Türkçe Cümle Bilgisi I - Türk Dili ve Edebiyatı

Ünite 1

Soru 1

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde kelime grubu yoktur?

Şair ne güzel demiş:"Dante gibi ortasındayız ömrün."

Sivil toplum örgütleri bu konuya yoğunlaşmış durumda.

Yaklaş haydi, durma uzakta.

Kaderin cilvesine bak, yeniden karşılaştık.

Uçurumun kıyısından ancak sen kurtarırsın beni.

Açıklama:

A seçeneğinde devrik şekilde kullanılan 'ömrün ortası' bir belirtili ad tamlamasıdır ve dolayısıyla kelime grubudur. B seçeneğine bakarsak 'sivil toplum örgütleri' kelime grubunu görüyoruz. D seçeneğinde 'kaderin cilvesi' sözcükleri de tıpkı A seçeneğinde gördüğümüz gibi belirtili ad tamlaması yani dolayısıyla kelime grubudur. Nihayetinde son seçenekte de yine aynı husus 'uçurumun kıyısı' şeklinde tezahür etmektedir. Lakin C seçeneğine baktığımızda cümlede herhangi bir tamlayan ve dolayısıyla da tamlanan sözcük göremiyoruz. Kelime grubu içermediği için de doğru seçenek kabul ediyoruz.

Doğru Cevap: C

Soru 2

Bir öğrenci aşağıdakilerden hangisini savunursa kelime gruplarının özelliklerini doğru belirtmek açısından yanlışa düşer?

En az iki veya daha fazla kelimenin bir araya gelmesiyle oluşur.

Tek başlarına da yargı bildirir.

Bir cümle içinde birden fazla kelime grubu yer alabilir ve bunlar iç içe geçen bir özellik gösterebilir.

Anlam ve yapı bakımından kendi içlerinde bütünlük taşıdıkları için cümlede tek bir sözcük gibi kabul edilir.

Edebi eserlerde devrik kullanılabilir ve fakat cümlenin anlamını ve işlevini bozmaz.

Açıklama:

Karahan (2006, : 39) kelime gruplarının özelliklerini sıralarken yargısız dil birimleri olduklarını belirtir. Dolayısıyla kendi başlarına cümlede bir yargı belirtemezler. Bundan dolayı doğru seçenek B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 3

Kelime grupları cümlenin ögeleri olarak da kullanılabilir. Aşağıdaki seçeneklerin hangisinde kelime grubu dolaylı tümleç olarak kullanılmıştır?

Aradığın huzur aslında hayatın anlamında gizlidir.

Otelden bu kadar erken mi ayrıldın?

Ben imkansız aşkların adamıyım ne yazık ki...

Bilmeden yorum yapmayın, günah almayın.

Müşterimle saat beşte buluşacağız.

Açıklama:

Dolaylı tümleçler cümlede eylemin ya da oluşumun yerini, yönünü belirtir. İsmin '-e', '-de' ve '-den' hal eklerini alırlar. C seçeneğindeki 'imkansız aşkların adamı' isim tamlaması yüklemi nitelemektedir. D seçeneğindeki 'bilmeden' kelimesi 'nasıl yorum yapmayın?' sorusunu cevapladığı için dolaylı tümleç değil, zarf tümlecidir. Aynı şekilde E seçeneğindeki 'saat beşte' sözcükleri de 'ne zaman?' sorusunu cevapladığı için aynı şekilde zarf tümlecidir. B seçeneğindeki 'otelden' sözcüğü dolaylı tümleçtir fakat kelime grubu halinde değildir. A seçeneği 'aradığın huzur nerede gizlidir?' sorusunu cevaplayan kelime belirtili isim tamlaması olan ve dolayısıyla kelime grubu kabul edilen 'hayatın anlamında' sözcüklerini içerdiği için doğru cevaptır.

Doğru Cevap: A

Soru 4

Seçeneklerden hangisinde iyelik grubundaki tamlayan düşmüştür?

Bu olanların hepsi senin suçun!

Okul bizim ikinci yuvamızdır.

Ordular! İlk hedefiniz Akdeniz'dir, ileri!

Gitmesek de görmesek de o köy, bizim köyümüzdür.

Bizim yaptıklarımızı sizin hayal gücünüz kavrayamaz!

Açıklama:

Bazen tamlayan ad yerine ad soylu bir sözcükle de kurulabilir ve bu durumda tamlayanı zamir olan kelime grubuna iyelik grubu da denir. Bu durumda A seçeneğindeki 'senin suçun', B seçeneğindeki 'bizim (ikinci) yuvamız', D seçeneğinde 'bizim köyümüz' ve son olarak E seçeneğinde 'bizim yaptıklarımız' ile 'sizin hayal gücünüz' kelimeleri zamirlerin açıkça kullanılarak oluşturulan ad tamlamalarıdır. Fakat C seçeneğinde 'Ordular! (Sizin) ilk hedefiniz, Akdeniz'dir, ileri!' demektense zamir olan 'sizin' sözcüğü düşmüştür. Tamlayanı düşmüş iyelik grubu dolayısıyla C seçeneğindedir.

Doğru Cevap: C

Soru 5

Aşağıdaki tamlamalardan hangisi cümlede farklı bir öge olarak iş görmektedir?

Bir asker en çok şehadet şerbetini içebilmek ister.

Ona nasıl da aşık olduğunu söylemeyi geçirdi içinden, fakat cesaret edemedi.

Kalbinin sesini dinle, asla pişman olmazsın.

Bir türlü susturamadığı vicdanın sesiydi, bu.

Ölüm korkusunu herkes kadar hissederim.

Açıklama:

D seçeneği hariç yükleme 'neyi? kimi?' sorusunu sorduğumuzda karşımıza 'şehadet şerbetini', 'nasıl da aşık olduğunu söylemeyi', 'kalbinin sesi' ve 'ölüm korkusu' kelime grupları çıkmaktadır ve bu soruların cevabı olarak da cümlenin nesnesi olma görevini yüklenmişlerdir. Fakat D seçeneğinde 'neydi bu?' diye sorunca 'bir türlü susturamadığı vicdanın sesiydi' kelime grubunun cümlenin yüklemi olduğunu görüyoruz.

Doğru Cevap: D

Soru 6

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde belirtili isim tamlaması yoktur?

Televizyonun kumandasını kim bozdu?

Adamın elleri ceplerinde yokuş aşağı yürüyordu.

Shakespeare'in eserleri yüzyıllardır bizi bize anlatıyor.

Masanın üstündeki anahtarı verir misin?

Akıl hocası olmak öyle kolay değil.

Açıklama:

'Televizyonun kumandası', 'adamın elleri', 'Shakespeare'in eserleri' ve 'masanın üstü' sözcükleri belirtili isim tamlaması örnekleridir. İlk sözcükler tamlayan eki olarak '-in/-ın' eklerini almışlardır. Fakat E seçeneğinde ise belirtisiz isim tamlaması mevcuttur zira burada sadece tamlanan ek almıştır. Tamlayan görevindeki 'akıl' sözcüğü yalın haldedir.

Doğru Cevap: E

Soru 7

Aşağıdaki seçeneklerin hangisinde deyimle yapılan belirtili ad tamlaması yoktur?

Gecenin köründe açlık krizim tuttu.

Zavallı hayvan usulca gelip ayağımın dibine yatıverdi.

Ne olacak canım, elimin kiri!

Dünyanın öbür ucunda da olsan gelip seni bulacağım.

Sınav o kadar zordu ki ecel teri döktüm desem az kalır.

Açıklama:

'Gecenin körü', 'ayağımın dibi', 'elimin kiri', 'dünyanın (öbür) ucu' kelime gruplarında ilk kelimeler tamlayanı belirtili hale getirecek olan '-ın/in' eklerini almış ve tamlanan olacak sonraki kelimeler de buna uygun olarak '-i/u/ü' eklerini almıştır. Fakat E seçeneğinde yine bir deyim olan 'ecel teri' kelime grubu kullanılmış olsa da tamlayan görevindeki 'ecel' sözcüğü ek almayıp yalın halde olması sebebiyle belirtisiz isim tamlamasına örnektir.

Doğru Cevap: E

Soru 8

Aşağıdaki tamlamalardan hangisinin tamlananı başka bir ad tamlamasıdır?

Babamın şen kahkahaları

Turistin kusursuz aksanı

Aklın kutsal kitabı

Ankara'nın Yenişehir Konakları

Yazarın dokunaklı hikayesi

Açıklama:

'Babamın (şen) kahkahaları', 'Turistin (kusursuz) aksanı', 'Aklın (kutsal) kitabı' ve 'Yazarın (dokunaklı) hikayesi' sözcük grupları aslında belirtili isim tamlamasıdır ve parantez içinde belirtilen sözcükler ise araya girmiş ve tamlananı niteleyen sıfatlardır. D seçeneğindeki 'Ankara'nın Yenişehir Konakları' tamlamasında 'Yenişehir' kelimesi sıfat değil bir semt adıdır, dolayısıyla isimdir. Bu yüzden diğer seçeneklerden farklıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 9

Aşağıdaki birleşik kelime haline gelmiş tamlamalardan hangisi belirtisiz isim tamlamasıdır?

Ağzı sıkı

Canı tatlı

Eli maşalı

Kedigözü

Gözü yaşlı

Açıklama:

Her bir seçenek birbiriyle ilişkili olan sözcüklerin bir arada kullanılması ile birleşik kelime haline gelen tamlama olsa da D seçeneği haricindeki bütün seçenekler tamlayan ve tamlanan açısından ek almıştır. Fakat 'kedigözü' sadece tamlanan tarafından ek almıştır dolayısıyla doğru cevap da D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 10

Aşağıdaki tamlamalardan hangisi yapı bakımından diğerlerinden farklıdır?

Aslanağzı

Gözü yaşlı

Kedigözü

Devetüyü

Gagalı memeli

Açıklama:

Belirtisiz ad tamlamaları kalplaşmaya elverişli tamlamalardır. Tamlayan ile tamlanan arasında genel bir anlamı çağrıştıran güçlü anlam ilişkisi, birleşik kelimenin oluşmasını sağlamıştır. Seçeneklere bakınca A, C, D ve E'de görüyoruz ki kavramı bir araya gelen kelimeler betimleyebiliyor. Örneğin, aslanın ağzına benzeyen görüntüsü ile aslanağzı bitkisi, devenin kum rengine benzeyen soluk tüylerinden esinlenilmiş devetüyü rengi, kedilerin karanlıkta parlayan gözlerine benzeyen kedigözü aksesuarı ve hem gagası olup hem de yavrularını doğurarak ve emzirerek büyüten ornitorenk isimli hayvanı belirten gagalımemeli kelimeleri buna örnektir. Fakat B seçeneğindeki gözü yaşlı bu kapsamda değildir.

Doğru Cevap: B

Soru 11

"Adamın elleri ceplerinde
Kadın çocuğun elinden tutmuş."
Cemal Süreya'nın Fotoğraf adlı eserinden alıntılanan bu dizelerdeki hangi öge/ögeler belirtili ad tamlamasıdır?

elleri ceplerinde

elinden tutmuş

çocuğun eli

kadın çocuğun

Hiçbiri

Açıklama:

çocuğun eli
tamlayan tamlanan
Belirtili ad tamlamasıdır. Doğru cevap C şıkkıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 12

Bir varlığı, bir kavramı, bir niteliği, bir durumu, bir hareketi karşılamak veya belirtmek, pekiştirmek ve nitelemek üzere, belli kurallar içinde yan yana dizilmiş kelimelerden oluşan yargısız dil birimine ne ad verilir?

Kelime grubu

Deyim

Özdeyiş

Atasözü

Edat

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 13

"_________ kelime ve kelime gruplarından yola çıkarak bir cümlenin ilke ve kurallarını ortaya koymayı amaçlayan bir bilim dalıdır."
Yukarıdaki ifadeyi en doğru biçimde tamamlayacak olan kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Dil kuralları

Anadil

Sözdizimi

Kelime grubu

Cümle

Açıklama:

Sözdizimi kelime ve kelime gruplarından yola çıkarak bir cümlenin ilke ve kurallarını ortaya koymayı amaçlayan bir bilim dalıdır. Sözdizimi, bir dili diğer dillerden ayıran yapısal unsurlardan biridir. Örneğin Türkçenin söz diziminin özne + tümleç + yüklem biçiminde sıralanması, yüklemin sonda bulunması gibi özellikleri onun ayırıcı bir özelliği olarak karşımıza çıkmaktadır.

Doğru Cevap: C

Soru 14

Birden fazla kelimenin anlam ve yapı bakımından bir birliktelik oluşturduğu dil bilgisel yapılara ne ad verilir?

Dil bilgisi

Zarf

Söz dizimi

Kelime grupları

Kelime

Açıklama:

Birden fazla kelimenin anlam ve yapı bakımından bir birliktelik oluşturduğu dil bilgisel yapılar olan kelime grupları da cümlenin yapısını ve işleyişini oluşturmada belirleyici olan unsurlardan biridir.

Doğru Cevap: D

Soru 15

Aşağıdakilerden hangisi kelime gruplarının özelliklerinden biri değildir?

En az iki veya daha fazla kelimenin bir araya gelmesiyle oluşurlar.

Tek başlarına yargı bildirmezler.

Anlam ve yapı bakımından kendi içlerinde bir bütünlük taşımazlar.

Bir cümle içinde birden fazla kelime grubu yer alabilir.

Cümle içinde isim, sıfat, zarf olabilirler; önüne geldikleri ismi niteleyip, belirtebilirler.

Açıklama:

Kelime gruplarının özelliklerini şöyle sıralayabiliriz:

En az iki veya daha fazla kelimenin bir araya gelmesiyle oluşurlar.
Tek başlarına yargı bildirmezler.
Kelime grubu ögeleri şiir ve konuşma dilinde yer değiştirebilirler ancak bu yer değiştirme cümlenin anlamında ve işlevinde bir değişikliğe yol açmaz.
Bir cümle içinde birden fazla kelime grubu yer alabilir ve bu kelime grupları iç içe geçen bir özellik de gösterebilir.
Cümle içinde isim, sıfat, zarf olabilirler; önüne geldikleri ismi niteleyip, belirtebilirler.
Anlam ve yapı bakımından kendi içlerinde bir bütünlük taşırlar. Bu bütünlük nedeniyle cümle içinde tek bir kelime gibi değerlendirilirler.

Doğru Cevap: C

Soru 16

İki ad unsurunun veya ad soyundan iki kelimenin bir araya gelerek oluşturduğu kelime grubuna ne ad verilir?

Söz dizimi

Kelime grubu

Dil bilgisi

Ad tamlaması

Dil kuralları

Açıklama:

İki ad unsurunun veya ad soyundan iki kelimenin bir araya gelerek oluşturduğu kelime grubuna ad tamlaması denir. Ad tamlamaları, iki dil birliği arasında aitlik, sahiplik, tür, özellik vb. bakımından bir nesnenin başka bir nesne ile arasındaki ilişkiyi işaret eder. Ad tamlamalarında iki öge bulunur. Bu ögeler “tamlayan” ve “tamlanan” olarak adlandırılır. Ana öge olan “tamlanan” sonda, yardımcı öge olan “tamlayan” ise tamlanandan önce yer alır. Tamlayan tamlananla arasındaki ilgi ekle kurulabileceği gibi eksiz de olabilir.

Doğru Cevap: D

Soru 17

Hangisi/leri kelime grubu özelliklerindendir?
I- En az iki veya daha fazla kelimenin bir araya gelmesiyle oluşurlar.
II- Tek başlarına yargı bildirmezler
III- Bir cümle içinde birden fazla kelime grubu yer alabilir

Yalnız I

Yalnız II

Yalnız III

I ve III

I, II ve III

Açıklama:

Kelime grubu, bir varlığı, bir kavramı, bir niteliği, bir durumu, bir hareketi karşılamak veya belirtmek, pekiştirmek ve nitelemek üzere, belli kurallar içinde yan yana dizilmiş kelimelerden oluşan
yargısız dil birimidir (Karahan, 2006: 39). Kelime
gruplarının özelliklerini şöyle sıralayabiliriz:
• En az iki veya daha fazla kelimenin bir araya gelmesiyle oluşurlar.
• Tek başlarına yargı bildirmezler
• Kelime grubu ögeleri şiir ve konuşma dilinde yer değiştirebilirler ancak bu yer değiştirme cümlenin anlamında ve işlevinde bir değişikliğe yol açmaz.
• Bir cümle içinde birden fazla kelime grubu yer alabilir ve bu kelime grupları iç içe geçen bir özellik de gösterebilir.
• Cümle içinde isim, sıfat,zarf olabilirler; önüne geldikleri ismi niteleyip, belirtebilirler.
• Anlam ve yapı bakımından kendi içlerinde bir bütünlük taşırlar. Bu bütünlük nedeniyle cümle içinde tek bir kelime gibi değerlendirilirler.

Doğru Cevap: E

Soru 18

İki ad unsurunun veya ad soyundan iki kelimenin bir araya gelerek oluşturduğu kelime grubuna ne ad verilir?

İsim fiil

Ad tamlaması

Sıfat tamlaması

İkileme

Dolaylı tümleç

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 19

Aşağıdakilerden hangisinde ad tamlamalarında bulunan ögeler doğru verilmiştir?

Tamlanan-Tamlatan

Tamlayan-Tamlatan

Tamlayan-Tamlanan

Tamlatan-Bağlanan

Bağlanan-Bağlatan

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 20

Aşağıdaki ad tamlamalarından hangisinde tamlayan ek almıştır?

Ev halkı

Bilgisayar masası

Duvar saati

Cevizin yaprağı

Bebek beşiği

Açıklama:

Ad tamlamalarında iki öge bulunur. Bu ögeler “tamlayan” ve “tamlanan” olarak adlandırılır. Ana öge olan “tamlanan” sonda, yardımcı öge olan “tamlayan” ise tamlanandan önce yer alır. Tamlayan tamlananla arasındaki ilgi ekle kurulabileceği gibi eksiz de olabilir. Konak halkı, hepimiz onu yürümeye, yatmağa alıştırıncaya kadar haftalarca neler çektik… (Refik Hâlit Karay, Bir Harp Zengini)
Gecenin içinde gizli gizli söyleşen bu seslerden korkma. (Reşat Nuri Güntekin, Çalıkuşu) Yukarıdaki ilk örnekte “konak halkı” tamlamasında tamlayan ek almazken ikinci örnekte geçen “gecenin içi” tamlamasında tamlayan ilgi eki almıştır.
Cevizin yaprağı tamlamasında tamlayan ilgi eki almıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 21

Aşağıdakilerden hangisi ad tamlamalarının özelliklerinden biri değildir?

Ad tamlamalarında bazen tamlayan ile tamlananın yerleri değişebilir.

Ad tamlamalarında araya başka kelimeler giremez.

Bazen ad tamlamalarında iyelik grubundaki tamlayan belirtilmeyebilir.

Ad tamlamalarında tamlayan ve tamlanan birden fazla olabilir.

Tamlayan ya da tamlanan çoğul ek alabilir.

Açıklama:

Ad tamlamasının özellikleri:

Ad tamlamalarında bazen tamlayan ile tamlananın yerleri değişebilir. Bu durum daha çok yazınsal metinlerde karşımıza çıkmaktadır.

Ad tamlamalarında araya başka kelimeler de girebilir. (Aşkın şiirli şarkısı yüzlerce dildedir.)> aşkın şiirli şarkısı

Bazen ad tamlamalarında iyelik grubundaki tamlayan belirtilmeyebilir. İyelik ekinin kişi ekini içermesi tamlananı işaret eder. Bu durumda tamlama, tamlayanı düşmüş bir iyelik grubunu oluşturur.

Ad tamlamalarında tamlayan ve tamlanan birden fazla olabilir.

Tamlayan ya da tamlanan çoğul ek alabilir.

Ad tamlamaları cümlenin öznesi, nesnesi, zarfı, yer tümleci ve yüklemi olur.

Ad tamlaması cümlede sıfat görevinde kullanılabilir.

Doğru Cevap: B

Soru 22

Tamlayanının ilgi (genetif) hâl eki, tamlananının ise iyelik eki aldığı kelime grubuna ne ad verilir?

Belirtili ad tamlaması

Belirtisiz ad tamlaması

Takısız ad tamlaması

Ad tamlaması

Hiçbiri

Açıklama:

Belirtili Ad Tamlaması: Tamlayanın ve tamlananın ek aldığı kelime grubudur. Belirtili ad tamlamalarında tamlayan ilgi (genetif) hâl eki, tamlanan ise iyelik eki alır.
telefon + un tuş + u
(tamlayan + ilgi hâli eki) (tamlanan + iyelik eki)
-nın/ nin/ nun / nün -ı / -i / -u / -ü -ın / -in / -un / -ün -sı / -si / -su / -sü

Doğru Cevap: A

Soru 23

"televizyonun kumandası" kelime grubunda hangi ad tamlamasından söz edilebilir?

Belirtili ad tamlaması

Belirtisiz ad tamlaması

Takısız ad tamlaması

Sıfat tamlaması

Birleşik isim grubu

Açıklama:

Belirtili ad tamlamasında tamlayan ve tamlanan arasındaki ilişki düzeyi ilgi eki ile ortaya konur. Örneğin, okulun kapısı, apartmanın girişi, kapının kolu, masanın gözü, çocuğun kabanı derken tamlayanın tamlananın bir parçası olduğu belirtilir. Başka bir deyişle iki nesne veya varlık arasındaki ilişki daha “belirli” bir özellik gösterir. Okul kapısı, apartman girişi, kapı kolu, masa gözü, çocuk kabanı örneklerinde ise ilgi eki kullanılmamıştır. Ek kullanılmadığı için iki nesne arasındaki ilişki zayıflamış ve nesneler arasında bir “belirsizlik” meydana gelmiştir. Belirtili ad tamlamalarında ilgi ekinin olduğu tamlayan yardımcı öge, iyelik ekinin olduğu tamlanan ise temel (asıl, ana) ögedir.
televizyonun kumandası
tamlayan tamlanan
(yardımcı öge) (temel öge)

Doğru Cevap: A

Soru 24

"Belirtisiz ad tamlamaları kalplaşmaya elverişli tamlamalardır. Tamlayan ile tamlanan arasında genel bir anlamı çağrıştıran güçlü anlam ilişkisi, birleşik kelimenin oluşmasını sağlamıştır."
Bu ifadeye göre aşağıdakilerden hangisi belirtisiz ad tamlaması değildir?

Kedigözü

Semizotu

Bayan ayakkabı

Denizatı

Tavşankanı

Açıklama:

Belirtisiz ad tamlamaları kalplaşmaya elverişli tamlamalardır. Tamlayan ile tamlanan arasında genel bir anlamı çağrıştıran güçlü anlam ilişkisi, birleşik kelimenin oluşmasını sağlamıştır. Bunlardan bazıları şunlardır:
• Bitki adları: aslanağzı, gelinfeneri, camgüzeli, gecesefası, civenperçemi, kuşburnu, kuşyemi, semizotu, turnagagası, venüsçırağı, …
• Hayvan adları: danaburnu, denizaslanı, denizatı, sazkayası, şeytaniğnesi, yalıçapkını…
• Alet ve eşya adları: balıkgözü, keçitırnağı, kedigözü, leylekgagası, adayavrusu…
• Yiyecek adları: dilberdudağı, hanımgöbeği, kadınbudu, kuşlokumu, bülbülyuvası…
• Renk adları: baklaçiçeği, balköpüğü, devetüyü, kahverengi, kavuniçi, tavşankanı, vişneçürüğü, yavruağzı…
Yine aynı şekilde yer, kişi adları ile birlikte bazı kelimelerin de bu tamlama ile kurulduğu görülmektedir:
Beypazarı, Kırklareli, Pınarbaşı… (yer adları) Gündoğdu, Karaosmanoğlu, Boyuneğri… (kişi adları), atasözü, denizaşırı, derebeyi, milletvekili, öteberi, yeryüzü, yılbaşı… (kalıplaşmış kelimeler)
Yabancı dillerin etkisiyle bazı tamlamalarda da yanlışlık yapılmaktadır. Örneğin “bayan ayakkabı, “kepek ekmek” gibi tamlamalar yabancı dil mantığına göre oluşturulmuştur. Doğru kullanımların “bayan ayakkabısı”, “kepek ekmeği” biçiminde olması gerekmektedir.

Doğru Cevap: C

Soru 25

Aşağıdakilerden hangisi takısız ad tamlamasıdır?

Sırt üstü

Bozuk motorlar

Yılbaşı

Çınar Otel

Ayın on dördü

Açıklama:

Tamlayan ve tamlananın ek almadan bir araya gelerek oluşturduğu tamlamalardır. Takısız ad tamlamaları çoğunlukla yabancı dil mantığından yola çıkarak oluşturulmuş kelime birlikleridir. Belirtisiz ad tamlamasından iyelik ekinin atılması ile birlikte ortaya çıkan yapı, birçok birleşik kelimelerin oluşumuna yol açmıştır. Özellikle bazı yer adları, kurum ve kuruluş adlarında bu tür yapılara sıkça rastlamak olasıdır:
Ak Sigorta, Anadolu Sigorta, Güneş Sigorta, Akbank, Odeabank, Citibank, Çınar Otel, Anemon Otel, Esentepe Hotel, Begonvil Resaurant, Gölcük Doğa Restaurant, Egeli Balık Restoran, Garaj Büfe, Alternatif Büfe, Furkan Tost, Asya Halı, Royal Halı…
Yine belirtisiz ad tamlaması özelliğinde olan bazı kalıplaşmış ifadelere de rastlanılmaktadır:
toplum bilim ‹ (toplum + bilimi), kestane kebap ‹ (kestane + kebabı), tükenmez kalem ‹ (tükenmez +kalemi), kurşun kalem ‹ (kurşun + kalemi), Çengelköy ‹ (Çengel + köyü), Korukent ‹ (Koru +kenti), Sümer Sokak ‹ (Sümer + Sokağı)…
Kadın kahraman, narin, fakir bir kızmış, zengin ve şımarık bir oğlana abayı yakmış. (Elif Şafak, İskender)

Doğru Cevap: D

Soru 26

Aşağıdakilerden hangisi belirtili isim tamlamasıdır?

gün doğuşu

demlik poşeti

devenin hörgücü

ahşap masa

fil dişi

Açıklama:

Tamlayanın ve tamlananın ek aldığı kelime grubudur. Belirtili ad tamlamalarında tamlayan ilgi (genetif) hâl eki, tamlanan ise iyelik eki alır.
Belirtili ad tamlamasında tamlayan ve tamlanan arasındaki ilişki düzeyi ilgi eki ile ortaya konur. Örneğin, okulun kapısı, apartmanın girişi, kapının kolu, masanın gözü, çocuğun kabanı derken tamlayanın tamlananın bir parçası olduğu belirtilir. Başka bir deyişle iki nesne veya varlık arasındaki ilişki daha “belirli” bir özellik gösterir. Okul kapısı, apartman girişi, kapı kolu, masa gözü, çocuk kabanı örneklerinde ise ilgi eki kullanılmamıştır. Ek kullanılmadığı için iki nesne arasındaki ilişki zayıflamış ve nesneler arasında bir “belirsizlik” meydana gelmiştir.
Belirtili ad tamlamalarında ilgi ekinin olduğu tamlayan yardımcı öge, iyelik ekinin olduğu tamlanan ise temel (asıl, ana) ögedir.
televizyonun kumandası
tamlayan tamlanan
(yardımcı öge) (temel öge)

Doğru Cevap: C

Soru 27

Aşağıdakilerden hangisi tamlayanı unvan grubu olan belirtili ad tamlamasıdır?

Tamer Bey'in hitabeti

Engerek yılanı

Yavuz Selim Lisesi

Fevzi Çakmak mahallesi

Yunus Emre Türbesi

Açıklama:

Tamlayanı unvan grubu olan belirtili ad tamlaması:
Aşağıda tamlayanı unvan grubu olan belirtili ad tamlaması örnekleri verilmiştir.
Hafız Nuri’nin dik, meşum bir sesle salâ vermesi, ezan okuması, cenaze namazı kıldırması tüyler ürpertecek bir şey. (Reşat Nuri Güntekin, Çalıkuşu)
Piyano öğretmenim Mediha Hanımın ölümünden sonra dağılıp kaybolan nota defterlerini unutamam. (Selim İleri, Nota Defterleri)
Zeyni Babanın türbesi, mezarlığın en nihayetinde, kocaman bir servinin altında idi. (Reşat Nuri Güntekin, Çalıkuşu)
Doğru cevapta Tamer Bey'inhitabeti belirtili isim tamlamasının tamlayanı unvan grubundandır.

Doğru Cevap: A

Soru 28

Aşağıdaki ad tamlamalarından hangisi diğerlerinden farklıdır?

sınıf öğretmeni

bilgisayar klavyesi

Karadeniz yaylası

hakemin düdüğü

güneş gözlüğü

Açıklama:

Belirtisiz Ad Tamlaması
Yalnızca tamlananın ek aldığı kelime grubudur. Belirtisiz ad tamlamalarında tamlayan ilgi (genetif) hâl eki almaz, tamlanan ise iyelik eki alır.
duvar saat + i
(tamlayan + ø ) (tamlanan + iyelik eki)
-ı / -i / -u / -ü
-sı / -si / -su / -sü
Belirtisiz ad tamlamalarında tamlayan yardımcı öge, iyelik ekinin olduğu tamlanan ise temel (asıl, ana) ögedir.
televizyon kumandası
tamlayan tamlanan
(yardımcı öge) (temel öge)
D seçeneği haricinde diğer şıklar belirtisiz ad tamlaması iken D seçeneği belirtili ad tamlamasıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 29

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde belirtisiz ad tamlaması hatalı kullanılmıştır?

En sevdiğin yemek kadınbudu köfte mi?

Yeni belediye başkanının güzel projeleri varmış.

Denizatları, hayvanlar alemindeki erkeğin hamile kaldığı tek aile olarak ünlenmiştir.

Eski spor bakanı engelli sporcuların madalya törenine katıldı.

Öğretmen problem davranış sergileyen öğrencisini müdür baş yardımcısına götürdü.

Açıklama:

Belirtisiz ad tamlamalarında tamlayan ile tamlanan arasına sıfat giremez. Örneğin
“İzmir eski valisi” yanlış bir kullanımdır. Yine “müdür baş yardımcısı”, “devlet eski
bakanı” gibi örnekler de yanlış kullanımdır. Çünkü belirtisiz ad tamlamalarında başa gelen sıfat tamlananı niteler. Örneğin “eski İzmir valisi” derken “eski” sözcüğü “İzmir”i değil, “vali”yi niteler. Dolayısıyla “eski” sözcüğü ile işaret edilen “vali”dir. Aynı şekilde “müdür baş yardımcısı” yerine “baş müdür yardımcısı”; “devlet eski bakanı” yerine “eski devlet bakanı” ifadesini kullanılmalıdır. Tıpkı “su kırık şişesi” diyemeyeceğimiz gibi.

Doğru Cevap: E

Soru 30

Hangisi/leri takısız isim tamlamasıdır?
I- Isparta halısı
II- Kurşun kalem
III- Yağmurun sesi

Yalnız I

Yalnız II

Yalnız III

I ve II

II ve III

Açıklama:

Tamlayan ve tamlananın ek almadan bir araya gelerek oluşturduğu tamlamalardır. Takısız ad tamlamaları çoğunlukla yabancı dil mantığından yola çıkarak oluşturulmuş kelime birlikleridir. Belirtisiz ad tamlamasından iyelik ekinin atılması
ile birlikte ortaya çıkan yapı, birçok birleşik kelimelerin oluşumuna yol açmıştır. Özellikle bazı yer adları, kurum ve kuruluş adlarında bu tür yapılara sıkça rastlamak olasıdır:
Ak Sigorta, Anadolu Sigorta, Güneş Sigorta, Akbank, Odeabank, Citibank, Çınar Otel, Anemon Otel, Esentepe Hotel, Begonvil Resaurant, Gölcük Doğa Restaurant, Egeli Balık Restoran, Garaj Büfe, Alternatif Büfe, Furkan Tost, Asya Halı, Royal Halı…
Yine belirtisiz ad tamlaması özelliğinde olan bazı kalıplaşmış ifadelere de rastlanılmaktadır:
toplum bilim ‹ (toplum + bilimi), kestane kebap ‹ (kestane + kebabı), tükenmez kalem ‹ (tükenmez +kalemi), kurşun kalem ‹ (kurşun + kalemi), Çengelköy ‹ (Çengel + köyü), Korukent ‹ (Koru +kenti), Sümer Sokak ‹ (Sümer + Sokağı)…
Kadın kahraman, narin, fakir bir kızmış, zengin ve şımarık bir oğlana abayı yakmış. (Elif Şafak, İskender)

Doğru Cevap: B

Soru 31

Aşağıdakilerden hangisi, kelime gruplarının özelliklerinden biri değildir?

Tek başlarına bir anlam ifade etmezler.

En az iki veya daha fazla kelimenin bir araya gelmesiyle oluşurlar.

Tek başlarına yargı bildirmezler.

Kelime grubu ögeleri şiir ve konuşma dilinde yer değiştirebilirler.

Bir cümle içinde birden fazla kelime grubu yer alabilir.

Açıklama:

"Tek başlarına bir anlam ifade etmezler", kelime gruplarının özelliklerinden biri değildir.

Doğru Cevap: A

Soru 32

Aşağıdakilerden hangisi, iki ad unsurunun veya ad soyundan iki kelimenin bir araya gelerek oluşturduğu kelime grubuna verilen addır?

Ad tamlaması

Sıfat tamlaması

Zamir tamlaması

Sözce

Adıl

Açıklama:

İki ad unsurunun veya ad soyundan iki kelimenin bir araya gelerek oluşturduğu kelime grubuna ad
tamlaması denir.

Doğru Cevap: A

Soru 33

Aşağıdakilerden hangisi, ad tamlamalarının özelliklerinden biri değildir?

Ad tamlamalarında bazen tamlayan ile tamlananın yerleri değişebilir. Bu durum daha çok
yazınsal metinlerde karşımıza çıkmaktadır.

Ad tamlamalarında tamlayan ve tamlanan birden fazla olamaz.

Ad tamlamalarında araya başka kelimeler de girebilir.

Bazen ad tamlamalarında iyelik grubundaki tamlayan belirtilmeyebilir. İyelik ekinin kişi ekini içermesi tamlananı işaret eder. Bu durumda tamlama, tamlayanı düşmüş bir iyelik grubunu oluşturur.

Ad tamlamalarında tamlayan ve tamlanan birden fazla olabilir.

Açıklama:

"Ad tamlamalarında tamlayan ve tamlanan birden fazla olamaz", ad tamlamalarının özelliklerinden biri değildir.

Doğru Cevap: B

Soru 34

İplikhanenin koca göbekli, zampara ustası atölyenin arka kapısından usulcacık girdi, arka makinelerden birinde sözde tamire başladı. (Orhan Kemal, Cemile)
Yukarıdaki cümlede bulunan ad tamlaması, ad tamlamalarının hangi özelliğine bir örnek olabilir?

Tamlayan ya da tamlanan çoğul ek alabilir.

Ad tamlamaları cümlenin öznesi, nesnesi, zarfı, yer tümleci ve yüklemi olur.

Ad tamlamalarında tamlayan ve tamlanan birden fazla olabilir.

Ad tamlaması cümlede sıfat görevinde kullanılabilir.

Ad tamlamalarında araya başka kelimeler de girebilir.

Açıklama:

Cümlede bulunan tamlama, "Ad tamlamaları cümlenin öznesi, nesnesi, zarfı, yer tümleci ve yüklemi olur" özelliğine bir örnektir.

Doğru Cevap: E

Soru 35

Aşağıdakilerden hangisi, belirtili ad tamlamalarının özelliklerinden biri değildir?

Belirtili ad tamlamasında temel öge olan tamlanan, yardımcı öge olan tamlayandan sonra gelir.

Temel öge olan tamlanan bazen yardımcı öge olan tamlayandan önce de gelebilir.

Belirtili ad tamlaması bir sıfat ve bir isimden oluşur.

Belirtili ad tamlamasının tamlayanının, başka bir ad tamlaması veya kelime grubundan oluşması olağandır.

Belirtili ad tamlamasının tamlananının, başka bir ad tamlaması veya kelime grubundan oluşması olağandır.

Açıklama:

"Belirtili ad tamlaması bir sıfat ve bir isimden oluşur" şıkkı, belirtili ad tamlamalarının özelliklerinden biri değildir.

Doğru Cevap: C

Soru 36

Sonraki haberler Mustafa Kemal’in Ankara’ya gelişi, Meclis-i Mebusan’ın toplanması ve Misak-ı Millî ile ilgiliydi. (Sevinç Çokum, Ağustos Başağı)
Yukarıdaki cümlede bulunan ad tamlaması hangi ad tamlaması türüne bir örnektir?

Tamlananı sıfat tamlaması olan belirtili ad tamlaması

Tamlananı sayı grubu olan belirtili ad tamlaması

Tamlananı sıfat-fiil olan belirtili ad tamlaması

Tamlananı isim-fiil olan belirtili ad tamlaması

Tamlananı bağlama grubu olan belirtili ad tamlaması

Açıklama:

Cümledeki ad tamlaması 'Tamlananı isim-fiil olan belirtili ad tamlaması' ad tamlaması türüne bir örnektir.

Doğru Cevap: D

Soru 37

Kahramansız yaşamak kahrına mahkumdurlar. (Faruk Nafiz Çamlıbel, İnancını Kaybetmiş
Zümrelere Sesleniş)
Yukarıdaki cümlede bulunan belirtisiz ad tamlaması hangi belirtisiz ad tamlamasına bir örnektir?

Tamlananın birden fazla olduğu belirtisiz ad tamlaması

Tamlayanı sıfat tamlaması olan belirtisiz at tamlaması

Tamlayanı bağlama grubu olan belirtisiz ad tamlaması

Tamlayanı isim-fiil grubu olan belirtisiz ad tamlaması

Deyimle yapılan belirtisiz ad tamlaması

Açıklama:

Cümledeki tamlama 'Tamlayanı isim-fiil grubu olan belirtisiz ad tamlaması' türüne bir örnektir.

Doğru Cevap: D

Soru 38

Aşağıdakilerden hangisi, tamlayan ve tamlananın ek almadan bir araya gelerek oluşturduğu tamlamalara verilen addır?

Yalın ad tamlaması

Belirtili ad tamlaması

Takısız ad tamlaması

Zincirleme ad tamlaması

Sıfat tamlaması

Açıklama:

Takısız ad tamlaması, tamlayan ve tamlananın ek almadan bir araya gelerek oluşturduğu tamlamalara verilen addır.

Doğru Cevap: C

Soru 39

Aşağıdakilerden hangisi, belirtisiz ad tamlamalarının kalıplaşmaya elverişli olması özelliğinin görüldüğü durumlardan biri değildir?

Bitki Adları

Hayvan Adları

Eşya Adları

Renk Adları

Özel Adlar

Açıklama:

Özel adlar, belirtisiz ad tamlamalarının kalıplaşmaya elverişli olması özelliğinin görüldüğü durumlardan biri değildir.

Doğru Cevap: E

Soru 40

Özne

Tümleç

Yüklem

Kelime grubu

Sözdizimi

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 41

Kelime ve kelime gruplarından yola çıkarak bir cümlenin ilke ve kurallarını ortaya koymayı amaçlayan bilim dalına ne ad verilir?

Yüklem

Kelime grubu

Tümleç

Dil bilgisi

Sözdizimi

Açıklama:

Sözdizimi de kelime ve kelime gruplarından yola çıkarak bir cümlenin ilke ve kurallarını ortaya koymayı amaçlayan bir bilim dalıdır. Sözdizimi, bir dili diğer dillerden ayıran yapısal unsurlardan biridir. Örneğin Türkçenin söz diziminin özne + tümleç + yüklem biçiminde sıralanması, yüklemin sonda bulunması gibi özellikleri onun ayırıcı bir özelliği olarak karşımıza çıkmaktadır. Birden fazla kelimenin anlam ve yapı bakımından bir birliktelik oluşturduğu dil bilgisel yapılar olan kelime grupları da cümlenin yapısını ve işleyişini oluşturmada belirleyici olan unsurlardan biridir.

Doğru Cevap: E

Soru 42

Aşağıda verilen özelliklerden hangisi kelime gruplarına ait değildir?

En az iki veya daha fazla kelimenin bir araya gelmesiyle oluşurlar.

Tek başlarına yargı bildirmezler.

Hiçbir kelime grubunda Tamlayan ve tamlanan birden fazla olamaz.

Cümle içinde isim, sıfat, zarf olabilirler; önüne geldikleri ismi niteleyip belirtebilirler.

Şiir ve konuşma dilinde yer değiştirebilirler ancak bu yer değiştirme cümlenin anlamında ve işlevinde bir değişikliğe yol açmaz.

Açıklama:

Kelime gruplarının özelliklerini şöyle sıralayabiliriz:

En az iki veya daha fazla kelimenin bir araya gelmesiyle oluşurlar.

Tek başlarına yargı bildirmezler.

Kelime grubu ögeleri şiir ve konuşma dilinde yer değiştirebilirler ancak bu yer değiştirme cümlenin anlamında ve işlevinde bir değişikliğe yol açmaz.

Bir cümle içinde birden fazla kelime grubu yer alabilir ve bu kelime grupları iç içe geçen bir özellik de gösterebilir.

Cümle içinde isim, sıfat, zarf olabilirler; önüne geldikleri ismi niteleyip, belirtebilirler.

Anlam ve yapı bakımından kendi içlerinde bir bütünlük taşırlar. Bu bütünlük nedeniyle cümle içinde tek bir kelime gibi değerlendirilirler.

Doğru Cevap: C

Soru 43

"Bir kedi kadar çevik, açıkgöz olan İzmirli Nusret, lisenin onuna kadar okumuş, cin gibi bir delikanlıydı."
Cümlesinde yer alan kelime grupları aşağıdaki şıklardan hangisinde doğru verilmiştir?

İzmirli Nusret / lisenin onu

Açıkgöz olan İzmirli Nusret / lisenin onu

Bir kedi kadar çevik / cin gibi bir delikanlıydı.

Bir kedi kadar çevik / İzmirli Nusret

Bir kedi kadar çevik, açıkgöz olan İzmirli Nusret / lisenin onuna kadar okumuş, cin gibi bir delikanlıydı

Açıklama:

Kelime grupları; cümle içinde isim, sıfat, zarf olabilirler; önüne geldikleri ismi niteleyip, belirtebilirler:
Bir kedi kadar çevik, açıkgöz olan İzmirli Nusret, lisenin onuna kadar okumuş, cin gibi bir delikanlıydı.
“Bir kedi kadar çevik, açıkgöz olan İzmirli Nusret” kelime grubu cümlenin öznesi; “cin gibi bir delikanlıydı” kelime grubu da cümlenin yüklemi görevinde kullanılmıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 44

Aşağıdaki ifadelerden hangisi ad tamlamasının özelliğidir?

Ad tamlamalarında araya başka kelimeler de girebilir.

Ad tamlamalarında tamlayan ve tamlanan birden fazla olabilir.

Tamlayan ya da tamlanan çoğul ek alabilir.

Ad tamlamaları cümlenin öznesi, nesnesi, zarfı, yer tümleci ve yüklemi olur.

Hepsi

Açıklama:

Ad tamlamalarında bazen tamlayan ile tamlananın yerleri değişebilir. Bu durum daha çok yazınsal metinlerde karşımıza çıkmaktadır.
Ad tamlamalarında araya başka kelimeler de girebilir.
Bazen ad tamlamalarında iyelik grubundaki tamlayan belirtilmeyebilir. İyelik ekinin kişi ekini içermesi tamlananı işaret eder. Bu durumda tamlama, tamlayanı düşmüş bir iyelik grubunu oluşturur.
Ad tamlamalarında tamlayan ve tamlanan birden fazla olabilir.
Tamlayan ya da tamlanan çoğul ek alabilir.
Ad tamlamaları cümlenin öznesi, nesnesi, zarfı, yer tümleci ve yüklemi olur.
Ad tamlaması cümlede sıfat görevinde kullanılabilir.

Doğru Cevap: E

Soru 45

Aşağıdakilerden hangisi belirtili ad tamlamasıdır?

Televizyon kumandası

Mediha Hanımın ölümü

Akşam vakti

Kestane kebap

Sümer Sokak

Açıklama:

Kestane kebap ve Sümer Sokak:Takısız isim tamlaması
Televizyon kumandası ve Akşam vakti: Belirtisiz isim tamlaması
Mediha Hanımın ölümü : Belirtili isim tamlaması

Doğru Cevap: B

Soru 46

Aşağıdakilerden hangisi belirtisiz ad tamlaması değildir?

İntihar sürgünü

Baklaçiçeği

Tükenmez kalem

Denizatı

Sabah kahvaltısı

Açıklama:

İntihar sürgünü / Sabah kahvaltısı / Denizatı / Baklaçiçeği: Belirtisiz ad tamlamalarıdır.
Belirtisiz ad tamlaması; tamlayanın ek almadığı ve tamlananın iyelik eki aldığı isim tamlamasına denir.
Tükenmez kalem: Takısız ad tamlamasıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 47

Aşağıdakilerden hangisi, tamlayanı sıfat tamlaması olan belirtisiz ad tamlamasına bir örnektir?

Körpe gençlikler

Balıkgözü

Gönül rüzgarı

Beypazarı

Sırt üstü

Açıklama:

Tamlayanı sıfat tamlaması olan belirtisiz at tamlaması:
bir şair cesedinden hiç farkı yok denizin. (İsmet Özel, Propaganda)
Bozuk motorlar altında
Körpe gençlikler gidiyor (Yaşar Miraç, Çömlekçi’li Çıraklara Türkü)

Doğru Cevap: A

Soru 48

Aşağıdakilerden hangisi takısız ad tamlamasıdır?

Duvar saati

Camgöbeği

Emeğin kanı

Mustafa Kemal’in Ankara’ya gelişi

Toplum bilim

Açıklama:

Toplum bilim, takısız ad tamlamasıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 49

Aşağıdaki cümlelerden hangisinde, tamlayanı belirtisiz ad tamlaması olan belirtili ad tamlaması vardır?

Gelinin, yüzünü örten o pırıltılı kırmızı duvağın altında neler hissettiğini bilmek imkânsızmış. (Elif Şafak, İskender)

Bu dünyanın sevgisi, ağulu aşa benzer
Soyunu sayan kişi, ağulu aştan geçer (Yunus Emre Divanı)

Hafız Nuri’nin dik, meşum bir sesle salâ vermesi, ezan okuması, cenaze namazı kıldırması tüyler ürpertecek bir şey. (Reşat Nuri Güntekin, Çalıkuşu)

Kız kardeşlerinin hayret dolu bakışları altında bunları Hediye’ye götürdü ama o yalnızca suyu kabul etti. (Elif Şafak, İskender)

Gül-ü reyhanın kokusu, âşıklara maşuk yeter
Aşık olanın maşuku hergiz öğünden gitmeye. ( Yunus Emre Divanı)

Açıklama:

Gelinin, yüzünü örten o pırıltılı kırmızı duvağın altında neler hissettiğini bilmek imkânsızmış. (Elif Şafak, İskender):Tamlayanı sıfat tamlaması olan belirtili ad tamlaması
Kız kardeşlerinin hayret dolu bakışları altında bunları Hediye’ye götürdü ama o yalnızca suyu kabul etti. (Elif Şafak, İskender): Tamlayanı belirtisiz ad tamlaması olan belirtili ad tamlaması
Bu dünyanın sevgisi, ağulu aşa benzer Soyunu sayan kişi, ağulu aştan geçer (Yunus Emre Divanı): Tamlayanı sıfat tamlaması olan belirtili ad tamlaması
Hafız Nuri’nin dik, meşum bir sesle salâ vermesi, ezan okuması, cenaze namazı kıldırması tüyler ürpertecek bir şey. (Reşat Nuri Güntekin, Çalıkuşu): Tamlayanı unvan grubu olan belirtili ad tamlaması
Gül-ü reyhanın kokusu, âşıklara maşuk yeter Aşık olanın maşuku hergiz öğünden gitmeye. ( Yunus Emre Divanı): Tamlayanı bağlama grubu olan belirtili ad tamlaması

Doğru Cevap: D

Soru 50

Aşağıdakilerin hangisinde birden fazla kelime grubu vardır?

Gözü yaşlı annesini bir gün bile aramadı.

Dün aradı beni ve iyi olduğunu söyledi.

Sıcak bir gülümseme ile karşıladı bizi.

Evin balkonundan bize el salladı.

Son dileği onu tekrar görmek idi.

Açıklama:

Kelime grubu, bir varlığı, bir kavramı, bir niteliği, bir durumu, bir hareketi karşılamak veya belirtmek, pekiştirmek ve nitelemek üzere, belli kurallar içinde yan yana dizilmiş kelimelerden oluşan yargısız dil birimidir. C şıkkında 'sıcak bir gülümseme' ve E şıkkında 'son dileği' kelime gruplarıdır. B ve D şıklarında kelime grubu bulunmamaktadır. A şıkkında ise iki kelime grubu bulunmaktadır: 'gözü yaşlı annesi' ve 'bir gün'. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 51

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde iyelik grubu bulunmamaktadır?

Annemin ördüğü bere ve kaşkolu kullandım kış boyunca.

Bu konuda ne düşündüğün umurumda bile değil.

Oyuncaklarınızı toplayıp bu kutu içine koyabilir misiniz?

Nermin'in eskimiş ayakkabılarını alıp güzelce boyadı.

Sevdiği kızı görmek için saatlerce yol aldı.

Açıklama:

Bazen tamlayan ad yerine ad soylu bir kelimeyle kurulabilir. Bu durumda tamlayanı zamir olan kelime grubu iyelik grubu olarak da adlandırılır. '(benim) annemin', '(senin) ne düşündüğün', '(sizin) oyuncaklarınız', ve '(onun) sevdiği kız' iyelik gruplarıdır. D şıkkında iyelik grubuna örnek bir ifade yoktur. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 52

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde birden fazla tamlananı bulunan bir ad tamlaması vardır?

Tek çabası, yoksulluğunu biraz olsun çocuklarından gizlemekti.

Evin kapılarını ve duvarlarını tek tek beyaza boyadı.

Kortej gençlerin ve çocukların önderliğinde yol boyunca sürdü.

Hayatının en büyük mücadelesini demir parmaklıklar arkasında verdi.

Eve geldiğimde her yer yeni pişirilmiş süt kokuyordu.

Açıklama:

'Evin (tamlayan) kapıları (tamlanan) ve duvarları (tamlanan)' ad tamlamasında iki adet tamlanan bulunmaktadır. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 53

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ad tamlaması cümlenin nesnesi durumundadır?

Gözlerinin yeşilinde kayboldu bir an.

Bankanın müdürü, yolsuzluk haberlerinden dolayı istifa etti.

Bu kitap, yaşadığı hayal kırıklığının somut bir ifadesiydi.

Çiftçinin bir yıllık emeği on dakikalık doluyla heba oldu.

Arabanın anahtarını hiç bir yerde bulamadı.

Açıklama:

'gözlerinin yeşili' yer tümleci, 'hayal kırıklığının ifadesi' yüklem, 'bankanın müdürü' ve 'çiftçinin bir yıllık emeği' cümlede özne konumundadır. 'Arabanın anahtarı' ad tamlaması ise cümlede nesne durumundadır. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 54

Aşağıdakilerin hangisi belirtili ad tamlamasıdır?

duvar saati

kız kardeşler

kapı kolu

kurşun kalem

apartmanın girişi

Açıklama:

'duvar saati', 'kız kardeşler' ve 'kapı kolu' belirtisiz ad tamlamaları, 'kurşun kalem' takısız ad tamlamasıdır. Belirtili ad tamlamaları ise tamlayanın ve tamlananın ek aldığı kelime grubudur. Belirtili ad tamlamalarında tamlayan ilgi (genetif) hâl eki, tamlanan ise iyelik eki alır. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 55

Aşağıdaki ad tamlamalarından hangisinin tamlananı sıfat tamlamasıdır?

bu adamın korkusuzluğu

kız kardeşlerinin bakışı

emeğin ve sevginin gücü

prensesin kötü kalpli annesi

köyün muhtarı ve sahibi

Açıklama:

'bu adamın korkusuzluğu' tamlayanı sıfat tamlaması olan belirtili ad tamlaması, 'kız kardeşlerinin bakışı' tamlayanı belirtisiz ad tamlaması olan belirtili ad tamlaması, 'emeğin ve sevginin gücü' tamlayanın birden fazla olduğu belirtili ad tamlaması ve 'köyün muhtarı ve sahibi' tamlananı birden fazla olduğu belirtili ad tamlamasıdır. 'prensesin kötü kalpli annesi' ad tamlamasında tamlanan (kötü kalpli anne) bir sıfat tamlamasıdır. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 56

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde birden fazla belirtisiz ad tamlaması vardır?

Al dudakta inci dişi bu dünyada yok bir eşi.

Sabah yeli ılgıt ılgıt eserken seher vakti bir güzele vuruldum.

Uzakta bir baykuş öttü, gül bahçemde diken bitti.

Cıvıldaşır dudu kuşu sanki bülbülün ötüşü.

Aynalı kemer ince bele, bu can kurban tatlı dile.

Açıklama:

Belirtisiz ad tamlamaları yalnızca tamlananın ek aldığı kelime grubudur. Belirtisiz ad tamlamalarında tamlayan ilgi (genetif) hâl eki almaz, tamlanan ise iyelik eki alır. A şıkkındaki cümlede 'inci dişi', C şıkkındaki cümlede 'gül bahçem', D şıkkındaki cümlede 'dudu kuşu' belirtisiz ad tamlamalarıdır. E şıkkındaki cümlede herhangi bir ad tamlaması bulunmamaktadır. Birden fazla belirtisiz ad tamlamasına B şıkkında restlanır. "Sabah yeli ılgıt ılgıt eserken seher vakti bir güzele vuruldum." cümlesindeki 'sabah yeli' ve 'seher vakti' belirtisiz ad tamlamalarıdır. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 57

Aşağıdaki tamlamalardan hangisi yapı bakımından diğerlerinden farklıdır?

kurşun kalem

hanımgöbeği

çınar altı

yalnızlık şarkısı

tavşankanı

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 58

Aşağıdaki tamlamalardan hangisinin tamlayanı bir sıfat tamlamasıdır?

Türk şiiri antalojisi

ormanın en kuytu köşesi

geçmiş yılların gölgesinde

macera romanlarının okuyucusu

kardeşimin kırmızı süveteri

Açıklama:

'Türk şiiri antalojisi' ve 'macera romanlarının okuyucusu' tamlamalarının tamlayanı başka bir ad tamlaması, 'ormanın en kuytu köşesi' ve 'kardeşimin kırmızı süveteri' tamlamalarının tamlananı sıfat tamlamasıdır. 'geçmiş yılların gölgesinde' tamlamasının tamlayanı (geçmiş yıllar) bir sıfat tamlamasıdır. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 59

Aşağıdakilerin hangisinde ad tamlaması farklı bir görevde kullanılmıştır?

Ceketin düğmesi yolda gelirken koptu.

Pazardan çocuğun elbisesini alacağız.

Resimlerin birini de ben alayım.

Gözlük kabını sınıfta bıraktı.

Köpek ön patilerini çocuğa uzattı.

Açıklama:

'çocuğun elbisesi', 'resimlerin biri', 'gözlük kabı', 'ön patileri' tamlamaları cümlede nesne olarak kullanılmıştır. 'ceketin düğmesi' ise cümlede özne olarak kullanılmıştır. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 60

Aşağıdakilerden hangisi kelime gruplarının özelliklerinden değildir?

En az iki veya daha fazla kelimenin bir araya gelmesiyle oluşurlar.

Tek başlarına yargı bildirirler.

Kelime grubu ögeleri şiir ve konuşma dilinde yer değiştirebilirler.

Cümle içinde isim, sıfat,zarf olabilirler; önüne geldikleri ismi niteleyip, belirtebilirler.

Bir cümle içinde birden fazla kelime grubu yer alabilir ve bu kelime grupları iç içe geçen bir özellik de gösterebilir

Açıklama:

Kelime grupları tek başlarına yargı bildirmezler.

Doğru Cevap: B

Soru 61

"Yalnızca tamlananın ek aldığı kelime grubu" tanımı aşağıdakilerden hangisine aittir?

Belirtili ad tamlaması

Belirtisiz ad tamlaması

Zincirleme ad tamlaması

Sıfat tamlaması

Takısız ad tamlaması

Açıklama:

Yalnızca tamlananın ek aldığı kelime grubudur. Belirtisiz ad tamlamalarında tamlayan ilgi (genetif) hâl eki almaz, tamlanan ise iyelik eki alır.

Doğru Cevap: B

Soru 62

‘Kız kardeşlerinin hayret dolu bakışları altında bunları Hediye’ye götürdü ama o yalnızca suyu kabul etti.’ (Elif Şafak, İskender)
Yukarıdaki altı çizili belirtili ad tamlaması aşağıdakilerden hangisidir?

Tamlayanı belirtisiz ad tamlaması olan belirtili ad tamlaması

Tamlayanı sıfat tamlaması olan belirtili ad tamlaması

Tamlayanı isim-fiil olan belirtili ad tamlaması

Tamlayanı sıfat-fiil olan belirtili ad tamlaması

Tamlayanı unvan grubu olan belirtili ad tamlaması

Açıklama:

‘Kız kardeşlerinin hayret dolu bakışları’ belirtili ad tamlamasının tamlayanı ‘kız kardeşi’dir ve belirtisiz ad tamlaması görevindedir.

Doğru Cevap: A

Soru 63

“Müdür baş yardımcısı”, “devlet eski bakanı” gibi örneklerdeki yanlış kullanımın sebebi aşağıdakilerden hangisidir?

Belirtisiz ad tamlamalarında tamlayan ile tamlanan arasına sıfat giremez.

Belirtisiz ad tamlamalarında tamlayanla tamlanan arasındaki ilişki belirtili ad tamlamasındaki gibi “özel” değil, daha “genel” bir durumu yansıtmaktadır.

Belirtisiz ad tamlamaları kalplaşmaya elverişli tamlamalardır.

Belirtisiz ad tamlamasında yardımcı öge olan tamlayan, tamlanandan önce gelir.

Belirtisiz ad tamlamalarında tamlayan ilgi (genetif) hâl eki almaz, tamlanan ise iyelik eki alır.

Açıklama:

Belirtisiz ad tamlamalarında tamlayan ile tamlanan arasına sıfat giremez. Örneğin “müdür baş yardımcısı”, “devlet eski bakanı” gibi örnekler de yanlış kullanımdır. Çünkü belirtisiz ad tamlamalarında başa gelen sıfat tamlananı niteler. Örneğin “müdür baş yardımcısı” yerine “baş müdür yardımcısı”; “devlet eski bakanı” yerine “eski devlet bakanı” ifadesini kullanılmalıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 64

Aşağıdakilerden hangisi ad tamlamasının özellikleri arasında yer almaz?

Ad tamlamalarında bazen tamlayan ile tamlananın yerleri değişebilir.

Ad tamlamalarında araya başka kelimeler de girebilir.

Ad tamlamalarında tamlayan ve tamlanan birden fazla olabilir.

Tamlayan ya da tamlanan çoğul ek alabilir.

Ad tamlamalarında iyelik grubundaki tamlayanın belirtilmesi gerekir.

Açıklama:

Ad tamlamalarında bazen iyelik grubundaki tamlayan belirtilmeyebilir.

Doğru Cevap: E

Soru 65

‘Beş köyün hükûmeti, padişahı Abdi Ağa imiş.’ (Yaşar Kemal, İnce Memed)
Yukarıdaki altı çizili belirtili ad tamlamasının türü aşağıdakilerden hangisidir?

Deyimle yapılan belirtili ad tamlaması

Tamlayanın birden fazla olduğu belirtili ad tamlaması

Tamlananın birden fazla olduğu belirtili ad tamlaması

Tamlananı sayı grubu olan belirtili ad tamlaması

Tamlananı bağlama grubu olan belirtili ad tamlaması

Açıklama:

‘Beş köyün hükûmeti, padişahı’ belirtili ad tamlamasının tamlananı ‘hükümeti, padişahı’dır. Dolayısıyla bu belirtili ad tamlaması birden fazla tamlanandan oluşmaktadır.

Doğru Cevap: C

Soru 66

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde kelime grubu kullanılmamıştır?

İhtiyar kadına göre hava hoştu.

Mum ışığında ders çalışıyorlardı.

Kızlar durakta bekledi.

Ustanın dükkanına koşarak girdi.

İki saatten beri sayıklıyordu.

Açıklama:

‘Kızlar durakta bekledi’ cümlesinde kelime grubu bulunmamaktadır. Oysa ‘ihtiyar kadın, mum ışığı, ustanın dükkanı ve iki saatten beri’ birer kelime grubudur.

Doğru Cevap: C

Soru 67

Aşağıdaki tamlamalardan hangisi bir iyelik grubudur?

Beyaz gül

Sizin akrabalar

Kapının kolu

Kol saati

Deniz mavisi

Açıklama:

‘Sizin akrabalar’ kelime grubu sahiplik bildirdiği için bir iyelik grubudur.

Doğru Cevap: B

Soru 68

Belirtisiz ad tamlamaları kalıplaşmaya elverişli tamlamalardır. Tamlayan ile tamlanan arasında genel bir anlamı çağrıştıran güçlü anlam ilişkisi,birleşik kelimenin oluşmasını sağlamıştır. Aşağıdakilerden hangisi bu birleşik kelime türlerinden değildir?

İçecek adları

Hayvan adları

Alet ve eşya adları

Yiyecek adları

Bitki adları

Açıklama:

Belirtisiz ad tamlamalarındaki birleşik kelime türleri; bitki adları, hayvan adları, alet ve eşya adları, yiyecek adları ve renk adlarıdır. İçecek adları bunlardan biri değildir.

Doğru Cevap: A

Soru 69

Ad tamlamalarıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğru değildir?

Ad tamlamalarında araya başka kelimeler girebilir.

Ad tamlamalarında tamlayan ve tamlanan birden fazla olabilir.

Ad tamlamalarında bazen tamlayan ile tamlananın yerleri değişebilir.

Ad tamlamalarında yalnızca tamlanan çoğul ek alabilir.

Ad tamlaması cümlede sıfat görevinde kullanılabilir.

Açıklama:

Ad tamlamalarında hem tamlayan hem tamlanan çoğul eki alabilir. Dolayısıyla doğru cevap D şıkkıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 70

"Ad tamlamalarında tamlayan ve tamlanan birden fazla olabilir." Aşağıdakilerden hangisinde bu kuralı örnekleyen bir yapı bulunur?

Annabal’in yeniden evlendiğini duydu, eski bir iş arkadaşıyla.

Bir de babaların, ağabeylerin müdahaleleri olmasa, buradaki kızlar da oğlanlarla rahatça dolaşabilse…

Aşkın şiirli şarkısı yüzlerce dildedir.

Bacaklarımızda aba pantolonlar, sırtlarımızda beli kemerli önü ilikli, deri ceketler vardı.

Öbür delikanlılara gelince, kız kardeşlerinin flörtleriyle, arkadaşlık bile
kuruyorlarmış!...

Açıklama:

Bir de babaların, ağabeylerin müdahaleleri olmasa, buradaki kızlar da oğlanlarla rahatça dolaşabilse…" cümlesindeki ad tamlamasında iki adet tamlayan (babaların, ağabeylerin) bulunmaktadır. Dolayısıyla doğru cevap B şıkkıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 71

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde belirtisiz ad tamlaması vardır?

Ali yazdığı kağıdı masanın üstünden aldı.

Bunun ikisini bir arada götüremezse bir eşkıya, dağlarda bir yıldan fazla yaşayamaz.

Adamın elleri ceplerinde / Kadın çocuğun elinden tutmuş.

Sonraki haberler Mustafa Kemal’in Ankara’ya gelişi, Meclis-i Mebusan’ın toplanması ve Misak-ı Millî ile ilgiliydi.

Kahramansız yaşamak kahrına mahkumdurlar.

Açıklama:

"Kahramansız yaşamak kahrına mahkumdurlar." cümlesindeki 'kahramansız yaşamak kahrı' belirtisiz isim tamlamasıdır. Dolayısıyla cevap E şıkkıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 72

Aşağıdakilerden hangisinde belirtili isim tamlaması vardır?

Hâlis Efendi, yormak istememesine rağmen, yine de bir şeyler isteyerek bizi epey yormuştu.

Yatmışım sırt üstü, gözüm tavanda.

O mısraları yazan şair kadar insanları seven az bulunur.

Bir aşağıya, bir bana baktı, sonra geldi, ayağımın dibine yattı.

Bir Akdeniz şehri çıkabilir içinden.

Açıklama:

"Bir aşağıya, bir bana baktı, sonra geldi, ayağımın dibine yattı." cümlesindeki 'ayağımın dibi' ifadesi belirtili isim tamlaması olduğu için cevap D şıkkıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 73

Aşağıdakilerden hangisinde belirtisiz isim tamlaması vardır?

Kiliselerin kuytu köşelerinden ayrılmazdı.

Adnan şaşaladı; kendisinin mel’un dediği adam, Hüsrev’in kereta dediği adamdı.

İhtiyarlık vaktinde gönlü hoş olsun!

O resim bir gemicinin yaptığı bir gemi resmiydi.

Ama şu anda gönlü ve kafası çırılçıplaktı, bomboştu.

Açıklama:

"İhtiyarlık vaktinde gönlü hoş olsun!" cümlesindeki 'ihtiyarlık vakti' tamlaması belirtisiz isim tamlaması olduğu için cevap C şıkkıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 74

Aşağıdaki cümlelerden hangisinin nesnesi belirtisiz isim tamlamasıdır?

Edebâli şerbet bardağını ağzından hızla çekti.

Aşkın şiirli şarkısı yüzlerce dildedir.

Alpaslan’ın söylemek istediği cümleyi geçirdi zihninden.

İhtiyarlık vaktinde gönlü hoş olsun!

Çılkır’ın leşiydi bu.

Açıklama:

"Edebâli şerbet bardağını ağzından hızla çekti." cümlesinde 'şerbet bardağını' nesnedir ve belirtisiz isim tamlamasıdır. Cevap A şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 75

Aşağıdaki cümlelerden hangisinin öznesi belirtili isim tamlamasıdır?

İplikhanenin koca göbekli, zampara ustası atölyenin arka kapısından usulcacık girdi, arka makinelerden birinde sözde tamire başladı.

Üçüncü gün ön ayaklarını karnına doğru çekti.

Alpaslan’ın söylemek istediği cümleyi geçirdi zihninden.

Sonra Büyükhanım’ı yine arkasında bırakarak Hatuniye türbesine yöneldi.

Kiliselerin kuytu köşelerinden ayrılmazdı.

Açıklama:

"İplikhanenin koca göbekli, zampara ustası" belirtili isim tamlamasıdır ve cümlenin öznesidir. Dolayısıyla cevap A şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 76

Aşağıdaki cümlelerden hangisinin yüklemi belirtili isim tamlamasıdır?

Bu dünyanın sevgisi, ağulu aşa benzer.

Bu insan yığınının öyle hakikî faciaları vardır ki…

Yüzün ayın on dördü.

Ama şu anda gönlü ve kafası çırılçıplaktı, bomboştu

Kutupların, denizlerin, romanların sihrini taşıyordu.

Açıklama:

"Yüzün ayın on dördü." cümlesinde 'ayın on dördü' belirtili isim tamlamasıdır ve cümlenin yüklemidir. Cevap C şıkkıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 77

"Ad tamlamalarında araya başka kelimeler de girebilir." kuralını aşağıdakilerden hangisi örneklemektedir?

Kadın çocuğun elinden tutmuş.

Üçüncü gün ön ayaklarını karnına doğru çekti.

Mataramda su kalmamış.

Öbür delikanlılara gelince, kız kardeşlerinin flörtleriyle, arkadaşlık bile
kuruyorlarmış!...

Annabal’in yeniden evlendiğini duydu, eski bir iş arkadaşıyla.

Açıklama:

"Annabal’in yeniden evlendiğini duydu, eski bir iş arkadaşıyla." cümlesinde 'Annabal'ın evlendiği' belirtili isim tamlamasıdır ve 'yeniden' sözcüğü araya girmiştir. Cevap E şıkkıdır.

Doğru Cevap: E

Ünite 2

Soru 1

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir sözcük hem belirtme hem de niteleme sıfatı almıştır?

Her çocuğun payına ikişer elma, biraz da ceviz düştü.

Uzun zamandır ince hastalıktan muzdarip yatmakta.

Bu kahverengi gözler ne anlatıyordu; bilmiyorum.

Kimi aşklar hiç bitmezmiş; bizimkisi bitenlerden.

Hangi çılgın bana zincir vuracakmış, şaşarım.

Açıklama:

"Bu (belirtme sıfatı) kahverengi (niteleme sıfatı) gözler.." cümlesinde 'gözler' hem belirtme hem de nitelem sıfatı almıştır. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 2

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde topluluk sayı sıfatı alan bir sözcük vardır?

Her komşuda yarımşar saat oturduktan sonra kalktık.

Vakfımız bu yıl kuruluşunun yetmiş ikinci yıldönümünü kutluyor.

Altı adam bir çocuğun peşinden tüm gün koştular durdular.

Öğretmenimiz bizden ikiz kenarlı üçgen çizmemizi istedi.

Gelecek ay doğalgaza yüzde kırk zam yapılacağı konuşuluyor.

Açıklama:

Topluluk sayı sıfatları, “asıl sayı sıfatlarına gelerek belirttikleri nesneler arasında yakınlık, birlik olduğunu gösteren ve bir nesne topluluğu bildiren sıfatlardır.”: ikiz (çocuk), üçüz (bebek) vb. "ikiz kenarlı üçgen" sıfat tamlamasındaki 'ikiz' topluluk sayı sıfatıdır. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 3

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde “yalnız” sözcüğü farklı türde kullanılmıştır?

İki refik, sevgili arkadaşlarını yalnız bırakmak istemediler.

Kendisini yalnız Bombay'a kadar götürecek tren parası vardı.

Ardımda birini aramanıza gerek yok; buraya yalnız geldim.

Biraz yalnız kal da aklın başına gelsin arkadaşım!

Yalnız bir adam düşünün, herkesten uzakta, her yalandan soyutlanmış.

Açıklama:

E seçeneğindeki "yalnız bir adam" tamlamasında 'yalnız' sıfat olarak kullanılmıştır. Diğer cümlelerde ise zarf konumundadır. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 4

"Sıfat tamlamasında tamlayan, yani sıfat, bazen sıfat-fiil ekleri ile kurulmuş olabilir."
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yukarıda belirtilen duruma örnek bir sıfat tamlaması vardır?

Ne yazık ki insanlarımızın çoğu terlemeden mal mülk edinme derdinde.

Yemekten sonra bir fincan kahve içmeye ne dersiniz?

En yakın arkadaşlar, kendisini en kötü zamanlarda belli eder.

En çok da çocukluğun kötülükten uzak, pespembe dünyasını özlüyorum.

Küçük çocuk, gökyüzüne kaçırdığı balon yüzünden saatlerce ağladı.

Açıklama:

"gökyüzüne kaçırdığı balon" sıfat tamlamasında, tamlayan, yani sıfat, sıfat-fiil ekleri (-DIk) ile kurulmuş sıfat-fiil grubundan oluşmaktadır. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 5

Aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi doğru değildir?

şu gülen gözler - işaret sıfatı

kaçar ay - üleştirme sayı sıfatı

hangi devir - soru sıfatı

başka diyarlar - belirsizlik sıfatı

susuz yaz - niteleme sıfatı

Açıklama:

"kaçar ay" tamlamasındaki 'kaçar' soru sıfatıdır. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 6

Aşağıdakileri cümlelerin hangisinde, tamlananı sıfat tamlamasından oluşan bir isim tamlaması vardır?

Yüzünün aynaya yansıyan aksini seyre koyuldu.

Meraklı öğrencilerin birkaçı ekrana usulca yaklaştı.

Bir avuç insan tahta masanın etrafına oturmuş konuşuyordu.

Sokak lambası yanmadığından gelen kişiyi göremedi.

Hastanın adını ve nereden geldiğini bilen var mı?

Açıklama:

"yüzünün aynaya yansıyan aksini" tamlamasında tamlanan 'aynaya yansıyan aksi' dir ve bir sıfat tamlamasından oluşmaktadır. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 7

Aşağıdaki sıfat tamlamalarının hangisinde tamlayan, yani sıfat kısmı, tekrar grubundan oluşmaktadır?

zavallı çoluk çocuk

tükenmeyen bir bağırış çığırış

rüya gibi bir akşam

irili ufaklı taşlar

elden düşme araba

Açıklama:

'irili ufaklı taşlar' sıfat tamlamasında tamlayan 'irili ufaklı'dır ve tekrar grubundan oluşmaktadır. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 8

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde sıfat tamlaması yer tamlayıcısı olarak kullanılmıştır?

Elindeki kitap ve defterleri bana verdi.

Kimseye sormadan sınıftan dışarı çıktı.

Beni sınıfta bir saattir bekliyormuş.

O, iki gün önce buradan ayrıldı.

Şu elmadan üç kilo verir misin?

Açıklama:

"Şu elmadan üç kilo verir misin?” cümlesinde “neyden” sorusunu yükleme sorduğumuzda yer tamlayıcısını buluruz. Cevap 'şu elmadan'dır ve sıfat tamlamasından oluşmaktadır. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 9

Aşağıdaki kelime gruplarından hangisi diğerlerinden farklıdır?

altı milyon

iki yüz

yüz kırk beş

yirmi iki bin

üç bin

Açıklama:

Türkçede sayılar üç şekilde karşılanmaktadır:

Tek kelime ile (bir, iki, üç, dört, beş, altı, yedi, sekiz, dokuz, on, yirmi, otuz, kırk, … yüz, bin, milyon, milyar vb.)
Sıfat tamlaması ile (üç yüz, beş bin, yedi milyon, sekiz milyar vb.)
Sayı grubu ile (on bir, yirmi iki, otuz üç, kırk dört, elli beş, altmış altı, doksan dokuz, yüz on, yüz yirmi, yüz otuz yedi, beş yüz altmış sekiz, bin dokuz yüz doksan dokuz, bir milyon yetmiş sekiz bin on yedi vb.)

altı milyon, iki yüz, yirmi iki / bin ve üç bin: sıfat tamlamasıdır.
yüz kırk beş / 100 + 40 + 5 = 145: sayı grubudur. Ayrıca, sayı grubunun karşıladığı sayı, grubu oluşturan ögelerin toplamına eşittir. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 10

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde sayı grubu zarf tümleci olarak kullanılmıştır?

Yaptığı sarayların adedi kırk iki idi.

İstanbul Boğazının buz tutması, bin dokuz yüz elli dörtteydi.

Kalede yüz elliden biraz daha fazla askerden kalmıştı.

En kıymetlim bin dokuz yüz seksen yedide doğdu.

On yedi kızımın en uğurlu sayısıdır.

Açıklama:

"En kıymetlim bin dokuz yüz seksen yedide doğdu." cümlesindeki zarf tümleci 'bin dokuz yüz seksen yedide' ifadesidir ve bir sayı grubudur. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 11

Bir ismin bir başka isim tarafından nitelenmesi veya belirtilmesiyle oluşan kelime grubuna ne ad verilir?

İsim tamlaması

İsim fiil

Sıfat tamlaması

Sıfat fiil

Belirtili nesne

Açıklama:

Sıfat tamlaması, bir ismin bir başka isim tarafından nitelenmesi veya belirtilmesiyle oluşan kelime grubudur . Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 12

Aşağıdakilerden hangisinde bir niteleme sıfatı kullanılmıştır?

Korkulu gözler

Şu tepeler

Kaçıncı bahar

Başka diyarlar

Binbir gece

Açıklama:

Niteleme (Vasıflandırma) Sıfatları; varlıkların durumlarını, biçimlerini, renklerini, kısaca nasıl-nice olduklarını bildiren, onları çeşitli yönlerden niteleyen kelimelerdir. Buna göre "korkulu gözler"deki "korkulu" bir niteleme sıfatıdır. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 13

Aşağıdakilerden hangisinde "güzel" sıfat olarak kullanılmıştır?

Bir güzele sevdalandım.

Güzeller, nazlı olur.

Ali güzel konuştu.

Güzel yıka şu tabağı.

Beni bu güzel havalar mahvetti.

Açıklama:

Sıfatlar, isim grubundan kelimelerdir. Meselâ güzel bir isimdir ama hava isminin önüne getirildiğinde, yani nesne durumundaki hava’nın niteliği durumunda, sıfat olup kendi başına isimdir. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 14

Aşağıdakilerden hangisinde zarf-fiil ekinin kullanıldığı bir sıfat tamlaması vardır?

Güneşi görmeyen şehir

Gülünü koklamadan yitirdiğimiz bahar

Cemreler düşmeyen bir yayla

Çalışkan bir arkadaş

Kimi uykusuz geceler

Açıklama:

"Gülünü koklamadan yitirdiğimiz bahar" zarf-fiil ekinin kullanıldığı bir sıfat tamlamasıdır. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 15

Türkçede genellikle belirtme sıfatları niteleme sıfatlarından önce gelir. Aşağıdaki seçeneklerin hangisinde bu duruma uymayan bir yapı vardır?

Bu güzel havalar

Tarih dolu koca şehir

Bir sürü ipe sapa gelmez kelâm

Uzun ince bir yol

Yeniden yakıp geçen güneş

Açıklama:

"Uzun, ince bir yol"da belirtme sıfatı niteleme sıfatından sonra gelmiştir. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 16

Aşağıdakilerden hangisinde bir ismin önünde yer alarak sıfat gibi kullanılan aitlik eki almış bir isim vardır?

Arabadaki adam

Gözden uzak

Kardan adam

Ayakta tedavi

Hınzırca yaklaşım

Açıklama:

Bir ismin önünde yer alarak sıfat gibi kullanılan aitlik eki almış bir isim olan sıfat tamlaması "arabadaki adam"dadır. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 17

Aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi yanlıştır?

İkinci- sıra sayı sıfatı

Biner - üleştirme sayı sıfatı

Bin bir - asıl sayı sıfatı

Binde bir - sıra sayı sıfatı

İkiz - topluluk sayı sıfatı

Açıklama:

Binde bir, kesir sayı sıfatıdır. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 18

Aşağıdakilerden hangisinde sıfat tamlaması yer tamamlayıcısı olarak kullanılmıştır?

Kaç defa rüyama girdi.

Giyilmemiş çamaşırlar nasıl kokar.

Belki daha bin bir huyum vardır.

Bir kuş düşünür bu bahçelerde.

Bu şehirde yağmur altında dolaşılır.

Açıklama:

"Bu şehirde yağmur altında dolaşılır" cümlesinde "bu şehirde" sıfat tamlaması yer tamamlayıcısı olarak kullanılmıştır. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 19

Aşağıdakilerin hangisinde sıfat tamlaması yüklem olarak kullanılmıştır?

Uzun geceler, balık beklediler.

Gülen dudakları zulmette kanlı bir güldü.

Melâli anlamayan nesle âşinâ değiliz.

Sağlam dişler, dökülen yanak etlerinden fırlamış.

Ufacık evlere neler işledi.

Açıklama:

B seçeneğindeki sıfat tamlaması yüklem görevindedir.

Doğru Cevap: B

Soru 20

Aşağıdakilerden hangisinde sayı grubu özne olarak kullanılmıştır?

Gelecek sene on beşine girecek.

Bir milyon insan yaşıyor bu şehirde.

Yıl, bin dokuz yüz seksen dört.

Yirmi beşi aldım.

Bin dokuz yüz seksen dörtte doğdu.

Açıklama:

B seçeneğindeki sayı grubu özne olarak kullanılmıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 21

Sıfat tamlamalarının yapısı ve işlevi ile ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

Sıfat tamlaması en az bir isim ve en az bir sıfattan oluşur.

Sıfat tamlamalarını oluşturan sıfatlar fiil grubuna ait kelimelerdir.

Sıfatlar görev ve anlam yönünden niteleme ve belirtme sıfatları olarak iki gruba ayrılır.

Sıfat tamlamalarında bir isim birden fazla sıfat alabilir.

Sıfatlar zarflar tarafından nitelenebilirler.

Açıklama:

Sıfat tamlamaları ile ilgili verilen bilgiler diğer seçeneklerde doğru iken B seçeneğinde yanlıştır. Çünkü sıfatlar,isim grubuna ait kelimelerdir. Fiil grubuna ait değillerdir.

Doğru Cevap: B

Soru 22

Aşağıdaki sıfat tamlamalarından hangisi niteleme(vasıflandırma) sıfatlarından biri ile oluşturulmamıştır?

Yaramaz çocuk

Zeki adam

Yuvarlak masa

Uygun zaman

Bu tatil

Açıklama:

Niteleme( vasıflandırma) sıfatları varlıkların renklerini,şekillerini,durumlarını bildirir. "Nasıl" sorusuna cevap veren sıfatlar niteleme sıfatı olarak değerlendirilebilir. E seçeneğindeki "Bu" sıfatı belirtme sıfatları grubuna dahildir.

Doğru Cevap: E

Soru 23

Sıfatlarların yapısına ve işlevine ait bilgilerden hangisi yanlıştır?

Sıfat tamlamasını oluşturan kelimelerden sıfatlar tamlayan,isimler tamlanan grubuna dahildir.

Sıfatlar isimleri renk,şekil,sayı,işaret,durum gibi çeşitli yönlerden belirtir veya niteler.

Sıfat tamlamasını oluşturan sıfatlar da isimler gibi çokluk eki,iyelik eki gibi ekler alabilirler.

Sıfat olarak kullanılan kelimeler, bir sıfat veya fiilin önüne getirildiklerinde zarf görevi yüklenmiş olurlar.

Sıfat tamlamasında, tamlanan yani isim kısmı bir isim tamlaması olabilir.

Açıklama:

Sıfat tamlamasını oluşturan isimler iyelik eki,çokluk eki gibi ekleri alabilirlerken sıfatlar bu ekleri alamaz.

Doğru Cevap: C

Soru 24

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde belirsizlik sıfatı kullanılmıştır?

Hayat kimi zaman pamuk şeker tadında gelir insana.

İki adam geldi bugün seni görmeye.

Küçük beyaz bulut bugün çok üzgün görünüyor.

Birileri bize çok acı çektirdiler.

Soğuk kış gecelerinde kestane kebap vazgeçilmezimdir.

Açıklama:

Belirsizlik sıfatları,isimleri belli belirsiz belirten sıfatlardır. A seçeneğindeki "kimi zaman" sıfat tamlamasında "kimi "sıfatı zamanı tam olarak belirtmemiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 25

Aşağıdaki sayı sıfatlarından hangisi topluluk sayı sıfatıdır?

Yarım elma

Üç yüz altmış beş gün

İki kadın bir adam

Beşiz yavru

İkinci bahar

Açıklama:

Topluluk sayı sıfatları,asıl sayı sıfatlarına gelerek belirttikleri nesneler arasında yakınlık,birlik olduğunu gösteren ve bir nesne topluluğu belirten sıfatlardır. "Beşiz" keimesi topluluk sayı sıfatıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 26

"Sıfat tamlamasında, tamlayan yani sıfat kısmı, bazen, sıfat-fiil ekleri (-An, -DIk, -Ar, -mAz, -mIş/-mUŞ ve -AcAk vb.) ile kurulmuş sıfat-fiil grubunun sıfat gibi kullanılmasıyla oluşabilir. " Aşağıdakilerden hangisinde bu duruma örnek olabilecek bir sıfat tamlaması kullanılmıştır?

Uzun yollar

Beklenmedik misafir

Ağır kapı

Taze meyve

Terli hayvan

Açıklama:

B seçeneğinde "beklen-" kelimesi fiil soyludur,fiiller fiilimsi ekleri alabilir. Beklenmedik kelimesi "-dık/-dik" sıfat-fiil eki alarak açıklamaya uygun örnek teşkil eder.

Doğru Cevap: B

Soru 27

Aşağıdakilerden hangisi pekiştirilmiş bir sıfattır?

Yalnız çiçek

Kırmızı pabuçlar

Hızlı araba

Yemyeşil manzara

Üst kat

Açıklama:

Sıfat tamlamalarında sıfatlar pekiştirilmiş sıfat olabilir. Pekiştirilmiş sıfatlar,güçlendirme anlamı katar.

Doğru Cevap: D

Soru 28

"Nefret,başarısızlığa uğramış sevgidir." cümlesinde sıfat tamlaması cümlenin hangi ögesi konumundadır?

Yüklem

Özne

Nesne

Zarf tümleci

Yer tamlayıcısı

Açıklama:

Cümle incelendiğinde sıfat tamlamasının "başarısızlığa uğramış sevgi" ifadesi olduğu görülür. Bu tamlama da cümlede yüklem görevindedir.

Doğru Cevap: A

Soru 29

Aşağıdaki cümlelerden hangisinde hem niteleme hem belirtme sıfatı kullanılmamıştır?

Bu uzun tatilde bir hayli dinlendik.

O kendi içinde bambaşka bir dünya yaratmıştı.

Bugün evimizin iki sevimli misafiri var.

Senin derinlerinde bir yerde buldum sımsıkı sarılacak köklerimi.

Sevdan bir ateş oldu bende.

Açıklama:

Diğer dört seçenekte hem niteleme hem belirtme sıfatı bir arada kullanışmış cümleler içerir. Ancak E seçeneğinde sadece belirtme sıfatı oalarak "bir" kelimesi kullanılmıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 30

Sayı grubu olarak yazılan sıfatlar cümlede farklı ögelerde yer alabilir. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde sayı grubu sıfatı cümlede zarf tümleci görevindedir?

Yıl bin dokuz yüz on dokuz, Mayıs'ın on dokuzu.

Olaylar bin dokuz yüz seksen altı yılında geçiyormuş.

O eve tam tamına iki yüz elli bin lira ödemiş.

Buluşmamıza yirmi dört saatten az bir zaman kaldı.

Bir yıl üç yüz altmış beş gündür.

Açıklama:

Zarf tamlayıcısı cümlede zaman,miktar,sebep gibi anlamlar yüklenir. B seçeneğinde bin dokuz yüz seksen altı yılı yükleme zaman anlamı kattığından zarf tümleci görevindedir.

Doğru Cevap: B

Soru 31

Aşağıdaki cümlelerden hangisinde bir sayı grubu sıfat görevindedir?

Ömrümün son faslında tanıdım onu.

İlk kez gün doğumunu izlemenin heyecanı var içimde.

Her yerde kar var, her yer bembeyaz.

İki bin on dokuz Türkiye'sinde insanlar ne kadar mutlu?

İkidir yolda gördüğüm bu adamı tanıyor gibiyim.

Açıklama:

İki bin on dokuz Türkiye'si sayı sıfatıyla nitelenmiş bir isimden oluştuğu için cevap D şıkkıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 32

Aşağıdakilerden hangisinde sayı grubu cümlede özne olarak kullanılmıştır?

On sekizime bastığım gün hayatımda ilk kez özgür hissetmiştim.

İşte benim yanımdaydı artık iki çocuğum da.

Günlerdir masa başında oturmaktan iki büklüm olmuştu.

Annesi ve oğlunun yaşlarının toplamı yetmiş ediyordu.

Bu kaçıncı bahar, kaçıncı ayrılık?

Açıklama:

İki çocuğum cümlenin öznesi olduğundan ve sayı grubundan oluştuğundan cevap B şıkkıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 33

Aşağıdaki cümlelerden hangisi bir niteleme sıfatı içermektedir?

Bu taraftan gidelim diye tutturmaz mı!

Bazı şeyler var ki affedilmiyor.

Hangi devirde yaşıyoruz yahu?

Nasıl unuturum o korkulu bakışlarını?

Yüz milyon dolarlık bir servete kondu bu küçük bugün.

Açıklama:

Korkulu bakışlar niteleme sıfatı içren bir tamlama olduğundan cevap D şıkkıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 34

Aşağıdakilerden hangisinde bir üleştirme sayı sıfatı vardır?

Beşinci bölük

Altı milyon insan

Beşer elma

Çeyrek altın

Üçüz bebek

Açıklama:

Beşer elma paylaştırma anlamı taşıdığından cevap C şıkkıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 35

Aşağıdaki cümlelerden hangisinde sıfat yoktur?

Mavinin ve yeşilin buluşması ile cennete dönüşmüştü burası.

Aynı göğün altında yaşamak da bir mutluluk değil miydi?

Güzel mi yoktu dünyada senin için atan bu deli kalbim olmasa?

Birtakım görüşmelerden sonra yine aynı sonuca varılmıştı.

Kara kedi gibi aramıza giren bu ayrılık beni ürkütüyor.

Açıklama:

A şıkkında mavi ve yeşil isim olarak kullanıldığından cümlede sıfat yoktur.

Doğru Cevap: A

Soru 36

Aşağıdaki cümlelerden hangisinde "güzel" kelimesi sıfat olarak kullanılmıştır?

Güzel güzel yaşamak varken niçin kavga etmeli?

Güzel bakan güzel görür.

Güzel sevmek mi sevaptır güzeli sevmek mi?

Güzel ne güzel olmuşsun görülmeyi görülmeyi.

Beni bu güzel havalar mahvetti.

Açıklama:

E şıkkında "güzel" kelimesi sıfat olarak kullanılmıştır, havayı nitelemek iiçin kullanılmıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 37

Aşağıdaki cümlelerden hangisinde sıfat tamlaması zarf tümleci görevinde kullanılmıştır?

Bana en güzel oyuncağını hediye eden arkadaşımı hiç unutmadım.

Seni en lüks dairelerde değil kalbimin sarayında yaşatacağım.

Kaç defa gördüm seni o dar sokakta...

Bitmek tükenmek bilmeyen bir enerji doluydu içimde.

Daracık gecekondulara kocaman hayatlar sığdırmışlardı.

Açıklama:

"Kaç defa" sıfat tamlaması cümlede zarf tümleci görevinde olup fiili nitelemektedir. Cevap C şıkkıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 38

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde sıfat tamlaması cümlede yer tamlayıcı olarak kullanılmıştır?

Karlı bir havada buz gibi ellerini ısıtmak isterdim.

Aynı yerde değil aynı göğün altındayız seninle.

Kafasındaki şapka ve o eski paltosuyla bir korkuluğa benziyordu.

Ela gözlü benli dilber, sen de olasın benim gibi...

Her yerde kar var; kalbim senin bu gece.

Açıklama:

"Hangi deliğe" sıfat tamlaması cümlede dolaylı tümleç olarak kullanılmıştır. Cevap C şıkkıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 39

Aşağıdaki cümlelerden hangisinde sayı grubu belirtisiz isim tamlamasının tamlayanı olarak görev yapmaktadır?

İki bin on dokuz Türkiye'sinde İstanbul nüfusu epey artmıştı.

Günün üç öğünü dişlerimi fırçalamazsam içim rahat etmez.

Saat gecenin on ikisini göstediğinde gözüm hala kapıdaydı.

Sabahın dördünde acı acı çalan kapı ziline uyandım.

Takımın ilk on birinde hangi ünlü futbolcuları göreceğiz?

Açıklama:

"İki bin on dokuz" sayı grubu belirtisiz isim tamlamasında tamlayan görevindedir, cevap A şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 40

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde sayı grubu özne olarak kullanılmıştır?

On beşine değmeden gelin olmuş anneannem.

Bin dokuz yüz elli beş isyanı kolayca bastırılmıştı.

Basamakları üçer beşer çıktım sevinçten.

Onu ilk kez yedinci doğum günümde gördüm.

Seni milyon kere uyardım ama beni dinlemedin ki.

Açıklama:

Bin dokuz yüz elli beş isyanı cümlenin öznesi olduğundan cevap B şıkkıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 41

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde diğerlerinden farklı bir sıfat tamlaması bulunmaktadır?

Hangi çılgın bana zincir vuracakmış, şaşarım!

Bazı sebeplerden dolayı ayrılmak zorunda kaldık.

Sımsıcak elleri belinde, kendine çektikçe daha da terliyordu.

Onu görmeyeli bir ay oldu, ve itiraf etmek gerekirse çok özledim.

Daha ne kadar yaşarız şu yalan dünyada, bilmiyorum.

Açıklama:

'hangi çılgın', 'bazı sebepler', 'bir ay', 'yalan dünya' sıfat tamlamalarında belirtme sıfatları yer almaktadır. 'sımsıcak eller' sıfat tamlamasında ise niteleme sıfatı yer bulunmaktadır. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 42

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "güzel" sözcüğü sıfat olarak kullanılmıştır?

Bana olduğundan farklı ve güzel davrandı.

Çoban yıldızı güzel parlıyordu.

Ne de güzel oldu böyle çat kapı gelmen.

Birlikte güzel vakit geçirdik ve o gitti, yine yeniden.

Bir güzelin ahını aldın, bunlar geldi sonra başına.

Açıklama:

A ve C şıklarında "güzel" kelimesi fiili nitelemektedir ve cümlede zarf olarak görev yapmaktadır. B ve E şıklarında "güzel" kelimesi isimleşmiştir. D şıkkında ise "güzel" bir ismi nitelemektedir ve cümlede sıfat görevindedir. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 43

"Sıfat tamlamasında, tamlayan yani sıfat kısmı, bazen sıfat-fiil ekleri ile kurulmuş sıfat-fiil grubunun sıfat gibi kullanılmasıyla oluşabilir."
Aşağıdakilerin hangisinde bunu örnekleyen bir sıfat tamlaması vardır?

Sudan sebeplerle boş yere tartışma çıkarıp kalbini kırıyordu.

Küçük bir kız çocuğu bak, duruyor orada hala.

Denizden esen rüzgar bütün bedenini sarıp sarmaladı.

En kötü zamanlarında birbirlerinin yanında oldular hep.

Kendisini grubun çirkin ördek yavrusu gibi hissediyordu.

Açıklama:

"denizden esen rüzgar" tamlamasında, tamlayan (denizden esen) sıfat-fiil ekleriyle kurulmuştur. Diğer cümlelerdeki sıfat tamlamaları belirtilen durumu örneklemez. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 44

Aşağıdaki eşleşmelerden hangisi doğrudur?

Bir sabah uyandığında onu yanında bulamadığında şaşırma. - Belirsizlik sıfatı

Nasıl sevdalar geldi geçti bu kısacık ömründen. - İşaret sıfatı

Onu karşımda görünce bütün hislerimi yitirdim. - Sayı sıfatı

İhtiyar adam yavaşça yaklaştı ve sofrasına buyur etti. - Belirtme sıfatı

Bir daha ne zaman ararsın, bilmiyorum. - Niteleme sıfatı

Açıklama:

"Nasıl sevdalar" - soru sıfatı, "bütün hislerim" - belirsizlik sıfatı, "ihtiyar adam" - niteleme sıfatı, "ne zaman" - soru sıfatıdır. Doğru verilen eşleştirme A şıkkındadır. "bir sabah" - belirsizlik anlamında kullanılmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 45

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde, tamlananı tekrar grubundan oluşan bir sıfat tamlaması vardır?

Mahallenin sakinleri gamlı yaşlı kadınlardan oluşuyordu.

Kızını telli duvaklı gelin edemeden yumdu gözlerini bu dünyaya.

Sürü sürü kuşlar sıcak diyarlara doğru süzüldüler gökyüzünde.

Bazen düşünmeden gelişi güzel laf konuşurdu.

Harabe evin etrafında kışlık çalı çırpı aradı saatlerce.

Açıklama:

"gamlı yaşlı kadınlar", "telli duvaklı gelin", "sürü sürü kuşlar", "gelişi güzel laf" tamlayanı (sıfat kısmı) tekrar grubundan oluşan sıfat tamlamalarıdır. "kışlık çalı çırpı" ise tamlananı (isim kısmı) tekrar grubundan oluşan sıfat tamlamasıdır. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 46

"Sıfat tamlamasında tamlayan durumundaki sıfat ya da tamlanan durumundaki isim kısmı, bir isim tamlaması şeklinde olabilir."Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bunu örnekleyen bir sıfat tamlaması yoktur?

Onun gibi zeki bir adamla vakit geçirmeyeli yıllar olmuştu.

Denizden esen rüzgarın kokusunu derin derin çekti içine.

Suda yüzen karpuz kabuğunu gördüğünde yazın çoktan geldiğini anladı.

Kolundaki bıçak yaraları, çocukluğunda yaşadığı travmaların bir deliliydi.

Bir ay parçası gibi parlıyordu yüzü.

Açıklama:

"denizden esen rüzgarın kokusunu", "suda yüzen karpuz kabuğu", "kolundaki bıçak yaraları", "bir ay parçası" sıfat tamlamalarının tamlananları isim tamlamalarından oluşmaktadır. A seçeneğinde tamlayanı ya da tamlananı isim tamlamasından oluşan bir sıfat tamlaması yoktur. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 47

Aşağıdakilerin hangisinde sıfat tamlaması cümlede nesne olarak kullanılmıştır?

Parasızlıktan kutu gibi bir dairede kaldılar yıllarca.

Şişmiş göz kapakları üzüntüsünü göstermeye yetiyordu.

Çiçek kokusu, onunla geçirdiği güzel günleri hatırlatıyordu.

O incecik dal gibi kız doğumdan sonra kilo almıştı.

Babaannem öldükten sonra kaç defa rüyama girdi.

Açıklama:

Verilen cümlelerdeki "kutu gibi bir dairede" yer tamlayıcısı, "şişmiş göz kapakları" ve "o incecik dal gibi kız özne, "kaç defa" zarf tümleci olarak kullanılmıştır. C şıkkındaki "onunla geçirdiği güzel günler" cümlede nesne olarak kullanılmıştır. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 48

Aşağıdaki kelime gruplarından hangisi diğerlerinden farklıdır?

Yüz

Otuz yedi

Dört bin

Altı

Dokuz milyar

Açıklama:

Sayı grubuyla karşılanan sayılar, tek kelime ile karşılanan sayıların on’dan sonra yer alanlarının ve sıfat tamlaması ile karşılanan sayıların ara yerlerindeki sayılardır. Buna göre "otuz yedi" sayı grubu ile karşılanan bir sayıdır. "altı" ve "yüz" tek kelime ile, "dört bin" ve "dokuz milyar" sıfat tamlaması ile karşılanmaktadır. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 49

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde sayı grubu özne olarak kullanılmıştır?

On sekiz onun daima uğurlu sayısı olacaktı.

Dedemin dedesi bu topraklara göç ettiklerinde yıl bin sekiz yüz doksan üçtü.

Tahmin ettiğim gibi olursa sınavdan doksan beş alacağım.

Bin dokuz yüz doksan dokuzda iki şey onu mahvetmişti; deprem ve göç.

Kendisine söylenenin aksine geri sayıma beşten başladı.

Açıklama:

Sayı grubu B şıkkında yüklem, C şıkkında nesne, D şıkkında zarf tümleci olarak kullanılmıştır. E şıkkındaki "beş" sayı grubu değildir. A şıkkındaki sayı grubu "on sekiz" cümlede özne olarak kullanılmıştır. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 50

"Bir ismin önünde yer alarak sıfat gibi kullanılan bir isim, bazen bir bulunma, yönelme, çıkma, aitlik, ve eşitlik eki alabilir." Aşağıdakilerin hangisi bu durumu örneklemez?

ayakta tedavi

elden düşme araba

kardeşçe yaşama

karşılıksız sevgi

ormandaki yangın

Açıklama:

"ayakta tedavi" bulunma, "elden düşme araba" çıkma, "kardeşçe yaşama" eşitlik ve "ormandaki yangın" aitlik eki almıştır. "karşılıksız sevgi " sıfat tamlamasında bu duruma örnek bir durum yoktur. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 51

Aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi yanlıştır?

kaçar - soru sıfatı

şu - işaret sıfatı

korkulu - belirtme sıfatı

bütün - belgisiz sıfatı

ikişer - sayı sıfatı

Açıklama:

Niteleme sıfatları, varlıkların durumlarını, biçimlerini, renklerini, kısaca nasıl-nice olduklarını bildiren, onları çeşitli yönlerden niteleyen kelimelerdir. 'Korkulu' belirtme sıfatı değil, niteleme sıfatıdır. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 52

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir sözcük hem belirtme hem de niteleme sıfatı almıştır?

Kaç yıl geçti aradan ayrı ayrı?

Üç beş kendini bilmez insanın dediğiyle hareket etmem.

Beriki mağazada buluruz belki istediğini.

Sana ne vakit geleceklerini söyledi mi?

Yırtık pırtık pantolonla düğüne katılması herkesi şaşırttı.

Açıklama:

Niteleme (Vasıflandırma) Sıfatları: Varlıkların durumlarını, biçimlerini, renklerini, kısaca nasıl-nice olduklarını bildiren, onları çeşitli yönlerden niteleyen kelimelerdir. Belirtme Sıfatları: İsimleri işaret, soru, belli belirsizlik ve sayı bakımından belirten sıfatlardır. 'kaç yıl' ve 'ne vakit' soru sıfatı, 'beriki mağaza' işaret sıfatı, 'yırtık pırtık pantolon' ise niteleme sıfatıdır. 'Üç beş (belirtme sıfatı) kendini bilmez (niteleme sıfatı) insan' görüldüğü gibi her iki sıfatı da almıştır. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 53

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'böyle' sözcüğü farklı türde kullanılmıştır?

Eve ekmekle tuz götürmeyi böyle havalarda unuttum.

Böyle iyi niyetli insanlar da olmasa n'apardı biz fakirler?

Babam böyle pasta yapmayı nereden öğrendi peki?

Doktor olarak daha önce böyle bir vakayla karşılaşmamıştım.

Ona yaptığını anlayabiliyorum da bize böyle davranmasaydı keşke.

Açıklama:

Sıfatlar, isimleri; zarflar ise fiilleri (cümlede yüklemi) niteler veya belirtirler. 'Ona yaptığını anlayabiliyorum da bize böyle davranmasaydı keşke.' cümlesindeki böyle zarftır. Diğer cümlelerdeki 'böyle' sözcüğü ise cümlede sıfat olarak kullanılmıştır. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 54

"Sıfat tamlamasında tamlayan, bazen sıfat-fiil ekleri ile kurulmuş sıfat-fiil grubunun sıfat gibi kullanılmasıyla oluşabilir." Aşağıdakilerin hangisinde buna örnek bir sıfat tamlaması vardır?

Seni düşünmek, dünyanın en güzel sesinden en güzel şarkıyı dinlemek gibi birşey.

Sen sabahlar ve şafaklar kadar güzelsin, sen ülkemin yaz geceleri gibisin.

Sana söylemek istediğim en güzel söz, henüz söylememiş olduğum sözdür.

Başım köpük köpük bulut, içim dışım deniz, ben bir ceviz ağacıyım Gülhane Parkı'nda.

Sen benim sarhoşluğumsun, ne ayıldım, ne ayılabilirim, ne ayılmak isterim.

Açıklama:

"henüz söylememiş olduğum söz" sıfat tamlamasında tamlayan sıfat-fiil eklerinden biri ile kurulmuş (mış/-muş) bir sıfattır. Diğer cümlelerde buna örnek bir durum yoktur. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 55

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde tamlananı isim tamlaması olan bir sıfat tamlaması vardır?

Son zamanlarda yürek burkucu olaylar yaşadık ülkece.

Başı dumanlı dağlarla çevriliydi köyün dört bir yanı.

Sevdiğim adam altı çocuklu bir ailenin en küçük ferdiydi.

Gözlerinin göremeyeceği kadar küçük yazıları okumaya çalışıyordu.

İnsan ilk gözağrısını nasıl olur da unutur ki?

Açıklama:

"yürek burkucu olaylar", "başı dumanlı dağlar", "gözlerinin göremeyeceği kadar küçük yazılar" sıfat tamlamalarında tamlanan bir isim grubu değildir. "altı çocuklu bir ailenin en küçük ferdi" tamlamasında tamlanan sıfat tamlamasıdır. "ilk gözağrısı" sıfat tamlamasında tamlanan (gözağrısı) belirtisiz bir isim tamlamasıdır. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 56

Aşağıdaki sıfat tamlamalarından hangisinin tamlananı tekrar grubundan oluşmaktadır?

tükenmeyen bir bağırış çağırış

irili ufaklı deniz taşları

telli duvaklı bir gelin

boğaz boğaza hayat

sürü sürü göçmen kuşlar

Açıklama:

"tükenmeyen bir bağırış çağırış" tamlamasında tamlanan (bağırış çağırış) bir tekrar grubudur. Diğer tamlamalarda tamlanan değil, tamlayan bir tekrar grubudur. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 57

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde sıfat tamlaması nesne olarak kullanılmamıştır?

Karşıya geçmek için hangi köprüyü kullanalım?

Köyümüz her yıl üç yüz ton patates ihraç ediyor.

Metni okuduktan sonra öteki soruları da cevaplayın.

En çok yabancı müzik dinlemeyi tercih ederim.

Akşam saatlerinde temiz giyimli bir adam seni sordu.

Açıklama:

"hangi köprü, üç yüz ton patates, öteki soruları, yabancı müzik" sıfat tamlamaları cümlede nesne görevindedir. "temiz giyimli bir adam" sıfat tamlaması ise cümlede özne görevindedir. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 58

Aşağıdakilerden hangisi sayı grubundaki sayılardan biridir?

üç milyar

seksen bin

kırk

yetmiş altı

yüz

Açıklama:

Türkçede sayılar üç şekilde karşılanmaktadır: • Tek kelime ile (bir, kırk, … yüz, bin, milyon vb.) • Sıfat tamlaması ile (üç milyar, seksen bin vb.) • Sayı grubu ile (on bir, yetmiş altı, bir milyon yetmiş sekiz bin on yedi vb.) Sayı grubuyla karşılanan sayılar, tek kelime ile karşılanan sayıların on’dan sonra yer alanlarının ve sıfat tamlaması ile karşılanan sayıların ara yerlerindeki sayılardır. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 59

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde isim olarak kullanılmış bir sayı grubu bulunmaktadır?

Doğumgününde yirmi beş gül gönderdi.

Yaptığı sarayların sayısı otuz yedi idi.

Kedilerin canının yedi olduğu söylenir.

Binbir gece masalları içindedir bu öykü de.

Avrupa'dan on bin adet T-shirt siparişi aldık.

Açıklama:

Sayı grubuyla karşılanan sayılar, tek kelime ile karşılanan sayıların on’dan sonra yer alanlarının ve sıfat tamlaması ile karşılanan sayıların ara yerlerindeki sayılardır. "yirmi beş gül", "binbir gece masalları" tamlamalarında sayı grupları sıfat görevindedi. "yedi" sayı grubunda değildi. "on bin" ise sıfat tamlaması ile oluşan sayılardandır. 'Yaptığı sarayların sayısı otuz yedi idi.' cümlesindeki "otuz yedi" sayı grubudur ve cümlede isim görevindedir. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 60

"Bir ismin önünde yer alarak sıfat gibi kullanılan bir isim eşitlik eki alabilir." Aşağıdakilerden hangisinde bu özellik vardır?

ayakta tedavi

insanca yaşama

gözden ırak

evdeki hesap

sudan bahaneler

Açıklama:

Bir ismin önünde yer alarak sıfat gibi kullanılan bir isim, bazen bir -da bulunma, -a yönelme, -dan çıkma, -ki aitlik, -ca eşitlik eki alabilir. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 61

Aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi doğrudur?

beşer - derecelendirme sıfatı

milyonda bir- sıra sayı sıfatı

beş bin- asıl sayı sıfatı

ikiz- üleştirme sayı sıfatı

birer - kesir sayı sıfatı

Açıklama:

Beşer- üleştirme, milyonda bir kesir, ikiz topluluk ve birer üleştirme sayı sıfatı olduğundan bu şıklardaki eşleştirmeler yanlıştır. Dolayısıyla doğru cevap C şıkkı olmalıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 62

Bir ismin bir başka isim tarafından nitelenmesi veya belirtilmesiyle oluşan kelime grubu aşağıdakilerden hangisidir?

Sıfat grubu

Sıfat tamlaması

İsim grubu

Sıfat

Sayı grubu

Açıklama:

Sıfat tamlaması, bir ismin bir başka isim tarafından nitelenmesi veya belirtilmesiyle oluşan kelime grubudur.

Doğru Cevap: B

Soru 63

Aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi yanlıştır?

Bin bir - asıl sayı sıfatı

Birinci - sıra sayı sıfatı

Üçer - üleştirme sayı sıfatı

İkiz - topluluk sayı sıfatı

Dörder - kesir sayı sıfatı

Açıklama:

Kesir sayı sıfatları, belirttiği isimlerin sayısını kesirli olarak gösteren sıfatlardır: yüzde üç (zam), binde bir (ihtimal), yarım (elma), çeyrek (altın) vb.

Doğru Cevap: E

Soru 64

Sıfat tamlamalarıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Sıfat tamlamasını oluşturan kelimelerden sıfatlar, isim grubunda yer alan kelimelerdir

Sıfat tamlamasını oluşturan kelimelerden sıfatlar, nesneleri nitelemek veya belirtmek suretiyle karşılayan kelimelerdir.

İsimler ve sıfatlar, çokluk, iyelik ve isim çekim eklerini alabilirler.

Sıfatlar kendi başlarına bir varlığı, bir nesneyi karşılayamazlar.

Sıfatlar zarflar tarafından nitelenebilir.

Açıklama:

İsimler, çokluk, iyelik ve isim çekim eklerini alabildikleri hâlde, sıfatlar bu ekleri alamaz,isimler ile eksiz olarak birleşip sıfat tamlamasını oluştururlar

Doğru Cevap: C

Soru 65

'Sıfat tamlamasında, tamlayan yani sıfat kısmı,bazen, sıfat-fiil ekleri (-An, -DIk, -Ar,-mAz, -mIş/-mUŞ ve -AcAk vb.) ile kurulmuş sıfat-fiil grubunun sıfat gibi kullanılmasıyla oluşabilir.'
Yukarıdaki açıklamaya uymayan aşağıdakilerden hangisidir?

yapılacak işler

ufka giden sandal

denizden esen rüzgar

koca koca yalanlar

ipe sapa gelmez laflar

Açıklama:

Tamlanan yani isim unsuruna nasıl? sorusu sorularak niteleme sıfatları belirlenebilir: koca koca binalar (nasıl binalar?).

Doğru Cevap: D

Soru 66

Aşağıdaki sıfat tamlamalarından hangisi işlev yönünden diğerlerinden farklıdır?

Bir kuş uçtu üstümüzden.

Cilalanmamış antikalar dikkat çekmiyordu.

Bu şehirde ne çok eğlendik.

Sağlam dişler bile çürümüştü.

Giyilmemiş çamaşırlar nasıl kokar...

Açıklama:

A,B,D ve E seçeneklerindeki sıfat tamlamaları özne görevinde kullanılırken C seçeneğinde sıfat tamlaması yer tamlayıcısı görevindedir.

Doğru Cevap: C

Soru 67

Sayı gruplarıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Kelime grubu hâlindeki sayılar ya sıfat tamlaması ya da sayı grubu kuruluşundadır.

Sayı grubu, söz diziminde, isim ve sıfat görevinde kullanılmazlar.

Sayı grubunu oluşturan sayı isimleri eksiz birleşirler.

Sayı grubunda vurgu, küçük sayı ismi üzerinde olup sondadır.

Sayı grubunu oluşturan sayılar, aralarına herhangi bir işaret konmaksızın ayrı yazılırlar.

Açıklama:

Sayı grubu, söz diziminde, isim ve sıfat görevinde kullanılır.

Doğru Cevap: B

Soru 68

Aşağıdakilerden hangisi sayı gruplarının işlevlerinden değildir?

Sayı grubu, sıfat tamlamasında tamlanan olarak görev yapar.

Sayı grupları, bazı kelime gruplarında görevli olarak yer alabilir.

Sayı grubu, belirtisiz isim tamlamasında tamlayan olarak görev yapar.

Sayı grubu, belirtili isim tamlamasının tamlayan ögesi olarak kullanılır.

Sayı grubu, isim tamlamasında hem tamlayan hem de tamlanan olarak görev yapar.

Açıklama:

Sayı grubu, sıfat tamlamasında tamlayan yani sıfat unsuru olarak görev yapar.

Doğru Cevap: A

Soru 69

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde sayı grubu zarf tümleci olarak kullanılmıştır?

Alfabemizde harf sayısı yirmi dokuzdur.

Sabah dokuzda ders başlar.

Yirmi beş sınıf mevcududur.

Eylemci sayısı bini aşmıştı.

Sınıfın tamamı yirmi kişiydi.

Açıklama:

'Sabah dokuzda ders başlar' cümlesinde sayı grubu zarf tümleci görevindedir.

Doğru Cevap: B

Soru 70

Aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Kelime grubu hâlindeki sayılar ya sıfat tamlaması ya da sayı grubu kuruluşundadır.

Sıfat tamlaması genellikle ana sayıları karşılar.

Sayı grubu ara sayılar içindir.

Sayı grubunu oluşturan sayılar, aralarına herhangi bir işaret konmaksızın ayrı
yazılırlar.

Sayı grubu, belirtili isim tamlamasının tamlanan ögesi olarak kullanılır.

Açıklama:

Sayı grubu, belirtili isim tamlamasının tamlayan ögesi olarak kullanılır.

Doğru Cevap: E

Soru 71

Aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi doğrudur?

Hangi bölümü seçeceksin? - Soru sıfatı

Ne güzel kız! - Belgisiz sıfat

Bazı insanlar çok terbiyesiz. - Niteleme sıfatı

Bu ödevi yaptın mı? - Soru sıfatı

İki kişi mi gideceğiz? - Belgisiz sıfat

Açıklama:

'Hangi bölümü seçeceksin?' sorusundaki 'hangi' sıfatı soru sıfatıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 72

Aşağıdakilerden hangisi nitelendirme sıfatıdır?

güzel mi güzel araba

son fasıl

kaçıncı bahar

başka diyarlar

binde bir ihtimal

Açıklama:

A şıkkındaki 'güzel mi güzel araba' niteleme sıfatıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 73

"Sıfatlar zarflar tarafından nitelenebilirler." kuralını örnekleyen seçenek hangisidir?

Uykusuz geceler geçirdim.

Onu en çok sevdiğimi anladığım zaman o gündü.

Beni bu güzel havalar mahvetti.

Sevdim bir genç kadını.

Çirkin bir davranış da değildi.

Açıklama:

Onu en çok sevdiğimi anladığımı zaman o gündü." cümlesinde 'en' zarfı 'çok' sıfatını nitelemiştir. Cevap B şıkkıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 74

"Sıfat tamlamasında, tamlananın yani ismin önüne birden fazla sıfat getirilebilir." Aşağıdaki dizelerden hangisi bu kuralı örnekler?

Uzun ince bir yoldayım

Gidiyorum gündüz gece

Bilmiyorum ne haldeyim

Dünyaya geldiğim anda

Yürüdüm aynı zamanda

Açıklama:

'Uzun ince bir yol' tamlamasında üç tane sıfat olduğundan bu şık kuralı örnekler. Cevap A şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 75

Aşağıdakilerden hangisinde pekiştirilmiş sıfat vardır?

sıcacık çorba

yığın yığın kar

pespembe hayaller

ayakta tedavi

uçan kuş

Açıklama:

C şıkkındaki 'pespembe' bulutlar pekiştirme sıfatına örnektir.

Doğru Cevap: C

Soru 76

Aşağıdaki cümlelerden hangisinde isimleşmiş bir sıfat vardır?

Kırmızısı daha çok yakışmış.

İki kapılı bir handa yürüyorum gündüz gece.

Gülen dudakları zulmette kanlı bir güldü.

Giyilmemiş birtakım çamaşırlar asılıydı odada.

Nasıl da geçmişti bütün bir yaz...

Açıklama:

Normalde sıfat olarak kullanılan kelimler bir niteliği belirtmeyip temsil ettiği şahsı ve nesneyi karşıladığı zaman isimdir. Kelimelerin niteliklerini değerlendirirken bulundukları yer gözden kaçırılmamalıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 77

Aşağıdakilerden hangisi kesir sayı sıfatıdır?

ikiz bebek

birer elma

yüzde bir şans

ikinci bahar

bin bir gece

Açıklama:

Yüze bir şans kesir sayı sıfatı olduğundan cevap C şıkkıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 78

Aşağıdakilerden hangisinde tekrar grubundan oluşmuş bir sıfat yoktur?

cıvıl cıvıl kuşlar

gamlı yaslı kadınlar

yedi nüfuslu hane

irili ufaklı taşlar

ılgıt ılgıt seher yeli

Açıklama:

C şıkkındaki 'yedi nüfuslu aile' tekrar grubundan oluşan bir sıfat içermediğinden cevap C şıkkıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 79

Aşağıdakilerden hangisi soru sıfatıdır?

her hangi biri

kimi insanlar

bazı yollar

bütün evler

hangi sokaklar

Açıklama:

'Hangi sokaklar' soru sıfatı diğer şıklar belirsizlik sıfatı olduğundan cevap E şıkkıdır.

Doğru Cevap: E

Ünite 3

Soru 1

“Dillerin dil bilgisel yapılarında az görülen bir yoldur. Burada yinelenen birimler arasında asıl ve bağlı biçim birim ilişkisi değil, denklik ilişkisi vardır.” diyen kimdir?

Karaağaç, 2013

Aksan, 2000

Ayvazoğlu

Mustafa Kutlu

Tarık Buğra

Açıklama:

Günay Karaağaç dillerin biçim birimlerinde görülen yapı ve işleyiş özelliklerini ele alırken bu yapıları, yineleme yöntemi adı altında inceleyerek “Dillerin dil bilgisel yapılarında az görülen bir yoldur. Burada yinelenen birimler arasında asıl ve bağlı biçim birim ilişkisi değil, denklik ilişkisi vardır.” demektedir (Karaağaç, 2013, s. 404).
Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 2

Tekrar grupları, Türkçede değişik sebeplerle kullanılır. Aşağıdakilerden hangisi bunlardan biridir?

Kısa sürede anlamak için kullanılır.

İfadeyi güçlendirmek için kullanılır.

Kalabalık olsun diye kullanılır.

Eski kavramları anlamak için kullanılır.

Devrik cümleler kurabilmek için kullanılır.

Açıklama:

Tekrar grupları, Türkçede değişik sebeplerle kullanılır. Bunları şöyle sıralayabiliriz.
• İfadeyi güçlendirmek için kullanılır
• Yeni kavramlar oluşturmak için kullanılır
• Süreklilik belirtmek için kullanılır
Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 3

14. yüzyıl Eski Anadolu Türkçesi döneminin en önemli eserlerinden Mes’ûd bin Ahmed’in kaleme aldığı mesnevi hangisidir?

Rüzgârlı Pazar

Firavun İmanı

Süheyl ü Nev-bahâr

Kervan-ı kafile

Divân-ı Hikmet

Açıklama:

14. yüzyıl Eski Anadolu Türkçesi döneminin en önemli eserlerinden Mes’ûd bin Ahmed’in kaleme aldığı Süheyl ü Nev-bahâr adlı mesnevinden bir örnek:
Tutar yiryüzin dürlü dürlü çiçek / Dökilür girü mev- sümi geçicek.
Doğru cevap C' dir.

Doğru Cevap: C

Soru 4

"Ömer’e, evet diyen Mevsim’di, yalnız ve sadece Mevsim! Ne olur söyle baba, içtenlikle söyle, ayrılayım mı?" Kime aittir?

Hâlikarnas Balıkçısı, Dalgıçlar, s. 40

Tarık Buğra, Yağmur Beklerken, s. 79

Mustafa Kutlu, Rüzgârlı Pazar, s. 34

Emine Işınsu, Kaf dağının ardında, s. 10

Sait Faik Abasıyanık, Kumpanya, s. 49

Açıklama:

Ömer’e, evet diyen Mevsim’di, yalnız ve sadece Mevsim! Ne olur söyle baba, içtenlikle söyle, ayrılayım mı? (Emine Işınsu, Kaf dağının ardında, s. 10)
Doğru cevap D' dir.

Doğru Cevap: D

Soru 5

Aynı kelime, kelime grubu veya cümlenin tekrarıyla oluşturulan bu yapılara ne ad verilmektedir?

Ardışık tekrar

İkileme

Sürekli tekrar

Sınırlama

Aynen tekrar

Açıklama:

Aynı kelime, kelime grubu veya cümlenin tekrarıyla oluşturulan bu yapılara aynen tekrar adı verilmektedir.
Doğru cevap E' dir.

Doğru Cevap: E

Soru 6

Aşağıdakilerden hangisi hâl ekleri ile oluşan tekrar gruplarından biridir?

Ayrılma Hâli Eki ile Oluşan Tekrar Grupları

Gönderme Hâli Eki ile Oluşan Tekrar Grupları

Bildirme Hâli Eki ile Oluşan Tekrar Grupları

Birleştirme Hâli Eki ile Oluşan Tekrar Grupları

Yönlendirme Hâli Eki ile Oluşan Tekrar Grupları

Açıklama:

Hâl ekleri ile oluşan tekrar grupları şunlardır:

Ayrılma Hâli Eki ile Oluşan Tekrar Grupları
Yönelme Hâli Eki ile Oluşan Tekrar Grupları
Belirtme Hâli Eki ile Oluşan Tekrar Grupları
Farklı Hâl Eklerinin Kullanılmasıyla Oluşan Tekrar Grupları

Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 7

Çekçek arabasının yanık sesiyle çıngırakları boş sahra içinde titremeye başladı. Yavaş yavaş Zeyniler’den uzaklaştık. (Reşat Nuri Güntekin, Bütün Romanları Çalıkuşu, s. 289)." hangi tekrar grubuna örnektir?

Tekrar Gruplarının Sıfat Olarak Kullanılması

Tekrar Gruplarının Zarf Olarak Kullanılması

Tekrar Gruplarının İsim Olarak Kullanılması

Tekrar Gruplarının Zamir Olarak Kullanılması

Tekrar Gruplarının Bağlaç Olarak Kullanılması

Açıklama:

Tekrar Gruplarının Zarf Olarak Kullanılması: Tekrar grupları yaygın olarak zarf görevinde kullanılır.Çekçek arabasının yanık sesiyle çıngırakları boş sahra içinde titremeye başladı. Yavaş yavaş Zeyniler’den uzaklaştık. (Reşat Nuri Güntekin, Bütün Romanları Çalıkuşu, s. 289)
Doğru cevap B' dir.

Doğru Cevap: B

Soru 8

"Evet, hayır, yok gibi cevap edatları yanında ay, vay, vah, eyvah, aman gibi kelimeler hangi tekrar grubuna aittir?

Tekrar Gruplarının Fiil Olarak Kullanılması

Tekrar Gruplarının Edat Olarak Kullanılması

Tekrar Gruplarının Ünlem Olarak Kullanılması

Tekrar Gruplarının Bağlaç Olarak Kullanılması

Tekrar Gruplarının Zamir Olarak Kullanılması

Açıklama:

Tekrar Gruplarının Ünlem Olarak Kullanılması: Evet, hayır, yok gibi cevap edatları yanında ay, vay, vah, eyvah, aman gibi ünlemler de tekrar grubu hâlinde pekiştirilerek kullanılabilir.
Doğru cevap C' dir.

Doğru Cevap: C

Soru 9

"Karlar vıcık vıcıktı. Daracık ve bozuk kaldırımlardan çamurlu sular akıyordu. Ama gökyüzü muhteşemdi. (Tarık Buğra, Firavun İmanı, s. 130)" Tekrar gruplarının cümlede kullanılmasında hangisine örnektir?

Tekrar Gruplarının Birleşik Filler Oluşturması

Tekrar Gruplarının Türemiş Filler Oluşturması

Fiil Soylu Yüklem Olarak Kullanılması

İsim Soylu Yüklem Olarak Kullanılması

Belirtili Nesne Olarak Kullanılması

Açıklama:

İsim Soylu Yüklem Olarak Kullanılması:
Karlar vıcık vıcıktı. Daracık ve bozuk kaldırımlardan çamurlu sular akıyordu. Ama gökyüzü muhteşemdi. (Tarık Buğra, Firavun İmanı, s. 130)
Saati kolumdan aldı. Merceğini taktı. Ustalar bir, bilgeler iki; şaşmazlar hiç. Şaşmamak onların şanındandır. Demek ki ustadan geçinen bizim usta, usta filan değil. (Hâldun Taner,Yalıda Sabah, Bütün Hikâyeleri 4, s. 65)
Doğru cevap D' dir.

Doğru Cevap: D

Soru 10

Pekiştirmeli Tekrarlar: Bu yapılar, yalnızca kelimelerden oluşan tekrarlarda görülür. Burada üç tür tekrar grubuyla karşılaşırız. Aşağıdakilerden hangisi bunlardan biridir?

İlki Anlamsız İkincisi Anlamlı Olan Ögelerden Oluşan Tekrar Grupları

Aynı Ögenin Tekrarıyla Oluşan Tekrar Grupları

Yakın Anlamlı Ögelerden Oluşan Tekrar Grupları

Zıt Anlamlı Ögelerden Oluşan Tekrar Grupları

Aynı Kelimenin Başına Hece Eklenmesiyle Oluşan Tekrar Grupları

Açıklama:

Pekiştirmeli Tekrarlar: Bu yapılar, yalnızca kelimelerden oluşan tekrarlarda görülür. Burada üç tür tekrar grubuyla karşılaşırız: Aynı Kelimenin Ses Değişikliği ile Yinelenmesi Sonucu Oluşan Tekrar Grupları: Bu tür tekrar grupları yalnızca ilk kelimenin ilk ünlüsü düz-geniş yani /a/ veya /e/ ise kullanılır. İkinci kelimede ilk kelimedeki ünlü yerine dar-yuvarlak yani /u/ veya /ü/ kullanılmasıyla meydana getirilir. Aynı Kelimenin İlk Ünsüzünün Değiştirilmesiyle veya Ünlüyle Başlıyorsa Başına Ünsüz Eklenmesiyle Oluşan Tekrar Grupları: Burada ilk kelimenin ünsüzü yoksa başına /m/; /m/, /p/, /f/ dışında bir ünsüz; varsa bu ünsüz yerine çok defa /m/, yaygın olmamakla birlikte /p/, /f/ veya /s/ getirilerek oluşturulur. Aynı Kelimenin Başına Hece Eklenmesiyle Oluşan Tekrar Grupları: Bu yapılar, kelime ünlüyle başlıyorsa başına, ünsüzle başlıyorsa bu ünsün yerine /p/, /m/, /s/, /r/ ünsüzlerinin getirilmesiyle hece oluşur: gömgök, kıpkızıl, sapsarı, çarçabuk, vb. Hâl ekleriyle oluşan tekrar grubunu oluşturan ögeler, esasen isimlerden oluşur ve bu ögelerde bulunma, ayrılma, yönelme ve belirtme hâli ekleri bulunur. Çoklukla bu ekler her iki ögeye, nadiren de olsa yalnızca birinci veya yalnızca ikinci ögeye hâl eki getirilerek kullanılır.
Doğru cevap E' dir.

Doğru Cevap: E

Soru 11

Ad tamlaması

Sıfat tamlaması

Tekrar grubu

Kelime grubu

Tümleç

Açıklama:

Türkçede; aynen tekrarlamak, eş anlamlılık, yakın anlamlılık, zıt anlamlılık, ses veya hece ilave etmek gibi farklı türden ilişkiler dâhilinde ve çok defa iki ama bazı durumlarda birden çok kelime, kelime grubu bazen de cümleleri başta pekiştirmek olmak üzere değişik amaçlarla yinelenmesi sonucu oluşan yapılara tekrar grubu adı verilmektedir. Alan yazında bu yapılar için tekrar grupları, ikilemeler, yinelemeler, koşma takımları, ikilemeli ad, kelime koşması, ikiz kelime kavramları da kullanılmaktadır.

Doğru Cevap: C

Soru 12

Aşağıdakilerden hangisi tekrar gruplarına ait bir örnek değildir?

Hayırlı uğurlu

Sağ salim

Aşağı yukarı

İnançlı imanlı

Yedi iklim

Açıklama:

seçenekler arasında yer alan "Yedi iklim" bir sıfat tamlamasıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 13

Aşağıdaki tekrar gruplarından hangisi yeni kavram oluşturmak amacında kullanılmıştır?

Hemen hemen

Akıllı uslu

Yüksek yüksek

Didik didik

Hep kahır hep kahır

Açıklama:

D şıkkında yer alan "didik didik" tekrarı "didik didik etmek, didiklemek, parçalamak; iyice araştırmak” anlamında kullanılmıştır.
Yeni kavramlar oluşturmak için kullanılır: Türkçede yeni kelimeler 1) yapım ekleriyle, nadiren de olsa çekim eki kalıplaşmasıyla, 2) iki kelimenin birleştirilmesiyle meydana getirilir. Bunların dışında tekrar grupları oluşturmak yoluyla da yeni kavramların karşılandığı görülmektedir: aşağı yukarı “takriben, tahminen”; atıp tutmak “boş konuşmak”, yedi yirmi dört “bütün hafta” fısfıslaşmak “fısıldaşmak”, didik didik etmek “didiklemek, parçalamak; iyice araştırmak” vb.

Doğru Cevap: D

Soru 14

Aşağıdaki tekrar gruplarından hangisi süreklilik belirtmek için kullanılır?

Yiyecek içecek

Aşağı yukarı

Ard arda

Doğru dürüst

Ermiş evliya

Açıklama:

Süreklilik belirtmek için kullanılan tekrar grubu:
Kadın çekip gittikten sonra adam iyicene çökmüş. Gönül yarası onmaz denilmiş. Kahır kahır. Üstüne bir de açlık, yoksulluk. (Mustafa Kutlu, Rüzgârlı Pazar, s. 119)
Ortalığı sonbahar dikenlerinin sardığı günlerdi. Rüzgâr estikçe çısıl çısıl ötüyordu bunlar. Yağmurla güz otları yeniden göveriverirdi. Kasvetli yağmurlar art arda yağmaya başlardı. (Sevinç Çokum, Gülyüzlüm, s. 13)

Doğru Cevap: C

Soru 15

Tekrar grupları ile ilgili verilen aşağıdaki hangi ifade yanlıştır?

Yönelme, bulunma, belirtme, çıkma ekleri de tekrar grubu oluşturabilir.

Tekrar grubunu oluşturan ögelerin arasına mi, da, ama gibi edat ve bağlaçlar getirilerek pekiştirilebilmektedir.

Cümlelerle de tekrar grupları oluşturulabilir.

Tekrar gruplarının bizzat kendileri tekrar grubu oluşturamaz.

İsnat gruplarının yinelenmesiyle oluşabilir.

Açıklama:

Tekrar grupları esasen iki kelimeden oluşmaktadır. Ancak nadiren de olsa üç veya dört kelimeden oluştukları da görülmektedir:
Yürekler de dar şimdi. Ben kedi bile istemem evimde. Mır mır mır onu mu çekeceğim? Böyle başım dinç oluyor. (Sevinç Çokum, Gülyüzlüm, s.62)

İsnat gruplarının yinelenmesiyle oluşabilir.

Tekrar gruplarının bizzat kendileri tekrar grubu oluşturabilir.

İsim veya sıfat tamlamaları da tekrar grubu oluşturabilir.

Cümlelerle de tekrar grupları oluşturulabilir.

Tekrar grubunu oluşturan ögelerin arasına mi, da, ama gibi edat ve bağlaçlar getirilerek pekiştirilebilmektedir.

Yaygın olmamakla beraber günbegün, anbean, özbeöz örneklerinde görülen Farsça asıllı be edatı da bir ara pekiştirme edatı olarak kullanılır.

Tekrar grupları basit bir kelime gibi kullanılabilir ve diğer kelimelerle eşdeğer olarak kabul edilerek onlara virgülle veya bağlaçlarla bağlanabilir.

Doğru Cevap: D

Soru 16

Aşağıdakilerden hangisi aynı ögenin tekrarı ile oluşan tekrar grubuna örnektir?

Yol yordam

Tanıdık bildik

Ak pak

Gelmiş geçmiş

Vıcık vıcık

Açıklama:

Aynı Ögenin Tekrarıyla Oluşan Tekrar Grupları: Aynı kelime, kelime grubu veya cümlenin tekrarıyla oluşturulan bu yapılara aynen tekrar adı verilmektedir.
Henrik Samuel Nyberg, Türkiyat Mecmuası’nda yayımlanan bir makalesinde, Edward Said’in söylediklerinin hemen hemen tamamını özet olarak anlatmakta ve şöyle demektedir: (Beşir Ayvazoğlu, Aşk Estetiği, s.14)
Rahmi, gözleri yumuk yumuk, buna karşılık iri dişlerinin hepsini göstere göstere gülüyor. (Tarık Buğra, Yağmur Beklerken, s. 10)
Karlar vıcık vıcıktı. Daracık ve bozuk kaldırımlardan çamurlu sular akıyordu. Ama gökyüzü muhteşemdi. (Tarık Buğra, Firavun İmanı, s. 130)

Doğru Cevap: E

Soru 17

Aşağıdakilerden hangisi yakın anlamlı ögelerden oluşan tekrar grubudur?

Büyük küçük

Eş dost

Yudum yudum

Çoluk çocuk

Yaz kış

Açıklama:

Yakın Anlamlı Ögelerden Oluşan Tekrar Grupları:
Dalgıçların ara sıra yaptıkları bu hokkabazlık ve cambazlık miğfersiz dalmaktır. (Hâlikarnas Balıkçısı, Dalgıçlar, s.35)
Bu evi, babasının yetiştirip büyüttüğü boylu boslu ağaçları, alacalı ineği, kıyısında oynadıkları kurbağalı dereyi, kim bilir nasıl özleyecekti… (Sevinç Çokum, Gülyüzlüm, s. 5)
O gece Gülseren’in serdiği ak pak, serin çarşaflarda ana kız birbirlerine sokularak köylerini düşündüler hep. (Sevinç Çokum, Gülyüzlüm, s. 28)
Sen, koskoca İstanbul hastanesi dersin Şerife ana, ama paran olmadı mı kalırsın ortalarda koca İstanbul yutuverir insanı. Bizimkisi sigortadan emekli ya ilaçlara daha az para alırlardı. Kardeşim koşturdu, eşe dosta borçlandık da ortalarda kalmadık. (Sevinç Çokum, Gülyüzlüm, s. 9)

Doğru Cevap: B

Soru 18

Aşağıdakilerden hangisi belirtme hali eki ile oluşturulmuş bir tekrar grubudur?

Şurayı burayı

Günden güne

Çığlık çığlığa

Yapayalnız

Ucundan ucundan

Açıklama:

Belirtme Hâli Eki ile Oluşan Tekrar Grupları:
Şükriye Hanım buraya temizliğe gelir ama ben beğenmem yaptığı işi. Evi merak ediyorsun değil mi? Dolapları, bohçaları, şurayı burayı… (Sevinç Çokum, Gülyüzlüm, s. 67)
Kavak yeli kanı kaynatır. Kan kaynamaya başlayınca adamın gözü kararır, ölçüyü durağı yitirir. (Mustafa Kutlu, Rüzgârlı Pazar, s.127)

Doğru Cevap: A

Soru 19

Aşağıdakilerden hangisi tekrar gruplarının birleşik isimler oluşturmasına bir örnektir?

Düpedüz

Alışveriş

Çırılçıplak

Çoluk çocuk

Tatsız tuzsuz

Açıklama:

Tekrar Gruplarının Birleşik İsimler Oluşturması: Tekrar grupları, daha önce de değinildiği gibi, bazen pekiştirme işlevini kaybederek tamamen yeni bir anlam kazanır. Bu anlamı kazanırken çok defa tekrar grubunu oluşturan kelimelerle ilgisi de kesilir. Aşağıda örneklerde geçen gelgeç kelimesi “geçici”, alışveriş ise “satın alma, ticaret” anlamlarında kullanılan tekrar gruplarıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 20

Aşağıda italik yazılan ögelerden hangisi tekrar gruplarının zarf tümleci olarak kullanılmasına bir örnektir?

Tanker gelince mahâllenin kadını kızı saç saça baş başa saldırıyor. (Mustafa Kutlu, Rüzgârlı Pazar, s. 34)

Bütün evler, onlar geldi diye ayağa kalkarlardı. Artık tepsi tepsi yemekler gelirdi öteden beriden. (Sevinç Çokum, Gülyüzlüm, s. 49)

Belki siz bu oyunculuk sayesinde bir gün aç bir gün tok geçiniyorsunuz. (Sait Faik Abasıyanık, Kumpanya, s. 46)

Yaşa âşık, var ol, nur ol!.. diye alkış tutulur. (Mustafa Kutlu, Rüzgârlı Pazar, s.145)

Sonra Ayşenaz’ın güçsüz bedeni uykuyu yenilivermişti, oturduğu yerde düşü düşüvermişti başı. (Sevinç Çokum, Gülyüzlüm, s. 65)

Açıklama:

Tekrar Gruplarının Zarf Tümleci Olarak Kullanılması
Belki siz bu oyunculuk sayesinde bir gün aç bir gün tok geçiniyorsunuz. (Sait Faik Abasıyanık, Kumpanya, s. 46)
Tanker gelince mahâllenin kadını kızı saç saça baş başa saldırıyor. (Mustafa Kutlu, Rüzgârlı Pazar, s. 34)
Kaplumbağa paytak paytak yürümeye başladı. Hiçbir şey olmamış gibi. Her şeye boş vererek. (Hâldun Taner, Yalıda Sabah, Bütün Hikâyeleri 4, s. 30)
Başımdaki kordelayı çözdüm, saçlarımı yavaş yavaş gözlerimin üzerine indirmeye başladım. (Reşat Nuri Güntekin, Bütün Romanları Çalıkuşu, s. 9)

Doğru Cevap: C

Soru 21

Alan yazında tekrar grupları için aşağıdaki kavramlardan hangisi kullanılmaz?

Koşma takımları

İkilemeler

İkiz kelime

Benzer takım

Kelime koşması

Açıklama:

Alan yazında tekrar grupları, ikilemeler, yinelemeler, koşma takımları, ikilemeli ad, kelime koşması, ikiz kelime kavramları kullanılmaktadır. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 22

I. İfadeyi zayıflatmak için
II. Yeni kavramlar oluşturmak için
III. Süreklilik belirtmek için
Yukarıda verilenlerden hangisi veya hangileri tekrar gruplarının kullanılma sebeplerindendir?

Yalnız II

I ve II

I ve III

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Tekrar grupları, Türkçede şu sebeplerle kullanılır:

İfadeyi güçlendirmek için

Yeni kavramlar oluşturmak için

Süreklilik belirtmek için

Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 23

Aşağıdakilerden tekrar gruplarından hangisi yönelme gruplarının yinelenmesiyle yapılmış bir tekrar grubuna örnektir?

Kana kan dişe diş

Cam çerçeve

Çoluk çocuk

Kara kaş kara göz

Ivır zıvır

Açıklama:

A seçeneği yönelme grubu yinelenmesi ile yapılmış bir tekrar grubudur. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 24

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde tekrar grubu zarf olarak kullanılmıştır?

Çamura bata çıka ilerliyorlardı.

Babadan onlara mal mülk kalmadı.

Mahalleye vardığımızda in cin top oynuyordu.

Sınıfa girdiğimde pırıl pırıl simalar gördüm.

Üstüme başıma yıllardır yeni bir şey almadım.

Açıklama:

A seçeneğindeki "bata çıka" zarf görevindedir. Fiile sorulan "Nasıl ilerliyorlardı?" sorusunun cevabını vermektedir. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 25

Aşağıdakilerden hangisinde tekrar grubu farklı tür bir tamlamada kullanılmıştır?

İri iri taşları toplayıp kamp alanına döndü.

Eften püften sebeplerle arkadaşının kalbini kırdı.

Adamın kılığı kıyafeti herkeste bir şüphe uyandırdı.

Küçüklüğünde akıllı uslu bir çocuktu.

Güçlü kuvvetli adam yola yıkılan ağaçları kenara atıverdi.

Açıklama:

Diğer tüm seçeneklerde sıfat tamlaması içerisinde kullanılmışken; C seçeneğinde isim tamlamasında kullanılmıştır. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 26

Tekrar grupları ile ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?

Türkçenin her döneminde ve her lehçesinde kullanılmıştır.

Cümleler tekrar grubu olarak kullanılabilir.

Hâl ekleri ile oluşan tekrar grupları mevcuttur.

Tekrar grupları cümlede isim olarak kullanılmaz.

Tekrar grupları türemiş kelimeler oluşturabilir.

Açıklama:

Tekrar grupları isim olarak kullanılabilir. Örnek olarak "İn cin sokakta top oynuyordu." Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 27

Aşağıdaki tekrar gruplarından hangisi yapılışı yönünden diğerlerinden farklıdır?

Sorgu sual

Zengin fakir

İrili ufaklı

Büyük küçük

Genç yaşlı

Açıklama:

"Sorgu sual" eş anlamlı kelimeler ile yapılmış bir tekrar grubu iken diğer tekrar grupları karşıt anlamlı sözcükler ile yapılmıştır. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 28

Aşağıdakilerden hangisinde tekrar grubu cümlenin farklı bir ögesi konumundadır?

Anlatılan fıkraya katıla katıla güldü.

Köyün, genci yaşlısı arama çalışmalarına katıldı.

İşten eve güle oynaya geldi.

Kapı açılır açılmaz kedi dışarıya fırladı.

Oda tıklım tıklım doluydu.

Açıklama:

Tüm seçeneklerde zarf tümleci görevi görürken B seçeneğinde özne konumundadır. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 29

I. Pekiştirmeli tekrarlar yalnızca kelimelerden oluşan tekrarlarda görülür.
II. Türkçede ilki anlamsız ikincisi anlamlı olan ögelerden oluşan tekrar grupları vardır.
III. Aynı kelimenin başına hece eklenmesiyle tekrar grupları oluşturulabilir.
Tekrar grupları ile ilgili olarak yukarıda verilen bilgilerden hangisi veya hangileri doğrudur?

Yalnız I

I ve II

I ve III

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Verilen tüm bilgiler doğrudur.
II için örnek: çoluk çocuk
III için örnek: dosdoğru
Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 30

Aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

Ama edatı kullanılarak tekrar grubu oluşturulabilir.

Cümleler tekrar grubu oluşturabilir.

Tamlamalar tekrar grubu oluşturabilir.

Pekiştirmeli tekrarlar tekrar grubu oluşturabilir.

Hal ekleri kullanılarak tekrar grubu oluşturulabilir.

Açıklama:

Pekiştirmeli tekrarlar yalnızca kelimelerden oluşan tekrarlarda görülür; yani cümle veya kelime gruplarında kullanılmaz.
A için örnek: hiç ama hiç
B için örnek: hoş geldiler safa geldiler
C için örnek: kara kaş kara göz
E için örnek: saça saç başa baş öteyi beriyi
Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 31

Aşağıdaki tekrar gruplarından hangisi anlamı güçlendirmek için kullanılmamıştır?

Aşağı yukarı

Kimi kimsesi

Hayırlı uğurlu

Yazık günah

Akıllı uslu

Açıklama:

Aşağı yukarı, yeni bir kavram oluşturmak için kullanılmış bir tekrar grubu olduğundan doğru cevap A şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 32

Aşağıdaki tekrar gruplarından hangisi süreklilik belirtmek için kullanılır?

Atıp tutmak

Hemen hemen

Art arda

Yüksek yüksek

Türlü türlü

Açıklama:

Art arda süreklilik belirtir. Cevap C şıkkıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 33

Aşağıdaki tekrar gruplarından hangisi aynı ögenin tekrarlanmasıyla oluşmamıştır?

Yumuk yumuk

Tek tek

Göstere göstere

Vıcık vıcık

Akça pakça

Açıklama:

Akça pakça, eş anlamlı ögelerden oluşmuş bir tekrar grubu olduğundan cevap E şıkkıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 34

Aşağıdaki tekrar gruplarından hangisi zıt anlamlı ögelerin birlikte kullanılmasıyla oluşturmuştur?

Zaman zaman

Gelmiş geçmiş

Ak pak

Süklüm püklüm

Çoluk çocuk

Açıklama:

gelmiş geçmiş tekrar grubu, zıt anlamlı iki kelimenin bir araya gelmesiyle oluştuğundan cevap B şıkkıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 35

Aşağıdaki tekrar gruplarından hangisinde biri anlamlı biri anlamsız iki kelime vardır?

Akıllı uslu

Sırılsıklam

Öte beri

Üst baş

Eğri büğrü

Açıklama:

Eğri büğrü tekrar grubu, ilki anlamlı ikincisi anlamsız iki kelimeden oluşur. Cevap E şıkkıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 36

Aşağıdaki tekrar gruplarından hangisi isim olarak kullanılır?

İn cin

Yarım yamalak

Ötede beride

Deme çatma

Amma velakin

Açıklama:

İn cin isim olarak kullanılan bir tekrar grubudur. Cevap A şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 37

Aşağıdaki tekrar gruplarından hangisi cümlede zarf tümleci olarak kullanılmıştır?

Derme çatma bir evde oturuyordu yaşlı çift.

Bu mevsimde yemyeşil olan bahçemizde ördekler paytak paytak yürürdü.

Onun bunun ne dediğini kulak ardı etmeyi öğrenemedin gitti.

Mini mini birler, çalışkan ikilerle dolu ilkokulun ilk teneffüs zili de çaldı işte.

İn mi cin mi belli olmayan birtakım insanlarla doluydu sokak gecenin bu vakti.

Açıklama:

Paytak paytak tekrar grubu yürümek fiilini nitelediğinden cümlede zarf tümleci olarak kullanılmıştır. Cevap B şıkkıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 38

Aşağıdaki tekrar gruplarından hangisi iki anlamsız kelimenin bir araya gelmesiyle oluşmuştur?

Pılını pırtısını toplayıp süklüm püklüm terk etmişti baba evini.

Çoluk çocuk sokakta kalıverdiler yangından sonra.

Güneş batar batmaz eve gel, geç kalma!

Bazı çocuklar yok mok anlamıyor, istediğini aldırıyor.

Top tüfek düşmanın üstüne yürüme vaktiydi.

Açıklama:

Süklüm püklüm iki anlamsız kelimeden oluştuğundan cevap A şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 39

Aşağıdaki cümlelerden hangisinde farklı hal ekleri almış iki kelimeden oluşan bir tekrar grubu vardır?

Üstüne başına dikkat etmen gereken bir kurumda çalışıyorsun.

Baştan sona yenilenen bu evde her şey kusursuzdu.

Gide gele bu mahalledeki herkesle arkadaş olmuştum.

Yap boz oynar gibi çalkantılı ilişkiler bana göre değildi.

Misafir çocukları eve geldi mi orayı burayı mutlaka dağıtırlardı.

Açıklama:

Baştan sona tekrar grubu ayrılma durum eki ve yönelme durum ekinden oluştuğundan cevap B şıkkıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 40

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir tekrar grubu fiil görevinde kullanılmıştır?

İş işten geçtikten sonra ah vah etmenin faydası yoktur.

Olsa olsa yedi yaşındaki bu çocuk adam ailenin yükünü sırtlamıştı.

Bu meraklı komşu hakkımda duyduğu her .

Her duyduğuna körü körüne inanmadan evvel araştırıp düşünmelisin.

Hiç kimseyle senli benli konuşmam.

Açıklama:

Didik didik etmek tekrar grubu fiil görevinde kullanıldığından cevap C şıkkıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 41

Aşağıdaki ifadelerden hangisi yeni kavramlar oluşturmak için kullanılan tekrar gruplarındır?

Böyle bir tiryakiliğimiz varsa yaz kış yataktan beşte fırlamak gerek, sabahı herkesten önce yakalamak için.

Valla bilmem ki benim kimim kimsem yok, işte bu oğlan var sade.

Samuel Nyberg, Türkiyat Mecmuası’nda yayımlanan bir makalesinde, Edward Said’in söylediklerinin hemen hemen tamamını özet olarak anlatmakta ve şöyle demektedir:

Rıza Efendi ona bütün ağırbaşlılığı ile teşekkür ediyor; “Eline sağlık,” diyor. Ekliyor da “Hayırlı uğurlu olsun.”

Baba yüz geri edip minibüse girdi, tezgahın altındaki şişeye yapışıp dikti, terin suyun içinde kalmıştı.

Açıklama:

Türkçede yeni kelimeler 1) yapım ekleriyle, nadiren de olsa çekim eki kalıplaşmasıyla, 2) iki kelimenin birleştirilmesiyle meydana getirilir. Bunların dışında tekrar grupları oluşturmak yoluyla da yeni kavramların karşılandığı görülmektedir: aşağı yukarı “takriben, tahminen”; atıp tutmak “boş konuşmak”, yedi yirmi dört “bütün hafta” fısfıslaşmak “fısıldaşmak”, didik didik etmek “didiklemek, parçalamak; iyice araştırmak” vb.

Doğru Cevap: A

Soru 42

Hangisi süreklilik belirtmek için kullanılan tekrar gruplarındandır?

Valla bilmem ki benim kimim kimsem yok, işte bu oğlan var sade.

Baba yüz geri edip minibüse girdi, tezgahın altındaki şişeye yapışıp dikti, terin suyun içinde kalmıştı.

Samuel Nyberg, Türkiyat Mecmuası’nda yayımlanan bir makalesinde, Edward Said’in söylediklerinin hemen hemen tamamını özet olarak anlatmakta ve şöyle demektedir:

Ortalığı sonbahar dikenlerinin sardığı günlerdi. Rüzgâr estikçe çısıl çısıl ötüyordu bunlar. Yağmurla güz otları yeniden göveriverirdi. Kasvetli yağmurlar art arda yağmaya başlardı.

Rıza Efendi ona bütün ağırbaşlılığı ile teşekkür ediyor; “Eline sağlık,” diyor. Ekliyor da “Hayırlı uğurlu olsun.”

Açıklama:

Cümle içindeki art arda ifadeleriyle süreklilik belirtilmeye çalışılmıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 43

Aşağıdakilerden hangisi isnat gruplarının yinelenmesiyle oluşan bir tekrar grubudur?

Tanker gelince mahâllenin kadını kızı saç saça baş başa saldırıyor.

Biri sarı saçlı, mavi gözlü; muhtemelen Balkanlı; öteki kara kaş kara göz Anadolu’dan olmalıydı.

İmâret’in avlusunda ocaklar çatıldı, kazanlar ateşe vuruldu, sofralar serildi. Millet akın akın geldi. Zengin fakir, çoluk çocuk, yan yana, diz dize yemek yedi.

Babam, Sör Süperiyör’le konuşurken ben, odada dolaşmaya, öteyi beriyi karıştırmaya başlamıştım.

Bu sırada doğum doktoru alı al moru mor, koşa koşa geldi.

Açıklama:

Tekrar grupları esasen iki kelimeden oluşmaktadır. Ancak nadiren de olsa üç veya dört kelimeden oluştukları da görülmektedir. Tekrar grupları isnat gruplarının yinelenmesiyle oluşabilir. "alı al moru mor" isnat grubunun yinelenmesiyle oluşmuştur.

Doğru Cevap: E

Soru 44

Hangisi isim veya sıfat tamlamalarının oluşturduğu bir tekrar grubudur?

Bu sırada doğum doktoru alı al moru mor, koşa koşa geldi.

Yürekler de dar şimdi. Ben kedi bile istemem evimde. Mır mır mır onu mu çekeceğim? Böyle başım dinç oluyor.

Biri sarı saçlı, mavi gözlü; muhtemelen Balkanlı; öteki kara kaş kara göz Anadolu’dan olmalıydı.

Tanker gelince mahâllenin kadını kızı saç saça baş başa saldırıyor.

Millet akın akın geldi. Zengin fakir, çoluk çocuk, yan yana, diz dize yemek yedi.

Açıklama:

İsim veya sıfat tamlamaları da tekrar grubu oluşturabilir. "Biri sarı saçlı, mavi gözlü; muhtemelen Balkanlı; öteki kara kaş kara göz Anadolu’dan olmalıydı." ifadesi buna bir örnektir.

Doğru Cevap: C

Soru 45

Hangisi aynı ögenin tekrarıyla oluşan tekrar gruplarından biridir?

Yamacın çöplüğünden kaymış çanak çömlek.

Rahmi, gözleri yumuk yumuk, buna karşılık iri dişlerinin hepsini göstere göstere gülüyor.

Sonra, yalvar yakar elde ettiği - hocası - Zeyneb’le Anakız’a, tarçınlı akide şekeri gibi bir boncuk gönderdi.

Bu sûretle, bitmez tükenmez ordu hâlkı, kara, kızıl, ak, batak kumlardan geçtiler; dağ, yar, dere, tepe ormanlardan aştılar.

Dalgıçların ara sıra yaptıkları bu hokkabazlık ve cambazlık miğfersiz dalmaktır.

Açıklama:

Aynı ögenin tekrarıyla oluşan tekrar grupları, aynı kelime, kelime grubu veya cümlenin tekrarıyla oluşturulan bu yapılara aynen tekrar adı verilmektedir. B şıkkındaki "göstere göstere" ifadeleri buna örnektir.

Doğru Cevap: B

Soru 46

Hangisi eş anlamlı öğelerden oluşan bir tekrar grubu içermektedir?

Bu sûretle, bitmez tükenmez ordu hâlkı, kara, kızıl, ak, batak kumlardan geçtiler; dağ, yar, dere, tepe ormanlardan aştılar.

Dalgıçların ara sıra yaptıkları bu hokkabazlık ve cambazlık miğfersiz dalmaktır.

Bu evi, babasının yetiştirip büyüttüğü boylu boslu ağaçları, alacalı ineği, kıyısında oynadıkları kurbağalı dereyi, kim bilir nasıl özleyecekti.

O gece Gülseren’in serdiği ak pak, serin çarşaflarda ana kız birbirlerine sokularak köylerini düşündüler hep.

Kardeşim koşturdu, eşe dosta borçlandık da ortalarda kalmadık.

Açıklama:

Dilimizdeki eş anlamlı kelimeler de bu amaçla kullanılır. Tekrar grupları yol yordam, tanıdık bildik gibi tamamen Türkçe, iman itikat gibi tamamen alıntı veyahut akıllı uslu, sorgu sual, akça pakça gibi Türkçe ve alıntı kelimelerin birlikte kullanılmasıyla da oluşturulabilir. A şıkkındaki "bitmez tükenmez" ifadeleri buna örnektir.

Doğru Cevap: A

Soru 47

Hangisi zıt anlamlı kelimelerden oluşmuş bir tekrar grubunu içermektedir?

O gece Gülseren’in serdiği ak pak, serin çarşaflarda ana kız birbirlerine sokularak köylerini düşündüler hep.

Kardeşim koşturdu, eşe dosta borçlandık da ortalarda kalmadık.

Yaşamamızın karışık mı karışık bir kuruluşu olduğunu yadsıyamayız.

Baş şöyle gelmiş geçmiş bütün futbolculara” dedi.

Dalgıçların ara sıra yaptıkları bu hokkabazlık ve cambazlık miğfersiz dalmaktır.

Açıklama:

Bu tekrar gruplarında, grubu oluşturan ögeler zıt anlamlıdır. D şıkkındaki "gelmiş geçmiş" ifadeleri buna örnektir.

Doğru Cevap: D

Soru 48

Hangisi biri anlamlı biri anlamsız ögelerden oluşan tekrar grupları arasında yer alır?

Kırk elli dakika da sürse, bu krallığımın her ânını yudum yudum tadarım.

Yaşamamızın karışık mı karışık bir kuruluşu olduğunu yadsıyamayız.

Şu eğri büğrü sokak Vefa’ya mı çıkıyor?

Böyle bir tiryakiliğimiz varsa yaz kış yataktan beşte fırlamak gerek, sabahı herkesten önce yakalamak için.

Dükkânda, sıhhatine kavuşmuş irili ufaklı tüm saatlerin işgüzar işleyişinden başka bir ses duyulmuyordu.

Açıklama:

Bu tekrar grupları da kendi içinde ilki anlamlı ikincisi anlamsız ve ilki anlamsız ikincisi anlamlı ögelerden oluşan tekrar grupları olarak ikiye ayrılır. C şıkkındaki "eğri büğrü" ifadeleri ilki anlamlı ikincisi anlamsız öğelerden oluşan bir tekrar grubudur.

Doğru Cevap: C

Soru 49

Hangisi her ikisi de anlamsız öğelerden oluşan bir tekrar grubudur?

Camlar açık olduğu için de içeride konuşulanlar, yarım yamalak da olsa işitiliyordu.

Millet akın akın geldi. Zengin fakir, çoluk çocuk, yan yana, diz dize yemek yedi.

Hâlil Efendi, isteseydi, meseleyi Cevdet Molla kendisine haber verince önlerdi, “Yok, mok!” diye savsakladı o kadar.

Resim, heykel, falan filan. Falan resmi kim yapmış, ne zaman yapmış, neden yapmış.

Ben yavaş yavaş etrafı dolaştım, hiçbir yerde vince mince rastgelmedim.

Açıklama:

Falan ve filan kelimeleri, falan filan biçiminde birlikte kullanıldığında her ikisi de anlamsız ögelerden oluşan tekrar gruplarına dahil olurlar.

Doğru Cevap: D

Soru 50

Hangisinde tekrar grupları zarf olarak kullanılmıştır?

İn cin uyanmadan denizin üstü de boş gibidir.

Zengin fakir, çoluk çocuk, yan yana, diz dize yemek yedi.

Gelgeç bir hayat başlar, hiçbir şey yerli yerince olamaz.

“O bu ne diyor?” bu önemli değil, önemli olan “Ben sen ne diyoruz?”

Yavaş yavaş Zeyniler’den uzaklaştık.

Açıklama:

Tekrar grupları yaygın olarak zarf görevinde kullanılır.
E şıkkında "yavaş yavaş" ifadeleri zarf olarak kullanılan tekrar grubudur.

Doğru Cevap: E

Soru 51

Aşağıdakilerden hangisi Türkçede tekrar gruplarının kullanılma sebeplerinden biri değildir?

İfadeyi güçlendirmek için kullanılır.

İfadenin anlaşılmasını güç kılmak için kullanılır.

Yeni kavramlar oluşturmak için kullanılır.

Süreklilik belirtmek için kullanılır.

İfadeyi pekiştirmek için kullanılır.

Açıklama:

Türkçede Tekrar grupları; ifadeyi güçlendirmek, yeni kavramlar oluşturmak, süreklilik belirtmek ve ifadeyi pekiştirmek için kullanılır.

Doğru Cevap: B

Soru 52

Aşağıdakilerden hangisi tekrar gruplarının yapı olarak isnat gruplarının yinelenmesiyle oluşmasına örnektir?

Bu sırada doğum doktoru alı al moru mor, koşa koşa geldi.

Zengin fakir, çoluk çocuk, yan yana, diz dize yemek yedi.

Biri sarı saçlı, mavi gözlü; muhtemelen Balkanlı; öteki kara kaş kara göz Anadolu’dan olmalıydı.

Aradan üç gün geçtikten sonra hoş geldiler sefa geldiler ağrılar yine teşrif buyurdular.

Seninle artık iki düşman bile değiliz; birbirini hiç ama hiç görmeyecek iki yabancıyız.

Açıklama:

“Bu sırada doğum doktoru alı al moru mor, koşa koşa geldi” cümlesi isnat gruplarının yinelenmesiyle oluşmasına örnektir.

Doğru Cevap: A

Soru 53

Aşağıdaki örneklerden hangisi aynı öğenin tekrarıyla oluşan tekrar gruplarından (aynen tekrar) değildir?

Söylediklerinin hemen hemen tamamını özet olarak anlatmakta ve şöyle demektedir:

Adamın kılık kıyafeti gerçek kimliğiyle ilgili bir detay vermekten uzaktı.

Rahmi, gözleri yumuk yumuk, buna karşılık iri dişlerinin hepsini göstere göstere gülüyor.

Kasaba kasaba, vilayet vilayet dolaşmaktan yorulduk doğrusu.

Hepsini tek tek döktüm önüme, kimini baştan sona okudum, kimini atlaya atlaya

Açıklama:

"hemen hemen, göstere göstere, vilayet vilayet, tek tek" aynı öğenin tekrarıyla oluşan tekrar gruplarından (aynen tekrar)dır. B şıkkında buna benzer bir örnek yoktur. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 54

Aşağıdakilerden hangisi eş anlamlı öğelerden oluşan tekrar gruplarına örnektir?

İçeride konuşulanlar, yarım yamalak da olsa işitiliyordu.

O gece Gülseren’in serdiği ak pak, serin çarşaflarda uyudular.

Şu eğri büğrü sokak Vefa’ya mı çıkıyor?

Yamacın çöplüğünden kaymış çanak çömlek.

Zengin fakir, çoluk çocuk yan yana yemek yedi.

Açıklama:

"yarım yamalak, eğri büğrü ve çoluk çocuk" biri anlamlı biri anlamsız ögelerden oluşan tekrar gruplarıdır. "ak pak" yakın anlamlı sözcüklerden oluşan tekrar grubudur. “Yamacın çöplüğünden kaymış çanak çömlek.” cümlesindeki 'çanak çömlek' tekrar grubu eş anlamlı öğelerden oluşan tekrar gruplarına örnektir. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 55

"Türkçe’de kimi kelimeler yalın halde anlamlı olmaz, yalın halde kullanılmaz." Aşağıdakilerden hangi kelime ikileme olarak kullanıldığında anlam kazanmaktadır?

Deli dolu

Hemen hemen

Kara kuru

Tıklım tıklım

Eş dost

Açıklama:

Tıklım tıklım ikilemesindeki “tıklım” kelimesi tek başına anlamsızdır. İkileme olarak kullanıldığında anlam kazanmaktadır.

Doğru Cevap: D

Soru 56

Aşağıdakilerden hangisi biri anlamlı biri anlamsız iki kelimeden oluşan tekrar grubu örneğidir?

Yaz kış erken kalkarız.

Burayı zaman zaman derleyip toplarız.

Yarım yamalak da olsa konuşulanları işittik.

Aşağı yukarı aynı boydalar.

Eşe dosta borçlandık.

Açıklama:

"Yarım yamalak da olsa konuşulanları işittik.” cümlesindeki yarım kelimesi anlamlı olup yamalak kelimesi ise tek başına bir anlam ifade etmemektedir.

Doğru Cevap: C

Soru 57

Aşağıdakilerden hangisi her ikisi de anlamsız olan öğelerden oluşan tekrar grubu örneğidir?

Yavaş yavaş oradan uzaklaştım.

Çoluk çocuk geldiler.

Kağıtlar parça pinçik olmuştu

Gelen geçen herkes aynı şeyi soruyor.

Serdar merdivenin başında üzgün, süklüm püklüm belirdi.

Açıklama:

"Serdar merdivenin başında üzgün, süklüm püklüm belirdi." cümlesindeki hem süklüm hem de püklüm kelimeleri tek başına kullanıldıklarında anlamsızdır. Birlikte kullanıldığında anlam kazanmaktadır. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 58

Aşağıdakilerden hangisi aynı kelimenin ilk ünsüzünün değiştirilmesiyle veya ünlüyle başlıyorsa başına ünsüz eklenmesiyle oluşan tekrar grubu örneğidir?

Yırtık pırtık kot giymişti.

Adam saçma sapan konuşuyor.

Yaz kış erken kalkarlar.

Resim, heykel falan filan hepsiyle uğraşıyordu.

Plajda sere serpe uzanmıştı.

Açıklama:

"Yırtık pırtık kot giymişti." cümlesi aynı kelimenin ilk ünsüzünün değiştirilmesiyle oluşan tekrar grubu örneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 59

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde süreklilik belirtmek için kullanılan bir kelime grubu vardır?

Söylediklerinin hemen hemen hiçbirini anlamadı.

Ondan başka güveneceğim kimim kimsem yoktu.

Akıllı uslu bir çocukla karşılaşacağımı bilmiyordum.

O olaydan sonra git gide içine kapandı.

Aralarında fısfıslaşıp durdular ki anlasınlar beni.

Açıklama:

"hemen hemen, akıllı uslu, kimim kimsem" kelime grupları cümlede ifadeyi güçlendirmektetir. "fısfıslaşmak" fısıldaşmak anlamına gelen sonradan oluşturulmuş yeni bir kavramdır. "git gide" ise cümlede süreklilik belirtmektedir. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 60

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde tekrar grubu zarf tümleci olarak kullanılmıştır?

Minik bedeni uykuya yenildi ve oturduğu yerde düşü düşüverdi.

Evin kırılan ve bozulan ıvır zıvırını onarmak hep bana düşüyor.

İşlerinin arasında öğrencilerin ödevlerini çarçabuk okuyuverdi.

Okuldan gelir ve eşyalarını şuraya buraya atardı hep.

Geçen haftadan kalan sebzelerle yaptığı yemek tatsız tutsuzdu.

Açıklama:

"ıvır zıvır" cümlenin öznesini oluşturan grubun içinde kullanılmıştır. "düşü düşüver- ve tatsız tutsuz" cümlede yüklem, "şuraya buraya" dolaylı tümleç", "çarçabuk" ise zarf tümleci olarak kullanılmıştır. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 61

Aşağıdakilerden hangisi tekrar gruplarının kullanım sebeplerinden biri değildir?

İfadeyi güçlendirmek

Yeni kavramlar oluşturmak

Süreklilik belirtmek

Anlamı güçlendirerek ifadeyi ön plana çıkarmak

Sonuç çıkarmak

Açıklama:

Türkçe'de tekrar grupları ifadeyi güçlendirmek ve böylece ön plana çıkarmak, yeni kavramlar oluşturmak ve süreklilik belirtmek için kullanılır.

Doğru Cevap: E

Soru 62

Aşağıdakilerden hangisi yapısal olarak tekrar grubu oluşturamaz?

İsim ve sıfat tamlamaları

İsnat grupları

Bağlaçlar

Cümleler

Tekrar grupları

Açıklama:

İsnat grupları, yönelme, bulunma, belirtme, çıkma ekleri, tekrar gruplarının bizzat kendileri,isim veya sıfat tamlamaları ve cümleler tekrar grubu oluşturabilir.

Doğru Cevap: C

Soru 63

Tekrar grubunu oluşturan ögelerin yazımıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Birleşik yazılırlar

Araya virgül veya kısa çizgi konmaz

Ayrı yazılırlar

Kısa çizgi ile yazılırlar

Araya noktalı virgül koyarak yazılırlar

Açıklama:

İkilemelerin yazımı konusunda yazarlar arasında farklı tutumlar görülse de tekrar grubunu oluşturan ögelerin arasına virgül veya kısa çizgi konmaz.

Doğru Cevap: B

Soru 64

Hangisi tekrar grubunu oluşturan ögeler arasındaki ilişkilerden değildir?

Aynı kelimenin tekrarı

Eş anlamlılık

Eşseslilik

Yakın anlamlılık

Zıt anlamlılık

Açıklama:

Tekrar grubunu oluşturan ögeler arasında; aynı kelimenin tekrarı veya eş
anlamlılık, yakın anlamlılık, zıt anlamlılık ilişkileri vardır.

Doğru Cevap: C

Soru 65

'Çamurlar vıcık vıcıktı yine Karadeniz'de.'
Yukarıdaki cümlede geçen tekrar grubu aşağıdakilerden hangisidir?

Yakın anlamlı öğelerden oluşan tekrar grupları

Eş anlamlı öğelerden oluşan tekrar grupları

Her ikisi de anlamsız olan öğelerden oluşan tekrar grupları

Aynı ögenin tekrarıyla oluşan tekrar grupları

Aynı kelimenin ses değişikliği ile yinelenmesi sonucu oluşan tekrar grupları

Açıklama:

'Çamurlar vıcık vıcıktı yine Karadeniz'de' cümlesindeki tekrar grubu 'vıcık vıcık' aynı kelimenin yinelenmesiyle oluşmuştur.

Doğru Cevap: D

Soru 66

'Zayıflıyordu günden güne; eriyordu gözlerimin önünde.'
Yukarıdaki cümlede kullanılan tekrar grubu aşağıdakilerden hangisidir?

Belirtme hal eki ile oluşan tekrar grubu

Ayrılma hal eki ile oluşan tekrar grubu

Yönelme hal eki ile oluşan tekrar grubu

Bulunma hal eki ile oluşan tekrar grubu

Farklı hal ekleriyle ile oluşan tekrar grubu

Açıklama:

Ögelerin her birinde farklı hâl ekinin kullanılmasıyla oluşan tekrar grupları vardır. Bu yapılarda çok defa ilk ögede bulunma, ikincisinde ise yönelme hâli eki bulunur.

Doğru Cevap: E

Soru 67

'Uzun bir gecenin ardından pırıl pırıl bir sabaha uyandık.'
Yukarıdaki tekrar grubunun işlevi aşağıdakilerden hangisidir?

Tekrar gruplarının isim olarak kullanılması

Tekrar gruplarının bağlaç olarak kullanılması

Tekrar gruplarının zarf olarak kullanılması

Tekrar gruplarının sıfat olarak kullanılması

Tekrar gruplarının edat olarak kullanılması

Açıklama:

'Uzun bir gecenin ardından pırıl pırıl bir sabaha uyandık' cümlesindeki tekrar grubu (pırıl pırıl) ismi (sabah) nitelediği için sıfat görevindedir.

Doğru Cevap: D

Soru 68

Tekrar gruplarıyla ilgili olarak aşağıdaki bilgilerden
hangisi yanlıştır?

Tekrar gruplarında kullanılan anlamsız görünen kelimeler aslında
bir zamanlar kullanılan ancak bugün artık unutulan bir kelime olabilmektedir.

Aynen tekrarlar Farsçadan geçen be edatı ile pekiştirilebilir.

Türkçe kelimelerden oluşan bazı yapılardaki kimi kelimeler yalın hâlde anlamlı
olmayabilir. Bu kelimeler ikileme olarak kullanıldığında anlam kazanmaktadır.

Tekrar grupları süreklilik belirtmek için kullanılabilir.

Tekrar grupları birleşik isimler ve deyimler oluşturamaz.

Açıklama:

Tekrar grupları birleşik isimler oluşturduğu gibi birtakım fiillerle kullanıldığında deyimler de oluşturur.

Doğru Cevap: E

Soru 69

Aşağıdaki hangi seçenekte tekrar grubu diğerlerinden farklıdır?

Hayırsız oğlu yüzünden eşe dosta rezil olmuştu.

Hiç olmazsa yol yordam öğretir buna diye kızdı.

Akıllı uslu çocuklar nasıl bu hale geldi?

Eve biraz geç kaldı mı sorgu sual bitmezdi.

Nereden bilecekti ki dolandırıldığını? Kılık kıyafeti düzgün bir çocuktu konuştuğu.

Açıklama:

' Hiç olmazsa yol yordam öğretir buna diye kızdı.' cümlesindeki tekrar grubu yakın anlamlı kelimelerle oluşmayan bir tekrar grubudur ve diğerlerinden farklıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 70

Aşağıdakilerden hangisinde tekrar grubu diğerlerinden farklıdır?

Dağı dolana dolana çıktı araba en tepeye.

Zavallı adam sarsıla sarsıla ağlıyordu mezarlıkta.

Kapıyı şirin mi şirin bir kız açtı.

Zavallı çocuk koşa koşa geldi annesine olanları anlatmaya.

Hıçkıra hıçkıra ağlayan bu adam benim babam mıydı gerçekten?

Açıklama:

'Kapıyı şirin mi şirin bir kız açtı' cümlesinde tekrar grubu sıfat görevinde kullanılırken diğer seçeneklerde zarf görevinde kullanılmıştır.

Doğru Cevap: C

Ünite 4

Soru 1

Aşağıdakilerden hangisinde tamlayan işlevinde bir isim-fiil grubu vardır?

Böyle konuşmasının amacı ne?

Böyle konuşmasına rağmen tepki almadı.

Şaşırtıcı olan Ayşe’nin onunla dansa kalmasıydı.

Ali' nin gittiğini duymadım.

Ali' nin gitmesi bizi çok üzdü.

Açıklama:

Kapının kolu, çocuğun sorusu, kitabın rengi gibi isim tamlamalarında tamlayan kapının, çocuğun ve kitabın sözcükleridir. Bu yapıda isim-fiil barındıran Böyle konuşmasının amacı seçeneğidir. Burada böyle konuşmasının bir isim-fiil grubu olup tamlayan görevindedir. Doğru cevap A’ dır.

Doğru Cevap: A

Soru 2

Aşağıdakilerden hangisinde tamlanan işlevinde bir isim-fiil grubu vardır?

Çocuğun lafı eveleyip gevelemesi

Hızlı yürümenin faydaları

Yabancı dil öğrenmenin yolları

Kalemi tutuş şekli

Kitap okumanın yararları

Açıklama:

Kapının kolu, çocuğun sorusu, kitabın rengi gibi isim tamlamalarında tamlanan kolu, sorusu ve rengi sözcükleridir. Bu yapıda isim-fiil barındıran, Çocuğun lafı eveleyip gevelemesi seçeneğidir. Burada lafı eveleyip gevelemesi bir isim-fiil grubu olup tamlanan görevindedir. Doğru cevap A’ dır.

Doğru Cevap: A

Soru 3

Aşağıdakilerden hangisinde yüklem olarak kullanılan bir isim-fiil grubu vardır?

Bu sınavı geçmek çok da zor değil.

Bu sınavı geçmek için elimden geleni yaptım.

Amacım bu sınavı geçmekti.

Bu sınavı geçmeyi hedefledim.

Bu sınavı geçmeye kararlıyım.

Açıklama:

İsim-Fiil Gruplarının Yüklem Olarak Kullanılması: İsim-fiil grupları isim soylu basit yüklemdir. Bilindiği gibi isim soylu yüklemler ek fiil yardımıyla geniş zaman, hikâye, rivayet ve şart çekimine girerler. Diğer kipler için ise olmak fiili gerekir. Seçeneklerde Amacım bu sınavı geçmekti ek fiil taşımaktadır. Doğru cevap C’ dir.

Doğru Cevap: C

Soru 4

Aşağıdakilerden hangisinde özne olarak kullanılan bir isim-fiil grubu vardır?

İlaç kullanmak yerine meditasyonun depresyona iyi geleceğini belirtti.

Anahtar kelimeleri tekil yazarsanız daha etkili bir arama yapabilirsiniz.

Çeşitli kataloglar altında seçenekler inceltilerek daha detaylı aranabilir.

Trilyonlarca sayfadan oluşan İnternet siteleri devasa bir labirente benziyor..

İlk olarak aranan bilgiye en uygun siteyi seçmek gerekiyor

Açıklama:

İsim-fiil grupları cümlede yüklem, özne, nesne, zarf tümleci ve yer tamlayıcısı (dolaylı tümleç) olarak kullanılabilir. E şıkkında verilen cümlede, İlk olarak aranan bilgiye uygun siteyi seçmek özne görevinde bir isim-fiil grubudur. Doğru cevap E’ dir.

Doğru Cevap: E

Soru 5

Aşağıdakilerden hangisinde nesne olarak kullanılan bir isim-fiil grubu vardır?

Nefes alma egzersizleri yapmayı aklına koydu.

Yaptığı her yemeği yüzüne gözüne bulaştırmakla ünlüdür.

Bir takım sırları olduğu sonradan ortaya çıktı.

Araştırmalara göre antidepresan ilaçlar umulmadık zararlar veriyor.

Yalnızca fiziksel aktiviteler bile depresif yapıyı ortadan kaldırıyor.

Açıklama:

İsim-fiil grupları cümlede yüklem, özne, nesne, zarf tümleci ve yer tamlayıcısı (dolaylı tümleç) olarak kullanılabilir. A şıkkında verilen cümlede Nefes alma egzersizleri yapmayı nesne görevinde bir isim-fiil grubudur. Doğru cevap A’ dır.

Doğru Cevap: A

Soru 6

Aşağıdakilerden hangisinde yüklem olarak kullanılmış bir sıfat-fiil grubu vardır?

O hep güzel konuşandı.

Son gülen iyi güler.

Erken gelen oturur.

Erken kalkan yol alır.

Damlaya damlaya göl olur.

Açıklama:

Sıfat-Fiillerin Yüklem Olarak Kullanılması: Sıfat-fiiller tıpkı birer isim gibi kullanılabildiklerinden - isim soylu yüklemlerde olduğu gibi - geniş, hikâye, rivayet ve şart çekimlerinde ek fiilden, diğer kiplerde ise ol- fiilinden yararlanılarak cümlede yüklem olarak yer alırlar: [Gevezeliği sevenlerden değilim] ama ‘dolu’ konuşmaların ille de bilgi vermesi gereğini saçma buluyorum. (Nermi Uygur, Dilin Gücü, s. 47). Benzer şekilde, O hep doğru konuşandı örneği, ek fiil taşıyan yüklem durumunda bir sıfat fiil grubu içermektedir. Doğru cevap A’ dır.

Doğru Cevap: A

Soru 7

Aşağıdakilerden hangisinde özne olarak kullanılmış bir sıfat-fiil grubu vardır?

Kalman bizi çok sevindirdi.

Söylediklerin bizi çok sevindirdi.

Gitmeni hiç istemedik.

Gitmek için neden bu kadar heyecanlısın?

Bildiklerini bizden saklamadı.

Açıklama:

Sıfat-fiil grupları cümlede özne olarak bulunabilir: “Yangın var” tümcesi var olan yangının Türkçedeki kopyası mı ki? … Bir İtalyan, bir Koreli, bir Japon kuşku yok ki yangını kendi diline başka türlü getirecektir. Her birinin yaptığı hep aynı şeyin başka bir çevirisidir (Nermi Uygur, Dilin Gücü, s. 39). Buna benzer bir şekilde, B şıkkında verilen cümledeki söylediklerin, özne görevinde olan bir sıfat-fiildir. Doğru cevap B’ dir.

Doğru Cevap: B

Soru 8

Aşağıdakilerden hangisinde nesne olarak kullanılmış bir sıfat-fiil grubu vardır?

Giydiklerin çok zevkli.

Yaptıklarım yapacaklarımın teminatıdır.

Giydiklerini kim tasarlıyor ve dikiyor?

Giydiklerini hangi terziye diktiriyorsun?

Sen bunları duy da inanma.

Açıklama:

Sıfat-fiil grupları cümlede nesne olarak bulunabilir: Yazarların şahsî hayatları umumiyetle enteresan değildir. Çokları yazdıklarını hayallerinden uydururlar (Mehmet Kaplan, Kültür ve Dil, s. 77). Bu örnek doğrultusunda, Giydiklerini kim tasarlıyor ve dikiyor? cümlesindeki giydiklerini nesne görevinde bir sıfat-fiildir. Doğru cevap C’ dir.

Doğru Cevap: C

Soru 9

Aşağıdakilerden hangisi sıfat-fiil ekidir?

-mAk

-mA

-Xış

-mXş

-mAdAn

Açıklama:

Sıfat-fiil grupları, fiilleri anlık sıfatlaştırmaya yarayan -An, -Ar, -mAz, -mXş, -DXk, -AcAk, -Ası ve -XcX ekleriyle türetilir. Bu ekler diğer fiilimsileri oluşturan isim-fiil ve zarf-fiil ekinden farklı olarak zaman bildirirler ve şöyle tasnif edilirler:

Geçmiş zaman bildiren sıfat-fiil ekleri:	-mXş, -DXk
Geniş zaman bildiren sıfat-fiil ekleri:	-An, -Ar, -mAz, -XcX
Gelecek zaman bildiren sıfat-fiil ekleri:	-AcAk, -AsI

Doğru cevap D’ dir.

Doğru Cevap: D

Soru 10

Aşağıdakilerden hangisi gelecek zaman bildiren sıfat-fiil ekidir?

-An

-Ar

-mAz

-XcX

-AsI

Açıklama:

Geçmiş zaman bildiren sıfat-fiil ekleri:	-mXş, -DXk
Geniş zaman bildiren sıfat-fiil ekleri:	-An, -Ar, -mAz, -XcX
Gelecek zaman bildiren sıfat-fiil ekleri:	-AcAk, -AsI

Doğru cevap E’ dir.

Doğru Cevap: E

Soru 11

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde fiilimsi yoktur?

Gülmek, eğlenmek çocukların hakkıdır.

Çocukların sevincini görüyordu.

Akşam olunca oyunlarımız biterdi.

Dinlemeden, anlamadan yorum yapmamalıyız.

Koşarak gitti biraz önce.

Açıklama:

"Çocukların sevincini görüyordu." cümlesinde fiilimsi yoktur. "çocuk", "sevinç" sözcükleri isim "görüyordu" sözcüğü de fiildir. Doğru yanıt: B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 12

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde isim-fiil bulunmaktadır?

Yaşamı anlamak insanı geliştirir.

Gelecek sene okulunu bitirecek.

Bilmeden hata yaptığını söyledi.

Arkadaşını durakta görünce hemen tanıdı.

Gözleri kalabalıkta tanıdık birini aradı.

Açıklama:

"Yaşamı anlamak gelişmeyi sağlar." cümlesinde "anlamak" sözcüğü "anla-mak" "-mak" ekini almıştır. Fiil olan "anla" kökü "-mak" isim-fiil ekini alarak isim-fiil olmuştur. Doğru yanıt: A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 13

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde isim-fiil belirtili isim tamlaması görevindedir?

Gökyüzünün mavi rengi içini ferahlattı.

Okul insana bilgi, beceri ve davranış kazandırır.

Dersin çıkışında çocuklar bahçede toplandı.

Güzel bir film izlediklerini düşünüyorlardı.

Büyüyünce uzak yerleri görmeyi hayal ediyordu.

Açıklama:

"Dersin çıkışında çocuklar bahçede toplandı." cümlesinde "dersin çıkışında" söz grubu isim-fiil ile oluşmuş bir isim tamlamasıdır. Bu tamlamadaki isim-fiil "çıkışında" sözcüğüdür. "çık-ış" "-ış" eki fiile gelerek fiili isim-fiile dönüştürmüştür. Doğru yanıt: C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 14

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde isim-fiil yüklem görevindedir?

Sona kalan dona kalır.

Sanki her şeyi bilmeden edemiyor.

Sporun amacı vücudun sağlığını korumaktır.

O hiçbir zaman çakmak taşımaz.

Onun zaten okumaya gönlü yoktu.

Açıklama:

"Sporun amacı vücudun sağlığını korumaktır." cümlede yüklem "vücudun sağlığını korumaktır" söz grubudur. Bu yüklem grubunda "korumaktır" sözcüğü isim-fiildir. Doğru yanıt: C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 15

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde isim-fiil nesne görevindedir?

Yaşanmış yıllara özlem duydu.

Öğrenciler, bu hafta gelecek sınava hazırlık yapacaklar.

Korkunun ecele faydası yok.

İyi evlatlar yetiştirmesini bilmişler.

Her zaman evlerine gelen çok olurdu.

Açıklama:

"İyi evlatlar yetiştirmesini bilmişler." cümlede geçen "iyi evlatlar yetiştirmesini" isim-fiil söz grubu cümlede nesne görevindedir. "yetiştir-me" "me eki fiile gelerek fiili fiilimsiye dönüştürmüştür. Doğru yanıt: D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 16

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde isim-fiil dolaylı tümleç görevindedir?

Soğuk kış aylarını öfkeyle hatırladı.

Zorlu günlerin geçeceği umudunu hiç kaybetmedi.

Kararlarını hiç düşünmeden verirdi.

Çocukluk günlerini hatırlamak istemezdi.

Yapılan çalışmalar, sorunu çözmeye yetmeyecekti.

Açıklama:

"Yapılan çalışmalar, sorunu çözmeye yetmeyecekti." cümlede geçen "sorunu çözmeye" söz grubu isim-fiildir ve cümlede dolaylı tümleç görevindedir. Doğru yanıt: E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 17

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde sıfat-fiil yoktur?

Gören gözüm görmez oldu, dedi.

Bu kışın yakacak odunu daha alınmadı.

Çok görmüş geçirmiş bir insan olduğu belliydi.

Durmadan bilindik bir hikayeyi anlatıyordu.

İnsanlara yardımcı olmak gerekir.

Açıklama:

"İnsanlara yardımcı olmak gerekir." cümlede sıfat-fiil yoktur. "olmak" sözcüğü isim-fiildir. Doğru yanıt: E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 18

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde sıfat-fiil yüklem görevindedir?

Gelecek günleri umutla bekliyordu.

Düşünceleri onun istediği gibiydi.

Tanıdıklarını artık özlemez olmuştu.

Akacak kan damarda durmaz.

Her şeyi bilen bir hali vardı.

Açıklama:

"Düşünceleri onun istediği gibiydi." cümlede geçen "istediği" sözcüğü sıfat fiildir ve cümlede bu sözcük yüklem görevindedir. Doğru yanıt: B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 19

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde sıfat-fiil özne görevindedir.

Düşüncelerini geçen zamanla birlikte kafasından attı.

Gözleri bitmeyecek yollardaydı.

Günlerdir arkadaşını aramayı ihmal etti.

Önce gelen misafirler salona alındı.

Bu hastalığın nereden başına geldiğini anlayamadı.

Açıklama:

"Önce gelen misafirler salona alındı." cümlesinde geçen "önce gelen misafirler" söz grubu sıfat-fiildir. Sıfat-fiil cümlede özne görevindedir. Doğru yanıt: D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 20

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde sıfat-fiil dolaylı tümleç görevindedir?

Bu sözleri nasıl böyle söylediğine inanamadı.

Öğretmenin sesini duyan öğrenciler sıraya geçtiler.

Gelen, gideni aratır, sözünü hatırladı.

Tanıdıklarının isimlerini davetiyelere özenle yazdı.

Araştıran bir öğrenci modeli geliştirmeliyiz.

Açıklama:

"Bu sözleri nasıl böyle söylediğine inanamadı." cümlede geçen " nasıl böyle söylediğine" söz grubu sıfat-fiildir ve cümlede dolaylı tümleç görevindedir. Doğru yanıt: A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 21

Aşağıdaki cümlelerden hangisinde çıkma hal eki almış bir isim-fiil vardır?

Kızım, ödevini bitirmeye uğraşıyor.

Yarın okulda yapılacak olan toplantıya biz de katılacağız.

Kuzenim okula gitmemek için hasta numarası yapmış.

Dünkü randevumuza gelmemesine çok şaşırdım.

Zeynep doktor gelmeden önce ortalığı temizledi.

Açıklama:

"Zeynep doktor gelmeden önce ortalığı temizledi." cümlesindeki "gelmeden" kelimesi çıkma hal eki almış bir isim-fiildir. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 22

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde isim-fiil belirtili isim tamlamasında tamlanan işlevindedir?

Bunların dışında, onun kişiliği hakkında derinlere dalmamamın bir sebebi daha olmalı.

Biraz edebiyatla uğraşanlar bilir ki bir fikri telkin etmenin bin türlü şekli vardır.

Kedinin sandalyeye oturuşu tıpkı bir insan gibi görünüyor.

Bu sene de yarışmanın galibi biz olduk.

Ev taşımanın zorluğunu herkes bilir.

Açıklama:

"Kedinin sandalyeye oturuşu tıpkı bir insan gibi görünüyor." cümlesindeki "oturuşu" isim-fiili belirtili isim tamlamasında tamlanan işlevindedir. Diğer seçeneklerdeki isim-fiiller ise (dalmamamın, telkin etmenin, yarışmanın, taşımanın) belirtili isim tamlamasında tamlayan işlevindedir. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 23

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde isim-fiil belirtisiz isim tamlamasında tamlayan işlevindedir?

"Efendim, bu sefer bir kasabada yerleşip yazımızı geçirmek niyetindeyiz."

"Osmanlı Devleti’nin kuruluş yıldönümü kutlamalarını belirli esaslara bağlayarak hal ile mazi arasında sağlam bir bağ kurdu."

"Orta Asya araştırmalarının olmazsa olmazı Çin kaynakları ve araştırmacıların Çince bilmesidir."

"Necati, tahta köprüde geveze kurbağaların vıraklamaları arasında mektubu çarçabuk okuyuvermişti."

"Bizans kaynakları da bazı şahıs isimlerinin doğrularının bulunabilmesi konusunda yardımcı olmaktadır."

Açıklama:

"Efendim, bu sefer bir kasabada yerleşip yazımızı geçirmek niyetindeyiz." cümlesindeki "yazımı geçirmek niyeti" belirtisiz isim tamlamasında "geçirmek" isim fiili tamlayan işlevindedir.

Doğru Cevap: A

Soru 24

Aşağıdaki cümlelerden hangisinde isim-fiil zarf tümleci olarak kullanılmıştır?

"Biliyorsun prensibim, çocuklara müdahale etmek değil, onları kabiliyetleri yönünde desteklemektir."

"Türkiye durmadan değişen ekonomik, sosyal, politik ve kültürel şartlara uymaya çalışıyor."

"Birçok şeyi dilemek insanın kendi elindedir, ama gerçekleştirmek değil."

"Türkler yerleşik medeniyete geçince, ona uymasını bu medeniyetin gerektirdiği insan tiplerini yetiştirmesini de bilmişlerdir."

"Sermet Bey, bir gün çamlığın içine saklanıp, birdenbire perinin karşısına çıkmayı yahut arkasından yavaşça gidip elini sürüvermeyi düşündü."

Açıklama:

"Türkiye durmadan değişen ekonomik, sosyal, politik ve kültürel şartlara uymaya çalışıyor." cümlesindeki "uymaya" isim fiili zarf tümleci içinde kullanılmıştır. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 25

"Bir yazım, basıldıktan sonra, benim olmaktan çıkar." cümlesindeki koyu yazılan isim-fiil cümlenin hangi öğesidir?

Özne

Yüklem

Zarf Tümleci

Dolaylı tümleç

Nesne

Açıklama:

"Benim olmaktan" isim-fiili cümlenin dolaylı tümlecidir. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 26

Aşağıdaki sıfat-fiil eklerinden hangisi yalnızca olumlu fiil tabanlarında kullanılır?

-mXş

-DXk

-Ar

-An

-AsX

Açıklama:

-Ar sıfat-fiil eki yalnızca olumlu fiil tabanlarında kullanılır. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 27

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde sıfat-fiil grubu yüklemin tamlayıcısı olarak kullanılmıştır?

Bu üç ünlü sanatkâr, toplumumuza, şiir ve fikir olarak çok tesir etmiş dava adamlarıdır.

Cemil Meriç’i okunur kılan, işlediği konular olduğu kadar üslubudur da.

Nurcan beni bazen arabasıyla gezdirir de tanıdığım bildiğim yerleri tanıyamaz olurum.

Gazetede yayımlanan bu “Sohbetler”i on bir hafta, takip etti.

Hiç kimse, cesaretle kalkıp hakikati söyleyen kimseye karşı koyamaz, ona zor kullanamaz.

Açıklama:

"Bu üç ünlü sanatkâr, toplumumuza, şiir ve fikir olarak çok tesir etmiş dava adamlarıdır" cümlesinde "tesir etmiş" sıfat-fiil grubu yüklemin tamlayıcısı olarak kullanılmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 28

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde sıfat-fiil diğerlerinden farklı bir görevde kullanılmıştır?

Cumhuriyet devrinde yeni bir nesil doğduğuna daha önce işaret etmiştim.

Hangi dala ayrılmak istediğime öğrencilik yıllarımda karar vermiştim.

Trafik, şehir yaşamını bozan tek şeydir.

O gün bu korkunç şeyleri söylediğine inanamıyorum.

Sen onun böyle inatçı olduğuna bakma, aslında yufka yüreklidir.

Açıklama:

"Trafik, şehir yaşamını bozan tek şeydir." cümlesindeki sıfat fiil yüklemin, diğer seçeneklerdeki sıfat-fiiler ise dolaylı tümlecin tamamlayıcısı olarak kullanılmıştır. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 29

Aşağıdaki atasözlerinin hangisinde sıfat-fiil farklı görevde kullanılmıştır?

Yeni gelenler yemek salonunu soruyor.

Gülü seven, dikenine katlanır.

Unutulanlar insanları her zaman şaşırtır.

Elden gelen, öğün olmaz; olsa da vaktinde bulunmaz.

Kaz gelecek yerden tavuk esirgenmez.

Açıklama:

E seçeneğindeki sıfat fiil, dolaylı tümleç; diğer seçeneklerdeki sıfat-fiiler ise özne görevindedir. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 30

Aşağıdakilerden hangisinde bir sıfat fiil grubu nesne görevindedir?

Her zaman gençlerin çok çalışmaları gerektiğini savunmuşumdur.

Hanımefendi, evin her tarafını güzelce temizlemenizi emretti.

Onunla tanışmayı annem ve babam da çok istiyor.

Dün akşam sahnede şiir okuyuşunu herkes beğendi.

Kötü hava şartları sebebiyle tüm uçuşları iptal ettiler.

Açıklama:

A seçeneğindeki sıfat fiil grubu nesne görevindedir, diğer seçeneklerde ise isim fiil grubu nesne görevindedir. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 31

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde isim-fiil belirtili isim tamlamasının tamlayanı olarak kullanılmıştır?

Ona verdiğim hediyelerin en güzeli bu diplomadır belki de.

Hayatımın dönüm noktası olabilecek bu saniyelerde heyecandan iki büklüm olmuştum.

İnsanları çabuk tanımanın zorluğu bazılarını çileden çıkarır.

Gülmek için yaratılmış gözlerde yaşlar niye?

İki aylık bebeğin ağlamaları sessiz geceyi çınlatıyordu.

Açıklama:

İnsanları çabuk tanımanın zorluğu bazılarını çileden çıkarır cümlesindeki "tanımanın zorluğu" tamlayanı isim-fiil olan belirtili bir isim tamlaması olduğundan cevap C şıkkıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 32

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde isim-fiil belirtili isim tamlamasının tamlananı olarak kullanılmıştır?

Durduğu yerde duramayan tavırları canımı sıkıyordu.

Halden anlayan insanlarla dolu şirin bir köydü burası.

Gözlerinin anlatması dilinin söylemesinden daha gerçek.

Anladığının ne kadarı anlatabiliyorsun konuşurken?

Olduğundan daha zengin görünme çabası içinde olmadım hiç.

Açıklama:

C şıkkındaki iki belirtili isim tamlamasının da tamlananı isim-fiil olduğundan doğru cevap Bu seçenektir.

Doğru Cevap: C

Soru 33

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde cümlenin yüklemi bir isim-fiildir?

Sırra kadem basan adamı bir daha gören olmamıştı.

Bende değişen bir şey yok, gördüğün gibiyim.

Saatlerce oturup sohbetini dinlemeyi severdim bu adamın.

Mutlu bir hayatın sırrı, her anını büyük bir ciddiyetle yaşamaktır.

Yaşamak gerek bir orman gibi kardeşçesine.

Açıklama:

D şıkkındaki "yaşamak" isim-fiil olup yüklem görevinde kullanıldığından doğru cevap bu seçenektir.

Doğru Cevap: D

Soru 34

Aşağıdaki cümlelerden hangisinde özne isim-fiilden oluşmuştur?

Söz vermek, ne pahasına olursa olsun o işi yapacağın anlamına gelmelidir.

Kalıplara bağlı kalmadan yaşamaktı tek istediğim.

Küçük köpeği kurtarmak için seferber oldu bütün mahalle.

Öğretmenimizi çok sevmekle beraber ondan biraz çekiniyorduk da.

Yeri ve zamanı gelince en sevdiğini bile terk etmeyi bilmeli insan.

Açıklama:

A şıkkında isim-fiil özne olarak görev yapmaktadır, doğru cevap bu seçenektir.

Doğru Cevap: A

Soru 35

Aşağıdaki cümlelerden hangisinde isim-fiil yer tamlayıcısı olarak kullanılmıştır?

Peki, senin çevrendeki herkesi küçümsemene ne demeli?

Dalgaların kıyıya vurduğu balıkları tekrar suya atıyordum.

Bir sevmek bin defa ölmek demekmiş!

Göz göre göre yaptın bu hatayı.

En çok da herkesin içinde azarlaman kırdı beni.

Açıklama:

A seçeneğinde "senin çevrendeki herkesi küçümsemene" cümlenin yer tamlayıcısı olarak kullanılmıştır ve isim-fiildir.

Doğru Cevap: A

Soru 36

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde sıfat-fiil yüklemin tamamlayıcısı olarak kullanılmıştır?

Oturup kalkmasını bilen, verdiği sözü mutlaka yerine getiren insanlardır arkadaşlarım.

Sevip saydığım insanları ziyaret etmeye gidiyorum bayramlarda.

Okumak istediğim kitapların bir listesini çıkardım ki ilk fırsatta alayım.

En çok sevdiğim mevsim gelmiş memleketime, her yer yemyeşil!

Bana ettiği hakaretleri ömrüm boyunca unutamam.

Açıklama:

A şıkkında sıfat-fiil, cümlenin yüklemi olan "insanlar"ı tamamladığı için doğru cevap bu seçenektir.

Doğru Cevap: A

Soru 37

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde sıfat-fiil grubu yer tamlayıcısı olarak kullanılmıştır?

Günün sonunda işler yolunda gitmezse seni suçlayacak bir adam değilim ben.

Yılların senden neler götüreceğini tahmin etmek çok zor.

Yıllar evvel terk edilen eve ağır adımlarla ilerliyordum.

Kendimi bildim bileli kimseye düşman olmadım.

Tanınmış bir mühendis olmayı kafaya takmış bu genç durmadan çalışıyordu.

Açıklama:

C seçeneğinde "Yıllar evvel terk edilen eve" cümlenin yer tamlayıcısı ve sıfat-fiil grubudur.

Doğru Cevap: C

Soru 38

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde sıfat-fiil grubu nesne görevinde kullanılmıştır?

Çocukken koşarak yürüdüğüm yolları özlüyorum şimdilerde.

Günaydın dediğim insanlar şimdi yüzüme bakmıyor.

Hangi kapıyı çalsam diye düşünürken genç adam belirdi yanımda.

İster istemez kabul ettiğim gerçeklerin ışığında yazıyorum bu mektubu.

Ne kadar hatalı olduğunu fark ettiğin gün beni yanında bulacaksın.

Açıklama:

A seçeneğinde "çocukken koşarak yürüdüğüm yolları" sıfat-fiil grubudur ve cümlenin nesnesi olarak görev yapmaktadır.

Doğru Cevap: A

Soru 39

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde sıfat-fiil grubu özne görevinde kullanılmıştır?

Yaşayan tüm insanlardan daha iyi anlıyordu beni bu şair.

Bende kalan tüm fotoğraflarını sana geri yolluyorum.

Olur olmaz terk edişlerin sürükledi bizi bugünlere.

Haykırışlarımı kulak ardı eden insanlara mı yardım edeceğim şimdi?

Sende olanı senden almaya yeltenen kimseyi affedemiyorsun.

Açıklama:

C seçeneğinde "olur olmaz" sıfat-fiil, "terk edişlerin" isim-fiil grubudur. İsim-fiil sıfat-fiil grubunun isim ögesi olarak kullanılmış ve ortaya sıfat-fiil grubu çıkmıştır. Ayrıca "olur olmaz terk edişlerin" sıfat-fiil grubu cümlenin öznesi olarak kullanılmıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 40

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde sıfat-fiil yüklem görevindedir?

Akrabalarımın benden istediği şey servetimin ta kendisiydi.

Onun hakkında en sevdiğim şey herkese umut dağıtan gülümsemesiydi.

Seni beklerim bırakıp gittiğin yerde.

Çarşaf gibi uzanan denizde irili ufaklı tekneler yüzüyordu.

Göz alabildiğince uzanan maviliklere atmak isterdim kendimi.

Açıklama:

B seçeneğinde "herkese umut dağıtan gülümsemesi" sıfat-fiil grubu yüklem görevinde olduğu için doğru cevap bu seçenektir.

Doğru Cevap: B

Soru 41

Aşağıdakilerden hangisi fiilimsilerin fiil tabanlarına getirildiği çatılardan biri değildir?

ettirgenlik

olumlu

olumsuz

edilgenlik

dönüşlük

Açıklama:

ettirgenlik

Doğru Cevap: A

Soru 42

Fiilimsiler, fiil soylu yüklemlerin geçici olarak isimleştirilmesiyle kurulur. Bundan dolayı bu grupların temeli olan fiilimsiler, kalıplaştıkları hâller dışında, sözlüklerde kalıcı bir isim gibi yer almazlar. Aşağıdakilerden hangisi sözlüklerde kalıcı bir isim gibi yer alan bir fiilimsi değildir?

giriş

tanımayış

biliş

gelecek

dolmuş

Açıklama:

tanımayış

Doğru Cevap: B

Soru 43

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde isim fiilin üzerinde bulunma durumu eki vardır?

Bir bakıma olmazla boğuşmaktır söz verme.

Bizim de katılacağımız toplantı yarın okulda yapılacak.

Bursa’nın bu kendini gizleyişinde fetih devri velilerinin uhrevi yaşayışlarının etkisi var mıdır acaba?

Bunların dışında, onun kişiliği hakkında derinlere dalmamak önemli bir gerekliliktir.

Biraz edebiyatla uğraşanlar bilir ki bir fikri telkin etmenin bin türlü şekli vardır ve dolaşık yoldan söylemek, çok defa dümdüz söylemekten daha tesirlidir.

Açıklama:

"Bursa’nın bu kendini gizleyişinde fetih devri velilerinin uhrevi yaşayışlarının etkisi var mıdır acaba?" cümlesinde "gizleyişinde" isim-fiilinin üzerinde bulunma durumu eki vardır.

Doğru Cevap: C

Soru 44

Aşağıdaki cümlelerden hangisinde fiilimsi belirtisiz isim tamlamasında tamlayan işlevinde kullanılmıştır?

Zeynep doktor gelmeden önce ortalığı siler, tozları alır, sehpaların üstündeki dergileri, gazeteleri yerleştirirken işi unutup bunları ucundan ucundan okurdu.

Bunların dışında, onun kişiliği hakkında derinlere dalmamamın bir sebebi daha olmalı.

Biraz edebiyatla uğraşanlar bilir ki bir fikri telkin etmenin bin türlü şekli vardır ve dolaşık yoldan söylemek, çok defa dümdüz söylemekten daha tesirlidir.

Efendim, bu sefer bir kasabada yerleşip yazımızı geçirmek niyetindeyiz.

Fakat Şinasî’nin formülünde ve meselenin bu şekilde ele alınışında bir hata vardır.

Açıklama:

Efendim, bu sefer bir kasabada yerleşip yazımızı geçirmek niyetindeyiz.

Doğru Cevap: D

Soru 45

"Dalgıçların ara sıra yaptıkları bu hokkabazlık ve cambazlık miğfersiz dalmaktır." cümlesinde isim-fiil grubu cümlede hangi öge olarak kullanılmıştır?

özne

nesne

zarf tümleci

dolaylı tümleç

yüklem

Açıklama:

"Dalgıçların ara sıra yaptıkları bu hokkabazlık ve cambazlık miğfersiz dalmaktır." cümlesinde "Dalgıçların ara sıra yaptıkları bu hokkabazlık ve cambazlık" cümlenin öznesi, "miğfersiz dalmaktır" cümlenin yüklemidir.

Doğru Cevap: E

Soru 46

"Söz veren geleceğe söz geçirmek ister." cümlesinde isim-fiil grubu cümlenin hangi ögesi olarak kullanılmıştır?

özne

nesne

yüklem

zarf tümleci

dolaylı tümleç

Açıklama:

Söz veren geleceğe söz geçirmek ister." cümlesinden "ister" yüklem, "söz veren" özne, "geleceğe söz geçirmek" isim-fiil grubu ise cümlenin belirtisiz nesnesidir.

Doğru Cevap: B

Soru 47

Türkiye durmadan değişen ekonomik, sosyal, politik ve kültürel şartlara uymak içinçalışıyor.
cümlesinde isim-fiil cümlenin hangi ögesi olarak kullanılmıştır?

dolaylı tümleç

zarf tümleci

yüklem

özne

nesne

Açıklama:

zarf tümleci

Doğru Cevap: B

Soru 48

Bir yazım, basıldıktan sonra, benim olmaktan çıkar!
cümlesinde isim-fiil cümlenin hangi ögesi olarak kullanılmıştır?

yüklem

özne

dolaylı tümleç

nesne

zarf tümleci

Açıklama:

dolaylı tümleç

Doğru Cevap: C

Soru 49

Sıfat-fiiller ikilemeler kurabilirler. Aşağıdaki cümlelerden hangisi buna örnek olabilir?

Türkiye’de Türkçe oyunlar gösteren bir tiyatronun bulunmadığı, hele tiyatroya
gitmenin bile ayıp sayıldığı bir devirde Şinasi’nin niçin piyes yazdığı meselesi üzerinde önemle durulmuştur.

Bir zamanlar pek yakınındakilerin niye uzaklaştıklarını, uzaktakilerin de niçin gelemediklerini satır aralarında bulmak mümkün.

Ormanlara salıverilmiş genç bir fili sonunda bana ve arkadaşlarımdan birine benzemesi yüzünden, evcilleşmesi için aramıza saldılar.

İstanbul o İstanbul değil. Nurcan beni bazen arabasıyla gezdirir de tanıdığım bildiğim yerleri tanıyamaz olurum.

Gökşin’le ben izciydik. Okul yıllarımızda hayatımızın en heyecan verici olayıydı bu.

Açıklama:

"İstanbul o İstanbul değil. Nurcan beni bazen arabasıyla gezdirir de tanıdığım bildiğim yerleri tanıyamaz olurum." cümlesinde "tanıdığım bildiğim" yakın anlamlı sıfat-fiillerin oluşturduğu bir ikilemedir.

Doğru Cevap: D

Soru 50

Cemil Meriç’i okunur kılan, işlediği konular olduğu kadar üslubudur da. (Halil Açıkgöz, Cemil Meriç ile Sohbetler, s. 11) cümlesinde -An ekiyle kurulan sıfat-fiil grubu cümlenin hangi ögesi olarak kullanılmıştır?

Yüklem

Nesne

Zarf Tümleci

Dolaylı Tümleç

Özne

Açıklama:

Özne

Doğru Cevap: E

Soru 51

Seçeneklerden hangisi fiilimsi grupları ve bu yapıyı oluşturan eklerin temel özelliklerinden biri değildir?

Fiilimsiler, kelimelerin geçici olarak isimleştirilmesiyle kurulurlar.

Fiilimsi grupları, türlerine göre cümlede, cümlenin herhangi bir ögesinin parçası olarak kullanılabilirler.

Fiilimsi gruplarının içinde de bir veya daha fazla fiilimsi bulunabilir.

Kimi sıfat-fiillerle türemiş ve birleşik zarffiiller iyelik eki alabilirler.

Fiilimsi gruplarının temel ögesi olan fiilimsi grubun sonunda bulunur.

Açıklama:

Fiilimsi grupları ve bu yapıyı oluşturan eklerin temel özellikleri
1. Fiilimsiler olumlu, olumsuz, edilgenlik, işteşlik, dönüşlük, yeterlilik çatısındaki her türlü fiil tabanlarına getirilirler.
2. Fiilimsiler, fiil soylu yüklemlerin geçici olarak isimleştirilmesiyle kurulurlar.
3. Fiilimsi gruplarında tıpkı bir gerçek yüklem varmış gibi özne, nesne, zarf tümleci, yer tamlayıcısı bulunabilir; üstelik bunlar asıl yüklemle ortak veya ayrı olabilir.
4. Fiilimsi grupları, türlerine göre cümlede, cümlenin herhangi bir ögesinin parçası olarak kullanılabilirler.
5. Fiilimsi gruplarının içinde de bir veya daha fazla fiilimsi bulunabilir.
6. Kimi sıfat-fiillerle türemiş ve birleşik zarffiiller iyelik eki alabilirler.
7. Fiilimsi gruplarının temel ögesi olan fiilimsi grubun sonunda bulunur.

Doğru Cevap: A

Soru 52

Seçeneklerden hangisinde isim-fiil bulunmamaktadır?

Bursa’nın bu kendini gizleyişinde fetih devri velilerinin uhrevi yaşayışlarının etkisi var mıdır acaba?

Ormanlara salıverilmiş genç bir fili sonunda bana ve arkadaşlarımdan birine benzeterek aramıza saldılar.

Mehmed Akif’le son görüşmemizde, 1913’te, yani Balkan Harbi’nin faciaları üstüne, buluşup dertleşmeye karar vermiştik.

Dükkânda, sıhhatine kavuşmuş irili ufaklı tüm saatlerin işgüzar işleyişinden başka bir ses duyulmuyordu.

Osmanlı Devleti’nin teşkilatlı hale gelmesinde en büyük pay sahibi olan ve bu yüzden devletin banisi diyebileceğimiz Orhan Gazi, bu şehri alarak Bizans ‘ı daha da köşeye sıkıştırmak niyetindedir.

Açıklama:

• Sıfat-fiiller cümlede ya doğrudan bir kelimenin sıfatı yahut da tıpkı adlaşmış sıfatlarda olduğu gibi tamlananı düşmüş olarak kullanılır:
Ormanlara salıverilmiş genç bir fili sonunda bana ve arkadaşlarımdan birine benzeterek aramıza saldılar.
Bu cümlede salıverilmiş sıfat-fiil, benzeterek zarf-fiildir.

Doğru Cevap: B

Soru 53

Seçeneklerden hangisinde isim-fiil belirtisiz isim tamlamasında tamlanan işlevinde kullanılmıştır?

Bunların dışında, onun kişiliği hakkında derinlere dalmamamın bir sebebi daha olmalı.

Necati, tahta köprüde geveze kurbağaların vıraklamaları arasında mektubu çarçabuk okuyuvermiş, nedense sevincini açıklayan bir davranışta bulunmamıştı.

Dolayısıyla niteliğini belirtmeye çalıştığımız İslâm öncesi Türk tarihine ilişkin Orta Asya araştırmalarının olmazsa olmazı Çin kaynakları ve araştırmacıların Çince bilmesidir.

Efendim, bu sefer bir kasabada yerleşip yazımızı geçirmek niyetindeyiz.

Zeynep doktor gelmeden önce ortalığı siler, tozları alır, sehpaların üstündeki dergileri, gazeteleri yerleştirirken işi unutup bunları ucundan ucundan okurdu.

Açıklama:

Belirtisiz İsim Tamlamasında Tamlanan İşlevinde
"Dolayısıyla niteliğini belirtmeye çalıştığımız İslâm öncesi Türk tarihine ilişkin Orta Asya araştırmalarının olmazsa olmazı Çin kaynakları ve araştırmacıların Çince bilmesidir." cümlesinde "bilmesi" isim-fiili Çince bilmesi belirtisiz isim tamlamasının tamlananıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 54

Seçeneklerden hangisinde isim-fiil yüklem olarak kullanılmıştır?

Türkiye durmadan değişen ekonomik, sosyal, politik ve kültürel şartlara uymaya çalışıyor.

Kar, bir gün evvelki şiddetini kaybetmiş olmakla beraber hâlâ devam ediyordu.

Fakat Türkler yerleşik medeniyete geçince, ona uymasını bu medeniyetin gerektirdiği insan tiplerini yetiştirmesini de bilmişlerdir.

Terbiyenin gayesi, insanların vücut ve ruh kabiliyet ve imkanlarını geliştirmektir.

Bir bakıma olmazla boğuşmaktır söz verme. Çünkü söz veren geleceğe söz geçirmek ister.

Açıklama:

İsim-Fiil Gruplarının Yüklem Olarak Kullanılması: İsim-fiil grupları isim soylu basit yüklemdir. Bilindiği gibi isim soylu yüklemler ek fiil yardımıyla geniş zaman, hikâye, rivayet ve şart çekimine girerler. Diğer kipler için ise olmak fiili gerekir.
Terbiyenin gayesi, insanların vücut ve ruh kabiliyet ve imkânlarını geliştirmektir. (Mehmet Kaplan, Kültür ve Dil, s. 75)

Doğru Cevap: D

Soru 55

Seçeneklerden hangisinde isim-fiil belirtili nesne olarak kullanılmıştır?

Sitâre, Saffet Ferit’le ötede beride görünmekten hoşlanıyordu ilk günlerde.

İrili ufaklı bütün talebelerim kayalığın üstündeki araba yoluna kadar beni selametlemeye gelmişlerdi.

Birçok şeyi dilemek insanın kendi elindedir, ama gerçekleştirmek değil.

Elde kazma kürek, dağa tırmanıp, kendi kullanacağı dümbüldek toprağını, kendi kazıp çıkarmak istiyor.

Fakat Türkler yerleşik medeniyete geçince, ona uymasını bu medeniyetin gerektirdiği insan tiplerini yetiştirmesini de bilmişlerdir.

Açıklama:

İsim-Fiil Gruplarının Nesne Olarak Kullanılması: İsim-filler cümlede belirtili veya belirtisiz nesne olarak bulunabilirler.
Fakat Türkler yerleşik medeniyete geçince, ona uymasını bu medeniyetin gerektirdiği insan tiplerini yetiştirmesini de bilmişlerdir.

Doğru Cevap: E

Soru 56

Seçeneklerden hangisi sıfat-fiillerin temel özelliklerinden değildir?

Sıfat-fiiller ikilemeler kuramazlar.

Sıfat-fiiller cümlede ya doğrudan bir kelimenin sıfatı yahut da tıpkı adlaşmış sıfatlarda olduğu gibi tamlananı düşmüş olarak kullanılır.

Sıfat-fiiller bir isim gibi kullanılabilirler.

Bu yapılar isim ve sıfat tamlamaları kurabilirler.

Bir ismin birden çok sıfatı olabilir. Aynı şekilde bir isim birden çok sıfat-fiil grubunca tamlanabilir.

Açıklama:

Sıfat-fiillerin temel özellikleri şöyle sıralanabilir:
• Sıfat-fiiller cümlede ya doğrudan bir kelimenin sıfatı yahut da tıpkı adlaşmış sıfatlarda olduğu gibi tamlananı düşmüş olarak kullanılır.
• Sıfat-fiiller bir isim gibi kullanılabilirler.
• Bu yapılar isim ve sıfat tamlamaları kurabilirler.
• Bir ismin birden çok sıfatı olabilir. Aynı şekilde bir isim birden çok sıfat-fiil grubunca tamlanabilir.
• Sıfat-fiiller ikilemeler kurabilirler.

Doğru Cevap: A

Soru 57

Seçeneklerden hangisinde sıfat-fiil grupları yüklemin tamlayıcısı olarak kullanılmıştır?

Cemil Meriç’i okunur kılan, işlediği konular olduğu kadar üslubudur da.

Bu üç ünlü sanatkâr, toplumumuza, şiir ve fikir olarak çok tesir etmiş, çok okunmuş, sevilmiş dava adamlarıdır.

Tanrı her insana hayatı boyunca çalıştıracağı ve geliştireceği bir vücut ve ruh verir.

Gazetede yayımlanan bu “Sohbetler”i on bir hafta, takip etti

Hiç kimse, cesaretle kalkıp hakikati söyleyen kimseye karşı koyamaz, ona zor kullanamaz.

Açıklama:

Aşağıdaki iki örnekte sıfat-fiil grupları yüklemin tamlayıcısı olarak kullanılmıştır.
Bu üç ünlü sanatkâr, toplumumuza, şiir ve fikir olarak çok tesir etmiş, çok okunmuş, sevilmiş dava adamlarıdır. (Ahmet Kabaklı, Türkiye’yi Yoğuranlar, s. 14)

Doğru Cevap: B

Soru 58

Seçeneklerinden hangisinde sıfat-fiil gruplarının nesne olarak kullanılması söz konusudur?

Bu üç ünlü sanatkâr, toplumumuza, şiir ve fikir olarak çok tesir etmiş, çok okunmuş, sevilmiş dava adamlarıdır.

Tanrı her insana hayatı boyunca çalıştıracağı ve geliştireceği bir vücut ve ruh verir.

O yıl çiçeği burnunda bir yeni evliyken babamı kaybettim. Hayatımın ilk büyük acısını yaşarken hamile kaldığımı öğrendim.

Gevezeliği sevenlerden değilim ama ‘dolu’ konuşmaların ille de bilgi vermesi gereğini saçma buluyorum.

Zekâ, hayal, duygu da işlenmek suretiyle insanı saadete, insanlığı refaha ulaştırır.

Açıklama:

Sıfat-Fiil Gruplarının Nesne Olarak Kullanılması: Sıfat-fiil grupları cümlede nesne olarak bulunabilir.
Aynı şeyi ‘söyleyen’ çevirileri belirleyip değerlendirirken nesnel bir dayanaktan çok, özne diyebileceğimiz bazı koşulların, demek ki alabildiğine değişken koşulların işe karıştığını unutmamalıyız. (Nermi Uygur, Dilin Gücü, s. 44)
Ben ortaokuldan beri doktorluğu kafama takmış olmama rağmen, nedense o gün mimar olmayı düşündüğümü söyledim. (Ayşe Kulin, Tek ve Tek Başına Türkan, s. 30)
Şinasi, kadınla erkeğin birbirleriyle görüşüp tanıştıktan sonra evlenmeleri gerektiğini savunmuştur. (Cevdet Kudret, Şinasî Şair Evlenmesi, s. 11)
Yazarların şahsî hayatları umumiyetle enteresan değildir. Çokları yazdıklarını hayallerinden uydururlar. (Mehmet Kaplan, Kültür ve Dil, s. 77)
Konuşmayı, ille de dilce anlamındaki amaçla açıklayanlar; her konuşmayı dile getirdiği anlamın aracısı olarak yorumlayanlar neyin sözünü ettiğimi ilkin kavrayamayacaklardır. (Nermi Uygur, Dilin Gücü, s. 47)
O yıl çiçeği burnunda bir yeni evliyken babamı kaybettim. Hayatımın ilk büyük acısını yaşarken hamile kaldığımı öğrendim.(Ayşe Kulin, Tek ve Tek Başına Türkan, s. 87)

Doğru Cevap: C

Soru 59

Seçeneklerden hangisinde sıfat-fiil gruplarının zarf tümleci olarak kullanılması söz konusudur?

Bu üç ünlü sanatkâr, toplumumuza, şiir ve fikir olarak çok tesir etmiş, çok okunmuş, sevilmiş dava adamlarıdır.

Hiç kimse, cesaretle kalkıp hakikati söyleyen kimseye karşı koyamaz, ona zor kullanamaz.

Şinasi, kadınla erkeğin birbirleriyle görüşüp tanıştıktan sonra evlenmeleri gerektiğini savunmuştur.

Akademisyen olarak yerimi sağlama aldığımdan beri, cüzamlıları ilk gördüğüm gün yapmaya karar verdiğim reforma, kendimi artık hazır hissediyorum.

Son, çok kimsenin su götürmez bir apaçıklık gözüyle baktığı “traduttore traditore” özdeyişinin de korkunç bir şeyi dile getirdiğine bir türlü inanamıyorum.

Açıklama:

Sıfat-Fiil Gruplarının Zarf Tümleci Olarak Kullanılması:
Sıfat-fiiller aslında zarf olarak kullanılamazlar. Ancak birtakım hâl ekleri alarak türemiş zarf-fiilleri, edatlarla birlikte kullanılarak cümlede edat grubu olarak da anılan birleşik zarf-fiil yapılarını oluştururlar. Bu konu ilerleyen ünitelerde ayrıntılı olarak ele alınacaktır.
Ayrıca toplum olarak bize ayrılan / ayırdığımız yerden memnun olmadığım için bize sunulan - aslında zorlanan - tüm çerçevenin tartışılması gerektiğine de inanıyorum. (Korkut Tuna, Batılı Bilginin Eleştirisi Üzerine, s. 13)
Zekâ, hayal, duygu da işlenmek suretiyle insanı saadete, insanlığı refaha ulaştırır. (Mehmet Kaplan, Kültür ve Dil, s. 75)
Akademisyen olarak yerimi sağlama aldığımdan beri, cüzamlıları ilk gördüğüm gün yapmaya karar verdiğim reforma, kendimi artık hazır hissediyorum. (Ayşe Kulin, Tek ve Tek Başına Türkan, s. 191)

Doğru Cevap: D

Soru 60

Seçeneklerden hangisinde sıfat-fiil gruplarının yer tamlayıcısı olarak kullanılması söz konusudur?

Fakat Türkler yerleşik medeniyete geçince, ona uymasını bu medeniyetin gerektirdiği insan tiplerini yetiştirmesini de bilmişlerdir.

Hiç kimse, cesaretle kalkıp hakikati söyleyen kimseye karşı koyamaz, ona zor kullanamaz

Cemil Meriç’i okunur kılan, işlediği konular olduğu kadar üslubudur da.

Ben ortaokuldan beri doktorluğu kafama takmış olmama rağmen, nedense o gün mimar olmayı düşündüğümü söyledim.

Bunca güvendiğim hocalarıma, ihtisas dalım için danışmadım. Hangi dala ayrılmak istediğime öğrencilik yıllarımda karar vermiştim çünkü.

Açıklama:

Sıfat-Fiil Gruplarının Yer Tamlayıcısı (Dolaylı
Tümleç) Olarak Kullanılması: Daha önce de belirtildiği üzere sıfat-fiiller bilhassa çıkma, bulunma ve yönelme hâli ekleriyle kullanıldığında türemiş zarffiil yapılarını oluşturabilmektedirler. Dolayısıyla bu eklerin bulunduğu sıfat-fiillerin ne zaman çıkma, bulunma veya yönelme grubu, ne zaman zarf-fiil grubu oluşturduğu konusunda dikkatli olunmalıdır.
Cumhuriyet devrinde yeni bir nesil doğduğuna daha önce işaret etmiştim. Bu yeni nesil sanayileşmenin yarattığı ilim adamı, teknisyen, işçi, patron ve idarecilerden mürekkeptir. (Mehmet Kaplan, Kültür ve Dil, s. 85)
Son, çok kimsenin su götürmez bir apaçıklık gözüyle baktığı “traduttore traditore” özdeyişinin de korkunç bir şeyi dile getirdiğine bir türlü inanamıyorum. (Nermi Uygur, Dilin Gücü, s. 42)
Bunca güvendiğim hocalarıma, ihtisas dalım için danışmadım. Hangi dala ayrılmak istediğime öğrencilik yıllarımda karar vermiştim çünkü. (Ayşe Kulin, Tek ve Tek Başına Türkan, s. 94)

Doğru Cevap: E

Soru 61

Aşağıdakilerden hangisi fiilimsi grupları ve bu yapıyı oluşturan eklerin temel özelliklerinden değildir?

-mAksIzIn, -mAdAn, -mAzdAn önce gibi olumsuzluk anlamını taşıyan biçimbirimler bu yapıyı oluşturan eklerdendir.

Fiilimsiler, fiil soylu yüklemlerin geçici olarak isimleştirilmesiyle kurulurlar.

Fiilimsi gruplarında tıpkı bir gerçek yüklem varmış gibi özne, nesne, zarf tümleci, yer tamlayıcısı bulunabilir.

Fiilimsi grupları, türlerine göre cümlede, cümlenin herhangi bir ögesinin parçası olarak kullanılabilirler.

Fiilimsi gruplarının içinde de bir veya daha fazla fiilimsi bulunabilir.

Açıklama:

Fiilimsiler olumlu, olumsuz, edilgenlik, işteşlik, dönüşlük, yeterlilik çatısındaki her türlü fiil tabanlarına getirilirler. Ancak -mAksIzIn, -mAdAn, -mAzdAn önce gibi olumsuzluk anlamını zaten taşıyan biçimbirimler bu duruma uymazlar. Fiilimsiler, fiil soylu yüklemlerin geçici olarak isimleştirilmesiyle kurulurlar. Bundan dolayı bu grupların temeli olan fiilimsiler, kalıplaştıkları hâller dışında, sözlüklerde kalıcı bir isim gibi yer almazlar. Fiilimsi gruplarında tıpkı bir gerçek yüklem
varmış gibi özne, nesne, zarf tümleci, yer tamlayıcısı bulunabilir; üstelik bunlar asıl yüklemle ortak veya ayrı olabilir. Fiilimsi gruplarının içinde de bir veya daha fazla fiilimsi bulunabilir. Doğru yanıt A

Doğru Cevap: A

Soru 62

kaçamak

alınmak

tanımayış

dolmuş

alışveriş

Açıklama:

Fiilimsiler, fiil soylu yüklemlerin geçici olarak isimleştirilmesiyle kurulurlar. Bundan
dolayı bu grupların temeli olan fiilimsiler, kalıplaştıkları hâller dışında, sözlüklerde kalıcı
bir isim gibi yer almazlar. Örnek olarak yüksek, gece, dâhil, kırık, sınav, kaçamak, tanık, almak, aldırmak, alınmak vb. kelimeler ile artık kalıcı isim hâline gelen satış, alışveriş, giriş, biliş, gelecek, olanca, dolmuş, akar, gider, yeter vb. kelimeler sözlüklerde bulunurken; tanımak, tanımayış, tanır, tanımaz, tanıdıkça, tanımayınca vb. fiilimsiler sözlüklerde yer almaz. Çünkü bunlar yalnızca bulundukları cümlede ihtiyaca göre anlık türetilirler. Doğru yanıt C

Doğru Cevap: C

Soru 63

Türkçede, TDK tarafından “Olumlu veya olumsuz olarak çekimli durumda zaman kavramı taşıyan veya zaman kavramı ile birlikte kişi kavramı veren kelime, eylem” şeklinde tanımlanan kelime türü isim olarak kullanılmak istendiğinde mutlaka üç ekten birini alması gerekir. Aşağıdaki sözcüklerden hangisi farklı bir ek alarak oluşmuştur?

gizleyiş

görüşme

konuşma

buluşma

dinleme

Açıklama:

Türkçede, TDK tarafından “Olumlu veya olumsuz olarak çekimli durumda zaman kavramı taşıyan veya zaman kavramı ile birlikte kişi kavramı veren kelime, eylem” şeklinde tanımlanan kelime türü isim olarak kullanılmak istendiğinde mutlaka üç ekten birini alması gerekir. Bunlardan ilki ve en işlek olanı -mAk ile bu ekin hafiflemişi olduğu kabul edilen -mA, son olarak da -Xş ekidir. B, C, D ve E seçenekleri -ma eki almışken A seçeneği -ış eki almıştır. Doğru yanıt A

Doğru Cevap: A

Soru 64

İsim-fiiller isim tamlamalarında hem tamlayan hem de tamlanan olabilirler. Aşağıdaki cümlelerden hangisinde isim-fiil belirtili isim tamlamasında tamlayan işlevindedir?

Ekim 1912’de başlayıp Eylül 1913’te biten saldırı, Osmanlı - Türk varlığının bütün Rumeli’de yok edilişi demekti.

Biraz edebiyatla uğraşanlar bilir ki bir fikri telkin etmenin bin türlü şekli vardır.

Necati, tahta köprüde geveze kurbağaların vıraklamaları arasında mektubu çarçabuk okuyuverdi.

Şinasî’nin formülünde ve meselenin bu şekilde ele alınışında bir hata vardır.

Doğru, doğru da bütün bunlar babamın ikazları, hiç o değilden, yol göstermeleri sayesinde olmadı mı?

Açıklama:

İsim-filler isim tamlamalarında hem tamlayan hem de tamlanan olabilirler. Ancak sıfat tamlamalarında kalıplaşarak artık isim-fiil işlevini yitirmiş kelimeler dışında yalnızca tamlanan olabilirler. A seçeneğinde Osmanlı-Türk varlığının bütün Rumeli’de yok edilişi, C seçeneğinde geveze kurbağaların vıraklamaları, D seçeneğinde meselenin bu şekilde ele alınışında, E seçeneğinde babamın yol göstermeleri kelime gruplarında isim fiiller belirtili isim tamlamasında tamlanan işlevindeyken B seçeneğinde telkin etmenin bin türlü şekli kelime grubunda isim-fiil belirtili isim tamlamasında tamlayan işlevindedir. Doğru yanıt B.

Doğru Cevap: B

Soru 65

İsim fiiller isim tamlamalarında hem tamlayan hem tamlanan olabilirler. Aşağıdakilerden hangisinde isim-fiil belirtisiz isim tamlamasında tamlanan görevindedir?

terbiye etmek imkansızlığı

yazımızı geçirmek niyeti

Osmanlı Devleti'nin ilk kadısı olmak şerefi

Sınıfın en iyisi olmak arzusu

Orta Asya araştırmaları

Açıklama:

İsim tamlamalarında hem tamlayan hem de tamlanan olabilirler. Ancak sıfat tamlamalarında kalıplaşarak artık isim-fiil işlevini yitirmiş kelimeler dışında yalnızca tamlanan olabilirler. A, B, C ve D seçeneklerinde isim-fiil belirtisiz isim tamlamasında tamlayan işlevindeyken, E seçeneğinde isim-fiil belirtisiz isim tamlamasında tamlanan işlevindedir. Doğru yanıt E.

Doğru Cevap: E

Soru 66

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde isim-fiil grupları özne olarak kullanılmıştır?

Türkler yerleşik medeniyete geçince, ona uymasını bu medeniyetin gerektirdiği insan tiplerini yetiştirmesini de bilmişlerdir.

Sermet Bey, birdenbire perinin karşısına çıkmayı yahut arkasından yavaşça gidip elini sürüvermeyi düşündü.

Bak Sâmi Hoca; işte sana yemin: Aklımın ucundan bile geçmedi bir şey istemek.

Bir bakıma olmazla boğuşmaktır söz verme: söz veren geleceğe söz geçirmek ister.

Elde kazma kürek, dağa tırmanıp, kendi kullanacağı dümbüldek toprağını, kendi kazıp çıkarmak istiyor.

Açıklama:

A seçeneğinde "ona uymasını bu medeniyetin gerektirdiği insan tiplerini yetiştirmesini", B seçeneğinde "çıkmayı yahut arkasından yavaşça gidip elini sürüvermeyi", D seçeneğinde "geleceğe söz geçirmek", E seçeneğinde "kendi kazıp çıkarmak" isim fiil grupları cümlede nesne olarak kullanılırken, C seçeneğinde "bir şey istemek" isim fiil grubu özne olarak kullanılmıştır. Doğru yanıt C

Doğru Cevap: C

Soru 67

Sıfat-fiiller ikilemeler kurabilirler. Aşağıdaki cümlelerin hangisi buna örnek oluşturur?

Ormanlara salıverilmiş genç bir fili sonunda bana ve arkadaşlarımdan birine benzemesi
yüzünden, evcilleşmesi için aramıza saldılar.

Çelebi Mehmet, -1380’de doğduğunu kabul edersek- 41 yıllık ömründe ne hengameler
geçirmiştir.

Yöneldiği “bir şeyler” bulmasına karşın çeviriye dıştan edilgen, olanı düpedüz yansıtan,
salt alıcı bir iletken gözüyle bakamayız.

İstanbul o İstanbul değil. Nurcan beni bazen arabasıyla gezdirir de tanıdığım bildiğim
yerleri tanıyamaz olurum.

Açıklama:

Sıfat-fiiller cümlede ya doğrudan bir kelimenin sıfatı yahut da tıpkı adlaşmış sıfatlarda
olduğu gibi tamlananı düşmüş olarak kullanılır:A seçeneğinde "Ormanlara salıverilmiş genç bir fili" ifadesi ve B seçeneğindeki "1380’de doğduğunu" ifadesi buna örnektir. Sıfat-fiiller bir isim gibi kullanılabilirler: C seçeneğindeki "niteliğini belirtmeye çalıştığımız İslâm öncesi Türk tarihine ilişkin Orta Asya araştırmalarının olmazsa olmazı" ifadesi buna örnektir. Bir ismin birden çok sıfatı olabilir. Aynı şekilde bir isim birden çok sıfat-fiil grubunca tamlanabilir: D seçeneğindeki "olanı düpedüz yansıtan, salt alıcı bir iletken göz" ifadesi buna örnektir. E seçeneğindeki "tanıdığım bildiğim" ifadesi sıfat fiillerin ikilemelerle kurulabileceğine örnektir. Doğru yanıt E

Doğru Cevap: E

Soru 68

Sıfat-fiiller bir isim gibi kullanılabilirler. Aşağıdaki cümlelerin hangisi buna örnek oluşturur?

İstanbul o İstanbul değil. Nurcan beni bazen arabasıyla gezdirir de tanıdığım bildiğim
yerleri tanıyamaz olurum.

Bir zamanlar pek yakınındakilerin niye uzaklaştıklarını, uzaktakilerin de niçin gelemediklerini satır aralarında bulmak mümkün.

Cemil Meriç, Eski Hind’den İslam-Şark ve Batı medeniyetine kadar çağlar boyu akıp
gelen beşeri tecrübelerin harmanladığı bir merkezde durduğunun farkındaydı.

Açıklama:

Bir ismin birden çok sıfatı olabilir. Aynı şekilde bir isim birden çok sıfat-fiil grubunca tamlanabilir:"Türkiye’de Türkçe oyunlar gösteren birtiyatronun bulunmadığı, hele tiyatroya gitmenin bile ayıp sayıldığı bir devirde" ifadesi buna örnektir. Sıfat-fiiller ikilemeler kurabilirler: "tanıdığım bildiğim" ifadesi buna örnektir. Sıfat fiiller isim- fiil gibi kullanılırken bu yapılar isim ve sıfat tamlamaları kurabilirler. Sıfat tamlamaları kurmak bu grubun asli görevidir. İsim tamlaması kurduklarında ise bu grubu adlaşmış sıfat olarak düşünmek gerekir: "pek yakınındakilerin niye uzaklaştıklarını, uzaktakilerin de niçin gelemediklerini" ifadesi ile "Eski Hind’den İslam-Şark ve Batı medeniyetine kadar çağlar boyu akıp gelen beşeri tecrübelerin harmanladığı bir merkezde durduğu" ifadesi buna örnektir. A seçeneğinde "niteliğini belirtmeye çalıştığımız İslâm öncesi Türk tarihine ilişkin Orta Asya araştırmalarının olmazsa olmazı" ifadesi sıfat fiillerin isim olarak kullanılabileceğine örnektir. Doğru yanıt A

Doğru Cevap: A

Soru 69

Sıfat-Fiil Grupları cümle ögelerinin tamlayıcı bir ögesi olarak kullanılabilir. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde sıfat fiil grupları yüklemin tamlayıcısı olarak kullanılmıştır?

Cemil Meriç’i okunur kılan, işlediği konular olduğu kadar üslubudur da.

Tanrı her insana hayatı boyunca çalıştıracağı ve geliştireceği bir vücut ve ruh verir.

Fakat Türkler yerleşik medeniyete geçince, ona uymasını bu medeniyetin gerektirdiği insan tiplerini yetiştirmesini de bilmişlerdir.

Bu üç ünlü sanatkâr, toplumumuza, şiir ve fikir olarak çok tesir etmiş, çok okunmuş, sevilmiş dava adamlarıdır.

Gazetede yayımlanan bu “Sohbetler”i on bir hafta takip etti.

Açıklama:

Sıfat-Fiil Gruplarının Yüklem, Özne, Nesne, Zarf Tümleci ve Yer Tamlayıcısının Tamlayıcısı Olarak Kullanılması: Sıfat-fiil gruplarının bu özelliği sıfat tamlamalarının bu görevlerde kullanılmasıyla aynıdır.
Aşağıdaki örnekte sıfat-fiil grupları yüklemin tamlayıcısı olarak kullanılmıştır.
Bu üç ünlü sanatkâr, toplumumuza, şiir ve fikir olarak çok tesir etmiş, çok okunmuş, sevilmiş dava adamlarıdır.
Aşağıdaki örnekte sıfat-fiil grupları öznenin tamlayıcısı olarak kullanılmıştır.
Cemil Meriç’i okunur kılan, işlediği konular olduğu kadar üslubudur da.
Aşağıdaki örneklerde sıfat-fiil gruplarının nesnenin ögeleri olarak kullanıldığı görülmektedir.
Tanrı her insana hayatı boyunca çalıştıracağı ve geliştireceği bir vücut ve ruh verir. Fakat Türkler yerleşik medeniyete geçince, ona uymasını bu medeniyetin gerektirdiği insan tiplerini yetiştirmesini de bilmişlerdir.
Gazetede yayımlanan bu “Sohbetler”i on bir hafta, takip etti.
Doğru yanıt D

Doğru Cevap: D

Soru 70

Aşağıdaki şıklardan hangisinde bir isim fiil belirtisiz isim tamlamasında tamlanan işlevinde kullanılmıştır?

Zeynep doktor gelmeden önce ortalığı siler, tozları alır, sehpaların üstündeki dergileri, gazeteleri yerleştirirken işi unutup bunları ucundan ucundan okurdu.

Ekim 1912’de başlayıp Eylül 1913’te biten iğrenç saldırı, Osmanlı Türk varlığının bütün Rumeli’de yok edilişi demekti.

Efendim, bu sefer bir kasabada yerleşip yazımızı geçirmek niyetindeyiz.

Biraz edebiyatla uğraşanlar bilir ki bir fikri telkin etmenin bin türlü şekli vardır ve dolaşık yoldan söylemek, çok defa dümdüz söylemekten daha tesirlidir

Açıklama:

"Dolayısıyla niteliğini belirtmeye çalıştığımız İslâm öncesi Türk tarihine ilişkin Orta Asya araştırmalarının olmazsa olmazı Çin kaynakları ve araştırmacıların Çince bilmesidir." cümlesinde 'Orta Asya araştırmaları' belirtisiz isim tamlaması ve 'araştırmaları' kelimesi hem bir isim fiil hem de isim tamlamasının tamlananı konumundadır. Dolayısıyla doğru seçenek D şıkkıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 71

Aşağıdaki şıklardan hangisinde bir isim fiil belirtisiz isim tamlamasının tamlayanı işlevini üstlenmiştir?

Sonra tabii, günden güne büyüyen bir kız çocuğunu kışlada neferler elinde terbiye etmek imkânsızlığını da düşünmüş olacak.

Ülkemizde Tanzimat’tan sonra değişen tarihî anlayışın sonucu İslâm Öncesi Türk tarihine az da olsa ilgi duyulmasına rağmen esas değişim Cumhuriyetin kurulması ile birlikte gerçekleşti.

Bunların dışında, onun kişiliği hakkında derinlere dalmamamın bir sebebi daha olmalı.

Biraz edebiyatla uğraşanlar bilir ki bir fikri telkin etmenin bin türlü şekli vardır ve dolaşık yoldan söylemek, çok defa dümdüz söylemekten daha tesirlidir.

Zeynep doktor gelmeden önce ortalığı siler, tozları alır, sehpaların üstündeki dergileri, gazeteleri yerleştirirken işi unutup bunları ucundan ucundan okurdu.

Açıklama:

"Sonra tabii, günden güne büyüyen bir kız çocuğunu kışlada neferler elinde terbiye etmek imkânsızlığını da düşünmüş olacak." cümlesinde 'terbiye etmek' isim fiildir ve belirtisiz isim tamlamasının da tamlayanıdır. Dolayısıyla cevap A şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 72

Aşağıdakiler hangisinde bir isim fiil belirtili isim tamlamasının tamlayanı işlevinde kullanılmıştır?

Bunların dışında, onun kişiliği hakkında derinlere dalmamamın bir sebebi daha olmalı.

Necati, tahta köprüde geveze kurbağaların vıraklamaları arasında mektubu çarçabuk okuyuvermiş, nedense sevincini açıklayan bir davranışta bulunmamıştı

Terbiyenin gayesi, insanların vücut ve ruh kabiliyet ve imkânlarını geliştirmektir.

Doğru, doğru da bütün bunlar babamın ikazları, hiç o değilden, yol göstermeleri sayesinde olmadı mı?

Fakat Şinasî’nin formülünde ve meselenin bu şekilde ele alınışında bir hata vardır.

Açıklama:

"Bunların dışında, onun kişiliği hakkında derinlere dalmamamın bir sebebi daha olmalı." cümlesinde 'derinlere dalmamamın bir sebebi' belirtili isim tamlaması ve dalmamamın kelimesi hem bir isim fiildir hem de tamlayan işlevindedir. Dolayısıyla cevap A şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 73

Aşağıdakilerden hangisinde bir isim fiil belirtili isim tamlamasında tamlanan işlevinde kullanılmamıştır?

Ekim 1912’de başlayıp Eylül 1913’te biten iğrenç saldırı, Osmanlı Türk varlığının bütün Rumeli’de yok edilişi demekti.

Biraz edebiyatla uğraşanlar bilir ki bir fikri telkin etmenin bin türlü şekli vardır ve dolaşık yoldan söylemek, çok defa dümdüz söylemekten daha tesirlidir.

Fakat Şinasî’nin formülünde ve meselenin bu şekilde ele alınışında bir hata vardır.

Necati, tahta köprüde geveze kurbağaların vıraklamaları arasında mektubu çarçabuk okuyuvermiş, nedense sevincini açıklayan bir davranışta bulunmamıştı.

Doğru, doğru da bütün bunlar babamın ikazları, hiç o değilden, yol göstermeleri sayesinde olmadı mı?

Açıklama:

Bütün cümlelerde belirtili isim tamlamalarında isim fiillerden faydalanılmıştır. Ancak sadece B şıkkındaki 'telkin etmenin bin türlü şekli' tamlamasında, 'telkin etme' isim fiili tamlayan işlevi görmektedir. Dolayısıyla cevap B şıkkıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 74

Aşağıdakilerden hangisinde bir isim-fiil grubu cümlede yüklem olarak kullanılmıştır?

Sermet Bey, bir gün çamlığın içine saklanıp, birdenbire perinin karşısına çıkmayı düşündü.

Aklımın ucundan bile geçmedi bir şey istemek.

Bir yazım, basıldıktan sonra, benim olmaktan çıkar!

Sitâre, Saffet Ferit’le ötede beride görünmekten hoşlanıyordu ilk günlerde.

Biliyorsun prensibim, çocuklara müdahale etmek değil, onları kabiliyetleri yönünde desteklemektir.

Açıklama:

"Biliyorsun prensibim, çocuklara müdahale etmek değil, onları kabiliyetleri yönünde desteklemektir." cümlesinde 'müdahele etmek değil- desteklemektir' isim fiilleri cümlede yüklem olarak kullanıldığından cevap E şıkkıdır. İsim fiil grupları, A şıkkında nesne, B şıkkında özne, C şıkkında dolaylı tümleç ve D şıkkında zarf tümleci işlevinde kullanılmışlardır.

Doğru Cevap: E

Soru 75

Aşağıdakilerden hangisinde isim fiil grubu cümlede yüklem olarak kullanılmamıştır?

Terbiyenin gayesi, insanların vücut ve ruh kabiliyet ve imkânlarını geliştirmektir.

Dalgıçların ara sıra yaptıkları bu hokkabazlık ve cambazlık miğfersiz dalmaktır.

Bunun sebebi gençlik dönemimizin dört yılını orada geçirmiş olmamızdır.

Türkiye durmadan değişen ekonomik, sosyal, politik ve kültürel şartlara uymaya çalışıyor.

Biliyorsun prensibim, çocuklara müdahale etmek değil, onları kabiliyetleri yönünde desteklemektir.

Açıklama:

"Türkiye durmadan değişen ekonomik, sosyal, politik ve kültürel şartlara uymaya çalışıyor." cümlesinde isim fiil gurubu dolaylı tümleç işlevinde kullanılmıştır. Dolayısıyla cevap D şıkkıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 76

Aşağıdakilerden hangisinde bir sıfat fiil grubu cümlenin öznesi olarak kullanılmamıştır?

Cemil Meriç’i okunur kılan, işlediği konular olduğu kadar üslubudur da.

Her birinin yaptığı hep aynı şeyin başka bir çevirisidir.

Ayaklarını kullanmasını bilen, dünyanın birinci sınıf futbolcusu olabileceği gibi, dağlarda, ormanlarda, mağaralarda kimsenin görmediği güzellik ve hazineleri
de bulabilir.

Konuşmayı ille de dilce anlamındaki amaçla açıklayanlar; her konuşmayı dile getirdiği anlamın aracısı olarak yorumlayanlar neyin sözünü ettiğimi ilkin kavrayamayacaklardır.

Şinasi, kadınla erkeğin birbirleriyle görüşüp tanıştıktan sonra evlenmeleri gerektiğini savunmuştur.

Açıklama:

"Şinasi, kadınla erkeğin birbirleriyle görüşüp tanıştıktan sonra evlenmeleri gerektiğini savunmuştur." cümlesinde sıfat fiil grubu nesne görevindedir, diğer şıklarda ise özne görevindedir. Dolayısıyla doğru seçenek E şıkkıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 77

Aşağıdakilerden hangisinde bir sıfat fiil grubu cümlede dolaylı tümleç işlevinde kullanılmıştır?

Cumhuriyet devrinde yeni bir nesil doğduğuna daha önce işaret etmiştim.

Cemil Meriç’i okunur kılan, işlediği konular olduğu kadar üslubudur da.

Şinasi, kadınla erkeğin birbirleriyle görüşüp tanıştıktan sonra evlenmeleri gerektiğini savunmuştur.

Hayatımın ilk büyük acısını yaşarken hamile kaldığımı öğrendim.

Zekâ, hayal, duygu da işlenmek suretiyle insanı saadete, insanlığı refaha ulaştırır.

Açıklama:

"Cumhuriyet devrinde yeni bir nesil doğduğuna daha önce işaret etmiştim." cümlesinde 'yeni bir neslin doğduğuna' ifadesi bir dıfat fiil grubudur ve dolaylı tümleç görevi üstlenmiştir. Dolayısıyla cevap A şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 78

Aşağıdakilerden hangisinde bir sıfat fiil grubu cümlenin yüklemi olarak kullanılmıştır?

Cemil Meriç’i okunur kılan, işlediği konular olduğu kadar üslubudur da.

Her birinin yaptığı hep aynı şeyin başka bir çevirisidir.

Gerçek Öykü’de dikkatimizi çeken nokta, yazarın şiirsel bir kaygıdan çok, düz bir anlatımla daha çok ironik ve alaysı bir anlatımı yeğlemiş olduğudur.

Ben ortaokuldan beri doktorluğu kafama takmış olmama rağmen, nedense o gün mimar olmayı düşündüğümü söyledim.

Hangi dala ayrılmak istediğime öğrencilik yıllarımda karar vermiştim çünkü.

Açıklama:

"Gerçek Öykü’de dikkatimizi çeken nokta, yazarın şiirsel bir kaygıdan çok, düz bir anlatımla daha çok ironik ve alaysı bir anlatımı yeğlemiş olduğudur." cümlesinde italik yazılmış kelimeler sıfat fiil grubu olup cümlede yüklem işevi görmektedir. Doğru cevap C şıkkıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 79

Aşağıdakilerden hangisinde bir sıfat fiil bulunmaktadır?

Okul yıllarımızda hayatımızın en heyecan verici olayıydı bu.

Bir bakıma olmazla boğuşmaktır söz verme.

Kar, bir gün evvelki şiddetini kaybetmiş olmakla beraber hâlâ devam ediyordu.

Sitâre, Saffet Ferit’le ötede beride görünmekten hoşlanıyordu ilk günlerde.

Bir yazım, basıldıktan sonra, benim olmaktan çıkar!

Açıklama:

"Okul yıllarımızda hayatımızın en heyecan verici olayıydı bu." cümlesindeki ' en heyecan verici' kelime grubu sıfat fiildir. Dolayısıyla cevap A şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Ünite 5

Soru 1

Aşağıdaki kelimelerden hangisi türemiş zarf-fiil eki almıştır?

isteyerek

isteyince

istemeden

istemişken

ister istemez

Açıklama:

Aşağıda basit zarf-fiil eklerinin tamamı, türemiş ve birleşik zarf-fiillerden ise birkaç örnek verilmiştir.
Basit zarf-fiil ekleri -Xp, -X, -A, -AlI, -ArAk, -XncA, -mAdAn, -ken
Türemiş zarf-fiil ekleri -mAksIzIn, -mAklA, -DXkçA, -DxKtA, -mXşçAsInA, - mIşken, -AlIdAn, -XncAyA, -AsIyA, -mXşçAsInA, -AsIyA, -XşXndA vb.
Birleşik zarf-fiil ekleri -mAdAn önce, -mAdAn sonra, -DXktAn dolayı, -mAsInA rağmen, -mXş gibi, -Ar kadar, -DXğX için, -mAk üzere, -Ar -mAz, vb.
Diğer zarf-fiil ekleri -Ar -mAz, -DX -mAdI, -DX mX, -mAz mI
Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 2

I. mAdAn basit zarf-fiil eki ile -mAksIzIn ile -mAz sıfat-fiil ekinden türeyen -mAzdAn, -mAzdAn önce, -mAzdAn sonra gibi yapılar daima olumsuz köklere gelirler.
II. -ken zarf-fiil eki yalnızca i- cevher fiiliyle kullanılır: i-ken > iken.
III. Zarf-fiiller, bir fiilimsi oldukları için cümledeki diğer fiilimsi yani isim-fiil ve sıfatfiil gruplarının yanı sıra zarf-fiil gruplarının içinde de bulunabilirler.
IV. Tıpkı diğer ekler gibi zarf-fiil ekleri de kalıplaşarak yeni yapılar türetebilir.
V. Türkçe kurallı cümlelerde zarf-fiil grupları özneden sonra gelir.
Yukarıdaki dilbilgisi kurallarından hangileri doğrudur?

I ve II

II ve III

II, III ve IV

I, II, III ve IV

I, II, III, IV ve V

Açıklama:

I. mAdAn basit zarf-fiil eki ile -mAksIzIn ile -mAz sıfat-fiil ekinden türeyen -mAzdAn, -mAzdAn önce, -mAzdAn sonra gibi yapılar daima olumlu köklere gelirler.
II. -ken zarf-fiil eki yalnızca i- cevher fiiliyle kullanılır: i-ken > iken.
III. Zarf-fiiller, bir fiilimsi oldukları için cümledeki diğer fiilimsi yani isim-fiil ve sıfatfiil gruplarının yanı sıra zarf-fiil gruplarının içinde de bulunabilirler.
IV. Tıpkı diğer ekler gibi zarf-fiil ekleri de kalıplaşarak yeni yapılar türetebilir.
V. Türkçe kurallı cümlelerde zarf-fiil grupları yüklemden önce gelir. Ancak şiir, deneme, hikâye, roman gibi türlerde yüklemden sonra da gelebilmektedir

Doğru Cevap: C

Soru 3

Aşağıda italik ile gösterilmiş zarf-fill gruplarından hangisi basit zarf-fill ekiyle kurulmamıştır?

Tanışalı uzun zaman geçmemişti ama Cevdet bana sahiden sırılsıklam âşıktı. (Kulin, Tek ve Tek Başına Türkan, s. 148)

Adam ona gülümseyerek baktı ve sağ elini kalbinin üstüne götürüp, selâm verdi. (Emine Işınsu, Hacı Bektaş, s. 11)

Ormanlara salıverilmiş genç bir fili sonunda bana ve arkadaşlarımdan birine benzemesi yüzünden, evcilleşmesi için aramıza saldılar. (Montesquieu, Öyküler, s. 27)

Sabahın pembe, beyaz tülleri sıyrıldıkça sürekli berraklaşan fezada çıt yok. (Ahmet Hikmet Müftüoğlu, Çağlayanlar, s. 23)

Şimdi sen meselâ, ‘Tavuk kesme.’ dedin, ‘Peki.’ dedim. Fatma olsa, konuğuna bile sormadan, kestirirdi bana tavuk. (Emine Işınsu, Hacı Bektaş, s. 17)

Açıklama:

-DXkçA basit değil, türemiş zarf fiil ekidir.

Doğru Cevap: D

Soru 4

Aşağıda italik ile gösterilmiş zarf-fill gruplarından hangisi basit zarf-fill ekiyle kurulmuştur?

Şu ne zamandır isteyip durduğun gençlik mektuplarımız var ya, … (Ayşe Kulin, Tek ve Tek Başına Türkan, s. 4)

Örneğin Türkçe sözlüklerden birini açıp ‘masa’ sözcüğünün karşısındakileri okumakla ‘masa’ sözcüğünün anlamını öğreniriz. (Nermi Uygur, Dilin Gücü, s. 56)

Batılıların sinoloji ile uğraşmaya başlamalarından bu yana Çince isimlerin Latin harfleriyle yazımı konusunda tam bir sistem oturtulamamıştır. (Ahmet Taşağıl, Kök Tengri’nin Çocukları, s. 24)

Cenaze evden çıkar çıkmaz, Şekûre Hanım odunluğa indi. (Hüseyin Rahmi Gürpınar, Sabır ve Ecir, s. 27)

Bunun en büyük delili Anadolu fethedildikten sonra bu topraklarda kurulan medreseler, tekkeler ve çarşılardır. (Mehmet Kaplan, Kültür ve Dil, s. 76)

Açıklama:

Basit zarf-fiil ekleri -Xp, -X, -A, -AlI, -ArAk, -XncA, -mAdAn, -ken
Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 5

Aşağıda italik ile vurgulanmış zarf gruplarından hangisi isim fiillerden türemiş bir zarf grubudur?

Eski Türkler büyüklü küçüklü boy sistemine dayalı bir hayat tarzını benimsediklerinden uzun mesafeler ilerleseler de sosyal yapılarının getirdiği dayanışmanın sağlamlığından dağılmıyorlar, manevi yapıları bozulmuyordu. (Ahmet Taşağıl, Kök Tengri’nin Çocukları, s. 17)

Soyut-somut, konu-biçim kaygılarından hiçbiriyle sınırlanmaksızın, kendini denemeci gibi her çeşit yaşantıya açık tutan bir edebiyatçı var mı? (Nermi Uygur, Güneşle, s. 20)

Arap edebiyatı tarihi ile alakalı ilk ve son, en mükemmel eser Mehmet Zihni’ye aittir. Bağdat’ta hocadır kitabını yazdığında. (Halil Açıkgöz, Cemil Meriç ile Sohbet, s. 24)

Pertev Bey yarım saatten beri kendi üzerine dönen sorgulayıcı bakışların altında ezilircesine perişanlığından “Ben göbek atmak rezaletini bekliyordum” diyordu. (Ahmet Hikmet Müftüoğlu, Çağlayanlar, s. 39)

Birkaç yıl sonra bizzat kendisi eline kazma kürek alıp, adamlara yardım ederek düzeni bozmasına rağmen -bu kez niyeti, bahçeye olabildiğince tabii bir hava vermekti- bendeki simetri düşmanlığı, geçmedi. (Emine Işınsu, Kaf Dağı’nın Ardında, s. 30)

Açıklama:

Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 6

Aşağıda italik ile vurgulanmış zarf gruplarından hangisi zarf fiillerden türemiş bir zarf grubudur?

Polis geldiğinde herkes çoktan dağılmıştı.

Hiç birşey sormaksızın gitti ayrıldı evden.

Arka sokaklardan beni görmemek için kaçtıysa beni düşünerekten gitmiştir diyorum. (Sait Faik Abasıyanık, Semaver Sarnıç, .s. 3)

Sabahın pembe, beyaz tülleri sıyrıldıkça sürekli berraklaşan fezada çıt yok. (Ahmet Hikmet Müftüoğlu, Çağlayanlar, s. 23)

Açıklama:

Zarf-Fiillerden Türemiş Zarf-Fiil Grupları: Bunlar esasen -ArAktAn, -AlIdAn ve -XncAyA yapılarından ibarettir ve işlek değildir.
Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 7

I. Bu gruba giren yapılar isim-fiil, sıfat-fiil ve zarf-fiillerin edat veya edat gibi kullanılan kelimelerle birlikte kullanılmasıyla oluşmuştur.
II. Bu tip zarf-fiil gruplarında bazen iki ayrı fiilimsi ortak edat kullanabilmekte, fiilimsiyle edat arasına başka kelime veya kelime grupları girebilmektedir.
III. Yine bu tip yapılarda ile edatı kullanılmışsa bu edatın çok defa ekleştiği görülmektedir.
IV. Bilindiği gibi kimi edatlar isimlerle kullanıldıklarında, isimlerin birtakım hâl eklerini almalarını ister. Bu durum fiilimsiler için de söz konusudur.
Birleşik zarf-fiil grupları ile ilgili yukarıdakilerden hangileri söylenebilir?

I ve II

I ve III

II ve III

I, II ve III

I, II, III ve IV

Açıklama:

Birleşik Zarf-Fiil Grupları
Bu gruba giren yapılar isim-fiil, sıfat-fiil ve zarf-fiillerin edat veya edat gibi kullanılan kelimelerle birlikte kullanılmasıyla oluşmuştur.
Bu tip zarf-fiil gruplarında bazen iki ayrı fiilimsi ortak edat kullanabilmekte, fiilimsiyle edat arasına başka kelime veya kelime grupları girebilmektedir.
Yine bu tip yapılarda ile edatı kullanılmışsa bu edatın çok defa ekleştiği görülmektedir.
Bilindiği gibi kimi edatlar isimlerle kullanıldıklarında, isimlerin birtakım hâl eklerini almalarını ister. Bu durum fiilimsiler için de söz konusudur.

Doğru Cevap: E

Soru 8

Aşağıdaki italik ile vurgulanmış zarf gruplarından hangisi zarf-fiillerden oluşan birleşik zarf-fiil gruplarına örnektir?

Yirmi yıldır, çoluğa çocuğa karışalıdan beri hep böyle bir yuva hayal ederdi. (Ömer Seyfettin, Yalnız Efe, 12)

Bunun en büyük delili Anadolu fethedildikten sonra bu topraklarda kurulan medreseler, tekkeler ve çarşılardır. (Mehmet Kaplan, Kültür ve Dil, s. 76)

Cemil Hoca bütün bu dağdağa içinde bile, aksi ispat edilmediği müddetçe, düşüncelerinin ana yolundan ayrılmamış, metodik düşünme prensiplerine daima bağlı kalmıştır. (Halil Açıkgöz, Cemil Meriç ile Sohbet, s. 9)

Beş yüz ton ağırlığındaki bir hidrolik vinci denize düşmüştü. Ben çağrılmazdan önce başka bir dalgıç tutulmuş, adam çok çalışmış, fakat vinci bir türlü kurtaramamıştı. (Halikarnas Balıkçısı, Dalgıçlar, s. 23)

Bin bir etkinin ortasında varlığını ayakta tutmaya çalışıp didinirken, dilini kullanaraktan seçen, kara veren, türdeşleriyle çatışan, anlaşan hep insandır. (Nermi Uygur, Dilin Gücü, s. 61)

Açıklama:

Zarf-Fiillerden Oluşan Birleşik Zarf-Fiil Grupları: Zarf-fiillerin edatlarla kullanılması çok nadirdir. Bunlardan -XncAyA kadar. -AlI beri, -AlIdAn beri en yaygın olan biçim birimlerdir.
Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 9

Aşağıdaki zarf fiil gruplarından hangisi diğerlerinden farklı bir ek türüyle kurulmuştur?

İkna ederek, zor kullanmadan, gözlerinin içine baka baka hakikati söyleyerek karşı koymak, demektir kelime. (Halil Açıkgöz, Cemil Meriç ile Sohbet, s. 17)

Ya sen o erkekliğinle böyle bir işe cesaret bulamazken kızın sana aşkını ilan etmesini nasıl ümit ediyorsun? (Nabizâde Nazım, Karabibik, s.83)

O gece Gülseren’in serdiği ak pak, serin çarşaflarda ana kız birbirlerine sokularak köylerini düşündüler hep. (Sevinç Çokum, Gülyüzlüm, s. 28)

İkna ederek, zor kullanmadan, gözlerinin içine baka baka hakikati söyleyerek karşı koymak, dernektir kelime. (Halil Açıkgöz, Cemil Meriç ile Sohbetler, s. 17)

Açıklama:

C şıkkındaki örnek türemiş zarf-fiil ekleriyle kurulan zarf-fiil gruplarına girerken, diğer şıklardaki örnekler basit zarf-fiil ekleriyle kurulan zarf-fiil gruplarına girer.
Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 10

Aşağıda italik ile vurgulanmış zarf-fiil gruplarından hangisi birleşik zarf fiil gruplarına bir örnektir?

Tam ders çalışmaya odaklanmışken misafirler çıkagelmez mi hırsımdan çatlıyorum.

Bu yüzden ister istemez batı kaynaklı terimleri kullanmak gerekiyordu. (Beşir Ayvazoğlu, Aşk Estetiği, s.13)

Yatağa uzanıp uyudum uyumadım kapı çalınmaz mı? Mecburen kalkıp açtım.

Cenaze evden çıkar çıkmaz, Şekûre Hanım odunluğa indi. (Hüseyin Rahmi Gürpınar, Sabır ve Ecir, s. 27)

Akşam ezanı daha öbür köyde okunmuştu. Atlarımıza biraz su vermiştik. Babam şehirden çıkalı beri somurtmuştu. (Sait Faik Bütün Eserleri Semaver Sarnıç 1, .s. 37)

Açıklama:

Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 11

Aşağıdaki hangisi öznesi ortak, zarf-fiil grupları ve yüklemlere örnek bir cümledir?

Akif, beni bekliyormuş gibi hiç şaşırmaksızın ve gülümseyerek: -Hoş geldiniz, dedi.

Nitekim, Muallim Naci de, hiç de büyük iddialara kalkışılmaksızın Yahya Kemal’in anladığı mânada bir beyaz lisana aşağı yukarı ulaşmıştı.

Soyut-somut, konu-biçim kaygılarından hiçbiriyle sınırlanmaksızın, kendini denemeci gibi her çeşit yaşantıya açık tutan bir edebiyatçı var mı?

Kimi savlarda savların ne için, hangi maksatla söylendiği hakkında bilgiler eksizsiz bir şekilde yeralırken, kimi savlarda bu bilgiler ya eksik olarak karşımıza çıkar ya da hiç bulunmaz.

Sûzinak faslının eski yeni şarkıları birbirini takip ederken bu hâle gülen doktor, gezinmeye başladı.

Açıklama:

Öznesi ortak zarf-fiil grupları ve yüklemlere örnek:
Akif, beni bekliyormuş gibi hiç şaşırmaksızın ve gülümseyerek: -Hoş geldiniz, dedi. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 12

I. Zarf-fiil
II. Ulaç
III. Bağ-fiil
IV. Bağ-eylem
V. Durum ulacı
Fiilimsi, isim-fiil ve sıfat-fiillerin adlandırılmasında çeşitlilik zarf-fiiller için de söz konusudur.
Yukarıdakilerden hangisi zarf-fiil yapısının adlandırılmasında kullanılan terimler arasında sayılır?

I, II ve III

III, IV ve V

I, III, IV ve V

I, II, IV ve V

I, II, III, IV ve V

Açıklama:

Fiilimsi, isim-fiil ve sıfat-fiillerin adlandırılmasında çeşitlilik zarf-fiiller için de söz konusudur. Bu yapılar adlandırılmasında zarf-fiil, ulaç, bağ-fiil, bağ-eylem, durum ulacı gibi terimlerin yanında batı dillerinden geçen gerundium kavramı da kullanılmaktadır. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 13

Aşağıdakilerden hangisi basit zarf-fiil ekleri arasında sayılır?

-maksızın

-arak

-madan önce

-dığı için

-mışken

Açıklama:

Basit zarf-fiil eklerinin tamamı şunlardır; -Xp, -X, -A, -AlI, -ArAk, -XncA, -mAdAn, -ken. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 14

I. Zarf-fiil gruplarının cümlenin asıl öznesinden farklı öznesi olabileceği gibi, bağlı oldukları yüklemle ortak özneleri olabilir. Bu durum nesne, zarf ve yer tamlayıcısı (dolaylı tümleç) için de söz konusudur.
II. Zarf-fiiller, bir fiilimsi oldukları için cümledeki diğer fiilimsi yani isim-fiil ve sıfat- fiil gruplarının yanı sıra zarf-fiil gruplarının içinde de bulunabilirler.
III. Bir cümlede birden çok zarf-fiil bulunabilir.
IV. Türkçe kurallı cümlelerde zarf-fiil grupları yüklemden önce gelir. Ancak şiir, deneme, hikâye, roman gibi türlerde yüklemden sonra da gelebilmektedir.
Yukarıdakilerden hangisi zarf-fiil gruplarının özellikleri arasında sayılır?

Yalnız I

I ve II

I, II ve III

II, III ve IV

I, II, III ve IV

Açıklama:

Zarf-fiil gruplarının özellikleri şunlardır: Zarf-fiil gruplarının cümlenin asıl öznesinden farklı öznesi olabileceği gibi, bağlı oldukları yüklemle ortak özneleri olabilir. Bu durum nesne, zarf ve yer tamlayıcısı (dolaylı tümleç) için de söz konusudur. Zarf-fiiller, bir fiilimsi oldukları için cümledeki diğer fiilimsi yani isim-fiil ve sıfat- fiil gruplarının yanı sıra zarf-fiil gruplarının içinde de bulunabilirler. Bir cümlede birden çok zarf-fiil bulunabilir. Türkçe kurallı cümlelerde zarf-fiil grupları yüklemden önce gelir. Ancak şiir, deneme, hikâye, roman gibi türlerde yüklemden sonra da gelebilmektedir. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 15

Zarf-fiiller, bir fiilimsi oldukları için cümledeki diğer fiilimsi yani isim-fiil ve sıfat-fiil gruplarının yanı sıra zarf-fiil gruplarının içinde de bulunabilirler.
Aşağıdaki cümlelerden hangisi açıklamaya verilebilecek bir örnek cümle olabilir?

Adım Muhammed Bektaş, itiraz etmezseniz, sizin köye yerleşmek dileriz, artık sizin köylü olmak isteriz.

Sûzinak faslının eski yeni şarkıları birbirini takip ederken doktor, gezinmeye başladı.

Evet, bu dünyada hiçbir iş yapmadan göçüp gitmek de fena bir şey!

Arka sokaklardan beni görmemek için kaçtıysa beni düşünerekten gitmiştir diyorum.

Soyut-somut, konu-biçim kaygılarından hiçbiriyle sınırlanmaksızın, kendini denemeci gibi her çeşit yaşantıya açık tutan bir edebiyatçı var mı?

Açıklama:

Zarf-fiiller, bir fiilimsi oldukları için cümledeki diğer fiilimsi yani isim-fiil ve sıfat-fiil gruplarının yanı sıra zarf-fiil gruplarının içinde de bulunabilirler. Örneğin: "Evet, bu dünyada hiçbir iş yapmadan göçüp gitmek de fena bir şey!" Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 16

Yapıları eş zamanlı olarak açıklanamayan zarf-fiillere basit zarf-fiiller denmektedir.
Aşağıdakilerden hangisi basit zarf-fiil grupları arasında sayılmaz?

-Xp Zarf-Fiil Ekleriyle Kurulan Zarf-Fiil Grupları

-X ve -A Zarf-Fiil Ekleriyle Kurulan Zarf-Fiil Grupları

-AlI Zarf-Fiil Ekleriyle Kurulan Zarf-Fiil Grupları

-ArAk Zarf-Fiil Ekleriyle Kurulan Zarf-Fiil Grupları

-XncAyA, -XncAyA kadar Zarf-Fiil Ekleriyle Kurulan Zarf-Fiil Grupları

Açıklama:

Basit Zarf-Fiil Ekleriyle Kurulan Zarf- Fiil Grupları; Xp Zarf-Fiil Ekleriyle Kurulan Zarf-Fiil Grupları, X Ve -A Zarf-Fiil Ekleriyle Kurulan Zarf-Fiil Grupları, AlI Zarf-Fiil Ekleriyle Kurulan Zarf-Fiil Grupları, ArAk Zarf-Fiil Ekleriyle Kurulan Zarf-Fiil Grupları, XncA Zarf-Fiil Ekleriyle Kurulan Zarf-Fiil Grupları, mAdAn Zarf-Fiil Ekleriyle Kurulan Zarf-Fiil Grupları, ken Zarf-Fiil Ekleriyle Kurulan Zarf-Fiil Grupları. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 17

-X Ve -A Zarf-Fiil Ekleriyle Kurulan Zarf-Fiil Grupları: Bu zarf-fiil ekleri cümlede tek başına bulunmazlar. Bu işlevi -ArAk ekine devretmişlerdir. Bu ek, cümlede 1) kalıplaşmış hâlde 2) tekrar gruplarında 3) tasvir birleşik fiillerde kullanılır.
Aşağıdaki cümlelerden hangisi açıklamaya uygun bir örnektir?

Cemil Meriç yirminci yüzyıl boyunca Türk düşünce tarihinde ele alınıp tartışılmıştır.

Ormanlara salıverilmiş genç bir fili sonunda bana ve arkadaşlarımdan birine benzemesi yüzünden, evcilleşmesi için aramıza saldılar.

Tanışalı uzun zaman geçmemişti ama Cevdet bana sahiden sırılsıklam âşıktı.

Fatma olsa, konuğuna bile sormadan, kestirirdi bana tavuk.

Ya sen o erkekliğinle böyle bir işe cesaret bulmazken kızın sana aşkını ilan etmesini nasıl ümit ediyorsun?

Açıklama:

"Ormanlara salıverilmiş genç bir fili sonunda bana ve arkadaşlarımdan birine benzemesi yüzünden, evcilleşmesi için aramıza saldılar." cümlesindeki "salıveril-" tasvir birleşik fiilindeki -X eki zarf-fiil ekidir. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 18

Aşağıdaki cümlelerden hangisi isim-fiillerden türemiş zarf-fiil grubuna örnektir?

Türklerle batı ulusları arasındaki ilişkiler bilindiği üzere Osmanlı Devletinin kurulmasından, özellikle imparatorluğa dönüşmesinden sonra giderek artmıştır.

Sabahın pembe, beyaz tülleri sıyrıldıkça sürekli berraklaşan fezada çıt yok.

Soyut-somut, konu-biçim kaygılarından hiçbiriyle sınırlanmaksızın, kendini denemeci gibi her çeşit yaşantıya açık tutan bir edebiyatçı var mı?

Bin bir etkinin ortasında varlığını ayakta tutmaya çalışıp didinirken, dilini kullanaraktan seçen, kara veren, türdeşleriyle çatışan, anlaşan hep insandır.

Arka sokaklardan beni görmemek için kaçtıysa beni düşünerekten gitmiştir diyorum.

Açıklama:

Soyut-somut, konu-biçim kaygılarından hiçbiriyle sınırlanmaksızın, kendini denemeci gibi her çeşit yaşantıya açık tutan bir edebiyatçı var mı? Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 19

Aşağıdaki zarf-fiil gruplarından hangisi yapı olarak diğerlerinden farklıdır?

Eski Türkler büyüklü küçüklü boy sistemine dayalı bir hayat tarzını benimsediklerinden uzun mesafeler ilerleseler de sosyal yapılarının getirdiği dayanışmanın sağlamlığından dağılmıyorlar, manevi yapıları bozulmuyordu.

Arap edebiyatı tarihi ile alakalı ilk ve son, en mükemmel eser Mehmet Zihni’ye aittir. Bağdat’ta hocadır kitabını yazdığında.

Sabahın pembe, beyaz tülleri sıyrıldıkça sürekli berraklaşan fezada çıt yok.

Pertev Bey yarım saatten beri kendi üzerine dönen sorgulayıcı bakışların altında ezilircesine perişanlığından “Ben göbek atmak rezaletini bekliyordum” diyordu.

Batılıların sinoloji ile uğraşmaya başlamalarından bu yana Çince isimlerin Latin harfleriyle yazımı konusunda tam bir sistem oturtulamamıştır.

Açıklama:

A, B, C ve D seçenekleri Sıfat-Fiillerden Türemiş Zarf-Fiil Gruplarına örnektir. E seçeceği ise İsim-Fiillerden Oluşan Birleşik Zarf-Fiil Gruplarına bir örnektir. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 20

Aşağıdaki cümlelerden hangisi zarf-fiillerden oluşan birleşik zarf-fiil gruplarına uygun bir örnektir?

... ne bileyim ben, o dönüp gelinceye kadar gözüme uyku girmezdi.

Üç lokma yedim yemedim, hemen sokaktan bir feryat yükseldi.

Yatağa uzanıp uyudum uyumadım kapı çalınmaz mı?

Yolcu yüz metre gitti gitmedi arkasından koşar adımlarla yetişip omzuna yapıştılar.

Cenaze evden çıkar çıkmaz, Şekûre Hanım odunluğa indi.

Açıklama:

A seçeceği Zarf-Fiillerden Oluşan Birleşik Zarf-Fiil Gruplarına bir örnektir. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 21

“-mAksIzIn, -mAklA, -DXkçA, -DxKtA, -mXşçAsInA” gibi ekler hangi zarf-fiil grubuna aittir?

Türemiş zarf-fiil ekleri

Basit zarf-fiil ekleri

Birleşik zarf-fiil ekleri

Diğer zarf-fiil ekleri

Ünlü zarf-fiil ekleri

Açıklama:

Tamamlandı.
“-mAksIzIn, -mAklA, -DXkçA, -DxKtA, -mXşçAsInA” gibi ekler "türemiş zarf-fiil ekleri" grubuna aittir. Doğru yanıt A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 22

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde “basit zarf-fiil ekleriyle” kurulan zarf-fiil gruplarına ait bir örnek yoktur?

Adam ona gülümseyerek baktı ve sağ elini kalbinin üstüne götürüp selâm verdi.

Odaya girer girmez, orada bulunanlardan bir kadın, yeni gelene elindeki çocuğu işaret etti.

İkna ederek, zor kullanmadan, gözlerinin içine baka baka hakikati söyleyerek karşı koymak, dernektir kelime.

Ormanlara salıverilmiş genç bir fili sonunda bana ve arkadaşlarımdan birine benzemesi yüzünden, evcilleşmesi için aramıza saldılar.

Tanışalı uzun zaman geçmemişti ama Cevdet bana sahiden sırılsıklam âşıktı.

Açıklama:

Tamamlandı.
Yapıları eş zamanlı olarak açıklanamayan zarf-fiillere basit zarf-fiiller denmektedir. "Odaya girer girmez, orada bulunanlardan bir kadın, yeni gelene elindeki çocuğu işaret etti." cümlesinde basit zarf fiil yoktur. Doğru yanıt B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 23

Aşağıdakilerinden hangisinde “-Xp zarf-fiil ekleriyle” kurulan zarf-fiil gruplarına örnek yoktur?

Sermet Bey, bir gün çamlığın içine saklanıp, birdenbire perinin karşısına çıkmayı yahut arkasından yavaşça gidip elini sürüvermeyi düşündü.

Şu ne zamandır isteyip durduğun gençlik mektuplarımız var ya…

Adam ona gülümseyerek baktı ve sağ elini kalbinin üstüne götürüp, selâm verdi.

Ormanlara salıverilmiş genç bir fili sonunda bana ve arkadaşlarımdan birine benzemesi yüzünden, evcilleşmesi için aramıza saldılar.

Cemil Meriç yirminci yüzyıl boyunca Türk düşünce tarihinde ele alınıp tartışılmış, pek çok konuya ciddiyetle yaklaşmakla kalmamış, meselelere nasıl yaklaşılması gerektiğinin örneklerini de sunmuştur.

Açıklama:

Tamamlandı.
"Ormanlara salıverilmiş genç bir fili sonunda bana ve arkadaşlarımdan birine benzemesi yüzünden, evcilleşmesi için aramıza saldılar" cümlesi “-Xp zarf-fiil ekleriyle” kurulan zarf-fiil gruplarına örnek olarak verilemez. Doğru yanıt D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 24

İsim-fiil, sıfat ve zarf-fiillere çok defa hâl eki getirilmesiyle oluşan zarf-fiil grubu aşağıdakilerden hangisidir?

Basit zarf-fiil grupları

Birleşik zarf-fiil grupları

Diğer zarf-fiil grupları

Ünlü zarf-fiil grupları

Türemiş zarf-fiil grupları

Açıklama:

Tamamlandı.
İsim-fiil, sıfat ve zarf-fiillere çok defa hâl eki getirilmesiyle oluşan zarf-fiil grubu "türemiş zarf-fiil grupları"dır. Doğru yanıt E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 25

”Arka sokaklardan beni görmemek için kaçtıysa beni düşünerekten gitmiştir diyorum.” cümlesinde kullanılan zarf-fiil grubu hangisidir?

Zarf-Fiillerden Türemiş Zarf-Fiil Grupları

Sıfat-Fiillerden Türemiş Zarf-Fiil Grupları

İsim-Fiillerden Türemiş Zarf-Fiil Grupları

İsim-Fiillerden Oluşan Birleşik Zarf-Fiil Grupları

Sıfat-Fiillerden Oluşan Birleşik Zarf-Fiil Grupları

Açıklama:

Tamamlandı.
"Arka sokaklardan beni görmemek için kaçtıysa beni düşünerekten gitmiştir diyorum.” cümlesinde kullanılan zarf-fiil grubu "Zarf-Fiillerden Türemiş Zarf-Fiil" gruplarındandır. Doğru yanıt A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 26

“Batılıların sinoloji ile uğraşmaya başlamalarından bu yana Çince isimlerin Latin harfleriyle yazımı konusunda tam bir sistem oturtulamamıştır.” cümlesinde kullanılan zarf-fiil hangi gruba aittir?

Sıfat-Fiillerden Oluşan Birleşik Zarf-Fiil Grupları

İsim-Fiillerden Türemiş Zarf-Fiil Grupları

İsim-Fiillerden Oluşan Birleşik Zarf-Fiil Grupları

Zarf-Fiillerden Türemiş Zarf-Fiil Grupları

Sıfat-Fiillerden Türemiş Zarf-Fiil Grupları

Açıklama:

Tamamlandı.
“Batılıların sinoloji ile uğraşmaya başlamalarından bu yana Çince isimlerin Latin harfleriyle yazımı konusunda tam bir sistem oturtulamamıştır.” cümlesinde kullanılan zarf-fiil, "İsim-Fiillerden Oluşan Birleşik Zarf-Fiil Grupları"na aittir. Doğru yanıt C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 27

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde “-DX -mAdX yapısındaki” zarf-fiil grubuna ait bir örnek vardır?

Tam ders çalışmaya odaklanmışken misafirler çıkagelmez mi hırsımdan çatlıyorum.

Yolcu yüz metre gitti gitmedi arkasından koşar adımlarla yetişip omzuna yapıştılar.

Yirmi yıldır, çoluğa çocuğa karışalıdan beri hep böyle bir yuva hayal ederdi.

Cenaze evden çıkar çıkmaz, Şekûre Hanım odunluğa indi.

Sabahın pembe, beyaz tülleri sıyrıldıkça sürekli berraklaşan fezada çıt yok.

Açıklama:

Tamamlandı.
"Yolcu yüz metre gitti gitmedi arkasından koşar adımlarla yetişip omzuna yapıştılar." cümlesinde “-DX -mAdX yapısındaki” zarf-fiil grubuna ait bir örnek vardır. Doğru yanıt B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 28

Aşağıda verilen zarf-fiil özelliklerinden hangisi doğru değildir?

Bir cümlede birden çok zarf-fiil bulunabilir.

Zarf-fiiller bir fiilimsidir.

Basit zarf-fiiller iyelik eki alırlar.

Zarf-fiil yapıları ikilemeler türetmede kullanılır.

Diğer ekler gibi zarf-fiil ekleri de kalıplaşarak yeni yapılar türetebilir.

Açıklama:

Tamamlandı.
Basit zarf-fiiller iyelik eki almazlar. Doğru yanıt C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 29

İsim-fiil, sıfat-fiil ve zarf-fiillerin edat veya edat gibi kullanılan kelimelerle birlikte kullanılmasıyla oluşmuş olan zarf-fiil grubu hangisidir?

Edatlı zarf-fiil grupları

Diğer zarf-fiil grupları

Türemiş zarf-fiil grupları

Basit zarf-fiil grupları

Birleşik zarf-fiil grupları

Açıklama:

Tamamlandı.
İsim-fiil, sıfat-fiil ve zarf-fiillerin edat veya edat gibi kullanılan kelimelerle birlikte kullanılmasıyla oluşmuş olan zarf-fiil grubu birleşik zarf-fiil gruplarıdır. Doğru yanıt E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 30

Aşağıdakilerden hangisi zarf-fiil eklerinden biri değildir?

-dık

-madan

-ken

-ArAk

-A

Açıklama:

Basit zarf-fiil ekleri -Xp, -X, -A, -AlI, -ArAk, -XncA, -mAdAn, -ken
Türemiş zarf-fiil ekleri -mAksIzIn, -mAklA, -DXkçA, -DxKtA, -mXşçAsInA, - mIşken, -AlIdAn, -XncAyA, -AsIyA, -mXşçAsInA, -AsIyA, -XşXndA vb.
Birleşik zarf-fiil ekleri -mAdAn önce, -mAdAn sonra, -DXktAn dolayı, -mAsInA rağmen,
-mXş gibi, -Ar kadar, -DXğX için, -mAk üzere, -Ar -mAz, vb.
Diğer zarf-fiil ekleri -Ar -mAz, -DX -mAdI, -DX mX, -mAz mI

Doğru Cevap: A

Soru 31

Seher yeli çamları, çavdarları tararken; / Dağlar göller üstüne sisten perde örerken, /
İlkbaharın ilk gülü kılıfını yararken, / Sonbaharda son yağmur yollara yağarken gel!
Yukarıdaki metinde kaç tane zarf-fiil vardır?

Açıklama:

Seher yeli çamları, çavdarları tararken; / Dağlar göller üstüne sisten perde örerken, /
İlkbaharın ilk gülü kılıfını yararken, / Sonbaharda son yağmur yollara yağarken gel! dört tane zarf-fiil vardır.

Doğru Cevap: B

Soru 32

Aşağıdakilerden hangisinde basit zarf-fiil ekiyle kurulmuş bir zarf-fiil vardır?

Sabahın pembe, beyaz tülleri sıyrıldıkça sürekli berraklaşan fezada çıt yok.

Arka sokaklardan beni görmemek için kaçtıysa beni düşünerekten gitmiştir diyorum.

Adam ona gülümseyerek baktı ve sağ elini kalbinin üstüne götürüp, selâm verdi.

Zeynep doktor gelmeden önce ortalığı siler, tozları alır.

Cenaze evden çıkar çıkmaz, Şekûre Hanım odunluğa indi.

Açıklama:

Adam ona gülümseyerek baktı ve sağ elini kalbinin üstüne götürüp, selâm verdi.

Doğru Cevap: C

Soru 33

Aşağıdakilerden hangisinde sıfat-fiillerden oluşan birleşik zarf-fiil grubu vardır?

Cenaze evden çıkar çıkmaz, Şekûre Hanım odunluğa indi.

Köy evinin içine ayak basar basmaz, elbette bir saman ve hafif bir tezek kokusu duyulur.

Yolcu yüz metre gitti gitmedi arkasından koşar adımlarla yetişip omzuna yapıştılar.

Sen, koskoca İstanbul hastanesi dersin Şerife ana, ama paran olmadı mı kalırsın ortalarda koca İstanbul yutuverir insanı.

Cemil Hoca bütün bu dağdağa içinde bile, aksi ispat edilmediği müddetçe, düşüncelerinin ana yolundan ayrılmamış, metodik düşünme prensiplerine daima bağlı kalmıştır.

Açıklama:

Cemil Hoca bütün bu dağdağa içinde bile, aksi
ispat edilmediği müddetçe, düşüncelerinin ana yolundan
ayrılmamış, metodik düşünme prensiplerine
daima bağlı kalmıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 34

Aşağıdakilerden hangisinde basit zarf-fiil ekiyle kurulmuş zarf-fiil grubu yoktur?

Batılıların sinoloji ile uğraşmaya başlamalarından bu yana Çince isimlerin Latin harfleriyle yazımı konusunda tam bir sistem oluşturulmamıştır.

Adam ona gülümseyerek baktı ve sağ elini kalbinin üstüne götürüp, selâm verdi.

Ormanlara salıverilmiş genç bir fili sonunda bana ve arkadaşlarımdan birine benzemesi yüzünden, evcilleşmesi için aramıza saldılar.

Birden koskocaman bir kutu, upuzun şey, gürültüyle duruverdi yanımda.

Sonra Ayşenaz’ın güçsüz bedeni uykuya yenilivermişti, oturduğu yerde düşü düşüvermişti başı.

Açıklama:

''Batılıların sinoloji ile uğraşmaya başlamalarından bu yana Çince isimlerin Latin harfleriyle yazımı
konusunda tam bir sistem oluşturulmamıştır.'' cümlesinde basit zarf-fiil ekiyle kurulmuş zarf-fiil grubu yoktur. Cümledeki ''başlamalarından bu yana'' zarf-fiil grubudur ancak yapı bakımından birleşik zarf-fiil ekiyle kurulmuştur.

Doğru Cevap: A

Soru 35

Aşağıdakilerden hangisinde zarf-fiillerden türemiş zarf-fiil grubu vardır?

Batılıların sinoloji ile uğraşmaya başlamalarından bu yana Çince isimlerin Latin harfleriyle yazımı konusunda tam bir sistem oturtulamamıştır.

Tek tek basaraktan bade süzerekten
İnci dizerekten gel canım gel aman

Zeynep doktor gelmeden önce ortalığı siler, tozları alır, sehpaların üstündeki dergileri, gazeteleri yerleştirirken işi unutup bunları ucundan ucundan okurdu.

Cemil Hoca bütün bu dağdağa içinde bile, aksi ispat edilmediği müddetçe, düşüncelerinin ana yolundan ayrılmamış, metodik düşünme prensiplerine daima bağlı kalmıştır.

Bunun en büyük delili Anadolu fethedildikten sonra bu topraklarda kurulan medreseler, tekkeler ve çarşılardır.

Açıklama:

''Tek tek basaraktan bade süzerekten, İnci dizerekten gel canım gel aman.'' dizelerindeki ''basaraktan'' ve ''dizerekten'' sözcükleri zarf-fiillerden türemiş zarf-fiillere örnektir.

Doğru Cevap: B

Soru 36

Aşağıdakilerden hangisi birleşik zarf-fiil eklerinden biri değildir?

-mAdAn önce

-mAdAn sonra

-DXktAn dolayı

-mAdI

-mXş gibi

Açıklama:

Basit zarf-fiil ekleri -Xp, -X, -A, -AlI, -ArAk, -XncA, -mAdAn, -ken
Türemiş zarf-fiil ekleri -mAksIzIn, -mAklA, -DXkçA, -DxKtA, -mXşçAsInA, - mIşken, -AlIdAn,
-XncAyA, -AsIyA, -mXşçAsInA, -AsIyA, -XşXndA vb.
Birleşik zarf-fiil ekleri -mAdAn önce, -mAdAn sonra, -DXktAn dolayı, -mAsInA rağmen,
-mXş gibi, -Ar kadar, -DXğX için, -mAk üzere, -Ar -mAz, vb.
Diğer zarf-fiil ekleri -Ar -mAz, -DX -mAdI, -DX mX, -mAz mI

Doğru Cevap: D

Soru 37

Aşağıdakilerden hangisi türemiş zarf-fiil eklerinden biri değildir?

-mAksIzIn

-mAklA

-DXkçA

-mXş gibi

-DxKtA

Açıklama:

Basit zarf-fiil eklerinin sayıları sınırlıdır; ancak türemiş ve özellikle birleşik zarf-fiillerin sayısı oldukça
kalabalıktır. Ayrıca birleşik zarf-fiiller zamanla yeni kullanımlarla artabilir. Aşağıda basit zarf-fiil eklerinin
tamamı, türemiş ve birleşik zarf-fiillerden ise birkaç örnek verilmiştir.
Basit zarf-fiil ekleri -Xp, -X, -A, -AlI, -ArAk, -XncA, -mAdAn, -ken
Türemiş zarf-fiil ekleri -mAksIzIn, -mAklA, -DXkçA, -DxKtA, -mXşçAsInA, - mIşken, -AlIdAn,
-XncAyA, -AsIyA, -mXşçAsInA, -AsIyA, -XşXndA vb.
Birleşik zarf-fiil ekleri -mAdAn önce, -mAdAn sonra, -DXktAn dolayı, -mAsInA rağmen,
-mXş gibi, -Ar kadar, -DXğX için, -mAk üzere, -Ar -mAz, vb.
Diğer zarf-fiil ekleri -Ar -mAz, -DX -mAdI, -DX mX, -mAz mI

Doğru Cevap: D

Soru 38

Aşağıdakilerden hangisi birleşik zarf-fiil eklerinden biridir?

-AsIyA

-XncAyA

-mAksIzIn

-mAdAn

-r -mAz

Açıklama:

Birleşik zarf-fiil ekleri -mAdAn önce, -mAdAn sonra, -DXktAn dolayı, -mAsInA rağmen,
-mXş gibi, -Ar kadar, -DXğX için, -mAk üzere, -Ar -mAz, vb.

Doğru Cevap: E

Soru 39

Aşağıdakilerden hangisi türemiş zarf eklerinden biridir?

-mAksIzIn

-Xp

-X

-A

-AlI

Açıklama:

-mAksIzIn türemiş zarf- fiil ekidir.

Doğru Cevap: A

Soru 40

'Seher yeli çamları, çavdarları tararken;
Dağlar göller üstüne sisten perde örerken,
İlkbaharın ilk gülü kılıfını yararken,
Sonbaharda son yağmur yollara yağarken gel!'
Aşağıdakilerden hangisi zarf fiil değildir?

yağarken

örerken

yararken

sisten

tararken

Açıklama:

'sisten' sözcüğü isimdir.

Doğru Cevap: D

Soru 41

Zarf-fiillerden -Xp genelde nasıl adlandırılır?

Basit zarf fiil

Ünsüz zarf-fiili (konsonant gerundiumu)

Fiilimsi

Ünlü zarf-fiili (vokal gerundiumu)

Birleşik fiil

Açıklama:

Zarf-fiillerden -Xp genelde ünsüz zarf-fiili (konsonant gerundiumu) olarak adlandırılır.

Doğru Cevap: B

Soru 42

'Önce ‘Gerçek’ dedik ve sonra ‘Neden’ / Bekledik bir daha gelmedi giden. / Uyandık en güzel düşü görmeden / Aynalardan sorduk birbirimizi.'
Yukarıdaki cümlelerden hangisi zarf fiildir?

Önce ‘Gerçek’ dedik

Bekledik bir daha gelmedi giden

Uyandık en güzel düşü görmeden

Aynalardan sorduk birbirimizi

Zarf fiil yoktur.

Açıklama:

Uyandık en güzel düşü görmeden
Türkçe kurallı cümlelerde zarf-fiil gruplarıyüklemden önce gelir. Ancak şiir, deneme, hikâye, roman gibi türlerde yüklemden sonra da gelebilmektedir.

Doğru Cevap: C

Soru 43

Zarf-fiiller cümlede zarf grupları ya- nında asıl fiilleri yardımcı fiile bağlayarak tasvir bir- leşik fiiller oluşturmada kullanılan zarf fiil grupları hangi ekle kurulmaktadır?

-X

-A

-mAdAn

-AlI

-Xp

Açıklama:

-Xp Zarf-Fiil Ekleriyle Kurulan Zarf-Fiil Grupları; bu zarf-fiiller cümlede zarf grupları ya- nında asıl fiilleri yardımcı fiile bağlayarak tasvir bir- leşik fiiller oluşturmada da kullanılır.

Doğru Cevap: E

Soru 44

'Adam ona gülümseyerek baktı ve sağ elini kalbinin üstüne götürüp, selâm verdi.'
Yukarıdaki cümledeki -Xp zarf fiil ekini içeren kelime aşağıdakilerden hangisidir?

Götürüp

Ona

Gülümseyerek

Selam

Kalbi

Açıklama:

Cümle içindeki, 'Götürüp' eylemi -Xp zarf fiil ek grubu ile oluşturulmuştur

Doğru Cevap: A

Soru 45

'Birden kanı torununa kaynadı. Görmeyeli sekiz ay oluyor. Haziran sonu gelirler, deniz mevsimi. On beş gün kalır giderler.'
Yukarıda verilen cümledeki zarf fiil aşağıdakilerden hangisidir?

Birden

Kanı kaynadı

Görmeyeli

Geliyor

Sonu

Açıklama:

'Görmeyeli',-AlI Zarf-Fiil Ekleriyle Kurulan Zarf-Fiil Grupları kullanılarak oluşturulan zarf fiil grubudur.

Doğru Cevap: C

Soru 46

'Batılıların sinoloji ile uğraşmaya başlamalarından bu yana Çince isimlerin Latin harfleriyle yazımı konusunda tam bir sistem oturtulamamıştır.'
Yukarıda verilen cümlede hangisi isim-fiillerden oluşan birleşik zarf-fiil gruplarındandır?

Çince isimlerin Latin harfleriyle yazımı

konusunda tam bir sistem

Batılıların sinoloji ile uğraşmaya

başlamalarından bu yana

oturtulamamıştır

Açıklama:

'başlamalarından bu yana', İsim-Fiillerden Oluşan Birleşik Zarf-Fiil Grupları: İsim-fiillerden oluşan birleşik zarf- fiillerin kimileri iyelik eki alabilmektedir.

Doğru Cevap: D

Soru 47

'Yatağa uzanıp uyudum uyumadım kapı çalınmaz mı? Mecburen kalkıp açtım.'
Yukarıdaki cümleden hangisi -DX -mAdX Yapısındaki Zarf-Fiil Gruplar ile oluşturulmuş yapıdır?

Yatağa uzanıp

Yatağa uzanıp uyudum

uyudum uyumadım

Kalkıp

Açtım

Açıklama:

'Yatağa uzanıp uyudum uyumadım kapı çalınmaz mı? Mecburen kalkıp açtım.'
'uyudum uyumadım' yapısı -DX -mAdX Yapısındaki Zarf-Fiil Grupları içine girmektedir.

Doğru Cevap: C

Soru 48

O en büyük hayali olan tıp fakültesini kazanmıştı. Bu haberi duyar duymaz ailesine haber verdi.
Yukarıdaki cümlede hangi yapı -Ar -mAz yapısındaki zarf-Fiil gruplarına uymaktadır?

Olan

Kazanmıştı

Duyar duymaz

Tıp fakültesini

haber verdi

Açıklama:

'duyar duymaz' -Ar -mAz Yapısındaki Zarf-Fiil Grupları kapsamına girmektedir.

Doğru Cevap: C

Soru 49

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde türemiş zarf fiil kullanılmıştır?

Koşarak yanımızdan uzaklaştı.

Hiç susmadan konuşuyordu.

Yemek yerken hiç acele etmez.

Bana doğruyu söylemedikçe gidemezsin.

Hemen gidip döneceğim.

Açıklama:

D seçeneğinde yer alan "Bana doğruyu söylemedikçe gidemezsin." cümlesinde "söylemedikçe" sözcüğü bir türemiş zarf fiildir. bunu sağlayan "-dikçe" ekidir. Diğer seçeneklerdeki "koşarak, susmadan, yerken ve gidip" sözcükleri ise basit zarf fiildir.

Doğru Cevap: D

Soru 50

Aşağıdaki seçeneklerin hangisinde basit zarf fiil eki kullanılmıştır?

Kızınca yanına yaklaşılmazdı.

Şaşkınlıktan ne diyeceğini bilemedi.

Hazır ayağa kalkmışken şu pencereyi açar mısın?

Hafta sonu durmaksın çalıştım.

Telefonu açar açmaz bağırdı.

Açıklama:

A seçeneğinde yer alan "Kızınca yanına yaklaşılmazdı." cümlesindeki "kızınca" sözcüğü "-ınca" basit zarf fiil ekini almıştır. Diğer seçeneklerdeki "şaşkınlıktan, kalkmışken ve durmaksızın" sözcükleri türemiş zarf eki almıştır. "Açar açmaz" sözcüğü ise birleşik zarf fiil eki almıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 51

Aşağıdaki seçeneklerin hangisinde türemiş zarf fiil eki vardır?

Yemeğini yemeden önce ellerini yıkamalısın.

Sorduğun için söylüyorum.

Tüm bunları bilmesine rağmen neden tedbir almadı?

Hiç umurunda değilmişcesine davranıyordu.

Bilmiyormuş gibi davranmayı keser misin?

Açıklama:

D seçeneğinde "değilmişcesine" sözcüğünde "-mişcesine" eki türemiş zarf fiil ekidir. Diğer seçeneklerdeki "-meden önce", "-duğun için", "-mesine rağmen", "-muş gibi" ekleri birleşik zarf fiil ekleridir.

Doğru Cevap: D

Soru 52

Aşağıdaki seçeneklerin hangisinde diğerlerinden farklı türde bir zarf fiil eki vardır?

İçeri girer girmez ışıkları açtım.

Saatlerce uykusuz kalmasına rağmen hala dinç hissediyordu.

Sadece spor yaparak zayıflayamazsın.

Yatmadan önce dişlerini fırçalamalısın.

O kadar dikkatli bakmasına rağmen yine de göremedi.

Açıklama:

C seçeneğinde basit zarf fiil bulunurken diğerlerinde ise birleşik zarf fiili bulunmaktadır. Bu nedenle doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 53

Aşağıdaki seçeneklerden hangisinde diğerlerinden farklı türde bir zarf fiil kullanılmıştır?

Yalan söylemeden konuşamazdı.

Otobüse atlayıp gelebilirsin.

Kitap okumadan duramıyordu.

Bu işi sadece bakmakla öğrenemezsin.

Kollarını sıvayarak işe girişti.

Açıklama:

Türemiş zarf fiil bulunan D seçeneği dışındaki tüm seçeneklerde basit zarf fiil bulunmaktadır. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 54

"Kişiliğinin babasına dönüşmesinden sonra onunla benzer bir kadere maruz kaldı." cümlesinde ne tür bir zarf fiil grubu bulunmaktadır?

Basit zarf fiil ekleriyle kurulan zarf fiil grubu

İsim fiilden türemiş zarf fiil grubu

Sıfat fiilden türemiş zarf fiil grubu

Birleşik zarf fiil grubu

Zarf fiilden türemiş zarf fiil grubu

Açıklama:

Cümlede yer alan "dönüşmesinden sonra" sözcük grubundaki "-mesinden sonra" eki birleşik zarf fiil ekidir. Bu nedenle "Kişiliğinin babasına dönüşmesinden sonra" sözcük grubu birleşik zarf grubudur. Doğru cevap D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 55

"Buraya geleli beri ağzını bıçak açmıyor." cümlesinde ne tür bir zarf fiil grubu bulunmaktadır?

Sıfat fiilden türemiş zarf fiil grubu

İsim fiilden türemiş zarf fiil grubu

Zarf fiilden oluşan birleşik zarf fiil grubu

Sıfat fiilden oluşan birleşik zarf fiil grubu

İsim fiilden oluşan birleşik zarf fiil grubu

Açıklama:

Cümlede "-eli beri" eki yer almasından dolayı zarf fiilden oluşan birleşik zarf fiil grubu bulunmaktadır. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 56

"Yolda annesiyle konuşa konuşa yürüyordu." cümlesinde ne tür bir zarf fiil grubu bulunmaktadır?

Basit zarf fiil grubu

İsimden türemiş zarf fiil grubu

Sıfattan türemiş zarf fiil grubu

Zarf fiilden oluşan birleşik zarf fiil grubu

Sıfat fiilden oluşan birleşik zarf fiil grubu

Açıklama:

Cümlede "konuşa konuşa" sözcüklerinde basit zarf fiil eki olan "-a" kullanılmıştır. Bu nedenle cümlede basit zarf fiil grubu bulunmaktadır. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 57

"Yeni evine taşınalı henüz bir ay oldu." cümlesinde hangi tür zarf fiil grubu bulunmaktadır?

Basit zarf fiil grubu

İsim fiilden türemiş zarf fiil grubu

Zarf fiilden türemiş zarf fiil grubu

Zarf fiilden oluşan birleşik zarf fiil grubu

Sıfat fiilden oluşan birleşik zarf fiil grubu

Açıklama:

Cümlede "taşınalı" sözcüğünde basit zarf fiil eki olan "-alı" bulunduğu için basit zarf fiil grubu yer almaktadır. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 58

"Terziye gitmeden önce kumaşçıya uğradım." cümlesinde ne tür bir zarf fiil grubu bulunmaktadır?

Basit zarf fiil grubu

Sıfat fiilden türemiş zarf fiil grubu

İsim fiilden türemiş zarf fiil grubu

İsim fiilden oluşan birleşik zarf fiil grubu

Zarf fiilden oluşan birleşik zarf fiil grubu

Açıklama:

Cümlede "gitmeden önce" sözcüklerinde yer alan "-meden önce" eki fiilden oluşan birleşik zarf fiil ekidir. Bu nedenle bu cümlede fiilden oluşan birleşik zarf fiil grubu yer almaktadır. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 59

Aşağıdakilerden hangisinde diğerlerinden farklı bir zarf-fiil yapısı vardır?

Cemil Meriç yirminci yüz yıl boyunca Türk düşünce tarihinde ele alınıp tartışılmıştır.

Adam ona gülümseyerek baktı ve sağ elini kalbinin üstüne götürüp, selâm verdi.

Şu ne zamandır isteyip durduğun gençlik mektuplarımız var ya,...

Arkadaşım çamlıkların arasına saklanıp, ayının kendisinden kurtulmayı düşündü.

Dünya Savaşı sonrasında ise Eski Türk tarihi araştırmaları, dünyanın her tarafına yayılarak çoğaldı.

Açıklama:

A, B, C ve D seçeneklerinde -ıp, -ip eki ile çekimlenmiş zarf-fiil örnekleri bulunurken E seçeneğinde ise -erek, -arak eki ile çekimlenmiş zarf-fiil örneği bulunmaktadır.

Doğru Cevap: E

Soru 60

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde sıfat-fiil ile kurulmuş bir zarf-fiil grubu vardır?

Batılıların sinoloji ile uğraşmaya başlamalarından bu yana Çince isimlerin Latin harfleriyle yazımı konusunda tam bir sistem oturtulamamıştır.

Eski Türkler büyüklü küçüklü boy sistemine dayalı bir hayat tarzını benimsediklerinden uzun mesafeler ilerleseler de sosyal yapılarının getirdiği dayanışmanın sağlamlığından dağılmıyorlar, manevi yapıları bozulmuyordu.

Gökşin’le altmış üç yıl önce Kandilli Kız Lisesi’nin orta birinci sınıfında buluşmamızdan bu yana, hiç ayrılmamış olmamızın yanı sıra, sırdaşımdır, yakınımdır, derdimi döktüğüm, akıl danıştığım, tavsiyelerine uyduğum can arkadaşımdır!

Zeynep doktor gelmeden önce ortalığı siler, tozları alır, sehpaların üstündeki dergileri, gazeteleri yerleştirirken işi unutup bunları ucundan ucundan okurdu.

Soyut-somut, konu-biçim kaygılarından hiçbiriyle sınırlanmaksızın, kendini denemeci gibi her çeşit yaşantıya açık tutan bir edebiyatçı var mı?

Açıklama:

A, C, D ve E seçeneklerinde isim-fiilden türetilmiş zarf-fiil örneği bulunurken B seçeneğinde sıfat-fiilden türetilmiş zarf-fiil örneği bulunmaktadır.

Doğru Cevap: B

Soru 61

Aşağıdakilerden hangisinde birden fazla zarf-fiil grubu vardır?

O gece Gülseren’in serdiği ak pak, serin çarşaflarda ana kız birbirlerine sokularak köylerini düşündüler hep.

Takip eden yıllarda çok sayıda yeni yazıt ve Uygurca yazma da yayınlanınca Türkoloji şaha kalktı.

Bin bir etkinin ortasında varlığını ayakta tutmaya çalışıp didinirken, dilini kullanaraktan seçen, kara veren, türdeşleriyle çatışan, anlaşan hep insandır.

İş bu noktaya, yani “psikososyal” yorum ve açıklama ukalâlıklarına gelince, Rahmi, düpedüz mırıldanıyor …

Hep kendini düşünen insanlara kızarak bir yere varamazsın.

Açıklama:

A, B, D ve E seçeneklerinde yalnızca bir tane zarf-fiil bulunurken C seçeneğinde birden fazla zarf-fiile çekimlenmiş fiilimsi bir arada kullanılıp zarf-fiil grubu oluşturmuştur.

Doğru Cevap: C

Soru 62

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde zarf-fiillerden oluşan bileşik zarf-fiil grubu yoktur?

… ne bileyim ben, o dönüp gelinceye kadar gözüme uyku girmezdi.

Hatice Hanım, Zeyni Baba’nın kandillerini yakmaya gidinceye kadar gezdik, …

Yirmi yıldır, çoluğa çocuğa karışalıdan beri hep böyle bir yuva hayal ederdi.

Akşam ezanı daha öbür köyde okunmuştu. Atlarımıza biraz su vermiştik. Babam şehirden çıkalı beri somurtmuştu.

Bunun en büyük delili Anadolu fethedildikten sonra bu topraklarda kurulan medreseler, tekkeler ve çarşılardır.

Açıklama:

Zarf-fiillerin edatlarla kullanılması çok nadirdir. Bunlardan -inceye kadar. -alı beri, -alıdAn beri en yaygın olan biçimbirimlerdir. A, B, C, ve D seçeneklerinde bu açıklamaya uygun bileşik zarf-fiil örnekleri bulunurken, E seçeneğinde sıfat-fiil ile kurulmuş bileşik zarf-fiil örneği bulunmaktadır.

Doğru Cevap: E

Soru 63

Aşağıdakilerden hangisinde farklı bir yapıda zarf-fiil grubu vardır?

Cemil Meriç yirminci yüz yıl boyunca Türk düşünce tarihinde ele alınıp tartışılmış, pek çok konuya ciddiyetle yaklaşmakla kalmamış, meselelere nasıl yaklaşılması gerektiğinin örneklerini ve metodunu da sunmuştur.

Ormanlara salıverilmiş genç bir fili sonunda bana ve arkadaşlarımdan birine benzemesi yüzünden, evcilleşmesi için aramıza saldılar.

Dağlarda yaşayan, asırlardan beri yüzlerine bakılmayan vatandaşlarımız, kendi bildiklerine göre orman ve hayvancılıktan geçimlerini temin edegelmişlerdir.

Ren boyunca durağa yürüyordum. Neşeli insanlar doğrusu. Birden koskocaman bir kutu, upuzun bir şey, gürültüyle duruverdi yanımda.

Sonra Ayşenaz’ın güçsüz bedeni uykuya yenilivermişti, oturduğu yerde düşü düşüvermişti başı.

Açıklama:

-i ve -a zarf-fiil ekleri cümlede tek başına bulunmazlar. Bu işlevi -ArAk ekine devretmişlerdir. Bu ek, cümlede 1) kalıplaşmış hâlde 2) tekrar gruplarında 3) tasvir birleşik fiillerde kullanılır. B, C, D ve E seçeneklerinde bu duruma uygun örnekler bulunmaktadır.
A seçeneği ise cümlede zarf grupları yanında asıl fiilleri yardımcı fiile bağlayarak tasvir birleşik fiiller oluşturmada kullanılan zarf-fiillere örnektir.

Doğru Cevap: A

Soru 64

Aşağıdaki cümlelerden hangisinde zarf fiil farklı bir ek yardımıyla oluşturulmuştur?

Gelmişken biraz daha otur kızım.

Ya sen o erkekliğinle böyle bir işe cesaret bulamazken kız sana aşkını nasıl ilan etsin?

Cemil Meriç, bir bakıma sesli düşünürken dahi aynı üslup zevkiyle konuşur.

İş bu noktaya, yani “psikososyal” yorum ve açıklama ukalâlıklarına gelince, Rahmi, düpedüz mırıldanıyor.

Bin bir etkinin ortasında varlığını ayakta tutmak için didinirken, seçen, kara veren, türdeşleriyle çatışan, anlaşan hep insandır.

Açıklama:

"İş bu noktaya, yani “psikososyal” yorum ve açıklama ukalâlıklarına gelince, Rahmi, düpedüz mırıldanıyor…" cümlesindeki zarf fiil olan'gelince' '-ince' eki yardımıyla, diğer şıklardaki zarf filler ise '-ken' eki yardımıyla oluşturulmuşlardır. Cevap D şıkkıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 65

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde zarf-fiil grubu diğerlerinden farklı bir ek alarak oluşturulmuştur?

Köy evinin içine ayak basar basmaz, elbette bir saman ve hafif bir tezek kokusu duyulur.

Cenaze evden çıkar çıkmaz, Şekûre Hanım odunluğa indi.

Bu yüzden ister istemez batı kaynaklı terimleri kullanmak gerekiyordu.

Odaya girer girmez, orada bulunanlardan bir kadın, yeni gelene elindeki çocuğu işaret etti.

Yatağa uzanıp uyudum uyumadım kapı çalınmaz mı?

Açıklama:

"Yatağa uzanıp uyudum uyumadım kapı çalınmaz mı? " cümlesindeki zarf fiil grubu olan 'uyudum uyumadım' diğerlerinden farklı bir ek kullanılarak elde edilmiştir. Cevap E şıkkıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 66

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde diğerlerinden farklı bir ek alarak türetilmiş bir zarf-fiil grubu bulunmaktadır?

Sağ elini kalbinin üstüne götürüp, selâm verdi.

Cemil Meriç yirminci yüz yıl boyunca Türk düşünce tarihinde ele alınıp tartışılmıştır.

Arkasından yavaşça gidip elini sürüvermeyi düşündü.

Tanışalı uzun zaman geçmemişti ama Cevdet bana sahiden sırılsıklam âşıktı.

Şu ne zamandır isteyip durduğun gençlik mektuplarımız var ya...

Açıklama:

Tanışalı uzun zaman geçmemişti ama Cevdet
bana sahiden sırılsıklam âşıktı." cümlesindeki zarf fiil olan 'tanışalı' kelimesi '-alı' ekiyle elde edilirken, diğer şıklardaki zarf fiil grupları '-ıp' ekiyle elde edilmiştir. Doğru cevap D şıkkıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 67

"Zarf-fiil yapıları ikilemeler türetmede kullanılır." Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bu kuralı örnekleyen bir yapı bulunmamaktadır?

Umut güneşimin mor bulutlara / Girip girip çıkışında sen varsın.

Tanpınar, İstanbul mahallerinin yirmi otuz senede bir çehre değiştire değiştire yaşadıklarını ve ‘geleceğe âit çok zengin ve iç açıcı bir proje olmak üzere birdenbire kaybolduklarını’ söyledikten sonra şöyle devam eder:...

Yazıklana yazıklana, yavaşça oturduğu iskemleden aşağı kaydı; yere bağdaş kurdu.

Şöyle beş on adım kala durdu, avaz avaz havlamaya başladı.

Ezilip büzülerek, alçak sesle konuşursan seni fazla takmıyorlar, savmaya çalışıyorlar; yok eğer dik ve kararlı durup, tok bir sesle konuşursan ciddiye alıyorlar.

Açıklama:

"Şöyle beş on adım kala durdu, avaz avaz havlamaya başladı." cümlesinde altı çizili kelimeler kalıplaşmış zarf fiil gruplarına örnektir ve yukarıda bahsi geçen kuralı örneklemez. Cevap D şıkkıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 68

Zarf fiiller ile ilgili hangisi yanlıştır?

Basit zarf-fiiller iyelik eki almazlar.

Bir cümlede en fazla bir tane zarf-fiil bulunabilir.

Zarf-fiil yapıları ikilemeler türetmede kullanılır.

Basit zarf-fiil eklerinin temel özelliği yapılarının tam olarak açıklanamamasıdır.

Türkçe kurallı cümlelerde zarf-fiil grupları yüklemden önce gelir.

Açıklama:

Bir cümlede birden fazla zarf-fiil bulunabilir. Dolayısıyla doğru şık B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 69

"Türkçe kurallı cümlelerde zarf-fiil grupları yüklemden önce gelir. Ancak şiir, deneme, hikâye, roman gibi türlerde yüklemden sonra da gelebilmektedir." Aşağıdakilerden hangisi bu kuralı örneklemektedir?

Uyandık en güzel düşü görmeden.

Şöyle beş on adım kala durdu, avaz avaz havlamaya başladı.

Yazıklana yazıklana, yavaşça oturduğu iskemleden aşağı kaydı.

Sabahın pembe, beyaz tülleri sıyrıldıkça sürekli berraklaşan fezada çıt yok.

O dönüp gelinceye kadar gözüme uyku girmezdi.

Açıklama:

"Uyandık en güzel düşü görmeden." cümlesinde 'görmeden' zarf fiili yüklemden sonra geldiği için kuralı örneklemektedir. Cevap A şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 70

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde birden çok zarf fiil bulunmaktadır?

İlkbaharın ilk gülü kılıfını yararken, sonbaharda son yağmur yollara yağarken gel!

Yavaşça oturduğu iskemleden aşağı kaydı; yere bağdaş kurdu.

Sağ elini kalbinin üstüne götürüp selâm verdi.

Cemil Meriç yirminci yüz yıl boyunca Türk düşünce tarihinde ele alınmış pek çok konuya ciddiyetle yaklaşmıştır.

Birden koskocaman bir kutu, upuzun bir şey, gürültüyle duruverdi yanımda.

Açıklama:

A seçeneğinde hem 'yararken' hem 'yağarken' olmak üzere iki adet zarf fiil olduğundan doğru cevap A şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Ünite 6

Soru 1

Aşağıdaki seçeneklerden hangisinde ünlem grubunun özelliklerinden biri değildir?

Doğadaki yansıma seslerden oluşabilirler.

İçinde birden fazla ünlem unsuru bulunabilir.

Eksiz bağlanan bir kelime grubudur.

Cümlede yargı, bildirme, olma ifade edebilir.

Cümlenin herhangi bir yerinde bulunabilir.

Açıklama:

Ünlem grubu, tek başına anlam taşıyan bir unsur olmadığından cümlede yargı, bildirme, olma ifade etmez. Ünlem grubu, cümlede ifade edilen bir durum veya olaya doğrudan katılmaz. Dolayısıyla doğru seçenek D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 2

Aşağıdakilerden hangisi cümlede bir duruş ve duygu belirten kelime grubudur?

Ünlem grubu

Edat grubu

Unvan grubu

Bağlama grubu

Birleşik isim grubu

Açıklama:

Ünlem grubu cümlede sadece konuşanın duruşu veya duygusu ile ilgili bilgi vermek üzere yer alır. Dolayısıyla cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 3

Aşağıdaki cümlelerden hangisinde edat grubu yüklem olarak kullanılmıştır?

Sabaha kadar ders çalıştık.

Eve doğru yürüdüm.

Her şey bıraktığım gibiydi.

Bu paranın ne kadarı sizin?

Onun gibisi nerede bulunur?

Açıklama:

A seçeneğinde 'sabaha kadar' edat grubunda zamanı nitelediği için zarf görevindedir. B seçeneğinde ise yönelmeyi nitelediği için dolaylı yine zarf görevindedir. D şıkkında 'bu paranın ne kadarı' deyince 'sizin olan ne?' sorusunun karşılığı olarak özne olmuştur. E seçeneğinde ise 'onun gibisi' cevabı 'kim nerede bulunur?' sorusunun karşılığıdır ve özne görevindedir. Fakat C seçeneğinde 'her şey bıraktığım gibiydi' cümlesinde ek fiilin '-di'li geçmiş zamanı olarak kullanılmış, isim olmuş ve yüklem görevinde kullanılmıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 4

Edat grupları cümleye çeşitli anlamlar katar. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde edat grubunun cümleye kattığı anlam yanlış eşletirilmiştir?

Bu iş için kaç lira ödedin? (karşılık)

Bu ayakkabıyı babam için aldım. (özgülük)

Senin için hava hoş tabii. (görelik)

Sizin için üç kişilik yer ayrıldı. (aitlik)

Sınavda başarısız olduğu için yüzünden düşen bin parçaydı. (amaç)

Açıklama:

A seçeneğinde 'bu işin karşılığı olarak ne kadar ücret ödedin?' olarak da düşündüğümüzde anlam bütünlüğü korunmaktadır. B şıkkında 'bu ayakkabıyı annem, kardeşim veya herhangi biri için değil, babama özel aldım' anlamını karşılamaktadır. C şıkkında ise 'sana göre, senin açından' anlamını vermektedir. D seçeneğinde ise 'başkasına değil size ait olacak üç kişilik yer ayırtıldı' anlamına ulaşabiliyoruz. Fakat E seçeneğinde üzüntüsünün amacı değil sebebi sınavda başarısız olması olduğu için burada kullanılan edatın anlamı amaç değil sebep göstermektir.

Doğru Cevap: E

Soru 5

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde kullanılan edat grubu ile bu grubun cümleye kattığı anlam yanlış eşleştirilmiştir?

Ben de senin kadar anlarım bu işten. (eşitlik)

Mektubu okuyunca memleketini görmüş kadar sevindi. (isim)

Dünya kadar borcum var. (sıfat)

Ne kadar güçlü bir ilaç bu, dikkat et. (zarf)

Bir ton kadar kömür almış. (aşağı yukarı)

Açıklama:

A ve E seçeneklerini parantez içindeki kelimelerle değiştirip kullansak da cümlenin anlamını koruyabiliriz. Aşağı yukarı bir ton kömür, ben de seninle eşit derecede anlarım bu işten gibi. D seçeneğinde ise ilacın etkisini pekiştirmek için sıfatı niteleyen zarf görevinde kullanılmıştır. C seçeneğinde ise 'çok, fazla' borcum var anlamına getirmiştir yani borç kelimesini niteleyen sıfat olarak kullanılmıştır. Fakat B seçeneğinde isim anlamında değil sanki memleketini görmüş gibi anlamına gelecek şekilde kullanılmıştır. Dolayısıyla cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 6

Aşağıdaki seçeneklerden hangisinde bağlama grubu cümlede nesne dışında bir öge olarak kullanılmıştır?

İçeri girmek ve annesinin niçin kovulduğunu sormak istedi.

Güzel ve Çirkin'i henüz okumadım.

Kapitalist sistem beraberinde aşırı hırs ve yozlaşma getirir.

Ne seni ne kendimi ateşe atamam ben.

Görüş ve önerilerinde hiçbir değişiklik yoktu.

Açıklama:

E şıkkı haricindeki seçeneklerde yüklemlerine nesne bulmak için 'neyi? kimi?' ve 'ne?' sorularını sorduğumuzda karşımıza
'içeri girmek ve annesinin niçin kovulduğunu'
'Güzel ve Çirkin'i'
'aşırı hırs ve yozlaşma'
'ne seni ne kendimi' cevaplarını buluyoruz.
Fakat E seçeneğinde -ve ile bağlama grubu oluşturan sözcük 'neyde?' sorusunun karşılığı olduğu için dolaylı tümleç olarak kullanılmıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 7

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bağlama grubu zarf tümleci olarak görev yapmaktadır?

Hava ılık ve yağmurluydu.

Duygu ve düşüncelerinde hiçbir değişiklik yoktu.

Sezen ve Utku, üniversiteyi bitirecekleri için çok heyecanlıydılar.

Sanığın bu sessizliği bana çok anlamsız ve saçma gelmişti.

Hem annemi hem babamı özledim.

Açıklama:

A şıkkında 'ılık ve yağmurluydu' bağlama grubu cümlenin yüklemi görevindedir.
B şıkkında 'duygu ve düşüncelerinde' bağlama grubu 'nerede? neyde?' sorusunun karşılığı olarak dolaylı tümleç görevindedir.
C şıkkında 'Sezen ve Utku' eylemi yapan kişiler olarak özne görevindedir.
E seçeneğinde 'hem annemi hem babamı' bağlama grubu 'neyi?kimi?' sorusunun karşılığı olarak nesne konumundadır. Fakat D seçeneğinde ' çok anlamsız ve saçma' bağlama grubu 'bana nasıl gelmişti?' sorusunun karşılığı olarak zarf tümlecidir.

Doğru Cevap: D

Soru 8

Aşağıdaki cümlelerden hangisinde bağlama grubu sıfat görevindedir?

Bebek, sevimli ve güleryüzlü kıza baktı.

Doktor bey ile abim beni kandırdılar.

Bu iş öyle ya da böyle hallolacak!

Sınavım ne iyi ne kötü geçti.

"Ya ben ya da kara toprak!" diye bağırdı filmdeki çılgın aşık.

Açıklama:

B şıkkındaki 'doktor bey ile abim' cümlede isim görevindedir.
C şıkkındaki 'öyle ya da böyle' bağlama grubu cümlede 'nasıl olacak?' sorusunun karşılığı olarak yüklemi nitelediği için zarf görevindedir.
D şıkkındaki 'ne iyi ne kötü' aynı şekilde yüklemi nitelediği için zarf görevindedir.
E şıkkında da 'ya ben ya da kara toprak' bağlama grubu yine 'nasıl bağırdı' sorusunun karşılığı olarak yüklemi nitelediği için zarf görevindedir.
Fakat A seçeneğinde 'sevimli ve güleryüzlü' bağlama grubu kızı yani bir ismi nitelediği için sıfat olarak kullanılmıştır ve dolayısıyla doğru seçenektir.

Doğru Cevap: A

Soru 9

Aşağıdakilerden hangisi edat grubu değildir?

Öğleden sonra

Bize kadar

Onun gibisi

Düne kadar

Kanuna göre

Açıklama:

'Onun gibisi' isimleşmiş bir tamlama halindedir dolayısıyla edat grubu olarak düşünülemez.

Doğru Cevap: C

Soru 10

Aşağıdakilerden hangisi cümlenin bir ögesi sayılmaz?

Edat grubu

Ünlem grubu

Sıfat fiil grubu

Birleşik isim grubu

Unvan grubu

Açıklama:

Doğru cevap ünlem grubudur. Ünlem grupları cümlede herhangi bir öge olarak görülmez ve de kendi başlarına bir yargı da bildirmezler.

Doğru Cevap: B

Soru 11

"Duyguların ya da doğada insan sesi dışındaki seslerin yansımalarıdır. İfadeleri ses yapılarına dayanır. His ve heyecanlarla tabiattaki seslerin ses halindeki tezahürleridir." Bu tanım aşağıdakilerin hangisine aittir?

Ünlem

Sıfat

Zamir

Zarf

Özne

Açıklama:

Ünlemler, duyguların ya da doğada insan sesi dışındaki seslerin yansımalarıdır. İfadeleri ses yapılarına dayanır. His ve heyecanlarla tabiattaki seslerin ses halindeki tezahürleridir.
Doğru cevap A' dır.

Doğru Cevap: A

Soru 12

Hangisi ünlem grubunun yapısına aittir?

Ünlem grubunda birden fazla ünlem unsuru bulunamaz.

Bir ünlem ve bir isim unsurunun birlikte kullanılması ile oluşur.

Ünlem grubu, tek başına anlam taşıyan bir unsur olmadığından cümlede yargı, bildirme, olma ifade eder.

Ünlem grubu ekle bağlanan bir kelime grubudur.

Ünlem grubu cümlenin sonunda bulunur.

Açıklama:

Ünlem Grubunun Yapısı:

Bir ünlem ve bir isim unsurunun birlikte kullanılması ile oluşur.
Ünlem grubunda birden fazla ünlem unsuru bulunabilir.
Ünlem grubunda birden fazla isim unsuru bulunabilir.
Ünlem grubu, tek başına anlam taşıyan bir unsur olmadığından cümlede yargı, bildirme, olma ifade etmez.
Ünlem grubu eksiz bağlanan bir kelime grubudur.
Ünlem grubu cümlenin herhangi bir yerinde bulunabilir.
Ünlem grubunda, ünlem unsuru tek olabileceği gibi kelime grubu şeklinde de olabilir.
Ünlem grubunda vurgu, grubun oluşmasını sağlayan ünlem üzerindedir.

Doğru cevap B' dir.

Doğru Cevap: B

Soru 13

Bir ünlem edatı ve bir isimden oluşan duygu veya sesleniş belirten kelime grubuna ne ad verilir?

Edat grubu

Sıfat grubu

Ünlem grubu

Tamlama grubu

Zarf grubu

Açıklama:

Ünlem grubu: Bir ünlem edatı ve bir isimden oluşan duygu veya sesleniş belirten kelime grubudur.
Doğru cevap C' dir.

Doğru Cevap: C

Soru 14

Aşağıdakilerden hangisi edat grubunun yapısına aittir?

Bir zarf unsuru ile bir yüklemin birleşmesinden oluşur.

Edat grubunda zamir unsuru çoğul veya çekim ekli olabilir

Edat grubunda birden fazla isim unsuru olamaz.

Edat grubu zamir ile kurulmuşsa zamir mutlaka çekim eki alır. Bununla birlikte zamirlerin edat grubunda eksiz kullanıldığı da görülmektedir

Edat grubu cümle içinde özne veya yüklem görevindedir.

Açıklama:

Edat Grubunun Yapısı:

Bir isim unsuru ile bir çekim edatının birleşmesinden oluşur.
Edat grubunda isim unsuru yalın veya çekim ekli olabilir.
Edat grubu zamir ile kurulmuşsa zamir mutlaka çekim eki alır. Bununla birlikte zamirlerin edat grubunda eksiz kullanıldığı da görülmektedir.
Edat grubunda birden fazla isim unsuru olabilir.
Edat grubunda isim unsuru cins isim, zamir veya bir kelime grubundan oluşur.
Edat grubu cümle içinde sıfat veya zarf görevindedir.
Edat grubunun isim unsuru cümleden oluşabilir.

Doğru cevap D' dir.

Doğru Cevap: D

Soru 15

Edatlar kaç çeşittir?

Açıklama:

Edat, tek başına anlamı olmayan sadece gramer görevi olan dil birimidir. Anlamı olan çekimli kelimelerle kullanılır ve onları anlam bakımından destekler. Bu bakımdan edat, ek almayan bir yardımcı kelime unsurudur. Edatlar, ünlem edatları (ünlemler, seslenme, sorma, gösterme, cevap edatları), bağlama edatları (sıralama, denkleştirme, karşılaştırma, cümle başı edatları, sona gelen edatlar) ve son çekim edatları olmak üzere üçe ayrılır.
Doğru cevap E' dir.

Doğru Cevap: E

Soru 16

Aşağıdakilerden hangisi edat grubunun kelime grupları içindeki yerine örnektir?

Edat grubunda, isim unsuru zarf-fiil grubu olabilir.

Edat grubunda, isim unsuru zamir-yüklem grubu olabilir.

Edat grubu ünlem-fiil grubunun unsuru olabilir.

Edat grubu zarf-ünlem grubunun unsuru olabilir.

Edat grubu cümle tamlamasında tamlanan unsur olabilir.

Açıklama:

Edat Grubunun Kelime Grupları İçindeki Yeri

Edat grubunda, isim unsuru zarf-fiil grubu olabilir.Yola çıkalı beri uyuyor...
Edat grubu isim-fiil grubunun unsuru olabilir.
Haftaya yeniden buluşup görüşmek üzere...
Bu eğitim sistemini ülkemize uygun bir şekilde yeniden yapılandırmak için...
Edat grubu sıfat-fiil grubunun unsuru olabilir.
Uçağa, bomba atmak için geliştirdikleri düzeneği de taktılar. (Turgut Özakman, Şu Çılgın Türkler, s. 363)
Edat grubu sıfat tamlamasında tamlayan unsur olabilir.
Çok kuvvetli bir adamdı, bugünün şampiyon haltercisi gibi bir şeydi. (İlber Ortaylı, Tarihin Sınırlarına Yolculuk, s. 179)
Doğru cevap A' dır.

Doğru Cevap: A

Soru 17

Hangisi bağlama edatı değildir?

İle

Yahut

Veya

Açıklama:

Bağlama grubu iki ya da daha fazla isim unsurunun bağlama edatları ile şekil veya anlam bakımından birbirine bağlanarak sıralanması ile oluşur. Edat iki isim unsuru veya iki kelime grubunun arasına girerek görev yapar. Bu kelime grubunun oluşturulmasında sıralama bağlama edatı olan, virgül ya da ve anlamı taşıyan edatlar kullanılır: ve, ile, ilâ (-den -e kadar), veya, yahut, ya da, ve de, (dahı).
Doğru cevap B' dir.

Doğru Cevap: B

Soru 18

"Küçük dil birliklerini, kelimeleri, kelime gruplarını ve cümleleri şekil veya anlam bakımından birbirine bağlayan, onlar arasında irtibat kuran edatlardır. (Ergin, 1986, s. 352)." Bu tanım hangi edat gurubuna aittir?

Çekim edatı

Ünlem edatı

Bağlama edatı

İsim edatı

Edat tamlaması

Açıklama:

Bağlama edatları, küçük dil birliklerini, kelimeleri, kelime gruplarını ve cümleleri şekil veya anlam bakımından birbirine bağlayan, onlar arasında irtibat kuran edatlardır. (Ergin, 1986, s. 352).
Doğru cevap C' dir.

Doğru Cevap: C

Soru 19

Aşağıdaki bağlama edatlarından hangisi cümle başında kullanılmaz?

Ama

Fakat

hem

Açıklama:

“Ve” bağlama edatını kesinlikle cümle başında kullanılmaz.
Doğru cevap D' dir.

Doğru Cevap: D

Soru 20

Hangisi bağlama grubunun cümle içindeki yerine örnektir?

Bağlama grubu cümlede soru eki görevinde kullanılabilir.

Bağlama grubu cümlede olumsuzluk eki olarak kullanılabilir.

Bağlama grubu cümlede isim tamlaması görevinde kullanılabilir.

Bağlama grubu cümlede zarf tamlaması görevinde kullanılabilir.

Bağlama grubu cümlede özne görevinde kullanılabilir.

Açıklama:

Bağlama Grubunun Cümle İçindeki Yeri:

Bağlama grubu cümlede özne görevinde kullanılabilir.

Bağlama grubu cümlede nesne görevinde kullanılabilir.
Bağlama grubu cümlede yer tamlayıcısı görevinde kullanılabilir.
Bağlama grubu cümlede zarf görevinde kullanılabilir.
Bağlama grubu cümlede yüklem görevinde kullanılabilir. Doğru cevap E' dir.

Doğru Cevap: E

Soru 21

Aşağıdakilerden hangisi cümle ögesi olmayan cümle dışı unsur özelliğine sahip kelime grubudur?

Birleşik isim grubu

Unvan grubu

Ünlem grubu

Edat grubu

Bağlama grubu

Açıklama:

Ünlem kelime grubu cümlenin ögesi olamayacağı gibi cümle dışı unsur olarak da kabul edilir. Doğru yanıt: C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 22

Ünlem grubu için aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Ünlem grubunda birden fazla ünlem unsuru bulunmaz.

Bir ünlem ve bir isim unsurunun birleşmesinden oluşur.

Birden fazla isim bulunabilir.

Tek başına yargı bildirmez.

Cümlenin herhangi bir yerinde bulunabilir.

Açıklama:

Bir ünlem grubunda birden fazla ünlem unsuru bulunur. Örneğin: Hey, baksana! Doğru yanıt: A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 23

Cümlede duygu veya duruş bildiren kelime grubuna ne denir?

Ünvan grubu

Ünlem grubu

Edat grubu

Bağlama grubu

Birleşik isim grubu

Açıklama:

Cümlede duygu ve duruş bildiren kelime grubuna "Ünlem Grubu" denir. Doğru yanıt: B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 24

Aşağıdakilerden hangisindeki italik kısım edat grubu değildir?

Onun kadar akıllısını görmedim.

Onun gibisi bir daha asla gelmeyecek.

Bizim için bu iş bitmiştir artık.

Öğleden sonra Ali otele yerleşti.

Habere göre insanlar evlerinde beklemeliymiş.

Açıklama:

"Onun gibisi bir daha asla gelmeyecek." cümledeki onun gibisi ifadesi edat grubu oluşturmamaktadır. "İsim çekim eki alan edatlar, cümlede edat görevinde değil isim görevinde kullanılırlar: senin gibisi, bu kadarı, bizim gibiler vb. Doğru yanıt B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 25

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde edat yoktur?

Görevlinin bize karşı tutumu hoş değildi.

Özgürlük kadar güzel bir duygu olamaz.

Onun da kendine göre planları vardır.

Güneye doğru bitki örtüsü değişir.

Uzun bir süre buralara gelmeyeceğim, dedi.

Açıklama:

"Uzun bir süre buralara gelmeyeceğim, dedi." cümlede edat yoktur. Doğru yanıt: E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 26

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "ancak" sözcüğü diğerlerinden farklı görevdedir?

İki yıldır bu kasabada yaşıyormuş ancak bir an önce taşınmakistiyormuş.

Bu adam ancak bu kadarını yapabildi.

Kız kardeşi kazadan sonra ancak ayağa kalkabildi.

Bu kadıncağıza ancak sen yardım edebilirsin.

Acele etmeme rağmen ancak gelebildim.

Açıklama:

"İki yıldır bu kasabada yaşıyormuş ancak tanışabildik." cümlede "ancak" sözcüğü bağlaç görevindedir. Diğer cümlelerde ise edat görevinde kullanılmıştır. Doğru yanıt: A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 27

Aşağıdakilerden hangisinde "edat" ad tamlamasının tamlananı durumundadır?

Seviyor gibi görünmek doğru değil!

Arkadaşıyla erkenden yola çıktı.

Onun gibisi zor bulunur.

Akşam için hazırlık yapmış.

Ona göre bu sonuç yanlıştır.

Açıklama:

"Onun gibisi zor bulunur." cümlede geçen "Onun gibisi" edat grubu bir ad tamlamasıdır. Bu tamlamadaki tamlanan "gibi" sözcüğü edattır. Doğru yanıt: C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 28

Aşağıdakilerin hangisinde "için" edatı neden-sonuç ilişkisi kurmaktadır?

Bu elbiseyi sizin için aldım.

İki gün için İstanbul'a gitti.

Her gün iş için karşıya geçiyor.

Yemek için eve gelmişti.

Notları düşük geldiği için bu sınava çok çalıştı.

Açıklama:

"Notları düşük geldiği için bu sınava çok çalıştı." cümlede "için" edatı neden-sonuç ilişkisi kurmaktadır. Çok çalışması bir sonuç; çok çalışmasını gerektiren de notlarının düşük olması; bu da nedendir. Doğru yanıt: E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 29

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bağlaç yoktur?

Annesi ile kızı düğüne geç kaldılar.

Babasından kalan evi ve tarlayı sattılar.

Gerek çalışkanlığı gerek dürüstlüğü övgüye değerdi.

Başarı, uğruna harcanan emek kadar değerlidir.

Hem şiirleri hem de romanları çok sevildi.

Açıklama:

"Başarı, uğruna harcanan emek kadar değerlidir." cümlede bağlaç yoktur. "kadar" sözcüğü edat görevindedir. Doğru yanıt: D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 30

Aşağıdakilerin hangisinde "bağlama grubu" cümlede nesne görevindedir?

Türkiye ile Avrupa Birliği görüşmeleri yeniden başladı.

Sanatçı, yaratıcılığını ve ustalığını bu resminde ortaya koymuş.

Geçen yüzyılda ve bu yüzyılda savaşlar birçok insanın ölümüne neden oldu.

Bu çalışmada dokunma ve işitme duyularından yararlanılmıştır.

Sınıfın temizliğini ya Ayşe ya da Gökçe yapacak.

Açıklama:

"Sanatçı, yaratıcılığını ve ustalığını bu resminde ortaya koymuş." cümlede " yaratıcılığını ve ustalığını" bağlama grubu nesne görevindedir. Doğru yanıt: B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 31

Aşağıdakilerden hangisi ünlemlerin özellikleri arasında sayılamaz?

Duyguların ya da doğada insan sesi dışındaki seslerin yansımalarıdır.

Bazı ünlemler isimleşmiştir.

Cümle yapısında cümlenin bir ögesi olarak yer alır.

Büyük çoğunluğu Arapça ya da Farsça kökenlidir.

Cümleye hitap ya da seslenme anlamı katan ünlemler vardır.

Açıklama:

Leyla Karahan, bu kelime grubunu cümlenin kuruluşuna katılmayan ve cümlede, cümle dışı unsur
olarak yer alan bir kelime grubu olarak tanımlamaktadır. (Karahan, 2010, s. 71)
Ünlemler,cümlenin yapısına katılamazlar. Cümle ögelerinde cümle dışı unsur olarak kabul edilegelmişlerdir.

Doğru Cevap: C

Soru 32

Aşağıdakilerden hangisi bir ünlem grubunun özellikleri arasında yer almaz?

Bir ünlem grubu ünlem ve isimden oluşur.

Ünlem grubu ek almaz.

Ünlem grubunda vurgu, ünlem olan ifadenin üzerindedir.

Ünlem grubu cümlenin sonunda yer alır.

Ünlem grubunda birden fazla isim unsuru bulunabilir.

Açıklama:

Bir ünlem grubu ünlem bildiren ifade ve en az bir isimden oluşur, birden fazla isim alabilir. Ünlem grupları bağlanırken ek almaz. Ünlem grubunda vurgulu söylenen ifade her zaman ünlem olan ifadenin kendisindedir. Ancak ünlem grubu cümlenin sonunda yer alır bilgisi doğru değildir,cümlenin herhangi bir yerinde yer alabilir.
Ünlem grubu cümlenin sonunda bulunmak zorunda değildir. Cümlenin herhangi bir yerinde yer alabilir.

Doğru Cevap: D

Soru 33

Aşağıda edatlarla ilgili verilen bilgilerden hangisi doğru değildir?

Tek başına anlamları bulunmaz.

Cümleye benzerlik,karşılaştırma,görelilik,sebep,amaç,zaman gibi anlamlar katar.

Bir isimle birleşerek edat grubu oluştururlar.

Edat grubu cümlede sıfat veya zarf görevindedir.

Edat grubunda vurgu edat olan kelimededir.

Açıklama:

Edat grubu dediğimiz bir edat ve bir isimden oluşur. Vurgu ise edat olan kelimede değil,ünlemlerin aksine isimdedir.
Edat grubunda vurgu edatta değil isimdedir. Doğru cevap E şıkkıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 34

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde edat kullanılmamıştır?

Bir şehirden başka bir şehre uçak ile gitmek zamandan tasarruf sağladığı için sık tercih ediliyor.

Ah bu şarkıların gözü kör olsun.

Sabaha dek gözünü bir kere bile olsun kırpmadı.

Benim yolum sana doğru,bütün yollar kapalı benim nezdimde.

İyi bir insan olmak için her şeyden evvel sevgi dolu bir kalbiniz olmalı.

Açıklama:

A seçeneğinde "ile" edatı cümleye araç,birliktelik anlamları katan bir edattır.
C seçeneğinde "dek" edatı cümleye zaman anlamı katan bir edat olarak kullanılmıştır.
D seçeneğinde "e doğru" edatı cümleye, yer- yön anlamı katmıştır.
E seçeneğinde "için "edatı cümleye amaç anlamı katan bir edattır.
Diğer dört şıkta " için, e doğru, dek ve ile" edatları kullanılırken B seçeneğinde edat kullanılmadığı görülmektedir.

Doğru Cevap: B

Soru 35

Aşağıdakilerden hangisi bir bağlama ifadesi olamaz?

Hey

İle

Hem ... hem

Ne ... ne

Yahut

Açıklama:

Diğer seçeneklerdeki ile,hem... hem, ne ... ne , yahut/veyahut gibi ifadeler iki kelime ya da iki cümleyi birbirine bağlayan bağlama ifadeleri olarak karşımıza çıkarken "hey" ifadesi seslenme anlamı katan bir ünlemdir.
İle,hem... hem, ne ... ne , yahut/veyahut gibi ifadeler iki kelime ya da iki cümleyi birbirine bağlayan bağlama ifadeleri olarak karşımıza çıkarken "hey" ifadesi bir ünlemdir. Cevap A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 36

Aşağıdakilerden hangisinde karşılaştırma anlamı katan bir bağlama ifadesi kullanılmıştır?

Ne gitmeyi ne de kalmayı istiyor değildi.

Sen ve ben bir olduktan sonra aşamayacağımız sorun yoktur.

İnsan akıllı fakat zaafları olan bir varlıktır.

Suç ve Ceza ,Dostoyevski'nin en bilinen romanlarındandır.

Senin de bana gönlün var gibi gibi.

Açıklama:

B seçeneğinde kullanılan "ve" bağlama ifadesi sıralama edatı,
C seçeneğinde kullanılan "fakat" ifadesi cümle başı edat,
D seçeneğinde kullanılan "ile" sıralama edatı,
E seçeneğindeki "de" ifadesi kuvvetlendirme edatı olarak kullanılır.
A seçeneğinde kullanılan ne... ne bağlama edatı cümleye karşılaştırma anlamı katar. Doğru cevap A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 37

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde kullanılan bağlama ifadesi yerine "veya" ifadesi getirilebilir?

Sen de benim gibi bu soruyu çözebilirsin.

Hem pilav hem makarna yemek istemesi beni şaşırttı.

Evleri küçük ama sevimli bir mahallenin ortasında yer alıyor.

Gitmek mi zor kalmak mı diye sorsalar bana ,kalmak derim onlara.

Elindekini ister çöpe at ister bana bırak.

Açıklama:

Diğer seçeneklerde kullanılan de,hem...hem,ama, mi bağlama ifadeleri yerine veya ifadesi getirildiğinde anlamsız olduğu görülür. Ancak E seçeneğinde "elindekini çöpe at veya bana bırak" şeklinde kullanım anlamlıdır.
İster... ister ifadesi yerine veya getirilebildiği görülür. Doğru cevap E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 38

"Olmak ya da olmamak,işte bütün mesele bu." cümlesinde vurgu hangi ifade üzerindedir?

Olmak

ya da

olmamak

bütün

mesele

Açıklama:

Bağlama grubunda vurgu bu grubu oluşturan unsurlar üzerindedir.
Cümle okunduğunda vurgulu ifadenin bağlama ifadesi olan "ya da" üzerinde olduğu görülür. Doğru seçenek B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 39

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bağlama grubu cümlenin öznesi görevindedir?

Onlar,bir şeylerin anlamlı ve güzel olduğu zamanlarda yaşamışlardı.

Çocuk ne annesine ne de babasına benziyordu.

Sevgi ile saygı ilişkilerin en temel yapı taşıdır.

İnsan dediğin açık ve anlaşılır bir kitap gibi olmalı.

Yaşamak bir ağaç gibi tek ve hür,ve bir orman gibi kardeşçesine...

Açıklama:

A seçeneğinde "...bir şeylerin anlamlı ve güzel olduğu zamanlarda" ifadesi cümlede zarf görevindedir.
B seçeneğinde "... ne annesine ne de babasına" ifadesi cümlede yer tamlayıcısı görevindedir.
D seçeneğinde "... açık ve anlaşılır bir kitap gibi" söz grubu cümlede zarf görevindedir.
E seçeneğinde " ...tek ve hür" söz gurubu eksiltili cümlede zarf görevindedir.
C seçeneğinde "sevgi ve saygı" ifadesi,cümlenin yüklemi olan "ilişkilerin en temel yapı taşıdır" ifadesine "ne,kim?" soruları sorulduğunda cevap veren özne görevindedir. Doğru seçenek C şıkkıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 40

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde hem edat,hem ünlem hem de bağlama grubuna ait birer kelime aynı anda kullanılmıştır?

Hayat sensiz de gülüp oynuyor bana göre artık.

Hayret, ne de çabuk geçmiş zaman .

Yüzünü güldürebilmek ve geri dönmen için ne yapayım ben?

Eyvahlar olsun, yaza kadar her şey daha zor ve karmaşık olacak .

Korkularımdan da endişelerimden de kurtuldum nihayet.

Açıklama:

D seçeneğinde " Eyvahlar olsun" söz grubu ünlem grubu,"yaza kadar" söz grubu edat grubu, "zor ve karmaşık" bağlama grubudur. Dolayısıyla üçünün de kullanıldığı doğru seçenek D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 41

Ünlem özelliğindeki kelimeler aşağıdakilerden hangisi ile birlikte kullanıldıklarında ünlem grubunu oluştururlar?

Zarf

Fiil

İsim

Edat

Bağlaç

Açıklama:

Ünlem özelliğindeki kelimeler bir isim unsuru ile birlikte kullanıldıklarında ünlem grubu oluşur.

Doğru Cevap: C

Soru 42

Aşağıdakilerden hangisi dilbilimcilerin çoğunun ünlem grubu için kullandığı bir nitelemedir?

Birden fazla isim içermeyen cümlelerdeki bir dil birimi

Cümledeki cümle dışı unsur

Anlamın dışındaki dil birimi

Cümlenin yargı ifade eden unsuru

Cümlenin bildirme ifade eden unsuru

Açıklama:

Ünlem grubu cümlenin dışında olmakla birlikte anlamın içinde bulunan dil birimidir. Bu sebeple çoğu dilbilimci tarafından cümlede “cümle dışı unsur” olarak nitelendirilir.

Doğru Cevap: B

Soru 43

Ünlem grubu ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğru değildir?

Ünlem grubu eksiz bağlanan bir kelime grubudur

Ünlem grubu, cümlede tek başına anlam taşıyan bir unsurdur

Ünlem grubunda birden fazla isim unsuru bulunabilir

Ünlem grubu cümlenin herhangi bir yerinde bulunabilir

Ünlem grubunda vurgu, grubun oluşmasını sağlayan ünlem üzerindedir

Açıklama:

Ünlem grubu, tek başına anlam taşıyan bir unsur olmadığından cümlede yargı, bildirme, olma ifade etmez.

Doğru Cevap: B

Soru 44

Aşağıdakilerden hangisi edat grubunun özelliklerinden biri değildir?

Edat grubu bir isim unsuru ile bir çekim edatının birleşmesinden oluşur

Edat grubunda isim unsurunda çekim eki olmaz

Edat grubunda birden fazla isim unsuru olabilir.

Edat grubu cümle içinde sıfat veya zarf görevindedir.

Edat grubunda isim unsuru cins isim, zamir veya bir kelime grubundan oluşur.

Açıklama:

Edat grubunda isim unsuru yalın veya çekim ekli olabilir.

Doğru Cevap: B

Soru 45

Aşağıdakilerden hangisi edat grubunun yapısını yansıtan bir ifadedir?

Edat grubu bir isim unsuru ile bir çekim edatının birleşmesinden oluşur

Edat grubunda isim unsuru çekim ekli olamaz

Edat grubunda tek bir isim unsuru olabilir

Edat grubundaki isim unsurunu özel isimler oluşturur

Edat grubunun isim unsuru tek bir cümle şeklinde olamaz

Açıklama:

Edat grubunun isim unsuru cümleden oluşabilir.

Doğru Cevap: A

Soru 46

Edat grubu ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Edat grubu anlamı olmayan çekimli kelimelerle kullanılır ve onları anlam bakımından destekler.

Edat grubu cümlede yüklem olarak kullanılabilir.

Edat grubu sıfat tamlamasında tamlayan unsur olabilir

Edat grubu sıfat-fiil grubunun unsuru olabilir

Edat grubunda, isim unsuru zarf-fiil grubu olabilir.

Açıklama:

Anlamı olan çekimli kelimelerle kullanılır ve onları anlam bakımından destekler.

Doğru Cevap: A

Soru 47

Tek edatlı kelime gruplarında bağlama edatı nerede bulunur?

İlk isim unsurundan önce

Özneden sonra

Cümle başında

Cümle sonunda

İki isim unsurunun ortasında

Açıklama:

Tek edatlı kelime gruplarında bağlama edatı iki isim unsurunun ortasında bulunur.

Doğru Cevap: E

Soru 48

” Onun paltosu ve ayakkabısı yoktu” cümlesinde bağlama grubu hangi işlevdedir?

İsim tamlamasının tamlayan unsurudur

Sıfat tamlamasının isim unsuru olabilir

İyelik grubunun tamlanan unsurudur

Sıfat tamlamasında sıfat unsurudur

Edat grubunun isim unsurudur

Açıklama:

İyelik grubunun tamlanan unsuru bağlama grubu olabilir. Onun kitabı ve defteri yoktu.

Doğru Cevap: C

Soru 49

Aşağıdaki cümlelerden hangisinde bağlama grubu cümle içinde nesne olarak yer almaktadır?

Öğrenciler ve öğretmenler birlikte pikniğe gittiler

Nefes alma suretiyle beslenmemiz bedava ve yorgunluksundur

Uygarlık tarihi meşhur bilim adamları ve sanatçılarla doludur

Sırılsıklam olmuş paltosunu ve ardından da ceketini çıkardı

Oraya yürüyerek gitmek bizim için yararlı ve ekonomiktir

Açıklama:

Bağlama grubu cümlede nesne görevinde kullanılabilir: Sırılsıklam olmuş ayakkabılarını ve ardından da çoraplarını çıkardı.

Doğru Cevap: D

Soru 50

Türkçe'de, ifadeleri ses yapılarına dayanan, duyguların ya da doğada insan sesi dışındaki seslerin yansımalarına ne ad verilir?

Edat

Bağlaç

Ünlem

İsim

Fiil

Açıklama:

Ünlemler, duyguların ya da doğada insan sesi dışındaki seslerin yansımalarıdır. “ İfadeleri ses yapılarına dayanır. His ve heyecanlarla tabiattaki seslerin ses halindeki tezahürleridir.
Ünlemler, duyguların ya da doğada insan sesi dışındaki seslerin yansımalarıdır. İfadeleri ses yapılarına dayanır. His ve heyecanlarla tabiattaki seslerin ses halindeki tezahürleridir.

Doğru Cevap: C

Soru 51

Aşağıdakilerden hangisi, bir şeye seslenme, dikkat çekme amacıyla kullanılan ünlemlerden biridir?

Keşke!

Tamam!

Merhaba!

Hey!

Ne!

Açıklama:

Bir şeye seslenme, dikkat çekme: hey, marş marş, alo, vb.

Doğru Cevap: D

Soru 52

Aşağıdakilerden hangisi, ünlem grubunun yapısıyla ilgili doğru bir bilgi değildir?

Bir ünlem ve bir isim unsurunun birlikte kullanılması ile oluşur.

Ünlem grubu cümlenin herhangi bir yerinde bulunabilir.

Ünlem grubunda sadece bir tane isim unsuru bulunabilir.

Ünlem grubu, tek başına anlam taşıyan bir unsur olmadığından cümlede yargı, bildirme, olma ifade etmez.

Ünlem grubu eksiz bağlanan bir kelime grubudur.

Açıklama:

Ünlem grubunda birden fazla isim unsuru bulunabilir:
Ünlem grubunda birden fazla isim unsuru bulunabilir.

Doğru Cevap: C

Soru 53

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde, ünlem grubu zarf görevindedir?

Dalgalan sen de şafaklar gibi ey şanlı hilâl!

Yok musun ey adl-i İlâhî!

“Evet paşam” dedi.

Ah biçare çocuk! Sen yerinde otur.

Ya bereket deyip ıslanıyoruz.

Açıklama:

Ünlem grubu aktarma cümlesi olarak kullanılmış ise zarf-fiil eki almış bir fiille kullanıldığında cümlede zarf görevinde olabilir: Ünlem grubu cümle içinde eğer aktarma cümlesi durumunda kullanılmışsa ve “diye” gibi zarf-fiil eki almış bir fiil ile kullanılmış ise cümlede zarf görevinde kullanılabilir. General Kladas “Zito Mustafa Kemal!” diye fısıldadı. ( Turgut Özakman, Şu Çılgın Türkler, s. 668) ya bereket deyip ıslanıyoruz ( Attilâ İlhan, Ben Sana Mecburum, s. 64)

Doğru Cevap: E

Soru 54

Edat grubu zamir ile kurulmuşsa zamir mutlaka çekim eki alır. Bununla birlikte zamirlerin edat grubunda eksiz kullanıldığı da görülmektedir. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde eksiz zamir ile kurulmuş bir edat grubu vardır?

Sana rağmen sınavı kazandım.

Bizden evvel kimse bu aileyi el üstünde tutmadı.

Bu gibi durumlarda temkinli davranmakta fayda vardır.

Sana göre para önemsiz bir şey olabilir.

Ona nazaran, küçük kardeşi daha olgun bir insandı.

Açıklama:

Edat grubu zamir ile kurulmuşsa zamir mutlaka çekim eki alır. Bununla birlikte zamirlerin edat grubunda eksiz kullanıldığı da görülmektedir. Bu gibi bir portrenin ortaya çıkışında haksız yönler de yok değildir. (İlber Ortaylı, Son İmparatorluk Osmanlı, s. 160)

Doğru Cevap: C

Soru 55

Aşağıdakilerden hangisi, edat grubunun yapısıyla ilgili doğru bir bilgi değildir?

Edat grubunda birden fazla isim unsuru olabilir.

Edat grubu cümle içinde sıfat veya zarf görevindedir.

Edat grubu zamir ile kurulabilir.

Edat grubunun isim unsuru cümleden oluşabilir.

Edat grubunda vurgu edat unsuru üzerindedir.

Açıklama:

Edat grubunda vurgu birinci unsur olan isim unsuru üzerindedir.

Doğru Cevap: E

Soru 56

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde, edat grubu bir sıfat tamlamasının tamlayan unsurudur?

Çok kuvvetli bir adamdı, bugünün şampiyon haltercisi gibi bir şeydi.

Haftaya yeniden buluşup görüşmek üzere ayrıldık.

Bu eğitim sistemini ülkemize uygun bir şekilde yeniden yapılandırmak için bir araya geldik.

Uçağa, bomba atmak için geliştirdikleri düzeneği de taktılar.

Çocuk yola çıkalı beri uyuyor.

Açıklama:

Edat grubu sıfat tamlamasında tamlayan unsur olabilir. Çok kuvvetli bir adamdı, bugünün şampiyon haltercisi gibi bir şeydi. (İlber Ortaylı, Tarihin Sınırlarına Yolculuk, s. 179)
Edat grubu sıfat tamlamasında tamlayan unsur olabilir. Çok kuvvetli bir adamdı, bugünün şampiyon haltercisi gibi bir şeydi. (İlber Ortaylı, Tarihin Sınırlarına Yolculuk, s. 179)

Doğru Cevap: A

Soru 57

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde, edat grubunun isim unsuru bağlama grubudur?

Bütün köylerin yerlerini ve adlarını biliyordu.

Anneme, ablama ve bana göre bu yol doğruydu.

Onun kitabı ve defteri yoktu.

Uzun ve simsiyah saçları rüzgarda uçuşuyordu.

Ahmet ve Elif beni ziyarete gelmişler.

Açıklama:

Edat grubunun isim unsuru bağlama grubu olabilir.
Anneme, ablama ve bana göre bu yol doğruydu.
O güne ve o ana kadar Diyavol Paşa Hazretlerini kamarasında bilen mürettebat, bu şahsın gemide birdenbire nasıl peyda olduğuna elbette ki şaşmayacaktı. (İhsan Oktay Anar, Amat, s. 154)
Edat grubunun isim unsuru bağlama grubu olabilir.
Anneme, ablama ve bana göre bu yol doğruydu.
O güne ve o ana kadar Diyavol Paşa Hazretlerini kamarasında bilen mürettebat, bu şahsın gemide birdenbire nasıl peyda olduğuna elbette ki şaşmayacaktı. (İhsan Oktay Anar, Amat, s. 154)

Doğru Cevap: B

Soru 58

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde, bağlama grubu yer tamlayıcısı görevinde kullanılmıştır?

M. Kemal Paşa ve davetliler Belediyenin verdiği öğle yemeğine katıldılar.

Çünkü fazla mal üretimi, rekabet ve yıkım getirir.

Sırılsıklam olmuş ayakkabılarını ve ardından da çoraplarını çıkardı.

Sübyan mektebini vakfeden kimselerin çoğu, onun yanındaki bir mescit ve mezarlıkta medfundur.

Nefes alma suretiyle beslenmemiz bedava ve yorgunluksuzdur.

Açıklama:

Bağlama grubu cümlede yer tamlayıcısı görevinde kullanılabilir.
Geçen asırda ve bu asrın başında mesela Mardin, Diyarbakır gibi bölgelerdeki köylere bakarsanız, bunu görürsünüz. (İlber Ortaylı, Son İmparatorluk, Osmanlı, s. 84)
Sübyan mektebini vakfeden kimselerin çoğu, onun yanındaki bir mescit ve mezarlıkta medfundur. ( İlber Ortaylı, Son İmparatorluk Osmanlı, s. 108)
Bağlama grubu cümlede yer tamlayıcısı görevinde kullanılabilir.
Geçen asırda ve bu asrın başında mesela Mardin, Diyarbakır gibi bölgelerdeki köylere bakarsanız, bunu görürsünüz. (İlber Ortaylı, Son İmparatorluk, Osmanlı, s. 84)
Sübyan mektebini vakfeden kimselerin çoğu, onun yanındaki bir mescit ve mezarlıkta medfundur. ( İlber Ortaylı, Son İmparatorluk Osmanlı, s. 108)

Doğru Cevap: D

Soru 59

"Sizin eviniz ve arabanız" kelime grubunda bağlama grubunun görevi nedir?

Ünlem grubunun isim unsuru

Sıfat tamlamasının isim unsuru

Sıfat tamlamasının sıfat unsuru

Birleşik fiilin isim unsuru

İyelik grubunun tamlanan unsuru

Açıklama:

"Sizin eviniz ve arabanız" bir iyelik grubudur, "Sizin" bu grubun tamlayanı "eviniz ve arabanız" ise tamlananıdır. Bu durumda bağlama grubu iyelik grubunun tamlananını oluşturur.

Doğru Cevap: E

Soru 60

I- Duyguların ya da doğadaki seslerin yansımalarıdır.
II- Aslında isimken edat şeklinde kullanılan kelimeler bu gruba dahil değildir.
III- İsimlere en yakın edatlardır.
Ünlem grubu ile ilgili yukarıda verilenlerden hangisi/hangileri doğrudur?

Yalnız I

Yalnız II

I ve II

Yalnız III

I ve III

Açıklama:

Ünlemler, duyguların ya da doğada insan sesi dışındaki seslerin yansımalarıdır. “ İfadeleri ses yapılarına dayanır. Aslında isimken edat şeklinde de kullanılan aman, yazık gibi kelimeler de bunlardandır ve isimlere en yakın edatlardır.

Doğru Cevap: E

Soru 61

"Tüh, vah, keşke, vay be, eyvah" gibi ifadeler hangi tür ünlem grubunda yer alır?

Çeşitli duyguları bildiren anlatımlar

Bir şeye seslenme, dikkat çekme ifadeleri

Selamlaşma, iyi dileklerde bulunma ifadeleri

Genel soru bildirme ifadeleri

Bağımsız hitaplar

Açıklama:

Ünlem grubu bir kısaltma öbeği olarak sınıflandırılmakta ve ifade ettiği anlam bakımından 6 gruba ayrılmaktadır:
• Çeşitli duyguları bildiren anlatımlar: tüh, vah, keşke, vay be, eyvah, haydi, hayda, aferin, yaşasın, hey gidi, vb.
• Karşılıklı konuşmalara özgü kabul etme veya etmeme; anlaşma veya anlaşmama ifade eden yapılar: var, yok, iyi, pekiyi, tamam, uygun, vb.
• Selamlaşma, iyi dileklerde bulunma, özür dileme veya bunlara cevap verme: merhaba, iyi misiniz, iyi akşamlar, sağ salim kalınız, afedersiniz, teşekkürler, hoş geldiniz, yeni yılınız kutlu olsun, görü- şünceye kadar, vb. • Bir şeye seslenme, dikkat çekme: hey, marş marş, alo, vb.
• Genel soru bildirme veya soruya cevap verme: ne, nasıl, bu nasıl, hiçbir şey değil, vb.
• Bağımsız hitaplar. Bunlar titremlemeyle yapılan ünlem veya ünlem gruplarıdır: çocuklar, arkadaş- lar, Ali, dostum, ey gençler, vb.

Doğru Cevap: A

Soru 62

Ey sevgi dalımda ilk çiçek açan tomurcuk, / Kanımın akışını yenileştiren damar, / Gül rengi ışıkları sevda dolu akşamlar, / İçime yeni bir fecir gibi dolan çocuk. (Orhan VELİ)
Yukarıdaki şiirde belirtilen ifade kelime gruplarından hangisine örnek olabilir?

Bağlama grubu

Edat Grubu

Sayı grubu

Ünlem grubu

Ünvan grubu

Açıklama:

Ünlem grubu bir ünlem edatı ve bir isimden oluşan duygu veya sesleniş belirten kelime grubudur. Ünlem grubunu oluşturan unsurlar eksiz bağlanırlar ve sayıca birden fazla olabilirler.

Doğru Cevap: D

Soru 63

Bir isim unsuru ile bir çekim edatının birleşmesinden elde edilen kelime grubuna ne ad verilir?

Ünlem grubu

ikileme

Bağlama grubu

Sayı grubu

Edat grubu

Açıklama:

Edat grubuy alın, yaklaşma, uzaklaşma ve ilgi durumunda bulunan bir ismin bir son çekim edatı ile bir araya gelerek oluşan kelime grubudur.

Doğru Cevap: E

Soru 64

Aşağıda verilen cümlelerden hangisinde edat grubu sıfat tamlamasında tamlayan unsur görevindedir?

Biz de onlar kadar başarılıyız.

Tanımamasına rağmen onu takdir ediyordu.

Çok kuvvetli bir adamdı, bugünün şampiyon haltercisi gibi bir şeydi.

Tüm bu hazırlıklar bizim içindi.

Uyandığı gibi yataktan kalkmıştı.

Açıklama:

Biz de onlar kadar başarılıyız.( Eşitlik, benzerlik)
Tanımamasına rağmen onu takdir ediyordu.(Zarf Öbeği)
Çok kuvvetli bir adamdı, bugünün şampiyon haltercisi gibi bir şeydi.(Sıfat tamlaması, tamlayan unsur)
Tüm bu hazırlıklar bizim içindi.(İsim, yüklem)
Uyandığı gibi yataktan kalkmıştı.( Zarf, zaman anlamı)

Doğru Cevap: C

Soru 65

"Kurşunlar yağmur gibi yağıyordu." Cümlesinde edat grubu hangi görevde kullanılmıştır?

Sıfat

Zarf

Yüklem

Zarf fiil

İsim

Açıklama:

Verieln cümlede edat grubu "yağmur gibi" ifadesi zarf görevinde kullanılmıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 66

Aşağıdakilerden hangisi Arapça kökenli bir bağlaç olup iki sayının en küçük ve en büyük arasını ifade eder?

ile

dahi

yahut

ila

Açıklama:

ve: Arapça “ve” bağlama edatı, Farsça “u” bağlama edatı ile birlikte aynı dönemlerde ayrı ayrı kullanılan bu iki edat, eski harfli yazımının ve sesli şeklinin birbirine yakın olmasından ve ünlü uyumundan dolayı önce çok şekilli olarak (ve, vu, vü, u, ü) kullanılmış ve zamanla tek şekilli bir kullanıma girerek Türkiye Türkçesi dönemine “ve” olarak geçmiştir.
ile: Sonradan bağlama edatı olarak kullanılan bu edat, temelde Türkçe son çekim edatıdır. “ile” edatı ekleşerek -(y)lA şeklinde de kullanılmaktadır.
ilâ: Arapça köklü bir edattır. İki sayı arasında en küçük ve en büyük arasını ifade eder. dahı: Eski Anadolu Türkçesi döneminde bazı örnekler “ve” bağlama edatı görevinde kullanılmış, daha sonra kullanımdan kalkmış Türkçe kökenli bir edattır

Doğru Cevap: D

Soru 67

Aşağıdakilerden hangisi bağlama grubunu oluşturan edatların kendinden önceki isim unsuruna bağlanırken ünlü uyumuna girmesine örnektir?

Dağ, deniz ve ova

Hem ben hem sen

parasız fakat onurlu

Fatma'yla Ahmet

Ablam, kardeşim ve de annem

Açıklama:

Bağlama grubunu oluşturan bazı edatlar kendinden önceki isim unsuruna bağlanırken ünlü uyumuna girerler.
Ersin de Hasan da
Sibel mi Oğuz mu
Menekşe’yle Ezel
Fatma’yla Ahmet

Doğru Cevap: D

Soru 68

"Sırılsıklam olmuş ayakkabılarını ve ardından da çoraplarını çıkardı."
Yukarıdaki cümlede bağlama grubu gümlede hangi göreve kullanılmıştır?

Özne

Yüklem

Nesne

Tamlama

Zarf

Açıklama:

Verilen cümlede sırılsıklam olmuş ayakkabılar ve çorapları ifadesi bir bağlama grubudur ve nesne görevinde kullanılmıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 69

Edatlar ünlem edatları, bağlama edatları ve son çekim edatları olmak üzere 3'e ayrılır. Aşağıdakilerden hangisi bağlama edatları grubundadır?

seslenme

sorma

gösterme

sıralama

cevap

Açıklama:

Edat, tek başına anlamı olmayan sadece gramer görevi olan dil birimidir. Anlamı olan çekimli kelimelerle kullanılır ve onları anlam bakımından destekler. Bu bakımdan edat, ek almayan bir yardımcı kelime unsurudur.
Edatlar, ünlem edatları (ünlemler, seslenme, sorma, gösterme, cevap edatları), bağlama edatları (sıralama, denkleştirme, karşılaştırma, cümle başı edatları, sona gelen edatlar) ve son çekim edatları olmak üzere üçe ayrılır. Bu üç edat türünden son çekim edatları isim unsuru ile bir araya gelerek edat grubunu oluşturur.
Doğru yanıt D

Doğru Cevap: D

Ünite 7

Soru 1

"Düşünmeyi olanaklı hale getiren ve birer düşünce nesnesi olan resimler, olgusal ilişkileri yansıtan kelimelerin bir araya gelmesiyle oluşur ve dil ile temsil ettiği şey arasındaki aynılıktan dolayı dilin olgu hakkındaki aktarımına izin verir". Aktarılan metin dildeki hangi kuramı açıklamaktadır?

Anlamın Resim Kuramı

Dil Kuramı

Resim Kuramı

Anlam Kuramı

Türkçe Dil Kuramı

Açıklama:

“Anlamın Resim Kuramı” olarak anılan yaklaşımına göre düşünmeyi olanaklı hale getiren ve birer düşünce nesnesi olan resimler, olgusal ilişkileri yansıtan kelimelerin bir araya gelmesiyle oluşur ve dil ile temsil ettiği şey arasındaki aynılıktan dolayı dilin olgu hakkındaki aktarımına izin verir.

Doğru Cevap: A

Soru 2

İki veya daha fazla kelimenin bir araya gelerek oluşturduğu, tek kelimeye denk olan ve yargı bildirmeyen gramer birimine ne ad verilir?

Dil bileşenleri

Anlam grubu

Dil grubu

Kelime grubu

Gramer grubu

Açıklama:

Kelime grubu: İki veya daha fazla kelimenin bir araya gelerek oluşturduğu, tek kelimeye denk olan ve yargı bildirmeyen gramer birimidir.

Doğru Cevap: D

Soru 3

İki veya daha fazla ismin yan yana gelerek bir varlığa/nesneye özel bir ad olmasının terimsel ifadesi aşağıdakilerden hangisidir?

İsim grubu

Birleşik isim grubu

Ad tamlaması

Tamlama

Yineleme

Açıklama:

Birleşik isim grubu: Birleşik isim grubu, iki veya daha fazla ismin yan yana gelerek bir varlığa/nesneye özel bir ad olmasıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 4

En az iki ismin birleşmesiyle oluşur
Birleşik isim grubunu oluşturan unsurların tamamı özel isimdir
Bütün kişi isimleri birleşik isim grubundan oluşmuştur
Birleşik isim grubunu oluşturan unsurlar ek almaz
Tamlama özelliği taşımaz

Yukarıda özellikleri belirtilen unsurlar aşağıdakilerden hangisini ifade eder?

Birleşik isim grubunun öznel yapısını

Birleşik isim grubunun tamlamasını

Birleşik isim grubunun yüklem yapısını

Birleşik isim grubunun anlamını

Birleşik isim grubunun yapısını

Açıklama:

Maddeler halinde belirtilen özellikler birleşik isim grubunun yapısal özellikleridir.

Doğru Cevap: E

Soru 5

"Kendisi, Mehmet Akif Ersoy’a yakışır bir asaletle İstiklâl Marşı ödülünü Türk ordusuna bağışlamıştır". Tırnak içinde verilen cümle birleşik isim grubunun kelime içinde hangi unsur olarak kullanılmasına bir örnektir?

Yüklem unsuru olarak kullanılması

Tamlama unsuru olarak kullanılması

Sıfat tamlaması olarak kullanılması

Birleşik isim gurubunun isim unsuru olarak kullanılması

Zincirleme isim tamlaması olarak kullanılması

Açıklama:

Birleşik isim grubu, yaklaşma grubunun isim unsuru olarak kullanılabilir: Kendisi, Mehmet Akif Ersoy’a yakışır bir asaletle İstiklâl Marşı ödülünü Türk ordusuna bağışlamıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 6

Bir kişi ismi ile akrabalık veya unvan belirten bir isimden oluşan kelimelere ne ad verilir?

İsim grubu

Sıfat grubu

Unvan grubu

Edat grubu

Yüklem grubu

Açıklama:

Unvan grubu bir kişi ismi ile akrabalık veya unvan belirten bir isimden oluşur: Unvan grubu bir kişi ismi ile yakınlık, akrabalık, meslek, rütbe durumunu belirten unvan kelimesi yan yana gelmesiyle oluşan kelime grubudur.

Doğru Cevap: C

Soru 7

Unvan grupları özel isimdir
Unvan grubunda kişi ismi birleşik isim grubu olabilir
Unvan grubunda kişi ismi önce akrabalık veya unvan belirten kelime sonra gelir
Unvan grubu bir kişi ismi ile akrabalık veya unvan belirten bir isimden oluşur

Yukarıda maddeler halinde verilen özellikler unvan grubunun hangi özelliğini açıklar?

Unvan grubunun fiillerini

Unvan grubunun yapısını

Unvan grubunun çatısını

Unvan grubunun öğelerini

Unvan grubunun tamlamalarını

Açıklama:

Belirtilen özellikler unvan grubunun yapısını açıklar.

Doğru Cevap: B

Soru 8

Aşağıdakilerden hangisi birleşik isim gurubuna bir örnektir?

Mehmet Akif Ersoy

Feyza Hanım

Adem Bey

Bülent Abi

Didem Abla

Açıklama:

Birleşik isim grubu en az iki ismin birleşmesi ile oluşur. A şıkkı dışındaki örnekler unvan grubunun yapısıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 9

"Bugünün Suriye’sinde, Irak’ında onun eserleriyle Osmanlılık yaşar, ama Mithat Paşa’yı methedeceğim diye Cevdet Paşa’yı karalamanın da bir gereği yoktur."
Belirtilen cümle unvan grubunun cümle içerisinde hangi görev biçiminde kullanılmasına bir örnektir?

Yüklem görevinde

Nesne görevinde

Ünlem görevinde

Belirteç görevinde

Özne görevinde

Açıklama:

• Unvan grubu cümlede nesne görevinde kullanılabilir: Bugünün Suriye’sinde, Irak’ında onun eserleriyle Osmanlılık yaşar, ama Mithat Paşa’yı methedeceğim diye Cevdet Paşa’yı karalamanın da bir gereği yoktur.

Doğru Cevap: B

Soru 10

"Öteki daha boş olan mezarın sahibi Ayşe Hüseyin Avni".
Belirtilen cümle unvan grubunun hangi görevde kullanılmasına bir örnektir?

Sıfat görevi

Belirteç görevi

Nesne görevi

Yüklem görevi

Özne görevi

Açıklama:

Unvan grubu cümlede yüklem görevinde kullanılabilir: Öteki daha boş olan mezarın sahibi Ayşe Hüseyin Avni.

Doğru Cevap: D

Soru 11

Seçeneklerin hangisinde birleşik isim grubu yüklem olarak yer almaktadır?

Türkiye Cumhuriyetinin kurucusu Mustafa Kemal Atatürk'tür.

Dün İstanbul gezisinde Mimar Sinan'ın eserlerini gördük.

Fatih Sultan Mehmet'in İstanbul'u fethi önemli tarih olaylarından biridir.

Tarih dersinde Kanuni Sultan Süleyman dönemini işledik.

Halide Edip Adıvar eserlerini anlamak için o dönemi iyi bilmeliyiz.

Açıklama:

Mustafa Kemal Atatürk "Türkiye Cumhuriyetinin kurucusu Mustafa Kemal Atatürk'tür." cümlesinin yüklemidir.

Doğru Cevap: A

Soru 12

Seçeneklerin hangisi birleşik isim grubu yapısının özelliklerinden biri değildir?

En az iki ismin birleşmesiyle oluşur

Birleşik isim grubunu oluşturan unsurlar ek alabilir.

Bütün kişi isimleri birleşik isim grubundan oluşmuştur

Birleşik isim grubu tamlama özelliği taşımaz

Birleşik isim grubu bir unvan grubu gibi görünebilir

Açıklama:

Birleşik İsim Grubunun Yapısı
• En az iki ismin birleşmesiyle oluşur
• Birleşik isim grubunu oluşturan unsurların tamamı özel isimdir
• Bütün kişi isimleri birleşik isim grubundan oluşmuştur
• Birleşik isim grubunu oluşturan unsurlar ek almaz
• Birleşik isim grubu tamlama özelliği taşımaz
• Birleşik isim grubu bir unvan grubu gibi görünebilir
• Birleşik isim grubunun bir unsuru belirtisiz isim tamlamasından oluşmuş olabilir:
• Birleşik isim grubunun bir unsuru herhangi bir kelime grubundan oluşmuş olabilir.
• Birleşik isim grubunun bir unsuru bir cümleden oluşmuş olabilir
• Birleşik isim grubunda asıl unsur ve yardımcı unsur yoktur:
• Birleşik isim grubu, vurgusu olan bir kelime grubudur
• Birleşik isim grubunda isimlerin yeri değişmez
• Birleşik isim grupları söz varlığının bir parçası olarak genel sözlük unsuru değildir

Doğru Cevap: B

Soru 13

Seçeneklerin hangisinde birleşik isim grubu edat grubunun özel isim unsuru olarak kullanılmıştır?

Mehmet Agah Efendi hayretler içinde kaldı.

Mustafa Kemal’siz bir Çanakkale zaferi düşünülemez.

Yahya Kemal Beyatlı gibi yazıyordu şiirlerini.

Zeki Müren’li günler adlı bir kitap kaleme almayı düşünüyor.

Faruk Nafiz Çamlıbel ve Enis Behiç Koryürek, Beş Hececiler akımındandır.

Açıklama:

Birleşik isim grubu, edat grubunun özel isim unsuru olarak kullanılabilir:
Yahya Kemal Beyatlı gibi
Mehmet Akif Ersoy kadar

Doğru Cevap: C

Soru 14

Seçeneklerden hangisi ünvan grubu isimlerindendir?

Mehmet Akif Ersoy

Yavuz Sultan Selim

Yahya Kemal Beyatlı

Süleyman Şah

Nazım Hikmet

Açıklama:

Ünvan grubu bir kişi ismi ile akrabalık veya unvan belirten bir isimden oluşur: Unvan grubu bir kişi ismi ile yakınlık, akrabalık, meslek, rütbe durumunu belirten unvan kelimesi yan yana gelmesiyle oluşan kelime grubudur.
Özel isim + unvan ismi ( akrabalık ismi, meslek ismi, rütbe ismi)
Süleyman Efendi İsmail baba Habibe anne
Nihat Bey Ali abi Nejdet dayı
Ata Binbaşı Oğuz Han Süleyman Şah

Doğru Cevap: D

Soru 15

Seçeneklerden hangisinde Birleşik isim grubu cümlede yüklem ismi görevinde kullanılmamıştır?

Bunlardan biri de Damat Feritçi ve İngilizci yazar Refik Halit Karay’dı.

En ümitsiz kişi oynak mizaçlı şair Süleyman Nazif’ti.

Ben Orhan Veli.

Ben Hüseyin Fellah’ım diyor ama inanamıyorum.

Ebülfazıl Enverî, böyle bir evde ve bu anlayışta bir babanın eğitim altında yetişmişti.

Açıklama:

Birleşik isim grubu cümlede yüklem ismi görevinde kullanılabilir.
Bunlardan biri de Damat Feritçi ve İngilizci yazar Refik Halit Karay’dı.
(Turgut Özakman, Şu Çılgın Türkler, s.348)
En ümitsiz kişi oynak mizaçlı şair Süleyman Nazif’ti.
(Turgut Özakman, Şu Çılgın Türkler, s. 204)
Ben Orhan Veli. (Orhan Veli Bütün Şiirleri, s. 194)
Ben Hüseyin Fellah’ım diyor ama inanamıyorum.

Doğru Cevap: E

Soru 16

Seçeneklerden hangisi ünvan grubunun yapısal özelliklerinden biri değildir?

Unvan grubundaki unsurların yeri değiştirilebilir.

Unvan grupları özel isimdir.

Unvan grubunda kişi ismi birleşik isim grubu olabilir.

Unvan grubu vurgusu olan bir kelime grubudur.

Unvan grubunu oluşturan kelimeler ek almaz.

Açıklama:

Ünvan Grubunun Yapısı
• Unvan grubu bir kişi ismi ile akrabalık veya unvan belirten bir isimden oluşur
• Unvan grupları özel isimdir
• Unvan grubunda kişi ismi birleşik isim grubu olabilir.
• Unvan grubunda kişi ismi önce akrabalık veya unvan belirten kelime sonra gelir.
• Yer ismi olarak kullanılan bazı unvan grupları kalıplaşarak birleşik isim olmuşlardır.
• Unvan grubundaki unsurların yeri değiştirilemez
• Unvan grubunu oluşturan kelimeler ek almaz
• Unvan grubu vurgusu olan bir kelime grubudur

Doğru Cevap: A

Soru 17

Seçeneklerden hangisinde Unvan grubu, belirtili isim tamlamasının tamlayan unsuru olarak kullanılmıştır?

İşte onun için II. Abdülhamid devrine bakıyoruz.

Galip Paşa’nın yüzü mutlulukla parladı.

Sözü edilen durumun en başlangıcı Dayızade Ahmet Bey takımının hallerinin sonudur.

Ali Abbas Bey kurtuluş sevinci ve gönül rahatlığı ile Şam’da Sulaşbaşı’nda ömür sürebilir.

Zamanla Cevdet Paşa ve Midhat Paşa birbirlerine can düşmanı kesilmiştir.

Açıklama:

Unvan grubu, belirtili isim tamlamasının tamlayan unsuru olarak kullanılabilir.
Bulgaristan Türklüğü çok uzun esaret yıllarını Mithat Paşa’nın bıraktığı anılar, hatıralar sayesinde başı dik olarak yaşamıştır. (İlber Ortaylı, Son
İmparatorluk Osmanlı, s. 59)
Galip Paşa’nın yüzü mutlulukla parladı. (Turgut Özakman, Şu Çılgın Türkler, s.255)

Doğru Cevap: B

Soru 18

Seçeneklerden hangisinde unvan grubu, sıfat tamlamasında isim unsuru olarak kullanılmıştır?

Ziba Hanım için vukuundan korkulan şey bana da olacak…

Öteki daha boş olan mezarın sahibi Ayşe Hüseyin Avni.

Sorunların boyutu ve niteliği soğukkanlı Fethi Bey’i bile ürpertti.

O gün Cevher Hanım’dan hüzünlü olarak ayrıldım.

Zamanla Cevdet Paşa ve Midhat Paşa birbirlerine can düşmanı kesilmiştir.

Açıklama:

Unvan grubu, sıfat tamlamasında isim unsuru olarak kullanılabilir.
Sorunların boyutu ve niteliği soğukkanlı Fethi Bey’i bile ürpertti. (Turgut Özakman, Şu Çılgın Türkler, s. 257)
Efendim bu Hasna Hanım, sipahi askerlerinin pek büyük ileri gelenlerinden birisinin karısıymış.
(Ahmet Mithat, Hüseyin Fellâh, s. 292)

Doğru Cevap: C

Soru 19

Seçeneklerden hangisinde Unvan grubu cümlede yüklem görevinde kullanılmıştır?

Enver Paşa, Halil Paşa’ya sarıldı.

Ali Abbas Bey kurtuluş sevinci ve gönül rahatlığı ile Şam’da Sulaşbaşı’nda ömür sürebilir.

Galip Paşa’nın yüzü mutlulukla parladı.

Öteki daha boş olan mezarın sahibi Ayşe Hüseyin Avni.

Konu komşu ona artık “Veysel Bey” diyorlardı.

Açıklama:

Unvan grubu cümlede yüklem görevinde kullanılabilir.
Öteki daha boş olan mezarın sahibi Ayşe Hüseyin Avni. (Sait Faik Abasıyanık, Lüzumsuz Adam, s. 94)
Omuzlarıma hafif bir elin dokunduğunu hissettim; gözlerimi açtım, Doktor Hayrullah Bey’di.
(Reşat Nuri Güntekin, Çalıkuşu, s. 427)

Doğru Cevap: D

Soru 20

Seçeneklerden hangisinde Unvan grubu edat grubunda isim unsuru olarak kullanılmıştır?

Sorunların boyutu ve niteliği soğukkanlı Fethi Bey’i bile ürpertti.

Zamanla Cevdet Paşa ve Midhat Paşa birbirlerine can düşmanı kesilmiştir.

O gün Cevher Hanım’dan hüzünlü olarak ayrıldım.

Öteki daha boş olan mezarın sahibi Ayşe Hüseyin Avni.

Ziba Hanım için vukuundan korkulan şey bana da olacak…

Açıklama:

Unvan grubu edat grubunda isim unsuru olarak kullanılabilir.
Üçüncü olarak, Ali Abbasi Bey gibi âlemi ikram ve ihsanıyla boğmuş olan zevatın aleyhine olan hususatı kendisine haber vermemek … (Ahmet Mithat, Hasan Mellâh, s. 523)
Ziba Hanım için vukuundan korkulan şey bana da olacak… (Hüseyin Rahmi Gürpınar, Son Arzu, s. 118)

Doğru Cevap: E

Soru 21

Aşağıdakilerden hangisi bir 'Birleşik İsim Grubu'dur?

Mustafa Kemal Paşa

Halide Edip Onbaşı

Ahmet Mithat Efendi

Evliya Çelebi

Ahmet Faruk Bey

Açıklama:

Birleşik isim gruplarında da ünvan olabilmekle beraber ünvan gruplarıyla karıştırılmamalıdır. Ünvan grubundan ünvan çıkarıldığında kalan isim gene bahsi geçen kişiyi işaret edip anlam açısından eksilme olmaz. Ancak isim grubundan ünvan unsurunu çıkarırsak anlam eksilir. Örnek: Ahmet Faruk Bey, bey kelimesini çıkarırsak Ahmet Faruk isimli kişiyi işaret eder ancak, Evliya Çelebi'den Çelebi'yi çıkarırsak Evliya kelimesi artık Evliya Çelebi'yi işaret etmez. Doğru yanıt 'D'.

Doğru Cevap: D

Soru 22

Birleşik isim grubunun bir unsuru kalıplaşmış bir sıfat tamlamasından oluşabilir. Sıfat tamlaması görünümündeki kelime grupları birleşik isim tamlamasına dönüşebilir. Aşağıdakilerden hangisi buna bir örnek değildir ?

Dördüncü Murat

Harunların Dinç

Sivrisinek Ali

Karatekinlerden Lütfü

Acıpayamlı Ruhi

Açıklama:

Sivrisinek Ali tanımda verilen örneklerden değildir. Sıfat tamlamasından değil birleşik isimden meydana gelmiştir. Doğru yanıt 'C'.

Doğru Cevap: C

Soru 23

Birleşik isim grubunun bir unsuru belirtisiz isim tamlamasından oluşmuş olabilir. Aşağıdakilerden hangisi buna uygun bir örnek değildir ?

Bahtıgül Çamdibi

Vasıf Canözü

Yazgülü Mutlu

Umay Sivrikaya

Firuz Zeytindağı

Açıklama:

D şıkkı haricindekiler verilen tanıma uygun örneklerdir. Umay Sivrikaya uymaz. Doğru yanıt 'D'.

Doğru Cevap: D

Soru 24

Birleşik isim grubunun bir unsuru bir cümleden oluşmuş olabilir. Aşağıdakilerden hangisi buna bir örnek değildir ?

Ali Tanrıverdi

Rıza Yazgülü

Huriye Kaptıkaçtı

Züleyha Derdiyok

Şevket Ekiyorum

Açıklama:

B şıkkındaki 'Yazgülü' hariç tüm şıklardaki soyisimleri aynı zamanda bir cümle niteliğindedir. Doğru yanıt 'B'.

Doğru Cevap: B

Soru 25

Birleşik isim grubundan bir unsur belirtisiz isim tamlamasından oluşmuş olabilir. Hangisi buna güzel bir örnektir?

Leman Baharyeli

Asaf Firuze

Salim Aksakal

Filiz Sarıkaban

Necip Elverdi

Açıklama:

Baharyeli: Bahar ve yel, iki isimdir. Beraber belirtisiz isim tamlaması oluşturmuştur bu kelimeler. Diğer şıklarda düz isim,cümle ve sıfat unsurları vardır. Doğru yanıt 'A'.

Doğru Cevap: A

Soru 26

Birleşik isim grubu sıfat tamlaması içinde isimden isim yapım eki alarak da tamlayan unsur olarak kullanılabilir. Aşağıdakilerden hangisi buna güzel bir örnektir?

İki üç defa Mehmet Ali'den sorduk.

Milli Mücadele'yi benimsemiş olan Albay Asım Gündüz'de anlaştılar.

Ayşe Hanım, Neşet Sabit'e bundan bahsedince genç adam 'Neden olmasın?' dedi.

Mustafa Kemal'siz bir Çanakkale düşünülemez.

Ben Orhan Veli.

Açıklama:

Sorunun doğru cevabı 'D' şıkkıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 27

Ünvan grubunda kişi ismi önce, akrabalık veya ünvan veren kelime sonra gelir. Hangisi buna bir örnektir?

Baba Rıza

Ömer Muhtar

Dayı Kadir

Hemşire Canan

Doktor Seyfi

Açıklama:

Kurala uyan isim ve ünvan 'B' şıkkında verilmiştir.

Doğru Cevap: B

Soru 28

Aşağıdakilerden hangisi ünvan grubuna bir örnektir?

Hırsız Hakan

Dolapçı Vehim

Şöför Nebahat

Nadide Kalfa

Derviş Yunus

Açıklama:

A, B, C ve E Seçeneğinde isim grupları, D seçeneğinde ise ünvan grubu verilmiştir. Doğru yanıt 'D'.

Doğru Cevap: D

Soru 29

Ünvan grubu, sıfat tamlamasında isim unsuru olarak kullanılabilir? Aşağıdakilerden hangisi buna bir örnektir?

Sorunların büyüklüğü soğukkanlı Fethi Bey'i bile ürpertti

Ali Abbas Bey kurtuluş sevinci ile Yemen'de bile ömür sürebilir

Konu komşusu artık ona Veysel Bey diyorlardı

Enver Paşa, Halil Paşa'ya sarıldı

Zamanla Cevdet Paşa ve Midhat Paşa birbirlerine düşman kesilirler

Açıklama:

İlgili tanım 'A' şıkkı için doğrudur.

Doğru Cevap: A

Soru 30

Ünvan grubu cümlede yüklem görevinde kullanılabilir. Aşağıdakilerden hangisi buna bir örnektir?

Konu komşu ona artık 'Jale Abla' diyorlardı

Bugünün Suriye'sinde onun eseriyle Osmanlı yaşar, ama Mithat Paşa'yı öveceğim diye Cevdet Paşa'yı yermenin gereği yoktur

Garip hırsızlığa çıkınca ay ilk geceden doğarmış

Nenehatun Türbesi tam da bu tepenin üstünde bulunur

Yavaşça omzuma dokunan Doktor Tevfik Bey'di.

Açıklama:

E şıkkındaki örnek ile kıyaslayacak olur isek ' Bu toprakların sahibi Gamber Ağa' cümlesinde (...Ağa'dır) örneğinde de Ünvan grubu eylemsi (yüklem) görevinde kullanılmıştır. Yanıt 'E'.

Doğru Cevap: E

Soru 31

Aşağıdaki örneklerden hangisinde birleşik isim grubunun unsurlarından tümü birleşik kelimeden oluşmuştur?

Aksungur Öztürk

Yavuz Sultan Selim

Aylin Bahçekapı

Sudenaz Fırın

Candemir Mağara

Açıklama:

“Aksungur Öztürk” birleşik isim grubunda “Aksungur” sözcüğü de “Öztürk” sözcüğü de birleşik sözcüklerdir. Doğru cevap A’dır.

Doğru Cevap: A

Soru 32

Aşağıdaki örneklerden hangisinde birleşik isim grubunun unsurlarından biri cümle hükmündedir?

Banu Tozkoparan

Ahmet Derdiyok

Alper Tunahan

Yıldırım Tanpınar

Necip Fazıl Kısakürek

Açıklama:

“Ahmet Derdiyok” birleşik isim grubunun ikinci unsuru olan “Derdiyok” sözcüğü “Derdi yok(tur).” Biçiminde bir cümle gibi kullanılabilir. Doğru cevap B’dir.

Doğru Cevap: B

Soru 33

Aşağıdakilerin hangisi kalıplaşarak birleşik isim olup yer ismi olarak kullanılan bir unvan grubudur?

Yeniçağ

Tepebaşı

Kavaklıdere

Eskişehir

Haydarpaşa

Açıklama:

“Haydarpaşa” sözcüğü “Haydar” ve mevki bildiren “paşa” sözcüklerinden oluşmuştur. Haydar Paşa biçiminde bir unvan grubu olarak kullanılırken kalıplaşmış ve İstanbul’da bir semt adı olarak kullanılmaya başlanmıştır. Doğru cevap E’dir.

Doğru Cevap: E

Soru 34

Aşağıdaki seçeneklerden hangisinde unvan grubu cümlenin öznesi görevindedir?

O günlerde Halil Kut Paşa’yı sessiz bırakmıştı.

Çölün ortasından bekleyen tek kişi Halil Kut Paşa’ydı.

O sabah Halil Kut Paşa hiçbir tepki vermemişti.

Halil Kut Paşa sayesinde bir zafer daha kazanmıştık.

Türk Milleti Halil Kut Paşa’nın zaferiyle umutlanmıştır.

Açıklama:

Seçeneklerdeki unvan grubu “Halil Kut Paşa”dır. “O günlerde Halil Kut Paşa’yı sessiz bırakmıştı.” Cümlesinde unvan grubu cümlenin nesnesi olarak kullanılmıştır. “Çölün ortasından bekleyen tek kişi Halil Kut Paşa’ydı.” Cümlesinde unvan grubu yüklem, “O sabah Halil Kut Paşa hiçbir tepki vermemişti.” Cümlesinde unvan grubu özne, “Halil Kut Paşa sayesinde bir zafer daha kazanmıştık.” Cümlesinde unvan grubu zarf tümlecinin bir unsuru, “Türk Milleti Halil Kut Paşa’nın zaferiyle umutlanmıştır.” Cümlesinde unvan grubu zarf tümlecinin bir unsuru durumundadır . Doğru cevap C’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 35

Aşağıdakilerden hangisi bir unvan grubudur?

Albay Ahmet

Öğretmen Hüseyin

Doktor Ferit

Hemşire Ayşe

Selime Hanım

Açıklama:

“Albay Ahmet”, “Öğretmen Hüseyin”, “Doktor Ferit”, “Hemşire Ayşe” grupları birer sıfat tamlamasıdır. Bir kelime gurubunun unvan grubu olabilmesi için Özel isim + unvan ismi (akrabalık ismi, meslek ismi, rütbe ismi) biçiminde kurulması gerekmektedir. Doğru cevap E’dir.

Doğru Cevap: E

Soru 36

Aşağıdaki örneklerden hangisinde birleşik isim grubunun unsurlarından ikisi de fiilden türemiş bir sözcüktür?

Cansu Dişçi

Enbiya Taşçı

Yılmaz Kırık

Kağan Bilge

Toprak Karagöl

Açıklama:

“Yılmaz Kırık” birleşik isim grubundaki sözcükler “yılmak” ve “kırmak” fiillerinden türemiştir. Doğru cevap C’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 37

Aşağıdaki örneklerden hangisinde birleşik isim grubu, unvan grubunun özel isim unsuru olarak kullanılmıştır?

Mustafa Kemal Atatürk

Kazım Karabekir

Hüseyin Nihal Atsız

Mehmet Akif Ersoy

Gaspıralı İsmail Bey

Açıklama:

“Mustafa Kemal Atatürk”, “Kazım Karabekir”, “Hüseyin Nihal Atsız”, “Mehmet Akif Ersoy” örneklerinin tamamı sadece birleşik isim grubudur ancak “Gaspıralı İsmail Bey” örneğindeki “bey” sözcüğü bir unvan niteliği taşımaktadır. Doğru cevap E’dir.

Doğru Cevap: E

Soru 38

Aşağıdaki seçeneklerden hangisinde birleşik isim grubu bir belirtisiz isim tamlamasının tamlayanı olarak kullanılmıştır?

O devrin Mustafa Kemal’i Türk gençleri olacaktı.

Son yıllarda Mehmet Fuat konuyu derinlemesine inceliyordu.

Ömer Seyfettin hikâyeleri özellikle gençleri harekete geçirmektedir.

Ahmet Cevat’ın hayatı çok zorlu bir örnekti.

Pazartesi sabahı Fuat Salim eve erken gelecekti.

Açıklama:

“Ömer Seyfettin hikâyeleri özellikle gençleri harekete geçirmektedir.” Cümlesinde Ömer Seyfettin hikâyeleri belirtisiz isim tamlamasıdır ve birleşik isim grubu tamlamanın tamlayanı durumundadır. Doğru cevap C’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 39

Aşağıdaki seçeneklerden hangisi birleşik isim grubunun özelliği değildir?

Birleşik isim grubunun unsurlarından hiçbirinin birleşik kelimeden oluşmaması

Birleşik isim grubu tamlama özelliği taşımaması

Birleşik isim grubunu oluşturan unsurların ek almaması

Ad ve soyadından oluşan bütün kişi isimleri birleşik isim grubu olması

Birleşik isim grubunu oluşturan unsurların tamamının özel isim olması

Açıklama:

Birleşik isim grubunun unsurlarından biri birleşik kelimeden oluşmuş olabilir. Örneğin, Mustafa Kemal Atatürk, Baybars Ataizi. Atatürk ve Baybars sözcükleri birleşik sözcüktür. Doğru cevap A’dır.

Doğru Cevap: A

Soru 40

Aşağıdaki seçeneklerden hangisinde birleşik isim grubu cümlenin zarf tümleci olarak kullanılmıştır?

Ahmet Faruk o gece hiç uyumamıştı.

Günler Ahmet Kemalsiz geçmiyordu ayrıldıktan sonra.

Muharrem Ergin’in çalışmalarında her zaman bir büyük emek vardı.

Besim Atalay’dan yeni bir çalışma bekleniyordu.

Reşit Rahmeti’ye sorulan sorular mutlaka cevap buluyordu.

Açıklama:

“Günler Ahmet Kemalsiz geçmiyordu ayrıldıktan sonra.” Cümlesinde “Ahmet Kemalsiz” birleşik isim grubu bir yapım eki almış ve cümlenin zarf tümleci olarak kullanılmıştır. Doğru cevap B’dir.

Doğru Cevap: B

Soru 41

Aşağıdakilerden hangisi birleşik isim grubu olan sözcük gruplarının bir özelliği değildir?

Birleşik isim grubunu oluşturan unsurların tamamı özel isimdir.

Birleşik isim grubun oluşturan unsurlar ek alabilir.

Bütün kişi isimleri birleşik isim grubundan oluşmuştur.

Birleşik isim grubunda isimlerin yeri değişmez.

Birleşik isim grubunda asıl unsur ve yardımcı unsur yoktur.

Açıklama:

Birleşik isim grubunu oluşturan unsurlar ek almaz. Birleşik isim grupları bir araya gelişleri sırasında çekim eki almaz. Çünkü bu grubun yapısı kelimelerin yan yana gelmesi esasına dayanmaktadır.

Doğru Cevap: B

Soru 42

Birleşik isim grubunun bir unsuru kalıplaşmış bir sıfat tamlamasından oluşmuş olabilir. Aşağıdakilerden hangisi bu açıklamaya uygun bir örnektir?

İkinci Mahmut

Mustafa Kemal Atatürk

Zeynep Dinç

Feyzullah Tanrıverdi

Nazım Hikmet

Açıklama:

Sıfat tamlamaları birleşik isim grubu yapmaya elverişli bir kelime
grubudur. Birleşik isim grubunda tamlanan unsuru özel isim olan sıfat tamlaması görünümündeki kelime grupları zamanla kalıplaşarak birleşik isim grubuna
dönüşürler. Buna örnek ikinci Mahmut verilebilir.

Doğru Cevap: A

Soru 43

Aşağıdakilerden hangisinde birleşik isim grubu, unvan grubunun özel isim unsuru olarak kullanılmamıştır?

Dede Korkut Efendi

Halide Edip Hanım

Ahmet Mithat Efendi

Hasan Hüseyin Amca

Mehmet Akif Ersoy

Açıklama:

Birleşik isim grubu, unvan grubunun
özel isim unsuru olarak kullanılabilir:
Sibel Kumsal Hanım
Gaspıralı İsmail Bey
Mehmet Agah Efendi
Mehmet Nadir Amca

Doğru Cevap: E

Soru 44

Aşağıdakilerden hangisinde birleşik isim grubu cümlede özne görevinde kullanılmıştır?

Şimdi size Orhan Veli'den birkaç dize okumak istiyorum.

Cumhuriyetin kurucusu Mustafa Kemal Atatürk'tür.

Ali Deniz Bey henüz odasına gelmedi.

Nene Hatundan,Şehit Kamil'den ders alacak çok şeyimiz var.

Bütün gençlik Mehmet Akif Ersoy'u okumalı ve anlamalıdır.

Açıklama:

Ali Deniz Bey henüz odasına gelmedi.
ÖZNE YÜKLEM

Doğru Cevap: C

Soru 45

Aşağıdakilerden hangisinde birleşik isim grubu yanlış yazılmıştır?

Selimiye Camisi, Mimar Sinan'ın ustalık eseridir.

Dördüncü Murat, Osmanlı'da alkol ve tütün yasağı getiren padişahtır.

Çaka bey ilk Türk denizcisidir.

35 Yaş şiiriyle tanınan Cahit Sıtkı Tarancı, en çok okuduğum şair diyebilirim.

Yunus Emre gerçek bir halk ozanıdır.

Açıklama:

Birleşik isim grubunu oluşturan unsurların tamamı özel isim ve kişi ismi olduğu için her kelimenin ilk harfi büyük harfle yazılır.

Doğru Cevap: C

Soru 46

Aşağıdakilerden hangisi unvan gruplarının bir özelliği olamaz?

Unvan grubu bir kişi ismi ile akrabalık veya unvan belirten bir isimden oluşur.

Unvan grubunda kişi ismi önce akrabalık veya unvan belirten kelime sonra gelir.

Unvan grubunu oluşturan kelimeler ek almaz.

Unvan grubundaki unsurların yeri değiştirilebilir.

Unvan grubu vurgusu olan bir kelime grubudur.

Açıklama:

Unvan grubundaki unsurların yeri değiştirilemez:
Kelime grubu içinde unvan grubunun unsurlarının yeri değiştirilemez.
Grubun unsurlarından biri çıkarılamaz.

Doğru Cevap: D

Soru 47

Yer ismi olarak kullanılan bazı unvan grupları kalıplaşarak birleşik isim olmuşlardır. Aşağıdakilerden hangisi bu duruma örnek olabilir?

Veliefendi Hipodromu

Piri Reis

Nene Hatun

Abdullah Efendi

Gazi Mustafa Kemal

Açıklama:

Veli Efendi Hipodromu unvan grubu zamanla kalıplaşarak bir yer ismi olmuştur.

Doğru Cevap: A

Soru 48

Aşağıdakilerden hangisinde unvan grubu, belirtisiz isim tamlamasının tamlayan unsuru olarak kullanılmıştır?

Tren beş dakikaya Haydarpaşa'nın önünde olacak.

Sultan Süleyman mührü, en geçerli yaptırım olarak kabul edilir.

Namı büyük Osman Paşa Plevne'den çıkmam diyor.

Cengiz Han büyük Moğol İmparatorluğu denince ilk akla gelen isimdir.

Doktor Kenan'ın söylediklerini harfiyen uygula,iyileşeceksin.

Açıklama:

Sultan Süleyman mührü ,belirtisiz isim tamlamasında Sultan Süleyman tamlayan ,mühür tamlanan görevindedir.

Doğru Cevap: B

Soru 49

Aşağıdakilerden hangisinde unvan grubu, cümlede yer tamlayıcısı görevinde kullanılmıştır?

Ayşe teyze bizim yan komşumuzdur.

Genç Osman yeniçeriler tarafından tahttan indirilmiştir.

Askerler tüm emirleri Binbaşı Faruk'tan alacak.

Mareşal Fevzi Çakmak Atatürk'ün en yakın silah arkadaşlarındandır.

Çocuklar Nizamettin Efendi'yi dinler.

Açıklama:

Askerler tüm emirleri Binbaşı Faruk'tan alacak.
Özne Belirtili Nesne Yer Tamlayıcısı Yüklem

Doğru Cevap: C

Soru 50

Aşağıdaki cümlelerden hangisinde unvan grubu yüklem görevinde kullanılmıştır?

Nene hatun, Türk kadınının cesaretinin en büyük temsilcisidir.

Baba Hasan'ın zamanında bize çok yardımı dokunmuştur.

Prof.Dr. Mehmet Kaplan'a söyleşide epey soru geldi.

Soldaki dükkanın sahibi Hacı Mahmut Efendi'dir.

Turist Ömer derler benim adıma.

Açıklama:

Soldaki dükkanın sahibi Hacı Mahmut Efendi'dir.
ÖZNE YÜKLEM

Doğru Cevap: D

Soru 51

Cins isimlerin anlam boşalması yoluyla yeni bir varlığa ad olması ile ve bu adların yan yana gelmesiyle aşağıdakilerden hangisi oluşur?

Özel isim

İsim tamlaması

Sıfat

Birleşik isim grubu

Sıfat tamlaması

Açıklama:

Birleşik isim grubu cins isimlerin anlam boşalması yoluyla yeni bir varlığa ad olması ile ve bu adların yan yana gelmesiyle oluşur.

Doğru Cevap: D

Soru 52

Aşağıdakilerden hangisi birleşik isim grubunun özellikleriyle ilgili yanlıştır?

En az iki ismin birleşmesiyle oluşur.

Özel isim ve cins isimlerin birleşmesiyle oluşur.

Bütün kişi isimleri birleşik isim grubundan oluşmuştur.

Birleşik isim grubunu oluşturan unsurlar ek almaz.

Birleşik isim grubu tamlama özelliği taşımaz.

Açıklama:

Birleşik isim grubunu oluşturan unsurların tamamı özel isimdir: Birleşik isim grubu, isim soylu kelimelerin bir araya gelmesiyle oluşur. Nadiren sıfat, unvan ve akrabalık bildiren unsurlar birleşik isim grubunu ilk unsuru olabilir.

Doğru Cevap: B

Soru 53

Birleşik isim grubuyla ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Birleşik isim grubunun bir unsuru kalıplaşmış bir sıfat tamlamasından oluşmuş olabilir.

Birleşik isim grubunun unsurlarından biri birleşik kelimeden oluşmuş olabilir.

Birleşik isim grubunun bir unsuru bir cümleden oluşmuş olabilir.

Birleşik isim grubunda asıl unsur ve yardımcı unsurlar vardır.

Açıklama:

Birleşik isim grubunda asıl unsur ve yardımcı unsur yoktur: Birleşik isim grubunu oluşturan unsurlar arasında asıl ve yardımcı unsur yoktur. Grubu oluşturan bütün unsurların değeri eşit derecededir.

Doğru Cevap: E

Soru 54

Birleşik isim grubu, edat grubunun özel isim unsuru olarak kullanılabilir. Aşağıdakilerden hangisi bu kurala uygun bir örnektir?

Gaspıralı İsmail Bey

Yahya Kemal Beyatlı gibi

Mustafa Kemal’siz bir Çanakkale zaferi düşünülemez.

İki üç defa Mehmet Ali’den sorduk.

Ben Hüseyin Fellah’ım diyor ama inanamıyorum.

Açıklama:

B seçeğinde bir edat grubu görüyoruz. Ancak diğer seçeneklerde birleşik isim grubunun farklı kullanımlarını görüyoruz. Örneğin, A seçeneğinde birleşik isim grubunu, unvan grubunun özel isim unsuru olarak görüyoruz. C seçeneğinde sıfat tamlaması içinde tamlayan unsur olarak, D seçeneğinde cümlede yer tamlayıcısı görevinde, E seçeneğinde cümlede yüklem ismi görevinde görüyoruz.

Doğru Cevap: B

Soru 55

Bir kişi ismiyle birlikte kullanılan akrabalık ve san/bașlık belirten kelimelerin birlikte oluşturduğu kelime grubuna ne ad verilir?

Birleşik isim grubu

Birleşik sıfat grubu

Sıfat tamlaması

Özel isim grubu

Unvan grubu

Açıklama:

Unvan Grubu: Bir kişi ismiyle birlikte kullanılan akrabalık ve unvan belirten kelimelerin birlikte oluşturduğu kelime grubudur.

Doğru Cevap: E

Soru 56

Aşağıdakilerden hangisi unvan grubunun özelliklerinden biri değildir?

Unvan grupları özel isimdir.

Unvan grubunda kişi ismi birleşik isim grubu olabilir.

Unvan grubundaki unsurların yerleri değişebilir.

Unvan grubunu oluşturan kelimeler ek almaz.

Unvan grubu vurgusu olan bir kelime grubudur.

Açıklama:

Unvan grubundaki unsurların yeri değiştirilemez: Kelime grubu içinde unvan grubunun unsurlarının yeri değiştirilemez. Grubun unsurlarından biri eksiltilemez.

Doğru Cevap: C

Soru 57

"Ahmet Hikmet Müftüoğlu Beyefendi" unvan grubu aşağıdaki kurallardan hangisine uygun örnektir?

Unvan grubunda kişi ismi önce akrabalık veya unvan belirten kelime sonra gelir.

Yer ismi olarak kullanılan bazı unvan grupları kalıplaşarak birleşik isim olmuşlardır

Unvan grubunda kişi ismi birleşik isim grubu olabilir.

Unvan grubu bir kişi ismi ile akrabalık belirten bir isimden oluşur.

Unvan grubu, belirtisiz isim tamlamasının tamlayan unsuru olarak kullanılabilir.

Açıklama:

Unvan grubunda kişi ismi birleşik isim grubu olabilir. Verilen örnekte bu kuralı görmek mümkündür.

Doğru Cevap: C

Soru 58

Aşağıdakilerden hangisinde unvan grubu cümlede nesne görevinde kullanılmıştır?

Konu komşu ona artık “Veysel Bey” diyorlardı.

Galip Paşa’nın yüzü mutlulukla parladı.

O gün Cevher Hanım’dan hüzünlü olarak ayrıldım.

Öteki daha boş olan mezarın sahibi Ayşe Hüseyin Avni.

Ali Abbas Bey kurtuluş sevinci ve gönül rahatlığı ile Şam’da Sulaşbaşı’nda ömür sürebilir.

Açıklama:

B seçeneğinde öznenin bir unsuru, C seçeneğinde yer tamlayıcısı görevinde, D seçeneğinde yüklem görevinde ve E seçeneğinde özne görevinde görüyoruz. A seçeneğindeki cümlede ise "Veysel Bey" nesne konumundadır. O nedenle cevap A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 59

Aşağıdakilerden hangisinde birleşik isim grubu cümlede yer tamlayıcısı görevindedir?

Uzun İhsan Efendi Puslu Kıtalar Atlası romanındaki bir karakterdir.

Günümüz Türk romancılarından Hakan Günday'ı tanımayan yoktur.

Sınıftaki tüm öğrencilerin romanlarını okuyup da anlamadığı yazar Oğuz Atay'dı.

Profesor konuşmasında İhsan Oktay Anar'dan alıntılar yaptı.

Sıradanlığa meydan okuyan Aylak Adam'ın yaratıcısı Yusuf Atılgan.

Açıklama:

A seçeneğinde özne konumunda, B seçeneğinde nesne konumunda, C ve E seçeneğinde yüklem konumundadır. D seçeneğindeki "İhsan Oktay Anar'dan" birleşik isim grubu ise yer tamlayıcısı konumundadır.

Doğru Cevap: D

Soru 60

Aşağıdakilerden hangisi bir unvan grubu değildir?

Dede Korkut

Ayten Abla

Hüsnü Hoca

Deniz Hanım

Avni Efendi

Açıklama:

Unvan grubu ve birleşik isim grubunu ayırt etmeye dikkat ediniz. Unvan grubunda unvan sonda bulunur. Unvan veya akrabalık bildiren kelime ismin başına getirildiğinde bu isim, ikinci bir isim olarak kabul edilir ve birleşik isim grubu oluşur. O nedenle A seçeneği birleşik isim grubuna örnektir.

Doğru Cevap: A

Soru 61

I. En az 3 ismin birleşmesiyle oluşur.II. Birleşik isim grubunu oluşturan unsurların tamamı özel isimdir.III. Bütün kişi isimleri birleşik isim grubundan oluşmuştur.IV. Birleşik isim grubunu oluşturan unsurlar ek almaz. Yukarıdakilerden hangisi birleşik isim grubu için söylenebilir?

Yalnızca II

I, II

I, III, IV

II, III, IV

I, II, III, IV

Açıklama:

Birleşik isim grubu en az iki isimden oluşmakla birlikte üç ya da daha fazla isimden de oluşabilir. Bu isimler genel olarak özel isim olarak adlandırdığımız kişi adlarıdır. Bu yüzden I numara yanlıştır. Diğerleri ise doğrudur. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 62

I. Birleșik isim grubu, vurgusu olan bir kelime grubudur.II. Birleşik isim grubunda isimlerin yeri değişebilir.III. Birleşik isim grubunda asıl unsur ve yardımcı unsur yoktur.IV. Birleşik isim grubunun bir unsuru bir cümleden oluşmuş olabilir. Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri birleşik isim grubu için söylenebilir?

Yalnızca I

I, II

II, III

I, II, III

I, III, IV

Açıklama:

Birleşik isim grubunu oluşturan unsurların yeri değişmez, unsurlarından biri ya da bir kaçı eksiltilemez. II haricindekiler doğrudur. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 63

I. Özne II. Nesne III. Dolaylı tümleç IV. Zarf tümleci Birleşik isim grubu cümlede hangi görevde bulunabilir?

Yalnızca I

I, II

II, III

I, II, III

I, III, IV

Açıklama:

Birleşik isim grubu cümlede özne, nesne, dolaylı tümleç ve yüklem ismi görevinde bulunabilir. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 64

I. Birleşik isim grubu, yaklaşma grubunun isim unsuru olarak kullanılabilir.
II. Birleşik isim grubu, bağlama grubunun bir unsuru olarak kullanılabilir.
III. Birleşik isim grubu, isim tamlaması içinde tamlanan unsur olarak kullanılabilir.
IV. Birleşik isim grubu, unvan grubunun özel isim unsuru olarak kullanılabilir.
Birleşik isim grubunun kelime grupları içindeki yeri hakkında yukarıdakilerden hangisi söylenebilir?

Yalnızca II

I, II

I, II, IV

II, III, IV

I, II, III

Açıklama:

Birleşik isim grubu, isim tamlaması içinde tamlanan değil, tamlayan unsur olarak kullanılabilir. III haricindekiler doğrudur. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 65

"Barış Manço'lu yıllar adlı bir makale yazıyor." cümlesinde birleşik isim, grubu içinde ne şekilde kullanılmıştır?

Sıfat tamlaması içinde tamlayan unsur olarak

Edat grubunun özel isim unsuru olarak

Bağlama grubunun bir unsuru olarak

Yaklaşma grubunun isim unsuru olarak.

Unvan grubunun özel isim unsuru olarak

Açıklama:

"Barış Manço'lu yıllar" sıfat tamlaması içinde "Barış Manço'lu" ismi, isimden isim yapım eki olan "-lu" ekini alarak tamlayan unsur olarak kullanılmıştır. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 66

Aşağıdakilerden hangisi unvan grubudur?

Dede Korkut

Gazi Mustafa Kemal

Süleyman Şah

Yunus Emre

Profesör Doktor Aziz Sancar

Açıklama:

Unvan grubunda unvan, "Süleyman Şah" unvan grubunda olduğu gibi sonda olur. Diğer seçenekler birleşik isim grubudur. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Ünite 8

Soru 1

Aşağıdaki fiillerden hangisi süreklilik anlamı taşır?

Gelmezlerdi

Uzatıverdi

Kalakaldık

Düşeyazdık

Anlayamadılar

Açıklama:

Esas fiile gelen zarf fiil eki (kala) eylemin bir süre devam ettiğini gösterir.

Doğru Cevap: C

Soru 2

"Biraz da dışarıda oynayıverin." cümesindeki fiil, anlam olarak hangi fiil grubuna girer?

Süreklilik

Yeterlik

Tezlik

Yaklaşma

Uzaklaşma

Açıklama:

Esas fiile "-ı" zarf eki ve "-ver" yardımcı fiili getirilerek oluşturulan fiiller tezlik anlamı verir.

Doğru Cevap: C

Soru 3

"Her gün aynı yemeği yemek sıkıcı değil mi?" cümlesindeki bileşik fiil, yapı bakımından hangi gruba girer?

İsim fiil

Sıfat fiil

Kaynaşmış fiil

Yardımcı fiil

Zarf fiil

Açıklama:

"-me/-ma", "-mak/-mek" ve "iş" ekleriyle üretilen filler isim fiilerdir.

Doğru Cevap: A

Soru 4

"Sessizce yanlarına yaklaşarak kulak kesildim." cümlesindeki fiil, hangi gruba girer?

Anlamca kaynaşmış bileşik fiil

Yaklaşma fiili

Zarf fiil

Tezlik fiil

İsim fiil

Açıklama:

"Kulak kesilmek" deyimleşmiş ve anlamca kaynaşmış bir fiildir.

Doğru Cevap: A

Soru 5

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir zarf fiil yer almaktadır?

İpe sapa gelmez sözler söyledi.

Önerdiği projeyi reddettiler.

Doğru olanı yapacağını biliyorum.

Çift taraflı oynayarak bir yere varamazsın.

Olmayacak duaya amin deme.

Açıklama:

"-erek/-arak" eki kullanılarak çekilen fiiller, zarf fiiller grubuna girer.

Doğru Cevap: D

Soru 6

Aşağıdaki kısaltmaların hangisi isnat grubuna girer?

Gönlü güzel insan

Çalışanı teşvik

çalışanların dörtte üçü

köklerine bağlı aile

ailesinden gizli işler

Açıklama:

"çalışanı teşvik" yükleme grubu; "köklerine bağlı aile" yönelme grubu; "ailesinden gizli işler" ayrılma grubu örneğidir. A seçeneğindeki "gönlü güzel insan" ise isnat grubudur.

Doğru Cevap: A

Soru 7

"Cana yakın insanları arkadaş edinmek gerek" cümlesindeki kısaltma, hangi gruba aittir?

Bulunma

İsnat

Yükleme

Yaklaşma

Vasıta

Açıklama:

Yönelme eki (-a) alan "cana yakın" sözcükleri ile "insan" sözcüğü yaklaşma grubu oluşturur.

Doğru Cevap: D

Soru 8

"İsmiyle müsemma bir şehirdi." cümlesindeki kısaltma, hangi gruba aittir?

Bulunma

Vasıta

Yükleme

Yaklaşma

Eşitlik

Açıklama:

İki isim ("isim" ve "müsemma") vasıta eki ile birbirine bağlanmıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 9

"İrice biri, seni sordu" cümlesindeki kısaltma hangi gruba girer?

Bulunma

Yükleme

Vasıta

Eşitlik

Yaklaşma

Açıklama:

Bu cümlede, eşitlik eki almış bir isim ("irice") yalın halde kullanılmış bir isimle ("biri") kullanılmıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 10

"Mevki ateşten bir gömlek." cümlesindeki kısaltmanın görevi aşağıdakilerden hangisidir?

Özne

Nesne

Zarf tümleci

Bağlaç

Yüklem

Açıklama:

"Ateşten bir gömlek (olmak)" cümlenin yüklemidir.

Doğru Cevap: E

Soru 11

Aşağıdaki birleşik fiillerden hangisinde farklı bir ses olayı vardır?
I-katetmek
II-hissetmek
III-zerketmek
IV-kahrolmak
V-kaybolmak

III

Açıklama:

Hissetmek birleşik fiilinde "his" kelimesinin son sessizi ikinci fiil eklenirken çift sessiz olmuştur.

Doğru Cevap: B

Soru 12

Aşağıdaki cümlelerden hangisinde kısaltma grubu özne olarak kullanılmıştır?

Sema Hanım'ın eşi yeni ev almış.

Taşınma işleriyle meşgul oldular.

Bunu alıp Kerem'e vermen gerek.

Oğlu Güzin Hanım'ın arabasını değiştirmiş.

Hatice Teyze’nin Ali’yi gördüm.

Açıklama:

Kısaltma Gruplarının Cümlede Özne Olarak Kullanılması
Ali Dayı’nın kız evlenmiş. - İlgi grubu özne olarak görev yapar. Dükkân açtım mârifetten Dükkânıma gelici yok Bir küpe yaptım kudretten Kulağına takıcı yok. (Teslim Abdal’dan akt. Elçin, 1990:12) - Yaklaşma grubu özne olarak görev yapmaktadır.

Doğru Cevap: A

Soru 13

Bir Acem bahçesi, bir seccâde,
Dolduran havzı âteşten bâde… (Ahmet Hâşim, 1985:239)
Ahmet Haşim'den alıntılanan satırlarda koyu yazılmış kısaltmanın görevi nedir?

Zamir olarak kullanılmıştır

Nesne olarak kullanılmıştır.

Özne olarak kullanılmıştır

Yüklem olarak kullanılmıştır

Zarf tümleci olarak kullanılmıştır

Açıklama:

Kısaltma Gruplarının Yüklem Olarak Kullanılması
Bir Acem bahçesi, bir seccâde,
Dolduran havzı âteşten bâde… (Ahmet Hâşim, 1985:239) -Uzaklaşma grubu yüklem olarak görev yapar.

Doğru Cevap: D

Soru 14

Aşağıdakilerden hangisi uzaklaşma grubudur?

birbiriyle dargın

baş başa

birden bire

eskisinden beter

başı önde

Açıklama:

Uzaklaşma Grubu: Uzaklaşma ekli bir isimle bir başka isim unsurunun oluşturduğu kelime grubudur. Grubun unsurları tek kelimeden de bir kelime grubundan da oluşabilir. Vurgu, sondaki öge üzerindedir: kârdan zarar; şahtan ferman (Dadaloğlu, 1993:91); dünyadan gizli (Abasıyanık, 1998:13); samurdan kürk (Dadaloğlu, 1993:100); Tanrı’dan vergi (Osman Atillâ’dan akt. Elçin, 1990:17); hendeseden âbide (Yahya Kemal Beyatlı’dan akt. Elçin, 1990:23).

Doğru Cevap: D

Soru 15

Aşağıdakilerden hangisi isnat grubudur?

dişe diş

içe kapanık

yaşı geçkin

tok gözlü

birden bire

Açıklama:

İsnat Grubu: Bir nitelik (vasıf) isminin kendisinden önce gelen bir isme dayandırıldığı kelime grubu olup yapısı bakımından, sıfat tamlamasının ters çevrilmiş hâli görünümündedir. İsnat grubunda, biri diğerine isnat edilen iki isim unsuru vardır. Birinci isim iyelik ekli olabilir

Doğru Cevap: C

Soru 16

Aşağıdakilerden hangisi eşitlik grubudur?

Türkiyem gök maviliğince rahat.

Başı bozuk yaşıyorlardı.

Yeşil sularda büyük inciden çiçekler açar.

Yaşta küçük amma boyda münasip.

Altın tüyü sonbahara uygun.

Açıklama:

Eşitlik Grubu: Eşitlik eki almış bir isimle yalın hâlde bir başka isim unsurunun oluşturduğu kelime grubudur. Grubun unsurları, bir kelime grubundan da oluşabilir. Grup, sıfat-fiil ya da zarf-fiil grubundan yıpranma suretiyle kısalmıştır. Vurgu, sondaki öge üzerindedir.

Doğru Cevap: A

Soru 17

Aşağıdakilerden hangisi bulunma grubudur?

Her obadan üç beş yiğit hoğladı

Bir kızıl çehrede âteş gözler

Kalleşçe saldırı düzenlemişler.

Boynu uzun tor sunalar.

Gâvur Dağlarının başı dumanlı

Açıklama:

Bulunma Grubu: Bulunma ekli bir isimle bir başka isim unsurunun oluşturduğu kelime grubudur. Grubun unsurları birer kelimeden oluşabileceği gibi kelime grubu da olabilir. Türkçede sayı ifadelerinin bir bölümünde bulunma grubundan faydalanılır. Bulunma grubu, cümle ve kelime gruplarında isim, sıfat ve zarf görevinden kullanılır.

Doğru Cevap: B

Soru 18

Aşağıdakilerden hangisi vasıta grubudur?

Benimle böyle koşan kimdi?

Yaşı geçkini yanına çağırdı.

Cana yakın insanlar

Tüllerde yatan hastayı sarmıştı karanlık

Elinde olta, balık tutmakla meşguldü

Açıklama:

Vasıta Grubu: Vasıta ekli bir isimle bir başka isim unsurunun oluşturduğu kelime grubudur. Grubun unsurları, bir kelime grubundan da oluşabilir.

Doğru Cevap: A

Soru 19

Aşağıdakilerden hangisi yönelme grubu değildir?

Cana yakın insanlar

Düşman kurşunlarına inat köprü başında

Elleri var hocasına tapılı

Adama bakışta bir hoşça bakar

Gözlerimden akan seller iniler

Açıklama:

Yaklaşma (Yönelme) Grubu: Yaklaşma ekli bir isimle bir başka isim unsurunun oluşturduğu kelime grubudur. Grubun unsurları birer kelimeden oluşabileceği gibi kelime grubu da olabilir. Yaklaşma grubu, esasen, fiilimsilerle kurulan grupların yıpranmış ve kalıplaşmış şeklidir. (Aktan, 2016:73) Vurgu, sondaki öge üzerindedir.
Uzaklaşma grubu, cümlede özne olarak veya öznenin bir bölümü olarak görev yapabilir: Gözlerimden akan seller iniler (Dadaloğlu, 1993:109); Kuş kemiğinden saraylar yaptırdım (Dadaloğlu, 1993:100); Yüce Hak’tan bir dileğim var benim (Dadaloğlu, 1993:60)

Doğru Cevap: E

Soru 20

Bu birleşik fiiller, bir isim unsuru ile bir fiil unsurundan meydana gelir. İsim başta, fiil unsuru sonda bulunur. Unsurların biri veya hepsi, kendi sözlük anlamları dışında kullanılır. Bunların bir kısmı deyimleşmiştir, ifadesi aşağıdakilerden hangisine aittir?

Yeterlilik Fiilleri

Süreklilik Fiilleri

Tezlik Fiilleri

Anlamca Ayrışmış Birleşik Fiiller

Anlamca Kaynaşmış Birleşik Fiiller

Açıklama:

Anlamca Kaynaşmış Birleşik Fiiller: “Bu birleşik fiiller, bir isim unsuru ile bir fiil unsurundan meydana gelir. İsim başta, fiil unsuru sonda bulunur. Unsurların biri veya hepsi, kendi sözlük anlamları dışında kullanılır. Bunların bir kısmı deyimleşmiştir,”

Doğru Cevap: E

Soru 21

Hangisi birleşik fiillerin kullanışları bakımından işlevlerinden biri olamaz?

Birleşik fiil, diğer bir birleşik fiilin ögesi olabilir.

Birleşik fiil, isim-fiil grubunun fiil ögesi olabilir.

İsmin fiille kullanılmasına rastlanmaz.

Birleşik fiil, sıfat-fiil grubunun ögesi olabilir.

Birleşik fiil, zarf-fiil grubunun fiil ögesi olabilir.

Açıklama:

Diğer Kelime Gruplarında Kullanılışları Bakımından Birleşik Fiiller:
Birleşik fiiller, diğer kelime grupları içinde görevli olarak yer alabilir.
Birleşik fiil, diğer bir birleşik fiilin ögesi olabilir.
Birleşik fiil, isim-fiil grubunun fiil ögesi olabilir.
Birleşik fiil, sıfat-fiil grubunun ögesi olabilir veya Birleşik fiil, zarf-fiil grubunun fiil ögesi olabilir.

Doğru Cevap: C

Soru 22

Cümlede, genellikle yüklem olarak görev yapan birleşik fiiller, bunun yanı sıra başka ne şekilde bulunabilir?

özne

nesne

yer tamlayıcısı

hepsi

zarf tümleci

Açıklama:

Cümlede, genellikle yüklem olarak görev yapan birleşik fiiller, bunun yanı sıra özne, nesne, yer tamlayıcısı ve zarf tümleci olarak da bulunabilir, tek başlarına, cümleyi de oluşturabilirler.

Doğru Cevap: D

Soru 23

Kısaltma grublarını hangi başlıkları altında incelediğimizi ifade edemeyiz?

isnat

çekilim

yükleme

yaklaşma

bulunma

Açıklama:

İsnat, yükleme, yaklaşma, bulunma, uzaklaşma, vasıta grubu başlıkları altında incelediğimiz kısaltma gruplarının ortak özelliği, iki isim unsurundan meydana gelmeleri ve vurgunun ikinci unsur üzerinde bulunmasıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 24

Yapıları bakımından kısaltma grupları kaç başlık altında toplanır?

Açıklama:

Yapıları bakımından kısaltma grupları sekiz başlık altında toplanır.

Doğru Cevap: E

Soru 25

Yükleme ekli bir isimle bir başka isim unsurunun oluşturduğu kelime grubuna ne ad verilir?

İlgi Grubu

Bilgi Grubu

Yükleme grubu

Bulunma grubu

Yönelme Grubu

Açıklama:

Yükleme Grubu: Yükleme ekli bir isimle bir başka isim unsurunun oluşturduğu kelime grubudur. Grubun unsurları tek kelimeden de oluşabilir, bir kelime grubundan da oluşabilir. Vurgu, sondaki öge üzerindedir.

Doğru Cevap: C

Soru 26

"Bulunma ekli bir isimle bir başka isim unsurunun oluşturduğu kelime grubudur. Grubun unsurları birer kelimeden oluşabileceği gibi kelime grubu da olabilir." tanımı hangisine aittir?

Yükleme Grubu

Çeldirme Grubu

Belirtme Grubu

İlgi Grubu

Bulunma Grubu

Açıklama:

Bulunma Grubu: Bulunma ekli bir isimle bir başka isim unsurunun oluşturduğu kelime grubudur. Grubun unsurları birer kelimeden oluşabileceği gibi kelime grubu da olabilir.

Doğru Cevap: E

Soru 27

Bir nitelik (vasıf) isminin kendisinden önce gelen bir isme dayandırıldığı kelime grubu olup yapısı bakımından, sıfat tamlamasının ters çevrilmiş hâli görünümündedir tanımlaması aşağıdakilerden hangisine aittir?

İsnat Grubu

Uzaklaşma Grubu

Eşitlik Grubu

Vasıta Grubu

İlgi Grubu

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 28

Kısaltma Gruplarını cümle içinde ne şekilde görebilirz?

Kısaltma grupları yüklem olarak kullanılabilir.

Kısaltma grupları cümle içinde öge olarak kullanılmaz.

Kısaltma grupları cümlede özne olarak kullanılabilir.

Kısaltma grupları cümlede nesne olarak kullanılabilir.

Kısaltma grupları cümlede zarf tümleci olarak kullanılır.

Açıklama:

Kısaltma grupları cümle içinde farklı şekillerde görülebilir. Özne, nesne, zarf tümleci, yüklem vb.

Doğru Cevap: B

Soru 29

İsim Unsuru+Yardımcı Fiil= .............. formülüne göre eşitliği hangisi doğru olarak sağlar?

Birleşik Fiil

Nesne

Özne

Gizli Özne

Zarf

Açıklama:

İsim Unsuru+Yardımcı Fiil= Birleşik Fiil

Doğru Cevap: A

Soru 30

Yardımcı fiilin başına getirilen unsurun isim veya fiil olmasına, unsurların biri veya tümünün, kendi sözlük anlamları dışında kullanılmalarına göre birleşik fiiller kaça ayrılır?

Açıklama:

Yardımcı fiilin başına getirilen unsurun isim veya fiil olmasına, unsurların biri veya tümünün, kendi sözlük anlamları dışında kullanılmalarına (Bunların bir kısmı da deyimleşmiştir) göre birleşik fiiller üçe ayrılır;
1-Bir İsim Unsuru ile Bir Yardımcı Fiilden Oluşan Birleşik Fiiller
2-Bir Fiil Unsuru ile Yardımcı Fiilden Olu- şan Birleşik Fiiller (Tasvir Fiilleri veya Özel Birleşik Fiiller)
3-Anlamca Kaynaşmış Birleşik Fiiller
Doğru cevap A’dır.

Doğru Cevap: A

Soru 31

Aşağıdakilerden hangisi Bir İsim Unsuru ile Bir Yardımcı Fiilden Oluşan Birleşik Fiiller‘e örnek değildir?

ol-

eyle-

yap-

göze gel-

kıl-

Açıklama:

Bir İsim Unsuru ile Bir Yardımcı Fiilden Oluşan Birleşik Fiiller: İsimlere ve isim soylu kelimelere et-, eyle-, ol-, kıl-, yap- vb. yardımcı fiillerden biri getirilerek oluşturulurlar: mutlu et-, memnun ol-, niyaz eyle-, hasta kıl- vb.
Doğru cevap D’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 32

İsmin fiille kullanılmasında bitişik yazılan ve kalıplaşan ses olayına örnek aşağıdakilerden hangisidir?

Kabul etmek

Seyretmek

İyi olmak

Mutlu olmak

Var etmek

Açıklama:

İsmin fiille kullanılmasında ses olayları yaşanıyorsa bu durumda bitişik yazılır ve kalıplaşırlar: af et- > affet-, his et- > hisset-, kayıp et- > kaybet-, seyir et- > seyret-; hapis ol- > hapsol-, kayıp ol- > kaybol-, zan olun- > zannolun- vb.
Doğru cevap B’dir.

Doğru Cevap: B

Soru 33

Aşağıdakilerden hangisi tezlik fiillerine örnektir?

Cana can kat-

Durakal-

Bakı bakıver-

Düşmeyegör-

Karalar bağla-

Açıklama:

Esas fiile -(y)I, -(y)U zarf-fiil eki ve ver- yardımcı fiilinin getirilmesiyle kurulur: bak- ı-ver-, doldur-u-ver-, oyna-y-ı-ver-, sev-i-ver- vb. Bu birleşik fiil kalıbının esas fiile kattığı anlam, o işin çabucak, ansızın, kolayca yapılmasına yöneliktir.
Türkçede tezlik fiilinin yinelenmesiyle anlam pekiştirilir: geli geliver, atı atıver, bakı bakıver vb.
Doğru cevap C’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 34

Aşağıdakilerden hangisi kurallı olarak ortaya çıkan ve isim-fiil, sıfat-fiil veya zarf fiil gruplarından kısalarak kalıplaşan örneklerden biri değildir?

dikkati çek-

keyfe keder

yüreği buruk

kalpten kalbe

gönlü yüce

Açıklama:

Bazı kısaltma grupları da kurallı olarak ortaya çıkmıştır. Bunlar genellikle, isim-fiil, sıfat-fiil veya zarf fiil gruplarından kısalarak kalıplaşmıştır. Kısaltma gruplarında, sözü edilmeyen ya da düşmüş -etmek, olmak, olan, olarak, eden, ederek, vb. - birer çekimsiz fiil vardır.
Eline sağlık (olmak): İsim-fiil grubundan kısalmıştır.
kalpten kalbe (olmak): İsim-fiil grubundan kısalmıştır.
yüreği buruk (olmak): İsim-fiil grubundan kısalmıştır.
gözü yüksekte (olan): Sıfat-fiil grubundan kısalmıştır.
gönlü yüce (olarak): Zarf-fiil grubundan kısalmıştır.
keyfe keder (olarak): Zarf-fiil grubundan kısalmıştır.
Doğru cevap A’dır.

Doğru Cevap: A

Soru 35

Yükleme eki almış bir isimle bir başka isim unsurunun oluşturduğu kelime grup aşağıdakilerden hangisidir?

Yaklaşma grubu

Uzaklaşma grubu

Yükleme grubu

Bulunma grubu

İlgi grubu

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 36

Bir nitelik isminin kendisinden önce gelen bir isme dayandırılan ve yapısı bakımından, sıfat tamlamasının ters çevrilmiş hâli görünümünde olan kelime grubu aşağıdakilerden hangisidir?

Eşitlik grubu

İsnat grubu

Vasıta grubu

Uzaklaşma grubu

Bulunma grubu

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 37

Yaklaşma ekli bir isimle bir başka isim unsurunun oluşturduğu kelime grubu aşağıdakilerden hangisidir?

Yükleme grubu

Bulunma grubu

Uzaklaşma grubu

İlgi grubu

Yönelme grubu

Açıklama:

Yaklaşma (Yönelme) Grubu: Yaklaşma ekli bir isimle bir başka isim unsurunun oluşturduğu kelime grubudur. Grubun unsurları birer kelimeden oluşabileceği gibi kelime grubu da olabilir. Yaklaşma grubu, esasen, fiilimsilerle kurulan grupların yıpranmış ve kalıplaşmış şeklidir. Vurgu, sondaki öge üzerindedir. Doğru cevap E’dir.

Doğru Cevap: E

Soru 38

Aşağıdakilerden hangisi Kısaltma Gruplarının Yüklem Olarak Kullanılmasına örnektir?

Yaptığı kahramanlıklar dile kolaydı.

Taşınma hazırlıklarıyla haşır neşir oldular.

Hatice Teyze’nin Ali’yi gördüm.

Keyfe keder davranmak işi zora sokar.

Ali Dayı’nın kız evlenmiş.

Açıklama:

"dile kolay" bir yaklaşma grubudur ve cümlede yüklem olarak kullanılmıştır. Doğru cevap A’dır.

Doğru Cevap: A

Soru 39

Aşağıdakilerden hangisi Kısaltma Gruplarının Cümlede Nesne Olarak Kullanılması‘na örnektir?

Kedilerle ahbaplığım şu şekilde başladı

Elde sensin, dilde sen, gönüldesin, baştasın

Aslı kurt yavrusu gene kurt olur

Hatice Teyze’nin Ali’yi gördüm

Bu yüzü safran sarısı, genç öğretmen, belli ki önemli bir olaya tanıklık etmişti

Açıklama:

Hatice Teyze’nin Ali’yi gördüm.
-İlgi grubu nesne olarak görev yapar. Doğru cevap C’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 40

Aşağıdaki cümlelerde geçen birleşik fiillerin hangisinde yazım yanlışı yapılmıştır?

Kalbini çikolata dolu sepete koyduğu bir buket çiçekle fethetmiş.

Bunun böyle olacağını çok önceden hissetmiştik.

Mahkemeye bütün delilleri duruşma günü arzedeceğim.

Şimdi bana kaybolan yıllarımı verseler...

Yağmur yüzünden bütün gün eve hapsolduk.

Açıklama:

etmek,olmak gibi yardımcı eylemler alarak kurulan birleşik fiiller birleşme sırasında herhangi bir ses olayına (ünlü düşmesi,ünlü türemesi,ünsüz türemesi...) uğrarsa birleşik fiil bitişik yazılır. C seçeneğindeki birleşik fiil olan arz etmek , "arz" ismi ve "etmek" fiili kullanılarak oluşturulmuş ve kelimenin kökünde hiçbir ses olayı olmamıştır. Dolayısıyla doğru yazımı "arz edeceğim" şeklinde olmalıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 41

Aşağıdaki cümlelerde verilen birleşik fiillerden hangisinin anlamı karşısında verilen anlamla örtüşmez?

Bakakalırım giden geminin ardından,atamam kendimi denize. (Sürerlik)

Yine sevebilirim dünyayı,yeniden başlayabilirim hayata.( Yeterlik)

Karşısında hırlayan köpeği görünce korkudan bayılayazdı. (Yaklaşma)

Filmin sonunda buruk bir sızı sarıverir insanın yüreğini. ( Yaklaşma)

Bir garip çeşme köyün dibinde,gelene geçene ağlar durur. ( Sürerlik)

Açıklama:

A seçeneğindeki "bakakalmak" fiili eylemin devam ettiğini, B seçeneğindeki "sevebilmek ve başlayabilmek" fiilleri cümleye bir işi yapabilme yeterliliğini, C seçeneğindeki "bayılayazmak" fiili eylemin gerçekleşmediğini ancak gerçekleşmeye yaklaşıldığını, E seçeneğindeki "ağlayıp durmak" fiili eylemin sürmeye devam ettiğini ifade eder. D seçeneğindeki "sarıvermek" eylemi ise cümleye tezlik anlamı katar.

Doğru Cevap: D

Soru 42

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde kısaltma grubu cümlenin öznesi durumundadır?

Öğrencileri teşviki bizi çok sevindirdi.

Kuş uçmaz,kervan geçmez bir çölde kaybolmuştuk.

Şu soğuk havalarda bahar aylarını iple çeker olduk.

Her sabah gümüşten saçlarını özenle ve saatlerce tararmış.

Şimdi seninle uğraşamam,derdim başımdan aşkın.

Açıklama:

A seçeneğindeki "öğrencileri teşviki (etmesi)" biçiminde bir yükleme grubu örneği olan kısaltma grubu cümlenin öznesi konumundadır.

Doğru Cevap: A

Soru 43

Aşağıdakilerden hangisi kısaltma gruplarından uzaklaşma grubudur?

cana yakın

derde deva

evin direği

çayla simit

camdan kalp

Açıklama:

uzaklaşma grubu "-den/-dan" ayrılma hal eki alarak oluşturulur Bu kullanıma uygun örnek, E seçeneğindeki camdan kalp grubudur.

Doğru Cevap: E

Soru 44

Aşağıda altı çizili kısaltma gruplarından hangisi eşitlik anlamı taşır?

Seninle ben ne güzel yaşardık kim bilir.

Evin çatısı çikolatadanmış.

Aklımda hep çocukça düşler,hep pamuk şeker tadında hayaller var.

Gözünün yaşı sel oldu aktı.

Evin işi bu, elin işi değil ya.

Açıklama:

C seçeneğindeki çocukça kısaltma grubu eşitlik ,benzerlik anlamı taşıyan ek almıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 45

Aşağıdaki birleşik fiillerden hangisi birleşirken herhangi bir ses olayına uğramamıştır?

reddetmek

dans etmek

hissetmek

devretmek

sabretmek

Açıklama:

etmek yardımcı eylemiyle oluşturulan birleşik fiiller birleşirken ses olayına uğrarsa bitişik yazılır. A seçeneğinde red + etmek ünsüz türemesiyle reddetmek ,C seçeneğinde his + etmek ünsüz türemesiyle hissetmek , D seçeneğinde devir+ etmek ünlü düşmesiyle devretmek, E seçeneğinde sabır + etmek ünlü düşmesiyle sabretmek şeklinde yazılır.
B seçeneğinde dans + etmek --> dans etmek hiçbir ses olayına uğramaz.

Doğru Cevap: B

Soru 46

Aşağıdaki birleşik fiillerin hangisi kuruluşu bakımından diğerlerinden farklı bir yapıdadır?

anlayabilmek

öleyazmak

tutuvermek

sevdirmek

bekleyedurmak

Açıklama:

D seçeneğindeki sevdirmek fiili yapıca birleşik değil türemiş bir fiildir.

Doğru Cevap: D

Soru 47

Aşağıdaki cümlelerde geçen altı çizili birleşik fiillerden hangisi anlamca kaynaşmış birleşik fiil grubuna dahildir?

Akşam çok hoş bir film seyrettik.

Memleketimin havası,suyu,toprağı gözümde tütüyor.

Seni anlatabilmek seni,iyi çocuklara kahramanlara...

İstanbul 1453'te fethedildi.

Zaman ne de çabuk geçiverdi.

Açıklama:

A seçeneğinde yardımcı eylemle kurulmuş birleşik fiil, C seçeneğinde yeterlik kurallı birleşik fiil, D seçeneğinde etmek yardımcı eylemiyle kurulmuş birleşik fiil, E seçeneğinde tezlik kurallı birleşik fiili vardır.

Doğru Cevap: B

Soru 48

Aşağıda verilen kısaltma grubu kelimelerden hangisi ilgi grubuna girer?

Günün yemeği

Ziyaret etmek

Gökte yıldız

Kurtla kuzu

Devede kulak

Açıklama:

B seçeneğinde yardımcı eylemle kurulan birleşik fiil, C seçeneğinde bulunma grubu, D seçeneğinde vasıta(birliktelik) grubu, E seçeneğinde bulunma grubu vardır. A seçeneğinde -in/-in ilgi ekiyle kurulan ilgi grubu vardır.

Doğru Cevap: A

Soru 49

Aşağıdaki birleşik fiillerden hangisi "bir işi yapmaya yeterli olma" anlamı taşır?

Bugünkü olaylardan biraz rahatsız oldum.

Seni bu ara ziyaret etmek isterim.

Seni yıllardır bekliyorum,bir ömür daha bekleyebilirim.

Bütün insanlar için iklim büyük bir sorun haline geldi.

İnsanlar birbirine zor durumlarda yardım etmeli.

Açıklama:

Bir işi yapabilmeye yeterli olma anlamı -abilme ekiyle verilir. Bekleyebilirim fiili yeterlik anlamı taşır.

Doğru Cevap: C

Soru 50

Aşağıdaki çekimli fiillerden hangisi süreklilik fiili değildir?

bakakaldım

yapılagelir

alıkoyuldular

ağlar durur

alıverdi

Açıklama:

“bakakaldım, “yapılagelir”, “alıkoyuldular”, “ağlar durur” fiilleri süreklilik fiileridir. “alıverdi” fiili tezlik fiilidir. Doğru cevap E’dir.

Doğru Cevap: E

Soru 51

Aşağıdaki birleşik fiillerden hangisi ötekilerden farklı biçimde oluşturulmuştur?

memnun ol-

dua eyle-

gözden düş-

hisset-

emreyle-

Açıklama:

“memnun ol-“, “dua eyle-“, “hisset-“, “emreyle-“ fiilleri bir isim unsuru ile bir yardımcı fiilden oluşan birleşik fiillerdir. “gözden düş-“ fiili ise anlamca kaynaşmış bir birleşik fiildir. Doğru cevap C’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 52

Aşağıdakilerden hangisi Fiil+(Zarf-fiil eki)+Yardımcı Fiil = Birleşik Fiil kalıbında kurulmuş bir yapı değildir?

yapıverdik

yapılagelmiş

donakalmışız

sürerek

anlayabildiler

Açıklama:

“sürerek” sözcüğü Fiil+(Zarf-fiil eki)+Yardımcı Fiil = Birleşik Fiil kalıbında kurulmuş bir yapı değildir. “Sürerek” sözcüğü sadece -ArAk zarf fiil eki almıştır. Doğru cevap D’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 53

Birleşik fiillerin yapısı ile ilgili verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

Yardımcı fiil olarak kullanılan kelimelerin tek başına fiil olarak da kullanılabilmesi

İsmin fiille kullanılmasında ses olaylarının yaşanması hâlinde bitişik yazılmaları

Birleşik fiillerde isim unsurunun bazen ol- ve bulun- yardımcı fiilleri ile birleşen, sıfat-fiil eki getirilmiş fiillerle karşılaması

Anlamca kaynaşmış birleşik fiillerin bir fiil unsuru ile bir fiil unsurundan meydana gelmesi

İsimlerle kurulan birleşik fiillerde esas anlamının isim unsuru tarafından taşınması

Açıklama:

“Anlamca kaynaşmış birleşik fiillerin bir fiil unsuru ile bir fiil unsurundan meydana gelmesi” ifadesi yanlıştır. Anlamca Kaynaşmış Birleşik Fiiller, bir isim unsuru ile bir fiil unsurundan meydana gelir. İsim başta, fiil unsuru sonda bulunur. Unsurların biri veya hepsi, kendi sözlük anlamları dışında kullanılır. Bunların bir kısmı deyimleşmiştir, Doğru cevap D’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 54

Yardımcı fiillerle oluşan fiillerin hangisinde farklı bir ses olayı olmuştur?

Hocadan affımı isteyerek zihnimi hapsettim.

Şükreyleye şükreyleye yola devam ediyordu.

Onları hissederek daha iyi anlıyordu.

Kaybolan yıllarımı geri alsam da bir şey değişmez.

Bilgisayara kaydettiği dosyayı bir daha bulamadı.

Açıklama:

“hapsettim”, “Şükreyleye”, ”Kaybolan”, “kaydettiği” yardımcı fiillerle oluşan birleşik fiillerinde ünlü düşmesi görülürken “hissederek” fiilinde ünsüz türemesi görülmektedir.

Doğru Cevap: C

Soru 55

“Bizi hiç aramaz oldun, buralara gelmez oldun.” cümlesindeki altı çizili kelimelerde yapısına göre birleşik fiillerden hangisi kullanılmıştır?

Yeterlik fiili

Yaklaşma fiili

Yardımcı fiille kurulan birleşik fiil

Süreklilik fiili

Tezlik fiili

Açıklama:

Birleşik fiillerde isim unsurunu bazen de ol- ve bulun- yardımcı fiilleri ile birleşen, sıfat-fiil eki getirilmiş fiiller karşılar. Bu tur birleşik fiiller, aldıkları sıfat-fiil ekine göre bitmiş tamamlanmış ya da devam etmekte olan hareketleri karşılamada kullanılırlar: Nice zamandır görünmez oldun. Doğru cevap C’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 56

Aşağıdakilerden hangisinde ilgi grubu yer tamlayıcısı olarak kullanılmıştır?

Gözlüğün benim arabada kalmış.

Ali odada yüzü koyun yatıyor.

Közde patlıcan lafını duyunca kafam karışır.

Delice rüzgârlar gönlümü kavurur.

Öğrencim kafası karışık davranıyor.

Açıklama:

İlgi ekli bir isimle bir başka isim unsurunun oluşturduğu kelime grubudur. Belirtili isim tamlamasının tamlanan kısmındaki iyelik ekinin yıpranmasıyla kısalmaya uğrayan bir isim tamlaması yapısındadır. “Gözlüğün benim arabada kalmış.” Cümlesinde “benim araba” ilgi grubudur ve cümlenin yer tamlayıcısı olarak kullanılmıştır. Doğru cevap A’dır.

Doğru Cevap: A

Soru 57

Aşağıdakilerin hangisi bir isnat grubudur?

yüzde elli

dile kolay

ağırbaşlı

derdi çok

bini aşkın

Açıklama:

Bir nitelik (vasıf) isminin kendisinden önce gelen bir isme dayandırıldığı kelime grubu olup yapısı bakımından, sıfat tamlamasının ters çevrilmiş hâli görünümündedir. İsnat grubunda, biri diğerine isnat edilen iki isim unsuru vardır. Birinci isim iyelik ekli olabilir. “derdi çok“ kelime grubunda “dert” sözcüğü üzerinde iyelik eki vardır, “çok” sözcüğü sıfattır ve kelime grubu bu sıfat tamlamasının ters çevrilmiş hâli görünümündedir. Doğru cevap D’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 58

Aşağıdakilerin hangisi bir yaklaşma grubudur?

akla yatkın

arada bir

bin yıldan uzun

bayrakla süslü

gönlü zengin

Açıklama:

Yaklaşma ekli bir isimle bir başka isim unsurunun oluşturduğu kelime grubudur. “akla yatkın” kelime grubunda “akıl+a” yaklaşma eki vardır. Doğru cevap A’dır.

Doğru Cevap: A

Soru 59

Aşağıdakilerin hangisi bir vasıta grubudur?

eli çabuk

zata mahsus

içten pazarlıklı

zamana uygun

doğayla barışık

Açıklama:

Vasıta ekli (ile) bir isimle bir başka isim unsurunun oluşturduğu kelime grubudur. “doğayla barışık” kelime grubunda “doğa+ile” kelimesi vasıta eki almıştır. Doğru cevap E’dir.

Doğru Cevap: E

Soru 60

Bir isim unsuru ile bir yardımcı fiilden oluşan birleşik fiiller ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

İsimlerle kurulan birleşik fiillerde esas anlamı isim unsuru taşımakta, fiillerin anlama bir etkisi bulunmamaktadır.

Yardımcı fiil, yalnızca isimlerin fiil olarak kullanımına görev olarak katkıda bulunmamaktadır.

İsmin fiille kullanılmasında ses olayları yaşanıyorsa ayrı yazılır.

İsim+yardımcı fiil yapısındaki birleşik fiillerde, yardımcı fiilin önünde birden fazla isim unsuru yer alamaz.

Her birleşik fiil, anlam bakımından türemiş bir fiil ile de karşılanabilir.

Açıklama:

İsimlerle kurulan birleşik fiillerde esas anlamı isim unsuru taşımakta, fiillerin anlama bir etkisi
bulunmamaktadır. Yardımcı fiil, yalnızca isimlerin fiil olarak kullanımına görev olarak katkıda bulunmaktadır: Benden selâm edin yâre turnalar (Dursun Cevlânî’den akt. Elçin, 1990:29); Kalktı göç eyledi Avşar elleri (Dadaloğlu, 1993:97); Çıktım yücesine seyrân eyledim. (Dadaloğlu, 1993:85); ...muvaffak olmuş bir aktör (Abasıyanık, 1998:6)

Doğru Cevap: A

Soru 61

Birleşik fiillerin işlevleriyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Birleşik fiil diğer bir birleşik fiilin ögesi olamaz.

Birleşik fiil, isim-fiil grubunun fiil ögesi olabilir.

Birleşik fiil daima sıfat-fiil grubunun ögesidir.

Birleşik fiiller diğer kelime gruplarının içinde görevli olarak kullanılamaz.

Birleşik fiiller cümlede yalnızca yüklem görevinde kullanılır.

Açıklama:

Birleşik fiil, diğer bir birleşik fiilin ögesi olabilir: elden ayaktan /düşüver- (fiil unsuru: birleşik fiil) ipe sapa /gelme- (isim unsuru: tekrar grubu)

Birleşik fiil, isim-fiil grubunun fiil ögesi olabilir:

Her gün aynı yolu tepmek yordu.

Birleşik fiil, sıfat-fiil grubunun ögesi olabilir:-Birleşik fiil, zarf-fiil grubunun fiil ögesi olabilir:

Sesini çıkarmadan yola koyulabilseydi...

Melûl olan aşiretim. (Dadaloğlu, 1993:90); Budur öz şekli hayâl ettiği mimârînin. (Yahya Kemal Beyatlı’dan akt. Elçin, 1990:22)

Doğru Cevap: B

Soru 62

Aşağıdaki birleşik fiillerden hangisi diğerlerinden farklıdır?

düşman olmak

kabullenmek

iyileşmek

devretmek

şaşakalmak

Açıklama:

Bir isim Unsuru ile Bir Yardımcı Fiilden Oluşan Birleşik Fiiller: İsimlere ve isim soylu kelimelere et-, eyle-, ol-, kıl-, yap- vb. yardımcı fiillerden biri getirilerek oluşturulurlar: mutlu et-, memnun ol-, niyaz eyle-, hasta kıl- vb. Buna göre;

İsim Unsuru+Yardımcı Fiil= Birleşik Fiil

Doğru Cevap: E

Soru 63

Aşağıdakilerden hangisi bir fiil unsuru ile yardımcı fiilden oluşan birleşik fiillere örnektir?

affetmek

hissetmek

süregelmek

yolu tutmak

müsamaha göstermek

Açıklama:

Fiil+(Zarf-fiil eki)+Yardımcı Fiil = Birleşik Fiil

Anlamca birbirine sıkı sıkıya bağlı bulunan, bir tek oluşu ve kılışı gösteren bu birleşiklerde, yardımcı fiilin görevi, esas fiildeki oluş ve kılışın biçimini, tarzını tasvir etmektir ki bu tür fiillere tasvir fiilleri denmesi de bu yüzdendir (Aktan, 2016:50): anlayabil-, ba- kıver-, süregel-, şaşakal-, öleyaz-, gidedur- vb. Bu tür yapılarda asıl fiil -(y)Ip,- (y)A, -(y)I ve -(y)U zarf-fiil ekleri alarak yardımcı fiile bağlanır.

Doğru Cevap: C

Soru 64

Aşağıdaki özel birleşik fiillerden hangisi süreklilik fiillerine örnektir?

görebilmek

durakalmak

oynayıver

çarpayazdı

bakmayabilir

Açıklama:

Süreklilik Fiilleri. Esas fiile -(y)A, -(y)l/-(y) U ve (y)-lp/-(y)Up zarf-fiil ekleri ile gel-, git-, gör-, dur-, kal-, koy- yardımcı fiillerinden birinin getirilmesiyle kurulur: anlatıl-a-gel-, sür-e-git-, git-e-dur-, düş-e-gör-, dur-a-kal-, şaş-a-kal-, al-ı-koy- vb. Bu birleşik fiil kalıbının esas fiile kattığı anlam, o işin veya kılışın kesintisiz olarak sürdüğü, belli bir zaman diliminde yapılmakta olduğu, bir zamandan beri yapılageldiği yönündedir: -Hayret içinde dura- kaldım. (Abasıyanık, 1998:12)

Doğru Cevap: B

Soru 65

Kelime grupları ve cümlelerden yıpranma ve kalıplaşma yoluyla ortaya çıkan gruplara kısaltma grupları denir. Kısaltma gruplarının yapısıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Kelime grupları, kısaltma gruplarının unsuru olamaz.

kısaltma gruplarında vurgu, ikinci öge üzerindedir.

Kısaltma gruplarının ikinci unsuru daima bir nitelik isminden oluşur.

Kısaltma grupları söz diziminde zarf görevinde kullanılamaz.

Kısaltma grupları çekimli fiil içerir.

Açıklama:

Kısaltma grupları iki isim unsurundan oluşup ikinci unsur, genelde bir nitelik ismidir. Ancak, ikinci unsuru nitelik ismi olmayan kısaltma grupları da bulunmaktadır (Aktan, 2016:71): insana / hasret (olan yaşlı adam), içine kapalı (olan), kalbi boş (olan), gözü kapalı (olmak), karnı tok (olarak), el ele (olmak) vb.
Kısaltma gruplarının unsurları, kelime gruplarından oluşabilir: kırk yılda bir (olmak) (birinci unsur: sıfat tamlaması), yuvasına / çok düşkün (olan) (ikinci unsur: sıfat tamlaması) vb.
Kısaltma grupları, söz diziminde sıfat ve zarf görevinde bulunurlar, kalıplaşarak birleşik kelimeleri oluştururlar: Gözü pek çocuk, oradan on adım uzaklaştı. Keyfe keder yaşıyordu. Göze göz, dişe diş bir savaş yaşanacaktı.
Kısaltma gruplarında vurgu, ikinci öge üzerindedir: gönlü yorgun, içten pazarltklt, kalbine yenik, aklı kıt vb.

Doğru Cevap: B

Soru 66

Bulunma ekli bir isimle bir başka isim unsurunun oluşturduğu kısaltma grubuna bulunma grubu denir. Hangisi bulunma grubuna örnektir?

Tüllerde yatan hastayı sarmıştı karanlık.

Büyük inciden çiçekler açar.

Kaçırdığı mavi balon.

Düşman kurşunlarına inat.

Elleri var hocasına tapılı.

Açıklama:

Bulunma grubunun ikinci unsuru, bir sıfat tamlaması olabilir:
Tüllerde yatan hastayı sarmıştı karanlık; (Ahmet Haşim, 1985:104)

Doğru Cevap: A

Soru 67

Aşağıdaki kısaltma gruplarından hangisi isnat grubu yapısındadır?

Günlerle ölen hatıralar.

Türkiye'm gök maviliğince rahat.

Kalleşçe saldırı düzenlemişler.

Başı bozuk yaşıyorlardı.

Kuş kemiğinden saraylar yaptırdım.

Açıklama:

isnat Grubu: Bir nitelik (vasıf) isminin kendisinden önce gelen bir isme dayandırıldığı kelime grubu olup yapısı bakımından, sıfat tamlamasının ters çevrilmiş hâli görünümündedir. Isnat grubunda, biri diğerine isnat edilen iki isim unsuru vardır. Birinci isim iyelik ekli olabilir.
yalın hâlde veya iyelik ekli isim + yalın hâlde isim veya sıfat (Isnat olunan, isnat yapılan isim) (isnat edilen isim veya sıfat)
Isnat grubu, kelime grupları ve cümlede isim, sıfat ve zarf görevinde bulunur: Yaşı geçkini yanına çağırdı. (isim)
Boynu uzun tor sunalar. (Dadaloğlu, 1993:90); (sıfat);
Başı bozuk yaşıyorlardı. (zarf)

Doğru Cevap: D

Soru 68

taştan duvar olmaz yıkılır.Koç yiğite emmi dayı el gerek.Yukarıdaki altı çizili kısaltma grubu ile ilgili hangisi doğrudur?

İsnat grubu, sıfat tamlamasının isim ögesidir.

Bulunma grubu, sıfat tamlamasının sıfat ögesidir.

Yaklaşma grubu, isim-fiil grubunun zarf ögesidir.

Uzaklaşma grubu, tamlayanı düşürülen iyelik grubunun tamlanan ögesidir.

Uzaklaşma grubu, sıfat tamlamasının sıfat ögesidir.

Açıklama:

taştan duvar olamaz yıkılır.
Koç yiğite emmi dayı el gerek.

Uzaklaşma grubu, sıfat tamlamasının sıfat ögesidir.

Doğru Cevap: E

Soru 69

Aşağıdaki altı çizili kısaltma gruplarından hangisi cümlede zarf tümleci olarak kullanılmıştır?

Benden bir parçayı ağzındaki balığı yer gibi vahşetle yiyecekti.

Demir donla miğfer külah giyerler.

Bana nisbet çıkmış yolun üstüne

Aslı kurt yavrusu gene kurt olur.

Elde sensin, dilde sen, gönüldesin, baştasın.

Açıklama:

Bana nisbet çıkmış yolun üstüne
Samur kürk geyinmiş alın üstüne (Dadaloğlu, 1993:62)
-Yaklaşma grubu zarf tümleci olarak görev yapar.

Doğru Cevap: C

Soru 70

Aşağıda kısaltma gruplarıyla ilgili verilen bilgilerden hangisi doğru değildir?

Genellikle isim-fiil, sıfat-fiil veya zarf-fiil gruplarından kısalmışlardır.

İkinci unsuru nitelik ismi olmayan kısaltma grupları bulunmaktadır.

Tüm kısaltma grupları kurallı olarak ortaya çıkmıştır.

Unsurları, kelime gruplarından oluşabilir.

Söz diziminde sıfat ve zarf görevinde bulunurlar.

Açıklama:

nn
Bazı kısaltma grupları kuralsız olarak ortaya çıkmıştır: gözü aydın, günaydın, kol kola, el ele, gözü tok,
sırtı pek vb. Bazı kısaltma grupları da kurallı olarak ortaya çıkmıştır. Bunlar genellikle, isim-fiil, sıfat-fiil veya zarf
fiil gruplarından kısalarak kalıplaşmıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 71

Aşağıda verilenlerden hangisi zarf-fiil grubundan kısalmıştır?

Eline sağlık

Gönlü yüce

Yüreği buruk

Gözü yüksekte

Kalpten kalbe

Açıklama:

Eline sağlık (olmak): İsim-fiil grubundan kısalmıştır.
kalpten kalbe (olmak): İsim-fiil grubundan kısalmıştır.
yüreği buruk (olmak): İsim-fiil grubundan kısalmıştır.
gözü yüksekte (olan): Sıfat-fiil grubundan kısalmıştır.
gönlü yüce (olarak): Zarf-fiil grubundan kısalmıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 72

Aşağıda verilen cümlelerden hangisinde isnat grubu bulunmaktadır?

Boynu uzun tor sunalar vardı.

Kazanoğlu yapma benimle inadı.

Kıymetini bilici yok.

Ellisinde yaşım yarıyı geçti.

Onu sürmeye bir hoşça can gerek.

Açıklama:

"Kazanoğlu yapma benimle inadı." cümlesinde "benimle inadı" vasıta grubudur.
"Kıymetini bilici yok." cümlesinde "kıymetini bilici" yükleme grubudur.
"Ellisinde yaşım yarıyı geçti." cümlesinde "ellisinde yaşım" bulunma grubudur.
"Onu sürmeye bir hoşça can gerek." cümlesinde "bir hoşça" eşitlik grubudur.
"Boynu uzun tor sunalar." cümlesinde "boynu uzun" isnat grubudur.

Doğru Cevap: A

Türkçe Cümle Bilgisi I - Tüm Sorular

Ünite 1

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler