Türkçe Cümle Bilgisi II - Türk Dili ve Edebiyatı

"Ölü doğmuş bir çocuğa yaktığınız ağıtı" kelime grubu neyi sorusuna cevap veren cümlenin belirtili nesne ögesidir.

Doğru Cevap: B

Soru 11

Cümle içinde yer alan ara sözler ve açıklayıcı cümleler cümle dışı ögelerdir.
Cümleler arasındaki bağlayıcılar cümle dışı ögelerdir.
Bütün ünlemler ve ünlem grupları, hitaplar cümle dışı ögelerdir.

Yukarıdakilerden hangisi cümle dışı öğeler ile ilgili hangisi doğrudur?

Yalnız I

Yanlız II

I ve II

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Cümle içinde yer alan ara sözler ve açıklayıcı cümleler, cümleler arasındaki bağlayıcılar ve bütün ünlemler ve ünlem grupları, hitaplar cümle dışı ögelerdir.

Doğru Cevap: E

Soru 12

Aşağıda verilenlerden hangisindeki cümle dışı öğe diğerlerinden farklıdır?

Ey bu topraklar için toprağa düşmüş asker!

Çalgı sesi bana kadar geliyordu, âh!

Ne uzunmuş gece, Rabbim, gelmiyor sabah!

Kış çöktü üzerimize bre Rıfat.

Ay yıldız o mazideki süstür, emin ol

Açıklama:

Cümle içinde yer alan ara sözler ve açıklayıcı cümleler de cümle dışı ögeler olarak değerlendirilir. Bu ögeler, cümle içerisinde ya iki çizgi arasında ya iki virgül arasında ya da ayraç içerisinde gösterilir. E seçeneğindeki "emin ol" ifadesi bu açılamayı örneklemektedir. Diğer seçeneklerde verilen cümle dışı öğeler ise "ünlemler ve ünlem grupları" na örnektir.

Doğru Cevap: E

Soru 13

Aşağıda verilenlerden hangisindeki cümle dışı öğe diğerlerinden farklıdır?

Çocuğun yüzü ibik gibi kızardı. Bereket o telâşta kimse işin farkına varamadı.

Bu kız, ufak tefek gayet hoppa, gayet şımarık bir şeymiş, hatta bunun için ismine Çalıkuşu derlermiş.

Gittim ve geldim; ancak şimdi yeni hatıralarım muayyen çizgiler içinde canlanıyor.

A evlâdım, kendi dilimizce bir marş söyleseniz de biz de anlayıp dinlesek olmaz mı?

Tenkitlerinize, -buna ikaz demek daha doğru olur- teşekkür ederim.

Açıklama:

Cümle içinde yer alan ara sözler ve açıklayıcı cümleler de cümle dışı ögeler olarak değerlendirilir. E seçeneğindeki ara bilgi bu açıklamaya örnektir. Diğer seçenekler ise cümleler arasındaki bağlayıcılardır.

Doğru Cevap: E

Soru 14

Aşağıdakilerden hangisindeki cümle dışı öğe diğerlerinden farklıdır?

Zavallı ablamın, Kenan ağabeyimin o kadar sızlanan mektuplarını da bî-his bir inatla cevapsız bıraktım. Fakat artık söylemem lâzım.

Bu kız, ufak tefek gayet hoppa, gayet şımarık bir şeymiş, hatta bunun için ismine Çalıkuşu derlermiş.

Onu, köyünden kıskanır gibi idim. Daha doğrusu, dört yıllık bir ayrılıktan sonra köyüne kavuşan bu erin yanında kendimi fazla buluyordum.

Hacı Kalfa: “Yollar maşallah emindir, amma ne olur ne olmaz, peçeni kapa. Senin suratın öyle her yerde açılacak suratlardan değildir, anladın mı efendim?” demişti.

Halit Ayarcı’nın izafîlik dediği şeyin, tabir caizse, bir hakikat olduğunu kendi hayatımda yaşıyorum.

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 15

Aşağıdakilerden hangisinde verilen altı çizili öğe diğerlerinden farklı işlevdedir?

Rica ederim, insanlık öldü mü?

Beş yüz sene bekler mi? Nasıl bekleyeceksin?

Kolay mı bunca yıl sabretmek?

Gönül istemez mi hiç? İster elbet!

Bu adları bir kere öğrendiniz mi artık unutamazsınız.

Açıklama:

Soru eki de bazen bağlı olduğu ögeyi zaman zarfı işleviyle fiillere bağlamaktadır. Örneğin;
Bir parıltı gördü mü gözler hemen dalıyor,
Göğüsler çekilerek nefesler daralıyor.
(Faruk Nafiz Çamlıbel)
Bu adları bir kere öğrendiniz mi artık unutamazsınız.
(Ahmet Hamdi Tanpınar, Beş Şehir)

Doğru Cevap: E

Soru 16

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde soru eki, zaman zarfı görevinde kullanılmıştır?

Bu kadar zaman yeter mi emin değilim!

Seçtiğim yol zor mu zor ama değer!

Yeterli mi bana verilen bu süre?

Bu seviyeye gelebilmek mümkün mü?

Bu adları bir kere öğrendiniz mi artık unutamazsınız.

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 17

Bir cümlede birden fazla yer tamlayıcısı olabilir.
Sıralı cümlelerde yer tamlayıcısı ortak olabilir.
İsimler ve isim değerindeki kelime grupları cümlede yer tamlayıcısı görevi yapabilir.

Yer tamlayıcısının özellikleri ile ilgili hangisi doğrudur?

Yalnız I

Yalnız II

I ve II

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Bir cümlede birden fazla yer tamlayıcısı olabilir.
Sıralı cümlelerde yer tamlayıcısı ortak olabilir.
İsimler ve isim değerindeki kelime grupları cümlede yer tamlayıcısı görevi yapabilir.
Yaklaşma, bulunma ve ayrılma hâl eklerini taşıyan bazı tarz, zaman, miktar zarfları; yer tamlayıcısı olarak değil doğrudan zarf tümleci olarak değerlendirilir.
Cümle çözümlemelerinde yer tamlayıcılarını bulmak için yükleme “nereye, nerede, nereden; kime, kimde, kimden, neye, nede, neden” gibi sorular yöneltilir.

Doğru Cevap: E

Soru 18

İsimler ve isim değerindeki kelime grupları cümlede yer tamlayıcısı görevi yapabilir.
Yaklaşma, bulunma ve ayrılma hâl eklerini taşıyan bazı tarz, zaman, miktar zarfları; yer tamlayıcısı olarak değil doğrudan zarf tümleci olarak değerlendirilir.
Cümle çözümlemelerinde yer tamlayıcılarını bulmak için yükleme “nereye, nerede, nereden; kime, kimde, kimden, neye, nede, neden” gibi sorular yöneltilir.

Yukarıda cümlenin ögeleri ile ilgili verilen bilgilerden hangisi doğrudur?

Yalnız I

Yalnız II

I ve II

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 19

Bizim çocuklar kâh el çırparak kâh kahkahalar atarak onları seyrediyordu. Yukarıda verilen altı çizili öge aşağıdakilerden hangisidir?

Yüklem

Cümle Dışı Öğe

Yer Tamlayıcısı

Belirtili Nesne

Zarf Tümleci

Açıklama:

Bu cümlede ise zarf tümleci olan kâh el çırparak kâh kahkahalar atarak kelime grubu, bir bağlama grubudur.

Doğru Cevap: E

Soru 20

Hepsi, sırtında abâ, günlerce
Gittiler içleri hicranla dolu;
Yukarıda verilen cümlenin ögeleri sırasıyla hangisinde verilmiştir?

Özne-yer tamlacısı-zarf tümleci-yüklem-zarf tümleci

Özne-zarf tümleci-zarf tümleci-yüklem-yer tamlayıcısı

Zarf tümleci-zarf tümleci-zarf tümleci-yüklem-yer tamlayıcısı

Yüklem-özne-zarf tümleci-zarf tümleci-zarf tümleci

Özne-zarf tümleci-zarf tümleci-yüklem-zarf tümleci

Açıklama:

gittiler : Yüklem
hepsi : Özne
sırtında abâ : Zarf tümleci
günlerce :Zarf tümleci
içleri hicranla dolu : Zarf tümleci

Doğru Cevap: E

Soru 21

Aşağıdaki cümlelerden hangisinde belirtisiz nesne bulunur?

Türk subayı bizleri dikkatle süzdü, başıyla selamladı.

Mektubunu okumaktan bile korkuyorum, fakat merak da ediyorum.

Hayatımı, prensiplerimi, her şeyimi, bir küçük işaretinle bırakır gelirim.

Yavaş konuş, adam kitap okuyor.

Çünkü nağmenin kadehi kendisine boşaltılanı sonuna kadar saklıyor.

Açıklama:

Cümle çözümlemelerinde nesne ögesini bulmak için yükleme “ne, neyi” ve “kimi” soruları yöneltilir. Bunlara cevap olan öge nesnedir. Neyi, kimi sorularının cevabı olan nesne belirtili nesne; ne sorusunun cevabı olan nesne, belirtisiz nesnedir. A, B, C ve E şıklarında bununan nesne belirtilidir. D şıkkında ise belirtisiz nesne bulunur. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 22

Göğsüme dayadı güzel başını
Sandım vücuduma doldu o mehtap
Yukarıdaki dizelerde yer alan 'güzel başını' aşağıdakilerden hangisidir?

Yüklem

Gizli özne

Yer tamlayıcısı

Belirtisiz nesne

Belirtili nesne

Açıklama:

Bu şiirin ilk dizesinde yer alan güzel başını belirtili, ikinci dizede yer alan vücuduma doldu o mehtap ise belirtisiz nesnedir. Belirtili nesne olan güzel başı(nı) tamlayanı düşmüş bir iyelik grubudur. Vücuduma doldu o mehtap ise cümle hâlinde bir nesnedir. Cümlenin diğer ögeleri ise aşağıdakilerdir:
dayadı : Yüklem
(o) : Gizli özne
göğsüme : Yer tamlayıcısı
sandım : Yüklem
(ben) : Gizli özne
Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 23

“Gurbet beni muttasıl çekiyordu kendine.” cümlesinin yer tamlayıcısı aşağıdakilerden hangisidir?

muttasıl

kendine

beni

gurbet

çekiyordu

Açıklama:

“Gurbet beni muttasıl çekiyordu kendine.” cümlesinin ögeleri aşağıdaki gibidir:
çekiyordu : Yüklem
gurbet : Özne
beni : Belirtili nesne
kendine : Yer tamlayıcısı
muttasıl : Zarf tümleci
Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 24

Cümlede yer alan yer tamlayıcılarını bulmak için yükleme aşağıdakilerden hangisi sorulmaz?

nereye

kimde

kimi

nereden

kimden

Açıklama:

Cümle çözümlemelerinde yer tamlayıcılarını bulmak için yükleme “nereye, nerede, nereden; kime, kimde, kimden, neye, nede, neden” gibi sorular yöneltilir. “Kimi” sorusu belirtili nesneyi bulmak için yükleme sorulur. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 25

Aşağıdaki cümlelerden hangisinde altı çizili sözcük zarf tümlecidir?

Çocuk uysallıkla onun ardından eve girdi.

Bu arada, onu biraz daha iyi yaşatabilmek için, karım düğününden kalma üç beşibirliği bozdurdu.

Bütün vapur hafifçe sarsıldı.

Serinlik, gölgelik içinden o kızgın yerlere hayretle bakıyorum.

Sarayda öteden beri ipekli döşemeler, sırmalı yastıklar kullanılırdı.

Açıklama:

Cümlede yüklemin anlamını zaman, yer, yön, durum, miktar, tarz, sebep, ölçü, araç, soru, şart vb. yönlerden tamamlayan ögeye zarf tümleci adı verilir. Zarf tümleci, fiilin sıfatı durumundaki cümle ögesidir. Cümle çözümlemelerinde yükleme “niçin, nasıl, ne zaman, ne kadar, ne şekilde, ne ile, kiminle, hangi durumda, hangi şartlarda” gibi sorular yöneltilerek zarf tümleci ögesinin bulunması sağlanır. A şıkkında bulunan cümlenin yüklemine nasıl sorusu sorulduğunda, uysallıkla cevabı verilmektedir. Diğer şıklarda bulunan altı çizili sözcükler sırasıyla B ve C şıklarında özne ve yüklem; D ve E şıklarında ise yer tamlayıcısıdır. Buna göre doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 26

Hepsi, sırtında abâ, günlerce
Gittiler içleri hicranla dolu
Yukarıdaki dizelerde yer alan zarf tümleçlerinin hepsi hangi şıkta tam olarak verilmiştir?

gittiler, içleri hicranla dolu

hepsi, sırtında abâ, günlerce

Gittiler, günlerce, hepsi

sırtında abâ, günlerce, içleri hicranla dolu

içleri hicranla dolu, sırtında abâ, hepsi

Açıklama:

''Hepsi, sırtında abâ, günlerce
Gittiler içleri hicranla dolu'' dizelerinin öğeleri aşağıdaki gibidir:
gittiler : Yüklem
hepsi : Özne
sırtında abâ : Zarf tümleci
günlerce :Zarf tümleci
içleri hicranla dolu : Zarf tümleci
Buna göre doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 27

Aşağıdaki cümlelerden hangisinde altı çizili sözcük cümle dışı ögedir?

Kış çöktü üzerimize bre Rıfat.

Elleri ceplerinde kendi kendine deniz kenarında dolaşır, yahut ağaçların altında kitap okurdu.

Gerçi şimdiye kadar görüşmedik amma, sizi uzaktan tanıyorum.

Ah! Keşke talih bana levhanın bu tarafını görmeyi nasip etmemiş olsaydı.

Ne uzunmuş gece, Rabbim, gelmiyor sabah!

Açıklama:

Bütün ünlemler ve ünlem grupları, hitaplar cümle dışı ögelerdir. Ünlem grupları; cümleye ahenkli, etkili bir anlatım tarzı getirir; fakat cümlenin kuruluşuna katılmaz. A şıkkında yer alan ''bre Rıfat'' ünlem grubudur ve cümle dışı ögedir. Diğer şıklarda bulunan cümle dışı ögeler sırasıyla; yer tamlayıcısı, zarf tümleci, özne ve nesnedir. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 28

Bu gelen, bir yuvasız kuş gibi pervâsızdı;Bu gelen köylü, sesinden tanıdım, bir kızdı. Yukarıdaki dizelerde yer alan cümle dışı öge aşağıdakilerden hangisidir?

bir yuvasız kuş gibi

pervâsızdı

sesinden tanıdım

bu gelen köylü

bir kızdı

Açıklama:

Cümle içinde yer alan ara sözler ve açıklayıcı cümleler de cümle dışı ögeler olarak değerlendirilir. Bu ögeler, cümle içerisinde ya iki çizgi arasında ya iki virgül arasında ya da ayraç içerisinde gösterilirBu dizelerde yer alan ''sesinden tanıdım'' cümle dışı ögedir. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 29

''Otuz iki dişten çıkan, otuz iki mahalleye yayılır.'' cümlesinin ögeleri hangi şıkta sırasıyla ve doğru olarak verilmiştir?

Özne, zarf tümleci, yüklem

Özne, yer tamlayıcısı, yüklem

Özne, zarf tümleci, yer tamlayıcısı, yüklem

Özne, nesne, zarf tümleci, yüklem

Özne, cümle dışı öge, yüklem

Açıklama:

''Otuz iki dişten çıkan, otuz iki mahalleye yayılır.'' cümlesinin ögeleri sırasıyla özne (otuz iki dişten çıkan), yer tamlayıcısı (otuz iki mahalleye) ve yüklemdir (yayılır). Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 30

''Çok uzun bacaklı, çok uzun boylu, sırtları kabarık, kambur hayvanlar trene bakmıyorlardı bile... Ağızlarında beyazımsı bir köpük çiğneyerek dalgın ve küskün, arka arkaya, ağır ağır, yumuşak yumuşak, iz bırakmadan ve toz çıkarmadan gidiyorlardı.''
Aşağıdakilerden hangisi yukarıdaki cümlelerde bulunan zarf tümleçlerinden biri değildir?

Ağızlarında beyazımsı bir köpük çiğneyerek

dalgın ve küskün

arka arkaya

ağır ağır

sırtları kabarık

Açıklama:

Bu metinde de iki cümle bulunmaktadır. “Çok uzun bacaklı, çok uzun boylu, sırtları kabarık, kambur hayvanlar trene bakmıyorlardı bile...” birinci cümledir. Bu cümlede zarf tümleci bulunmamaktadır. İkinci cümlede ise birden fazla zarf tümleci bulunmaktadır. Bu zarf tümleçleri de yüklemi tarz ilgisiyle tamamlamaktadır:
ağızlarında beyazımsı bir köpük çiğneyerek : Zarf tümleci
dalgın ve küskün : Zarf tümleci
arka arkaya : Zarf tümleci
ağır ağır : Zarf tümleci
yumuşak yumuşak : Zarf tümleci
iz bırakmadan ve toz çıkarmadan : Zarf tümleci
Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 31

Aşağıda verilen kelime çiftlerinden hangisi cümlenin temel ögeleri arasında yer alır?

Özne-Yüklem

Yüklem-Nesne

Nesne-Özne

Zarf Tümleci- Yer tamamlayıcısı

Dolaylı Tümleç-Nesne

Açıklama:

Cümle, değişik işlevlerdeki parçalardan meydana gelmiş bir bütündür. Cümleyi oluşturan bu parçalara cümlenin ögeleri denir. Bunlar yüklem, özne, nesne, zarf tümleci ve yer tamlayıcısıdır (dolaylı tümleç). 8. ünitede incelediğimiz yüklem ve özne, cümlenin temel ögeleridir. Bu ünitede inceleyeceğimiz nesne, zarf tümleci
ve yer tamlayıcısı ise tamamlayıcı ögelerdir.

Doğru Cevap: A

Soru 32

“La donna’yı eteğinden çekti birader
Taksim Harbiye yolunda” dizesinde nesne aşağıdakilerden hangisidir?

çekti

La donna'yı

eteğinden

birader

Taksim Harbiye yolunda

Açıklama:

“La donna’yı eteğinden çekti birader
Taksim Harbiye yolunda” dizelerinde de nesne olan kelime özel bir isimdir.
Cümleyi aşağıdaki gibi ögelerine ayırabiliriz:
çekti : Yüklem
birader : Özne
La donna’yı : Nesne
eteğinden : Yer tamlayıcısı
Taksim Harbiye yolunda : Yer tamlayıcısı

Doğru Cevap: B

Cümlede yüklemin anlamını zaman, yer, yön, durum, miktar, tarz, sebep, ölçü, araç, soru, şart vb. yönlerden tamamlayan ögeye ____________ adı verilir.

Zarf tümleci

Yer tamamlayıcısı

Belirtisiz nesne

Cümle dışı öğe

Dolaylı Tümleç

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 37

"Ağızlarında beyazımsı bir köpük çiğneyerek dalgın ve küskün, arka arkaya, ağır ağır, yumuşak yumuşak, iz bırakmadan ve toz çıkarmadan gidiyorlardı" cümlesinde aşağıdakilerden hangisi zarf tümleci değildir?

ağızlarında beyazımsı bir köpük çiğneyerek

onlar

dalgın ve küskün

arka arkaya

iz bırakmadan ve toz çıkarmadan

Açıklama:

gidiyorlardı : Yüklem
(onlar) : Gizli özne
ağızlarında beyazımsı bir köpük çiğneyerek : Zarf tümleci
dalgın ve küskün : Zarf tümleci
arka arkaya : Zarf tümleci
ağır ağır : Zarf tümleci
yumuşak yumuşak : Zarf tümleci
iz bırakmadan ve toz çıkarmadan : Zarf tümleci

Doğru Cevap: B

Soru 38

"Bayram sabahı güneş bile başka türlü, âdeta ruhanî doğardı." cümlesinde belirtisiz isim tamlaması olmasına rağmen zarf tümleci olarak kullanılan kelime gurubu aşağıdakilerden hangisidir?

başka türlü

güneş bile

Bayram sabahı

adeta ruhani

ruhani doğardı.

Açıklama:

Bayram sabahı güneş bile başka türlü, âdeta ruhanî doğardı.
(Ahmet Hamdi Tanpınar, Beş Şehir)
Bu cümlede zarf tümleci olarak kullanılan gruplardan bayram sabahı, belirtisiz isim tamlaması yapısında; başka türlü ise sıfat tamlaması yapısında olup zarf tümleci işleviyle kullanılmıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 39

Aşağıdakilerden hangisi cümle dışı öğelerin görevlerinden biri değildir?

Pekiştirme

Onama

Sıralama

Sadeleştirme

Denkleştirme

Açıklama:

Cümlenin kuruluşuna doğrudan katılmayan ve şekil olarak yükleme bağlanmayan; ancak cümlenin anlamını dolaylı olarak tamamlayan ve cümleler arasında bağlantı kurarak metnin oluşmasına katkıda bulunan ögelere “cümle dışı öge” denir. Bunlar; özne, nesne, zarf tümleci ve yer tamlayıcısı gibi yüklemin tamamlayıcısı değildir, metindeki herhangi bir yüklemle ilişkilendirilemez. Ancak açıklama, pekiştirme, onama, ret, sıralama, denkleştirme vb. işlevlerle cümleler arasında görev yapar. Bu bakımdan bağlaçlar, ünlemler, ünlem grupları, hitap sözleri, ara
sözler, açıklayıcı cümleler; cümle dışı öge olarak kullanılabilir.

Doğru Cevap: D

Soru 40

"Çalgı sesi bana kadar geliyordu, âh!
Ne uzunmuş gece, Rabbim, gelmiyor sabah!" cümlesinde cümle dışı öge aşağıdakilerden hangisidir?

Çalgı sesi

sabah

bana kadar

Ne uzunmuş gece

ah!

Açıklama:

Bütün ünlemler ve ünlem grupları, hitaplar cümle dışı ögelerdir. Ünlem grupları; cümleye ahenkli, etkili bir anlatım tarzı getirir; fakat cümlenin kuruluşuna katılmaz. Bu ögeler cümlenin başında, ortasında ve sonunda bulunabilir.

Doğru Cevap: E

Soru 41

insanoğlu kendini anlatma ihtiyacını ne ile karşılamıştır?

sanat

iş

sanayi

hepsi

hiçbiri

Açıklama:

Çözücü (Solver)

Doğru Cevap: A

Soru 42

"Her anlatım temelde bir ............zinciridir." Boşluğu en uygun şekilde tamamlayınız?

cümleler

iş

sanat

hepsi

hiçbiri

Açıklama:

Her anlatım temelde bir cümleler zinciridir.

Doğru Cevap: A

Soru 43

Cümlenin öğeleri nelerdir?

yüklem, özne, nesne, zarf tümleci ve yer tamlayıcısıdır (dolaylı tümleç)

amacıdır

yapılanma hareketidir

hepsi

hiçbiri

Açıklama:

Cümle: Duygu, düşünce, hareket,olay, istekbildiren söz yadasözdizisidir.
Cümleyi oluşturan bu parçalara cümlenin ögeleri denir. Bunlar yüklem, özne, nesne, zarf tümleci ve yer tamlayıcısıdır (dolaylı tümleç)

Doğru Cevap: A

Soru 44

"Duygu, düşünce, hareket,olay, istek bildiren söz yada söz dizisidir." cümle hangi başlığa aittir?

cümle

duygu

sevgi

hepsi

hiçbiri

Açıklama:

Cümle: Duygu, düşünce, hareket,olay, istek bildiren söz yada söz dizisidir.
Cümle: Duygu, düşünce,
hareket,olay, istekbildiren söz
yadasözdizisidir.

Doğru Cevap: A

Soru 45

Cümlenin ögeleri nedir? .

Cümlenin anlamını bütünleyen ve kelime veya kelime grubunun anlamını cümledeki görevine yönelik tamamlayan parçalardır

Kelimenin anlamını bütünleyen ve kelime veya kelime grubunun anlamını cümledeki görevine yönelik tamamlayan parçalardır

Paragrafın anlamını bütünleyen ve kelime veya kelime grubunun anlamını cümledeki görevine yönelik tamamlayan parçalardır

hepsi

hiçbiri

Açıklama:

Cümlenin ögeleri: Cümlenin anlamını bütünleyen ve kelime veya kelime grubunun anlamını cümledeki görevine yönelik tamamlayan parçalardır.

Doğru Cevap: A

Soru 46

Yüklem nedir?

cümlenin temel ögesidir

cümledir

kelimedir

hepsi

hiçbiri

Açıklama:

Yüklem, cümlenin temel ögesidir

Doğru Cevap: A

Soru 47

"Ne diye düştün bu cehennemin bucağına sen" cümlenin yüklemini bulunuz?

düştün

diye

hepsi

Aşağıdakilerden hangisi "zarf tümleci"nin tanımıdır?

Cümlede yüklemin bildirdiği hareket, iş veya oluşun yerini ve yönünü bildiren ögedir.

Cümlede yüklemin doğrudan etki ettiği ögeye denir.

Cümlede yüklemin anlamını zaman, yer, yön, durum, miktar, tarz, sebep, ölçü, araç, soru, şart vb. yönlerden tamamlayan ögedir.

Cümleler arasındaki bağlayıcılardır.

Cümle içinde yer alan ara sözler

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 56

Tekrar grupları (ikilemeler), edat grupları, kısaltma grupları (yaklaşma grubu, uzaklaşma grubu, vasıta grubu, isnat grubu), bağlama grubu, isim ve sıfat tamlamaları; zarf tümleci işleviyle kullanılabilen kelime gruplarıdır. Zarf-fiil grupları da cümlede zarf tümleci olarak kullanılır. Bu şekilde grup hâlinde kullanılan zarflara “gruplaşmış zarf” adı verilir.
Aşağıdaki örneklerden hangisi yukarıdaki açıklamaya uygun değildir?

Sevdiklerim göçüp gidiyorlar birer birer .

Çocuk uysallıkla onun ardından eve girdi.

O gün ruhumuzdan taşan kahkaha Hâlâ bir ok gibi kalbimi deler

Her yandan küçülen bir oda gibi Duvarlar yanaşmış, tavan alçalmış

Bayram sabahı güneş bile başka türlü, âdeta ruhanî doğardı.

Açıklama:

Sevdiklerim göçüp gidiyorlar birer birer Ay geçmiyor ki almıyayım gamlı bir haber. (Yahya Kemal Beyatlı)
Yukarıdaki dizelerde birinci cümlede yer alan zarf tümleci ögesi birer birer, aynı kelimenin tekrarıyla yapılmış bir ikileme grubudur.
O gün ruhumuzdan taşan kahkaha Hâlâ bir ok gibi kalbimi deler (Faruk Nafiz Çamlıbel)
Bu cümlede yer alan o gün, bir sıfat tamlaması olup zarf tümleci işleviyle kullanılmıştır. Ancak bu zarf, ana cümle fiilinin değil taşan sıfat fiilinin zarfıdır. Hâlâ bir ok gibi ise benzerlik edatıyla kurulmuş bir edat grubudur ve cümlede zarf tümleci işleviyle kullanılmıştır.
Her yandan küçülen bir oda gibi Duvarlar yanaşmış, tavan alçalmış
Bu dizelerde yer alan her yandan küçülen bir oda gibi kelime grubu da bir edat grubu olup zarf tümleci işleviyle kullanılmıştır.
Bayram sabahı güneş bile başka türlü, âdeta ruhanî doğardı. (Ahmet Hamdi Tanpınar, Beş Şehir)
Bu cümlede zarf tümleci olarak kullanılan gruplardan bayram sabahı, belirtisiz isim tamlaması yapısında; başka türlü ise sıfat tamlaması yapısında olup zarf tümleci işleviyle kullanılmıştır.
Çocuk uysallıkla onun ardından eve girdi.(Sevinç Çokum, Bizim Diyar)
Bu cümlede de zarf tümleci olan öge uysallıkla kelimesidir, o da vasıta eki (la) almış bir isimdir. “Zarf çeşidi olan kelimelerin hepsi cümlede zarf tümleci olarak kullanılabilir. Zarflar, cümlede genellikle çekimsiz olduklarından fiillere doğrudan bağlanır. İsimler, eksiz veya hâl [yön (ra, arı), vasıta (la, n ) ve eşitlik (ca, ça)] eklerini alarak zarf olarak kullanılır.” kuralının örneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 57

"Bir kısım sıralı cümlelerde zarf tümleci ortak olabilir"
Aşağıdakilerden hangisi bu kurala uygun bir örnektir?

Bütün aile, bir düğüne, daha doğrusu bir cenaze arabasına gider gibi giyinmişti.

Ekseri başkaları için yaşar; başkaları için çalışır; başkaları uğruna ölürsün.

Nasıl oldu, farkına varamadım; söğüdün kabuğu birden yarıldı.

Bu adları bir kere öğrendiniz mi artık unutamazsınız

Bu kışın sonunda Rauf’un uzun kayboluşlarından, vefasızlığından bıkarak babasına gitti.

Açıklama:

5. Bir kısım sıralı cümlelerde zarf tümleci ortak olabilir:
Beraberce okuyacağız, çalışacağız, gezeceğiz.
(Mehmet Kaplan)
Ekseri başkaları için yaşar; başkaları için çalışır; başkaları uğruna ölürsün.
(Ahmet Hikmet Müftüoğlu, Çağlayanlar)

Doğru Cevap: B

Soru 58

Her zaman biraz hüzünlü, fakat-bunda bir tezat yoktur- yine her an az çok müsterih ve hatta memnun görünürdü.
Aşağıdakilerden hangisi yukarıdaki örneğe ait bir açıklamadır?

Bazı tarz, zaman, miktar isimleri yaklaşma (-A), bulunma (-DA) ve uzaklaşma (-DAn) hâl eklerini alarak cümlede zarf tümleci olarak kullanılır.

Bazı cümlelerde zarf tümleçlerinden sonra açıklayıcı bir kısım da yer alabilir.

Bir cümlede birden fazla zarf tümleci bulunabilir. Bu zarfların aynı tür zarflar olması gerekmez.

Soru eki de bazen bağlı olduğu ögeyi zaman zarfı işleviyle fiillere bağlamaktadır.

Bir kısım birleşik fiiler, zarf grubu kalıbında kurulduklarından zarfla fiil anlamca kaynaşmaya uğrar.

Açıklama:

3. Bir cümlede birden fazla zarf tümleci bulunabilir. Bu zarfların aynı tür zarflar olması gerekmez. Yani bir cümledeki zarf tümleçleri aynı veya farklı türden zarflar olabilir:
Her zaman biraz hüzünlü, fakat-bunda bir tezat yoktur- yine her an az çok müsterih ve hatta memnun görünürdü. (Abdülhak Şinasi Hisar, Çamlıcadaki Eniştemiz)
Zil çalacak... Sizler derslere gireceksiniz bir bir.
Zil çalacak, ziller çalacak benimçin,
Duyacağım evlerden, kırlardan, denizlerden;
Tâ içimden birisi gidecek uça ese...
Ama ben, ben artık gidemeyeceğim (Zeki Ömer Defne)
O gün ruhumuzdan taşan kahkaha
Hâlâ bir ok gibi kalbimi deler (Faruk Nafiz Çamlıbel)
Bir kapı açılıp, merdivende ayak sesleri duyuluncaya kadar orada bitkin oturdu.
(Sevinç Çokum, Bizim Diyar)
Mağlupken ordu, yaslı dururken bütün vatan
Rüyama girdi her gece bir fatihane zan (Yahya Kemal Beyatlı)

Doğru Cevap: C

Soru 59

Aşağıda "edat grubu" ile ilgili verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

Edat grubu, bir isim ögesiyle bir çekim edatının oluşturduğu kelime grubudur.

Edatın isimle birleşmesi ekli veya eksiz olur.

Edat grupları; zarf tümleci işleviyle kullanıldıklarında yüklemin anlamını zaman, durum, sebep bakımlarından tamamlar.

Edat grupları söz diziminde isim, sıfat, yüklem veya zarf olarak işlev görür.

Edat grubunda isim ögesi başta, çekim edatı sonda bulunur.

Açıklama:

Edat grubu, bazı dil bilgisi kitaplarında, “edat tümleci” veya “ilgeç tümleci” adıyla yer almaktadır. Edat grubu, bir isim ögesiyle bir çekim edatının oluşturduğu kelime grubudur. Bu grupta isim ögesi başta, çekim edatı sonda bulunur. Gruptaki isim ögesi, tek bir isim olabileceği gibi isim yerine geçen bir kelime grubu veya cümle de olabilir. Edatın isimle birleşmesi ekli veya eksiz olur. Edat grupları söz diziminde isim, sıfat veya zarf olarak işlev görür. Bu bakımdan bunları ayrı bir tümleç olarak kabul etmek yerine cümledeki işlevlerine göre değerlendirmek daha doğrudur. Edat grupları; zarf tümleci işleviyle kullanıldıklarında yüklemin anlamını zaman, durum, sebep bakımlarından tamamlar.

Doğru Cevap: D

Soru 60

Cümle içinde yer alan ara sözler ve açıklayıcı cümleler de cümle dışı ögeler
olarak değerlendirilir.
Aşağıdaki örneklerden hangisi bu açıklamaya aittir?

Çalgı sesi bana kadar geliyordu, âh!
Ne uzunmuş gece, Rabbim, gelmiyor sabah!

Ah! Keşke talih bana levhanın bu tarafını görmeyi nasip etmemiş olsaydı.

Ey şehid oğlu şehid, isteme benden makber,
Sana âğûşunu açmış duruyor peygamber.

Çocuğun yüzü ibik gibi kızardı. Bereket o telâşta kimse işin farkına varamadı.

Halit Ayarcı’nın izafîlik dediği şeyin, tabir caizse, bir hakikat olduğunu kendi
hayatımda yaşıyorum.

Açıklama:

2. Cümle içinde yer alan ara sözler ve açıklayıcı cümleler de cümle dışı ögeler
olarak değerlendirilir. Bu ögeler, cümle içerisinde ya iki çizgi arasında ya iki virgül
arasında ya da ayraç içerisinde gösterilir:
Yalı halkı -orta ailede olduğu gibi- pencerelerden haykırsalardı, Adnan ağlayacaktı.
(Mithat Cemal Kuntay)
Kürklü paltosunun yakası içinde yüzü yarı yarıya kaybolmuş kıranta bir rum
-kıyafetine nazaran zengin bir simsar- yanlarında durdu.
(Reşat Nuri Güntekin)
Halit Ayarcı’nın izafîlik dediği şeyin, tabir caizse, bir hakikat olduğunu ken d i
hayatımda yaşıyorum.
(Ahmet Hamdi Tanpınar, Saatleri Ayarlama Enstitüsü)

Doğru Cevap: E

Soru 61

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde belirtisiz nesne vardır?

Annesine vermek için çiçek toplamış.

Anlattıklarının tek kelimesini bile anlamadım.

Onsuz bir hayatı düşünemiyordu.

Evi şöyle bir dolaşıp çocuğu aradı.

Ne istediğini biliyor sonuçta.

Açıklama:

A seçeneğinde çiçek sözcüğü belirtisiz nesnedir. Diğer seçeneklerdeki anlattıklarının tek kelimesini, onsuz bir hayatı, evi, ne istediğini nesneleri ekli yükleme halinde olduklarından belirtili nesnelerdir. Doğru yanıt A.

Doğru Cevap: A

Soru 62

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde belirtisiz nesne vardır?

Türk subayı bizleri dikkatle süzdü, başıyla selamladı.

Bunu bana anlatan kişi, onun bir cinayete kurban gittiğini söylemişti.

Yavaş konuş, adam kitap okuyor.

Hayatımı, prensiplerimi, her şeyimi, bir küçük işaretinle bırakır gelirim.

Kulağımı kapıya dayadım, yavaşça sesleri dinledim.

Açıklama:

C seçeneğinde kitap sözcüğü belirtisiz nesnedir. Diğer seçeneklerdeki bizleri, onun bir cinayete kurban gittiğini, hayatımı prensiplerimi her şeyimi, kulağımı ve sesleri nesneleri ise ekli yükleme halinde oldukları için belirtili nesnedir. Doğru yanıt C.

Doğru Cevap: C

Soru 63

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde birden fazla yer tamlayıcısı vardır?

Muhtelif kafileler, burada birikiyor, toplanıyor, kabarıyor; Homiros’un “bin bir sesli unsur” dediği bir poyrazlı deniz manzarasını gösteriyordu.

Sabaha karşı Plevne civarından geçiyorduk.

Bilim insanları dünyanın ekseninin kaydığından bahsediyordu.

Sonra bozuk kulaklığımı takıp Leyla'yı düşünmeye devam ettim.

Zafer ve eğlence bu sarayda hayatın en belirgin akışına yataklık ediyordu.

Açıklama:

E seçeneğinde "bu sarayda" ve "hayatın en belirgin akışına" kelime grupları yer tamlayıcısı görevindedir. Doğru yanıt E.

Doğru Cevap: E

Soru 64

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde zarf tümleci bir kelime grubu değildir?

Dil, her gün konuşulmak suretiyle işlenir.

Beş yüz sene bekler mi?

Ziya Bey o akşam eşiyle birlikte bize geldi.

Çocuk uysallıkla onun ardından eve girdi.

Bizim çocuklar kâh el çırparak kâh kahkahalar atarak onları seyrediyordu.

Açıklama:

D seçeneğinde zarf tümleci uysallıkla sözcüğüdür. Diğer seçeneklerdeki zarf tümleçleri kelime grubudur (her gün konuşulmak suretiyle, Beş yüz sene, o akşam, eşiyle birlikte, kâh el çırparak kâh kahkahalar atarak) Doğru yanıt D.

Doğru Cevap: D

Soru 65

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde cümle dışı bir öge vardır?

Bazen yatağının başucunda kitap okuyorum, hatta masal bile söylediğim oluyor.

Görünüşe göre kadın, çocuğa iyi bakıyordu.

İnsan sağ iken bilinmezse, ölünce hiç bilinmez.

Sarışın kadın üşümüş olacak, birden kalktı, rüzgârdan uçan eteklerini tuta tuta içeri kamaraya doğru yürüdü.

Hepsi, sırtında abâ, günlerce gittiler içleri hicranla dolu.

Açıklama:

Cümleler arasındaki bağlayıcılar cümle dışı ögelerden biridir. A seçeneğindeki hatta sözcüğü bunlardan biridir. Doğru yanıt A.

Doğru Cevap: A

Soru 66

"Aysel gücenerek odadan kaçardı."
Bu cümlenin ögeleri aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla ve doğru olarak verilmiştir?

Özne, yüklem, nesne, yüklem

Özne, zarf tümleci, yer tamlayıcısı, yüklem

Özne, nesne, zarf tümleci, yüklem

Özne, yer tamlayıcısı, zarf tümleci, yüklem

Özne cümle dışı öğe, zarf tümleci, yüklem

Açıklama:

Cümlenin öğeleri B seçeneğinde doğru olarak verilmiştir. Doğru yanıt B.

Doğru Cevap: B

Soru 67

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yer tamlayıcısı açıklayıcısıyla birlikte verilmiştir?

Bütün kızlarını, Melike'yi, Aydan'ı, Canan'ı çok severdi.

Doğduğu köyden daha küçük bir çocukken ayrılmıştı.

Canını dişine takıp çalışır, parasını kazanırdı.

İlk defa yeni tanıdığı bir insana, ona güvenmişti.

Bankadan çıkan adam paraları cüzdana yavaşça koydu.

Açıklama:

Bir kısım yer tamlayıcıları kendinden önceki yer tamlayıcılarının açıklayıcısı durumunda olur. D seçeneğinde yeni tanıdığı bir insana ve ona arasındaki ilişki bu şekildedir. Doğru yanıt D.

Doğru Cevap: D

Soru 68

Aşağıda “zarf tümleci” ilgili verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

Zarf-fiil grupları cümlede zarf tümleci olarak kullanılabilir.

Bir cümlede birden fazla zarf tümleci bulunabilir.

Bir kısım sıralı cümlelerde zarf tümleci ortak olabilir.

Bazı cümlelerde zarf tümleçlerinden sonra açıklayıcı bir kısım da yer alabilir.

Cümle çözümlemelerinde yükleme “nerede, nereden, kime, kimden, nereye, kime” gibi sorular yöneltilerek zarf tümleci ögesinin bulunması sağlanır.

Açıklama:

Doğru yanıt E seçeneği.

Doğru Cevap: E

Soru 69

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde soru eki, zaman zarfı görevinde kullanılmıştır?

Bu günler geçer mi bilmem!

Sen misin beni uyandıran bu saatte?

Sevdiği dizi başladı mı yerinden kalkmak bilmez.

Şirin mi şirin bir köyün içinden geçtik.

İstediğimiz sorudan başlayabilir miyiz?

Açıklama:

Soru eki bazen bağlı olduğu ögeyi zaman zarfı işleviyle fiillere bağlamaktadır. Doğru yanıt C.

Doğru Cevap: C

Soru 70

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde cümle dışı bir öge yoktur?

Ayağımı debriyajdan çekiyorum ve yavaşça gaza basıyorum.

Kimden, ne zaman öğrendiler kendilerine yarayacak bu kadar bilgiyi?

Üstelik, kelimeler karşısındaki çaresizliklerine üzülmüyor insanlar.

Çocuk kelimeleri uzatarak, yayarak konuşuyor, hatta adeta onları çiğniyordu.

Bu hareketsiz adamın üstüne çok düşmüyorlar ya da onu umursamıyorlar.

Açıklama:

Cümleler arasındaki bağlayıcılar cümle dışı ögelerdir. B seçeneği dışındaki cümlelerde bu bağlayıcılardan vardır. Doğru yanıt B.

Doğru Cevap: B

Soru 71

Göğsüme dayadı güzel başını
Sandım vücuduma doldu o mehtap
Yukarıdaki şiirde altı çizili olan tamlamanın ögeleri aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir ?

Zarf tümleci-belirtili nesne

Belirtili nesne-zarf tümleci

Belirtisiz nesne-belirtili nesne

Belirtili nesne-belirtisiz nesne

Özne-zarf tümleci

Açıklama:

Göğsüme dayadı güzel başını
Sandım vücuduma doldu o mehtap
dayadı : Yüklem
(o) : Gizli özne
göğsüme : Yer tamlayıcısı
güzel başını : Belirtili nesne
sandım : Yüklem
(ben) : Gizli özne
vücuduma doldu o mehtap : Belirtisiz nesne

Doğru Cevap: D

Soru 72

Aşağıdaki cümlelerin hangisin nesnesi zamirdir ?

Ey hafıza ! memenden beni emzir.

Ruhun da asırlarca bu hüsranımı çeksin.

Artık Mehmet Ali'yi düşünmek istemiyorum.

Genç adam, kendi kendine "ne kadar değişmişim" dedi.

Arabasının başına gelenleri ona ben anlatamadım.

Açıklama:

“Ey hafıza! memenden beni emzir.” cümlesinde nesne olan kelime bir zamirdir. Cümlenin ögeleri aşağıdaki gibidir:
emzir : Yüklem
(sen) : Gizli özne
beni : Nesne
memenden : Yer tamlayıcısı
ey hafıza : Cümle dışı öge

Doğru Cevap: A

Soru 73

Aşağıdaki cümlelerden hangisinin nesnesi bir sıfat tamlamasından oluşmuştur ?

Babası beni görünce çok duygulandı.

Kalbim de yıllarca bu derdi mi çeksin ?

Öğrenciler kitap okuyor.

Oraya gidince tanıdık simalar bizi karşıladı.

Bizi görünce çok şaşırdılar.

Açıklama:

Kalbim de yıllarca bu derdi mi çeksin?
çeksin : Yüklem
kalbim de : Özne
yıllarca : Zarf tümleci
bu derdiı mi : Nesne
Bu cümlede nesne olan öge (bu derdi) bir sıfat tamlamasıdır

Doğru Cevap: B

Soru 74

Göğsüme dayadı güzel başını Sandım vücuduma doldu o mehtapYukarıdaki şiirde altı çizili olan tamlamanın ögeleri aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir ?

Zarf tümleci-belirtili nesne

Belirtili nesne-zarf tümleci

Belirtisiz nesne-belirtili nesne

Belirtili nesne-belirtisiz nesne

Özne-zarf tümleci

Açıklama:

Göğsüme dayadı güzel başını
Sandım vücuduma doldu o mehtap
dayadı : Yüklem
(o) : Gizli özne
göğsüme : Yer tamlayıcısı
güzel başını : Belirtili nesne
sandım : Yüklem
(ben) : Gizli özne
vücuduma doldu o mehtap : Belirtisiz nesne

Doğru Cevap: D

Soru 75

Onlar zaptedebilirse bir veya birkaç şarkı besteleyebilirdi.
Yukarıdaki cümlede altı çizili olan öge aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir ?

Belirtili nesne

Belirtisiz nesne

Zarf tümleci

Özne

Dolaylı tümleç

Açıklama:

Ne besteleyebilirdi?
Bir veya birkaç şarkı, belirtisiz nesne.

Doğru Cevap: B

Soru 76

İsimler ve isim değerindeki kelime grupları cümlede yer tamlayıcısı görevi yapabilir. Aşağıdakilerden hangisinde buna örnek oluşturacak bir cümle verilmiştir ?

Almanya'ya gidecedmiş diyorlar.

Dün seni gördüm.

Bahçende akasyalar açardı baharla

O kadar korkmuştu ki dün okuya okuya geliyordu.

Nasıl güzel bir insandı o.

Açıklama:

Bahçende akasyalar açardı baharla,
bahçende sözcüğü bir isimdir, aslında tamlayanı düşmüş bir iyelik grubudur, cümlede yer tamlayıcısı işleviyle kullanılmıştır.
açardı : Yüklem
akasyalar : Özne
bahçende : Yer tamlayıcısı
baharla : Zarf tümleci

Doğru Cevap: C

Soru 77

Aşağıdaki cümlelerde bulunan ikilemelerden hangisi zarf tümleci görevinde kullanılmıştır ?

Güzel güzel kitaplar seçmiş.

Şaçları o kadar havalıydı ki ışıl ışıldı.

Sevdiklerim göçüp gidiyorlar birer birer.

Uzun uzundu saçları, görenler hayranlıkla bakardı.

Kısa kısaydı kirpikleri.

Açıklama:

Sevdiklerim göçüp gidiyorlar birer birer.
Cümlesinde yer alan zarf tümleci ögesi birer birer, aynı kelimenin tekrarıyla yapılmış bir ikileme grubudur.

Doğru Cevap: C

Soru 78

Yaklaşma, bulunma ve ayrılma hâl eklerini taşıyan bazı tarz, zaman, miktar zarfları; yer tamlayıcısı olarak değil doğrudan zarf tümleci olarak değerlendirilir.
Aşağıdakilerin hangisinde buna örnek bir cümle vardır ?

Doğrudan bana geliniz.

Dün Ankara'dan çok zor gelmişler.

Dün seni pazarda görmüşler.

Güzelce bir kızdı.

Senin terasın da çok güzeldi.

Açıklama:

"Doğrudan bana geliniz" , cümlesindeki doğrudan kelimesi doğrudan zarf tümlecidir.

Doğru Cevap: A

Soru 79

Bir kısım sıralı cümlelerde zarf tümleci ortak olabilir.
Aşağıdaki cümlelerden hangisinde zarf tümleci ortaktır ?

Güzelce kızdı, beyazdı, yanakları pembe pembeydi.

Merdivenleri ağır ağır çıkardı.

Güzel düşünürdü, çirkin söz söylemezdi.

İyi bir insandı.

Beraberce okuyacağız, çalışacağız, gezeceğiz.

Açıklama:

Beraberce okuyacağız, çalışacağız, gezeceğiz, cümlesinde altı çizili kelime ortak zarf tümlecidir.

Doğru Cevap: E

Soru 80

Hareketin, oluş ve kılışın “nereye, neye, kime” yöneldiğini; “nerede, nede, kimde” geçtiğini ve “nereden, neden, kimden” ayrıldığını gösteren cümle ögesi aşağıdakilerden hangisidir ?

Belirtisiz nesne

Zarf tümleci

Belirtili nesne

Dolaylı tümleç

Yüklem

Açıklama:

Yer tamlayıcısı; cümlede yüklemin bildirdiği hareket, iş veya oluşun yerini ve yönünü bildiren ögedir. Başka bir deyişle hareketin, oluş ve kılışın “nereye, neye, kime” yöneldiğini; “nerede, nede, kimde” geçtiğini ve “nereden, neden, kimden” ayrıldığını gösteren cümle ögesidir. Bu bakımdan yer tamlayıcısı mutlaka ismin yaklaşma (-A), bulunma (-DA) ve uzaklaşma (-DAn) hâl eklerinden birini alarak yükleme bağlanır. Yer tamlayıcısı, yüklemle dolaylı olarak ilgili olduğu için “dolaylı tümleç” olarak da adlandırılır

Doğru Cevap: D

Soru 81

Cümlede yüklemin doğrudan etki ettiği ögeye ne denir ?

şiirde şartlı birleşik cümle yok

Açıklama:

Bu şiirde de iki tane şartlı birleşik cümle bulunmaktadır: İlk iki dize birinci şartlı birleşik cümle, son iki dize de ikinci şartlı birleşik cümledir.

Doğru Cevap: B

Soru 32

Aşağıdakilerden hangisi basit cümledir?

Bakkaldan süt alıp geldim

Bugün erkenden okula gittim

Taşı sıksa suyunu çıkarır

Telefonu kapatıp evden çıktı

Kurt bunalırsa ağıla varır

Açıklama:

"Bugün erkenden okula gittim" cümlesi, kuruluşunda tek yüklem, tek yargı bildiren, bir düşünceyi, bir isteği, bir duyguyu anlatan basit bir cümledir. Diğer cümleler içinde fiilimsi barındırır.

Doğru Cevap: B

Soru 33

"İçinde temel cümle ile onu anlam ve görev bakımından tamamlayan bir ya da birden çok yan cümleden oluşan cümle" tanımı aşağıdakilerden hangisini tanımlar?

Basit cümle

Birleşik cümle

Etken cümle

Şartlı cümle

Edilgen cümle

Açıklama:

İçinde esas yargının bulunduğu bir temel cümle ile onu anlam ve görev bakımından tamamlayan bir veya birden fazla yan cümleden oluşan cümleye birleşik cümle denir.

Doğru Cevap: B

Soru 34

Aşağıdakilerden hangisi şartlı birleşik cümledir?

Halıyı kaldırdığında böceği görürsün

Sağdan dönüp istediğin yere ulaşırsın

İzmir'e gidecekse bugün gitsin

Kol kesilirken parmak acımaz

Bugünkü işlerimi hallettim

Açıklama:

"İzmir'e gidecekse bugün gitsin" cümlesinde, yüklem İzmir'e gitmeye bağlandığı için şartlı birleşik cümledir.

Doğru Cevap: C

Soru 35

Aşağıdakilerden hangisi veya hangileri yan cümlesi çekimli fiille kurulan birleşik cümlelerdir?

Şartlı birleşik cümleler
Ki'li birleşik cümleler
Temel birleşik cümleler

Yalnız I

Yalnız III

I ve II

I ve III

II ve III

Açıklama:

Yan cümlesi çekimli fiille kurulan birleşik cümleler şunlardır: • Şartlıbirleşikcümleler • İç içebirleşikcümleler • Ki’libirleşikcümleler.

Doğru Cevap: C

Soru 36

"Kadir Mevlam, eğer senden uzakta; Bana takdir eylemişse ölümü" dizelerindeki cümle dışı öge aşağıdakilerden hangisidir?

Takdir eylemişse

Bana

Senden uzakta

Eğer

Ölümü

Açıklama:

Kadir Mevlam, eğer senden uzakta Bana takdir eylemişse ölümü: takdir eylemişse : Yüklem Kadir Mevlam : Özne bana : Yer tamlayıcısı senden uzakta : Zarf tümleci ölümü : Belirtili nesne eğer : Cümle dışı öge (şart edatı) Yan cümle, temel cümleyi zarf işlevi ile tamamlamaktadır.

Doğru Cevap: D

Soru 37

Aşağıdaki cümlelerden hangisinde şart kipi istek işlevi görür?

Ağılda oğlak doğsa yazıda otu biter

Bana takdir eylemişse ölümü

Asude olam dersen eğer gelme cihane

Artık demir almak günü gelmişse zamandan

Uzanıverse gövdem, taşlara boydan boya

Açıklama:

Şart kipi, istek işlevine de sahiptir. Bu kip, bir istek ve temenni ifade ettiği zaman tam bir yargı bildirir. Ne var ki bu yargı dahi tam anlamıyla kendini hissettirmez, bir kalıplaşma ifadesi taşır. Bu bakımdan şart kipiyle kurulan cümleler ayrı bir cümle olmaktan ziyade temel cümleyi tamamlayan yan cümle özelliği taşır: Uzanıverse gövdem, taşlara boydan boya; Alsa buz gibi taşlar alnımdan bu ateşi Dalıp sokaklar kadar esrarlı bir uykuya, Ölse, kaldırımların kara sevdalı eşi... (Necip Fazıl Kısakürek)

Doğru Cevap: E

Soru 38

"Unutma ki şâirleri haykırmayan bir millet, Sevenleri toprak olmuş öksüz çocuk gibidir" dizelerindeki "sevenleri toprak olmuş öksüz çocuk" tümcesi için aşağıdakilerden hangisi en uygundur?

Edat grubu

Sıfat tamlaması

Sıfat-fiil grubu

Birleşik fiil

Yüklem

Açıklama:

şâirleri haykırmayan bir millet : Sıfat tamlaması şâirleri haykırmayan : Sıfat-fiil grubu bir millet : Sıfat tamlaması sevenleri toprak olmuş öksüz çocuk gibi : Edat grubu sevenleri toprak olmuş öksüz çocuk : Sıfat tamlaması sevenleri toprak olmuş : Sıfat-fiil grubu toprak ol- : Birleşik fiil öksüz çocuk : Sıfat tamlaması

Doğru Cevap: B

Soru 39

"Şarkıyı o kadar güzel söylüyor ki..." ifadesi aşağıdakilerden hangisiyle tamamlanamaz?

Keyfimize diyecek yok

Kalkıp gitmek istemiyoruz

Bundan daha iyisini duymadım

Ağzımız açık dinliyoruz

Dilimiz varmıyor laf etmeye

Açıklama:

"Şarkıyı o kadar güzel söylüyor ki..." ifadesi cümlenin olumlu bir ifadeyle devam edeceğini gösteriyor. O yüzden dilimiz varmıyor laf etmeye cümleyi tamamlamak için uygun bir ifade olamaz.

Doğru Cevap: E

Soru 40

Aşağıdakilerden hangisi birleşik yapılı bir cümledir?

Elindekiler tükenirse bize haber ver

Fabrikanın atıkları dereye akıyor

Kaldığımız yerden devam edelim

Ödevleri aceleyle okudu

Görünen köy kılavuz istemez

Açıklama:

"Elindekiler tükenirse bize haber ver" cümlesi haber verilmesini elindekilerin tükenmesi şartına bağlayan şartlı birleşik cümledir.

Doğru Cevap: A

Soru 41

"Her günün ufkunu sardıkça gece, Dediler: “Belki son akşamdır bu” cümlesindeki zarf tümleci aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?

Her günün ufkunu sardıkça gece

Dediler

Belki son akşamdı bu

Son akşamdır

Belki

Açıklama:

Bu cümle iç içe birleşik yapılı bir cümledir. Her günün ufkunu sardıkça gece Dediler: “Belki son akşamdır bu.” Temel cümlenin ögeleri dediler : Yüklem (onlar) : Gizli özne her günün ufkunu sardıkça gece : Zarf tümleci belki son akşamdır bu : Nesne (İç cümle)

Doğru Cevap: A

Soru 42

Aşağıdakilerden hangisi basit bir cümledir?

Klasik müzik insanı rahatlatır.

Elektronik müzik dinlemeyi severim.

En sevdiğim müzisyen Fazıl Say'dır.

Mercan Dede'nin yaptığı sanat çok başarılı.

Pop müzik dinlemek zevk vermiyor.

Açıklama:

A şıkkında tek yüklem ve tek yargı olduğu için basit bir cümledir. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 43

Aşağıdakilerden hangisi birleşik bir cümledir?

Eve girdi ve yemek yedi.

Ne yaptığımın farkındayım.

Dişlerini fırçaladı, sonra uyudu.

Sabahları çok erken kalkıyor.

Güzel günler göreceğiz.

Açıklama:

B şıkkında bir yan cümle ve bir temel cümle vardır. Bundan dolayı da birleşik bir cümledir. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 44

Aşağıdakilerin hangisinde yan cümle yoktur?

Kitap okumak ufkumuzu açar.

Resim yapmak beni rahatlatır.

Düzenli olarak aktivite yapıyorum.

Spora başlamadan önce yemek yemem.

Yatmadan önce kahve içmiyorum.

Açıklama:

C şıkkındaki cümle basit bir cümle olduğu için yan cümlesi yoktur. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 45

"Artık gelse de bir önemi yok." cümlesindeki "artık gelse de" kısmı nedir?

Temel cümle

Dolaylı tümleç

Nesne

Şart ifadesine dayalı yan cümle

Basit cümle

Açıklama:

"artık gelse de" kısmı şart bildiren bir yan cümledir. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Hepsi, sırtında abâ, günlerce
Gittiler içleri hicranla dolu;
Her günün ufkunu sardıkça gece
Dediler: “Belki son akşamdır bu.”

Yukarıdaki dörtlükte kaç cümle vardır?

Açıklama:

Birinci cümle:
Hepsi, sırtında abâ, günlerce Gittiler içleri hicranla dolu
İkinci cümle:
Her günün ufkunu sardıkça gece Dediler: “Belki son akşamdır bu.”
Bu cümle iç içe birleşik yapılı bir cümledir.
Doğru yanıt B.

Doğru Cevap: B

Soru 60

"Kâmildir o insan ki yaşar hatıralarla"
Yukarıdaki ki’li birleşik cümlenin yan cümlesi temel cümleye hangi işlevle katılmaktadır?

Özne

Öznenin sıfatı

Nesne

Zarf tümleci

Nesnenin sıfatı

Açıklama:

Temel cümle: Kâmildir o insan ki
Yan cümle: yaşar hatıralarla
Yan cümle, temel cümlenin öznesinin sıfatı durumundadır: Hatırlarla yaşayan o insan kâmildir.
Doğru yanıt B.

Doğru Cevap: B

Soru 61

Aşağıdaki cümlelerin hangisi basit cümle yapısındadır?

ara sözlü cümle

bağlı cümle

bağımlı sıralı cümle

bağımsız sıralı cümle

eksiltili cümle

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 37

Konuşma veya anlatım esnasında genellikle yüklemi, bazen de başka bir ögesi kullanılmayan cümleye ne ad verilir?

ara sözlü cümle

eksiltili cümle

bağlı cümle

sıralı cümle

cümleli cümle

Açıklama:

Konuşma veya anlatım esnasında genellikle yüklemi, bazen de başka bir ögesi
kullanılmayan cümleye “eksiltili cümle” denir.
Doğru cevap b'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 38

Armudun sapı, üzümün çöpü.
Harman yel ile, düğün el ile.
İnsanlar konuşa konuşa, hayvanlar koklaşa koklaşa.
Az veren candan, çok veren maldan.
(Atasözü)
Konuşma veya anlatım esnasında genellikle yüklemi, bazen de başka bir ögesi kullanılmayan cümleye örnek olarak yukarıda verilen cümleler aşağıdakilerden hangisine örnek gösterilebilir?

bağlı cümle

sıralı cümle

eksiltili cümle

ara sözlü cümle

cümleli cümle

Açıklama:

Armudun sapı (var), üzümün çöpü (var).
Harman yel ile, düğün el ile (gerçekleşir).
İnsanlar konuşa konuşa (anlaşır), hayvanlar koklaşa koklaşa (anlaşır).
Az veren candan (verir), çok veren maldan (verir).
(Atasözü)
Doğru cevap c'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 39

Bu haline herkesin dikkat ettiğini sanıyor ve etrafına bakamıyordu.
(Peyami Safa, Fatih-Harbiye)
yukarıdaki cümle, nasıl bir sıralı cümledir?

Ortak Yüklemli

Ortak Zarf Tümleçli

Ortak Nesneli

Ortak Özneli

Ortak Yer Tamlayıcılı

Açıklama:

Bu haline herkesin dikkat ettiğini sanıyor ve etrafına bakamıyordu.
(Peyami Safa, Fatih-Harbiye)
Bu cümle, özneleri ortak olan bir sıralı cümledir.
Doğru cevap d'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 40

Cihan yıkılsa, emin ol, bu cephe sarsılmaz.
(Mehmet Akif Ersoy)
Yukarıdaki cümle hangi cümle tipine örnek olarak gösterilebilir?

bağımsız sıralı cümle

bağımlı sıralı cümle

bağlı cümle

eksiltili cümle

ara sözlü cümle

Açıklama:

Cihan yıkılsa, emin ol, bu cephe sarsılmaz.
(Mehmet Akif Ersoy)
Doğru cevap e'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 41

Ögeler arasında şekilce ortaklığın bulunmadığı, ortaklığın anlam yakınlığında olduğu cümle türü aşağıdakilerden hangisidir?

Bağımlı sıralı cümle

Eksiltili cümle

Ara sözlü cümle

Bağımsız sıralı cümle

Bağlı cümle

Açıklama:

Bağımsız sıralı cümlelerde herhangi bir öge ortaklığı bulunmaz. Her cümlenin
ögeleri, ayrı ayrı bulunur.

Doğru Cevap: D

Soru 42

Aşağıdakilerden hangisi bağımsız sıralı cümledir?

Herkes bir bir köyü terk ediyor, şehire yerleşiyordu.

Annem evde kalmayı tercih etmiş, kardeşim okul civarındaki parka
arkadaşının yanına gitmişti.

Eşyaların yerlerini değiştirmek isterken sağlığından olmuştu.

Salıncağın zincirinin kopmasıyla çocuk kendisini tozun içinde buldu.

Yeni taşınan komşu tek tek bütün daireleri gezmişti.

Açıklama:

Annem evde kalmayı tercih etmiş, kardeşim okul civarındaki parka
arkadaşının yanına gitmişti. (özneleri ve yüklemleri birbirinden farlı olan iki cümleden oluşmaktadır.)

Doğru Cevap: B

Soru 43

Aşağıdakilerden hangisi ortak özneli bağımlı sıralı cümle değildir?

Ağaç güneşte serpilir, fakat toprağın derinliklerindeki kökü ile beslenir.

Mektubunu okumaktan bile korkuyorum; fakat merak da ediyorum.

Erişilmez yollara dağıldınız, gittiniz.

Mendilini aradı, bulamadı.

Ağacı kurt, insanı dert yer.

Açıklama:

Ağaç güneşte serpilir, fakat toprağın derinliklerindeki kökü ile beslenir. (Ortak özne "Ağaç"tır.)

Doğru Cevap: E

Soru 44

Bağlı cümlelerle ilgili verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

Cümle başı bağlaçları ile birbirine bağlanırlar.

Cümle başı bağlaçları, başlarında bulundukları cümleleri kendilerinden önce ya da kendilerinden sonra gelen cümlelere bağlar.

Bu cümleler, yapıca birbirinden bağımsız olsalar da anlamca birbirine sıkı sıkıya bağlıdır.

Cümle başı bağlaçları dışında “da / de” kuvvetlendirme edatının da “-dığı hâlde, -masına rağmen” işleviyle iki cümleyi bağlayarak bağlı cümle oluşturur.

“Ve” bağlacının cümleleri “-dığı için, böylece, bu yüzden” ifadeleriyle birbirine bağladığı cümleler sıralı cümlelerdir.

Açıklama:

“Ve” bağlacının da bazı cümleleri “-dığı için, böylece, bu yüzden” ifadeleriyle
birbirine bağladığı cümleler sıralı değil bağlı cümlelerdir.

Doğru Cevap: E

Soru 45

Aşağıdakilerden hangisi bağlı cümleye örnek olarak verilebilir?

Başı arkaya dönük ve saçları simsiyahtı.

Çantasında ne kitap vardı ne defter.

Gelin binmiş deveye, gör kısmeti nereye.

Sabır avcıdır, meyvesi tatlıdır

Biri yer biri bakar, kıyamet ondan kopar.

Açıklama:

Çantasında ne kitap vardı ne defter. (ne..ne bağlacı ). Diğerleri sıralı cümledir.

Doğru Cevap: B

Aşağıdakilerden hangisi yüklemin yerine göre cümle çeşitlerinden birisidir.

İsim cümlesi

Fiil cümlesi

Kurallı cümle

Öznesine göre cümle

Olumlu cümle

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 50

Aşağıdakilerden hangisi devrik cümlelerde, yüklemden sonra gelişine göre cümle çeşitlerinden biri olan öznesi bakımından devrik cümledir?

Biz eski zaman insanı ne anlarız yenilerin keyfinden eğlencesinden.

Doğum günü için yaptığın pasta çok lezzetliydi.

O, fikirleriyle çok etkileyici.

Seninle görüştüğüme sevindim.

Belki bir dikenli yamaçta, belki de ormanda doğmuştu bu kuşlar...

Açıklama:

Devrik cümleler, cümlenin öğelerinin yüklemden sonra gelişine göre birkaç sınıfa ayrılabilir:
Özne Bakımından Devrik Cümleler
Belki bir dikenli yamaçta, belki de ormanda doğmuştu bu kuşlar...
Bizim çook kuşumuz var diye, Semih’in yanına geldi Uzun Süleyman.

Doğru Cevap: E

Soru 51

Aşağıdaki cümlelerden hangisi dönüşlü çatılıdır?

Sevginin ışığı ile aydınlansın dünyan.

Saygı duyduğun ve sevdiğin insanlarla beraber ol.

Hayatı boyunca herkese kırılmıştı.

Kalbinden gelen şeyleri hayatına yansıtır.

Hayatın akışında yepyeni hayallerle buluşuyorum.

Açıklama:

kırılmak fiili dönüşlü bir fiildir.

Doğru Cevap: C

Soru 52

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde çatı özelliği aranmaz?

Ölümden öte köy yoktur.

Can boğazdan gelir.

Zorla güzellik olmaz.

İki at bir kazığa bağlanmaz.

Elçiye zeval olmaz.

Açıklama:

yoktur, sözcüğü addır ve cümleyi sonuca bağlayan ifadedir.

Doğru Cevap: A

Soru 53

Aşağıdaki cümlelerden hangisi kurallı bir cümle değildir?

Tatlı dil yılanı deliğinden çıkarır.

İt dalaştan, bacı kardeşten korkar.

Ne ekersen onu biçersin.

Mum dibine ışık vermez.

Gülme komşuna,gelir başına.

Açıklama:

Yüklem cümlenin başına geldiği için cümle devriktir.

Doğru Cevap: E

Soru 54

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bildirme kipiyle çekimlenmiş bir atasözü yoktur?

Ağaç kökünden yıkılır.

Aç köpek fırın deler.

Vakit nakittir.

İnsanoğlu çiğ süt emmiş.

Baş kes, yaş kesme.

Açıklama:

kes ve kesme fiilleri tasarlama kipidir.

Doğru Cevap: E

Soru 55

Aşağıdaki cümlelerden hangisi devrik cümledir?

Neşenin kaçması için sebepler çoğalıyordu.

İstediği çıldırtmaktı insanları.

Yüzüme dikilen bir yan bakıştı.

Gerçekleri tüm şeffaflığıyla açıkladı.

Ellerindeki tüm olanakları kullanmaya hazır.

Açıklama:

Cümleyi sonuca bağlayan ifade cümlenin ortasında kullanılmış.

Doğru Cevap: B

Soru 56

Aşağıdaki cümlelerin hangisi öğrenilmiş geçmiş zaman kipiyle çekimlenmiştir?

Evden bir hışımla çıkmış.

Gördüklerime inanamadım bu akşam.

Saygısından ve sevgisinden bir şeyler eksilmemeli.

Kendine bu kadar yüklenmeyi bırakma.

İşler daha rahat hallolsa.

Açıklama:

çıkmış, yüklemi -miş'li geçmiş zaman ekidir.

Doğru Cevap: A

Soru 57

Aşağıdaki cümlelerden hangisinin yüklemi ettirgen
çatılı bir fiil değildir?

Çocukluğumun geçtiği o yerler gözümde canlandı

Sonunda annesine istediğini aldırdı

Anlattığı fıkra bütün sınıfı güldürdü

Belediye bütün sokakları yaptırdı

Bu arabaların gürültüsü insanın başını ağrıtıyor

Açıklama:

Yüklemi ettirgen çatılı bir fiil olan seçenek "a" dır.

Doğru Cevap: A

Soru 58

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yüklem tekrar
grubudur?

Ömrünüz taş olsa da gide gide yorulur.

Yatak diken diken, yastık batıyor.

Cemaat yavaş yavaş parçalandı.

Sussun, sussun uzakta ölümüne ağlayan.

Göze çarpar ölüm âyetleri sağdan soldan

Açıklama:

yüklem tekrar grubu b seçeneğidir

Doğru Cevap: B

Soru 59

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yüklem, tasvir fiili
ile kurulmuş birleşik fiil değildir?

Bakakalırım giden geminin ardından.

Felek benden beter etsin halini.

Uzanıverse gövdem taşlara boydan boya

Elmacıklar iki baştan çıkıvermiş ileri

Aşkından odlara tutuşup yanayazmışım

Açıklama:

B seçeneği birleşik fiil değildir.

Doğru Cevap: B

Soru 60

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yüklem, bir kısaltma grubudur?

Olumlu cümle

Olumsuz cümle

Ünlem cümlesi

Soru cümlesi

Emir cümlesi

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 31

Aşağıdakilerden hangisi olumlu fiil cümlesidir?

İstanbul’u dinliyorum gözlerim kapalı.

Bir merhamettir yanan daracık odaların isli lâmbalarında.

Ne doğan güne hükmüm geçer, ne halden anlayan bulunur.

Görmüş değiliz bigânelerin kahrını ta’n etttiğimiz nâfiledir ağyâre.

Yok bizi arayan, soran kimsemiz, öylesine karanlık ki gecemiz.

Açıklama:

A seçeneğinde dinliyorum fiili olumludur. B seçeneğinde merhamettir sözcüğü olumlu isim cümlesi yapar. C seçeneğinde ne…ne olumsuzluk bildirmektedir. D seçeneğinde görmüş sözcüğünü değil sözcüğü olumsuz yapmaktadır. E seçeneğinde yok sözcüğü olumsuzluk bildirmektedir. Doğru yanıt A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 32

Aşağıdakilerden hangisi olumlu isim cümlesidir?

İffet Hanım, oğlu ile gelinini komşularına çekiştirerek ağlıyor, sonra da biraz ağlıyordu.

Bu Hatice Hanım iri yapılı, kocaman yüzlü, biraz kamburu çıkmış, yetmişlik bir ihtiyardı.

Akan dereye, uçan buluta, daldaki vişneye, havlayan köpeğe, hiç böyle ısınmamıştım yaşamaya.

Ne doğan güne hükmüm geçer, ne hâlden anlayan bulunur.

Eğil salkım söğüt eğil, bu bendeki sevda değil.

Açıklama:

A seçeneği fiil cümlesidir. B seçeneğinde ihtiyardı isimdir, olumludur. C seçeneğinde olumsuz fiil cümlesi bulunmaktadır. D seçeneğinde ne…ne sözü olumsuzluk bildirmektedir. E seçeneğinde değil sözcüğü isme olumsuzluk vermektedir. Doğru yanıt B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 33

Aşağıdaki cümlelerin hangisi isim cümlesidir?

Sanat eserleri toplumun geçmişine ışık tutar.

Birbirine benzer eserler veren yazarlar okuyucuyu her zaman sıkar.

Dalgalı denizde yüzmek her zaman tehlikelidir.

Bazı devletlerin topraklarını genişletme hırsları, üzücü olaylara yol açmıştır.

Avrupa, bilimsel ve teknolojik gelişmelere büyük kaynak aktardı.

Açıklama:

Tutar, sıkar, yol açmıştır, aktardı çekimli fiililerdir, fiili cümleleridir. Tehlikelidir isimdir ve olumludur. Doğru yanıt C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 34

( I ) Sular durgundu deniz kıyısında. ( II ) Kumsalda bir tek ayak izi bile kalmamıştı. ( III ) Çok uzakta yelkenlerinin indirmiş bir gemi gözüküyordu. ( IV ) Doğa, yeryüzü ile gökyüzünün varlığından oluşmuş gibiydi. ( V ) Ayaklarımızın dibinde, kül renginde güvercinler vardı.
Bu parçadaki numaralı cümlelerden hangileri, isim cümlesi değildir?

I ile II

II ile III

II ile IV

III ile IV

IV ile V

Açıklama:

Doğru yanıt B'dir. Durgundu - oluşmuş gibiydi - vardı isim oldukları için isim cümlesi oluşturmuşlardır. Kalmamıştı - gözüküyordu çekimli fiillerdir ve fiili cümlesi oluşturmuşlardır.

Doğru Cevap: B

Soru 35

Aşağıdaki cümlelerin hangisi biçimce olumlu olduğu halde anlamca olumsuzdur?

Sipariş ettiğin malzemeleri çarşıdan almaz olur muyum?

Bu evde ne aradığını bilmiyorsun galiba.

Kardeşin de bizimle gelebilecek mi gezmeye?

İki yıldan beri beni ne annen anladı ne de sen anladın.

Aklından geçenleri bana söylememeyi düşünüyormuş.

Açıklama:

Doğru yanıt D'dir. Anladı ve anladın fiilleri yapıca olumludur, ancak ne …ne bağlaçları cümleyi olumsuz anlama getirmiştir.

Doğru Cevap: D

Soru 36

Aşağıdakilerden hangisi, gerçek soru cümlesi değildir?

Akıllı çocuklar yaramazlık yapar mı hiç?

Kapıyı açar açmaz karşına mı çıktı?

Aradığın malzemeler, karşı dükkânda da mı yokmuş?

Dışarıda yine yağmur mu yağıyor?

Telefon eden Ahmet miydi bize dün akşam?

Açıklama:

Doğru yanıt A'dır. Yaramazlık yapmak olumsuzdur, mi eki onu olumlu yapmıştır. Gerçek soru anlamı yoktur.

Doğru Cevap: A

Soru 37

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde, soru anlamı bir zamirle sağlanmıştır?

Ona ne kadar güveniyorsun?

Kaç kişi doyasıya yaşıyor sizce?

Hangisi senin için iyi şey söyler?

Bu sıkışıklıkta nasıl bilet buldun?

Sen de mi gitmeyi düşünüyorsun?

Açıklama:

Doğru yanıt C'dir. ne kadar : soru zarfı, kaç kişi : soru sıfatı, hangisi : soru zamiri, nasıl : soru zarfı, sen de mi : soru eki

Doğru Cevap: C

Soru 38

Aşağıdakilerden hangisi olumsuz bir durumu ortaya koyan emir cümlesi değildir?

Anan seni iyi ki doğurmuş emdiğin süt burnundan gelsin.

Allah da seni yaksın üç günlük gelin iken

Uyuz olasın da kaşınmaya tırnakların olmasın

İbadet ederken güzel ve temiz elbiselerinizi giyin ey insanlar

Ekmeğin tavşan sen de tazı ol koştur peşinden yakalayama inşallah

Açıklama:

Doğru yanıt D'dir. Diğerlerinde beddua, ilenme yani olumsuz bir durumla ilgili emir varken D seçeneğinde olumlu bir emir söz konusudur.

Doğru Cevap: D

Soru 39

Aşağıdakilerden hangisi bir ünlem cümlesi değildir?

Ne biçim lokantaymış burası

Birden onu karşımda görmeyeyim mi

Çabuk hepiniz buraya gelin

Sakın bir daha beni arama

Adamı evinde bile rahat bırakmadılar

Açıklama:

Doğru yanıt E'dir. ‘’Adamı evinde bile rahat bırakmadılar’’ cümlesinde şaşkınlık, korku, acıma, seslenme gibi özellikler yoktur. Cümle olumsuz cümledir.

Doğru Cevap: E

Soru 40

Aşağıdaki cümlelerden hangisinin sonuna ünlem işareti ( ! ) konulamaz?

Hah, tamam, şimdi çok güzel oldu

İşte bu harika bir araba

Benim kadar başına taş düşsün

Acaba hasta mıydınız, yüzünüz sararmış gibiydi de

Bu söylediklerimi sakın ama sakın unutma

Açıklama:

Doğru yanıt D'dir. Acaba hasta mıydınız, yüzünüz sararmış gibiydi de… cümlesi ünlem cümlesi değildir.

Doğru Cevap: D

Soru 41

Yargının gerçekleştiğini anlatan, bir işin, bir oluşun, bir hareketin, bir düşüncenin gerçekleştiğini veya gerçekleşeceğini bildiren cümlelere ne ad verilir?

olumlu cümle

soru cümlesi

emir cümlesi

ünlem cümlesi

olumsuz cümle

Açıklama:

Yargının gerçekleştiğini anlatan cümleler, “olumlu cümle”dir. Yani bu cümleler;
bir işin, bir oluşun, bir hareketin, bir düşüncenin gerçekleştiğini veya gerçekleşeceğini bildiren cümlelerdir.
Doğru cevap a'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 42

Yüklemi fiil olan ve yargının yapıldığını, olduğunu bildiren cümlelere ne ad verilir?

Olumlu İsim Cümlesi

Olumlu Fiil Cümlesi

Olumsuz Fiil Cümlesi

Olumsuz İsim Cümlesi

Soru Cümlesi

Açıklama:

Yüklemi fiil olan ve yargının yapıldığını, olduğunu bildiren cümleler olumlu fiil
cümlesidir.
Doğru cevap b'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 43

Yüklemi isim ya da isim soylu bir kelime veya kelime grubundan meydana gelen ve olumsuz yargı bildiren cümleye ne ad verilir?

olumsuz yüklem cümlesi

olumlu yüklem cümlesi

olumsuz isim cümlesi

ünlem cümlesi

soru cümlesi

Açıklama:

Yüklemi isim ya da isim soylu bir kelime veya kelime grubundan meydana gelen
ve olumsuz yargı bildiren cümleye “olumsuz isim cümlesi” denir.
Doğru cevap c'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 44

Ey deniz, şöyle bir gün sana bakacak mıyım,
Elma bahçelerinden, fındık bahçelerinden?.
(Ömer Bedrettin Uşaklı)
Yukarıdaki cümle aşağıdakilerden hangisine örnek gösterilebilir?

Soru Sıfatlarıyla Kurulan Cümleler

Soru Zamirleriyle Kurulan Cümleler

Soru Zarflarıyla Kurulan Cümleler

Soru Ekiyle Kurulan Cümleler

Soru Edatlarıyla Kurulan Cümleler

Açıklama:

Soru kavramı veren “mi (mı, mu, mü)” ekine soru eki denir. Bu ek, ilgili olduğu
kelimeden ayrı yazılır; fakat ünlü uyumuna girer. Soru biçimindeki yüklemlerde
şahıs eklerini alabilir. Soru eki, yalnızca yüklemin değil onaylanması istenen ögenin sonuna getirilir. Soru eki, vurgusuz olup vurguyu kendinden önceki heceye
aktarır.
Doğru cevap d'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 45

Onlar
Hangi bir belde-i hayâle gider,
Böyle sessiz ve kimsesiz, şimdi?
(Ahmet Haşim)
Yukarıdaki cümle aşağıdakilerden hangisine örnek gösterilebilir?

Soru Edatlarıyla Kurulan Cümleler

Soru Zarflarıyla Kurulan Cümleler

Soru Zamirleriyle Kurulan Cümleler

Soru Ekiyle Kurulan Cümleler

Soru Sıfatlarıyla Kurulan Cümleler

Açıklama:

Onlar
Hangi bir belde-i hayâle gider,
Böyle sessiz ve kimsesiz, şimdi?
(Ahmet Haşim)
Doğru cevap e'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 46

Kan tükürsün adını candan anan dudaklar,
Sana benim gözümle bakan gözler kör olsun!
(Faruk Nafiz Çamlıbel)
Yukarıdaki cümle aşağıdakilerden hangisine örnek gösterilebilir?

emir cümlesi

soru cümlesi

ünlem cümlesi

olumsuz yüklem cümlesi

olumlu isim cümlesi

Açıklama:

Fiil cümlelerinin yüklemi emir kipinde olanlarına “emir cümlesi” denir.
Kan tükürsün adını candan anan dudaklar,
Sana benim gözümle bakan gözler kör olsun!
(Faruk Nafiz Çamlıbel)
Doğru cevap a'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 47

Ah, zannımca bütün insanlık güneşsiz!
Ey ateş! Nasıl da seni yitirmişiz!
(Ahmet Muhip Dıranas)
Yukarıdaki cümle aşağıdakilerden hangisine örnek gösterilebilir?

emir cümlesi

soru cümlesi

ünlem cümlesi

olumlu isim cümlesi

olumsuz yüklem cümlesi

Açıklama:

İçinde ünlem bulunan veya ünlem kavramı veren cümleye “ünlem cümlesi” denir. Bu cümleler insanların sevinçlerini, mutluluklarını, özlemlerini, üzüntülerini,
heyecanlarını, acılarını, kederlerini, coşkularını, hayretlerini vb. anlatan cümlelerdir. Bu bakımdan ünlem cümlelerinde mutlaka bir düşüncenin anlatılması gerekmez. Çünkü ünlem cümlelerinde bir duygunun dile getirilmesi esastır. Ünlem
cümlelerinin sonuna, ünlem işareti ( ! )konur; ancak her ünlem cümlesinin sonunda ünlem işareti bulunmayabilir.
Doğru cevap c'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 48

Acaba tütsü yaksam
Görünür mü yüzünüz,
Acaba tütsü yaksam?
(Necip Fazıl Kısakürek)
Yukarıdaki cümle aşağıdakilerden hangisine örnek gösterilebilir?

emir cümlesi

ünlem cümlesi

Soru Zarflarıyla Kurulan Cümleler

Soru Edatlarıyla Kurulan Cümleler

Soru Sıfatlarıyla Kurulan Cümleler

Açıklama:

Acaba tütsü yaksam
Görünür mü yüzünüz,
Acaba tütsü yaksam?
(Necip Fazıl Kısakürek)
Doğru cevap d'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 49

Aşağıdakilerden hangisi Soru Zarflarıyla Kurulan bir Cümledir?

Onlar
Hangi bir belde-i hayâle gider,
Böyle sessiz ve kimsesiz, şimdi?
(Ahmet Haşim)

Nasıl yaşayacağım ey deniz senden uzak!
(Ömer Bedrettin Uşaklı)

Aceb şu yerde var m’ola
Şöyle garib bencileyin?
(Yunus Emre)

Haydi edebinle çık, git, çekil karşımdan!
(Abdülhak Şinasi Hisar, Çamlıcadaki Eniştemiz)

Ağlasam, sesimi duyar mısınız,
Mısralarımda;
Dokunabilir misiniz?
Gözyaşlarıma, ellerinizle?
(Orhan Veli Kanık)

Açıklama:

Nasıl yaşayacağım ey deniz senden uzak!
(Ömer Bedrettin Uşaklı)
Doğru cevap b'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 50

Fiil cümlelerinin yüklemi emir kipinde olanlarına “emir cümlesi” denir. Aşağıdakilerden hangisi buna örnek bir cümledir?

Yabancıların ağzından işiteceğin o iğrenç ithamlara nasıl cevap verebilirdin?
(Reşat Nuri Güntekin)

Sorar bu dünyaya:
-Ne istersin?
(Orhan Seyfi Orhon)

Nasıl mektep bu?
(Reşat Nuri Güntekin, Çalıkuşu)

Bir yaz günü, zerreleriniz saatlerce güneşi içtikten sonra bir ağaç altında hiç arka
üstü uzandınız mı?
(Suut Kemal Yetkin)

Kendine iyi bak, zararlı eğlencelere gitme, yüzün gülsün.
(Arif Nihat Asya, Sevgi Mektupları)

Açıklama:

Kendine iyi bak, zararlı eğlencelere gitme, yüzün gülsün.
(Arif Nihat Asya, Sevgi Mektupları)
Doğru cevap e'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 51

Aşağıdakilerden hangisi, anlam bakımından olumsuz bir fiil cümlesidir?

Koca Ali, tıpkı kafese konmuş terbiyeli bir aslanı andırıyordu.

Onun İstanbul’a gideceğini bilmiyor değilim.

Beni oralardan hatırlayan adam seni hatırlamaz mı?

İstanbul fethedildiği zaman çok harap bir şehirdi.

Taşıma su ile değirmen dönmez.

Açıklama:

E seçeneğindeki cümle olumsuz fiil cümlesidir.

Doğru Cevap: E

Soru 52

Aşağıdaki cümlelerin hangisi anlam bakımından olumludur?

Serçeden korkan darı ekmez.

Muhitimiz bize karşı her an kör, sağır ve şuursuzdur.

Ne civarda bir köy var ne bir evin hayali.

Hayat mecmualarını okuyor değilim.

Ayol, benim dilim döner mi böyle şeylere?

Açıklama:

Doğru yanıt B seçeneği.

Doğru Cevap: B

Soru 53

Aşağıdaki dizelerin hangisinde soru anlamı, soru sıfatıyla sağlanmıştır?

Kaç kişinin lokması boğazında kalmıştı?

Akşam yemeğe ne istersin?

Kim bu cennet vatanın uğruna olmaz ki feda?

Bu saatte evden nasıl çıktın?

Acaba tütsü yaksam görünür mü yüzünüz?

Açıklama:

Doğru yanıt A seçeneği.

Doğru Cevap: A

Soru 54

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde soru zarfı kullanılmıştır?

O çay ağır akar, yorgun mu bilmem?

Hangi çılgın bana zincir vuracakmış?

Tanrım, nasıl kesildi köpüren, taşan sular?

Acaba ruhunuz çok hasta mıydı?

Ya bütün sözleri yalansa, Ayşe?

Açıklama:

Doğru yanıt C seçeneği.

Doğru Cevap: C

Soru 55

Aşağıdakilerden hangisi anlam bakımından olumlu bir isim cümlesidir?

Bizi arayan soran kimsemiz yok.

O kadar uzak yere kim gider?

Mum dibine ışık vermez.

Ne şair yaş döker, ne âşık ağlar.

Bir zambak kadar beyazdır yüzün.

Açıklama:

Doğru yanıt E seçeneği.

Doğru Cevap: E

Soru 56

Aşağıdaki dizelerin hangisinde, soru anlamı diğerlerinden farklı biçimde sağlanmıştır?

Hangi çocuk sana bu kalemi verdi?

Nasıl bir okul bu geldiğim?

Kaç kişinin kitabı kaybolmuştu?

Kim bu ödevini yapmayan öğrenci?

Az önce hangi dersten çıktınız?

Açıklama:

D seçeneği dışındaki cümlelerde soru sıfatı, D seçeneğinde soru zamiri ile soru cümlesi oluşturulmuştur.Doğru yanıt D seçeneği.

Doğru Cevap: D

Soru 57

Aşağıdakilerden hangisi emir cümlesi değildir?

Haydi edebinle çık, git, çekil karşımdan!

Ne uzunmuş gece, Rabbim, gelmiyor sabah!

Okuyun, ne bulursanız okuyun; hiç olmazsa bir kere açın.

Ağlama diyorum sana! Ağlama!

Yelken ol, kürek ol, dümen ol, balık ol, su ol; git gidebildiğin yere.

Açıklama:

B seçeneğindeki cümle ünlem cümlesidir. Doğru yanıt B.

Doğru Cevap: B

Soru 58

Aşağıdaki dizelerin hangisi, beddua içeren bir emir cümlesidir?

Allah evlat acısı göstermesin.

Allah kimseyi muhanete muhtaç etmesin.

Sana benim gözümle bakan gözler kör olsun.

Seyre çık sevdiğim akşamları kurbanlarını.

Önümüzde uçurumlar düz olsun.

Açıklama:

Doğru yanıt C seçeneği.

Doğru Cevap: C

Soru 59

Aşağıdaki cümlelerden hangisinin sonuna ünlem işareti konamaz?

İşte şimdi yandık

Ne olur yardım et

Öyle yorgunum ki

Burada değildi

Hah, şimdi oldu

Açıklama:

Doğru yanoıt D seçeneği.

Doğru Cevap: D

Soru 60

Aşağıdaki ünlem cümlelerden hangisi, sevinç ifadesi taşımaktadır?

Arkadaşlar, herkes beni dinlesin; süper bir iş buldum!

Ordular! İlk hedefiniz Akdeniz’dir, ileri!

Olur rezalet değil bu kız çocuklarının maskaralığı be!

Ne uzunmuş gece, Rabbim, gelmiyor sabah!

Ey dost, meğer ne kadar gafil ve safderun imişiz!

Açıklama:

Doğru yanıt A seçeneği.

Doğru Cevap: A

Soru 61

Aşağıdakilerden hangisi olumlu fiil cümlesine bir örnektir?

Küçük çocuk odasında sessizce ağlıyordu.

Babam ünlü bir mimardır.

Çok pahalı bir arabaydı.

Selin çok çalışkan bir öğrencidir.

Tilkiler çok kurnazdır.

Açıklama:

Küçük çocuk odasında sessizce ağlıyordu cümlesinin yüklemi fiil olup bir yargı bildirir. Buna göre doğru cevap A şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 62

Aşağıdaki cümlelerden hangisi olumsuz isim cümlesine bir örnektir?

Annem bugün makarna yaptı.

Bugün sınıf çok soğuk değildi.

Öğretmenimiz sınıfta oyun oynattı.

Sınavdaki soruların büyük kısmı çok zordu.

Arabasıyla yüksek hız yaparak trafik kurallarını ihlal etti.

Açıklama:

Bugün sınıf çok soğuk değildi cümlesinde yüklem olumsuz bir yargı belirtir ve isim soylu bir kelimedir. Buna göre doğru cevap B şıkkıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 63

Aşağıdakilerden hangisi soru eki ile oluşturulmuş bir soru cümlesidir?

Bu elbiseyi nereden aldın?

Bugünlerde kime güvenebileceğini biliyor musun?

Antika vazoyu kim kırdı?

Sınavlardan en yüksek notu nasıl aldın?

Ne zaman yurt dışına çıkıyorsun?

Açıklama:

Soru kavramı veren “mi (mı, mu, mü)” ekine soru eki denir ve bu ek, ilgili olduğu kelimeden ayrı
yazılır. Bugünlerde kime güvenebileceğini biliyor musun? soru cümlesinde kullanılan "musun" soru eki olduğuna göre doğru cevap B şıkkıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 64

Aşağıdaki soru cümlelerinden hangisi soru sıfatı kullanılarak kurulmuştur?

Kim doğru cevabı söyleyecek?

Neden yalan söyledin?

Hangi kitabı okuyorsun?

Ne zaman eve varacağız?

Ankara'da nerede kalacağız?

Açıklama:

Hangi kitabı okuyorsun? soru cümlesindeki 'hangi' kelimesi soru sıfatı ile kurulmuş bir cümle olduğunu göstermektedir. Buna göre doğru cevap C şıkkıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 65

Aşağıdaki cümlelerden hangisi bir soru zarfı ile kurulmuş bir soru cümlesidir?

Kiminle kalıyorsun bu evde?

Kaç tane kitap okudun bu yıl?

Geçen sene tatile nereye gittiniz?

Sınavlara nasıl hazırlanıyorsun?

Acaba bu sene kira artışı olur mu?

Açıklama:

Sınavlara nasıl hazırlanıyorsun? cümlesindeki 'nasıl' soru kelimesi bir soru zarfı olduğu için doğru cevap D şıkkıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 66

Aşağıdakilerden hangisi bir emir cümlesidir?

Ödevlerinizi gelecek hafta getirebilirsiniz.

Sınıfta yüksek sesle konuşmak yasaktır

Arkadaşlarınızla iyi geçinmek zorundasınız.

Her çalışan vergi ödemekle mükelleftir.

Bugün ben gelene kadar evi temizle.

Açıklama:

"Bugün ben gelene kadar evi temizle" cümlesinin yüklemi emir kipinde olduğu için doğru cevap E şıkkıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 67

Aşağıdaki cümlelerden hangisinde bir ünlem ifadesi yoktur?

Bir baba olarak neler yapmadım ki senin için.

Ne motivasyon ne de istek kaldı hiçbirimizde.

Ne kadar tembelmişsin sen be.

Ordular! İlk hedefiniz Akdeniz'dir. İleri.

Ameliyattan iyi bir netice alınamadı.

Açıklama:

Ünlem cümlelerinde bir duygunun dile getirilmesi esastır. Ameliyattan bir netice alınamadı cümlesinde herhangi bir duygu aktarımı söz konusu değildir. Buna göre doğru cevap E şıkkıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 68

Aşağıdakilerden hangisinde olumsuz bir fiil cümlesidir?

Sınavda kopya çekmek yasaktır.

Büyüklerinle saygısızca konuşmaktan kaçınmalısın.

Anne ve babaya öf bile denmez.

Ahmet pek çok konuda çok da dürüst değil.

O tarihlerde ben henüz öğretmen değildir.

Açıklama:

"Anne ve babaya öf bile denmez" cümlesinde yüklem bir fiil olup olumsuz bir yargı içerdiği için doğru cevap C şıkkıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 69

Aşağıdaki cümlelerden hangisi bir soru zamiri kullanılarak kurulmuştur?

Ne istedin bu küçük yavrucaktan?

Nasıl ikna ettin babanı?

Neden yüksek sesle konuşuyorsun?

Ne zaman yeni görevine başlıyorsun?

Doğum günü partine sınıf arkadaşlarını da davet ettin mi?

Açıklama:

"Ne istedin bu küçük yavrucaktan?" cümlesindeki 'ne' soru kelimesi zamir görevi gördüğü için doğru cevap A şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 70

Aşağıdaki soru cümlelerinden hangisi bir soru edatı kullanılarak kurulmuştur?

biz

dünyanın bize hürmet göstermesini

bütün ef ’âl ve harekâtımızla

hissen, fikren, fiilen

Açıklama:

dünyanın bize hürmet göstermesini:Belirtili nesne
Doğru cevap c'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 9

Ufuklardasolarkenaltınşafakgülleri Yabancı âlemlerden saadetler, emeller, İhtiraslar bekleyen kimsesiz gönülleri Gizlice sıkıyordu kızgın demirden eller.
(Ali Mümtaz Arolat)
Aşağıdakilerden hangisi yukarıdaki cümlenin yüklemidir?

yabancı âlemlerden

altın şafak gülleri ufuklarda solarken

gizlice

sıkıyordu

kızgın demirden eller

Açıklama:

sıkıyordu: yüklem
Doğru cevap d'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 10

Karlıdağdanyolumayrıldıbahârülkesine; Çekti bir cennete hulyâmı hayâlin hızla. Bana göz kırpalı sen bir bulutun ardından, Konuşan bir çocuğum her gece bir yıldızla.
(Faruk Nafiz Çamlıbel)
Aşağıdakilerden hangisi yukarıdaki şiirin üçüncü cümlesinin çeşididir?

basit fiil cümlesi

sıfat cümlesi

bağlaç cümlesi

sıralı cümle

isim cümlesi

Açıklama:

Karlıdağdanyolumayrıldıbahârülkesine; Çekti bir cennete hulyâmı hayâlin hızla. Bana göz kırpalı sen bir bulutun ardından, Konuşan bir çocuğum her gece bir yıldızla.
(Faruk Nafiz Çamlıbel)
Bu şiirde üç cümle bulunmaktadır. Birinci ve ikinci cümleler basit birer fiil cümlesi, üçüncü cümle ise isim cümlesidir.
Doğru cevap e'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 11

"Gözlerin kararan yollarda üzgün
Ve bir zambak kadar beyazdır yüzün"
.....
A.Muhip Dranas
Yukarıda dizelerde geçen "kararan yollarda" kelime grubunun yapısı aşağıdakilerden hangisidir?

Belirtisiz isim tamlaması

Belirtili isim tamlaması

Sıfat tamlaması

Edat grubu

Birleşik fiil

Açıklama:

"kararan yollarda" kelime grubu sıfat tamlamasıdır. Doğru yanıt: C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 12

"Gözlerin kararan yollarda üzgün
Ve bir zambak kadar beyazdır yüzün"
.....
A. Muhip Dranas
Yukarıdaki dizelerdeki birinci cümlenin öznesi aşağıdakilerden hangisidir?

kararan

yollarda

Gizli özne "o"
III. Tekil kişi

gözlerin

üzgün

Açıklama:

"Gözlerin kararan yollarda üzgün
Ve bir zambak kadar beyazdır yüzün"
.....
A. Muhip Dranas
Yukarıdaki dizelerdeki birinci cümlenin öznesi "gözlerin" kelimesidir.
"Gözlerin kararan yollarda üzgün"

Doğru Cevap: D

Soru 13

"Henüz renk ve kokular bitmemiş, fakat baharın bol renkleri hissedilmez şekilde kaybolmuştu."
Yukarıdaki cümle yapısı bakımından nasıl bir cümledir?

Bağlı

Birleşik

Sıralı

Basit

Sıralı-Bağlı

Açıklama:

"Henüz renk ve kokular bitmemiş, fakat baharın bol renkleri hissedilmez şekilde kaybolmuştu." Bu cümle iki cümleden meydana gelmiştir. Bu iki cümleyi "fakat" bağlacı birbirine bağladığı için bağlı cümledir. Doğru yanıt: A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 14

Günlük yaşamda insanların duygu ve düşüncelerini dile getirmeleri onların en doğal haklarıdır.
Yukarıdaki cümlenin yüklemi aşağıdakilerden hangisidir?

hakkıdır

onların en doğal hakkıdır

doğal hakkıdır

en doğal hakkıdır

dile getirmeleri

Açıklama:

Günlük yaşamda insanların duygu ve düşüncelerini dile getirmeleri onların en doğal haklarıdır.
Yukarıdaki cümlenin yüklemi " onların en doğal haklarıdır" kelime grubudur. Doğru yanıt: B'dir.

Doğru Cevap: B

“Beni bu güzel havalar mahvetti,
Böyle havada istifa ettim
Evkaftaki memuriyetimden.
Tütüne böyle havada alıştım,
Böyle havada aşık oldum;
Eve ekmekle tuz götürmeyi
Böyle havalarda unuttum”
Yukarıdaki dizelerde toplam kaç cümle vardır?

Açıklama:

CÜMLE ÇÖZÜMLEMESİ
1. Beni bu güzel havalar mahvetti. 2. Böyle havada istifa ettim. 3.Tütüne böyle havada alıştım. 4. Böyle havada aşık oldum 5. Böyle havalarda unuttum olarak sıralanabilir.

Doğru Cevap: C

Soru 24

“Eve ekmekle tuz götürmeyi
Böyle havalarda unuttum” dizelerinde “eve ekmekle tuz götürmeyi” söz öbeği ikinci mısranın hangi ögesidir?

Belirtili nesnesi

Öznesi

Gizli öznesi

Zarf tümleci

Yüklemi

Açıklama:

CÜMLE ÇÖZÜMLEMESİ
Belirtili nesne, -ı (-i, -u, -ü) yükleme hâli ekini alır ve belirli bir varlığı ifade eder. Belirtili nesnenin söz diziminde belli bir yeri yoktur; cümlenin herhangi bir yerinde bulunabilir. Özellikle vurgulanmak istendiğinde yükleme yaklaştırılır. Cümle çözümlemelerinde nesne ögesini bulmak için yükleme ne?, neyi?, neleri? ve kimi?, kimleri? soruları yöneltilir. Bunlara cevap olan öge nesnedir.

Doğru Cevap: A

Soru 25

“Yazdığı hikayeleri bir yayınevine göndermek istiyordu.” cümlesinin nesnesi aşağıdaki şıklardan hangisinde doğru verilmiştir?

Hikayeleri

Yayınevine

Yazdığı hikayeleri

Yazdığı hikayeleri bir yayınevine

Yazdığı hikayeleri bir yayınevine göndermek

Açıklama:

CÜMLE ÇÖZÜMLEMESİ
Cümle çözümlemelerinde nesne ögesini bulmak için yükleme ne?, neyi?, neleri? ve kimi?, kimleri? soruları yöneltilir. Bunlara cevap olan öge nesnedir. Ancak ne sorusunun cevabı olan nesne, belirtisiz nesnedir. Cümlenin yüklemine -neyi istiyordu? Sorusunun cevabı “Yazdığı hikayeleri bir yayınevine göndermek”tir. Cümlenin nesnesidir.

Doğru Cevap: E

Soru 26

Aşağıdaki cümlelerden hangisi sözde özne içerir?

Çamaşırlar yağmurdan ıslandı.

Çıkan arbedede iki kişi yaralandı.

Mektuplar posta kutusuna bırakıldı.

Tabloyu anneme bıraktım.

Bugün güneş çok parlaktı.

Açıklama:

CÜMLE ÇÖZÜMLEMESİ
Edilgen çatılı fiillerin öznesi edilgen bir öznedir, gerçek özne değildir. Cümle içinde özneyi bulmak için yükleme kim?, kimler? ve ne?, neler? sorularından biri sorulur. Bu sorulara cevap olan kelime veya kelime grubu öznedir. Kim?, kimler? Soruları insanlar için; ne?, neler? soruları ise insandan başka varlık ve nesneler için sorulur. Bırakılma işi başkası tarafından yapılmış fakat mektuplar özne olarak kullanılmıştır. Dolayısıyla sözde özne mektuplar’dır.

Doğru Cevap: C

Soru 27

“Ona buruk bir özlemle sarıldı.” Cümlesinin zarf tümleci aşağıdakilerden hangisidir?

Ona

Buruk bir

Bir özlemle

Buruk bir özlemle

Bir özlemle sarıldı

Açıklama:

CÜMLE ÇÖZÜMLEMESİ
Zarf tümleci, cümlede yüklemin anlamını zaman, yer, yön, durum, miktar, tarz, sebep, ölçü, araç, soru, şart vb. yönlerden tamamlayan ögedir. Cümle çözümlemelerinde yükleme niçin?, nasıl?, ne zaman?, ne kadar?, ne şekilde?, ne ile?, kiminle?, hangi durumda?, hangi şartlarda? gibi sorular yöneltilerek zarf tümleci ögesinin bulunması sağlanır. Yükleme -Nasıl? Sorusu sorulur ve “buruk bir özlemle” zarf tümlecidir.

Doğru Cevap: D

Soru 28

“Çocukluğumdan beri ufak tamir işlerini yapmaktan haz duyarım.” cümlesinin yer tamlayıcısı aşağıdakilerden hangisidir?

Çocukluğumdan beri

Ufak tamir işleri

Tamir işlerini yapmaktan

Ufak tamir işlerini yapmaktan

Haz duyarım

Açıklama:

CÜMLE ÇÖZÜMLEMESİ
Yer tamlayıcısı yüklemle dolaylı olarak ilgili olduğu için dolaylı tümleç olarak da adlandırılır. Cümle çözümlemelerinde yer tamlayıcılarını bulmak için yükleme “nereye?, nerede?, nereden?; kime?, kimde?, kimden?, neye?, nede?, neden?” gibi sorular yöneltilir. Neden? Sorusunun cevabı “Ufak tamir işlerini yapmaktan”dır.

Doğru Cevap: D

Karlı dağdan yolum ayrıldı bahâr ülkesine;
Çekti bir cennete hulyâmı hayâlin hızla.
Bana göz kırpalı sen bir bulutun ardından,
Konuşan bir çocuğum her gece bir yıldızla.
Yukarıdaki şiirin ögeleri aşağıdakilerden hangisinde doğru ayrılmıştır ?

Karlı dağdan / yolum ayrıldı / bahâr ülkesine;/
Çekti bir cennete / hulyâmı / hayâlin / hızla./
Bana göz kırpalı / sen / bir bulutun ardından,/
Konuşan bir çocuğum / her gece / bir yıldızla./

Karlı dağdan / yolum / ayrıldı / bahâr ülkesine;/
Çekti/ bir cennete / hulyâmı hayâlin hızla./
Bana / göz kırpalı sen / bir bulutun ardından,/
Konuşan bir çocuğum / her gece bir yıldızla.

Karlı dağdan /yolum / ayrıldı / bahâr ülkesine;/
Çekti / bir cennete / hulyâmı hayâlin hızla./
Bana / göz kırpalı sen bir bulutun ardından,/
Konuşan bir çocuğum / her gece bir yıldızla.

Karlı dağdan / yolum ayrıldı / bahâr ülkesine;/
Çekti / bir cennete / hulyâmı / hayâlin / hızla./
Bana / göz kırpalı sen bir bulutun ardından,
Konuşan bir çocuğum / her gece bir yıldızla.

Açıklama:

Karlı dağdan / yolum / ayrıldı / bahâr ülkesine;/
Çekti / bir cennete / hulyâmı / hayâlin / hızla./
Bana göz kırpalı sen bir bulutun ardından,/
Konuşan bir çocuğum her gece bir yıldızla./
Bu şiirde üç cümle bulunmaktadır. Birinci ve ikinci cümleler basit birer fiil cümlesi, üçüncü cümle ise isim cümlesidir.
Birinci cümle: Karlı dağdan yolum ayrıldı bahâr ülkesine;
Cümlenin ögeleri:
ayrıldı : Yüklem
yolum : Özne
karlı dağdan : Yer tamlayıcısı
bahâr ülkesine : Yer tamlayıcısı
İkinci cümle:
Çekti bir cennete hulyâmı hayâlin hızla.
Cümlenin ögeleri:
çekti : Yüklem
hayâlin : Özne
bir cennete : Yer tamlayıcısı
hulyâmı : Belirtili nesne
hızla : Zarf tümleci
Üçüncü cümle:
Bana göz kırpalı sen bir bulutun ardından,
Konuşan bir çocuğumü her gece bir yıldızla.
Cümlenin ögeleri:
her gece bir yıldızla konuşan bir çocuğum : Yüklem
Bana göz kırpalı sen bir bulutun ardından : Zarf tümleci

Doğru Cevap: B

Soru 37

Karlı dağdan yolum ayrıldı bahâr ülkesine;
Çekti bir cennete hulyâmı hayâlin hızla.
Bana göz kırpalı sen bir bulutun ardından,
Konuşan bir çocuğum her gece bir yıldızla.
Yukarıdaki şiirin özneleri aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir ?

hulyâmı-bir cennete

hayâlin-hulyâmı

yolum-hayâlin

Bana göz kırpalı sen- bir bulutun ardından,

bir çocuk-hulyâmı

Açıklama:

Bu şiirde üç cümle bulunmaktadır. Birinci ve ikinci cümleler basit birer fiil cümlesi, üçüncü cümle ise isim cümlesidir.
Birinci cümle: Karlı dağdan yolum ayrıldı bahâr ülkesine;
Cümlenin ögeleri:
ayrıldı : Yüklem
yolum : Özne
karlı dağdan : Yer tamlayıcısı
bahâr ülkesine : Yer tamlayıcısı
İkinci cümle:
Çekti bir cennete hulyâmı hayâlin hızla.
Cümlenin ögeleri:
çekti : Yüklem
hayâlin : Özne
bir cennete : Yer tamlayıcısı
hulyâmı : Belirtili nesne
hızla : Zarf tümleci
Üçüncü cümle:
Bana göz kırpalı sen bir bulutun ardından,
Konuşan bir çocuğumü her gece bir yıldızla.
Cümlenin ögeleri:
her gece bir yıldızla konuşan bir çocuğum : Yüklem
Bana göz kırpalı sen bir bulutun ardından : Zarf tümleci

Doğru Cevap: C

Soru 38

Karlı dağdan yolum ayrıldı bahâr ülkesine;
Çekti bir cennete hulyâmı hayâlin hızla.
Bana göz kırpalı sen bir bulutun ardından,
Konuşan bir çocuğum her gece bir yıldızla.
Yukarıdaki şiirin belirtili isim tamlaması aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir ?

karlı dağdan

bir çocuğum

bulutun ardı

bahar ülkesi

bana göz kırpalı

Açıklama:

Bana göz kırpalı sen bir bulutun ardından : Zarf-fiil grubu
yer tam. zarf-fiil özne yer tamlayıcısı
göz kırp- : Birleşik fiil (göz + kırp-, isim+ yardımcı fiil kalıbında)
bir /bulutun ardı : Sıfat tamlaması
sıfat isim
bulutun / ardı : Belirtili isim tamlaması
tamlayan tamlanan

Doğru Cevap: C

Soru 39

Karlı dağdan yolum ayrıldı bahâr ülkesine;
Çekti bir cennete hulyâmı hayâlin hızla.
Bana göz kırpalı sen bir bulutun ardından,
Konuşan bir çocuğum her gece bir yıldızla.
Yukarıdaki şiirde yer alan "bulutun ardı" kelime grubunun yapısı aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir ?

Belirtisiz isim tamlaması

Belirtili isim tamlaması

Sıfat tamlaması

Takısız isim tamlaması

Edat grubu

Açıklama:

bulutun / ardı : Belirtili isim tamlaması
tamlayan tamlanan

Doğru Cevap: B

Soru 40

Karlı dağdan yolum ayrıldı bahâr ülkesine;
Çekti bir cennete hulyâmı hayâlin hızla.
Bana göz kırpalı sen bir bulutun ardından,
Konuşan bir çocuğum her gece bir yıldızla.
Yukarıdaki şiirde geçen belirtisiz isim tamlaması aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir ?

bulutun ardı

bir yıldızla

karlı dağ

her gece

bahar ülkesi

Açıklama:

bahâr / ülkesi : Belirtisiz isim tamlaması
tamlayan tamlanan

Doğru Cevap: E

Soru 41

Dilsiz karanlıklarda beliren uykusuzlukİçimden dışarıya akseden bir yangındır. Yukarıdaki cümlenin öznesi hangi tamlamadan oluşur ?

Belirtisiz isim tamlaması

Belirtili isim tamlaması

Sıfat tamlaması

Takısız isim tamlaması

Zincirleme isim tamalaması

Açıklama:

Cümlenin ögeleri:
İçimden dışarıya akseden bir yangındır :Yüklem
Dilsiz karanlıklarda beliren uykusuzluk : Özne
Kelime grupları: Dilsiz karanlıklarda beliren / uykusuzluk :Sıfat tamlaması
sıfat isim

Doğru Cevap: C

Soru 42

"Ak şamdanlar gibi yükseliyordu ince kalem kalem minarelerin", cümlesindeki zarf tümleci aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir ?

yükseliyordu

ak şamdanlar gibi

ince kalem kalem minarelerin

kalem kalem minarelerin

gibi yükseliyordu

Açıklama:

Cümlenin ögeleri:
yükseliyordu : Yüklem
ince kalem kalem minarelerin : Özne
ak şamdanlar gibi : Zarf tümleci

Doğru Cevap: B

Soru 43

Üç beş sene evvel bu dağın bir gülü vardı.
Yukarıdaki cümlenin zarf tümleci aynı zamanda bir edat grubudur. Bu söz öbeği aşağıdakilerin hangisidir ?

bir gülü

üç beş

vardı

bu dağın

üç beş sene evvel

Açıklama:

Cümlenin ögeleri:
vardı :Yüklem
bu dağın bir gülü : Özne
üç beş sene evvel : Zarf tümleci
Kelime grupları :
üç beş sene evvel : Edat grubu
isim edat
üç beş sene : Sıfat tamlaması
sıfat isim

Doğru Cevap: E

Soru 44

Ah, o taş kalbine bir gün heyecan vermek için
Yedi köy halkı sebil etti bu yıl kanlarını.
Yukarıdaki dizelerde özne aynı amanda bir sıfat tamlamasından oluşmuştur. Bu söz öbeği aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir ?

sebil etti

o taş kalbine

yedi köy halkı

köy halkı

bu yıl

Açıklama:

Cümlenin ögeleri:
sebil etti : Yüklem
yedi köy halkı : Özne
kanlarını : Belirtili nesne
bu yıl : Zarf tümleci
o taş kalbine bir gün heyecan vermek için : Zarf tümleci
ah : Cümle dışı öge (ünlem)
Kelime grupları:
sebil et- : Birleşik fiil (isim+ yardımcı fiil)
yedi köy halkı : Sıfat tamlaması
sıfat isim
köy/ halkı : Belirtisiz isim tamlaması
tamlayan tamlanan
bu/ yıl : Sıfat tamlaması
sıfat isim
o taş kalbine bir gün heyecan vermek için : Edat grubu
isim edat

Doğru Cevap: C

Soru 45

Dar kapısından başka aydınlık girecek hiçbir yeri olmayan dükkânında, tek başına, gece gündüz kıvılcımlar saçarak çalışan Koca Ali, tıpkı kafese konmuş terbiyeli bir aslanı andırıyordu.
Yukarıdaki cümle tipi aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir ?

Birleşik isim cümlesi

Birleşik fiil cümlesi

Basit fiil cümlesi

Basit isim cümlesi

beş

Açıklama:

var, vermiyor ve zor(dur) sözcükleri yüklem olduğu için üç cümle vardır.

Doğru Cevap: C

Türkçe Cümle Bilgisi II - Tüm Sorular

Ünite 1

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler