkonusu değildir.

Açıklama:

Şayet yanıtınız yanlış ise Nevi konusunu bir kez daha gözden geçirmenizde yarar vardır.
Nevi bilgin bir şair olmasına rağmen söyleyiş bakımından mükemmel, akıcı ve âhenkli gazeller de söylemiştir.

Doğru Cevap: E

Soru 79

Aşağıdakilerden hangisi doğum, sünnet ve evlenme merasimlerini işleyen eserlere verilen genel bir addır?

Letâyifname

Sur-name

Selâmname

Kıyafetname

Vekâyiname

Açıklama:

Şayet yanıtınız yanlış ise Nevi konusunu bir kez daha gözden geçiriniz.
Sur-name; doğum, sünnet ve evlenme merasimlerini işleyen eserlere verilen genel bir addır

Doğru Cevap: B

Soru 80

Aşağıdakilerden hangisi Emrî’nin çağdaşlarınca da önemsenen ve vurgulanan bir özelliğidir?

Hüner gösterisine dayalı sanatlarla ilgilenmez.

Şiirlerinde oldukça sade ve yalın bir dil kullanmıştır.

Devrin önde gelen devlet büyüklerine kasideler sunmuştur.

Gazellerinde söyleyiş mükemmelliğine çok önem verir.

Muamma ve kelime oyunlarına düşkünlüğünden ötürü şiirleri zor anlaşılır.

Açıklama:

Şayet yanıtınız yanlış ise Emri konusunu bir kez daha gözden geçirmenizde yarar vardır.
Muamma ve kelime oyunlarına düşkünlüğünden ötürü şiirlerinin zor anlaşılıyor olması Emrî’nin çağdaşlarınca da önemsenen ve vurgulanan bir özelliğidir.

Doğru Cevap: E

Ünite 5

Soru 1

Lamii Çelebi şair ve yazar olarak şöhretini hangi padişah döneminde kazanmıştır?

Yavuz Sultan Selim

Fatih Sultan Mehmed

II. Selim

Kanuni Sultan Süleyman

II. Bayezid

Açıklama:

Lamiî Çelebi, şair ve yazar olarak II. Bayezit döneminde adını duyurmaya başlamışsa da asıl şöhretini Yavuz Sultan Selim döneminde kazandı.

Doğru Cevap: A

Soru 2

Lamii Çelebi, padişaha takdim ettiğinde, kendisine otuz akçelik yevmiye ve maaş bağlanmasına sebep olan "Hüsn ü Dil" adlı eserini kaç yılında yazmıştır?

1508

1509

1510

1511

1512

Açıklama:

1509’da kaleme aldığı Hüsn ü Dil adlı eserini Yavuz Selim’e takdim edince kendisine otuz akçelik yevmiye ve maaş bağlandı.

Doğru Cevap: B

Soru 3

Aşağıdakilerden hangisi Lamii Çelebi'ye ait özelliklerden biri değildir?

Manzum, nazımla nesir karışık ve mensur olmak üzere otuza yakın eserin sahibidir.

Tevarih-i Âl-i Osman'ı yazmıştır.

Osmanlı şiirinin en üretken şairlerindendir.

Hamse şairleri arasında sayılmaktadır.

Dini bilimlerde, kelam ve felsefede, tasavvufta ve güzel sanatlarda derin bilgiye sahiptir.

Açıklama:

Lamiî Çelebi çok üretken bir şair/yazar olmakla birlikte Osmanlı tarihi yazmamıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 4

Lamii Çelebi’nin şiirlerini “dalından ham koparılmış meyve”ye benzeten aşağıdakilerden hangisidir?

Abdurrahman Cami

Bağdatlı Ruhi

Gelibolulu Ali

Nakkaş Ali

Aşık Çelebi

Açıklama:

Kendinden başka hemen herkesi tenkit eden Gelibolulu Ali bile onun nesirde üstün olduğunu belirterek Şerefü’l-İnsan ve Şevahidü’n-Nübüvve’sini başarılı bulduğunu belirtir. Lamiî Çelebi’nin nesri konusundaki övgülerine rağmen şiirlerini “dalından ham koparılmış meyve”ye benzetir.

Doğru Cevap: C

Soru 5

“Camî-i Rum” lakabını almış olan yazar ve şair aşağıdakilerden hangisidir?

İskender Çelebi

Aşık Çelebi

Kınalızade Hasan Çelebi

Beyani

Lamii Çelebi

Açıklama:

Lamiî Çelebi’nin eserlerinde tasavvufi bilgi ve kültür önemli bir yer tutar. Erken yaşlarda Bursa’nın manevi ikliminden etkilenerek tasavvuf yoluna meyletmiş, devrinin tanınmış mutasavvıflarından Emir Ahmed Buharî’ye bağlanmıştır. Onun aracılığıyla Nakşibendi tarikatına girmiş ve tasavvuf terbiyesinden geçmiştir. Belki de bu vesileyle kendisi gibi Nakşi olan Abdurrahman Camî ile tanışmış, onun fikirlerinden fazlasıyla etkilenmiştir. Onun pek çok eserini Türkçeye çevirerek “Camî-i Rum” lakabını almıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 6

Hazırladığı Heft Meclis adlı eserini Sokullu Mehmet Paşa’ya sunması üzerine 1570’te Bosna’ya divan kâtibi olarak atanan aşağıdakilerden hangisidir?

Lamii Çelebi

Abdurrahman Cami

Gelibolulu Ali

Aşık Çelebi

Kınalızade Hasan Çelebi

Açıklama:

Gelibolulu Ali hazırladığı Heft Meclis adlı eserini Sokullu Mehmet Paşa’ya sunması üzerine 1570’te Bosna’ya divan kâtibi olarak atandı.

Doğru Cevap: C

Soru 7

"Nüshatü’s-Selatin" aşağıdaki şairlerden hangisine aittir?

Gelibolulu Ali

Lamii Çelebi

Edirneli Nazmi

Muhibbi

Halepli Edip

Açıklama:

Gelibolulu Ali, III. Murat’ın padişah olmasıyla (1574) birlikte İstanbul’a dönüp ona bazı kasideler ve Zübdetü’t-Tevarîh’i sundu ise de umduğunu bulamayarak tekrar Bosna’ya döndü. Bu arada Lala Mustafa Paşa’nın Gürcistan, Azerbaycan ve Şirvan bölgesine başkomutan tayin edilmesi üzerine 1578’de onun maiyetine katıldı. Şirvan’ın fethiyle birlikte Halep tımar defterdarlığına getirildi. Uzun süre yürüttüğü bu görevi sırasında Nüshatü’s-Selatîn’i yazdı.

Doğru Cevap: A

Soru 8

Aruzun fe‘ilâtün, mefâ‘îlün, müstef‘ilüncüzlerinden her birinin istenildiği kadar tekrarıyla yazılan şiire ne ad verilmektedir?

Gazel

Kaside

Mesnevi

Bahr-ı tavil

Murabba

Açıklama:

Bahr-ı tavil: Aruzun fe‘ilâtün, mefâ‘îlün, müstef‘ilüncüzlerinden her birinin istenildiği kadar tekrarıyla yazılan şiirdir. İlk örneklerine XV. yüzyıldan itibaren hemen her yüzyılda az sayıda da olsa bahr-ı tavil yazılmıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 9

Gelibolulu Ali kaç divan tertip etmiştir?

Açıklama:

XVI. yüzyılda tarihçi, şair, bürokrat ve aydın olarak tanınan Mustafa Âlî, dört divan tertip etmiştir.

Doğru Cevap: D

Soru 10

Aşağıdakilerden hangisi Bağdatlı Ruhi ve şiirine ait özelliklerden biri değildir?

Ruhi, sosyal hayata ve hadiselere duyarlı bir divan şairidir.

Mevlana ve Yunus Emre gibi bir mutasavvıftır.

Şiirlerine akıcılık ve sadelik hakimdir.

Şiirlerinde söz ve mana oyunlarına fazla yer vermez.

Divanında konuşma dili ile söylenmiş mısralar çoktur.

Açıklama:

Ruhî, sosyal hayata ve hadiselere duyarlı bir divan şairidir. Belki de bu yüzden şiirlerinde söz ve mana oyunlarına fazla yer vermez ve yine bu yüzden şiirlerine akıcılık ve sadelik hâkimdir. Divanında konuşma dili ile söylenmiş mısralar çoktur. Bazı gazellerinde dinî konuları işlemiştir. Bilhassa her harfle yazılan gazellerin birincileri bu türdendir. Burada şu kuralı hatırlamakta yarar var: Divanlarda gazeller, redifli ise redifin, redifsiz ise kafiyeyi oluşturan sözcüklerin son harfi dikkate alınarak Arap alfabesindeki sıraya göre düzenlenirdi. Bazı şairler bu sıralanışa göre her harfin ilk şiirini dinî içerikli yazmaya özen göstermişlerdir. Ruhî de bu geleneğe uyarak söylediği gazellerinde Allah ve Peygamber sevgisini işlemiştir. Divanda bu çeşit gazellerin sayısı az değildir. Bütün bunlara rağmen Ruhî; Mevlana ve Yunus Emre gibi bir mutasavvıf değildir. Şiirlerinde görülen tasavvufi remizler ise ilahî aşkın vahdet ve kesret meselelerinin onun şiirlerinin dokusuna işlenmiş olmasından başka bir şey değildir.

Doğru Cevap: B

Soru 11

Şair ve yazar olarak II. Bayezit döneminde adını duyurmaya başlamışsa da asıl şöhretini Yavuz Sultan Selim döneminde kazanan ve 1509’da kaleme aldığı Hüsn ü Dil
adlı eserini Yavuz Selim’e takdim eden şair kimdir?

Lamiî Çelebi

Nakkaş Ali

Emir Ahmed-i Buharî

Ruhî-i Bağdadî

Ali Şir Nevayî

Açıklama:

Lamiî Çelebi, şair ve yazar olarak II. Bayezit döneminde adını duyurmaya başlamışsa da asıl şöhretini Yavuz Sultan Selim döneminde kazandı. 1509’da kaleme aldığı Hüsn ü Dil
adlı eserini Yavuz Selim’e takdim edince kendisine otuz akçelik yevmiye ve maaş bağlandı.

Doğru Cevap: A

Soru 12

XVI. yüzyılda tarihçi, şair, bürokrat ve aydın olarak tanınan, dört divan tertip etmiş, hamse oluşturacak kadar [Mihr ü Mah, Riyazü’s-Salikîn, Tuhfetü’l-Uşşak,
Camiü’l-Buhur Der-Mecalis-i Sur, Mihr ü Vefa] mesnevi yazmış şair aşağıdakilerden hangisidir?

Ali Şir Nevayî

Gelibolulu Mustafa Âlî

Ruhî-i Bağdadî

Lamiî Çelebi

Emir Ahmed-i Buharî

Açıklama:

Gelibolulu Mustafa Âlî, XVI. yüzyılda tarihçi, şair, bürokrat ve aydın olarak tanınan Mustafa Âlî, dört divan tertip etmiş, hamse oluşturacak kadar [Mihr ü Mah, Riyazü’s-Salikîn, Tuhfetü’l-Uşşak, Camiü’l-Buhur Der-Mecalis-i Sur, Mihr ü Vefa] mesnevi yazmış bir şairdir.

Doğru Cevap: B

Soru 13

Abdurrahman Camî’den yaptığı tercümelerle Camî-i Rum diye anılan şair aşağıdakilerden hangisidir?

Emir Ahmed-i Buharî

Nakkaş Ali

Lamiî Çelebi

Ali Şir Nevayî

Gelibolulu Mustafa Âlî

Açıklama:

Kaynakların verdiği bilgilerden hareketle Lamiî Çelebi’nin üstün yönlerini şöyle sıralayabiliriz:
1. Üretken (velud) bir şair ve yazardır.
2. İki hamse sahibidir.
3. Nesirde üstattır.
4. Mükemmel ve mürettep divan sahibidir.
5. Âlim şairlerdendir.
6. Abdurrahman Camî’den yaptığı tercümelerle Camî-i Rum diye anılır.

Doğru Cevap: C

Soru 14

Osmanlı coğrafyasının pek çok şehrinde bürokrat olarak görev yaparken gözlemlerini ve birikimini kaydetmeyi ihmal etmeden ve hatta kimi zaman hiç ertelemeden kaleme almış olan ve tarih, biyografi [Künhü’l-Ahbar, Nusretname, Menakıb-ı Hünerveran], münşeat [Menşeü’l-İnşa ve Münşeat], menkıbe [Mirkatü’l-Cihad], siyasetname [Nasihatü’s-Selatin], tercüme ve çeşitli konularda yazdığı risalelerin yanında divanları da olan şair kimdir?

Lamiî Çelebi

Nakkaş Ali

Emir Ahmed-i Buharî

Gelibolulu Mustafa Âlî

Ali Şir Nevayî

Açıklama:

Gelibolulu Âlî çeşitli alanlarda, irili ufaklı manzum ve mensur olarak elliden fazla eser vermiştir. Hemen hemen her türde ve konuda eser sahibidir. Osmanlı coğrafyasının pek
çok şehrinde bürokrat olarak görev yaparken gözlemlerini ve birikimini kaydetmeyi ihmal etmeden ve hatta kimi zaman hiç ertelemeden kaleme almıştır. Tarih ve biyografi
[Künhü’l-Ahbar, Nusretname, Menakıb-ı Hünerveran], münşeat [Menşeü’l-İnşa ve Münşeat], menkıbe [Mirkatü’l-Cihad], siyasetname [Nasihatü’s-Selatin], tercüme ve çeşitli konularda yazdığı risalelerin yanında divanları vardır.
Gelibolulu Mustafa Âlî

Doğru Cevap: D

Soru 15

En çok gazel yazan, gazellerinde dini konular işlemiş olan ve divanında 1115 gazel yer alan şair kimdir?

Lamiî Çelebi

Emir Ahmed-i Buharî

Gelibolulu Mustafa Âlî

Ali Şir Nevayî

Ruhî-i Bağdadî

Açıklama:

Ruhî, en çok gazel yazan divan şairlerindendir. Divanında 1115 gazel yer alır. Gazellerinde lirik bir söyleyiş tarzı ve rintçe bir eda vardır. Bu özellik gazel nazım türünün birinci
planda âşıkane olması, içkiden, sevgiliden, ayrılık ve vuslattan bahsetmesi vb. sebeplerden kaynaklanıyor olmalıdır. Ancak bu özelliğin, mahlasından da anlaşıldığı gibi onun iç dünyası ile de ilgili olduğunu belirtmek gerekir.divan şairidir. Belki de bu yüzden şiirlerinde söz ve mana oyunlarına fazla yer vermez ve yine bu yüzden şiirlerine akıcılık ve
sadelik hâkimdir. Divanında konuşma dili ile söylenmiş mısralar çoktur. Bazı gazellerinde dinî konuları işlemiştir.
Ruhî-i Bağdadî

Doğru Cevap: E

Soru 16

Gûy u çevgân nedir?

At üzerinde oynanan bir tür oyun.

Şairlerin şiir ve gazellerini yazdıkları kağıt tomarları.

Osmanlı'da şair ve sanatçılara ödenen aylık maaş.

Sanatçıların eğitim aldıkları ustalar.

Sanatçıyı maddi anlamda himaye eden kimse.

Açıklama:

Gûy u çevgân: Açık bir alanda at üzerinde, elde bulunan ucu eğri bir sopa (çevgân) ile top(gûy)a vurularak oynanan bir tür oyun.

Doğru Cevap: A

Soru 17

Bahr-ı tavîl nedir?

Osmanlı süsleme sanatında yer alan çini türlerinden biridir.

Aruz vezninin tekrar edilmesiyle yazılan bir şiir türüdür.

Osmanlıda denizcilerin aldıkları maaşa verilen isimdir.

Deniz mavisinin ebru sanatında kullanılan tonudur.

Osmanlıda bankacılık sisteminde yer alan denizcilik hisselerine verilen addır.

Açıklama:

Bahr-ı tavîl: Aruzun fe‘ilâtün, mefâ‘îlün, müstef‘ilüncüzlerinden her birinin istenildiği kadar tekrarıyla yazılan şiirdir.

Doğru Cevap: B

Soru 18

Sehî, Latifî, Ahdî, Âşık Çelebi, Kınalızade Hasan Çelebi gibi sanatçıların övgüyle söz ettiği, farklı konularda yazmasını, eserlerinin bilgi ve fazilet yüklü oluşunu, devrin şair, bilgin ve devlet adamları nezdinde seçkin bir yere sahip oluşunu dile getirdikleri şair kimdir?

Gelibolulu Mustafa Âlî

Nakkaş Ali

Lamiî Çelebi

Ruhî-i Bağdadî

Ali Şir Nevayî

Açıklama:

Lamiî Çelebi için Sehî, Latifî, Ahdî, Âşık Çelebi, Kınalızade Hasan Çelebi ve Beyanî Lamiî Çelebi’nin eserlerinden övgüyle söz etmişler, farklı konularda yazmasını, eserlerinin bilgi ve fazilet yüklü oluşunu, devrin şair, bilgin ve devlet adamları nezdinde seçkin bir yere sahip oluşunu dile getirmişlerdir. Âşık Çelebi, onun için “şi‘r ü inşâyı şîr ü şeker gibi cem‘ etti” diyerek hem nazımda hem nesirde çok başarılı olduğunu vurgulamıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 19

Mistik yaradılışlı ve bir yere veya kimseye gereğinden fazla bağlanmayan bir şair olduğu için onun Mevlevi, Bektaşi, Hurufi olduğuna dair farklı görüşler ileri sürülmüş olan şair kimdir?

Lamiî Çelebi

Emir Ahmed-i Buharî

Ali Şir Nevayî

Ruhî-i Bağdadî

Gelibolulu Mustafa Âlî

Açıklama:

Ruhi, mistik yaradılışlı ve bir yere veya kimseye gereğinden fazla bağlanmayan bir şair olduğu için onun Mevlevi, Bektaşi, Hurufi olduğuna dair farklı görüşler ileri sürülmüştür. Oysa onun gazellerine bakılırsa Rumelili şairlerin yaptığı gibi tasavvuf coşkusunun, gündelik hayatın başkaları tarafından yeterince fark edilmeyen ayrıntılarının sade bir anlatımla sunulduğu görülür.

Doğru Cevap: D

Soru 20

Divan şiirinin bütün imkânlarını kullanarak gazel biçiminde övgü şiirleri söylemiş ve gündelik hayatın ayrıntılarını; beklentilerini, düş kırıklıklarını gazel biçiminde ifade etmiş olan şair kimdir?

Lamiî Çelebi

Ali Şir Nevayî

Emir Ahmed-i Buharî

Ruhî-i Bağdadî

Gelibolulu Mustafa Âlî

Açıklama:

Gelibolulu Âlî, divan şiirinin bütün imkânlarını kullanır. Gazel biçiminde övgü şiirleri söyler. Gündelik hayatın ayrıntılarını; beklentilerini, düş kırıklıklarını gazel biçiminde ifade eder.

Doğru Cevap: E

Soru 21

Aşağıdakilerden hangisi Lamii Çelebi için doğrudur?

Bursa’daki Yeşil Türbe ve Yeşil Cami’nin nakışları onun eseridir.

En güzel eserlerini Fatih Sultan Mehmet zamanında vermiştir.

Abdurrahman Camî’den yaptığı tercümelerle Camî-i Rum diye anılır.

Bir edebi tür olan hamseyi eleştirmiş ve karşı çıkmıştır.

Hayatı boyunca çok az eser yazabilmiştir.

Açıklama:

Kaynakların verdiği bilgilerden hareketle Lamiî Çelebi’nin üstün yönlerini şöyle
sıralayabiliriz:
1. Üretken (velud) bir şair ve yazardır.
2. İki hamse sahibidir.
3. Nesirde üstattır.
4. Mükemmel ve mürettep divan sahibidir.
5. Âlim şairlerdendir.
6. Abdurrahman Camî’den yaptığı tercümelerle Camî-i Rum diye anılır.

Doğru Cevap: C

Soru 22

Aruzun fe‘ilâtün, mefâ‘îlün, müstef‘ilün cüzlerinden her birinin istenildiği kadar
tekrarıyla yazılan şiiri ne ad verilmektedir?

Bahr-ı tavîl

Zübdetü’t-Tevarîh

Camiu’l-Buhur

Vîs ü Ramin

Riyazü’s-Salikîn

Açıklama:

Bahr-ı tavîl: Aruzun fe‘ilâtün, mefâ‘îlün, müstef‘ilüncüzlerinden her birinin istenildiği kadar tekrarıyla yazılan şiirdir. İlk örneklerine rastlandığı XV. yüzyıldan itibaren
hemen her yüzyılda az sayıda da olsa bahr-ı tavil yazılmıştır

Doğru Cevap: A

Soru 23

Aşağıdakilerdn hangisi Gelibolulu Ali'nin eserlerinden biri değildir?

Nasihatü’s-Selatin

Menakıb-ı Hünerveran

Vamık u Azra

Nusretname

Künhü’l-Ahbar

Açıklama:

Gelibolulu Âlî çeşitli alanlarda, irili ufaklı manzum ve mensur olarak elliden fazla eser vermiştir. Hemen hemen her türde ve konuda eser sahibidir. Osmanlı coğrafyasının pek çok şehrinde bürokrat olarak görev yaparken gözlemlerini ve birikimini kaydetmeyi ihmal etmeden ve hatta kimi zaman hiç ertelemeden kaleme almıştır. Tarih ve biyografi [Künhü’l-Ahbar, Nusretname, Menakıb-ı Hünerveran], münşeat [Menşeü’l-İnşa ve Münşeat], menkıbe [Mirkatü’l-Cihad], siyasetname [Nasihatü’s-Selatin], tercüme ve çeşitli konularda yazdığı risalelerin yanında divanları vardır.
Vamık u Azra -- Lamii Çelebi'nin eseridir.

Doğru Cevap: C

Soru 24

Aşağıdakilerden hangisi Bağdatlı Ruhi için verilmiş yanlış bir bilgidir?

En çok gazel yazan divan şairlerindendir.

Sosyal hayata ve hadiselere duyarlı bir divan şairidir

Bazı gazellerinde dinî konuları işlemiştir.

Bilinen ve mevcut olan tek eseri Türkçe divanıdır.

Bağdat'ta vefat etmiştir.

Açıklama:

Bağdatlı ruhi Bağdat'ta değil Şam'da vefat etmiştir. Diğer bilgiler doğrudur.

Doğru Cevap: E

Soru 25

Lami Çelebinin devletten maaş almasına yol açacak kadar sevilen eseri aşağıdakilerden hangisidir?

Hüsn-ü Dil

Şerefü’l-İnsan

Şevahidü’n-Nübüvve

Lamiî Divanı

Vîs ü Ramin

Açıklama:

Lamiî Çelebi, şair ve yazar olarak II. Bayezit döneminde adını duyurmaya başlamışsa da asıl şöhretini Yavuz Sultan Selim döneminde kazandı. 1509’da kaleme aldığı Hüsn ü Dil adlı eserini Yavuz Selim’e takdim edince kendisine otuz akçelik yevmiye ve maaş bağlandı.

Doğru Cevap: A

Soru 26

Lamii Çelebi'ye niçin "Cami'i Rumi" lakabı verilmiştir?

Cenazesi camiye gömüldüğü için

En önemli eseri cami ile alakalı olduğu için

Camide vaiz olarak da çalıştığı için

Abdurrahman Camî'nin eserlerini çevirdiği için

Cami vakfettiği için

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 27

Aşağıdakilerdn hangisi Gelibolulu Ali için verilmiş yanlış bir bilgidir?

Hayatı farklı Osmanlı şehirlerinde devlet hizmetiyle geçti.

Mahlası ilk zamanlarda Çeşmî idi.

Cidde’de vefat etmiştir.

Şiirde aruz kalıbına karşıdır.

Şiirlerinde sosyal hayatın izleri görülür

Açıklama:

Divan şiirinin bütün imkânlarını kullanır. Gazel biçiminde övgü şiirleri söyler. Gündelik hayatın ayrıntılarını; beklentilerini, düş kırıklıklarını gazel biçiminde ifade eder. Aruzun imkânlarını yoklar. Bu bakımdan şiirlerinde yirmi dört farklı aruz kalıbı kullanır.
Diğerleri doğru bilgidir.

Doğru Cevap: D

Soru 28

Gelibolulu Ali'nin hangi eseri bir siyasetnamedir?

Mirkatü’l-Cihad

Nasihatü’s-Selatin

Menşeü’l-İnşa

Menakıb-ı Hünerveran

Künhü’l-Ahbar

Açıklama:

Gelibolulu Âlî çeşitli alanlarda, irili ufaklı manzum ve mensur olarak elliden fazla eser vermiştir. Hemen hemen her türde ve konuda eser sahibidir. Osmanlı coğrafyasının pek çok şehrinde bürokrat olarak görev yaparken gözlemlerini ve birikimini kaydetmeyi ihmal etmeden ve hatta kimi zaman hiç ertelemeden kaleme almıştır. Tarih ve biyografi [Künhü’l-Ahbar, Nusretname, Menakıb-ı Hünerveran], münşeat [Menşeü’l-İnşa ve Münşeat], menkıbe [Mirkatü’l-Cihad], siyasetname [Nasihatü’s-Selatin], tercüme ve çeşitli konularda yazdığı risalelerin yanında divanları vardır.

Doğru Cevap: B

Soru 29

Divan edebiyatında Necef incisi ve Şâh-ı Necef tamlamalarıyla kastedilen kişi kimdir?

Hz. Ali

Lamii Çelebi

Bağdatlı Ruhi

Gelibolulu Ali

Hz. Muhammed

Açıklama:

Divan edebiyatında Necef incisi ve Şâh-ı Necef tamlamalarıyla Hz. Ali kastedilir. Ayrıca üzeri on iki dilimli bir cins taşa da Necef taşı (dürr-i Necef) denir.

Doğru Cevap: A

Soru 30

"878/1472’de Bursa’da doğdu. Asıl adı Mahmut’tur. Varlıklı, eğitimli ve tanınmış bir ailenin çocuğudur. Babası II. Mehmet ve II. Bayezit dönemi defterdarlarından Osman Efendi, annesi Dilşad Hatun’dur. Dedesi ise Nakkaş Ali’dir."
Yukarıda bahsi geçen Klasik Dönem divan şairi kimdir?

Lamiî Çelebi

Molla Camî

Gelibolulu Âlî

Bağdatlı Ruhî

Azmizade Haletî

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 31

Lamiî Çelebi 1509'da kaleme aldığı ve karşılığında 30 akçelik maaş ve yevmiye bağlandığı eseri Hüsn ü Dil mesnevisini kime takdim etmiştir?

Kanuni Sultan Süleyman

Yavuz Sultan Selim

Vezir İbrahim Paşa

II. Bayezit

Serdefter İskender Çelei

Açıklama:

Lamiî Çelebi, şair ve yazar olarak II. Bayezit döneminde adını duyurmaya başlamışsa da asıl şöhretini Yavuz Sultan Selim döneminde kazandı. 1509’da kaleme aldığı Hüsn ü Dil adlı eserini Yavuz Selim’e takdim edince kendisine otuz akçelik yevmiye ve maaş bağlandı. Bu bilgiler doğrultusunda doğru cevabın B şıkkı olduğu anlaşılacaktır.

Doğru Cevap: B

Soru 32

Aşağıdaki bilgilerden hangisinde Lamiî Çelebi ile ilgili yanlış bir bilgi vardır?

Dönemin ünlü mutasavvıflarından Nakşi şeyhi Emir Ahmed-i Buharî’ye bağlanmıştır.

Hamse tertip etmemekle birlikte yazdığı mesnevilerle hamse şairleri arasında sayılmaktadır.

Gelibolulu Âlî, “şi‘r ü inşâyı şîr ü şeker gibi cem‘ etti” diyerek nazım ve nesirde başarılı olduğunu vurgulamıştır.

Manzum, nazımla nesir karışık ve mensur olmak üzere otuza yakın eserin sahibidir.

Kelam ve felsefede, tıp alanında, tasavvufta ve güzel sanatlarda derin bilgiye sahiptir.

Açıklama:

Onun için “şi‘r ü inşâyı şîr ü şeker gibi cem‘ etti” diyerek hem nazımda hem nesirde çok başarılı olduğunu vurgulayan kişi Gelibolulu Ali değil, Âşık Çelebi'dir. Bu bilgi doğrultusunda doğru cevap C şıkkkıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 33

Kendinden başka hemen herkesi tenkit etmesine rağmen, Lamiî Çelebi'nin nesirde üstün olduğunu belirterek Şerefü’l-İnsan ve Şevahidü’n-Nübüvve’sini başarılı bulduğunu belirten, ancak Lamiî'nin nesri konusundaki övgülerine rağmen şiirlerini “dalından ham koparılmış meyve”ye benzeten şair kimdir?

Latifî

Kınalızade Hasan Çelebi

Âşık Çelebi

Gelibolulu Âlî

Sehî Beg

Açıklama:

Kendinden başka hemen herkesi tenkit eden Gelibolulu Âlî bile onun nesirde üstün olduğunu belirterek Şerefü’l-İnsan ve Şevahidü’n-Nübüvve’sini başarılı bulduğunu belirtir. Lamiî Çelebi’nin nesri konusundaki övgülerine rağmen şiirlerini “dalından ham koparılmış meyve”ye benzetir. Bu bilgi doğrultusunda doğru cevap D şıkkıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 34

Aşağıdaki eserlerden hangisi Türk edebiyatında ilk defa Lamiî Çelebi tarafından kaleme alınmıştır?

Şevahidü'n-Nübüvve

Şehrengiz-i Bursa

Hayretname

Ferhâd u Şîrîn

Vîs ü Ramin

Açıklama:

Fars şiirinde örnekleri olduğu hâlde Türk edebiyatında daha önce ele alınmayan Vamık u Azra, Vîs ü Ramin gibi mesneviler ilk defa Lamiî Çelebi tarafından yazılmıştır. Bu bilgi doğrultusunda doğru cevap E şıkkıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 35

Aşağıdaki eserlerden hangisi Lamiî Çelebi'ye ait bir eser değildir?

Şehrengiz-i Edirne

Vîs ü Ramin

Salaman u Absal

Vamık u Azra

Nefehâtü'l-Üns

Açıklama:

Fars şiirinde örnekleri olduğu hâlde Türk edebiyatında daha önce ele alınmayan Vamık u Azra, Vîs ü Ramin gibi mesneviler ilk defa Lamiî Çelebi tarafından yazılmıştır. Abdurrahman Camî’nin siyer türündeki Şevahidü’n-Nübüvve’sini, evliya tezkiresi türündeki Nefehâtü’l-Üns’ünü, felsefi-alegorik aşk mesnevisi Salaman u Absal’ını Türkçeye çevirmiştir. Lamiî Çelebi’nin en önemli eserlerinden biri de divanıdır. Şehrengiz-i Bursa ve Hayretname’sini de içine alan Lamiî Divanı, divan şiirinin dayandığı sanat anlayışının anlatıldığı bir dibace ile başlar ve beş defterden oluşur. Lamiî Divanı, doktora tezi olarak hazırlanmış, seçilmiş şiirler diliçi çevirileriyle birlikte yayımlanmıştır. Bu bilgi doğrultusunda A şıkkındaki Şehrengiz-i Edirne'nin yanlış olduğu görülecektir. Bu nedenle doğru cevap A şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 36

"Şair, tarihçi ve devlet adamıdır. 948/1541’de doğmuştur. Adı Mustafa, mahlası ise ilk zamanlarda Çeşmî'dir. Babası ticaret adamı Hoca Ahmet b. Abdullah’tır. Altı yaşında eğitime başlamış, Doğduğu yerde ve İstanbul’da birçok hocadan ders almıştır. Önceleri müderrisliğe meylederken daha sonraları idari hizmete yönelmiştir."
Yukarıda bahsi geçen şair aşağıdaki seçeneklerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?

Bağdatlı Ruhî

Gelibolulu Mustafa Âlî

Emir Ahmed-i Buharî

Azmizade Haletî

Molla Camî

Açıklama:

Şair, tarihçi ve devlet adamı olarak tanınan Âlî, 948/1541’de Gelibolu’da doğdu. Adı Mustafa, mahlası ilk zamanlarda Çeşmî, sonraları Âlî’dir. Gelibolulu Mustafa Âlî olarak anıldı. Babası ticaret adamı Hoca Ahmet b. Abdullah’tır. Altı yaşında eğitime başladı. Gelibolu’da ve İstanbul’da birçok hocadan ders aldı. Önceleri müderrisliğe meylederken daha sonraları idari hizmete yöneldi. Bu bilgilerden de anlaşıldığı üzere doğru cevap B şıkkıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 37

Aşağıdaki eserlerden hangisi Gelibolulu Mustafa Âlî'nin hamsesi içinde sayılan mesnevilerden biri değildir?

Mihr ü Mâh

Riyazü's-Salikîn

Vîs ü Ramin

Tuhfetü'l-Uşşâk

Mihr ü Vefâ

Açıklama:

XVI. yüzyılda tarihçi, şair, bürokrat ve aydın olarak tanınan Mustafa Âlî, dört divan
tertip etmiş, hamse oluşturacak kadar [Mihr ü Mah, Riyazü’s-Salikîn, Tuhfetü’l-Uşşak, Camiü’l-Buhur Der-Mecalis-i Sur, Mihr ü Vefa] mesnevi yazmış bir şairdir. Vîs ü Ramin mesnevisi ise Lamiî Çelebi'nin eseridir. Bu nedenle doğru cevap C şıkkıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 38

Gelibolulu Âlî'nin açık bir alanda at üzerinde, elde bulunan ucu eğri bir sopa ile topa vurularak oynanan bir oyun türünü anlattığı şiiri aşağıdakilerden hangisidir?

Şehrengiz

Hasbihal

Kaside-i İstanbul

Gûy u Çevgân

İşretname

Açıklama:

Âlî’nin şiirlerinde sosyal hayatın izleri görülür. Psikolojik sıkıntılarını yansıttığı hasbihâl tarzı şiirleri, İstanbul’la ilgili kasidesi, gûy u çevgân oyununu anlattığı manzumesi, işretnameleri, manzum mektubu, sevgilisi ile arasındaki münasebetleri işlediği manzumeleri, evgilisinin ölümüne düşürdüğü tarihi, ziyaret ettiği yerler için yazdığı gazelleri, hayvan mersiyesi ve şehrengizi ile farklı konulara eğilmiştir.
Gûy u çevgân: Açık bir alanda at üzerinde, elde bulunan ucu eğri bir sopa (çevgân) ile top(gûy)a vurularak oynanan bir tür oyundur.
Bu bilgiler ışığında doğru cevap D şıkkıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 39

Ruhî'nin şiiri hakkında verilen aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?

En çok gazel yazan divan şairlerindendir.

Gazellerinde lirik bir söyleyiş tarzı vardır.

Rintçe bir eda ile şiirler yazar.

Şiirlerinde içkiden çokça bahseder.

Az sayıda gazeli olan şairdir.

Açıklama:

Ruhî, en çok gazel yazan divan şairlerindendir. Divanında 1115 gazel yer alır. Gazellerinde lirik bir söyleyiş tarzı ve rintçe bir eda vardır. Bu özellik gazel nazım türünün birinci planda âşıkane olması, içkiden, sevgiliden, ayrılık ve vuslattan bahsetmesi vb. sebeplerden kaynaklanıyor olmalıdır. Ancak bu özelliğin, mahlasından da anlaşıldığı gibi onun iç dünyası ile de ilgili olduğunu belirtmek gerekir. Bu bilgiler doğrultusunda doğru cevabın E şıkkı olduğu anlaşılacaktır.

Doğru Cevap: E

Soru 40

Bursa’daki Yeşil Türbe ve Yeşil Cami’nin nakışlarını yapan ve süslü at eyerlerinin de mucidi olduğu rivayet edilen Nakkaş Ali hangi şairin dedesidir?

Lamiî Çelebi

Gelibolulu Âlî

Bağdatlı Ruhî

Ali Şir Nevayî

Emir Ahmed-i Buharî

Açıklama:

Lamiî Çelebi 878/1472’de Bursa’da doğdu. Asıl adı Mahmut’tur. Varlıklı, eğitimli ve tanınmış bir ailenin çocuğudur. Babası II. Mehmet ve II. Bayezit dönemi defterdarlarından Osman Efendi, annesi Dilşad Hatun’dur. Dedesi ise Nakkaş Ali’dir. Nakkaş Ali, Timurluların kültür merkezlerinde nakkaşlığı öğrendikten sonra doğduğu şehre dönüp orada sanatını icra etmiştir. Bursa’daki Yeşil Türbe ve Yeşil Cami’nin nakışları onun eseridir. Süslü at eyerlerinin de Nakkaş Ali’nin icadı olduğu söylenir.Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 41

Lamiî Çelebi’nin Yavuz Sultan Selim’e takdim ettiği eseri aşağıdakilerden hangisidir?

Hüsn ü Dil

Lamiî Divanı

Hayret-name

Salaman u Absal

Şevahidü’n-Nübüvve

Açıklama:

Lamiî Çelebi, şair ve yazar olarak II. Bayezit döneminde adını duyurmaya başlamışsa da asıl şöhretini Yavuz Sultan Selim döneminde kazandı. 1509’da kaleme aldığı Hüsn ü Dil adlı eserini Yavuz Selim’e takdim edince kendisine otuz akçelik yevmiye ve maaş bağlandı. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 42

Lamiî Çelebi ile ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

Manzum, nazımla nesir karışık ve mensur olmak üzere otuza yakın eserin sahibidir.

Yaşadığı devirden itibaren “mükemmel ve mürettep divan sahibi” olarak tanınır.

Mesnevilerinde kendi zamanına kadar ele alınmamış konuları ele alma cesaretini göstermiştir.

Abdurrahman Camî’nin siyer türündeki Şevahidü’n-Nübüvve’sini Türkçeye çevirmiştir.

Hazırladığı Heft Meclis adlı eserini Sokullu Mehmet Paşa’ya sunması üzerine 1570’te Bosna’ya divan kâtibi olarak atandı.

Açıklama:

Hazırladığı Heft Meclis adlı eserini Sokullu Mehmet Paşa’ya sunması üzerine 1570’te Bosna’ya divan kâtibi olarak atanan kişi Gelibolulu Mustafa Ali’dir. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 43

Gelibolulu Mustafa Âlî ile ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

Lala Mustafa Paşa’nın altı yıl divan kâtipliğini yapmıştır.

Murat’a bazı kasideler ve Zübdetü’t-Tevarîh’i sunmuştur.

Farklı Osmanlı şehirlerinde devlet hizmetinde bulunmuştur.

Adı Mustafa, mahlası ilk zamanlarda Çeşmî, sonraları Âlî’dir.

Emir Ahmed Buharî’ye bağlanarak tasavvuf terbiyesinden geçmiştir.

Açıklama:

Emir Ahmed Buharî’ye bağlanarak tasavvuf terbiyesinden geçen şair Lamiî Çelebi’dir. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 44

Aşağıdakilerden hangisi Gelibolulu Mustafa Âlî’nin eserlerinden biri değildir?

Künhü’l-Ahbar

Mirkatü’l-Cihad

Salaman u Absal

Nasihatü’s-Selatin

Menakıb-ı Hünerveran

Açıklama:

Salaman u Absal Gelibolulu Mustafa Âlî’nin eserlerinden biri değildir. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 45

Aşağıdakilerden hangisi Gelibolulu Mustafa Âlî’nin tarih ve biyografi alanında vermiş olduğu eserlerden biridir?

Nusretname

Münşeat

Menşeü’l-İnşa

Hüsn ü Dil

Nasihatü’s-Selatin

Açıklama:

Nusretname Gelibolulu Mustafa Âlî’nin tarih ve biyografi alanında vermiş olduğu eserlerden biridir. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 46

Diliçi çevirisi ‘Bu geçici âlemde ne efendi ne de köleyiz. Büyüklenenlere büyüklenir, alçak gönüllü olanlarla alçak gönüllü oluruz’ olan Ruhi dizeleri aşağıdakilerden hangisidir?

Sanman bizi kim şîre-i engûr ile mestüz
Biz ehl-i harâbâtdanuz mest-i elestüz

Ter-dâmen olanlar bizi âlûde sanur lîk
Biz mâ‘il-i bûs-ı leb-i câm u kef-i destüz

Bu ‘âlem-i fânîde ne mîr ü ne gedâyuz
A‘lâlara a‘lâlanıruz pest ile pestüz

Sadrın gözedüp n’eyleyelüm bezm-i cihânun
Pây-ı hum-ı meydür yerimüz bâde-perestüz

Erbâb-ı garaz bizden ırağ olduğı yegdür
Düşmez yire zîrâ okımuz sâhib-i şastuz

Açıklama:

Bu ‘âlem-i fânîde ne mîr ü ne gedâyuz / A‘lâlara a‘lâlanıruz pest ile pestüz dizelerinin dilici çevirisi şu şekildedir: ‘Bu geçici âlemde ne efendi ne de köleyiz. Büyüklenenlere büyüklenir, alçak gönüllü olanlarla alçak gönüllü oluruz.’ Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 47

Lamii Çelebi nerede doğmuştur?

İstanbul

Konya

Bursa

Erzurum

Bağdat

Açıklama:

Lamii Çelebi Bursa'da doğmuştur.

Doğru Cevap: C

Soru 48

Aşağıdakilerden hangisi Gelibolulu Mustafa Ali'nin eseri değildir?

Künhü'l-Ahbar

Zübdetü’t-Tevarîh

Nüshatü’s-Selatîn

Nusretname

Şevahidü’n-Nübüvve

Açıklama:

Şevahidü’n-Nübüvve, Lamii Çelebi'nin eseridir.

Doğru Cevap: E

Soru 49

Aşağıdakilerden hangisi Lamii Çelebi'nin eseri değildir?

Şevahidü’n-Nübüvve

Hüsn ü Dil

Şerefü’l-İnsan

Vîs ü Ramin

Künhü'l-Ahbar

Açıklama:

Künhü'l-Ahbar, Gelibolulu Mustafa Ali'nin eseridir.

Doğru Cevap: E

Soru 50

Aşağıdaki şairlerden hangisi Bağdatlı Ruhi'nin terkib-i bendine nazire söylememiştir?

Cevri

Nefi

Leyla

Ziya Paşa

Sami

Açıklama:

Nefi, Bağdatlı Ruhi'nin terkib-namesine nazire söylememiştir.

Doğru Cevap: B

Soru 51

"Üretken (velud) bir şair ve yazardır, İki hamse sahibidir, Nesirde üstattır, Mükemmel ve mürettep divan sahibidir, Âlim şairlerdendir, Abdurrahman Camî’den yaptığı tercümelerle Camî-i Rum diye anılır"
Yukarıda üstün yönleri tanımlanan şair aşağıdakilerden hangisidir?

Lamii Çelebi

Nakkaş Ali

Molla Cami

Ali Şir Nevayi

Gelibolulu Mustafa Ali

Açıklama:

Kaynakların verdiği bilgilerden hareketle Lamiî Çelebi’nin üstün yönlerini şöyle sıralayabiliriz: 1. Üretken (velud) bir şair ve yazardır. 2. İki hamse sahibidir. 3. Nesirde üstattır. 4. Mükemmel ve mürettep divan sahibidir. 5. Âlim şairlerdendir. 6. Abdurrahman Camî’den yaptığı tercümelerle Camî-i Rum diye anılır.

Doğru Cevap: A

Soru 52

Varidatü’l-Enîka ve Layihatü’l-Hakîka adlı Divan'ların sahibi olan şair aşağıdakilerden hangisidir?

Lamii Çelebi

Molla Camii

Gelibolulu Mustafa Ali

Ali şir Nevayi

Bağdatlı Ruhi

Açıklama:

Âlî birden çok divan tertip eden ve divanlarına özel adlar veren şairlerdendir. Dört divanı vardır. Gençliğinde yazdığı şiirleri birinci divanında toplamış, daha sonra yazdığı şiirlerini hayatının dönemlerine göre tasnif ederek Varidatü’l-Enîka ve Layihatü’l-Hakîka adlı iki ayrı divanda bir araya getirmiştir. Ömrünün son yıllarında yazdığı şiirlerini de dördüncü divanına almıştır. Ayrıca, gazellerinden seçtiği yüz matla beytini bir araya getirerek Gül-i Sad-berg’i; Varidatü’l-Enîka ve Layihatü’l-Hakîka adlı divanlarından seçmeler yaparak başına bir mukaddime eklemek suretiyle Sadef-i Sad-güher’i tertip etmiştir. Hamse oluşturacak kadar mesnevi yazmıştır

Doğru Cevap: C

Soru 53

'En çok gazel yazan divan şairlerindendir. Divanında 1115 gazel yer alır. Gazellerinde lirik bir söyleyiş tarzı ve rintçe bir eda vardır.'
Bu şair aşağıdakilerden hangisidir?

Lamii Çelebi

Gelibolulu Mustafa Ali

Ruhi

Emir Ahmed-i Buhari

Nakkaş Ali

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 54

'Şiirleri, daha çok âşıkane ve rindane görünmekle beraber fikrî ve sosyal konulu olanları da az değildir. Dili gayet sade ve akıcı olup çağdaşı diğer bazı şairlerin şiirlerine göre tamlamalar ve yabancı kelimeler sayıca azdır. Söz ve mana sanatlarına fazla itibar etmemiş, akıcı bir üslup yakalama gayretinde olmuş ve içinden geldiği gibi söylemiştir.'
Bahsedilen şair aşağıdakilerden hangisidir?

Lamii Çelebi

Gelibolulu Mustafa Ali

Nakkaş Ali

Ruhi

Ali şir Nevayi

Açıklama:

Ruhi'nin şiirleri, daha çok âşıkane ve rindane görünmekle beraber fikrî
ve sosyal konulu olanları da az değildir. Dili gayet sade ve akıcı olup çağdaşı diğer bazı şairlerin şiirlerine göre tamlamalar ve yabancı kelimeler sayıca azdır. Söz ve mana sanatlarına fazla itibar etmeyen Ruhî, akıcı bir üslup yakalama gayretinde olmuş ve içinden geldiği gibi söylemiştir.

Doğru Cevap: D

Soru 55

'Kendi devrinden itibaren “mükemmel ve mürettep divan sahibi” olarak tanınır. Divanı dışında bilinen on altı manzum eseri vardır. Bir hamse yazmanın bile çok büyük başarı sayıldığı bir dönemde o, iki hamse oluşturacak kadar eser yazmayı başarmıştır. Türk edebiyatında mesnevi sahasında seçkin bir yere sahiptir. Ayrıca mesnevilerinde kendi zamanına kadar ele alınmamış konuları ele alma cesaretini göstermiştir.'
Bahsedilen şair aşağıdakilerden hangisidir?

Bağdatlı Ruhi

Bursalı Rahmî

Taşlıcalı Yahya

Lamii Çelebi

Gelibolulu Mustafa Ali

Açıklama:

Lamiî Çelebi, devrinden itibaren “mükemmel ve mürettep divan sahibi” olarak tanınır. Divanı dışında bilinen on altı manzum eseri vardır. Bir hamse yazmanın bile çok büyük başarı sayıldığı bir dönemde o, iki hamse oluşturacak kadar eser yazmayı başarmıştır. Türk edebiyatında mesnevi sahasında seçkin bir yere sahiptir. Ayrıca mesnevilerinde kendi zamanına kadar ele alınmamış konuları ele alma cesaretini göstermiştir.

Doğru Cevap: D

Soru 56

'Hamse tertip etmemekle birlikte yazdığı mesnevilerle hamse şairleri arasında sayılmaktadır. Manzum, nazımla nesir karışık ve mensur olmak üzere otuza yakın eserin sahibidir'
Bahsedilen şair aşağıdakilerin hangisidir?

Ruhi

Ali Şir Nevayi

Lamii Çelebi

Mustafa Ali

Nakkaş Ali

Açıklama:

Lamii Çelebi, hamse tertip etmemekle birlikte yazdığı mesnevilerle hamse şairleri arasında sayılmaktadır. Manzum, nazımla nesir karışık ve mensur olmak üzere otuza yakın eserin sahibidir

Doğru Cevap: C

Soru 57

Fuzulî’nin Şikâyetname olarak tanınan mektubunda dile getirdiği aksaklıkları gazel formunun elverdiği ölçüde işleyen ve özellikle “eksilmede” redifli gazelinde, artık yok olmaya yüz tutmuş değerlerin ardından duyduğu acıyı dile getirerek çağının tanığı olduğunu gösteren şair aşağıdakilerden hangisidir?

Lamii Çelebi

Ruhi

Gelibolulu Mustafa Ali

Ali Şir nevayi

Nakkaş Ali

Açıklama:

Ruhi, Fuzulî’nin Şikâyetname olarak tanınan mektubunda dile getirdiği aksaklıkları gazel formunun elverdiği ölçüde işleyen ve özellikle “eksilmede” redifli gazelinde, artık yok olmaya yüz tutmuş değerlerin ardından duyduğu acıyı dile getirerek çağının tanığı olduğunu göstermiştir.

Doğru Cevap: B

Soru 58

En çok gazel yazan divan şairlerinden olmasının yanı sıra sosyal hayata ve hadiselere duyarlı bir divan şairi olan bu yüzden şiirlerinde
söz ve mana oyunlarına fazla yer vermeyen ve yine bu yüzden şiirlerine akıcılık ve sadelik hâkim olan şair aşağıdakilerden hangisidir?

Ruhi

Mustafa Ali

Ali Şir Nevayi

Nakkaş Ali

Lamii Çelebi

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 59

Eğitimini tamamladıktan sonra çok çeşitli görevlerde bulunur. Kütahya,
Şam ve Bosna’da divan kâtipliği; Halep, Erzurum, Bağdat ve Sivas’ta defterdarlık; İstanbul’da yeniçeri kâtipliği; Amasya ve Cidde’de sancakbeyliği yapar. II. Selim ve III. Murat’la yakın ilişki kurar. Bu şair aşağıdakilerden hangisidir?

Lamii Çelebi

Mustafa Ali

Nakkaş Ali

Ali Şir Nevayi

Ruhi

Açıklama:

Mustafa Âlî, doğup büyüdüğü Gelibolu’da başladığı eğitimini İstanbul’da sürdürür.Eğitimini tamamladıktan sonra çok çeşitli görevlerde bulunur. Kütahya, Şam ve Bosna’da divan kâtipliği; Halep, Erzurum, Bağdat ve Sivas’ta defterdarlık; İstanbul’da yeniçeri kâtipliği; Amasya ve Cidde’de sancakbeyliği yapar. II. Selim ve III. Murat’la yakın ilişki kurar.

Doğru Cevap: B

Soru 60

Divan edebiyatının çok sayıda gazel yazan şairlerinden olmasının yanı sıra asıl şöhretini terkib-bendiyle yapmıştır. Edebiyat tarihinde haklı olarak iyi bir yer edinmesini sağlayan bu terkib-bentte; insanın yapısı, sosyal hayatın insan üzerindeki etkisi, sosyal dengesizlikler; toplumda çıkarcı ve şahsiyetsiz kişilerin durumu, adaletsizlik gibi konular işlenmiştir. Bu şair aşağıdakilerden hangisidir?

Ruhi

Lamii Çelebi

Mustafa Ali

Nakkaş Ali

Ali Şir Nevayi

Açıklama:

Divan edebiyatının çok sayıda gazel yazan şairlerindendir. Fakat asıl şöhretini terkib-bendiyle yapmıştır. Ruhî’nin edebiyat tarihinde haklı olarak iyi bir yer edinmesini sağlayan bu terkibbentte; insanın yapısı, sosyal hayatın insan üzerindeki etkisi, sosyal dengesizlikler; toplumda çıkarcı ve şahsiyetsiz kişilerin durumu, adaletsizlik gibi konular işlenmiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 61

Lamiî Çelebi iyi eğitim görmüştür. Ahaveyn olarak tanınan Karamanlı Ahmet ve Mehmet Efendiler ile Fenarizade gibi dönemin tanınmış bilginlerinden ders almıştır. Çağının geçerli ilimlerini,.................... çok iyi öğrendiği yazdıklarından bellidir.
Yukarıda verilen cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilebilir?

İngilizce ve Latinceyi

Arapçayı

Farsçayı

Latinceyi

Arapça ve Farsçayı

Açıklama:

Yanitiniz yanlış ise Lamiî Çelebi konusunun bir kez daha gözden geçirilmesinde yarar vardır.
Lamiî Çelebi iyi eğitim görmüştür. Ahaveyn olarak tanınan Karamanlı Ahmet ve Mehmet Efendiler ile Fenarizade gibi dönemin tanınmış bilginlerinden ders almıştır. Çağının geçerli ilimlerini, Arapça ve Farsçayı çok iyi öğrendiği yazdıklarından bellidir.

Doğru Cevap: E

Soru 62

Aşağıdakilerden hangisi Lamiî’nin Timurlu kültür çevrelerine ilgi ve alakasının oluşmasında ilk katkısı olan sanatkâr hüviyetini kazanmıştır?

Nakkaş Ali

Fenarizade

Molla Camî

Ali Şir Nevayî

Hiçbiri

Açıklama:

Yanıtınız yanlış ise Lamiî Çelebi konusunun bir kez daha gözden geçirilmesinde yarar vardır.
Lamiî’nin Timurlu kültür çevrelerine ilgi ve alakasının oluşmasında ilk katkısı olan sanatkâr Nakkaş Ali"dir.

Doğru Cevap: A

Soru 63

Lamiî Çelebi'nin mistik kişiliğinin biçimlenmesinde etkisi olan Emir Buharî'nin daha sonra onun hangi şairlere yönelmesinde etkili olduğu söylenebilir?

Molla Muhammet-Şeyhî

Fenarizade-Necatî

Ali Şir Nevayî-Molla Camî

Eşrefoğlu Rumî-Attar

Ahmet Paşa-Hafız-ı Şirazî

Açıklama:

Yanıtınız yanlış ise Lamiî Çelebi konusunun bir kez daha gözden geçirilmesinde yarar vardır.
Nakşibendi geleneğinin önemli simalarından Ali Şir Nevayî ve Molla Camî'ye yönelmesine neden olmuştur.

Doğru Cevap: C

Soru 64

Lamiî Çelebi’nin biyografi kitaplarında “Camî-i Rûm” diye nitelendirilmesinin nedeni nedir?

Bir süre Bursa’da imam olarak görev yapması

İlk şiirlerinde Camî mahlasını kullanması

Manzum ve mensur çok sayıda eser kaleme alması

Lamiî Divanı’nın başında dibace bulunması

Molla Camî’nin eserlerini Türkçeye tercüme etmesi

Açıklama:

Yanıtınız yanlış ise Lamiî Çelebi konusunun bir kez daha gözden geçirilmesinde yarar vardır.
Çelebi’nin biyografi kitaplarında “Camî-i Rûm” diye nitelendirilmesinin nedeni Molla Camî’nin eserlerini Türkçeye tercüme etmesidir.

Doğru Cevap: E

Soru 65

Aşağıdakilerden hangisi Lamiî Çelebi için söylenebilmesi mümkün değildir?

Divanına dibace yazmıştır.

Nazmı nesrinden üstündür.

Nesirde üstattır.

Bilgin şairlerdendir.

Çok eser sahibidir.

Açıklama:

Yanıtınız yanlış ise Lamiî Çelebi konusunun bir kez daha gözden geçirilmesinde yarar vardır.
Lamiî Çelebi"nin nazmının nesrinden üstün olduğu söylenemez.

Doğru Cevap: B

Soru 66

Aşağıdakilerden hangisi Gelibolulu Mustafa Âlî ile ilgili doğru bir ifade değildir?

Birden çok divan tertip eden ve divanlarına özel adlar veren şairlerdendir.

Yaşadığı çağda en çok gazel yazan şairdir.

Hamse oluşturacak kadar mesnevi yazmıştır.

Siyasetname türünde sultanlara öğütler içeren bir eseri vardır.

Tarih ve biyografi türlerinde eserler kaleme almıştır.

Açıklama:

Yanıtınız yanlış ise Gelibolulu Âlî konusunun bir kez daha gözden geçirilmesinde yarar vardır.
Gelibolulu Âlî, çok gazel yazan şairlerden olmakla birlikte çağının en çok gazel söyleyen şairi değildir. Edirneli Nazmi ve Muhibbi'nin daha fazla gazeli vardır.

Doğru Cevap: B

Soru 67

Aşağıdakilerden hangisi Gelibolulu Mustafa Âlî’nin ilk şiirlerinde kullandığı mahlası ifade etmektedir?

Çeşmî

Fevrî

Âhî

Mahvî

Veysi

Açıklama:

Yanıtınız yanlış ise Gelibolulu Âlî konusunun bir kez daha gözden geçirilmesinde yarar vardır.
Çeşmî Gelibolulu Mustafa Âlî’nin ilk şiirlerinde kullandığı mahlası ifade etmektedir?

Doğru Cevap: A

Soru 68

Aşağıda verilenlerden hangisi Âlî’nin bilinen resmî vazifelerinden birisi olamaz?

Yeniçeri kâtipliği

Sancak beyliği

Defterdarlık

Vezirlik

Divan katipliği

Açıklama:

Yanıtınız yanlış ise Gelibolulu Âlî konusunun bir kez daha gözden geçirilmesinde yarar vardır.
Vezirlik Âlî’nin bilinen resmî vazifelerinden birisi değildir.?

Doğru Cevap: D

Soru 69

Aşağıdakilerden hangisi Ruhî’nin edebiyat tarihi içindeki yerini belirleyen en önemli özelliği arasında yer alır?

Tarih düşürme sanatında ustadır.

Bağdatlıdır.

Sosyal içerikli terkib-bendi vardır.

Çok eser yazmıştır

Kaside şairidir.

Açıklama:

Yanıtınız yanlış ise Bağdatlı Ruhî konusunun bir kez daha gözden geçirilmesinde yarar vardır.
Ruhî’nin edebiyat tarihi içindeki yerini belirleyen en önemli özelliği sosyal içerikli terkib-bendi olmasıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 70

Aşağıdaki şairlerden hangisinin Bağdatlı Ruhî’nin terkib-bendine nazire söylemesi sözkonusu değildir?

Cevrî

Ziya Paşa

Samî

Fuzuli

Nefî

Açıklama:

Yanıtınız yanlış ise Bağdatlı Ruhi konusunun bir kez daha gözden geçirilmesinde yarar vardır.
Nefî"nin, Bağdatlı Ruhi"nin terkib-bendine nazire söylemesi sözkonusu olamaz.

Doğru Cevap: E

Ünite 6

Soru 1

-İki hamse oluşturacak kadar mesnevisi vardır
-Diğer Osmanlı şairlerince ele alınmayan konuları işlemiştir
-Türkçe yazılmış ilk mesnevinin sahibidir
-Bursa Şehrengizi mesnevisini yazmıştır
-Çevirdiği bazı eserler ile Yavuz sultan Selim'in ilgisini çekmeyi başarmıştır
Yukarıda bazı özellikleri verilen şair hangisidir?

Lamii Çelebi

Ahmed-i Rıdvan

Taşlıcalı Yahya

Gelibolulu Ali

Celili

Açıklama:

Bahsedilen özellikler Lamii'ye aittir. Cevap A şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 2

Mesnevilerinin tamamında dini-tasavvufi konuları ele alan mesnevi yazarı aşağıdakilerden hangisidir?

Ahmed-i Rıdvan

Gelibolulu Ali

Baki

Fuzuli

Şemsettin'i Sivasi

Açıklama:

Tamamında diye sorulduğu için cevap e şıkkıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 3

Mesnevi tarzında en çok işlenen aşk konusu aşağıdakilerden hangisidir?

Yusuf u Züleyha

Leyla vü Mecnun

Hüsrev ü Şirin

Şem ü Pervane

Varka ve Gülşah

Açıklama:

Kutsal kitapta da geçtiği üzere a şıkkı en çok işlenen konudur. Cevap A şıkkııdr.

Doğru Cevap: A

Soru 4

Leyla vü Mecnun mesnevisi denildiğinde akla ilk gelen mesnevi şairi hangisidir?

Fuzuli

Kadimi

Celili

Sevdayi

Sinan Behişti

Açıklama:

Diğerleri de yazmıştır, ama ilk gelen isim diye sorulduğunda cevap Fuzuli'dir. Cevap a şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 5

Asıl hikayede yardımcı karakter olarak karşımıza çıkan Ferhat hangi mesnevi şairleri tarafından asıl kahraman olarak anlatılmıştır?

Nizami-Celili-Ahmed-i Rıdvan

Harimi-Lamii-Şani

Ahmed-i Rıdvan-Lamii-Harimi

Celili-Şani-Harimi

Şani-Nizami-Celili

Açıklama:

Doğru cevap b şıkkıdır. Diğer şairler Hüsrev'i asıl kahraman olarak anlatmışlardır.

Doğru Cevap: B

Soru 6

İnsanın aşk uğruna maddi varlığından vazgeçmesinin, tasavvuf şiirinde ise Tanrı'nın varlığında yokluğa erişmenin simgesi olan mum ile kelebek hikayesi hangi aşk mesnevisine aittir?

Şem ü Pervane

Gül ü Bülbül

Vamık u Azra

Salaman u Absal

Şah u Geda

Açıklama:

Şem mum, pervane de kelebek demektir. Cevap a şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 7

Mesnevi türü içinde yerli konulara yer vermesi bakımından ....................... bir dönüşümün ilk örneklerinden sayılır.
Yukarıda boş bırakılan yere gelmesi gereken ifade hangisidir?

Şah u Geda

Salaman u Absal

Gül ü Bülbül

Vamık u Azra

Leyla vü Mecnun

Açıklama:

Şah u Geda ilk örneklerinden sayılır. Cevap A şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 8

Konusunu Arap edebiyatından alan ve mesnevi halinde ilk olarak İran edebiyatında işlenen aşk mesnevisi hangisidir?

Varka ve Gülşah

Vamık u Azra

Şah u Geda

Şem ü Pervane

Leyla vü Mecnun

Açıklama:

B,c,d, Fars edebiyatı içinde değerlendirilebilir; e Fars ve Türk edebiyatı içinde Cevap A şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 9

Hangi mesnevi sınıflandırması yanlıştır?

Aşk ve Macera

Dini ve Tasavvufi

Lirik ve Didaktik

Tarihi ve Destansı

Realist Yerli

Açıklama:

C şıkkındaki gibi bir sınıflandırma mevcut değildir. Cevap C şıkkıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 10

Hangi aşk mesnevisinde Hızır'ın yardımı görülür?

Ferhad u Şirin

Şem ü Pervane

Leyla vü Mecnun

Gül ü Bülbül

Şah u Geda

Açıklama:

Diğerlerinde görülmez Cevap A şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 11

Timurlular döneminde, Çağatay edebiyatını zirveye taşıyan yazar hangisidir?

Ali Şir Nevai

Yusuf Has Hacib

Babür Şah

İbrahim Gülşeni

İmr-ül Kays

Açıklama:

Timurlular döneminde Ali Şir Nevayî sayesinde zirveye erişen Çağatay edebiyatı, XVI.
yüzyılda Şeybaniler ve Babürlüler tarafından temsil edilir. Şeybanilerin dağılmasıyla birlikte Afganistan ve Hindistan’ın bir bölümünü ele geçiren Babür Şah, Çağatay edebiyatının Nevayî’den sonra en büyük temsilcisi sıfatıyla şiir, hatıra, aruz, fıkıh ve tasavvuf konularında eserler verir.

Doğru Cevap: A

Soru 12

XVI. yüzyılda yazılan mesneviler arasında çift kahramanlı aşk hikâyeleri arasında en yaygın olarak yazılan aşağıdakilerden hangisidir?

Hacivat ve Karagöz

Beren ile Luthien

Leyla ile Mecnun

Yusuf ile Züleyha

Ferhad ile Şirin

Açıklama:

XVI. yüzyılda yazılan mesneviler arasında çift kahramanlı aşk hikâyeleri büyük yer tutar. Bu tür mesnevilerin kahramanları kişiler olabileceği gibi kişileştirilmiş varlıklar da olabilir. Yusuf ile Züleyha arasındaki aşk, mesnevi tarzında en çok işlenen konudur. Şairlerin bu ilgisinde Yusuf ile Züleyha kıssasının kutsal kitaplarda yer almasının payı büyüktür. Hikâyenin olay örgüsünü Yusuf ile Züleyha’nın rüyaları, Yusuf ’un kervanla Züleyha’nın düğün alayıyla Mısır’a gidişi, Yusuf ’un köleliği ve zindan süreci ile buradan kurtulup ikbal bulması ve Züleyha ile kavuşmaları oluşturur.

Doğru Cevap: D

Soru 13

Aşağıdaki mesnevi şairlerinden hangisi mesnevilerinde yerel konuları işlemiş, bir mesnevisinde de mekân olarak İstanbul'u kullanmıştır?

Lamii Çelebi

Ahmed-i Rıdvan

Gelibolulu Mustafa Âlî

Taşlıcalı Yahya

Bursalı Celilî

Açıklama:

Yüzyılın en dikkat çekici mesnevi şairi Taşlıcalı Yahya’dır. Mesnevi geleneği içinde özgün
ve yerli konuları işleyerek üne kavuşmuştur. Şah u Geda mesnevisinde mekân İstanbul'dur.

Doğru Cevap: D

Soru 14

"Leyla vü Mecnun"u ilk kez mesnevi biçiminde Farsça olarak işleyen yazar aşğıdakilerden hangisidir?

Yunus Emre

Mevlana

Genceli Nizami

İbn'ül Arabi

İmr-ül Kays

Açıklama:

İlk kez Genceli Nizamî tarafından mesnevi biçiminde Farsça olarak işlenen bu konu,
Arapların sözlü geleneğinde yaşayan bir halk hikâyesinden uyarlanmıştır. Nizamî’nin eseri Fars ve Türk edebiyatında son derece etkili olmuştur.

Doğru Cevap: C

Soru 15

Aşağıdaki şairlerden hangisinin hamsesinde Mihr ü Mah adlı mesnevi bulunmaktadır?

Lamii Çelebi

Gelibolulu Mustafa Ali

Taşlıcalı Yahya

Ahmed-i Rıdvan

Celili

Açıklama:

Gelibolulu Mustafa Âlî de XVI. yüzyılın, hamse sayılabilecek kadar çok mesnevi yazan şairlerindendir. Lamiî gibi o da mesnevilerinin fazlalığıyla dikkati çeker. Mesnevileri
arasında Mihr ü Mah, Tuhfetü’l-Uşşak, Riyazü’s-Salikîn, Mihr ü Vefa, Camiü’l-Buhur yer
almaktadır.

Doğru Cevap: B

Soru 16

Aşağıdakilerden hangisi XVI. yüzyılda yazılan mesneviler arasında çift kahramanlı aşk hikâyeleri arasında en yaygın olanıdır?

Leyla ile Mecnun

Vamık u Azra

Yusuf ile Züleyha

Ferhad ile Şirin

Gül ile Bülbül

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 17

Ruhlar âleminde Yusuf’un güzelliğini görüp ona hayran olan peygamber hangisidir?

Hz. Musa

Hz. Muhammed

Hz. İsa

Hz. İbrahim

Hz. Adem

Açıklama:

Âdem Peygamber, ruhlar âleminde Yusuf’un güzelliğini görüp ona hayran olur. Başka peygamberler de bu durumdadır. Ancak Allah, Yusuf’u Yakup’a ihsan eder ve Yusuf,
Yakup’un on ikinci oğlu olarak dünyaya gelir. İki yaşındayken annesi ölür. Yakup, bakması için onu amcasının kızı İnase’ye teslim eder. İnase onu sevgi ve şefkatle büyütür.

Doğru Cevap: E

Soru 18

Genceli Nizamî’nin Mahzenü’l-Esrar’ına Anadolu sahasında nazire olarak yazılan ilk Türkçe mesnevinin şairi kimdir?

Ahmed-i Rıdvan

Taşlıcalı Yahya

Azeri İbrahim Çelebi

Cinanî

Bursalı Rahmî

Açıklama:

Taşlıcalı Yahya Gülşen-i Envar, Gencine-i Raz, Kitab-ı Usul
Azeri İbrahim Çelebi Nakş-ı Hayal
Cinanî Riyazü’l-Cinan, Cilâu’l-Kulub
Bursalı Rahmî Gül-i Sad-Berg
Ahmed-i Rıdvan Mahzenü’l-Esrar

Doğru Cevap: A

Soru 19

Aşağıdaki mesnevilerden hangisinde dinî ve tasavvufi konular temsili (alegorik) bir anlatımla ele alınmıştır?

Rıdvaniye

Süleymaniye

Gûy u Çevgân

Gencine-i Raz

Riyazü'l-Cinan

Açıklama:

Lamiî Çelebi’nin Gûy u Çevgân adlı mesnevisini de hem aşk hem de tasavvuf konulu mesneviler arasında saymak mümkündür. Gûy, sevgiliyi sembolize ederken, çevgân ise onun tarafından eziyet edilip kovulan ama her seferinde tekrar sevgilisine dönen âşığı karşılar.

Doğru Cevap: C

Soru 20

Bir gece rüyasında güneş ve ayın on bir yıldızla birlikte kendisine secde ettiklerini görür. Rüyayı yorumlayan babası, bu rüyadan kardeşlerine bahsetmemesi konusunda onu uyarır. Ancak rüyayı anlattığı bir arkadaşı, kardeşlerine aktarır. Bunun üzerine kardeşleri kıskançlıkla onu yok etmeye karar verirler.
Yukarıdaki metinde sözü edilen mesnevi kahramanı aşağıdakilerden hangisidir?

Yusuf

Ferhat

Mecnun

Yakup

Hüsrev

Açıklama:

Yusuf

Doğru Cevap: A

Soru 21

Nevfel ve İbni Selam aşağıdaki aşk mesnevilerinden hangisinin kahramanlarındandır?

Leyla vü Mecnun

Gül ü Bülbül

Şah u Geda

Hüsrev ü Şirin

Vamık u Azra

Açıklama:

Leyla vü Mecnun

Doğru Cevap: A

Soru 22

Taşlıcalı Yahya’nın hamsesindeki mesnevilerinden hangisinde olayların geçtiği mekân İstanbul'dur?

Gencine-i Raz

Şah u Geda

Kitab-ı Usul

Yusuf u Züleyha

Gülşen-i Envar

Açıklama:

Şah u Geda'da İstanbul'un Ayasofya ve At Meydanı gibi mekânlarından söz edilir.

Doğru Cevap: B

Soru 23

Âsafî'nin Şecaatnâme adlı eserinin türü aşağıdakilerden hangisidir?

Gazavatname

Şehrengiz

Hilye

Şemailnâme

Sakinâme

Açıklama:

Gazavatnâme

Doğru Cevap: A

Soru 24

Aşağıdakilerden hangisi hamse sahibi şairlerimizden biri değildir?

Ahmed-i Rıdvan

Taşlıcalı Yahya

Lamiî

Gelibolulu Âlî

Nevî

Açıklama:

Bu yüzyılda hamse (beş mesnevi) sahibi şairlerin sayısı artmıştır. Ahmed-i Rıdvan, Taşlıcalı Yahya, Lamiî, Gelibolulu Âlî, Şemsettin-i Sivasî ve Celilî bu asrın hamse sahibi şairleridir.

Doğru Cevap: E

Soru 25

"Gencine-i Raz, Şah u Geda, Usulname yahut Kitab-ı Usül, Yusuf u Züleyha, Gülşen-i Envar"
Yukarıdaki mesneviler hangi aşağıdakilerden hangi şaire aittir?

Ahmed-i Rıdva

Taşlıcalı Yahya

Lamiî

Gelibolulu Âlî

Şemsettin-i Sivasî

Açıklama:

Yüzyılın en dikkat çekici mesnevi şairi Taşlıcalı Yahya’dır. Mesnevi geleneği içinde özgün ve yerli konuları işleyerek üne kavuşmuştur. Yahya’nın hamsesi şu mesnevilerden oluşur: Gencine-i Raz, Şah u Geda, Usulname yahut Kitab-ı Usül, Yusuf u Züleyha, Gülşen-i Envar.

Doğru Cevap: B

Soru 26

Leyla ile Mecnun denildiğinde ilk akla gelen odur. Başka şairler tarafından da işlenen bu aşk hikâyesini tasavvufi bir niteliğe büründürmüştür. Şairin “mef‘ulü mefa‘ilün fe‘ulün” kalıbıyla yazdığı bu eser, 3098 beyitten oluşur.
Yukarıda başlıca özellikleri belirtilen eser hangi şaire aittir?

Fuzulî

Hakirî

Behiştî

Ali Şir Nevayî

Celalzade Salih

Açıklama:

Azeri sahasında da bu konuyu Fuzulî ve Hakirî işlemiştir. Fakat Fuzulî, o kadar güzel işlemiştir ki Leyla ile Mecnun denildiğinde ilk akla gelen odur. Fuzulî, bu aşk hikâyesini tasavvufi bir niteliğe büründürmüştür. Fuzulî’nin “mef‘ulü mefa‘ilün fe‘ulün” kalıbıyla yazdığı bu eser, 3098 beyitlidir.

Doğru Cevap: A

Soru 27

.........................’ın Hüsrev ü Şirin’i 6308 beyitlik oldukça hacimli bir mesnevidir. Şair, eserini yazarken hem Nizamî’nin hem de Şeyhî’nin eserinden yararlanmıştır. Kimi olayları verirken Nizamî’ye kimilerinde ise Şeyhî’ye uymuştur. Şeyhî’nin planını, bir iki
nokta dışında aynen uygulamıştır. Hatta mesnevi içindeki gazellerden çoğu ve terci-bent Şeyhî’ye naziredir.
Yukarıda boş bırakılan yere aşağıdaki şairlerden hangisi getirilmelidir?

Nedim

Fuzulî

Ahmed-i Rıdvan

Taşlıcalı Yahya

Nabi

Açıklama:

Ahmed-i Rıdvan’ın Hüsrev ü Şirin’i 6308 beyitlik oldukça hacimli bir mesnevidir.
Şair, eserini yazarken hem Nizamî’nin hem de Şeyhî’nin eserinden yararlanmıştır. Kimi
olayları verirken Nizamî’ye kimilerinde ise Şeyhî’ye uymuştur. Şeyhî’nin planını, bir iki
nokta dışında aynen uygulamıştır. Hatta mesnevi içindeki gazellerden çoğu ve terci-bent Şeyhî’ye naziredir

Doğru Cevap: C

Soru 28

Ehli-i Şirazi

Zatî

Lamiî Çelebi

Muidî Şem ü Pervana

Nedim

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 29

En güzel Gül ü Bülbül mesnevisini aşağıdaki şairlerden hangisi yazmıştır?

Nedim

Taşlıcalı Yahya

Mevlana

Bakî

Kara Fazlî

Açıklama:

En güzel Gül ü Bülbül mesnevisini Kara Fazlî yazmıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 30

Şah ile Geda’nın aşkı üzerine kurgulanan bu hikâye, ilk defa Fars edebiyatında hangi şair tarafından kaleme alınmıştır?

Fuzuli

Nabi

Nedim

Hilali

Ahmedi

Açıklama:

Şah ile Geda’nın aşkı üzerine kurgulanan bu hikâye, ilk defa Fars edebiyatında Hilalî tarafından mesnevi tarzında işlenmiştir.

Doğru Cevap: D

Soru 31

XVI. yüzyılda iki şair Cemşid ü Hurşid mesnevisi kaleme almıştır. Bunlardan ilki aşağıdaki şairlerden hangisidir?

Ahmedi

Abdî

Taşlıcalı Yahya

Fuzulî

Nefî

Açıklama:

XVI. yüzyılda iki şair Cemşid ü Hurşid mesnevisi kaleme almıştır. Bunlardan ilki Abdî’dir.

Doğru Cevap: B

Soru 32

Mesneviler şimdiye kadar farklı biçimlerde sınıflandırılmıştır. Mevcut çalışmalardan yararlanarak XVI. yüzyıl mesnevilerini içeriklerine göre dört başlık altında toplayabiliriz.
Aşağıdakilerden hangisi bu başlıklardan biri değildir?

Aşk ve Macera Mesnevileri

Dinî ve Tasavvufi Mesneviler

Tarihî ve Destanî Mesneviler

Yerli ve Realist Mesneviler

İran Kaynaklı Mesneviler

Açıklama:

Mesneviler şimdiye kadar farklı biçimlerde sınıflandırılmıştır. Mevcut çalışmalardan yararlanarak XVI. yüzyıl mesnevilerini içeriklerine göre dört başlık altında toplayabiliriz: Aşk ve Macera Mesnevileri, Dinî ve Tasavvufi Mesneviler, Tarihî ve Destanî Mesneviler, Yerli ve Realist Mesneviler.

Doğru Cevap: E

Soru 33

.................... de XVI. yüzyılın hamse sayılabilecek kadar çok mesnevi yazan şairlerindendir. Mesnevileri arasında Mihr ü Mah,Tuhfetü’l-Uşşak, Riyazü’sSalikîn, Mihr ü Vefa, Camiü’l-Buhur yer almaktadır.
Yukarıdaki boş bırakılan yere aşağıdaki şairlerden hangisi getirilmelidir?

Fuzulî

Nedim

Gelibolulu Alî

Taşlıcalı Yahya

Nabi

Açıklama:

Gelibolulu Alî de XVI. yüzyılın hamse sayılabilecek kadar çok mesnevi yazan şairlerindendir. Mesnevileri arasında Mihr ü Mah,Tuhfetü’l-Uşşak, Riyazü’sSalikîn,
Mihr ü Vefa, Camiü’l-Buhur yer almaktadır.

Doğru Cevap: C

Soru 34

XVI. yüzyılın hamse şairlerinden Ahmed-i Rıdvan eserlerini hangi Osmanlı padişahına tertip etmiştir?

Yavuz Sultan Selim

II. Beyazıt

Kanuni Sultan Süleyman

II. Selim

III. Murat

Açıklama:

XVI. yüzyılın hamse şairlerinden Ahmed-i Rıdvan, eserlerini II. Bayezit adına tertip etmiştir. Anadolu ve Rumeli’de sancak beyliği görevlerinde bulunduktan sonra Edirne’de öldüğü bilinen şairin divanının yanı sıra İskendername, Leyla vü Mecnun, Hüsrev ü Şirin, Rıdvaniyye ve Mahzenü’l-Esrar’dan oluşan hamsesi vardır. II. Bayezit’in şehzadesi Ahmet adına da Heft Peyker mesnevisini yazmıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 35

Aşağıdakilerden hangisi Taşlıcalı Yahya'nın hamsesinde yer alan mesnevilerden biridir?

İskendername

Leyla vü Mecnun

Hüsrev ü Şirin

Gencine-i Raz

Mahzenü’l-Esrar

Açıklama:

XVI. yüzyılın en dikkat çekici mesnevi şairi Taşlıcalı Yahya’dır. Mesnevi geleneği içinde özgün ve yerli konuları işleyerek üne kavuşmuştur. Yahya’nın hamsesi şu mesnevilerden oluşur: Gencine-i Raz, Şah u Geda, Usulname yahut Kitab-ı Usül, Yusuf u Züleyha, Gülşen-i Envar.

Doğru Cevap: D

Soru 36

Alegorik özelliklere sahip Türkçe yazılmış ilk mesnevinin adı nedir?

Hüsn ü Dil

Gûy u Çevgân

Şem ü Pervane

Maktel-i İmam Hüseyn

Mevlidü’r-Resûl

Açıklama:

16. yüzyılda önemli mesnevi şairlerinden biri Bursalı Lamiî’dir. Şairin iki hamse oluşturacak kadar, yani ondan fazla mesnevisi vardır. Fettah-ı Nişâpûrî’den nesirle karışık nazmen tercüme ettiği Hüsn ü Dil ve Ali Şir Nevayî’den nazmen çevirdiği Ferhad u Şirin gibi eserleriyle Yavuz Sultan Selim’in ilgisini çekmiştir. Daha önce diğer Osmanlı şairlerince ele alınmayan mesnevi konularını işlemiştir; Salaman u Absal, Vamık u Azra, Veyse vü Ramin, Gûy u Çevgân gibi çift kahramanlı mesnevileri böyledir. Alegorik özelliklere sahip Şem ü Pervane adlı mesnevisi bu konuda Türkçe yazılmış ilk mesnevidir.

Doğru Cevap: C

Soru 37

XVI. yüzyıl mesnevileri kaç başlık altında toplanmaktadır?

Açıklama:

XVI. yüzyıl mesnevilerini dört başlık altında toplayabiliriz: Aşk ve Macera Mesnevileri,
Dinî ve Tasavvufi Mesneviler, Tarihî ve Destanî Mesneviler, Realist Yerli Mesneviler.

Doğru Cevap: C

Soru 38

Aşağıdakilerden hangisi aşk konusunun işlenmiş olduğu mesneviler arasında yer almaktadır?

Miratü’l-Ahlak

Mirkatü’l-Eşvak

Tuhfetü’l-Uşşak

Mihr ü Vefa

Şem ü Pervane

Açıklama:

XVI. yüzyılda yazılan mesneviler arasında çift kahramanlı aşk hikâyeleri büyük yer tutar. Bu tür mesnevilerin kahramanları kişiler olabileceği gibi kişileştirilmiş varlıklar da olabilir. Şairler çeşitli temsil ve istiareler kullanarak (alegori ve metafor), eserlerini çok katmanlı bir anlamsal yapıya büründürmek isteyebilirler. Aşk üzerine kurulmuş mesnevilerin başında konusunu kutsal metinlerden alan Yusuf u Züleyha gelir. Onun ardından sırasıyla Leyla vü Mecnun, Ferhad u Şirin ve Şem ü Pervane sıralanır.

Doğru Cevap: E

Soru 39

Levla vü Mecnun, ilk kez kim tarafından mesnevi biçiminde Farsça olarak işlenmiştir?

Kemal Paşazade

Genceli Nizamî

Şerifî

Taşlıcalı Yahya

Açıklama:

Leyla vü Mecnun, ilk kez Genceli Nizamî tarafından mesnevi biçiminde Farsça olarak işlenmiş, Arapların sözlü geleneğinde yaşayan bir halk hikâyesinden uyarlanmıştır. Nizamî’nin eseri Fars ve Türk edebiyatında son derece etkili olmuştur.

Doğru Cevap: C

Soru 40

XVI. yüzyılın bilinen ilk Leyla vü Mecnun mesnevisi kim tarafından yazılmıştır?

Sinan Behiştî

Kadimî

Celilî

Larendeli Hamdî

Celalzade Salih

Açıklama:

XVI. yüzyılın bilinen ilk Leyla vü Mecnun mesnevisi Sinan Behiştî tarafından 1506 yılında yazılmıştır. Aynı konuyu işleyen Kadimî, Celilî, Sevdayî, Larendeli Hamdî, Celalzade Salih ve Halife’nin mesnevileri de günümüze ulaşmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 41

XVI. yüzyılda Hüsrev /Ferhad ile Şirin’in aşkını konu edinen kaç adet mesnevi kaleme alınmıştır?

Açıklama:

Sasani hükümdarlarından Hüsrev’in padişahlığı ve Şirin’le olan ilişkisi Şahname’de anlatılır. Bu konuyu bir aşk mesnevisi olarak işleyen ise Nizamî’dir. Nizamî, Şahname’deki tarihî olayların herkesçe bilindiği varsayımıyla Hüsrev’in aşkını hareket noktası almış, kahramanın öbür yönleri üzerinde fazla durmamıştır. Nizamî’nin Hüsrev ü Şirin’i İran edebiyatını olduğu kadar Türk edebiyatını da etkilemiştir. XVI. yüzyılda Hüsrev /Ferhad ile Şirin’in aşkını konu edinen on dört mesnevi kaleme alınmıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 42

Şem ü Pervane mesnevisi ilk kez kim tarafından Fars şiirinde kaleme alınmıştır?

Zatî

Lamiî Çelebi

Muidî

Ehli-i Şirazi

Ali Şir Nevayî

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 43

En güzel Gül ü Bülbül mesnevisi kim tarafından kaleme alınmıştır?

Kara Fazlî

İznikli Bekayî

Manisalı Camî

Bursalı Lamiî

Bursalı Rahmî

Açıklama:

En güzel Gül ü Bülbül mesnevisini Kara Fazlî yazmıştır. İznikli Bekayî’nin de Gül ü Bülbül mesnevisi vardır. Kara Fazlî’nin Gül ü Bülbül mesnevisi alegorik (temsilî) bir eser niteliğindedir. İlk bakışta beşerî bir aşk hikâyesini anlatır gibi görünen eser, şairin mesnevinin sonunda hikâyede kullandığı sembollerin karşılıklarını vermesiyle tasavvufi bir kimliğe bürünür. Dönemin en önemli mesnevileri arasındadır.

Doğru Cevap: A

Soru 44

XVI. yüzyılın en dikkat çekici mesnevi şairi olan ve mesnevi geleneği içinde özgün ve yerli konuları işleyerek üne kavuşan şair aşağıdakilerden hangisidir?

Ahmed-i Rıdvan

Taşlıcalı Yahya

Lamiî

Şemsettin-i Sivasî

Gelibolulu Âlî

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 45

İskendername, Leyla vü Mecnun, Hüsrev ü Şirin, Rıdvaniyye ve Mahzenü’l-Esrar’dan oluşan hamsesi bulunan şair aşağıdakilerden hangisidir?

Ahmed-i Rıdvan

Taşlıcalı Yahya

Lamiî

Gelibolulu Âlî

Şemsettin-i Sivasî

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 46

Türkçe yazılmış alegorik özelliklere sahip ilk mesnevi aşağıdakilerden hangisidir?

Mevlidü’r-Resûl

Salaman u Absal

Şem ü Pervane

Hayretname

Maktel-i İmam Hüseyn

Açıklama:

Önemli mesnevi şairlerinden biri de Bursalı Lamiî’dir. Alegorik özelliklere sahip Şem ü Pervane adlı mesnevisi bu konuda Türkçe yazılmış ilk mesnevidir.

Doğru Cevap: C

Soru 47

Eserlerini II. Bayezit adına tertip eden XVI. yüzyıl hamse şairi aşağıdakilerden hangisidir?

Ahmed-i Rıdvan

Taşlıcalı Yahya

Lamiî

Gelibolulu Âlî

Şemsettin-i Sivasî

Açıklama:

XVI. yüzyılın hamse şairlerinden Ahmed-i Rıdvan, eserlerini II. Bayezit adına tertip etmiştir

Doğru Cevap: A

Soru 48

"Mesnevi tarzında en çok işlenen konudur ve kıssasının kutsal kitaplarda yer almasının bunda payı büyüktür."
Yukarıda verilen bilgi aşağıdaki eserlerden hangisiyle ilgilidir?

Şem ü Pervane

Ferhad u Şirin

Hüsrev ü Şirin

Leyla vü Mecnun

Yusuf u Züleyha

Açıklama:

Yusuf ile Züleyha arasındaki aşk, mesnevi tarzında en çok işlenen konudur. Şairlerin bu ilgisinde Yusuf ile Züleyha kıssasının kutsal kitaplarda yer almasının payı büyüktür.

Doğru Cevap: E

Soru 49

I. Konusunu Arap edebiyatından alan ve mesnevi halinde ilk olarak İran edebiyatında işlenen bir hikâyedir.
II. Gazneliler devrinde Ayyukî adlı bir şair tarafından kaleme alınmıştır. İran edebiyatının diğer mesnevi konuları gibi yaygınlık kazanmamış ve Fars edebiyatında sürekli Ayyukî ile hatırlanmıştır.
III. Türk edebiyatında ilk defa XIV. yüzyılda Yusuf-ı Meddah tarafından mesnevi türünde işlendiği halde yaygınlaşmamıştır.
Yukarıda verilen bilgi aşağıdaki eserlerden hangisiyle ilgilidir?

Vamık u Azra

Salaman u Absal

Şah u Geda

Cemşid ü Hurşid

Varka ve Gülşah

Açıklama:

Konusunu Arap edebiyatından alan ve mesnevi halinde ilk olarak İran edebiyatında işlenen Varka ve Gülşah hikâyesi, Gazneliler devrinde Ayyukî adlı bir şair tarafından kaleme alınmıştır. İran edebiyatının diğer mesnevi konuları gibi yaygınlık kazanmamış ve Fars edebiyatında sürekli Ayyukî ile hatırlanmıştır. Türk edebiyatında ise ilk defa XIV. yüzyılda Yusuf-ı Meddah tarafından mesnevi türünde işlendiği halde yaygınlaşmamıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 50

Çin hükümdarı Fağfur’un oğlu ile Rum hükümdarı Kayser’in kızı arasında geçen aşk hikâyesi üzerine kurulmuş eser aşağıdakilerden hangisidir?

Vamık u Azra

Salaman u Absal

Şah u Geda

Cemşid ü Hurşid

Varka ve Gülşah

Açıklama:

Bu dönemde işlenen diğer bir konu da yine klasikleşmiş bir hikâye olan Cemşid ile Hurşid’in aşk macerasıdır. Cemşid ü Hurşid mesnevisi, Çin hükümdarı Fağfur’un oğlu Cemşid ile Rum hükümdarı Kayser’in kızı Hurşid arasında geçen aşk hikâyesi üzerine kurulmuştur.

Doğru Cevap: D

Soru 51

I. Manisalı Camî ve Bursalı Lamiî tarafından kaleme alınmıştır.
II. Lamiî, 5981 beyitlik mesnevisini, Fars şairi Unsurî’nin aynı adı taşıyan eserinden esinlenerek yazılmıştır.
III. Camî’nin mesnevisi de olay örgüsü bakımından Lamiî’nin mesnevisiyle aynıdır. Mesnevinin olay örgüsü, iç içe girmiş pek çok maceradan oluşur. Bu olaylar çok geniş bir coğrafyada geçer.
Yukarıda hangi eserden bahsedilmektedir?

Şem ü Pervane

Gül ü Bülbül

Vamık u Azra

Salaman u Absal

Şah u Geda

Açıklama:

XVI. yüzyılda Manisalı Camî ve Bursalı Lamiî Vamık u Azra mesnevisini kaleme almıştır. Lamiî, 5981 beyitlik mesnevisini, Fars şairi Unsurî’nin aynı adı taşıyan eserinden esinlenerek yazılmıştır. Camî’nin mesnevisi de olay örgüsü bakımından Lamiî’nin mesnevisiyle aynıdır. Mesnevinin olay örgüsü, iç içe girmiş pek çok maceradan oluşur. Bu olaylar çok geniş bir coğrafyada geçer.

Doğru Cevap: C

Soru 52

I. Kitap düzeyinde ilk defa Fars şiirinde Ehli-i Şirazi tarafından işlenmiştir.
II. Osmanlı şairlerinden Zatî, Lamiî Çelebi ve Muidî bu eseri kaleme almıştır.
III.Muidî’nin eseri diğerlerinden daha fazla ilgi görmüştür.
Şem ü Pervane il eilgili yukarıda verilen bilgilerden hangisi ya da hangileri doğrudur?

Yalnız I

Yalnız II

Yalnız III

I ve II

II ve III

Açıklama:

İnsanın, aşk uğruna maddi varlığından vazgeçmesinin, tasavvuf şiirinde ise Tanrı’nın varlığında yokluğa erişmenin simgesi olan şem (mum) ile pervane (kelebek) hikâyesi kitap düzeyinde ilk defa Fars şiirinde Ehli-i Şirazi tarafından işlenmiştir. Osmanlı şairlerinden Zatî, Lamiî Çelebi ve Muidî Şem ü Pervane yazmışlardır. Zatî’nin eseri diğerlerinden daha fazla ilgi görmüştür.

Doğru Cevap: D

Soru 53

Aşağıdakilerden hangisi Gelibolulu Mustafa Âlî 'nin mesnevilerinden değildir?

Mihr ü Mah

Tuhfetü’l-Uşşak

Riyazü’s-Salikîn

Camiü’l-Buhur

Mirkatü’l-Eşvak

Açıklama:

Gelibolulu Mustafa Âlî de XVI. yüzyılın, hamse sayılabilecek kadar çok mesnevi yazan şairlerindendir. Mesnevileri arasında Mihr ü Mah, Tuhfetü’l-Uşşak, Riyazü’s-Salikîn, Mihr ü Vefa, Camiü’l-Buhur yer almaktadır. Mirkatü’l-Eşvak isimli mesnevi ise Şemsettin-i Sivasî’ye aittir.

Doğru Cevap: E

Soru 54

"Eserlerini II. Bayezit adına tertip etmiştir. Anadolu ve Rumeli’de sancak beyliği görevlerinde bulunduktan sonra Edirne’de öldüğü bilinen şairin divanının yanı sıra İskendername, Leyla vü Mecnun, Hüsrev ü Şirin, Rıdvaniyye ve Mahzenü’l -Esrar’dan oluşan hamsesi vardır."
Yukarıda anlatılan şair aşağıdakilerden hangisidir?

Lamii

Gelibolulu Ali

Ahmed-i Rıdvan

Şemsettin-i Sivasi

Celili

Açıklama:

XVI. yüzyılın hamse şairlerinden Ahmed-i Rıdvan, eserlerini II. Bayezit adına tertip etmiştir. Anadolu ve Rumeli’de sancak beyliği görevlerinde bulunduktan sonra Edirne’de öldüğü bilinen şairin divanının yanı sıra İskendername, Leyla vü Mecnun, Hüsrev ü Şirin, Rıdvaniyye ve Mahzenü’l-Esrar’dan oluşan hamsesi vardır. II. Bayezit’in şehzadesi Ahmet adına da Heft Peyker mesnevisini yazmıştır.
Doğru yanıt C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 55

"Mesnevi geleneği içinde özgün ve yerli konuları işleyerek üne kavuşmuştur. Hamsesi şu mesnevilerden oluşur: Gencine-i Raz, Şah u Geda, Usulname yahut Kitab-ı Usül, Yusuf u Züleyha, Gülşen-i Envar."
Yukarıda sözü edilen şair aşağıdakilerden hangisidir?

Taşlıcalı Yahya

Lamii

Ali Şir Nevayi

Ahmed-i Rıdvan

Gelibolulu Ali

Açıklama:

Yüzyılın en dikkat çekici mesnevi şairi Taşlıcalı Yahya’dır. Mesnevi geleneği içinde özgün ve yerli konuları işleyerek üne kavuşmuştur. Yahya’nın hamsesi şu mesnevilerden oluşur: Gencine-i Raz, Şah u Geda, Usulname yahut Kitab-ı Usül, Yusuf u Züleyha, Gülşen-i Envar.
Doğru yanıt A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 56

"Şairin iki hamse oluşturacak kadar, yani ondan fazla mesnevisi vardır. Fettah-ı Nişâpûrî’den nesirle karışık nazmen tercüme ettiği Hüsn ü Dil ve Ali Şir Nevayî’den nazmen çevirdiği Ferhad u Şirin gibi eserleriyle Yavuz Sultan Selim’in ilgisini çekmiştir. Daha önce diğer Osmanlı şairlerince ele alınmayan mesnevi konularını işlemiştir; Salaman u Absal, Vamık u Azra, Veyse vü Ramin, Gûy u Çevgân gibi çift kahramanlı mesnevileri böyledir."
Sözü edilen şair aşağıdakilerden hangisidir?

Gelibolulu Ali

Lamii

Celili

Şemseddin-i Sivasi

Taşlıcalı Yahya

Açıklama:

Bu yüzyılda önemli mesnevi şairlerinden biri de Bursalı Lamiî’dir. Şairin iki hamse oluşturacak kadar, yani ondan fazla mesnevisi vardır. Fettah-ı Nişâpûrî’den nesirle karışık nazmen tercüme ettiği Hüsn ü Dil ve Ali Şir Nevayî’den nazmen çevirdiği Ferhad u Şirin gibi eserleriyle Yavuz Sultan Selim’in ilgisini çekmiştir. Daha önce diğer Osmanlı şairlerince ele alınmayan mesnevi konularını işlemiştir; Salaman u Absal, Vamık u Azra, Veyse vü Ramin, Gûy u Çevgân gibi çift kahramanlı mesnevileri böyledir. Alegorik özelliklere sahip Şem ü Pervane adlı mesnevisi bu konuda Türkçe yazılmış ilk mesnevidir.
Doğru yanıt B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 57

Lamii'nin mesnevi şekliyle Kerbela faciasını anlattığı eseri aşağıdakilerden hangisidir?

Hüsn ü Dil

Salaman u Absal

Şehrengez-i Mevazı-ı Şerife

Mehabib-i Dil-firib-i

Maktel-i İmam Hüseyn

Açıklama:

Lamii'nin mesnevi şekliyle Kerbela faciasını anlattığı eseri Maktel-i İmam Hüseyn'dir. Doğru yanıt E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 58

"Yahya Bey, ..... mesnevilerinin genel çerçevesine uymakla birlikte eserine kendi edasını yansıtabilmiştir. Daha önce yazılmış olan ..... eserlerini okuyan şair, bu eserlerden çok etkilenir ve içinde olayın geçtiği mekânı görme arzusu uyanır. Bu sebeple Mısır’a gider. Orada gördüğü güzellikler karşısında büyülenir ve bu hayranlık duygusunun etkisiyle .....adlı eserini yazar."
Yukarıda anlatılan eser aşağıdakilerden hangisidir?

Yusuf u Züleyha

Leyla vü Mecnun

Hüsrev ü Şirin

Şem ü Pervane

Gül ü Bülbül

Açıklama:

Yahya Bey, Yusuf u Züleyha mesnevilerinin genel çerçevesine uymakla birlikte eserine kendi edasını yansıtabilmiştir. Daha önce yazılmış olan Yusuf u Züleyha eserlerini okuyan şair, bu eserlerden çok etkilenir ve içinde olayın geçtiği mekânı görme arzusu uyanır. Bu sebeple Mısır’a gider. Orada gördüğü güzellikler karşısında büyülenir ve bu hayranlık duygusunun etkisiyle Yusuf u Züleyha adlı eserini yazar.
Doğru yanıt A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 59

"Azeri sahasında da bu konuyu Fuzulî ve Hakirî işlemiştir. Fakat Fuzulî, o kadar güzel işlemiştir ki ..... denildiğinde ilk akla gelen odur. Fuzulî, bu aşk hikâyesini tasavvufi bir niteliğe büründürmüştür. Fuzulî’nin “mef‘ulü mefa‘ilün fe‘ulün” kalıbıyla yazdığı bu eser, 3098 beyitlidir. Başında bir dibace (önsöz) bulunmaktadır."
Sözü edilen eser aşağıdakilerden hangisidir?

Şem ü Pervane

Leyla vü Mecnun

Vamık ı Azra

Salaman u Absal

Gül ü Bülbül

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 60

"Bir gün ki bahâr-ı âlem-efrûz
Vermişdi cihâna feyz-i nevrûz
Salmışdı nikâb çehreden gül
Çekmişdi sürûd-ı nâle bülbül"
Verilen dizeler aşağıdaki eserlerden hangisinden alınmıştır?

Leyla vü Mecnun

Şah u Geda

Hüsrev ü Şirin

Şem ü Pervane

Gül ü Bülbül

Açıklama:

(Fuzulî, Leyla vü Mecnun’dan)
Bu Leylî’ye Mecnûn Güzerde Mukâbil Olduğıdur ve Gün Mukâbelesinde Hilâl-i Mihri Bedr-i Kâmil Olduğıdur
1 Bir gün ki bahâr-ı âlem-efrûz
Vermişdi cihâna feyz-i nevrûz
2 Salmışdı nikâb çehreden gül
Çekmişdi sürûd-ı nâle bülbül
....
Doğru yanıt A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 61

Ahmed-i Rıdvan’ın ....'i 6308 beyitlik oldukça hacimli bir mesnevidir. Şair, eserini yazarken hem Nizamî’nin hem de Şeyhî’nin eserinden yararlanmıştır. Kimi olayları verirken Nizamî’ye kimilerinde ise Şeyhî’ye uymuştur. Şeyhî’nin planını, bir iki nokta dışında aynen uygulamıştır. Hatta mesnevi içindeki gazellerden çoğu ve terci-bent Şeyhî’ye naziredir.
Sözü edilen eser aşağıdakilerden hangisidir?

Yusuf u Züleyha

Leyla vü Mecnun

Hüsrev ü Şirin

Vamık u Azra

Cemşid ü Hurşid

Açıklama:

Ahmed-i Rıdvan’ın Hüsrev ü Şirin’i 6308 beyitlik oldukça hacimli bir mesnevidir. Şair, eserini yazarken hem Nizamî’nin hem de Şeyhî’nin eserinden yararlanmıştır. Kimi olayları verirken Nizamî’ye kimilerinde ise Şeyhî’ye uymuştur. Şeyhî’nin planını, bir iki nokta dışında aynen uygulamıştır. Hatta mesnevi içindeki gazellerden çoğu ve terci-bent Şeyhî’ye naziredir.
Doğru yanıt C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 62

İnsanın, aşk uğruna maddi varlığından vazgeçmesinin, tasavvuf şiirinde ise Tanrı’nın varlığında yokluğa erişmenin simgesi olan mum ile kelebek hikâyesi kitap düzeyinde ilk defa Fars şiirinde Ehli-i Şirazi tarafından işlenmiştir. Osmanlı şairlerinden Zatî, Lamiî Çelebi ve Muidî ...... yazmışlardır. Zatî’nin eseri diğerlerinden daha fazla ilgi görmüştür. Zatî’nin 3937 beyitli ..... mesnevisi, aynı adı taşıyan diğer mesnevilerden son derece farklıdır.
Yukarıda bahsedilen eser aşağıdakilerden hangisidir?

Salaman u Absal

Şah u Geda

Varka ve Gülşah

Şem ü Pervane

Vamık u Azra

Açıklama:

İnsanın, aşk uğruna maddi varlığından vazgeçmesinin, tasavvuf şiirinde ise Tanrı’nın varlığında yokluğa erişmenin simgesi olan şem (mum) ile pervane (kelebek) hikâyesi kitap düzeyinde ilk defa Fars şiirinde Ehli-i Şirazi tarafından işlenmiştir. Osmanlı şairlerinden Zatî, Lamiî Çelebi ve Muidî Şem ü Pervane yazmışlardır. Zatî’nin eseri diğerlerinden daha fazla ilgi görmüştür. Zatî’nin 3937 beyitli Şem ü Pervane mesnevisi, aynı adı taşıyan diğer mesnevilerden son derece farklıdır.
Doğru yanıt D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 63

3 Nitekim şeyh-i pâk u kutb-ı zamân
Ayagına akar su gibi cihân
4 Halk-ı âlem duâsına muhtâc
Kubbeden var başında bir ulı tâc
Verilen dizeler hangi eserden alınmıştır?

Vamık u Azra

Gül ü Bülbül

Salaman u Absal

Cemşid ü Hurşid

Şah u Geda

Açıklama:

Mesnevi türü içinde yerli konulara yer vermesi bakımından Şah u Geda, bir dönüşümün ilk örneklerinden sayılır. Olayın mekânı İstanbul’dur. Ayasofya ve At Meydanı tasvirleri o dönem İstanbul’undan ayrıntılar sunar.
Tevemân-ı Mescid-i Aksâ Olan Meşhûr-ı Dünyâ Ayasofya’nun Tarîf-i Latîfidür
1 Şehr içinde sipihr gibi bülend
Var durur bir makâm-ı bî-mânend
2 Ayasofyadur ana nâm-ı şerîf
Olmaz anun gibi makâm-ı latîf
3 Nitekim şeyh-i pâk u kutb-ı zamân
Ayagına akar su gibi cihân
4 Halk-ı âlem duâsına muhtâc
Kubbeden var başında bir ulı tâc
......
Doğru yanıt E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 64

Aşağıda verilenlerden hangisi “Aşk ve Macera Mesnevileri”nin
genel nitelikleri arasında yer almaz?

Bazıları tasavvufi yorumlara olanak verebilecek özelliktedir.

Konuları kutsal metinlerden, çeşitli milletlere ait halk
hikâyelerinden ya da Şehname’den seçilmiştir.

Bazıları çift kahramanlı olan hikâyelerin kahramanları kişiler ya da kişileştirilmiş varlıklardır.

Okuyucu ve dinleyicileri bilgilendirmek amacıyla didaktik bir tarzda yazılmışlardır.

Bazıları çeşitli alegori ve metaforlarla çok katmanlı
bir anlamsal yapı kazanmıştır.

Açıklama:

Yanıtınız yanlış ise “Aşk ve Macera Mesnevileri”nin bir kez daha gözden geçirmenizde yarar vardır.
Okuyucu ve dinleyicileri bilgilendirmek amacıyla didaktik bir tarzda yazılmış oması “Aşk ve Macera Mesnevileri”nin genel nitelikleri arasında yer almamaktadır.

Doğru Cevap: D

Soru 65

Aşağıdakilerden hangisi XVI. yüzyılın ilginç bir mesnevi şairleri arasında yer alır?

Baki

Şemsettin-i Sivasî

Fuzili

Tevfik Fikret

Hiçbiri

Açıklama:

Yanıtınız yanlış ise XV. Yüzyüzyılda Mesnevi konusunu bir kez daha gözden geçirmenizde yarar vardır.
Şemsettin-i Sivasî XVI. yüzyılın ilginç bir mesnevi şairleri arasında yer almaktadır?

Doğru Cevap: B

Soru 66

2. Aşağıdakilerden hangisi hamse sahibi bir şair olarak bilinmektedir?

Kara Fazlî

Kemal Paşazade

Fuzuli

Taşlıcalı Yahya

Baki

Açıklama:

Yanıtınız yanlış ise XVI. Yüzyılda Mesnevi konusunu bir kez daha gözden geçirmenizde yarar vardır.
Taşlıcalı Yahya hamse sahibi bir şair olarak bilinmektedir?

Doğru Cevap: D

Soru 67

Aşağıdaki ifadelerden hangisi doğru değildir?
Özellikle Şah u Geda’da mekân ola

Taşlıcalı Yahya, XVI. yüzyılın en ilgi çekici mesnevi şairi değildir.

Yahya’nın hamsesini oluşturan mesnevilerden Şah u Geda yerel unsurları yansıtması bakımından, Yusuf u Züleyha ise maddi kaygılardan uzak bir aşk anlayışını inşa etmesinden ötürü özgündür.

Taşlıcalı Yahya, hem beş mesnevi yazarak hamse sahibi olmuş hem de özgün konuları ele alarak mesnevi sahasında önemli bir konum elde etmiştir.

Taşlıcalı Yahya"nın özgünlüğü sadece konu seçiminde değildir, mekân kullanımında da özgün bir yere sahiptir.

Taşlıcalı Yahya özellikle Şah u Geda’da mekân olarak seçtiği İstanbul’dan çeşitli hayat sahnelerini yansıtır.

Açıklama:

Yanıtınız yanlış ise Aşk ve Macera Mesnevileri konusunu bir kez daha gözden geçiriniz.
Taşlıcalı Yahya, XVI. yüzyılın en ilgi çekici mesnevi şairlerindendir.

Doğru Cevap: A

Soru 68

Aşağıdakilerden hangisi Bursalı Lamiî’nin mesnevileri arasında yer almaz?

Leyla ve Mecnun

Vîs ü Ramin

Şem ü Pervane

Gûy u Çevgân

Edhem ü Hüma

Açıklama:

Yanıtınız yanlış ise XVI. Yüzyılda Mesnevi konusunu bir kez daha gözden geçirmenizde yarar vardır.
Leyla ve Mecnun, Bursalı Lamiî’nin mesnevileri arasında yer almamaktadır.

Doğru Cevap: A

Soru 69

Aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
Bundan sonra âşığı
sevgilisine doğru zorlu bir yolculuk bekler. Bu yolculuk, bir
anlamda aşkın büyüklüğünü ispat etme süreci olduğundan
âşıklar pek çok olağanüstü zorluklarla karşılaşır; devler, periler, cinler ve ejderhalarla mücadele etmek zorunda kalırlar.

Aşk mesnevilerinde görülen en yaygın motiflerden biri resmi görerek âşık olma motifi değildir.

Aşk mesnevilerinde kimi zaman rüyada da bir
resim görerek kahramanlar âşık olmazlar.

Mesnevilerdeki zaman ve mekânın takdimi de bu tür masalsı özellikler gösterir.

Mesnevilerde zaman son derece belirsizken mekân da
olabildiğince geniş değldir.

Mesnevilerde kahramanlar, birbirinden kopuk olan
mekânlar arasında bir anda geçiş yapmazlar.

Açıklama:

Yanıtınız yanlış ise Aşk ve Mavera Mesnevileri konusunu bir kez daha gözden geçirmenizde yarar vardır.
Mesnevilerdeki zaman ve mekânın takdimi de bu tür masalsı özellikler gösterir. Bu ifade doğru bir ifadedir.

Doğru Cevap: C

Soru 70

Aşağıdaki mesnevilerden hangisinde kahramanlar öldükleri hâlde Hz. Muhammed’in duasıyla tekrar hayat bulmuşlardır?

Yusuf u Züleyhâ

Varka ve Gülşah

Gül ü Bülbül

Hüsrev ü Şirin

Hiçbiri

Açıklama:

Yanıtınız yanlış ise Varka ve Gülşah konusunu bir kez daha gözden geçirmenizde yarar vardır.
Varka ve Gülşah mesnevilerinde kahramanlar öldükleri hâlde Hz. Muhammed’in duasıyla tekrar hayat bulmuşlardır.

Doğru Cevap: B

Soru 71

Aşağıdakilerden hangisi Leyla vü Mecnun sahibi şairler arasında yer almaz?

Celilî

Fuzulî

Kadimî

Sinan Behiştî

Gelibolulu Mustafa Âlî

Açıklama:

Yanıtınız yanlış ise Leyla vü Mecnun konusunu bir kez daha gözden geçirmenizde yarar vardır.
Leyla vü Mecnun Leyla vü Mecnun sahibi şairler arasında yer almamaktadır.

Doğru Cevap: E

Soru 72

Aşağıdaki şairlerden hangisinin tüm mesnevilerini dinî tasavvufi konular üzerine yazdığı söylenebilir?

Taşlıcalı Yahya

Şemsettin Sivasî

Celilî

Lamiî

Âhî

Açıklama:

Yanıtınız yanlış ise XVI. Yüzyılda Mesnevi konusunu bir kez daha gözden geçirmenizde yarar vardır.
Şemsettin Sivasî tüm mesnevilerini dinî tasavvufi konular üzerine yazmıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 73

Aşk mesnevilerinde ne tür olağanüstü masalsı unsurlar görülür?

Aşk mesnevilerinde görülen en yaygın motiflerden biri resmi görerek âşık olmama motifidir.

Rüyada da hiç bir zaman resim görerek kahramanlar âşık olmazlar.

Aşk mesnevilerinde zaman ve mekânın takdimi masalsı özellikler gösterir.

Kahramanlar, birbirinden kopuk olan mekânlar arasında bir anda geçiş yapmazlar,

Zaman son derece belirsizken mekân da olabildiğince geniş değildir.

Açıklama:

Yanıtınız yanlış ise Varka ve Gülşah konusunu bir kez daha gözden geçirmenizde yarar vardır.
Aşk mesnevilerinde zaman ve mekânın takdimi masalsı özellikler gösterir.

Doğru Cevap: C

Ünite 7

Soru 1

Aşağıda adı geçen şairlerin hangisinin hasbihâl türünde eser yazdığı söylenemez?

Zatî

Muyî

Sevadî

Safî

Za‘ifî

Açıklama:

Şayet yanıtınız yanlış ise “Yerli ve Realist Mesneviler” konusunun yeniden, bir kez daha gözden geçirilmesinde yarar vardır.
Zatî hasbihâl türünde eser yazmamıştır.?

Doğru Cevap: A

Soru 2

Aşağıdakilerden hangisi dinî-tasavvufî nitelikteki mesnevilerde olay örgüsünün çok az ve sınırlı olmasının sebepleri arasında yer almaz?

Bu tür mesnevilerde amaç eğlendirmek, şaşırtmak değildir.

Okuyanlara dinî bilgiler, tasavvufî öğretiler kazandırmak ve ahlakî öğütler vermektir.

Verilmek istenen mesajın doğrudan aktarılabilmesi için kurgusal unsurlar gibi gereksiz görülen hususlardan arındırılmış bir şekilde doğrudan öğüt verilir

Verilmek istenen mesajın doğrudan aktarılabilmesi için kurgusal unsurlar gibi gereksiz görülen hususlardan arındırılmış bir şekilde doğrudan öğüt verilmez

Hiçbiri

Açıklama:

Şayet yanıtınız yanlış ise "dini ve Tasavvufi Mesneviler" konusunun yeniden ve bir kez daha gözden geçirilmesinde yarar vardır.
Verilmek istenen mesajın doğrudan aktarılabilmesi için kurgusal unsurlar gibi gereksiz görülen hususlardan arındırılmış bir şekilde doğrudan öğüt verilmemesi dinî-tasavvufî nitelikteki mesnevilerde olay örgüsünün çok az ve sınırlı olmasının sebepleri arasında değildir.

Doğru Cevap: D

Soru 3

Aşağıdakilerden hangisi dinî-tasavvufî mesnevilerin
özellikleri arasında yer almaz?

Mecaz ve sembol değeri kazanan dinî ve tasavvufî konular estetik bir çerçevede sunulur.

Tasavvufun mahiyeti, kuralları, gündelik hayata yansımaları kıssalarla zenginleştirilerek mesnevi tarzında anlatılır.

Şemsettin-i Sivasî, Azerî İbrahim Çelebi, Güvahî, gibi şairler bu alanda eser vermiş şairlerdendir.

Hadis, mevlit, hilye, dinî ve ahlakî öğretiler gibi konular işlenir.

Manzum anlatımın revaçta olduğu bir ortamda asıl amaç estetik duyguları tatmin etmektir.

Açıklama:

Şayet yanıtınız yanlış ise “Dinî-Tasavvufî Mesneviler” konusunun yeniden bir kez daha gözden geçirilmesinde yarar vardır.
Manzum anlatımın revaçta olduğu bir ortamda asıl amaç estetik duyguları tatmin etmek, dinî-tasavvufî mesnevilerin özellikleri arasında yer almaz?

Doğru Cevap: E

Soru 4

Aşağıda yer alan ifadelerden hangisi devletin resmî tarih anlayışının yansıtıldığı eser türleri arasında yer alır?

Sergüzeştname

İşretname

Selimname

Gazavatname

Şehrengiz

Açıklama:

Şayet yanıtınız yanlış ise “Tarihî ve Destanî Mesneviler” konusunun yeniden ve bir kez daha gözden geçirilmesinde yarar vardır.
Selimname devletin resmî tarih anlayışının yansıtıldığı eser türleri arasında yer almaktadır?

Doğru Cevap: C

Soru 5

Aşağıdakilerden hangisi bir şehrin güzelliklerini ele alan
şehrengizleri arasında yer alır?

Azizî’nin İstanbul Şehrengizi

Lâmiî’nin Bursa Şehrengizi

Zatî’nin Edirne Şehrengizi

Mesihî’nin Edirne Şehrengizi

Camî’nin Manisa Şehrengizi

Açıklama:

Şayet yanıtınız yanlış ise “Yerli ve Realist Mesneviler” konusunun yeniden ve bir kez daha gözden geçirilmesinde yarar vardır.
Lâmiî’nin Bursa Şehrengizi bir şehrin güzelliklerini ele alan şehrengizleri arasında yer almaktadır.

Doğru Cevap: B

Soru 6

Aşağıdakilerden hangisi tarihî ve destanî mesnevilerin Osmanlı toplumundaki işlevleri arasında yer almaz?

Tarihsel kişileri ve olayları konu edinen mesnevileri iki grupta ele almak mümkündür. Bunlardan birincisi Selimname ve Süleymanname isimleriyle padişahlar etrafında dönemin tarihini ortaya koyan eserlerdir.

Toplumda gaza ruhunu canlı tutmaya yönelik bir amaca hizmet ederler.

Yazıldıkları dönemin resmi tarih anlayışını yansıtmazlar.

Şairlerin kendi başından geçen olayları, zamandan ve talihten şikâyetlerini çoğunlukla başka bir kahraman üzerinden dile getirdikleri eserlerdir.

Fetihname ve gazavatname başlıkları altında değerlendirilen bu mesnevilerde kahramanların hayatları mitolojik unsurlarla birlikte yeniden kurgulanarak menkıbe haline getirilir.

Açıklama:

Şayet yanatınız yanlış ise ''Tarihî ve destanî Mesneviler'' konusunun yeniden, bir kez daha gözden geçirilmesinde yarar vardır.
Yazıldıkları dönemin resmi tarih anlayışını yansıtmamaları, tarihî ve destanî mesnevilerin Osmanlı toplumundaki işlevleri arasında yer almaz?

Doğru Cevap: C

Soru 7

Aşağıdakilerden hangisi şehrengizlerde görülen özellikleri arasında yer almaz?

İlk örneklerinin XV. yüzyılda verilmiş olması.

İstanbul başta olmak üzere önemli kültür merkezlerinin konu edilmesi

Şairlerin çoğunlukla doğup yetiştikleri şehirleri seçmeleri

Mesnevi dışında başka nazım şekilleriyle de kaleme alınmış olması.

İçerdikleri bilgilerle coğrafya, sosyoloji, etnoloji gibi
alanlara da bilgi sunması

Açıklama:

Şayet anıtınız yanlış ise “Yerli ve Realist Mesneviler” konusunun yenide, bir kez daha gözden geçirilmesinde yarar vardır.
İlk örneklerinin XV. yüzyılda verilmiş olması, şehrengizlerde görülen özellikleri arasında yer almaz?

Doğru Cevap: A

Soru 8

Aşağıdaki sözcüklrden hangisi düğünleri konu edinen eserler arasında yer alır?

İşretname

Sergüzeşt

Selimname

Surname

Şitaiyye

Açıklama:

Şayet yanıtınız yanlış ise “Yerli ve Realist Mesneviler” konusunun yeniden ve bir kez daha gözden geçirilmesinde yarar vardır.
Surname, düğünleri konu edinen eserler arasında yer alır?

Doğru Cevap: D

Soru 9

Aşağıdakilerden hangisi Hasbihal ile ilgili doğru bir ifade değildir?

Safî, Hasbihâl’ini 1586 tarihinde yazar. 830 beyitlik bu mesnevi “feilâtün mefâilün feilün” vezniyle kaleme alınmıştır.

Şair toplumun değişik kesimlerinden insanların durumu hakkında çeşitli bilgiler sunar.

Kırk bölümden meydana gelir.

Toplumsal aksaklıkları ve işini gereği gibi yapmayan kişilerin neden oldukları olumsuzlukları hicveder. Hasbihâl, benzer

Kırk bölümde çeşitli görevlerde bulunan memurlar, askerler, vergi memurları, zabıtalar, müderrisler, kadılar, âlimler, hatipler, imamlar, müezzinler, vakıfta çalışanlar ve şeyhlerin iyi ve kötü özellikleri ayrıntılı olarak verilmez

Açıklama:

Şayet yanıtınız yanlış ise !!Hasbihâller ve Sergüzeştler'' konusunun yeniden ve bir kez daha gözden geçirilmesinde yarar vardır.
''Kırk bölümde çeşitli görevlerde bulunan memurlar, askerler, vergi memurları, zabıtalar, müderrisler, kadılar, âlimler, hatipler, imamlar, müezzinler, vakıfta çalışanlar ve şeyhlerin iyi ve kötü özellikleri ayrıntılı olarak verilmez'' ifadesi Hasbihal ile ilgili doğru bir ifade değildir?

Doğru Cevap: E

Soru 10

Aşağıdakilerin hangisi Şemsettin-i Sivasî’nin mesnevileri arasında yer almaz?

Kitab-ı Usûl

Süleymanname

Heşt-Behişt

Gülşen-âbâd

Miratü’l-Ahlak

Açıklama:

Şayet yanıtınız yanlış ise “Dinî-Tasavvufî Mesneviler” konusunun
yeniden, bir kez daha gözden geçirilmesinde yarar vardır.
Kitab-ı Usûl Şemsettin-i Sivasî’nin mesnevileri arasında yer almaz.

Doğru Cevap: A

Soru 11

Mahzenü’l-Esrar’a Anadolu sahasında ilk Türkçe nazire olarak kabul edilen eseri kim yazmıştır?

Yahya Bey

Ahmed-i Rıdvan

Mevlana

Feridüttin Attar

Fuzulî

Açıklama:

Mahzenü’l-Esrar’a Anadolu sahasında ilk Türkçe nazire olarak kabul edilen eser, Ahmed-i Rıdvan’ın Mahzenü’l-Esrar’ıdır. Ahmed-i Rıdvan’ın Rıdvaniyye isimli mesnevisi de dinî ve ahlakî öğütler içeren bir eserdir. Yahya Bey’in Gülşen-i Envar, Gencine-i Raz ve Kitab-ı Usul adlı eserlerinde de dinî nitelikli hikâyeler ve temsiller anlatılmaktadır.

Doğru Cevap: B

Soru 12

I. Cilâu’l-Kulub adlı eserinde yirmi ravzanın yerini yirmi ıkd alır.
II. Riyazü’l-Cinan'da konuların anlatımında ve ele alınış biçiminde dinî yön daha ağır basar.
III. Cilâu’l-Kulub'da öğütlerinin arasına ayet ve hadisler serpiştirir.
IV. Riyazü’l-Cinan adlı mesnevisini yazarken Nakş-ı Hayal’den esinlenmiştir.
Yukarıda tanıtılan eserlerin şairi aşağıdakilerden hangisidir?

Azeri İbrahim Çelebi

Cinanî

Bursalı Rahmî

Gelibolulu Mustafa Âlî

Bursalı Celilî

Açıklama:

Cinanî’nin Riyazü’l-Cinan’ına benzeyen bir eseri de Cilâu’l-Kulub adını taşır. Bunda yirmi ravzanın yerini yirmi ıkd alır. Bu eserler konu bakımından çok fazla benzerlik gösterir. Ancak Cilau’l-Kulub’da konuların anlatımında ve ele alınış biçiminde dinî yön daha ağır basar. Bu bakımdan şair, öğütlerinin arasına ayet ve hadisler serpiştirir. Bu eser, Cinanî’nin vefatına yakın yıllarda telif edildiği için Riyazü’l-Cinân’a oranla daha ağır başlı ve dinî referanslara vurgusu daha belirgindir.

Doğru Cevap: B

Soru 13

Şemsettin-i Sivasî'nin gül bahçesindeki çiçekler üzerinden okuyuculara nasihat vermek üzere tasarladığı eseri aşağıdakilerden hangisidir?

İbretnüma

Gülşenabad

Heşt-Behişt

Menakıb-ı İmam-ı Azam

Mir’atü’l-Ahlak

Açıklama:

Gülşenabad tasavvufî mahiyette didaktik bir gayeye matuf olarak nazmedilmiştir. Şair eserinde hakikat sırlarından bahsetmekte, kâinattaki her şeyin asıl varlıktan gelip gene onda yok olduğu hakikatini dile getirmektedir. Kâinatta mevcut olan herşey, insanları Hakk’a ulaştıracak bir vasıtadır. Eser, gül bahçesindeki nilüfer, zambak, nergis, lale gibi çiçekler üzerinden okuyuculara nasihat vermek üzere tasarlanmıştır. Vahdet-i vucûd te- masının ağırlık kazandığı eserde, didaktik, hava çoğu zaman kendisini hissettirmemekte, monotonluktan uzak, ölçülü bir durum görülmemektedir. Şemsî böyle geniş bir mevzuyu bu hacim içinde anlatabilmeyi denemiş ve bunda da hayli muvaffak olabilmiştir.

Doğru Cevap: B

Soru 14

Aşağıdakilerden hangisi “Süleymanname” niteliğinde eser yazan şairlerden değildir?

Keşfî

Hadidî

Hakî

Mahremî

Eyyubî

Açıklama:

Yavuz döneminin şairlerinden Keşfî, Selimname yazmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 15

Bazı şehregizler konu olarak şehrin güzellerini değil, güzelliklerini seçmiş ve yörenin gezilip görülecek yerlerini ele alıp işlemiştir. Hangi şair en önemli örneğini vermiştir?

Lamiî Çelebi

Vizeli Behiştî

Derzizade Ulvî

Manisalı Camî

Gelibolulu Mustafa Âlî

Açıklama:

Şehrengizlerin bir kısmı sadece bir güzeli ele alıp anlatırken, bir başka grubu onları topluca değerlendirir. Bir diğer bölümü ise konu olarak şehrin güzellerini değil, güzelliklerini seçmiş ve yörenin gezilip görülecek yerlerini ele alıp işlemiştir Lamiî’nin şehrengizi bu sonuncu grubun en dikkate değer örneklerinden biridir.

Doğru Cevap: A

Soru 16

I. Uludağ'daki ve eteklerindeki suyu güzel kaynaklarla vadileri ve mesire yerlerini teker teker ele alır.
II. Ulu Caminin güzel sesli müezzinleri ayrı bir bölüm halinde zikredilmişlerdir.
III. Şehri geometrik dilimlere bölen akarsuları anlatır.
IV. Giriş bölümünde padişaha övgüden çok kendi perişan halinden söz eder.
Lamiî'nin Bursa Şehrengizi ile ilgili yukarıdakilerden hangisi/hangileri doğrudur?

I ve II

I ve III

I, II, III

I, III, IV

II, III, IV

Açıklama:

Lamiî, Bursa Şehrengizi’ni 1522 yılında yazmıştır. Şehrengiz, bir münacâtla başlar. Şair, Allah’ı ululadıktan sonra Hz. Peygamber’i över. Bundan sonra şair, eseri niçin kaleme aldığını açıklar: Dünya padişahının Bursa’yı ziyaret edeceği haberleri duyulmuştur. Şair bu vesileyle padişahı uzun uzun övdükten sonra bize onu adıyla da açıklar. On beş beyitlik giriş bölümünü Uludağ’ın övgüsü izler
Şair sonuç bölümünde padişahı, yeniden övüp kendi perişan halini de dile getirdikten sonra şehrengizini tamamlar.

Doğru Cevap: C

Soru 17

Molla Maşîzâde Fikrî Dervîş’in yazdığı Ebkâr-ı Efkâr hangi özelliği ile mesnevi edebiyatımızdaki ilklerdendir?

Aşk hikayesini ilk ağızdan anlatması

Sıradan bir kadının önemli kahramanlardan biri olması

Eserin İstanbul ve Edirne'de geçiyor olması

Yazılan ilk sergüzeştname olması

En uzun hasbihâl olarak kabul edilmesi

Açıklama:

Toplum hayatının içinden sıradan bir kadının, maşukun annesi Selime’nin adıyla sanıyla eserdeki önemli kahramanlardan biri olarak olaya dahil olması muhtemelen mesnevi edebiyatımızdaki ilklerden biridir.

Doğru Cevap: B

Soru 18

Gazavatname türünde yazılmış mesnevilerin ilk örnekleri hangi padişahın zamanında yazılmıştır?

Kanunî

Sultan Selim

I. Murat

II. Bayezit

II. Mehmet

Açıklama:

Gazavatname türünde yazılmış mesnevilerin ilk örnekleri II. Bayezit devrinde yazılmış manzum tarihlerdir. XVI. yüzyılda Priştineli Baharî (ö.1526)’nin Sultan Süleyman’ın Macaristan seferini anlattığı Fetihname-i Engerus adlı kısa mesnevisi, Fütuhî Hüseyin Çelebi’nin aynı konuyu ele aldığı Enisü’l-Guzat’ı, Âsafî (ö. 1604)’nin 1587 tarihinde tamamladığı Şecaatname adlı gazavatnamesi türün belli başlı örnekleri arasında sayılır.

Doğru Cevap: D

Soru 19

Hasbihâl özelliği gösteren Hecrname/Hazânname adlı mesnevi hangi şaire aittir?

Muyî

Safî

Bursalı Celîlî

Şirvanlı Sevâdî

Zaifî

Açıklama:

Orijinallik arayışı içerisindeki şairlerden biri Bursalı Celîlî’dir (1487- 1563-64) Onun 1509 yılında kaleme aldığı Hecrname/Hazânname adlı mesnevisi bu yolda yazdığı mesnevilerdendir. 483 beyitlik eser, aruzun “mefâ’îlün mefâ’îlün fe’ûlün” kalıbıyla yazılmıştır. Besmele açıklaması, peygamber ve dört halife övgüsüyle başlayan eser, Celîlî’nin kendisinin kahramanı olduğu bir aşk hikâyesiyle devam eder. Mesnevi bu özelliğiyle bir hasbihâl özelliği gösterir.

Doğru Cevap: C

Soru 20

Aşağıdaki eserlerden hangisi bir sakînamedir?

Nalan u Handan

Hecrname/Hazânname

Sahbaname

Ebkâr-ı Efkâr

Hâlname-i Sevadî

Açıklama:

Fevrî’nin (ö. 1570-71) Sahbaname adlı 55 beyitlik sakinamesi ile Taşlıcalı Yahya Bey’in (ö. 1582) 48 beyitlik “sakiname”si dönemin bu konuda yazılmış önemli eserleri arasındadır.

Doğru Cevap: C

Soru 21

''Divan şairleri gazellerinde kişisel sorunlarını pek fazla dillendirmezler; Hasbihal tarzına uygun konuları mesnevi biçimiyle anlatırlar.'' cümlesi aşağıdakilerden hangisiyle ilgilidir?

Yerli ve Realist mesneviler.

Surname.

Şehrengiz.

İşaretname.

Mevlid.

Açıklama:

Yerli ve realist MEsnevi. Cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 22

Gelibolulu Alinin CAmi -HUL Buhur der- Mecalis-i sur adlı eseri aşağıdakilerden hangisiyle ilgilidir?

Mesnevi.

Surname.

Şehrengiz.

Sergüzeşt.

Mevlid.

Açıklama:

Surname. Cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 23

Fars edebiyatındaki şehraşüb tarzında eserler aşağıdakilerden hangisiyle ilgilidir?

Şehrengiz.

Surname.

Mevlid.

Mesnevi.

İşretname.

Açıklama:

Şehrengiz. Cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 24

Aşağıdakilerden hangisi Molla Maşizade Fikri Dervişin yazdığı 1504 beyitten oluşan eseridir?

Halname-i Sevadi.

Ebkar-ı Efkar.

Nalan-u Handan.

Hasbihal.

İşretname.

Açıklama:

Ebkar-ı efkar. Cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 25

Aşağıdakilerden hangisi Şirvanlı SEVADİ'NİN 1540 YILINDA YAZDIĞI 3118 beyitli eseridir?

Ebkar-ı Efkar.

Halname-i Sevadi.

Kitab-ı usul.

Mevlid.

Şehrengiz.

Açıklama:

Halname-i Sevadi. Cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 26

1522 yılında yazılan Bursa Şehrengizi aşağıdakilerden hangisine aittir?

İshak Çelebi.

Aşık Çelebi.

Halili.

Mani

Lamii.

Açıklama:

Lamii.Cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 27

Edincik Şehrengizi aşağıdakilerden hangisine aittir?

Lamii.

Mani.

Halili.

Ravzi.

Aşık Çelebi.

Açıklama:

Ravzi. Cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 28

Gelibolu şehrengizi aşağıdakilerden hangisine aittir?

Mustafa Ali.

Mani.

Lamii.

Halili.

Aşık ÇELEBİ.

Açıklama:

MUSTAFA ALİ. Cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 29

Yenişehir şehrengizi hangisine aittir?

Bursali Rahmi.

Halili.

Mani.

Lamii.

İshak Çelebi.

Açıklama:

Bursalı Rahmi. Cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 30

Aşağıdakilerden hangisi Edirne için yazdığı şehrengizlerle anılır?

Mani

Zati.

Halili.

Lamii.

Aşık Çelebi.

Açıklama:

Zati. Cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 31

Mahzenü’l-Esrar isimli eser aşağıdaki divan şairlerinden hangisine aittir?

Genceli Nizamî

Lamiî Çelebi

Behiştî

Şemsettin Sivasî

Fuzulî

Açıklama:

Mahzenü’l-Esrar isimli eser Genceli Nizamî'ye aittir.

Doğru Cevap: A

Soru 32

I. Yahya Bey - Gülşen-i Envar
II. Ahmed-i Rıdvan - Rıdvaniyye
III. Azerî İbrahim Çelebi - Mahzenü’l-Esrar
IV. Cinanî - Leylâ vü Mecnun
Yukarıda yer alan divan şairi ve eser eşletirmelerinden hangileri doğrudur?

I-II

II-III

I-III

III-IV

I-IV

Açıklama:

Gülşen-i Envar Yahya Bey'in bir eseridir. Rıdvaniyye ise Ahmed-i Rıdvan'a aittir.
Yahya Bey - Gülşen-i Envar ve Ahmed-i Rıdvan - Rıdvaniyye isimli divan şairi ve eser eşleştirmeleri doğrudur. Bu bağlamda doğru cevap A şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 33

Riyazü’l-Cinan adlı mesnevisi ile ilgili aşağıda yer alan bilgilerden hangisi doğrudur?

Azerî İb- rahim Çelebi tarafından yazılmıştır

3140 beyitten oluşmaktadır

Gencine-i Raz isimli eserden esinlenilerek yazılmıştır

Eser 15 ravzaya ayrılmıştır.

İçerisinde "dastan" başlığı altında öğütler sıralanır.

Açıklama:

Cinanî, Riyazü’l-Cinan adlı mesnevisini yazarken Nakş-ı Hayal’den esinlenmiştir. Yaklaşık 3310 beyit tutarındadır. Eser yirmi ravzaya ayrılmıştır. Her ravzada, “dastan” başlığı altında öğütler sırlanır.

Doğru Cevap: E

Soru 34

Riyazü’l-Cinan ve Cilâu’l-Kulub adlı eserler aşağıda yer alan şairlerden hangisine aittir?

Cinanî

Azerî İbrahim Çelebi

Ahmed-i Rıdvan

Yahya Bey

Şemsettin Sivasî

Açıklama:

Riyazü’l-Cinan ve Cilâu’l-Kulub, Cinanî'ye ait eserlerdir.

Doğru Cevap: A

Soru 35

I. 1575 yılında kaleme alınmıştır.
II. Şemsettin-i Sivasi'ye aittir.
III. İlahiname isimli eserin manzum bir özeti halindedir.
Yukarıda yer alan bilgiler aşağıdaki eserlerden hangisine aittir?

İbretnüma

Baharu’s-Sufiyye

Pendname

Esrarname

Gül-i Sad-Berg

Açıklama:

Şemsettin-i Sivasî’nin bir diğer mesnevisi, 1575 yılında kaleme aldığı İbretnüma’dır. Bu eser, Feridüttin Attâr’ın İlahiname isimli eserinin manzum bir özeti niteliğindedir. Mesnevi, peygamber kıssalarından, evliya menkıbelerinden ve islam tarihinden seçilmiş yüz hikâyeden oluşmaktadır. Her hikâyenin sonunda da okuyucuların bunlardan çıkarması gereken dersler hakkında bilgi verilmiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 36

Aşağıdaki yazarlardan hangisi Selimname kaleme almıştır?

İdris-i Bitlisî

Tatavlalı Mahremî

Niğde kadısı Hakî

Fevrî

Priştineli Baharî

Açıklama:

İdris-i Bitlisî haricindeki yazarlar Kanuni Sultan Süleyman başarılarını içeren birer Süleymanname kaleme almışlardır. Doğru cevap A şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 37

Aşağıdakilerden hangisi bir surname kaleme alan yazarlandan biridir?

Gelibolulu Ali

Camî

Mesihî

Zatî

Ulvî

Açıklama:

Gelibolulu Ali haricindeki şairler şehrengiz kaleme almışlardır. Gelibolulu Aile ise surname kaleme almıştır. Doğru cevap A şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 38

I. Molla Maşîzâde Fikrî Dervîş tarafından yazılmıştır
II. 1504 beyitten oluşmaktadır
III. Edirne ve İstanbul'da şairin yaşadığı aşk hikayesini anlatmaktadır
Yukarıda yer alan bilgiler aşağıdaki eserlerden hangisine aittir?

Ebkâr-ı Efkâr

Sergüzeştname

Sergüzeştname-i Zaifî

Nalan u Handan

Hasbihal

Açıklama:

Ebkâr-ı Efkâr, Molla Maşîzâde Fikrî Dervîş tarafından yazılmıştır. 1504 beyitten oluşmaktadır. Edirne ve İstanbul'da şairin yaşadığı aşk hikayesini anlatmaktadır.

Doğru Cevap: A

Soru 39

I. Muyi tarafından kaleme alınmıştır
II. Hasbihal tarzında yazılmıştır.
III. 2579 beyitten oluşur.
Yukarıda yer alan bilgiler aşağıdaki eserlerden hangisine aittir?

Sergüzeştname-i Zaifî

Nalan u Handan

Hâlname-i Sevadî

Ebkâr-ı Efkâr

Hecrname

Açıklama:

Nalan u Handan, Muyî’nin hasbihâl tarzında yazmış olduğu bu mesnevi, 2759 beyitten oluşmaktadır.

Doğru Cevap: B

Soru 40

Aşağıdakilerden hangisi bir sakiname'dir?

Heft Cam

Mehekname

Hasbihâl

Sergüzeştname-i Zaifî

Hâlname-i Sevadî

Açıklama:

Fuzulî de (ö. 1556) Sakiname / Heft Cam isimleriyle bilinen 327 beyitlik tasavvufî nitelikte bir mesnevi kaleme almıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 41

XVI. yüzyıl divan şairleri sadece aşk ve macera konularını değil, dinî-tasavvufi konuları işlerken de aşağıdakilerden hangi şairin yolunu takip etmişlerdir?

Lamiî Çelebi

Genceli Nizamî

Behiştî

Şemsettin Sivasî

Fuzulî

Açıklama:

XVI. yüzyıl divan şairleri sadece aşk ve macera konularını değil, dinî-tasavvufi konuları işlerken de Genceli Nizamî’nin yolunu takip ederler. Doğru cevap B dir.

Doğru Cevap: B

Soru 42

Dinî-mistik konuların işlendiği eserler arasında en dikkate değer olanı Azerî İbrahim Çelebi’nin 3140 beyitlik mesnevisi aşağıdakilerden hangisidir?

Mahzenü’l-Esrar

Gülşen-i Envar

Riyazü’l-Cinan

Nakş-ı Hayal

Gül-i Sad-Berg

Açıklama:

Dinî-mistik konuların işlendiği eserler arasında en dikkate değer olanı ise Azerî İbrahim Çelebi’nin 3140 beyitlik Nakş-ı Hayal adlı mesnevisidir. doğru cevap D dir.

Doğru Cevap: D

Soru 43

Sivasî’nin bir mesnevisidir. 1584 yılında yazılan ve yaklaşık 2300 beyitlik eser, dört bölümden oluşmaktadır. Bu dört bölümün her biri iki alt bölüme ayrılmıştır. Mesnevi, ayet ve hadislerin ışığında adil hükümdarların, bilgilerini eyleme dökebilen bilginlerin, cömert zenginlerin, tevekkül sahibi fakirlerin durumlarını ele almıştır. Bu mesnevi aşağıdakilerden hangisidir?

Mir’atü’l-Ahlak

Gülşenabad

Heşt-Behişt

İbretnüma

Süleymânname

Açıklama:

Sivasî’nin bir diğer mesnevisi de Heşt-Behişt’tir. 1584 yılında yazılan ve yaklaşık 2300 beyitlik eser, dört bölümden oluşmaktadır. Bu dört bölümün her biri iki alt bölüme ayrılmıştır. Mesnevi, ayet ve hadislerin ışığında adil hükümdarların, bilgilerini eyleme dökebilen bilginlerin, cömert zenginlerin, tevekkül sahibi fakirlerin durumlarını ele almıştır. doğru cevap C dir.

Doğru Cevap: C

Soru 44

Birinci bölümünde II. Bayezit’in seferlerini, ikinci bölümünde Yavuz Selim’in İran ve Mısır seferlerini, son bölümde de Belgrat ve Rodos seferlerine kadar geçen olayları anlatığı Şehname aşağıdaki şairlerden hangisine aittir?

Hakî

Eyyubî

Mahremi

Baharî

Fevrî

Açıklama:

Tatavlalı Mahremî (ö.1535) ise Şehname’sinin birinci bölümünde II. Bayezit’in seferlerini, ikinci bölümünde Yavuz Selim’in İran ve Mısır seferlerini, son bölümde de Belgrat ve Rodos seferlerine kadar geçen olayları anlatır. doğru cevap C dir.

Doğru Cevap: C

Soru 45

İlk örnekleri XVI. yüzyılda görülmeye başlayan şehrengizler, Fars edebiyatındaki “şehrâşûb” türündeki eserlerden hareketle Türk edebiyatının ürettiği bir şiir türüdür. Şehrengizlerde bir şehrin güzelleri ve güzellikleri övülür. Mesihî ve Zatî’nin aşağıdaki şehirlerden hangisi için yazdıkları şehrengizler bu türün ilk örnekleridir?

Edirne

Bursa

İstanbul

Amasya

Manisa

Açıklama:

İlk örnekleri XVI. yüzyılda görülmeye başlayan şehrengizler, Fars edebiyatındaki “şehrâşûb” türündeki eserlerden hareketle Türk edebiyatının ürettiği bir şiir türüdür. Şehrengizlerde bir şehrin güzelleri ve güzellikleri övülür. Mesihî ve Zatî’nin Edirne için yazdıkları şehrengizler bu türün ilk örnekleridir. Doğru cevap A dır.

Doğru Cevap: A

Soru 46

Lamiî'nin Bursa Şehrengizi ile ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi doğru değildir?

Bursa Şehrengizi 1522'de yazılmıştır.

Girişinde devrin padişahını över.

Giriş bölümünü Uludağ’ın övgüsü izler.

Medrese ve tekkelerden de bahsedilir.

Kaplıcaları “Hüdayî Hamamlar adıyla anlatılır.

Açıklama:

Lamiî, Bursa Şehrengizi’ni 1522 yılında yazmıştır. Şehrengiz, bir münacâtla başlar. Şair, Allah’ı ululadıktan sonra Hz. Peygamber’i över. On beş beyitlik giriş bölümünü Uludağ’ın övgüsü izler. Bu bölümü medrese ve tekkeler izlemektedir.Tarih boyunca Bursa denince akla hep kaplıcaları gelmiştir. “Hüdayî Hamamlar” başlığı altında bunları ele alıp değerlendirir. Doğru cevap B dir.

Doğru Cevap: B

Soru 47

Molla Maşîzâde Fikrî Dervîş’in yazdığı bu eser, 1504 beyitten oluşmaktadır. Şairin Edirne ve İstanbul’da yaşadığı bir aşk hikâyesini anlattığı bu eseri, bir sergüzeştname veya hasbihâl olarak kabul edilebilir. Bu eser aşağıdakileden hangisidir?

Hâlname-i Sevadî

Hasbihal

Nalan u Handan

Hecrname

Ebkâr-ı Efkâr

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 48

Mesnevi nazım şekliyle kaleme alınan türlerden biri de sakinamelerdir. Örnekleri XVI. yüzyıldan itibaren görülmeye başlayan sakinameler, eğlence meclisine ait terminoloji ile yazılırlar. Anadolu sahasında türün ilk örneği, aşağıda belirtilen şairlerden hangisi tarafından kaleme alınmıştır?

Hayretî

Fuzulî

Fevrî

Revânî

Yahya Bey

Açıklama:

Mesnevi nazım şekliyle kaleme alınan türlerden biri de sakinamelerdir. Örnekleri XVI. yüzyıldan itibaren görülmeye başlayan sakinameler, eğlence meclisine ait terminoloji ile yazılırlar. Anadolu sahasında türün ilk örneği, Edirneli Revânî (ö. 1524) tarafından İşretnâme adıyla verilmiştir. Doğru cevap D dir.

Doğru Cevap: D

Soru 49

Anadolu sahasında ilk Türkçe nazire olarak kabul edilen eser aşağıdakilerden hangisidir?

Tezkiretü’l-Evliya

Cilâu’l-Kulub

Mahzenü’l-Esrar

Gül-i Sad-Berg

Esrarname

Açıklama:

Anadolu sahasında ilk Türkçe nazire olarak kabul edilen eser, Ahmed-i Rıdvan’ın Mahzenü’l-Esrar’ıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 50

Gûy u Çevgân adlı mesnevi kime aittir?

Lamiî Çelebi

Ahmed-i Rıdvan

Azerî İbrahim Çelebi

Cinanî

Şemsettin-i Sivasî

Açıklama:

Lamiî Çelebi’nin Gûy u Çevgânadlı mesnevisini de hem aşk hem de tasavvuf konulu mesneviler arasında saymak mümkündür.

Doğru Cevap: A

Soru 51

Dinî-tasavvufî mesneviler konusunda Şemsettin-i Sivasî’nin ayrıcalıklı bir yeri olmasının sebebi aşağıdakilerden hangisidir?

Mesnevilerinde hükümdarların adaleti ve dünya malına güvenmemeyi işlemiş olması

Osmanlı padişahlarının icraatlarının mesnevilerde işlenmiş olması

Bütün mesnevilerinde dinî ve tasavvufî konuları işlemiş olması

Aşk ve macera konularını işlemiş olması

Aşk ve âşığın halleri ve sonbahar konularını işlemiş olması

Açıklama:

Dinî-tasavvufî mesneviler konusunda Şemsettin-i Sivasî’nin ayrıcalıklı bir yeri vardır. Çünkü o, bütün mesnevilerinde dinî ve tasavvufî konuları işlemiştir.

Doğru Cevap: C

Soru 52

Aşağıdakilerden hangisi Şemsettin-i Sivasî’nin yazdığı mesnevilerden değildir?

Heşt-Behişt

Fütuhat-ı Selimiye

Menakıb-ı İmam-ı Azam

Mir’atü’l-Ahlak

Mirkatü’l- Eşvâk

Açıklama:

Şemsettin-i Sivasî’nin iyi ve kötü ahlak üzerine yazdığı Mir’atü’l-Ahlakve Mirkatü’l- Eşvâkadlı bir mesnevisi vardırbir diğer mesnevisi de Heşt-Behişt’tir..Menakıb-ıİmam-ı Azamadlı eser Şemsettin-i Sivasî’nin bir diğer mesnevisidir. Fütuhat-ı Selimiye Şükrî-i Bitlisî’nindir.

Doğru Cevap: B

Soru 53

Gazavatname türünde yazılmış mesnevilerin ilk örnekleri hangi devirde yazılmıştır.

Fatih sultan Mehmet

II.Beyazıt

Kanuni SultanSüleyman

Yavuz Sultan Selim

V.Murad

Açıklama:

Gazavatname türünde yazılmış mesnevilerin ilk örnekleri II. Bayezit devrinde yazılmıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 54

Yönetici zümrenin doğum, sünnet ve evlenme gibi merasimleri edebî eserlerin imkânları çerçevesinde hangi mesnevide işlenir?

Surname

Şehrengizler

Gazavatname

Şeyhname

Hasbihal

Açıklama:

Yönetici zümrenin doğum, sünnet ve evlenme gibi merasimleri edebî eserlerin imkânları çerçevesinde sûrnamelerde işlenir.

Doğru Cevap: A

Soru 55

Olay örgüsünün bir rüya motifiyle başladığı mesnevi hangisidir?

Ebkâr-ı Efkâr

Hecrname

Hazanname

Nalan u Handan

Sergüzeştname-i Zaifî

Açıklama:

Nalan u HandanMuyî’nin hasbihâl tarzında yazmış olduğu bu mesnevi, Olay örgüsü bir rüya motifiyle başlar.

Doğru Cevap: D

Soru 56

Şairin değerinin bilinmediğini sembollere yüklediği anlamlar üzerinden kendi halini anlatmaya çalıştığı eser hangisidir?

Surname

Ebkâr-ı Efkâr

Mehekname

Nalan u Handan

Sergüzeştname

Açıklama:

Bursalı Celilî’nin konu bakımından orijinal özellikler gösteren eseri de Meheknameadlı mesnevisidir. Altın, gümüş, mihenk arasında geçen bir hikâyeyi konu edinir. Şair burada Şair burada kendi hâlini anlatmış, değerinin bilinmediğini sembollere yüklediği anlamlar üzerinden anlatmaya çalışmıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 57

Anadolu sahasında türün ilk örneği İşretnâmeyi kim yazmıştır?

Bursalı Celilî

Zaifî

Safî

Şirvanlı Sevâdî

Edirneli Revânî

Açıklama:

Anadolu sahasında türün ilk örneği, Edirneli Revânî (ö. 1524) tarafındaN İşretnâme adıyla verilmiştir.

Doğru Cevap: E

Soru 58

Aşağıdakilerden hangisi “Sakîname” türünde eser yazmamıştır?

Taşlıcalı Yahya Bey

Hayretî

Fevrî

Fuzulî

Lâmiî

Açıklama:

Hayretî’nin mesnevi nazım şekliyle yazılmış bir “sakiname”si vardır. Bu konuda Fuzulî de Sakiname/ Heft Camisimleriyle bilinen kaleme almıştır. Fevrî’nin Sahbanameadlı sakinamesi ile Taşlıcalı Yahya Bey’in “sakiname”si dönemin bu konuda yazılmış önemli eserleri arasındadır.

Doğru Cevap: E

Soru 59

Mahzenü’l-Esrar’a Anadolu sahasında ilk Türkçe nazire olarak kabul edilen eseri aşağıdaki şairlerden hangisi yazmıştır?

Ahmed-i Rıdvan

Cinanî

Taşlıcalı Yahya

Fuzulî

Nedim

Açıklama:

Mahzenü’l-Esrar’a Anadolu sahasında ilk Türkçe nazire olarak kabul edilen eser,
Ahmed-i Rıdvan’ın Mahzenü’l-Esrar’ıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 60

III. Murat’ın şehzâdesi Mehmet için 1582 yılında yapılan oldukça gösterişli sünnet düğünü, ...........................’nin Câmi’u’l-Buhur der-Mecalis-i Sur adlı 2775 beyitli eserinde bütün ihtişamıyla anlatılır.
Yukarıda boş bırakılan yere aşağıdaki şairlerden hangisi getirilmelidir?

Taşlıcalı Yahya

Gelibolulu Ali

Ahmedi

Fuzuli

Nabi

Açıklama:

III. Murat’ın şehzâdesi Mehmet için 1582 yılında yapılan oldukça gösterişli sünnet düğünü, Gelibolulu Ali’nin Câmi’u’l-Buhur der-Mecalis-i Sur adlı 2775 beyitli eserinde bütün ihtişamıyla anlatılır.

Doğru Cevap: B

Soru 61

..........’nin Bursa Şehrengizi edebiyat tarihi kadar sosyoloji, etnoloji gibi ilim dallarıyla
uğraşanları hatta şehir tarihçilerini ve coğrafyacıları yakından ilgilendirecek zengin malzeme ihtiva etmektedir. Dikkatle incelendiğinde eski toplum hayatımızı, fazla sanat endişesi taşımadan kaleme alınan bu tip eserlerde daha net ve daha kolay bulabiliriz.
Yukarıda boş bırakılan yere aşağıdaki şairlerden hangisi getirilmelidir?

Hüdayi

Lamiî

Nabi

Nefi

Nedim

Açıklama:

Lâmiî’nin Bursa Şehrengizi edebiyat tarihi kadar sosyoloji, etnoloji gibi ilim dallarıyla
uğraşanları hatta şehir tarihçilerini ve coğrafyacıları yakından ilgilendirecek zengin malzeme ihtiva etmektedir. Dikkatle incelendiğinde eski toplum hayatımızı, fazla sanat endişesi taşımadan kaleme alınan bu tip eserlerde daha net ve daha kolay bulabiliriz.

Doğru Cevap: B

Soru 62

Nalan u Handan

Hasbihal

Hâlname-i Sevadî

Ebkâr-ı Efkâr

Sergüzeştname-i Zaifî

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 63

"Muyî’nin hasbihâl tarzında yazmış olduğu bu mesnevi, 2759 beyitten oluşmaktadır. Eser,aruzun “mefâ’îlün mefâ’îlün fe’ûlün” kalıbıyla yazılmıştır."
Yukarıda özellkileri verilen eser aşağıdakilerden hangisidir?

Nalan u Handan

Sergüzeştname-i Zaifî

Hâlname-i Sevadî

Ebkâr-ı Efkâr

Hasbihal

Açıklama:

Muyî’nin hasbihâl tarzında yazmış olduğu bu mesnevi, 2759 beyitten oluşmaktadır. Eser,aruzun “mefâ’îlün mefâ’îlün fe’ûlün” kalıbıyla yazılmıştır. Bu eser Nalan u Handan'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 64

Osmanlı sahasında Mahzenü’l-Esrar geleneğine bağlı mesnevilerde planların benzemesinin yanında işlenen hikâyelerde de ortaklıklar bulunur.
Aşağıdakilerden hangisi bu ortaklıkların kaynaklarından biri değildir?

Kuran-ı Kerim

Mevlana’nın Mesnevi’si

Feridüttin Attar’ın Tezkiretü’l-Evliya’sı

Sadi’nin Gülistan ve Bostan’ı

Mevala'nın Mesnevisi

Açıklama:

Osmanlı sahasında Mahzenü’l-Esrar geleneğine bağlı mesnevilerde planların benzemesinin yanında işlenen hikâyelerde de ortaklıklar bulunur. Ortak hikâyelerin
belli başlı kaynakları, Kuran-ı Kerim, Mevlana’nın Mesnevi’si, Feridüttin Attar’ın Tezkiretü’l-Evliya’sı, Mantıku’t-Tayr’ı, Sadi’nin Gülistan ve Bostan’ı ve
Fuzulî’nin Leyla vü Mecnun mesnevisidir

Doğru Cevap: E

Soru 65

Aşağıdakilerden hangisi Şemsettin-iSivasî’nin mesnevilerinden biri değildir?

Gülşenabad

Heşt-Behişt

Mir’atü’l-Ahlâk

Mirkatü’lEşvâk

Ebkâr-ı Efkâr

Açıklama:

Dinî-tasavvufî mesneviler konusunda Şemsettin-i Sivasî’nin ayrıcalıklı bir yeri vardır. Çünkü o, bütün mesnevilerinde dinî ve tasvvufî konuları işlemiştir. Süleyman peygamberin kıssasını ele aldığı Süleymanname; Feridüttin Attar’ın (ö. 1221), İlâhiname isimli eserinin manzum bir özeti niteliğindeki, Baharü’s-Sufiyye
ismini de taşıyan ve 557 beyitten oluşan Gülşenabad, Heşt-Behişt, Mir’atü’l-Ahlâk ve Mirkatü’lEşvâk; İmam-ı Azam’ın hayat hikâyesinin ele alındığı Menâkıb-ı İmâm-ı Âzam adlı eser, Şemsettin-i Sivasî’nin diğer mesnevileridir.

Doğru Cevap: E

Soru 66

Aşağıdakilerden hangisi Osmanlı tarihi anlayışıyla kaleme alınan Selimname türündeki
mesnevi kaleme alan şairlerden biridir?

Nefi

Fuzulî

Taşlıcalı Yahya

İshak Çelebi

Nedim

Açıklama:

Tarihsel kişileri ve olayları konu edinen mesnevileri iki grupta ele almak mümkündür. Birincisi Yavuz Sultan Selim’in hayatını, mücadelelerini, yaptığı savaşları
ve kazandığı zaferleri merkeze alarak bir Osmanlı tarihi anlayışıyla kaleme alınan Selimname türündeki mesnevilerdir. Üsküplü İshak Çelebi, Sücudî, Keşfî,
Süheylî, Muhyî, Edayî, Hoca Sadettin, İdris-i Bitlisî, Şükrî-i Bitlisî gibi şairlerin yazdıkları mesneviler bunlardandır.

Doğru Cevap: D

Soru 67

Şehirlerin güzelliklerini ve güzellerini konu edinen mesnevilere verilen isim aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?

Şehr-i güzel

Şehrengiz

Şehr-i yâr

Şehr-i mesnevi

Şehir Mesnevileri

Açıklama:

Şehrengizler, şehirlerin güzelliklerini ve güzellerini
konu edinen mesnevilerdir

Doğru Cevap: B

Soru 68

Önceki yüzyıllarda çoğunlukla Fars edebiyatında üretilmiş olan mesnevilerin Türkçeye tercüme edildiği görülür.
Aşağıdakilerden hangisinde en çok tercüme edilen mesnevilerden biri yer almaktadır?

Sergüzeştname

Ebkâr-ı Efkâr

Leyla vü Mecnun

Hasbihâl

Nalan u Handan

Açıklama:

Önceki yüzyıllarda çoğunlukla Fars edebiyatında üretilmiş olan mesnevilerin Türkçeye tercüme edildiği görülür. Özellikle Yusuf u Züleyha, Leyla vü Mecnun, Hüsrev ü Şirin gibi aşk konulu mesneviler çoğunlukla ya tercüme edilmiş ya da Fars edebiyatındaki asıllarına bağlı kalınarak telif edilmişlerdir

Doğru Cevap: C

Soru 69

Anadolu sahasında ilk Türkçe nazire olarak kabul edilen eser aşağıdakilerden hangisidir?

Mahzenü’l-Esrar

Rıdvaniyye

Gülşen-i Envar

Gencine-i Raz

Kitab-ı Usul

Açıklama:

Anadolu sahasında ilk Türkçe nazire olarak kabul edilen eser, Ahmed-i Rıdvan’ın Mahzenü’l-Esrar’ıdır. Ahmed-i Rıdvan’ın Rıdvaniyye isimli mesnevisi de dinî ve ahlakî öğütler içeren bir eserdir. Yahya Bey’in Gülşen-i Envar, Gencine-i Raz ve Kitab-ı Usul adlı eserlerinde de dinî nitelikli hikâyeler ve temsiller anlatılmaktadır.

Doğru Cevap: A

Soru 70

Aşağıdakilerden hangisi XVI. yüzyıl dini mesneviler arasında yer alır?

Ahlak-ı Süleyman

Selimname

Nakş-ı Hayal

Tevarih-i Âl-i Osman

Fetihname-i Engerus

Açıklama:

Dinî-mistik konuların işlendiği eserler arasında en dikkate değer olanı ise Azerî İbrahim Çelebi’nin 3140 beyitlik Nakş-ı Hayal adlı mesnevisidir. Nakş-ı Hayal dışındaki eserler tarihi ve destani mesnevilerdir.

Doğru Cevap: C

Soru 71

Aşağıdakilerden hangisi gazavatname türünde yazılmış mesnevilerden biridir?

Fetihname-i Engerus

Menakıb-ı İmam-ı Azam

Heşt-Behişt

Gülşenabad

İbretnüma

Açıklama:

Gazavatname türünde yazılmış mesnevilerin ilk örnekleri II. Bayezit devrinde yazılmış manzum tarihlerdir. XVI. yüzyılda Priştineli Baharî (ö.1526)’nin Sultan Süleyman’ın Macaristan seferini anlattığı Fetihname-i Engerus adlı kısa mesnevisi, Fütuhî Hüseyin Çelebi’nin aynı konuyu ele aldığı Enisü’l-Guzat’ı, Âsafî (ö. 1604)’nin 1587 tarihinde tamamladığı Şecaatname adlı gazavatnamesi türün belli başlı örnekleri arasında sayılır. B,C,D,E seçenekleri dini ve tasavvufi mesnevileridir.

Doğru Cevap: A

Soru 72

Aşağıdakilerden hangisi Selimname yazmamıştır?

Üsküplü İshak Çelebi

İdris-i Bitlisî

Hoca Sadettin

Hadidî

Sücudî

Açıklama:

Yavuz döneminin şairlerinden Üsküplü İshak Çelebi, Sücudî, Keşfî, Süheylî, Muhyî ve Edayî; bilginlerinden Hoca Sadettin ve Akkoyunlu sarayında münşilik ve hükümdar çocuklarına lâlâlık hizmetinde bulunan ve daha sonra Osmanlı bürokratı olarak tanınan İdris-i Bitlisî ve onun hemşerisi Şükrü Selimname yazmıştır. Osmanlı tarihçileri arasında sayılan Hadidî’nin Süleymanname olarak da bilinen Tevarih-i Âl-i Osman’ı yazmıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 73

Aşağıdakilerden hangisi yerli ve realist mesneviler arasında yer almaz?

Surname

Şehrengiz

İşretname

Şecaatname

Sergüzeşt

Açıklama:

Şecaatname, Âsafî (ö. 1604)’nin 1587 tarihinde tamamladığı gazavatname örneğidir ve tarihi bir mesnevidir. A,B,C ve E seçeneklerinde verilenler ise yerli ve realist mesneviler arasında yer almaz.

Doğru Cevap: D

Soru 74

Aşağıdakilerden hangisi şehrengizlerin ilk örnekleridir?

Mesihî ve Zatî’nin Edirne için yazdıkları

Manisalı Camî’nin ve Derzizade Ulvî’nin Manisa için yazdıkları

Lâmiî Çelebi’nin Bursa Şehrengiz’i

Vizeli Behiştî’nin Bursa ya da Vize için yazdığı şehrengiz

Bursalı Rahmî’nin Yenişehir Şehrengiz'i

Açıklama:

Mesihî ve Zatî’nin Edirne için yazdıkları şehrengizler bu türün ilk örnekleridir. Manisalı Camî’nin ve Derzizade Ulvî’nin Manisa için yazdıkları şehrengizler, Lâmiî Çelebi’nin Bursa Şehrengiz’i, Vizeli Behiştî’nin (ö. 1571?) Bursa ya da Vize için yazdığı şehrengiz, Bursalı Rahmî’nin (ö. 1567) Yenişehir Şehrengizi, Gelibolulu Mustafa Âlî’nin Gelibolu Şehrengizi türün XVI. yüzyılda yazılmış örneklerindendir.

Doğru Cevap: A

Soru 75

Kendinden sonraki benzer eserlere örnek olmuş ‘İşretnâme’ nin yazarı aşağıdakilerden hangisidir?

Hayretî

Fuzulî

Fevrî

Edirneli Revânî

Bursalı Rahmî

Açıklama:

Anadolu sahasında türün ilk örneği, Edirneli Revânî (ö. 1524) tarafından İşretnâme adıyla verilmiştir. 694 beyitlik mesnevi, aruzun “mefâ’îlün mefâ’îlün fe’ûlün” kalıbıyla yazılmıştır. Başarılı bir eser olması dolayısıyla kendinden sonraki bu tür eserlere örnek olmuştur.

Doğru Cevap: D

Soru 76

Aşağıdakilerden hangisi Nalan u Handan adlı eserin özelliklerinden birisidir?

Aruzun mefâ’îlün mefâ’îlün fe’ûlün kalıbıyla yazılmıştır.

Şair, dört yaşından başlayarak yaşlılık yıllarına kadar geçen hayatını anlatır.

Altın, gümüş, mihenk arasında geçen bir hikâyeyi konu edinir.

Bursalı Celilî’nin bir mesnevisidir.

327 beyitlik tasavvufî nitelikte bir mesnevidir.

Açıklama:

Muyî’nin hasbihâl tarzında yazmış olduğu bu mesnevi, 2759 beyitten oluşmaktadır. Eser, aruzun “mefâ’îlün mefâ’îlün fe’ûlün” kalıbıyla yazılmıştır. Eserin kahramanlarından Nalan, şairin kendisini temsil eder. Olay örgüsü bir rüya motifiyle başlar.

Doğru Cevap: A

Soru 77

Ebkâr-ı Efkâr sergüzeştnamesinin konusu aşağıdakilerden hangisidir?

Gençlik yıllarından yaşlılık çağına kadar yaşadığı çeşitli olayları nakleder.

Dört yaşından başlayarak yaşlılık yıllarına kadar geçen dönemi anlatır.

Altın, gümüş, mihenk arasında geçen bir hikâyeyi konu edinir.

Şairin Edirne ve İstanbul’da yaşadığı bir aşk hikâyesini anlatır.

III. Murat’ın şehzâdesi Mehmet için yaptığı oldukça gösterişli sünnet düğünü anlatır.

Açıklama:

Ebkâr-ı Efkâr, Molla Maşîzâde Fikrî Dervîş’in yazdığı bu eser, 1504 beyitten oluşmaktadır. Şairin Edirne ve İstanbul’da yaşadığı bir aşk hikâyesini anlattığı bu eseri, bir sergüzeştname veya hasbihâl olarak kabul edilebilir.

Doğru Cevap: D

Soru 78

830 beyitlik Hasbihal mesnevisinin yazarı aşağıdakilerden hangisidir?

Zaifî

Muyî

Safî

Sevâdî

Fuzuli

Açıklama:

Safî, Hasbihâl’ini 1586 tarihinde yazar. 830 beyitlik bu mesnevi “feilâtün mefâilün feilün” vezniyle kaleme alınmıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 79

Aşağıdakilerden hangisi dinî-tasavvufî mesnevilerin özelliklerinden biri değildir?

Manzum anlatımın revaçta olduğu bir ortamda asıl amaç estetik duyguları tatmin etmektir.

Hadis, mevlit, hilye, dinî ve ahlakî öğretiler gibi konular işlenir.

Mecaz ve sembol değeri kazanan dinî ve tasavvufî konular estetik bir çerçevede sunulur.

Şemsettin-i Sivasî, Azerî İbrahim Çelebi, Güvahî, gibi şairler bu alanda eser vermiş şairlerdendir.

Tasavvufun mahiyeti, kuralları, gündelik hayata yansımaları kıssalarla zenginleştirilerek mesnevi tarzında anlatılır.

Açıklama:

Mesnevi geleneği içinde hemen her konu işlenmiştir. Şiirin, daha doğrusu manzum anlatımın revaçta olduğu bir ortamda sadece estetik duyguları tatmin etmek için değil, aynı zamanda okuyucu ve dinleyicileri bilgilendirmek için de mesneviler yazılmıştır. İslam akaidinin kapsamı içinde yer alan didaktik konuların işlendiği mesnevilerin yanı sıra, İslam uygarlığı çerçevesinde oluşturulan birikimin de mesnevi nazım şekliyle ele alındığı bilinmektedir. İlkinde bilgi aktarımı esas olduğu hâlde ikincilerde mecaz ve sembol değeri kazanan konuların estetik bir çerçevede sunumu sözkonusudur. Osmanlı şiir geleneği içinde Hz. Peygamber’in söz ve davranışları (hadis), dünyaya gelişi ve peygamberliği (mevlit), beden yapısı ve karakteri (hilye) pek çok edebî eserin konusu olmuştur. Lamiî Çelebi, Behiştî ve Şemsettin Sivasî mevlit yazmıştır. Tasavvufun mahiyeti, kuralları, gündelik hayata yansımaları kıssalarla zenginleştirilerek mesnevi tarzında anlatılmıştır. XVI. yüzyıl divan şairleri sadece aşk ve macera konularını değil, dinî-tasavvufi konuları işlerken de Genceli Nizamî’nin yolunu takip ederler. Onun Mahzenü’l-Esrar’ı divan şairleri tarafından örnek alınır. Mahzenü’l-Esrar geleneğine bağlı mesnevilerde çerçeve hikâyelerde ve işleniş biçimlerinde ortaklıklar bulunur. Ortak hikâyelerin belli başlı kaynakları Kuran-ı Kerim, Mevlana’nın Mesnevi’si, Feridüttin Attar’ın Tezkiretü’l-Evliya’sı, Mantıku’t-Tayr’ı, Sadi’nin Gülistan ve Bostan’ı ve Fuzulî’nin Leylâ vü Mecnun mesnevisidir. Nizamî’nin Mahzenü’l-Esrar’ına nazire olarak kaleme alınan ve çoğu dinî, tasavvufî ve ahlakî hikâyelerden oluşan mesneviler, kaleme alındıkları çağ ve coğrafyada yaşayan insanlar arasındaki kültür birliğinin sürdürülmesine katkı sağlamıştır. Bu mesnevilerde genellikle anlatım sade, olay örgüsü basittir. Çünkü amaç öğüt vermek ve kıssadan hisse çıkarmak suretiyle hayat tecrübesini paylaşmaktır

Doğru Cevap: A

Soru 80

Aşağıdakilerden hangisi bir şehrin güzelliklerini ele alan şehrengizlerdendir?

Mesihî’nin Edirne Şehrengizi

Zatî’nin Edirne Şehrengizi

Camî’nin Manisa Şehrengizi

Lâmiî’nin Bursa Şehrengizi

Azizî’nin İstanbul Şehrengizi

Açıklama:

Lamiî, Bursa Şehrengizi’ni 1522 yılında yazmıştır. Şehrengiz, bir münacâtla başlar. Şair, Allah’ı ululadıktan sonra Hz. Peygamber’i över. Bundan sonra şair, eseri niçin kaleme aldığını açıklar: Dünya padişahının Bursa’yı ziyaret edeceği haberleri duyulmuştur. Şair bu vesileyle padişahı uzun uzun övdükten sonra bize onu adıyla da açıklar. On beş beyitlik giriş bölümünü Uludağ’ın övgüsü izler. Burayı çeşitli tasvirlerle anlatan şair, daha sonra dağdaki ve eteklerindeki suyu güzel kaynaklarla vadileri ve mesire yerlerini teker teker ele alır. Bunlar; Kırkpınar, Monla Alanı, Sarı Alan, Ab-ı Hayat Pınarı, Sultan Yaylası, Tekür Alanı, Elma Çukuru, Kestane Çukuru, Doğlu Baba Yaylası ve diğer yaylalardır. Bu bölümü medrese ve tekkeler izlemektedir: Daha önce dağ eteklerinin Hristiyan keşişlerince işgal edilmiş olduğunu söyleyen şair, yörede bilim ve tasavvufla uğraşanlara uygun yerler hazırlandığını belirtir. Şeyh Tacettin Dergâhı bunlardan biridir. Dağ etekleri, Kaplıkaya Vadisi, Çamlıca Ayazma, Musa Baba Meydanı, Gökdere Vadisi, Abdal Murad Alanı ve Sarnıç Alanı daha sonraki bölümlerin başlıklarıdır. Kale ve Pınarbaşı’nın tasviri bunları takib eder. Kale tasviriyle bakışını dış çevreden şehre yönelten şair, Bursa’daki padişah sarayını ve şehrin kenar semtlerini anlatır. Emir Sultan Külliyesinin tanıtımıyla devam eder. Şeyh Abdullatif el-Kudsî ve diğer şeyhler zikredildikten sonra Bursa’yı rüya şehir kılan diğer camiler anılır. Bursa camileri söz konusu edilince akla ilk gelen Ulu Cami olacaktır. Lamiî burayı “Bursa’nın göbeği” olarak tanımlar. Caminin nakış ustası olan Nakkaş Musa ile içindeki havuz da bu övgüden paylarını alır. Camiin güzel sesli müezzinleri de ayrı bir bölüm halinde zikredilmişlerdir. Bundan sonraki bölüm, Bursa’da türbesi olan padişahlara ayrılmıştır. Sultan Osman, Orhan Gazi, Sultan Murat, Yıldırım Bayezit, Süleyman Şah, Musa Çelebi, Sultan Mehmet ve II. Murat burada yatan padişahlardır. Bilindiği gibi Osmanlı padişahlarının mezarları, sadece Bursa ve İstanbul’dadır. Bu bölümü izleyen “mevize” başlıklı kısımda ise şair, dünyanın geçiciliğinden söz ederek şu mesajı vermek ister: Evreni titreten bu güçlü isimlere kalmayan ve onlara bir yarar sağlamayan dünyaya bel bağlama, bu dünyanın sonu ölümdür. Şehrin imaretlerini de şehrengizine konu yapan şair, Bursa’nın pazar ve çarşıları ile bezzâzistanı, çevredeki bağ ve bahçeleri de ihmal etmez. Tarih boyunca Bursa denince akla hep kaplıcaları gelmiştir. “Hüdayî Hamamlar” başlığı altında bunları ele alıp değerlendiren şair, bu bölümü takiben şehri geometrik dilimlere bölen akarsuları anlatır. Sıra Bursa’nın mevsimlere göre aldığı görünümlere gelmiştir.

Doğru Cevap: D

Soru 81

Aşağıdaki şairlerin hangisi hasbihâl türünde eser yazmamıştır?

Sevadî

Safî

Zatî

Muyî

Za‘ifî

Açıklama:

XVI. yüzyılda gündelik hayat, çeşitli biçimlerde sanat eserlerine yansır. Şairler model kabul ettikleri Fars edebiyatındaki tür ve tarzların benzerlerini yerli unsurlar ve realist çizgiler katarak yeniden üretirler. Yönetici zümrenin doğum, sünnet ve evlenme gibi merasimleri edebî eserlerin imkânları çerçevesinde sûrnamelerde işlenir. Şehirlerin güzellikleri ve güzelleri konusunda şehrengizler yazılır. Divan şairleri gazellerinde kişisel sorunlarını pek fazla dillendirmezler. Hasb-i hâl tarzına uygun konuları mesnevi biçimiyle anlatmayı tercih ederler. Bu tür mesnevilerde yerli unsurlar ve yaşanmışlık izlenimi veren olaylar manzum biçimde işlenir

Doğru Cevap: C

Soru 82

Aşağıdakilerin hangisi devletin resmî tarih anlayışının yansıtıldığı eser türlerindendir?

Gazavatname

Selimname

Sergüzeştname

İşretname

Şehrengiz

Açıklama:

döneminden itibaren şahname niteliğinde metinlerin ortaya çıktığı görülür. Bu tür eserler, saray tarihçiliğinin ilk örnekleri sayılabilir. Bir yandan menkıbe geleneğini sürdüren kıssahanlar, diğer yandan İran tarihçiliğini model alarak eserler veren münşilerin ortaya koydukları metinler, şairler tarafından manzumelere dönüştürülecek ciddi bir birikim oluşturur. II. Bayezit devrinde sayısı artan tarihî nitelikli eserler, özellikle Yavuz Sultan Selim zamanında padişahı merkeze alan mesnevilerin yazılmasına olanak sağlar. I. Selim’in çok kısa süren saltanat yıllarına sığdırdığı hep zaferle sonuçlanan seferler, şairler için birer Selimname; Kanunî’nin yaklaşık yarım asrı dolduran başarıları ise birer Süleymanname vesilesi sayılır. Yavuz Selim’in sefere çıkarken devrin şairlerinden bazılarını yanında götürüp yaşananları nazm etmelerini istediği ve böylece ortaya Selimnamelerin çıktığı bilinmektedir. Bu tür eserler, tarihçilerin eksik bıraktıkları noktaları tamamlayıcı niteliktedir.

Doğru Cevap: B

Soru 83

Aşağıdakilerden hangisi şehrengizlerde görülen özelliklerden biri değildir?

İlk örneklerinin XV. yüzyılda verilmiş olması

Mesnevi dışında başka nazım şekilleriyle de kaleme alınmış olması

Şairlerin çoğunlukla doğup yetiştikleri şehirleri seçmeleri

İçerdikleri bilgilerle coğrafya, sosyoloji, etnoloji gibi alanlara da bilgi sunması

İstanbul başta olmak üzere önemli kültür merkezlerinin konu edilmesi

Açıklama:

Şehrengizlerin bir kısmı sadece bir güzeli ele alıp anlatırken, bir başka grubu onları topluca değerlendirir. Bir diğer bölümü ise konu olarak şehrin güzellerini değil, güzelliklerini seçmiş ve yörenin gezilip görülecek yerlerini ele alıp işlemiştir Lamiî’nin şehrengizi bu sonuncu grubun en dikkate değer örneklerinden biridir. Çoğunlukla şairlerin, doğup yetiştikleri yörelere bir hemşehrilik borcu duygusuyla kaleme aldıkları şehrengizler, biraz da bu yüzden daha çok bol şair yetiştiren şehirler için yazılmış, bir başka ifadeyle Osmanlı devletinin önemli kültür merkezleri, öbür şehirlere oranla daha çok şehrengizlere konu olmuştur. Bu yüzdendir ki zaten sayıları elli civarında olan şehrengizlerden on adetten fazlası devletin birinci sınıf kültür merkezi olan İstanbul için kaleme alınmıştır. Bu yüzyılda Lamiî’den başka, İshak Çelebi Âşık Çelebi, Halilî, Manî şehrengiz yazmışlardır.

Doğru Cevap: A

Soru 84

Aşağıdakilerden hangisi düğünleri konu edinen eserlerin genel adıdır?

Şitaiyye

Selimname

İşretname

Surname

Sergüzeşt

Açıklama:

Surnameler III. Murat’ın şehzâdesi Mehmet için 1582 yılında yapılan oldukça gösterişli sünnet düğünü, Gelibolulu Ali’nin Câmi’u’l-Buhur der-Mecalis-i Sur adlı 2775 beyitli eserinde bütün ihtişamıyla anlatılır. Âlî bu mesnevisinde 16 ayrı aruz kalıbı kullanmıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 85

Aşağıdakilerin hangisi Şemsettin-i Sivasî’nin mesnevilerinden biri değildir?

Kitab-ı Usûl

Heşt-Behişt

Gülşen-âbâd

Miratü’l-Ahlak

Süleymanname

Açıklama:

Mahzenü’l-Esrar’a Anadolu sahasında ilk Türkçe nazire olarak kabul edilen eser, Ahmed-i Rıdvan’ın Mahzenü’l-Esrar’ıdır. Ahmed-i Rıdvan’ın Rıdvaniyye isimli mesnevisi de dinî ve ahlakî öğütler içeren bir eserdir. Yahya Bey’in Gülşen-i Envar, Gencine-i Raz ve Kitab-ı Usul adlı eserlerinde de dinî nitelikli hikâyeler ve temsiller anlatılmaktadır.

Doğru Cevap: A

Soru 86

Aşağıdakilerden şairlerden hangisi işretname türünün Anadolu sahasındaki ilk örneğini kaleme almıştır?

Fevri

Revani

Taşlıcalı Yahya Bey

Fuzuli

Hayreti

Açıklama:

Anadolu sahasında türün ilk örneği, Edirneli Revânî (ö. 1524) tarafından İşaretnâme adıyla verilmiştir. 694 beyitlik mesnevi, aruzun “mefâ’îlün mefâ’îlün fe’ûlün” kalıbıyla yazılmıştır. Başarılı bir eser olması dolayısıyla kendinden sonraki bu tür eserlere örnek olmuştur.

Doğru Cevap: B

Soru 87

Camî’nin Manisa Şehrengizi’ni bu türdeki diğer eserlerden ayıran özelliği aşağıdakilerden hangisidir?

Diğer örneklerden farklı bir şekilde sınıflandırılmış olması

Başka hiçbir şairin işlemediği Manisa’yı konu edinmesi

Eserin başkahramanının şairin kendisinin olması

Şehri, diğer örneklerden farklı olarak, mesire yerleriyle, gezilip görülecek mekânlarıyla tanıtmış olması

Tahmis nazım şekliyle kaleme alınmış olması

Açıklama:

Tahmis nazım şekliyle yazılan Camî’nin Manisa Şehrengizi ile muhammes nazım şekliyle kaleme alınan Ravzî’nin Edincik Şehrengizi bunlardandır.

Doğru Cevap: E

Soru 88

Aşağıdaki şairlerden hangisi kaleme aldığı sergüzeştnamesinde kendi yaşadığı bir aşk hikâyesini işlemiştir?

Hayreti

Safî

Molla Maşîzade Fikrî Dervîş

Sevadi

Zati

Açıklama:

Ebkâr-ı Efkâr Molla Maşîzâde Fikrî Dervîş’in yazdığı bu eser, 1504 beyitten oluşmaktadır. Şairin Edirne ve İstanbul’da yaşadığı bir aşk hikâyesini anlattığı bu eseri, bir sergüzeştname veya hasbihâl olarak kabul edilebilir.

Doğru Cevap: C

Ünite 8

Soru 1

Aşağıdakilerden hangisi mensur metinlerin dil ve üslupları açısından sınıflandırılmasıyla ilgili olarak doğru bir ifade olamaz?

Mensur metinlerin söz varlığı dikkate alınarak sade nesir, orta nesir ve süslü nesir diye üç düzeyde sınıflandırılmıştır.

Mensur metinlerin dil ve üslupları açısından sınıflandrılmasıyla ilgili olarak yapılan sınıflandırmada Recaizade Ekrem’in nesr-i sade, nesr-i müzeyyen ve üslub-ı âlî biçimindeki hem dil hem de üslup özelliklerini esas alan sınıflandırmasıyla örtüşür.

Tahir Olgun ise eski nesri; nesr-i mürsel ve nesr-i müsecca biçiminde sınıflandırmıştır.

XVI. yüzyıl mensur metinlerini üslup bakımından; folklorik/şifahî üslup, ilmî üslup, bediî/estetik üslup ve resmî üslup başlıkları altında değerlendirebiliriz.

Mensur metinlerin söz varlığı dikkate alınarak sade nesir, orta nesir ve süslü nesir diye üç düzeyde sınıflandırılması sözkonusu değildir.

Açıklama:

Şayet yanıtını yanlış ise ''Mensur Eserlerin Sınıflandrılması'' konususn bir kez daha gözden geçirilmesinde yarar vardır.
Mensur metinlerin söz varlığı dikkate alınarak sade nesir, orta nesir ve süslü nesir diye üç düzeyde sınıflandırılması sökonusu değildir ifadesi doğru bir ifade olamaz.

Doğru Cevap: E

Soru 2

Aşağıdakilerden hangisi Türk edebiyatında estetik nesrin ilk örneği sayılan eserler arasında yer alır?

Tazarruname

Menşeü’l-İnşa

Şebistan-ı Hayal

Münşeatü’s-Selatin

Tacü’t-Tevarih

Açıklama:

Şayet yanıtınız yanlış ise “Mensur Metinlerin Sınıflandırılması” konusunu nun bir kez daha gözden geçirilmesinde yarar vardır.
TazarrunameTürk edebiyatında estetik nesrin ilk örneği sayılan eserler arasında yer almaktadır.

Doğru Cevap: A

Soru 3

Aşağıdakilerden hangisi şifahi/folklorik üslubun özelliklerindendir?

Secili cümleler kullanılır.

Günlük konuşma diline yakın değildir

Daha çok dinî ve destanî nitelikli eserlerde görülür.

Devrik cümle kullanımı yaygın değildir

Bu üslupta kullanılan kelimeler, çoğunlukla isim ve fiillerden oluşmaz

Açıklama:

Şayet yanıtınız yanlış ise “Mensur Metinlerin Sınıflandırılması” konusunun bir kez daha gözden geçirilmesinde yarar vardır.
Daha çok dinî ve destanî nitelikli eserlerde görülmesi şifahi/folklorik üslubun özellikleri arasında yer almaktadır.

Doğru Cevap: C

Soru 4

Aşağıdakilerden hangisi Mensur eserlerdeki manzum parçaların metin içindeki işlevi arasında yer almaz?

Mensur eserlerde yer alan nazım parçaları, genellikle nesir kısmında ifade edilen düşünceleri pekiştirmek, sonuç çıkarmak, yazarın belli bir amaca dayanan niyetini gösterip duygularını estetik bir ifadeye büründürmek için kullanılır.

Mensur eserlerdeki manzum parçaları çıkarıldığı takdirde metinde anlam eksilmesi olmaz.

Mensur eserlerde nazım, nesirde ileri sürülen düşüncenin veya anlatılan olayın devamı niteliğinde de olur.

Mensur eserlerde nazım, nesirde ileri sürülen düşüncenin veya anlatılan olayın devamı niteliğinde de olamaz.

Mensur eserlerde nazım, nesirde ileri sürülen düşüncenin veya anlatılan olayın devamı niteliğinde de olur.

Açıklama:

Şayet yanıtını yanlış ise ''mensur Eserlerin Sınıflandırılması'' konusunun bir kez daha gözden geçirilmesinde yarar vardır.
''Mensur eserlerde nazım, nesirde ileri sürülen düşüncenin veya anlatılan olayın devamı niteliğinde de olamaz.'' ifadesi Mensur eserlerdeki manzum parçaların metin içindeki işlevi arasında yer almamaktadır.

Doğru Cevap: D

Soru 5

Aşağıdakilerden hangisi resmî üslubun nitelikleri arasında yer almaz?

İleri sürülen görüşler, alıntılarla vurgulanır.

Dili sade, mantıklı ve inandırıcı niteliktedir.

Arkaik ve mahalli sözlere, argoya yer verilmez.

Gelenekselleşmiş bir formu (biçimi) vardır.

Resmî yazılarda belli kavram ve kalıplaşmış cümleler kullanılır.

Açıklama:

Şayet yanıtınız yanlış ise “Mensur Metinlerin Sınıflandırılması” konusunun bir kez daha gözden geçirilmesinde yarar vardır.
İleri sürülen görüşler, alıntılarla vurgulanması resmî üslubun nitelikleri arasında yer almaz.

Doğru Cevap: A

Soru 6

Aşağıdakilerden hangisi Türk biyografi geleneği içinde Şakayık’ın yeri ve önemini ifade etmez?

Bu yüzyılda bilginlerin biyografileri için ilk başvurulması gereken kaynak, Taşköprîzade İsamettin Ahmet tarafından Arapça olarak yazılan ve XVI. yüzyıldan itibaren tercüme vezeyil (ek)lerle çoğaltılan Şakayıku’n-Numaniye’dir.

XVI. yüzyılda yapılmış en meşhur tercümesi Mecdî Mehmet’e aittir.

Mecdî, Hadayıku’ş-Şakayık adıyla Türkçeye çevirdiği esere ilavelerde bulunmuştur.

Mecdî, Hadayıku’ş-Şakayık adıyla Türkçeye çevirdiği esere ilavelerde bulunmamıştır.

Hepsi ifade eder.

Açıklama:

Şayet yanıtınız yanlış ise ''Biyografiler'' konusunun bir kez daha gzden geçirilmesinde yarar bulunmaktadır.
Mecdî, Hadayıku’ş-Şakayık adıyla Türkçeye çevirdiği esere ilavelerde bulunmaması Türk biyografi geleneği içinde Şakayık’ın yeri ve önemini ifade etmez.

Doğru Cevap: D

Soru 7

Aşağıdakilerden hangisinin Mensur metinlerin üslup özelliklerinin saptanmasında dikkate alınması sözkonusu değildir?

Kalıplaşmış ifadelere yer vermesi

Sözcüklerin kullanım sıklığı

Seci ve diğer sanatların kullanımı

Eserin konusu

Çeviri veya telif olması

Açıklama:

Şayet yanıtınız yanlış ise ''Mensur Metinlerin Sınıflandırılması” konusunun bir kez daha gözden geçirilmesinde yarar vardır.
Çeviri veya telif olması Mensur metinlerin üslup özelliklerinin saptanmasında dikkate alınması sözkonusu olamaz.

Doğru Cevap: E

Soru 8

Aşağıdakilerden hangisi XVI. yüzyıl tarih yazarları arasında yer almaktadır?

Yahşi Fakih

Lütfi Paşa

Naima

Kâtip Çelebi

Âşık Paşazade

Açıklama:

Şayet yanıtınız yanlış ise“Mensur Türler” konusunun bir kez daha gözden geçirilmesinde yarar vardır.
Lütfi Paşa XVI. yüzyıl tarih yazarları arasında yer almaktadır?

Doğru Cevap: B

Soru 9

Aşağıdakilerden hangisi Künhü’l-Ahbar adlı eserle ilgili bir ifade değildir?

Genel bir tarih kitabıdır.

Gelibolulu Mustafa Âli yazmıştır.

Dördüncü bölümde Osmanlı tarihi anlatılır.

Şair biyografilerine yer vermez.

Dört bölümden oluşur.

Açıklama:

Şayet yanıtınız yanlış ise “Mensur Türler” konusunun bir kez daha gözden geçirilmesinde yarar vardır.
Şair biyografilerine yer vermeme Künhü’l-Ahbar adlı eserle ilgili doğru bir ifade olamaz.

Doğru Cevap: D

Soru 10

Aşağıdakilerden hangisi Osmanlı bilginlerinin biyografileri konusunda ilk başvurulması gereken kaynaklar arasında yer alır?

Şakayık

Künhü’l-Ahbar

Meşairü’ş-Şuara

Şevahidü’n-Nübüvve

Tacü’t-Tevarih

Açıklama:

Şayet yanıtınız yanlış ise “Mensur Türler” konusunun bir kez daha gözden geçirilmesinde yarar vardır.
Şakayık Osmanlı bilginlerinin biyografileri konusunda ilk başvurulması gereken kaynaklar arasında yer almaktadır.

Doğru Cevap: A

Soru 11

I. Divan edebiyatı, Kanunî döneminden itibaren kuralları iyice oturmuş bir yapıya kavuşur.
II. XVI. yüzyıldan itibaren tür ve tarzlarda çeşitlilik görülür.
III. Klasikleşme sürecinde öne çıkan estetik anlayış, tür ve şekil kalıplaşması XIX. yüzyıla kadar aralıksız devam eder.
Yukarıda verilenlerden hangileri doğrudur?

Yalnız I

Yalnız III

I ve II

II ve III

I, II, III

Açıklama:

İstanbul’un fethini izleyen yıllarda ortak bir dil ve üslup anlayışına göre biçimlenen divan edebiyatı, Kanunî döneminden itibaren kuralları iyice oturmuş bir yapıya kavuşur.
XV. yüzyılda Sinan Paşa’nın Tazarruname adlı eserinde karşılaştığımız estetik nesrin örnekleri artar. XVI. yüzyıldan itibaren tür ve tarzlarda çeşitlilik görülür. Klasikleşme sürecinde öne çıkan estetik anlayış, tür ve şekil kalıplaşması XIX. yüzyıla kadar aralıksız devam eder.

Doğru Cevap: E

Soru 12

Aşağıdakilerden hangisi Fahir İz'in Eski Türk Edebiyatında Nesir adlı antolojisinin girişinde mensur metinleri dil özelliklerini dikkate alarak yaptığı sınıflandırmadır?

Mürsel nesir, orta nesir ve süslü nesir

Nesr-i mürsel, nesr-i müsecca, nesr-i müzeyyen

Nesr-i sade, nesr-i müzeyyen ve üslub- âlî

Sade nesir, orta nesir ve süslü nesir

Sade nesir, nesr-i müsecca, zengin nesir

Açıklama:

Fahir İz, Eski Türk Edebiyatında Nesir (İkinci baskı, Ankara 1996), adlı antolojisinin girişinde mensur metinleri dil özelliklerini dikkate alarak sade nesir, orta nesir ve süslü nesir diye üç düzeyde sınıflandırmıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 13

Aşağıdakilerden hangisi Osmanlı nesrini ele alabileceğimiz başlıklardan değildir?

Bediî üslup

Folklorik üslup

İlmî üslup

Karışık üslup

Resmî üslup

Açıklama:

Osmanlı nesrini; folklorik/şifahi üslup, ilmî üslup, bediî/estetik üslup ve resmî üslup başlıkları altında ele alabiliriz.

Doğru Cevap: D

Soru 14

"Günlük konuşma diline yakın, çeviri özellikleri taşıyan ve Türkçe sözlerin yoğun olduğu bu üslup, daha çok dinî, tasavvufî ve dinî-destanî konulu eserlerde görülür. Bu üslupta cümleler kısadır ve cümleyi oluşturan kelimeler büyük ölçüde isim ve fiillerden ibarettir. Devrik cümle kullanımı yaygındır. Bu üslup daha çok, erken dönem Osmanlı yazarlarınca kullanılmış olmakla birlikte daha sonraki dönemlerde geniş kitlelere ulaşma niyeti taşıyan kimi yazarlar tarafından da tercih edilmiştir."
Yukarıda verilen açıklama hangi üslup hakkında bilgi vermektedir?

Bediî üslup

Estetik üslup

Folklorik üslup

İlmî üslup

Resmi üslup

Açıklama:

Folklorik üslup, konuşma diline dayanan üslup düzeyidir. Genellikle sade nesir örneği
olarak görülen eserlerin üslubudur. Günlük konuşma diline yakın, çeviri özellikleri taşıyan ve Türkçe sözlerin yoğun olduğu bu üslup, daha çok dinî, tasavvufî ve dinî-destanî konulu eserlerde görülür. Bu üslupta cümleler kısadır ve cümleyi oluşturan kelimeler büyük ölçüde isim ve fiillerden ibarettir. Devrik cümle kullanımı yaygındır. Bu üslup daha çok, erken dönem Osmanlı yazarlarınca kullanılmış olmakla birlikte daha sonraki dönemlerde geniş kitlelere ulaşma niyeti taşıyan kimi yazarlar tarafından da tercih edilmiştir.

Doğru Cevap: C

Soru 15

"Bilgi vermeyi hedef alan ama bu işlemi bir üslup endişesi ve edebî incelikle yapmayı hedefleyen eserlerde kullanılır. Bu tarz eserlerde benzetmeler, alıntılar, mecaz, istiare
ve seci gibi sanatlar yer alır. Bunlar, dili ve üslubu ağırlaştırmaktadır."
Yukarıda verilen açıklama hangi üslup hakkında bilgi vermektedir?

Bediî üslup

Estetik üslup

İlmî üslup

Şifahi üslup

Resmî üslup

Açıklama:

İlmî üslup, bilgi vermeyi hedef alan ama bu işlemi bir üslup endişesi ve edebî incelikle yapmayı hedefleyen eserlerde kullanılır. Bu tarz eserlerde benzetmeler, alıntılar, mecaz, istiare ve seci gibi sanatlar yer alır. Bunlar, dili ve üslubu ağırlaştırmaktadır.

Doğru Cevap: C

Soru 16

"Estetik kaygı, bilgi vermenin önüne geçer. Dolayısıyla eskilerin “âlî” diye nitelendirdikleri bu üslup; Arapça, Farsça ve Türkçe kelime kadrosunun zengin imkânlarından yararlanılarak dolaylı anlatımı ön plana çıkaran, peş peşe gelen paralel cümlelerle süslü ve secili anlatımı tercih eden ve bu özellikleri yüzünden de kolay anlaşılamayan bir yapı sergiler."
Yukarıdaki açıklama hangi üslup hakkında bilgi vermektedir?

Bediî üslup

Folklorik üslup

İlmî üslup

Şifahî üslup

Resmî üslup

Açıklama:

Estetik kaygı, bilgi vermenin önüne geçer. Dolayısıyla eskilerin “âlî” diye nitelendirdikleri bu bediî estetik üslup; Arapça, Farsça ve Türkçe kelime kadrosunun zengin imkânlarından yararlanılarak dolaylı anlatımı ön plana çıkaran, peş peşe gelen paralel cümlelerle süslü ve secili anlatımı tercih eden ve bu özellikleri yüzünden de kolay anlaşılamayan bir yapı sergiler.

Doğru Cevap: A

Soru 17

"Bu üslubun dili sade, mantıklı ve inandırıcı olmalıdır. Bu metinlerde arkaik ve mahalli sözlere ve argoya yer verilmez. Bu üslup çerçevesinde kaleme alınan metinlerde ilgili alanın belli kavramları ve kalıplaşmış yapıları kullanılır."
Yukarıdaki açıklamada hangi üslup hakkında bilgi verilmektedir?

Bediî üslup

Folklorik üslup

İlmî üslup

Şifahi üslup

Resmî üslup

Açıklama:

Resmî üslup denilince devlet yazışmaları, kararlar, emirler, hukuk metinleri ve diplomatik belgelerin kaleme alındığı üslup anlaşılmalıdır. Bu üslubun dili sade, mantıklı ve inandırıcı olmalıdır. Bu metinlerde arkaik ve mahalli sözlere ve argoya yer verilmez. Resmî üslup çerçevesinde kaleme alınan metinlerde ilgili alanın belli kavramları ve kalıplaşmış yapıları kullanılır.

Doğru Cevap: E

Soru 18

I. Nesir dili, şiirin ifade imkânlarından yararlanarak gelişimini sürdürür.
II. Şiirde kullanılan edebî sanatlar, sözü güzelleştirmek için başvurulan hüner gösterileri nesirde de işlevsel bir tarzda kullanılır.
III. Mensur metinlerde manzum parçalara, beyit ve mısra alıntılarına yer verilir.
Yukarıda verilen bilgilerden hangisi ya da hangileri XVI. yüzyıl nesri için söylenebilir?

Yalnız I

Yalnız III

I ve II

II ve III

I, II, III

Açıklama:

Hangi üslup düzeyinde olursa olsun XVI. yüzyılda nesir dili, şiirin ifade imkânlarından
yararlanarak gelişimini sürdürür. Şiirde kullanılan edebî sanatlar, sözü güzelleştirmek için başvurulan hüner gösterileri nesirde de işlevsel bir tarzda kullanılır. Ayrıca mensur metinlerde manzum parçalara, beyit ve mısra alıntılarına yer verilir.

Doğru Cevap: E

Soru 19

I. XVI. yüzyıldan itibaren artık bir önceki yüzyılın yalın ifadeli örneklerine fazla rastlanmaz.
II. Bu dönem metinlerinde Orta Çağ, Fars nesir geleneğinin estetik etkileri görülmeye başlar.
III. Birleşik cümle kuruluşları, dillerden giren yeni kelime ve terkipler, soyut kavramlardan metinlerde uzak durulmuştur.
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri XVI. yüzyıl nesir üslubu için söylenebilir?

Yalnız I

Yalnız III

I ve II

II ve III

I, II, III

Açıklama:

XVI. yüzyıldan itibaren artık bir önceki yüzyılın yalın ifadeli örneklerine fazla rastlanmaz. Bir anlamda şiirde Fatih devrinde kalıplaşan söyleyiş biçimi, imaj sistemi ve Arapça, Farsça yoğunluklu dil, nesirde daha geç, yani XVI. yüzyıl ortalarına doğru teşekkül eder. Artık bu dönem metinlerinde Orta Çağ, Fars nesir geleneğinin estetik etkileri görülmeye başlar. Birleşik cümle kuruluşları, bu dillerden giren yeni kelime ve terkipler, soyut kavramlar metinlerde sıklıkla karşımıza çıkmaktadır.

Doğru Cevap: C

Soru 20

XVI. yüzyılda münşeat tarzındaki eserlerin son derece değerli bir örneği kim tarafından tertip edilmiştir?

Feridun Bey

Mecdî Mehmet

Lutfi Paşa

Sehî Bey

Seydi Ali Reis

Açıklama:

Münşeat tarzındaki eserler belirli yer ve durumlarda yazıldığı, özellikle de örnek aldığı kaynaklardaki biçimini büyük ölçüde koruduğu ya da sanatçılar ilk örneklere büyük ölçüde bağlı kaldığı için ilk örneklerinden itibaren pek değişime uğramamıştır. Bu türün XVI. yüzyılda son derece değerli bir örneği Feridun Bey tarafından tertip edilmiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 21

Eski Türk Edebiyatında Nesir, adlı antolojisinin girişinde mensur metinleri dil özelliklerini dikkate alarak sade nesir, orta nesir ve süslü nesir diye üç düzeyde sınıflandıran yazar kimdir?

Fahir İz

Recaizade Ekrem

Tahir Olgun

Fuzulî

Birgili Mehmet Efendi

Açıklama:

Fahir İz, Eski Türk Edebiyatında Nesir (İkinci baskı, Ankara 1996), adlı antolojisinin girişinde mensur metinleri dil özelliklerini dikkate alarak sade nesir, orta nesir ve süslü nesir diye üç düzeyde sınıflandırmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 22

Birgili Mehmet Efendi’nin Vasiyetname’sinde geçen "kadîm" kelimesi ne anlama gelmektedir?

Bütün

Başlangıcı olmayan

İşitme, kulak verme

Kurtulmuş, temiz

Yanılma

Açıklama:

Kadîm: başlangıcı olmayan

Doğru Cevap: B

Soru 23

Balıkesirli Zatî’nin Letayif’inde geçen "sayyâd" kelimesi ne anlama gelmektedir?

Nalbant

Köpek bakıcısı

Avcı

Sahibi

Kervansaray

Açıklama:

Sayyâd: Avcı

Doğru Cevap: C

Soru 24

Vahidî’nin Hace-i Cihan adlı eserinde geçen "hayl u haşem" kelimesi ne anlama gelmektedir?

Kavuşma

Açık

Sürü

Kalabalık

Maiyet

Açıklama:

Hayl u haşem: Kalabalık

Doğru Cevap: D

Soru 25

"Istılâh" kelimesi hangi anlama gelmektedir?

Fasıla

Dize

Beyt

Kafiye

Kavram

Açıklama:

Istılâh: Kavram

Doğru Cevap: E

Soru 26

"Zâhir" kelimesi hangi anlama gelmektedir?

Görünen

Davranış

Cevap

âdet

Zorunlu

Açıklama:

Zâhir: Görünen

Doğru Cevap: A

Soru 27

Osmanlı devletinin kuruluşundan başlayıp 1533 yılına kadar meydana gelen olayları “Defter” adı verilen on bölüm halinde eseri kim yazmıştır?

Hoca Sadettin

Kemal Paşazade

Lütfi Paşa

Gelibolulu Âlî

Selanikî Mustafa

Açıklama:

Kemal Paşazade, Osmanlı devletinin kuruluşundan başlayıp 1533 yılına kadar meydana gelen olayları “Defter” adını verdiği on bölüm halinde anlatmıştır. Bu eser, ilk büyük Osmanlı tarihi kabul edilir.

Doğru Cevap: B

Soru 28

Âsafname hangi tarihçi tarafından yazılmıştır?

Kemal Paşazade

Hoca Sadettin

Lütfi Paşa

Gelibolulu Âlî

Selanikî Mustafa

Açıklama:

Lutfi Paşa, asıl Âsafname ile tanınmıştır. Bu eserde iyi bir devlet adamının özellikleri anlatılır.

Doğru Cevap: C

Soru 29

Kurbında kelimesi hangi anlama gelmektedir?

Başında

Sonunda

Zamanında

Yakınında

Ardında

Açıklama:

Kurbında: Yakınında

Doğru Cevap: D

Soru 30

Feridun bey hangi yılda Münşeatü’s-Selatinadlı fermanlar, fetihnameler ve mektuplardan meydana gelen büyük eserini III. Murat’a sundu?

1570

1571

1572

1573

1574

Açıklama:

Defterdar Çivizade Abdullah Çelebi’nin elinde eğitim gören Feridun Bey, Sokullu’nun hizmetine girdi. Daha sonra reisülküttab ve nişancı oldu. 1574 yılında Münşeatü’s-Selatinadlı fermanlar, fetihnameler ve mektuplardan meydana gelen büyük eserini III. Murat’a sundu. Bu eserde Osmanlılar devrine ve öncesine ait 1880 adet resmî mektup toplanmıştır. Eserde yer alan ferman, berat, name-i hümayun ve sadrazam mektubu gibi metinlerdeki süslü ve secili ifadeler, muhatapları üzerinde psikolojik bir etki sağlamak düşüncesiyle bilinçli olarak kullanılmıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 31

Eski Türk Edebiyatında Nesir adlı antolojisinde mensur metinleri dil özelliklerini dikkate alarak sade nesir, orta nesir ve süslü nesir diye üç düzeyde sınıflandıran yazar kimdir?

Recaizade Ekrem

Tahir Olgun

Fahir İz

Sinan Paşa

Birgili Mehmet Efendi

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 32

Aşağıdakilerden hangisi şifahi/folklorik üslubun özelliklerinden birisidir?

Devrik cümle kullanımı yaygındır.

Dili sade, mantıklı ve inandırıcı niteliktedir.

Arkaik ve mahalli sözlere, argoya yer verilmez.

İlgili alanın belli kavramları ve kalıplaşmış yapıları kullanılır.

Gelenekselleşmiş bir formu (biçimi) vardır.

Açıklama:

Bu üslupta cümleler kısadır ve cümleyi oluşturan kelimeler büyük ölçüde isim ve fiillerden ibarettir. Devrik cümle kullanımı yaygındır.

Doğru Cevap: A

Soru 33

Aşağıdakilerden hangisi resmî üslubun özelliklerinden birisidir?

Secili cümleler kullanılır.

Devrik cümle kullanımı yaygındır.

Gelenekselleşmiş bir formu (biçimi) vardır.

Daha çok dinî ve destanî nitelikli eserlerde görülür.

Bu üslupta kullanılan kelimeler, çoğunlukla isim ve fiillerdir.

Açıklama:

Resmî üslup çerçevesinde kaleme alınan metinlerde ilgili alanın belli kavramları ve kalıplaşmış yapıları kullanılır. Kadı sicilleri, tahrirler ve fetvalar gibi hukuk metinlerinde gelenekselleşmiş bir biçim vardır.

Doğru Cevap: C

Soru 34

Nesrin açıklıktan yana oluşu, bilgi verme, tecrübe aktarma, yol gösterme, teklif etme, telkinde bulunma gibi özelliklerinde uzaklaşıp sanat gösterme aracına dönüşmesi hangi yüzyılda gerçekleşmiştir?

VIII

XII

XIV

XVI

Açıklama:

Şiir mahiyeti icabı didaktik olmaya direnç gösterir. Nesirse doğası gereği açıklıktan yanadır ve bilgi verme, tecrübe aktarma, yol gösterme, teklif etme, telkinde bulunma ve çözüm önerme nesir için bir meziyet olarak göze çarpar ve onun değerini yükselten bir araçtır. Bu tavır, XVI. yüzyıldan itibaren değişmeye başladı ve bir düşünceyi yayma aracı olan nesir, sanat gösterme aracına dönüştü, bunu gerçekleştirmek için de şiire ait özelliklere yaslanmaya başladı.

Doğru Cevap: E

Soru 35

Aşağıdakilerden hangisi XVI. yüzyıl tarih yazarlarından biri değildir?

Yahşi Fakih

Kemal Paşazade

Hoca Sadettin

Lütfi Paşa

Gelibolulu Âlî

Açıklama:

XVI. yüzyılın büyük tarihçileri olarak en başta Kemal Paşazade, Hoca Sadettin, Lütfi Paşa, Gelibolulu Âlî ve Selanikî Mustafa’yı saymak gerekir.

Doğru Cevap: A

Soru 36

Lütfi Paşa’nın iyi bir devlet adamının özelliklerini anlattığı eser aşağıdakilerden hangisidir?

Tevarih-i Âl-i Osman

Âsafname

Tabakatü’l-Memalik fi Derecati’l-Mesalik

Selimname

Tacü’t-Tevarih

Açıklama:

Lutfi Paşa, asıl Âsafname ile tanınmıştır. Bu eserde iyi bir devlet adamının özellikleri anlatılır.

Doğru Cevap: B

Soru 37

Kanuni devri olaylarını anlatan Tabakat’ül-Memalik fi Derecat’il-Mesalik’in yazarı aşağıdakilerden hangisidir?

Hoca Saadettin Efendi

Mustafa Çelebi

Lütfi Paşa

Kemal Paşazade

Gelibolulu Mustafa Âlî

Açıklama:

Mustafa Çelebi, Tabakatü’l-Memalik fi Derecati’l-Mesalik adını taşıyan tarihinde Kanunî devri olaylarını anlatır. Çok geniş tutulan bu eserin sadece otuzuncu cildi temize çekilmiştir. Eser, sadece olayları anlatmakla kalmayıp Osmanlı toplumsal yapısı hakkında da bilgiler vermektedir

Doğru Cevap: B

Soru 38

Türkçe bir genel tarih eseri olan Künhü’l-Ahbar’ın yazarı aşağıdakilerden hangisidir?

Gelibolulu Mustafa Âlî

Selanikî Mustafa Efendi

Hoca Saadettin Efendi

Kemal Paşazade

Lütfi Paşa

Açıklama:

XVI. yüzyılın dil, üslup ve muhteva özellikleri açısından en dikkate değer tarihlerinden birini Gelibolulu Mustafa Âlî yazmıştır. Âlî’nin eseri, Künhü’l-Ahbar adını taşır. Türkçe bir genel tarih olan eser, uzun bir mukaddime ve yazarın rükn adını verdiği dört bölümden meydana gelir.

Doğru Cevap: A

Soru 39

Münşeat mecmuaları hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

İlk örneklerinden itibaren pek değişime uğramamıştır.

Saygınlık uyandıracak ifade ve unvanlara özellikle yer verilir.

Metinlerin çoğu ağdalı bir dille yazılmıştır.

Belirli yer ve durumlarda yazılmıştır.

Bilginlere ait biyografiler gibi şairlerin hayatlarından söz eder.

Açıklama:

A,B,C,D seçenekleri Münşeat Mecmuları bölümünde anlatılan konuya dair özellikler olup sadece E seçeneği ‘Şair Tezkireleri’ne ait bir özelliktir.

Doğru Cevap: E

Soru 40

Aşağıdakilerin hangisinde şerh ve çevirileri verilen yazar-eser eşleştirmesi yanlış verilmiştir?

Filibeli Alaattin Ali Çelebi - Şerh-i Divan-ı Hafız

Mustafa Şemî - Şerh-i Mesnevi

Gelibolulu Sürurî - Bahrü’l-Ma‘arif

Sudî Efendi - Hafız Divanı Şerhi

Celalzade Salih Çelebi - Cevamiü’l-Hikâyat

Açıklama:

Kelile ve Dimne tercümelerinden Filibeli Alaattin Ali Çelebi’nin, Hümayunname adlı eseri çok okunan kitaplardandır. XVI. yüzyılda şerh ve tercümleriyle dikkat çeken yazarlardan biri, Şerh-i Mesnevi, Şerh-i Divan-ı Hafız gibi eserleriyle tanınan Mustafa Şemî’dir. Bir diğeri Bahrü’l-Ma‘arif sahibi Gelibolulu Sürurî’dir. Bunlardan başka Sudî Efendi’nin Hafız Divanı Şerhi ve Celalzade Salih Çelebi’nin Cevamiü’l-Hikâyat’ı dönemin en dikkate değer mensur eserlerindendir.

Doğru Cevap: A

Soru 41

"Kadim" ve "külliyat" kelimelerinin anlamı sırasıyla aşağıdakilerden hangisidir?

Yol ve avcı

Derleyen ve sahip

İşitme ve temiz

Gizli ve ufak

Başlangıcı olmayan ve bütün

Açıklama:

Kadim: Başlangıcı olmayan
Külliyat: Bütünlük anlamına gelir. Dolayısıyla doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 42

16.yüzyılda nesir türünde Farsça ve Arapça yoğunluktaki kelimeler daha çok kendini göstermeye başlar. Aşağıda verilen kelimelerden hangisi akrabalığı temsil eden bir kavramdır?

Ravza

Ney

Ced

Terane

Piyale

Açıklama:

Ravza: Tarım ve bahçe
Terane,Ney:Kültürel kavram
Ced:Ata
Piyale:Kültürel kavramları ifade eder.Dolayısıyla doğru cevap C'dir

Doğru Cevap: C

Soru 43

"İlâhi, kabul senden, retsenden; şifa senden, dert senden. İlâhi iman verdin, daim eyle; ihsan verdin, kaim eyle."
Yukarıdaki verilen cümlelerde görülen en belirgin söz sanatı aşağıdakilerden hangisidir?

Tenasüp

Cinas

Tekrir

Teşbih

Seci

Açıklama:

Seci: nesirde cümlelerin sonundaki kelimelerin son harflerinin veya tamlama oluşturan kelimelerle bağlaçlarla birbirine bağlı ibarelerin son harflerinin kafiye oluşturmasıdır. Dolayısıyla doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 44

Kanuni Sultan Süleyman döneminde devşirme olarak saraya giren ve sadrazamlığa kadar yükselen "Asafname" adlı eseriyle ün kazanan devlet adamı ve eserinin konusu aşağıdakilerden hangisi olabilir?

Kemal Paşazade'dir ve eserinde Osmanlı tarihinden bahsetmiştir.

Mustafa Çelebi'dir ve eserinde Osmanlı dönemindeki eğitim anlayışından bahsetmiştir.

Lutfi Paşa'dır ve eserinde iyi bir devlet adamında bulunması gereken özelliklerden bahsetmiştir.

Küçük Nişancı Mehmet Paşa'dır ve eser biyografik türde olup padişahları konu almıştır.

Hoca Sadettin Efendi'dir ve eserinde Yavuz Sultan Selim döneminde yaşanan olaylardan bahsetmiştir.

Açıklama:

Lutfi Paşa, Kanuni Sultan Süleyman döneminde devşirmeden sadrazamlığa yükselmiş olan önemli bir devlet adamıdır. Asafname eserinde iyi bir devlet adamında bulunması gereken özelliklerden bahseder.

Doğru Cevap: C

Soru 45

Anadolu sahasında yazılmış olan ilk tezkiretü’ş-şuara hangisidir ve yazarı kimdir?

Ali Şir Nevai, Mecalisün Nefais

Sehi Bey,Heşt Behişt

Gelibolulu Ali,Menşeü’l-İnşa

Muidi,Miftahu’t-Teşbih

Kınalızade Ali Efendi, Ahlakı Nasıri

Açıklama:

Anadolu sahasında yazılan ilk tezkiretüş şuara(şairler tezkiresi) Heşt Behişttir ve yazarı Sehi Bey'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 46

Yazıldığı dönemi ve ve öncesinin de yer aldığı pek çok fetihname, ferman ve mektuplardan meydana gelen "Münşeatü’s-Selatin" adlı eserinde toplayan yazar kimdir?

Feridun Bey

Cafer Çelebi

Lami Çelebi

Hasan Bey

Ali Çelebi

Açıklama:

Osmanlılar döneminde mektup türünde eser veren Feridun Bey, fermanlar, fetihnamelerin de içerisinde olduğu Münşeatü’s-Selatin adlı eserini oluşturmuştur.Dolayısıyla doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 47

Tefsir, hadis, fıkıh gibi İslami ilimler yanında felsefe, belagat ve edebiyatla da ilgilenen ve Ahlak-ı Nasırı adlı eseriyle tanınan bilgin kimdir?

Kınalızade Ali Efendi

Ebusuud Efendi

Piri Reis

Seydi Ali Reis

Abdullah Çelebi

Açıklama:

Kınalızade Ali Efendi bu yüzyılın tanınmış bilginlerindendir. Tefsir, hadis, fıkıh gibi İslami ilimler yanında felsefe, belagat ve edebiyatta da bilgi sahibiydi. En tanınmış eseri, Ahlak-ı Nasırı'dir.

Doğru Cevap: A

Soru 48

İlk kez Beydaba tarafından kaleme alınan "Kelile ve Dimne" adlı eser 16. yüzyılda hangi isimde tercüme edilmiştir?

Bostan ve Gülistan

Şebistan-ı Hayal

Hümayunname

Âdab-ı Menazil

Vasiyetname

Açıklama:

16. Yüzyılda Filibeli Ali Çelebi’nin Hümayunnamesi Kelile ve Dimne çevirisidir.

Doğru Cevap: C

Soru 49

16.yüzyılın en tanınmış bilginlerinden olan ve “Muallim-i Sâni” olarak anılan Ebusuud Efendi en uzun süre hangi alanda görev yapmıştır?

Kazasker

Muallim

Sadrazam

Şeyhülislam

Vezir

Açıklama:

Ebusuud Efendi en uzun süre şeyhülislamlık görevinde bulunmuştur ve “Muallim-i Sâni yani İkinci Öğretmen olarak anılır.

Doğru Cevap: D

Soru 50

Osmanlı nesrinde konuşma diline dayanan üslup düzeyine verilen üslup tarzı hangi isimle anılmaktadır?

Folklorik/Şifahi üslup

İlmî üslup

Bediî/Estetik üslup

Resmî üslup

Tezkire

Açıklama:

Osmanlı nesri; folklorik/şifahi üslup, ilmî üslup, bediî/estetik üslup ve resmî üslup başlıkları altında ele alınabilir. Folklorik üslup, konuşma diline dayanan üslup düzeyidir. Genellikle sade nesir örneği olarak görülen eserlerin üslubudur.

Doğru Cevap: A

Soru 51

Osmanlı nesirlerinde görülen "sehv" kelimesi hangi anlamı ifade etmektedir?

Taş

Gizli

Yanılma

İşitme

Sevk etmek

Açıklama:

Osmanlı Türkçesinde "sehv" kelimesi, yanılma anlamını içermektedir.

Doğru Cevap: C

Soru 52

Zatî'nin "Letayif" nesrinde geçen "Kârbânsarâycılar eşegi ıssı didügi yire bağlaya." cümlesindeki "ıssı" kelimesi hangi anlamı ifade etmektedir?

Yol

Nalbant

Misafir

Bakıcısı

Sahibi

Açıklama:

Osmanlı Türkçesinde "ıssı" kelimesi sahibi anlamını taşımaktadır.

Doğru Cevap: E

Soru 53

XVI. yy. nesirlerinden biri olan Hace-i Cihan kimin eseridir?

Zatî

Vahidî

Birgivî Mehmed Efendi

Gelibolulu Sürurî

Âşık Çelebi

Açıklama:

XVI. yy. sade nesrin örneği sayılan "Hace-i Cihan" adlı eser, Vahidî’nin eserinden biridir.

Doğru Cevap: B

Soru 54

XVI. yüzyıl nesirlerinden "Bahrü’l-Maarif" adlı eserin sahibi kimdir?

Gelibolulu Mustafa Sürurî

Âşık Çelebi

Fuzulî

Nişancı Celalzade

Hoca Sadettin Efendi

Açıklama:

"Bahrü’l-Maarif" adlı belagat kitabının yazarı Gelibolulu Mustafa Sürurî'dir.

Doğru Cevap: A

Soru 55

Aşağıdakilerden hangisi Âşık Çelebi’nin eserlerinden biridir?

Bahrü’l-Maarif

Hace-i Cihan

Letayif

Hadayıku’ş-Şakayık

Meşairü’ş-Şuara

Açıklama:

"Meşairü’ş-Şuara" adlı eser Âşık Çelebi'ye aittir.

Doğru Cevap: E

Soru 56

Aşağıda verilen üsluplardan hangisinde metin dili sade, mantıklı, ve inandırıcı olmalı ve mahalli sözlere yer verilmemelidir?

Bediî Üslup

Resmî Üslup

İlmî Üslup

Şifahi Üslup

Folklorik Üslup

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 57

XVI. yüzyıldaki metinlerde hangi nesir geleneği etkili olmaya başlamıştır?

Orta Çağ Arap nesir geleneği

Orta Çağ Bizans nesir geleneği

Selçuklu nesir geleneği

Karahanlı nesir geleneği

Orta Çağ Fars nesir geleneği

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 58

Osmanlı tarih yazıcılığı aşağıda adı geçenlerden hangisi tarafından başlamıştır?

Âşık Paşazade

Yahşi Fakih

Neşrî

Oruç Bey

Kemal Paşazade

Açıklama:

Elde olmayan Yahşi Fakih tarihiyle başlayan Osmanlı tarih yazıcılığı, Âşık Paşazade, Neşrî ve Oruç Bey’le devam eden menkıbe ve rivayetlerin süslediği ilk dönemden sonra, XVI. yüzyılda Kemal Paşazade ve Hoca Sadettin’le usta bir üslupla ve kayıtlara sadakatle kaleme alınan mükemmel örneklerle karşımıza çıkar.

Doğru Cevap: B

Soru 59

Arapça, Farsça ve Türkçe kelime kadrosunun zengin imkânlarından yararlanılarak dolaylı anlatımı ön plana çıkaran, peş peşe gelen paralel cümlelerle süslü ve secili anlatımı tercih eden ve bu özellikleri yüzünden de kolay anlaşılamayan bir yapı sergileyen üslup aşağıdakilerden hangisidir?

Bedii Üslup

Resmi Üslup

Nesir Üslubu

İlmi Üslup

Şifahi Üslup

Açıklama:

Bedii (estetik( üslup; Arapça, Farsça ve Türkçe kelime kadrosunun zengin imkânlarından yararlanılarak dolaylı anlatımı ön plana çıkaran, peş peşe gelen paralel cümlelerle süslü ve secili anlatımı tercih eden ve bu özellikleri yüzünden de kolay anlaşılamayan bir yapı sergiler. Âşık Çelebi ve Hasan Çelebi gibi tezkire yazarlarının, Hoca Sadettin gibi tarihçilerin eserlerinde Arapça, Farsça tamlamalarla ve secili ibarelerle örülü metinlere çok sık rastlanır. Şifahi (folklorik )üslup, konuşma diline dayanan üslup düzeyidir. İlmî üslup, bilgi vermeyi hedef alan ama bu işlemi bir üslup endişesi ve edebî incelikle yapmayı hedefleyen eserlerde kullanılır. Resmî üslup denilince devlet yazışmaları, kararlar, emirler, hukuk metinleri ve diplomatik belgelerin kaleme alındığı üslup anlaşılmalıdır. Bu üslubun dili sade, mantıklı ve inandırıcı olmalıdır. Nesir ise düzyazı anlamına gelmektedir.

Doğru Cevap: A

Soru 60

"Konuşma diline dayanan üslup düzeyidir. Türkçe sözlerin yoğun olduğu bu üslup, daha çok dinî, tasavvufî ve dinî-destanî konulu eserlerde görülür. Bu üslupta cümleler kısadır ve cümleyi oluşturan kelimeler büyük ölçüde isim ve fiillerden ibarettir."
Yukarıda tanımı verilen üslup aşağıdakilerden hangisidir?

Bedii Üslup

Şifahi Üslup

İlmi Üslup

Resmi Üslup

Nesir Üslubu

Açıklama:

Bedii (estetik) üslup; Arapça, Farsça ve Türkçe kelime kadrosunun zengin imkânlarından yararlanılarak dolaylı anlatımı ön plana çıkaran, peş peşe gelen paralel cümlelerle süslü ve secili anlatımı tercih eden ve bu özellikleri yüzünden de kolay anlaşılamayan bir yapı sergiler. Âşık Çelebi ve Hasan Çelebi gibi tezkire yazarlarının, Hoca Sadettin gibi tarihçilerin eserlerinde Arapça, Farsça tamlamalarla ve secili ibarelerle örülü metinlere çok sık rastlanır. Şifahi (folklorik)üslup, konuşma diline dayanan üslup düzeyidir. İlmî üslup, bilgi vermeyi hedef alan ama bu işlemi bir üslup endişesi ve edebî incelikle yapmayı hedefleyen eserlerde kullanılır. Resmî üslup denilince devlet yazışmaları, kararlar, emirler, hukuk metinleri ve diplomatik belgelerin kaleme alındığı üslup anlaşılmalıdır. Bu üslubun dili sade, mantıklı ve inandırıcı olmalıdır. Nesir ise düzyazı anlamına gelmektedir.

Doğru Cevap: B

Soru 61

"Bilgi vermeyi hedef alan ama bu işlemi bir üslup endişesi ve edebî incelikle yapmayı hedefleyen eserlerde kullanılır. Bu tarz eserlerde benzetmeler, alıntılar, mecaz, istiare ve seci gibi sanatlar yer alır. Bunlar, dili ve üslubu ağırlaştırmaktadır."
Yukarıda anlatılan üslup aşağıdakilerden hangisidir?

Bedii Üslup

Şifahi Üslup

İlmi Üslup

Resmi Üslup

Nesir Üslubu

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 62

Birgili Mehmet Efendi’nin Vasiyetname’si, Sofyalı Balî’nin Etvar-ı Seba’sı, Karamanlı Abdüllatif b. Durmuş’un Âdab-ı Menazil’i hangi üslupta yazılmıştır?

Şifahi Üslup

Bedii Üslup

İlmi Üslup

Resmi Üslup

Estetik Üslup

Açıklama:

Folklorik(şifahi) üslupla yazılan metinlerin önemli bölümünü dinî ve tasavvufî eserler oluşturur. Sözü edilen bu tür eserler genellikle yalın bir dille kaleme alınmıştır. Bu tarz eserlerin günümüze kadar sevilerek okunmasının en önemli sebebi bu özellikleridir. Çünkü dinî ve tasavvufi eserler öncelikle, okunmak ve anlaşılmak için yazıldıklarından yazarları yalın dil kullanımına ve açık anlatıma özen göstermişlerdir. Birgili Mehmet Efendi’nin Vasiyetname’si, Sofyalı Balî’nin Etvar-ı Seba’sı, Karamanlı Abdüllatif b. Durmuş’un Âdab-ı Menazil’i ve bazı letayifname ve menakıbnameler bu tarz eserlerdir.

Doğru Cevap: A

Soru 63

Osmanlı tarih yazıcılığı ilk örneklerini hangi yüzyılda vermiştir?

XIII

XIV

XVI

XVII

Açıklama:

XV. yüzyılda ilk örneklerini vermeye başlayan tarih yazıcılığı bu yüzyılın sonunda artış göstermeye başlamış, II. Bayezit, Yavuz Selim ve Kanunî Süleyman gibi büyük hükümdarların teşvik ve koruması ile XVI. yüzyılda parlak bir dönem yaşamıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 64

Tevarih-i Âl-i Osman ve Âsafname adlı eserleri kaleme alan kişi aşağıdakilerden hangisidir?

Kemal Paşazade

Hoca Sadettin

Gelibolulu Ali

Lütfi Paşa

Selaniki Mustafa

Açıklama:

Kanunî Sultan Süleyman devri sadrazamlarından olan Lütfi Paşa (ö.1564) da bu yüzyılda tarih yazan devlet adamlarından biridir. Devşirme olarak saraya giren Lutfi Paşa, çok önemli devlet hizmetlerinden sonra sadrazamlığa kadar yükselmiş, sonra da görgü ve bilgisini yansıtan tarihini yazmıştır. Tevarih-i Âl-i Osman adlı tarihinden başka, bir de vezirlerin el kitabı denilebilecek tarzda düzenlenmiş Âsafname’yi yazmıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 65

I. Divan kâtipliğiyle başladığı meslek hayatını başdefterdar, reisülküttab, nişancı ve Mısır valisi olarak sürdürmüştür.
II. Siyer-i Enbiya-yı İzam ve Ahval-i Hulefa-yı Kiram ve Menakıb-i Selatin-i Âl-i Osman adıyla bilinen çalışması, Kanunî’nin teşvikiyle kaleme alınmıştır. Eserde tarihi olaylar yanında biyografilere de yer verilmiştir.
Yukarıda verilen bilgiler hangi yazara aittir?

Celalzade Mustafa Çelebi

Kemal Paşazade

Selanikî Mustafa

Gelibolulu Âlî

Küçük Nişancı Mehmet Paşa bin Ramazan Çelebi

Açıklama:

Küçük Nişancı Mehmet Paşa bin Ramazan Çelebi (ö.1571), bu yüzyılın bir diğer tarihçisidir. Divan kâtipliğiyle başladığı meslek hayatını başdefterdar, reisülküttab, nişancı ve Mısır valisi olarak sürdürmüştür. Siyer-i Enbiya-yı İzam ve Ahval-i Hulefa-yı Kiram ve Menakıb-i Selatin-i Âl-i Osman ya da kısa adıyla Nişancı Tarihi adıyla bilinen çalışması, Kanunî’nin teşvikiyle kaleme alınmıştır. Eserde tarihi olaylar yanında biyografilere de yer verilmiştir.

Doğru Cevap: E

Soru 66

Tarihler dışında müstakil biyografi kitabı olarak kaleme alınan ilk eser aşağıdakilerden hangisidir?

Fütuhu’l-Mücahidin li Tervihi Kulubü’l Müşahidin

Şakayıku’nNu’maniyye fi Ulemai’d-Devleti’l-Osmaniyye

Şevahidü’n-Nübüvve

Şerefü’l-İnsan

Künhü’l-Ahbar

Açıklama:

Tarihler dışında müstakil biyografi kitabı olarak kaleme alınan ilk eser Lamiî’nin, Nefahatü’l-Üns’ün tercüme ve zeylini ihtiva eden Fütuhu’l-Mücahidin li Tervihi Kulubü’l- Müşahidin (y.t.1520) adını taşıyan eseridir. Eserde altı yüz elli civarında evliya biyografisi yer alır. Bunların kırk sekizi Anadolu evliyasıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 67

Bahrü’l-Ma‘arif, Miftahu’t-Teşbih ve Ahlak-ı Alayî hangi tür eserler arasında yer alır?

Bedii eserler

İlmi eserler

Şifahi eserler

Folklorik eserler

Estetik eserler

Açıklama:

Bütün bu eserler bilgi vermek için yazılmış ilmi eserlerdir.

Doğru Cevap: B

Soru 68

Birgili Mehmet Efendi’nin Vasiyetname’si ve Karamanlı Abdüllatif ’in Âdab-ı Menazil'i hangi tür eserler arasındadır?

İlmi eserler

Şifahi eserler

Tasavvufi eserler

Folklorik eserler

Bedii eserler

Açıklama:

XVI. yüzyılda kaleme alınan eserlerin önemli bölümünü dinî ve tasavvufi eserler oluşturur. Sözü edilen bu tür eserler, XVI. yüzyılda da yalın bir dil ve açık bir üslupla kaleme alınmıştır. Birgili Mehmet Efendi’nin Vasiyetname’si, Karamanlı Abdüllatif ’in Âdab-ı Menazil’i bu tarz eserlerdir. Ayrıca çeşitli sufilerin menkıbelerinin anlatıldığı Lamiî Çelebi’nin Menakıb-ı Veysel Karanî’si, Şevkî’nin Menakıb-ı Emir Sultan’ı gibi eserler yazılmıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 69

I. Sade nesir
II. Güzel nesir
III. Orta nesir
IV. Süslü nesir
Fahir İz'in mensur metinlerini dil özellikleri bakımından sınıflandırma şekli hangi şıkta sırasıyla doğru verilmiştir?

I ve II

I ve III

I,II ve III

I, III ve IV

II,III ve IV

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 70

I. Sade nesir örneği olarak görülen eserlerin üslubudur.
II. Türkçe sözlerin yoğun olduğu bir üsluptur.
III. Cümleler kısadır.
IV. Cümleyi oluşturan kelimeler büyük ölçüde isim ve fiillerdir.
V. Benzetmeler, alıntılar, mecaz, istiare ve seci gibi sanatlar yer alır.
Hangi şıkta Şifahi/Folklorik üslup özellikleri doğru olarak verilmiştir?

I ve V

II ve V

I,III ve V

I,II,III ve IV

II,III,IV ve V

Açıklama:

Madde "V"de değinilen nitelikler sade bir üslup olan şifahi/folklorik üslupta görülmez.

Doğru Cevap: D

Soru 71

Aşağıdakilerden hangisi resmî üslup için doğrudur?

Mecaz ve benzetme kullanılır.

Tumturaklı ve tamlamalarla örülmüş bir dile yer verilmez.

Arkaik ve mahalli sözlere yer verilmez.

Günlük konuşma diline yakındır.

Devrik cümle kullanımı yaygındır.

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 72

Hangisi mensur türlerinden biyografinin bir özelliği değildir?

Kişilerin hayatındaki belli başlı hadiseler nakledilir.

Bilim insanlarının biyografilerinde başlıca hocalarından bahsedilir.

Biyografisi yazılan kişinin doğum tarihine genellikle dikkat edilir.

Evliya biyografileri menkıbe, söylenti ve fantastik unsurlar örülüdür.

Şairlerin biyografilerinde şiirlerinden örnekler verilir.

Açıklama:

Biyografisi yazılan kişi hemen daima belli bir yaşa geldikten sonra böyle bir değerlendirmeyi hak ettiği için bu eserlerde doğum tarihleri pek yer almaz. Buna karşılık ölüm tarihlerine dikkat edilmektedir.

Doğru Cevap: C

Soru 73

Meşairü'ş-Şuura eseri kim tarafından yazılmıştır?

Âşık Çelebi

Mecdi

Hoca Saadettin Efendi

Âşık Paşazade

Ebussuud

Açıklama:

Meşairü’ş-Şuara adlı eser Âşık Çelebi tarafından yazılmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 74

Osmanlı bilginleri ile ilgili en kapsamlı biyografinin hangisidir?

Tacü’t-Tevarih

Meşairü’ş-Şuara

Şakayık

Şevahidü’n-Nübüvve

Tevarih-i Âl-i Osman

Açıklama:

Bu yüzyılda bilgin biyografileri de müstakil çalışmalara dönüşür. Türün ilk örneği, Taşköprî-zade İsamettin Ahmet tarafından Arapça olarak yazılmıştır. Tam adı Şakayıku’nNu’maniyye
fi Ulemai’d-Devleti’l-Osmaniyye olan biyografik eser, bilim dünyasında Şakayık’un-Nu’maniyye veya daha kısa olarak Şakayık olarak tanınır. Bilginler ve şeyhleri tanıtmak amacıyla kaleme alınan bu eser, gerek yazılmış olduğu XVI. yüzyılda ve gerekse takip eden asırlarda büyük ilgi ve rağbet görmüş, esere pekçok tercüme ve zeyil (ek) yazılmıştır. Şakayık’ın XVI. yüzyılda yapılmış en meşhur tercümesi Mecdî Mehmet’e aittir.
Eseri, Hadayıku’ş-Şakayık adıyla Türkçeye kazandıran Mecdî’nin çalışması bir tercümenin ötesinde ve aslının genişletilmiş bir örneği durumundadır.

Doğru Cevap: C

Soru 75

Aşağıdakilerden hangisi XVI. yüzyılın tarih yazarlarındandır?

Âşık Paşazade

Kâtip Çelebi

Yahşi Fakih

Lütfi Paşa

Naima

Açıklama:

Lütfi paşa XVI.yy tarih yazarlarındandır. Tevarih-i Âl-i Osman adlı tarihinden başka, bir de vezirlerin el kitabı denilebilecek tarzda düzenlenmiş Âsafname’yi yazmıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 76

Tarih dışında müstakil biyografi olarak kaleme alınan ilk eser ve yazarı aşağıdakilerden hangisidir?

Lamiî - Fütuhu’l-Mücahidin li Tervihi Kulubü’l Müşahidin

Hoca Sadettin-Tacü’t-Tevarih

Celalzade Mustafa-Nişancı Tarihi

Kemal Paşazade-Tevarih-i Âl-i Osman

Lütfi Paşa-Asafname

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 77

Künhü’l-Ahbar adlı eserle ilgili olarak hangi ifade yanlıştır?

Tarih kitabıdır.

Şair biyografileri görülmez.

Osmanlı tarihinin anlatıldığı bir bölümü vardır.

Dört bölümdür.

Gelibolulu Mustafa Âli tarafından yazılmıştır.

Açıklama:

XVI. yüzyılın dil, üslup ve muhteva özellikleri açısından en dikkate değer tarihlerinden birini Gelibolulu Mustafa Âlî yazmıştır. Âlî’nin eseri, Künhü’l-Ahbar adını taşır. Türkçe bir genel tarih olan eser, uzun bir mukaddime ve yazarın rükn adını verdiği dört bölümden meydana gelir. Bunların içinde ilk üç rükn, Osmanlılara gelinceye kadar genel tarihî bilgiler verir. Eserin asıl bölümü dördüncü rükn, yani Osmanlılarla ilgili kısımdır. İki ciltten ibaret olan bu bölüm, Osmanlıların ortaya çıkışından l589 tarihine kadar meydana gelen olaylardan, devlet adamlarından, şeyhlerden, bilginlerden ve şairlerden söz eder. Çok yönlü bir yazar olan Âlî, tarihçiliği yanında çağının iyi şairlerinden ve nesir ustalarındandır.

Doğru Cevap: B

Soru 78

Hangisi mensur üslubu belirlemede bir etken değildir?

Konu

Kalıplaşmış ifadeler

Kullanılan sözcükler

Çeviri veya telif olması

Sanatların kullanım şekli

Açıklama:

Eserin çeviri olup olmaması mensur üslubuna dair bir emare değildir.

Doğru Cevap: D

Xvı. Yüzyıl Türk Edebiyatı - Tüm Sorular

Ünite 1

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Ünite 2

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler