Xıx. Yüzyıl Türk Edebiyatı - Türk Dili ve Edebiyatı

Ünite 1

Soru 1

XVI ve XVII. yüzyıl Türk edebiyatını biçimlendiren geleneğin hangi işlevi XIX. yüzyıl edebiyatında da görülmektedir?

Biçimlendirme geleneğinin diri olması

Biçimlendirme geleneğinin biçimlendirici olması

Biçimlendirme geleneğinin dönüştürücü olması

Kadın şairlerin azalması

Mesnevi tarzının yer alması

Açıklama:

XIX. asırda edebiyatta görülen yenileşmenin gelenekli ve Batılı kaynaklarını ayırt edebileceksiniz.
Kitaba göre geleneğin diri, biçimlendirici ve dönüştürücü işlevini XIX. yüzyılda görmek mümkün değildir. XIX. yüzyıl Türk edebiyatının “yeni” sıfatıyla nitelenen temsilcilerini ve onların eserlerini Tanzimat Dönemi Türk Edebiyatı adlı dersinizde tanıdınız. Şimdi ise XIX. yüzyıl Türk edebiyatı içinde “eski”yi temsil eden Enderunlu şairleri, Encümen-i Şuara’ya katılan isimleri, giderek sayısı artan kadın şairleri, mesnevi tarzının son örneklerini ve eski ile yeni arasında biçimlenen nesir dilinin temsilcilerini tanıyacaksınız. Doğru cevap E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 2

Aşağıdakilerden hangisi Osmanlının klasik edebiyatının sonunu hazırlama yolundaki ilk teşebbüsler için bir başlangıç tarihidir?

1699

1696

1789

1896

1678

Açıklama:

XIX. asırda edebiyatta görülen yenileşmenin gelenekli ve Batılı kaynaklarını ayırt edebileceksiniz.
Kitaba göre Osmanlının klasik edebiyatının sonunu hazırlamak yolundaki ilk teşebbüsler için mutlaka bir başlangıç tarihi aranacaksa, 1699’un anlamlı bir yıl olacağı düşünülebilir. 1699, Osmanlının Batı karşısındaki kesin mağlubiyetini kabullenip Karlofça Anlaşması’nı imzalayışının tarihidir. Bu tarihten sonra, Devlet-i Aliyye Batı ile asırlardır sürdürdüğü mücadeleyi artık gelenekli yollarla devam ettiremeyeceğini anlamış ve düşmanına onun bilimi ve teknolojisiyle saldırmanın gereğine ikna olmuştur. Doğru cevap A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 3

Aşağıdakilerden hangisi Karlofça Anlaşması'nın imzalanması için ilk amaç olarak görülmüştür?

Düşmanla, askeri seviyede eşitlenmek

Bilim ve teknolojiyi öğrenmek

Genel kültürü benimsemek

Batılı aydınların yetiştirmek

Batılılaşmak

Açıklama:

Edebî gelenek içindeki yenilik çabalarını izleyebileceksiniz.
Kitaba göre 1699, Osmanlının Batı karşısındaki kesin mağlubiyetini kabullenip Karlofça Anlaşması’nı imzalayışının tarihidir. Bu tarihten sonra, Devlet-i Aliyye Batı ile asırlardır sürdürdüğü mücadeleyi artık gelenekli yollarla devam ettiremeyeceğini anlamış ve düşmanına onun bilimi ve teknolojisiyle saldırmanın gereğine ikna olmuştur. Dolayısıyla, Batı’nın ilmini ve fennini almaya çalışmanın ilk amacı, düşmanıyla askerî seviyede eşitlenmekti. Doğru cevap A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 4

Meşhur tarihçi A. J. Toynbee'ye göre “zelotizm” terimi ne anlama gelmektedir?

Bir medeniyetin başka bir medeniyetin tehdidi karşısındaki tutumu

Tehdide uğrayan medeniyetin, kabuğuna çekilerek iyice gelenekçi olması

Rakip medeniyetin maddi ve manevi silahlarını kullanmayı öğrenmesi

Batılılaşma sürecine giriş, gelenekli değerlerin bir çırpıda edebiyattan silinmesi

Dış güçlerin bir kültürün gelişimini engelleyebileceği, saptırabileceği

Açıklama:

Edebî gelenek içindeki yenilik çabalarını izleyebileceksiniz.
Kitaba göre Zelotizm, tehdide uğrayan medeniyetin, kabuğuna çekilerek iyice gelenekçi olmasıdır. Doğru cevap B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 5

"Osmanlı topraklarında ticaret yapmak isteyen Batılı şirket acentalarının Türk topraklarında yerleşmiş çalışanlarıdır. Bu topraklarda nesiller boyu oturur, evlenir, Türklerle dostane münasebetler kurar, Türkçe öğrenir." Bu paragrafta bahsedilen kişiler hangi adla tanınır?

Avrupalı sefirler

Levantenler

Gayrimüslim azınlıklar

Misyonerler

Mülteciler

Açıklama:

XIX. asırda edebiyatta görülen yenileşmenin gelenekli ve Batılı kaynaklarını ayırt edebileceksiniz.
Kitaba göre Levantenler, Osmanlı topraklarında ticaret yapmak isteyen Batılı şirket acentalarının Türk topraklarında yerleşmiş çalışanlarıdır. Bu topraklarda nesiller boyu oturur, evlenir, Türklerle dostane münasebetler kurar, Türkçe öğrenir. Doğru cevap B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 6

Aşağıdaki isimlerden hangisi ilk "Tanzimat edibi" olarak bilinmektedir?

Şinasi

Ziya Paşa

Namık Kemal

Ahmet Mithat

Recaizade Mahmud Ekrem

Açıklama:

Edebî gelenek içindeki yenilik çabalarını izleyebileceksiniz.
Kitap Tanzimat dönemi için şunları yazmaktadır: İlk “Tanzimat edibi” Şinasi ise, onun da ilk eserleri 1859 ve sonrasında ortaya çıkıyor. O hâlde 1839’dan sonraki yirmi yılda başka edip yetişip başka eser vermedi mi? Cevabın “hayır” olması maddeten de mümkün olamayacağına göre “Evet, başka edipler ve eserler var.” denecektir. Buna bağlı olarak bir başka soru kendiliğinden doğar: 1839-1859 arasında eser veren ve bir kısmı tezkirelerde, biyografi kitaplarında kolayca bulunabilecek yüzlerce isim nerededir? Niçin “Tanzimat edibi” sayılmaz; niçin görmezden gelinirler?Edebiyat, Tanzimat ilan olunduğu için yenileşmeye başlamaz; adına “Tanzimat Edebiyatı” dedikleri ve sonu belli ise de başını tayin etmenin bu kadar kolay olmaması gereken süreç, zannedilenden bir asır evvel başlar ve metamorfozunu ancak XIX. asrın son yarısında tamamlar. Bu düşünceye göre doğru cevap A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 7

Edebiyatın Batılılaşmaya adım attığı yıl aşağıdakilerden hangisidir?

1856

1839

1849

1850

1849

Açıklama:

Edebî gelenek içindeki yenilik çabalarını izleyebileceksiniz.
Kitaba göre edebiyat, Tanzimat ilan olunduğu için yenileşmeye başlamaz. Edebiyatın yenilik arayışlarıyla geçen bu uzun yolun üstüne mutlaka bir işaret taşı dikilmek isteniyorsa bunun için, 1839 değil, belki de 1856 yılı daha yerinde bir seçim olacaktır. 1856, Kırım Harbi’nin ikinci ve son yılıdır; Kırım Harbi ise İngiliz ve Fransızlarla aynı saflarda savaşarak, İstanbul’un sosyal, siyasi, fikrî, maddî çehresini onlara göre şekillendirerek Batılılaşmaya yeni bir adım atan Osmanlının ilk yılıdır. Islahat Fermanı bu yıl ilan edilerek kültürel Batılılaşma resmîleştirilmiştir. Paris Antlaşması’nın ikinci maddesiyle artık, Osmanlı bir Avrupa devleti sayılmıştır. “Tanzimat Edebiyatı” adı altına alınan ilk isimlerin ilk ürünlerinin hepsi de bu tarihten sonra geçecek “bir eser hazırlamalık süre”nin sonunda, 1858-1860 yılları arasında yayımlanır. Bu düşünceye göre doğru cevap A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 8

Aşağıdakilerden hangisi XIX. asrın son çeyreğinde ortaya çıkan şiirin form değişimlerinde gerçekleştirilmiştir?

Medhiye tarzı kasidelerin kabul görmesi

Gazelleri formlarına göre tasnif edilmesi

Gazellerin alfabetik sırasına bölümlerin ilave edilmesi

Hece veznini kullanan şiirlerin yadsınması

Arapça ve Farsça asıllı kelimelerin Türk telaffuzuna göre aruza çekilmesini hata olarak görülmesi

Açıklama:

Edebî gelenek içindeki yenilik çabalarını izleyebileceksiniz.
Kitaba göre XIX. asrın son çeyreğinde ortaya çıkan şiirin form değişimleri aşağıdakilerdir: Divan tertibini bozarak medhiye tarzı kasideleri almamak veya yerini değiştirmek; gazellerin alfabetik sırasına “kafiyetü’l-â”, “kafiyetü’l-çim” gibi gelenekte olmayan bölümler ilave etmek; gazelleri formları yerine temalarına göre, “sufiyane ve hakimane söylenilen gazeliyyattır”, “rindane ve aşıkane inşad olunan gazeliyyattır” gibi başlıklarla tasnif etmek... Doğru cevap C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 9

Aşağıdakilerden hangisi XIX. asrın son çeyreğinde ortaya çıkan şiirin form değişimlerinde gerçekleştirilmiştir?

Kafiye ve redifin şiirin konu bütünlüğünü sağlamada kullanılmaması

Alışılmadık rediflerin kullanılmaması

Redifsiz şiirlerin kabul edilmemesi

Şiirin vezinli ve kafiyeli olması şartının koşulması

Türk aruzunda nadiren kullanılan veya hiç kullanılmayan vezinlere işlerliğin kazandırılması

Açıklama:

Edebî gelenek içindeki yenilik çabalarını izleyebileceksiniz.
Kitaba göre XIX. asrın son çeyreğinde ortaya çıkan şiirin form değişimleri aşağıdakilerdir: Türk aruzunda nadiren kullanılan veya hiç kullanılmayan vezinlere işlerlik kazandırmak; Arapça ve Farsça asıllı kelimeleri Türk telaffuzuna göre aruza çekmeyi hata ve zaaf eseri olmaktan çıkarış (“hüsn” yerine “hüsün” gibi); hece veznini kullanmakta ve bu yoldaki şiirlerini divanına almakta mahzur görmemek... Kafiye ve redifi şiirin konu bütünlüğünü sağlamada kullanmak; alışılmadık redifler bulmayı yenilik arayışı saymak; redifsiz şiir kadar, bütün mısrayı kaplayan redifleri de denemek; kafiye olarak Türkçe asıllı kelimeleri ısrarla kullanmak ve onları Arapça, Farsça kelimelerle kafiyelendirmekte bir mahzur görmemek; şiirin vezinsiz ve kafiyesiz de olabileceğini söylemek... Doğru cevap E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 10

Aşağıdakilerden hangisi şiirin muhteva değişimlerinden biri değildir?

Gelenekli mazmunların bir kısmını, “köhne”, “bî-mana” veya “kerih” bularak şiirin lügatinden çıkarılması

Çağa uygun yeni mazmunların icat edilmesi

Tasavvufi şiir ile geniş kitlelerin ihtiyacı olan hikemi şiir arasındaki farkın açılması

Divan tertibini bozularak medhiye tarzı kasideleri alınmaması veya yerinin değiştirilmesi

Didaktik şiir anlayışının öne geçmesi

Açıklama:

Klasik edebiyatın gelenekli özelliklerindeki gevşemeyi açıklayabileceksiniz.
Şiirin muhteva değişimlerinden biri şairin, sevdayı ve sevgiliyi yücelterek ilahî bir noktaya taşımaktan vazgeçerek daha beşerî, daha gerçekçi bir zemine indirir.

Doğru Cevap: D

Soru 11

XIX. yüzyıl şiirinin içerik değişikliği ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Eski mazmunların bir kısmı şiir lügatinden çıkarılır; çağa uygun mazmunlar icat edilir.

Yeni kavramlar ve nesneler şiirde yer almaya başlar.

Erkek şairler, sevilen kadının ağzından gazeller yazmaya başlar.

Sosyal ve siyasi kavramlar şiirden uzak tutulur.

Aşk giderek beşerî ve gerçekçi bir hâl alır.

Açıklama:

XIX. asırda edebiyatta görülen yenileşmenin gelenekli ve Batılı kaynaklarını ayırt edebileceksiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 12

Tanzimat Edebiyatı ifadesini ilk kullanan edebiyat tarihçisi aşağıdakilerden hangisidir?

İsmail Habip Sevük

Mehmed Fuad Köprülü

Ebuzziya Tevfik

Abdülhalim Memduh

Şehabettin Süleyman

Açıklama:

Edebî gelenek içindeki yenilik çabalarını izleyebileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 13

Klasik edebiyatta, öncelikle aşağıdakilerden hangisi kendini yenilemeyi başarır?

Form

Muhteva

Nazım şekli

Dil

Okur

Açıklama:

Klasik edebiyatın gelenekli özelliklerindeki gevşemeyi açıklayabileceksiniz.
Kitabımızda da belirtildiği gibi klasik edebiyatta "muhtevaya yeni konu ve kavramların ilave edilebilmesi gerçek yeniliğin içerikte başladığını gösteriyor."

Doğru Cevap: B

Soru 14

Aşağıdakilerden hangisi, klasik edebiyatın kendini yenilemeyişinin sebeplerinden biridir?

Geleneğin güçlü ve değişmez yapısı yeniliğe izin vermez.

Şairler yenilikten hoşlanmazlar.

Batı’nın edebiyatına düşmanlık duyulur.

Yaşanan çağın getirdikleri edebiyata dahil olamaz.

Yeniliğin ne olduğu bilinmez.

Açıklama:

Klasik edebiyatın gelenekli özelliklerindeki gevşemeyi açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 15

Aşağıdakilerden hangisi “Tanzimat Edebiyatı” tabirinin yanlışlığına sebep olarak gösterilemez?

Tanzimat Fermanı’nın mesajı yurt içinden çok, yurt dışına olduğu için

Tebanın hayatında kültürel bir değişim öngörmediği için

Klasik edebiyat bütün kudretiyle hüküm sürdüğü için

1839-1859 arasında varlık gösteremediği için

Edebiyatı doğrudan etkileyecek hükümler taşımadığı için

Açıklama:

Klasik edebiyatın gelenekli özelliklerindeki gevşemeyi açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 16

Edebî yenileşme ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Yeni formların denenmesidir.

Yeni konuların işlenmesidir.

Yeni bir dil anlayışının ve ifade şeklinin geliştirilmesidir.

Gelenekli edebî unsurların eleştirilmesidir.

Köksüz ve soysuz bir edebiyat anlayışının yeşertilmesidir.

Açıklama:

Edebî gelenek içindeki yenilik çabalarını izleyebileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 17

Aşağıdakilerden hangisi, klasik şiirin içeriğinde belirmiş yeniliklerden biri değildir?

Tablolar için şiirler yazmak

Yeni mazmunlar bulmak

Mahallî renklere yer vermek

Beşerî aşkı idealize etmekten vazgeçmek

Sosyal ve siyasi kavramları şiire sokmak

Açıklama:

Klasik edebiyatın gelenekli özelliklerindeki gevşemeyi açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 18

Osmanlının klasik edebiyatı asırlar boyunca hep yerinde saymış ve aynı şeyleri tekrarlamış olamayacağına göre, beliren yeni unsurlar nasıl adlandırmalıdır?

Arayış/ araştırma

Yenilenme/ dönüşüm

Yenilik/ modernlik

Değişim/ başkalaşım

Taklit/ intihal

Açıklama:

XIX. asırda edebiyatta görülen yenileşmenin gelenekli ve Batılı kaynaklarını ayırt edebileceksiniz.

Doğru Cevap: B

Soru 19

Aşağıdakilerden hangi anlaşma, Osmanlı klasik edebiyatının sonunu hazırlamak yolunda ilk teşebbüsler için verilir?

Karlofça Anlaşması

Prut Anlaşması

Belgrad Anlaşması

Yaş Anlaşması

Bükreş Anlaşması

Açıklama:

Osmanlı klasik edebiyatının sonunu hazırlamak yolunda ilk teşebbüsler için verilir. 1699 yılında imzalanan Karlofça anlaşmasından sonra, DEvlet-i Aliyye Batı ile asırlardır sğrdürdüğü mücadeleyi artık geleneksel yollarla devam ettiremeyeceğini anlamış ve düşmanına onun bilimi ve teknolojisiyle saldırmanın gereğine ikna olmuştur.

Doğru Cevap: A

Soru 20

Aşağıdakilerden hangisi "rakip medeniyetin maddi ve manevi silahlarını kullanmayı öğrenme" ifadesini vermektedir?

Zelotizm

Herodianizm

Pesimizm

Hedonizm

Konformizm

Açıklama:

Tarihçi A.J Toynbee, bir medeniyetin başka bir medeniyetin tehdidi karşısındaki tutumunu adlandırmak için "Zelotizm" ve "Herodianizm" terimlerini kullanmıştır. "Herodianizm", rakip medeniyetin maddi ve manevi silahlarını kullanmayı öğrenmektir.

Doğru Cevap: B

Soru 21

Aşağıdakilerden hangisi "Osmanlı topraklarında ticaret yapmak isteyen Batılı şirket acentalarının Türk topraklarında yerleşmiş çalışanlarını" ifade eder?

Avrupalı sefirler

Gayrı müslim azınlıklar

Levantenler

Misyonerler

Mülteciler

Açıklama:

Levantenler, Osmanlı topraklarında ticaret yapmak isteyen Batılı şirket acentalarının Türk topraklarında yerleşmiş çalışanlarıdır. Onlar Türk topraklarında nesiller boyu otururlar, Türklerle dostane ilişkiler kurarlar fakat batı kültürlerini de yaşatmaya devam ederler.

Doğru Cevap: C

Soru 22

Aşağıdakilerden hangisi Türklerin aşık edebiyatına dahil olmaya özenen Ermeni saz şairlerini ifade eder?

Aşık

Maşuk

Şair-i Azam

Aşug

Divan-ı Kebir

Açıklama:

Türklerin aşık edebiyatına dahil olmaya özenen Ermeni saz şairleri, Aşug olarak adlandırılır. Aşuglar, Osmanlı sanatının Batılı bir çizgiye doğru ilerlemesinde önemli rol oynarlar.

Doğru Cevap: D

Soru 23

Aşağıdakilerden hangisi "Paris Sefaretnamesini" hazırlayan kişidir?

Moralı Ahmet Efendi

Hatti Mustafa Efendi

Derviş Mehmet Efendi

Ahmet Azmi Efendi

Yirmisekiz Mehmet Çelebi

Açıklama:

Paris Sefaretnamesini'ni Yirmisekiz Mehmet Çelebi hazırlamıştır. Bu eserde Fransa'daki ordu teşkilatı, sanayi tesisleri, ilim ocakları, saray ve bahçeler, tiyatro ve operalar, balo ve ziyafetler yer alır.

Doğru Cevap: E

Soru 24

Aşağıdakilerden hangisi tiyatro temsillerini izleyen padişahtır?

III. Selim

Yavuz Sultan Selim

Kanuni Sultan Süleyman

IV.Murat

Fatih Sultan Mehmet

Açıklama:

III. Selim, tiyatro, opera eserlerini izler ve org da dinlerdi

Doğru Cevap: A

Soru 25

Aşağıda belirtilen hangi yıldan itibaren "Tanzimat Edebiyatı" adı altında anılan ilk isim ve ürünler ortaya çıkmıştır?

1839

1856

1812

1821

1829

Açıklama:

1856 Kırım Harbinin ikinci ve son yılıdır. Bu harp, İngiliz ve Fransızlarla aynı saflarda savaşarak, İstanbulun sosyal, siyasi, fikri, maddi çehresini onlara göre şekillendirerek Batılılaşmaya yeni adım atan Osmanlıların ilk yılıdır. Paris Anlaşması ile birlikte Osmanlı bir Avrupa Devleti sayılmıştır. Tanzimat Edebiyatı adı altına alınan ilk isim ve ürünler bu tarhten sonra ortaya çıkmıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 26

Aşağıdakilerden hangisi yenileşen edebiyatta form değişimine bir örnek olarak verilir?

Çağa uygun yeni mazmunlar icat etmek

Erkek şairlerin sevilen kadınlar ağzından gazeller yazması

Kafiye ve redifin, şiirin konu bütünlüğünü sağlamada kullanılması

Şairin sevdayı ve sevgiliyi yücelterek ilahi bir noktaya taşımaktan vazgeçmesi

Osmanlının hayatına yeni katılan nesnelerin şiire malzeme yapılması

Açıklama:

Kafiye ve redifin, şiirin konu bütünlüğünü sağlamada kullanılması, form değişimine verilebilecek bir örnektir.

Doğru Cevap: C

Soru 27

Aşağıdakilerden hangisi yenileşen edebiyatta muhteva değişimine bir örnektir?

Sevgilinin dişlererini inciye benzetmek

Sevgilinin gözlerini bademe benzetmek

Sevgilinin kirpiklerini oka benzetmek

Telgrafın tellerini sevgilinin saçlarına benzetmek

Sevgilinin kaşlarını kemana benzetmek

Açıklama:

Çağa uygun mazmunlar (kavram, anlam) icat etmeye bir örnek "Telgrafın tellerini sevgilinin saçlarına benzetmek" olarak verilebilir. Diğer örnekler klasik edebiyattta vardır.

Doğru Cevap: D

Soru 28

Aşağıdakilerden hangi akım, "alafrangalıkla" suçlanmıştır?

Halk Edebiyatı

Divan Edebiyatı

Tasavvuf Edebiyatı

Mizah Edebiyatı

Edebiyat-ı Cedide

Açıklama:

Önceleri İtalyanca'dan XIX. asırda ise Fransızca'dan alınan kelimelerin şiirde yaygın olarak kullanılması, Edebiyat-ı Cedide'nin "alafrangalıkla" suçlanmasına neden olmuştur.

Doğru Cevap: E

Soru 29

I.Roman II.Hikaye III.Tiyatro Yukarıdakilerden hangileri Türk edebi geleneğinde birebir karşılığı bulunmayan türler arasındadır?

Yalnız I.

Yalnız II.

I. ve II.

I. ve III

I. II. ve III.

Açıklama:

Roman, hikâye, tiyatro gibi Türk edebî geleneğinde birebir karşılığı bulunmayan türler, Osmanlı topraklarına kendi kültürleriyle ve kurallarıyla girebilmiştir.
Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 30

I. Osmanlının klasik edebiyatı ağırlıklı olarak manzumdur.
II. Batılı nesrin klasik Türk edebiyatına girmesi şiirden çok daha zor olmuştur.
III. Osmanlı şiirinin gelenekli poetikası Batı’nınkine benzemez.
Yukarıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?

Yalnız I.

Yalnız III.

I. ve II.

I. ve III.

I. II. ve III.

Açıklama:

" Osmanlının klasik edebiyatı ağırlıklı olarak manzumdur " ve " Osmanlı şiirinin gelenekli poetikası Batı’nınkine benzemez " ifadeleri doğrudur. Ancak "Batılı nesrin klasik Türk edebiyatına girmesi ise şiirden çok daha zor değil, aksine çok daha kolay olmuştur. Buna göre doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 31

Aşağıdakilerden hangisi Levantenler hakkında söylenebilir?

İstanbul alındığından beri Osmanlı topraklarında mevcuttur.

Osmanlı topraklarında ticaret yapmak isteyen Batılı şirket acentalarının Türk topraklarında yerleşmiş çalışanlarıdır.

Bilhassa cizvit rahipleri, gittikleri yörenin dilini, kültürünü hızla kavrayıp halkla çabucak kaynaşarak yerlileşirler.

Türk’ün Batı ile bizzat Batılı topraklarda iletişim kurmasının ve gözlem yapıp tecrübe edinmesinin tek yoludurlar.

Kurtarabildikleri maddi kültür unsurlarını yanlarına alarak, manevi kültür birikimlerini zihinlerinde taşıyarak iltica ederler.

Açıklama:

Levantenler, Osmanlı topraklarında ticaret yapmak isteyen Batılı şirket acentalarının Türk topraklarında yerleşmiş çalışanlarıdır. Bu topraklarda nesiller boyu oturur, evlenir, Türklerle dostane münasebetler kurar, Türkçe öğrenir; fakat Batılı kültürlerini yaşatmayı sürdürürler. Evlerindeki Batılı hayata Osmanlıları dahil etmekte bir sakınca görmezler. Müslüman bir Osmanlının Avrupa tarzı noel ve yortu kutlaması, bale gösterisi ve salon hayatı ile ilk tanışması onlar sayesinde olur. Diğer şıklardaki bilgiler Osmanlı'nın Batı'nın kültür ve değerleriyle tanışmasını sağlayan diğer topluluk ve gruplara ait bilgilerdir.( Sırasıyla Avrupalı sefirler ve sefarethaneleri,Misyonerler,Osmanlı sefirleri ve sefaretnameleri,Mülteciler) Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 32

Fransa’daki ordu teşkilatı, sanayi tesisleri, ilim ocakları kadar, saray ve bahçeleri, tiyatro ve operaları, balo ve ziyafetleri, insan manzaralarının öğrenildiği Paris Sefaretnamesi kim tarafından yazılmıştır?

Yirmisekiz Mehmet Çelebi

Moralı Ali

Hatti Mustafa

Ebubekir Ratib

Ahmet Azmi

Açıklama:

Yirmisekiz Mehmet Çelebi’nin Paris Sefaretnamesi’nden (1720-1721); Fransa’daki ordu teşkilatı, sanayi tesisleri, ilim ocakları kadar, saray ve bahçeleri, tiyatro ve operaları, balo ve ziyafetleri, insan manzaraları da öğrenilir. Sonraları Moralı Ali Efendi’nin Fransa, Hatti Mustafa ve Ebubekir Ratib Efendilerin Viyana, Ahmet Resmi ve Ahmet Azmi Efendilerin Berlin, Derviş Mehmet Efendi’den başlayarak Petersburg sefaretlerinde ilgili ülkenin kültürüne ait ayrıntılı raporlar gönderirler. Görüldüğü üzere Sefaretname, Yirmisekiz Mehmet Çelebi tarafından yazılmıştır. Diğer şıklarda ismi geçen kişiler ise bulundukları sözü geçen ülkelerin sefaretlerinde ilgili ülkeye ait bilgiler gönderirler. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 33

Türklerin âşık edebiyatına dahil olmaya özenen Ermeni saz şairine ne ad verilir?

Mimar

Bestekar

Divan Şairi

Ressam

Aşug

Açıklama:

Türklerin âşık edebiyatına dahil olmaya özenen Ermeni saz şairine aşug adı verilir. Diğer şıklarda verilenler sanat alanındaki genel unvanlardır. Bu yüzden doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 34

I. Mühtediler, ruhen İslam’a bağlanmış olsalarda maddeten hâlâ Batılıdırlar.
II. Müslüman bir Osmanlının Avrupa tarzı Noel ve yortu kutlaması, bale gösterisi ve salon hayatı ile ilk tanışması Levantenler sayesinde olur.
III. Avrupalı sanatkârlar, asırlar boyu Şark’a ilgi duymuşlar ve Şark’tan da ilgi görmüşlerdir.
IV. Türk’ün Batı ile bizzat Batılı topraklarda iletişim kurmasının ve gözlem yapıp tecrübe edinmesinin tek yolu misyonerler sayesinde olmuştur.
Yukarıda verilen ifadelerden hangileri doğrudur?

I. ve III.

II. ve IV.

I. II. ve III.

I. II. ve IV.

I. II. III. ve IV.

Açıklama:

Osmanlı sefirleri ve sefaretnameleri, Türk’ün Batı ile bizzat Batılı topraklarda iletişim kurmasının ve gözlem yapıp tecrübe edinmesinin tek yoludur. IV. madde doğru değildir. Diğer maddelerde(I.II. ve III.) verilen bilgiler doğrudur. Buna göre doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 35

Devlet ve toplum hayatını değiştirecek yenilikler getirmeyip, o güne kadar geçen yaklaşık iki asır içinde, devlet anlayışındaki ve uygulamalardaki değişimle tebaya tanınan hakların bir yekûnünü çıkaran Tanzimat Fermanı hangi yılda ilan edilmiştir?

1838

1839

1840

1841

1842

Açıklama:

Tanzimat Fermanı 1839 yılında ilan edilmiştir. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 36

I. Şiirde İran etkisi hafifletilerek diğer yandan avami eğilimler törpülenerek bir orta yol bulunmaya çalışılır. II. Sade Müslümanın gündelik ihtiyaçlarını karşılayacak, müşkillerine çözüm yolları tavsiye edecek didaktik bir şiir anlayışı öne geçer. III. Şair, sevdayı ve sevgiliyi yücelterek ilahî bir noktaya taşımaktan vazgeçerek daha beşerî, daha gerçekçi bir zemine indirir. Yenilenen Türk edebiyatına ilişkin yukarıda verilen muhteva değişimlerinden hangileri doğrudur?

Yalnız I.

Yalnız II.

I. ve II.

II. ve III.

I. II. ve III.

Açıklama:

Yukarıda maddeler şeklinde verilen yenilenen Türk edebiyatına ilişkin muhteva değişimlerinin hepsi doğrudur. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 37

1699’un yıl ile ilgili aşağıdaki gelişmelerden hangisi yanlıştır?

Bu yıl Osmanlının Batı karşısındaki kesin mağlubiyetini kabullenip Karlofça Anlaşması’nı imzalayışının tarihidir.

Bu yıl Devlet-i Aliyye Batı ile asırlardır sürdürdüğü mücadeleyi artık gelenekli yollarla devam ettiremeyeceğini anlamıştır.

Bu yıl Devlet-i Aliyye düşmanına onun bilimi ve teknolojisiyle saldırmanın gereğine ikna olmuştur.

Bu yıl Osmanlı'nın klasik edebiyatının başlangıcı sayılabilir.

Bu yıldan itibaren harbiye, mühendishane, tıbbiye, kışla gibi yerlerde eğitilenlerden sıradan meraklısına doğru gelişen bir istikamette Batılılaşma yaygınlaşmıştır.

Açıklama:

Doğru cevap D dir. Bu yıl Osmanlı'nın klasik edebiyatının başlangıcı değil, aksine sonu sayılabilir.

Doğru Cevap: D

Soru 38

Aşağıdaki sanatçılardan hangisi, 1926’da Boston’da neşrettiği Convension and Revolt in Poetry adlı çalışmasında, poetik değişimin ritmik yapısını açıklarken, her şiir anlayışının zamanla katılaşarak bir konvansiyon hâline geldiğini ve yeni bir şiir anlayışının isyan ederek onun yerini aldığını söylemiştir?

Bergson

J. L. Lowes

A. J. Toynbee

Oswald Spengler

Wölfflin

Açıklama:

Doğru cevap B dir. J. L. Lowes, 1926’da Boston’da neşrettiği Convension and Revolt in Poetry adlı çalışmasında, poetik değişimin ritmik yapısını açıklarken, her şiir anlayışının zamanla katılaşarak bir konvansiyon hâline geldiğini ve yeni bir şiir anlayışının isyan ederek onun yerini aldığını söylemiştir.

Doğru Cevap: B

Soru 39

Aşağıdakilerden hangileri sonradan müslümanlığı seçiyorlar ama ruhen İslam’a bağlanmış olsalar da maddeten yine de Batılı olarak kalıyorlardır ve Osmanlının içindeki küçük Avrupa’yı temsile devam ediyorlardır?

Gayrimüslim azınlıklar

Misyonerler

Levantenler

Avrupalı sanatkârlar

Mühtediler

Açıklama:

Doğru cevap E dir. Mühtediler sonradan müslümanlığı seçiyorlardır ama ruhen İslam’a bağlanmış olsalar da maddeten yine de Batılı olarak kalıyorlardır ve Osmanlının içindeki küçük Avrupa’yı temsile devam ediyorlardır.

Doğru Cevap: E

Soru 40

“Kültür elçisi” teriminin açıklaması aşağıdakilerden hangisidir?

Sık sık İstanbul’a gelip müzik, bale, pandomima gibi, dil üzerinden anlaşmayı gerektirmeyen sanatlar sergileyen İtalyan truplarıdır.

Şevkıyye Köşkü’nde gösteriler yapan Fransız dansçılarıdır.

Bilhassa 1793’te ikamet elçiliklerinin
kurulmasından sonra artık, bir Batılı ülkede yaşayan ve oradan gönderdiği raporlarla Avrupa’yı devletine daha yakından tanıtan yeni bir sefir tipidir.

Oryantalist ressamlar, barok eğilimli mimar, iç mimar ve peyzaj mimarlarıdır.

Yurt dışına musiki eğitimi için gönderilen öğrencilerdir.

Açıklama:

Doğru cevap C dir. “Kültür elçisi” bilhassa 1793’te ikamet elçiliklerinin
kurulmasından sonra artık, bir Batılı ülkede yaşayan ve oradan gönderdiği raporlarla Avrupa’yı devletine daha yakından tanıtan yeni bir sefir tipidir.

Doğru Cevap: C

Soru 41

Osmanlı'da batılaşma gayretleri ilk olarak nerede başlamıştır?

askerî kanatta

sefarethanelerde

güzel sanat dallarında

misyoner mekteplerinde

sanayi tesislerinde

Açıklama:

Doğru cevap A dır. Osmanlı'da batılaşma gayretleri ilk olarak askerî kanatta başlamıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 42

Aşağıdakilerden hangisi Türklerin edebiyatına dahil olmaya özenen Ermeni saz şairlerine verilen addır?

“dil oğlanları”

“aşug”

“kültür elçisi”

“Tanzimat edibi”

“kaba Türk”

Açıklama:

Doğru cevap B dir. Türklerin edebiyatına dahil olmaya özenen Ermeni saz şairlerine “aşug” deniliyordu.

Doğru Cevap: B

Soru 43

Hangi yılda Islahat Fermanı ilan edilerek kültürel Batılılaşma resmîleştirilmiştir?

1699

1839

1850

1856

1859

Açıklama:

Doğru cevap D dir. 1856, Islahat Fermanı ilan edilerek kültürel Batılılaşma resmîleştirilmiştir.

Doğru Cevap: D

Soru 44

Aşağıdaki eserlerden hangisi Münif Paşa'ya aittir?

Tercüman-ı Ahval

Tercüme-i Telemak

Tercüme-i Manzume

Muhaverat-ı Hikemiyye

Şair Evlenmesi

Açıklama:

Münif Paşa'nın eseri Muhaverat-ı Hikemiyye'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 45

Aşağıdakilerden hangisi klasik şiirin içeriğinde belirmiş yeniliklerden biridir?

Kafiye ve redifi şiirin konu bütünlüğünü sağlamada kullanmak

Sevdayı ve sevgiliyi daha gerçekçi anlatmak

Divan tertibini bozarak medhiye tarzı kasideleri almamak veya yerini değiştirmek

Türk aruzunda nadiren kullanılan veya hiç kullanılmayan vezinlere işlerlik kazandırmak

kasidede ve gazelde tarih düşürmek

Açıklama:

Doğru cevap B dir. Sevdayı ve sevgiliyi daha gerçekçi anlatmak klasik şiirin içeriğinde belirmiş yeniliklerden biridir.

Doğru Cevap: B

Soru 46

Aşağıdakilerden hangisi, klasik şiirin formlarında belirmiş yeniliklerden biridir?

şiirin vezinsiz ve kafiyesiz de olabileceğini söylemek

çağa uygun yeni mazmunlar icat etmek

müşkillerine çözüm yolları tavsiye edecek didaktik şiirler yazmak

sevdayı ve sevgiliyi daha gerçekçi göstermek

Şiirlere vatan, millet, hürriyet, adalet, eşitlik, medeniyet, terakki, alafrangalık gibi kavramlarını ilave etmek

Açıklama:

Doğru cevap A dır. Şiirin vezinsiz ve kafiyesiz de olabileceğini söylemek klasik şiirin formlarında belirmiş yeniliklerden biridir.

Doğru Cevap: A

Soru 47

Aşağıdakilerden hangisi 'eskiyi' temsil etmesi bakımından değerlendirilmelidir?

Batılılaşma.

Enderunlu şairler.

Yenilik.

Modernizm.

Modern poetika.

Açıklama:

Enderunlu şairler. Cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 48

Tehdide uğrayan medeniyetin kabuğuna çekilerek iyice gelenekçi olması aşağıdakilerden hangisiyle adlandırılmalıdır?

Zelotizm.

Batılılaşma.

Yenilik.

Değişim.

Modern poetika.

Açıklama:

Zelotizm. Cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 49

Rakip medeniyetin maddi ve manevi silahlarını kullanmayı öğrenmek aşağıdakilerden hangisiyle tanımlanır?

Zelotizm.

Herodianizm.

Batılılaşma.

Yenilik.

Değişim.

Açıklama:

Herodianizm. Cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 50

Batılı nesrin klasik Türk edebiyatına girmesi aşağıdakilerden hangisinde diğerlerine göre daha zor olmuştur?

Şiir.

Tiyatro.

Roman.

Deneme.

Öykü.

Açıklama:

Şiir. Cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 51

Aşağıdakilerden hangisi 'türk barok'u' olarak ele alınamaz?

Nurıosmaniye camii.

Levni.

Abdullahı Buhari.

Focillon.

Emin ağanın peşrev ve saz semaileri.

Açıklama:

Focillon. Cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 52

Batılı şirket acentalarının türk topraklarına yerleşmiş çalışanlarına ne denir?

Misyoner.

Mülteci.

Levanten.

Azınlık.

Sefir.

Açıklama:

Levanten. Cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 53

'Batının din kültürünü ve dini edebiyatını halka sevimli göstermeye çalışırlar.'cümlesi aşağıdakilerden hangisi için söylenmiştir?

Misyonerler.

Levanten.

Mülteciler.

Azınlıklar.

Sefirler.

Açıklama:

Misyonerler. Cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 54

'Aşug' aşağıdakilerden hangisiyle ilgilidir?

Misyonerler.

Mülteciler.

Gayrımüslim azınlıklar.

Levantenler.

Sefirler.

Açıklama:

Azınlıklar . Cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 55

1793'te ikamet elçiliklerinin kurulması aşağıdakilerden hangisiyle ilgilidir?

Osmanlı sefirleri.

Mülteciler.

Azınlıklar.

Misyonerler.

Levantenler.

Açıklama:

Osmanlı sefirleri. Cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 56

İbrahim Müteferrika için aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Levanten

Mülteci.

Misyoner.

Mühtedi.

Sefir.

Açıklama:

Mühtedi. Cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 57

Osmanlı'nın Batı karşısında tutum aldığı, rakip medeniyetin maddi ve manevi silahlarını kullanmayı öğrenmek anlamına gelen terim aşağıdakilerden hangisidir?

Modernleşme

Barok

Zelotizm

Herodianizm

Batılılaşma

Açıklama:

Tarihçi A. J. Toynbee, bir medeniyetin başka bir medeniyetin tehdidi karşısındaki tutumunu adlandırmak için “zelotizm” ve “herodianizm” terimlerini kullanır. Zelotizm, tehdide uğrayan medeniyetin, kabuğuna çekilerek iyice gelenekçi olmasıdır; herodianizm ise rakip medeniyetin maddi ve manevi silahlarını kullanmayı öğrenmektir. Osmanlı, Batı karşısında bu iki kavramın bütün içeriğini olanca genişliğiyle dener; hem de aynı anda... Bir yandan Batılılaşma çabası sürerken, diğer yandan da geleneğe daha bir sıkı yapışanlar çıkar. Bu sebepledir ki, Batılılaşma sürecine giriş, gelenekli değerlerin bir çırpıda edebiyattan silinmesine ve modern bir edebiyatın başlamasına müsaade etmez.

Doğru Cevap: D

Soru 58

Aşağıda verilen Batılı edebi türlerden hangisi Türk topraklarındaki büyük gelenekle boğuşmak durumunda kalmış ve başka bir hâle dönüşmek suretiyle varlığını devam ettirebilmiştir?

Tiyatro

Şiir

Roman

Hikâye

Nesir

Açıklama:

Osmanlının klasik edebiyatı ağırlıklı olarak manzumdur. Nazım -adının da ifade ettiği gibi- kendi nizam ve intizamı içinde mevcuttur. Bu nizam, uzun asırlar içinde yavaş yavaş oluşup kesinleştiği için, yenilik isteğiyle taşlarını yerinden oynatmak isteyenlere direnir. Nesir ise hep biraz kenarda kalmış, bilhassa edebî nesrin gelişimi ihmale uğramıştır. Bundan dolayıdır ki Batılı nesrin klasik Türk edebiyatına girmesi şiirden çok daha kolay olmuştur. Roman, hikâye, tiyatro gibi Türk edebî geleneğinde birebir karşılığı bulunmayan türler, Osmanlı topraklarına kendi kültürleriyle ve kurallarıyla girebilmiştir. Oysa Batılı şiir, Türk topraklarındaki büyük gelenekle boğuşmak ve çoklukla mağlup olmak veya yerlileşip başka bir hâle dönüşmek suretiyle yaşayabilecektir.

Doğru Cevap: B

Soru 59

Aşağıdaki gruplardan hangisi Osmanlının Batı’nın kültürel değerleriyle tanışmasında etkili olmamıştır?

Levantenler

Gayrimüslim azınlıklar

Zanaatkarlar

Ordu ve askerî mektepler

Mühtediler

Açıklama:

Sıkça zannedildiği gibi Osmanlı, içe dönük bir sistem kurmadığı için Batı kültürü ile tanışıklığı da hayli eski ve derindir. Devletin, sarayın, yönetici kadronun Batılı kültür unsurlarıyla tanışması ve onu kavramaya çalışması, sıradan ferdin tanışıklığından çok daha önce olsa bile, XVIII. ve bilhassa XIX. asırda gündelik hayatın içinde hayli Batılı kültür unsurunun yaşaması artık yadırgatıcı olmaktan çıkmıştır. "C. Zanaatkarlar" Osmanlının Batı’nın kültürel değerleriyle tanışmasında etkili olmamıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 60

İlk kez “Tanzimat edebiyatı” adlandırmasına yer veren isim aşağıdakilerden hangisidir?

İsmail Habip (Sevük)

Şinasi

Ebuzziya Tevfik

Köprülü

Şehabettin Süleyman

Açıklama:

İsmail Habip (Sevük)’in Türk Teceddüd Edebiyatı Tarihi (1925)’ne kadar “Tanzimat edebiyatı” adlandırmasına rastlanmaz. Ne sonradan “Tanzimat edebiyatçısı” saydıklarımız kendilerini böyle anar ne de Ebuzziya Tevfik’ten Abdülhalim Memduh’a, Şehabettin Süleyman’dan Köprülü’ye varana kadar edebiyat tarihine yaklaşan metinler oluşturmuş yazarlar “Tanzimat Edebiyatı” diye bir başlık tanırlar. Adlandırmanın mucidi ve takipçileri, altına önceki dönemlerde olmayan bir yenilik, bir form, bir tema koyamadıkları hâlde, neye dayanarak böyle bir başlık tespit ettiklerini açıklayamazlar.

Doğru Cevap: A

Soru 61

Aşağıdaki dönemlerden hangisinde Osmanlı, İngiliz ve Fransızlarla aynı saflarda savaşarak, İstanbul’un sosyal, siyasi, fikrî, maddî çehresini onlara göre şekillendirerek Batılılaşmaya yeni bir adım atmış ve Islahat Fermanı' nı ilan edilerek kültürel Batılılaşma resmîleştirmiştir?

1826 Vaka-i Hayriyye

1699 Devletin Batılılaşmaya karar verişi

1699 Barok Dönem

1839 Tanzimat Fermanı

1856 Kırım Harbi’nin son yılı

Açıklama:

Edebiyatın yenilik arayışlarıyla geçen bu uzun yolun üstüne mutlaka bir işaret taşı dikilmek isteniyorsa bunun için, 1839 değil, belki de 1856 yılı daha yerinde bir seçim olacaktır. 1856, Kırım Harbi’nin ikinci ve son yılıdır; Kırım Harbi ise İngiliz ve Fransızlarla aynı saflarda savaşarak, İstanbul’un sosyal, siyasi, fikrî, maddî çehresini onlara göre şekillendirerek Batılılaşmaya yeni bir adım atan Osmanlının ilk yılıdır. Islahat Fermanı bu yıl ilan edilerek kültürel Batılılaşma resmîleştirilmiştir. Paris Antlaşması’nın ikinci maddesiyle artık, Osmanlı bir Avrupa devleti sayılmıştır. “Tanzimat Edebiyatı” adı altına alınan ilk isimlerin ilk ürünlerinin hepsi de bu tarihten sonra geçecek “bir eser hazırlamalık süre”nin sonunda, 1858-1860 yılları arasında yayımlanır.

Doğru Cevap: E

Soru 62

Kaynaklara göre ilk “Tanzimat edibi” kimdir?

Namık Kemal

Şinasi

Ziya Paşa

Yusuf Kâmil Paşa

Münif Paşa

Açıklama:

İlk “Tanzimat edibi” Şinasi ise, onun da ilk eserleri 1859 ve sonrasında ortaya çıkıyor. 1839’dan sonraki yirmi yılda başka edip yetişip başka eser verip vermediği gibi sorular yanıtsız kalmıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 63

Türklerin âşık edebiyatına dahil olmaya özenen Ermeni saz şairine verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?

Levanten

Sefir

Aşug

Misyoner

Sanatkâr

Açıklama:

Gayrimüslim azınlıklar, bir yandan Türk kültürüne yakındırlar, öte yandan Avrupa
kültürüne... Bilhassa Ermeni ve Rumlar, çocuklarını milliyetçi-romantik akımların tartışıldığı Avrupa üniversitelerinde okutur, Fransızca öğrenir, mefruşattan eğlence tarzına kadar pek çok bakımdan avrupai bir hayat sürmeye çalışırlar. Aynı Ermeni ve Rumlar mimar, bestekâr, ressam, divan şairi ve “aşug” olarak Osmanlı sanatının Batılı bir çizgiye doğru ilerlemesinde önemli rol oynarlar. Aşug; Türklerin âşık edebiyatına dahil olmaya özenen Ermeni
saz şairi.

Doğru Cevap: C

Soru 64

XVIII. asrın yenileşen edebiyatı incelendiğinde şiirde kafiye olarak Türkçe asıllı kelimeleri ısrarla kullanmak ve onları Arapça, Farsça kelimelerle kafiyelendirmekte bir mahzur görmemek hangi açıdan yapılmış bir yeniliktir?

Muhteva Değişimleri

Şiir Dilinin Değişmesi

Esin kaynağının değişmesi

Form değişimleri

Diğer edebi türler ile etkileşimi

Açıklama:

Kafiye ve redifi şiirin konu bütünlüğünü sağlamada kullanmak; alışılmadık redifler bulmayı yenilik arayışı saymak; redifsiz şiir kadar, bütün mısrayı kaplayan redifleri de denemek; kafiye olarak Türkçe asıllı kelimeleri ısrarla kullanmak ve onları Arapça, Farsça kelimelerle kafiyelendirmekte bir mahzur görmemek; şiirin vezinsiz ve kafiyesiz de olabileceğini söylemek form değişimleri içerisinde değerlendirilir.

Doğru Cevap: D

Soru 65

XVIII. Asırda başlayan yenileşen edebiyat incelendiğinde muhteva değişimleri kapsamında Tasavvufi şiir ile geniş kitlelerin ihtiyacı olan hikemi şiir arasındaki fark açılmaya başlar. Tasavvufi anlayış, XIX. asrın ikinci yarısında hangi konuda bir içerik edinmeye başlamıştır?

Siyasi

Dini

Toplumsal

Ruhani

Aşk

Açıklama:

Muhteva Değişimleri açısından incelendiğinde, Tasavvufi şiir ile geniş kitlelerin ihtiyacı olan hikemi şiir arasındaki fark açılmaya başlar. Sade müslümanın gündelik ihtiyaçlarını karşılayacak, müşkillerine çözüm yolları tavsiye edecek didaktik bir şiir anlayışı öne geçer. Bu anlayış, XIX. asrın ikinci yarısında siyasî bir içerik edinmeye başlayacaktır.

Doğru Cevap: A

Soru 66

Aşağıdakilerden hangisi XVIII. asırdaki şiir dilinin sadeleşmesinde önemli bir etken olmuştur?

Batılılaşma hareketi

Dış etkenler

Yabancı kelimelerin hoş görülmesi

Form değişimlerinin dil üzerindeki etkisi

Mahallîleşme cereyanı

Açıklama:

Şiir Dilinin Değişmesi:
Klasik şiir, edebî dilin resmî kanallarla yönlendirilmesine Sultan II. Murat zamanından beri alışkındır. XVIII. asırdaki mahallîleşme cereyanı ve yönetici kadronun “kaba Türk”lerden oluşması, şiir dilinin sadeleşmesinde önemli bir etken olmuştur. Bilhassa Sultan III. Selim ve II. Mahmut’un gayretleriyle dilde genel bir sadeleşme yaşanır. Nasıl ki, Tercüman-ı Ahval’in mukaddimesi gazeteci lisanı kadar edebî söyleyişi de etkilemişse ondan otuz yıl evvel, Sultan Mahmut’un Takvim-i Vekayi’in dilinin anlaşılır olması yolundaki tavsiyesi de bütün bir edebiyatı ilgilendirmişti.

Doğru Cevap: E

Soru 67

Osmanlının Batı karşısındaki kesin mağlubiyetini kabullenip Karlofça Anlaşması’nı imzalayış tarihi hangisidir?

1679

1699

1706

1713

1718

Açıklama:

1699, Osmanlının Batı karşısındaki kesin mağlubiyetini kabullenip Karlofça Anlaşması’nı imzalayışının tarihidir.

Doğru Cevap: B

Soru 68

Meşhur tarihçi A. J. Toynbee, tehdide uğrayan medeniyetin, kabuğuna çekilerek iyice gelenekçi olmasına ne ad vermiştir?

Zelotizm

Herodianizm

Gotizm

Baronizm

Romantizm

Açıklama:

Zelotizm, tehdide uğrayan medeniyetin, kabuğuna çekilerek iyice gelenekçi olmasıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 69

Osmanlı şiirinin gelenekli poetikası ile ilgili ifadelerden hangisi yanlıştır?

Şair, dönüşüme cesaret edemediği yerde geçmişteki örneklere bakar.

Şiirde daima eski ve yeni unsurlar birlikte bulunur.

Batıda görülen örneklerine benzer.

Mevcudun içinde farklı olanı aramayı hedefler.

Osmanlının klasik şiiri müstesna olanı geliştirir.

Açıklama:

Osmanlı şiirinin gelenekli poetikası Batınınkine benzemez.

Doğru Cevap: C

Soru 70

Var oluşun kanunu gereği, klasik olan da doğar, gelişir ve dönüşür; dönüştüğü biçimiyle artık klasiğin ................. hâlidir.
Yukarıdaki ifadede boş bırakılan bölüme hangi kavram gelmelidir?

Klasik sonu

Romantik

Gotik

Rönesans

Barok

Açıklama:

Var oluşun kanunu gereği, klasik olan da doğar, gelişir ve dönüşür; dönüştüğü biçimiyle artık klasiğin barok hâlidir.

Doğru Cevap: E

Soru 71

Aşağıdakilerden hangisi Osmanlının Batı’nın kültürel değerleriyle tanışmasının yollarından biri değildir?

Levantenler

Gayrimüslim azınlıklar

Misyonerler

Mülteciler

Müstahdemler

Açıklama:

Müstahdem resmî kuruluşlarda, iş yerlerinde, temizlik ve getir götür işlerine bakan görevli, hizmetli demektir.

Doğru Cevap: E

Soru 72

1859 ve sonrasında eserler veren ve ilk ''Tanzimat Edibi'' olarak adlandırılan edebiyatçı kimdir?

İsmail Habip

Münif Paşa

Ziya Gökalp

Şinasi

Şemsettin Sami

Açıklama:

İlk “Tanzimat edibi” Şinasi ise, onun da ilk eserleri 1859 ve sonrasında ortaya çıkıyor.

Doğru Cevap: D

Soru 73

Aşağıdakilerden hangisi Yenileşen Edebiyat'ta görülen form değişimlerinden biri değildir?

Divan tertibini bozarak medhiye tarzı kasideleri almamak veya yerini değiştirmek.

Türk aruzunda nadiren kullanılan veya hiç kullanılmayan vezinlere işlerlik kazandırmak.

Şiirin vezinsiz ve kafiyesiz de olamayacağını söylemek.

Kasidenin bir form mu yoksa tema mı olduğunu tartışmak.

Beşlikler hâlinde veya mesnevi formunda kaside ve gazel yazmak.

Açıklama:

Türkçe asıllı kelimeleri ısrarla kullanmak ve onları Arapça, Farsça kelimelerle kafiyelendirmekte bir mahzur görmemek; şiirin vezinsiz ve kafiyesiz de olabileceğini söylemek.

Doğru Cevap: C

Soru 74

Tanzimat Döneminde ortaya çıkan üç mısralık bentlerden oluşan nazım şekline ne ad verilir?

müselles

bahr-i tavil

tegazzül

zeyl

musarra

Açıklama:

Tanzimat Döneminde ortaya çıkan üç mısralık bentlerden oluşan nazım şekline müselles denir.

Doğru Cevap: A

Soru 75

İbrahim Müteferrika, Humbaracı Ahmet Paşa, Mustafa Celalettin Paşa, Osman Nihali Paşa gibi Osmanlının içindeki küçük Avrupayı temsil eden sonradan müslümanlığı seçmiş kişilere ne ad verilir?

Münzevi

Mühtedi

Mütedeyyin

Mutaassıp

Levanten

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 76

Modern kelimesi ilk defa hangi imparatorun dönemini tanımlamak için kullanılmıştır?

Charlemagne

Merovenj

Capet

III. Edward

II. Robert

Açıklama:

Modern” kelimesi ilk defa VII. asırda, Charlemagne’ın çağı için kullanılmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 77

Osmanlı edebiyatında değişim hangi asırdan itibaren görülmeye başlar?

XIV

XVI

XVII

XVIII

Açıklama:

Osmanlı edebiyatında değişim kıpırtılarının XVIII. asırdan itibaren yaşanmaya başlandığı söylenebilir; fakat bu gayretler, geleneği reddetmeden ve onun yerleşik dünyasında yapıldığı için yavaştır, zor farkedilir.

Doğru Cevap: E

Soru 78

Osmanlı klasik edebiyatı ağırlıklı olarak hangisinden oluşur?

Nazım

Nesir

Şiir

Manzum

Mazmun

Açıklama:

Osmanlının klasik edebiyatı ağırlıklı olarak manzumdur.

Doğru Cevap: D

Soru 79

Tehdide uğrayan bir medeniyetin kabuğuna çekilerek iyice gelenekçi olmasına verilen ad nedir?

Zelotizm

Nihilizm

İdealizm

Düalizm

Minimalizm

Açıklama:

Zelotizm, tehdide uğrayan medeniyetin, kabuğuna çekilerek iyice gelenekçi olmasıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 80

Yeniliğin baskın çıkarak geleneği kapsaması ve klasik değerlerin nostaljik-tarihsel bir anlam kazanmaya başlaması hangi yüzyılda gerçekleşmiştir?

XVI

XVII

XVIII

XIX

Açıklama:

Yeniliğin baskın çıkarak geleneği kapsaması ve klasik değerlerin nostaljik-tarihsel bir anlam kazanmaya başlaması XX. asırda mümkün olmuştur.

Doğru Cevap: E

Soru 81

Her şiir anlayışının zamanla katılaşarak bir konvansiyon hâline geldiği ve yeni bir şiir anlayışının isyan ederek onun yerini aldığı fikri aşağıdakilerden hangisine aittir?

Torrini

İsmail Habip

J. L. Lowes

Mark Twain

A. J. Toynbee

Açıklama:

J. L. Lowes, 1926’da Boston’da neşrettiği Convension and Revolt in Poetry adlı çalışmasında, poetik değişimin ritmik yapısını açıklarken, her şiir anlayışının zamanla katılaşarak bir konvansiyon hâline geldiğini ve yeni bir şiir anlayışının isyan ederek onun yerini aldığını söyler.

Doğru Cevap: C

Soru 82

Klasisizmin kunt, kuralcı, şahsi yaratmalardan ziyade müşterek bir malzemenin geliştirilmesini yeğleyen, bu yüzden de hatları yumuşamayan yapısı cereyanın son demlerine doğru gevşemeye yüz tuttuğunda hangi dönemin başladığından söz edilir?

Barok

Anonim

Tasavvufi

Romantik

Modern

Açıklama:

Wölfflin’in Renaissance und Barock’taki fikirleri ve onun fikirlerine son şeklini veren Focillon aynı noktada birleşirler: Klasisizmin kunt, kuralcı, şahsi yaratmalardan ziyade müşterek bir malzemenin geliştirilmesini yeğleyen, bu yüzden de hatları yumuşamayan yapısı cereyanın son demlerine doğru gevşemeye yüz tuttuğunda artık, “barok dönem” başlıyor demektir. Var oluşun kanunu gereği, klasik olan da doğar, gelişir ve dönüşür; dönüştüğü biçimiyle artık klasiğin barok hâlidir.

Doğru Cevap: A

Soru 83

I. Nuriosmaniye Camii
II. Abdullah-ı Buharî tasvirleri
III. Emin Ağa’nın saz semaileri
Yukarıdakilerden hangisi veya hangileri "Türk Baroğu"na örnek olarak gösterilebilir?

Yalnız I

Yalnız II

I ve III

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Mimaride Nurıosmaniye Camii, resimde Levnî ’nin son dönem nakışlarına eklemlenen Abdullah-ı Buharî tasvirleri yahut musikide Emin Ağa’nın peşrev ve saz semaileri için "Türk Baroğu" tabiri kullanılabilir.

Doğru Cevap: E

Soru 84

Fransa’daki ordu teşkilatı, sanayi tesisleri, ilim ocakları kadar, saray ve bahçeleri, tiyatro ve operaları, balo ve ziyafetleri ve insan manzaralarının da öğrenildiği "Paris Sefaretnamesi" kimin eseridir?

Azmi Ahmet Efendi

Yirmisekiz Mehmet Çelebi

Hatti Mustafa

Derviş Mehmet Efendi

Moralı Ali Efendi

Açıklama:

"Paris Sefaretnamesi" eserinin sahibi Yirmisekiz Mehmet Çelebi'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 85

Form değişimleri içerisinde yer alan ve üç mısralık bentlerden oluşan nazım şekline verilen ad nedir?

Gazel

Müselles

Hamse

Lugaz

Münşeat

Açıklama:

Form değişimleri içerisinde yer alan ve üç mısralık bentlerden oluşan nazım şekline müselles adı verilir.

Doğru Cevap: B

Soru 86

I. Klasik şiir, edebî dilin resmî kanallarla yönlendirilmesine Sultan II. Murat zamanından beri alışkındır. II. Sultan III. Selim ve II. Mahmut’un gayretleriyle dilde genel bir sadeleşme yaşanmıştır. III. XVIII. asırdaki mahallîleşme cereyanı ve yönetici kadronun “kaba Türk”lerden oluşması, şiir dilinin sadeleşmesinde önemli bir etken olmuştur. Yukarıda şiir dilinin değişmesine ilişkin verilen bilgilerden hangileri doğrudur?

Yalnız I.

I. ve II.

I. ve III.

II. ve III.

I. II. ve III.

Açıklama:

Üç maddede de verilen bilgilerin hepsi doğrudur. Zira Klasik şiir, edebî dilin resmî kanallarla yönlendirilmesine Sultan II. Murat zamanından beri alışkındır. XVIII. asırdaki mahallîleşme cereyanı ve yönetici kadronun “kaba Türk”lerden oluşması, şiir dilinin sadeleşmesinde önemli bir etken olmuştur. Bilhassa Sultan III. Selim ve II. Mahmut’un gayretleriyle dilde genel bir sadeleşme yaşanır.
Buna göre doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Ünite 2

Soru 1

Osmanlı Devleti’nde en önemli resmî eğitim kurumu aşağıdakilerden hangisidir?

Darüşşafaka

Darülfünun

Enderun Mektebi

Meslek Yüksek Okulu

Dârülbedâyi

Açıklama:

Enderun Mektebinin Türk eğitim tarihi ve edebiyatı içindeki işlevini açıklayabileceksiniz.
Enderun Mektebi, Osmanlı Devleti’nde medreseler dışında en önemli resmî eğitim kurumudur. Doğru cevap C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 2

Enderun Mektebi hangi padişahın zamanında biçimlendirilmiştir?

Sultan II. Murat

Fatih Sultan Mehmet

Sultan II. Bayezid

Yavuz Sultan Selim

Kanuni Sultan Süleyman

Açıklama:

Enderun Mektebinin Türk eğitim tarihi ve edebiyatı içindeki işlevini açıklayabileceksiniz.
Enderun Mektebi, Sultan II. Murat zamanında Edirne Sarayı’nda biçimlenmiştir. Doğru cevap A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 3

Enderun Mektebi hangi padişahın zamanında kurumsallaşmıştır?

Fatih Sultan Mehmet

Sultan II. Bayezid

Kanuni Sultan Süleyman

Yavuz Sultan Selim

Sultan II. Murat

Açıklama:

Enderun Mektebinin Türk eğitim tarihi ve edebiyatı içindeki işlevini açıklayabileceksiniz.
Enderun Mektebi, Fatih Sultan Mehmet zamanında kurumsallaşmıştır. Doğru cevap A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 4

Topkapı Sarayı içinde yer alan Enderundaki eğitim kaç kademeden oluşurdu?

5 kademeden oluşurdu.

6 kademeden oluşurdu.

4 kademeden oluşurdu.

7 kademeden oluşurdu.

8 kademeden oluşurdu.

Açıklama:

Enderun Mektebinin Türk eğitim tarihi ve edebiyatı içindeki işlevini açıklayabileceksiniz.
Topkapı Sarayı içinde yer alan Enderundaki eğitim Büyük ve Küçük Odalar, Doğancı Koğuşu, Seferli Koğuşu, Kiler Odası, Hazine Odası ve Has Oda olmak üzere altı kademeden oluşurdu. Doğru cevap B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 5

Türkçe, Arapça ve Farsça, Enderun Mektebindeki eğitimin hangi kademesinde öğretilirdi?

Hazine Odası kademesinde öğretilirdi.

Seferli Koğuşu kademesinde öğretilirdi.

Büyük ve Küçük Odalar kademesinde öğretilirdi.

Has Oda kademesinde öğretilirdi.

Kiler Odası kademesinde öğretilirdi.

Açıklama:

Enderun Mektebinin Türk eğitim tarihi ve edebiyatı içindeki işlevini açıklayabileceksiniz.
Enderun'un ilk kademesi olan Büyük ve Küçük Odalar, Topkapı Sarayı’nın girişinde yer alırdı. Burada ilkin Türkçe, Arapça, Farsça ve Kur’an öğretilirdi. Doğru cevap C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 6

Enderun Mektebi'nin kademelerinden hangisi IV. Murat zamanında kurulmuştur?

Has Odası kademesi

Kiler Odası kademesi

Seferli Koğuşu kademesi

Büyük ve Küçük Odalar kademesi

Hazine Odası kademesi

Açıklama:

Enderun Mektebinin Türk eğitim tarihi ve edebiyatı içindeki işlevini açıklayabileceksiniz.
Seferli Koğuşu, IV. Murat zamanında kurulmuştur. Doğru cevap C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 7

"Sarayın ileri gelen erkânından birinin unvanıdır. Yıldırım Bayezit döneminde kurulduğu ve has odabaşılıktan sonra ikinci önemli görev olduğu bilinmektedir".
Bu açıklama hangi ünvanla ilintilidir?

Çuhadar

Rikaptar

Sarıkçıbaşı

Silahtar

Sırkâtibi

Açıklama:

Enderun Mektebinin Türk eğitim tarihi ve edebiyatı içindeki işlevini açıklayabileceksiniz.
Silahtar: Sarayın ileri gelen erkânından birinin unvanıdır. Yıldırım Bayezit döneminde kurulduğu ve has odabaşılıktan sonra ikinci önemli görev olduğu bilinmektedir. Doğru cevap D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 8

Aşağıdaki Enderunlu şairlerden hangisinin divanı vardır?

Raik

Naşit

Rifat

Nazif

Hasan Yaver

Açıklama:

Enderunda yetişen XIX. yüzyıl şairlerini tanıyabileceksiniz.
Hasan Yaver: Enderunlu şairler içinde divanı olanlardandır. Seçeneklerde, isimleri geçen şairlerin divanı olmadığı hakkında kitabımızda bahsedilmektedir. Bu bilgiye göre doğru cevap E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 9

Aşağıdakilerden hangisi Hane-i Seferli şairlerinden biridir?

Esat

Rasih

Reşit

Hamit

Raif

Açıklama:

Enderunda yetişen XIX. yüzyıl şairlerini tanıyabileceksiniz.
Rasih Hane-i Seferli Şairlerinden biridir. Esat ve Reşit Hazine-i Hümayun Şairlerinden, Hamit ve Raif Kilar-ı Hassa Şairlerindendirler. Doğru cevap B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 10

Enderunlu Vasıf'ın şiirlerinde aşağıdaki şairlerden hangisinin etkisi görülmektedir?

Reşit

Esat

Nedim

İbrahim Ferit

Raif

Açıklama:

Enderunlu Vasıf’ın şairliğine ve Türk edebiyatındaki yerine dair değerlendirmeler yapabileceksiniz
Başta Nedim olmak üzere XVIII. yüzyılda mahallîleşme akımına bağlı şairlerin etkisinde kalmıştır. Şarkıları ve gazelleriyle şöhret bulan Vasıf, daima bir yönüyle Nedim’e bağlıdır. Nefî’ye nazire olarak yazdığı kasidelerinde bile Nedim etkisi görülür. Doğru cevap C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 11

Aşağıdakilerden hangisi Hazine-i Hümayun şairlerinden biridir?

Hamit

Nazif

Raik

Naşit

Şakir

Açıklama:

Enderunda yetişen XIX. yüzyıl şairlerini tanıyabileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 12

Enderun Mektebi aşağıdaki Osmanlı padişahlarından hangisi zamanında kurumsallaşmıştır?

II. Murat

Fatih Sultan Mehmet

Yavuz Sultan Selim

Kanuni Sultan Süleyman

II. Selim

Açıklama:

Enderun Mektebinin Türk eğitim tarihi ve edebiyatı içindeki işlevini açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: B

Soru 13

Aşağıdakilerden hangisi Enderunlu Vasıf ’ın şahsiyeti ve şiirleriyle ilgili bir düşünceyi yansıtmaz?

Şairin şiirlerinin iki ayrı şair elinden çıkmışçasına farklılık arz ettiğini söylemek mümkündür.

Divan şiirinin hemen tüm nazım biçimleriyle şiir yazan Vasıf, aynı zamanda en çok şarkı yazan kişidir.

Başta Nedim olmak üzere XVIII. yüzyılda mahallîleşme akımına bağlı şairlerin etkisinde kalmıştır.

Vasıf, hayatın kendisine mahsus sözcüklerini şiire sokmaya çalışan adamdır.

Vasıf, geleneksel şiiri çok iyi bilir ve derinliği olan şiirler yazar.

Açıklama:

Enderunlu Vasıf’ın şairliğine ve Türk edebiyatındaki yerine dair değerlendirmeler yapabileceksiniz

Doğru Cevap: E

Soru 14

Aşağıdaki Enderunlu şairlerden hangisinin divanı bulunmamaktadır?

Hasan Yaver

Esat

İbrahim Ferit

Fâzıl

Şakir

Açıklama:

Enderunda yetişen XIX. yüzyıl şairlerini tanıyabileceksiniz.

Doğru Cevap: B

Soru 15

Enderun’da aşağıdaki odalardan hangisinin görevi padişahın yemeklerini hazırlamak ve sofrasını düzenlemektir?

Kiler Odası

Has Oda

Doğancı Koğuşu

Hazine Odası

Büyük Oda

Açıklama:

Enderun Mektebinin Türk eğitim tarihi ve edebiyatı içindeki işlevini açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 16

Ol gülün nâr-ı firâkıyla donandım şöyle kimVakt-ı gülde gülsitânı görmeyen görsün beni Yukarıdaki beyitte yer alan "gülün" sözcüğünde hangi edebî sanat vardır?

Tevriye

Hüsn-i talil

Açık istiare

Tecrid

Kapalı istiare

Açıklama:

Enderun Mektebinin Türk eğitim tarihi ve edebiyatı içindeki işlevini açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 17

İsraf, kanaatsizlik, rüşvet ve insanlar arasındaki güvensizliğin yayılması gibi sosyal konuları şiirlerinde işleyen Enderunlu şair aşağıdakilerden hangisidir?

Fenni

Nedim

Hasan Yaver

Arif

Esat

Açıklama:

Enderunda yetişen XIX. yüzyıl şairlerini tanıyabileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 18

Aşağıdakilerden hangisi Enderun Mektebinde eğitim kademelerinden biri değildir?

Büyük ve Küçük Odalar

Seferli Koğuşu

Has Oda

Hazine Odası

Hırka-i Saadet Odası

Açıklama:

Enderun Mektebinin Türk eğitim tarihi ve edebiyatı içindeki işlevini açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 19

Tâ o rütbe bî-mecâl oldum ki sarınca belinOl nihâl-i mû-miyânı görmeyen görsün beni Yukarıdaki beytin diliçi çevirisi hangi seçenekte doğru verilmiştir?

Sevgilinin belini sarınca o kadar mecalsiz kaldım ki o kıl gibi ince belli fidan boylu sevgiliyi görmeyen beni görsün.

Sevgilinin belini sarınca o kadar mecalsiz kaldım ki ince belli fidan boylu sevgiliyi görmeyen beni görsün.

Sevgiliyi sarınca o kadar mecalsiz kaldım ki o kıl gibi ince belli fidan boylu sevgiliyi görmeyen beni görsün.

Sevgilinin yanında o kadar mecalsiz kaldım ki o kıl gibi ince belli fidan boylu sevgiliyi görmeyen beni görsün.

Sevgilinin belini sarınca o kadar sevindim ki o kıl gibi ince belli fidan boylu sevgiliyi görmeyen beni görsün.

Açıklama:

Enderunlu Vasıf’ın şairliğine ve Türk edebiyatındaki yerine dair değerlendirmeler yapabileceksiniz

Doğru Cevap: A

Soru 20

XIX. yüzyılda Enderunlu şairler hakkında düzenlenmiş şair tezkiresi aşağıdakilerden hangisidir?

Tezkire-i Enderun

Tezkire-i Şuara-yı Enderun

Fenn-i Eşar

Mirat-ı Şi‘r

Defter-i Aşk

Açıklama:

Enderun Mektebinin Türk eğitim tarihi ve edebiyatı içindeki işlevini açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 21

“Hangi derdim söyleyim dağlarca derdim var benim” dizesi, Vasıf ’ın şiirinin hangi özelliğini göstermektedir?

Vasıf ’ın şiir bütünlüğü açısından başarılı olduğunu

Vasıf ’ın halk şiirine yaklaştığını

Vasıf ’ın ağır ağdalı bir söyleyişi olduğunu

Enderunda yetişmiş olmasının izlerini

Nedim’den etkilendiğini

Açıklama:

Enderunlu Vasıf’ın şairliğine ve Türk edebiyatındaki yerine dair değerlendirmeler yapabileceksiniz

Doğru Cevap: B

Soru 22

Enderun Mektebi aşağıdaki padişahlardan hangisinin döneminde kurumsallaşmıştır?

II. Murat

Fatih Sultan Mehmet

Yıldırım Beyazıt

Yavuz Sultan Selim

Kanuni Sultan Süleyman

Açıklama:

Enderun, Sultan II. Murat zamanında Edirne Sarayı’nda biçimlenmiş, Fatih Sultan Mehmet zamanında da kurumsallaşmıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 23

Hazine Odası ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Fatih Sultan Mehmet tarafından kurulmuştur.

Yavuz Sultan Selim zamanında gelişmiş ve teşkilatlanmıştır.

Oda, mertebe bakımından Seferli Koğuşu ile Kiler Oda arasında yer alır.

Odasındaki oğlan sayısı kaynaklara göre elli ile yüz elli arasında değişkenlik göstermektedir.

Hazinedarbaşı ve hazine kethüdası tarafından yönetilirdi.

Açıklama:

Oda mertebe bakımından Kiler Koğuşu ile Has Oda arasında yer alır.

Doğru Cevap: C

Soru 24

Aşağıdakilerden hangisi Has Oda’nın dört meşhur zabitinden biri değildir?

Has odabaşı

Silahtar

Çuhadar

Rikaptar

Sırkâtibi

Açıklama:

Has Oda’nın dört meşhur zabiti; has odabaşı, silahtar, çuhadar, rikaptar idi.

Doğru Cevap: E

Soru 25

Osmanlı döneminde her yıl hac mevsiminde Mekke ve Medine ahalisine gönderilen paraya ne ad verilirdi?

Reşit

Feyzî

Nısfet

Surre

Fennî

Açıklama:

Osmanlı döneminde her yıl hac mevsiminde Mekke ve Medine ahalisine gönderilen paraya surre denilirdi.

Doğru Cevap: D

Soru 26

Aşağıdakilerden hangisi Kilar-ı Hassa Şairlerinden biridir?

Arif-i Diger Mehmet Ağa

Nısfet

İbrahim Ferit

Nedim

İbadî

Açıklama:

Nısfet, İbrahim Ferit, Nedim, İbadî Hazine-i Hümayun Şairleridir. Arif-i Diger Mehmet Ağa Kilar-ı Hassa şairidir.

Doğru Cevap: A

Soru 27

Ey Süleymân-ı zamân biz iki ehl-i sühanız
Cismimiz fil kadar kısmetimiz mûr kadar
Yukarıdaki beytin diliçi çevrisi hangi seçenekte doğru verilmiştir?

Ey zamanın Süleymanı! Biz iki şairiz.
Cismimiz fil kadar kısmetimiz ise kum kadardır

Ey zamanın Süleymanı! Biz iki şairiz.
Cismimiz fil kadar kısmetimiz ise karınca kadardır.

Ey zamanın Süleymanı! Biz iki arkadaşız.
Cismimiz fil kadar kısmetimiz ise karınca kadardır.

Ey zamanın Süleymanı! Biz iki garibanız.
Cismimiz fil kadar kısmetimiz ise nokta kadardır.

Ey zamanın Süleymanı! Biz iki sırdaşız.
Cismimiz fil kadar kısmetimiz ise karınca kadardır.

Açıklama:

Doğru çeviri:
Ey zamanın Süleymanı! Biz iki şairiz.
Cismimiz fil kadar kısmetimiz ise karınca kadardır.

Doğru Cevap: B

Soru 28

Enderunlu Vasıf ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Asıl adı Osman’dır

Şair en çok musammat yazmıştır.

Nedim'den etkilenmiştir.

Gazellerinde halk söyleyişine yaklaşma gayretleri görülür.

Şair has odaya alınmamıştır.

Açıklama:

IV. Mustafa zamanında Enderun görevlerinin en yüksek derecesi olan, padişahın yakın hizmetlerini görmek için Has Oda’ya alınmıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 29

Gazelde şairin yeteneğiyle övündüğü kısma ne ad verilir?

Makta

Matla

Taç beyit

Beytü’l-gazel

Şah beyit

Açıklama:

Gazelde makta beyti şairin yeteneğiyle övündüğü kısımdır.

Doğru Cevap: A

Soru 30

Şol kadar giryânıyam bir zâlimin kim sû-be-sû
Cûşiş-i şâd-ı revânı görmeyen görsün beni
Yukarıdaki beytin diliçi çevrisi hangi seçenekte doğru verilmiştir?

Acımasız güzel yüzünden o kadar ağlıyorum ki yer yer akan şelalenin coşkunluğunu görmeyen bana baksın.

Acımasız güzel gözlerinden o kadar ağlıyorum ki yer yer akan akarsuyun coşkunluğunu görmeyen bana baksın.

Acımasız güzel yüzünden o kadar üzülüyorum ki yer yer akan şadırvanın coşkunluğunu görmeyen beni görsün.

Acımasız güzel yüzünden o kadar ağlıyorum ki yer yer akan şadırvanın coşkunluğunu görmeyen bana baksın.

Acımasız güzel bakışından o kadar ağlıyorum ki yer yer akan şadırvanın coşkunluğunu görmeyen yüzüme baksın.

Açıklama:

Acımasız güzel yüzünden o kadar ağlıyorum ki yer yer akan şadırvanın coşkunluğunu görmeyen bana baksın.

Doğru Cevap: D

Soru 31

Tâ o rütbe bî-mecâl oldum ki sarınca belin
Ol nihâl-i mû-miyânı görmeyen görsün beni
Yukarıdaki beyitte sevgili yerine nihâl-i mû miyân denilerek hangi sanat kullanılmıştır?

Tevriye

Mecaz-ı mürsel

Hüsn-i talil

Kapalı istiare

Tecrid

Açıklama:

Sevgili yerine nihâl-i mû miyân denilerek mecaz-ı mürsel yapılmıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 32

Enderun, hangi padişah zamanında kurumsallaşmıştır?

Fatih Sultan Mehmed

II. Murad

III. Ahmed

I. Mahmud

III. Osman

Açıklama:

Enderun, Sultan II. Murad zamanında Edirne Sarayı’nda biçimlenmiş, Fatih Sultan Mehmet zamanında da kurumsallaşmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 33

Enderuna alınmak için önce Müslüman ailelerin yanında İslam adabı ve Türkçe öğrenen, daha sonra Edirne, Galata, İbrahim Paşa saraylarında eğitim görenlere ne denirdi?

Çıkma

Acemi oğlanları

Silahtar

Rikaptar

Sırkâtibi

Açıklama:

Genellikle Hristiyan ailelerden devşirilen çocuklar önce Müslüman ailelerin yanında İslam adabı ve Türkçe öğrenir daha sonra Edirne, Galata, İbrahim Paşa saraylarında eğitim görürlerdi. Bunlara “acemi oğlanları” denilmekteydi.

Doğru Cevap: B

Soru 34

Enderunda, IV. Murat zamanında, hükümdarın çamaşırlarının yıkanması ve katlanması görevi için kurulan koğuş hangisidir?

Doğancı Koğuşu

Hazine Odası

Seferli Koğuşu

Kilerci Koğuşu

Has Oda

Açıklama:

Seferli Koğuşu, IV. Murat zamanında kurulmuştur. Hükümdarın çamaşırlarının yıkanması ve katlanması görevi için kurulan koğuş, daha sonra sanat faaliyetlerine başlamıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 35

Aşağıdaki birimlerden hangisi Yavuz Sultan Selim zamanında daha da gelişmiş ve teşkilatlanmıştır?

Has Oda

Seferli Koğuşu

Kilerci Koğuşu

Hazine Odası

Doğancı Koğuşu

Açıklama:

Hazine Odası, Yavuz Sultan Selim zamanında daha gelişmiş ve teşkilatlanmıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 36

Osmanlı Devleti’nde hükümdarın ata binerken üzengisini tutan kişinin unvanı aşağıdakilerden hangisidir?

Çuhadar

Has odabaşı

Sırkâtibi

Silahtar

Rikaptar

Açıklama:

Rikaptar, Osmanlı Devleti’nde hükümdarın ata binerken üzengisini tutan kişinin unvanıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 37

"Enderun Tarihi", aşağıdaki yazarlardan hangisine aittir?

Tayyarzade Ata

Tüfenkçibaşı Mehmet Arif

Seyyit Vesim Ahmet Ağa

Hasan Yaver

Rifat

Açıklama:

Enderun Tarihi, Tayyarzade Ata tarafından yazılmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 38

Ahmet Ratip Paşa’nın oğlu olan, şairliğinin yanı sıra musikişinaslığı ve hattatlığı ile de tanınan ve daha çok hikemî şiirler yazmış olan şair kimdir?

Rifat

Naşit

Nazif

Hasan Yaver

Raik

Açıklama:

Ahmet Ratip Paşa’nın oğlu olan, şairliğinin yanı sıra musikişinaslığı ve hattatlığı ile de tanınan ve daha çok hikemî şiirler yazmış olan şair, Naşit'tir.

Doğru Cevap: B

Soru 39

Divanı ve içinde "Kilk ü Dil" isimli mesnevisi bulunan, Bebek, Beykoz, Kâğıthane, Beşiktaş gibi semtlerden şiirlerinde bahseden, özellikle şarkı ve çok mısralı musammatlar yazmış olan şair kimdir?

Nedim

İbrahim Ferit

Şakir

Nısfet

Raif

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 40

III. Selim'e yedi kaside sunan, II. Mahmud zamanınsa sarayda çeşitli görevlerde bulunan, divan şiirinin hemen tüm nazım biçimleriyle şiir yazan ve aynı zamanda en çok şarkı yazan şair kimdir?

Hamid-i Diger

İzzet Molla

Arif-i Diger Mehmet Ağa

Vasıf

Raif

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 41

Enderunlu Vasıf, en çok hangi şairden etkilenmiştir?

Nef'î

Bâki

Fuzûlî

Nâbi

Nedim

Açıklama:

Vasıf, başta Nedim olmak üzere XVIII. yüzyılda mahallîleşme akımına bağlı şairlerin etkisinde kalmıştır. Şarkıları ve gazelleriyle şöhret bulan Vasıf, daima bir yönüyle Nedim’e bağlıdır. Nefî’ye nazire olarak yazdığı kasidelerinde bile Nedim etkisi görülür. Gazellerinin birçoğu ve şarkıları Nedim’in getirdiği yeniliklerin kendi mizacına ve yetişme tarzına göre yeniden yorumlanmasından ibarettir.

Doğru Cevap: E

Soru 42

Osmanlı Devleti’nde medreseler dışında en önemli resmi eğitim kurumu olan Enderun Mektebi, aşağıdaki padişahlardan hangisi zamanında kurumsallaşmıştır?

Sultan II. Murat

Yavuz Sultan Selim

Fatih Sultan Mehmet

Yıldırım Bayezid

Kanuni Sultan Süleyman

Açıklama:

Enderun mektebi, Osmanlı Devleti’nde medreseler dışında en önemli resmi eğitim kurumudur. Mülki ve askeri idarecilerin yetiştiği bu mektep, temelde kapı kulu sınıfını yetiştirmek için kurulmuştur. Enderun, Sultan II. Murat zamanında Edirne Sarayı’nda biçimlenmiş, Fatih Sultan Mehmet zamanında da kurumsallaşmıştır

Doğru Cevap: C

Soru 43

Aşağıdakilerden hangisi Topkapı Sarayı içinde yer alan Enderundaki eğitim kademelerinden biri değildir?

Doğancı Koğuşu

Seferli Koğuşu

Harem Odası

Has Oda

Hazine Odası

Açıklama:

Enderun Mektebi
Enderunda eğitim Büyük ve Küçük Odalar, Doğancı Koğuşu, Seferli Koğuşu, Kiler Odası, Hazine Odası ve Has Oda olmak üzere altı kademeden oluşmaktadır.

Doğru Cevap: C

Soru 44

Aşağıdakilerden hangisi idarecilik yapmak üzere Has Oda’da yetiştirilen zabitlerden birinin ünvanı değildir?

Hazinedar

Rikaptar

Silahtar

Sırkâtibi

Çuhadar

Açıklama:

Enderun Mektebi
Has Oda, Enderun kademelerinde idarecilik yapmak üzere eğitilen seçkin kişilerin eğitim gördüğü yerdir. Defalarca seçimden geçerek sistem içinde önemli yere sahip olmuş kişilerdir. Has Oda’nın dört seçkin zabiti; Silahtar ( törenlerde padişahın yanında yürür ), Çuhadar ( padişahın hizmetinde bulunur ) , Rikaptar ( padişah ata binerken atı tutar ), Sırkâtibi ( devlet işleriyle ilgili özel, gizli bilgileri, mührü açan memur ) biçimindedir. Hazinedar, Hazine Odasında yetişmiş ve bütçe işlerine bakan kişidir.

Doğru Cevap: A

Soru 45

Enderunlu şairlerle ilgili en güvenilir bilgiyi içeren ve Enderunlu şairler için yazılan tezkire aşağıdakilerden hangisidir?

Tezkire-i Şuarâ

Mecmua’ul Havas

Latifî Tezkiresi

Gülşen-üş Şuarâ

Mirat-ı Şiir

Açıklama:

Enderunlu Şairler
Akif tarafından yazılan ve Enderunlu 23 şairi anlatması bakımından Mirat-ı Şiir adlı eser diğer tezkirelerden önemlidir. Eserde sözü edilen şairler, yeteneklerine ve adlarına göre değil, Enderun Mektebinde yetiştikleri odalara göre sıralanmıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 46

Aşağıdaki şairlerden hangisi Hane-i Hassa şairlerindendir?

İbrahim Ferit

Naşit

Rasih

İbadî

Fennî

Açıklama:

Enderunlu Şairler - Hane-i Hassa Şairleri
İbrahim Ferit ve İbadî Hazine-i Hümayun şairlerindendir. Rasih, Hane-i Seferli şairlerindendir. Fennî, Kilar-ı Hassa şairlerindir. Şairliği yanı sıra musikişinaslığı, hattatlığı ile ünlü bir derviş olan Naşit, Hane-i Hassa şairlerindendir. Kolay, akıcı, pürüzsüz şiirler söyleyen, nazım tekniği güçlü bir şair olan Naşit, ikilemeler ve söz tekrarlarıyla örülü gazeller söylemiştir.

Doğru Cevap: B

Soru 47

Aşağıdakilerden hangisi Enderunlu Vasıf’ın şiir özelliklerinden biri değildir?

Realist tavrı, bayağılıktan bile çekinmeyen mizacı, gerçek aşkı anlatan gazeller ve şarkıları geleneği devam ettirmeden çok yıkmayı düşündüğü hissini uyandırır.

Beşerî aşkı, halk ifadesine ve halk hayatına merakı, halk tiplerinin yakalamaya çalışması onun şiire getirdiği önemli yeniliklerdendir.

Gündelik hayat ve duygular üzerinde ısrarla durması, halk ifadesine meraklı olması ve kadın, erkek giyimlerine ilgi duyması değişik bir tarzdır.

Osmanlı Devleti’nin birçok kurumunun zayıfladığı bir dönemde yetişmesine karşın iyi yetişmiş ve zengin bir şiir zevkine, kültür zenginliğine sahiptir.

Kadınların öğüt vermesi ya da kendi aralarında konuşmaları ilgisini çeker. Kadın ağzından konuşmak aynı zamanda Türkçe konuşmaktır.

Açıklama:

Enderunlu Vasıf
Vasıf’ta kültür zenginliği ve şiir zevki yoktur. Enderunda, bu kurumun da Osmanlı Devleti’nin diğer kurumarı gibi zayıfladığı bir dönemde yetişmiştir. Şiirlerinde büyük kaynaklara gitmediği, yerli kaynaklarla yetindiği anlaşılmaktadır.

Doğru Cevap: D

Soru 48

Her bir merâm yâra tamâm söylenilmiyor
Olmazsa yâr âşıka râm söylenilmiyor
Enderunlu Vasıf’tan alınmış olan beytin aruz vezni aşağıdakilerden hangisidir?

Fâ’ilâtün fâ’ilâtün fâ’ilâtün fâ’ilün

Mef’ûlü fâ’ilâtü mefâ’îlü fâ’ilün

Mef’ûlü mefâîlü mefâîlü feûlün

Feilâtün feilâtün feilâtün feilün

Mefâîlün mefâîlün mefâîlün mefâîlün

Açıklama:

Enderunlu Vasıf - Şiirlerinden Örnekler
Şiirn aruz vezni : Mef ‘ûlü fâ‘ilâtü mefâ‘îlü fâ‘ilün

Doğru Cevap: B

Soru 49

Vâsıf bezimde böyle gazel dest-i yârdan
Nûş itmedikçe bir iki câm söylenilmiyor
Enderunlu Vasıf’ın bir şiirinden alınmış yukarıdaki beyitte geçen ‘’dest-i yâr’’ sözünün dilici çevirisine göre karşılığı aşağıdakilerden hangisidir?

Şarap kadehi

Aşığa boyun eğme

Kavuşma isteği

Sevgilinin eli

Dilin tutulması

Açıklama:

Enderunlu Vasıf - Şiirlerinden Örnekler
Düzyazıya, nesre çevirisi : Vâsıf, bezimde dest-i yârdan bir iki câm nûş itmedikçe böyle gazel söylenilmiyor.
Diliçi Çevirisi: Vasıf, içki meclisinde sevgilinin elinden bir iki kadeh içmedikçe böyle gazel söylenilmiyor. ( sevgilinin eli )

Doğru Cevap: D

Soru 50

Enderunlu Vasıf’ın ‘’Görmeyen Görsün Beni’’ redifli gazelinden alınmış yukarıdaki beyitin latin harfleriyle yazımı aşağıdakilerden hangisidir?

Sözlerim yârân-ı aşkadır lisân-ı hâl ile
Vâsıfâ âteş-zebânı görmeyen görsün beni

Ol gülün nâr-ı firâkıyla donandım şöyle kim
Vakt-ı gülde gülsitânı görmeyen görsün beni

Tâ o rütbe bî-mecâl oldum ki sarınca belin
Ol nihâl-i mû-miyânı görmeyen görsün beni

Dûş olup bir şem‘-i hüsnün aşkına pervâne-veş
Nâr-ı hasretle yananı görmeyen görsün beni

Şol kadar giryânıyam bir zâlimin kim sû-be-sû
Cûşiş-i şâd-ı revânı görmeyen görsün beni

Açıklama:

Enderunlu Vasıf - Şiirlerinden Örnekler
Sözlerim yârân-ı aşkadır lisân-ı hâl ile
Vâsıfâ âteş-zebânı görmeyen görsün beni
Nesre çeviri: Sözlerim lisân-ı hâl ile yârân-ı aşkadır. Vâsıfâ âteş-zebânı görmeyen beni görsün.
Diliçi çeviri: Sözlerim hâl diliyle âşık dostlara söylenmiştir. Ey Vasıf! Ateş dilli bir şair görmeyen beni görsün.
Ol gülün nâr-ı firâkıyla donandım şöyle kim
Vakt-ı gülde gülsitânı görmeyen görsün beni
Nesre çeviri: Ol gülün nâr-ı firâkıyla şöyle donandım kim vakt-ı gülde gülsitânı görmeyen beni görsün.
Diliçi çeviri: O gül gibi sevgilinin ayrılık ateşiyle öylesine donandım ki gül mevsiminde gül bahçesini görmeyen beni görsün.
Tâ o rütbe bî-mecâl oldum ki sarınca belin
Ol nihâl-i mû-miyânı görmeyen görsün beni
Nesre çeviri: Sarınca belin tâ o rütbe bî-mecâl oldum ki ol nihâl-i mû-miyânı görmeyen beni görsün.
Diliçi çeviri: Sevgilinin belini sarınca o kadar mecalsiz kaldım ki o kıl gibi ince belli, fidan boylu sevgiliyi görmeyen beni görsün.
Dûş olup bir şem‘-i hüsnün aşkına pervâne-veş
Nâr-ı hasretle yananı görmeyen görsün beni
Nesre çeviri: Pervâne-veş bir şem‘-i hüsnün aşkına dûş olup nâr-ı hasretle yananı görmeyen beni görsün.
Diliçi çeviri: Pervane gibi bir güzellik mumunun aşkına düşüp özlem ateşiyle yanan birini görmeyen beni görsün.

Doğru Cevap: B

Soru 51

Âşık-ı firkat-nişânı görmeyen görsün beni
Külhan-ı âteş-feşânı görmeyen görsün beni
Enderunlu Vasıf’ın ‘’Görmeyen Görsün Beni’’ redifli gazelinden alınmış yukarıdaki beyitte aşağıdaki kafiye çeşitlerinden hangisi kullanılmıştır?

Yarım kafiye

Tam kafiye

Zengin kafiye

Cinaslı kafiye

Tunç kafiye

Açıklama:

Enderunlu Vasıf - Şiirlerinden Örnekler
nişân - feşân kelimelerinde şân heceleri kafiyelidir. ( Zengin kafiye ) 'görmeyen görsün beni' rediftir.

Doğru Cevap: C

Soru 52

Aşağıdakilerden hangisi kırk kişiden oluşan ve kaftanlı denilen Enderunluların beşinci kısmına verilen addır?

Kiler Odası

Doğancı Koğuşu

Has Oda

Seferli Koğuşu

Hazine Odası

Açıklama:

Doğancı Koğuşu, kırk kişiden oluşan kaftanlı denilen Enderunluların beşinci kısmıdır. İşleri padişaha ait şahin, doğan gibi hayvanları besleyip uçmayı öğretmektir. Bu koğuş, ava çıktığı zamanlarda padişaha hizmet etmektedir. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 53

has odabaşılıktan sonra ikinci önemli görev olduğu bilinmektedir

Rikaptar

Sırkatibi

Sarıkçıbaşı

Silahtar

Çuhadar

Açıklama:

Silahtar, sarayın ileri gelen erkanından birinin unvanıdır. Yıldırım Bayezit döneminde kurulduğu ve has odabaşılıktan sonra ikinci önemli görev olduğu bilinmektedir. Silahtar; padişahın hemen yanında bulunan, merasim ve alaylarda at üstünde padişahın kılıcı sağ omzunda, hükümdarın sağ gerisinde yürüyen kişinin unvanıdır. Doğru cevap D şıkkıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 54

Aşağıdakilerden hangisi Has Oda’nın dört meşhur zabiti arasında yer almamaktadır?

Hazinedarbaşı

Silahtar

Rikaptar

Çuhadar

Has odabaşı

Açıklama:

Has Oda’nın dört meşhur zabiti; has odabaşı, silahtar, çuhadar, rikaptardır. Ayrıca padişahın müezzini, sırkâtibi, sarıkçıbaşı, kahvecibaşı gibi yakın hizmetini görenler de Has Oda’dan seçilmektedir. Hazine odası ise savaş ve barış zamanlarında her zaman padişahın yanında bulunan hazinedarbaşı ve hazine kethüdası tarafından yönetilmektedir. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 55

Asıl adı Hasan olan ve Enderunlu şairler içinde divan sahibi olan Hane-i Hassa şairi aşağıdakilerden hangisidir?

İbrahim Ferit

Naşit

İbadi

Hamid-i Diger

Hasan Yaver

Açıklama:

Hasan Yaver: Enderunlu şairler içinde divanı olanlardandır. Asıl adı Hasan olan şair, 1765 yılında doğmuştur. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 56

Evleri olanlara evlerine gitme izni verme, ağaları sabah namazına kaldırıp camiye gönderme gibi görevleri olan kişi aşağıdakilerden hangisidir?

Rikaptar

Tüfenkçibaşı

Anahtar Ağası

Silahtar

Hazine Kethudalığı

Açıklama:

Anahtar Ağası: Has odalıları saraya yerleştirme, hasta olanları hastaneye, evleri olanlara evlerine gitme izni verme, ağaları sabah namazına kaldırıp camiye gönderme gibi görevler beklerdi.

Doğru Cevap: C

Soru 57

Aşağıdakilerden hangisi Hazine-i Hümayun şairleri arasında yer almaktadır?

İbadî

Naşit

Raik

Fenni

Rasih

Açıklama:

İbadî, Mevlevi Ahmet Efendi’nin oğludur. Farsça, Türkçe gazeller yazmıştır. Farsça şiirlerinde kimi zaman Hafız mahlasını kullanmıştır. Doğru cevap A şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 58

Osmanlı döneminde her yıl hac mevsiminde Mekke ve Medine ahalisine gönderilen paraya ne ad verilmektedir?

Surre

Hassa

Katip

Hane

Kethuda

Açıklama:

Surre, Osmanlı döneminde her yıl hac mevsiminde Mekke ve Medine ahalisine gönderilen paradır. Doğru cevap A şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 59

Galata Sarayı’nda çırak iken Enderuna alınan Kilar-ı Hassa şairi aşağıdakilerden hangisidir?

Esat

Nısfet

Raif

Nazif

Rifat

Açıklama:

Raif, Genç Mehmet Paşazade İbrahim Bey’in oğludur. Galata Sarayı’nda çırak iken Enderuna alınmıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 60

Aşağıdakilerden hangisi Hazine-i Hümayun şairlerinden bir tanesidir?

Raif

Reşit

Nazif

Kamil

Rasih

Açıklama:

Reşi, asıl adı Mehmet’tir. Eğrikapılı Mehmet Rasim’in oğludur. Sultan Mustafa zamanında Enderuna alınmış ve Abdülhamit döneminde darphane kâtipliği görevinde bulunmuştur. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 61

I. Abdülhamit devri sonlarında Enderunun Kiler-i Hassa koğuşuna alınmış, III. Selim’in on sekiz yıllık saltanatı zamanında hep sarayda bulunan Enderunlu ön ismi bulunan şair hangisidir?

Nısfet

Feyzi

Nedim

Esat

Vasıf

Açıklama:

Enderunda yetiştiği için Enderunlu Vasıf diye tanınan şairin asıl adı Osman’dır. İstanbul’da doğmuştur. I. Abdülhamit devri sonlarında Enderunun Kiler-i Hassa koğuşuna alınmış, III. Selim’in on sekiz yıllık saltanatı zamanında hep sarayda bulunmuştur. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Ünite 3

Soru 1

Encümen-i Şuara’nın reisliğini üstlenen sanatçı aşağıdakilerden hangisidir?

Namık Kemal

Ziya Paşa

Hersekli Ârif Hikmet

Leskofçalı Galip

İbrahim Halet

Açıklama:

Encümen-i Şuara’nın özel bir topluluk olarak tarihçesini özetleyebileceksiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 2

Encümen-i Şuara müdavimi olduğu hâlde birkaç küçük tecrübesi hariç, klasik çizgiden pek ayrılmamış; eskinin savunucusu olarak tanınmış şair aşağıdakilerden hangisidir?

Ziya Paşa

Namık Kemal

Muallim Naci

Ârif Hikmet

Kâzım Paşa

Açıklama:

Klasik şiir ile modern şiir arasındaki özel konumunu fark edebilecek, Şiirde korumak ve değiştirmek istediği yönleri ayırt edebileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 3

Aşağıdakilerden hangisi Sebk-i Hindî’nin bir özelliği değildir?

Dili süslü ve ağırcadır.

Alışılmadık imgeler vardır.

Sosyal meseleleri ele alır.

İç içe geçmiş, soyut tamlamalar kullanılır.

Derin ve yoğundur.

Açıklama:

Klasik şiir ile modern şiir arasındaki özel konumunu fark edebilecek, Şiirde korumak ve değiştirmek istediği yönleri ayırt edebileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 4

Modern edebiyat içinde, encümenden yetiştiği bilinen isimler aşağıdakilerin hangisinde birlikte verilmiştir?

Osman Şems- Naili

Ârif Hikmet-Galip

Memduh Faik-Salih Faik

Namık Kemal-Ziya Paşa

Kazım ve Eşref Paşalar

Açıklama:

Yenilikçi şairler üzerindeki etkilerini açıklayabileceksiniz

Doğru Cevap: D

Soru 5

Encümen, aşağıdakilerden hangisini şiirin formunu değiştirmek için kullanmamıştır?

Hece veznini denemiştir.

Divan tertibini bozmuştur.

Kıtanın ilk beytini kendi arasında kafiyelendirmiştir.

Dörtlükler hâlinde kaside yazmıştır.

Nazire söylemişlerdir.

Açıklama:

Klasik şiir ile modern şiir arasındaki özel konumunu fark edebilecek, Şiirde korumak ve değiştirmek istediği yönleri ayırt edebileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 6

Encümenin sonraki yıllara etkileri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Dağılmalarının üzerinden çok zaman geçmeden
unutulmuşlardır.

Eski mensupları da edebiyatta başka başka yollar tutturmuşlardır.

Şiir anlayışları, sonraki nesiller tarafından eleştirilmiştir.

Takipçileri olmamış ve anlayışları devam etmemiştir.

Meşrutiyete kadar, birkaç nesli etkilemiştir.

Açıklama:

Yenilikçi şairler üzerindeki etkilerini açıklayabileceksiniz
Sözü edilen paragrafla ilgili soru , 3. Ünitenin 10. sorusu olarak sorulmuştur. Cevap anahtarında da doğru seçenek E olarak belirtilmiştir. Dolayısıyla bir hata yoktur. B şıkkı, çeldirici olarak hazırlanmıştır. Encümen-i Şuara, 1861 yılı baharında toplanmaya başlayan ve yaklaşık bir yıl kadar devam edebilen özel bir şair meclisidir. Bu meclisin eski şair meclisleriyle bir ilgisi yoktur. Bu sebeple, B seçeneğindeki “Eski mensupları” ibaresi hatalıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 7

Encümen şairlerinin mazmun anlayışları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Gelenekli mazmunlar şiirin bir değeri olarak korunmalıdır.

Mazmunun görsel değeri öne çıkarılmalıdır.

Çağa uygun mazmunlar bulunmalıdır.

Eski mazmunların resmini yapmaya kalksanız, birer karikatüre dönüşürler.

Mazmun, bir koldan imgeye diğer koldan simgeye bölünmektedir.

Açıklama:

Encümen-i şuaraların işlevini ve kendini yenileyişini açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 8

Encümen-i Şuara’nın geçmişteki encümenlerden farklı olmayan tarafı nedir?

Belli periyotlarda toplanması

Sadece şairlerin davetli olması

Şairlerin birbirine nazireler söylemesi

Şiir üzerinde yeni denemeler yapılması

Bir akademi özelliği taşıması

Açıklama:

Encümen-i şuaraların işlevini ve kendini yenileyişini açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 9

Encümeni Şuara'nın yaptığı hizmeti aşağıdakilerden hangisi en doğru şekilde ifade etmektedir?

Sosyal meselelerin şiirde yer almamasını sağlamıştır.

Şiiri, sadece sanat konularını içeren bir sanat dalı olarak geliştirmiştir.

Şiir sevenlerin şiir okuma sanatını pekiştirmiştir.

Modern ve değişime açık düşüncede olan şairler yetiştirmiştir.

Geleneksel poetikayı sürdüren şairleri desteklemiştir.

Açıklama:

Encümen-i şuaraların işlevini ve kendini yenileyişini açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 10

Aşağıdakilerden hangisi bir encümen-i şuarada bulunan özelliklerden biri değildir?

Başarılı şairlerin ev sahibine caize vermesi

Şiir ve edebiyat sohbeti yapılması

Şairlerin nükteyle ve doğaçlama şiirlerle rakiplerini alt etmeye çalışması

Okunan şiirlerin sıcağı sıcağına eleştirilmesi

Varlıklı ve nüfuzlu birinin evinde toplanması

Açıklama:

Encümen-i Şuara’nın özel bir topluluk olarak tarihçesini özetleyebileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 11

Encümenin edebî değişim hakkındaki tercihleri ile ilgili aşağıdaki tespitlerden hangisi doğrudur?

Klasik şiir kemikleştiği için değişmesi mümkün değildir.

Şiir yenilenirken yine de millî kalabilmelidir.

Şiirde değişimin ilk aşaması taklittir.

Yenilik, şiir geleneğini sonlandıracağı için yanlıştır.

Şiirin yenilenmesi için önce toplumun yenilenmesi lazımdır.

Açıklama:

Encümen-i şuaraların işlevini ve kendini yenileyişini açıklayabileceksiniz.
Doğru cevap "b" şıkkıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 12

Aşağıdakilerden hangisi" Padişah sarayında veya vilayetlerdeki şehzadelerin saraylarında, etraflarında birer muhit edinmiş devlet büyüklerinin konaklarında terkib edilen ve şairlerin de hazır bulunduğu içki ve şiir meclislerine" verilen isimdir?

Encümen-i Şuara

Encümen-i Daniş

Meclis-i Şura

Meclis-i Müşavere

Meclis-i Mebusan

Açıklama:

Encümen-i Şuara, Padişah sarayında veya vilayetlerdeki şehzadelerin saraylarında, etraflarında birer muhit edinmiş devlet büyüklerinin konaklarında terkib edilen ve şairlerin de hazır bulunduğu içki ve şiir meclislerine" verilen isimdir. Ekabirin konak, köşk ve sahilhaneleri haricinde, şairlerin kendi evlerinde, müdavimi oldukları meyhanelerde ve dükkanlarda, mevsim müsaade ederse, bağ ve bahçelerde toplanıp encümen-i şuara kurdukları da olur.

Doğru Cevap: A

Soru 13

Aşağıdakilerden hangisi Kahire kültürü ile yetişmiş Türklerden biridir?

Mustafa İzzet Efendi

Abdurrahman Sami Paşa

Osman Nurettin Şems Efendi

Koniçeli Musa Kazım Bey

Manastırlı Salih Faik Bey

Açıklama:

Abdurrahman Sami Paşa, Kahire kültürü ile yetişmiş Türklerden biridir. Daha bir çok Türk, Mısırlı hidiv paşanın sarayında yetişirken, içinde bulundukları kültür muhitinin bir benzerini İstanbul'da oluşturmaya çalışırlar.

Doğru Cevap: B

Soru 14

Aşağıdakilerden hangisi Encümen-i Şuaraya devam eden isimlerden biridir?

Abdurrahman Sami Paşa

Suphi Paşa

Leskofçalı Mustafa Galip Bey

Yusuf Kamil Paşa

Münif Paşa

Açıklama:

Leskofçalı Mustafa Galip Bey, Encümen-i Şuaraya devam eden isimlerden biridir. Diğer seçeneklerde belirtilen isimler, Kahire Kültürü ile yetişmiş Türklerdir.

Doğru Cevap: C

Soru 15

Aşağıdakilerden hangisi "şiirdeki tavrını batılılaşma karşısındaki konumuna göre belirleyen" tanımını ifade etmektedir?

Maliyyun

Mukmehun

Mutasavvıf

Mutavassıtin

Meftunane

Açıklama:

Mutavassıtin, kısaca şiirdeki tavrını batılılaşma karşısındaki konumuna göre belirleyen demektir. Edebiyatımızda batılılaşma gayretlerine paralel olarak doğan ve kimileri gelenekli ktupta toplanan kimileri de bir Doğu-Batı sentezinden yana olan edebiyatçılardır.

Doğru Cevap: D

Soru 16

Aşağıdakilerden hangisi Encümen-i Şuara müdavimlerinin birbirlerini tanımalarına sebep olan ilk vesiledir?

İstanbul'a olan bağları

Kırım'a olan bağları

Urfa'ya olan bağları

Azerbaycan'a olan bağları

Rumeli'ye olan bağları

Açıklama:

Encümen-i Şuara müdavimlerinin birbirlerini tanımalarına sebep olan ilk vesile, hemen hemen hepsinin de soy, doğum yahut memuriyet gibi debeplerle Rumeliye olan bağlarıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 17

Aşağıdakilerden hangisi Cahiliye Devri Araplarının Mekke yakınlarında her yıl kurdukları panayırı ifade eder?

Suku'l Ukaz

La Pléiade

Agora

Pizza San Marco

Pizza San Pietro

Açıklama:

Suku'l Ukaz, Cahiliye Devri Araplarının Mekke yakınlarında her yıl kurdukları panayırdır. Her kabilenin en iyi şairleri burada yarışır ve birinci seçilen şiiri Kabe duvarına asılırdı.

Doğru Cevap: A

Soru 18

Aşağıdakilerden hangisi "Encümen-i Şuara'nın dağılma sebebini, onu ayakta tutan unsurun edebiyat zevkinden çok, işret düşkünlüğü" ile açıklar?

Hayrettin İrfan Paşa

İsmail Hikmet

Bursalı Mustafa Eşref Paşa

Maraşlı Yusuf Kenan Bey

Sadullah Rami Paşa

Açıklama:

İsmail Hikmet, Encümen-i Şuara'nın dağılma sebebini, onu ayakta tutan unsurun edebiyat zevkinden çok, işret düşkünlüğü ile açıklar. Diğer seçeneklerdeki kişiler, Encümen toplantılarına devamlı katılmayanlardır.

Doğru Cevap: B

Soru 19

Aşağıdakilerden hangisi XVIII. asrın sonlarında şiire girdiği kabul edilen sosyal kavramlardan biridir?

Güzellik

Zarafet

Vatan

İlahi Aşk

Aşk

Açıklama:

Vatan, XVIII. asrın sonlarında şiire girdiği kabul edilen sosyal kavramlardan biridir. Diğer secenekler klasik dönem şiirlerinde görülür.

Doğru Cevap: C

Soru 20

Aşağıdakilerden hangisi "klasik şiir içinde daha yüksek, daha derin, daha kapalı, daha süslü bir tarz oluşturma eğilimini" ifade eder?

Kaba Türkçe

Sade Türkçe

Mazmun

Sebk-i Hindi

Poetika

Açıklama:

Sebk-i Hindi, Hint uslubudur. Klasik şiir içinde daha yüksek, daha derin, daha kapalı, daha süslü bir tarz oluşturma eğilimini ifade eder. Encümen-i Şuara'da denenen üç temel sapmadan biridir.

Doğru Cevap: D

Soru 21

Aşağıdakilerden hangisi şiir dilindeki arayışlarıdır?

Şiir formlarını ve aruzu terk etmeme

Şiir formlarını ve aruzu terk etmeme fakat onlara alternatif arama

Hece veznini folklorik kullanımıyla yaşatırken, onu klasik şiir formlarına ilave etme

Divan şiirinin gelenekli şekillerinin adı korunurken, veznin değiştirilmesi

Şiirin klasik dilinden üç temel sapma

Açıklama:

Şiirin klasik dilinden üç temel sapma, şiir dilindeki arayışlarıdır. Diğer seçenekler ise şiirdeki form arayışlarını ifade eder.

Doğru Cevap: E

Soru 22

Edebiyatımızda batılılaşma gayretlerine paralel olarak doğan ve kimileri gelenekli kutupta toplanan kimileri de bir Doğu-Batı sentezinden yana olan edebiyatçılara verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?

Mutavassıtîn

Encümen-i Şuara

Yazarlar Atölyesi

Şairler Birliği

Yazarlara Mahsus

Açıklama:

Edebiyatımızda batılılaşma gayretlerine paralel olarak doğan ve kimileri gelenekli kutupta toplanan kimileri de bir Doğu-Batı sentezinden yana olan edebiyatçılara Mutavassıtîn adı verilir.

Doğru Cevap: A

Soru 23

Cahiliye devri Araplarının Mekke yakınlarında her yıl kurdukları panayıra verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?

Sûku’l-Ukâz

La Pléiade

Mutavassıt

Medâr-ı âzamı

Mazmun

Açıklama:

Cahiliye devri Araplarının Mekke yakınlarında her yıl kurdukları panayıra verilen ad Sûku’l-Ukâz'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 24

Klâsik şiir içinde daha yüksek, daha derin, daha kapalı, daha süslü bir
tarz oluşturma eğilimine verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?

Sebk-i Hindî

Mazmun

Poetika

Sûku’l-Ukâz

La Pléiade

Açıklama:

Klâsik şiir içinde daha yüksek, daha derin, daha kapalı, daha süslü bir
tarz oluşturma eğilimine verilen ad Sebk-i Hindî'dir.

Doğru Cevap: A

Soru 25

Şiir teorisi, şiir felsefesi, şiir hakkında düşünmelere verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?

Poetika

Manzum

Poema

Söylem

Söylev

Açıklama:

Şiir teorisi, şiir felsefesi, şiir hakkında düşünmelere poetika denir.

Doğru Cevap: A

Soru 26

Abdülhak Hamit'in ilk eseri aşağıdakilerden hangisidir?

Macerayı Aşk

Ölümsüz Aşk

Bitmeyen Sevda

Yasak Aşk

Gerçek Aşk

Açıklama:

Macerayı Aşk, Abdülhak Hamit'in ilk eseridir.

Doğru Cevap: A

Soru 27

“Vatan”, “millet” gibi sosyal kavramların şiire girişinin hangi şairle olduğu kabul edilir?

Namık Kemal

İsmail Hikmet

Lebib Efendi

Ârif Hikmet

Yusuf Kâmil Paşa

Açıklama:

“Vatan”, “millet” gibi sosyal kavramların şiire girişinin Namık Kemal ile olduğu kabul edilir.

Doğru Cevap: A

Soru 28

Fransızların en eski edebî toplaşmalarından biri aşağıdakilerden hangisidir?

La Pléiade

Sûku’l-Ukâz

Mutavassıt

Encümen

Şura

Açıklama:

Fransızların en eski edebî toplaşmalarından birine La Pléiade adı verilir.

Doğru Cevap: A

Soru 29

Aşağıdakilerden hangisi Encümen-i Şuara mensuplarını bir araya getiren sebeplerden biri değildir?

İtikadi kıymetleri de encümen şairlerini birbirine yaklaştıran önemli etkenlerdendir.

Şairlerin aynı meslekte, aynı büroda veya aynı amir idaresinde çalışmaları sebebiyle kurulmuş dostlukları encümenden önce başlayıp sonra da yıllarca sürmüştür.

Encümen-i Şuara müdavimlerinin birbirlerini tanımalarına sebep olan ilk vesile, hemen hemen hepsinin de soy, doğum yahut memuriyet gibi sebeplerle Rumeli’ye olan bağlarıdır.

Encümen şairleri, mensubu oldukları tarikatlerin dergâh ve tekkelerinde rastlaşmış, tanışmış ve ahbap olmuşlardır. Devrin edipleri, tekkelerdeki mistik havayı teneffüsle kalmaz; dinî, fikrî, edebî, hatta siyasi konularda tartışma ve ‒tekkenin meşrebi müsaitse‒ içki meclislerine katılma imkânını da bulurlar.

Encümen müdavimlerinin sıkça uğradıkları yer La Pléiade'dir.

Açıklama:

Encümen müdavimlerinin sıkça uğradıkları kahvehane ve meyhaneler aynıdır. Yeni
tanıştıkları şairleri de beraberlerinde buralara getirdikleri için, Encümen-i Şuara’nın
parça parça önce bu umumi yerlerde toplandıklarını söylemek mümkün

Doğru Cevap: E

Soru 30

Encümen-i Şuara için “son pleiad” tabirini kullanan yazar aşağıdakilerden hangisidir?

Ahmet Hamdi Tanpınar

Namık Kemal

Muallim Naci

İsmail Hikmet

Ârif Hikmet

Açıklama:

Encümen-i Şuara için “son pleiad” tabirini kullanan yazar, Ahmet Hamdi Tanpınar'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 31

Tanpınar'ın “Onun şiirinde eskilerin zevk düşüklüklerine pek az rastlanır” dediği şair aşağıdakilerden hangisidir?

Leskofçalı Galip

Namık Kemal

İsmail Hikmet

Osman Şems

Ârif Hikmet

Açıklama:

Tanpınar'ın “Onun şiirinde eskilerin zevk düşüklüklerine pek az rastlanır” dediği şair, Leskofçalı Galip'tir.

Doğru Cevap: A

Soru 32

Aşağıdakilerden hangisi XIX. yy Encümen-i Şuara’sının geçmişteki encümenlerden kalan özelliklerinden biridir?

Encümen-i şuaralarda ekâbir huzurunda ve rakip şairler karşısında kendini göstermeye çalışan sanatkâr tipi ortadan kalkmıştır

Edebî münakaşaların ve eleştirilerin yapıldığı yerler nüfuzlu kişilerin veya kalemi güçlü edebiyatçıların meclisleri, kahvehaneler, meyhanelerdir.

Ev sahibi ve onun misafirleriyle ilişkisini dostane sohbetlerden çok, politik yakınlaşmalar almıştır.

Osmanlı aydınlarının rical-i devlet(=bürokrat) kanadı aydın şairle bütünleşmeye başlamıştır.

Yeni hami ve şair arasındaki ilişki nedim-dost ilişkisine dönüşmüştür.

Açıklama:

XIX. asrın başlarından itibaren, bütün Türk dünyasında encümen-i şuaraların ciddi bir değişim geçirdiği ve işlevini yeni baştan sorguladığı görülür. Asrın ediplerinin buluşup konuştukları, yeni eserlerini okuyup fikir alışverişinde bulundukları yerler maziden kopmamıştır. Hâlâ nüfuzlu kişilerin veya kalemi güçlü edebiyatçıların meclisleri, kahvehaneler, meyhaneler edebî münakaşaların en hararetli zemini ve eleştiriler yapmanın en uygun atmosferidir. O hâlde, değişen nitelikler nelerdir? Değişen, şairin hamisiyle kurduğu gelenekli münasebettir. Yeni hami, şairi nedimi katına taşımakta iken, yeni şair de ya hamisini“efendi” yerine “d o s t" olarak görmeyi,hatta hamilik kavramını tamamen kovmayı öğrenmektedir.Değişen, encümen-i şuaraların ruhudur. Beşiktaş Cemiyyet-i İlmiyyesi’nden beri, encümen-i şuaralarda ekâbir huzurunda ve rakip şairler karşısında kendini göstermeye çalışan sanatkâr tipi ortadan kalkmaktadır. Artık, ev sahibi ve onun misafirleriyle ilişkisini dostane sohbetlerden çok, politik yakınlaşmalar üzerine kuran; encümene katılan diğer şairlerle münasebetlerini ise yarışmadan çok, poetik yakınlıklara dayandıran bir sanatkâr tipi doğmaktadır. Osmanlı aydınlarının rical-i devlet(=bürokrat) kanadı aydın şairle bütünleşmeye başlarken şair sınıfı da kendi politik ve poetik eğilimlerine göre gruplaşmanın gereğini kavramaktadır. Doğru yanıt B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 33

Encümen-i Şuara toplantılarına ev sahipliği yapan isim aşağıdakilerden hangisidir?

Hersekli Ârif Hikmet Bey

Koniçeli Musa Kâzım Bey

Leskofçalı Mustafa Galip Bey

Manastırlı Hoca Salih Naili Efendi

Recaizade Mehmet Celal Bey

Açıklama:

Encümenin ev sahibi, Hersekli Ârif Hikmet Bey’dir. Encümenin reisi mevkiine oturtulmuş olan, Leskofçalı Mustafa Galip Bey’dir. Koniçeli Musa Kâzım Bey , Manastırlı Hoca Salih Naili Efendi , Recaizade Mehmet Celal Bey diğer müdavimlerden birkaçıdır. 3. Ünite - XIX. Yüzyılda Encümen-i Şuara 41 bi, Sadaret Mektubî Kalemi’nden Hersekli Ârif Hikmet Bey’dir (1839-1903)

Doğru Cevap: A

Soru 34

Encümen-i Şuara'nın reisliğini aşağıdaki şairlerden hangisi üstlenmiştir?

Abdülhamit Ziya Bey

Niğdeli Deli Hikmet Bey

Leskofçalı Mustafa Galip Bey

Namık Kemal Bey

Manastırlı Salih Faik Bey

Açıklama:

Encümenin reisi mevkiine oturtulmuş olan, Emtia Gümrüğü Tahrirat Müdürü Leskofçalı Mustafa Galip Bey’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 35

Encümen-i Şuara nedir?

İçki ve şiir meclislerinin genel adıdır.

Padişahın yazmış olduğu şiirlerin adıdır.

Padişahın koruması altındaki şairlerin adıdır.

XıX.yüzyıldaki bir şiir akımının adıdır.

Türk dünyasına ait bir şiir terimidir.

Açıklama:

“Encümen-i şuara” bir cins isimdir. Asırlar boyu, “Padişah sarayında veya vilayetlerdeki şehzadelerin saraylarında, etraflarında birer muhit edinmiş devlet büyüklerinin konaklarında tertib edilen ve şairlerin de hazır bulunduğu içki ve şiir meclislerinin” ismine genel olarak “encümen-i şuara” denmiştir

Doğru Cevap: A

Soru 36

Aşağıdakilerden hangisi Encümen'i Şuara'nın dağılış nedenleri arasında yer almaz?

Encümen toplantılarının devlet tarafından yasaklanması

İsmail Hakkı'nın akıl hastalığına yakalanması

Leskofçalı Galip'in Trablus'a tayini

Salih Naili'nin encümenden kovulması

Ziya Paşa'nın Kıbrıs'a mutasarrıf olması

Açıklama:

1862 yılının ortalarından itibaren peşi peşine gelmeye başlayan pek çok şahsi sebepten dolayı encümen müdavimleri yavaş yavaş kopup dağılırlar. Önce Manastırlı Nailî encümenden kovulur. Salih Nailî’nin Encümen-i Şuara’dan kovulmasını, 1861 Ağustosunda Galip’in Trablusgarb Eyaleti Gümrük Emaneti’ne tayini takip eder. 30 Ocak 1862’de Ziya Bey, Mabeyn Kitabeti’nden çıkarılarak geçici olarak Zabtiye Müsteşarlığı’na getirilir, on üç gün sonra Atina Sefiri, bu görevden istifası üzerine, Kıbrıs Mutasarrıfı yapılır. İbrahim Hakkı’nın 1854’ten beri ara ara nükseden sinir hastalığı, akıl hastalığına dönüşür. Encümenin dağılmasına sebep olan, hepsi de aynı yıla toplanmış kader oyunları, şairlerin tekrar, eskisi gibi hep bir arada bulunmalarına imkân tanımaz. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 37

XIX.yy başlarından itibaren encümen-i şuaraların geçirdiği değişimlerle ilgili olarak seçeneklerden hangisi söylenebilir?

Şairler buluştukları mekanı ve mekan sahibini bir arpalık olarak görmeye başlamışlardır.

Şairlerle buluştukları mekan sahipleri arasındaki ilişki daha nitelikli bir düzeye çıkmaya başlamıştır.

Şairler hamiliklerini yapan kişileri bekaları için çok önemli görmeye başlamışlardır.

Şiirin niteliği politik görüş ayrılıkları nedeniyle düşmeye başlamıştır.

Şairlerin toplanma amaçları artık şiir değil de polkitik yandaş edinme kaygısı olmaya başlamıştır.

Açıklama:

XIX. asrın başlarından itibaren, bütün Türk dünyasında encümen-i şuaraların ciddi bir değişim geçirdiği ve işlevini yeni baştan sorguladığı görülür. Aynı asrın Osmanlı şiirinde ise, büyük nitelik değişimlerine rağmen, gelenekli muhitlerin tamamı varlığını sürdürmektedir. Asrın ediplerinin buluşup konuştukları, yeni eserlerini okuyup fikir alışverişinde bulundukları yerler maziden kopmamıştır. Hâlâ nüfuzlu kişilerin veya kalemi güçlü edebiyatçıların meclisleri, kahvehaneler, meyhaneler edebî münakaşaların en hararetli zemini ve eleştiriler yapmanın en uygun atmosferidir. O hâlde, değişen nitelikler nelerdir? Değişen, şairin hamisiyle kurduğu gelenekli
münasebettir. Yeni hami, şairi nedimi katına taşımakta iken, yeni şair de ya hamisini “efendi” yerine “dost” olarak görmeyi, nüfuzlu bir dost edinmekten “arpalık” sahibi olmak manasını çıkarmamayı, hatta daha da ileri giderek, “hamilik” kavramını şiirin dünyasından tamamen kovmayı öğrenmektedir. Değişen, encümen-i şuaraların ruhudur. Beşiktaş Cemiyyet-i İlmiyyesi’nden beri, encümen-i şuaralarda ekâbir huzurunda ve rakip şairler karşısında kendini göstermeye çalışan sanatkâr tipi ortadan kalkmaktadır. Artık, ev sahibi ve onun misafirleriyle ilişkisini dostane sohbetlerden çok, politik yakınlaşmalar üzerine kuran; encümene katılan diğer şairlerle münasebetlerini ise yarışmadan çok, poetik yakınlıklara dayandıran bir sanatkâr tipi doğmaktadır. Osmanlı aydınlarının rical-i devlet (=bürokrat) kanadı aydın şairle bütünleşmeye başlarken şair sınıfı da kendi politik ve poetik eğilimlerine göre gruplaşmanın gereğini kavramaktadır.

Doğru Cevap: B

Soru 38

Besalet-i Osmaniyye ve Hamiyyet-i İnsaniyye Kasidesi” ‒umuma mal olan adıyla“Hürriyet Kasidesi” aşağıdakilerden hangi şaire aittir?

Ârif Hikmet

Galip Bey

Memduh Faik

Namık Kemal

Ziya Paşa

Açıklama:

“Besalet-i Osmaniyye ve Hamiyyet-i İnsaniyye Kasidesi”‒umuma mal olan adıyla “Hürriyet Kasidesi” Namık Kemal'in Galip Bey'den esinlenerek oluşturduğu eserlerdendir.

Doğru Cevap: D

Soru 39

"Mısırlular"ın encümen-i şuaralar üzerindeki etkisiyle ilgili seçeneklerden hangisi söylenebilir?

Birer kültür ateşesi olarak çalışıp XIX.yy şiirinde yapısal değişimin öncüsü olmuşlardır.

İstanbul'dan Mısır'a bir kültür yolculuğunun başlamasını sağlamışlardır.

Zengin oldukları için bir çok şairi kendi taraflarına çekebilmişlerdir.

Şairler üzerinde bir Kahire kültürü oluşması baskısı oluşturmuşlardır.

Pek çok şairin modern bir dünya görüşü ve bakış açısı kazanmalarını sağlamışlardır.

Açıklama:

Asrın ortalarına gelindiğinde hanelerdeki encümen-i şuaraların, özellikle “Mısırlular”ın
ve kıymet hükümleri Mısır’da şekillenmiş olanların konaklarına kaydığı gözlenir. Mehmet
Ali Paşa hanedanından gelen prens ve prensesler, gelirlerinin bir kısmını İstanbul’daki
malikânelerini kocaman birer kültür ve edebiyat mektebine çevirmekte harcederler. Kahire kültürüyle yetişmiş ve hızla yükselmiş Türklerden Abdurrahman Sami Paşa, Suphi
Paşa, Yusuf Kâmil Paşa, Münif Paşa gibi epeyce isim de hidiv paşanın sarayında yetişirken içinde bulundukları kültür muhitinin bir benzerini İstanbul’da oluşturmaya çalışırlar.
Gelenekli encümen-i şuaraların hami-şair münasebetlerini okşayan; lakin yolu Kahire’den
geçtiği için, bir o kadar da modern görünen bu toplantılar, pek çok yeni şairin asri bir
dünya görüşü kazandığı mektepler hükmündedir.

Doğru Cevap: E

Soru 40

1861 yılında Hersekli Ârif Hikmet Bey’in Laleli Çukurçeşme’deki evinde buluşmaya başlayan ve her salı düzenli bir şekilde devam eden ve bir seneye yakın süre bu edebiyat toplantılarını sürdüren şairlerin “encümen-i şuara”sı dikkate alındığında seçeneklerden hangisi söylenebilir?

Her oturumda değişmek üzere mutlaka bir encümen reisi seçilmesi esas kılınmıştır.

Şiirinin niteliğinden ziyade yaşça ve konumca kendini kabul ettirmiş insanların katılabildiği toplantılar halindedir.

Güvenlik ya da gizlilik gibi kaygılar nedeniyle davetsiz misafirlerin bu toplantılara katılmalarına izin verilmemektedir.

Her toplantıda bulunmaya çalışan müdavimleri olmakla beraber merak ettiği için gelenler de vardır.

Encümen-i şuaralar bir dernek oturumu ciddiyetinde toplanırlardı.

Açıklama:

1861 yılı baharında -muhtemelen Mayıs, Haziran gibi- Hersekli Ârif Hikmet Bey’in Laleli Çukurçeşme’deki evinde buluşmaya başlayan ve her salı muntazaman devamla bir seneye yakın müddet bu edebiyat toplantılarını sürdüren şairlerin “encümen-i şuara”sını bu defa bir has isim sayacağız.
Encümen-i şuaralar bir dernek oturumu ciddiyetinde toplanmazlar. Şüphesiz ki, her toplantıda bulunmaya çalışan müdavimleri vardır; lakin belki bir o kadar da davet edildiği yahut merak ettiği için bir iki sefer katılıp arkasını getirmeyen isimler çıkacaktır. Bu sebeple, bazı kaynaklarda, encümenin asli müdavimlerinden olmayan isimlerin de anıldığına sıkça rastlanması garipsenmemeli.

Doğru Cevap: D

Soru 41

Aşağıdaki Encümen'i Şuara müdavimlerinden hangisi klasik çizgiden pek ayrılmayıp hep eskinin savunucusu olarak tanınmış şairdir?

Arif Hikmet

Kazım Paşa

Muallim Naci

Namık Kemal

Şinasi Bey

Açıklama:

Kâzım Paşa, birkaç küçük tecrübesi hariç,klasik çizgiden pek de ayrılmamış; bunun için de hep eskinin savunucusu olarak tanınmıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 42

Seçeneklerden hangisi Encümen-i Şuara mensuplarını bir araya getiren nedenlerden biri değildir?

Bağımsız şairlerin kendini ispat edebilme ve kabul ettirmede güçlük çekmeleri

Encümen mensuplarının çeşitli gerekçelerle Rumeli'ye olan bağları

Şairlerin aynı meslekte, aynı büroda veya aynı amir idaresinde çalışmaları

Encümen mensuplarının aynı devlet büyüklerinin himayesinde olmaları

Encümen mensuplarının aynı tarikat ya da dergaha mensup olmaları

Açıklama:

1. Encümen-i Şuara müdavimlerinin birbirlerini tanımalarına sebep olan ilk vesile, hemen hemen hepsinin de soy, doğum yahut memuriyet gibi ebeplerle Rumeli’ye olan bağlarıdır.
2. Şairlerin aynı meslekte, aynı büroda veya aynı amir idaresinde çalışmaları sebebiyle kurulmuş dostlukları encümenden önce başlayıp sonra da yıllarca sürmüştür.
3. İtikadi kıymetleri de encümen şairlerini birbirine yaklaştıran önemli etkenlerdendir.
4. Encümen mensuplarının aşağı yukarı hepsi de aynı konakların müdavimidir ve aynı devlet büyüklerinin himayesinde yaşarlar. Gerçi, ne konaklar eski hiyerarşinin azametini taşır ne de rical-i devlet, şaire geleneğin gözüyle bakar; ama değişip çağa ayak uydurarak da olsa, şair-devlet adamı münasebetinin sürdüğü fark edilir. 5. Encümen şairleri, mensubu oldukları tarikatlerin dergâh ve tekkelerinde rastlaşmış, tanışmış ve ahbap olmuşlardır. Devrin edipleri, tekkelerdeki mistik havayı teneffüsle kalmaz; dinî, fikrî, edebî, hatta siyasi konularda tartışma ve ‒tekkenin meşrebi müsaitse‒ içki meclislerine katılma imkânını da bulurlar.
6. Encümen müdavimlerinin sıkça uğradıkları kahvehane ve meyhaneler aynıdır. Yeni tanıştıkları şairleri de beraberlerinde buralara getirdikleri için, Encümen-i Şuara’nın parça parça önce bu umumi yerlerde toplandıklarını söylemek mümkün.

Doğru Cevap: A

Soru 43

Aşağıdakilerden hangisi Encümen-i Şuara şairlerinin ortak özelliklerinden biri değildir?

Encümen şairleri “köhne” Doğu’nun şiir malzemesini terkedip “alafranga” Batı’nın şiir malzemesini tercih etmişlerdir.

Bu dönemde, encümen şairleri arasında gelenekte, şiirin klasik diinden üç temel sapma, bir başka söyleyişle, dilin üç asli arayışı görülür.

Encümen mensupları, içinde bulundukları geleneğin şiir formlarını ve aruzu terk etmeyip, onlara alternatifler aramışlardır.

Encümen şairleri şiirin dili, şekli ve içeriği üzerinde denenen yeni uygulamalar yapmaktan çekinmemişlerdir.

Encümen şairleri, gelenekli mazmunları yetersiz ve çağın şartlarına uygunsuz bulmuş, eski mazmunların resmedilmesi halinde karikatüre dönüşeceğini belirtmiştir.

Açıklama:

Encümenin edebiyat anlayışı, yenilikler taşırsa da bunları ‒edebî akımlar etrafındaki
gruplaşmalarda rastlandığı cinsten‒ kendine has unsurlar olarak görmek mümkün değildir. Encümenin asli özelliğini bir "mutavassıt” duruşu oluşturur.
Encümen-i Şuara müdavimleri de bir asırdır sürüp giden yenileşme gayretlerinin bir parçası olarak çağdaşlaşmaya çalışan şiirdeki kültürel ikilemi hisseder ve bir kutupta "köhne” Doğu’nun, diğer kutupta “alafranga” Batı’nın şiir malzemesi dururken birini tercih yerine, her ikisinin karışımından yeni bir terkip bulmaya çalışırlar.

Doğru Cevap: A

Soru 44

Tanpınar'ın, kendisinden bahsederken “Onun şiirinde eskilerin zevk düşüklüklerine pek az rastlanır” diyerek, örnek olarak da "ciğer-kebab" imgesini gösterdiği şair aşağıdakilerden hangisidir?

Ârif Hikmet

İbrahim Halet

Leskofçalı Galip

Namık Kemal

Ziya Paşa

Açıklama:

Bilhassa Leskofçalı Galip, geleneğin şiir dilini daha bir inceltmeye ve klasik şiirde zaman zaman rastlanan kaba, çirkin, hatta bazen iğrenç tasavvurlara dönüşen kelimeleri elemeye çalışırken eski şiiri tekrarlamayacağının, ama eski poetikadan da vazgeçmeyeceğinin, olsa olsa onu ıslaha çalışacağının işaretlerini verir. Tanpınar, Galip’den bahsederken “Onun şiirind eskilerin zevk düşüklüklerine pek az rastlanır” dedikten sonra, örnek olarak da "ciğer-kebab"imgesini gösterir (Tanpınar 1976: 257, not 6).

Doğru Cevap: C

Soru 45

Mehmet Lebib’in, T"a’rîz eden gazellerine var ise Lebîb Vakt edip de vâkıf-ı mazmûnun olmamış"deyişine dair ifadelerden hangisi doğrudur?

Lebib'in gazelleri kolay anlaşılır bir nitelik taşır.

Okuyucu Lebib'ten yenilikçi manzumlar içeren gazeller beklemektedir.

Lebib, gazellerinin beğenileceğinden şüphe duymamaktadır.

Lebib'in şiirleri ritim duygusundan yoksundur.

Şair gazelerinden yeni mazmunlar denemektedir.

Açıklama:

Encümen şairleri işte mazmundan imgeye ve sembole doğru olan bu dönüşümde itici güç olarak önemli pay sahibidirler. Mesela, Mehmet Lebib’in,
"Ta’rîz eden gazellerine var ise Lebîb
Vakt edip de vâkıf-ı mazmûnun olmamış" deyişi, yeni mazmunların gelenekli bilgi ile çözülemeyişinin okuru rahatsız ettiğini gösteriyor. Bu rahatsızlık, Servet-i Fünunda zirveye çıkacak bir şiir-okur uyumsuzluğunun, bir hermenötik problemin ilk işaretlerindendir.

Doğru Cevap: E

Soru 46

Aşağıdakilerden hangisi Encümen'i Şuara'nın yetiştirdiği modern edebiyatçılardan biri değildir?

Abdülhak Hamit

Ahmet Midhat

Leskofçalı Galip

Recaizede Ekrem

Sami Paşazade

Açıklama:

Encümenin asli rüknü, beyin takımı olan şairler modern ve değişime açık bir poetikayı savunan şairlerin yetişmesine hizmet edip onları desteklemiştir. Namık Kemal’in yetişmesinde Galip ve Ârif Hikmet’in payı gözardı edilmemelidir. Galip’inTuna Vilayeti’nde iken Ahmet Midhat’a gönüllü şiir öğretmenliği yaptığı da burada hatırlanmalı.Abdülhak Hamit, ilk eseri olan Macerayı Aşkı yazarken "baba dostu Memduh Faik Bey”oyunun ilk perdesini okumuş; "tuttuğu yolda yürümesini öğütlemiş ve ilerde ünlü bir yazar olacağını da müjdelemiş”tir (Akıncı 1954:29). Hamit, bu cesaretle yazdığı İçli Kız'ın (1291) müsveddelerini de Memduh Faik’e okutur.. Kısaca, Recaizade Ekrem’den Sami Paşazade Sezayi’ye kadar pekçok ismin yetişmesinde encümen şairlerinin doğrudan payı olmuştur.

Doğru Cevap: C

Soru 47

Ahmed Hamdi Tanpınar Encümen-i Şuara'nın edebi esaslara dayalı bir temele oturduğunu düşünerek bu oluşumu hangi oluşuma benzetmektedir?

La Pleiade

Suku'l Ukaz

Mukteda-yı irfan

Mutavassıtin

Talakat-i harikulade.

Açıklama:

Tanpınar, Encümen-i Şuara için “son pleiad” tabirini kullanmakta haklıdır; çünkü Encümen-i Şuara’nın, tıpkı XVI. asrın Parisindeki La Pléiade topluluğunun edebî esaslarını andırır bir temele oturmuş olması onu bu hükme vardırmıştır. La Pléiade (yedi yıldızdan oluşan Süreyyâ burcu), Fransızların en eski edebî toplaşmalarından biridir. Encümen şairleri, içinde bulundukları ikilem bakımından onlara benzerler. Hem ana dillerini müdafaa eder, hem Arapça ve Farsça’nın -Pléiade’da Grekoromen dillerin- büyük kolaylık ve geniş imkânlar tanıyan lügatlerinden kopamazlar. Hem millî vezin
ve nazım şekillerine dönülmesi gerektiğini düşünür, hem de klasik kalıplardan sıyrılamazlar.

Doğru Cevap: A

Soru 48

Encümen-i Şuara'nın edebiyat görüşü ile ilgili olarak seçeneklerden hangisi söylenebilir?

Değişen batılılaşma anlayışına bir eleştiri niteliğindedir.

Bilinçli olarak deneysel bir edebiyat oluşturmayı hedeflemektedir.

Geçmişle bağların sıkı olduğu tavizsiz bir yaklaşım sergilerler.

Yalnızca İstanbul odaklı bir yaklaşımla edebi görüşlerini şekillendirirler.

Çoğunlukla çağdaşlaşma ile kültürel ikilem arasında sıkışmıştır.

Açıklama:

Encümenin edebiyat anlayışı, yenilikler taşırsa da bunları ‒edebî akımlar etrafındaki gruplaşmalarda rastlandığı cinsten‒ kendine has unsurlar olarak görmek mümkün değildir. Encümenin asli özelliğini bir “mutavassıt” duruşu oluşturur. Mutavassıtın duruşu, konumunu biri İstanbul’da, diğeri Paris’te seçilmiş iki nirengi noktasını birden kullanarak belirlemenin ilginçliklerini taşır. Encümen-i Şuara müdavimleri de bir asırdır sürüp giden yenileşme gayretlerinin bir parçası olarak çağdaşlaşmaya çalışan şiirdeki kültürel ikilemi hisseder ve bir kutupta “köhne” Doğu’nun, diğer kutupta “alafranga” Batı’nın şiir malzemesi dururken birini tercih yerine, her ikisinin karışımından yeni bir terkip bulmaya çalışırlar. Batı sanatı karşısında mutavassıt Türk sanatkârının “ben olarak kalırken o olmak” ideali, XVIII. asır sonlarından günümüze kadar bir kültür politikası olagelmiştir. Encümenin şiir çalışmalarını bu sürecin ve bu arayışın bir halkası olarak düşünmek doğru olur.
Encümen-i Şuara, değişme gayretiyle geçen bir asrın şiir üzerinde uyguladığı bütün deneylerin sonuçlarını görmek, sağlamasını yapmak ve bünyeye en uygun olanlarını uygulamaya sokmak maksadıyla yaşanan ciddi bir laboratuvar sürecidir. Şiirin dili, şekli ve içeriği üzerinde denenen yeni uygulamalar bunun iyi birer örneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 49

Encümen-i Şuara'nın şiir diline ilişkin duruşu seçeneklerden hnagisinde doğru olarak verilmiştir?

Özellikle klasik şiirin süslü, kapalı ve derin tarzlarına bağlı kalmışlardır.

Bulmaktan çok aramanın rağbet gördüğü bir poetika anlayışıyla çeşitli dil/üslup denemeler, yapmışlardır.

Halka da inmek adına çoğunlukla kaba/saf/sırf Türkçe kullanarak şiirlerini yazmaya çalışmışlardır.

Türk şiir geleneğinin şaşalı günlerine dönmek amacıyla gündelik dilin üstünde özel bir dil inşa etmeyi amaçlamışardır.

Özellikle mevcut poetikayı çağdaşlaştırarak yeni ilkeler oluşturmak istemişlerdir.

Açıklama:

Encümen-i Şuara’nın şiir dili konusundaki arayışları, belli bir tercihe varamadan sonlanır; lakin bu arada geçmişin şiir dili üzerindeki bütün tasarrufları bir kere daha, silbaştan sınanmış ve XIX. asrın ikinci yarısında, şiirin ulaştığı noktada kullanılabilecek unsurlar ayıklanmaya çalışılmıştır. Gelenekte, şiirin klasik dilinden üç temel sapma, bir başka söyleyişle, dilin
üç asli arayışı görülür; “saf/ sırf/ kaba” Türkçe, “sade” Türkçe, “Sebk-i Hindî”... Encümen-i Şuara’da bu sapmaların üçü de hiçbir tercih işareti gösterilmeden denenir; o kadar ki Sebk-i Hindî’yi yeniden ele alan bir şairin bir süre sonra kaba Türkçe ile de şiir söylediği çoktur. Bulmaktan çok, aramanın ve elemenin rağbet gördüğü bir poetika arayışı... Özellikle Galip, şiir dili’nin gündelik dilin üstünde, özel bir dil inşa etmek olduğu; onu öğrenmek ve anlamak için de özel bir gayret harcanması gerektiği fikrindedir. Bu fikir, klasik şiirin gelenekli çağlarında zaten büyük bir ekseriyetin, üstünde çokça düşünmeden kabul edegeldiği bir poetik tercih iken, aynı fikir XIX. asrın ortalarında tekrarlandığında, geleneğe dönüş olarak algılanır. Oysa Galip’in niyeti, geleneğin şaşaalı günlerine dönmek değil; şiirin asırlarca denenmiş ve olgunlaşmış ilkelerini elden kaçırmadan, mevcut poetikayı çağdaşlaştırmaktır.

Doğru Cevap: B

Soru 50

Encümen-i Şuara mensuplarının halk şiirine karşı tutumları nasıl olmuştur?

Dil unusurları bakımından halk şiirinin yeterince zenginlik ve çeşitlilik içermediğini düşünmektedirler.

Halk şiirinin vezni olan hece vezni ile yazmanın aruz veznini terk etmek olacağını düşünmektedirler.

Onlara göre halk şiiri özel bir alanın vezni olmayıp bu millete mensup
olan herkesin ata mirasıdır.

Değindiği konular bakımından halk şiiri encümen mensuplarının beklentilerini karşılamaktan uzak durumdadır.

Halk şiiri okuma yazması olmayan, daha sığ kişilerin uğraşabileceği bir şiir türüdür.

Açıklama:

Encümen mensupları, içinde bulundukları geleneğin şiir formlarını ve aruzu terk etmeyi asla düşünmezler; fakat onlara alternatifler aramayı da şairin sorumluluklarından bilirler. Hece vezni “halk şiiri” diye adlandırılan özel bir alanın vezni değildir; bu millete mensup olan herkesin ata mirasıdır. Batı toplumlarında olduğu gibi bir kast sistemi asla bulunmayan Osmanlı’da zaten herkes halktandır. Aklınıza gelecek en klasik şairler bile halkın içinden yetişmiştir ve hece vezniyle mutlaka bir münasebeti olmuştur. Beşikte ninnisi parmak hesabıyla, sokakta oynarken tekerlemeleri aynı vezinle, düğünde dernekte dinledikleri heceyledir. Efkârlanınca o da eli kulağa atıp, aynı vezinle türkü söyler. Usulî, Nedim, Şeyh Galip, İzzet Molla gibi pekçok şairin divanlarında hece vezniyle koşmalar, türküler yer alır. Dolayısıyla Encümen-i Şuara müdavimlerinin de parmak hesabına ilgi göstermeleri garipsenecek bir hâl değildir.

Doğru Cevap: C

Soru 51

Seçeneklerden hangisi Encümen-i Şuaranın dağılması sonrasında bıraktığı etkilerden biridir?

Modern ve değişime açık bir poetikayı savunan şairlerin yetişmesine olanak sağlamıştır.

Şiirin daha tutucu ve içine kapanık bir hale gelmesine neden olmuştur.

Yetişen yeni şairlerin kendilerini daha çok çatışmacı bir ortam içinde bulmalarına neden olmuştur.

Şairler kendilerini zamana meydan okuyan şiirler yazmakla kanıtlayacaklarını düşünmeye başlamışlardır.

Şiirin statü sahibi insanlara has bir edebi tür olduğu inancının yayılmasına neden olmuşlardır.

Açıklama:

Encümen-i Şuara, şiirdeki değişmenin önemli bir ara merhalesi olarak ortaya çıkmış ve görevini tamamladıktan sonra da silinip gitmiştir; lakin ardında önemli bir yol açmış olarak… Encümenin dağılması, ona dâhil olan şairlerin de ortadan kalkması demek değildir. Şairler, yeni şiirin şartlarına ve imkânlarına göre kendi edebî tercihlerini değiştirmek ve geliştirmek suretiyle varlıklarını sürdürmek zorundadırlar. Zamana direnen bir şiir yazmak isteyen şair, zamana direnmekten vazgeçmek zorundadır. Kemikleşmiş tercihlerinden
vazgeçemeyenler veya vazgeçmekten yana olmayanlar adları anılmayarak, anıldığında da olumsuz eleştiriler vesilesiyle anılarak yavaş yavaş unutulurlar.
Encümenin asli rüknü, beyin takımı olan şairler ‒genel kanaatin aksine‒ gelenekli poetikayı sürdürecek şairlerin değil de modern ve değişime açık bir poetikayı savunan şairlerin yetişmesine hizmet eder, onları desteklerler. Eğer Kemal’in modern şiir adına önemli bir isim olduğu fikri yaygınsa, böyle bir ismin yetişmesinde Galip ve Ârif Hikmet’in payı da akıldan çıkarılmamalı;
en azından, gözardı edilmemelidir. Galip’in Tuna Vilayeti’nde iken Ahmet Midhat’a gönüllü şiir öğretmenliği yaptığı da burada hatırlanmalı.

Doğru Cevap: A

Soru 52

Padişah yahut şehzade saraylarında, devlet büyüklerinin konaklarında tertip edilen şairlerin de hazır bulunduğu şiir ve içki meclislerine ne ad verilir?

Encümen-i şuara.

Mutavassıtin.

La pleiade.

Sükul uraz.

Mazmun.

Açıklama:

Encümen-i şuara. Cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 53

Klasik şiir içinde daha yüksek daha derin, daha kapalı ve süslü bir tarz oluşturma eğilimine ne ad verilir?

Encümen-i şuara.

Sebk-i hindi.

Poetika.

Sükul uraz.

Mazmun.

Açıklama:

Sebk-i hindi. Cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 54

Şiirde teşbih yoluyla kurulmuş bir imgenin arkasına saklanan anonim sembol aşağıdakilerden hangisidir?

Encümen-i şuara.

Sükul uraz.

Poetika.

Mazmun.

Mutavassıtin.

Açıklama:

Mazmun. Cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 55

Aşağıdakilerden hangisi şiir teorisi, şiir felsefesi anlamına gelmektedir?

Poetika.

Mazmun.

Encümen-i şuara.

Sükul uraz.

Sebk-i Hindi.

Açıklama:

Poetika. Cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 56

Cahiliye devri Araplarının her yıl Mekke yakınlarında kurdukları panayır aşağıdakilerden hangisidir?

Poetika.

Mazmun.

Encümen-i şuara.

Sebk-i Hindi.

Sükul Uraz.

Açıklama:

Sükul Uraz . Cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 57

Edebiyatımızda batılılaşama gayretlerine paralel olarak doğan gelenekçi yahut doğu batı sentezcisi edebiyatçılar aşağıdakilerden hangisiyle anılır?

Mutavassıtin.

Poetika.

Sükul uraz.

Mazmun.

Sebk-i hindi.

Açıklama:

Mutavassıtin. Cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 58

Tanpınar Encümen-i şuara için aşağıdakilerden hangi tabiri kullanmıştır?

La pleiade.

Sükul uraz.

Mazmun.

Poetika.

Sebk-i hindi.

Açıklama:

La pleide.

Doğru Cevap: A

Soru 59

Maceray-ı aşk aşağıdakilerden hangisinin eseridir?

Mehmed Lebib.

Abdülhak Hamid.

Mustafa İzzet.

Osman Şems.

Üsküdarlı Hakkı.

Açıklama:

Abdülhak Hamid. Cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 60

Tarihi Edebiyyat-ı Osmaniyye aşağıdakilerden hangisinin eseridir?

Şehabettin Süleyman.

Abdülhak Hamid.

Mehmed Lebib.

Mustafa İzzet.

Osman Şems.

Açıklama:

Şehabettin Süleyman. Cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 61

Türk Teceddüt Edebiyatı Tarihi adlı eser aşağıdakileren hangisine aittir?

Abdülhak Hamid.

Mehmed Lebib.

İsmail Habib.

Osman Şems.

Namık Kemal.

Açıklama:

İsmail Habib. Cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 62

“Padişah sarayında veya vilayetlerdeki şehzadelerin saraylarında, etraflarında birer muhit edinmiş devlet büyüklerinin konaklarında tertib edilen ve şairlerin de hazır bulunduğu içki ve şiir meclislerinin” ismine ne ad verilir?

Ekabir

Encümen-i şuara

Mutavassıtîn

Rical-i devlet

Sûku’l-Ukâz

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 63

Edebiyatımızda batılılaşma gayretlerine paralel olarak doğan ve kimileri gelenekli kutupta toplanan kimileri de bir Doğu-Batı sentezinden yana olan edebiyatçılara ne ad verilir?

Mutavassıtîn

La Pléiade

Sûku’l-Ukâz

Mazmun

Poetika

Açıklama:

Mutavassıtîn: Edebiyatımızda batılılaşma gayretlerine paralel olarak doğan ve kimileri gelenekli kutupta toplanan kimileri de bir Doğu-Batı sentezinden yana olan edebiyatçılar.

Doğru Cevap: A

Soru 64

Aşağıdakilerden hangisi Fransızların en eski edebî toplaşmalarından biridir?

Sûku’l-Ukâz

Poetika

Mazmun

La Pléiade

Encümen-i Şuara

Açıklama:

La Pléiade (yedi yıldızdan oluşan Süreyyâ burcu), Fransızların en eski edebî toplaşmalarından biridir.

Doğru Cevap: D

Soru 65

Aşağıdakilerden hangisi Cahiliye devri Araplarının Mekke yakınlarında her yıl kurdukları panayıra verilen addır?

Sebk-i Hindî

Poetika

Sûku’l-Ukâz

Mazmun

La Pléiade

Açıklama:

Sûku’l-Ukâz: Cahiliye devri Araplarının Mekke yakınlarında her yıl kurdukları panayır. H

Doğru Cevap: C

Soru 66

Encümen müdavimleri hangi yıldan itibaren dağılmışlardır?

1860

1861

1862

1863

1864

Açıklama:

1862 yılının ortalarından itibaren peşi peşine gelmeye başlayan pekçok şahsi sebepten dolayı encümen müdavimleri yavaş yavaş kopup dağılırlar.

Doğru Cevap: C

Soru 67

“Vatan”, “millet” gibi sosyal kavramları şiire ilk getiren şair kimdir?

Arif Hikmet Bey

Lebib Efendi

İbrahim Hakkı

Salih Naili

Namık Kemal

Açıklama:

XVIII. asrın sonlarında belirginleşen bir süreç, Kemal’le şiire girdiği kabul edilen “vatan”, “millet” gibi sosyal kavramların aniden zuhur etmeyip hatlarını yavaş yavaş nasıl da barizleştirdiğini gösteriyor.

Doğru Cevap: E

Soru 68

Batı sanatı karşısında mutavassıt Türk sanatkârının “ben olarak kalırken o olmak” ideali hangi yüzyılın sonlarına doğru bir kültür politikası halini almıştır?

15.yy

16.yy

17.yy

18.yy

19.yy

Açıklama:

Batı sanatı karşısında mutavassıt Türk sanatkârının “ben olarak kalırken o olmak” ideali, XVIII. asır sonlarından günümüze kadar bir kültür politikası olagelmiştir.

Doğru Cevap: D

Soru 69

Şiir dili’nin gündelik dilin üstünde, özel bir dil inşa etmek olduğu; onu öğrenmek ve anlamak için de özel bir gayret harcanması gerektiği fikrini savunan şair kimdir?

Galip

Hoca Tahsin Efendi

İbrahim Ethem Pertev Paşa

Üsküdarlı Hakkı Bey

Namık Kemal

Açıklama:

Özellikle Galip, şiir dilinin gündelik dilin üstünde, özel bir dil inşa etmek olduğu; onu öğrenmek ve anlamak için de özel bir gayret harcanması gerektiği fikrindedir.

Doğru Cevap: A

Soru 70

Hece veznini aydın edebiyatçılara tanıtmaya karar verip ‒Ahmet Cevdet Paşa’nın teşvikiyle‒ Türkçe Aruz adındaki kitabı kaleme alan yazar kimdir?

İzzet Molla

Namık Kemal

Ziya Paşa

Üsküdarlı Hakkı Bey

Manastırlı Faik

Açıklama:

Hece vezniyle yazılmış bir de gazeli olan Faik, hece veznini aydın edebiyatçılara tanıtmaya karar verip ‒Ahmet Cevdet Paşa’nın teşvikiyle‒ Türkçe Aruz adındaki kitabını kaleme alır.

Doğru Cevap: E

Soru 71

Şairin şahsi zekâ, şahsi hassasiyet ve şahsi yaratıcılık ile eser vermesine yol açan şiir türü aşağıdakilerden hangisidir?

Sebk-i Hindi

Beliğ

Tebliğ

Mazmun

Poetika

Açıklama:

Oysa Sebk-i Hindî, şairin şahsi zekâ, şahsi hassasiyet ve şahsi yaratıcılık ile eser vermesine; şiir okurunun şahsi algısı, şahsi duyguları ve şahsi şuur dışı ile kavrayıp anlamlandırmasına açık bir şiir estetiği getirir ki, modern şiirin/ şairin yapmaya çalıştığı da birebir budur.

Doğru Cevap: A

Soru 72

“Encümen-i şuara" ne anlama gelmektedir ?

Divan-ı Hümayun

Dönemin en iyi okulları

Evlendirme dairesi

Bakanlık

Padişah sarayında veya vilayetlerdeki şehzadelerin saraylarında, etraflarında birer muhit edinmiş devlet büyüklerinin konaklarında tertib edilen ve şairlerin de hazır bulunduğu içki ve şiir meclisleri

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 73

Şiirdeki kudretiyle kendini kabul ettirmiş ve encümenin reisi mevkiine oturtulmuş olan kişi kimdir ?

Leskofçalı Mustafa Galip Bey

İbrahim Halet Bey

İsmail Paşazade

İbrahim Hakkı Bey

Hersekli Ârif Hikmet Bey

Açıklama:

Şiirdeki kudretiyle kendini kabul ettirmiş ve encümenin reisi mevkiine oturtulmuş olan kişi Leskofçalı Mustafa Galip Bey’dir.

Doğru Cevap: A

Soru 74

Aşağıdakilerden hangisi Encümen-i Şuara mensuplarını bir araya getiren sebeplerlerden biri değildir ?

Encümen-i Şuara müdavimlerinin eRumeli’ye olan bağları

Şairlerin aynı meslekte, aynı büroda veya aynı amir idaresinde çalışmaları

Ortak gelir kaygısı

Encümen mensuplarının aşağı yukarı hepsi de aynı konakların müdavimi olması

Encümen müdavimlerinin sıkça uğradıkları kahvehane ve meyhaneler aynı olması

Açıklama:

Ortak gelir kaygısı Encümen-i Şuara mensuplarını bir araya getiren sebeplerlerden biri değildir.

Doğru Cevap: C

Soru 75

1861 yılı baharında Hersekli Ârif Hikmet Bey’in Laleli Çukurçeşme’deki evinde gerçekleşen “encümen-i şuara" haftanın hangi günü toplanırdı ?

Cuma

Salı

Çarşamba

Pazar

Pazartesi

Açıklama:

1861 yılı baharında Hersekli Ârif Hikmet Bey’in Laleli Çukurçeşme’deki evinde gerçekleşen “encümen-i şuara" her salı toplanırdı.

Doğru Cevap: B

Soru 76

Klâsik şiir içinde daha yüksek, daha derin, daha kapalı, daha süslü bir tarz oluşturma eğilimine ne ad verilir ?

Aruz

Divan

Mazmun

Sebk-i Hindî

Poetika

Açıklama:

Klâsik şiir içinde daha yüksek, daha derin, daha kapalı, daha süslü bir tarz oluşturma eğilimine Sebk-i Hindî adı verilir.

Doğru Cevap: D

Soru 77

Türkçe Aruz kitabının yazarı kimdir ?

Niğdeli Hikmet

Namık Kemal

Manastırlı Faik

Sadrazam Âli Paşa

Şeyh Galip

Açıklama:

Türkçe Aruz kitabının yazarı Manastırlı Faik'tir.

Doğru Cevap: C

Soru 78

Tarih-i Edebiyyat-ı Osmaniyyesi kime aittir ?

Namık Kemal

Eşref Paşa

Ziya Paşa

Şehabettin Süleyman

Ârif Hikmet

Açıklama:

Tarih-i Edebiyyat-ı Osmaniyyesi Şehabettin Süleyman'a aittir.

Doğru Cevap: D

Soru 79

Abdülhak Hamit'in ilk eseri aşağıdakilerden hangisidir ?

Tercüman-ı Ahval

Macerayı Aşk

Dolab

İçli Kız

Tarih-i Edebiyyat-ı Osmaniyyesi

Açıklama:

Abdülhak Hamit'in ilk eseri Macerayı Aşk'tır.

Doğru Cevap: B

Soru 80

Şiir teorisi, şiir felsefesi, şiir hakkında düşünmeler ne olarak adlandırılmaktadır ?

Mazmun

Poetika

Sebk-i Hindî

Divan

Hece ölçüsü

Açıklama:

Şiir teorisi, şiir felsefesi, şiir hakkında düşünmeler poetika olarak adlandırılmaktadır.

Doğru Cevap: B

Soru 81

Şiirde teşbih yoluyla kurulmuş bir imgenin arkasında saklanan anonim sembol, alegori için kullanılan isim hangisidir ?

Aruz

Sebk-i Hindi

Poetika

İmge

Mazmun

Açıklama:

Şiirde teşbih yoluyla kurulmuş bir imgenin arkasında saklanan anonim sembol, alegori için kullanılan isim mazmundur.

Doğru Cevap: E

Soru 82

Yaşça müdavimlerin bir kısmından daha genç olmasına rağmen, şiirdeki kudretiyle kendini kabul ettirmiş ve encümenin reisi mevkiine yükselmiş olan şair aşağıdakilerden hangisidir?

Hersekli Ârif Hikmet Bey

Leskofçalı Mustafa Galip Bey

Ruznamçecizade Mehmet Lebib Efendi

Rumeli Kazaskeri Mustafa İzzet Efendi

Nakşibendi şeyhi “Bazü’l-enver” Osman Nurettin Şems Efendi

Açıklama:

Yaşça müdavimlerin bir kısmından daha genç olmasına rağmen, şiirdeki kudretiyle kendini kabul ettirmiş ve encümenin reisi mevkiine oturtulmuş olan, Emtia Gümrüğü Tahrirat Müdürü Leskofçalı Mustafa Galip Bey’dir.

Doğru Cevap: B

Soru 83

Aşağıdakilerden hangisi Encümen-i Şuara'nın müdavimi sayılmamasına rağmen, zaman zaman Encümen-i Şuara'nın toplantılarına katılmaktadır?

İsmail Paşazade

İbrahim Hakkı Bey

Bursalı Mustafa Eşref Paşa

Manastırlı Hoca Salih Naili Efendi

Recaizade Mehmet Celal Bey

Açıklama:

Encümen-i Şuara'nın müdavimi sayılmamasına rağmen, zaman zaman Encümen-i Şuara'nın toplantılarına katılan şairlerden biri Bursalı Mustafa Eşref Paşadır. Diğer şıklarda verilen şairler Encümen-i Şuara'nın müdavimidir.

Doğru Cevap: C

Soru 84

Aynı meslekte çalışırken kurdukları dostluklar
İtikadi değerleri
Aynı konakların müdavimi olmaları ya da aynı devlet büyüklerinin himayesinde yaşamaları
Aynı kahvehanelere ve meyhanelere gitmeleri
Mensubu oldukları tarikat ve dergahlar

Yukarıda verilenlerden kaç tanesi Encümen-i Şuara mensuplarını bir araya getiren sebeplerdendir?

Açıklama:

Şairlerin aynı meslekte, aynı büroda veya aynı amir idaresinde çalışmaları sebebiyle kurulmuş dostlukları encümenden önce başlayıp sonra da yıllarca sürmüştür. İtikadi kıymetleri de encümen şairlerini birbirine yaklaştıran önemli etkenlerdendir.
Encümen mensuplarının aşağı yukarı hepsi de aynı konakların müdavimidir ve aynı devlet büyüklerinin himayesinde yaşarlar. Gerçi, ne konaklar eski hiyerarşinin azametini taşır ne de rical-i devlet, şaire geleneğin gözüyle bakar; ama değişip çağa ayak uydurarak da olsa, şair-devlet adamı münasebetinin sürdüğü fark edilir. Encümen şairleri, mensubu oldukları tarikatlerin dergâh ve tekkelerinde rastlaşmış, tanışmış ve ahbap olmuşlardır. Devrin edipleri, tekkelerdeki mistik havayı teneffüsle kalmaz; dinî, fikrî, edebî, hatta siyasi konularda tartışma ve ‒tekkenin meşrebi müsaitse‒ içki meclislerine katılma imkânını da bulurlar. Encümen müdavimlerinin sıkça uğradıkları kahvehane ve meyhaneler aynıdır. Yeni tanıştıkları şairleri de beraberlerinde buralara getirdikleri için, Encümen-i Şuara’nın parça parça önce bu umumi yerlerde toplandıklarını söylemek mümkün.

Doğru Cevap: E

Soru 85

Encümen-i Şuara'nın edebiyat görüşü ile ilgili verilenlerden hangisi yanlıştır?

Asli özelliğini bir “mutavassıt” duruşu oluşturur.

Şiirde yenileşme çabalarının bir parçasıdır.

Doğu ve Batı'nın şiir tekniklerinden karışımından yola çıkılmıştır.

Şiir dili olarak sade Türkçe tercih edilmiştir.

Geleneksel şiir formları terkedilmeden yeni şiir formları aranır.

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 86

Aşağıdakilerden hangisi Encümen-i Şuara için söylenemez?

Ortaya çıktığı devirde şiir alanında klasik değerler zayıflarken modern değerler kendini henüz kabul ettirememiştir.

Geleneksel olanı ortadan kaldırmaya çalışırlar.

Batılılaşmanın başından beri varlığını hissettiren “mutavassıt” tavır söz konusudur.

Dozu kaçmış bir batılılaşmayı frenkleşme kabul ederler.

Şiirlerinde batılı tarzda bir yenilik bulmak mümkün değildir.

Açıklama:

Yeniliğe karşı çıkmamak fakat eskiyi de tamamen reddetmemek; eskiyi ortadan kaldırmaya kıyamamak fakat onu dönüştürme azmini de hep korumak; Batılılaşmaya hoşça bakmak fakat taklide de muhalefet etmek Encümen-i Şuara'nın özelliklerindendir.

Doğru Cevap: B

Soru 87

Kendinden sonra gelen akımlar için bir yol açmıştır.
Encümen dağıldıktan sonra ona bağlı şairlerin de şiir hayatları son bulmuştur.
Encümenin şairleri modern ve değişime açık şairlerin yetişmesine hizmet etmiştir.
Recaizade Ekrem’den Sami Paşazade Sezayi gibi isimlerin yetişmesinde doğrudan ya da dolaylı etkileri olmuştur.

Yukarıda verilenlerden hangileri Encümen-i Şuara devri sonrası için doğru olarak verilmiştir?

Yalnız I

Yalnız III

III ve IV

I, II ve II

I, III ve IV

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 88

Aşağıdakilerden hangisi Encümen-i Şuara'nın varlığını sürdürdüğü tarihlerin özelliklerinden değildir?

Avrupa'da realizm akımının doğduğu tarihlerdir.

Osmanlı Islahat Fermanı'nın getirdiği sosyal dönüşümü yaşamaktadır.

Osmanlı Devlet'i Kırım Savaşı'nın etkisi altındadır.

Avrupa'da vatan, millet, hürriyet, cumhuriyet gibi sosyal değerlerin yücelttiği bir dönemdir.

Osmanlı'da meşruiyetçi fikirler filizlenmeye başlamıştır.

Açıklama:

Encümen-i Şuara’nın kurulduğu tarihler, Avrupa’da romantizmin vatan, millet, hürriyet, cumhuriyet gibi sosyal değerleri yücelttiği; “kamuoyu” kavramının yeni yeni duyulmaya başlandığı ve sosyolojinin doğduğu tarihlerdi.

Doğru Cevap: A

Soru 89

Aşağıdakilerden hangisi Encümen-i Şuara'dan sonraki döndemde şiirde klasik çizgiden ayrılmayan şairlerdendir?

Galip

Arif Hikmet

Eşref Paşa

Abdülhak Hamit

Sami Paşazade Sezayi

Açıklama:

Zamana direnen bir şiir yazmak isteyen şair, zamana direnmekten vazgeçmek zorundadır. Kemikleşmiş tercihlerinden vazgeçemeyenler veya vazgeçmekten yana olmayanlar adları anılmayarak, anıldığında da olumsuz eleştiriler vesilesiyle anılarak yavaş yavaş unutulurlar. Eşref Paşa ile pek çok noktada birleşen Kâzım Paşa, birkaç küçük tecrübesi hariç, klasik çizgiden pek de ayrılmamış; bunun için de hep eskinin savunucusu olarak tanınmıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 90

“İhtimal ki ömrü müsait olaydı, onu Kemal gibi, hiç olmazsa Ziya Paşa gibi, teceddüd edebiyatımızın mühim simalarından görecektik" Sözü hangi şair için söylenmiştir?

Ziya Paşa

Eşref Paşa

İsmail Habib

Arif Hikmet

Muallim Naci

Açıklama:

İsmail Habib, cumhuriyet devrinin “eski”ye bakışını da temsil eden Türk Teceddüd Edebiyatı Tarihi’nde Ârif Hikmet için, “İhtimal ki ömrü müsait olaydı, onu Kemal gibi, hiç olmazsa Ziya Paşa gibi, teceddüd edebiyatımızın mühim simalarından görecektik” diye yazar.

Doğru Cevap: D

Soru 91

Abdülhak Hamit'in ilk eseri olan "Macerayı Aşk" oyununun ilk perdesini okuyan ve tuttuğu yolda yürümesini öğütleyen isim aşağıdakilerden hangisidir?

Recaizade Ekrem

Memduh Faik

Sami Paşazade

Ziya Paşa

Ârif Hikmet

Açıklama:

Kitaba göre Abdülhak Hamit, ilk eseri olan Macerayı Aşk’ı (1290) yazarken “baba dostu Memduh Faik Bey” oyunun ilk perdesini okumuş; “Çok beğenmiş olacak ki tuttuğu yolda yürümesini öğütlemiş ve ilerde ünlü bir yazar olacağını da müjdelemiş”tir (Akıncı 1954: 29). Hamit, bu cesaretle yazdığı İçli Kız’ın (1291) müsveddelerini de Memduh Faik’e okutur. Faik bir “istidad-ı edebî” gördüğü bu gencin oyununu beğenir, destekler, hatta tashih eder (Tarhan 1937: 197). Doğru cevap B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Ünite 4

Soru 1

Yetişmesinde, XIX. yüzyılın divan şairlerinden Keçecizade İzzet Molla’nın etkili olduğu kadın şair aşağıdakilerden hangisidir?

Leyla Hanım

Şeref Hanım

Adile Sultan

Fıtnat Hanım

Hazinedarzade Fıtnat

Açıklama:

Leyla Hanım, Şeref Hanım ve Adile Sultanın edebî kişiliklerini karşılaştırabileceksiniz.
XIX. YÜZYIL TÜRK EDEBİYATI

Doğru Cevap: A

Soru 2

Aşağıdakilerden hangisi Divan edebiyatında kadın şairlerin konumunu ile ilgili yanlış bir bilgidir?

Divan edebiyatında kadın şair sayısı, erkeklere oranla oldukça azdır.

Kadınlar toplumsal hayatın öteki alanlarında da azınlık durumundadır.

Eser vermiş olan kadın şairler, şiirlerinin üstün sanat özellikleriyle tezkirelerde yer alabilmişlerdir.

İlk yüzyıllarda pek az olan kadın şair sayısında XIX. yüzyıla gelindiğinde artış olması dikkat çekmektedir.

Osmanlıda modernleşmeye paralel olarak, kadınlar toplumsal hayatta daha fazla yer edinmeye başlamıştır.

Açıklama:

Divan edebiyatında kadın şair sayısı, erkeklere oranla oldukça azdır. Kadının bu durumu, yalnız edebiyat ve sanatta değil toplumsal hayatın öteki alanlarında da benzerlik göstermektedir. Eser vermiş olan kadın şairler, şiirlerinin üstün sanat özellikleriyle değil kadın olmaları dolayısıyla tezkirelerde yer alabilmişlerdir. İlk yüzyıllarda pek az olan kadın şair sayısında XIX. yüzyıla gelindiğinde artış olması dikkat çekmektedir. Bu ise Osmanlıda modernleşmeye paralel olarak, kadınların toplumsal hayatta daha fazla yer edinmeye başlamasıyla açıklanabilir.

Doğru Cevap: C

Soru 3

İlk yüzyıllarda pek az olan kadın şair sayısında hangi yüzyıla gelindiğinde artış olmuştur?

XIX.

XX.

XV.

XVIII.

XVII.

Açıklama:

İlk yüzyıllarda pek az olan kadın şair sayısında XIX. yüzyıla gelindiğinde artış olması dikkat çekmektedir. Bu ise Osmanlıda modernleşmeye paralel olarak, kadınların toplumsal hayatta daha fazla yer edinmeye başlamasıyla açıklanabilir.

Doğru Cevap: A

Soru 4

Aşağıdakilerden hangileri XIX. yüzyılda eser veren kadın şairlerin ortak özelliklerindendir?
I.Bu dönem kadın şairlerinin yetişme tarzları benzerlik göstermektedir.
II. Tamamı, toplumun üst kesim ailelerine mensuptur.
III. Aile içinde eğitim alma İmkanı bulabilmişlerdir.
IV. Başta İstanbul olmak üzere, Osmanlı Devleti’nin çeşitli kültür merkezlerinde yaşamışlardır.
V.Bu dönem kadın şairleri farklı sosyo-kültürel yapılardan gelmektedirler.

I,II,III,IV

I,II,III,V

I,III,IV,V

I,II,IV,V

II,III,IV,V

Açıklama:

Bu dönem kadın şairlerinin yetişme tarzları benzerlik göstermektedir. Tamamı, toplumun üst kesim ailelerine mensuptur ve aile içinde eğitim alma İmkânı bulabilmişlerdir. Başta İstanbul olmak üzere, Osmanlı Devleti’nin çeşitli kültür merkezlerinde yaşamışlardır.

Doğru Cevap: A

Soru 5

XIX. yüzyılın önde gelen kadın şairleri Leyla Hanım, Şeref Hanım ve Adile Sultan ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

şiir ve sanat etkinliklerine uygun ortamlar olan tarikat çevreleriyle ilişkilidirler.

Üçü de divan sahibidir.

Şiirlerinde dinî ve tasavvufi konuları yoğun olarak işlemişlerdir.

şiirlerinde bu döneme kadar pek az görülen gerçek hayattan sahneler ve kişisellik, üç şairde de belirgindir.

Gazellerinde beşerî aşka daha çok yer vermişlerdir.

Açıklama:

Birçoğu, şiir ve sanat etkinliklerine uygun ortamlar olan tarikat çevreleriyle ilişkilidir. Bu yüzyılın önde gelen kadın şairleri Leyla Hanım, Şeref Hanım ve Adile Sultan’dır. Üçü de divan sahibidir. Şiirlerinde dinî ve tasavvufi konuları yoğun olarak işlemişlerdir.Leyla ve Şeref Hanım, gazellerinde beşerî aşka daha çok yer vermiştir.

Doğru Cevap: E

Soru 6

Gazellerinde beşerî aşka daha çok yer veren yazar/yazarlar aşağıdakilerden hangisidir?
I. Leyla ve Şeref Hanım
II. Leyla Hanım
III. Şeref Hanım
IV. Adile Sultan ve Şeref Hanım
V. Adile Sultan

III

Açıklama:

Leyla ve Şeref Hanım, gazellerinde beşerî aşka daha çok yer vermiştir. Adile Sultan ise, ilahî aşka ağırlık vermesiyle onlardan ayrılmaktadır.

Doğru Cevap: A

Soru 7

Aşağıda Şeref Hanım ile ilgili verilen bilgilerden hangisi doğrudur?

Bürokrat bir aileye mensuptur.

Dönemin meşhur şairlerinden İzzet Molla’nın yeğenidir.

Şair olarak yetişmesinde dayısının katkısı olmuştur.

Yazdığı methiyeler sayesinde sarayla ilişki geliştirmiş, kendisine maaş bağlanmıştır.

Şair bir babanın kızıdır

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 8

Leyla Hanım hakkında aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?

Şair olarak yetişmesinde eşi (İzzet Molla) nın katkısı olmuştur.

Gazellerinde rindane eda ve beşeri aşk belirgindir.

Yazdığı methiyeler sayesinde sarayla ilişki geliştirmiş, kendisine maaş bağlanmıştır.

Tam bir divan sahibi olarak neredeyse bütün nazım şekillerinde şiir söylemiştir.

Çok az sayıda nazire söylemiştir

Açıklama:

Bürokrat bir aileye mensup olan Leyla Hanım, dönemin meşhur şairlerinden İzzet Molla’nın yeğenidir. Şair olarak yetişmesinde dayısı (İzzet Molla) nın katkısı olmuştur. Yazdığı methiyeler sayesinde sarayla ilişki geliştirmiş, kendisine maaş bağlanmıştır. Serbest hayat tarzından dolayı eleştirilmiştir. Tam bir divan sahibi olarak neredeyse bütün nazım şekillerinde şiir söylemiştir. Gazellerinde rindane eda ve beşeri aşk belirgindir. Dinî içerikli şiirlerinde ise peygamber ve ehl-i beyt sevgisi, Mevlana hayranlığı ve Kerbela acısı dikkat çekmektedir. Çok sayıda nazire söylemiştir

Doğru Cevap: A

Soru 9

Şeref Hanım Üslup ve içerik olarak aşağıdakilerden hangisini takip etmiştir?

Leyla hanım

Adile hanım

II.Mahmut

İzzet Molla

Nakiye Hanım

Açıklama:

Şeref Hanım: Şair bir babanın kızıdır. Divanında toplam 677 manzume bulunmaktadır. Bunlar arasında 255 gazelden sonra kıt’a nazım şekliyle yazdığı 122 tarih manzumesi dikkat çekmektedir. Aile fertleriyle ilgili son derece sıradan konularda bile tarih manzumesi yazmıştır. Üslup ve içerik olarak Leyla Hanım’ı takip etmiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 10

Adile Sultan divanındaki “Tahassürname” ve “İftirakname” başlıklı manzumelerinde hangi konulara yer veren olayları anlatmıştır?

hayatına ve kişiliğine yön veren olayları

aşk ve sevgili konusu

dinî duyguları

kardeşinin ölüm acısını

tasavvuf

Açıklama:

Divanındaki “Tahassürname” ve “İftirakname” başlıklı manzumelerinde hayatına ve
kişiliğine yön veren olayları dile getirmektedir. Aruzlu şiirlerinin yanında, hece vezniyle ilahiler de yazmıştır. Hayırsever kişiliğiyle bilinen Adile Sultan’ın bazı şiirleri bestelenmiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 11

Eski Türklerin oynadıkları ve Avrupa’da “polo” adıyla bilinen oyun aşağıdakilerden hangisidir?

Çevgân

Eril

Cirit

Kamet

Kalem

Açıklama:

Çevgân: Eski Türklerin oynadıkları, Avrupa’da “polo” adıyla bilinen oyundur.

Doğru Cevap: A

Soru 12

Bir kazasker kızı olan Sıdkî Hatun ile hattatlığı şairliğinden daha güçlü olan Ani Fatma Hatun, hangi yüzyılda yaşamıştır?

XVII. yüzyılın ilk yarısı

XVII. yüzyılın ikinci yarısı

XVIII. yüzyılın ilk yarısı

XVIII. yüzyılın ikinci yarısı

XIX. yüzyılın ilk yarısı

Açıklama:

Bir kazasker kızı olan Sıdkî Hatun ile hattatlığı şairliğinden daha güçlü olan Ani Fatma Hatun, XVII. yüzyılın ikinci yarısında yaşamıştır. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 13

Hekimbaşı İsmail Paşa’nın kızı olarak 1845’te İstanbul’da doğan, babasının görevi nedeniyle yedi yaşına kadar bulunduğu sarayda iyi bir eğitim alan, şairliğinin yanında besteciliği ile de tanınmış olan kadın şairimiz aşağıdakilerden hangisidir?

Nakiye Hanım

Sırrî Hanım

Hazinedarzade Fıtnat Hanım

Leyla Hanım

Mahşah Hanım

Açıklama:

Leyla Hanım (Saz), Hekimbaşı İsmail Paşa’nın kızı olarak 1845’te İstanbul’da doğmuş, babasının görevi nedeniyle yedi yaşına kadar bulunduğu sarayda iyi bir eğitim almış, şairliğinin yanında besteciliği ile de tanınmış olan bir şairdir. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 14

1845-1879 yılları arasında yaşamış, şair Şeref Hanım’ın yeğeni, daha çok eğitimciliği ile tanınmış, Türkçe ve Farsça şiirleri dergilerde yayımlanan, eğitim faaliyetlerinden dolayı II. Abdülhamit tarafından ödüllendirilmiş kadın şairimiz aşağıdakilerden hangisidir?

Nakiye Hanım

Hatice İffet

Hasibe Maide

Şerife Ziba

Fatma Kâmile

Açıklama:

Nakiye Hanım (1845-1879), şair Şeref Hanım’ın yeğenidir. Daha çok eğitimciliği ile tanınır. Türkçe ve Farsça şiirleri dergilerde yayımlanan şair, eğitim faaliyetlerinden dolayı II. Abdülhamit tarafından ödüllendirilmiştir. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 15

Aşağıdakilerden hangisi XIX. yüzyıl kadın şairlerinden biri değildir?

Şeref Hanım

Mahşah Hanım

Habibe

Saniye Hanım

Ani Fatma Hatun

Açıklama:

Ani Fatma Hatun, XVII. yüzyılın ikinci yarısında yaşamıştır. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 16

Eski Türklerin oynadıkları, Avrupa’da “polo” adıyla bilinen oyun aşağıdakilerden hangisidir?

Hazire

Çevgân

Te’sîr

Dür

Mehd

Açıklama:

Çevgân: Eski Türklerin oynadıkları, Avrupa’da “polo” adıyla bilinen oyun. Arapçada sözcükler, eril (müzekker) ve dişil (müennes) olarak iki türlüdür. Bu ayrıma göre, şems sözcüğü eril, Farsça olan mâh’ın Arapça karşılığı kamer ise dişildir. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 17

Şerefâ sencileyin bî-mâye
Ne cesâretle alır şiiri ele
Senin eş‘âr-ı perîşânından Yegdir
Âşık Ömerin nazmı bile
Yukarıdaki mısralar hangi kadın şairimize aittir?

Leyla Hanım

Zeynep Hatun

Şeref Hanım

Mihrî Hatun

Saniye Hanım

Açıklama:

Kadın şairlerin üslubu, Şeref Hanım’ın aşağıdaki mısralarında olduğu gibi, bir yanıyla çekingen ve kısık seslidir:
Şerefâ sencileyin bî-mâye
Ne cesâretle alır şiiri ele
Senin eş‘âr-ı perîşânından
Yegdir Âşık Ömerin nazmı bile
Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 18

Cami, tekke ve türbe gibi mekânların mezarlık olarak da kullanılan, etrafı duvar veya parmaklıkla çevrilmiş bahçe kısmı aşağıdakilerden hangisidir?

Çevgân

Derûn

İhtirâm

Mehd

Hazire

Açıklama:

Hazire, cami, tekke ve türbe gibi mekânların mezarlık olarak da kullanılan, etrafı duvar veya parmaklıkla çevrilmiş bahçe kısmıdır. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 19

Leyla Hanım'ın "Meydân-ı mahabbetde bu hicrân unudulmaz" dizelerinde yer alan hicran kelimesinin buradaki anlamı aşağıdakilerden hangisidir?

Ayrılık; unutulmaz acı, keder

Sevgi

Gönül alıp götüren, güzel

Çihre

Şûh

Açıklama:

Hicrân, burada "ayrılık; unutulmaz acı, keder" anlamında kullanılmıştır. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 20

Divan şiirinde kullanılan nazım şekillerinden neredeyse hepsiyle şiir söyleyen Şeref Hanım’ın divanında toplam kaç manzumesi bulunmaktadır?

377

477

577

677

777

Açıklama:

Divan şiirinde kullanılan nazım şekillerinden neredeyse hepsiyle şiir söyleyen Şeref Hanım’ın divanında toplam 677 manzume bulunmaktadır. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 21

Otuzuncu Osmanlı padişahı II. Mahmut’un kızı olan ve Osmanlı hanedanında divan sahibi tek kadın şair aşağıdakilerden hangisidir?

Şeref Hanım

Adile Sultan

Leyla Hanım

Fatma Kâmile

Mahşah Hanım

Açıklama:

Otuzuncu Osmanlı padişahı II. Mahmut’un kızı olarak 29 Mayıs 1826’da İstanbul’da doğan Adile Sultan, Osmanlı hanedanında divan sahibi tek kadın şairdir. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 22

15. yüzyıl şairi Necatinin kendisine nazire yazan çağdaşı kadın şair aşağıdakilerden hangisidir?

Leyla Hanım.

Şeref Hanım.

Adile Sultan.

Zeynep Hatun.

Mihri Hatun.

Açıklama:

Mihri Hatun. Cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 23

Divan edebiyatı tarihinde adı geçen en eski kadın şair aşağıdakilerden hangisidir?

Zeynep Hatun.

Leyla Hanım.

Şerif Hanım.

Adile Sultan.

Hubbi Hatun.

Açıklama:

Zeynep Hatun.Cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 24

Aşağıdakilerden hangisi üstün arapça bilgisiyle Kanuni dönemi şairi olarak anılır?

Mihri Hatun.

Hubbi Hatun.

Zeynep Hatun.

Leyla Hanım.

Şeref Hanım.

Açıklama:

Hubbi Hatun. Cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 25

Kızının ölümü üzerine yazdığı mersiye ile anılan Kadiri kadın şair aşağıdakilerden hangisidir?

Sırri Hanım.

Leyla Hanım.

Şeref Hanım.

Nakiye Hanım.

Zeynep Hatun.

Açıklama:

Sırri hanım. Cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 26

Eğitim faaliyetlerinden dolayı 2. Abdülhamit tarafından ödüllendirilen kadın şair aşağıdakilerden hangisidir?

Sırri hanım.

Leyla hanım.

Nakiye hanım.

Zeynep hatun.

Mihri hatun.

Açıklama:

Nakiye hanım. Cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 27

Dergilerde açık imzasıyla şiirleri yayınlanan Trabzon valisinin kızı olan kadın şair aşağıdakilerden hangisidir?

Hazinedarzade Fıtnat Hanım.

Zeynep Hatun

Mihri Hatun.

Leyla hanım.

Şeref Hanım.

Açıklama:

Fıtnat Hanım. Cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 28

Divan tarzı dışında hece ölçüsüyle ilahiler ve tiyatro oyunu yazmış şairimiz aşağıdakilerden hangisidir?

Sırri hanım.

Mahşah hanım.

Leyla hanım.

Şeref Hanım.

Zeynep Hatun.

Açıklama:

Mahşah hanım. Cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 29

Hekimbaşı İsmail paşanın kızı olarak 1845 yılında doğmuş, besteciliğiyle de tanınan şairimiz aşağıdakilerden hangisidir?

Leyla hanım - Saz-

Zeynep hatun.

Mihri hatun.

Sırri Hanım.

Fatma Kamile.

Açıklama:

Leyla hanım. -Saz- Cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 30

Osmanlı hanedanında Divan sahibi tek kadın şairimiz aşağıdakilerden hangisidir?

Zeynep Hatun.

Adile sultan.

Leyla hanım.

Şeref hanım.

Sırri hanım.

Açıklama:

Adile Sultan. Cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 31

'Yok maaşu meskenim şekl'i melek, Çün beşer halk olmuşum herşey gerek' dizelerinin sahibi şairimiz aşağıdakilerden hangisidir?

Adile Sultan.

Şeref Hanım.

Zeynep Hatun.

Leyla Hanım

Sırri Hanım.

Açıklama:

Şeref Hanım. Cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 32

XV. yüzyıl şairi Necatî’nin, kendisine nazire yazmış olmasından rahatsızlık duyduğu ve rakip olarak görmediğini bildirdiği kadın şair kimdir?

Mihrî Hatun

Leyla Hanım

Fitnat Hanım

Adile Sultan

Şeref Hanım

Açıklama:

Avrupa'da olduğu gibi Osmanlı'da da Ortaçağ'da kadın her alanda geri plandadır. Osmanlı şiiri de, kadını dışarıda bırakan İran ve Arap edebiyatlarının etkisinde gelenek hâlinde yerleşmiş, şiir sistemi kodlanmıştı. Modern anlamıyla kişisel yaratı, geleneğin önüne geçemezdi.
Bu durumun bir örneği, XV. yüzyıl şairi Necatî’nin, kendisine nazire yazan çağdaşı Mihrî Hatun’a verdiği tepkide görülmektedir. Bir kadının kendisine nazire yazmış olmasından rahatsızlık duyduğu hissedilen şair, edepsizlikle suçladığı Mihrî Hatun’u rakip olarak görmediğini bildirmiştir:
Ey benüm şi‘rüme nazîre diyen
Çıkma râh-ı edebden eyle hazer
Dime ki işte vezn ü kâfiyede
Şi‘rüm oldı Necâtîye hem-ser
(Ey benim şiirime nazire söyleyen (Mihrî Hatun), edep yolundan çıkmaktan sakın! Şiirim, vezin ve kafiye ile Necatî´’nin şiirine eşdeğer oldu, deme!)

Doğru Cevap: A

Soru 33

Divan edebiyatı kaynaklarında adı geçen en eski kadın şairler olan Zeynep Hatun ve Mihrî Hatun hangi dönemde yaşamışlardır?

Kanuni Sultan Süleyman

II. Mahmut

II. Abdülhamid

Fatih Sultan Mehmet

II. Selim

Açıklama:

Divan edebiyatı kaynaklarında adı geçen en eski kadın şairler Fatih döneminde yaşamış olan Zeynep Hatun ve Mihrî Hatun’dur. Hubbî Hatun ise Arapçayı çok iyi bilen, bilgi ve yetenekleri sayesinde sarayla ilişki kurabilen Kanunî dönemi şairi olarak anılır. Bir kazasker kızı olan Sıdkî Hatun ile hattatlığı şairliğinden daha güçlü olan Ani Fatma Hatun, XVII. yüzyılın ikinci yarısında yaşamıştır. Fıtnat Hanım ise, kendisinden sonra yetişen kadın şairlerce örnek alınan XVIII. yüzyıl şairidir.

Doğru Cevap: D

Soru 34

Osmanlı kadın şairlerinin eserlerine toplu bir bakışta ilk göze çarpan özellik aşağıdakilerden hangisidir?

Kişisel duyguları ifade etme çabaları

Erkek şairlerle aynı dil ve sembollerle şiir söylemiş olmaları

Erkek şairlerden farklı sevgili imgesi etrafında şiir söylemeleri

Kendi seslerini ortak bir tonda yansıtmaları

Süreklilik arz eden bir üsluba sahip olmaları

Açıklama:

Osmanlı kadın şairlerin eserlerine toplu bir bakışta ilk göze çarpan özellik, genellikle erkek şairlerle aynı dil ve sembollerle şiir söylemiş olmaları, bir kadın olarak gerçek duygu ve düşüncelerini ifade etmekten uzak gibi görünmeleridir. Bu, güçlü bir gelenek hâline gelmiş olan divan şiiri estetiğinin, kişisel duyguları ifade etmeye pek izin vermemesinden kaynaklanmaktadır. Edebiyat, bir gelenek meselesidir ve divan şairinden beklenen, daha önce Fars edebiyatında kalıplaşmış mazmun ve istiareleri ustalıkla kullanarak hünerini ispat etmektir. Dolayısıyla kadın şairlerin de özellikle âşıkane gazellerde bu alışılmış kalıpları kullanmış olmaları, erkek şairlerle aynı sevgili imgesi etrafında şiir söylemeleri geleneğin bir sonucu olarak değerlendirilmelidir.

Doğru Cevap: B

Soru 35

Şiirlerinde belirgin olan beşerî aşk, hayata rindane bakış, felekten şikâyet gibi konulara yer veren, o dönem kadınları için kabul edilemez gibi görünen serbest tavrından dolayı eleştirilen, II. Mahmut ve I.Abdülmecit döneminde yaşamış kadın şair kimdir?

Şeref Hanım

Zeynep Hatun

Leyla Hanım

Mihri Hatun

Sırrî Hanım

Açıklama:

Şiirlerinde belirgin olan beşerî aşk, hayata rindane bakış, felekten şikâyet gibi konular yanında yer yer Nabî ve Koca Ragıp Paşa’nın temsil ettiği hikmetli söyleyiş de hissedilen Leyla Hanım’ın divanında özellikle gazel dışındaki nazım şekillerinde dinî ve tasavvufi konular da işlenmiştir. Saray çevresi ile kurduğu ilişkiye rağmen hayatı maddî sıkıntılarla geçmiş olan şair, durumunu şiirlerinde açıkça dile getirmiştir. II. Mahmut ve I. Abdülmecit’e, devlet adamlarına hatta hanedana mensup kadınlara yazdığı methiyelerde yardım talebini birçok kez ifade etmiş, ölümünden yaklaşık sekiz yıl önce kendisine maaş bağlanmıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 36

Divan şiirinde bu denli görmeye alışık olmadığımız son derece kişisel sayılabilecek tarih manzumeleri önemli bir yer tutan, eserleriyle samimi bir Mevlevi ve Bektaşî olduğunu göstermiş olan kadın şair aşağıdakilerden hangisidir?

Adile Sultan

Feride Hanım

Fitnat Hanım

Mahşah Hanım

Şeref Hanım

Açıklama:

Şeref Hanım’ın şiirleri arasında, divan şiirinde bu kadarını görmeye alışık olmadığımız son derece kişisel sayılabilecek tarih manzumelerinin önemli bir yer tutması, geleneğin sınırlarını zorlama olarak görülebilirse de özellikle gazellerinde klasik mazmunları kullanma konusunda divan şairlerini takip etmiştir.
Divanının kasideler bölümü Şeref Hanım’ın dinî ve tasavvufi evrenini yansıtacak niteliktedir. Bir tevhit ve üç naat söylemiş olmasına rağmen, Mevlana ve Mevlevilikle ilgili 6 kaside ve Kerbelâ mersiyesi niteliğinde 8 kasideye yer vererek samimi bir Mevlevi ve Bektaşî olduğunu göstermiştir.

Doğru Cevap: E

Soru 37

Adile Sultan'ın eserleri için aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Hece vezniyle ilahiler de söylemiştir.

Süleyman Çelebi etkisi de hissedilmektedir.

Hz. Muhammet soyundan geldiğini dile getirmektedir.

Nakşibendi tarikat büyükleri hakkında manzumeler yazmıştır.

Divanında mersiyeler önemli bir yer tutmaktadır.

Açıklama:

Güçlü bir şair sayılamayacak olan Adile Sultan, eski divan şairlerinin izinden giderek münacat, naat, mersiye ve gazel nazım şekillerinde aruzlu şiirlerin yanında, hece vezniyle ilahiler de söylemiştir.
Musiki ile de ilgili olan şairin “musıkî” redifli şiiri olduğu gibi bazı şiirleri de çeşitli makamlarda bestelenmiştir.
Fuzulî, Nabî ve Muhibbî’ye nazireleri olan şairin bazı şiirlerinde Süleyman Çelebi etkisi de hissedilmektedir.
Divanında tevhit ve münacatlardan sonra naatlara yer veren şair, sadece Hz. Muhammet hakkında değil; dört halife, on iki imam, Nakşibendi tarikat büyükleri, bağlı bulunduğu Şeyh Ali hakkında da manzumeler yazmıştır.
Adile Sultan’ın divanında Sultan Abdülaziz, kocası Mehmet Ali Paşa, kız kardeşi Hayriye Sultan, Sultan Abdülmecit, Ethem Paşa ve Şehzade Mahmut Celalettin Efendi hakkında söylediği mersiyeler de önemli bir yer tutmaktadır.
“Tahassürname” ve “İftirakname” başlıklı manzumelerde ise, hayatını etkileyen en önemli kişi ve olaylarla ilgili samimi duygularını dile getirmektedir. Başta annesi ve babası olmak üzere kaybettiği aile mensuplarını özlemle anmış, acısını samimi bir dille ifade etmiştir. Divanı, genellikle dinî ve tasavvufi konuları içeren 179 gazelden sonra, yine dinî içerikli birkaç şiir ve bağlı bulunduğu Nakşibendi tarikatının silsilesini andığı mensur metinle son bulur.
Hz. Muhammet soyundan geldiğini dile getiren şair Şeref Hanım'dır.

Doğru Cevap: C

Soru 38

Divan şiirinde şairin çizdiği imgeyi zihninde kurabilenler, yalnızca kullanılan sembollerin değerini bilen birikim sahibi kişilerdi. Osmanlı kadınının bu birikimi kazanmasına engel teşkil eden konu aşağıdakilerden hangisidir?

Ekonomi

Eğitim

Din

Siyaset

Estetik

Açıklama:

Divan şiiri, kendine has semboller sistemi olan ve bu çerçevenin dışına çıkmanın
mümkün olmadığı bir sanattı. Özgün olmak, bireysel bakış açısıyla yazmak ya da duygularını kişisel biçimde yansıtmak gibi tutumlar modern edebiyata özgüdür. Divan şairlerinin böyle bir amacı yoktu ve dönemin estetik anlayışı böyle bir kişiselliğe zaten olanak tanımıyordu. Duygular, klasik sembolleri kullanarak ifade edilirdi. Biçim ve içerik olarak sıkı kurallarla örülü olan bu edebiyatı anlamak da belli bir birikim gerektirmekteydi. Şiirlerin iletisini ancak bu kuralların eğitimini görmüş olanlar anlayabilirdi. Şairin çizdiği imgeyi zihninde kurabilenler, yalnızca kullanılan sembollerin değerini bilenlerdi. Oysa kamusal alanda kendisine yer bulamayan Osmanlı kadınının bu birikimi kazandıracak düzenli bir eğitimden geçmesi düşünülmezdi.
Okuryazarlığın bile pek yaygın olmadığı koşullarda, ancak toplumun üst düzey kesimlerine mensup pek az sayıda kadın, şiir veya başka sanat dallarında varlık gösterebilmiştir. Kadın şairlerin neredeyse tamamı vali, kadı, şeyhülislam gibi yüksek makamlarda görev yapan, eğitimli ve zengin babaların kızlarıdır. İlk eğitimlerini aile içinde genellikle babalarından alan bu şairlerin dâhil olduğu sivil eğitim sürecinde, öncelikli olarak dinî bilgiler, ardından Arapça ve Farsça ile beraber şiir ve edebiyat bilgisi de kazandırılmaktaydı.

Doğru Cevap: B

Soru 39

Divan edebiyatı geleneğine sadık kalmakla birlikte ilk dönemlerden itibaren kadın şairler varlıklarını nasıl hissettirmişlerdir?

Farklı tarzlarını satırlarına yansıtarak

Kadın şairlere özgü ortak bir dil ile

Açık ve net ifadeler kullanarak

Yenilikçi edebiyat akımlarının aracılığı ile

Batı edebiyatından uyarlamalar yaparak

Açıklama:

Edebiyat, bir gelenek meselesidir ve divan şairinden beklenen, daha
önce Fars edebiyatında kalıplaşmış mazmun ve istiareleri ustalıkla kullanarak hünerini ispat etmektir. Dolayısıyla kadın şairlerin de özellikle âşıkane gazellerde bu alışılmış kalıpları kullanmış olmaları, erkek şairlerle aynı sevgili imgesi etrafında şiir söylemeleri geleneğin bir sonucu olarak değerlendirilmelidir.
Bununla birlikte ilk dönemlerden itibaren kadın şairler kendi seslerini değişik tonlarda hissettirmektedirler.
Mesela XVI. yüzyıl şairlerinden Mihrî Hatun, erkek veya kadın olmanın bir üstünlük sağlamadığını açıkça söyleyebilmiştir:
Çünki nâkıs olur dirler nisâ
Her sözin ma‘zûr tutmaktır revâ
Bir müennes yig durur kim ehl ola
Bin müzekkerden ki ol nâ-ehl ola
Bir müennes yig ki zihni pâk ola
Bin müzekkerden ki bî-idrâk ola
(Kadınlar eksik olur diyerek sözlerini mazur kabul ederler. Bir işte ehil olan bir kadın, ehil
olmayan bin erkekten yeğdir. Zihni berrak olan bir kadın, anlayışsız bin erkekten yeğdir.)

Doğru Cevap: A

Soru 40

Beyitlerindeki rahat söyleyiş Cumhuriyet dönemi eleştirmenlerince Türk kadınının “hürriyet temayülü” olarak yorumlanan kadın divan şairleri aşağıdakilerden hangileridir?

Adile Sultan-Fıtnat Hanım

Zeynep Hatun-Mihrî Hatun

Adile Sultan- Şeref hanım

Leyla Hanım- Mihrî Hatun

Leyla Hanım-Şeref Hanım

Açıklama:

Divan şiiri geleneğinde âşık-sevgili ilişkisinde toplumun
yabancısı olmadığı bir söylemi içermektedir. Erkek şairlerin gazellerindekiyle aynı tarzda söylenmiş birçok şiir böyle bir genel kabulle karşılanmıştır. Ancak Leyla Hanım’ın serbest hayat tarzından dolayı tezkire yazarları tarafından eleştirildiği de bilinmektedir. Leyla Hanım ve Şeref Hanım'ın beyitlerindeki rahat söyleyiş Cumhuriyet dönemi eleştirmenlerince Türk kadınının “hürriyet temayülü” olarak yorumlanmıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 41

"Ey Âdile âgâh ol dünyâ vü mâ-fîhâ nedir
Lâzım olan ehl-i dile meyhânedir peymânedir
Zîrâ bu dünyânın sonu bir şey degil virânedir
Feryâd edendir andelîb sûzân olan pervânedir
Pek genç iken etdi vefât Mahmûd Celâleddin âh
Mâtem tutarsa kâ’inât şâyestedir bî-iştibâh"
Adile Sultan'a ait bu satırlar aşağıdakilerden hangisine örnektir?

Münacat

Naat

Gazel

Mersiye

“Musıkî” redifli şiir

Açıklama:

Okuduğunuz müseddes, Sultan Abdülaziz’in oğlu Mahmut Celalettin (1862-1888)’in ölümü üzerine, halası Adile Sultan tarafından yazılmış bir mersiyedir. Mersiyeler, ölen birinin ardından duyulan üzüntüyü dile getirmek, o kişinin iyi taraflarını anlatmak üzere yazılan lirik şiirlerdir.

Doğru Cevap: D

Soru 42

Divan edebiyatı kaynaklarında adı geçen en eski kadın şairler Fatih döneminde yaşamış olan ............................. ve ............................’dur.
Yukarıda verilen ifadede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?

Fıtnat Hanım ve Mihrî Hatun

Leyla Hanım ve Zeynep Hatun

Zeynep Hatun ve Mihrî Hatun

Adile Sultan ve Zeynep Hatun

Şeref Hanım ve Hubbî Hatun

Açıklama:

Divan edebiyatı kaynaklarında adı geçen en eski kadın şairler Fatih döneminde yaşamış olan Zeynep Hatun ve Mihrî Hatun’dur.

Doğru Cevap: C

Soru 43

Cami, tekke ve türbe gibi mekânların mezarlık olarak da kullanılan, etrafı duvar veya parmaklıkla çevrilmiş bahçe kısmına ne ad verilir?

Hazire

Daire

Gasılhane

Avlu

Meydan

Açıklama:

Hazire: Cami, tekke ve türbe gibi mekânların mezarlık olarak da kullanılan, etrafı duvar veya parmaklıkla çevrilmiş bahçe kısmı.

Doğru Cevap: A

Soru 44

Aşağıdaki kadın şairlerden hangisi XIX. yüzyıl şairlerinden değildir?

Sırrî Hanım

Adile Sultan

Fıtnat Hanım

Leyla Hanım

Şeref Hanım

Açıklama:

Fıtnat Hanım ise, kendisinden sonra yetişen kadın şairlerce örnek alınan XVIII. yüzyıl şairidir.

Doğru Cevap: C

Soru 45

''Kadınlar eksik olur diyerek sözlerini mazur kabul ederler. Bir işte ehil olan bir kadın, ehil
olmayan bin erkekten yeğdir. Zihni berrak olan bir kadın, anlayışsız bin erkekten yeğdir'' mısralarıyla erkek veya kadın olmanın bir üstünlük sağlamadığını açıkça söyleyen XVI. yüzyıl şairi kimdir?

Fıtnat Hanım

Adile Sultan

Hubbî Hatun

Şeref Hanım

Mihrî Hatun

Açıklama:

XVI. yüzyıl şairlerinden Mihrî Hatun, erkek veya kadın olmanın bir üstünlük sağlamadığını açıkça söyleyebilmiştir.

Doğru Cevap: E

Soru 46

Leyla Hanım ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Şiirleri arasında nazireler önemli bir yer tutmaktadır.

Bağdatlı Ruhî’nin meşhur terkib-bendini tanzir etmiştir.

Şiirlerinde beşerî aşk, hayata rindane bakış, felekten şikâyet gibi konular işlemiş.

Sarayla ilişki kuramamış ve saray çevresine uzak kalmıştır.

Şair olarak yetişmesinde Keçecizade İzzet Molla’nın etkisi vardır.

Açıklama:

Hayatı hakkında ayrıntılı bilgi bulunmasa da yazdıklarından hareketle Leyla Hanım’ın, saray çevresine uzak kalmadığı anlaşılmaktadır

Doğru Cevap: D

Soru 47

İncitme sen ahbâbını incinmeye senden
Bu âlem-i fânîde zarâfet budur işte
Leyla Hanım'ın yukarıdaki beytinin diliçi çevisi aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?

Sen düşmanını incitme, kimse de senden incinmesin; bu geçici dünyada incelik işte budur.

Sen dostlarını incitme, kimse de senden incinmesin; bu geçici dünyada incelik işte budur.

Sen dostlarını incitme, kimse de senden incinmesin; bu geçici dünyada asil görev işte budur.

Sen dostlarını incitme, kimse de sana gücenmesin ; bu yalancı dünyada incelik işte budur

Sen düşmanını incit ki, kimse senden incinmesin; bu geçici dünyada incelik işte budur

Açıklama:

Sen dostlarını incitme, kimse de senden incinmesin; bu geçici dünyada incelik işte budur.

Doğru Cevap: B

Soru 48

Kendisinden kısa bir süre önce ölen Leyla Hanım gibi Mevlevi olup; eserlerinde Hz. Muhammet soyundan geldiğini dile getiren babası Mehmet Nebil Bey olan XIX. yüzyılın kadın şairi kimdir?

Mihrî Hanım

Fıtnat Hanım

Mahşah Hanım

Nakiye Hanım

Şeref Hanım

Açıklama:

Kendisinden kısa bir süre önce ölen Leyla Hanım gibi Mevlevi olup; eserlerinde Hz. Muhammet soyundan geldiğini dile getiren babası Mehmet Nebil Bey olan XIX. yüzyılın kadın şairi Şeref Hanım'dır.

Doğru Cevap: E

Soru 49

Em meme feryâdı ko
Yat uyu ey mâh-rû
İşte sana ninni bu
Eyle dilin şâd u kâm
Yukarıdaki mubabbada geçen ''mâh-rû'' ne demektir?

Ay yüzlü

Güler yüzlü

Mahzun yüzlü

İnce yüzlü

Güneş yüzlü

Açıklama:

Diliçi çeviri: Ey ay yüzlü! Meme em, ağlama artık, uyu. İşte sana söylediğim ninniyle
gönlünü eğlendir.
mâh-rû : ay yüzlü

Doğru Cevap: A

Soru 50

Fuzulî, Nabî ve Muhibbî’ye nazireleri olan şairin bazı şiirlerinde Süleyman Çelebi etkisi de hissedilen Osmanlı hanedanında divan sahibi tek kadın şairi kimdir?

Şeref Hanım

Adile Sultan

Hubbî Hanım

Hazinedarzade Fıtnat

Mahşah Sultan

Açıklama:

Fuzulî, Nabî ve Muhibbî’ye nazireleri olan şairin bazı şiirlerinde Süleyman Çelebi etkisi de hissedilen Osmanlı hanedanında divan sahibi tek kadın şairi Adile Sultan'dır.

Doğru Cevap: B

Soru 51

Kerbela konusunun işlendiği mersiyelere ne ad verilir?

murabba

matla

maktel

makta

müseddes

Açıklama:

Kerbela konusunun işlendiği mersiyelere genel olarak maktel denir.

Doğru Cevap: C

Soru 52

"Çünki nâkıs olur dirler nisâ
Her sözin ma‘zûr tutmaktır revâ
Bir müennes yig durur kim ehl ola
Bin müzekkerden ki ol nâ-ehl ola
Bir müennes yig ki zihni pâk ola
Bin müzekkerden ki bî-idrâk ola..."
dizelerinde Mihrî Hatun aşağıdaki düşüncelerden hangisini anlatmaya çalışmıştır?

Erkeklerin kadınlardan her alanda üstün olduğunu

Kadınların bakıma muhtaç olmadığını

Erkeklerin yönetsel becerilerinin kadınlardan daha iyi olduğunu

Ailenin toplumun temeli olduğunu

Cinsiyetin üstünlük konusu olmadığını

Açıklama:

XVI. yüzyıl şairlerinden Mihrî Hatun, erkek veya kadın olmanın bir üstünlük sağlamadığını açıkça söyleyebilmiştir:
Çünki nâkıs olur dirler nisâ
Her sözin ma‘zûr tutmaktır revâ
Bir müennes yig durur kim ehl ola
Bin müzekkerden ki ol nâ-ehl ola
Bir müennes yig ki zihni pâk ola
Bin müzekkerden ki bî-idrâk ola
(Kadınlar eksik olur diyerek sözlerini mazur kabul ederler. Bir işte ehil olan bir kadın, ehil olmayan bin erkekten yeğdir. Zihni berrak olan bir kadın, anlayışsız bin erkekten yeğdir.)

Doğru Cevap: E

Soru 53

Yazdıklarının dönemin usta şairlerinden birisi olan -ki aynı zamanda dayısıdır- Keçecizade İzzet Molla tarafından düzeltildiğini belirten kadın divan şairi aşağıdakilerden hangisidir?

Leyla Hanım

Mihri Hanım

Halide Edib Adıvar

Şeref Hanım

Adile Sultan

Açıklama:

İstanbullu olan Leyla Hanım’ın doğum tarihi tespit edilememiştir. Babası müderrislik ve çeşitli kadılıklarda bulunmuş olan kazasker Moralızade Hamit Efendi, annesi Hatice Hanım’dır. Dönemin şairlerinden Keçecizade İzzet Molla, şairin dayısıdır. Kız çocuklarının örgün eğitiminin henüz söz konusu olmadığı bir dönemde, kültür seviyesi ortalamanın üstünde bir ailede yetişen Leyla Hanım’ın şiirle ilgilenmesinde de bu aile ortamının etkisi olmuştur. Leyla Hanım şiirlerinde, yazdıklarını dayısının düzelttiğini, kendisiyle sohbetler ettiğini, velinimeti olduğunu daima dile getirmiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 54

Aşağıdakilerden hangisi, Osmanlı hanedanına mensup, divan sahibi tek kadın şair olan Adile Sultan ile ilgili özelliklerden biridir?

Nakşibendi tarikatından Bâlâ Tekkesi Şeyhi Ali Efendi’ye bağlanmıştır.

Âşık Ömer’in şiirlerinin kendi şiirinden üstün olduğunu söylemiştir.

Divanında Mevlana ve Mevlevilikle ilgili 6 kasideye yer vermiştir.

Mısralarında Hz. Muhammet soyundan geldiğini dile getirmiştir.

Divan şiirindeki nazım şekillerinden neredeyse hepsiyle şiir söylemiştir.

Açıklama:

XIX. YÜZYIL TÜRK EDEBİYATI, 4. Ünite, XIX. Yüzyılda Kadın Şairler, ADİLE SULTAN
Otuzuncu Osmanlı padişahı II. Mahmut’un kızı olarak 29 Mayıs 1826’da İstanbul’da doğan Adile Sultan, Osmanlı hanedanında divan sahibi tek kadın şairdir. Hayatta tanıklık ettiği birçok yakınının ölümü Adile Sultan’ın dinî ve psikolojik dünyası üzerinde etkili olmuştur. Nakşibendi tarikatından Bâlâ Tekkesi Şeyhi Ali Efendi’ye bağlanmış, şiirlerinde dinî ve tasavvufi duygularını güçlü bir şekilde ifade etmiştir.
XIX. yüzyıl kadın şairlerinden Şeref Hanım, yer yer şiire kabiliyeti olmadığını, Âşık Ömer’in şiirlerinin bile kendi şiirinden üstün olduğunu söylemiştir. Divanında Mevlana ve Mevlevilikle ilgili 6 kaside ve Kerbelâ mersiyesi niteliğinde 8 kasideye yer vererek samimi bir Mevlevi ve Bektaşî olduğunu göstermiştir. Divanında toplam 677 manzume bulunmaktadır. Divanındaki manzumeler arasında 255 gazelden sonra kıta nazım şekliyle yazdığı 122 tarih manzumesi dikkat çekmektedir.

Doğru Cevap: A

Soru 55

Aşağıdakilerden hangisi, Divan edebiyatı kaynaklarında adı geçen, Fatih döneminde yaşamış en eski kadın şairlerden biridir?

Zeynep Hatun

Hubbî Hatun

Sıdkî Hatun

Ani Fatma Hatun

Fıtnat Hanım

Açıklama:

XIX. YÜZYIL TÜRK EDEBİYATI, 4. Ünite, XIX. Yüzyılda Kadın Şairler, GİRİŞ
Divan edebiyatı kaynaklarında adı geçen en eski kadın şairler Fatih döneminde yaşamış olan Zeynep Hatun ve Mihrî Hatun’dur.
Hubbî Hatun, Kanunî dönemi şairidir. Sıdkî Hatun ve Ani Fatma Hatun, XVII. yüzyılın ikinci yarısında yaşamışlardır. Fıtnat Hanım da XVIII. yüzyıl şairidir.

Doğru Cevap: A

Soru 56

Aşağıdakilerden hangisi, Arapçayı çok iyi bilen, sarayla ilişki kurabilen Kanuni dönemi kadın şairinin ismidir?

Hubbî Hatun

Leyla Hanım

Şeref Hanım

Adile Sultan

Nakiye Hanım

Açıklama:

XIX. YÜZYIL TÜRK EDEBİYATI, 4. Ünite, XIX. Yüzyılda Kadın Şairler, GİRİŞ
Hubbî Hatun, Arapçayı çok iyi bilen, bilgi ve yetenekleri sayesinde sarayla ilişki kurabilen Kanunî dönemi şairi olarak anılır.
Leyla Hanım, Şeref Hanım, Adile Sultan ve Nakiye Hanım ise XIX. yüzyılda yaşamış ve en fazla tanınmış kadın şairlerdendir.

Doğru Cevap: A

Soru 57

Aşağıdakilerden hangisi, XIX. yüzyıl kadın şairlerinden Nakiye Hanım (1845-1879) ile ilgili özelliklerden biridir?

Şair Şeref Hanım’ın yeğenidir.

Diyarbakırlı kültürlü bir aileye mensuptur.

Kâmil Paşa’nın edebiyat sohbetlerine katılmıştır.

İstanbul’da Kâmil Paşa ile evlenmiştir.

Kızının ölümü üzerine yazdığı mersiye ile tanınmıştır.

Açıklama:

XIX. YÜZYIL TÜRK EDEBİYATI, 4. Ünite, XIX. Yüzyılda Kadın Şairler, GİRİŞ
Nakiye Hanım (1845-1879), şair Şeref Hanım’ın yeğenidir. Daha çok eğitimciliği ile tanınır.
XIX. yüzyıl kadın şairlerinden Sırrî Hanım (1814-1877) Diyarbakırlı kültürlü bir aileye mensuptur. Kâmil Paşa’nın konağında edebiyat sohbetlerine katılmıştır. İstanbul’da Kâmil Paşa ile evlenmiştir. Kızının ölümü üzerine yazdığı mersiye ile tanınmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 58

Aşağıdakilerden hangisi, Divanında 6 kaside, 39 musammat ve 122 gazel gibi birçok şiir türlerine yer veren ve neredeyse bütün nazım şekillerinde şiir söylemiş olan kadın şairin ismidir?

Leyla Hanım

Şeref Hanım

Zeynep Hatun

Mihrî Hatun

Mahşah Hanım

Açıklama:

XIX. YÜZYIL TÜRK EDEBİYATI, 4. Ünite, XIX. Yüzyılda Kadın Şairler, LEYLA HANIM
Babası kazasker Moralızade Hamit Efendi, müderrislik ve çeşitli kadılıklarda bulunmuştur. Annesi Hatice Hanımdır. İstanbul’da doğmuş olan Leyla Hanım, divanında 6 kaside, 39 musammat, 55 kıta-i kebire şeklinde tarih manzumesi, 122 gazel, 5 müstezad, 21 şarkı, 5 lugaz, 23 rubai, 7 kıta ve 4 müfrede yer vererek neredeyse bütün nazım şekillerinde şiir söylemiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 59

Aşağıdakilerden hangisi, XIX. yüzyıl kadın şairlerinden Şeref Hanım’ın divanında bulunan toplam manzume sayısıdır?

677

255

287

122

179

Açıklama:

XIX. YÜZYIL TÜRK EDEBİYATI, 4. Ünite, XIX. Yüzyılda Kadın Şairler, ŞEREF HANIM
Divan şiirinde kullanılan nazım şekillerinden neredeyse hepsiyle şiir söyleyen Şeref Hanım’ın divanında toplam 677 manzume bulunmaktadır.
Şeref Hanım’ın divanında 255 gazel ve 122 tarih manzumesi vardır. 287 de, Leyla Hanım’ın divanındaki şiirlerin toplam sayısıdır. 179 ise Adile Sultan’ın divanındaki gazellerin sayısıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 60

Aşağıdakilerden hangisi, XIX. yüzyıl kadın şairlerinden Şeref Hanım ile ilgili özelliklerden biridir?

Babasının soyu Sadrazam Abdullah Nailî Paşa’ya dayanmaktadır.

Babası, kazasker Moralızade Hamit Efendi’dir.

XIX. yüzyıl şairlerinden Keçecizade İzzet Molla, şairin dayısıdır.

Şiirlerinde, dayısının velinimeti olduğunu daima dile getirmiştir.

I. Mahmut’un kız kardeşleri Hibetullah Sultan’a bir kaside sunmuştur.

Açıklama:

XIX. YÜZYIL TÜRK EDEBİYATI, 4. Ünite, XIX. Yüzyılda Kadın Şairler, ŞEREF HANIM
Şeref Hanım, 1809’da İstanbul’da doğmuştur. Kahire doğumlu olduğuna dair rivayet gerçekçi kabul edilmemektedir. Babası, soyu sadrazam Abdullah Nailî Paşa’ya dayanan şair Mehmet Nebil Bey’dir.
XIX. yüzyıl kadın şairlerinden Leyla Hanımın babası, kazasker Moralızade Hamit Efendi’dir. XIX. yüzyıl şairlerinden Keçecizade İzzet Molla, şairin dayısıdır. Şiirlerinde, dayısının velinimeti olduğunu daima dile getirmiştir. II. Mahmut’un kız kardeşleri Hibetullah Sultan’a bir kaside sunmuştur.

Doğru Cevap: A

Soru 61

Aşağıdakilerden hangisi, Eski divan şairlerinin izinden giderek münacat, naat, mersiye ve gazel nazım şekillerinde aruzlu şiirlerin yanında, hece vezniyle ilahiler söylemiş olan XIX. yüzyıl kadın şairidir?

Adile Sultan

Şeref Hanım

Mahşah Hanım

Mihrî Hatun

Sıdkî Hatun

Açıklama:

XIX. YÜZYIL TÜRK EDEBİYATI, 4. Ünite, XIX. Yüzyılda Kadın Şairler, ADİLE SULTAN
Güçlü bir şair sayılamayacak olan Adile Sultan, eski divan şairlerinin izinden giderek münacat, naat, mersiye ve gazel nazım şekillerinde aruzlu şiirlerin yanında, hece vezniyle ilahiler de söylemiştir. Musiki ile de ilgili olan şairin “musıkî” redifli şiiri olduğu gibi bazı şiirleri de çeşitli makamlarda bestelenmiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 62

Aşağıdakilerden hangisi, Diyarbakır’da doğup sonradan geldiği İstanbul’da Kâmil Paşa’nın konağındaki edebiyat sohbetlerine katılmış, daha sonra Paşa ile evlenmiş olan XIX. yüzyıl kadın şairidir?

Sırrî Hanım

Sıdkî Hatun

Mihrî Hatun

Şeref Hanım

Adile Sultan

Açıklama:

XIX. YÜZYIL TÜRK EDEBİYATI, 4. Ünite, XIX. Yüzyılda Kadın Şairler, GİRİŞ
Sırrî Hanım (1814-1877), Diyarbakırlı kültürlü bir aileye mensup olup sonradan geldiği İstanbul’da Kâmil Paşa’nın konağındaki edebiyat sohbetlerine katılmış, daha sonra Paşa ile evlenmiştir. Kadiri olan şair, kızının ölümü üzerine yazdığı mersiye ile tanınmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 63

Aşağıdakilerden hangisi, eğitim faaliyetlerinden dolayı II. Abdülhamit tarafından ödüllendirilmiş olan XIX. yüzyıl kadın şairidir?

Nakiye Hanım

Fıtnat Hanım

Sırrî Hanım

Şeref Hanım

Mahşah Hanım

Açıklama:

XIX. YÜZYIL TÜRK EDEBİYATI, 4. Ünite, XIX. Yüzyılda Kadın Şairler, GİRİŞ
Nakiye Hanım (1845-1879), şair Şeref Hanım’ın yeğenidir. Daha çok eğitimciliği ile tanınır. Türkçe ve Farsça şiirleri dergilerde yayımlanan şair, eğitim faaliyetlerinden dolayı II. Abdülhamit tarafından ödüllendirilmiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 64

Cami, tekke ve türbe gibi mekânların mezarlık olarak da kullanılan, etrafı duvar veya parmaklıkla çevrilmiş bahçe kısmına ne ad verilir?

Köhne

Türbe

Yatır

Hazire

Çağıl

Açıklama:

Hazire: Cami, tekke ve türbegibi mekânların mezarlık olarak da kullanılan, etrafı duvar veya parmaklıkla çevrilmiş bahçe kısmı.

Doğru Cevap: D

Soru 65

Beşeri konuları işleme, Nabi tarzı hikmetli söyleyiş, Cinsiyetçi yaklaşım Yukarıdakilerden hangisi/hangileri Leyla Hanım'ın söyleyiş tarzına ait özelliklerdir?

Yalnız I

Yalnız II

Yalnız III

I ve II

II ve III

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 66

"Yok ma’âş u meskenim şekl-i melek
Çün beşer halk olmuşum herşey gerek"
dizeleriyle Şeref Hanım aşağıdakilerden hangisini belirtmek istemiştir?

Yaşadığı maddi sıkıntıları

Maddi ihtiyaçlarının bulunmadığını

İnsan ilişkilerinde maneviyatın önemli olduğunu

Topluma mal olduğunu

Sıradan bir vatandaş olduğunu

Açıklama:

Yaşadığı maddi sıkıntılardan, değerinin bilinmemesinden yakınan şairin beklentileri cevapsız kalmış olacak ki bir daha “küberâyâ” şiir yazmayacağını söylemiştir. Ancak Sadrazam Ali Paşa’ya sunduğu manzumede,
Yok ma’âş u meskenim şekl-i melek
Çün beşer halk olmuşum herşey gerek
(Melek misali, maaşım ve evim barkım yok; hâlbuki insan yaratılmışım, her şey gerek.) mısralarıyla durumunu açıkça ifade etmiş olan şaire maaş bağlandığı bilinmektedir.

Doğru Cevap: A

Soru 67

"Ey benüm şi‘rüme nazîre diyen
Çıkma râh-ı edebden eyle hazer
Dime ki işte vezn ü kâfiyede
Şi‘rüm oldı Necâtîye hem-ser"
sözleriyle XV. yy şairi Necati hangi kadın yazarı kendisine nazire yaptığı gerekçesiyle edepsizlikle suçlamaktadır?

Şeref Hanım

Leyla Hanım

Mihrî Hatun

Adile Sultan

Makbule Leman

Açıklama:

XV. yüzyıl şairi Necatî’nin, kendisine nazire yazan çağdaşı Mihrî Hatun’a verdiği tepkide görülmektedir. Bir kadının kendisine nazire yazmış olmasından rahatsızlık duyduğu hissedilen şair, edepsizlikle suçladığı Mihrî Hatun’u rakip olarak görmediğini bildirmiştir:
Ey benüm şi‘rüme nazîre diyen
Çıkma râh-ı edebden eyle hazer
Dime ki işte vezn ü kâfiyede
Şi‘rüm oldı Necâtîye hem-ser
(Ey benim şiirime nazire söyleyen (Mihrî Hatun), edep yolundan çıkmaktan sakın! Şiirim, vezin ve kafiye ile Necatî´’nin şiirine eşdeğer oldu, deme!)

Doğru Cevap: C

Soru 68

Aşağıda verilen Divan Edebiyatı kadın şairleri kronolojik olarak sıralandığında, daha eski dönemde yaşamış olan hangisidir?

Zeynep Hatun

Hubbî Hatun

Sıdkî Hatun

Ani Fatma Hatun

Fıtnat Hanım

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 69

Osmanlı hanedanında divan sahibi olan tek kadın şair kimdir?

Leyla Hanım

Şeref Hatun

Adile Sultan

Fıtnat Hanım

Hürrem Sultan

Açıklama:

Otuzuncu Osmanlı padişahı II. Mahmut’un kızı olarak 29 Mayıs 1826’da İstanbul’da doğan Adile Sultan, Osmanlı hanedanında divan sahibi tek kadın şairdir.

Doğru Cevap: C

Soru 70

“Tahassürname” ve “İftirakname” başlıklı manzumelerde ise, hayatını etkileyen en önemli kişi ve olaylarla ilgili samimi duygularını dile getiren şair kimdir?

Adile Sultan

Leyla Hanım

Zeynep Hatun

Mihrî Hatun

Ani Fatma Hatun

Açıklama:

“Tahassürname” ve “İftirakname” başlıklı manzumelerde ise, hayatını etkileyen en önemli kişi ve olaylarla ilgili samimi duygularını dile getirmektedir. Başta annesi ve babası olmak üzere kaybettiği aile mensuplarını özlemle anmış, acısını samimi bir dille ifade etmiştir. Divanı, genellikle dinî ve tasavvufi konuları içeren 179 gazelden sonra, yine dinî içerikli birkaç şiir ve bağlı bulunduğu Nakşibendi tarikatının silsilesini andığı mensur metinle son bulur. Adile Sultan Divanı beş yazma nüsha karşılaştırılarak Hikmet Özdemir tarafından yayımlanmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 71

Kültürel ve toplumsal koşullar
Edebiyatın erkekler için yaratılmış bir gelenek olarak görülmesi
kadınlara edebiyat alanında gerekli birikimi sağlayacak eğitimin verilmemesi
Osmanlı şiirinin kadını dışlayan İran ve Arap edebiyatının etkisinde gelişmesi

Yukarıda verilenlerden hangileri Osmanlı'da kadın şairlere daha seyrek rastlanmasının nedenlerindendir ?

Yalnız I

I ve II

II ve III

I, II ve III

I, II, III ve IV

Açıklama:

Kültürel ve toplumsal koşullar, edebiyatın erkekler için yaratılmış bir gelenek olarak görülmesi, kadınlara edebiyat alanında gerekli birikimi sağlayacak eğitimin verilmemesi, Osmanlı şiirinin kadını dışlayan İran ve Arap edebiyatının etkisinde gelişmesi Osmanlı'da kadın şairlere daha seyrek rastlanmasının nedenlerindendir.

Doğru Cevap: E

Soru 72

Osmanlı döneminde kadın şairlerle ilgili verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

Tamamı kültür ve sanat faaliyetlerinin yoğun olduğu yerlerde yetişmiştir.

Bilim, edebiyat ve musiki meclisleri kadın şairlerin yetişmesine yardımcı olmuştur.

Kadın şairlerin birçoğu Mevlevilik, Nakşilik gibi tarikatların mensubudur.

Osmanlı döneminde sanatsal etkinliklerin halkın himayesinde olması da kadın şairlerin yetişmesine yardımcı olmuştur.

Toplumun üst düzey kesimlerine mensup pek az sayıda kadın, şiir veya başka sanat dallarında varlık gösterebilmiştir

Açıklama:

Osmanlıda sanat etkinliklerinin, yönetici üst tabaka tarafından himaye edilmesi, kadın şairler için de teşvik edici rol oynamaktaydı. Böylelikle eserleri sayesinde saray ve çevresiyle ilişki geliştirip destek gören, bağlanan maaş sayesinde hayatını sürdüren kadın şairler de mevcuttu.

Doğru Cevap: D

Soru 73

Divan edebiyatı kaynaklarında adı geçen en eski kadın şairler hangi padişah döneminde yaşamıştır?

Fatih Sultan Mehmet

Yavuz Sultan Selim

Kanuni Sultan Süleyman

I. Abdülhamit

III. Selim

Açıklama:

Divan edebiyatı kaynaklarında adı geçen en eski kadın şairler Fatih döneminde yaşamıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 74

Aşağıdakilerden hangisi Divan edebiyatı kaynaklarında adı geçen en eski kadın şairlerdendir?

Hubbi Hatun

Mihri Hatun

Sırri Hanım

Nakiye Hanım

Leyla Hanım

Açıklama:

Divan edebiyatı kaynaklarında adı geçen en eski kadın şairler Fatih döneminde yaşamış olan Zeynep Hatun ve Mihrî Hatun’dur.

Doğru Cevap: B

Soru 75

Divan tarzı şiirleri yanında hece ölçüsüyle ilahiler ve bir de tiyatro oyunu yazmış olan kadın şair aşağıdakilerden hangisidir?

Saniye Hanım

Zeynep Hanım

Mahşah Hanım

Fatma Kamile

Şerife Ziba

Açıklama:

Mahşah Hanım, divan tarzı şiirleri yanında hece ölçüsüyle ilahiler ve bir de tiyatro oyunu yazmış olan bir şairdir.

Doğru Cevap: C

Soru 76

Hekimbaşı İsmail Paşa’nın kızı olarak 1845’te İstanbul’da doğmuş, babasının görevi nedeniyle yedi yaşına kadar bulunduğu sarayda iyi bir eğitim almış, şairliğinin yanında besteciliği ile de tanınmış olan kadın şair aşağıdakilerden hangisidir?

Hatice Hanım

Feride Hanım

Münire Hanım

Leyla Hanım

İffet Hanım

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 77

Osmanlı hanedanında divan sahibi tek kadın şair aşağıdakilerden hangisidir?

Leyla Hanım

Hazinedarzade Fıtnat Hanım

Hubbi Hatun

Şeref Hanım

Adile Sultan

Açıklama:

Otuzuncu Osmanlı padişahı II. Mahmut’un kızı olarak 29 Mayıs 1826’da İstanbul’da doğan Adile Sultan, Osmanlı hanedanında divan sahibi tek kadın şairdir.

Doğru Cevap: E

Soru 78

Hoca Neşet’in bir muhammes ve bir şarkısını, Bağdatlı Ruhî’nin meşhur terkib-bendini tanzir etmiş, gazelde ise Şeyh Galip, İzzet Molla ve çağdaşı olan bazı şairlere nazireler söylemiş kadın şair aşağıdakilerden hangisidir?

Leyla Hanım

Adile Sultan

Mihri Hatun

Zeynep Hatun

Maide Hanım

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 79

"Şeref nesl-i şerîfinden kemîne ümmetindendir
Aceb mi iftihâr itse giyâhım yâ Resûlullah"
gibi mısralarıyla birçok yerde Hz. Muhammet soyundan geldiğini dile getiren kadın şair aşağıdakilerden hangisidir?

Adile Sultan

Şeref Hanım

İffet Hanım

Leyla Hanım

Hazinedarzade Fıtnat Hanım

Açıklama:

Şeref nesl-i şerîfinden kemîne ümmetindendir
Aceb mi iftihâr itse giyâhım yâ Resûlullah
(Aciz Şeref, Peygamberin onurlu soyundan, onun ümmetindendir. Ey Resulullah, (mezarımda biten) otlar övünse şaşılır mı?)
gibi mısralarıyla birçok yerde Hz. Muhammet soyundan geldiğini dile getiren kadın şair Şeref Hanım'dır.

Doğru Cevap: B

Soru 80

Tahassürname” ve “İftirakname” gibi manzumelerde hayatını etkileyen en önemli kişi ve olaylarla ilgili duygularını ifade eden şair aşağıdakilerden hangisidir?

Leyla Hanım

Şeref Hanım

Adile Sultan

Mihri Hatun

Zeynep Hatun

Açıklama:

“Tahassürname” ve “İftirakname” başlıklı manzumelerde ise, hayatını etkileyen en önemli kişi ve olaylarla ilgili samimi duygularını dile getiren şair Adile Sultan'dır.

Doğru Cevap: C

Soru 81

I. Osmanlı şiiri, kadını dışarıda bırakan İran ve Arap edebiyatlarının etkisinde gelenek hâlinde yerleşmiş, şiir sistemi kodlanmıştı.
II. Osmanlı dönemi kadın şairlerinin ortak yanı tamamının, kültür ve sanat etkinliklerinin yoğun olduğu kültür merkezlerinde yetişmiş olmalarıdır.
III. Osmanlı kadın şairlerin eserlerine toplu bir bakışta ilk göze çarpan özellik, genellikle erkek şairlerle aynı dil ve sembollerle şiir söylemiş olmaları, bir kadın olarak gerçek duygu ve düşüncelerini ifade etmekten uzak gibi görünmeleridir.
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri Osmanlı şiiri ve kadın şairler için söylenebilir?

Yalnız I

Yalnız III

I ve II

II ve III

I, II, III

Açıklama:

Osmanlı şiiri, kadını dışarıda bırakan İran ve Arap edebiyatlarının etkisinde gelenek hâlinde yerleşmiş, şiir sistemi kodlanmıştı. Osmanlı dönemi kadın şairlerinin ortak yanı tamamının, kültür ve sanat etkinliklerinin yoğun olduğu kültür merkezlerinde yetişmiş olmalarıdır. Osmanlı kadın şairlerin eserlerine toplu bir bakışta ilk göze çarpan özellik, genellikle erkek şairlerle aynı dil ve sembollerle şiir söylemiş olmaları, bir kadın olarak gerçek duygu ve düşüncelerini ifade etmekten uzak gibi görünmeleridir.

Doğru Cevap: E

Soru 82

Aşağıdakilerden hanginde Divan edebiyatı kaynaklarında adı geçen Fatih döneminde yaşamış olan en eski kadın şairler doğru verilmiştir?

Fıtnat Hanım - Hubbî Hatun

Mihrî Hatun - Hubbî Hatun

Mihrî Hatun - Zeynep Hatun

Şeref Hanım - Fıtnat Hanım

Zeynep Hatun - Şeref Hanım

Açıklama:

Divan edebiyatı kaynaklarında adı geçen en eski kadın şairler Fatih döneminde yaşamış olan Zeynep Hatun ve Mihrî Hatun’dur.

Doğru Cevap: C

Soru 83

Aşağıdakilerden hangisi Arapçayı çok iyi bilen, bilgi ve yetenekleri sayesinde sarayla ilişki kurabilen Kanunî dönemi kadın şairi olarak anılır?

Fıtnat Hanım

Hubbî Hatun

Leyla Hanım

Sırrî Hanım

Zeynep Hatun

Açıklama:

Hubbî Hatun ise Arapçayı çok iyi bilen, bilgi ve yetenekleri sayesinde sarayla ilişki kurabilen Kanunî dönemi şairi olarak anılır.

Doğru Cevap: B

Soru 84

Aşağıdakilerden hangisi Türkçe ve Farsça şiirleri dergilerde yayımlanan şair, eğitim faaliyetlerinden dolayı II. Abdülhamit tarafından ödüllendirilen, daha çok eğitimciliği ile tanınan kadın şairimizdir?

Feride Hanım

Leyla Hanım

Mahşah Hanım

Nakiye Hanım

Sırrî Hanım

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 85

I. Kültür seviyesi ortalamanın üstünde bir ailede yetişmiş, şiirle ilgilenmesinde de bu aile ortamının etkisi olmuştur.
II. O dönem kadınları için kabul edilemez gibi görünen serbest tavrından dolayı eleştirilmiştir.
III. Şiirleri arasında nazireler önemli bir yer tutmaktadır.
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri Leyla Hanım için söylenebilir?

Yalnız I

Yalnız III

I ve II

II ve III

I, II, III

Açıklama:

Leyla Hanım, kültür seviyesi ortalamanın üstünde bir ailede yetişmiş, şiirle ilgilenmesinde de bu aile ortamının etkisi olmuştur. O dönem kadınları için kabul edilemez gibi görünen serbest tavrından dolayı eleştirilmiştir. Şiirleri arasında nazireler önemli bir yer tutmaktadır.

Doğru Cevap: E

Soru 86

Leyla Hanım'ın şiirlerinde belirgin olan beşerî aşk, hayata rindane bakış, felekten şikâyet gibi konular yanında yer yer Nabî ve Koca Ragıp Paşa’nın temsil ettiği hikmetli söyleyiş de hissedilen Leyla Hanım’ın divanında özellikle _____ dışındaki nazım şekillerinde dinî ve tasavvufi konular da işlenmiştir.
Yukarıdaki boşluğa gelecek ifade aşağıdakilerden hangisidir?

gazel

kaside

mesnevi

rubai

şarkı

Açıklama:

Leyla Hanım'ın şiirlerinde belirgin olan beşerî aşk, hayata rindane bakış, felekten şikâyet gibi konular yanında yer yer Nabî ve Koca Ragıp Paşa’nın temsil ettiği hikmetli söyleyiş de hissedilen Leyla Hanım’ın divanında özellikle gazel dışındaki nazım şekillerinde dinî ve tasavvufi konular da işlenmiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 87

I. XIX. yüzyılın kadın şairlerinden biridir.
II. Divan şiirinde kullanılan nazım şekillerinden neredeyse hepsiyle şiir söylemiştir.
III. Şiirlerinde Hz. Muhammet soyundan geldiğini dile getirmektedir.
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri Şeref Hanım için doğrudur?

Yalnız I

Yalnız III

I ve II

II ve III

I, II, III

Açıklama:

Şeref Hanım, XIX. yüzyılın kadın şairlerinden biridir. Divan şiirinde kullanılan nazım şekillerinden neredeyse hepsiyle şiir söylemiştir. Şiirlerinde Hz. Muhammet soyundan geldiğini dile getirmektedir.

Doğru Cevap: E

Soru 88

Aşağıdakilerden hangisi Osmanlı hanedanında divan sahibi tek kadın şairdir?

Adile Sultan

Leyla Hanım

Sırrî Hanım

Şeref Hanım

Zeynep Hatun

Açıklama:

Otuzuncu Osmanlı padişahı II. Mahmut’un kızı olarak 29 Mayıs 1826’da İstanbul’da doğan Adile Sultan, Osmanlı hanedanında divan sahibi tek kadın şairdir.

Doğru Cevap: A

Soru 89

I. Küçük yaşta annesiz kalmaktan başka, babasının ve birçok kardeşinin ölüm acısını yaşamış, kendisini tasavvufa vermiştir.
II. Güçlü bir şair sayılamayacak bu şair, eski divan şairlerinin izinden giderek münacat, naat, mersiye ve gazel nazım şekillerinde aruzlu şiirlerin yanında, hece vezniyle ilahiler de söylemiştir.
III. Hayatı boyunca evlenmeyerek kendisini toplumdan soyutlamıştır.
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri Adile Hanım için söylenebilir?

Yalnız I

Yalnız III

I ve II

II ve III

I, II, III

Açıklama:

Adile Hanım, küçük yaşta annesiz kalmaktan başka, babasının ve birçok kardeşinin ölüm acısını yaşamış, kendisini tasavvufa vermiştir. Güçlü bir şair sayılamayacak bu şair, eski divan şairlerinin izinden giderek münacat, naat, mersiye ve gazel nazım şekillerinde aruzlu şiirlerin yanında, hece vezniyle ilahiler de söylemiştir. Tophane Müşiri Mehmet Ali Paşa ile 1845’te evlenmiştir.

Doğru Cevap: C

Soru 90

“Tahassürname” ve “İftirakname” başlıklı manzumelerde ise, hayatını etkileyen en önemli kişi ve olaylarla ilgili samimi duygularını dile getiren kadın şair aşağıdakilerden hangisidir?

Adile Hanım

Hubbî Hatun

Leyla Hanım

Sıdkî Hatun

Şeref Hanım

Açıklama:

“Tahassürname” ve “İftirakname” başlıklı manzumelerde ise, hayatını etkileyen en önemli kişi ve olaylarla ilgili samimi duygularını dile getiren kadın şair Adile Hanım'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 91

I. Vali
II. Kadı
III. Şeyhülislam
Kadın şairlerin neredeyse tamamı yukarıdakilerden hangisinin ya da hangilerinin kızlarıdır?

Yalnız I

I, II ve III

II ve III

I ve II

Yalnız III

Açıklama:

I, II ve III

Doğru Cevap: B

Soru 92

Aşağıdakilerden hangisi Fatih döneminde yaşamış şairler arasında yer alır?

Banu Hatun

Mâlhun Hatun

Holorifa Hatun

Nilüfer Hatun

Mikri Hatun

Açıklama:

Mikri Hatun

Doğru Cevap: E

Soru 93

Sultan II. Mahmud'un hangi kızı şairdir?

Adviye Sultan

Cemile Sultan

Durrüşehver Sultan

Adile Sultan

Nurbanu Sultan

Açıklama:

Adile Sultan

Doğru Cevap: D

Soru 94

Erkek veya kadın olmanın bir üstünlük sağlamadığını şiir olarak yazan 16.yüzyıl şairinin adı aşağıdakilerden hangisidir?

Mihri Hatun

Peri Hanım

Pertevniyal Hatun

Nisa Hatun

Emine Hatun

Açıklama:

Mihri Hatun

Doğru Cevap: A

Soru 95

Hayatı maddî sıkıntılarla geçmiş olan şair, durumunu şiirlerinde açıkça dile getirmiştir. II. Mahmut ve I. Abdülmecit’e, devlet adamlarına hatta hanedana mensup kadınlara yazdığı methiyelerde yardım talebini birçok kez ifade etmiş, ölümünden yaklaşık sekiz yıl önce kendisine maaş bağlanmış olan şair kimdir?

Leyla Hanım

Cüvide Hanım

Nakiyye Hanım

Durriş Hanım

Mahidevran Hanım

Açıklama:

Leyla Hanım

Doğru Cevap: A

Soru 96

"Yok ma’âş u meskenim şekl-i melek
Çün beşer halk olmuşum her şey gerek"
Şair bu beyitte neyden bahsetmektedir?

Sağlık durumundan

Eğitim durumundan

Ailesinden

Çocuklarından

Maddi durumundan

Açıklama:

Maddi durumundan

Doğru Cevap: E

Soru 97

Şeref Hanım’ın divanında toplam kaç tane manzume bulunmaktadır?

666

667

676

677

876

Açıklama:

677

Doğru Cevap: D

Soru 98

Osmanlı hanedanında divan sahibi tek kadın şair aşağıdakilerden hangisidir?

Rukiye Sultan

Leyla Sultan

Adile Sultan

Mihrimah Sultan

Fatmaşah Sultan

Açıklama:

Adile Sultan

Doğru Cevap: C

Soru 99

Divanında tevhit ve münacatlardan sonra naatlara yer veren şair, sadece Hz. Muhammet hakkında değil; dört halife, on iki imam, Nakşibendi tarikat büyükleri, bağlı bulunduğu Şeyh Ali hakkında da manzumeler yazan şair kimdir?

Adile Sultan

Esma Sultan

Hürrem Sultan

Ayşe Sultan

Kösem Sultan

Açıklama:

Adile Sultan

Doğru Cevap: A

Soru 100

"Âdile inkâr eder elbet ‘azâb-ı dûzahı
Cennet olsa meskeni sensiz yine ikrârı güç"
beyitinde sultanın duygu durumu aşağıdakilerden hangisidir?

Hüzünlü

Aşık

Kindar

İnatçı

Sevimli

Açıklama:

Aşık

Doğru Cevap: B

Ünite 5

Soru 1

Aşağıdaki seçeneklerden hangisinde, XIX. yüzyılda Şeyh Galip’in Hüsn ü Aşk’ının etkisiyle yazılmış alegorik mesneviler bir arada verilmiştir?

Ateşgede-Sakiname

Mihnetkeşan-Sergüzeştname

Gülşen-i Aşk-Yusuf u Züleyha

Ateşgede-Gülşen-i Aşk

Gülşen-i Aşk-Sakiname

Açıklama:

XIX. yüzyıl mesnevilerini tanıyabileceksiniz.
XIX. YÜZYIL TÜRK EDEBİYATI

Doğru Cevap: D

Soru 2

Aşağıdakilerden hangisi XIX. yüzyılın ilk yarısında yazılmış olan Âşıkane mesnevilerden biridir?

Yusuf u Züleyha

Mevlid

Mihnetkeşan

Sergüzeştname

Zafername

Açıklama:

XIX. yüzyılın ilk yarısında yazılmış olan Âşıkane mesnevilerden biri, Yusuf u Züleyhadır.

Doğru Cevap: A

Soru 3

Aşağıdakilerden hangisi XIX. yüzyılın ilk yarısında yazılmış olan işret hayatıyla ilgili mesnevilerden biridir?

Sakiname

Zafername

Manzume-i Sivastopol

Mihnetkeşan

Mevlid

Açıklama:

Sakiname, işret hayatıyla ilgili mesnevilerden biridir

Doğru Cevap: A

Soru 4

Keçecizade İzzet Molla’nın, 1823’te Keşan’a sürgün edilme hikâyesini mizahi bir dille anlattığı, siyasi hiciv niteliğindeki mesnevi aşağıdakilerden hangisidir?

Mihnetkeşan

Sakiname

Zafername

Manzume-i Sivastopol

Mevlid

Açıklama:

Keçecizade İzzet Molla’nın, 1823’te Keşan’a sürgün edilme hikâyesini mizahi bir dille anlattığı, siyasi hiciv niteliğindeki mesnevi Mihnetkeşan'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 5

Bir devlet büyüğünün yahut hatırı sayılır bir kimsenin bir yerleşim yerine yahut
bir makama gelişi üzerine kutlama amacıyla yazılan manzumelere verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?

Kudumiyye

Mihnetkeşan

Ateşgede

Gülşen-i Aşk

Hüsn ü Aşk

Açıklama:

Bir devlet büyüğünün yahut hatırı sayılır bir kimsenin bir yerleşim yerine yahut
bir makama gelişi üzerine kutlama amacıyla yazılan manzumelere Kudumiyye adı verilir.

Doğru Cevap: A

Soru 6

Keçecizade İzzet Molla’nın oldukça genç yaşta kaleme aldığı ilk eseri aşağıdakilerden hangisidir?

Gülşen-i Aşk

Hüsn-ü Aşk

Mesnevi

Ateşgede

Mir’at-ı Cünun

Açıklama:

Keçecizade İzzet Molla’nın oldukça genç yaşta kaleme aldığı ilk eseri Gülşen-i Aşk'tır.

Doğru Cevap: A

Soru 7

Davranışları normal olmayan insanları anlatan mesnevi nazım şekliyle kaleme alınmış ancak yarım kalmış bir eser aşağıdakilerden hangisidir?

Mir’at-ı Cünun

Ateşgede

Divan

Abname

Mesnevi

Açıklama:

Davranışları normal olmayan insanları anlatan mesnevi nazım şekliyle kaleme alınmış ancak yarım kalmış bir eser Mir’at-ı Cünun'dur.

Doğru Cevap: A

Soru 8

Farsça “ateşlik/ateşli yer” anlamına gelen Şeyh Galip’in Hüsn-ü Aşk’ından esinlenilerek kaleme alınmış mesnevi aşağıdakilerden hangisidir?

Ateşgede

Mir’at-ı Cünun

Divan

Abname

Mesnevi

Açıklama:

Farsça “ateşlik/ateşli yer” anlamına gelen Şeyh Galip’in Hüsn-ü Aşk’ından esinlenilerek kaleme alınmış mesnevi Ateşgede'dir.

Doğru Cevap: A

Soru 9

Hz. Musa’nın Allah’ın tecellisine tanık olduğu dağın adı aşağıdakilerden hangisidir?

Tûr

Çîn

Kîn

Kûr

Mûr

Açıklama:

Hz. Musa’nın Allah’ın tecellisine tanık olduğu dağın adı Tûr'dur.

Doğru Cevap: A

Soru 10

Divan şiirinde hem ülke hem de saçın kıvrımı anlamında kullanılan aşağıdakilerden hangisidir?

Çîn

Çan

Tin

Kit

Mit

Açıklama:

Çîn, divan şiirinde hem ülke hem de saçın kıvrımı anlamında kullanılır.

Doğru Cevap: A

Soru 11

Aşağıdakilerden hangisi XIX. yüzyılın ilk yarısında yazılmış olan tarihi mesnevilerden biridir?

Zafername

Sakiname

Mihnetkeşan

Sergüzeştname

Ateşgede

Açıklama:

Zafername, XIX. yüzyılın ilk yarısında yazılmış olan tarihi mesnevilerden biridir.

Doğru Cevap: A

Soru 12

Aşağıdakilerden hangisi XIX. yy yazılmış eserlerden değildir?

Gülşen-i Aşk

Ateşgede

Yusuf u Züleyha

Naz u Niyaz

Mesnevi

Açıklama:

XIX. yüzyılda farklı konularda mesneviler yazılmıştır. Bu yüzyılda yazılmış belli başlı mesneviler şunlardır: Keçecizade İzzet Molla’nın Gülşen-i Aşk’ı ve Yenişehirli Avnî’nin Ateşgede’si alegorik anlatımın benimsendiği eserlerdir. Çift kahramanlı aşk hikâyesi olarak Mehmet İzzet Paşa’nın Yusuf u Züleyha’sı ve Keçecizade İzzet Molla’nın yarım kalan Naz u Niyaz’ı vardır.

Doğru Cevap: E

Soru 13

Aşağıdakilerden hangisi tamamlanmış çift kahramanlı aşk hikayesine örnektir?

Ateşgede

Gülşen-i Aşk

Zafername

Harname

Yusuf u Züleyha

Açıklama:

Çift kahramanlı aşk hikâyesi olarak Mehmet İzzet Paşa’nın Yusuf u Züleyha’sı ve Keçecizade İzzet Molla’nın yarım kalan Naz u Niyaz’ı vardır.

Doğru Cevap: E

Soru 14

Aşağıdaki şıklardan hangisinde yazar ve eser eşleştirilmesi doğru verilmiştir?

Ateşgede -Keçecizade İzzet Molla

Gülşen-i Aşk -Mehmet İzzet Paşa

Mevlid -İrşadî Baba

Naz u Niyaz-Yenişehirli Avnî

Yusuf u Züleyha-Selamî

Açıklama:

Temsilî (alegorik) mesneviler: Ateşgede (Yenişehirli Avnî), Gülşen-i Aşk (Keçecizade İzzet Molla).Âşıkane mesneviler: Yusuf u Züleyha (Mehmet İzzet Paşa), Naz u Niyaz (Keçecizade İzzet Molla).Dinî mesneviler: Mevlid (İrşadî Baba), Mevlid (Selamî).Siyasi hiciv içeren mesneviler: Mihnetkeşan (Keçecizade)

Doğru Cevap: C

Soru 15

Aşağıdakilerden hangileri XIX. yy mesnevilerinin özelliklerindendir?

gerçek kişilerin olması
gerçekçi tasvirlere önem verilmesi
diyalog tipi konuşmaların daha yoğun görülmesi
eski mazmunların yeniden ele alınıp işlenmesi
anlatma esasına dayalı konular işlenmesi.

I,II, III, IV

I,II, IV, V

I,III, IV, V

II, III, IV, V

I,II,III,V

Açıklama:

Batı edebiyatındaki roman türü Türk edebiyatına girmeden önce, anlatma esasına dayalı konular mesnevi tarzında işlenirdi. XIX. yüzyıldan önceki mesneviler, geleneğin kurallarına uygun biçimde tasarlanmış eserlerdir. XIX. yüzyılda yazılan mesneviler geleneğin imkânlarını kullanmış olmakla birlikte teknik ve içerikleriyle bazı yenilikler taşır. Gerçek kişilerin olması, gerçekçi tasvirlere önem verilmesi, diyalog tipi konuşmaların daha yoğun görülmesi, eski mazmunların yeniden ele alınıp işlenmesi ve manzum-mensur karışık yapıların varlığı (Bayburtlu Zihnî’nin Sergüzeştname’si gibi) nedeniyle bu yüzyıl mesnevileri, Tanzimat dönemindeki romana geçişte köprü işlevi üstlenir.

Doğru Cevap: A

Soru 16

Yenişehirli Avnî’nin Ateşgede isimli eserini diğer yazarlardan ayıran en belirgin özellik aşağıdakilerden hangisidir?

Sembolik kullanımların yoğunlukta olduğu bir mesnevi olması.

Olayın kahramanı şairin kendisi olması.

Dış dünyaya ait gerçek tasvirler ön planda olması.

İçinde gazel, kaside, kıta, rubai gibi nazım şekilleri olması.

Manzum parçaların bir kısmı hece, bir kısmı aruz ölçüsüyle yazılması.

Açıklama:

Yenişehirli Avnî’nin Ateşgede’si, sembolik kullanımların yoğunlukta olduğu bir mesnevidir. Keçecizade İzzet Molla’nın Gülşen-i Aşk’ında olayın kahramanı şairin kendisidir. İzzet Molla’nın bir diğer mesnevisi Mihnetkeşan’da daha önceki yüzyıllarda alışık olunmayan gerçekçi gözlemler, gerçekçi tipler ve dış dünyaya ait gerçek tasvirler ön plandadır. Mihnetkeşan’ın içinde gazel, kaside, kıta, rubai gibi nazım şekilleri olması önceki yüzyıllara göre bir başka farklılıktır. Bayburtlu Zihnî’nin Sergüzeştname isimli mesnevisinde manzum parçaların bir kısmı hece, bir kısmı aruz ölçüsüyle yazılmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 17

Aşağıdakilerden hangisi İzzet Mollanın mesnevisi Mihnetkeşanda kullanılan nazım şekillerinden değildir?

gazel

kaside

kıta

rubai

ezgi

Açıklama:

İzzet Molla’nın bir diğer mesnevisi Mihnetkeşan’da daha önceki yüzyıllarda alışık olunmayan gerçekçi gözlemler, gerçekçi tipler ve dış dünyaya ait gerçek tasvirler ön plandadır. Mihnetkeşan’ın içinde gazel, kaside, kıta, rubai gibi nazım şekilleri olması önceki yüzyıllara göre bir başka farklılıktır.

Doğru Cevap: E

Soru 18

Klasik edebiyatın XIX. yüzyıldaki en dikkate değer temsilcisi aşağıdakilerden hangisidir?

Yenişehirli Avnî

Mehmet İzzet Paşa

Keçecizade İzzet Molla

İrşadî Baba

Selamî

Açıklama:

Keçecizade İzzet Molla, klasik edebiyatın XIX. yüzyıldaki en dikkate değer temsilcilerindendir. Klasik tarzda yazdığı şiirlerini Divan-ı Bahar-ı Efkâr adlı divanı ve Hazan-ı Âsar adlı divançesinde bir araya getirmiştir.

Doğru Cevap: C

Soru 19

Keşan’a sürgün edilen şairin bir yıllık sürgün macerasını anlatan eser aşağıdakilerden hangisidir?

Ateşgede

Mihnetkeşan

Gülşen-i Aşk

Yusuf u Züleyha

Naz u Niyaz

Açıklama:

XIX. yüzyıl mesnevi edebiyatında İzzet Molla’nın önemli bir yeri vardır. Bu mesnevilerden Mihnetkeşan, Keşan’a sürgün edilen şairin bir yıllık sürgün macerasını anlatır.

Doğru Cevap: B

Soru 20

Aşağıdakilerden hangisi Hüsn ü Aşk’ın etkisi altındaki eserlerden biridir?

Yusuf u Züleyha

Gülşen-i Aşk

Naz u Niyaz

Mevlid

Mihnetkeşan

Açıklama:

XIX. yüzyılda yazılmış bazı mesnevilerde Hüsn ü Aşk’ın etkisi açık bir şekilde görülür. Yenişehirli Avnî’nin Ateşgede isimli yarım kalmış mesnevisi, ateş etrafında bir alegori dünyası oluşturması yönüyle Hüsn ü Aşk’a benzer. İzzet Molla’nın Gülşen-i Aşk’ında da benzer bir durum söz konusudur. Şeyh Galip gibi Mevleviliğe bağlı olan İzzet Molla da bu mesnevisinin sonunda “pir” diye nitelendirdiği Mevlana’nın yardımıyla aşkın varlığı içerisinde kendini eritir ve sonsuzluğa ulaşır. Eserin içeriğine bakıldığında Hüsn ü Aşk’a benzer pek çok hayalle karşılaşılır. İzzet Molla’nın yolda giderken yılanların istila ettiği bir vadiden geçmesi, ateşler püsküren bir ejderha tarafından yutulması ve bu ejderhanın Allah tarafından ateş küresine çekilmesi Hüsn ü Aşk’ın hayal dünyasına uygun manzaralardır.

Doğru Cevap: B

Soru 21

Aşağıdaki eserlerden hangisi vesilesiyle Mevlana'nın Mesnevi’si yeniden şairlerin ilgisini çekmiştir?

Hüsn ü Aşk

Ateşgede

Gülşen-i Aşk

Yusuf u Züleyha

Naz u Niyaz

Açıklama:

Hüsn ü Aşk vesilesiyle Mevlana’nın Mesnevi’si yeniden şairlerin ilgisini çekmiştir. Şeyh Galip gibi Mevleviliğe bağlı olan İzzet Molla da bu mesnevisinin sonunda “pir” diye nitelendirdiği Mevlana’nın yardımıyla aşkın varlığı içerisinde kendini eritir ve sonsuzluğa ulaşır. Eserin içeriğine bakıldığında Hüsn ü Aşk’a benzer pek çok hayalle karşılaşılır.

Doğru Cevap: A

Soru 22

Aşağıdakilerden hangisi Keçecizade İzzet Molla’nın, XIX. yüzyılda sürgün edilme hikâyesini mizahi bir dille yazdığı siyasi hiciv niteliğindeki mesnevisinin adıdır?

Sergüzeştname

Sakiname

Mihnetkeşan

Ateşgede

Zafername

Açıklama:

Keçecizade İzzet Molla ve Mesnevileri
Keçecizade İzzet Molla’nın, 1823’te Keşan’a sürgün edilme hikayesini mizahi bir dille anlattığı, siyasi hiciv niteliğindeki mesnevisi Mihnetkeşan’dır. Bu mesnevi, İzzet Molla’nın yaklaşık bir yıllık Keşan sürgününü anlatır.

Doğru Cevap: C

Soru 23

Aşağıdakilerden hangisi Keçecizade İzzet Molla’nın ‘’Mihnetkeşan’’ adlı mesnevisindeki anlatım tekniklerinden biri değildir?

Eserde genel olarak gerçek olaylar ve tiplemeler yer almasına karşın zaman zaman olağanüstü olay ve varlıklara da yer verilmiştir.

Olay örgüsüne uygun olarak kaside, rubai gibi nazım biçimleriyle yazılmış mersiye, şitaiyye gibi şiir örnekleriyle konuya akıcılık kazandırmıştır.

Eser, göndermeler, alıntılar, diyaloglar ve iç ses konuşmalarıyla Batı kaynaklı anlatı türlerine yapılmış ilk ciddi hazırlık olarak kabul edilir.

Başka şairlerden de alıntılar yapmış olan sanatçı, eserde aruzun "fe’ûlün fe’ûlün fe’ûlün fe’ûl" kalıbını kullanmıştır.

Farsça manzum yazışmaları, İstanbul’dan gelen mektupları, gezintileri, yerel tipleri, diyalogları anlatım teknikleriyle şiirleştirir.

Açıklama:

Keçecizade İzzet Molla ve Mesnevileri
Eser, tür itibarıyla bir sergüzeştnamedir. Güncel detayları klasik kültür birikimiyle harmanlayan İzzet Molla, mesnevi boyunca metni hareketlendiren çok sayıda anlatım tekniğine başvurur. Dostluk kurduğu bir şairle yaptığı Farsça manzum yazışmaları, İstanbul’dan gelen mektupları, yerel tipleri, çıktığı kısa seyahatleri ve daha pek çok reel ayrıntıyı; göndermeler, alıntılar, diyaloglar, iç ses konuşmaları vb. anlatım teknikleriyle şiirleştirir. Klasik tahkiye geleneğini gerçek anlamda bir dönüşüme uğratan Mihnetkeşan, Anadolu Türk ediplerinin bir süre sonra tanışacağı Batı kaynaklı anlatı türlerine yapılmış ilk ciddi hazırlık kabul edilebilir. Mihnetkeşan’da 109’u başka şairlerden alıntı olmak üzere 4166 beyit ve 6 tahmis ben-di bulunur. Eser aruzun, Şehname vezni diye bilinen fe‘ûlün fe‘ûlün fe‘ûlün fe‘ûl kalıbıyla yazılmıştır. Olay örgüsüne uygun olarak kaside, kıta, tahmis, rubai gibi farklı nazım şekilleriyle yazılmış mersiye, şitaiye ve kudumiyye gibi şiir örnekleriyle konuya akıcılık kazandırılmıştır. Bu yönüyle Mihnetkeşan, benzer mesnevilerde rastlanmayan ölçüde değişik nazım şekilleri içerir.

Doğru Cevap: A

Soru 24

Bir devlet büyüğünün bir yerleşim yerine ya da bir makama gelişi üzerine kutlama amacıyla yazılan manzumelere ne denir?

Hayriyye

Kudumiyye

Şitaiyye

Suriyye

Adaviyye

Açıklama:

Keçecizade İzzet Molla ve Mesnevileri
Bir devlet büyüğünün bir yerleşim yerine ya da bir makama gelişini üzerine kutlama amacıyla yazılan manzumelere ‘’kudumiyye’’ adı verilir. Kudumiyyeler, genellikle kaside ve kıta nazım şekilleriyle oluşturulmuştur. Tehniyetname, tebrikname gibi adları da vardır.

Doğru Cevap: B

Soru 25

Aşağıdakilerden hangisi XIX. yüzyıldaki mesnevileri önceki dönemlerdeki mesnevilerden ayıran en önemli özelliktir?

Daha çok alegori ve aşk temalarının işlenmesi

Bu yüzyılda mesnevilerin daha az yazılması

Bölümlerin sıralanmasında farklılık uygulanması

Gözleme dayalı gerçekçi sahneleri anlatması

Nazım biçimlerinin farklı kullanılması

Açıklama:

XIX. Yüzyıl Mesnevileri - Giriş
XIX: yüzyılda yazılan mesnevilerin önemli bir kısmı, gözleme dayalı gerçekçi olay ve durumları yansıtması açısından daha öncekilerden ayrılır.

Doğru Cevap: D

Soru 26

Aşağıdakilerden hangisinde mesnevi geleneğinde ilk kez Şeyh Galib’in ‘’Hüsn ü Aşk’’ adlı mesnevisinde uygulanmış olan tardiye nazım şekli görülmektedir?

Ateşgede

Yusuf u Züleyha

Naz u Niyaz

Sakiname

Gülşen-i Aşk

Açıklama:

XIX. Yüzyıl Mesnevileri - Giriş
Tardiye, beş mısralık bentlerden oluşan musammat türüdür. Aruzun mef’ûlü mefâilün feûlün kalıbıyla oluşturulur. Mesnevi geleneği içinde ilk kez Hüsn ü Aşk mesnevisinde kullanılmıştır. Keçecizade İzzet Molla’nın Gülşen-i Aşk mesnevisinde de görülür.

Doğru Cevap: E

Soru 27

Aşağıdakilerden hangisi Keçecizade İzzet Molla’nın ‘’Mihnetkeşan’’ adlı mesnevisinde asıl hikayeye geçiş bölümünün adıdır?

Mübâreze-i Bahr u Ber bâ-Yekdiger

Âgâz-ı Dâstân ve Şikâyet ez-Cihân

Sıfat-ı Pâspân-ı Bed-Manzar u Bed-Elhân

Merhale-i Türkmenli ârâmgâh cahîm-i cihân

Ahvâl-i Menâzil sukûf u cidâr

Açıklama:

Keçecizade İzzet Molla ve Mesnevileri
Eser, alışılagelen mesnevi anlayışına uygun biçimde tasarlanmıştır. Başta; geleneğe uygun olarak münacaat, naat, dört halife övgüsü yer alır. Bunları dönemin padişahı II. Mahmut’un övgüsü izler. Klasik mesnevi geleneğindeki gibi ‘’ Âgâz-ı Dâstân ve Şikâyet ez-Cihân’’ ( Hikâyenin başlangıcı ve Dünyadan Şikâyet) başlığıyla asıl hikâyeye geçilir.

Doğru Cevap: B

Soru 28

Aşağıdaki eserlerden hangisi Keçecizade İzzet Molla’ya ait değildir?

Divan-ı Bahar-ı Efkâr

Gülşen-i Aşk

Naz u Niyaz

Mir’at-ı Cünun

Divan-ı Hazan-ı Âsâr

Açıklama:

Keçecizade İzzet Molla ve Mesnevileri
Mir’at-ı Cünun, Yenişehirli Avni’nin davranışları normal olmayan insanları anlatan mesnevi tarzındaki eserinin adıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 29

Aşağıdaki mesnevilerden hangisinde eserin şairi başkahraman olarak yer almıştır?

Ateşgede

Sakiname

Sergüzeştname

Nazu Niyaz

Gülşen-i Aşk

Açıklama:

Keçecizade İzzet Molla ve Mesnevileri
Keçecizade İzzet Molla’nın ‘’Gülşen-i Aşk’’ mesnevisini benzerlerinden ayıran en önemli yönü, şairin başkahraman olmasıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 30

Yenişehirli Avnî’nin ‘’Ateşgede’’ adlı mesnevisinde yer alan yukarıdaki beyitin okunuşu aşağıdakilerden hangisidir?

Âteşgededür sarây-ı âlem / Dil-sûhte anda nev’-i âdem

Âteşle zuhûra geldi imkân / Âteşle ta’ayyün itdi ekvân

Sâki âteş şarâb âteş / Âvâz-ı ney ü rebâb âteş

Gül âteş ü lâlezâr âteş / Gülşende yanar hezâr âteş

Âteş sıfat-ı hayât-ı cândur / Ser-mâye-i ömr-i zindegândur

Açıklama:

Yenişehirli Avnî ve Ateşgede
Âteşle zuhûra geldi imkân / Âteşle ta’ayyün itdi ekvân

Doğru Cevap: B

Soru 31

Aşağıdaki beyitlerden hangisinde bir kelime iki ayrı anlamda kullanılmıştır?

Gül âteş ü lâlezâr âteş / Gülşende yanar hezâr âteş

Sâki âteş şarâb âteş / Âvâz-ı ney ü rebâb âteş

Âteşgededür sarây-ı âlem / Dil-sûhte anda nev’-i âdem

Âteş sıfat-ı hayât-ı cândur / Ser-mâye-i ömr-i zindegându

Âteşle zuhûra geldi imkân / Âteşle ta’ayyün itdi ekvân

Açıklama:

Yenişehirli Avnî ve Ateşgede
Gül âteş ü lâlezâr âteş / Gülşende yanar hezâr âteş beytinde geçen ‘’hezâr’’ kelimesi hem bin, hem de bülbül anlamında kullanılmıştır. Gül, lale bahçesi hep ateştir. / Gül bahçesinde bin ateş - bülbül yanar.

Doğru Cevap: A

Soru 32

Aşağıdakilerden hangisi 19.yy. mesnevileri için doğru bir önermedir?

Başlıca temaları dinidir.

Başlıca temaları siyasidir.

Başlıca temaları tarihidir.

Gözleme dayalı gerçek sahneler içerir.

Diğer yüzyıllara göre mesnevi sayısı fazladır.

Açıklama:

Gözleme dayalı gerçek sahneler içerir. Cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 33

Mihnetkeşan -Keçecizade İzzet Molla- içeriğine göre aşağıdaki sınıflandırmalardan hangisine dahil edilmelidir?

Siyasi hiciv içeren mesneviler.

Dini mesnevi.

Temsili mesnevi.

Tarihi mesnevi.

Aşıkane mesneviler.

Açıklama:

Siyasi hiciv içeren mesneviler. Cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 34

Aşağıdakilerden hangisi işret hayatıyla ilgili mesnevilere bir örnektir?

Zafername.

Mihnetkeşan.

Sakiname.

Mevlid.

Yusuf-u Züleyha.

Açıklama:

Sakiname. Cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 35

Aşağıdakilerden hangisi tarihi mesnevilere bir örnektir?

Manzume-i Sivastopol.

Mihnetkeşan.

Mevlid.

Yusuf-u Züleyha.

Ateşgede.

Açıklama:

Manzume-i Sivastopol. Cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 36

Aşağıdakilerden hangisi dini mesnevilere bir örnektir?

Zafername.

Mevlid.

Mihnetkeşan.

Yusuf-u Züleyha.

Ateşgede.

Açıklama:

Mevlid.Cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 37

Aşağıdakilerden hangisi aşıkane mesnevilere bir örnektir?

Zafername.

Ateşgede.

Mevlid.

Mihnetkeşan.

Yusuf-u Züleyha.

Açıklama:

Yusuf-u Züleyha. Cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 38

Aşağıdakilerden hangisi Temsili mesnevilere bir örnektir?

Gülşen-i aşk.

Zafername.

Mihnetkeşan.

Mevlid.

Yusuf-u Züleyha.

Açıklama:

Gülşen-i aşk. Cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 39

Aşağıdakilerden hangisi Mehmet İzzet Paşaya ait bir Eserdir?

Yusuf-u Züleyha.

Ateşgede.

Mevlid.

Mihnetkeşan.

Zafername.

Açıklama:

Yusuf-u Züleyha. Cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 40

Aşağıdakilerden hangi eser Hayri'ye aittir?

Zafername.

Mevlid.

Mihnetkeşan.

Yusuf-u Züleyha.

Ateşgede.

Açıklama:

Zafername. Cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 41

Naz-u Niyaz eseri aşağıdakilerden hangisine aittir?

Yenişehirli Avni.

Keçecizade İzzet Molla.

Hayri.

Rızayi.

Antepli Ayni.

Açıklama:

Keçecizade İzzet Molla. Cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 42

XIX. yüzyıldaki mesnevi sayısının, diğer yüzyıllara göre daha az olmasının başlıca sebebi hangisidir ?

Mesnevilerin dilinin çok hafif kalması

Ağır sanatlı olması

Halk tarafından okunmaması

Yazan olmaması

Osmanlı modernleşmesiyle birlikte sanat hayatının Batıya göre şekillenmesi

Açıklama:

XIX. yüzyıldaki mesnevi sayısının, diğer yüzyıllara göre daha az olmasının başlıca sebebi Osmanlı modernleşmesiyle birlikte sanat hayatının Batıya göre şekillenmesidir.

Doğru Cevap: E

Soru 43

Aşağıdakilerden hangisi Keçecizade İzzet Molla’nın tamamlayamadan vefat ettiği yarım kalmış bir mesnevisidir ?

Sergüzeştname

Mihnetkeşan

Naz u Niyaz

Zafername

Sakiname

Açıklama:

Naz u Niyaz Keçecizade İzzet Molla’nın tamamlayamadan vefat ettiği yarım kalmış bir mesnevisidir.

Doğru Cevap: C

Soru 44

Keçecizade İzzet Molla’nın mizahi bir dille anlattığı, siyasi hiciv niteliğindeki mesnevisinde nereye olan sürgünü anlatılmaktadır ?

Konya

İstanbul

Sivas

Keşan

Kütahya

Açıklama:

Keçecizade İzzet Molla’nın mizahi bir dille anlattığı, siyasi hiciv niteliğindeki mesnevisinde Keşan'a olan sürgünü anlatılmaktadır.

Doğru Cevap: D

Soru 45

Aşağıdakilerden hangisi Keçecizade İzzet Molla’nın oldukça genç yaşta kaleme aldığı ilk eseri Gülşen-i Aşk'ın özelliklerinden biri değildir?

300 beyitten oluşan küçük bir mesnevidir.

Alegorik anlatıma dayalı bir mesnevidir.

Mesnevinin başkahramanı şairin kendisidir.

Mevlevilik öğelerinden izler taşıyan bir eserdir.

Aruzun, Şehname vezni olarak bilinen kalıybıyla yazılmıştır.

Açıklama:

Aruzun Şehname vezni olarak bilinen "fe'ûlün fe'ûlün fe'ûlün fe'ul" kalıbıyla yazılması, Gülşen-i Aşk'ın özelliklerinden biri değildir.

Doğru Cevap: E

Soru 46

Aşağıdakilerden hangisi Avnî Bey'in eserlerinden biri değildir ?

Divan

Ateşgede

Mir’at-ı Cünun

Abname

Hüsn ü Aşk

Açıklama:

Hüsn ü Aşk Avnî Bey'in eserlerinden biri değildir.

Doğru Cevap: E

Soru 47

Hüsn ü Aşk kimin eseridir ?

Şeyh Galip

Yenişehirli Avni

Keçecizade İzzet Molla

Antepli Aynî

Mehmet İzzet Paşa

Açıklama:

Hüsn ü Aşk Şeyh Galip'in eseridir .

Doğru Cevap: A

Soru 48

Aşağıdakilerden hangisi Avni Bey'in eseri Ateşgede'nin özelliklerinden biri değildir ?

Farsça “ateşlik/ateşli yer” anlamına gelir

Şeyh Galip’in Hüsn ü Aşk’ından esinlenilerek kaleme alınmış bir mesnevidir

249 beyit ve dokuz kısa fasıldan meydana gelen yarım kalmış bir eserdir

Aruzun mef‘ûlü mefâ‘ilün fe‘ûlün kalıbıyla yazılmıştır

Aruzun şehname kalıbıyla yazılmıştır

Açıklama:

Ateşgede Aruzun şehname kalıbıyla yazılmamıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 49

Aşağıdakilerden hangisi Mihnetkeşan’da kullanılan nazım şekillerinden biri değildir ?

Kaside

Mersiye

Şitaiye

Kudimiyye

Tuyuğ

Açıklama:

Tuyuğ Mihnetkeşan’da kullanılan nazım şekillerinden biri değildir.

Doğru Cevap: E

Soru 50

Aşağıdakilerden hangisi siyasi hiciv içeren mesnevilerden biridir ?

Sergüzeştname

Mevlid

Zafername

Sakiname

Yusuf u Züleyha

Açıklama:

Sergüzeştname siyasi hiciv içeren mesnevilerden biridir.

Doğru Cevap: A

Soru 51

Aşağıdakilerden hangisi dini mesnevilerden biridir ?

Ateşgede

Mevlid

Zafername

Sakiname

Yusuf u Züleyha

Açıklama:

Mevlid dini mesnevilerden biridir.

Doğru Cevap: B

Soru 52

Aşağıdaki temalardan hangileri XIX. yüzyılda yazılan mesnevilerin başlıca temaları olmuştur?

Siyasi ve tarihî

Dinî ve tarihî

Tarihî ve Aşk

Alegori ve aşk

Siyasi ve alegori

Açıklama:

XIX. yüzyılda yazılan mesnevilerin başlıca temaları alegori ve aşktır. Bunun yanısıra dinî, siyasi ve tarihî konularda mesneviler yazılmıştır. Bu yüzyılda yazılmış bazı mesneviler, gözleme dayalı gerçek sahneler içermesi sebebiyle önceki yüzyıl mesnevilerinden ayrılır.

Doğru Cevap: D

Soru 53

XIX. yüzyıldaki mesnevi sayısının, diğer yüzyıllara göre daha az olmasının başlıca sebebi nedir?

Sanatçıların aylığa bağlanarak maddi olarak desteklenmemesi

Sanatçılar üzerindeki siyasi baskı

Mesnevi eserlerin geleneksel çizgilerinden ayrılması

İslam dünyasında gözlemlenen reform hareketleri ve sanata etkileri

Kültür ve sanat hayatının Batı estetiğine göre biçimlendirilmesi

Açıklama:

XIX. yüzyıldaki mesnevi sayısı, diğer yüzyıllara göre daha azdır. Bunun başlıca sebebi, Osmanlı modernleşmesinin Tanzimatla birlikte ivme kazanarak kültür ve sanat hayatını da Batı estetiğine göre biçimlendirmesidir. Anlatmaya dayalı geleneksel türler, yerini yavaş yavaş romana bırakmıştır. Mesnevi geleneğini sürdüren şairler bile yeni arayışlara girmişlerdir.

Doğru Cevap: E

Soru 54

XVIII. yüzyıl'da Mesnevi geleneği için “gecikmiş bir milat” kabul edilebilecek olan eser aşağıdakilerden hangisidir?

Gülşen-i Aşk

Hüsn ü Aşk

Divan-ı Bahar-ı Efkâr

Mihnetkeşan

Naz u Niyaz

Açıklama:

Sosyal ve kültürel hayatın ciddi değişim sancılarına sahne olan XVIII. yüzyıl, mesnevi geleneği için de farklılıkların değer bulduğu bir asra ev sahipliği yapar. Öyle ki çift kahramanlı klasik aşk öykülerinin gördüğü ilgi, özgün kurguları ve mahallî-realist ayrıntılarıyla dikkat çeken eserlere kaymış durumdadır. Mesnevi geleneği için “gecikmiş bir milat” kabul edilebilecek olan Hüsn ü Aşk ise son mesnevi çağının sakinlerini güçlü ve romantik bir gün batımı kızıllığıyla baş başa bırakır.

Doğru Cevap: B

Soru 55

Sergüzeştname (Bayburtlu Zihnî) içeriğine göre hangi mesnevi sınıfında yer alır?

Dinî

Tarihî

Siyasi hiciv

Âşıkane

Temsilî (alegorik)

Açıklama:

XIX. yüzyılın ilk yarısında yazılmış olan mesneviler içeriklerine göre
sınıflandırıldığında Sergüzeştname (Bayburtlu Zihnî) Siyasi hiciv içeren mesneviler arasında yerini alır.

Doğru Cevap: C

Soru 56

Aşağıdakilerden hangisi işret hayatıyla ilgili mesnevilere örnektir?

Sakiname (Antepli Aynî)

Zafername (Hayrî)

Manzume-i Sivastopol (Rızayî)

Mevlid (İrşadî Baba)

Naz u Niyaz (Keçecizade İzzet Molla)

Açıklama:

XIX. yüzyılın ilk yarısında yazılmış olan mesneviler içeriklerine göre
sınıflandırıldığında, işret hayatıyla ilgili mesneviler için Sakiname (Antepli Aynî) örneği verilebilir.

Doğru Cevap: A

Soru 57

Divan-ı Bahar-ı Efkâr adlı divanın yazarı aşağıdakilerden hangisidir?

Bayburtlu Zihnî

Selamî

Keçecizade İzzet Molla

Mehmet İzzet Paşa

Yenişehirli Avnî

Açıklama:

Keçecizade İzzet Molla’nın Divan-ı Bahar-ı Efkâr adlı bir divanı, Divan-ı Hazan-ı Âsar adlı bir de divançesi vardır. Divanlara özel adlar vermenin yaygınlaştığı dönemde İzzet Molla iki divan tertip ederek genel eğilime uygun davranmıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 58

Mesnevi geleneği içinde “tardiye” nazım şekli ilk defa hangi eserde kullanılmıştır?

Ateşgede

Sergüzeştname

Mihnetkeşan

Hüsn ü Aşk

Yusuf u Züleyha

Açıklama:

XVIII. yüzyılın sonunda Şeyh Galip’in Hüsn ü Aşk ile mesnevi geleneğine kazandırdığı itibar XIX. yüzyıl şairlerini etkilemiştir. İzzet Molla’nın Gülşen-i Aşk’ında ve Yenişehirli Avnî’nin Ateşgede’sinde Hüsn ü Aşk etkisi belirgin bir biçimde hissedilir. Hüsn ü Aşk’ın yenilik vurgusu kadar, orijinal hayalleri de takipçilerine cazip gelmiştir. Modern Türk şairlerinin de ilgisini çeken “ateş” imajı, Yenişehirli Avnî’nin Ateşgede mesnevisini baştan sona kaplamıştır. Mesnevi geleneği içinde ilk defa Hüsn ü Aşk’ta kullanılan “tardiye” nazım şekli, Keçecizade İzzet Molla’nın Gülşen-i Aşk’ında da görülür.

Doğru Cevap: D

Soru 59

Bir devlet büyüğünün yahut hatırı sayılır bir kimsenin bir yerleşim yerine yahut bir makama gelişi üzerine kutlama amacıyla yazılan manzumelere verilen ad nedir?

Gazel

Kudumiyye

Hiciv

Rubai

Kaside

Açıklama:

Kudumiyye: Bir devlet büyüğünün yahut hatırı sayılır bir
kimsenin bir yerleşim yerine yahut bir makama gelişi üzerine kutlama
amacıyla yazılan manzumelere verilen ad. Kudumiyyeler, genellikle kaside ve kıta nazım şekilleriyle kaleme alınmıştır. Tehniyetname, tebrikname gibi isimleri vardır.

Doğru Cevap: B

Soru 60

Yenişehirli Avnî Bey'in Bahariye mevlevihanesinde çekilen susuzluğu dile getirmek amacıyla yazılan, manzum-mensur karışık, dilekçe türünde, secili eseri aşağıdakilerden hangisidir?

Abname

Divan

Mir’at-ı Cünun

Ateşgede

Sakiname

Açıklama:

Mevleviliği benimseyen Avnî Bey, derviş yaratılışlı bir kimsedir. Yenişehirli Avnî Bey'in eserlerinden Abname, Bahariye mevlevihanesinde çekilen susuzluğu dile getirmek amacıyla yazılan, manzum-mensur karışık, dilekçe türünde, secili bir eserdir. II. Abdülhamit’e sunulmuş ve Eşref Gazetesinde yayımlanmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 61

Yenişehirli Avnî' nin mesnevi nazım şekliyle kaleme alınmış hangi eseri davranışları normal olmayan insanları anlatır?

Sergüzeştname

Naz u Niyaz

Gülşen-i Aşk

Abname

Mir’at-ı Cünun

Açıklama:

Yenişehirli Avnî' nin eseri Mir’at-ı Cünun, davranışları normal olmayan insanları anlatan mesnevi nazım şekliyle kaleme alınmış ancak yarım kalmış bir eserdir. Aruzun fe‘ilâtün/fe‘ilâtün/fe‘ilün kalıbıyla yazılmıştır

Doğru Cevap: E

Soru 62

Aşağıdaki mesnevilerden hangisi içeriğine göre yanlış sınıflandırılmıştır?

Gülşen-i Aşk (Keçecizade İzzet Molla), Alegorik

Yusuf u Züleyha (Mehmet İzzet Paşa), Âşıkane

Mihnetkeşan (Keçecizade İzzet Molla), Tarihi

Sakiname (Antepli Aynî), İşret

Mevlid (İrşadî Baba), Dini

Açıklama:

Siyasi hiciv içeren mesneviler: Mihnetkeşan (Keçecizade İzzet Molla), Sergüzeştname
(Bayburtlu Zihnî).
Mihnetkeşan (Keçecizade İzzet Molla), Tarihi

Doğru Cevap: C

Soru 63

XIX. yüzyıl mesnevileri için aşağıdakilerin hangisi söylenemez?

XIX. yüzyılda yazılan mesnevilerin başlıca temaları alegori ve aşktır.

XIX. yy'da dinî, siyasi ve tarihî konularda mesneviler de yazılmıştır.

Osmanlı modernleşmesinin Tanzimat'la birlikte ivme kazanmasıyla mesnevi türü yerini gözden romana bırakmaya başlamıştır.

Bu yüzyılda yazılmış bazı mesneviler, gözleme dayalı gerçek sahneler içermesi
sebebiyle önceki yüzyıl mesnevilerinden ayrılır.

XIX. yüzyıldaki mesnevi sayısı, diğer yüzyıllara göre artmıştır.

Açıklama:

XIX. yüzyıldaki mesnevi sayısı, diğer yüzyıllara göre daha azdır. Bunun başlıca sebebi,
Osmanlı modernleşmesinin Tanzimat'la birlikte ivme kazanarak kültür ve sanat hayatını da Batı estetiğine göre biçimlendirmesidir. Anlatmaya dayalı geleneksel türler, yerini
yavaş yavaş romana bırakmıştır.
XIX. yüzyıldaki mesnevi sayısı, diğer yüzyıllara göre artmıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 64

Aşağıdaki mesnevilerden hangisi tamamlanmamıştır?

Naz u Niyaz, Keçecizade, İzzet Molla

Yusuf u Züleyha, Mehmet İzzet Paşa

Sergüzeştname, Bayburtlu Zihnî

Ateşgede, Yenişehirli Avnî

Mihnetkeşan, İzzet Molla

Açıklama:

Naz u Niyaz, Keçecizade İzzet Molla’nın tamamlayamadan vefat ettiği yarım kalmış bir mesnevisidir.
Naz u Niyaz, Keçecizade, İzzet Molla

Doğru Cevap: A

Soru 65

Tardiye nazım şekli ilk kez hangi mesnevide kim tarafından kullanılmıştır?

Bayburtlu Zihnî’nin Sergüzeştname’sinde

Şeyh Galip’in Hüsn ü Aşk'ında

Keçecizade İzzet Molla’nın Gülşen-i Aşk’ında

Yenişehirli Avnî’nin Ateşgede’sinde

İzzet Molla’nın Mihnetkeşan’ında

Açıklama:

Mesnevi geleneği içinde ilk defa Hüsn ü Aşk’ta kullanılan “tardiye” nazım
şekli, Keçecizade İzzet Molla’nın Gülşen-i Aşk’ında da görülür.
Şeyh Galip’in Hüsn ü Aşk'ında

Doğru Cevap: B

Soru 66

".................", Keçecizade İzzet Molla’nın, 1823’te Keşan’a sürgün edilme hikâyesini
mizahi bir dille anlattığı, siyasi hiciv niteliğindeki mesnevisidir.
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yere hangi eser adı gelmelidir?

Gülşen-i Aşk

Naz u Niyaz

Divan-ı Bahar-ı Efkâr

Mihnetkeşan

Divan-ı Hazan-ı Âsar

Açıklama:

Mihnetkeşan: Keçecizade İzzet Molla’nın, 1823’te Keşan’a sürgün edilme hikâyesini
mizahi bir dille anlattığı, siyasi hiciv niteliğindeki mesnevisidir. Mihnetkeşan, İzzet
Molla’nın yaklaşık bir yıllık Keşan sürgününü hikâye eder.

Doğru Cevap: D

Soru 67

"Eser, tür itibarıyla bir sergüzeştnamedir. Güncel detayları klasik kültür birikimiyle harmanlayan Şair "..................." mesnevi boyunca metni hareketlendiren çok sayıda anlatım tekniğine başvurur. Dostluk kurduğu bir şairle yaptığı Farsça manzum yazışmaları, İstanbul’dan gelen mektupları, yerel tipleri, çıktığı kısa seyahatleri ve daha pek çok reel ayrıntıyı; göndermeler, alıntılar, diyaloglar, iç ses konuşmaları vb. anlatım teknikleriyle şiirleştirir. Klasik tahkiye geleneğini gerçek anlamda bir dönüşüme uğratan".................", Anadolu Türk ediplerinin bir süre sonra tanışacağı Batı kaynaklı anlatı türlerine yapılmış ilk ciddi hazırlık kabul edilebilir.
Metinde boş bırakılan yerlere sırasıyla aşağıdakilerin hangisi getirilmelidir?

Keçecizade İzzet Molla - Gülşen-i Aşk

Şeyh Galip - Hüsn ü Aşk

Keçecizade İzzet Molla - Mihnetkeşan

Bayburtlu Zihnî- Sergüzeştname

Yenişehirli Avnî - Ateşgede

Açıklama:

İzzet Molla, mesnevi boyunca metni hareketlendiren çok sayıda anlatım tekniğine başvurur. Dostluk kurduğubir şairle yaptığı Farsça manzum yazışmaları, İstanbul’dan gelen mektupları, yerel tipleri, çıktığı kısa seyahatleri ve daha pek çok reel ayrıntıyı; göndermeler, alıntılar, diyaloglar,iç ses konuşmaları vb. anlatım teknikleriyle şiirleştirir. Klasik tahkiye geleneğini gerçekanlamda bir dönüşüme uğratan Mihnetkeşan, Anadolu Türk ediplerinin bir süre sonra tanışacağı Batı kaynaklı anlatı türlerine yapılmış ilk ciddi hazırlık kabul edilebilir.
Keçecizade İzzet Molla - Mihnetkeşan

Doğru Cevap: C

Soru 68

"Şeyh Galip’in Hüsn ü Aşk’ından esinlenilerek kaleme alınmış bir mesnevidir. Bu mesnevi, 249 beyit ve dokuz kısa fasıldan meydana gelen yarım kalmış bir eserdir. Aruzun mef ‘ûlü mefâ‘ilün fe‘ûlün kalıbıyla yazılmıştır. Eserde, baştan sona ateş ve ateşi çağrıştıran kelimelerin yan yana getirildiği görülür. “Ateş, volkan, şule (kıvılcım), kül, şem (mum), nâr (ateş), niran (cehennem)” gibi ateşle ilgili kelimeler; “kırmızı, lal (kırmızı renkli değerli bir taş), yakut (kırmızı renkli değerli bir taş), bade (şarap), hurşit (güneş) vb.” kırmızı ve kızıllıkla ilgili kavramlar bir aradadır."
Yukarıda sözü edilen eser ve sahibi aşağıdakilerin hangisinde verilmiştir?

Gülşen-i Aşk- Keçecizade İzzet Molla

Ateşgede - Yenişehirli Avni

Yusuf u Züleyha - Mehmet İzzet Paşa

Sakiname - Antepli Aynî

Mevlid - Selamî

Açıklama:

Farsça “ateşlik/ateşli yer” anlamına gelen Ateşgede, Şeyh Galip’in Hüsn ü
Aşk’ından esinlenilerek kaleme alınmış bir mesnevidir. Yenişehirli Avni'nin mesnevisidir.
Ateşgede - Yenişehirli Avni

Doğru Cevap: B

Soru 69

"Bahariye mevlevihanesinde çekilen susuzluğu dile getirmek amacıyla yazılan, manzum-mensur karışık, dilekçe türünde, secili bir eserdir. II. Abdülhamit’e sunulmuş ve Eşref Gazetesinde yayımlanmıştır."
Yukarıda tanıtılan eser ve şairi aşağıdakilerin hangisidir?

Naz u Niyaz- Keçecizade İzzet Molla

Mihnetkeşan- Keçecizade İzzet Molla

Abname- Yenişehirli Avni

Mir’at-ı Cünun- Yenişehirli Avni

Sakiname -Antepli Aynî

Açıklama:

Abname, Bahariye mevlevihanesinde çekilen susuzluğu dile getirmek amacıyla yazılan, manzum-mensur karışık, dilekçe türünde, secili bir eserdir. II. Abdülhamit’e sunulmuş ve Eşref Gazetesinde yayımlanmıştır.
Abname- Yenişehirli Avni

Doğru Cevap: C

Soru 70

"Bu mesneviyi benzerlerinden ayıran en önemli yönü, şairin başkahraman olmasıdır.
İzzet Molla, Mihnetkeşan’da daha kapsamlı bir şekilde görülen gerçekçi yaklaşımının ilk
örneklerini bu eserinde ortaya koyar. Mesnevi geleneğine uygun olarak Farsça ara başlıklar kullanır. Tıpkı Hüsn ü Aşk’taki gibi araya beş bentlik bir tardiye yerleştiren Molla, bu
yönüyle geleneğe bağlıdır. Ancak gerçekçi tutumuyla yeni arayışlara yöneldiğini de sezdirir."
Yukarıda sözü edilen mesnevi aşağıdakilerin hangisidir?

Gülşen-i Aşk

Ateşgede

Naz u Niyaz

Yusuf u Züleyha

Manzume-i Sivastopol

Açıklama:

Gülşen-i Aşk: Keçecizade İzzet Molla’nın oldukça genç yaşta kaleme aldığı ilk eseri
Gülşen-i Aşk, 300 beyitten oluşan küçük bir mesnevidir. Eser aruzun fe‘ilâtün mefâ‘ilün
fe‘ilün (fâ’lün) kalıbıyla yazılmıştır. İzzet Molla bu mesnevisinde, Şeyh Galip’in Hüsn ü
Aşk’la zirveye taşıdığı alegorik anlatıma dayalı mesnevi geleneğini takip eder.

Doğru Cevap: A

Soru 71

Yenişehirli Avnî tarafından yazılmış olan "Ateşgede" adlı eser hangi tür mesnevilere örnektir?

Temsilî (alegorik) mesneviler

Âşıkane mesneviler

Dinî mesneviler

Siyasi hiciv içeren mesneviler

Tarihî mesneviler

Açıklama:

Yenişehirli Avnî tarafından yazılmış olan "Ateşgede" adlı eser temsilî (alegorik) mesnevilere örnektir. Doğru yanıt A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 72

Mihnetkeşan adlı mesnevi kim tarafından kaleme alınmıştır?

Hayrî

Keçecizade İzzet Molla

Mehmet İzzet Paşa

Selamî

Rızayî

Açıklama:

Mihnetkeşan adlı mesnevi Keçecizade İzzet Molla tarafından kaleme alınmıştır. Doğru yanıt B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 73

Aşağıdaki şair-mesnevi eşleştirmelerinden hangisi yanlıştır?

Keçecizade İzzet Molla - Gülşen-i Aşk

Mehmet İzzet Paşa - Yusuf u Züleyha

İrşadî Baba - Mevlid

Hayrî - Manzume-i Sivastopol

Antepli Aynî - Sakiname

Açıklama:

Manzume-i Sivastopol Rızayî tarafından kaleme alınmıştır.Doğru yanıt D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 74

Hüsn ü Aşk isimli mesnevi kim tarafından kaleme alınmıştır?

Yenişehirli Avnî

Mehmet İzzet Paşa

Bayburtlu Zihnî

Keçecizade İzzet Molla

Şeyh Galip

Açıklama:

Hüsn ü Aşk isimli mesnevi Şeyh Galip tarafından kaleme alınmıştır. Doğru yanıt E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 75

Bir devlet büyüğünün yahut hatırı sayılır bir kimsenin bir yerleşim yerine yahut bir makama gelişi üzerine kutlama amacıyla yazılan manzumelere verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?

Hilye

Miraciye

Kudumiyye

Münacat

Tevhid

Açıklama:

Kudumiyye: Bir devlet büyüğünün yahut hatırı sayılır bir kimsenin bir yerleşim yerine yahut bir makama gelişi üzerine kutlama amacıyla yazılan manzumelere verilen addır. Doğru yanıt C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 76

Fakat bana azv etdiler töhmeti
Keşân-ber-keşân çekdiler İzzeti
Beyân eyledim sadme-i devleti
Garîbin bu mikdâr olur hıdmeti
Yukarıda verilen dizeler hangi mesneviden alınmıştır?

Mihnetkeşan

Manzume-i Sivastopol

Sakiname

Yusuf u Züleyha

Gülşen-i Aşk

Açıklama:

Verilen dizeler Mihnetkeşan isimli mesneviden alınmıştır. Doğru yanıt A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 77

Keçecizade İzzet Molla’nın Gülşen-i Aşk isimli eseriyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Keçecizade İzzet Molla bu eseri oldukça genç yaşta kaleme almıştır.

Gülşen-i Aşk, 300 beyitten oluşan küçük bir mesnevidir.

Eser aruzun fe‘ilâtün mefâ‘ilün fe‘ilün (fâ’lün) kalıbıyla yazılmıştır

İzzet Molla bu mesnevisinde, Şeyh Galip’in Hüsn ü Aşk’la zirveye taşıdığı alegorik anlatıma dayalı mesnevi geleneğini takip eder.

Gülşen-i Aşk’ı benzerlerinden ayıran en önemli yönü, şairin eşinin başkahraman olmasıdır.

Açıklama:

Gülşen-i Aşk’ı benzerlerinden ayıran en önemli yönü, şairin başkahraman olmasıdır. Doğru yanıt E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 78

Söyledimse dürûğ kahr olayım
Mey-i şîrîn içinde zehr olayım
Yukarıdaki dizelerde geçen "mey-i şîrîn" tamlamasının eş anlamlısı aşağıdakilerden hangisidir?

Şirin kadın

Şirin sarhoş

Tatlı şarap

Hayat şarabı

Tatlı hayat

Açıklama:

Söyledimse dürûğ kahr olayım
Mey-i şîrîn içinde zehr olayım dizelerinde geçen "mey-i şîrîn" tamlaması "tatlı şarap" anlamına gelmektedir. Doğru yanıt C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 79

Avnî Bey tarafından kaleme alınan "Abname" isimli eserin konusu aşağıdakilerden hangisidir?

Galata mevlevihanesinde yaşanan yangın

Bahariye mevlevihanesinde çekilen susuzluk

Galata mevlevihanesinin tarihi

Bahariye mevlevihanesinin güzellikleri

Yenikapı mevlevihanesinin kapatılması

Açıklama:

Abname: Bahariye mevlevihanesinde çekilen susuzluğu dile getirmek amacıyla yazılan, manzum-mensur karışık, dilekçe türünde, secili bir eserdir. Doğru yanıt B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 80

Divan şiirinde hem ülke hem de saçın kıvrımı anlamında kullanılan kelime aşağıdakilerden hangisidir?

Fas

Çad

Çin

Yemen

Tunus

Açıklama:

Çîn: Divan şiirinde hem ülke hem de saçın kıvrımı anlamında kullanılır. Doğru yanıt C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 81

Aşağıdakilerden hangisi temsili (alegorik) mesnevilerdendir?

Gülşen-i Aşk

Yusuf u Züleyha

Naz u Niyaz

Mihnetkeşan

Manzume-i Sivastopol

Açıklama:

Çoğu XIX. yüzyılın ilk yarısında yazılmış olan mesneviler içeriklerine göre şöyle sınıflandırılabilir:
Temsilî (alegorik) mesneviler: Ateşgede (Yenişehirli Avnî), Gülşen-i Aşk (Keçecizade İzzet Molla).
Âşıkane mesneviler: Yusuf u Züleyha (Mehmet İzzet Paşa), Naz u Niyaz (Keçecizade İzzet Molla).
Dinî mesneviler: Mevlid (İrşadî Baba), Mevlid (Selamî).
Siyasi hiciv içeren mesneviler: Mihnetkeşan (Keçecizade İzzet Molla), Sergüzeştname (Bayburtlu Zihnî).
Tarihî mesneviler: Zafername (Hayrî), Manzume-i Sivastopol (Rızayî).
İşret hayatıyla ilgili mesneviler: Sakiname (Antepli Aynî).

Doğru Cevap: A

Soru 82

Aşağıdakilerden hangisi aşıkane mesnevilerden birisidir?

Ateşgede

Yusuf u Züleyha

Mevlid

Mihnetkeşan

Zafername

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 83

Aşağıdakilerden hangisi siyasi hiciv içeren mesnevilerdendir?

Ateşgede

Mevlid

Mihnetkeşan

Manzume-i Sivastopol

Zafername

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 84

Aşağıdakilerden hangisi tarihi mesnevilerdendir?

Mihnetkeşan

Sakiname

Ateşgede

Zafername

Sergüzeştname

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 85

Aşağıdakilerden hangisi işret hayatıyla ilgili mesnevilerden birisidir?

Ateşgede

Mihnetkeşan

Sergüzeştname

Zafername

Sakiname

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 86

II. Mahmut Döneminde sarayla yakın ilişkiler kurmuş ve iki kez sürgüne gönderilmiş Mihnetkeşan, Gülşen-i Aşk ve yarım kalmış Naz u Niyaz adlı üç mesnevinin yazarı aşağıdakilerden hangisidir?

Yenişehirli Avnî

Keçecizade İzzet Molla

Bayburtlu Zihnî

Rızayî

Hayrî

Açıklama:

Keçecizade İzzet Molla, 1786’da İstanbul’da doğdu. Aslen Konyalı bir aileye mensuptur. Tanzimat döneminin ünlü sadrazamı Keçecizade Fuat Paşa’nın babasıdır. II. Mahmut döneminde sarayla yakın ilişkiler kurmuş, dönemin önemli ismi Halet Efendi’nin gözdeleri arasında yer almıştır. 1822’de Keşan ve 1829’da Sivas olmak üzere iki kez sürgüne gönderilmiştir. Sivas’ta ürgündeyken vefat etmiştir (1829). Keçecizade İzzet Molla’nın Divan-ı Bahar-ı Efkâr adlı bir divanı, Divan-ı Hazan-ı Âsar adlı bir de divançesi vardır. Divanlara özel adlar vermenin yaygınlaştığı dönemde İzzet Molla iki divan tertip ederek genel eğilime uygun davranmıştır. Şairin Bahar-ı Efkâr ve Hazan-ı Âsar’ına bakıldığında, geniş hayalli, ince fikirli, kökleri gelenekte olan bir birikimin şiir potasında eritilmiş belirtileri hemen sezilir. Bunların dışında Mihnetkeşan, Gülşen-i Aşk ve yarım kalmış Naz u Niyaz adlı üç mesnevi yazmıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 87

Keçecizade İzzet Molla'nın 1823'teki sürgünü konu alan ve siyasi hiciv niteliğindeki mesnevisi aşağıdakilerden hangisidir?

Mihnetkeşan

Naz u Niyaz

Zafername

Sakiname

Ateşgede

Açıklama:

Mihnetkeşan, Keçecizade İzzet Molla’nın, 1823’te Keşan’a sürgün edilme hikâyesini mizahi bir dille anlattığı, siyasi hiciv niteliğindeki mesnevisidir. Mihnetkeşan, İzzet Molla’nın yaklaşık bir yıllık Keşan sürgününü hikâye eder. Eser, tür itibarıyla bir sergüzeştnamedir. Güncel detayları klasik kültür birikimiyle harmanlayan İzzet Molla, mesnevi boyunca metni hareketlendiren çok sayıda anlatım tekniğine başvurur. Dostluk kurduğu bir şairle yaptığı Farsça manzum yazışmaları, İstanbul’dan gelen mektupları, yerel tipleri, çıktığı kısa seyahatleri ve daha pek çok reel ayrıntıyı; göndermeler, alıntılar, diyaloglar, iç ses konuşmaları vb. anlatım teknikleriyle şiirleştirir. Klasik tahkiye geleneğini gerçek anlamda bir dönüşüme uğratan Mihnetkeşan, Anadolu Türk ediplerinin bir süre sonra tanışacağı Batı kaynaklı anlatı türlerine yapılmış ilk ciddi hazırlık kabul edilebilir.

Doğru Cevap: A

Soru 88

Yenişehirli Avni'nin Şeyh Galip’in Hüsn ü Aşk’ından esinlenilerek kaleme aldığı mesnevi aşağıdakilerden hangisidir?

Sakiname

Sergüzeştname

Ateşgede

Naz u Niyaz

Gülşen-i Aşk

Açıklama:

Ateşgede: Farsça “ateşlik/ateşli yer” anlamına gelen Ateşgede, Şeyh Galip’in Hüsn ü Aşk’ından esinlenilerek kaleme alınmış bir mesnevidir. Bu mesnevi, 249 beyit ve dokuz kısa fasıldan meydana gelen yarım kalmış bir eserdir. Aruzun mef ‘ûlü mefâ‘ilün fe‘ûlün kalıbıyla yazılmıştır. Eserde, baştan sona ateş ve ateşi çağrıştıran kelimelerin yan yana getirildiği görülür. “Ateş, volkan, şule (kıvılcım), kül, şem (mum), nâr (ateş), niran (cehennem)” gibi ateşle ilgili kelimeler; “kırmızı, lal (kırmızı renkli değerli bir taş), yakut (kırmızı renkli değerli bir taş), bade (şarap), hurşit (güneş) vb.” kırmızı ve kızıllıkla ilgili kavramlar bir aradadır.

Doğru Cevap: C

Soru 89

Divan, Abname, Mir'at-ı Cünun ve Ateşgede eserlerini kaleme alan Mesneviliği benimsemiş yazar aşağıdakilerden hangisidir?

Yenişehirli Avnî

İrşadî Baba

Selamî

Keçecizade İzzet Molla

Bayburtlu Zihnî

Açıklama:

Avnî Bey, bugün Yunanistan sınırlarında kalmış Yenişehir (Larissa)’de doğdu. Babası Yenişehir eşrafından Sıdkı Ebubekir Paşa’dır. 1854 yılında Abdurrahman Sami Paşa Vidin valisiyken onun yanında kâtip olarak çalıştı. İstanbul’a döndükten sonra Beşiktaş Mevlevihanesi şeyhi Nazif Dede’nin kızı Emine Hanım’la evlendi. Bağdat valiliğine atanan Mustafa Nuri Paşa’nın divan kâtipliğini yaptı (1859-60). Daha sonra bir süre memuriyet sebebiyle Gelibolu’da çalıştı. Hayatının son zamanlarında Üsküdar’da memurluk yaptı. 1883 yılında vefat etti. Mevleviliği benimseyen Avnî Bey, derviş yaratılışlı bir kimsedir. Eserleri şöyle sıralanabilir:
Divan
Abname
Mir’at-ı Cünun
Ateşgede

Doğru Cevap: A

Soru 90

Aşağıdakilerden hangisi Yenişehirli Avni'nin eserlerinden birisi değildir?

Divan

Mihnetkeşan

Abname

Mir'at-ı Cünun

Ateşgede

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 91

XIX. yüzyılın ilk yarısında yazılmış olan mesnevilerin içerikleri arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?

Temsilî (alegorik)

Âşıkane

Siyasi hiciv içeren

Tarihî

İş hayatıyla ilgili

Açıklama:

XIX. yüzyılın ilk yarısında yazılmış olan mesneviler içeriklerine göre şöyle sınıflandırılabilir: Temsilî (alegorik) mesneviler, Âşıkane mesneviler, Dinî mesneviler, Siyasi hiciv içeren mesneviler, Tarihî mesneviler, İşret hayatıyla ilgili mesneviler. Doğru yanıt “E” şıkkıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 92

Aşağıdaki XIX. yüzyılda yazılmış mesnevilerden hangisi Yenişehirli Avnî’ye aittir?

Ateşgede

Gülşen-i Aşk

Yusuf u Züleyha

Mihnetkeşan

Sergüzeştname

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 93

Aşağıdaki XIX. yüzyılda yazılmış olan mesnevilerden hangisi İşret hayatıyla ilgilidir?

Mihnetkeşan (Keçecizade İzzet Molla)

Sergüzeştname (Bayburtlu Zihnî)

Zafername (Hayrî)

Manzume-i Sivastopol (Rızayî)

Sakiname (Antepli Aynî)

Açıklama:

XIX. yüzyılın ilk yarısında yazılmış olan mesnevilerden içeriklerine göre İşret hayatıyla ilgili mesneviler: Sakiname (Antepli Aynî). Doğru yanıt “E” şıkkıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 94

Aşağıdaki XIX. yüzyılda yazılmış olan mesnevilerden hangisi Siyasi hiciv içerir?

Ateşgede (Yenişehirli Avnî)

Yusuf u Züleyha (Mehmet İzzet Paşa)

Naz u Niyaz (Keçecizade İzzet Molla)

Mihnetkeşan (Keçecizade İzzet Molla)

Mevlid (İrşadî Baba)

Açıklama:

XIX. yüzyılın ilk yarısında yazılmış olan mesneviler içeriklerine göre şöyle sınıflandırılabilir: Siyasi hiciv içeren mesneviler: Mihnetkeşan (Keçecizade İzzet Molla), Sergüzeştname (Bayburtlu Zihnî). Doğru yanıt “D” şıkkıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 95

Aşağıdaki XIX. yüzyılda yazılmış olan mesnevilerden hangisi Temsilî (alegorik) mesnevilerdendir?

Sergüzeştname (Bayburtlu Zihnî)

Ateşgede (Yenişehirli Avnî)

Yusuf u Züleyha (Mehmet İzzet Paşa)

Naz u Niyaz (Keçecizade İzzet Molla)

Sakiname (Antepli Aynî)

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 96

Aşağıdaki XIX. yüzyılda yazılmış olan mesnevilerden hangisi Âşıkane mesnevilerdendir?

Ateşgede (Yenişehirli Avnî)

Gülşen-i Aşk (Keçecizade İzzet Molla)

Naz u Niyaz (Keçecizade İzzet Molla)

Mevlid (Selamî)

Sakiname (Antepli Aynî)

Açıklama:

XIX. yüzyılın ilk yarısında yazılmış olan mesneviler içeriklerine göre şöyle sınıflandırılabilir: Âşıkane mesneviler: Yusuf u Züleyha (Mehmet İzzet Paşa), Naz u Niyaz (Keçecizade İzzet Molla). Doğru yanıt “C” şıkkıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 97

Aşağıdaki XIX. yüzyılda yazılmış olan mesnevilerden hangisi Dinî içerikli mesnevilerdendir?

Gülşen-i Aşk (Keçecizade İzzet Molla)

Yusuf u Züleyha (Mehmet İzzet Paşa)

Naz u Niyaz (Keçecizade İzzet Molla)

Mevlid (Selamî)

Sergüzeştname (Bayburtlu Zihnî)

Açıklama:

XIX. yüzyılın ilk yarısında yazılmış olan mesneviler içeriklerine göre şöyle sınıflandırılabilir: Dinî mesneviler: Mevlid (İrşadî Baba), Mevlid (Selamî). Doğru yanıt “D” şıkkıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 98

I. Gülşen-i Aşk

II. Yusuf u Züleyha

III. Naz u Niyaz

IV. Mihnetkeşan

V. Zafername

Yukarıdaki mesnevilerden hangileri Keçecizade İzzet Molla’ya aittir?

I-II-III

I-III-IV

II-III-V

III-IV-V

IV-V

Açıklama:

XIX. yüzyılın ilk yarısında yazılmış olan mesneviler içeriklerine göre şöyle sınıflandırılabilir: Temsilî (alegorik) mesneviler: Ateşgede (Yenişehirli Avnî), Gülşen-i Aşk (Keçecizade İzzet Molla). Âşıkane mesneviler: Yusuf u Züleyha (Mehmet İzzet Paşa), Naz u Niyaz (Keçecizade İzzet Molla). Siyasi hiciv içeren mesneviler: Mihnetkeşan (Keçecizade İzzet Molla), Sergüzeştname (Bayburtlu Zihnî). Doğru yanıt “B” şıkkıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 99

Bir devlet büyüğünün yahut hatırı sayılır bir kimsenin bir yerleşim yerine yahut bir makama gelişi üzerine kutlama amacıyla yazılan manzumelere ne ad verilir?

Mersiye

Şitaiye

Kudumiyye

Şehname

Divançe

Açıklama:

Kudumiyye: Bir devlet büyüğünün yahut hatırı sayılır bir kimsenin bir yerleşim yerine yahut bir makama gelişi üzerine kutlama amacıyla yazılan manzumelere verilen ad. Kudumiyyeler, genellikle kaside ve kıta nazım şekilleriyle kaleme alınmıştır. Doğru yanıt “C” şıkkıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 100

Keçecizade İzzet Molla’nın oldukça genç yaşta kaleme aldığı ve 300 beyitten oluşan mesnevisi aşağıdakilerden hangisidir?

Gülşen-i Aşk

Leyla vü Mecnun

Ferhad u Şirin

Vamık u Azra

Hüsn ü Aşk

Açıklama:

Keçecizade İzzet Molla’nın oldukça genç yaşta kaleme aldığı ilk eseri Gülşen-i Aşk, 300 beyitten oluşan küçük bir mesnevidir. Doğru yanıt “A” şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Ünite 6

Soru 1

Aşağıdaki yazar-eser eşleştirmelerinin hangisi yanlıştır?

Muallim Naci-Esami

Şemsettin Sami-Tezakir

Mehmet Süreyya-Sicill-i Osmanî

Faik Reşat-Eslaf

Ahmet Cevdet Paşa-Belagat-ı Osmaniyye

Açıklama:

XIX. yüzyıl nesir türlerini ve yazarlarını tanıyabileceksiniz.
Şemsettin Sami- Taaşşuk-ı Talat ve Fitnat

Doğru Cevap: B

Soru 2

Edebiyatta özellikle şiirde hem muhteva hem de şekil hususunda kesin dönüşüm ve yenilenme hangi yazar tarafından gerçekleştirilmiştir ?

Namık Kemal

Abdülhak Hamit (Tarhan)

Ziya Paşa

Orhan Veli

Cevat Şakir Kabaağaçlı

Açıklama:

Edebiyatta özellikle şiirde hem muhteva hem de şekil hususunda kesin dönüşüm ve yenilenme Abdülhak Hamit (Tarhan) tarafından gerçekleştirilmiştir.

Doğru Cevap: B

Soru 3

XIX. yüzyıl başlarında şiir ve edebiyatla ilgilenen son Osmanlı Padişahı kimdir ?

Kanun-i Sultan Süleyman

Genç Osman

I.Ahmed

III.Selim

Vahdettin

Açıklama:

XIX. yüzyıl başlarında şiir ve edebiyatla ilgilenen son Osmanlı Padişahı III.Selim'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 4

Hangisi Klasik Türk edebiyatının şiir merkezli bir edebiyat olmasının temel gerekçelerinden biri değildir ?

Şiir, vezin ve kafiyenin sağladığı ahenkle daha estetik bir yapı arz ettiği için sanat
ortaya koymanın en doğal ve işlevsel yolu idi

Şiir dili nesir diline göre daha önce oluşmuştu

Eski eğitim sisteminde ezberin yeri büyük olduğu için tamamen öğretici eserler
bile kolay ezberlenebilmesi için manzum olarak yazılıyordu

Edebiyatçılar şairlik kabiliyetleriyle değerlendirilirdi. Himaye (patronaj) geleneği
içinde kasideciliğin önemli yeri vardı.

Nesir dili şiir diline göre daha önce oluşmuştur.

Açıklama:

Nesir dili şiir diline göre daha önce oluşması Klasik Türk edebiyatının şiir merkezli bir edebiyat olmasının temel gerekçelerinden biri değildir.

Doğru Cevap: E

Soru 5

XIX. yüzyıla damgasını vuran ve geleneğin bütün imkânlarını dönüştürerek çağının anlayışına uygun bir nesir dili yaratan yazar aşağıdakilerden hangisidir ?

Ahmet Cevdet Paşa

Muallim Naci

Ahmet Hamdi Tanpınar

Ziya Paşa

Abdülhak Hamit Tarhan

Açıklama:

XIX. yüzyıla damgasını vuran ve geleneğin bütün imkânlarını dönüştürerek çağının anlayışına uygun bir nesir dili yaratan yazar Ahmet Cevdet Paşa'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 6

XIX. yüzyılın en önemli tezkiresi sayılan eser hangisidir ?

Son Asır Türk Şairleri

Hatimetü’l-Eşar

Kemalü’ş-Şuara

Kudemadan Birkaç Şair

Osmanlı Şairleri

Açıklama:

XIX. yüzyılın en önemli tezkiresi sayılan eser Hatimetü’l-Eşar'dır.

Doğru Cevap: B

Soru 7

XIX. yüzyılda modern anlamda edebiyat tarihi yazımının eksik ama ilk örneği olan Tarih-i Edebiyyat-ı Osmaniyye adlı eser kime aittir ?

Recaizade Mahmut Ekrem

Mehmet Celal

Abdulhalim Memduh

Ebuzziya Tevfik

Şeyhi Mehmet

Açıklama:

XIX. yüzyılda modern anlamda edebiyat tarihi yazımının eksik ama ilk örneği olan Tarih-i Edebiyyat-ı Osmaniyye adlı eser Abdulhalim Memduh'a aittir.

Doğru Cevap: C

Soru 8

XIX. Yüzyılda zümre biyografilerinde hangi konuya yer verilmez ?

Tarikata mensup kişilerin hayatı

Bir meslek grubundaki insanların hayatları

Bir şehirdeki insanların hayatları

Belli bir gruba mensup insanların hayatları

Kişilik çözümlemeleri

Açıklama:

XIX. Yüzyılda zümre biyografilerinde kişilik çözümlemelerine yer verilmez.

Doğru Cevap: E

Soru 9

Ahmet Nazif’in Riyazu’n-Nukaba’sında hangi grup insanlar anlatılmıştır ?

Kaptanıderyalar

Nakibüleşraflar

Reisülküttaplar

Hattatlar

Müverrihler

Açıklama:

Ahmet Nazif’in Riyazu’n-Nukaba’sında Nakibüleşraflar anlatılmıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 10

I. Şiir dilinin nesir diline göre daha önce oluşması
II. Şiirin kafiye ve vezinden kaynaklı daha estetik yapıda olması
III. Dinin etkisi
Yukarıda verilenlerden hangisi ya da hangileri Klasik Türk edebiyatının şiir merkezli bir edebiyat olmasının temel gerekçeleri arasındadır?

Yalnız I

Yalnız III

I ve II

II ve III

I, II, III

Açıklama:

Klasik Türk edebiyatının şiir merkezli bir edebiyat olmasının temel gerekçeleri şöyle sıralanabilir:
a. Şiir, vezin ve kafiyenin sağladığı ahenkle daha estetik bir yapı arz ettiği için sanat
ortaya koymanın en doğal ve işlevsel yolu idi.
b. Eski eğitim sisteminde ezberin yeri büyük olduğu için tamamen öğretici eserler
bile kolay ezberlenebilmesi için manzum olarak yazılıyordu.
c. Edebiyatçılar şairlik kabiliyetleriyle değerlendirilirdi. Himaye (patronaj) geleneği
içinde kasideciliğin önemli yeri vardı.
d. Şiir dili nesir diline göre daha önce oluşmuştu. Bunda göçebe kültürünün hareketliliği ile şiirin ritmik akışkanlığı arasındaki paralelliğin de etkisi olabilir.

Doğru Cevap: C

Soru 11

Nesir dilinin tarihsel gelişimi içinde biyografilerin, biyografi geleneği içinde de _______ önemli yeri vardır.
Yukarıdaki boşluğa getirilebilecek en uygun ifade aşağıdakilerden hangisidir?

Belagatların

Gazavatnamelerin

Sefaretnamelerin

Seyahatnamelerin

Şair tezkirelerinin

Açıklama:

Nesir dilinin tarihsel gelişimi içinde biyografilerin, biyografi geleneği içinde de şair tezkirelerinin önemli yeri vardır.

Doğru Cevap: E

Soru 12

Osmanlı'da yurtdışına gönderilen elçilerin gittikleri yerlerde gördüklerini ve yaşadıklarını, oradaki siyasî gelişmeleri ve yaptıkları çalışmalarla ilgili sundukları bir tür rapor da kabul edilebilecek eserlere hangi ad verilir?

Belagat

Gazavatname

Münşeat

Sefaretname

Sûrname

Açıklama:

Elçilerin gittikleri yerlerde gördüklerini ve yaşadıklarını, oradaki siyasî gelişmeleri ve yaptıkları çalışmalarla ilgili sundukları bir tür rapor da kabul edilebilecek eserlere "sefaretname" adı verilir.

Doğru Cevap: D

Soru 13

Dönemin en önemli tezkiresi olan Hatimetü’l-Eşar aşağıdakilerden hangisine aittir?

Fatin Davut

Mehmet İzzet

Mehmet Namık Paşa

Sadık Rıfat Paşa

Süleyman Faik

Açıklama:

Dönemin en önemli tezkiresi Fatin Davut’un Hatimetü’l-Eşar’ıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 14

Dönemin biyografik eserlerinin büyük çoğunluğunu oluşturan, bir tarikata, mesleğe, şehre veya bir gruba mensup kimselerin hayatlarına yer veren biyografi türü aşağıdakilerden hangisidir?

Grup

Milli

Sınırlı

Spesifik

Zümre

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 15

Gazavatnameler ile ilgili verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

Nesir geleneğimizde oldukça eski yeri vardır.

Manzum veya mensur şekilde yazılabilir.

Mısır Seferi Hakkında Tarihçe bir gazavatnamedir.

19.yüzyılda gazavatname yazıcılığı artmıştır.

Abdurrezzak Bahir gazavatname türünde eser vermiştir.

Açıklama:

Nesir geleneğimizde oldukça eski yeri olan gazavatname yazıcılığının, doğal olarak 19.yüzyılda zayıfladığı görülmektedir. Yazarların iftiharla kaleme alacakları gazalar, fetihler ve zaferler artık çok gerilerde kalmıştır. Âgah Sırrı Levend’in tespitine göre bu yüzyılda yazılan -manzum veya mensur- bütün gazavatname-lerin sayısı sadece dokuzdur. Bir kısmının yazarı belli değildir. Yazarı belli olan iki gazavatnamenin biri yüzyılın hemen başında Mehmet Emin Karahanzade’nin Mısır’ın Fransızlardan geri alınmasını anlattığı Mısır Seferi Hakkında Tarihçe adlı kısa kitabı, diğeri Abdurrezzak Bahir’in Rusya Harbi adlı eseridir.

Doğru Cevap: D

Soru 16

1806-1812 yılları arasında gönderildiği Fransa elçiliği sırasındaki izlenimlerini Küçük Sefaretname ve Büyük Sefaretname olarak adlandırdığı iki ayrı kitap hâlinde anlatan aşağıdakilerden hangisidir?

Abdunnafi İffet Efendi

Abdurrahim Muhip Efendi

İstanbullu Mehmet Lebib Efendi

Seyyit Abdulvehhap Efendi

Seyyit Mehmet Emin Vahit Efendi

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 17

I. Edebiyatımızda son sûrnamesidir.
II. Abdunnafi İffet Efendi tarafından yazılmıştır.
III. Ağır ve külfetli bir dili vardır.
Sûrname-i Selatin ile ilgili verilenlerden hangisi ya da hangileri doğrudur?

Yalnız I

Yalnız III

I ve II

II ve III

I, II, III

Açıklama:

Abdunnafi İffet Efendi’nin (Abdî) yazdığı Sûrname-i Selatin edebiyatımızda son sûrname olarak bilinir. Bu sûrnamenin oldukça ağır ve külfetli bir dili vardır.

Doğru Cevap: E

Soru 18

19.yüzyılda yayımlanan ilk Türkçe belagat kitabı aşağıdakilerden hangisidir?

Belagat-i Osmaniyye

Mebani’l-İnşa

Mizanü’l-Edeb

Mugni’l-Küttab

Talim-i Edebiyat

Açıklama:

Tahir Selam tarafından Arapçadan çevrilen Mizanü’l-Edeb bu yüzyılda yayımlanan ilk Türkçe belagat kitabıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 19

Keçecizade Mehmet Fuat Paşa ve Ahmet Cevdet’in müştereken yazdıkları Türkiye’de basılan ilk gramer kitabı aşağıdakilerden hangisidir?

Divanu Lugati’t-Türk

Kavaid-i Osmaniyye

Lisan-ı Türkî

Mikyasu’l-Lisan Kıstasu’l-Beyan

Müyessiretü’l-Ulum

Açıklama:

Keçecizade Mehmet Fuat Paşa ve Ahmet Cevdet’in müştereken yazdıkları Kavaid-i Osmaniyye, Türkiye’de basılan ilk gramer kitabıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 20

Osmanlı devleti sınırları içinde yaşayan seyyit ve şeriflerin (Hz. Muhammed soyundan gelen kimseler) devletle olan işlerini düzenlemekle görevli bürokratlardır.
Yukarıda tanımı verilen kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Nakibüleşraf

Talik

Kaptanıderyalar

Reisülküttaplar

Hattatlar

Açıklama:

Nakibüleşraf: Osmanlı devleti sınırları içinde yaşayan seyyit ve şeriflerin (Hz. Muhammed soyundan gelen kimseler) devletle olan işlerini düzenlemekle görevli bürokratlardır.

Doğru Cevap: A

Soru 21

Daha çok levhaların, divan ve mesnevi gibi edebî içerikli eserlerin yazımında kullanılan
Arap harflerine özgü bir yazı stili.
Yukarıda tanımı verilen yazı stili aşağıdakilerden hangisidir?

Kûfî

Talik

Rika

Nesih

gubarî

Açıklama:

Daha çok levhaların, divan ve mesnevi gibi edebî içerikli eserlerin yazımında kullanılan
Arap harflerine özgü bir yazı stili. Bu alfabeyle talikten başka en eski yazı stili olan kûfîden en yenisi olan rikaya kadar nesih, sülüs, divanî, muhakkak, gubarî gibi pek çok tarz gelişmiştir.

Doğru Cevap: B

Soru 22

Osmanlı’da bir önceki yüzyılın sonlarına kadar yabancı ülkelere daimi elçi görevlendirilmemiş, elçiler lüzum görüldüğünde ve geçici olarak gönderilmiştir. Bu elçilerin gittikleri yerlerde gördüklerini ve yaşadıklarını, oradaki siyasî gelişmeleri ve yaptıkları çalışmalarla ilgili sundukları bir tür rapor da kabul edilebilecek eserlere verilen isim aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?

Gazavatname

Seyahatname

Sefaretname

Sûrname

Münşeat

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 23

Yazarı belli olan iki .................'nin biri yüzyılın hemen başında Mehmet Emin Karahanzade’nin Mısır’ın Fransızlardan geri alınmasını anlattığı Mısır Seferi Hakkında Tarihçe adlı kısa kitabı, diğeri Abdurrezzak Bahir’in Rusya Harbi adlı eseridir.
Yukarıda boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

Seyahatname

Sefaretname

Surname

Gazavatnameler

Münşeat

Açıklama:

Yazarı belli olan iki gazavatnamenin biri yüzyılın hemen başında Mehmet Emin Karahanzade’nin Mısır’ın Fransızlardan geri alınmasını anlattığı
Mısır Seferi Hakkında Tarihçe adlı kısa kitabı, diğeri Abdurrezzak Bahir’in Rusya Harbi adlı eseridir.

Doğru Cevap: D

Soru 24

Edebiyatımızda son ........... olarak bilinen bu eserde Sultan Abdülmecit’in kızları Cemile Sultan ve Münire Sultan’ın 1858 yılında gerçekleşen düğünleri anlatılmaktadır.
Yukarıda boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

Sefraretname

Seyahatname

Münşeat

Gazavatname

Surname

Açıklama:

Edebiyatımızda son sûrname olarak bilinen bu eserde Sultan
Abdülmecit’in kızları Cemile Sultan ve Münire Sultan’ın 1858 yılında gerçekleşen düğünleri anlatılmaktadır.

Doğru Cevap: E

Soru 25

Bu yüzyılda, özellikle 1867-1876 tarihleri arasında ......... kitaplarının sayısı dikkat çekici bir biçimde artar ve içerikleri çeşitlenir. Tahir Selam tarafından Arapçadan çevrilen Mizanü’l-Edeb bu yüzyılda yayımlanan ilk Türkçe ........... kitabıdır.
Yukarıda boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

Belagat

Talik

Münşeat

Surname

Gazavatname

Açıklama:

XIX. yüzyıla kadar yazılan belagate dair Türkçe kitap sayısı bir elin parmaklarını geçmez. Ama bu yüzyılda, özellikle 1867-1876 tarihleri arasında belagat kitaplarının sayısı
dikkat çekici bir biçimde artar ve içerikleri çeşitlenir. Tahir Selam tarafından Arapçadan çevrilen Mizanü’l-Edeb bu yüzyılda yayımlanan ilk Türkçe belagat kitabıdır

Doğru Cevap: A

Soru 26

19. yüzyılda bu yüzyılda yayımlanan ilk Türkçe belagat kitabı aşağıdakilerden hangisidir?

Mebani’l-İnşa’

Mizanü’l-Edeb

Belagat-i Osmaniyye

Talim-i Edebiyat

Mikyasu’l-Lisan Kıstasu’l-Beyan

Açıklama:

Tahir Selam tarafından Arapçadan çevrilen Mizanü’l-Edeb bu yüzyılda yayımlanan ilk Türkçe belagat kitabıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 27

Söylenmek istenen bir sözü kasten tam tersini söyleyerek ifade etme sanatıdır.
Yukarıda tanımı verilen söz sanatı aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?

Tezat

Tenasüp

Tariz

Tevriye

Telmih

Açıklama:

Tariz: Söylenmek istenen bir sözü
kasten tam tersini söyleyerek ifade etme sanatıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 28

Klasik Türk edebiyatının şiir merkezli bir edebiyat olmasının temel gerekçeleri arasında aşağıdakilerden hangisi gösterilemez?

Şiir, vezin ve kafiyenin sağladığı ahenkle daha estetik bir yapı arz ettiği için sanat
ortaya koymanın en doğal ve işlevsel yolu idi.

Eski eğitim sisteminde ezberin yeri büyük olduğu için tamamen öğretici eserler
bile kolay ezberlenebilmesi için manzum olarak yazılıyordu.

Himaye (patronaj) geleneği içinde kasideciliğin önemli yeri vardı.

Klasik şiir geleneğini yıkmak isteyen şairlerin oluşu.

Şiir dili nesir diline göre daha önce oluşmuştu.

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 29

XVIII. yüzyılın klasik tezkirelerinin yerini, XIX. yüzyılda sistemsiz, muhtasar veya tamamlanamamış müsveddeler hâlindeki tezkireler alır. Dönemin en önemli tezkiresi Fatin Davut’un ..........................’ıdır.
Yukarıda boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

Verdü’l-Hakaik

Vekayiü’l-Fuzala

Kemalü’ş-Şuara

Mecma-ı Şuara ve Tezkire-i Üdeba

Hatimetü’l-Eşar

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 30

Aşağıdakilerden hangisi nesir geleneğimizde oldukça eski yeri olan gazavatname yazıcılığının 18.yy'da zayıflamasının nedenlerinden biridir ?

Yeterince ilgi çekici konulardan bahsetmemesi

Fetihler ve zaferlerin geride kalması

Yazacak kimse olmaması

İnsanların okumak istememesi

Ağır sanatlı bir dili olması

Açıklama:

Fetihler ve zaferlerin geride kalması nesir geleneğimizde oldukça eski yeri olan gazavatname yazıcılığının 18.yy'da zayıflamasının nedenlerinden biridir.

Doğru Cevap: B

Soru 31

XIX. yüzyılın ilk sefaretname müellifi kimdir ?

Mehmet Emin Karahanzade

Abdurrahim Muhip Efendi

Abdülhak Hamit Tarhan

Evliya Çelebi

Abdurrezzak Bahir

Açıklama:

XIX. yüzyılın ilk sefaretname müellifi Abdurrahim Muhip Efendi’dir

Doğru Cevap: B

Soru 32

Klasik Türk edebiyatı hangi edebiyat türünü merkezine almıştır?

Roman

Hikaye

Şiir

Makale

Deneme

Açıklama:

Klasik Türk edebiyatının şiir merkezli bir edebiyat olmasının temel gerekçeleri şöyle sıralanabilir.

Doğru Cevap: C

Soru 33

Ahmet Hamdi Tanpınar'ın "Eskinin tasfiyesi ile varılabilecek son kemal noktası” diye nitelediği kitabın adı nedir?

Kısas-ı Enbiya

Hatimetü’l-Eşar

Mecma-ı Şuara ve Tezkire-i Üdeba

Kemalü’ş-Şuara

Devhatü’l-Meşayih

Açıklama:

Ahmet Hamdi Tanpınar, pek çok bakımdan XIX. yüzyıla damgasını vuran Ahmet Cevdet Paşa’nın bu kapıdan girdiğini ve geleneğin bütün imkânlarını dönüştürerek çağının anlayışına uygun bir nesir
dili yarattığını “Cevdet Paşa Hakkında Düşünceler” başlıklı yazısında izah eder ve onun Kısas-ı Enbiya’sı için “eskinin tasfiyesi ile varılabilecek son kemal noktası” der (1977: 203).

Doğru Cevap: A

Soru 34

XIX. yüzyılın en önemli tezkiresi olan ve Fatin Davut’un yazdığı eser hangisidir?

Vekayi-i Letaif-i Enderun

Tarih-i Ata

Şakayık

Tarih-i Edebiyyat-ı Osmaniyye

Hatimetü’l-Eşar

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 35

XIX. yüzyılın şiiri için özellikle şair biyografileri konusunda en önemli başvuru kaynağı aşağıdakilerden hangisidir?

Kudemadan Birkaç Şair

Kemalü’ş-Şuara

Tarih-i Edebiyyat-ı Osmaniyye

Teracim-i Ahval-i Ulema ve Meşayıh

Ayine-i Zurefa

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 36

Ahmet Nazif ’in biyografisini yazdığı devlet adamları kimlerdir?

Vezirler

Sadrazamlar

Şeyhülislamlar

Nakibüleşraflar

Reisülküttaplar

Açıklama:

Osmanlı ilmiye sınıfının ve özellikle teşrifatının (protokol) önde gelen bu şahsiyetlerin tanıtıldığı eserlerden biri Ahmet Nazif ’in Riyazu’n-Nukaba’sı, diğeri de Ahmet Rıfat’ın bu eserdeki 56 kişiye altı kişi daha ekleyerek yazdığı Devhatü’n-Nukaba adlı kitabıdır (Yüksel-Köksal 1998).

Doğru Cevap: D

Soru 37

Osmanlı devleti sınırları içinde yaşayan seyyit ve şeriflerin devletle olan işlerini düzenlemekle görevli bürokratlara ne ad verilir?

Sadrazam

Nakibüleşraf

Reisülküttap

Müverrihler

Hattat

Açıklama:

Nakibüleşraf: Osmanlı devleti sınırları içinde yaşayan seyyit ve şeriflerin (Hz. Muhammed soyundan gelen kimseler) devletle olan işlerini düzenlemekle görevli
bürokratlardır.

Doğru Cevap: B

Soru 38

Vefeyatnameler hangi edebiyat türünden sayılmaktadır?

Şiir

Hikaye

Biyografi

Deneme

Makale

Açıklama:

Vefat etmiş ünlü kimselerin, başta ölüm tarihleri olmak üzere, meslek hayatlarına dair
bazı safhalarının verildiği vefeyatnameler de biyografi eserleri arasında sayılabilir.

Doğru Cevap: C

Soru 39

XIX. yüzyılın son vakanüvisi olan ve 41 yıl görevde kalan kişi kimdir?

Mehmet Esad Efendi

Mehmet Şakir Recai Efendi

Esat Efendi

Ahmet Cevdet Paşa

Ahmet Lütfi Efendi

Açıklama:

Ahmet Cevdet, Kısas-ı Enbiya Aleyhi’s-selam ve Tevarih-i Hulefa, İstanbul 1300 (1882), s. 80-84. Ahmet Cevdet, “paşa” unvanıyla Halep valiliğine tayin edilince, vakanüvislik görevine, bu yüzyılın son vakanüvisi olan Ahmet Lütfi Efendi getirilmiştir. Aynı zamanda şair olan Ahmet Lütfi, atanmasından ölümüne kadar süren 41 yıl bu görevde kalmıştır

Doğru Cevap: E

Soru 40

XIX.yüzyılda yazılan -manzum veya mensur- bütün gazavatnamelerin sayısı kaçtır?

Açıklama:

Âgah Sırrı Levend’in tespitine göre bu yüzyılda yazılan -manzum veya mensur- bütün gazavatnamelerin sayısı sadece dokuzdur

Doğru Cevap: C

Soru 41

XIX. yüzyılın ilk sefaretname müellifi kimdir?

Abdurrahim Muhip Efendi

Seyyit Mehmet Emin Vahit Efendi

Seyyit Mehmet Refi Efendi

Yasincizade Seyyit Abdulvehhap Efendi

Bozoklu Osman Şakir Efendi

Açıklama:

XIX. yüzyılın ilk sefaretname müellifi Abdurrahim Muhip Efendi’dir.

Doğru Cevap: A

Soru 42

Namık Kema

Ziya Paşa

Şinasi

Abdulhak Hamit

Cevdet Paşa

Açıklama:

Tanzimatçıların edebiyat anlayışlarına göre eski edebiyat, diliyle, nazım şekilleriyle, mazmunları ve edebî sanatlarıyla bütünüyle terk edilmesi gereken bir “ucube” idi. Başını Namık Kemal’in çektiği bu anlayış sahipleri teoriyi pratiğe dönüştürmede, özellikle de dilde sadeleşme hususunda, pek başarılı olamamışlardı.

Doğru Cevap: A

Soru 43

Edebiyatta özellikle şiirde hem muhteva hem de şekil hususunda kesin dönüşüm ve yenilenme kim tarafından gerçekleşebildi?

Namık Kemal

Abdulhak Hamit

Ziya Paşa

Şinasi

Mehmet Tevfik

Açıklama:

Edebiyatta özellikle şiirde hem muhteva hem de şekil hususunda kesin dönüşüm ve yenilenme ancak Abdulhak Hamit (Tarhan) ile gerçekleşebilecekti

Doğru Cevap: B

Soru 44

Hangisi klasik Türk edebiyatının şiir merkezli bir edebiyat olmasının temel gerekçeleri arasında gösterilemez?

Şiir, vezin ve kafiyenin sağladığı ahenkle daha estetik bir yapı arz ettiği için sanat ortaya koymanın en doğal ve işlevsel yolu idi.

Eski eğitim sisteminde ezberin yeri büyük olduğu için tamamen öğretici eserler bile kolay ezberlenebilmesi için manzum olarak yazılıyordu.

Edebiyatçılar şairlik kabiliyetleriyle değerlendirilirdi. Himaye (patronaj) geleneği içinde kasideciliğin önemli yeri vardı.

Şiir dili nesir diline göre daha önce oluşmuştu. Bunda göçebe kültürünün hareketliliği ile şiirin ritmik akışkanlığı arasındaki paralelliğin de etkisi olabilir.

Edebiyatçıların düz yazı yeteneği şiir yeteneği kadar gelişmiş durumda değildi?

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 45

Hangisi XIX. yüzyılın en önemli tezkiresi sayılır?

Kemalü’ş-Şuara

Mecma-ı Şuara ve Tezkire-i Üdeba

Hatimetü’l-Eşar

Teracim-i Ahval-i Ulema ve Meşayıh

Verdü’l-Hakaik

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 46

Tarih-i Edebiyyat-ı Osmaniyye adlı eser kime aittir?

Ebuzziya Tevfik

Recaizade Mahmut Ekrem

Mehmet Celal

Abdulhalim Memduh

Şeyhi Mehmet

Açıklama:

Tarih-i Edebiyyat-ı Osmaniyye adlı eseriyle Abdulhalim Memduh, modern anlamda edebiyat tarihi yazımının eksik ama ilk örneğini verir.

Doğru Cevap: D

Soru 47

Daha çok levhaların, divan ve mesnevi gibi edebî içerikli eserlerin yazımında kullanılan Arap harflerine özgü bir yazı stiline ne ad verilir?

Nakibüleşraf

Reisülküttap

Talik

Hatt

Müverrih

Açıklama:

Talik: Daha çok levhaların, divan ve mesnevi gibi edebî içerikli eserlerin yazımında kullanılan
Arap harflerine özgü bir yazı stili. Bu alfabeyle talikten başka en eski yazı stili olan kûfîden en yenisi olan rikaya kadar nesih, sülüs, divanî, muhakkak, gubarî gibi pek çok tarz gelişmiştir.

Doğru Cevap: C

Soru 48

Cevdet Paşa tarafından asrının “yegâne tabip ve filozofu” olarak nitelenen kimdir?

Şanizade Mehmet Ataullah Efendi

Ataullah Efendi

Mehmet Şakir Recai Efendi

Antepli Asım Ahmet Efendi

Ömer Amir Bey

Açıklama:

Mütercim Asım’ın vefatından sonra, Cevdet Paşa tarafından asrının “yegâne tabip ve filozofu” olarak nitelenen Şanizade Mehmet Ataullah Efendi vakanüvis olmuştur.

Doğru Cevap: A

Soru 49

Mehmet Emin Karahanzade’nin Mısır Seferi Hakkında Tarihçe adlı kısa kitabı hangi türe dahildir?

Sefaretname

Sûrname

Belagat

Seyahatname

Gazavatname

Açıklama:

Yazarı belli olan iki gazavatnamenin biri yüzyılın hemen başında Mehmet Emin Karahanzade’nin Mısır’ın Fransızlardan geri alınmasını anlattığı Mısır Seferi Hakkında Tarihçe adlı kısa kitabı, diğeri Abdurrezzak Bahir’in Rusya Harbi adlı eseridir.

Doğru Cevap: E

Soru 50

XIX. yüzyılın ilk sefaretname müellifi kimdir?

Seyyit Mehmet Emin Vahit Efendi

Abdurrahim Muhip Efendi

Yasincizade Seyyit Abdulvehhap Efendi

Bozoklu Osman Şakir Efendi

Abdürrezzak Bâhir Efendi

Açıklama:

XIX. yüzyılın ilk sefaretname müellifi Abdurrahim Muhip Efendi’dir.

Doğru Cevap: B

Soru 51

Hangisi eski asırlarda yazılıp basımı bu yüzyıl içinde gerçekleşen münşeat mecmuaları dışında bu asırda kaleme alınıp yayımlanan belli başlı münşeat mecmuaları arasında yer almaz?

Mecma’u’lMünşeat

Letaif-i İnşa

Münşeat-ı el-Hâc Âkif Efendi ve Divançe

Âsar-ı Ziver Paşa

Ayatü’l-Hayr

Açıklama:

Ayatü’l-Hayr münşeat türünde değildir.

Doğru Cevap: E

Soru 52

Aşağıdakilerden hangisi genel olarak XIX. toplum hayatı ve Türk edebiyatı için söylenemez?

XIX. yüzyıl, değişim ve arayışların çok yoğun ve çeşitli yöntemler denenerek yaşandığı bir dönemdir

Bu yüzyılda yenilik ve değişimler, sadece eğitim ve bilim alanında değil
edebiyat dünyasında da kendini göstermiştir.

Paris ve Londra’ya okumaya giden aydınların dönüşleri toplum yapısı ve edebiyatta muazzam bir farklılaşma getirmiştir.

XIX. yüzyılda farklılaşma, eski yüzyılların Sebk-i Hindî ve Mahallîleşme gibi üslup
arayışları düzeyinde değil, büsbütün toplum hayatını etkileyecek bir yöneliştir.

Encümen-i Şuara, divan şiirinin düştüğü yerden ancak Batı'ya yönelerek kalkabileceğine dair bir anlayışa sahiptir.

Açıklama:

Kendilerine XVII. yüzyıl şairlerini örnek alan edip ve şairler tarafından kurulan Encümen-i Şuara, divan şiirinin düştüğü yerden yine kendi imkânlarını kullanarak kalkabileceğine dair bir anlayışa sahipti. İlk müdavimleri arasında Namık Kemal ve Ziya Paşa’nın da bulunduğu bu topluluk üyelerinin temel asgari müşterekleri şiirde eskiye yönelişi ve klasik tarzı devam ettirme hususundaki kabul ve ısrarlarıdır.
Encümen-i Şuara, divan şiirinin düştüğü yerden ancak Batı'ya yönelerek kalkabileceğine dair bir anlayışa sahiptir.

Doğru Cevap: E

Soru 53

Tanzimat Edebiyatı için aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Batı etkisinde gelişen Türk edebiyatının başlangıcı Tercüman-ı Ahval’in yayınlanması olarak kabul edilir.

Başını Namık Kemal’in çektiği yenilikçiler, özellikle dilde sadeleşme konusunda başarılı örnekler vermişlerdir.

XVIII. yüzyılda yazılan Muhayyelat-ı Aziz Efendi Türk edebiyatında yeni dönemin habercisi sayılabilir.

Batı’ya gidenJön Türkler, gözlem ve birikimlerini ülkeye taşırken yabancı edebiyatları da tanıtmışlardır.

Tanzimatçılara göre eski edebiyat, diliyle, nazım şekilleriyle, mazmunları ve edebî sanatlarıyla bütünüyle terk edilmesi gereken bir “ucube” idi

Açıklama:

Başını Namık Kemal’in çektiği bu anlayış sahipleri teoriyi pratiğe dönüştürmede, özellikle de dilde sadeleşme hususunda, pek başarılı olamamışlardı. Edebiyatta özellikle şiirde hem muhteva hem de şekil hususunda kesin dönüşüm ve yenilenme ancak Abdulhak Hamit (Tarhan) ile gerçekleşebilecekti.
Başını Namık Kemal’in çektiği yenilikçiler, özellikle dilde sadeleşme konusunda başarılı örnekler vermişlerdir.

Doğru Cevap: B

Soru 54

Nesrimde rekâket olmasaydı
Evvelce gözüm de dolmasaydı
Hiç nazma temâyül eylemezdim
Bir sadece beyt söylemezdim
Namık Kemal'in yukarıdaki dörtlüğü yorumlandığında aşağıdakilerin hangisi söylenemez?

Namık Kemal'in aslında nesri sevdiği

Namık Kemal'in şiir yazmaktan hoşlanmadığı

Namık Kemal'in şiiri daha güzel ve kolay yazdığı

Namık Kemal'in yetişme koşularından dolayı şiir yazmaya yöneldiği

Namık Kemal'in önceleri nesrini kusurlu gördüğü

Açıklama:

Metinde kolaylık ve güzellikle ilgili bir ifade yoktur.
Namık Kemal'in şiiri daha kolay ve güzel yazdığı

Doğru Cevap: C

Soru 55

Aşağıdakilerden hangisi eski nesrin eleştirilen özelliklerinden biri değildir?

Şiirsel bir güzelliği amaçlamaları

Seci kullanma merakı

Çok uzun cümleler kullanma arzusu

Arapça-Farsça kelimelerle sanat yapma kaygısı

Gramer kurallarına aykırı kullanımların çokluğu

Açıklama:

Eski nesir yazarları, eserlerinde şiire yaklaşan bir güzellik ortaya koymaya çalışırlardı. Seci merakı, birbirine bağlı cümleciklerle dolu bir türlü sonu gelmeyen uzun cümleler ve alışılmadık Arapça-Farsça kelimelerle tasannu (=sanat yapma) endişesi de eklenince metinler ancak belli kimselerin çözüp anlayabileceği bir hâl alıyordu. Bunlar arasında gramer kurallarına ilişkin bir yakınmadan söz edilmemektedir.
Gramer kurallarına aykırı kullanımların çokluğu

Doğru Cevap: E

Soru 56

Aşağıdakilerden hangisi Klasik Türk edebiyatının şiir merkezli bir edebiyat olmasının temel gerekçelerinden biri değildir?

Şiirin, vezin ve kafiye ile daha estetik sanat
ortaya koymanın doğal ve işlevsel yolu olarak görülmesi

Ezbere dayalı eğitim sisteminin ezber ihtiyacını şiiri biçiminin kolay karşılaması

Edebiyatçıların şairlik kabiliyetleriyle değerlendirilmesi.

Şiir dilinin konuları açıklamaya daha uygun olması

Şiir dilinin nesir dilinden önce oluşmuş olması

Açıklama:

Şiir dilinin konuları açıklamaya daha uygun olduğu söylenemez. Bu, nesrin görevidir.
Şiir dilinin konuları açıklamaya daha uygun olması

Doğru Cevap: D

Soru 57

Pek çok bakımdan XIX. yüzyıla damgasını vuran Ahmet Cevdet Paşa’nın geleneğin bütün imkânlarını dönüştürerek çağının anlayışına uygun bir nesir dili yarattığını “Cevdet Paşa Hakkında Düşünceler” başlıklı yazısında izah eder ve onun Kısas-ı Enbiya’sı için “eskinin tasfiyesi ile varılabilecek son kemal noktası” diyen yazar aşağıdakilerin hangisinde verilmiştir?.

Ahmet Hamdi Tanpınar

Yahya Kemal Beyatlı

Abdülhak Hamit Tarhan

Ahmet Haşim

Mehmet Kaplan

Açıklama:

Ahmet Hamdi Tanpınar, pek çok bakımdan XIX. yüzyıla damgasını vuran Ahmet Cevdet Paşa’nın bu kapıdan girdiğini ve geleneğin bütün imkânlarını dönüştürerek çağının anlayışına uygun bir nesir dili yarattığını “Cevdet Paşa Hakkında Düşünceler” başlıklı yazısında izah eder ve onun Kısas-ıEnbiya’sı için “eskinin tasfiyesi ile varılabilecek son kemal noktası” der.

Doğru Cevap: A

Soru 58

Aşağıda XIX. yüzyılda Türk edebiyatında biyografi türü için söylenenlerden hangisi yanlıştır?

Dönemin en önemli tezkiresi Fatin Davut’un Hatimetü’l-Eşar’ıdır.

Mehmet Siracettin ve Mehmet Tevfik, değerlendirip bütün Osmanlı şairlerini tek bir
eserde toplamaya çalışırlar.

XIX. yüzyılın şair biyografileri konusunda en önemli başvuru kaynağı Kemalü’ş-Şuara’dır.

Hammer’in Osmanlı Şiir Sanatı Tarihi adlı eseri, kuruluştan 1834 yılına kadar yetişen 2200 Osmanlı şairinin biyografisini içerir.

Recaizade Mahmut Ekrem, Kudemadan Birkaç Şair kitabında dönemin bütün şairlerinin biyografilerini vermiştir.

Açıklama:

Recaizade Mahmut Ekrem’in Kudemadan Birkaç Şair’i dokuz şairden bahseden küçük bir eser olmakla beraber sadece biyografilerle kalmaması, kimi edebî tespit ve değerlendirmelerle şairleri el alması, özellikle de “eski” şairlere “yeni” bir sanatkârın gözüyle bakılması açısından kayda değer bir çalışmadır.
Recaizade Mahmut Ekrem, Kudemadan Birkaç Şair kitabında dönemin bütün şairlerinin biyografilerini vermiştir.

Doğru Cevap: E

Soru 59

Modern anlamda edebiyat tarihi yazımının eksik ama ilk örneğini Tarih-i Edebiyyat-ı Osmaniyye kitabıyla veren yazar aşağıdakilerin hangisinde verilmiştir?

Ebuzziya Tevfik

Abdulhalim Memduh

Mehmet Celal

Muallim Naci

Recaizade Mahmut Ekrem

Açıklama:

Tarih-i Edebiyyat-ı Osmaniyye adlı eseriyle Abdulhalim Memduh, modern anlamda edebiyat tarihi yazımının eksik ama ilk örneğini verir.
Abdülhalim Memduh

Doğru Cevap: B

Soru 60

Aşağıda XIX. yüzyılda yazılan tarih kitaplarıyla ilgili verilen bilgilerin hangisinde yanlışlık vardır?

Mehmet Şakir Paşa, Yeni Osmanlı Tarihi'nin ilk cildinde Osmanlı devletinin İstanbul’un fethine kadar geçen olaylar anlatılmaktadır.

Hayrullah Efendi, Devlet-i Aliyye-i Osmaniyye Tarihi’nde Batı kaynaklarını da göz önünde bulundurarak olayları objektif bir bakış açısıyla değerlendirmiştir.

Ahmet Vefik Paşa, Osmanlı'nın Sultan Abdülaziz’e kadar olan dönemin askerî, siyasal, toplumsal ve kültürel boyutlarını Tarih-i Osmanî adlı eserinde anlatmıştır.

Mustafa Nuri Paşa, Osmanlı’nın kuruluşundan 1841’e gelene kadar bütün kurumlarının tarihini Netayicü’l-Vukuat adlı eserinde anlatmıştır.

Ahmet Cevdet Paşa, II. Abdulhamit’in emriyle 1892’de tahta çıkışından itibaren gelişen olayları Tarih-i Cevdet adı altında kaleme almıştır.

Açıklama:

Cevdet Paşa, bizzat II. Abdulhamit’in emriyle yazdığı, adı geçen padişahın 1892’de tahta çıkışından itibaren gelişen olayları ise Maruzat adı altında kaleme almıştır. Tezâkir’in belgesel dilinden uzak bir üslupla yazdığı bu eserinde dönemin devlet adamlarını ağır bir dille eleştirmiştir.
Ahmet Cevdet Paşa, II. Abdulhamit’in emriyle 1892’den itibaren gelişen olayları Tarih-i Cevdet adıyla yazmış, dönemin devlet adamlarını ağır bir dille eleştirmiştir.

Doğru Cevap: E

Soru 61

"................."1806-1812 yılları arasında gönderildiği Fransa elçiliği sırasındaki izlenimlerini Küçük Sefaretname ve Büyük Sefaretname olarak adlandırdığı iki ayrı kitap hâlinde anlatmıştır. Küçük Sefaretname’sinde Yirmisekiz Mehmet Çelebi'nin anlattığı Fransa ile kendi gördüğü Fransa arasındaki farklılıkları vurgular. Fransa’nın okulları, hastaneleri, mahkemeleri, haberleşme sistemi gibi yapısal özelliklerinin yanı sıra Paris ve çevresi, gezilip görülecek yerlerinin anlatıldığı bu eser o zamanki Avrupa’nın bir Türk aydını tarafından nasıl görülüp nitelendiğini ortaya koyması bakımından özel bir değer taşır.
Yukarıdaki metinde boş bırakılan yere hangi isim getirilmelidir?

Seyyit Mehmet Emin Vahit Efendi

Bozoklu Osman Şakir Efendi

Abdurrahim Muhip Efendi

Seyyit Mehmet Refi Efendi

Mehmet Namık Paşa

Açıklama:

Abdurrahim Muhip, nişancılık payesiyle büyükelçi olarak 1806-1812 yılları arasında gönderildiği Fransa elçiliği sırasındaki izlenimlerini Küçük Sefaretname ve Büyük Sefaretname olarak adlandırdığı iki ayrı kitap hâlinde anlatmıştır. Küçük Sefaretname’sinde Yirmisekiz Mehmet Çelebi’nin anlattığı Fransa ile kendi gördüğü Fransa arasındaki farklılıkları vurgular.
Abdurrahim Muhip Efendi

Doğru Cevap: C

Soru 62

Kendilerine XVII. yüzyıl şairlerini örnek alan edip ve şairler tarafından kurulan, ve divan şiirinin düştüğü yerden yine kendi imkânlarını kullanarak kalkabileceğine dair bir anlayışa sahip topluluk aşağıdakilerden hangisidir?

Hisarcılar

Encümen-i Şuara

Yedi Meşaleciler

Fecr-i Ati

Edebiyat-ı Cedide

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 63

Sonradan “Tanzimat Edebiyatı” adıyla anılmaya başlanacak olan Batı etkisinde gelişen Türk edebiyatının başlangıcı olarak çıkarılan ilk özel gazete aşağıdakilerden hangisidir?

Servet-i Fünun

Ceride-i Havadis

Tercüman-ı Ahval

Tasvîr-i Efkâr

Takvîm-i Vekâyi

Açıklama:

Sonradan “Tanzimat Edebiyatı” adıyla anılmaya başlanacak olan Batı etkisinde gelişen Türk edebiyatının başlangıcı olarak ilk özel gazete olan Tercüman-ı Ahval’in yayın hayatına başladığı 1860 yılı gösterilir. Doğru yanıt C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 64

Söylenmek istenen bir sözü kasten tam tersini söyleyerek ifade etme sanatı aşağıdakilerden hangisidir?

İstiare

Teşbih

Tevriye

Tenasüp

Tariz

Açıklama:

Tariz: Söylenmek istenen bir sözü kasten tam tersini söyleyerek ifade etme sanatıdır. Doğru yanıt E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 65

"Kudemadan Birkaç Şair" isimli eser kim tarafından kaleme alınmıştır?

Muallim Naci

Tevfik Fikret

Namık Kemal

Recaizade Mahmut Ekrem

Sami Paşazade Sezai

Açıklama:

"Kudemadan Birkaç Şair" isimli eser Recaizade Mahmut Ekrem tarafından kaleme alınmıştır. Doğru yanıt D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 66

Selanik kadısı Karslızade Mehmet Cemalettin Efendi, 1843 yılında kaleme aldığı Ayine-i Zurefa adlı eserinde kimleri tanıtmıştır?

Müverrihler

Reisülküttaplar

Kaptanıderyalar

Şeyhülislamlar

Vezirler

Açıklama:

Selanik kadısı Karslızade Mehmet Cemalettin Efendi, 1843 yılında kaleme aldığı Ayine-i Zurefa adlı eserinde Kemal Paşazade’den Esat Efendi’ye kadar yetişen kırk altı Osmanlı tarihçisini tanıtmıştır. Doğru yanıt A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 67

Aşağıdaki eserlerden hangisinde nakibüleşrafların hayat hikayeleri anlatılmaktadır?

Devhatü’l-Meşayih

Riyazu’n-Nukaba

Harita-i Kapudan-ı Derya

Halifetü’r-Rüesa

Ayine-i Zurefa

Açıklama:

Nakibüleşraflar: Osmanlı ilmiye sınıfının ve özellikle teşrifatının (protokol) önde gelen bu şahsiyetlerin tanıtıldığı eserlerden biri Ahmet Nazif ’in Riyazu’n-Nukaba’sıdır. Doğru yanıt B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 68

Mütercim Asım’ın vefatından sonra, Cevdet Paşa tarafından asrının “yegâne tabip ve filozofu” olarak nitelenen hangi isim vakanüvis olmuştur?

Halepli Mustafa Naima

Katip Çelebi

Mehmet Ataullah Efendi

Evliya Çelebi

Tursun Bey

Açıklama:

Mütercim Asım’ın vefatından sonra, Cevdet Paşa tarafından asrının “yegâne tabip ve filozofu” olarak nitelenen Şanizade Mehmet Ataullah Efendi vakanüvis olmuştur.Doğru yanıt C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 69

Nişancılık payesiyle büyükelçi olarak 1806-1812 yılları arasında gönderildiği Fransa elçiliği sırasındaki izlenimlerini Küçük Sefaretname ve Büyük Sefaretname olarak adlandırdığı iki ayrı kitap hâlinde anlatmış olan XIX. yüzyılın ilk sefaretname müellifi aşağıdakilerden hangisidir?

Ali Şevki Bey

Ahmet Cevat Paşa

Mustafa Nuri Paşa

Mehmet Emin Karahanzade

Abdurrahim Muhip Efendi

Açıklama:

XIX. yüzyılın ilk sefaretname müellifi Abdurrahim Muhip Efendi’dir. Abdurrahim Muhip, nişancılık payesiyle büyükelçi olarak 1806-1812 yılları arasında gönderildiği Fransa elçiliği sırasındaki izlenimlerini Küçük Sefaretname ve Büyük Sefaretname olarak adlandırdığı iki ayrı kitap hâlinde anlatmıştır. Doğru yanıt E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 70

Keçecizade Mehmet Fuat Paşa ve Ahmet Cevdet’in müştereken yazdıkları Türkiye’de basılan ilk gramer kitabı aşağıdakilerden hangisidir?

Ayatü’l-Hayr

Kavaid-i Osmaniyye

Sûrname-i Selatin

Talim-i Edebiyat

Belagat-i Osmaniyye

Açıklama:

Keçecizade Mehmet Fuat Paşa ve Ahmet Cevdet’in müştereken yazdıkları Kavaid-i Osmaniyye, Türkiye’de basılan ilk gramer kitabıdır (İstanbul 1864). Doğru yanıt B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 71

II. Mahmut’un 1831 yılında Çanakkale Boğazı ve Edirne’ye yaptığı yolculuğun anlatıldığı Sefername-i Hayr adlı eser kim tarafından yazılmıştır?

Ahmet Nazif

Ömer Faiz

Abdunnafi İffet Efendi

Çaylak Tevfîk

Âkif Paşa

Açıklama:

Ahmet Nazif ’in Sefername-i Hayr adlı eserinde, II. Mahmut’un 1831 yılında Çanakkale Boğazı ve Edirne’ye yaptığı yolculuk anlatılmaktadır. Doğru yanıt A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 72

Aşağıdakilerden hangisi batı etkisinde gelişen Türk edebiyatının başlangıcı olarak kabul edilen yılı temsil etmektedir?

1870

1860

1861

1900

1871

Açıklama:

Batı etkisinde gelişen Türk edebiyatının başlangıcı olarak ilk özel gazete olan Tercüman-ı Ahval’in yayın hayatına başladığı 1860 yılı gösterilir.

Doğru Cevap: B

Soru 73

Aşağıdakilerden hangisi Klasik Türk edebiyatının şiir merkezli bir edebiyat olmasının temel gerekçelerinden biri değildir?

Şiir, vezin ve kafiyenin sağladığı ahenkle daha estetik bir yapı arz ettiği için sanat ortaya koymanın en doğal ve işlevsel yolu idi.

Eski eğitim sisteminde ezberin yeri büyük olduğu için tamamen öğretici eserler bile kolay ezberlenebilmesi için manzum olarak yazılıyordu.

Edebiyatçılar şairlik kabiliyetleriyle değerlendirilirdi. Himaye (patronaj) geleneği içinde kasideciliğin önemli yeri vardı.

Şiir dili umum halkın anlayabileceği bir dil olduğu için herkes tarafından anlaşılabilmekte idi.

Şiir dili nesir diline göre daha önce oluşmuştu. Bunda göçebe kültürünün hareketliliği ile şiirin ritmik akışkanlığı arasındaki paralelliğin de etkisi olabilir.

Açıklama:

Klasik Türk edebiyatının şiir merkezli bir edebiyat olmasının temel gerekçeleri şöyle sıralanabilir:
a. Şiir, vezin ve kafiyenin sağladığı ahenkle daha estetik bir yapı arz ettiği için sanat ortaya koymanın en doğal ve işlevsel yolu idi.
b. Eski eğitim sisteminde ezberin yeri büyük olduğu için tamamen öğretici eserler bile kolay ezberlenebilmesi için manzum olarak yazılıyordu.
c. Edebiyatçılar şairlik kabiliyetleriyle değerlendirilirdi. Himaye (patronaj) geleneği içinde kasideciliğin önemli yeri vardı.
d. Şiir dili nesir diline göre daha önce oluşmuştu. Bunda göçebe kültürünün hareketliliği ile şiirin ritmik akışkanlığı arasındaki paralelliğin de etkisi olabilir.

Doğru Cevap: D

Soru 74

XIX. yüzyılın en önemli ikinci tezkiresi sayılan ve ilk basımı yapılırken adı Son Asır Türk Şairleri olarak değiştirilen eserin ilk adı nedir?

Kemalü’ş-Şuara

Hatimetü’l-Eşar

Kudemadan Birkaç Şair

Tarih-i Edebiyyat-ı Osmaniyye

Numune-i Edebiyat-ı Osmaniyye

Açıklama:

XIX. yüzyılın en önemli tezkiresi sayılan Hatimetü’l-Eşar’dan sonra bu yüzyılın şiiri için özellikle şair biyografileri konusunda en önemli başvuru kaynağı Kemalü’ş-Şuara’dır. İlk basımı yapılırken adı Son Asır Türk Şairleri olarak değiştirilen bu eser (İstanbul 1930- 1942), resimli olması, kaynakları hakkında bilgiler vermesi, dipnotları ve eleştirel yaklaşı mı bakımından hem modern hem de en hacimli tezkiredir.

Doğru Cevap: A

Soru 75

Aşağıdaki eserlerden hangisi zümre biyografileri arasında sayılmaz?

Sefinetü’l-Vüzera

Riyazu’n-Nukaba

Sicill-i Osmanî

Harita-i Kapudan-ı Derya

Halifetü’r-Rüesa

Açıklama:

Sayfa 115- 117
Sicill-i Osmanî, Mehmet Süreyya tarafından kaleme alınmış olup Osmanlı’nın kuruluşundan 1899’a kadarki dönem içinde yaşamış, her meslekten tanınmış kişilerin ve devlet kademelerinde görev almış bürokratların biyografileri alfabetik sırayla toplanmıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 76

Aşağıdakilerden hangisi XIX. yüzyıl Türk edebiyatında yazılmış olan ve yazarı belli olan gazavatnamelerden biridir?

Netayicü’l-Vukuat - Mustafa Nuri Paşa

Rusya Harbi -Abdurrezzak Bahir

Kısas-ı Enbiya - Ahmet Cevdet Paşa

Musavver İran Sefaretnamesi - Bozoklu Osman Şakir Efendi

Mükemmel Osmanlı Tarihi - Ali Cevat

Açıklama:

Âgah Sırrı Levend’in tespitine göre XIX. yüzyılda yazılan -manzum veya mensur- bütün gazavatnamelerin sayısı sadece dokuzdur. Bir kısmının yazarı belli değildir. Yazarı belli olan iki gazavatnamenin biri yüzyılın hemen başında Mehmet Emin Karahanzade’nin Mısır’ın Fransızlardan geri alınmasını anlattığı Mısır Seferi Hakkında Tarihçe adlı kısa kitabı, diğeri Abdurrezzak Bahir’in Rusya Harbi adlı eseridir.

Doğru Cevap: B

Soru 77

Aşağıda verilen XIX. yüzyıl Türk edebiyatında yer alan münşeatlar ile ilgili özelliklerden hangisi doğrudur?

Bu dönemde yalnızca münşeat mecmuaları derlenmiştir.

Feridun Bey Münşeatı bu asırda kaleme alınmıştır.

Bu dönemde yalnızca dokuz adet münşeat kaleme alınmıştır.

Klasik tarzı izleyenlerin eserlerinde dahi metin örneklerinde Türkçe artarken Arapça ve Farsça örnekler gittikçe azalmıştır.

Sahibi her kim olursa olsun Tanzimat’la birlikte gelen dilde farklılaşmanın şu veya
bu şekilde kendini fark ettirmektedir.

Açıklama:

Bu dönemde yazılmış ve basılmış münşeat mecmualarının karakteristik özelliği, mecmua sahibi her kim olursa olsun Tanzimat’la birlikte gelen dilde farklılaşmanın şu veya bu şekilde kendini fark ettirmesidir.

Doğru Cevap: E

Soru 78

Aşağıda XIX. yüzyıl nesri ile ilgili verilenlerden hangisi doğrudur?

Zümre tezkirelerine oldukça rağbet olduğu görülmektedir.

Resmi yazışmalarda eski nesir tarzı tamamen terk edilmiştir.

Yazılan sefaretnamelerin sayısında azalma olmuştur.

Ortaya koyulan gazavatnamelerin sayısında artış olmuştur.

Bu dönemde yalnızca belirli bir kesimin anlayabileceği eserler verilmiştir.

Açıklama:

Bu dönemde zümre tezkirelerine rağbet olduğu görülmektedir. XIX. yüzyılda eski nesir tarzı daha ziyade resmî yazışma dilinde, kimi biyografik eserlerde devam etmekle birlikte sadeleşme temayülü daha büyük oranda taraftar toplamıştır. Avrupa’ya daha çok elçi gönderilmiş ve bu da sefaretnamelerin sayısında artışa yol açmıştır. Öte yandan artık “fetihname”, “zafername” yazılacak bir fetih veya zafer kalmadığı için “gazavatnameler” yok denecek kadar azalmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 79

XIX. yüzyılda yayımlanan ilk Türkçe belagat kitabının adı nedir?

Belagat-i Osmaniyye

Mizanü’l-Edeb

Talim-i Edebiyat

Mebani’l-İnşa

Kavaid-i Osmaniyye

Açıklama:

Tahir Selam tarafından Arapçadan çevrilen Mizanü’l-Edeb bu yüzyılda yayımlanan ilk Türkçe belagat kitabıdır (İstanbul 1257).

Doğru Cevap: B

Soru 80

Aşağıdakilerden hangisi XIX. yüzyılda yaşamış olan vakanüvis tarihçilerinden biri değildir?

Antepli Asım Ahmet Efendi (Mütercim Asım)

Şanizade Mehmet Ataullah Efendi

İstanbullu Mehmet Lebib Efendi

Sahhaflar Şeyhizade Mehmet Esat Efendi

Mehmet Şakir Recai Efendi

Açıklama:

İstanbullu Mehmet Lebib Efendi surname türünde eser vermiştir, vakanüvis tarihçiliği yapmamıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 81

1876’da kaleme alınan ve saray âdetlerinin dışında Enderun’da yetişmiş önemli devlet erkânı, âlimler ve sanatkârların biyografilerini verilen Tarih-i Ata'nın yazarı kimdir?

Çaylak Tevfik

Mehmet Hafid

Mehmet Şemi Molla

Halim Giray

Tayyarzade Ata

Açıklama:

Saray âdetlerinin dışında Enderun’da yetişmiş önemli devlet erkânı, âlimler ve sanatkârların biyografilerini verilen Tarih-i Ata, 1876’da Tayyarzade Ata tarafından kaleme alınmıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 82

Edebiyatta özellikle şiirde hem muhteva hem de şekil hususunda kesin dönüşüm ve yenilenme aşağıdakilerden hangisi ile gerçekleşmiştir?

Abdulhak Hamit (Tarhan)

Namık Kemal

Ziya Paşa

Şinasi

Nef ’î

Açıklama:

Tanzimatçıların edebiyat anlayışlarına göre eski edebiyat, diliyle, nazım şekilleriyle, mazmunları ve edebî sanatlarıyla bütünüyle terk edilmesi gereken bir “ucube” idi. Başını Namık Kemal’in çektiği bu anlayış sa- hipleri teoriyi pratiğe dönüştürmede, özellikle de dilde sadeleşme hususunda, pek başarılı olamamışlardı. Edebiyatta özellikle şiirde hem muhteva hem de şekil hususunda kesin dönüşüm ve yenilenme ancak Abdulhak Hamit (Tarhan) ile gerçekleşebilecekti. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 83

Aşağıdakilerden hangisi XIX. yüzyılın en önemli tezkiresi olarak anılmaktadır?

Mecma-ı Şuara ve Tezkire-i Üdeba

Kemalü’ş-Şuara

Hatimetü’l-Eşar

Kudemadan Birkaç Şair

Vekayiü’l- Fuzala

Açıklama:

XVIII. yüzyılın klasik tezkirelerinin yerini, bu yüzyılda sistemsiz, muhtasar veya tamamlanamamış müsveddeler hâlindeki tezkireler alır. Dönemin en önemli tezkiresi Fatin Davut’un Hatimetü’l-Eşar’ıdır. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 84

Aşağıdakilerden hangisi Abdulhalim Memduh tarafından yazılan, modern anlamda edebiyat tarihi yazımının eksik ama ilk örneği olan eserdir?

Tekmiletü’ş-Şakaik fî Hakkı Ehli’l-Hakaik

Osmanlı Edebiyatı Numuneleri

Numune-i Edebiyat-ı Osmaniyye

Tarih-i Edebiyyat-ı Osmaniyye

Verdü’l-Hakaik

Açıklama:

Bu dönemde şair ve yazarların hayat hikâyelerine yönelik ilgi ve merak, giderek yerini edebiyat tarihçiliğine bırakır. Tarih-i Edebiyyat-ı Osmaniyye adlı eseriyle Abdulhalim Memduh, modern anlamda edebiyat tarihi yazımının eksik ama ilk örneğini verir. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 85

Aşağıdakilerden hangisi nakibüleşrafların tanıtıldığı eserlerden biridir?

Sefinetü’l-Vüzera

Ayine-i Zurefa

Halifetü’r-Rüesa

Devhatü’l-Meşayih

Riyazu’n-Nukaba

Açıklama:

Nakibüleşraflar, Osmanlı ilmiye sınıfının ve özellikle teşrifatının (protokol) önde gelen bu şahsiyetlerin tanıtıldığı eserlerden biri Ahmet Nazif ’in Riyazu’n- Nukaba’sı, diğeri de Ahmet Rıfat’ın bu eserdeki 56 kişiye altı kişi daha ekleyerek yazdığı Devhatü’n-Nukaba adlı kitabıdır. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 86

Aşağıdakilerden hangisi kız öğretmen mektebinde okutulmak üzere, Hacı Mehmet Zihni tarafından yazılan ve çeşitli yönleriyle şöhret kazanan Müslüman kadınlar tanıtılıldığı eserdir?

Eslaf

Esami

Teracim-i Ahval

Meşahirü’n-Nisa

Nuhbetü’l-Vekayi

Açıklama:

Hacı Mehmet Zihni’nin, kız öğretmen mektebinde okutulmak üzere hazırladığı Meşahirü’n-Nisa adlı eserinde de çeşitli yönleriyle şöhret kazanan ve daha çok başka bölgelerde yetişen Müslüman kadınlar tanıtılmıştır. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 87

Yeni Osmanlı Tarihi
Mükemmel Osmanlı Tarihi
Telhis-i Tarih-i Osmanî
Tezakir

Yukarıdakilerden hangileri XIX. yüzyılda özel tarih yazımı alanındaki örneklerdendir?

I-II-III

I-II-IV

I-III-IV

II-III-IV

I-II-III-IV

Açıklama:

XIX. yüzyılda özel tarihler yazılmıştır. Mehmet Şakir Paşa’nın Yeni Osmanlı Tarihi adlı eserinin ilk iki cildinde Osmanlı devletinin başlangıcından İstanbul’un fethine kadar geçen olaylar anlatılmaktadır. Bir tarih ve coğrafya lügatinin de yazarı olan Ali Cevat’ın Mükemmel Osmanlı Tarihi (İstanbul 1898) ve Mehmet Tevfik Paşa’nın Telhis-i Tarih-i Osmanî isimli eserini de anmak gerekir. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 88

Aşağıdakilerden hangisi Osmanlı’nın dış ülkelerle olan siyasî ilişkilerinin önceki yüzyıllara göre olan artışı nispetinde XIX. yüzyılda daha çok kaleme alınan türdür?

Belagat Kitapları

Münşeat

Sefaretname

Gazavatname

Sûrname

Açıklama:

Sefaretnameler, Osmanlı’nın dış ülkelerle olan siyasî ilişkilerinin önceki yüzyıllara göre olan artışı nispetinde bu yüzyılda daha çok kaleme alınan bir tür olarak öne çıkmaktadır.

Doğru Cevap: C

Soru 89

2200 Osmanlı şairinin biyografisini içeren ve dört cilt halinde Hammer tarafından yazılmış tezkire aşağıdakilerden hangisidir?

Son Asır Türk Şairleri

Osmanlı Şiir Sanatı Tarihi

Kudemadan Birkaç Şair

Tarih-i Edebiyyat-ı Osmaniyye

Osmanlı Şairleri

Açıklama:

Fatin Davut, Esat Efendi ve Arif Hikmet klasik geleneği sürdürürken Mehmet Siracettin ve Mehmet Tevfik, mevcut birikimi değerlendirip bütün Osmanlı şairlerini tek bir eserde toplamaya çalışırlar. Fakat bunda başarılı olunamaz. Öyle ki tezkirelere bütüncül bir gözle bakmak, geleneksel birikimi çağının anlayışına göre ele almak ve daha önemlisi sonuçlandırıp yayınlamak bile Hammer’e kısmet olmuştur. Hammer’in Osmanlı Tarihi kadar tanınmamış olsa da Geschicte der Osmanischen Dichtkunts [Osmanlı Şiir Sanatı Tarihi (I-IV, Pesth 1836-1838)] adlı eseri, kuruluştan 1834 yılına kadar geçen dönemde yetişen 2200 Osmanlı şairinin biyografisini içerir. Yazar, eserinin ilk cildinin iç kapağında kitabının adını Cami-i Mehasin-i Zurefa-yı Ehlü’z-Zevk ve’l-İrfan fi-Teracim-i Şuara-yı
Devlet-i Âl-i Osman; kendi adını da Yusuf Hammer Purgstall olarak göstermiştir. Eser, Türkçeye çevrilmek hatta eleştirel bir yaklaşımla bu iş yapılmak istenmişse de bu teşebbüs gerçekleşememiştir. Mehmet Siracettin, Mecma-ı Şuara ve Tezkire-i Üdeba adlı eserinde
(1325/1907), çeviri girişiminde bulunmuşsa da bu tecrübe, Hammer’in eserinin dördüncü cildinin bazı maddeleri ile sınırlı kalmıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 90

Abdunnafi İffet Efendi (Abdî) tarafından yazılmıştır.
Edebiyatımızda son sûrname olarak bilinir.
Sultan Abdülmecit’in kızları Cemile Sultan ve Münire Sultan’ın 1858 yılında gerçekleşen düğünleri anlatılmaktadır.
Oldukça ağır ve külfetli bir dili vardır.

Yukarıdakilerden hangileri Sûrname-i Selatin eseri hakkında doğru bilgi içermektedir?

I-II-III

I-II-IV

I-III-IV

II-III-IV

I-II-III-IV

Açıklama:

Bu dönemde yazılan sûrnamelerden biri divan sahibi bir şair olan Abdunnafi İffet Efendi’nin (Abdî) yazdığı Sûrname-i Selatin’dir. Edebiyatımızda son sûrname olarak bilinen bu eserde Sultan Abdülmecit’in kızları Cemile Sultan ve Münire Sultan’ın 1858 yılında gerçekleşen düğünleri anlatılmaktadır. Konu olarak diğer sûrnamelerdeki geçit törenleri ziyafet ve eğlencelerin nitelendiği bu sûrnamenin oldukça ağır ve külfetli bir dili vardır. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 91

Aşağıdaki isimlerden hangisi bir şair tezkiresi yayınlamamıştır?

Fatin Davut

Yusuf Hammer Purgstall

Recaizade Mahmut Ekrem

Muallim Naci

Halit Ziya Uşaklıgil

Açıklama:

XVIII. yüzyılın klasik tezkirelerinin yerini, bu yüzyılda sistemsiz, muhtasar veya tamamlanamamış müsveddeler hâlindeki tezkireler alır. Dönemin en önemli tezkiresi Fatin Davut’un Hatimetü’l-Eşar’ıdır. Hammer’in Osmanlı Tarihi kadar tanınmamış olsa da Geschicte der Osmanischen Dichtkunts [Osmanlı Şiir Sanatı Tarihi (I-IV, Pesth 1836-1838)] adlı eseri, kuruluştan 1834 yılına kadar geçen dönemde yetişen 2200 Osmanlı şairinin biyografisini içerir.XIX. yüzyılda tezkire sayılmasa da şair biyografilerini içeren başka eserler kaleme alınmıştır. Recaizade Mahmut Ekrem’in Kudemadan Birkaç Şair’i dokuz şairden bahseden küçük bir eser olmakla beraber sadece biyografilerle kalmaması, kimi edebî tespit ve değerlendirmelerle şairleri el alması, özellikle de “eski” şairlere “yeni” bir sanatkârın gözüyle bakılması açısından kayda değer bir çalışmadır (1888). Muallim Naci’nin Osmanlı Şairleri (Kurnaz 1988) de içerdiği şair biyografileri ve örnek metinlerle adının anılması gereken eserlerdendir.

Doğru Cevap: E

Soru 92

Aşağıdakilerden hangisi Türkiye’de basılan ilk gramer kitabıdır?

Kavaid-i Osmaniyye

Talim-i Edebiyat

Belagat-i Osmaniyye

Mebani’l-İnşa

Mizanü’l-Edeb

Açıklama:

Keçecizade Mehmet Fuat Paşa ve Ahmet Cevdet’in müştereken yazdıkları Kavaid-i Osmaniyye, Türkiye’de basılan ilk gramer kitabıdır (İstanbul 1864). Arapça ve Almancaya da çevrilen eserin sonradan birçok kere daha basılması ilgi gördüğünü göstermektedir. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 93

Aşağıdakilerden hangisi XIX. yüzyılda nesir dilinin hem kuramsal hem de uygulamaya yansıyan değişiminin en açık biçimde görüldüğü eserlerdir?

Münşeatlar

Seyahatnameler

Sefaretnameler

Belagat ve gramer kitapları

Gazavatnameler

Açıklama:

Nesir dilinin hem kuramsal hem de uygulamaya yansıyan değişiminin en açık biçimde görüldüğü eserler, XIX. yüzyılda sayıları oldukça çoğalan belagat ve gramer kitaplarıdır. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 94

Zümre biyografileri olarak da adlandırılabilecek 19. yüzyıl biyografileri içinde aşağıdaki zümrelerden hangisi konu edilmemiştir?

Sadrazamlar

Şeyhülislamlar

Hattatlar

Vezirler

Nakkaşlar

Açıklama:

Bu yüzyılda yazılan biyografik eserlerin büyük çoğunluğunu “zümre biyografileri” olarak adlandırabileceğimiz; bir tarikata, mesleğe, şehre veya bir gruba mensup kimselerin hayatlarına yer veren eserler oluşturmaktadır. XIX. yüzyıl yazarlarının en verimli oldukları biyografi türünde, özellikle zümre biyografilerinde önceki asırdaki çeşitliliğin artarak devam ettiği görülür. Bu zümreler arasında, sadrazamlar, şeyhülislamlar, nakibüleşraflar, kaptanıderyalar, reisülküttaplar, hattatlar ve müverrihler sayılabilir.

Doğru Cevap: E

Soru 95

Enderunda yetişen ünlü alim, devlet adamı ve sanatkarların biyografilerinden oluşan kitabın yazarı aşağıdakilerden hangisidir?

Osmanzade Taib

Müstakimzade Süleyman Efendi

Ahmet Nazif Resmi Ahmet

Tayyarzade Ata

Resmi Ahmet

Açıklama:

XIX. yüzyıl Osmanlı nesri açısından olduğu kadar tarih araştırmaları için de önemli kaynaklar arasında sayılan zümre biyografileri arasında, Enderun’da yetişen ünlü kişilere dair yazılan metinlerin de önemli yeri vardır. Enderun’da yetişen Tayyarzade Ata, 1876’da kaleme aldığı Tarih-i Ata’da saray âdetlerinin dışında Enderun’da yetişmiş önemli devlet erkânı, âlimler ve sanatkârların biyografilerini vermiştir (Arslan 2011). Atâ Tarihi’nin son iki cildi Osmanlı padişahlarından şiirle meşgul olanlarla Enderun’dan yetişen şairleri tanıtan bir tezkire veya şiir mecmuası gibi olduğu için edebiyat tarihi açısından da önemlidir.

Doğru Cevap: D

Soru 96

19. yüzyılda önceki yüzyıllara göre sayısı azalan ve söz konusu yüzyıl içinde yalnız dokuz örneği bulunan nesir türü aşağıdakilerden hangisidir?

Sefaretname

Gazavatname

Münşeat

Sûrname

Belagat

Açıklama:

Nesir geleneğimizde oldukça eski yeri olan gazavatname yazıcılığının, doğal olarak bu yüzyılda zayıfladığı görülmektedir. Yazarların iftiharla kaleme alacakları gazalar, fetihler ve zaferler artık çok gerilerde kalmıştır. Âgah Sırrı Levend’in tespitine göre bu yüzyılda yazılan -manzum veya mensur- bütün gazavatnamelerin sayısı sadece dokuzdur. Bir kısmının yazarı belli değildir. Yazarı belli olan iki gazavatnamenin biri yüzyılın hemen başında Mehmet Emin Karahanzade’nin Mısır’ın Fransızlardan geri alınmasını anlattığı Mısır Seferi Hakkında Tarihçe adlı kısa kitabı, diğeri Abdurrezzak Bahir’in Rusya Harbi adlı eseridir

Doğru Cevap: B

Soru 97

Osmanlı'da elçilerin ülkeye geri döndüklerinde görevlendirildikleri ülkeler hakkında hazırladıkları rapor niteliğindeki nesir eserler aşağıdakilerden hangisidir?

Seyahatname

Gazavatname

Sefaretnamel

Sûrname

Münşeat

Açıklama:

Osmanlı’da bir önceki yüzyılın sonlarına kadar yabancı ülkelere daimi elçi (sefir) görevlendirilmemiş, elçiler lüzum görüldüğünde ve geçici olarak gönderilmiştir. Bu elçilerin
gittikleri yerlerde gördüklerini ve yaşadıklarını, oradaki siyasî gelişmeleri ve yaptıkları çalışmalarla ilgili sundukları bir tür rapor da kabul edilebilecek eserlere “sefaretname” denilmektedir.

Doğru Cevap: C

Soru 98

Osmanlı'da şenlikleri konu alan ve 19. yüzyılda iki örneği bulunan tür aşağıdakilerden hangisidir?

Sûrname

Münşeat

Sefaretname

Gazavatname

Seyahatname

Açıklama:

XIX. yüzyılda kaleme alınmış, müellifi bilinen iki mensur sûrname tespit edilmiştir. İlki,
divanı da bulunan İstanbullu Mehmet Lebib Efendi’nin yazdığı, II. Mahmut’un kızı Mihrimah Sultan’la Ferik Mehmet Paşa’nın 1836 yılındaki düğünlerini konu edinen Sûrname’dir.
Başlangıç ve bitiş kısımları ile manzum olan eserin iç kısımlarında sık sık şairin kendisine
ve başka şairlere ait manzumeler vardır. Eserde günlerce devam eden düğüne gelen davetlilerin tek tek adları, cihaz (çeyiz) ve arus (gelin) alayı, yapılan türlü eğlenceler, nişan alayı, ziyafetler teferruatlı bir şekilde anlatılmıştır. Bu dönemde yazılan diğer sûrname ise yine divan sahibi bir şair olan Abdunnafi İffet Efendi’nin (Abdî) yazdığı Sûrname-i Selatin’dir. Edebiyatımızda son sûrname olarak bilinen bu eserde Sultan Abdülmecit’in kızları Cemile Sultan ve Münire Sultan’ın 1858 yılında gerçekleşen düğünleri anlatılmaktadır. Konu olarak diğer sûrnamelerdeki geçit törenleri ziyafet ve eğlencelerin nitelendiği bu sûrnamenin oldukça ağır ve külfetli bir dili vardır.

Doğru Cevap: A

Soru 99

Aşağıdakilerden hangisi Divan edebiyatında nesir türündeki yazıların toplandığı mecmualara verilen isimdir?

Sefaretname

Gazavatname

Surname

Münşeat

Tezkire

Açıklama:

İnşa meselesi, bu yüzyıldaki edebî tartışmaların önemli bir konusu hâlindedir. Bir taraftan
eskiden olduğu gibi münşeat mecmuaları derlenmeye devam ederken bir yandan da belagat kitaplarında önemli bir bölüm olarak “inşa” meselesi üzerinde durulmaya başlanmış,
inşa ve münşeat konulu -birçoğu eğitim-öğretim amaçlı olan- kitaplar kaleme alınmıştır.
Süleyman Paşa’nın, belagat konusunu işlediği eseri Mebani’l-İnşa’sı başta olmak üzere Manastırlı Mehmet Rıfat’in Nüzhetü’l-Münşeat (İstanbul 1868) ve Zübdetü’l-Münşeat’ı (İstanbul 1882), Sahhaf Nurî Efendi’nin derleyip padişah Abdulaziz’e sunduğu Münşeatı Aziziyye fi Âsari Osmaniyye (İstanbul 1875), Mustafa Reşid’in Bedayi’ü’l-İnşa (İstanbul 1885) ve İnşa Muallimi (İstanbul 1893) adlı eserleri, Mehmet Atıf ’ın Gülzar-ı Münşeat’ı (İstanbul 1871), Sadık Rıfat Paşa’nın İnşa’sı (İstanbul 1891), Abdulahad Nuri’nin Münşeat-ı Kavanin’i (İstanbul 1887), Muallim Naci’nin İnşa ve İnşad’ı (İstanbul 1893), Faik Reşad’ın Amelî ve Nazarî Talim-i Kitabet yahud Mükemmel Münşeat’ı (İstanbul 1900) gibi pek çok eser kaleme alınmıştır. Hatta Mehmet Fuat’ın Hanımlara Mahsus Usul-i Kitabet ve İnşa’sı (İstanbul 1899) ve Ahmet Erib’in Hanımlara Münşeat’ı (İstanbul 1892) gibi doğrudan hanımlara yazışma usul ve esaslarını öğretme amaçlı eserler dahi kaleme alınmıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 100

Aşağıdaki isimlerden hangisi münşeat dalında eser vermemiştir?

Mehmet Rıfat

Süleyman Paşa

Sadık Rıfat Paşa

Mustafa Reşid

Yaşar Nuri Güntekin

Açıklama:

İnşa meselesi, bu yüzyıldaki edebî tartışmaların önemli bir konusu hâlindedir. Bir taraftan
eskiden olduğu gibi münşeat mecmuaları derlenmeye devam ederken bir yandan da belagat kitaplarında önemli bir bölüm olarak “inşa” meselesi üzerinde durulmaya başlanmış, inşa ve münşeat konulu -birçoğu eğitim-öğretim amaçlı olan- kitaplar kaleme alınmıştır. Süleyman Paşa’nın, belagat konusunu işlediği eseri Mebani’l-İnşa’sı başta olmak üzere Manastırlı Mehmet Rıfat’in Nüzhetü’l-Münşeat (İstanbul 1868) ve Zübdetü’l-Münşeat’ı (İstanbul 1882), Sahhaf Nurî Efendi’nin derleyip padişah Abdulaziz’e sunduğu Münşeatı Aziziyye fi Âsari Osmaniyye (İstanbul 1875), Mustafa Reşid’in Bedayi’ü’l-İnşa (İstanbul 1885) ve İnşa Muallimi (İstanbul 1893) adlı eserleri, Mehmet Atıf ’ın Gülzar-ı Münşeat’ı (İstanbul 1871), Sadık Rıfat Paşa’nın İnşa’sı (İstanbul 1891), Abdulahad Nuri’nin Münşeat-ı Kavanin’i (İstanbul 1887), Muallim Naci’nin İnşa ve İnşad’ı (İstanbul 1893), Faik Reşad’ın Amelî ve Nazarî Talim-i Kitabet yahud Mükemmel Münşeat’ı (İstanbul 1900) gibi pek çok eser kaleme alınmıştır. Hatta Mehmet Fuat’ın Hanımlara Mahsus Usul-i Kitabet ve İnşa’sı (İstanbul 1899) ve Ahmet Erib’in Hanımlara Münşeat’ı (İstanbul 1892) gibi doğrudan hanımlara yazışma usul ve esaslarını öğretme amaçlı eserler dahi kaleme alınmıştır

Doğru Cevap: E

Soru 101

19. yüzyılda konunun ders kitaplarına alınması ve matbaanın kullanılmaya başlanılmasıyla sayısı gittikçe artan nesir türü aşağıdakilerden hangisidir?

Gazavatname

Surname

Sefaretname

Tezkire

Belagat

Açıklama:

19. yüzyılda belagat ve gramer kitaplarında artış görülür. Matbaanın yaygınlaşmasının yanı sıra her iki konunun ders programlarında yer alması verimliliğin en başta gelen sebebidir. Bir yandan klasik belagati devam ettirmek isteyen gelenekçilerin, öte taraftan Batı retoriğini benimseyip eski belagatle birleştirmeye çalışanların gayretleri bu yayın zenginliğinin bir başka nedenidir.

Doğru Cevap: E

Xıx. Yüzyıl Türk Edebiyatı - Tüm Sorular

Ünite 1

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler