Türk Halk Şiiri - Tüm Sorular
Ünite 1
Soru 1
Anonim halk şiiri kapsamına aşağıdaki nazım şekillerinden hangisi girmez?
Seçenekler
A
Ağıt
B
Ninni
C
Koşma
D
Türkü
E
Mani
Açıklama:
Türk Halk Şiirinin Kökeni, Gelişimi ve Genel Özellikleri
Koşma Aşık şiiri nazım şeklidir.
Koşma Aşık şiiri nazım şeklidir.
Soru 2
Eski Türk toplumlarında şiir ile dini törenler arasında yakın bir ilişki vardır. Aşağıdakilerden hangisi Halk şiirinin ilk örneklerinin icra edildiği bu törenlerden biridir?
Seçenekler
A
Sagu
B
Sögük
C
Şilan
D
Yuğ
E
Tuğ
Açıklama:
Eski Türk toplumlarında cenaze töreni olarak düzenlenen törene yuğ adı verilir. Bu törende 'sığıtcı' denen ağıtçılar ölünün ardından kopuzla ağıt söylerler.
Soru 3
Halk şiiriyle ilgili ilk örneklerin Uygur dönemine ait olmasının ana sebebi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Göktürklerin Uygurlardan sonra tarih sahnesine çıkmış olması
B
Uygurların yazıyı kullanan ilk uygarlık olması
C
Uygurlardan önceki Türk kavimlerinde şiir söylenmemiş olması
D
Uygurların şiire çok önem vermeleri
E
Şiir icracıları olan kam ve baksıların sadece Uygurlardan çıkmış olması
Açıklama:
İlk yazılı metinlerin Uygurlarla beraber ortaya çıkması
Soru 4
Dini-Tasavvufi Halk Şiiri ile ilgili olarak aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Tekke şiiri olarak da adlandırılır
B
Vezin, kafiye, dil ve üslup özellikleri açısından İslâmiyet’ten
önceki Türk şiirinin etkisindedir.
önceki Türk şiirinin etkisindedir.
C
Ahmet Yesevi ve Yunus Emre gibi zirve şahsiyetlerin temsil ettiği bu şiir tarzı didaktik özelliklere sahiptir.
D
Hece ölçüsünün yanı sıra aruz vezni de kullanılmıştır.
E
Dini-tasavvufi aşk şiirinde divan şiiri tesiri görülmez.
Açıklama:
E şıkkında verilen bilgi aslında tam tersidir. Divan şiirinin yoğun etkisi vardır.
Soru 5
Aruz ölçüsündeki “takti”nin karşılığı olarak bilinen ve mısraların belirli bölümlere ayrılması anlamına gelen terim aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Birim
B
Hane
C
Vezn-i aher
D
Durak
E
Selis
Açıklama:
Tanımda ifade edilen terimin ismi Durak'tır.
Soru 6
Aşıklık ve şaman ile ilgili olarak aşağıdaki bilgilerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Âşıkların bir kısmı şamanlarda olduğu üzere, mesleğe rüyada geçiş yapar.
B
Âşıklar da tıpkı şamanlar gibi büyücülük ve hekimlik yaparlar.
C
Âşıklarda görülen usta-çırak ilişkisi şamanlarda yoktur.
D
Âşıklar, âşıklığa geçişte şamanlar gibi ciddi bir eğitim sürecinden geçmezler.
E
Âşıklık sanatında gördüğümüz karşılıklı atışma şamanlar arasında da vardır.
Açıklama:
Yukarıda verilen bilgilerden sadece a şıkkı doğrudur.
Soru 7
Sözlü gelenekten derleme yoluyla elde edilen ve dönemin kültürel yapısını ve edebi durumunu yansıtması açısından oldukça önem arz eden eser aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kutadgu Bilig
B
Divanu Lugati't-Türk
C
Atabetü'l-Hakayık
D
Garibname
E
Aşkname
Açıklama:
Derleme yoluyla yazılan ilk eser Divanu Lugati't-Türk'tür.
Kaşgarlı, Türk coğrafyalarında konuşulan dili öğrenebilmek için Çin’den Kırım’a kadar olan bölgeyi gezmiştir. Türk boylarına düzenlediği bu seyahati sırasında Türk dili, edebiyatı ve yaşamıyla ilgili notlar alıp malzemeler toplayan Kaşgarlı, uzun bir araştırma ve toplama faaliyetinden sonra meşhur eseri Divanü Lugati’t-Türk’ü 1074 yılında tamamlamıştır.
Kaşgarlı, Türk coğrafyalarında konuşulan dili öğrenebilmek için Çin’den Kırım’a kadar olan bölgeyi gezmiştir. Türk boylarına düzenlediği bu seyahati sırasında Türk dili, edebiyatı ve yaşamıyla ilgili notlar alıp malzemeler toplayan Kaşgarlı, uzun bir araştırma ve toplama faaliyetinden sonra meşhur eseri Divanü Lugati’t-Türk’ü 1074 yılında tamamlamıştır.
Soru 8
Aşağıdakilerden hangisi halk şairlerinin kullandıkları aruzlu şiir türlerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Vezn-i Aher
B
Kalenderi
C
Şathiyye
D
Divan
E
Selis
Açıklama:
Şathiyye aruz vezni ile ilgili bir tür değil, konusu itibariyle taşlama mahiyetindeki şiirlerdir ve heceyle yazılırlar.
Soru 9
Günümüzde halk şiiri örneklerinde kafiye sondadır, ancak özellikle eski Türk
şiiri döneminde mısra sonlarının yanı sıra mısra başı kafiyesi de kullanılmıştır. Mısra başı kafiye sistemine ne ad verilmektedir?
şiiri döneminde mısra sonlarının yanı sıra mısra başı kafiyesi de kullanılmıştır. Mısra başı kafiye sistemine ne ad verilmektedir?
Seçenekler
A
Göktürk Aliterasyonu
B
Uyak Aliterayonu
C
Mani Aliterasyonu
D
Uygur Aliterasyonu
E
Altay Aliterasyonu
Açıklama:
Bu kafiye sistemine Altay Aliterasyonu denilmektedir.
Soru 10
Aşağıdakilerden hangisi İslâmiyet öncesi halk şiirini temsil eden tiplerden biri değildir?
Seçenekler
A
Kam
B
Baksı
C
Ozan
D
Aşık
E
Oyun
Açıklama:
Aşık İslamiyet sonrası halk şiirini temsil eder.
Soru 11
Aşağıdakilerden hangisi ilk dönem Türk şairlerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Ki-çü
B
Aprınçur Tigin
C
Çuçu
D
Pratyaya-Şiri
E
Asıg Tutung
Açıklama:
Ki-çü dışındakiler ilk dönem Türk şairleridir.
Soru 12
Aşağıdaki halk şairlerinden hangisi aruz vezni ile şiir söylememiştir?
Seçenekler
A
Karacaoğlan
B
Dertli
C
Erzurumlu Emrah
D
Aşık Ömer
E
Gevheri
Açıklama:
Karacaoğlan dışındaki halk şairlerinin aruz vezni ile söylemiş olduğu çok şiir vardır.
Soru 13
Aşağıdaki eser eşleşmelerinden hangisi Karahanlı dönemi eserlerindendir?
Seçenekler
A
Dîvânü Lûgati’t-Türk-Garipname
B
Dîvânü Lûgati’t-Türk-Atabetü'l-Hakayık
C
Kutadgu Bilig-Aşkname
D
Atabetü'l- Hakayık-Garipname
E
Garipname-Aşkname
Açıklama:
Karahanlı dönemi eserleri; Dîvânü Lûgati’t-Türk-Atabetü'l-Hakayık ve Kutadgu Bilig'dir.
Soru 14
İslamiyet sonrası halk şiirinde 'Ağıt' adıyla söylenen ölüm temalı şiirlere İslamiyet öncesinde ne ad verilmektedir?
Seçenekler
A
Sögük
B
Devriyye
C
Sagu
D
Koşuk
E
Sığır
Açıklama:
İslamiyet öncesinde ölüm temalı şiirlere 'sagu' denilmektedir.
Soru 15
Uygur Dönemi şiiri ile ilgili olarak aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Uygur döneminden kalma halk şiiri örnekleri, Doğu Türkistan’da Maniheist ve Budist Uygur kültür ortamlarında ortaya çıkmıştır.
B
Budizm’i benimsemiş Uygurlardan, Maniheist Uygurlara göre daha fazla şiir
günümüze ulaşmıştır.
günümüze ulaşmıştır.
C
Bu dönemin şiirlerinde mısra başı kafiye ve dörtlük aliterasyonu bulunmaktadır.
D
Bazıları telif eser olmakla birlikte Budist Uygurların şiirleri büyük oranda tercüme eserlerdir.
E
Bazı şiir parçalarında hece ölçüsü ve mısra sonu kafiyesi de vardır
Açıklama:
D şıkkında verilen bilgi ters verilmiştir. Doğrusu, "Bazıları tercüme eser olmakla birlikte Budist Uygurların şiirleri büyük oranda telif eserlerdir." şeklinde olmalıdır.
Soru 16
Alp Er Tonga Destanı ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
Seçenekler
A
Bir ağıt türüdür.
B
Bir destan kahramanı olan Alp Er Tonga’nın ölümü üzerine geride kalanların duygularını ve üzüntülerini dile getiren bir şiirdir
C
Destanda, zamandan şikâyet ve feleğe sitem dile getirilmiştir.
D
Destanda, Alp Er Tonga’nın ölümünden sonra insanların kurtlar gibi uludukları, yakalarını yırtarak ağlayıp sızladıkları anlatılır.
E
Şiir, Dîvânü Lûgati’t-Türk’te bir bütün olarak yer almakta olup dörtlükler halindedir.
Açıklama:
Şiir Dîvânü Lûgati’t-Türk'te toplu halde değil aksine dağınık haldedir.
Soru 17
İslâmiyet öncesinde, sevgi, doğa, yiğitlik gibi konuların işlendiği ve kopuz eşliğinde söylenen, dörtlüklerden kurulu, hece ölçüsünün kullanıldığı ve
koşmaya benzeyen şiirlere ne ad verilir?
koşmaya benzeyen şiirlere ne ad verilir?
Seçenekler
A
Koşuk
B
Sagu
C
Destan
D
İlahi
E
Mani
Açıklama:
İslâmiyet öncesinde, sevgi, doğa, yiğitlik gibi konuların işlendiği ve kopuz eşliğinde söylenen, dörtlüklerden kurulu, hece ölçüsünün kullanıldığı ve
koşmaya benzeyen şiirlere "koşuk" denir.
koşmaya benzeyen şiirlere "koşuk" denir.
Soru 18
Dini-Tasavvufi, Aşık ve Anonim Halk Şiiri geleneklerinin aynı çatı altında ele alınmasının sebebi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Bu geleneklerde ilk yakıcının belli olması.
B
Bu geleneklerin anonim özelliklerinin olması.
C
Bu geleneklerin sözlü geleneğin kuralları doğrultusunda sese bağlı kafiye anlayışını esas alması.
D
Bu geleneklerin Batı Uygarlığı Altındaki Türk Edebiyatına ait olması.
E
Bu geleneklerin islam öncesine ait olması.
Açıklama:
Halk Şiiri
Her üç gelenekte de müşterek noktalar mevcuttur. Yoğun olarak hece ölçüsünün kullanılması, sözlü geleneğin kuralları çerçevesinde sese bağlı kafiye anlayışının esas alınması, nazım biriminin dörtlük olması gibi.
Her üç gelenekte de müşterek noktalar mevcuttur. Yoğun olarak hece ölçüsünün kullanılması, sözlü geleneğin kuralları çerçevesinde sese bağlı kafiye anlayışının esas alınması, nazım biriminin dörtlük olması gibi.
Soru 19
Aşık Tarzı Halk Edebiyatı Türk Edebiyatının hangi ana başlığı altında incelenmektedir?
Seçenekler
A
İslamiyet Sonrası Türk Edebiyatı
B
İslamiyet Öncesi Halk Edebiyatı
C
Batı Uygarlığı Etkisi Altındaki Türk Edebiyatı
D
Anonim Halk Edebiyatı
E
Dini-Tasavvufi Halk Edebiyatı
Açıklama:
Halk Şiiri
Türk edebiyatı İslamiyet Öncesi ve Sonrası olmak üzere iki ana başlık altında incelenir. İslamiyet Sonrası Türk Edebiyatı ise Anonim Halk Edebiyatı, Dini-Tasavvufi Halk Edebiyatı ve Aşık Tarzı Halk Edebiyatı olmak üzere üç başlık altında incelenir.
Türk edebiyatı İslamiyet Öncesi ve Sonrası olmak üzere iki ana başlık altında incelenir. İslamiyet Sonrası Türk Edebiyatı ise Anonim Halk Edebiyatı, Dini-Tasavvufi Halk Edebiyatı ve Aşık Tarzı Halk Edebiyatı olmak üzere üç başlık altında incelenir.
Soru 20
Aşağıdaki nazım türlerinden hangisi anonim halk şiiri kapsamına girmektedir?
Seçenekler
A
Kaside
B
Koşma
C
Devriye
D
Hikmet
E
Ağıt
Açıklama:
Anonim halk şiiri kapsamına giren nazım türleri: Mani, türkü, ağıt, ninni, tekerleme, bilmecedir.
Soru 21
Hem Dini-Tasavvufi Halk Şiiri hem de Anonim Halk Şiiri kapsamına giren nazım türü aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Mani
B
Ninni
C
Hilye
D
Mevlid
E
Ağıt
Açıklama:
Mani nazım türü hem Dini-Tasavvufi hem de Anonim Halk Şiiri'nde mevcut olan ortak bir yapıdır.
Soru 22
Eski Oğuzlarda kopuz ile destan anlatan ve aynı zamanda şamanlık özelliği taşıyan kişilere ne ad verilirdi?
Seçenekler
A
Kam
B
Baskı
C
Ozan
D
Şaman
E
Kutsal
Açıklama:
Halk Şiirinin Kökeni
Bu kişiler ozan olarak adlandırılırlar.
Bu kişiler ozan olarak adlandırılırlar.
Soru 23
Eski Türklerde ölen kişinin ardından düzenlenen cenaze merasimlerinin genel adı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Sagu
B
Yuğ
C
Sıgır
D
Sögük
E
Kopuz
Açıklama:
Halk Şiirinin Kökeni
Yuğ düzenlenen cenaze merasimlerinin genel adıdır. Bu kelimeye rastlanılan ilk kaynak Orhun Kitabeleridir.
Yuğ düzenlenen cenaze merasimlerinin genel adıdır. Bu kelimeye rastlanılan ilk kaynak Orhun Kitabeleridir.
Soru 24
Şiirde ölçü anlamına gelen, mısraların hece sayısı veya ses değerleri açısından denk ve benzer olmasına ne ad verilir?
Seçenekler
A
Tartı
B
Hane
C
Dörtlük
D
Vezin
E
Durak
Açıklama:
Halk Şiirinin Temel Özellikleri
Şiirlerde mısraların hece sayısı veya ses değerleri açısından denk ve benzer olması anlamına gelen ve halk şiirinde tartı olarak bilinen ölçü, halk şiirlerinde iki şekilde bulunur. Bunlardan ikli hece, diğeri aruz ölçüsüdür.
Şiirlerde mısraların hece sayısı veya ses değerleri açısından denk ve benzer olması anlamına gelen ve halk şiirinde tartı olarak bilinen ölçü, halk şiirlerinde iki şekilde bulunur. Bunlardan ikli hece, diğeri aruz ölçüsüdür.
Soru 25
Oğuz Türklerinin Şeylan adı verilen törenlerinin içeriği aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Eski Türklerde yaşam biçimi dikkate alındığında avın toplum içindeki bütünleştirici konumuna değinen geleneksel av törenidir.
B
Bir kurbanın verildiği ve Oğuz boyları arasında önceden belli bir sisteme göre paylaşıldığı törendir.
C
Eski Türklerde ölen kişinin ardından düzenlenen cenaze merasimidir.
D
Eski Türklerde düzenlenen düğün merasimidir.
E
Eski Türklerde düzenlenen ad verme merasimidir.
Açıklama:
Halk Şiirinin Kökeni
Oğuz Türklerinin kurban törenlerine verilen addır. Kesilen kurbanın Oğuz boyları arasında önceden bilinen bir sisteme göre dağıtılması her boyun bir bütünün parçası olduğunu ve boyların bir bütünü oluşturduğunu temsil eder.
Oğuz Türklerinin kurban törenlerine verilen addır. Kesilen kurbanın Oğuz boyları arasında önceden bilinen bir sisteme göre dağıtılması her boyun bir bütünün parçası olduğunu ve boyların bir bütünü oluşturduğunu temsil eder.
Soru 26
Kazak ve Türkmenlerdeki Baskılar/Bahşılar arasındaki fark nedir?
Seçenekler
A
Baskılar Kazaklarda büyü ile uğraşırken Bakşılar Türkmenlerde destan anlatırlar.
B
Baskılar Kazaklarda büyü ile uğraşırken Bahşılar Türkmenlerde alim olarak bilinirler.
C
Baskılar Kazaklarda alim olarak bilinirken Bahşılar Türkmenlerde büyü ile uğraşırlar.
D
Baskılar Kazaklarda alim olarak bilinirken Bahşılar Türkmenlerde destan anlatıcılarıdır.
E
Baskılar Kazaklarda katip, Bahşılar Türkmenlerde alim olarak bilinirler.
Açıklama:
Halk Şiirinin Kökeni
Kazak ve Kırgızlarda baskılar günümüzde bile büyü ve sihirle uğraşırken, Türkmenlerdeki Bahşılar dutarla şiir söyleyip, destan söylemektedirler.
Kazak ve Kırgızlarda baskılar günümüzde bile büyü ve sihirle uğraşırken, Türkmenlerdeki Bahşılar dutarla şiir söyleyip, destan söylemektedirler.
Soru 27
Aşağıdakilerden hangisi Aşık şiirine ait bir nazım türüdür?
Seçenekler
A
Türkü
B
Ninni
C
Ağıt
D
Gazel
E
Destan
Açıklama:
Halk Şiiri
Aşık şiirinde kullanılan nazım şekilleri: koşma, destan ve mani'dir.
Aşık şiirinde kullanılan nazım şekilleri: koşma, destan ve mani'dir.
Soru 28
Aşağıda şamanlık ve âşıklık gelenekleriyle ilgili olarak verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Âşıklığa geçişler sadece rüyada gerçekleşir.
B
Şamanlar ve âşıklar mesleğe başlamadan önce geleneksel bir eğitim alırlar.
C
Şaman da âşık da şiirleri müzik eşliğinde icra eder.
D
Âşıklar mesleğe rüyada geçebilir.
E
Şamanlar yeteneklerini rüyada alabilir.
Açıklama:
Halk şiirinin temel özelliklerini analiz edebileceksiniz.
Soru 29
Türkü ve mani gibi ilk yakıcısı belli olmayan halk şiiri ürünlerine ne ad verilir?
Seçenekler
A
Ölçü
B
Aşk Şiiri
C
Anonim Halk Şiiri
D
Dini Halk Şiiri
E
Âşık Şiiri
Açıklama:
Halk şiiri kavramını tanımlayabileceksiniz.
Soru 30
Saim Sakaoğlu, Dîvânü Lûgati’t-Türk’te yer alan şiirleri tasnif etmiştir. Söz konusu bu tasnife göre verilen seçeneklerden hangisi bu tasnifte yer almaz?
Seçenekler
A
Ağıtlar
B
Destanlar
C
Pastoral Şiirler
D
Maniler
E
Av Şiirleri
Açıklama:
Halk şiirinin ilk terimlerini tanıyacak, ilk şairlerini listeleyebilecek ve şiirlerini değerlendirebileceksiniz.
Soru 31
Şiirde dizelerin sonunda tekrarlanan ve aynı ahengi veren heceler veya aynı görevde olmayan, ancak benzeşen seslere ne ad verilir?
Seçenekler
A
Kafiye
B
Ölçü
C
Halk Şiiri
D
Nazım
E
Kam
Açıklama:
Halk şiirinin temel özelliklerini analiz edebileceksiniz.
Soru 32
Olağanüstü güçlere sahip şiir söyleyen ve tedavi yapabilen hekime ne ad verilir?
Seçenekler
A
Kamlık
B
Bahşı
C
Yuğ
D
Sögük
E
Şeylan
Açıklama:
Halk şiirinin temel özelliklerini analiz edebileceksiniz.
Soru 33
Eski Oğuzlarda şölenlerde kesilen kurbanın parçasına ne ad verilir?
Seçenekler
A
Kopuz
B
Sögük
C
Şeylan
D
Sıgır
E
Şölen
Açıklama:
Halk şiirinin ilk terimlerini tanıyacak, ilk şairlerini listeleyebilecek ve şiirlerini değerlendirebileceksiniz.
Soru 34
Eski Oğuzların av törenlerine ne ad verilir?
Seçenekler
A
Kopuz
B
Şeylan
C
Sıgır
D
Sögük
E
Durak
Açıklama:
Halk şiirinin ilk terimlerini tanıyacak, ilk şairlerini listeleyebilecek ve şiirlerini değerlendirebileceksiniz.
Soru 35
Halk şiirinde dörtlük karşılığı kullanılan ve genellikle dört mısradan oluşan nazım birimine ne ad verilir?
Seçenekler
A
Nazım
B
Hece
C
Hane
D
Durak
E
Ölçü
Açıklama:
Halk şiirinin ilk terimlerini tanıyacak, ilk şairlerini listeleyebilecek ve şiirlerini değerlendirebileceksiniz.
Soru 36
Eski Türklerde şaman karşılığı olarak kullanılan kelimeye ne ad verilir?
Seçenekler
A
Şam
B
Ozan
C
Bahşı
D
Kam
E
Baksı
Açıklama:
Halk şiirinin ilk terimlerini tanıyacak, ilk şairlerini listeleyebilecek ve şiirlerini değerlendirebileceksiniz.
Soru 37
Aşağıdakilerden hangisi İslamiyet öncesi Türk şiiri için söylenemez?
Seçenekler
A
Hece ölçüsü kullanılmıştır.
B
Genelde yarım uyak ve redif kullanılmıştır.
C
Dörtlükler halinde söylenmiştir.
D
Saz (kopuz) eşliğinde müzikli olarak söylenir.
E
Az da olsa Arapça ve Farsça sözcükler kullanılmıştır.
Açıklama:
Halk şiirinin temel özelliklerini analiz edebileceksiniz.
Soru 38
Aşağıdakilerden hangisi İslamiyet öncesi Türk şiiri için söylenemez?
Seçenekler
A
Hece ölçüsü kullanılmıştır.
B
Genelde yarım uyak ve redif kullanılmıştır.
C
Dörtlükler halinde söylenmiştir.
D
Saz (kopuz) eşliğinde müzikli olarak söylenir.
E
Az da olsa Arapça ve Farsça sözcükler kullanılmıştır.
Açıklama:
Halk şiiri kavramını tanımlayabileceksiniz.
Soru 39
Aşağıdakilerden hangisi şiirin şekil unsurlarından değildir?
Seçenekler
A
Nazım birimi
B
Ölçü ( vezin )
C
Nazım türü
D
Uyak - redif
E
Nazım biçimi
Açıklama:
Halk şiirinin temel özelliklerini analiz edebileceksiniz.
Soru 40
Aşağıdaki dizelerin hangisinde redif yoktur?
Seçenekler
A
Senin yazın kışa benzer / Bir sevdalı başa benzer
B
Önümüzden geçer gider / Bir siyah tesbih geceler
C
Benim çektiğim kim çeker / Gözlerim kanlı yaş döker
D
Sizi dün bekledim o yollarda / Ki gezinmiştik bir zaman karda
E
Bu ıslıkla uzayan, kıvrılan yollar / Uykuya varmış yılan yollar
Açıklama:
Halk şiirinin temel özelliklerini analiz edebileceksiniz.
Soru 41
Aşağıdakilerden hangisi İslamiyet’in kabulünden önceki Türk edebiyatının özelliklerinden bir değildir?
Seçenekler
A
Nazım birimi genellikle dörtlüktür
B
Şiirlerde hece ölçüsü kullanılmıştır
C
Daha çok atlı göçebe kültürün izleri vardır
D
Yabancı dillerin etkisinden uzak sade bir dil kullanılmıştır.
E
Sözlü edebiyatın ürünlerinden oluşur, eserler yazıya geçirilmemiştir.
Açıklama:
Halk şiirinin kökenini açıklayabileceksiniz.
Soru 42
Aşağıdakilerden hangisi İslamiyet’in kabulünden önceki Türk edebiyatının özelliklerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Nazım birimi genellikle dörtlüktür.
B
Şiirlerde hece ölçüsü kullanılmıştır.
C
Daha çok atlı göçebe kültürün izleri vardır.
D
Yabancı dillerin etkisinden uzak sade bir dil kullanılmıştır.
E
Sözlü edebiyatın ürünlerinden oluşur, eserler yazıya geçirilmemiştir.
Açıklama:
Halk şiirinin kökenini açıklayabileceksiniz.
Soru 43
Girdim sümbül bağına kokladım, öptüm gülü... Bağcı dedi:”Ürküttün gene nazlı bülbülü!” Bu dizelerde ne tür bir uyak kullanılmıştır?
Seçenekler
A
Zengin uyak
B
Yarım uyak
C
Cınaslı uyak
D
Tunç uyak
E
Tam uyak
Açıklama:
Halk şiirinin temel özelliklerini analiz edebileceksiniz.
Soru 44
Eski Türklerde ölen kişinin ardından düzenlenen dini törenlere ve bu törenlerde söylenen manzumelere verilen ad, aşağıdakilerden hangisinde birlikte verilmiştir?
Seçenekler
A
Sığır - koşuk
B
Yuğ - sagu
C
Şölen - sögük
D
Tepreş - mani
E
Şeylan - ağıt
Açıklama:
Halk şiirinin temel özelliklerini analiz edebileceksiniz.
Soru 45
Aşağıdakilerden hangisi “Halk Şiiri”nin tanımıdır?
Seçenekler
A
Şiirde mısraların hece sayısı veya ses değerleri açısından denk ve benzer olması.
B
Şiirde en küçük anlam bütünlüğünü sağlayan ve kendi içinde bağımsız bir dize topluluğu.
C
Ozan veya âşık gibi halk şairlerinin ve adları bilinmeyen halk sanatçılarının söyledikleri şiirler.
D
Anadolu’da 15. ve 16. yüzyıllardan itibaren oluşmaya başlayan ve âşıkların temsil ettiği bir şiir geleneği.
E
Âşıkların kendilerine ait olmayıp ustalarına ait olan şiirler.
Açıklama:
Türk halk şiiri, değişik devirler, zümreler ve kültürel etkileşimlerle bazı çeşitlenmelere uğramakla birlikte özünü ve özgünlüğünü koruyarak günümüze ulaşmayı başarabilmiş bir gelenektir. Ozan veya âşık gibi halk şairlerinin ve adları bilinmeyen halk sanatçılarının söyledikleri şiirlerdir.
Soru 46
Mahlası olmayan şiirler halk şiirinin hangi alt grubuna aittir?
Seçenekler
A
Anonim Halk Şiiri
B
Aşık Edebiyatı
C
Usta Malı
D
Tekke Edebiyatı
E
Anadolu Edebiyatı
Açıklama:
Halk şiirinin bölümleri arasında yer alan “anonim halk şiiri” ilk yakıcısı belli olmayan ve halka mal olmuş anonim şiirler karşılığında kullanılır. Mani veya türkü
gibi anonim halk şiiri örneklerinde olduğu üzere, bu şiirlerde mahlâs yoktur, şiirlerin kime ait olduğu belli değildir, aslında gerekli de değildir. Çünkü duygu ortaktır,
ifade de ortak olmalıdır, halk kültürünü dokuyan da bu ortak duyuş ve anlatımdır. Halk arasında, geleneksel kültürü temsil ve ifade yeteneği taşıyan, fakat adı
sanı belli olmayan insanlar tarafından icra edilip sözlü aktarımla yayılan bu şiirler.
gibi anonim halk şiiri örneklerinde olduğu üzere, bu şiirlerde mahlâs yoktur, şiirlerin kime ait olduğu belli değildir, aslında gerekli de değildir. Çünkü duygu ortaktır,
ifade de ortak olmalıdır, halk kültürünü dokuyan da bu ortak duyuş ve anlatımdır. Halk arasında, geleneksel kültürü temsil ve ifade yeteneği taşıyan, fakat adı
sanı belli olmayan insanlar tarafından icra edilip sözlü aktarımla yayılan bu şiirler.
Soru 47
I. Tören
II. Kam
III. Şaman
IV. Ozan
V. Bahşı
Yukarıda verilen hangi kelime/ kelimeler “olağanüstü bazı güçleri olan ve hastaları iyileştirebilen kimse” anlamına gelir?
II. Kam
III. Şaman
IV. Ozan
V. Bahşı
Yukarıda verilen hangi kelime/ kelimeler “olağanüstü bazı güçleri olan ve hastaları iyileştirebilen kimse” anlamına gelir?
Seçenekler
A
I, II
B
I, III, V
C
II, III, IV
D
I, III, IV, V
E
II, III, IV, V
Açıklama:
Tören: Bir toplulukta, üyelerin belli bir olayı, kişiyi veya değeri ayırt edip sembolleştirmesi, bunların anlam ve öneminin güçlendirilmesi amaçlarıyla düzenlenen hareket dizisi, merasim. Şaman: Şamanlıkta hastaları sağaltma, büyü yapma ve ruhlar âlemiyle irtibata geçebilme gibi olağanüstü yetenekleri olan kişi. Kam: Eski Türklerde şaman karşılığı olarak kullanılan bir kelime. Ozan: Eski Oğuzlarda kopuzla destan anlatan ve aynı zamanda bazı şamanlık özellikleri bulunan bir tip. Bahşı: Olağanüstü güçlere sahip şiir söyleyen ve tedavi yapabilen hekim.
Soru 48
Aşağıdakilerden hangisi eski Oğuzların av törenlerine verilen addır?
Seçenekler
A
Söğük
B
Şeytan
C
Kopuz
D
Sıgır
E
Yuğ
Açıklama:
Söğük: Eski Oğuzlarda şölenlerde kesilen kurbanın parçasına verilen ad. Şeytan: Eski Oğuzların kurban kesmek ve eğlenmek amaçlı düzenledikleri bir tören. Kopuz: Oğuz Türklerinde ozanların kullandıkları müzik aleti. Sıgır: Eski Oğuzların av törenleri. Yuğ: Eski Oğuzların ölüm ve yas törenlerine verilen ad.
Soru 49
“Bulnar mini öles köz
Kara mengiz kızıl yüz
Andın tamar tükel tuz
Bulnap yana ol kaçar”
Yukarıdaki dörtlük hangi şiir türünün örneğidir?
Kara mengiz kızıl yüz
Andın tamar tükel tuz
Bulnap yana ol kaçar”
Yukarıdaki dörtlük hangi şiir türünün örneğidir?
Seçenekler
A
Sagu
B
Destan
C
Eğlence Av Şiirleri
D
Sevgi Şiirleri
E
Ahlaki Şiirler
Açıklama:
Bu grupta yer alan şiirlerin ölçüleri, durakları ve kafiye düzenleri farklılık göstermektedir. fiiirlerde hecenin altılı, yedili ve onlu şekilleri kullanılmıştır. Bu şiirlerden ilki, siyah benleri olan, pembe yüzlü bir güzele âşık olmuş birisi tarafından yazılmıştır (Tekin 1989: 78). “Bulnar mini öles köz Kara mengiz kızıl yüz Andın tamar tükel tuz Bulnap yana ol kaçar Awlap meni koymangız Ayık ayıp koymangız Akar közüm uş tengiz Tegre yöre kuş uçar” (Tekin 1989: 78)
Soru 50
Halk şiirinde “Dörtlük” anlamına gelen sözcük hangisidir?
Seçenekler
A
Nazım birimi
B
Hane
C
Hece Ölçüsü
D
Durak
E
Ayak
Açıklama:
Nazım Birimi: Şiirde en küçük anlam bütünlüğünü sağlayan ve kendi içinde bağımsız bir dize topluluğu. Hane: Halk şiirinde dörtlük karşılığı kullanılan ve genellikle dört mısradan oluşan nazım birimi. Hece Ölçüsü: Mısraların hece açısından denkliğine dayanan bir ölçü biçimi. Durak: Hece ölçüsüyle söylenmiş şiirlerdeki mısralarda geleneksel kurallarca tayin edilmiş durma yerleri. Ayak: Âşık şiirinde kafiye veya redif karşılığı olarak kullanılan söz.
Soru 51
“Kıkrıp atıg kemşelim
Kalkan süngün çomşalım
Kaynap yana yumşalım
Katgı yagı yuwılsun” (Tekin 1989: 36).
Yukarıdaki şiirde ne tür kafiye vardır?
Kalkan süngün çomşalım
Kaynap yana yumşalım
Katgı yagı yuwılsun” (Tekin 1989: 36).
Yukarıdaki şiirde ne tür kafiye vardır?
Seçenekler
A
Redif
B
Altay Aliterasyonu
C
Ayak
D
Uyak
E
Yarım Kafiye
Açıklama:
Günümüzde halk şiiri örneklerinde kafiye sondadır, ancak özellikle eski Türk şiiri döneminde mısra sonlarının yanı sıra mısra başı kafiyesi de kullanılmıştır. “Altay aliterasyonu” adının da verildiği bu kafiye türüne aşağıdaki metinde görüldü- ğü gibi Dîvânü Lûgati’t-Türk’te de rastlanmıştır. “Kıkrıp atıg kemşelim Kalkan süngün çomşalım Kaynap yana yumşalım Katgı yagı yuwılsun” (Tekin 1989: 36).
Soru 52
Aşağıdakilerden hangisi Türk halk şiiri temalarından değildir?
Seçenekler
A
Aşk
B
Ölüm
C
Evlilik
D
Özlem
E
Kahramanlık
Açıklama:
Türk halk şiirinde doğa teması, olumlu ve olumsuz yönleriyle aşkın, sevginin ve özlemin sunumuna yardımcı olan asli temaların başında gelir. Türklerdeki ağıt yakma geleneğiyle bağlantılı olarak halk şiirindeki temel temalar arasında ölüm de yer almaktadır. Türk halk şiirinde yaygın olarak kullanılan temaların bir diğeri kahramanlık temasıdır.
Soru 53
Aşağıdakilerden hangisi “insan hayatındaki bozuklukları eleştiren” şiir türüdür?
Seçenekler
A
Taşlama
B
Koçaklama
C
Güzelleme
D
Sagu
E
Ağıt
Açıklama:
Türk halk şiirinde şikâyet temalı şiirlere de rastlamak mümkündür. Âşık şiirinde Taşlama adı verilen bu şiirlerde insan hayatındaki bozukluklar eleştirilir. Yaşamla ilgili tecrübelerin aktarıldığı şiirlerde “öğüt”, önemli bir tema olarak karşımıza çıkar.
Soru 54
Kaygusuz Abdal’ın
“Su görmeden etegün çemrenürsin Meger sen bülbüli leglek sanursın” (Güzel 1999: 677). Beyiti neye örnektir?
“Su görmeden etegün çemrenürsin Meger sen bülbüli leglek sanursın” (Güzel 1999: 677). Beyiti neye örnektir?
Seçenekler
A
Aşıkların en alt tabakadan sözcükler kullandıklarına.
B
Aşıkların yerel kelime ve ağız kullandıklarına.
C
Aşıkların hece ölçüsüne her zaman uymadıklarına.
D
Aşıkların şiirlerinde terimler kullanıldığına.
E
Aşıkların şiirlerinde atasözü ve deyimler kullandığına.
Açıklama:
Türk halk şiirinde, deyimlere ve atasözlerine sıkça yer verilir. Bu durum, halk şairlerinin kimliğiyle ilişkilidir. Halk kültürünün içinde yetişmiş, halkın rağbet ettiği söz kalıplarını kullanmış ve hatta bunlara yenileri eklemiş kişiler olan halk şairleri, şiirlerinde bu birikimlerini kullanmışlardır. Bu bakımdan Türk halk şiiri dairesinde değerlendirilen şiirlerin pek çoğunda deyimlere ve atasözlerine rastlamak mümkündür. Kaygusuz Abdal’dan alınan aşağıdaki beyitte bir atasözü kullanılmıştır: “Su görmeden etegün çemrenürsin Meger sen bülbüli leglek sanursın” (Güzel 1999: 677).
Soru 55
Aşağıdakilerden hangisi Türk halk şiiri kapsamına girmez?
Seçenekler
A
Ninni
B
Mani
C
Türkü
D
Ağıt
E
Sone
Açıklama:
Türk Halk şiiri Dini tasavvufi şiirler, âşık şiirleri ve bunların yanında mani, ninni ve türkülerden oluşur. Sone ise Klasik Avrupa edebiyatında görülen bir şiir türüdür.
Soru 56
Türk şiirinin köklü bir geçmişinin yanı sıra geniş bir coğrafyada bulunması Türklerin aşağıdaki hangi özelliğinden kaynaklanır?
Seçenekler
A
Hayvancılıkta ileri seviyede olması
B
Çiftçilikte ileri olması
C
Sanatla uğraşmaları
D
Göçebe hayat sürmeleri
E
Savaşçı olmaları
Açıklama:
Türkler tarih boyunca çok hareketli yaşamışlar ve böylece geniş bir coğrafyaya yayılmışlardır. Yerleşik hayatın geç benimsenmesi kültürün de çok geniş bir coğrafyaya yayılmasını sağlamıştır.
Soru 57
Aşağıdakilerden hangisi İslamiyet sonrası Türk edebiyatı sınıflandırmalarından biri değildir?
Seçenekler
A
Anonim halk edebiyatı
B
Dini tasavvufi halk edebiyatı
C
Doğu uygarlığı etkisindeki Türk edebiyatı
D
Batı uygarlığı etkisindeki Tük edebiyatı
E
Âşık tarzı halk edebiyatı
Açıklama:
Fuat Köprülü, Türk edebiyatını öncelikle İslâmiyet öncesi ve sonrası olarak, İslâmiyet sonrasındaki Türk edebiyatını ise “Anonim Halk Edebiyatı”, “Dinî-Tasavvufî Halk Edebiyatı” ve “Âşık Tarzı Halk Edebiyatı” olmak üzere üç kısma ayırmıştır. Ayrıca Köprülü, yakın dönemdeki edebiyatı da “Batı Uygarlığı Etkisindeki Türk Edebiyatı” olarak nitelendirmiştir. Doğu uygarlığı etkisindeki Türk edebiyatı sınıflandırması mevcut değildir.
Soru 58
Dini-Tasavvufi halk şiirinin diğer adı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Cami edebiyatı
B
Medrese edebiyatı
C
Zaviye edebiyatı
D
Tekke edebiyatı
E
Külliye edebiyatı
Açıklama:
Dini-tasavvufi şiir sufi yazarlar tarafından yazılmıştır. Bu şairler de tekkelere tabi oldukları için bu şiir türü Tekke Edebiyatı olarak da adlandırılmaktadır.
Soru 59
İslamiyet öncesi Türk şiiri ile Dini-Tasavvufi halk şiiri arasında aşağıdakilerden hangisi bakımından farklılık görülür?
Seçenekler
A
Kafiye
B
Dil
C
Muhteva
D
Vezin
E
Üslup
Açıklama:
Dini-tasavvufi halk şiiri İslamiyet öncesi Türk şiirinden kafiye, vezin, üslup ve dil unsurları yönünden etkilenmiştir. Fakat içerik bakımından farklılıklar görülmektedir.
Soru 60
Aşağıdakilerden hangisi Dini tasavvufi halk şiirinin nazım şekillerinden biridir?
Seçenekler
A
İlahi
B
Mani
C
Tevhid
D
Mevlid
E
Hilye
Açıklama:
Dini tasavvufi şiirin başlıca nazım şekilleri; koşma, mani, kaside, gazel, mesnevi, murabba, terci-i bend, terkib-i bend, kıt’a, tuyu ve müstezâddır. Dolayısıyla seçenekler arasında yer alan mani doğru cevaptır. Diğer seçenekler ise nazım türlerinden oluşmaktadır.
Soru 61
Âşık şiirinin diğer adı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Saz şiiri
B
Söz şiiri
C
Müzik şiiri
D
Göçebe şiiri
E
Saray şiiri
Açıklama:
Âşık şiiri genelde saz eşliğinde icra edildiği için bu şiir türüne saz şiiri de denilmektedir.
Soru 62
Aşağıdakilerden hangisi âşık şiirinin nazım türlerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Güzelleme
B
Koçaklama
C
Koşma
D
Taşlama
E
Semai
Açıklama:
Âşık şiirinin nazım türleri güzelleme, koçaklama, taşlama, semai ve varsağıdır. Koşma ise nazım şekilleri arasında yer almaktadır.
Soru 63
Fuat Köprülü’ye göre Türk halk şiirinin kökeni aşağıdakilerden hangisine dayanmaktaydı?
Seçenekler
A
Düğün törenleri
B
Dini törenler
C
Devlet toplantıları
D
Savaşlar
E
Boylar arası ticaret
Açıklama:
Köprülü Türk edebiyatının menşei adlı incelemesinde ilk şiirlerin dini törenlerde karşımıza çıktığını belirtmektedir. Dolayısıyla şiirin kökeninin şamanların müzik eşliğinde icra ettiği dini eserlere dayandığını ileri sürmektedir.
Soru 64
Oğuz Türklerinin kurban törenlerine aşağıdaki isimlerden hangisi verilmiştir?
Seçenekler
A
Şeylan
B
Kopuz
C
Sıgır
D
Yuğ
E
Sagu
Açıklama:
Oğuz Türklerinde kurban törenleri şeylan olarak bilinirdi. Diğer seçeneklerde yer alan kopuz bir çalgı; sığır av töreni; yuğ cenaze töreni ve sagu ise ağıt içerikli şiirleri ifade etmektedir.
Soru 65
I. Anonim Halk Şiiri
II. Dini-Tasavvufi Halk Şiiri
III. Sagu
IV. Aşık Edebiyatı
V. Destan
Yukarıdakilerden hangileri İslamiyet Sonrası Türk Halk Şiirlerinin alt gruplarındandır?
II. Dini-Tasavvufi Halk Şiiri
III. Sagu
IV. Aşık Edebiyatı
V. Destan
Yukarıdakilerden hangileri İslamiyet Sonrası Türk Halk Şiirlerinin alt gruplarındandır?
Seçenekler
A
I, V
B
II, III, IV
C
III, V
D
I, II, IV
E
Hepsi
Açıklama:
Türk edebiyatıyla ilgili olarak genel kabul görmüş ve büyük oranda Türk edebiyatı tarihinin kurucusu M. Fuad Köprülü’ye yaslanan tasniflerde olduğu gibi Türk Halk şiirini de, öncelikle İslâmiyet Öncesi Türk Halk şiiri ve İslâmiyet Sonrası Türk Halk şiiri olmak üzere ikiye ayırabiliriz. İslâmiyet Sonrası Türk Halk şiiri de kendi içinde üç ayrı kısma ayrılabilir:
Anonim Halk şiiri
Dinî-Tasavvufî Halk şiiri
Aşık Edebiyatı
Anonim Halk şiiri
Dinî-Tasavvufî Halk şiiri
Aşık Edebiyatı
Soru 66
Ozan veya Aşık gibi halk şairlerinin ve adları bilinmeyen halk sanatçılarının söyledikleri şiirlerde, dizelerin sonunda tekrarlanan ve aynı ahengi veren heceler veya aynı görevde olmayan, ancak benzeşen seslere ne ad verilir?
Seçenekler
A
Ölçü
B
Nazım Birimi
C
Kafiye
D
Redif
E
Aruz
Açıklama:
Şiirde dizelerin sonunda tekrarlanan ve aynı ahengi veren heceler veya aynı görevde olmayan, ancak benzeşen seslere ‘’kafiye’’ denir.
Soru 67
Türkü ve mani gibi ilk yakıcısı belli olmayan halk şiiri türlerine ne ad verilir?
Seçenekler
A
Anonim
B
Mahlas
C
Tasavvuf
D
Ağıt
E
Koşma
Açıklama:
Türkü ve mani gibi ilk yakıcısı belli olmayan halk şiiri ürünlerine anonim denir.
Soru 68
Aşağıdakilerden hangisi Tekke Şiiri olarak da adlandırılır?
Seçenekler
A
Aşık Şiiri
B
Anonim Halk Şiiri
C
Dini-Tasavvufi Halk Şiiri
D
Ağıt
E
Methiye
Açıklama:
“Tekke şiiri” olarak da adlandırılan “Dinî-Tasavvufi Halk Şiiri’nin fikir kaynağı ve ideolojisi, İslâmiyet ve tasavvuftur. Türkler arasında İslâmiyet’in yayılmasında ve kökleşmesinde etkili olmuş bir akım olan tasavvuf, edebiyata da yansımıştır.
Soru 69
‘’Anadolu’da 15. ve 16. yüzyıllardan itibaren oluşmaya başlayan ve âşıkların temsil ettiği bir şiir geleneği’’ aşağıdakilerden hangisinin tanımıdır?
Seçenekler
A
Usta Malı
B
Anonim Halk Şiiri
C
Destan
D
Koşma
E
Âşık Şiiri
Açıklama:
Anadolu’da 15. ve 16. yüzyıllardan itibaren oluşmaya başlayan ve âşıkların temsil ettiği bir şiir geleneğine Âşık Şiiri denir.
Soru 70
Aşağıdakilerden hangisi/hangileri aşık şiirlerinde kullanılan nazım şekilleri arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Koşma
B
Destan
C
Mani
D
Semai
E
Ninni
Açıklama:
Âşık şiirinde kullanılan nazım şekilleri, “koşma”, “destan” ve “mani”dir. Bu şiir geleneğinde “Güzelleme”, “Koçaklama”, “Taşlama”, “Semai”, “Varsağı”, “Destan” gibi çeşitli nazım türleri de bulunmaktadır.
Soru 71
Aşağıdakilerden hangisi Oğuz Türklerinde ozanların kullandıkları müzik aletlerindendir?
Seçenekler
A
Söğük
B
Kopuz
C
Şeylan
D
Yuğ
E
Sıgır
Açıklama:
Oğuz Türklerinde ozanların kullandıkları müzik aletine Kopuz denir.
Soru 72
Aşağıdakilerden hangisi Eski Oğuzların ölüm ve yas törenlerine verilen genel addır?
Seçenekler
A
Ağıt
B
Mani
C
Yuğ
D
Yas
E
Sagu
Açıklama:
Türk kültüründe varlığı erken dönemlerden itibaren tespit edilmiş diğer bir dini tören, “yuğ”dur. Yuğ, eski Türklerde ölen kişinin ardından düzenlenen cenaze merasimlerinin genel adıdır.
Soru 73
İslamiyet öncesi Türk şiirinde ölüm konulu şiirlere ne ad verilir?
Seçenekler
A
Sagu
B
Yuğ
C
Destan
D
Şeylan
E
Ağıt
Açıklama:
İslâmiyet öncesi Türk Şiirinde ölüm konulu şiirlere Sagu denir.
Soru 74
3. yüzyılda, Pers krallığı içinde geliştirilmiş, kozmolojisi iyi, ışığın ruhani dünyası ve kötülük, karanlığın maddi dünyası arasındaki çekişmelere dayanan, Mani adlı bir kişi tarafından kurulan din hangi döneme aittir?
Seçenekler
A
Karahanlı Dönemi
B
Hitit Dönemi
C
Batı Dönemi
D
Uygur Dönemi
E
Frig Dönemi
Açıklama:
Uygur döneminden kalma halk şiiri örnekleri, Doğu Türkistan’da Maniheist ve Budist Uygur kültür ortamlarında ortaya çıkmıştır. Uygurlar daha Moğolistan bölgesinde iken Maniheizm’i kabul ettiklerinden şiirlerin en eskileri Maniheist çevrelerde yaratılmışlardır.
Soru 75
Halk şiirinin unsurları ve tarihsel gelişimi ile ilgili olarak seçeneklerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Köklü bir tarihsel geçmişi ve geniş bir coğrafi etkisi vardır.
B
Kendi kültürel özellikleri içerisine sıkışıp kalmıştır.
C
Şairi belli olmayan anonim ürünler halk şiirinin yegane eserleridir.
D
Dini inanışlar ve ritüllerle şekillenmiş bir şiir yaklaşımıdır.
E
Göçebe kültürünün etkileriyle şekillenmiş yalın şiirlerden oluşur.
Açıklama:
Halk şiirinin kavramının içeriği konusunda araştırmacılar arasında bazı farklı yaklaşımlar olmakla birlikte, genel bir kabul olarak İslâmiyet öncesi Türk şiiri ile İslâmiyet sonrasında gelişen Dinî-Tasavvufî Halk fiiiri ve Âşık fiiiri gibi şairi belli bazı şiirler ve mani, ninni, türkü gibi anonim ürünler bu kapsamda ele alınmaktadır. Bu açıdan bakıldığında Türk halk şiirinin köklü bir tarihsel geçmişi ve bu tarihsel geçmişin yaşandığı bir o kadar da geniş coğrafyası vardır. Türklerin dünya üzerindeki en eski ve hareketli kavimlerden biri olarak tarih boyunca geniş bir coğrafyaya yayıldıkları dikkate alınırsa, bu durumun doğal bir sonuç olduğu ortaya çıkacaktır. Doğudan batıya doğru sürekli bir ilerleme gösteren Türklerin şiiri, doğal olarak farklı renklerle bezenmiş ve tarihin belirli dönemlerinde çeşitli adlarla anılmıştır. Türk halk şiirinin, temasta bulunulan kültürlerin ve dinlerin de tesiriyle yeni oluşumlara açık bir yapı kanmış olmakla birlikte tarih boyunca değişmeyen ortak bir geleneksel dokuyu koruyup bugüne taşımayı başardığını da söyleyebiliriz. Hangi dönemde olursa olsun Türk halk şiirinin özgün ölçü, kafiye, nazım birimi ile şekillenen nazım biçimleri ile ortak duygulanışları ifade eden nazım türleri olmuştur. Bu bakımdan Türk halk şiiri, değişik devirler, zümreler ve kültürel etkileşimlerle bazı çeşitlenmelere uğramakla birlikte özünü ve özgünlüğünü koruyarak günümüze ulaşmayı başarabilmiş bir gelenektir.
Soru 76
Seçeneklerden hangisi Türk halk şiirinin İslamiyet öncesi ve sonrası diye iki kısma ayrılmasının nedenlerinden birisidir?
Seçenekler
A
Halk şiirinin asıl gelişimini İslamiyetten sonra yaşaması
B
İslamın kurallarının şiir üzerinde kısıtlayıcı etkisi olması
C
İslamiyetin Türk kültüründe köklü değişiklikler yapması
D
Şiirin dini yaymada bir araç olarak kullanılması
E
Arapçanın halk şiiri üzerindeki etkisi
Açıklama:
Türk halk şiiri İslâmiyet öncesi ve sonrası olmak üzere iki kısma ayrılmaktadır. Böyle bir ayrıma gidilmesinde, şüphesiz İslâmiyet’in Türk kültüründe köklü değişiklikler yapmasının etkisi vardır. İslâmiyet sonrasındaki halk şirinin tasnifinde yer alan Anonim Halk şiirini, din ve medeniyet değişikliği bağlamında oluşmuş ve kronolojik olarak tarihsel süreçle ilgili bir küme olarak değerlendirmek zordur.
Soru 77
Seçeneklerden hangisi anonim halk şiiri nazım türlerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Bilmece
B
Ninni
C
Türkü
D
Mani
E
Kaside
Açıklama:
Anonim halk şiirinin kapsamına şu nazım türleri girer: Mani, türkü, ağıt, ninni,
tekerleme, bilmece. Kaside ise dini tasavvufi halk şiiri nazım türüdür.
tekerleme, bilmece. Kaside ise dini tasavvufi halk şiiri nazım türüdür.
Soru 78
Seçeneklerden hangisi aşık şiirinde kullanılan nazım türlerinden biridir?
Seçenekler
A
Devriye
B
Münacat
C
Semai
D
Hilye
E
Tevhid
Açıklama:
Âşık şiirinde kullanılan nazım şekilleri, “koşma”, “destan” ve “mani”dir. Bu şiir geleneğinde “Güzelleme”, “Koçaklama”, “Taşlama”, “Semai”, “Varsağı”, “Destan” gibi çeşitli nazım türleri de bulunmaktadır.
Soru 79
"Dini törenler esnasında kendilerinden geçerek şiirler okuyan şamanlar veya baksılar böylece Türk halk şiirinin ilk örneklerinin de ortaya çıkmasını sağlamışlardır." bilgisinden yola çıkarak seçeneklerde verilen sonuçlardan hangisine varılabilir.
Seçenekler
A
Halk şiirinin gelişiminde dini inanışların önemli bir rolü vardır.
B
Şamanlar toplumun en saygın kişileri olup çok farklı diller bilmekteydiler.
C
Günümüz halk şiirinde de şamanların etkisi vardır.
D
Halk şiirinin ilk örnekleri Oğuz türkçesiyle verilmiştir.
E
Halk şiirinin ilk örnekleri sevgi teması üzerine kurulmuştur.
Açıklama:
Türk şiirinin kökeni, dini törenlerde aranmalıdır. Dini törenlerin uygulayıcısı konumundaki “şaman”, “oyun”, “kam”, “baksı” ve “ozan”lar, sihirbazlık, rakkaslık, müzisyenlik ve hekimlik vasıflarını da bünyelerinde toplayarak toplum içinde saygın bir konuma yükselmişlerdir. Adı geçen bu tipler, toplum hayatında “semâdaki ma’butlara kurban sunmak, ölünün rûhunu yerin dibine göndermek, fenalık, hastalıklar ve ölümler gibi fena cinler tarafından gelen işleri önlemek, hastaları tedavi eylemek, bazı ölülerin ruhlarını semâya yollamak, hatıralarını yaşatmak” gibi görevlerin her birini yerine getirebilmek için törenler düzenlemişlerdir. Kamların veya baksıların kendilerinden geçer bir halde ve aynı zamanda müzik eşliğinde okudukları şiirler, Türk halk şiirinin ilk örnekleri olarak kabul edilmektedir.
Soru 80
Oğuz türklerinde kurban törenlerine ne ad verilirdi?
Seçenekler
A
Sögük
B
Şeylan
C
Kopuz
D
Sıgır
E
Yuğ
Açıklama:
Sögük: Eski Oğuzlarda şölenlerde kesilen kurbanın parçasına verilen ad.
Şeylan: Eski Oğuzların kurban kesmek ve eğlenmek amaçlı düzenledikleri bir tören.
Kopuz: Oğuz Türklerinde ozanların kullandıkları müzik aleti.
Sıgır: Eski Oğuzların av törenleri.
Yuğ: Eski Oğuzların ölüm ve yas törenlerine verilen ad.
Şeylan: Eski Oğuzların kurban kesmek ve eğlenmek amaçlı düzenledikleri bir tören.
Kopuz: Oğuz Türklerinde ozanların kullandıkları müzik aleti.
Sıgır: Eski Oğuzların av törenleri.
Yuğ: Eski Oğuzların ölüm ve yas törenlerine verilen ad.
Soru 81
Maniheist Uygurlardan kalma kaç adet halk şiiri örneği günümüze kadar ulaşabilmiştir?
Seçenekler
A
8
B
18
C
25
D
42
E
53
Açıklama:
Bugün elimizde Maniheist Uygurlardan kalma sekiz adet şiir vardır. Bunların üçü ilahi, ikisi övgü, biri ölüm ve cehennem tasviri, bir diğeri de aşk şiiridir. İlahi olarak nitelendirilen şiirlerden birisi “Tang Tengri” (Tan Tanrısı) olarak bilinmektedir. Bu ilahilerde ahenk, mısra tekrarları, aliterasyonlar, mısra başı ve sonu kafiyelerle sağlanmıştır.
Soru 82
Seçeneklerden hangisi Divanü Lugatit Türk'te yer alan şiir örneklerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Pastoral şiirler
B
Sevgi şiirleri
C
Ağıtlar
D
İlahiler
E
Destanlar
Açıklama:
Saim Sakaoğlu, Dîvânü Lûgati’t-Türk’teki şiirleri şu şekilde tasnif etmiştir: 1.Ağıtlar, 2. Destanlar, 3. Kahramanlık şiirleri 4. Eğlence ve Av şiirleri, 5. Sevgi şiirleri, 6. Pastoral şiirler, 7. Ahlaki şiirler
Soru 83
Halk şiirinde dörtlük karşılığı kullanılan ve genellikle dört mısradan oluşan nazım birimine ne ad verilir?
Seçenekler
A
Hane
B
Hece ölçüsü
C
Durak
D
Redif
E
Takti
Açıklama:
Halk şiirinin nazım birimi, ölçü, durak, hacim, kafiye ve redif gibi şekil özellikleriyle diğer şiir geleneklerinden farklılaştığı dikkati çekmektedir. Bu özelliklerden ilki olan nazım birimi, şiirde en küçük anlam bütünlüğünü sağlayan ve kendi içinde bağımsız bir dize topluluğu olarak tanımlanmaktadır. Türk halk şiirinin nazım birimi, gelenek temsilcilerinin hane dediği dörtlüktür. Halk şiirindeki en küçük birimin mısra veya beyit olduğunu ileri sürenler de olmuşsa da bu görüşler, bugün için geçerliliğini yitirmiş durumdadır. Geçmişten günümüze Türk halk şiiri örneklerine bakıldığında bunların büyük çoğunluğunun dörtlük esasına göre düzenlendiği, Dîvânü Lûgati’t-Türk’teki şiirler başta olmak üzere Dinî-Tasavvufî Halk şiiri ve Âşık şiirinin de dörtlüklerden kurulu şiirlerden oluştuğu görülür.
Soru 84
“Ak güvercin olaydım
Yol üstüne konaydım
Gelip geçen yolcudan
Ben yârimi soraydım”
Yukarıdaki manide kullanılan durak yapısı seçeneklerden hangisidir?
Yol üstüne konaydım
Gelip geçen yolcudan
Ben yârimi soraydım”
Yukarıdaki manide kullanılan durak yapısı seçeneklerden hangisidir?
Seçenekler
A
3+4
B
4+3
C
2+5
D
6+1
E
5+2
Açıklama:
“Ak güvercin olaydım
Yol üstüne konaydım
Gelip geçen yolcudan
Ben yârimi soraydım” manisinde 4+3 durak yapısı kullanılmıştır. Şöyleki;
“Ak güvercin / olaydım (4+3 =7)
Yol üstüne / konaydım
Gelip geçen / yolcudan
Ben yârimi / soraydım”
Yol üstüne konaydım
Gelip geçen yolcudan
Ben yârimi soraydım” manisinde 4+3 durak yapısı kullanılmıştır. Şöyleki;
“Ak güvercin / olaydım (4+3 =7)
Yol üstüne / konaydım
Gelip geçen / yolcudan
Ben yârimi / soraydım”
Soru 85
Anonim halk şiirinin kapsamına aşağıdakilerden hangi nazım türleri girmez?
Seçenekler
A
Mani
B
Ağıt
C
Ninni
D
Opera
E
Bilmece
Açıklama:
Anonim halk şiirinin kapsamına şu nazım türleri girer. Mani, türkü, ağıt, ninni, tekerleme, bilmece. Dolayısıyla opera kapsama girmeyen bir türdür.
Soru 86
Aşağıdakilerden hangisi Dini-Tasavvufi Halk Şiirinin belli başlı nazım şekillerindendir?
Seçenekler
A
İlahi
B
Hilye
C
Mani
D
Hikmet
E
Devriye
Açıklama:
Dini-Tasavvufi Halk Şiirinin belli başlı nazım şekilleri; koşma, mani, kaside, gazel, mesnevi, murabba, terci-i bend, terki-i bend, kıt'a,tuyuğ, müstezâd,. C doğru cevaptır.
Soru 87
Halk Şiiri adı altında değerlendirdiğimiz '' Aşık şiiri '', Anadolu'da hangi yüzyıldan itibaren oluşmuş bir geleneğin adıdır?
Seçenekler
A
16. yüzyıl
B
14.yüzyıl
C
18.yüzyıl
D
19.yüzyıl
E
17.yüzyıl
Açıklama:
Halk şiiri adı altında değerlendirdiğimiz ''Aşık şiiri'', Anadolu'da 15. ve 16. yüzyıllardan itibaren oluşmuş bir geleneğin adıdır.
Soru 88
Eski Oğuzların kurban kesmek ve eğlenmek amaçlı düzenledikleri törene ne ad verilir?
Seçenekler
A
Yuğ
B
Şeylan
C
Sögük
D
Kopuz
E
Sıgır
Açıklama:
Eski Oğuzların kurban kesmek ve eğlenmek amaçlı düzenledikleri törene "şeylan" veya "şölen" denir. Bu hâliyle A ve B şıklarındaki cevapların her ikisi de doğru olduğundan A şıkkını eski Türklerdeki cenaze merasimi anlamına gelen "Yuğ" ile değiştirmek faydalı olur. Böylelikle sorudaki doğru cevap sayısı teke düşürülecektir.
Soru 89
İslamiyet öncesi Türk şiirinde ölüm konulu şiirlere verilen ad nedir?
Seçenekler
A
Koşuğ
B
Sagu
C
Mani
D
Destan
E
İlahi
Açıklama:
İslamiyet öncesi Türk şiirinde ölüm konulu şiirlere Sagu denir.
Soru 90
Şiirde en küçük anlam bütünlüğünü sağlayan ve kendi içinde bağımsız bir dize topluluğuna ne ad verilir?
Seçenekler
A
Hane
B
Hece ölçüsü
C
Nazım birimi
D
Durak
E
Hacim
Açıklama:
Şiirde en küçük anlam bütünlüğünü sağlayan ve kendi içinde bağımsız bir dize topluluğuna Nazım Birimi denir.
Soru 91
Aşık şiirinde kafiye ve redif karşılığı olarak kullanılan söz aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Sagu
B
Ağıt
C
Kafiye
D
Ayak
E
Durak
Açıklama:
Aşık şiirinde kafiye veya redif karşılığı olarak kullanılan söze Ayak denir.
Soru 92
Şiirde kafiyeden sonra yer alan, aynı yapıya ve göreve sahip kelime veya eklemeye ne denir?
Seçenekler
A
Ayak
B
Redif
C
Tema
D
Güzelleme
E
Koçaklama
Açıklama:
Şiirde kafiyeden sonra yer alan aynı yapıya ve göreve sahip kelime veya eklere Redif adı verilir.
Soru 93
Güzellemenin anlamı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Aşık şiirinde eleştiri ve yergi içerikli şiirlere verilen ad
B
Aşık şiirinde kahramanlık temalı şiirlere verilen ad
C
Halk şiirinde ölüm konulu şiirlere verilen ad
D
Aşık şiirinde insan ve doğa sevgisi temalı şiirlere verilen ad
E
İslamiyet öncesi Türk şiirinde ölüm konulu şiirler için kullanılan söz.
Açıklama:
Aşık şiirinde insan ve doğa sevgisi temalı şiirlere verilen ada Güzelleme denir.
Soru 94
Aşağıdakilerden Saim Sakaoğlu'nun Divânı Lûgati't Türk tasnif şekillerinden değildir?
Seçenekler
A
Ağıtlar
B
Destanlar
C
Kahramanlık şiirleri
D
Ahlaki şiirler
E
Koşmalar
Açıklama:
Saim Sakaoğlu'nun Divânı Lûgati't Türk'teki şiirleri şu şekilde tasnif edilmiştir. Ağıtlar, Destanlar, Kahramanlık Şiirleri, Eğlence ve av Şiirleri, Sevgi Şiirleri, Pastoral şiirler, Ahlaki Şiirler.
Ünite 2
Soru 1
Türk halk şiiri geleneğinde şiirlerin, konusuna, ezgisine ve işlevine göre birbirlerinden ayrılmasına ve adlandırılmasına ne ad verilir?
Seçenekler
A
Nazım türü
B
Nazım şekli
C
Nazım biçimi
D
Nazım birimi
E
Nazım hacmi
Açıklama:
Türk halk şiiri geleneğinde şiirlerin konusuna, ezgisine ve işlevine göre birbirlerinden ayrılmasına ve adlandırılmasına nazım türü adı verilir.
Soru 2
Aşağıdakilerden hangisi koşma türlerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Düz koşma
B
Musammat koşma
C
Ayaklı koşma
D
Müstezad koşma
E
Zincirleme koşma
Açıklama:
Müstezad halk şiirinde ayrı bir nazım şeklidir. Müstezad koşma diye bir şekil yoktur.
Soru 3
Halk şiirinde varolan bir şiire sonradan eklenen ve asıl mısradan daha kısa olan mısralara ne ad verilir?
Seçenekler
A
Zincir
B
Ayak
C
Ziyade
D
Musammat
E
Yedek
Açıklama:
Halk şiirinde varolan bir şiire sonradan eklenen ve asıl mısradan daha kısa olan mısralara 'artmış, eklenmiş' anlamında ziyade adı verilir.
Soru 4
Aşağıdaki bilgilerden hangisi 'Koşma' için söylenemez?
Seçenekler
A
Aşık şiirinde en fazla kullanılan nazım türüdür.
B
Koşma kafiye örgüsü, genellikle abab cccb çççd..., xaxa bbba ccca... veya aaab cccb çççb... şeklindedir.
C
Koşmaların yapı açısından düz koşma, yedekli koşma, musammat koşma, ayaklı koşma vs. türleri vardır.
D
Koşmalar hece ölçüsüyle söylenebildiği gibi aruz ölçüsüyle de söylenebilirler.
E
Koşma, İslamiyet öncesindeki koşuklarla aynı şekil ve biçim yönünde aynı yapıya sahiptir.
Açıklama:
Koşmalar aruz vezni ile kesinlikle söylenmezler.
Soru 5
Aşağıdakilerden hangisi nazım şeklini oluşturan unsurlardan biri değildir?
Seçenekler
A
Kafiye örgüsü
B
Şiirin konusu
C
Nazım birimi
D
Şiirin hacmi
E
Şiirin vezni
Açıklama:
Şiirin konusu 'nazım türü'ne girer. Diğer seçenekler ise nazım şekli ile ilgilidir.
Soru 6
Aşağıdaki nazım şekillerinden hangisi Türk Halk Edebiyatına ait ortak nazım şekillerinden biridir?
Seçenekler
A
Gazel
B
Müstezad
C
Varsağı
D
Kıt'a
E
Mani
Açıklama:
Mani koşma ile beraber hem anonim, hem de aşık şiiri ortak nazım şekillerindendir.
Soru 7
Dinî-Tasavvufî Halk şiirinde çeşitli konularda yazılmış çok sayıda nazım türü vardır. Aşağıdakilerden hangisi bu nazım türlerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Allah hakkında yazılan türler
B
Peygamberler hakkında yazılan türler
C
İnsana ve doğaya ait güzellikler hakkında yazılan türler.
D
Dinî inanç ve tasavvufî düşüncelerle ilgili yazılan türler
E
İslam’ın beş şartı hakkında yazılan türler
Açıklama:
İnsana ve doğaya ait güzellikler hakkında yazılan türler, halk şiiri nazım türlerindendir.
Soru 8
Aşağıdaki nazım şekillerinden hangisi Tekke şiiri ile Divan şiirinde kullanılan ortak nazım şekillerinden biridir?
Seçenekler
A
Mesnevi
B
Mani
C
Devriyye
D
Şathiyye
E
Destan
Açıklama:
Seçeneklerden sadece Mesnevi nazım şekli ortak nazım şeklidir.
Soru 9
Süleyman Çelebi’nin “Vesiletü’n-Necat” adlı eseri hangi türde yazılmış bir eserdir?
Seçenekler
A
Na't
B
Siretü'n-Nebi
C
Esma-i Nebi
D
Hicretname
E
Mucizat-ı Nebi
Açıklama:
Hz. Muhammet’in doğumundan vefatına kadar ahlakını, faziletlerini, mucizelerini,
gazalarına ait hayatını, bütünüyle veya bir kısmıyla ele alan eserler anlamına gelen “sîretü’n- nebî”ler genellikle mevlit olarak adlandırılmışlardır.
gazalarına ait hayatını, bütünüyle veya bir kısmıyla ele alan eserler anlamına gelen “sîretü’n- nebî”ler genellikle mevlit olarak adlandırılmışlardır.
Soru 10
Aşağıdakilerden hangisi dinî inanç ve Tasavvufî düşüncelerle ilgili yazılan türlerden biri değildir?
Seçenekler
A
Ramazanname
B
Vücudname
C
Devriyye
D
Vasiytname
E
Hikmet
Açıklama:
Ramazanname İslamın beş şartı ile ilgili yazılan türlerden biridir.
Soru 11
Aşağıdakilerden hangisi Aşık şiirinde kullanılan aruzlu nazım şekillerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Satranç
B
Divan
C
Vazn-i aher
D
Kalenderi
E
Terkib-i bend
Açıklama:
Terkib-i bendAşık aruzla yazılan bir nazım şekli olmasına rağmen halk şiirinde kullanılmayan bir nazım şeklidir.
Soru 12
Aşağıdakilerden hangisi nazım şeklinin bir unsuru olan ve şiirdeki mısraların kümelenme şeklinden oluşan yapıya verilen addır?
Seçenekler
A
Kafiye Örgüsü
B
Hacim
C
Vezin
D
Nazım birimi
E
Uyak
Açıklama:
HALK ŞİİRİNDE NAZIM ŞEKLİ VE NAZIM TÜRÜ
Nazım şeklinin unsurları kafiye örgüsü, nazım birimi, vezin ve şiirin hacmidir. Şiirdeki mısraların kümelenme şeklinden oluşan kafiye örgüsü ise nazım şekilleri için ayırıcı bir özellik konumundadır.
Nazım şeklinin unsurları kafiye örgüsü, nazım birimi, vezin ve şiirin hacmidir. Şiirdeki mısraların kümelenme şeklinden oluşan kafiye örgüsü ise nazım şekilleri için ayırıcı bir özellik konumundadır.
Soru 13
Halk arasında "şarkı", "deyiş", "deme" ve "hava" gibi adlarla da bilinen, sözlü gelenekte ezgiyle söylenen her türlü şiiri kapsayan terim aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Ağıt
B
Türkü
C
Mani
D
Ninni
E
Tekerleme
Açıklama:
ANONİM HALK ŞİİRİNDE ŞEKİL VE TÜR
Halk arasında “şarkı”, “deyiş”, “deme” ve “hava” gibi adlarla da bilinen “türkü”, sözlü gelenekte ezgiyle söylenen her türlü şiiri karşılamak için kullanılan bir terimdir. Pertev Naili Boratav'ın ifadesiyle türkü, “düzenleyicisi bilinmeyen halkın sözlü gelenekinde oluşup gelişen, çağdan çağa ve yerden yere içerisinde olsun, biçiminde olsun değişikliklere (zenginleşmelere, bozulmalara, kırpılmalara) uğrayabilen ve her zaman bir ezgiye koşulmuş olarak söylenen fliirler”dir.
Halk arasında “şarkı”, “deyiş”, “deme” ve “hava” gibi adlarla da bilinen “türkü”, sözlü gelenekte ezgiyle söylenen her türlü şiiri karşılamak için kullanılan bir terimdir. Pertev Naili Boratav'ın ifadesiyle türkü, “düzenleyicisi bilinmeyen halkın sözlü gelenekinde oluşup gelişen, çağdan çağa ve yerden yere içerisinde olsun, biçiminde olsun değişikliklere (zenginleşmelere, bozulmalara, kırpılmalara) uğrayabilen ve her zaman bir ezgiye koşulmuş olarak söylenen fliirler”dir.
Soru 14
Türkülerin aynen tekrar edilen mısraları anlamına gelen özel şiir tekniğine ne ad verilir?
Seçenekler
A
Ziyade
B
Bayatı
C
Mensur
D
Koşma
E
Kavuştak
Açıklama:
ANONİM HALK ŞİİRİNDE ŞEKİL VE TÜR
Türkülerin aynen tekrar edilen mısraları anlamına gelen kavuştak, türkülere özel bir şiir tekniğidir.
Türkülerin aynen tekrar edilen mısraları anlamına gelen kavuştak, türkülere özel bir şiir tekniğidir.
Soru 15
İslamiyet öncesi "Sagu" olarak adlandırılan şiirlerin anonim halk şiirindeki adı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Ağıt
B
Mani
C
Koşma
D
Tekerleme
E
Türkü
Açıklama:
ANONİM HALK ŞİİRİNDE ŞEKİL VE TÜR
İslamiyet öncesinde “Sagu” olarak adlandırılan ölüm konulu şiirler, İslamiyet’ten sonra “Ağıt” ve “Mersiye” olarak adlandırılmaktadır.
İslamiyet öncesinde “Sagu” olarak adlandırılan ölüm konulu şiirler, İslamiyet’ten sonra “Ağıt” ve “Mersiye” olarak adlandırılmaktadır.
Soru 16
Aşık şiirinde aşağıda verilmiş türlerden hangisi "Heceli Nazım Türleri" başlığı altında yer almaktadır?
Seçenekler
A
Tekerleme
B
Mani
C
Güzelleme
D
Koşma
E
Bayatı
Açıklama:
AŞIK ŞİİRİNDE ŞEKİL VE TÜR
Güzelleme, Koçaklama, Taşlama, Ağıt, Varsağı, Semai, Destan Aşık şiirinde Heceli Nazım Türleri başlığı altında incelenmektedir.
Güzelleme, Koçaklama, Taşlama, Ağıt, Varsağı, Semai, Destan Aşık şiirinde Heceli Nazım Türleri başlığı altında incelenmektedir.
Soru 17
Aşık şiirinde Koşma'larda ilk dörtlüğün ikinci ve dördüncü, diğer dörtlüklerin dördüncü mısrasından sonra "ziyade" adı verilen mısraların eklenmesiyle oluşmuş koşma çeşidine ne ad verilir?
Seçenekler
A
Musammat Koşma
B
Koşma-Şarkı
C
Zincirbent Koşma
D
Ayaklı Koşma
E
Zincirleme Koşma
Açıklama:
AŞIK ŞİİRİNDE ŞEKİL VE TÜR
Bu tür koşmaya Ayaklı Koşma denir. Bu türde ziyadeler, asıl mısralara göre daha kısadır.
Bu tür koşmaya Ayaklı Koşma denir. Bu türde ziyadeler, asıl mısralara göre daha kısadır.
Soru 18
Aşağıdaki türlerden hangisi Aşık şiirinde hem Heceli hem de Aruzlu Nazım Türleri başlığı altında incelenmektedir?
Seçenekler
A
Semai
B
Kalenderi
C
Selis
D
Satranç
E
Varsağı
Açıklama:
AŞIK ŞİİRİNDE ŞEKİL VE TÜR
Semai formunda genelde sekiz hecelik yapılar olduğu gibi aruzlu yapılar da mevcuttur. Bu sebeple iki başlık altında da incelenmektedir.
Semai formunda genelde sekiz hecelik yapılar olduğu gibi aruzlu yapılar da mevcuttur. Bu sebeple iki başlık altında da incelenmektedir.
Soru 19
Hem klasik edebiyattan hem de halk edebiyatından yararlanan, kendine özgü bir nazım şekli bulunmayan halk şiiri türü aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Destan Şiiri
B
Divan Şiiri
C
Anonim Halk Şiiri
D
Aşık Şiiri
E
Dini-Tasavvufi Halk Şiiri
Açıklama:
DİNİ-TASAVVUFİ HALK ŞİİRİNDE ŞEKİL VE TÜR
Dini-Tasavvufi Halk Şiirinin kendine özgü nazım şekli yoktur. Bu şiir türü geleneğinde divan şiirinden ve halk şiirinden anonim ve aşık kollarından alınan bazı nazım şekilleri kullanmıştır. Bu yönüyle Dini-Tasavvufi Halk şairleri, hem klasik edebiyatın hem de halk edebiyatının nazım şekillerini kullanabilme özelliğine sahiptirler.
Dini-Tasavvufi Halk Şiirinin kendine özgü nazım şekli yoktur. Bu şiir türü geleneğinde divan şiirinden ve halk şiirinden anonim ve aşık kollarından alınan bazı nazım şekilleri kullanmıştır. Bu yönüyle Dini-Tasavvufi Halk şairleri, hem klasik edebiyatın hem de halk edebiyatının nazım şekillerini kullanabilme özelliğine sahiptirler.
Soru 20
Dini-Tasavvufi Halk şiirinde Türk Halk edebiyatı ile ortak nazım türü aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Gazel
B
Koşma
C
Müstezad
D
Murabba
E
Kaside
Açıklama:
DİNİ-TASAVVUFİ HALK ŞİİRİNDE ŞEKİL VE TÜR
Dini-Tasavvufi Halk şiirinde Türk Halk edebiyatı ile ortak nazım şekilleri Mani ve Koşma'dırç
.
Dini-Tasavvufi Halk şiirinde Türk Halk edebiyatı ile ortak nazım şekilleri Mani ve Koşma'dırç
.
Soru 21
Dini-Tasavvufi Halk şiirinde Allah hakkında yazılan şiir türü aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Elifname
B
Müstezad
C
Terkib-i Bend
D
Murabba
E
Mesnevi
Açıklama:
DİNİ-TASAVVUFİ HALK ŞİİRİNDE ŞEKİL VE TÜR
Dini-Tasavvufi Halk şiirinde Allah hakkında yazılan şiir türleri Tevhid, İlahi, Münacaat, Elifname'dir.
Dini-Tasavvufi Halk şiirinde Allah hakkında yazılan şiir türleri Tevhid, İlahi, Münacaat, Elifname'dir.
Soru 22
Aşağıdakilerden hangisi Anonim Halk Şiirinde kullanılan nazım türlerinden biridir?
Seçenekler
A
Bilmece
B
Varsağı
C
Semai
D
Güzelleme
E
İlahi
Açıklama:
Türk halk şiirinde tür ve şekli tanımlayabileceksiniz.
Soru 23
Âşık Şiirinde kullanılan heceli nazım şekilleri aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?
Seçenekler
A
Destan-Mani-Varsağı
B
Koşma-Destan-Mani
C
Koşma-Destan-Semai
D
Destan-Mani-Koçaklama
E
Mani-Koşma-Güzelleme
Açıklama:
Türk halk şiirinde tür ve şekli tanımlayabileceksiniz.
Soru 24
Bir nesne veya bir kimsenin gördüğü iş, iş görme yetisi, görev, fonksiyonuna ne ad verilir?
Seçenekler
A
Ezgi
B
İşlev
C
Nazım Türü
D
Konu
E
Hacim
Açıklama:
Türk halk şiirinde tür ve şekli tanımlayabileceksiniz.
Soru 25
Aşağıdaki Nazım türlerinden hangisi heceli nazım türüne girmez?
Seçenekler
A
Güzelleme
B
Taşlama
C
Ağıt
D
Semai
E
Selis
Açıklama:
Âşık Şiirindeki tür ve şekillerin özelliklerini listeleyebileceksiniz.
Soru 26
Aşağıdaki seçeneklerden hangisi Peygamber hakkında yazılan türlerden biri değildir?
Seçenekler
A
Hilye
B
Nat
C
Mevlid
D
Hacnâme
E
Miracnâme
Açıklama:
Dinî-Tasavvufî Halk Şiirindeki tür ve şekillerin özelliklerini analiz edebileceksiniz.
Soru 27
Aşağıdakilerden hangisi nazım şeklini belirleyen unsurlardan biri değildir?
Seçenekler
A
Kafiye örgüsü
B
Hacim
C
Nazım Birimi
D
Ezgi
E
Ölçü
Açıklama:
Türk halk şiirinde tür ve şekli tanımlayabileceksiniz.
Soru 28
Şiirlerin kafiye örgüsü, hacim ve nazım birimi açılarından adlandırılmasına ne ad verilir?
Seçenekler
A
Kafiye Örgüsü
B
Hacim
C
Nazım Şekli
D
Ölçü
E
Dörtlük
Açıklama:
Türk halk şiirinde tür ve şekli tanımlayabileceksiniz.
Soru 29
Aşağıdaki hangi seçenek divan edebiyatına ait ortak nazım şekilleri arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Kaside
B
Semai
C
Gazel
D
Mesnevi
E
Murabba
Açıklama:
Âşık Şiirindeki tür ve şekillerin özelliklerini listeleyebileceksiniz.
Soru 30
Halk şiirinde aynen tekrar edilen mısralara ne ad verilir?
Seçenekler
A
Kavuştak
B
Manzum
C
Mensur
D
Ninni
E
Tekerleme
Açıklama:
Türk halk şiirinde tür ve şekli tanımlayabileceksiniz.
Soru 31
Aşağıdaki seçeneklerden hangisi aruzlu nazım şekilleri arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Taşlama
B
Selis
C
Vezn-i Aher
D
Kalenderi
E
Semai
Açıklama:
Âşık Şiirindeki tür ve şekillerin özelliklerini listeleyebileceksiniz.
Soru 32
Aşağıdakilerden hangisi Dinî-Tasavvufî Halk şiirinde Allah hakkında yazılan nazım türlerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Tevhîd
B
Salatnâme
C
İlâhî
D
Münacat
E
Elifnâme
Açıklama:
Dinî-Tasavvufî Halk Şiirindeki tür ve şekillerin özelliklerini analiz edebileceksiniz.
Soru 33
Aşağıdaki seçeneklerden hangisi Allah hakkında yazılan türlerden biri değildir?
Seçenekler
A
Tevhid
B
Müstezâd
C
İlahi
D
Münaacat
E
Elifname
Açıklama:
Dinî-Tasavvufî Halk Şiirindeki tür ve şekillerin özelliklerini analiz edebileceksiniz.
Soru 34
Maninin Azerbaycan’daki adına ne ad verilir?
Seçenekler
A
Ziyade
B
Bayatı
C
Koşma
D
Varsağı
E
Koçaklama
Açıklama:
Âşık Şiirindeki tür ve şekillerin özelliklerini listeleyebileceksiniz.
Soru 35
Âşık halk şiirinde yer alan nazım şekillerinden hangisi hece ölçüsüyle oluşturulamaz?
Seçenekler
A
Varsağı
B
Ağıt
C
Selis
D
Destan
E
Koçaklama
Açıklama:
Âşık Şiirindeki tür ve şekillerin özelliklerini listeleyebileceksiniz.
Soru 36
Aşağıdakilerden hangisi Dini-Tasavvufi halk şiirinde işlenen konulardan biri olamaz?
Seçenekler
A
Allah’ın varlığı ve birliği
B
Allah’a yalvarıp yakarma, bağışlanma isteği
C
Bazı ay ve günlerin özellikleri
D
Toplumsal ve sosyal sorunların anlatılması
E
Dinin esaslarının, faziletlerinin anlatılması
Açıklama:
Dinî-Tasavvufî Halk Şiirindeki tür ve şekillerin özelliklerini analiz edebileceksiniz.
Soru 37
Aşağıdakilerden hangisi ‘’mani’’ ye ait bir özellik değildir?
Seçenekler
A
Yedili hece ölçüsü ile söylenir.
B
Genellikle aksak biçiminde uyak düzenine sahiptir.
C
Nazım birimi dörtlüktür.
D
Anonim halk edebiyatına ait bir nazım biçimidir.
E
Cinas sanatına yer verilmez.
Açıklama:
Türk halk şiirinde tür ve şekli tanımlayabileceksiniz.
Soru 38
Türk Halk şiirinde toplumsal aksaklıkların dile getirildiği ve eleştirildiği şiirlere verilen ad, aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Destan
B
Koçaklama
C
Mani
D
Varsağı
E
Taşlama
Açıklama:
Türk halk şiirinde tür ve şekli tanımlayabileceksiniz.
Soru 39
Aşağıdakilerden hangisi ‘’semai’’ ile ‘’varsağı’’ nın ortak özelliği değildir?
Seçenekler
A
İlk dizelerinde ‘’bre, behey ‘’ gibi ünlemlerin kullanılması
B
Özel ezgilerinin olması
C
Âşık edebiyatı ürünü olmaları
D
Hece ölçüsünün sekizli kalıbıyla söylenmesi
E
Dörtlük sayısının 3 ile 5 arasında olması
Açıklama:
Âşık Şiirindeki tür ve şekillerin özelliklerini listeleyebileceksiniz.
Soru 40
Aşağıdakilerden hangisi Dini-Tasavvufi Halk şirinde Peygamberler hakkında yazılan türlerden biri olamaz?
Seçenekler
A
Na’t
B
Tevhîd
C
Hilye
D
Siretü’n-Nebî
E
Mevlid
Açıklama:
Dinî-Tasavvufî Halk Şiirindeki tür ve şekillerin özelliklerini analiz edebileceksiniz.
Soru 41
Cahilim ömrüme yazık Yanağından alsam azık Olsam sarı taşlı yüzük Ellerine Güldene’min Yukarıdaki şiirin nazım biçimi, aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Semai
B
Varsağı
C
Güzelleme
D
Destan
E
Ağıt
Açıklama:
Türk halk şiirinde tür ve şekli tanımlayabileceksiniz.
Semai
Bir nazım türü olan semailerde sevgi, doğa ve ayrılık gibi konular işlenir. Genellikle sekizli hece ölçüsüyle söylenen semailer, varsağılardan ve koşmanın türevleri diyebileceğimiz diğer türlerden ezgisiyle ayrılabilir. Semailer, özel ezgilerle söylenir. Semailerin heceli şekillerinin yanı sıra Âşık Şiirinde aruzlu örnekleri de bulunmaktadır.
Semai
Bir nazım türü olan semailerde sevgi, doğa ve ayrılık gibi konular işlenir. Genellikle sekizli hece ölçüsüyle söylenen semailer, varsağılardan ve koşmanın türevleri diyebileceğimiz diğer türlerden ezgisiyle ayrılabilir. Semailer, özel ezgilerle söylenir. Semailerin heceli şekillerinin yanı sıra Âşık Şiirinde aruzlu örnekleri de bulunmaktadır.
Soru 42
Şiirin nazım şeklini oluşturan, mısraların kümelenme şekli anlamına gelen unsur aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Hacim
B
Kafiye örgüsü
C
Ölçü
D
Ezgi
E
İşlev
Açıklama:
Seçeneklerden Hacim , Kafiye örgüsü ve Ölçü şiirin nazım şeklini, Ezgi ve İşlev nazım türü kapsamında incelenen unsurlardır. Kafiye örgüsü, mısraların kümelenme şekli anlamına gelmektedir.
Soru 43
Anonim halk şiirinde hem bir nazım şekli hem de nazım türü olarak bilinen, 7’li hece ölçüsü ve aaxa uyak düzeniyle söylenen dörtlükler aşağıdaki türlerden hangisidir?
Seçenekler
A
Mani
B
Türkü
C
Ağıt
D
Ninni
E
Tekerleme
Açıklama:
Verilen bilgiler maniyi tanımlamaktadır. Türkü, Ağıt, Ninni ve Tekerleme sadece birer nazım türünü tanımlamaktadır.
Soru 44
Belli bir ana konudan yoksun, manalarından daha ziyade fonksiyonlarıyla ön plana çıkan, mısra başı ve sonu kafiye, aliterasyon ve seçilerle oluşturulmuş ses oyunlarıyla ve çağrışımlarla bağlanarak belli bir nazım türüne kavuşturulmuş, birbirini tutmayan hayaller ve düşüncelerin sıralanmasından meydana gelmiş olan nazım türü aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Mani
B
Türkü
C
Ağıt
D
Ninni
E
Tekerleme
Açıklama:
Verilen özellikler tekerlemeye aittir.
Soru 45
Âşık şiirinde insana ve doğaya ait güzellikleri konu edinen, güzel bir kadının veya bir doğa parçasının methini eden heceli nazım türü aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Koçaklama
B
Taşlama
C
Ağıt
D
Güzelleme
E
Varsağı
Açıklama:
Soruda verilen bilgiler güzellemeye aittir.
Soru 46
Âşık şiirinde koşmanın kahramanlık, yiğitlik ve savaş konularında söylenen türü aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Güzelleme
B
Koçaklama
C
Taşlama
D
Ağıt
E
Varsağı
Açıklama:
Âşık şiirinde koşmanın kahramanlık, yiğitlik ve savaş konularında söylenen türü koçaklamadır.
Soru 47
Tevhîd, ilahî, münacaat ve elifnâme gibi Dini-Tasavvufî Halk Şiirine ait edebi türler aşağıdaki sınıflandırmalardan hangisinin başlığı altında incelenmektedir?
Seçenekler
A
Allah hakkında yazılan türler
B
Peygamberler hakkında yazılan türler
C
İslam’ın beş şartı hakkında yazılan türler
D
Din ve tasavvuf yolunun büyükleri hakkında yazılan türler
E
Dini inanç ve tasavvufi düşüncelerle ilgili yazılan türler
Açıklama:
Tevhîd, ilahî, münacaat ve elifnâmeler Dini-Tasavvufi Haik Şiirinde, Allah hakkında yazılan edebi türlerdir.
Soru 48
Hz. Muhammed’in fiziki özelliklerini tarif eden şiirlere ne ad verilir?
Seçenekler
A
Na’t
B
Hicretnâme
C
Miracnâme
D
Mevlid
E
Hilye
Açıklama:
Hz. Muhammed’in fiziki özelliklerini tasvir eden şiirlere Hilye adı verilir.
Soru 49
Aşağıdakilerden hangisi din ve tasavvuf büyükleri hakkında yazılan türlerden biridir?
Seçenekler
A
Salatnâme
B
Oruçnâme
C
Ramazannâme
D
Alinâme
E
Hacnâme
Açıklama:
Salatnâme, Oruçnâme, Ramazannâme ve Hacnâme İslam’ın beş şartı hakkında yazılmış nazım türleridir. Alinâme ise Hz. Ali hakkında yazılan şiirlere verilen isimdir.
Soru 50
Dinî-Tasavvufî Halk Şiirinde içinde on iki imamın adı geçen ve onları övmek için yazılan şiirlere ne denir?
Seçenekler
A
Düvaznâme
B
Faziletnâme
C
Mansurnâme
D
Methiye
E
Mersiye
Açıklama:
Dinî-Tasavvufî Halk Şiirinde içinde on iki imamın adı geçen ve onları övmek için yazılan şiirlere Düvaznâme denir.
Soru 51
Aşağıdaki dini inanç ve tasavvufi düşüncelerle ilgili yazılan türlerden hangisi tasavvufi remiz ve rumuzlar ile Hakk’a ulaşmanın yollarını anlatan, dini ve tasavvufi konuların daha kolay anlaşılmasını sağlamaya çalışan ve Allah ile tekellüfsüz, şakalı bir edayla konuşur gibi yazılan veya söylenen şiirlere ne denir?
Seçenekler
A
Devriye
B
Şathiye
C
Hikmet
D
Nutuk
E
Vasiyetname
Açıklama:
Soruda bilgisi verilen edebi tür şathiyedir.
Soru 52
Şiirde mısraların hece sayısı veya ses değerleri açısından denk ve benzer olmasına ne denir?
Seçenekler
A
Kafiye
B
Redif
C
Hacim
D
Ölçü
E
Sesdeş
Açıklama:
Destanı ayrı bir nazım şekli yapan, onun hacmidir. Destanın nazım birimi, ölçüsü ve kafiye örgüsü koşma ile benzerdir. Şiirde mısraların hece sayısı veya ses değerleri açısından denk ve benzer olması şiirin ölçüsünü gösterir.
Soru 53
Belli kurallara göre düzenlenmiş, kulağa hoş gelen ses dizisine ne ad verilir?
Seçenekler
A
İşlev
B
Nağme
C
Ezgi
D
Güfte
E
Makam
Açıklama:
Halk şiirini, yazılı şiir geleneklerinden farklı kılan en önemli husus, ezgidir. Halk kültüründe şiirler, genellikle ezgili bir biçimde icra edilir. Özellikle Âşık şiirinde bu ezgiler, nazım türlerini belirlemiştir. Belli bir kurallara göre düzenlenmiş, kulağa hoş gelen ses dizisine ezgi denir.
Soru 54
Aşağıda verilen şiir hacimlerinden hangisinde şiirin koşma olduğunu anlayabiliriz?
Seçenekler
A
1-2 dörtlük
B
7-8 dörtlük
C
100-101 dörtlük
D
10-12 dörtlük
E
3-5 dörtlük
Açıklama:
Maninin bu özelliği, onu koşma ve destan nazım şekillerinden ayırır. Çünkü koşmanın hacmi 3-5 dörtlük iken destanın ise 7-8 dörtlükten başlayıp 150 dörtlüğü bulabilen bir hacmi söz konusudur. Destanlar, koşmalar gibi kısa şiirler değildir. 3-5 veya 6-7 dörtlüğe kadarki şiirlerin nazım şekli koşma olabilmektedir, ancak daha fazla dörtlük sayısına sahip şiirler destan nazım şekliyle ifade edilmektedirler.
Soru 55
Maniler çoğunlukla hangi uyak düzeni ile söylenen dörtlüklerdir?
Seçenekler
A
xaaa
B
aaxa
C
axaa
D
aaax
E
xxaa
Açıklama:
Maniler, çoğunlukla 7’li hece ölçüsüyle ve aaxa uyak düzeniyle söylenen dörtlüklerdir
Soru 56
Kafiye örgülerinde ‘’x’’ ile gösterilen mısralar ne anlama gelmektedir?
Seçenekler
A
Kafiyeli
B
Bağımlı
C
Kafiyesiz
D
Düz
E
Ezgili
Açıklama:
Kafiye örgülerinde ‘’x’’ ile gösterilen mısralar serbest, yani kafiyesiz anlamına gelmektedir.
Soru 57
I. Tevhid
II. Esma-i Nebi
III. İlahi
IV. Hilye
V. Münacaat
Yukarıdakilerden hangileri Allah hakkında yazılmış olan nazım türleridir?
II. Esma-i Nebi
III. İlahi
IV. Hilye
V. Münacaat
Yukarıdakilerden hangileri Allah hakkında yazılmış olan nazım türleridir?
Seçenekler
A
I ve II
B
I,II ve III
C
I,II, III ve IV
D
II ve IV
E
I,III ve V
Açıklama:
Dinî-Tasavvufî Halk fiiirinde Allah’ın varlığı ve birliği üzerine yazılmış şiirlere “tevhîd” denir. Bu şiirlerde kaside, gazel ve mesnevi gibi nazım şekilleri kullanılmıştır. Tevhîdlerin muhtevasında ayet ve hadisler yer alır. Diğer bir ifadeyle ayet ve hadisler aynen, mealen veya telmihen tevhîdlerde kullanılmıştır. Kısacası tevhîd türündeki şiirlerde dini olarak Allah’ın varlığı, birliği ve sıfatları, tasavvufi olarak ise kenz-i mahfî ve vahdet-i vücut ele alınır. Ayrıca tevhîdlerde insanın Allah’ı algılayış şekli, tevhîd makamları, vahdet-kesret ilişkisi ve yaradılış gibi konular da yer alır. Dinî-Tasavvufî Halk fiiirinde dini, ahlaki ve ilahi fikirleri içeren manzumelere ilahi denir. ‹lâhîler, genellikle Allah’ın birliğini, ihtişam ve kudretini telkin eden şiirlerdir. Hem hece hem de aruz vezninin kullanıldığı ilâhîler, çeşitli tarikat çevrelerinde farklı isimlerle bilinirler. Bunlar şu şekildedir:
Âyin: Mevlevî tekkelerinde okunur.
Tapuğ: Gülşenî tekkelerinde okunur.
Durak: Halvetî tekkelerinde okunur.
Cumhur: Mevlevî ve Bektaşî tekke ve dergâhlarında okunur.
Nefes: Alevî-Bektaşî tekkelerinde okunur.
Yunus Emre, Kaygusuz Abdal ve Hacı Bayram Veli, ilâhî türünü en iyi kullanan Dinî-Tasavvufî Halk şairleri arasında gösterilmektedir. Türk edebiyatında münacaatlar, Allah’a yalvarıp yakarmak için yazılan manzum ve mensur eserlerdir. Manzum münacaatlar, kaside, gazel, kıt’a ve mesnevi nazım şekillerinde yazılmışlardır. Bu şiirlerde yer alan esaslar, ayet ve hadislerden alınmıştır. Esma-i Nebi ve Hilye ise peygamber hakkında yazılmış şiirlerdir.
Âyin: Mevlevî tekkelerinde okunur.
Tapuğ: Gülşenî tekkelerinde okunur.
Durak: Halvetî tekkelerinde okunur.
Cumhur: Mevlevî ve Bektaşî tekke ve dergâhlarında okunur.
Nefes: Alevî-Bektaşî tekkelerinde okunur.
Yunus Emre, Kaygusuz Abdal ve Hacı Bayram Veli, ilâhî türünü en iyi kullanan Dinî-Tasavvufî Halk şairleri arasında gösterilmektedir. Türk edebiyatında münacaatlar, Allah’a yalvarıp yakarmak için yazılan manzum ve mensur eserlerdir. Manzum münacaatlar, kaside, gazel, kıt’a ve mesnevi nazım şekillerinde yazılmışlardır. Bu şiirlerde yer alan esaslar, ayet ve hadislerden alınmıştır. Esma-i Nebi ve Hilye ise peygamber hakkında yazılmış şiirlerdir.
Soru 58
I. Tevhid
II. Na’t
III. Hicretname
IV. Elifname
V. Mevlid
Yukarıdakilerden hangileri Hz. Muhammed hakkında yazılmış nazım türleridir?
II. Na’t
III. Hicretname
IV. Elifname
V. Mevlid
Yukarıdakilerden hangileri Hz. Muhammed hakkında yazılmış nazım türleridir?
Seçenekler
A
I,II ve III
B
II, III ve IV
C
III, IV ve V
D
II, III ve V
E
I, II, III ve IV
Açıklama:
Türk edebiyatında Hz. Muhammed’i övmek için yazılan eserlere na’t adı verilir. Bunun yanı sıra diğer peygamberler, halifeler, veliler ve din büyükleri hakkında yazılan na’tlar da vardır. Hemen bütün nazım şekillerinde yazılabilen na’tlarda Hz. Muhammed’e duyulan sevgi ve saygı dile getirilir. Yunus Emre, Süleyman Çelebi, Aziz Mahmut Hüdâî gibi şairler na’t türünde güzel örnekler vermişlerdir. Hz. Muhammet’in Mekke’den Medine’ye göçünü anlatan şiirlere “hicret-nâme” adı verilmiştir. Bu şiirlerin büyük bir kısmı Hz. Muhammet’le ilgili olmakla birlikte bazıları başka şahısların göçünü anlatırlar. Dinî-Tasavvufî Halk şiirinde Hz. Muhammed’in doğumunu anlatan şiirlerdir. Erken dönemlerde Erzurumlu Kadı Darîr gibi şairlerin temsil ettiği mevlid türünün Türk edebiyatındaki en iyi temsilcisi 15. yüzyıl şairi Süleyman Çelebi’dir. Onun Vesiletü’n- Necât adlı eseri bu alanda meşhur olmuştur. Tevhid ve Elifname ise Allaha ile ilgili nazım şekilleridir.
Soru 59
Âşık şiirinde en fazla kullanılan nazım şekli aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Mani
B
Koşma
C
Destan
D
Güzelleme
E
Ağıt
Açıklama:
Âşık şiirinde en fazla kullanılan nazım şekli koşmadır. Bu şiir geleneğindeki türlerin tamamına yakını koşma nazım şekliyle oluşturulmuştur.
Soru 60
Mısra sonlarındakine ek olarak mısra ortalarında da kafiyeli olan koşma türü aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Yedekli Koşma
B
Ayaklı Koşma
C
Zincirleme Koşma
D
Musammat Koşma
E
Zincirbent Koşma
Açıklama:
Musammat Koşma: Mısra sonlarındakine ek olarak mısra ortalarında da kafiyeli olan koşmalara denir. Musammat koşmalarda her mısranın birinci ve ikinci kı- sımları birbiriyle kafiyelidir. Bu yönüyle musammat koşmaların her dörtlüğü, kendi içinde iki dörtlük haline gelebilir.
Soru 61
I. Varsağı
II. Divan
III. Selis
IV. Satranç
V. Semai
Yukarıdaki nazım şekillerinden hangileri aruzludur veya aruzlu olabilir?
II. Divan
III. Selis
IV. Satranç
V. Semai
Yukarıdaki nazım şekillerinden hangileri aruzludur veya aruzlu olabilir?
Seçenekler
A
I ve II
B
I, II ve III
C
II, III, IV ve V
D
I, II ve IV
E
I, III, IV ve V
Açıklama:
Divan şiirleri, Âşık fiiirinde aruz ölçüsünün Fâliâtün / Fâliâtün / Fâliâtün / Fâilün kalıbı ile söylenen ve âşıklar arasında “divânî” olarak bilinen şiirlerdir. Divan, bir nazım türüdür. Bu tür, gazel, murabba, mahammes, müseddes, musammat gibi bazı nazım şekillerini kullanır. Divanların kendine özgü bazı ezgileri vardır. Aruzlu türler arasında yer alan selis, aruz ölçüsünün Feilâtün (Fâilâtün) / Feilâtün / Feilâtün / Feilün kalıbıyla yazılan şiirlerdir. Selisler, divanlarla benzer nazım şekillerini kullanırlar. Hecenin on beşli şekliyle de uyumlu olan bu şiirler de özel ezgilerle icra edilirler. Âşıkların aruz ölçüsüyle yazdıkları veya söyledikleri diğer bir tür satrançtır. Daha çok on dokuzuncu yüzyılda karşımıza çıkan satrançların sayısı da oldukça azdır. Aruz vezninin Müfteilün / Müfteilün / Müfteilün / Müfteilün kalıbında yazılan satrançlar hecenin 8+8=16’lı şekliyle uyum gösterir. Özel bir ezgiyle okunan bu şiirlerde iç kafiye vardır. Beyitler, içerideki kafiyeli bölümlerden bölündüğünde dörtlük şekline dönüşür. Bu yönüyle bazı araştırmacılar, satrançların hece ölçüsüne sayalı bir tür olabileceğini de ileri sürmüşlerdir. Satrançlar, gazel, murabba, muhammes ve müseddes şekillerinde kaleme alınmışlardır. Âşık şiirinde heceli semailer olduğu gibi aruzlu semailer de vardır. Bu şiirler, aruzun Mefâîlün / Mefâîlün / Mefâîlün / Mefâîlün kalıbında gazel, murabba, muhammes ve müseddes nazım şekilleriyle ve aynı zamanda özel ezgilerle okunurlar. Hece ölçüsünün 8+8=16’lı şekliyle de uygunluk gösteren semailerin musammat ve yedekli örnekleri de bulunmaktadır.
Soru 62
Aşağıdakilerden hangisi “nazım birimi sayısı” anlamına gelen kelimedir?
Seçenekler
A
Nazım şekli
B
Kafiye Örgüsü
C
Hacim
D
Ölçü
E
Ezgi
Açıklama:
Nazım Şekli: şiirlerin kafiye örgüsü, hacim ve nazım birimi açılarından adlandırılması. Kafiye Örgüsü: şiirdeki mısraların kümelenme şekli. Hacim: şiirin nazım birimi sayısı. Ölçü: Şiirde mısraların hece sayısı veya ses değerleri açısından denk ve benzer olması. Ezgi: Belli bir kurallara göre düzenlenmiş, kulağa hoş gelen ses dizisi.
Soru 63
Aşağıdakilerden hangisi halk şiirinde kullanılan nazım türlerinden değildir?
Seçenekler
A
Varsağı
B
Semai
C
İlahi
D
Devriye
E
Yuğ
Açıklama:
Yuğ: Eski Oğuzların ölüm ve yas törenlerine verilen ad. Halk şiirinde kullanılan bazı nazım türleri şu şekildedir: Güzelleme, koçaklama, taşlama, varsağı, semai, ilahi, nutuk, devriye, şathiye vb.
Soru 64
Aşağıdakilerden hangisi “ her konuda söylenebilen ezgili şiirler” tanımına uyan nazım şeklidir?
Seçenekler
A
Mani
B
Türkü
C
Ağıt
D
Tekerleme
E
Bilmece
Açıklama:
Mani aynı zamanda bir nazım türüdür. Maniler, belirli konularda ve ezgilerde söylenen şiirlerdir. Bu yönüyle mani, bir türde olması gereken temel özellikleri taşımaktadır. Bir nazım türü olarak maniler, hemen her konuda söylenebilen şiirlerdir. Aşk, sevgi, ayrılık, gurbet, askerlik gibi hayatın her safhasında karşımıza çıkan konular manilerde işlenmiştir.
Soru 65
Aşağıdakilerden hangisi “kavuştak” tekniğine sahiptir?
Seçenekler
A
Mani
B
Türkü
C
Ağıt
D
Tekerleme
E
Bilmece
Açıklama:
Türkülerin ayırıcı özelliği, “kavuştağa” sahip olmalarıdır. Türkülerin aynen tekrar edilen mısraları anlamına gelen kavuştak, türkülere özel bir şiir tekniğidir.
Soru 66
Aşağıdakilerden hangisi “ aliterasyon ve secilerden oluşan ses oyunları” tanımına uyan nazım şeklidir?
Seçenekler
A
Mani
B
Türkü
C
Ağıt
D
Tekerleme
E
Bilmece
Açıklama:
Tekerleme, belli bir ana konudan yoksun, manalarından daha ziyade fonksiyonlarıyla ön plana çıkan, mısra başı ve sonu kafiye, aliterasyon ve secilerle oluşturulmuş ses oyunlarıyla ve çağrışımlarla bağlanarak belli bir nazım düzenine kavuşturulmuş, birbirini tutmayan hayaller ve düşüncelerin sıralanmasından meydana gelmiş bir nazım türüdür.
Soru 67
Aşağıdakilerden hangisi bir koşma çeşidi değildir?
Seçenekler
A
Adi
B
Musammat
C
Zincirbent ayaklı
D
Ziyade
E
Koşma-şarkı
Açıklama:
Ayaklı Koşma: İlk dörtlüğün ikinci ve dördüncü, diğer dörtlüklerin dördüncü mısrasından sonra “ziyade” adı verilen mısraların eklenmesiyle oluşturulmuş koşma çeşididir. Ziyadeler, asıl mısralara göre daha kısadır. Ziyade: Halk şiirinde var olan bir şiire sonradan eklenen mısralardır.
Soru 68
Türüne ancak ezgisine bakılarak karar verilebilen yiğitçe ve sert söylenen nazım tutu hangisidir?
Seçenekler
A
Varsağı
B
Semai
C
Koçaklama
D
Taşlama
E
Destan
Açıklama:
Koşma nazım şekli ve özel ezgilerle söylenen varsağılar, adını Anadolu’nun güneyinde yaşayan Varsaklardan almıştır. Tarihte Çukurova ve Kahramanmaraş civarında yaşayan bu Türk boyuna has ezgili şiirlere “Varsaklara ait”, “Varsak tarzı” anlamlarına gelen “varsağı” adı verilmiştir. Varsağılarda yiğitçe ve sert bir eda vardır. Göçer halde yaşayan Varsakların yaşam tarzına da uygun bir şekilde bu türün ezgilerinde hamasi bir yapı ve dirençli bir söyleyiş tarzı hâkimdir. Bu bakımdan bir şiirin varsağı olup olmadığına ancak ezgisinden hareketle karar verilebilir.
Soru 69
Aruz ölçüsü Fâliâtün / Fâliâtün / Fâliâtün / Fâilün kalıbı olan şiir türü nedir?
Seçenekler
A
Selis
B
Semai
C
Divan
D
Satranç
E
Kalenderi
Açıklama:
Âşık fiiirinde aruz ölçüsünün Fâliâtün / Fâliâtün / Fâliâtün / Fâilün kalıbı ile söylenen ve âşıklar arasında “divânî” olarak bilinen şiirlerdir. Divan, bir nazım türüdür. Bu tür, gazel, murabba, mahammes, müseddes, musammat gibi bazı nazım şekillerini kullanır. Divanların kendine özgü bazı ezgileri vardır.
Soru 70
Aşağıdakilerden hangisi Divan edebiyatına ait ortak nazım şekillerinden değildir?
Seçenekler
A
Müstezad
B
Şathiye
C
Terci-I Bend
D
Kıt’a
E
Tuyuğ
Açıklama:
Şathiye Dinî-Tasavvufî Halk şiirinde bazı tasavvufi remiz ve rumuzlar ile Hakk’a ulaşmanın
yollarını anlatan, dini ve tasavvufi konuların daha kolay anlaşılmasını sağlamaya çalışan ve Allah ile tekellüfsüz, şakalı bir edayla konuşur gibi yazılan veya söylenen
şiirlere şathiye denir.
yollarını anlatan, dini ve tasavvufi konuların daha kolay anlaşılmasını sağlamaya çalışan ve Allah ile tekellüfsüz, şakalı bir edayla konuşur gibi yazılan veya söylenen
şiirlere şathiye denir.
Soru 71
Aşağıdakilerden hangisi Dini-Tasavvufi Halk şiirinin nazım türü gruplarından değildir?
Seçenekler
A
Allah hakkında yazılan türler
B
Peygamberler hakkında yazılan türler
C
İslam’ın beş şartı hakkında yazılan türler
D
İslamiyet’i yaymak amaçlı yazılan türler
E
Dinî inanç ve tasavvufî düşüncelerle ilgili yazılan türler
Açıklama:
Dinî-Tasavvufî Halk şiirinde çeşitli konularda yazılmış çok sayıda nazım türü vardır. Abdurrahman Güzel, bu türleri şu şekilde tasnif etmeyi uygun bulmuştur: 1. Allah hakkında yazılan türler, 2. Peygamberler hakkında yazılan türler, 3. İslam’ın beş şartı hakkında yazılan türler, 4. Din ve tasavvuf yolunun büyükleri hakkında yazılan türler, 5. Dinî inanç ve tasavvufî düşüncelerle ilgili yazılan türler.
Soru 72
Şiirlerin kafiye örgüsü, hacim ve nazım birimi açılarından adlandırılmasına ne ad verilir?
Seçenekler
A
Nazım şekli
B
Nazım türü
C
Mani
D
Koşma
E
Destan
Açıklama:
Nazım şekli: Şiirlerin kafiye örgüsü, hacim ve nazım birimi açılarından adlandırılmasıdır. Türk halk şiiri dairesinde yer alan şiirler, geleneğin belirlediği bazı nazım şekilleriyle söylenirler. Her nazım şeklinin kendine has özellikleri vardır. Nazım şeklini oluşturan unsurlar, şiirin dış unsurlarıdır. Şiiri belirli bir düzen içine sokan özelliklerdir. Kısacası nazım şeklini; kafiye örgüsü, nazım birimi, vezin ve şiirin hacmi belirler. Özellikle kafiye örgüsü ve hacim, nazım şeklini belirlemede oldukça işlevseldir. Halk şiirinde kullanılan belli başlı nazım şekilleri şunlardır: mani, koşma, destan.
Soru 73
Belli bir ana konudan yoksun, manalarından daha ziyade fonksiyonlarıyla ön plana çıkan, mısra başı ve sonu kafiye, aliterasyon ve secilerle oluşturulmuş ses oyunlarıyla ve çağrışımlarla bağlanarak belli bir nazım düzenine kavuşturulmuş, birbirini tutmayan hayaller ve düşüncelerin sıralanmasından meydana gelmiş bir nazım türüne ne ad verilir?
Seçenekler
A
Tekerleme
B
Bilmece
C
Ninni
D
Türkü
E
Mani
Açıklama:
Tekerleme: Belli bir ana konudan yoksun, manalarından daha ziyade fonksiyonlarıyla ön plana çıkan, mısra başı ve sonu kafiye, aliterasyon ve secilerle oluşturulmuş ses oyunlarıyla ve çağrışımlarla bağlanarak belli bir nazım düzenine kavuşturulmuş, birbirini tutmayan hayaller ve düşüncelerin sıralanmasından meydana gelmiş bir nazım türüdür. Tekerlemelerde duygu, düşünce ve hayaller, tezat, mübalağa, şaşırtma ve güldürmeye dayalı bazı söz kalıpları içinde peşi sıra sıralanır ve yuvarlanır. Bu türde muhteva diğer türlere nazaran daha kararsız ve tutarsızdır.
Soru 74
Dört mısralık bentlerden oluşan, kafiye düzeni olarak aaaa, bbba, ccca, ççça gibi yapıya sahip, ayrıca dört ve sekiz bent arasında değişen bir hacme sahip olan nazım şekli aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Murabba
B
Terci-i Bend
C
Terkîb-i Bend
D
Mesnevi
E
Kaside
Açıklama:
Murabbalar, dört mısralık bentlerden oluşurlar. Kafiye düzeni olarak aaaa, bbba, ccca, ççça gibi yapıya sahip bu nazım şekli, dört ve sekiz bent arasında değişen bir hacme sahiptir. Murabba nazım şeklinin kullanıldığı şiirlerde konu sınırlaması olmamakla birlikte dinî ve didaktik konularda, övgü, yergi, manzum mektup gibi türlerde daha çok bu nazım şekline başvurulmuştur.
Soru 75
Âşık edebiyatının aslî nazım şekillerinden olan özellikle ilahilerde tercih edilen, Kaygusuz Abdal’ın şathiye ve nutuklarında da sıklıkla kullanılan nazım şekli aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Koşma
B
Nefes
C
Kaside
D
Müstezad
E
Tuyuğ
Açıklama:
Koşma: Âşık edebiyatının aslî nazım şekillerinden olan koşma, Dinî-Tasavvufî Halk şiirinde daha çok Yunus Emre ve Kaygusuz Abdal’ın şiirlerinde kullanılmıştır. Özellikle ilahilerde, koşma nazım şekli tercih edilirken Kaygusuz Abdal’ın şathiye ve nutuklarında da koşma nazım şekli sıklıkla kullanılmıştır.
Soru 76
Dinî-Tasavvufî Halk şiirinde Allah’ın varlığı ve birliği üzerine yazılmış, kaside, gazel ve mesnevi gibi nazım şekillerinin kullanıldığı şiirlere ne ad verilir?
Seçenekler
A
Tevhîd
B
Methiye İlâhi
C
Münacaat
D
Elifnâme
E
İlâhi
Açıklama:
Tevhîd: Dinî-Tasavvufî Halk şiirinde Allah’ın varlığı ve birliği üzerine yazılmış şiirlere “tevhîd” denir. Bu şiirlerde kaside, gazel ve mesnevi gibi nazım şekilleri kullanılmıştır. Tevhîdlerin muhtevasında ayet ve hadisler yer alır. Diğer bir ifadeyle ayet ve hadisler aynen, mealen veya telmihen tevhîdlerde kullanılmıştır. Kısacası tevhîd türündeki şiirlerde dini olarak Allah’ın varlığı, birliği ve sıfatları, tasavvufi olarak ise kenz-i mahfî ve vahdet-i vücut ele alınır. Ayrıca tevhîdlerde insanın Allah’ı algılayış şekli, tevhîd makamları, vahdet-kesret ilişkisi ve yaradılış gibi konular da yer alır.
Soru 77
Türk edebiyatında Hz. Muhammet’i övmek için yazılan eserlere ad verilir?
Seçenekler
A
Na’t
B
Mevlid
C
Sîretü’n-Nebî
D
Mucizât-ı Nebî
E
Esmâ-i Nebî
Açıklama:
Na’t: Türk edebiyatnda Hz. Muhammet’i övmek için yazılan eserlere na’t adı verilir. Bunun yanı sıra diğer peygamberler, halifeler, veliler ve din büyükleri hakkında yazılan na’tlar da vardır. Hemen bütün nazım şekillerinde yazılabilen na’tlarda Hz. Muhammet’e duyulan sevgi ve saygı dile getirilir. Yunus Emre, Süleyman Çelebi, Aziz Mahmut Hüdâî gibi şairler na’t türünde güzel örnekler vermişlerdir.
Soru 78
Aşağıdakilerden hangisi Dinî inanç ve Tasavvufî düşüncelerle ilgili yazılan türlerdendir?
Seçenekler
A
Vücudnâme
B
Alinâme
C
Mansurnâme
D
Düvaznâme
E
Faziletnâme
Açıklama:
Dinî inanç ve Tasavvufî düşüncelerle ilgili yazılan türler: Vücudnâme, Devriye, Hikmet, Nutuk, Nasihatnâme, Vasiyetnâme, Şathiye, Nevruznâme, Tarikatnâme’dir.
Soru 79
Aşağıdakilerden hangisi Din ve Tasavvuf yolunun büyükleri hakkında yazılan türlerdendir?
Seçenekler
A
Faziletnâme
B
Nasihatnâme
C
Vücudnâme
D
Nevruznâme
E
Tarikatnâme
Açıklama:
Din ve Tasavvuf yolunun büyükleri hakkında yazılan türler: Faziletnâme, Alinâme, Maktel-i Hüseyin, Düvaznâme, Mansurnâme, Methiye, Mersiye’dir.
Soru 80
İslâmiyet’e yeni girmiş veya henüz girmemiş Türklere öğretmek, tarikatın inceliklerini ve tarikatın adap ve erkânını müritlere telkin edebilmek amacıyla yazdığı şiirlere ne ad verilir?
Seçenekler
A
Hikmet
B
Tarikatnâme
C
Devriye
D
Vücudnâme
E
Nasihatnâme
Açıklama:
Hikmet: Ahmet Yesevî’nin, İslâmiyet’in esaslarını, şeriatın ahkâmını, ehl-i sünnet akidesini İslâmiyet’e yeni girmiş veya henüz girmemiş Türklere öğretmek, tarikatın inceliklerini ve tarikatın adap ve erkânını müritlere telkin edebilmek amacıyla yazdığı şiirlere “hikmet” denir. Hikmetler, sanat kaygısından uzak, sade ve didaktik bir üslupla söylenmiş şiirlerdir. Hikmetlerde ilahi aşk, Allah’ın birliği, irade ve kudreti, peygamber sevgisi, Hz. Muhammet’in sünneti, züht, takva, ibadet, İslam menkıbeleri, ahret hayatı, cennet ve cehennem tasvirleri, dervişlerin faziletleri, zikir gibi İslamiyet ve tasavvufla ilgi çok çeşitli konular işlenmiştir.
NOT: Tarikata yeni girmiş müritlere, tarikatın adap ve erkânını anlatan şiirlere NUTUK denir.
Dolayısıyla İslâmiyet’e yeni girmiş veya henüz girmemiş Türklere öğretmek... ile başlayan ve tanımı hikmet olan ifade
Tarikata yeni girmiş müritlere... şeklinde başlayan ve neticede Nutuk teriminin tanımı olan ifade karıştırılmamalıdır.
NOT: Tarikata yeni girmiş müritlere, tarikatın adap ve erkânını anlatan şiirlere NUTUK denir.
Dolayısıyla İslâmiyet’e yeni girmiş veya henüz girmemiş Türklere öğretmek... ile başlayan ve tanımı hikmet olan ifade
Tarikata yeni girmiş müritlere... şeklinde başlayan ve neticede Nutuk teriminin tanımı olan ifade karıştırılmamalıdır.
Soru 81
Hakk’a ulaşmanın yollarını anlatan, dini ve tasavvufi konuların daha kolay anlaşılmasını sağlamaya çalışan ve Allah ile tekellüfsüz, şakalı bir edayla konuşur gibi yazılan veya söylenen şiirlere ne ad verilir?
Seçenekler
A
Şathiye
B
Tarikatnâme
C
Nevruznâme
D
Vasiyetnâme
E
Nasihatnâme
Açıklama:
Şathiye: Dinî-Tasavvufî Halk şiirinde bazı tasavvufi remiz ve rumuzlar ile Hakk’a ulaşmanın yollarını anlatan, dini ve tasavvufi konuların daha kolay anlaşılmasını sağlamaya çalışan ve Allah ile tekellüfsüz, şakalı bir edayla konuşur gibi yazılan veya söylenen şiirlere şathiye denir. Bazı şairler tarafından şeriat ölçüsünden uzaklaştırılan şathiyeler kimi zaman küfür olarak kabul edilmiştir. Hâlbuki şathiyeler, tasavvufi remizleri izah eden şiirlerdir. Bunu da ancak erbabı anlayabilmektedir.
Soru 82
Aşağıdakilerden hangisi nazım şekliyle ilgili değildir?
Seçenekler
A
Nazım Birimi
B
Kafiye Örgüsü
C
İşlev
D
Vezin
E
Hacim
Açıklama:
Nazım şeklini; kafiye örgüsü, nazım birimi, vezin ve şiirin hacmi belirler. İşlev, bu kapsam dışındadır.
Soru 83
Belli bir ana konudan yoksun, manalarından daha ziyade fonksiyonlarıyla ön plana çıkan, mısra başı ve sonu kafiye, aliterasyon ve secilelerle oluşturulmuş ses oyunlarıyla ve çağrışımlarla bağlanarak belli bir nazım düzenine kavuşturulmuş, birbirini tutmayan hayaller ve düşüncelerin sıralanmasından meydana gelen nazım türüne ne ad verilir?
Seçenekler
A
Ninni
B
Tekerleme
C
Koşma
D
Destan
E
Rubai
Açıklama:
Belli bir ana konudan yoksun, manalarından daha ziyade fonksiyonlarıyla ön plana çıkan, mısra başı ve sonu kafiye, aliterasyon ve secilelerle oluşturulmuş ses oyunlarıyla ve çağrışımlarla bağlanarak belli bir nazım düzenine kavuşturulmuş, birbirini tutmayan hayaller ve düşüncelerin sıralanmasından meydana gelen bir nazım türüne tekerleme denir.
Soru 84
Aşağıdaki nazım türlerinden hangisi Anonim halk şiirinin tür ve şekillerine girmez?
Seçenekler
A
Koçaklama
B
Mani
C
Türkü
D
Ninni
E
Bilmece
Açıklama:
Anonim halk şiirinin tür ve şekilleri; mani, türkü, ağıt, ninni, tekerleme ve bilmecedir.Koçaklama bir anonim halk şiiri türü değildir.
Soru 85
Koşma nazım şekli ve özel ezgilerle söylenen varsağılar, adını Anadolu'nun hangi bölgesinde yaşayanlardan almıştır?
Seçenekler
A
Ege
B
Karadeniz
C
Akdeniz
D
Güneydoğu
E
Çukurova ve Kahramanmaraş
Açıklama:
Koşma nazım şekli ve özel ezgilerle söylenen varsağılar, adını Anadolu'nun güneyinde yaşayan Varsaklardan almıştır. Tarihte Çukurova ve Kahramanmaraş civarında yaşayanlardan almıştır.
Soru 86
Aşağıdakilerden hangisi Aşık Şiiri Aruzlu Nazım şekillerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Divan
B
Selis
C
Gazel
D
Semai
E
Satranç
Açıklama:
Divan, Selis, Semai, Kalenderî, Satranç, Vezn-Î Âher Aruz nazım şekilleridir.
Soru 87
Aşağıdakilerden hangisi DinÎ-TasavvufÎ halk şiirinde kullanılan Divan edebiyatına ait nazım şekillerinden değildir?
Seçenekler
A
Mani
B
Kaside
C
Gazel
D
Mesnevi
E
Murabba
Açıklama:
Kaside, Gazel, Mesnevi, Murabba, Terci-i bend, TerkÎb-i bend Kıt'a, Tuyuğ, Müstezâd Divan edebiyatına ait ortak nazım şekilleridir. Mani bu grubun dışındadır.
Soru 88
Dini- Tasavvufi halk şiirinde Allah'ın varlığı ve birliği üzerine yazılmış şiirlere ne ad verilir?
Seçenekler
A
Tevhid
B
İlahi
C
Münacaat
D
Elifname
E
Tapuğ
Açıklama:
Dini-Tasavvufi halk şiirinde Allah'ın varlığı ve birliği üzerine yazılmış şiirlere tevhid denir.
Soru 89
Aşağıdakilerden hangisi dini inanç ve tasavvufi düşüncelerle ilgili yazılan türlerden biridir?
Seçenekler
A
Mersiye
B
Methiye
C
Mansurname
D
Vucutname
E
Faziletnâme
Açıklama:
Vucudnâme, Devriye, Hikmet, Nutuk, Nasihatnâme, Vasiyetnâme, Şathiye Nevruznâme, Tarikatnâme Dinî İnanç ve TasavvufÎ düşüncelerle ilgili yazılan türlerdir.
Soru 90
Hz. Muhammet'in Mekke'den Medine'ye göçünü anlatan şiirlere ne ad verilir?
Seçenekler
A
Na't
B
Hicretnâme
C
Hilye
D
Mevlid
E
Miraçnâme
Açıklama:
Hz. Muhammet'in Mekke'den Medine'ye göçünü anlatan şiirlere hicretnâme adı verilmiştir.
Soru 91
Baharın ve aynı zamanda geleneksel takvimde yeni yılın başlangıcını müjdeleyen şiirlere ne ad verilir.?
Seçenekler
A
Tarikatnâme
B
Nevruznâme
C
Şathiye
D
Nutuk
E
Hikmet
Açıklama:
Baharın ve aynı zamanda geleneksel takvimde yeni yılın başlangıcını müjdeleyen nevruzu konu alan şiirlere nevruznâme denir.
Ünite 3
Soru 1
I. Bayatı
II. Türkü
III. Varsağı
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri bazı boylara özgü ezgileri veya şiirleri karşılamak için kullanılmaktadır?
II. Türkü
III. Varsağı
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri bazı boylara özgü ezgileri veya şiirleri karşılamak için kullanılmaktadır?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız III
C
I, II
D
II, III
E
I, II, III
Açıklama:
Bilindiği gibi türkü (Türk), varsağı (Varsak) ve bayatı (Bayat) kelimeleri bazı boylara özgü ezgileri veya şiirleri karşılamak için kullanılmaktadır.
Soru 2
I. Maniler genellikle 5’li hece ölçüsüyle söylenirler.
II. Kafiye düzeni genellikle aaax'tir.
III. Dört mısradan oluşan şiirlerdir.
IV. Maniler, ezgiyle söylenen şiirlerdir.
V. Manilerin çok çeşitli söylenme ortamları vardır
Yukarıda maniler için söylenen seçeneklerden hangisi yanlış verilmiştir.
II. Kafiye düzeni genellikle aaax'tir.
III. Dört mısradan oluşan şiirlerdir.
IV. Maniler, ezgiyle söylenen şiirlerdir.
V. Manilerin çok çeşitli söylenme ortamları vardır
Yukarıda maniler için söylenen seçeneklerden hangisi yanlış verilmiştir.
Seçenekler
A
Yalnız I
B
I-II
C
II ve III
D
Yalnız II
E
I, II, III
Açıklama:
- Maniler genellikle 7’li hece ölçüsüyle söylenirler.
- Kafiye düzeni genellikle aaxa'dır.
+ Dört mısradan oluşan şiirlerdir.
+ Maniler, ezgiyle söylenen şiirlerdir.
+ Manilerin çok çeşitli söylenme ortamları vardır
- Kafiye düzeni genellikle aaxa'dır.
+ Dört mısradan oluşan şiirlerdir.
+ Maniler, ezgiyle söylenen şiirlerdir.
+ Manilerin çok çeşitli söylenme ortamları vardır
Soru 3
I. Düz Mani
II. Cinaslı Mani
III. Ayaksız Mani
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri yapılarına göre mani çeşitlerindendir?
II. Cinaslı Mani
III. Ayaksız Mani
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri yapılarına göre mani çeşitlerindendir?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız III
C
I ve II
D
II ve III
E
I, II, III
Açıklama:
Yapılarına göre maniler düz (tam) mani, kesik (cinaslı) mani, yedekli (artık) mani şeklinde sıralanır.
Soru 4
Aşağıdakilerden hangisi lirik türküler kategorisi altında yer almaz?
Seçenekler
A
Ağıtlar
B
Askerlik türküleri
C
Gurbet türküleri
D
Güldürü türküleri
E
Ninniler
Açıklama:
Lirik türküler: a) Ninniler, b) aşk türküleri, c) gurbet türküleri, askerlik türküleri, hapishane türküleri, ç) ağıtlar, d) çeşitli başkaca duyguluk konular üzerine türküler.
Soru 5
Aşağıdakilerden hangisi usullü, ölçü ve ritimleri belli ezgilere örnek olarak verilebilir?
Seçenekler
A
Bozlak
B
Divan
C
Garip
D
Horon
E
Uzun hava
Açıklama:
Usullü, ölçü ve ritimleri belli ezgilere kırık ezgiler denir. Horon bunlara verilecek örneklerdendir.
Soru 6
I. Deyiş
II. Mersiye
III. Hoyrat
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri Anadolu’da ağıt için kullanılan adlardandır?
II. Mersiye
III. Hoyrat
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri Anadolu’da ağıt için kullanılan adlardandır?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız III
C
I ve II
D
II ve III
E
I, II, III
Açıklama:
Anadolu’da ağıt için “ağat, ağut, ağı, avut, deme, deyiş, deyişet, lâvik, şin,
şivan, mersiye vb.” gibi adlar kullanılır.
şivan, mersiye vb.” gibi adlar kullanılır.
Soru 7
I. Ağıtların yapısal özelliklerine bakıldığında türkülerde olduğu gibi çok çeşitli
durumların olduğu görülür.
II. Ağıtlar, belli karakterdeki ezgilerle söylenirler.
III. Ağıtlar hikâyeli şiirlerdir.
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri ağıtlar için doğrudur?
durumların olduğu görülür.
II. Ağıtlar, belli karakterdeki ezgilerle söylenirler.
III. Ağıtlar hikâyeli şiirlerdir.
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri ağıtlar için doğrudur?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız III
C
I ve II
D
II ve III
E
I, II, III
Açıklama:
Ağıtların yapısal özelliklerine bakıldığında türkülerde olduğu gibi çok çeşitli
durumların olduğu görülür. Ağıtlar, belli karakterdeki ezgilerle söylenirler. Ağıtlar hikâyeli şiirlerdir.
durumların olduğu görülür. Ağıtlar, belli karakterdeki ezgilerle söylenirler. Ağıtlar hikâyeli şiirlerdir.
Soru 8
I. Halk edebiyatının şekil, konu, muhteva ve işlevleri açısından sınırları tam olarak çizilememiş türlerindendir.
II. Tekerlemelerin oluşumunda Şamanizm’in de etkili olduğu düşünülmektedir.
III. Türkiye’de bir tür olarak kabul görürken Türkiye dışındaki Türk
topluluklarında böyle bir durumdan bahsetmek oldukça güçtür.
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri tekerlemeler için söylenebilir?
II. Tekerlemelerin oluşumunda Şamanizm’in de etkili olduğu düşünülmektedir.
III. Türkiye’de bir tür olarak kabul görürken Türkiye dışındaki Türk
topluluklarında böyle bir durumdan bahsetmek oldukça güçtür.
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri tekerlemeler için söylenebilir?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız III
C
I ve II
D
II ve III
E
I, II, III
Açıklama:
Halk edebiyatının şekil, konu, muhteva ve işlevleri açısından sınırları tam olarak çizilememiş türlerindendir. Tekerlemelerin oluşumunda Şamanizm’in de etkili olduğu düşünülmektedir.Türkiye’de bir tür olarak kabul görürken Türkiye dışındaki Türk topluluklarında böyle bir durumdan bahsetmek oldukça güçtür.
Soru 9
I. Tekerlemelerde bazı düşünceler ve hayaller, abartma, şaşırtma ve güldürmeye dayalı bazı söz kalıpları içinde art arda sıralanır.
II. Tekerlemelerdeki düşünce nazım unsurlarıyla aktarılır.
III. Tekerlemelerde belli bir konu yoktur.
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri tekerlemeler için doğrudur?
II. Tekerlemelerdeki düşünce nazım unsurlarıyla aktarılır.
III. Tekerlemelerde belli bir konu yoktur.
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri tekerlemeler için doğrudur?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız III
C
I ve II
D
II ve III
E
I, II, III
Açıklama:
Tekerlemelerde bazı düşünceler ve hayaller, abartma, şaşırtma ve güldürmeye dayalı bazı söz kalıpları içinde art arda sıralanır. Tekerlemelerdeki düşünce nazım unsurlarıyla aktarılır. Tekerlemelerde belli bir konu yoktur.
Soru 10
I. Ninnilerde ezgiden çok muhteva ön plana çıkar.
II. Ninniler genellikle mani nazım şekliyle söylenirler.
III. Ninniler, söylenilen kişiye göre bazı farklılıklar gösterirler.
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri ninniler için doğrudur?
II. Ninniler genellikle mani nazım şekliyle söylenirler.
III. Ninniler, söylenilen kişiye göre bazı farklılıklar gösterirler.
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri ninniler için doğrudur?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız III
C
I ve II
D
II ve III
E
I, II, III
Açıklama:
Ninnilerde muhtevadan çok ezgi ön plana çıkar. Ninniler genellikle mani nazım şekliyle söylenirler. Ninniler, söylenilen kişiye göre bazı farklılıklar gösterirler.
Soru 11
Halk şiirinde genellikle yedi heceli, tek dörtlükten ve aaxa kafiye şemasına sahip şiirlere verilen isim aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?
Seçenekler
A
Mani
B
Türkü
C
Koşma
D
Ağıt
E
Semai
Açıklama:
Halk şiirinde genellikle yedi heceli, tek dörtlükten ve aaxa kafiye şemasına sahip şiirlere mani denir.
Soru 12
Doğu, Güneydoğu Anadolu ve Irak Türklerinde maninin kaşılığı olan kelime aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?
Seçenekler
A
Mani
B
Hoyrat
C
Ezgi
D
Bent
E
Cır
Açıklama:
Doğu, Güneydoğu Anadolu ve Irak Türklerinde maninin kaşılığı olan kelime hoyrattır.
Soru 13
"Ayva külde pişer mi?
Gül yanaktan düşer mi?
Sen orada ben burda,
Bana gülmek düşer mi?”
Yukarıdaki maninin türü aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?
Gül yanaktan düşer mi?
Sen orada ben burda,
Bana gülmek düşer mi?”
Yukarıdaki maninin türü aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?
Seçenekler
A
Kesik Mani
B
Cinaslı Mani
C
Düz Mani
D
Yedekli Mani
E
Ayaklı Mani
Açıklama:
Bu mani düz manidir.
Soru 14
“Adam aman...
Bu dana
Vurdu dana subyana
Boynuzlar› budana
Çıktı artık gözümden
Sizin olsun bu dana”
Yukarıdaki maninin türü aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?
Bu dana
Vurdu dana subyana
Boynuzlar› budana
Çıktı artık gözümden
Sizin olsun bu dana”
Yukarıdaki maninin türü aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?
Seçenekler
A
Düz Mani
B
Yedekli Mani
C
Ayaklı Mani
D
Kesik Mani
E
Uyaklı Mani
Açıklama:
Bu maninin türü kesik manidir.6
Soru 15
“Şu dağlar garip dağlar
İçinde garip ağlar
Kimse garip ölmesin
Garip için kim ağlar?
Ağlarsa anam ağlar
Küsûru yalan ağlar.”
Yukarıdaki maninin türü aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?
İçinde garip ağlar
Kimse garip ölmesin
Garip için kim ağlar?
Ağlarsa anam ağlar
Küsûru yalan ağlar.”
Yukarıdaki maninin türü aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?
Seçenekler
A
Kesik Mani
B
Düz Mani
C
Ayaklı Mani
D
Deyiş Mani
E
Yedekli Mani
Açıklama:
Bu maninin türü yedekli manidir.
Soru 16
Aşağıdakilerden hangisi kullanım alanlarına göre manilerden değildir?
Seçenekler
A
Gelin-Kaynana Manileri
B
Sevda Manileri
C
Bekçi ve Davulcu Manileri
D
Doğu Anadolu’da Hikâye Manileri
E
Mektup Manileri
Açıklama:
Gelin-Kaynana manileri konularına göre manilerdendir.
Soru 17
Aşağıdakilerden hangisi konularına göre türkülerden değildir?
Seçenekler
A
Lirik türküler
B
Köy türküleri
C
Güldürü türküleri
D
Anlatı türküleri
E
Tören türküleri
Açıklama:
Köy türküleri konularına göre türkülerden biri değildir.
Soru 18
Aşağıdakilerden hangisi uzun havalara örnek olarak gösterilebilir?
Seçenekler
A
zeybek
B
karşılama
C
garip
D
horon
E
oturak
Açıklama:
Garip uzun hava türlerinden biridir.
Soru 19
Aşağıdakilerden hangisi kırık havalara örnek gösterilebilir?
Seçenekler
A
Divan
B
Garip
C
Bozlak
D
Zeybek
E
Kerem
Açıklama:
Zeybek kırık havalardan biridir.
Soru 20
“Karanfil oylum oylum
Uyuyor benim oğlum
Eğer oğlum uyursa
Şen olur benim gönlüm”
Yukarıdaki şiirin nazım türü aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?
Uyuyor benim oğlum
Eğer oğlum uyursa
Şen olur benim gönlüm”
Yukarıdaki şiirin nazım türü aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?
Seçenekler
A
Türkü
B
Mani
C
Ağıt
D
Koşma
E
Ninni
Açıklama:
Şiirin nazım türü ninnidir.
Soru 21
Anadolu dışındaki topluluklarında mani karşılığı olarak çeşitli kelimeler de kullanılmaktadır. Buna göre şağıdakilerden hangisi bu topluluklarca mani karşılığı olarak kullanılan bu kelimelerden biri değildir?
Seçenekler
A
Deyiş
B
Ezgi
C
Hoyrat
D
Beayatı
E
Mana
Açıklama:
Ezgi, Belli bir kurallara göre düzenlenmiş, kulağa hoş gelen ses dizisidir. Maninin bir ismi değildir.
Soru 22
13. yüzyılda başından geçen hadiseleri anlatırken birkaç maniye de yer veren Divan şairi kimdir?
Seçenekler
A
Şeyyad Hamza
B
Ahmed Yesevi
C
Yunus Emre
D
Hoca Dehhani
E
Yusuf Has Hacib
Açıklama:
Başından geçen hadiseleri anlatırken birkaç maniye de yer veren Divan şairi Şeyyad Hamza'dır.
Soru 23
“Adam aman...
Bu dana
Vurdu dana subyana
Boynuzları budana
Çıktı artık gözümden
Sizin olsun bu dana“
Yukarıdaki Mani türü aşağıdakilerden hangisidir?
Bu dana
Vurdu dana subyana
Boynuzları budana
Çıktı artık gözümden
Sizin olsun bu dana“
Yukarıdaki Mani türü aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Ayaklı Mani
B
Düz Mani
C
Kesik/Cinaslı Mani
D
Yedekli/Artık Mani
E
Yarım Mani
Açıklama:
Perişan Halil’in okuduğu bu mani, cinaslı bir manidir. “Bu dana” şeklinde bir
sözle başlar. Bu şekilde başlangıç, maninin ilk dizesini “kesik” yapmıştır. Cinaslı
manilerin bir kısmında ilk dize, bu örnekte olduğu gibi, kesik, yani hece sayısı açısından diğer mısralardan farklıdır.
sözle başlar. Bu şekilde başlangıç, maninin ilk dizesini “kesik” yapmıştır. Cinaslı
manilerin bir kısmında ilk dize, bu örnekte olduğu gibi, kesik, yani hece sayısı açısından diğer mısralardan farklıdır.
Soru 24
Usullü, ölçü ve ritimleri belli ezgilerdir. bölgelere ve yörelere göre farklı şekillerde adlandırılırlar. Ege’de “zeybek”, Marmara,Trakya ve Ordu’da “karşılama”, Harput’ta “şıkıltım”, Isparta’da “datdiri”, Konya’da “oturak”, Trabzon, Rize ve Hopa’da “horon” olarak bilinen havalar aşağıdakilerden hangisidir.
Seçenekler
A
Oyun havaları
B
Türkü havaları
C
Uzun havalar
D
Kırık havalar
E
Kısa havalar
Açıklama:
Tarifte yer alan bilgiler Kırık Havalar'a aittir.
Soru 25
Aşağıdakilerden hangisi bir uzun hava çeşidi değildir?
Seçenekler
A
Bozlak
B
Kerem
C
Divan
D
Hoyrat
E
Ağıt
Açıklama:
Ağıt bir uzun hava değildir.
Soru 26
Özellikle İslamiyet öncesindeki Türk kültüründe ağıtların yoğun bir şekilde yakıldığı törenlere ne ad verilir?
Seçenekler
A
Yır
B
Şor
C
Yuğ
D
Şeylan
E
Sıgır
Açıklama:
İslamiyet öncesinde ölenin ardından ağıt yakma törenlerine Yuğ adı verilir.
Soru 27
Tekerlemeler ile ilgili olarak aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Tekerlemelerin çok çeşitli kaynakları vardır. Öncelikle insanın hayal dünyası, tekerlemelerin teşekkülünde önemli bir etkiye sahiptir.
B
Tekerlemeler sadece manzum olarak söylenmiştir. Mensur tekerleme örneklerine hiç rastlanmamıştır.
C
Tekerlemelerin genellikle yalan ve uydurma sözlerden oluşmuş abartılı ifadeler olduğu görülür.
D
Tekerlemelerin oluşumunda Şamanizm’in de etkili olduğu düşünülmektedir.
E
Tekerlemelere çılgınlık ve delilik gibi rahatsızlıklar, eski ve yeni bazı edebi metinlerin anlam ve işlev kaybına uğraması da tekerlemelerin oluşumunu etkilemiştir.
Açıklama:
şekil olarak tekerlemeler, “mensur”, “yarı manzum” ve “manzum” olmak üzere üç kısımda değerlendirilir.
Soru 28
Türk edebiyatında ilk ninni örneklerine hangi kaynakta rastlanmıştır?
Seçenekler
A
Atabetü'l Hakayık
B
Kutadgu bilig
C
Divan-ı Hikmet
D
Muhammediye
E
Divanu Lugati't-Türk
Açıklama:
Ninniyle ilgili ilk bilgileri Divanü Lügati’t-Türk’te bulmaktayız. Divan’da ninni için “balu balu” ifadesi geçer ve bu ifadeyle ilgili olarak Kâşgarlı, “kadınlar beşikte çocuğu uyutmak için söylerler.” der.
Soru 29
Aşağıdakilerden hangisi anonim halk şiirindeki bilmece türünün özelliklerinden değildir?
Seçenekler
A
Söyleyeni belli değildir.
B
Tabiat unsurları, hayvanlar, bitkiler ve insan uzuvları vb. üzerine söylenir
C
Çeşitli çağrışım unsurlarıyla bir olguyu ve nesneyi dolaylı olarak anlatırlar.
D
Bütün bilmeceler dörtlük şeklindedir
E
Manzum ve mensur şekilleri vardır
Açıklama:
Bilmeceler dörtlük şeklinde olabileceği gibi beyit ve mensur da olabilir.
Soru 30
Bir nesne veya olguyu, adı verilmeden ama özellikleri betimlenerek
buldurmak için söylenen şiirler olarak tanımlanan bilmecelere farklı yörelerde ve kültürlerde farklı isimler de verilmektedir. Aşağıdakilerden hangisi bilmecelere verilen isimlerden biri değildir?
buldurmak için söylenen şiirler olarak tanımlanan bilmecelere farklı yörelerde ve kültürlerde farklı isimler de verilmektedir. Aşağıdakilerden hangisi bilmecelere verilen isimlerden biri değildir?
Seçenekler
A
Nen eylemek
B
Mesel
C
Tabşurmak
D
Tepişmak
E
Atlı mesel
Açıklama:
Nen eylemek ninni için verilen bir isimdir.
Soru 31
Türk Halk şiirinde kullanılan, genellikle yedi heceli, tek dörtlükten oluşan ve aaxa kafiye şemasına sahip şiirlere ne ad verilir?
Seçenekler
A
Mani
B
Ninni
C
Ağıt
D
Türkü
E
İlahi
Açıklama:
ANONİM HALK ŞİİRİNDE MANİ
Türk Halk şiirinde kullanılan, genellikle yedi heceli, tek dörtlükten ve aaxa kafiye şemasına sahip şiirlere Mani adı verilir.
Türk Halk şiirinde kullanılan, genellikle yedi heceli, tek dörtlükten ve aaxa kafiye şemasına sahip şiirlere Mani adı verilir.
Soru 32
Aşağıdakilerden hangisi Mani tarzında yazılan anonim halk şiirleri için Anadolu dışındaki Türki cumhuriyetlerinde kullanılan bir addır?
Seçenekler
A
Aytipa
B
Ficek
C
Meani
D
Pişrevi
E
Karşı-beri
Açıklama:
ANONİM HALK ŞİİRİNDE MANİ
Kırgızistan'da mani tarzında yazılan anonim halk şiiri ürünlerine tört sap, aytipa, öleng, kayım ülenek, aytış gibi isimler verilmektedir.
Kırgızistan'da mani tarzında yazılan anonim halk şiiri ürünlerine tört sap, aytipa, öleng, kayım ülenek, aytış gibi isimler verilmektedir.
Soru 33
Mısra sayısı dörtten fazla olan, kafiyede cinasın bulunmadığı mani türüne ne ad verilir?
Seçenekler
A
Tam Mani
B
Düz Mani
C
Kesik Mani
D
Cinaslı Mani
E
Yedekli Mani
Açıklama:
ANONİM HALK ŞİİRİNDE MANİ
Mısra sayıları dörtten fazla olan Yedekli Mani denilen bu türün diğer adı da Artık Mani'dir. Cinaslı Mani'den ayrıştığı nokta ise kafiyede cinasın bulunmamasıdır.
Mısra sayıları dörtten fazla olan Yedekli Mani denilen bu türün diğer adı da Artık Mani'dir. Cinaslı Mani'den ayrıştığı nokta ise kafiyede cinasın bulunmamasıdır.
Soru 34
Aşağıdaki türkü türlerinden hangisinde belirleyici olan türküyü söylemeye vesile olan olgudur?
Seçenekler
A
Lirik Türküler
B
Bayram Türküleri
C
Güldürü Türküleri
D
Anlatı Türküleri
E
Hapishane Türküleri
Açıklama:
ANONİM HALK ŞİİRİNDE TÜRKÜ
Hapishane türküleri, güldürü türküleri, anlatı türküleri ve lirik türkülerde konu önemlidir. Ancak iş türküleri, tören türküleri, oyun ve dans türkülerinde önemli olan türkünün söylenmesine vesile olan olgulardır.
Hapishane türküleri, güldürü türküleri, anlatı türküleri ve lirik türkülerde konu önemlidir. Ancak iş türküleri, tören türküleri, oyun ve dans türkülerinde önemli olan türkünün söylenmesine vesile olan olgulardır.
Soru 35
Aşağıdaki şiir türlerinden hangisi Uzun Hava türü kalıpları içinde seslendirilir?
Seçenekler
A
Datdiri
B
Zeybek
C
Karşılama
D
Bozlak
E
Zeybek
Açıklama:
ANONİM HALK ŞİİRİNDE TÜRKÜ
Usulsüz ezgiler olarak da bilinen uzun havalar ölçü, ezgi ve ritim açısından serbest ancak dizi ve dizi içindeki seyir bakımından bazı kalıplara bağlıdırlar. Bozlak, Dağbaşı, Divan, Garip, Hoyrat, Kalenderi, Kayabaşı, Kerem vb. şeklinde adlandırılan şiirler bu usulle icra edilirler.
Usulsüz ezgiler olarak da bilinen uzun havalar ölçü, ezgi ve ritim açısından serbest ancak dizi ve dizi içindeki seyir bakımından bazı kalıplara bağlıdırlar. Bozlak, Dağbaşı, Divan, Garip, Hoyrat, Kalenderi, Kayabaşı, Kerem vb. şeklinde adlandırılan şiirler bu usulle icra edilirler.
Soru 36
Aşağıdakilerden hangisi İslamiyet öncesi Türk şiirinde ağıtlara verilen addır?
Seçenekler
A
Sagu
B
Yuğ
C
Mersiye
D
Lavik
E
Şin
Açıklama:
ANONİM HALK ŞİİRİNDE AĞIT
İslamiyet öncesi Türk şiirinde ağıtlara verilen genel ad Sagu'dur. Bu türün en bilinen örneği Alp Er Tunga Sagusu'dur.
İslamiyet öncesi Türk şiirinde ağıtlara verilen genel ad Sagu'dur. Bu türün en bilinen örneği Alp Er Tunga Sagusu'dur.
Soru 37
Aşağıdaki tekerleme türlerinden hangisi geçiş törenlerine bağlı tekerlemeler başlığı altında yer almaktadır?
Seçenekler
A
Kader Tekerlemeleri
B
Hasat Bayramları'nda Söylenen Tekerlemeler
C
Oyuna Eşlik Eden Tekerlemeler
D
Sünnet Tekerlemeleri
E
Ekin Ekme Tekerlemeleri
Açıklama:
ANONİM HALK ŞİİRİNDE TEKERLEME
Geçiş törenlerine bağlı tekerlemeler; Doğum, Ad koyma, Diş çıkarma, Sünnet, Okula başlama, Evlilik ve aşamaları ve Ölüm temalı tekerlemelerdir.
Geçiş törenlerine bağlı tekerlemeler; Doğum, Ad koyma, Diş çıkarma, Sünnet, Okula başlama, Evlilik ve aşamaları ve Ölüm temalı tekerlemelerdir.
Soru 38
Aşağıdakilerden hangisi Anonim Halk Edebiyatı'ndaki Ninni türü için söylenebilir?
Seçenekler
A
Ninniler genellikle mani nazım şekliyle söylenirler.
B
Ninnilerde belli bir konu yoktur.
C
Ninnilerin genel karakterinde mantık dışılık, akıl kurallarına aykırılık, abartı ve olağanüstülük vardır.
D
Ninnilerde bazı düşünceler ve hayaller, abartma, şaşırtma ve güldürmeye dayalı bazı söz kalıpları içinde art arda sıralanır.
E
Ninnilerdeki muhteva diğer halk edebiyatı türlerine göre daha tutarsızdır.
Açıklama:
ANONİM HALK ŞİİRİNDE NİNNİ
Ninniler genellikle mani nazım türü ile söylenirler. Yukarıda verilen diğer seçenekler Tekerleme türü için geçerlidir.
Ninniler genellikle mani nazım türü ile söylenirler. Yukarıda verilen diğer seçenekler Tekerleme türü için geçerlidir.
Soru 39
Beddua mahiyetindeki ninniler hangi başlık altında yer almaktadır?
Seçenekler
A
Övgü ve Yergi Mahiyetindeki Ninniler
B
Şikayet ve Teessür İfade Eden Ninniler
C
Dilek ve Temenni Mahiyetinde Ninniler
D
Dini, Kutsi ve Fikri Mahiyetteki Ninniler
E
Tehdit ve Korkutma Mahiyetindeki Ninniler
Açıklama:
ANONİM HALK ŞİİRİNDE NİNNİ
Beddua mahiyetindeki ninniler dilek ve temenni mahiyetindeki ninniler başlığı altında yer almaktadır.
Beddua mahiyetindeki ninniler dilek ve temenni mahiyetindeki ninniler başlığı altında yer almaktadır.
Soru 40
Cevabı "Özel İsim" olan bilmeceler hangi başlık altında yer almaktadır?
Seçenekler
A
Çeşitli Bilmeceler
B
İnsanla İlgili Bilmeceler
C
Dini, Kutsi ve Bazı Manevi Hususiyetlerle İlgili Bilmeceler
D
Yeryüzü İle İlgili Bilmeceler
E
Gökyüzü İle İlgili Bilmeceler
Açıklama:
ANONİM HALK ŞİİRİNDE BİLMECE
Bu tür bilmeceler "Çeşitli Bilmeceler" başlığı altında yer almaktadır.
Bu tür bilmeceler "Çeşitli Bilmeceler" başlığı altında yer almaktadır.
Soru 41
Aşağıdaki türlerden hangisi hem konularına göre hem de kullanım alanlarına göre maniler konusunun her ikisinde de mevcuttur?
Seçenekler
A
İş manileri
B
Sevda manileri
C
Mezar taşı manileri
D
İstanbul meydan kahvelerinin cinaslı manileri
E
Gurbet manileri
Açıklama:
Konularına Göre Maniler
Maniler hemen her konuda söylenebilen şiirlerdir. Bu yüzden onları konularına göre tasnif etmek oldukça güçtür, ancak bazı denemeler olmuştur. Doğan Kaya’nın yaptığı tasnifte maniler konularına göre şu şekildedir: 1. Sevda Manileri, 2. Şehir Manileri, 3. Cinsel Konulu Maniler, 4. Ramazan Manileri, 5. Millî Hislerle Söylenmiş Maniler, 6. Mektup Manileri, 7. Hayvanlarla İlgili Maniler, 8. Askerlik Manileri, 9. Gelin-Kaynana Manileri, 10. Tatlılarla İlgili Maniler, 11. Öğüt Manileri, 12. Sosyal Konulu Maniler, 13. Felek İçin Söylenmiş Maniler, 14. İsimlerle Kurulu Maniler, 15. Gurbet Manileri, 16. Anne İçin Söylenmiş Maniler, 17. Sünnet Manileri, 18. Meslek Manileri, 19. Mezar Taşı Manileri, 20. Kabadayı Manileri, 21. Nazarla İlgili Maniler, 22. Kardeş Manileri, 23. Irmak Manileri, 24. Politik Maniler, 25. Fotoğraf Arkası Manileri, 26. Tarih Bildiren Maniler (Kaya 2004: 80-98).
Kullanım Alanlarına Göre Maniler
Manilerin halk kültüründe geniş bir kullanım alanı vardır. Hayatın çok çeşitli safhalarında maniler sıklıkla kullanılmışlardır. Daha önce de belirtildiği gibi kısa ve kullanımı kolay bir şiir türü olduğundan halk içinden hemen herkes rahatlıkla maniyi kullanabilmiştir. Diğer bir ifadeyle şiirle duygu ve düşüncelerin aktarıldığı durumlarda Türk halkı öncelikle maniye başvurmuştur. Bu da maninin yaygın bir tür olmasını sağlamıştır. Manileri “söylenmesine vesile olan yerlere ve şartlara göre” tasnif eden Pertev Naili Boratav, manilerin kullanım alanları ile içerikleri arasındaki bağın zayıf olduğunu belirterek manileri şu şekilde gruplandırır: 1. Niyet, Fal (Yorum) Manileri 2. Sevda Manileri 3. İş Manileri 4. Bekçi ve Davulcu Manileri 5. İstanbul’da Bazı Sokak Satıcılarının Manileri 6. İstanbul Meydan Kahvelerinin Cinaslı Manileri 7. Doğu Anadolu’da Hikâye Manileri 8. Mektup Manileri (Boratav 1995: 176-178).
Maniler hemen her konuda söylenebilen şiirlerdir. Bu yüzden onları konularına göre tasnif etmek oldukça güçtür, ancak bazı denemeler olmuştur. Doğan Kaya’nın yaptığı tasnifte maniler konularına göre şu şekildedir: 1. Sevda Manileri, 2. Şehir Manileri, 3. Cinsel Konulu Maniler, 4. Ramazan Manileri, 5. Millî Hislerle Söylenmiş Maniler, 6. Mektup Manileri, 7. Hayvanlarla İlgili Maniler, 8. Askerlik Manileri, 9. Gelin-Kaynana Manileri, 10. Tatlılarla İlgili Maniler, 11. Öğüt Manileri, 12. Sosyal Konulu Maniler, 13. Felek İçin Söylenmiş Maniler, 14. İsimlerle Kurulu Maniler, 15. Gurbet Manileri, 16. Anne İçin Söylenmiş Maniler, 17. Sünnet Manileri, 18. Meslek Manileri, 19. Mezar Taşı Manileri, 20. Kabadayı Manileri, 21. Nazarla İlgili Maniler, 22. Kardeş Manileri, 23. Irmak Manileri, 24. Politik Maniler, 25. Fotoğraf Arkası Manileri, 26. Tarih Bildiren Maniler (Kaya 2004: 80-98).
Kullanım Alanlarına Göre Maniler
Manilerin halk kültüründe geniş bir kullanım alanı vardır. Hayatın çok çeşitli safhalarında maniler sıklıkla kullanılmışlardır. Daha önce de belirtildiği gibi kısa ve kullanımı kolay bir şiir türü olduğundan halk içinden hemen herkes rahatlıkla maniyi kullanabilmiştir. Diğer bir ifadeyle şiirle duygu ve düşüncelerin aktarıldığı durumlarda Türk halkı öncelikle maniye başvurmuştur. Bu da maninin yaygın bir tür olmasını sağlamıştır. Manileri “söylenmesine vesile olan yerlere ve şartlara göre” tasnif eden Pertev Naili Boratav, manilerin kullanım alanları ile içerikleri arasındaki bağın zayıf olduğunu belirterek manileri şu şekilde gruplandırır: 1. Niyet, Fal (Yorum) Manileri 2. Sevda Manileri 3. İş Manileri 4. Bekçi ve Davulcu Manileri 5. İstanbul’da Bazı Sokak Satıcılarının Manileri 6. İstanbul Meydan Kahvelerinin Cinaslı Manileri 7. Doğu Anadolu’da Hikâye Manileri 8. Mektup Manileri (Boratav 1995: 176-178).
Soru 42
Aşağıdaki manilerden hangisi kullanım alanlarına göre gruplandırılan maniler arasında değildir?
Seçenekler
A
iş manileri
B
fotoğraf arkası manileri
C
İstanbul meydan kahvelerinin cinaslı manileri
D
bekçi ve davulcu manileri
E
niyet fal manileri
Açıklama:
Kullanım Alanlarına Göre Maniler Manilerin kullanım alanları ile içerikleri arasındaki bağın zayıf olduğunu belirterek manileri şu şekilde gruplandırır; 1. Niyet fal manileri 2. Sevda manileri 3. İş manileri 4. Bekçi ve davulcu manileri 5. İstanbul'da bazı sokak satıcılarının manileri 6. İstanbul meydan kahvelerinin cinaslı manileri 7. Doğu Anadolu'da hikaye manileri 8. Mektup manileri
Soru 43
Aşağıdakilerden hangisi bilmecelerin özellikleri için yanlış bir değerlendirmedir?
Seçenekler
A
Bilmeceler muhatabına soru amaçlı yöneltilirler.
B
Bütün bilmeceler manzumdur.
C
Bilmecelerde dolaylı bir anlatım vardır.
D
Bilmecelerde bazı ipuçları yer alır.
E
Günlük hayattan her şey bilmecelere konu olabilir.
Açıklama:
Bilmeceyi açıklayarak bilmecenin şekil ve tür özelliklerini analiz edebileceksiniz.
Soru 44
Doğu, Güneydoğu Anadolu ve Irak Türklerinde mani kelimesinin karşılığı olarak aşağıdakilerden hangisi kullanılır?
Seçenekler
A
Deyişme
B
Ficek
C
Karşı-beri
D
Bayatı
E
Hoyrat
Açıklama:
Maniyi tanımlayabilecek,maninin şekil ve tür özelliklerini belirleyebileceksiniz.
Soru 45
Tekerlemelerin anlatım ve muhteva özellikleriyle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Tekerlemeler belli bir konudan yoksundur.
B
Tekerlemeler ses oyunları ve çağrışımlarla birbirine bağlanmıştır.
C
Tekerlemeler sadece çocuk oyunlarında kullanılır.
D
Tekerlemelerde düşünce nazım unsurlarıyla aktarılır.
E
Bazı tekerlemeler soru-cevap şeklindedir.
Açıklama:
Tekerlemeyi tanımlayarak, tekerlemelerin şekil ve tür özelliklerini belirleyebileceksiniz.
Soru 46
Manilerle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Maniler ezgisiz söylenen şiirlerdir.
B
Manilerde genellikle birinci, ikinci ve dördüncü mısralar kendi arasında kafiyeli, üçüncü mısra ise kafiyesizdir.
C
Maniler çoğunlukla 7 hecelidir.
D
Maniler genellikle dört mısradan oluşurlar.
E
Manilerde konu sınırlaması yoktur.
Açıklama:
Maniyi tanımlayabilecek,maninin şekil ve tür özelliklerini belirleyebileceksiniz.
Soru 47
Aşağıdakilerden hangisi “mani” sözcüğüne verilen yerel isimlerden biri değildir?
Seçenekler
A
Deyişleme
B
Hoyrat
C
Ficek
D
Karşı-beri
E
Bent
Açıklama:
Mani tarzındaki şiirlere Aydın’da “mana”, Artvin ve Denizli’de “mâna”, “deyiş”, “deyişleme”; Şanlıurfa’da “meani” (kadınların söylediği maniler) ve “hoyrat” (erkeklerin söylediği maniler), Kars’ta “meni”, Erzincan’da “ficek”, Doğu Karadeniz’de “karşı-beri” denir. Ayrıca Doğu Anadolu’da türkülerin bentleri arasında “pişrevî” denilen manilerin okunduğunu biliyoruz. Bent: Türküde kavuştak dışında kalan kısım.
Soru 48
“Şu dağlar garip dağlar
İçinde garip ağlar
Kimse garip ölmesin
Garip için kim ağlar?
Ağlarsa anam ağlar
Küsûru yalan ağlar.” (Gözaydın 1989: 13)
Dizeleri aşağıdakilerden hangisine bir örnektir?
İçinde garip ağlar
Kimse garip ölmesin
Garip için kim ağlar?
Ağlarsa anam ağlar
Küsûru yalan ağlar.” (Gözaydın 1989: 13)
Dizeleri aşağıdakilerden hangisine bir örnektir?
Seçenekler
A
Tam Mani
B
Cinaslı Mani
C
Yedekli Mani
D
Fehleviyyat
E
Rubai
Açıklama:
Yedekli / Artık Maniler: Bu manilerin mısra sayıları dörtten fazladır. Mısra sayıları arttırılarak oluşturulan bu manilerin cinaslı manilerden ayrılan yönü, kafiyede cinasın bulunmamasıdır. “Şu dağlar garip dağlar İçinde garip ağlar Kimse garip ölmesin Garip için kim ağlar? Ağlarsa anam ağlar Küsûru yalan ağlar.” (Gözaydın 1989: 13)
Soru 49
Aşağıdakilerden hangisi “Kullanıldıkları yerler, gördükleri vazifeler ya da söylenmelerini şartlandıran vesilelere göre türküler” e örnektir?
Seçenekler
A
Lirik Türkiler
B
Tören Türküleri
C
Taşlama
D
Anlatı Türküleri
E
Ninniler
Açıklama:
Boratav, türküleri şöyle tasnif eder: A. Konularına göre türküler: 1. Lirik türküler: a) Ninniler, b) aşk türküleri, c) gurbet türküleri, askerlik türküleri, hapishane türküleri, ç) ağıtlar, d) çeşitli başkaca duyguluk konular üzerine türküler. 2. Taşlama, yergi ve güldürü türküleri. 3. Anlatı türküleri: a) Efsane konulu türküler, b) bölgelere ya da bireylere özgü konuları olan türküler, c) tarihlik konuları olan türküler. B. Kullanıldıkları yerler, gördükleri vazifeler ya da söylenmelerini şartlandıran vesilelere göre türküler: 4. İş türküleri. 5. Tören türküleri: a) Bayram türküleri, b) düğün türküleri, c) dinlik ve mezheplik törenlere değin türküler, ç) ağıt töreninde söylenen türküler. 6. Oyun ve dans türküleri: a) Çocuk oyunlarında söylenenler, b) büyüklerin oyunlarında söylenenler (Boratav 1995: 150-151).
Soru 50
Aşağıdakilerden hangisi Uzun havalar için verilebilecek örneklerden değildir?
Seçenekler
A
Bozlak
B
Kerem
C
Divan
D
Karşılama
E
Garip
Açıklama:
1. Uzun Havalar: Usulsüz ezgiler olarak da bilinirler. Ezgi, ölçü ve ritim açısından serbesttir, ancak dizi ve dizi içindeki seyir bakımından bazı kalıplara bağlıdır. Bu türküleri söyleyenler, kendi zevk ve isteklerine göre ezgiyi uzatıp kısaltabilirler. “Bozlak”, “Dağbaşı”, “Divan”, “Garip”, “Hoyrat”, “Kalenderî”, “Kayabaşı”, “Kerem” vb. şeklinde adlandırılan şiirler bu usulle icra edilirler. 2. Kırık Havalar: Usullü, ölçü ve ritimleri belli ezgilerdir. Kırık havalar, bölgelere ve yörelere göre farklı şekillerde adlandırılırlar. Ege’de “zeybek”, Marmara, Trakya ve Ordu’da “karşılama”, Harput’ta “şıkıltım”, Isparta’da “datdiri”, Konya’da “oturak”, Trabzon, Rize ve Hopa’da “horon”, Urfa’da “kırık” şeklinde adlandırılan ezgiler, kırık havalara karşılık gelmektedir.
Soru 51
Aşağıdakilerden hangisi “belli kuralları olan ses dizisi” anlamına gelir?
Seçenekler
A
Ezgi
B
Sagu
C
Yuğ
D
Mersiye
E
Türkü
Açıklama:
Belli bir kurala göre düzenlenmiş ses dizisi. Halk şiirinde şiirlerin ses değerlerini karşılamak için kullanılır. Ağıtlar, belli karakterdeki ezgilerle söylenirler. Bu ezgiler dinleyenleri hüzünlendiren ezgilerdir. Ezgileri yönüyle ağıtlara, edebi veya sanatsal ağlamalar da denilebilir.
Soru 52
Aşağıdakilerden hangisi bir ağıt çeşidi değildir?
Seçenekler
A
Kişiler için Yakılan Ağıtlar
B
Tarihi Kişiler için yakılan ağıtlar
C
Gelin ağıtları
D
Hayvanlar için yakılan ağıtlar
E
Asker uğurlama ağıtları
Açıklama:
Ağıtlar, konularına ve söylenmesine vesile olan durumlara göre şöyle tasnif edilebilirler: 1. Kişiler için Yakılan Ağıtlar a. Hastalık üzerine yakılan ağıtlar b. Ayrılık üzerine yakılan ağıtlar c. Kayıp kişiler için yakılan ağıtlar ç. Mutsuzluk ve acı üzerine yakılan ağıtlar d. Ölen kimseler için yakılan ağıtlar i. Çocukların ölümleri üzerine yakılan ağıtlar ii. Gençlerin ölümleri üzerine yakılan ağıtlar iii. Hastalık, kaza, zehirlenme, boğulma, yıldırım düşmesi, aşırı üzüntü vs. sebebiyle ölümler üzerine yakılan ağıtlar iv. İntihar edenler için yakılan ağıtlar v. Ünlü kişilerin ölümü üzerine yakılan ağıtlar vi. Şehitler için yakılan ağıtlar e. Öldürülen kimseler için yakılan ağıtlar 2. Sosyal Olaylar Üzerine Yakılan Ağıtlar a. Askerlik ve savaş ağıtları b. Sevdalıların kavuşamaması üzerine yakılan ağıtlar c. Boşanma üzerine yakılan ağıtlar ç. Kaçak, kayıp yahut kişiler için yakılan ağıtlar 3. Gelin Ağıtları a. Kına Türküleri 4. Asker Uğurlama Ağıtları 5. Hayvanlar için Yakılan Ağıtlar a. Yabani hayvanlar için yakılan ağıtlar b. Evcil hayvanlar için yakılan ağıtlar 6. Belde, Mekân ve Tabiat Parçaları için Yakılan Ağıtlar a. Sular için yakılan ağıtlar b. Belde ve mekânlar için yakılan ağıtlar 7. Afet ve Felâket Ağıtları a. Deprem üzerine yakılan ağıtlar b. Sel felâketi üzerine yakılan ağıtlar c. Yangın üzerine yakılan ağıtlar (Kaya 2004: 286-319)
Soru 53
Tekerlemelerle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi doğru değildir?
Seçenekler
A
Tekerlemelerde belli bir konu yoktur.
B
Tekerlemelerde ses oyunları hakimdir.
C
Tekerlemelerdeki düşünce nazım unsurlarıyla aktarılır.
D
Tekerlemelerde güldürmeye dayalı söz kalıpları yer almaz.
E
Tekerlemelerin hepsi monolog değildir.
Açıklama:
Tekerlemelerin kendilerine özgü anlatım ve muhteva özellikleri vardır. Bunları şu şekilde ifade edebiliriz: 1. Tekerlemelerde belli bir konu yoktur. Mani, türkü, ağıt, ninni gibi türlerde olduğu gibi bir konudan tekerleme türü için bahsedilemez. Bu yüzden tekerlemeler, bağlı bulundukları türle ilişkileri itibariyle anlamlarından çok fonksiyonlarıyla ön plana çıkarlar. 2. Tekerlemeler, hem mısra başı hem de mısra sonu kafiyeleri, aliterasyon ve secilerle elde edilen ses oyunları ve çağrışımlarla birbirine bağlanmış, belli bir nazım düzenine sokulmuş, tutarsız hayallerle düşüncelerin sıralanmasından meydana gelmiştir. 3. Tekerlemelerde bazı düşünceler ve hayaller, abartma, şaşırtma ve güldürmeye dayalı bazı söz kalıpları içinde art arda sıralanır. 4. Tekerlemelerdeki düşünce nazım unsurlarıyla aktarılır. Muhteva diğer halk edebiyatı türlerine nazaran daha tutarsızdır. Bu yüzden tekerlemelerde şeklin ve fonksiyonun muhtevanın önüne geçtiğini söyleyebiliriz. 5. Tekerlemelerin bir kısmı karşılıklı soru-cevap ve zincirleme diyalog şeklinde söylenmiştir. Bu tekerlemelere özellikle Azerbaycan, Karay, Kazak ve Kara- çay Türklerinin halk edebiyatında rastlanır. Azerbaycan’daki şu tekerleme konumuzla doğrudan ilgilidir: “Bir garı getdi buz üste / Tappadan deydi diz üste / - A buz sen ne güclüsen? / - Güçlü olsam meni gün eritmez. / - A gün sen ne gücküsen? - Güçlü olsam üzümü bulud tutmaz. / - A Bulud sen ne güclüsen? / Güclü olsam menden yağış keçmez...” (Duymaz 2002: 21).
Soru 54
Aşağıdakilerden hangisi ninni tasnifinde kullanılan bir ana grup değildir?
Seçenekler
A
Dini bayram ve törenlerle alakalı ninniler
B
Tehdit ve Korkutma mahiyetinde ninniler
C
Ayrılık ve gurbet ifade eden ninniler
D
Şikayet ve teessür ifade eden ninniler
E
Efsane ve ağıt türünden ninniler
Açıklama:
1. Dini, kutsi ve fikri mahiyette ninniler 2. Efsane ve ağıt türünden ninniler 3. Dilek ve temenni mahiyetinde ninniler 4. Sevgi ve alâka ifade eden ninniler 5. Övgü ve Yergi Mahiyetinde Ninniler 6. Şikâyet ve teessür ifade eden ninniler 7. Ayrılık ve gurbet ifade eden ninniler 8. Vaat Mahiyetinde Ninniler 9. Tehdit ve Korkutma Mahiyetinde Ninniler.
Soru 55
“Bilmece” için Türkiye ve dışında kullanılan en yaygın sözcük hangisidir?
Seçenekler
A
tabkak
B
yumak
C
tapmaca
D
jumbak
E
masal
Açıklama:
Anonim halk şiiri kapsamında değerlendirilen bilmece türü, Türkiye’de “atlı hekât, atlı mesel, bilmeli matal, bulmaca, dele, mesel, fıcık, gazelleme, hikâye, masal, matal, metel, söz tanımaca, tandurmaca, tanımaca, tanıtmaca, tapmaca” gibi kelimelerle karşılanır. Türkiye dışında ise Azerbaycan Türklerinde “tapmaca”, Türkmenistan Türkmenlerinde “matal, tapmaca”, Altay Türklerinde “tabıskak, tabışkak, tabkak, taptıruv”, Başkurt Türklerinde “tabışmak, yomak”, Hakas Türklerinde “tap- çan nımah”, “Karaçay Türklerinde “yumak”, Karakalpak Türklerinde “jumbak”, Karay Türklerinde “tapmaca”, Kazak Türklerinde “jumbak”, “Kırgız Türklerinde “tabış- mak”, Özbek Türklerinde “cumbak, çöpçak, matal, tapmaca”, Tatar Türklerinde “tabışmak”, Tıva Türklerinde “tıvızık”, Uygur Türklerinde “tepişmak”, Yakut Türklerinde “taabırın” kelimeleri bilmece anlamında kullanılmaktadır (Şimşek 2003: 222).
Soru 56
Bilmecelerin hacim aralığı nedir?
Seçenekler
A
5-23
B
7-12
C
2-25
D
6-13
E
8-24
Açıklama:
İki mısra ile yirmi beş mısra arasında değişen bir hacimde söylenebilen bilmecelerde hecenin üç ve on birli şekilleri kullanılmıştır. Bilmecelerin beş, altı, yedi, sekiz, on iki, on üç, on yedi, yirmi beş mısralık şekillerine de rastlanır.
Soru 57
Gibb’e göre maniler mısra sayısı ve kafiye düzeni açısından Divan şiirinin hangi türüne benzemektedir?
Seçenekler
A
Gazel
B
Kaside
C
Mesnevi
D
Kıt’a
E
Rubai
Açıklama:
Gibb, manilerin mısra saysını ve kafiye düzenini rubailere benzetmektedir.
Soru 58
Yedi heceli, birinci, ikinci ve dördüncü mısraları kendi arasında kafiyeli, dört mısralık manilere ne ad verilir?
Seçenekler
A
Kesik mani
B
Cinaslı mani
C
Tam mani
D
Yedekli mani
E
Artık mani
Açıklama:
Kesik ya da cinaslı maniler dört veya beş mısradan oluşurlar, ilk dizesinde cinas yapmak için kullanılan bir hazırlık sözü yer alır. Yedekli ya da artık manilerde ise mısra sayısı dörtten fazladır.
Soru 59
Aşağıdaki seçeneklerden hangisi manilerin hem konularına göre hem de kullanım alanlarına göre sınıflandırma içerisinde yer alır?
Seçenekler
A
Gelin Kaynana manileri
B
Şehir manileri
C
Mektup manileri
D
Sevda manileri
E
Irmak manileri
Açıklama:
Konularına Göre Maniler
Maniler hemen her konuda söylenebilen şiirlerdir. Bu yüzden onları konularına göre tasnif etmek oldukça güçtür, ancak bazı denemeler olmuştur. Doğan Kaya’nın yaptığı tasnie maniler konularına göre şu şekildedir: 1. Sevda Manileri, 2. Şehir Manileri, 3. Cinsel Konulu Maniler, 4. Ramazan Manileri, 5. Millî Hislerle Söylenmiş Maniler, 6. Mektup Manileri, 7. Hayvanlarla İlgili Maniler, 8. Askerlik Manileri, 9. Gelin-Kaynana Manileri, 10. Tatlılarla İlgili Maniler, 11. Öğüt Manileri, 12. Sosyal Konulu Maniler, 13. Felek İçin Söylenmiş Maniler, 14. İsimlerle Kurulu Maniler, 15. Gurbet Manileri, 16. Anne İçin Söylenmiş Maniler, 17. Sünnet Manileri, 18. Meslek Manileri, 19. Mezar Taşı Manileri, 20. Kabadayı Manileri, 21. Nazarla İlgili Maniler, 22. Kardeş Manileri, 23. Irmak Manileri, 24. Politik Maniler, 25. Fotoğraf Arkası Manileri, 26. Tarih Bildiren Maniler (Kaya 2004: 80-98).
Kullanım Alanlarına Göre Maniler
Manilerin halk kültüründe geniş bir kullanım alanı vardır. Hayatın çok çeşitli safhalarında maniler sıklıkla kullanılmışlardır. Daha önce de belirtildiği gibi kısa ve kullanımı kolay bir şiir türü olduğundan halk içinden hemen herkes rahatlıkla maniyi kullanabilmiştir. Diğer bir ifadeyle şiirle duygu ve düşüncelerin aktarıldığı durumlarda Türk halkı öncelikle maniye başvurmuştur. Bu da maninin yaygın bir tür olmasını sağlamıştır. Manileri “söylenmesine vesile olan yerlere ve şartlara göre” tasnif eden Pertev Naili Boratav, manilerin kullanım alanları ile içerikleri arasındaki bağın zayıf olduğunu belirterek manileri şu şekilde gruplandırır: 1. Niyet, Fal (Yorum) Manileri 2. Sevda Manileri 3. İş Manileri 4. Bekçi ve Davulcu Manileri 5. İstanbul’da Bazı Sokak Satıcılarının Manileri 6. İstanbul Meydan Kahvelerinin Cinaslı Manileri 7. Doğu Anadolu’da Hikâye Manileri 8. Mektup Manileri (Boratav 1995: 176-178).
Maniler hemen her konuda söylenebilen şiirlerdir. Bu yüzden onları konularına göre tasnif etmek oldukça güçtür, ancak bazı denemeler olmuştur. Doğan Kaya’nın yaptığı tasnie maniler konularına göre şu şekildedir: 1. Sevda Manileri, 2. Şehir Manileri, 3. Cinsel Konulu Maniler, 4. Ramazan Manileri, 5. Millî Hislerle Söylenmiş Maniler, 6. Mektup Manileri, 7. Hayvanlarla İlgili Maniler, 8. Askerlik Manileri, 9. Gelin-Kaynana Manileri, 10. Tatlılarla İlgili Maniler, 11. Öğüt Manileri, 12. Sosyal Konulu Maniler, 13. Felek İçin Söylenmiş Maniler, 14. İsimlerle Kurulu Maniler, 15. Gurbet Manileri, 16. Anne İçin Söylenmiş Maniler, 17. Sünnet Manileri, 18. Meslek Manileri, 19. Mezar Taşı Manileri, 20. Kabadayı Manileri, 21. Nazarla İlgili Maniler, 22. Kardeş Manileri, 23. Irmak Manileri, 24. Politik Maniler, 25. Fotoğraf Arkası Manileri, 26. Tarih Bildiren Maniler (Kaya 2004: 80-98).
Kullanım Alanlarına Göre Maniler
Manilerin halk kültüründe geniş bir kullanım alanı vardır. Hayatın çok çeşitli safhalarında maniler sıklıkla kullanılmışlardır. Daha önce de belirtildiği gibi kısa ve kullanımı kolay bir şiir türü olduğundan halk içinden hemen herkes rahatlıkla maniyi kullanabilmiştir. Diğer bir ifadeyle şiirle duygu ve düşüncelerin aktarıldığı durumlarda Türk halkı öncelikle maniye başvurmuştur. Bu da maninin yaygın bir tür olmasını sağlamıştır. Manileri “söylenmesine vesile olan yerlere ve şartlara göre” tasnif eden Pertev Naili Boratav, manilerin kullanım alanları ile içerikleri arasındaki bağın zayıf olduğunu belirterek manileri şu şekilde gruplandırır: 1. Niyet, Fal (Yorum) Manileri 2. Sevda Manileri 3. İş Manileri 4. Bekçi ve Davulcu Manileri 5. İstanbul’da Bazı Sokak Satıcılarının Manileri 6. İstanbul Meydan Kahvelerinin Cinaslı Manileri 7. Doğu Anadolu’da Hikâye Manileri 8. Mektup Manileri (Boratav 1995: 176-178).
Soru 60
Türkülerin konularına göre tasnifinde aşağıdakilerden hangisi lirik türkülerin dışında kalır?
Seçenekler
A
Bayram türküleri
B
Ninniler
C
Aşk türküleri
D
Gurbet türküleri
E
Ağıtlar
Açıklama:
Bayram türküleri başlığı altında incelenmektedir. Ninniler, ağıtlar, aşk ve gurbet türküleri lirik türküler başlığı altında incelenir.
Soru 61
Türküde bentler dışında kalan bağlantı kısımlarına ne ad verilir?
Seçenekler
A
Bozlak
B
Divan
C
Zeybek
D
Horon
E
Kavuştak
Açıklama:
Bozlak, divan, zeybek ve horon türkülerin ezgileri açısından gruplandırılması sonucu elde edilmiş türlerdir. Kavuştak ise türküde bentler dışında kalan kısımlara verilen isimdir.
Soru 62
Aşağıdakilerden hangisi eski Türklerin yuğ törenlerinde söyledikleri saguların Anonim Halk şiirindeki karşılığıdır?
Seçenekler
A
Ağıt
B
Mani
C
Türkü
D
Bilmece
E
Tekerleme
Açıklama:
Anonim Halk şiirindeki ağıt, eski Türklerin yuğ törenlerinde söyledikleri saguların yerini almıştır.
Soru 63
Aşağıdakilerden hangisi kişiler için yakılan ağıtlardandır?
Seçenekler
A
Askerlik ve savaş ağıtları
B
Sevdalıların kavuşamaması üzerine ağıtlar
C
Boşanma üzerine yakılan ağıtlar
D
Hastalık üzerine yakılan ağıtlar
E
Sular için yakılan ağıtlar
Açıklama:
Askerlik ve savaş ağıtları, Sevdalıların kavuşamaması üzerine ağıtlar ve Boşanma üzerine yakılan ağıtlar sosyal olaylar üzerine yakılan ağıtlardır. Sular için yakılan ağıtlar da belde, mekân ve tabiat parçaları için yakılan ağıt tasnifine yer verilmiştir.
Soru 64
Topluluk önünde hikâyeler anlatan ve taklitler yapan geleneksel anlatıcıların söylediği, seyirlik oyunlar ve halk sporlarına bağlı tekerleme türü aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Orta oyunu tekerlemeleri
B
Karagöz tekerlemeleri
C
Meddah tekerlemeler
D
Diğer seyirlik oyunlarla ilgili tekerlemeler
E
Halk sporlarıyla ilgili tekerlemeler
Açıklama:
Topluluk önünde hikâyeler anlatan ve taklitler yapan geleneksel anlatıcıların söylediği, seyirlik oyunlar ve halk sporlarına bağlı tekerleme türü meddah tekerlemelerdir.
Soru 65
Annenin çocuğunu uyutmak veya teskin etmek amacıyla söylediği şiir anlamına gelen, Anonim halk şiiri kapsamında değerlendirilen nazım türü aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Ninni
B
Türkü
C
Tekerleme
D
Bilmece
E
Mani
Açıklama:
Annenin çocuğunu uyutmak veya teskin etmek amacıyla söylediği şiir anlamına gelen, Anonim halk şiiri kapsamında değerlendirilen nazım türü ninnidir.
Soru 66
Şükrü Elçin’in “Tabiat unsurları ile bu unsurlara bağlı hadiseleri; insan, hayvan ve bitki gibi canlıları; eşyayı; akıl, zekâ veya güzellik nevinden mücerret kavramlarla dini konu ve motifleri vb. kapalı bir şekilde yakın-uzak münasebetler ve çağrışımlarla düşünce, muhakeme ve dikkatimize aksettirerek bulmayı hedef tutan kalıplaşmış sözlerdir.” cümlesiyle tanımladığı edebi tür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Tekerleme
B
Bilmece
C
Ninni
D
Ağıt
E
Türkü
Açıklama:
Şükrü Elçin’in verilen cümlede tanımladığı edebi tür bilmecedir.
Soru 67
Aşağıdakilerden hangisi Anadolu dışındaki Türk topluluklarında mani karşılığı olarak kullanılan kelimelerden biri değildir?
Seçenekler
A
Şın
B
Öleng
C
Şiğir
D
Bent
E
Aydıspa
Açıklama:
Anadolu dışındaki Türk topluluklarında da mani karşılığı olarak çeşitli kelimeler ve kelime birlikleri kullanılmaktadır. Ahıska’da “mahnı”, “Azerbaycan’da “bayatı”, “mani”, “meni”, “mahnı”, “mahna”; Kerkük’te “meni “ve “me’ni”, Pirizren Türklerinde “martifal”, Gagavuz Türklerinde “şın”, “çın” ve mâni”; Kıbrıs Türklerinde “mâni”, Irak Türklerinde “me’ni”, “hoyrat”, “horyat”, “koryat”, “koyrat”; Kırım Türklerinde “mane”,”cır”, “yır”, “çıng”, “çinik/çinig”; Kumuk Türklerinde “sarım”, “Nogay Türklerinde “şın” ve “çın”, Kırgızistan’da “tört sap”, “aytipa”, “öleng”, “kayım ülenek”, “aytış”; Kazakistan’da “ölen”, aytıspa”, “aytipa”, “gayım ölen”, “kayım ülenek”; Özbekistan’da “törtlik”, “aşula”, “koşuk”; Uygur Türklerinde “yörtlik”, Türkmenistan’da “rubayı”, “rubağı”, “moncugattı” ve “lele”; Kazan Türklerinde “şiğir töri”, Başkurt Türklerinde “şiğir törö” gibi sözler, mani türündeki şiirler için kullanılır.
Soru 68
Yedi heceli, birinci, ikinci ve dördüncü mısraları kendi arasında kafiyeli, dört mısralık manilere “…..” denir.
Yukarıda boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi gelebilir?
Yukarıda boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi gelebilir?
Seçenekler
A
Düz Mani
B
Cinaslı Mani
C
Yedekli Mani
D
Artık Mani
E
Kesik Mani
Açıklama:
Halk kültüründe yer alan manilerin pek çoğu bu mani tipiyle söylenmiştir. Yedi heceli, birinci, ikinci ve dördüncü mısraları kendi arasında kafiyeli, dört mısralık manilere düz veya tam mani denir.
Soru 69
Aşağıdakilerde hangisi “kavuştak” kelimesinin anlamını karşılar?
Seçenekler
A
Kerem ile Aslı arasındaki aşkı anlatan uzun havalara denir.
B
Marmara bölgesinde yaygın olan bir kırık hava çeşididir.
C
Karadeniz bölgesinde oynanan bir oyunun ve ezginin adıdır.
D
Türküde tekrarlanan kısımlara denir.
E
Âşık Garip ile sevgilisi fiah Senem arasındaki aşkı anlatan usulsüz ezgilere denir.
Açıklama:
Türkülere yapısal olarak bakıldığında karşımıza iki yapı çıkar. Türküler, “bent / ana metin” ve “kavuştak / bağlantı” kısımlarından oluşur. Kavuştak: Türküde tekrarlanan kısımlara denir.
Soru 70
Aşağıdakilerden hangisi ölüm temasının dışında başka anlamı olan diğerlerinden farklı bir kelimedir?
Seçenekler
A
Ağıt
B
Mersiye
C
Bozlak
D
Yuğ
E
Sagu
Açıklama:
Bozlak: Orta ve Doğu Anadolu’da yaygın bir uzun hava çeşididir. Ölüm kavramıyla diğer kelimeler gibi bağlantısı yoktur.
Soru 71
Aşağıdakilerden hangisi muhteva özelliklerinden daha çok şekil özellikleriyle öne çıkan, abartılı bir anlatım üslubuna sahip, insanları eğlendirme, dil gelişimlerini sağlama ve bazı halk edebiyatı türlerinde anlatıya giriş yapma gibi işlevleri yerine getiren mensur, manzum veya yarı manzum halk edebiyatı ürünlerine verilen isimdir?
Seçenekler
A
Türkü
B
Tekerleme
C
Bozlak
D
Mani
E
Ninni
Açıklama:
Tekerleme, muhteva özelliklerinden daha çok şekil özellikleriyle öne çıkan, abartılı bir anlatım üslubuna sahip, insanları eğlendirme, dil gelişimlerini sağlama ve bazı halk edebiyatı türlerinde anlatıya giriş yapma gibi işlevleri yerine getiren mensur, manzum veya yarı manzum halk edebiyatı ürünleri.
Soru 72
Aşağıdakilerden hangisi ninnilerin şekil/yapı ve tür özelliklerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Ninniler genellikle mani nazım şekliyle söylenirler.
B
Tamamında olmasa da ninnilerin büyük bir kısmı kalıp ifadelerle başlar.
C
Çocuğu uyutmak veya teskin etmek için söylenen bütün şiirlere ninni denilebilir.
D
Ninnilerde çocuk sevgisi, çocukla ilgili güzel temenniler, dualar, çocukla bağlantılı eşyalar, kişiler, durumlar ve olaylar geçebilir.
E
Ninniler, söyleyici kim olursa olsun, belli karakterdeki ezgilerle söylenirler.
Açıklama:
Halk şiirinde nazım türlerinin tayin edilmesinde önemli bir yeri olan ezgi, ninnide de kullanılır. Ninni söyleyenler, mutlaka ezgili bir söyleyiş tercih ederler. Çünkü ninnilerde devreye müziğin rahatlatıcı ve gevşetici etkisi girer. Huzur verici bir ezgi ve ses tonu çocuğun daha çabuk ve güven içinde uyumasını sağlar. Kısacası ninniler, ezgili şiirlerdir. Ancak bilinmesi gereken asıl husus, ninnilerin özel ezgilerinin olmamasıdır. Varsağıda ve semaide olduğu gibi sadece ninnilerde kullanılan bir ezgiden bahsedemeyiz. Ancak Şükrü Elçin’in ifade ettiği “tizden pese doğru söylenen bir ezgi”den bahsedebiliriz.
Soru 73
Aşağıdakilerden hangisi ağıtların şekil/yapı ve tür özelliklerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Ağıtlar her zaman mani nazım şeklindeki lirik şiirlerdir.
B
Ağıtlar, söz ve ezgiyle birleştirilerek icra edilen şiirler olmakla birlikte, aynı zamanda hikâyeli şiirlerdir.
C
Bazı ağıtlar, halk şiirinin yaygın olarak kullanılan nazım şekillerini kullanmakla birlikte pek çoğu ise bent ve kavuştak anlayışına göre oluşturulmuşlardır.
D
Ağıtlar, ölenin ruhunu onu överek rahatlatmak ve geride kalanları teskin etmek için söylenmiş lirik şiirlerdir.
E
Çoğunlukla kadınlar tarafından söylenen ağıtları, bazı durumlarda âşıklar da söylenmiştir.
Açıklama:
Genellikle mani ve koşma nazım şekillerinde, uzun ve kırık hava ezgileriyle söylenen ağıtlarda, ölenin geride bıraktığı boşluk, birlikte yaşanan günlerin hatıraları, dostluk, iyilik, cesaret, düşmanlık ve merhamet gibi konular dile getirilir. Ağıtlar, ölenin ruhunu onu överek rahatlatmak ve geride kalanları teskin etmek için söylenmiş lirik şiirlerdir.
Soru 74
Aşağıdakilerden hangisi çocuk oyunları tekerlemelerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Ebe seçimi ve ebe çıkarma tekerlemeleri
B
Oyuncak yapımı sırasında söylenen tekerlemeler
C
Yergi, övgü, kızdırma ve alay tekerlemeleri
D
Masal tekerlemeler
E
Oyun daveti veya dağılma sırasında söylenen tekerlemeler
Açıklama:
Çocuk oyunları tekerlemeleri 1. Ebe seçimi ve ebe çıkarma tekerlemeleri (sayışmacalar) 2. Oyuna eşlik eden tekerlemeler 3. Yanıltmacalar ve şaşırtmacalar 4. Yergi, övgü, kızdırma ve alay tekerlemeleri 5. Oyun daveti veya dağılma sırasında söylenen tekerlemeler 6. Oyuncak yapımı sırasında söylenen tekerlemeler.
Soru 75
Aşağıdaki ninnilerden hangisi dilek ve temenni mahiyetindeki ninniler arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Dua mahiyetinde ninniler
B
Çocuk sahibi olma dileğiyle ilgili ninniler
C
Umacı, dede, derviş vs. ile ilgili tehdidi ninniler
D
Beddua mahiyetinde ninniler
E
Uyuma, büyüme ve yürüme dileğiyle ilgili ninniler
Açıklama:
Dilek ve temenni mahiyetinde ninnileri şunlardır;
Çocuk sahibi olma dileğiyle ilgili ninniler
Dua mahiyetinde ninniler
Beddua mahiyetinde ninniler
ç. Ağlamama ve uslanma dileğiyle ilgili ninniler d. Uyuma, büyüme ve yürüme dileğiyle ilgili ninniler
Yiyecek ve içecek dileğiyle ilgili ninniler
Giyim, ziynet, eşya ve oyuncak dileğiyle ilgili ninniler
Evlenme ve gelin olma dileğiyle ilgili ninniler h. İş ve hizmet bekleme dileğiyle ilgili ninniler
ı. Tahsil, meslek ve makam sahibi olma dileğiyle ilgili ninniler
Mal, mülk ve zenginlik dileğiyle ilgili ninnilerdir. Umacı, dede, derviş vs. ile ilgili tehdidi ninniler ise tehdit ve korkutma mahiyetinde ninniler arasında yer alır.
Çocuk sahibi olma dileğiyle ilgili ninniler
Dua mahiyetinde ninniler
Beddua mahiyetinde ninniler
ç. Ağlamama ve uslanma dileğiyle ilgili ninniler d. Uyuma, büyüme ve yürüme dileğiyle ilgili ninniler
Yiyecek ve içecek dileğiyle ilgili ninniler
Giyim, ziynet, eşya ve oyuncak dileğiyle ilgili ninniler
Evlenme ve gelin olma dileğiyle ilgili ninniler h. İş ve hizmet bekleme dileğiyle ilgili ninniler
ı. Tahsil, meslek ve makam sahibi olma dileğiyle ilgili ninniler
Mal, mülk ve zenginlik dileğiyle ilgili ninnilerdir. Umacı, dede, derviş vs. ile ilgili tehdidi ninniler ise tehdit ve korkutma mahiyetinde ninniler arasında yer alır.
Soru 76
Aşağıdakilerden hangisi bilmece türünün özelliklerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Bilmece, günümüzde eğlence amaçlı kullanılan bir halk edebiyatı türüdür.
B
Bilmeceler, buldurmak veya anlatmak istediği soyut veya somut varlığı, adını söylemeden dolaylı bir şekilde anlatmaya çalışır.
C
Bilmeceler, anlam olarak soru ifadesi taşımasalar bile muhataba soru amaçlı yöneltilmiş metinlerdir.
D
Manzum bilmeceler hece ölçüsüyle oluşturulur ve 3 mısradan meydana gelir.
E
Bilmeceler, insanların bilgilerini ölçmek gibi bir istekten veya ihtiyaçtan doğmuş ve zamanla halk kültüründe kullanılan ürünler haline gelmişlerdir.
Açıklama:
Manzum bilmeceler, hece ölçüsüyle ve 2, 3, 4, 5, 6, veya daha fazla mısradan meydana getirilir.
Soru 77
Mani ile ilgili seçeneklerden hangisi en doğrudur?
Seçenekler
A
Gerek ülkemizde gerek Türki coğrafyada çok çeşitli adlarla anılan yaygın bir halk şiiri türüdür.
B
Anadolu'da Türkünün karşılığı olarak kullanılan terimsel ifadedir.
C
Serbest vezinle yazılan ve özellikle gündelik yaşamdaki sorunlara odaklanan halk şiiri türüdür.
D
Göç yolculukları veya kırda uzun süren çalışmalar sırasında vakit geçirmek için söylenen şiirlerdir.
E
Türkçenin dilbilimsel özelliklerinin en güzel yansıtıldığı şiirlerdir.
Açıklama:
Mani tarzındaki şiirlere Aydın’da “mana”, Artvin ve Denizli’de “mâna”, “deyiş”,
“deyişleme”; şanlıurfa’da “meani” (kadınların söylediği maniler) ve “hoyrat” (erkeklerin söylediği maniler), Kars’ta “meni”, Erzincan’da “şcek”, Doğu Karadeniz’de “karşı-beri” denir. Ayrıca Doğu Anadolu’da türkülerin bentleri arasında “pişrevî” denilen manilerin okunduğunu biliyoruz. Anadolu dışındaki Türk topluluklarında da mani karşılığı olarak çeşitli kelimeler ve kelime birlikleri kullanılmaktadır. Ahıska’da “mahnı”, “Azerbaycan’da “bayatı”, “mani”, “meni”, “mahnı”, “mahna”; Kerkük’te “meni “ve “me’ni”, Pirizren Türklerinde “martifal”, Gagavuz Türklerinde “şın”, “çın” ve mâni”; Kıbrıs Türklerinde “mâni”, Irak Türklerinde “me’ni”, “hoyrat”, “horyat”, “koryat”, “koyrat”; Kırım Türklerinde “mane”,”cır”, “yır”, “çıng”, “çinik/çinig”; Kumuk Türklerinde “sarım”, “Nogay Türklerinde “şın” ve “çın”, Kırgızistan’da “tört sap”, “aytipa”, “öleng”, “kayım ülenek”, “aytış”; Kazakistan’da “ölen”, aytıspa”, “aytipa”, “gayım ölen”, “kayım ülenek”; Özbekistan’da “törtlik”, “aşula”, “koşuk”; Uygur Türklerinde “yörtlik”, Türkmenistan’da “rubayı”, “rubağı”, “moncugattı” ve “lele”; Kazan Türklerinde “şiğir töri”, Başkurt Türklerinde “şiğir törö” gibi sözler, mani türündeki şiirler için kullanılır.
“deyişleme”; şanlıurfa’da “meani” (kadınların söylediği maniler) ve “hoyrat” (erkeklerin söylediği maniler), Kars’ta “meni”, Erzincan’da “şcek”, Doğu Karadeniz’de “karşı-beri” denir. Ayrıca Doğu Anadolu’da türkülerin bentleri arasında “pişrevî” denilen manilerin okunduğunu biliyoruz. Anadolu dışındaki Türk topluluklarında da mani karşılığı olarak çeşitli kelimeler ve kelime birlikleri kullanılmaktadır. Ahıska’da “mahnı”, “Azerbaycan’da “bayatı”, “mani”, “meni”, “mahnı”, “mahna”; Kerkük’te “meni “ve “me’ni”, Pirizren Türklerinde “martifal”, Gagavuz Türklerinde “şın”, “çın” ve mâni”; Kıbrıs Türklerinde “mâni”, Irak Türklerinde “me’ni”, “hoyrat”, “horyat”, “koryat”, “koyrat”; Kırım Türklerinde “mane”,”cır”, “yır”, “çıng”, “çinik/çinig”; Kumuk Türklerinde “sarım”, “Nogay Türklerinde “şın” ve “çın”, Kırgızistan’da “tört sap”, “aytipa”, “öleng”, “kayım ülenek”, “aytış”; Kazakistan’da “ölen”, aytıspa”, “aytipa”, “gayım ölen”, “kayım ülenek”; Özbekistan’da “törtlik”, “aşula”, “koşuk”; Uygur Türklerinde “yörtlik”, Türkmenistan’da “rubayı”, “rubağı”, “moncugattı” ve “lele”; Kazan Türklerinde “şiğir töri”, Başkurt Türklerinde “şiğir törö” gibi sözler, mani türündeki şiirler için kullanılır.
Soru 78
Seçeneklerden hangisinde maninin kafiye düzeni doğru şekilde verilmiştir?
Seçenekler
A
abab
B
aaab
C
aaba
D
aabb
E
abba
Açıklama:
Manide kafiye düzeni üçüncü mısranın serbest olduğu diğer mısraların ise aynı olduğu düzendedir. doğru kafiye düzeni, aaba şeklindedir.
Soru 79
"Almadan
Kokun aldım almadan
Bir de yüzün göreyim
Tanrı canım almadan"
Yukarıdaki mani hangi mani türüne örnek olabilir?
Kokun aldım almadan
Bir de yüzün göreyim
Tanrı canım almadan"
Yukarıdaki mani hangi mani türüne örnek olabilir?
Seçenekler
A
Düz mani
B
Cinaslı mani
C
Artık mani
D
Mektup manisi
E
Öğüt manisi
Açıklama:
Maniler yapıları, konuları ve kullanım alanlarına göre sınıflandırılmaktadır. Dört veya beş mısradan oluflan cinaslı manilerin ilk dizesinde cinas yapmak için
kullanılan bir hazırlık sözü yer alır. Bu yapı, manide “ayak” görevini üstlenir. Bu
ayak, diğer mısralarda bir veya birden fazla anlamda kullanılır. Sorudaki "almadan" kelimesi hem "almak" fiili hem de "elma" meyvesi yerine kullanılarak cinas yapılmıştır.
kullanılan bir hazırlık sözü yer alır. Bu yapı, manide “ayak” görevini üstlenir. Bu
ayak, diğer mısralarda bir veya birden fazla anlamda kullanılır. Sorudaki "almadan" kelimesi hem "almak" fiili hem de "elma" meyvesi yerine kullanılarak cinas yapılmıştır.
Soru 80
Seçeneklerden hangisinde türkünün tanımı en doğru şekilde ifade edilmiştir?
Seçenekler
A
Türk halk şiiri bağlamında ezgi ile söylenen her türlü şiire denir.
B
Şairi belli olan ezgili şiirlere denir.
C
Kahramanlık öykülerinin anlatıldığı ozanlarca seslendirilen uzun halk şiirleridir.
D
Yaşanmış aşk hikayelerinin anlatıldığı tiyatral şiirlerdir.
E
İnsanları coşturmak amacıyla söylenen ve belirli bir makamı olan ezgili şiirlerdir.
Açıklama:
Türk halk şiirinde ezgi ile söylenen her türlü şiire türkü denir. Türküler, toplumsal
ve kişisel konularla ilgilidir. Deprem, ölüm, kahramanlık, sevgi, ayrılık gibi
sebepler türkülerin oluşumuna zemin hazırlar. Halkın olaylar karşısındaki tepkileri, acıları, nefretleri veya sevinçleri türkülere yansır. Türküler, anonim şiirlerdir.
ve kişisel konularla ilgilidir. Deprem, ölüm, kahramanlık, sevgi, ayrılık gibi
sebepler türkülerin oluşumuna zemin hazırlar. Halkın olaylar karşısındaki tepkileri, acıları, nefretleri veya sevinçleri türkülere yansır. Türküler, anonim şiirlerdir.
Soru 81
Seçeneklerden hangisi Boratav'ın tasnifine göre lirik türküler kategorisinde yer alır?
Seçenekler
A
Taşlamalar
B
Ağıtlar
C
Güldürü türküleri
D
Bayram türküleri
E
Düğün türküleri
Açıklama:
Türkülerin tasnifi konusunda Pertev Naili Boratav’ın çeşitli denemeleri vardır. Boratav, türkülerin aslında konularına göre tasnif edilmesi gerektiğini, ancak böyle bir tasnifin yeterli olmadığını söyler. Boratav’a göre türkülerin tasnifinde onların kullanıldıkları yerler, gördükleri görevler ve söylenmelerini şartlandıran vesileler de dikkate alınmalıdır. Bu düşünceler doğrultusunda Boratav, türküleri şöyle tasnif eder:
- Konularına göre türküler:
- Lirik türküler: a) Ninniler, b) aşk türküleri, c) gurbet türküleri, askerlik türküleri, hapishane türküleri, ç) ağıtlar, d) çeşitli başkaca duyguluk konular üzerine türküler.
- Taşlama, yergi ve güldürü türküleri.
- Anlatı türküleri: a) Efsane konulu türküler, b) bölgelere ya da bireylere özgü konuları olan türküler, c) tarihlik konuları olan türküler.
- Kullanıldıkları yerler, gördükleri vazifeler ya da söylenmelerini şartlandıran
- İş türküleri.
- Tören türküleri: a) Bayram türküleri, b) düğün türküleri, c) dinlik ve mezheplik
- Oyun ve dans türküleri: a) Çocuk oyunlarında söylenenler, b) büyüklerin
Soru 82
Türkünün yapısal özellikleri düşünüldüğünde Yemen türküsündeki"Ah o Yemen'dir gülü çemendir giden gelmiyor acep nedendir" şeklinde sürekli tekrarlanan kısma ne ad verilmektedir?
Seçenekler
A
Kavuştak
B
Bent
C
Bozlak
D
Divan
E
Garip
Açıklama:
Türkülere yapısal olarak bakıldığında karşımıza iki yapı çıkar. Türküler, “bent /ana metin” ve “kavuştak / bağlantı” kısımlarından oluşur. Bent bölümleri, kavuştağın dışında kalarak tekrarlanmayan asıl bölümlerdir. Bir mısradan veya daha fazla sayıdaki mısradan oluşabilen kavuştak kısımları ise tekrarlanır. Kavuştaklar, türkülerin önemli yapısal özellikleri arasında yer alır. Bentlerdeki ve kavuştaklardaki dizelerin değişiklik göstermesi, türkülerin yapısal olarak birbirlerinden ayrılmalarına neden olur.
Soru 83
Seçeneklerde verilen şiir türlerinden hangisi konusu bakımından diğerlerinden farklıdır?
Seçenekler
A
Ağıt
B
Yuğ
C
Sagu
D
Mersiye
E
Garip
Açıklama:
Seçeneklerde verilen ağıt, yuğ, sagu ve mersiye ölüm ve yas üzerine söylenen şiirleri ifade ederken, Garip ise Aşık Garip ile sevgilisi Şah Senem arasındaki aşkı anlatan uzun ezgilerdir.
Soru 84
Seçeneklerden hangisi "Gelin ağıtları" kategorisinde değerlendirilmektedir?
Seçenekler
A
Kahramanlık türküleri
B
Hasret türküleri
C
Kına türküleri
D
Asker türküleri
E
Ayrılık türküleri
Açıklama:
Ağıtların snıflandırılmasında konu çeşitliliği çok fazladır. bu çeşitlilik içerisinde gelin ağıtları kategorisinde de kına türküleri yer almaktadır.
Soru 85
Tekerleme ile ilgili olarak aşağıdaki seçeneklerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
İçerik ön plandadır.
B
Şekilsel anlamda dikkat çeken bir özelliği yoktur.
C
Abartılı bir anlatım üslubuna sahiptir.
D
Halk edebiyatının en temel vazgeçilmez unsurudur.
E
Dini motiflerden beslenir.
Açıklama:
Bu değerlendirmeler ve diğer araştırmacıların görüşleri de dikkate alındığında muhteva özelliklerinden daha çok, vezin, kafiye, aliterasyon gibi şekil özellikleriyle öne çıkan; abartılı bir anlatım üslubuna sahip; şamanizm, tasavvuf, yalan, mizah ve hayallerden beslenen; insanları eğlendirme, dil gelişimlerini sağlama ve bazı halk edebiyatı türlerinde anlatıya giriş yapma gibi işlevleri yerine getiren, hem çocuklar hem de yetişkinler tarafından çok çeşitli alanlarda söylenebilen (masal, halk hikâyesi gibi halk anlatılarında, halk tiyatrosunda, törenlerde, oyunlarda vb.) mensur, manzum veya yarı manzum halk edebiyatı ürünlerine tekerleme denilebilir.
Soru 86
Ninnilerin nazım şekli olarak çoğunlukla benzerlik gösterdiği tür seçeneklerden hangisidir?
Seçenekler
A
Türkü
B
Ağıt
C
Tekerleme
D
Mani
E
Bozlak
Açıklama:
Ninniler genellikle mani nazım şekliyle söylenirler. Yedi heceli ninnilerin yanı
sıra sekizli ve on birli ninnilere de rastlanır. Ancak ninnilerin geneline bakıldığında ölçüde ve mısra kümelenmesinde düzenli bir yapısının olmadığı görülür.
sıra sekizli ve on birli ninnilere de rastlanır. Ancak ninnilerin geneline bakıldığında ölçüde ve mısra kümelenmesinde düzenli bir yapısının olmadığı görülür.
Soru 87
Belli kurallara göre düzenlenmiş, kulağa hoş gelen ses dizisine ne ad verilir?
Seçenekler
A
Ezgi
B
Bent
C
Mani
D
Hoyrat
E
Fehveliyyat
Açıklama:
Belli kurallara göre düzenlenmiş, kulağa hoş gelen ses dizisine ezgi denir.
Soru 88
Aşağıdakilerden hangisi Anadolu dışındaki Türk topluluklarında mani karşılığında kullanılan kelimelerden biri değildir?
Seçenekler
A
Öleng
B
Mahnı
C
Yır
D
Sagu
E
Çıng
Açıklama:
Mahnı, bayatı, mani, meni, martifal, şın, çın, hoyrat, koryat, mane, cır, yır, çıng, sarım, tört sarp, aytipa, öleng, kayım ülünek, aytış, ölen, aytıspa, aytıpa, gayım ölen, kayım ülünek, törtlük, aşula, koşuk, yörtlik, aşula, koşuk, rubayı, rubağı, moncugattı, lele, şiğir töre.
Soru 89
Yedi heceli, birinci, ikinci ve dördüncü mısraları kendi arasında kafiyeli, dört mısralık manilere ne tür mani denir?
Seçenekler
A
Düz veya tam mani
B
Kesik mani
C
Cinaslı mani
D
Yedekli mani
E
Artık mani
Açıklama:
Yedi heceli, birinci, ikinci ve dördüncü mısraları kendi arasında kafiyeli, dört mısralık manilere düz veya tam mani denir.
Soru 90
Aşağıdakilerden hangisi maninin özelliklerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Genellikle 7'li hece ölçüsüyle söylenir.
B
Dört mısradan oluşan şiirlerdir.
C
Asıl söylenmek istenen üçüncü ve dördüncü mısralarda söylenir.
D
Konu sınırlaması yoktur.
E
Söyleyenlere "Türkmani" adı verilir.
Açıklama:
Maniler, dört mısradan oluşan şiirlerdir. Maniler genellikle 7'li hece ölçüsüyle söylenir. Dört mısradan oluşan şiirlerdir. Konu sınırlaması yoktur.
Mani söyleyenlere “manici”, “mani yakıcı” veya “mani düzücü” adları verilir.
Mani söyleyenlere “manici”, “mani yakıcı” veya “mani düzücü” adları verilir.
Soru 91
Türkü de tekrarlanan kısımlara ne ad verilir.?
Seçenekler
A
Bent
B
Kavuştak
C
Kerem
D
Bozlak
E
Ferfene
Açıklama:
Türkü de tekrarlanan kısımlara kavuştak denir.
Soru 92
Ölenleri övmek, geride kalanların acılarını ve üzüntülerini dile getirmek için ezgili şiir söylemeye ne ad verilir.?
Seçenekler
A
Yuğ
B
Sagu
C
Ağıt yakma
D
Garip
E
Mersiye
Açıklama:
Ölenleri övmek, geride kalanların acılarını ve üzüntülerini dile getirmek için ezgili şiir söylemeye ağıt yakma denir.
Soru 93
Şiir ve nesirde uyum sağlamak için söz başlarında ve ortalarında aynı ünsüzün veya hecelerin tekrarlanmasına ne ad verilir?
Seçenekler
A
Halk hikayesi
B
Aliterasyon
C
Manzum
D
Mensur
E
Seci
Açıklama:
Şiir ve nesirde uyum sağlamak için söz başlarında ve ortalarında aynı ünsüzün veya hecelerin tekrarlanmasına aliterasyon denir.
Soru 94
Ninniyle ilgili ilk bilgileri nerede bulmaktayız.?
Seçenekler
A
Çin kaynaklarında
B
Orhun kitabelerinde
C
Divanü Lügati't-Türk
D
Osmanlı dönemlerindeki kaynaklarda
E
Kaşgarlı Mahmut'un eserlerinde
Açıklama:
Ninniyle ilgili ilk bilgileri Divanü Lügati't-Türk de bulmaktayız
Soru 95
Türkiye de bilmece aşağıdaki hangi kelime ile karşılaştırılmaz.
Seçenekler
A
Bulmaca
B
Masal
C
Fıcık
D
Maral
E
Metel
Açıklama:
Atlı hekât, atlı mesel, bilmeli matal, bulmaca, dele, mesel, fıcık, gazelleme, hikaye,masal, metel, matal, söz tanımaca, tandurmaca, tanımaca, tapmaca gibi
Soru 96
Aşağıdakilerden hangisi İlhan Başgöz bimece tasnif şekillerinden değildir.?
Seçenekler
A
İki karşılığı olan bilmece
B
Karşılıkları birden çok olan bilmece
C
Bilgi ölçen bilmeceler
D
Şaka-alay bilmeceler
E
Sözcüğün parçaları üzerine kurulan bilmeceler.
Açıklama:
Tek karşılığı olan bilmece
Ünite 4
Soru 1
Dinî Tasavvufî Türk Edebiyatının aslî temalarından hangisi, Allah ile kul arasındaki karşılıklı sevgiyi ifade eder?
Seçenekler
A
Çile-erbain
B
Zühd
C
Ricalü'l-gayb
D
Vecd
E
Velayet
Açıklama:
DİNİ TASAVVUFÎ TÜRK EDEBİYATI KAVRAMI
Velilik olarak da bilinen Velâyet kavramı, Allah ile kul arasındaki karşılıklı sevgiyi temsil eder.
Velilik olarak da bilinen Velâyet kavramı, Allah ile kul arasındaki karşılıklı sevgiyi temsil eder.
Soru 2
Dinî Tasavvufî Türk Edebiyatının dinî ve edebî kaynaklar başta olmak üzere çok çeşitli kaynakları vardır. Aşağıdakilerden hangisi Dini Tasavvufi Türk Edebiyatı'nın; edebi kaynaklarından biridir?
Seçenekler
A
Nehcü’l-Feradis
B
Tefsir
C
Akaid
D
Siyer
E
Kısas
Açıklama:
DİNİ TASAVVUFÎ TÜRK EDEBİYATI KAVRAMI
Kısas, Siyer, Akaid ve Tefsir Dini Tasavvufi Türk Edebiyatı'nın dini kaynaklarıdır. Nehcü’l-Feradis ise edebi kaynaktır.
Kısas, Siyer, Akaid ve Tefsir Dini Tasavvufi Türk Edebiyatı'nın dini kaynaklarıdır. Nehcü’l-Feradis ise edebi kaynaktır.
Soru 3
Aşağıdakilerden hangisi Tasavvufun ana merkezini teşkil eden kurallardan biridir?
Seçenekler
A
Uzlet
B
Vecd
C
Kerâmet
D
Velâyet
E
Ricâlü’l-gayb
Açıklama:
TASAVVUF KAVRAMINA VE TÜRKLERDE TASAVVUFUN OLUŞUMUNA KISA BİR BAKIŞ
Günaha girmemek için toplumdan ayrı yaşama anlamına gelen "uzlet" tasavvufun ana merkezini oluşturan on kuraldan biridir. Diğer seçenekler, Dinî Tasavvufî Türk Edebiyatının aslî temaları arasındadır.
Günaha girmemek için toplumdan ayrı yaşama anlamına gelen "uzlet" tasavvufun ana merkezini oluşturan on kuraldan biridir. Diğer seçenekler, Dinî Tasavvufî Türk Edebiyatının aslî temaları arasındadır.
Soru 4
Asr-ı saadetin üçüncü kuşağını oluşturan ve tabi olanlara tabi olanların dönemini tanımlayan Tasavvuf dönemi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Tâbe-i Tâbiun Dönemi
B
Tâbiûn Dönemi
C
Hz. Muhammed Dönemi
D
Asr-ı Saadet Dönemi
E
İlk Sûfiler Dönemi
Açıklama:
TASAVVUF KAVRAMINA VE TÜRKLERDE TASAVVUFUN OLUŞUMUNA KISA BİR BAKIŞ
Tâbe-i Tâbiun Dönemi,Hz. Muhammed ve Asr-ı Saadet Dönemi ile Tâbiûn Dönemi'nden sonra gelen, tabi olanlara tabi olanların dönemini ifade eden isimdir.
Tâbe-i Tâbiun Dönemi,Hz. Muhammed ve Asr-ı Saadet Dönemi ile Tâbiûn Dönemi'nden sonra gelen, tabi olanlara tabi olanların dönemini ifade eden isimdir.
Soru 5
Devlet Mehmed Âzâdî'ye ait olan, dört bölümden oluşan, üçüncü bölümü alimler ve ilim üzerine olan eser aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Ahir Zaman Kitabı
B
Divan-ı Hikmet
C
Fakr-name
D
Vagz-ı Azad
E
Bakırgan Kitabı
Açıklama:
DÖNEMİN BELLİ BAŞLI MUTASAVVIFLARI
Vagz-ı Azad dört bölümden oluşmaktadır. Eserin üçüncü bölümü âlimler ve ilim üzerinedir. İlimden kast edilen din ve Allah üzerine olan âli ilimlerdir. Şâir, âlimlerden insanlığı, şeriatı halka anlatmalarını ister.
Vagz-ı Azad dört bölümden oluşmaktadır. Eserin üçüncü bölümü âlimler ve ilim üzerinedir. İlimden kast edilen din ve Allah üzerine olan âli ilimlerdir. Şâir, âlimlerden insanlığı, şeriatı halka anlatmalarını ister.
Soru 6
Tasavvufi fikirlerin Orta Asya ve Anadolu'da hızla yayılmasının en önemli sebebi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
İslam öncesi mevcut olan Ozan ve Baksı ulviyetlerinin toplum tarafından kabul görüyor olması
B
İslamdaki Allah inancının İslam öncesi Türklerdeki Göktanrı inancına yakın olması
C
Tekkelerin devlet adamları tarafından desteklenmesi
D
İslam ve İslam öncesi Türk inançları arasındaki yakınlık
E
İslam dervişliği ve İslam öncesi dönemdeki Kam arasındaki benzerlik
Açıklama:
DİNÎ-TASAVVUFÎ TÜRK EDEBİYATININ ORTA ASYA SAHASINDAKİ TARİHÎ SEYRİNE KISA BİR BAKIŞ
Ananeye göre temel dayanaklarını Hz. Ebu Bekir veya Hz. Ali vasıtasıyla Hz. Muhammed’e kadar götüren sûfiliğin yayılması, tekkelerin devlet adamları tarafından desteklenmesi suretiyle tasavvufî fikirler hem Orta Asya’da, hem de daha sonra Anadolu’da hızla yayılmıştır.
Ananeye göre temel dayanaklarını Hz. Ebu Bekir veya Hz. Ali vasıtasıyla Hz. Muhammed’e kadar götüren sûfiliğin yayılması, tekkelerin devlet adamları tarafından desteklenmesi suretiyle tasavvufî fikirler hem Orta Asya’da, hem de daha sonra Anadolu’da hızla yayılmıştır.
Soru 7
Tasavvufun hangi döneminde düşünceyi esas alan zümrelerin takip ettikleri yollarda, birbirlerinden ayrılmaya başlayarak yol anlamına gelen tarikatlar oluşmaya başlamıştır?
Seçenekler
A
Hz. Muhammed Dönemi
B
Asr-ı Saadet Dönemi
C
İlk Sûfiler Dönemi
D
Tâbiûn Dönemi
E
Tâbe-i Tâbiun Dönemi
Açıklama:
TASAVVUF KAVRAMINA VE TÜRKLERDE TASAVVUFUN OLUŞUMUNA KISA BİR BAKIŞ
İlk Sûfiler Dönemi'nin ardından varlığın tekliği şeklinde ifade edilebilecek Vahdet-i Vücud teorisiyle tasavvuf sistematik bir hal almış, Tasavvuf düşüncesini esas alan bu zümreler, takip ettikleri yollarla birbirlerinden ayrılmaya başlamış, esasen kelime manası yol demek olan tarikatlar bu zamandan sonra oluşmaya başlamıştır.
İlk Sûfiler Dönemi'nin ardından varlığın tekliği şeklinde ifade edilebilecek Vahdet-i Vücud teorisiyle tasavvuf sistematik bir hal almış, Tasavvuf düşüncesini esas alan bu zümreler, takip ettikleri yollarla birbirlerinden ayrılmaya başlamış, esasen kelime manası yol demek olan tarikatlar bu zamandan sonra oluşmaya başlamıştır.
Soru 8
Dinî Tasavvufî Türk Edebiyatı’nın aslî temalarından hangisi Tasavvuf mensuplarının nefislerini terbiye edebilmek için halvete çekilmeleri halini açıklamaktadır?
Seçenekler
A
Halvet
B
Vecd
C
Zühd
D
Çile-erbâin
E
Velayet
Açıklama:
DİNİ TASAVVUFÎ TÜRK EDEBİYATI KAVRAMI
Dini Tasavvufi Türk Edebiyatı'nda Tasavvuf mensuplarının nefislerini terbiye edebilmek için halvete çekilmeleri hali "Çile-erbâin" olarak adlandırılmaktadır.
Dini Tasavvufi Türk Edebiyatı'nda Tasavvuf mensuplarının nefislerini terbiye edebilmek için halvete çekilmeleri hali "Çile-erbâin" olarak adlandırılmaktadır.
Soru 9
"Divan-ı Hikmet" ile ilgili olarak aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Ahmed Yesevî’nin “Hikmet”lerini içine alan mecmuanın adıdır
B
Divân-ı Hikmet nüshalarının muhteva bakımından olduğu kadar, dil bakımından da önemli farlılıklar arz etmesi, bazılarınca farkı şahıslar tarafından değişik yerlerde meydana getirildiği kanaatini ortaya koymaktadır
C
Hikmetlerin pek mühim ekseriyeti muhteva ve tema itibariyle dini telkinlerden ve İslamî telâkkilerden ibarettir
D
Hikmetlerin büyük bir kısmı, doğrudan doğruya millî hayatın izlerini taşımaktadır
E
Hikmetler, Türkler arasında bir düşünce birliğinin teşekkül etmesi bakımından çok önemlidir
Açıklama:
Hikmetlerin yine büyük bir kısmı değil çok az kısmı, doğrudan doğruya millî hayatın izlerini taşımaktadır.
Soru 10
Muhteva itibariyle; tarikat adabını, usulünü, erkânını, kâmil bir şeyhin, bir dervişin vasıflarını, merâtıb-ı erbaa’yı ‘dört kapı kırk makam’ı beyan eden ve ilk örneğini Harakani'de gördüğümüz sonra da Ahmed Yesevi ve Aşık Paşa'da devam eden bu anlatı türünün adı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Devriyye
B
Fakrname
C
Velayetname
D
Menakıbname
E
Makalat
Açıklama:
Soruda tanımı yapılan anlatı türünün adı Fakrname'dir.
Soru 11
Mevlâna Celâleddin Rûmî ve oğlu Sultan Veled’in tasavvufî eserlerinin paralelinde Anadolu’da ilk güçlü mutasavvıf şairler, XIII. yüzyıl ortalarında ortaya çıkmışlardır. Aşağıdakilerden hangisi bu dönem çıkan mutasavvıf şairlerden biri değildir?
Seçenekler
A
Ümmi Sinan
B
Yunus Emre
C
Aşık Paşa
D
Şeyyad Hamza
E
Kaygusuz Abdal
Açıklama:
Ümmi Sinan 16. yüzyılda yaşamış mutasavvıf şairdir.
Soru 12
Aşağıdakilerden hangisi Dinî Tasavvufî Türk Edebiyatı’nın aslî temaları arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Allahın birliği
B
Nefis terbiyesi
C
Beşeri aşk
D
Velayet
E
Vecd
Açıklama:
Dinî Tasavvufî Türk Edebiyatı’nın aslî temaları arasında beşeri aşk değil tasavvufi aşk yer alır.
Soru 13
Harezm bölgesinde yaşamış, Ahmed Yesevî’nin en sadık müridi olmuş ve hikmetleriyle Yesevî’nin Hikmet geleneği’ni sadıkâne bir şekilde devam ettirmiş olan mutasavvıf şair aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kaygusuz Abdal
B
Yunus Emre
C
Şeyyad Hamza
D
Aşık Paşa
E
Süleyman Hakim Ata
Açıklama:
Harezm bölgesinde yaşamış ve Ahmed Yesevî’nin en sadık müridi olmuş ve hikmetleriyle hem Yesevî’nin Hikmet geleneği’ni sadıkâne bir şekilde devam ettirmiş olan mutasavvıf şair Süleyman Hakim Ata'dır.
Soru 14
Türkmenlerin büyük şairi Mahtumkulu'nun babası olan şiirlerinde Firdevsî, Hoca Ahmet Yesevî, Nizamî, Sâdî, Câmî, Nevaî gibi şairlerin etkisi görülen ve şiirlerini 'Vagz-ı Azad' adlı eserde toplayan şair aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Şah İsmail Hatayi
B
Devlet Mehmed Azadi
C
Süleyman Hakim Ata
D
Habibi
E
Şeyyad Hamza
Açıklama:
Türkmenlerin büyük şairi Mahtumkulu'nun da babası olan şiirlerinde Firdevsî, Hoca Ahmet Yesevî, Nizamî, Sâdî, Câmî, Nevaî gibi şairlerin etkisi görülen ve şiirlerini 'Vagz-ı Azad' adlı eserde toplayan şair Devlet Mehmet Azadi'dir.
Soru 15
Esasen kelime manası yol demek olan tarikatler, tasavvufun hangi döneminden itibaren oluşmaya başlamıştır?
Seçenekler
A
Hz. Muhammed ve Asr-ı Saadet Dönemi
B
Tâbiûn Dönem
C
Tâbe-i Tâbiun Dönemi
D
İlk Sûfiler Dönemi
E
Halifeler Dönemi
Açıklama:
Tarikatler ilk sufiler döneminde oluşmaya başlamıştır.
Soru 16
İslamiyet’le birlikte tasavvufun da Türkler arasında yaygınlaşması, doğal olarak Semerkand, Buhara, Fergana gibi Türk-İslam çevrelerinde oluşmaya başlamış ve buralarda da tasavvufun temsilcilerinden şeyhlere tesadüf edilmeye başlanmıştır. Yusuf Has Hacib ve Ahmed Yesevî’nin ortaya çıkışına kadar Türkler arasında önemli mutasavvıflar da yetişmiştir. Aşağıdakilerden hangisi bu mutasavvıflardan biridir?
Seçenekler
A
Muhammed Ma’şûk Tûsi
B
Ahmed Yükneki
C
Muhyiddin-i Arabî
D
Hakim Süleyman Ata
E
Gülşehri
Açıklama:
Yusuf Has Hacib ve Ahmed Yesevî’nin ortaya çıkışına kadar Türkler arasında Muhammed Ma’şûk Tûsi, Emir Ali Abû gibi mutasavvıflar da yetişmiştir.
Soru 17
Aşağıdakilerden hangisi Orta Asya’da gelişen dini-tasavvufi Türk edebiyatının temsilcilerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Ahmed Yesevi
B
Mansur Ata
C
Mahtumkulu
D
Hakim Süleyman Ata
E
Aziz Mahmud Hüdayi
Açıklama:
Aziz Mahmud Hüdayi Anadolu coğrafyasında yetişmiş mutasavvıf şairdir.
Soru 18
Dinî-Tasavvufî Türk Edebiyatının Orta Asya’daki kurucusu olan ve ilk örneklerini veren mutasavvıf-şair kimdir?
Seçenekler
A
Pir Sultan Abdal
B
Gazâli
C
Mevlana Celaleddin Rûmî
D
Yunus Emre
E
Hoca Ahmet Yesevî
Açıklama:
Dinî-Tasavvufî Türk edebiyatının Orta Asya’daki temsilcilerini ve şiirlerini analiz edebileceksiniz.
Soru 19
Aşağıdakilerden hangisi Allah’a ulaşmak için dünyadan yüz çevirmek anlamını taşır?
Seçenekler
A
Uzlet
B
Kanaat
C
Rıza
D
Zühd
E
Tevekkül
Açıklama:
Dinî-Tasavvufî Türk edebiyatı kavramını ve bu edebiyatı oluşturan unsurları açıklayabileceksiniz.
Soru 20
XVIII. Yüzyılda Türkmenistan’da bir Yunus ekolünün temsilcisi olan şahsiyet aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Devlet Mehmed Âzâdî
B
Mahdumkulu
C
Şah İsmail Safavî Hatayî
D
Süleyman Hakim Ata
E
Ahmed Yesevî
Açıklama:
Dinî-Tasavvufî Türk edebiyatının Orta Asya’daki temsilcilerini ve şiirlerini analiz edebileceksiniz.
Soru 21
Aşağıdakilerden hangisi Ahmet Yesevi’nin yetiştirdiği şahsiyetlerden biri değildir?
Seçenekler
A
Lokman Perende
B
Mansur Ata
C
Süleyman Hakim Ata
D
Harezmli Sa’id Ata
E
Ebû Derdâ
Açıklama:
Dinî-Tasavvufî Türk edebiyatının Orta Asya’daki temsilcilerini ve şiirlerini analiz edebileceksiniz.
Soru 22
Aşağıdakilerden hangisi tasavvufun ana merkezini teşkil eden on kuraldan biri değildir?
Seçenekler
A
Tevbe etme
B
Tevekkül etme
C
Heves etme
D
Zikretme
E
Sabretme
Açıklama:
Tasavvuf kavramını açıklayıp Tasavvufun Türkler arasındaki oluşumunu değerlendirebileceksiniz.
-
-
Soru 23
I.Fikir kaynağı
II.Hedef kitlesi
III.Asli temaları
IV.Kadrosu
V.Kaynakları
Dini Tasavvufi Türk Edebiyatını oluşturan unsurların tamamı aşağıdaki seçeneklerin hangisinde doğru olarak verilmiştir?
II.Hedef kitlesi
III.Asli temaları
IV.Kadrosu
V.Kaynakları
Dini Tasavvufi Türk Edebiyatını oluşturan unsurların tamamı aşağıdaki seçeneklerin hangisinde doğru olarak verilmiştir?
Seçenekler
A
I ve II
B
I, II ve III
C
I, II ve V
D
I, III ve V
E
Hepsi
Açıklama:
Dini Tasavvufi Türk Edebiyatını oluşturan unsurlar fikir kaynağı, hedef kitlesi, asli temaları, kadrosu ve kaynakları olduğundan hepsi doğrudur.
Soru 24
Dini Tasavvufi Türk Edebiyatının hedef kitlesi kimdir?
Seçenekler
A
Askerler
B
Yöneticiler
C
Şairler
D
Bütün toplum
E
Dervişler
Açıklama:
Dini Tasavvufi Türk Edebiyatının hedef kitlesi oldukça heterojen bir yapıya sahiptir. Bu sebeple diğer zümre edebiyatlarından farklı olarak, her sınıf ve sosyal statüden insana hitap etmektedir. Bu edebiyatın hedef kitlesi, halk-cumhur; yani bütün bir toplumdur. Her kesime hitap eder ve hiçbir suretle toplum içinde sınıf farkı yaratmaz.
Soru 25
Aşağıdaki seçeneklerden hangisi Dini Tasavvufi Türk Edebiyatının asli temalarından değildir?
Seçenekler
A
Peygamberler
B
Dünyanın faniliği
C
Beşeri aşk
D
Halvet
E
Nefis terbiyesi
Açıklama:
Dini Tasavvufi Türk Edebiyatında gelmiş geçmiş pek çok peygamber konu olarak yer almıştır. Mutasavvıf şairler, şiirlerinde dünyanın geçici olduğunu, Allah’ın ezeli ve ebedi varlığını öne çıkarırlar. Hâlvet, dünyadan el çekip Allah’a yönelmek anlamına gelmektedir ve Dini Tasavvufi Türk Edebiyatında işlenmektedir. Tasavvufta nefis ve nefis terbiyesi oldukça önemlidir ve Dinî Tasavvufî Türk Edebiyatı’nda da oldukça geniş bir şekilde ele alınmıştır. Beşeri aşk ise bu edebiyatın temalarından biri değildir.
Soru 26
Tanrı’nın niteliğini ve evrenin oluşumunu varlık birliği anlayışıyla açıklayan dinî ve felsefî akım aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
İlahi
B
Tasavvuf
C
Zikir
D
Takva
E
Murakabe
Açıklama:
İlahi dini, ahlaki ve ilahi fikirleri içeren şiir; zikir Allah’ı anmak ve hatırlamak; takva Allah korkusuyla dinin yasak ettiği şeylerden kaçınmak ve murakabe kulun, her şeyi Allah’ın gördüğüne inanması anlamına gelmektedir. Tasavvuf ise Tanrı’nın niteliğini ve evrenin oluşumunu varlık birliği anlayışıyla açıklayan dinî ve felsefî akım olarak tanımlanır.
Soru 27
Dinî Tasavvufî Türk Edebiyatı’nın Orta Asya’da ilk kurucusu ve ilk örneklerini veren mutasavvıf-şair kimdir?
Seçenekler
A
Yunus Emre
B
Kaygusuz Abdal
C
Ahmet Yesevi
D
Mevlana Celaleddin Rumi
E
Sultan Veled
Açıklama:
Dinî Tasavvufî Türk Edebiyatı’nın Orta Asya’da ilk kurucusu olan ve ilk örneklerini veren mutasavvıf-şair olarak kabul edilen Ahmed Yesevî’nin ortaya koyduğu tasavvufî normlar, onun halife ve dervişleri vasıtasıyla Anadolu ve Balkanlara da getirilmiş ve bu geleneğin Anadolu’da ortaya çıkması ve yayılmasında Ahmed Yesevi temel olmuştur. Anadolu’ya gelen; Yesevi ve Hayderi dervişleri, Yesevi etkisini Mevlâna Celaleddini Rumî, Hacı Bektaş Veli, Sultan Veled, Ahmet Fakih, Şeyyad Hamza, Yunus Emre, Abdal Mûsâ, Kaygusuz Abdal gibi şairlere de taşımışlardır.
Soru 28
Aşağıda verilen şairlerden hangisi Orta Asya Dini Tasavvufi Türk Edebiyatı şairlerindendir?
Seçenekler
A
Süleyman Hakim Ata
B
Fuzuli
C
Şeyh Galip
D
Nedim
E
Nefi
Açıklama:
Fuzuli, Şeyh Galip, Nedim ve Nefi divan edebiyatı şairlerindendir. Süleyman Hakim Ata ise Orta Asya Dini Tasavvufi Türk Edebiyatı şairlerindendir.
Soru 29
Dinî-Tasavvufî Türk Edebiyatı’nın ilk örnekleri hangisidir?
Seçenekler
A
Makalat/Fakr-name
B
Divan-ı Hikmet/ Kutadgu Bilig
C
Ahir Zaman Kitabı/ Meryem Kitabı
D
Vagz-ı Azad/ Bakırgan Kitabı
E
Hekayatı Cabir Encar/ Rubagıyet Ezruyı ve Doga
Açıklama:
Dinî-Tasavvufî Türk Edebiyatı’nın ilk örneği Yusuf Has Hacib’in Kutadgu Bilig’i ve Ahmed Yesevî’nin Divân-ı Hikmeti’idir. Özellikle Kutadgu Bilig’in, bu edebiyatın Ahmed Yesevî’den önce ilk eseri olduğu söylenebilir.
Soru 30
Aşağıdaki eserlerden hangisi Ahmet Yesevi ’ye aittir?
Seçenekler
A
Makalat
B
Vagz-ı Azad
C
Bakırgan Kitabı
D
Divan-ı Hikmet
E
Ahir Zaman Kitabı
Açıklama:
Makalat Hacı Bektaş Veli’ye, Vagz-ı Azad Devlet Mehmed Azadi’ye, Bakırgan Kitabı ve Ahir Zaman Kitabı Süleyman Hakim Ata’ya, Divan-ı Hikmet ise Ahmet Yesevi’ ye aittir.
Soru 31
Ahmet Yesevî’nin şiirlerine verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Manzume
B
Postnişin
C
Menkabe
D
Yeseviye
E
Hikmet
Açıklama:
Manzume şiir şeklinde yazılmış eser anlamına gelmektedir. Postnişin, postta oturan, tekkenin şeyhi için kullanılmaktadır. Menkabe din büyüklerinin ve tarihe geçmiş ünlü kimselerin yaşamları ve olağanüstü davranışlarıyla ilgili anlatılardır. Yeseviye, Ahmet Yesevî’nin görüşleri doğrultusunda şekillenmiş bir tarikattır. Hikmet ise Ahmet Yesevî’nin şiirlerine verilen addır.
Soru 32
Dehname aşağıdaki şairlerden hangisine aittir?
Seçenekler
A
Süleyman Hakim Ata
B
Mahdumkulu
C
Şah İsmail Safavi Hatayi
D
Devlet Mehmet Azadi
E
Ahmet Yesevi
Açıklama:
Dehname Şah İsmail Safavi Hatayi’ye aittir.
Soru 33
Aşağıdakilerden hangisi “zühd” kelimesinin anlamını karşılamaktadır?
Seçenekler
A
Allah korkusuyla dinin yasak ettiği şeylerden kaçınma.
B
Din büyüklerinin ve tarihe geçmiş ünlü kimselerin yaşamlarını anlatma.
C
Tasavvufta Allah’tan başka varlığın olmadığı, her şeyin onun tecellisi olduğunu düşünme.
D
Her türlü zevke karşı koyarak kendini ibadete verme.
E
Sâlikin her şeyi Allah’ın tecellisi olarak görmesi hali.
Açıklama:
Zühd:Her türlü zevke karşı koyarak kendini ibadete verme. İslam’ın hükümleri doğrultusundaki inancını, fikrî düşünceyle birleştiren tasavvuf, sonra Türkler arasında da yayılmaya başlamıştır. Bu başlayış, Türkler arasında fikrî ve İslamiyet’in kabulünden sonra da zühdî açıdan önemli rol oynamıştır. Müslümanlığın Türkler arasında Orta Asya’da yayılması esnasında metot olarak şair tabiatlı Türklere şiirle hitap edilmiştir.
Soru 34
Aşağıdakilerden hangisi Dinî Tasavvufî Edebiyatı oluşturan unsurlardan biri değildir?
Seçenekler
A
Tasavvufî gelenek; Hoca Ahmed Yesevî’den önce Türkistan’da yayılma zemini bulmuş ve devam etmiştir.
B
Dinî Tasavvufî Türk Edebiyatı’nın temel ideolojisi; inanmak, birlik ve beraberlik, millî mefkûreyi merkezden muhite götürmek ve genişletmek, paylaşmak, paylaştırmak, hoşgörülü, müşfik ve adaletli olmaktır.
C
Dinî Tasavvufî Türk Edebiyatı’nın Orta Asya’da ilk kurucusu ve ilk örneklerini veren mutasavvıf-şair olarak kabul ettiğimiz Ahmed Yesevî olmuştur.
D
Mevlâna Celâleddin Rûmî ve oğlu Sultan Veled’in paralelinde Anadolu’da ilk güçlü mutasavvıf şairler, XIV. yüzyıl ortalarında ortaya çıktılar.
E
Bu dönemde bu fikirlerin aksine, tasavvuf ve tarikatları Anadolu’nun Türkleştirilmesi İslâmlaştırılması gibi kutlu bir vazifeye yönlendiren mutasavvıf-dervişler de zuhur etmiştir.
Açıklama:
Mevlâna Celâleddin Rûmî ve oğlu Sultan Veled’in tasavvufî eserlerinin paralelinde Anadolu’da ilk güçlü mutasavvıf şairler, XIII. yüzyıl ortalarında ortaya çıktılar. Nitekim Yunus Emre’nin bu yönelişi Anadolu’da kendisine birçok taraftar ve takipçi sağlamıştır.
Soru 35
Aşağıdakilerden hangisi Dinî Tasavvufî Türk Edebiyatının aslî temalarını ana başlıkları arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Allah’ın birliği
B
Münâcaat
C
Vecd
D
İnsan-ı kâmil
E
Ricâlü’l-gayb
Açıklama:
Münâcaat: Türk edebiyatında Allah’a yalvarıp yakarmak için yazılan eserlere denir. Münâcaat, Dinî Tasavvufî Türk Edebiyatının aslî temalarını ana başlıkları arasında yer almaz.
Soru 36
Aşağıdakilerden hangisi Tasavvufun ana merkezini teşkil eden on kural arasında bulunmaz?
Seçenekler
A
Murakabe
B
Uzlet
C
Kerâmet
D
Zikir
E
Tevbe
Açıklama:
Tasavvufun ana merkezini teşkil eden on kural sırasıyla şunlardır: Tevbe: Pişmanlık. Kalpteki kötülükte ısrar düğümünü çözüp Hakk’a dönme. Zühd: Allah’a ulaşmak için dünyadan yüz çevirmek. Tevekkül: Allah’ın katında olana güvenip halkın elinde olanlara göz dikmeme. Kanaat: Tok gözlü olma. Uzlet: Günaha girmemek için toplumdan ayrı yaşama. Zikir: Allah’ı anma. Hakk’a dönme: Dünya nimetlerinden el etek çekip Allah’a yönelme. Sabır: Başa gelen belalardan sızlanmama veya sadece Allah’a başvurma. Murakabe: Kulun, her şeyi Allah’ın gördüğüne inanması. Rıza:
Hoşnut ve memnun olma. Tasavvufun bu on esası, insan-ı kemal mertebesine eriştirecek en sağlam yol olarak kabul edilmiştir. Keramet bu kurallar arasında yer almaz .
Hoşnut ve memnun olma. Tasavvufun bu on esası, insan-ı kemal mertebesine eriştirecek en sağlam yol olarak kabul edilmiştir. Keramet bu kurallar arasında yer almaz .
Soru 37
Aşağıdakilerden hangisi Ahmed Yesevî’nin tarikat adabını, usulünü, erkânını, olgun bir şeyhin ve dervişin özelliklerini anlattığı eseridir?
Seçenekler
A
Kutadgu Bilig
B
Makalat
C
Divan-ı Hikme
D
Velâyetnâme
E
Fakr-nâme
Açıklama:
Fakr-nâme: Ahmed Yesevî’nin tarikat adabını, usulünü, erkânını, olgun bir şeyhin ve dervişin özelliklerini anlattığı eseridir.
Soru 38
Aşağıdakilerden hangisi Orta Asya’da Dinî-Tasavvufî Türk Edebiyatının temsilciliğini başlangıçta yapanlar arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Yunus Emre
B
Yusuf Hemedani
C
Hakîm Süleyman Ata
D
Ahmed Yesevi
E
Yusuf Has Hacib
Açıklama:
Orta Asya’da Dinî-Tasavvufî Türk Edebiyatının temsilciliğini başlangıçta; Necmeddin Kübra, Yusuf Hemedani, Cafer Sadık, Yusuf Has Hacib, Ahmed Edib Yükneki, Ahmed Yesevi, Mansur Ata, Muhammed Danişmend, Hakîm Süleyman Ata (öl. 1186), Abdulhalik Gücdevani, Nasuriddin Rabgûzî, fiah İsmâil Safavî/Hatayî, Devlet Mehmed Âzadî, Mahdumkulu yapmışlardır. Onların bu konulardaki eserleri oldukça zengin bilgilere sahiptir.
Soru 39
Bakırgan Kitabı, Âhir Zaman Kitabı ve (Bibi) Meryem Kitabı olmak üzere üç eseri olan mutasavvıf şair aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Mansur Ata
B
Mahdumkulu
C
Süleyman Hakîm Ata
D
Ahmed Yesevî
E
Nesimî
Açıklama:
Birtakım şüpheleri taşımakla birlikte Süleyman Hakim Ata’ya ait olduğu ifade edilen Bakırgan Kitabı, Âhir Zaman Kitabı ve (Bibi) Meryem Kitabı olmak üzere üç eseri vardır. F. Köprülü, bu eserlerin müstakilen Bakırganî’ye ait olmadığını, değişik zamanlarda yazılmış, halk arasında rağbet bulan sufiyane şiirler ve ilâhîler mecmuası olduklarını ifade eder. Ancak bu eserler birer mecmua ise hangilerinin Bakırganî’ye ve hangilerinin de diğer Yesevî tarikati mensubu şairlere ait olduklarını tespit etmek güçtür. Burada da tıpkı Yunus’un şiirlerini seçmedeki güçlük gibi bir müşkilat vardır. Kuvvetle muhtemel olmalıdır ki bu eserlerdeki şiirlerin ekserisi Bakırgan’a aittir.
Soru 40
Dinî-Tasavvufî Türk Edebiyatı’nın ilk örneklerinden biri sayılan eser aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Velâyetnâme
B
Kutadgu Bilig
C
Fakr-nâme
D
Makalat
E
Dede Korkut Kitabı
Açıklama:
Dinî-Tasavvufî Türk Edebiyatı’nın ilk örneğini Yusuf Has Hacib’in Kutadgu Bilig’inde ve Ahmed Yesevî’nin Divân-ı Hikmeti’nde görüyoruz. Özellikle Kutadgu Bilig, bu edebiyatın Ahmed Yesevî’den önce ilk eseridir diyebiliriz. Çünkü bu eser, Türk toplumunun dini yaşayışı, Allah’ın varlığı ve birliği, devlet-i ebed müddet ülküsü, adaleti, birlik ve beraberliği, vatan ve millet sevgisi, hoşgörüsü, devlet başkanının teb’asına karşı olan görevleri ve adaletli davranması, teb’aanın da devletine karşı her konuda kusur yapmaması gerektiği konularında bilimsel verilerle dolu olmasıdır.
Soru 41
“Devlet adamlığının yanı sıra şairlik yeteneği de vardır. Hem Divân şiiri tarzında, hem halk şiiri, hem de dini-tasavvufî Türk edebiyatı sahasında muhtelif türlerde şiirler söylemiştir. Asıl şairlik yönünü de bu tür şiirleriyle sağlamıştır. Anadolu’daki Şii-Alevî kesimi üzerinde bu şiirleri vesilesiyle ortaya koyduğu tesiri ve imajı bugün de devam ettirmektedir.”
Yukarıda sözü edilen şair aşağıdakilerden hangisidir?
Yukarıda sözü edilen şair aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Âzâdî
B
Yusuf Hemedani
C
Hakîm Süleyman Ata
D
Şah İsmail
E
Yusuf Has Hacib
Açıklama:
Şah İsmâil, hem Divân tarzında, hem halk şiiri, hem de dini-tasavvufi Türk Edebiyatı sahasında muhtelif türlerde şiirler söyleyen, asıl şairlik yönünü de bu tür şiirleriyle sağlamıştır. Anadolu’daki Şii-Alevî kesimi üzerinde bu şiirleri vesilesiyle ortaya koyduğu tesiri ve imajı bugün de devam eden bir şair ve devlet adamıdır. Hatayî, Habîbî, ve Nesîmî tesirinde yetişmişler şair olması sebebiyle hurûfi inanışların etkisi altında da kalmıştır.
Soru 42
“XVIII. yüzyıl Türkmenistan’ında yaşayan gerçek anlamda bir Ahmed Yesevî ve Yunus
Emre takipçisi olduğu görülür. Çünkü üçünün de beslendiği kaynak Kur’an ve hadislerdir. İslam dininin itikat, ibadet ve ahlakî umdelerini eserlerinde, tıpkı Yunus Emre gibi dantel dantel işlemiştir. Böylece O, XVIII. yüzyılda Türkmenistan’da, bir Yunus ekolünün temsilcisi ve Dini Tasavvufî Türk Edebiyatının da mümtaz şahsiyeti olmuştur.”
Yukarıda sözü edilen şair aşağıdakilerden hangisidir?
Emre takipçisi olduğu görülür. Çünkü üçünün de beslendiği kaynak Kur’an ve hadislerdir. İslam dininin itikat, ibadet ve ahlakî umdelerini eserlerinde, tıpkı Yunus Emre gibi dantel dantel işlemiştir. Böylece O, XVIII. yüzyılda Türkmenistan’da, bir Yunus ekolünün temsilcisi ve Dini Tasavvufî Türk Edebiyatının da mümtaz şahsiyeti olmuştur.”
Yukarıda sözü edilen şair aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Mahdumkulu
B
Yusuf Hemedani
C
Nizâmî
D
Şah İsmail
E
Nevâyi
Açıklama:
Mahdumkulu, Divânı’na bir bütün olarak bakıldığı zaman onun; Yunus Emre Divânı ile büyük benzerlikler içinde ve XVIII. yüzyıl Türkmenistan’ında yaşayan gerçek anlamda bir Ahmed Yesevî ve Yunus Emre takipçisi olduğu görülür (Güzel 1998). Çünkü her üçünün de beslendiği kaynak Kur’an ve hadislerdir. Mahdumkulu; İslam dininin itikat, ibadet ve ahlakî umdelerini eserlerinde, tıpkı Yunus Emre gibi dantel dantel işlemiştir. Böylece O, XVIII. yüzyılda Türkmenistan’da, bir Yunus ekolünün temsilcisi ve Dini Tasavvufî Türk Edebiyatının da mümtaz şahsiyeti olmuştur.
Soru 43
Aşağıdakilerden hangisi bir edebiyat ürününün adı değildir?
Seçenekler
A
Soğdca
B
Koşuk
C
İlahi
D
Destan
E
Bilmece
Açıklama:
Soğdca Hint-Avrupa dil ailesine mensup İran kökenli antik bir dil.
Soru 44
Aşağıdakilerden hangisi Hz. Muhammet’i övmek için yazılan esere verilen addır?
Seçenekler
A
Zuhd
B
Vehdet-I vücud
C
Vehdet-I Şuhüd
D
Na’t
E
Münacaat
Açıklama:
Zühd: Her türlü zevke karşı koyarak kendini ibadete verme. Vahdet-i vücûd: Tasavvufta Allah’tan başka varlığın olmadığı, her şeyin onun tecellisi olduğunu düşünme. Vahdet-i Şuhûd: Sâlikin her şeyi Allah’ın tecellisi olarak görmesi hali. Nâ’t: Türk edebiyatında Hz. Muhammet’i övmek için yazılan eserler. Münâcaat: Türk edebiyatında Allah’a yalvarıp yakarmak için yazılan eserler.
Soru 45
Dini- Tasavvufi Türk edebiyatının hedef kitlesi kimlerdir?
Seçenekler
A
Cumhur
B
Gaziler
C
Mollalar
D
Dervişler
E
Yüksek zümre
Açıklama:
Bu edebiyatın hedef kitlesi, halk-cumhur; yani bütün bir toplumdur. Her kesime hitap eder ve hiçbir suretle toplum içinde sınıf farkı yaratmaz.
Soru 46
Aşağıdakilerden hangisi/hangileri Dini-Tasavvufi Türk edebiyatının temalarındandır?
I. Allah’ın birliği
II. Dini inanç
III. İnsan-ı Kamil
IV. Ferdi ahlak
V. Miraç
VI. Velayet
I. Allah’ın birliği
II. Dini inanç
III. İnsan-ı Kamil
IV. Ferdi ahlak
V. Miraç
VI. Velayet
Seçenekler
A
I, IV
B
II, III, VI
C
I, II, V
D
III, IV, V, VI
E
I, II, III, IV, VI
Açıklama:
Dinî Tasavvufî Türk Edebiyatının aslî temalarını kısaca şu ana başlıklar altında toplayabiliriz: Allah’ın birliği, Peygamberler, Din ve tasavvuf büyükleri, Dinî inanç, Vecd, Tasavvufî aşk, İnsan-ı kâmil, Dünyanın fâniliği, NeŞs, neŞs terbiyesi, Ferdî ahlak ve toplum ahlak, Velâyet, Şeyh-mürid, Ricâlü’l-gayb, Kerâmet, Zikir, Zühd, Hâlvet, Ehl-i beyt,. Tayy-i zaman tayy-i mekân,. Çile-erbâin.
Soru 47
Aşağıdakilerden hangisi tasavvufun ana merkezini oluşturan 10 kuraldan biri değildir?
Seçenekler
A
Kanaat
B
Tamah
C
Tevbe
D
Sabır
E
Murakabe
Açıklama:
Tasavvufun ana merkezini teşkil eden bu on kural ise sırasıyla şunlardır: Tevbe: Pişmanlık. Kalpteki kötülükte ısrar düğümünü çözüp Hakk’a dönme. Zühd: Allah’a ulaşmak için dünyadan yüz çevirmek. Tevekkül: Allah’ın katında olana güvenip halkın elinde olanlara göz dikmeme. Kanaat: Tok gözlü olma. Uzlet: Günaha girmemek için toplumdan ayrı yaşama. Zikir: Allah’ı anma. Hakk’a dönme: Dünya nimetlerinden el etek çekip Allah’a yönelme. Sabır: Başa gelen belalardan sızlanmama veya sadece Allah’a başvurma. Murakabe: Kulun, her şeyi Allah’ın gördüğüne inanması. Rıza: Hoşnut ve memnun olma.
Soru 48
Aşağıdakilerden hangisi “Tabiun Dönemi”ni açıklar?
Seçenekler
A
Vahdet-I vücud teorisiyle tasavvufun sistematik hal aldığı dönem
B
Tarikatlaerin oluşumana zemin hazırlayan dönem
C
Sahabeleri görenler devri
D
Tabi olanlara tabi olanlar dönemi
E
Hz. Muhamed’in hayatta ve tek müşrük olduğu dönem
Açıklama:
Tâbiûn Dönemi: Tâbiûn, yani sahabileri görenler devri, her alanda örnek kişi olan Hz. Muhammed’in, ahrete göç ettiği, İslamî bir nizam olarak Kur’ân, sünnet, kıyas gibi kaynakların miras bırakıldığı bir dönemdir. Hasan-ı Basrî, Süfyan-ı Sevri, Üveys Karânî, Said b.Cübeyr, Abdullah b. el-Mübarek zâhidlerin çevresinde tasavvufî hayatın temelleri atıldı.
Soru 49
Aşağıdakilerden hangisi bir eser adıdır?
Seçenekler
A
Yeseviye
B
Tekke
C
Divan-ı Hikmet
D
Baksı
E
Kam
Açıklama:
Baksı: Kazak, Kırgız, Özbek, Karakalpak ve Türkmenler arasında halk şairliği ve büyü işleriyle uğraşan tipler. Kam: Türklerde şaman anlamında kullanılan bir kelimedir. Kamlar, toplumda büyücülük, hekimlik, kâhinlik ve şairlik gibi meslekleri icra ederler. Yeseviye: Ahmet Yesevî’nin görüşleri doğrultusunda şekillenmiş bir tarikattır. Özellikle Orta Asya Türkleri arasında yayılma imkânı bulmuştur. Divân-ı Hikmet: Ahmed Yesevî’nin “hikmet” adı verilen şiirlerini içeren bir eserdir. Fakr-nâme: Ahmed Yesevî’nin tarikat adabını, usulünü, erkânını, olgun bir şeyhin ve dervişin özelliklerini anlattığı eseridir.
Soru 50
Aşağıdakilerden hangisi “ din büyüğü, tarihe geçmiş ünlü kişinin hayatı, olağanüstü davranışlarıyla ilgili anlatı” anlamına gelen kelimedir?
Seçenekler
A
Ozan
B
Menkabe
C
Hikmet
D
Postnişin
E
Makalat
Açıklama:
Postnîşîn: Postta oturan, tekkenin şeyhi. Makalât: Hacı Bektaş Velî’nin tasavvufî içerikli eseri.Hikmet: Ahmet Yesevî’nin şiirlerine verilen ad. Menkabe: Din büyüklerinin ve tarihe geçmiş ünlü kimselerin yaşamları ve olağanüstü davranışlarıyla ilgili anlatı. Ozan: Oğuzlarda kopuzla şiir söyleyip destan anlatan sanatçı.
Soru 51
Aşağıdaki hangi mutasavvıf şiirlerinde özellikle “cennetin hoşluğundan, cehennemin gazabından, ve Hızır Aleyhissam’dan “ bahsetmiştir?
Seçenekler
A
Ahmed Yesevi
B
Süleyman Hakim Ata
C
Şah İsmail Safavi Hayati
D
Devlet Mehmed Azadi
E
Mamduklu
Açıklama:
Süleyman Bakırganî’nin şiirlerinde hâkim olan üslup Yesevî’nin “Divân-ı Hikmet” üslûbudur. F. Köprülü, bu üslûp benzerliğini bir ayniyet gibi görür ve Yesevî tarikatının adabı olarak yorumlar (Köprülü 1981: 172). Bakırganî de tıpkı şeyhi Hoca Ahmed Yesevî gibi sade bir dille şiirler yazmış ve bu şiirlerde derin tasavvufî manalar ifade etmek yerine, daha zahidâne bir şekilde Allah, peygamber ve Veliyullah’a duyduğu sevgi, vecd ve muhabbetten söz etmiştir. Ayrıca, cennetin nimetlerinden ve hoşluğundan, cehennemin korkunç azaplarından bahsetmektedir. Şeyhi Ahmed Yesevî’ye beslediği muhabbet ve bağlılık, şiirlerinde önemli bir yer tutar. Ayrıca Hızır Aleyhisselâm’a da oldukça ehemmiyetli bir yer ayırmıştır.
Soru 52
“Köp yiğitler gelip geçti cihandan
Niyetine göre ikbâl bolmadı
Gerdîşi kec kahpe felek elinden
Ertiri şâd bolan öylen gülmedi” (Güzel 2009: 510).
Dizeleri hangi mutasavvıfa aittir?
Niyetine göre ikbâl bolmadı
Gerdîşi kec kahpe felek elinden
Ertiri şâd bolan öylen gülmedi” (Güzel 2009: 510).
Dizeleri hangi mutasavvıfa aittir?
Seçenekler
A
Ahmed Yesevi
B
Süleyman Hakim Ata
C
Şah İsmail Safavi Hayati
D
Devlet Mehmed Azadi
E
Mamduklu
Açıklama:
Mahdumkulu; İslam dininin itikat, ibadet ve ahlakî umdelerini eserlerinde, tıpkı Yunus Emre gibi dantel dantel işlemiştir. Böylece O, XVIII. yüzyılda Türkmenistan’da, bir Yunus ekolünün temsilcisi ve Dini Tasavvufî Türk Edebiyatının da mümtaz şahsiyeti olmuştur. “Köp yiğitler gelip geçti cihandan Niyetine göre ikbâl bolmadı Gerdîşi kec kahpe felek elinden Ertiri şâd bolan öylen gülmedi” (Güzel 2009: 510)
Soru 53
Sâlikin her şeyi Allah’ın tecellisi olarak görmesi haline ne ad verilir?
Seçenekler
A
Vahdet-i Şuhûd
B
Vahdet-i Vücûd
C
Zühd
D
Na't
E
Münacaat
Açıklama:
Sâlikin her şeyi Allah’ın tecellisi olarak görmesi haline Vahdet-i Şuhûd denir.
Soru 54
Aşağıdaki tanımlardan hangisi Münâcaat'ın tanımıdır?
Seçenekler
A
Türk edebiyatında Hz. Muhammet’i övmek için yazılan eserler.
B
Türk edebiyatında Allah’a yalvarıp yakarmak için yazılan eserler.
C
Dini, ahlaki ve ilahi fikirleri içeren şiirler
D
Eski Türk şiirinde şiir ve nazım şekli anlamında kullanılan bir terim.
E
Kahramanlık konulu halk edebiyatı türleri için ve âşık edebiyatındaki bazı şiirler için kullanılan ad.
Açıklama:
Münâcaat: Türk edebiyatında Allah’a yalvarıp yakarmak için yazılan eserlere verilen addır.
Soru 55
Dinî Tasavvufî Türk Edebiyatı'nın Orta Asya’da ilk kurucusu ve ilk örneklerini veren mutasavvıf-şair olarak kabul ettiğimiz ilk şair kimdir?
Seçenekler
A
Sultan Veled
B
Mevlana Celaleddin Rumi
C
Ahmed Yesevi
D
Yunus Emre
E
Said Emre
Açıklama:
Dinî Tasavvufî Türk Edebiyatı'nın Orta Asya’da ilk kurucusu ve ilk örneklerini veren mutasavvıf-şair olarak kabul ettiğimiz ilk şair Ahmed Yesevi'dir.
Soru 56
Aşağıdakilerden hangisi Dinî Tasavvufî Türk Edebiyatı’nın aslî temaları arasında yer alan "Tasavvufi aşk" temasının tanımıdır?
Seçenekler
A
Allah’ın birliği'nin anlatılır ve bu konu üzerinde ayrıntılı bilgiler verilir.
B
Sahabeler, dört halife, tasavvuf kültüründe önemli bir yeri olan Hallac-ı Mansur gibi pek çok şahsiyetin anlatıldığı temadır.
C
Dinin ne anlama geldiği, insan için dinin gerekli olduğu, insanın din için yapması gerekenler, dini algılama ve yaşama biçimlerinin anlatıldığı temadır.
D
Kesretten uzak, Allah’a yönelmiş aşkın anlatıldığı temadır.
E
Mutasavvıf şairlerin şiirlerinde, dünyanın geçici olduğunu, Allah’ın ezelî ve ebedi varlığının öne çıktığı temadır.
Açıklama:
Tasavvufi aşk; Kesretten uzak, Allah’a yönelmiş aşkın anlatıldığı temadır.
Soru 57
Aşağıdakilerden hangisi Dini-Tasavvufi Türk Edebiyatının ilk örneğidir?
Seçenekler
A
Bakırgan Kitabı
B
Vagz-ı Azad
C
Kutadgu Bilig
D
Yeseviye
E
Makalat
Açıklama:
Dini-Tasavvufi Türk Edebiyatının ilk örneği Yusuf Has Hacib tarafından yazılmış olan Kutadgu Bilig'dir.
Soru 58
Aşağıdakilerden hangisi Orta Asya’da Dinî-Tasavvufî Türk Edebiyatının ilk temsilcileri arasında sayılmaz?
Seçenekler
A
Hacı Bektaş Veli
B
Necmeddin Kübra
C
Yusuf Hemedani
D
Cafer Sadık
E
Yusuf Has Hacib
Açıklama:
Orta Asya’da Dinî-Tasavvufî Türk Edebiyatının ilk temsilciliğini; Necmeddin Kübra, Yusuf Hemedani, Cafer Sadık, Yusuf Has Hacib, Ahmed Edib Yükneki, Ahmed Yesevi, Mansur Ata, Muhammed Danişmend, Hakîm Süleyman Ata, Abdulhalik Gücdevani, Nasuriddin Rabgûzî, Şah İsmâil Safavî/Hatayi, Devlet Mehmed Azadi ve Mahdumkulu yapmışlardır.
Soru 59
Menkıbe ne demektir?
Seçenekler
A
Toplumun dini yaşayışını belli bir vecd içinde, bazen nesir halinde, bazen milli vezinle, bazen de Divan şiiri nazım şeklini kullanarak dinî-tasavvufî nazım türleriyle verebilen ve toplumun tümünü kucaklayan bir ekol edebiyat.
B
Türk edebiyatında Hz. Muhammet’i övmek için yazılan eserler.
C
Türk edebiyatında Allah’a yalvarıp yakarmak için yazılan eserler.
D
Din büyüklerinin ve tarihe geçmiş ünlü kimselerin yaşamları ve olağanüstü davranışlarıyla ilgili anlatı.
E
Dini, ahlaki ve ilahi fikirleri içeren şiirler.
Açıklama:
Menkıbe; Din büyüklerinin ve tarihe geçmiş ünlü kimselerin yaşamları ve olağanüstü davranışlarıyla ilgili anlatıdır.
Soru 60
"Türkmenlerin Göklen Boyu’nun Gerkez aşiretinden bir ailedendir. şâir, öğrenimine köy okulunda başlamış, daha sonra Hive medreselerinden birinde öğrenimine devam etmiştir. 1760 yılında ölmüştür. Türkmenlerin büyük şairi Mahdumkulu’nun babasıdır. Şiirlerinde Firdevsî, Hoca Ahmet Yesevî, Nizamî, Sâdî, Câmî, Nevaî gibi şairlerin etkisi görülür. Eldeki bütün şiirleri “Vagz-ı Azad” adlı eserde toplanmıştır."
Bu şair aşağıdakilerden hangisidir?
Bu şair aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Şah İsmail Safavi
B
Süleyman Hakim Ata
C
Nasuriddin Rabguzi
D
Yusuf Hemedani
E
Devlet Mehmed Azadi
Açıklama:
Devlet Mehmed Azadi, Türkmenlerin Göklen Boyu’nun Gerkez aşiretinden bir ailedendir. Azadi, öğrenimine köy okulunda başlamış, daha sonra Hive medreselerinden birinde öğrenimine devam etmiştir. 1760 yılında ölmüştür. Türkmenlerin büyük şairi Mahdumkulu’nun babasıdır. Şiirlerinde Firdevsî, Hoca Ahmet Yesevî, Nizamî, Sâdî, Câmî, Nevaî gibi şairlerin etkisi görülür. Eldeki bütün şiirleri “Vagz-ı Azad” adlı eserde toplanmıştır.
Soru 61
"Hoca Ahmed Yesevi'nin halifesi ve mürididir. Harezm'de yaşamıştır. Birtakım şüpheleri taşımakla birlikte Şaire ait olduğu ifade edilen Bakırgan Kitabı, Âhir Zaman Kitabı ve (Bibi) Meryem Kitabı olmak üzere üç eseri vardır."
Yukarıda anlatılan şair aşağıdakilerden hangisidir?
Yukarıda anlatılan şair aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Süleyman Hakim Ata
B
Şah İsmail Safavi Hatayi
C
Devlet Mehmed Azadi
D
Muhammed Danişmend
E
Mahdumkulu
Açıklama:
Süleyman Hakim Ata; Hoca Ahmed Yesevi'nin halifesi ve mürididir. Harezm'de yaşamıştır. Birtakım şüpheleri taşımakla birlikte Şaire ait olduğu ifade edilen Bakırgan Kitabı, Âhir Zaman Kitabı ve (Bibi) Meryem Kitabı olmak üzere üç eseri vardır.
Soru 62
Hoca Ahmed Yesevi'nin, muhteva itibariyle; tarikat adabını, usulünü, erkânını, kâmil bir şeyhin, bir dervişin vasıflarını, merâtıb-ı erbaa’yı ‘dört kapı kırk makam’ı beyan eden eserinin adı nedir?
Seçenekler
A
Divan-ı Hikmet
B
Fakr-name
C
Makalat
D
Ahir Zaman Kitabı
E
Mesnevi
Açıklama:
Hoca Ahmed Yesevi'nin, muhteva itibariyle; tarikat adabını, usulünü, erkânını, kâmil bir şeyhin, bir dervişin vasıflarını, merâtıb-ı erbaa’yı ‘dört kapı kırk makam’ı beyan eden eserinin adı Fakr-name'dir.
Soru 63
Eski Türk şiirinde şiir ve nazım şekli anlamında kullanılan terim aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Koşuk
B
İlâhi
C
Destan
D
Ağıt
E
Mevlid
Açıklama:
Eski Türk şiirinde şiir ve nazım şekli anlamında kullanılan terime koşuk denir.
Soru 64
Tasavvufta Allah'tan başka varlığın olmadığı, her şeyin onun tecellisi olduğunu düşünme şeklinde ifade edilen kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Zühd
B
Vahdet-i vücûd
C
Vahdet-i şuhûd
D
Nâ't
E
Münâcaat
Açıklama:
Tasavvuf; kaynaklarda kendisini hikmete ve Allah’ı bilmeye adamak” olarak tarif edilir ve vahdet-i vücûd ile vahdet-i şuhûd gibi iki ana prensibe dayanır. Allah'tan başka varlığın olmadığı, her şeyin onun tecellisi olduğunu düşünme şeklinde ifade edilen kavram "Vahdet-i vücûd"tur.
Soru 65
Dinî Tasavvufî Türk Edebiyatı'nın Orta Asya'da ilk kurucusu ve ilk örneklerini veren mutasavvıf-şair aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Yunus Emre
B
Hacı Bayram Veli
C
Ahmed Yesevî
D
Mevlâna
E
Hacı Bektaş Veli
Açıklama:
DinÎ TasavvufÎ Türk Edebiyatı'nın Orta Asya'da ilk kurucusu ve ilk örneklerini veren mutasavvıf-şair Ahmed Yesevî'dir.
Soru 66
Tasavvufun ana merkezini oluşturan kurallardan hangisi "kulun, her şeyi Allah’ın gördüğüne inanması" anlamına gelir?
Seçenekler
A
Tevekkül
B
Rıza
C
Uzlet
D
Zühd
E
Murakabe
Açıklama:
Tasavvufun ana merkezini teşkil eden bu on kural:
Tevbe: Pişmanlık. Kalpteki kötülükte ısrar düğümünü çözüp Hakk’a dönme.
Zühd: Allah’a ulaşmak için dünyadan yüz çevirmek.
Tevekkül: Allah’ın katında olana güvenip halkın elinde olanlara göz dikmeme.
Kanaat: Tok gözlü olma.
Uzlet: Günaha girmemek için toplumdan ayrı yaşama.
Zikir: Allah’ı anma.
Hakk’a dönme: Dünya nimetlerinden el etek çekip Allah’a yönelme.
Sabır: Başa gelen belalardan sızlanmama veya sadece Allah’a başvurma.
Murakabe: Kulun, her şeyi Allah’ın gördüğüne inanması.
Rıza: Hoşnut ve memnun olma
Murakabe "kulun, her şeyi Allah’ın gördüğüne inanması" anlamına gelir.
Tevbe: Pişmanlık. Kalpteki kötülükte ısrar düğümünü çözüp Hakk’a dönme.
Zühd: Allah’a ulaşmak için dünyadan yüz çevirmek.
Tevekkül: Allah’ın katında olana güvenip halkın elinde olanlara göz dikmeme.
Kanaat: Tok gözlü olma.
Uzlet: Günaha girmemek için toplumdan ayrı yaşama.
Zikir: Allah’ı anma.
Hakk’a dönme: Dünya nimetlerinden el etek çekip Allah’a yönelme.
Sabır: Başa gelen belalardan sızlanmama veya sadece Allah’a başvurma.
Murakabe: Kulun, her şeyi Allah’ın gördüğüne inanması.
Rıza: Hoşnut ve memnun olma
Murakabe "kulun, her şeyi Allah’ın gördüğüne inanması" anlamına gelir.
Soru 67
Tasavvuf inançlarını benimseyerek kendini tanrıya adamış kişiye ne verilir?
Seçenekler
A
Menkabe
B
Baksı
C
Kam
D
Mutasavvıf
E
Veli
Açıklama:
Tasavvuf inançlarını benimseyerek kendini tanrıya adamış kişiye Mutasavvıf denir.
Soru 68
Hem Divan tarzında, hem halk şiiri, hem de dini- tasavvufi Türk edebiyatı sahasında muhtelif türde şiirler söyleyen şair ve devlet adamı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Devlet Mehmed Âzâdî
B
Şah İsmail Safavî Hatayî
C
Süleyman Hakim Ata
D
Mahdumkulu
E
Ahmed Yesevî
Açıklama:
Hem Divan tarzında, hem halk şiiri, hem de dini- tasavvufi Türk Edebiyatı sahasında muhtelif türlerde şiirler söyleyen , şair ve devlet adamı Şah İsmail Safavî Hatayî'dir. asıl şairlik yönünü de bu tür şiirleriyle sağlamıştır. Anadolu’daki Şii-Alevî kesimi üzerinde bu şiirleri vesilesiyle ortaya koyduğu tesiri ve imajı bugün de devam eden bir şair ve devlet adamıdır. .
Ünite 5
Soru 1
Dini-Tasavvufi Türk Edebiyatının Orta Asya'daki kurucusu aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Yunus Emre
B
Ahmed Yesevi
C
Mevlana Celaleddin Rumi
D
Hacı Bektaş Veli
E
Süleyman Çelebi
Açıklama:
ANADOLU SAHASINDA TASAVVUFİ DÜŞÜNCENİN BAŞLANGICINA KISA BİR BAKIŞ
Dini-Tasavvufi Türk Edebiyatının Orta Asya'daki kurucusu Ahmed Yesevi, Anadolu'da ise Yunus Emre'dir. Ancak bu sahada eserler veren; Mevlâna Celaleddin Rumi, Hacı Bektaş Velî, Ahmed Fakih, Sultan Veled, Şeyyad Hamza, Âşıkpaşa, Kaygusuz Abdal, Said Emre, Gülşehrî, Hacı Bayram Velî,
Akşemseddin, Süleyman Çelebi gibi mutasavvıf-velî şairler, aynı zamanda bu ekolun temelini ve devamını da oluşturmuşlardır.
Dini-Tasavvufi Türk Edebiyatının Orta Asya'daki kurucusu Ahmed Yesevi, Anadolu'da ise Yunus Emre'dir. Ancak bu sahada eserler veren; Mevlâna Celaleddin Rumi, Hacı Bektaş Velî, Ahmed Fakih, Sultan Veled, Şeyyad Hamza, Âşıkpaşa, Kaygusuz Abdal, Said Emre, Gülşehrî, Hacı Bayram Velî,
Akşemseddin, Süleyman Çelebi gibi mutasavvıf-velî şairler, aynı zamanda bu ekolun temelini ve devamını da oluşturmuşlardır.
Soru 2
Dini-Tasavvufi Türk Edebiyatı'nın Anadolu'daki en güçlü temsilcisi kimdir?
Seçenekler
A
Yunus Emre
B
Kaygusuz Abdal
C
Said Emre
D
Ahmed Yesevi
E
Mevlâna Celâleddin-i Rûmî
Açıklama:
XIII.YÜZYILDA DİNİ-TASAVVUFİ TÜRK EDEBİYATI VE TEMSİLCİLERİ
Dini-Tasavvufi Türk Edebiyatı'nın en kuvvetli temsilcisi, XIII. yüzyıl Anadolu’sunda Yunus Emre’dir. O ve takipçisi olan Kaygusuz Abdâl; Türk dilini çok mükemmel bir şekilde kullanmalarıyla daha sonraki asırlarda Türk edebiyatını ve Türk dilini abideleştirmişlerdir. Zira Yunus Emre, Türk millî mefkûresinin ve İslam dininin inanç temellerini Anadolu’da Türk diliyle söylemiştir. Bu söyleyiş, halk tarafından âdeta gökten inmişçesine benimsenmiş ve hayata geçirilmiştir. Daha sonra onun takipçileri de dinî kurallarını Türkçe anlatmışlardır.
Dini-Tasavvufi Türk Edebiyatı'nın en kuvvetli temsilcisi, XIII. yüzyıl Anadolu’sunda Yunus Emre’dir. O ve takipçisi olan Kaygusuz Abdâl; Türk dilini çok mükemmel bir şekilde kullanmalarıyla daha sonraki asırlarda Türk edebiyatını ve Türk dilini abideleştirmişlerdir. Zira Yunus Emre, Türk millî mefkûresinin ve İslam dininin inanç temellerini Anadolu’da Türk diliyle söylemiştir. Bu söyleyiş, halk tarafından âdeta gökten inmişçesine benimsenmiş ve hayata geçirilmiştir. Daha sonra onun takipçileri de dinî kurallarını Türkçe anlatmışlardır.
Soru 3
Dinî-Tasavvufî Türk edebiyatının en kuvvetli temsilcisi olan Yunus Emre ve takipçisi -----------, Türk dilini çok mükemmel bir şekilde kullanmalarıyla daha sonraki asırlarda Türk edebiyatını ve Türk dilini abideleştirmişlerdir.
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi doğru olarak tamamlar?
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi doğru olarak tamamlar?
Seçenekler
A
Mevlâna
B
Ahmed Yesevi
C
Said Emre
D
Kaygusuz Abdal
E
Abdal Musa
Açıklama:
XIII.YÜZYILDA DİNİ-TASAVVUFİ TÜRK EDEBİYATI VE TEMSİLCİLERİ
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri D seçeneği doğru olarak tamamlar.
Dinî-Tasavvufî Türk Edebiyatının en kuvvetli temsilcisi, XIII. yüzyıl Anadolu’sunda Yunus Emre’dir. O ve takipçisi olan Kaygusuz Abdâl; Türk dilini çok mükemmel bir şekilde kullanmalarıyla daha sonraki asırlarda Türk edebiyatını ve Türk dilini
abideleştirmişlerdir. Zira Yunus Emre, Türk millî mefkûresinin ve İslam dininin inanç temellerini Anadolu’da Türk diliyle söylemiştir. Bu söyleyiş, halk tarafından âdeta gökten inmişçesine benimsenmiş ve hayata geçirilmiştir. Daha sonra onun
takipçileri de dinî kurallarını Türkçe anlatmışlardır.
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri D seçeneği doğru olarak tamamlar.
Dinî-Tasavvufî Türk Edebiyatının en kuvvetli temsilcisi, XIII. yüzyıl Anadolu’sunda Yunus Emre’dir. O ve takipçisi olan Kaygusuz Abdâl; Türk dilini çok mükemmel bir şekilde kullanmalarıyla daha sonraki asırlarda Türk edebiyatını ve Türk dilini
abideleştirmişlerdir. Zira Yunus Emre, Türk millî mefkûresinin ve İslam dininin inanç temellerini Anadolu’da Türk diliyle söylemiştir. Bu söyleyiş, halk tarafından âdeta gökten inmişçesine benimsenmiş ve hayata geçirilmiştir. Daha sonra onun
takipçileri de dinî kurallarını Türkçe anlatmışlardır.
Soru 4
İmani esasların akli delillerle ispat ve izah edildiği ilim aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Hadis
B
Kelâm
C
Tefsir
D
Tasavvuf
E
Fıkıh
Açıklama:
XIII.YÜZYILDA DİNİ-TASAVVUFİ TÜRK EDEBİYATI VE TEMSİLCİLERİ
İmani esasların akli delillerle ispat ve izah edildiği ilim "kelâm"dır.
İmani esasların akli delillerle ispat ve izah edildiği ilim "kelâm"dır.
Soru 5
Mesnevi tarzında yazılmış bir nasihatname olan Yunus Emre'nin eseri aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Yusuf u Zeliha
B
Divan
C
Risâletü’n-Nushiyye
D
Dastân-ı Sultan Mahmud
E
Makalât
Açıklama:
XIII.YÜZYILDA DİNİ-TASAVVUFİ TÜRK EDEBİYATI VE TEMSİLCİLERİ
Yunus Emre’nin Risâletü’n-Nushiyye ve Divânı olmak üzere iki eseri vardır. Risâletü’n-Nushiyye, H. 707/M. 1307-8 yılında, mesnevi tarzında yazılmış bir nasihatnamedir.
Yunus Emre’nin Risâletü’n-Nushiyye ve Divânı olmak üzere iki eseri vardır. Risâletü’n-Nushiyye, H. 707/M. 1307-8 yılında, mesnevi tarzında yazılmış bir nasihatnamedir.
Soru 6
Aşağıdakilerden hangisi Kaygusuz Abdal'ın mensur eseridir?
Seçenekler
A
Budalanâme
B
Divân
C
Gülistân
D
Minbernâme
E
Gevhernâme
Açıklama:
XIV.YÜZYILDA DİNİ-TASAVVUFİ TÜRK EDEBİYATI VE TEMSİLCİLERİ
Budalanâme, Kaygusuz Abdal'ın mensur eserlerinden biridir. Diğer seçenekler manzum eserleridir.
Budalanâme, Kaygusuz Abdal'ın mensur eserlerinden biridir. Diğer seçenekler manzum eserleridir.
Soru 7
Divan şairlerinin şiirlerini topladıkları eserlere ne ad verilir?
Seçenekler
A
Gazel
B
Menkıbe
C
Velayetnâme
D
Mesnevi
E
Divân
Açıklama:
XIV.YÜZYILDA DİNİ-TASAVVUFİ TÜRK EDEBİYATI VE TEMSİLCİLERİ
Divan şairlerinin şiirlerini topladıkları eserlere "divân" adı verilir, tekke edebiyatına mensup şairler de divanlar oluşturmuşlardır.
Divan şairlerinin şiirlerini topladıkları eserlere "divân" adı verilir, tekke edebiyatına mensup şairler de divanlar oluşturmuşlardır.
Soru 8
Hacı Bektaş Veli'nin müridi olan ve Makalat'ı Arapça'dan Türkçe'ye çeviren mutasavvıf aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Ahmed Yesevi
B
Said Emre
C
Yunus Emre
D
Kaygusuz Abdal
E
Abdal Musa
Açıklama:
XIV.YÜZYILDA DİNİ-TASAVVUFİ TÜRK EDEBİYATI VE TEMSİLCİLERİ
Hacı Bektaş Veli'nin müridi olan ve Makalat'ı Arapça'dan Türkçe'ye çeviren mutasavvıf Said Emre'dir. Said Emre’nin XIII. yy. sonlarıyla XIV. yy. başlarında yaşadığı öne sürülmektedir. Bir rivayete göre Hacı Bektaş Velî müritlerinden olan Said Emre, onun Makâlât’ını Arapçadan Türkçeye tercüme eden Sadeddin adlı kişidir.
Hacı Bektaş Veli'nin müridi olan ve Makalat'ı Arapça'dan Türkçe'ye çeviren mutasavvıf Said Emre'dir. Said Emre’nin XIII. yy. sonlarıyla XIV. yy. başlarında yaşadığı öne sürülmektedir. Bir rivayete göre Hacı Bektaş Velî müritlerinden olan Said Emre, onun Makâlât’ını Arapçadan Türkçeye tercüme eden Sadeddin adlı kişidir.
Soru 9
Vahdet-i Vücud'u anlatan uzun bir mesnevi ile başlayan ve bir dervişin tasavvuf umdelerini anlatması ile devam eden Kaygusuz Abdal'ın eseri aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Saray-nâme
B
Dil-güşâ
C
Div3an
D
Mesnevî-i Baba Kaygusuz
E
Gülistân
Açıklama:
XIV.YÜZYILDA DİNİ-TASAVVUFİ TÜRK EDEBİYATI VE TEMSİLCİLERİ
Vahdet-i Vücud'u anlatan uzun bir mesnevi ile başlayan ve bir dervişin tasavvuf umdelerini anlatması ile devam eden Kaygusuz Abdal'ın eseri "Dil-güşa"dır. Dil-güşâ “Vahdet-i vücûd”u anlatan uzun bir mesnevî ile başlar. Eserde
uzun Farsça bölümler vardır. Bir dervişin tasavvuf umdelerini anlatması ile devam eden Dil-güşâ tamamen tasavvufa hasredilmiştir.
Vahdet-i Vücud'u anlatan uzun bir mesnevi ile başlayan ve bir dervişin tasavvuf umdelerini anlatması ile devam eden Kaygusuz Abdal'ın eseri "Dil-güşa"dır. Dil-güşâ “Vahdet-i vücûd”u anlatan uzun bir mesnevî ile başlar. Eserde
uzun Farsça bölümler vardır. Bir dervişin tasavvuf umdelerini anlatması ile devam eden Dil-güşâ tamamen tasavvufa hasredilmiştir.
Soru 10
Aşağıda verilen bilgilerden hangisi 13. yüzyıl Dini-Tasavvufi Türk Edebiyatı hakkında söylenemez?
Seçenekler
A
13. yüzyılda Türkistan’dan, Horasan’dan ayrılan nice sofî, kendi iman hayatlarına en uygun çevreyi Anadolu’da bulmuşlardır. Bu vesileyle Dinî-Tasavvufî Türk Edebiyatının en büyük şairleri bu yüzyılda Anadolu’da yetişmiştir
B
Bu edebiyatın edebî mahsulleri gerek dil, gerek vezin, şekil ve
söyleyiş bakımından çok daha millî olan Dinî-Tasavvufî Türk Edebiyatını doğurmuştur.
söyleyiş bakımından çok daha millî olan Dinî-Tasavvufî Türk Edebiyatını doğurmuştur.
C
Bu edebiyatın Anadolu sahasında kuruluşunun öncüleri, başlangıçta Anadolu'da yetişen dervişlerdir.
D
Dinî-Tasavvufî Türk Edebiyatı, Anadolu’da Türkçenin en güzel bir şekilde olgunlaşarak yerleşmesini de sağlamaya çalışmıştır
E
Bu asırda; “sırr-ı hikmet” manzumesinden olmak üzere fikrî, tercüme ve
tasavvufî hareketler de bir hayli ilerlemiştir.
tasavvufî hareketler de bir hayli ilerlemiştir.
Açıklama:
Bu edebiyatın Anadolu sahasında kuruluşunun öncüleri, başlangıçta Anadolu'da yetişen dervişler değil orta asyadan gelen dervişlerdir.
Soru 11
Aşağıdaki kaynaklardan hangisinde Yunus Emre'nin biyografisi ile ilgili bilgi bulunmaz?
Seçenekler
A
Ahmed Eflaki-Menakıbü'l-Arifin eserinde mevlevi tarikatı etrafında yazılmış eserdir.
B
Hacı Bektaş Veli-Velayetname
C
Lami'i-Nefahat Tercümesi
D
Aşık Çelebi-Meşairü'ş-Şuara
E
Mecdi-Şakayık Tercümesi
Açıklama:
Ahmed Eflaki'nin-Menakıbü'l-Arifin eserinde Yunus Emre
Soru 12
Aşağıdaki eserlerden hangisi Yunus Emre'ye aittir?
Seçenekler
A
Budalaname
B
Velayetname
C
Risaletü'n-Nushiyye
D
Gevhername
E
Vesiletü'n-Necat
Açıklama:
Risâletü’n-Nushiyye, Yunus Emre'nin H. 707/M. 1307-8 yılında, mesnevi tarzında yazmış olduğu bir nasihatnamedir
Soru 13
Orhan Gâzî zamanında Bursa'nın fethinde bulunan; Türk-İslam ananesinde önemli bir yeri olan alp-erenlerden ve Geyikli Baba ile münasebeti olan 'Velayetname'nin müellifi olan ünlü mutasavvıf aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kaygusuz Abdal
B
Abdal Musa
C
Said Emre
D
Ahmed Fakih
E
Hacı Bektaş Veli
Açıklama:
Orhan Gâzî zamanında Bursa'nın fethinde bulunan; Türk-İslam ananesinde önemli bir yeri olan alp-erenlerden ve Geyikli Baba ile münasebeti olan 'Velayetname'nin müellifi olan ünlü mutasavvıf Abdal Musa'dır.
Soru 14
Aşağıdakilerden hangisi Kaygusuz Abdal'ın mensur eserlerinden biridir?
Seçenekler
A
Gülistan
B
Gevhername
C
Minbername
D
Budalaname
E
Sarayname
Açıklama:
Budalaname dışındaki eserler manzumdur.
Soru 15
Kaygusuz Abdal’ın, dünyaya gelmekten maksadın ibadet etmek ve Allah’ı tanımak olduğunu anlattığı ve şeriat unsurlarına en çok yer verdiği eseri aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Budalaname
B
Dil-güşa
C
Vücudname
D
Kitab-ı Miglate
E
Sarayname
Açıklama:
Kaygusuz Abdal’ın, dünyaya gelmekten maksadın ibadet etmek ve Allah’ı tanımak olduğunu anlattığı ve şeriat unsurlarına en çok yer verdiği eseri Sarayname'dir.
Soru 16
“Dastân-ı Sultan Mahmud” ve 1529 beyitlik “Yusuf u Zeliha” mesnevisi vardır. Heceli şiirler de yazmış olan 13. yüzyıl mutasavvıf şairi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Aşık Paşa
B
Şeyyad Hamza
C
Gülşehri
D
Ahmed Fakih
E
Said Emre
Açıklama:
Bahsi geçen şair Şeyyad Hamza'dır.
Soru 17
13. asırda; “sırr-ı hikmet” manzumesinden olmak üzere fikrî, tercüme ve
tasavvufî hareketler de bir hayli ilerlemiştir. Aşağıdakilerden hangisi bu “sırr-ı hikmet”in Anadolu temsilcilerinden bir değildir?
tasavvufî hareketler de bir hayli ilerlemiştir. Aşağıdakilerden hangisi bu “sırr-ı hikmet”in Anadolu temsilcilerinden bir değildir?
Seçenekler
A
Kaygusuz Abdal
B
Yunus Emre
C
Sultan Veled
D
Hacı Bektaş Veli
E
Şeyyad Hamza
Açıklama:
Kaygusu Abdal 14. yüzyıl mutasavvıf şairlerinden biridir.
Soru 18
Hacı Bektaş Velî müritlerinden olup, onun Makâlât’ını Arapçadan Türkçeye tercüme eden ve asıl adı Sadeddin olan ve mecmualarda şiirlerine de rastlanan 14. yüzyıl mutasavvıfı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kaygusuz Abdal
B
Şeyyad Hamza
C
Abdal Musa
D
Said Emre
E
Ahmed Fakih
Açıklama:
Hacı Bektaş Velî müritlerinden olup, onun Makâlât’ını Arapçadan Türkçeye tercüme eden ve asıl adı Sadeddin olan ve mecmualarda şiirlerine de rastlanan 14. yüzyıl mutasavvıfı Said Emre'dir.
Soru 19
Yunus Emre hakkında aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Dinî umdeleri, milli duyguları, ahlakî düşünceleri, Türk’ün en kolay anlayabileceği sehl-i mümtenî metoduyla anlatmıştır.
B
Divanında Yunus, ilâhi aşk ve sevgiyi, varlık ve varlığa gelişle ilgili problemleri, ölüm ve ölümsüzlük fikirlerini, bilgilenmeyle ilgili meseleleri, hülasa insanı insan yapan bütün özellikleri dile getirir.
C
Divan’da hem heceli hem de aruz vezniyle yazılmış şiirler vardır
D
Anadolu’nun muhtelif yerlerinde Yûnus’a ait mezar ve makamlar sevenleri tarafından kabullenilmektedir.
E
İçinde iki yüzden fazla şiirin bulunduğu Yunus Emre Divanı, mürettep bir divan şeklinde tertip edilmiştir.
Açıklama:
İçinde dört yüzden fazla şiirin bulunduğu Yunus Emre Divanı, mürettep bir divan olmayıp sonradan sözlü gelenekten derlenmiştir.
Soru 20
XIII. yüzyıl sonlarıyla XIV. yüzyıl başlarında yaşadığı öne sürülen Aksaraylı bir âlimdir. Bir divan oluşturacak kadar ilahi ve nefes söylemiş olan bu mutasavvıf-şair kimdir?
Seçenekler
A
Abdal Mûsâ
B
Pir Sultan Abdal
C
Said Emre
D
Mehmet Âzâdi
E
Mahdumkulu
Açıklama:
XIII. yüzyılda Dinî-Tasavvufî Türk Edebiyatının Anadolu’daki durumunu ve temsilcilerini kavrayabileceksiniz.
Said Emre’nin XIII. yy. sonlarıyla XIV. yy. başlarında yaşadığı öne sürülmektedir. Bir rivayete göre Hacı Bektşl Velî müritlerinden olan Said Emre, onun Makâlât’ını Arapçadan Türkçeye tercüme eden Sadeddin adlı kişidir. doğru seçenek C'dir.
Said Emre’nin XIII. yy. sonlarıyla XIV. yy. başlarında yaşadığı öne sürülmektedir. Bir rivayete göre Hacı Bektşl Velî müritlerinden olan Said Emre, onun Makâlât’ını Arapçadan Türkçeye tercüme eden Sadeddin adlı kişidir. doğru seçenek C'dir.
Soru 21
Aşağıdakilerden hangisi Yunus Emre’nin “Divanı”nın özelliklerinden değildir?
Seçenekler
A
İlahi aşk ve sevgiyi anlatır.
B
“Fâilâtün / Fâilâtün / Fâilün” vezniyle yazılmıştır.
C
“Aşk” ve “ahlak” üzerinde durur.
D
Mürettep bir divan değildir.
E
Hem hece ölçüsüyle hem de aruz ölçüsüyle yazılmış şiirlerden oluşur.
Açıklama:
XIII. yüzyılda Dinî-Tasavvufî Türk Edebiyatının Anadolu’daki durumunu ve temsilcilerini kavrayabileceksiniz.
Yunus Emre'nin “Fâilâtün / Fâilâtün / Fâilün” vezniyle yazılmış on üç beyitlik bir manzumeyle başlayan Risâletü’n-Nushiyye eserinin özelliklerinden biridir. doğru seçenek B'dir.
Yunus Emre'nin “Fâilâtün / Fâilâtün / Fâilün” vezniyle yazılmış on üç beyitlik bir manzumeyle başlayan Risâletü’n-Nushiyye eserinin özelliklerinden biridir. doğru seçenek B'dir.
Soru 22
Kitâb-ı Miglâte’nin konusu aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
İnsan vücudunun çeşitli uzuvlarıyla bazı dinî ve tasavvufî kavramlar arasındaki bağlantı kuran bir eserdir.
B
Nefsi bilmenin esas olduğunu anlatan bir eserdir.
C
Allah’a varma yollarını ve tasavvufî vecdi anlatılır.
D
Bir dervişin rüyasındaki seyahati, bu seyahatte şeytanla mücadelesi ve onu yenmesi anlatılmaktadır.
E
Dünyanın faniliği ve ahiret hayatının kalıcılığı anlatılır.
Açıklama:
XIV. yüzyılda Dinî-Tasavvufî Türk Edebiyatının Anadolu’daki durumunu ve temsilcilerini saptayabileceksiniz.
Bu eser, kompozisyon bakımından oldukça değişiktir. Burada bir derviş, devamlı olarak uykuya dalmakta ve rüyasında, bazen geçmişte, bazen gelecekte “teferrüç-seyahat” etmektedir. Her defasında karşılaştığı şeytanla mücadeleye girip onu ma’lûb etmektedir. Sorunun doğru cevabı D seçeneğidir.
Bu eser, kompozisyon bakımından oldukça değişiktir. Burada bir derviş, devamlı olarak uykuya dalmakta ve rüyasında, bazen geçmişte, bazen gelecekte “teferrüç-seyahat” etmektedir. Her defasında karşılaştığı şeytanla mücadeleye girip onu ma’lûb etmektedir. Sorunun doğru cevabı D seçeneğidir.
Soru 23
Aşağıdakilerden hangisi XIII. yüzyılda Dinî-Tasavvufî Türk Edebiyatının Anadolu’daki en önemli temsilcisidir?
Seçenekler
A
Kaygusuz Abdal
B
Said Emre
C
Abdal Mûsâ
D
Yunus Emre
E
Ahmed Yesevi
Açıklama:
XIII. yüzyılda Dinî-Tasavvufî Türk Edebiyatının Anadolu’daki durumunu ve temsilcilerini kavrayabileceksiniz.
Kaygusuz Abdal, Abdal Mûsâ, Said Emre XIV yüzyılda yaşamış dini tasavvufi Türk edebiyatı temsilcileri içinde yer alırlar. Ahmed Yesevî ise Orta Asya bölgesinde tasavvufi şiiri temsil eden asıl şahsiyettir. Yûnus’un doğum ve ölüm yerleri ile irşat faaliyetleri hakkındaki bilgiler de yetersizdir. Yûnus’un XIII. yüzyılın ikinci yarısı ile XIV. yüzyılın birinci yarısında yaşadığı ortaya çıkmaktadır. Doğru seçenek Yunus Emre yani D’dir.
Kaygusuz Abdal, Abdal Mûsâ, Said Emre XIV yüzyılda yaşamış dini tasavvufi Türk edebiyatı temsilcileri içinde yer alırlar. Ahmed Yesevî ise Orta Asya bölgesinde tasavvufi şiiri temsil eden asıl şahsiyettir. Yûnus’un doğum ve ölüm yerleri ile irşat faaliyetleri hakkındaki bilgiler de yetersizdir. Yûnus’un XIII. yüzyılın ikinci yarısı ile XIV. yüzyılın birinci yarısında yaşadığı ortaya çıkmaktadır. Doğru seçenek Yunus Emre yani D’dir.
Soru 24
Velilerin kerametlerini ve menkıbelerini içeren eserlere ne ad verilir?
Seçenekler
A
Seyahatname
B
Velayetname
C
Gevhername
D
Minbername
E
Vücudname
Açıklama:
XIV. yüzyılda Dinî-Tasavvufî Türk Edebiyatının Anadolu’daki durumunu ve temsilcilerini saptayabileceksiniz.
Seyahatname, bilhassa çok zengin bir kültür derlemesi olan Evliya Çelebi’nin Seyahatnâme adlı eserinde divan şairlerinin yanı sıra âşıklardan da söz edilmektedir.
Gevhernâme, Allah’ın birliği ve Hz. Muhammet’in yüceliği ve vasıfları hakkında yazılan eserlerdir.
Minbernâme, 58 beyitlik küçük bir mesnevî’dir ki daha çok nefsi bilmenin esas olduğu üzerine kurulmuştur.
Vücûd-nâme, insan vücûdunun çeşitli uzuvlarıyla, bazı dinî ve tasavvufî ve kozmik kavramlar arasında teşbihler yapan, münasebetler kuran bir eserdir.
Velayetname ise Velilerin yaşamlarını ve kerametlerini anlatan eserdir ve doğru cevap olan B seçeneğidir.
Seyahatname, bilhassa çok zengin bir kültür derlemesi olan Evliya Çelebi’nin Seyahatnâme adlı eserinde divan şairlerinin yanı sıra âşıklardan da söz edilmektedir.
Gevhernâme, Allah’ın birliği ve Hz. Muhammet’in yüceliği ve vasıfları hakkında yazılan eserlerdir.
Minbernâme, 58 beyitlik küçük bir mesnevî’dir ki daha çok nefsi bilmenin esas olduğu üzerine kurulmuştur.
Vücûd-nâme, insan vücûdunun çeşitli uzuvlarıyla, bazı dinî ve tasavvufî ve kozmik kavramlar arasında teşbihler yapan, münasebetler kuran bir eserdir.
Velayetname ise Velilerin yaşamlarını ve kerametlerini anlatan eserdir ve doğru cevap olan B seçeneğidir.
Soru 25
Aşağıdakilerden hangisinde Abdal Mûsâ hakkında bilgi verilmez?
Seçenekler
A
Şakayık
B
Güldeste
C
Nefahat Tercümesi
D
Vefayat
E
Seyahatname
Açıklama:
XIV. yüzyılda Dinî-Tasavvufî Türk Edebiyatının Anadolu’daki durumunu ve temsilcilerini saptayabileceksiniz.
Abdal Mûsâ’nın Orhan Gâzî zamanında Bursa fethinde bulunduğu; Geyikli Baba ile münasebeti olduğu, daha sonraki asırlarda kaleme alının Şakâyık, Güldeste, Vefâyat, Seyahatnâme ve Tâcu’t-Tevârih gibi eserlerde yer almaktadır. Nefahat Tercümesi ise Lamiî’nindir ve Yunus Emre’den bahseder. Doğru seçenek C seçeneğidir.
Abdal Mûsâ’nın Orhan Gâzî zamanında Bursa fethinde bulunduğu; Geyikli Baba ile münasebeti olduğu, daha sonraki asırlarda kaleme alının Şakâyık, Güldeste, Vefâyat, Seyahatnâme ve Tâcu’t-Tevârih gibi eserlerde yer almaktadır. Nefahat Tercümesi ise Lamiî’nindir ve Yunus Emre’den bahseder. Doğru seçenek C seçeneğidir.
Soru 26
Asıl adı “Gaybî” olan tasavvuf şairi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Yunus Emre
B
Kaygusuz Abdal
C
Abdal Musa
D
Hacı Bektaş Veli
E
Said Emre
Açıklama:
XIV. yüzyılda Dinî-Tasavvufî Türk Edebiyatının Anadolu’daki durumunu ve temsilcilerini saptayabileceksiniz.
Kaygusuz Abdal; XIV. yüzyılın sonu ile XV. yüzyılın birinci yarısında yaşayan Alâiye Sancağı Beyinin oğlu ve asıl adı Gaybî’dir. Doğru seçenek B’dir.
Kaygusuz Abdal; XIV. yüzyılın sonu ile XV. yüzyılın birinci yarısında yaşayan Alâiye Sancağı Beyinin oğlu ve asıl adı Gaybî’dir. Doğru seçenek B’dir.
Soru 27
“Akl-ı maâş, akl-ı maâd, nefsi bilmek, gönül, mürşid…” gibi tasavvufî meselelerin anlatıldığı Kaygusuz Abdal eseri aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Budalanâme
B
Kitab-ı Miglâte
C
Vücûd-nâme
D
Dil-güşâ
E
Saray-nâme
Açıklama:
XIV. yüzyılda Dinî-Tasavvufî Türk Edebiyatının Anadolu’daki durumunu ve temsilcilerini saptayabileceksiniz.
Budalanâme Kaygusuz Abdal’ın Mensur Eserlerinden biridir ve “akl-ı maâş, akl-ı maâd, nefsi bilmek, gönül, mürşid...” gibi tasavvufî meseleler anlatılır.
Budalanâme Kaygusuz Abdal’ın Mensur Eserlerinden biridir ve “akl-ı maâş, akl-ı maâd, nefsi bilmek, gönül, mürşid...” gibi tasavvufî meseleler anlatılır.
Soru 28
Aşağıdakilerden hangisi Kaygusuz Abdal’a ait bir eser değildir?
Seçenekler
A
Gülistan
B
Minbername
C
Gevhername
D
Sarayname
E
Seyahatname
Açıklama:
XIV. yüzyılda Dinî-Tasavvufî Türk Edebiyatının Anadolu’daki durumunu ve temsilcilerini saptayabileceksiniz.
Seyahatnâme Evliya Çelebi’nin bir eseridir. Bilhassa çok zengin bir kültür derlemesi olan Evliya Çelebi bu eserinde eserinde divan şairlerinin yanı sıra âşıklardan da söz edilmektedir. doğru seçenek E'dir.
Seyahatnâme Evliya Çelebi’nin bir eseridir. Bilhassa çok zengin bir kültür derlemesi olan Evliya Çelebi bu eserinde eserinde divan şairlerinin yanı sıra âşıklardan da söz edilmektedir. doğru seçenek E'dir.
Soru 29
“Makalât” hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Hacı Bektaş Veli’nin Arapça eseridir.
B
Mutasavvıf anlamına gelir.
C
Tarikat mensuplarının toplanıp tören yaptıkları yerdir.
D
Anadolu’da kurulmuş bir esnaf örgütlenmesidir.
E
Allah korkusuyla dinin yasak ettiği şeylerden kaçınmaktır.
Açıklama:
Dinî-Tasavvufî Türk Edebiyatının Anadolu’daki başlangıcını açıklayabileceksiniz.
Hacı Bektaş Velî’nin Arapça olan Makalât’ı Türkçeye manzum ve mensur olarak tercüme edilmiştir. doğru seçenek A'dır
Hacı Bektaş Velî’nin Arapça olan Makalât’ı Türkçeye manzum ve mensur olarak tercüme edilmiştir. doğru seçenek A'dır
Soru 30
Aşağıdakilerden hangisi “Risâletü’n-Nushiyye” adlı esere sahiptir?
Seçenekler
A
Mevlana
B
Yunus Emre
C
Sultan Veled
D
Hacı Bektaş Veli
E
Şeyyad Hamza
Açıklama:
XIII. yüzyılda Dinî-Tasavvufî Türk Edebiyatının Anadolu’daki durumunu ve temsilcilerini kavrayabileceksiniz.
Yunus Emre’nin Risâletü’n-Nushiyye ve Divânı olmak üzere iki eseri vardır. doğru seçenek B'dir
Yunus Emre’nin Risâletü’n-Nushiyye ve Divânı olmak üzere iki eseri vardır. doğru seçenek B'dir
Soru 31
“Dinî-tasavvufi Türk edebiyatında Allah’ın birliğini, ihtişam ve kudretini telkin eden şiirlerdir.”
Aşağıdakilerden hangisi bu şiir tanımına uymaktadır?
Aşağıdakilerden hangisi bu şiir tanımına uymaktadır?
Seçenekler
A
Semai
B
İlahi
C
Mesnevi
D
Nefes
E
Şathiye
Açıklama:
İlahi: Dinî-tasavvufi Türk edebiyatında Allah’ın birliğini, ihtişam ve kudretini telkin eden şiirlerdir.
Soru 32
Aşağıdakilerden hangisi dinî-tasavvufî Türk edebiyatının Anadolu sahasında kurucusu olmuştur?
Seçenekler
A
Mevlâna Celaleddin Rumi
B
Hacı Bayram Velî
C
Yûnus Emre
D
Hacı Bektaş Velî
E
Ahmed Fakih
Açıklama:
Dinî-tasavvufî Türk edebiyatının Orta Asya’da kurucusu Ahmed Yesevî olduğu gibi; Anadolu sahasında da kurucusu Yûnus Emre olmuştur. Ancak bu sahada eserler veren; Mevlâna Celaleddin Rumi, Hacı Bektaş Velî, Ahmed Fakih, Sultan Veled, fieyyad Hamza, Âşıkpaşa, Kaygusuz Abdal, Said Emre, Gülşehrî, Hacı Bayram Velî, Akşemseddin, Süleyman Çelebi... v.b. gibi mutasavvıf-velî şairler, aynı zamanda bu ekolun temelini ve devamını da oluşturuyorlardı.
Soru 33
Aşağıdakilerden hangisi Yûnus Emre’nin şiirlerinde kullandığı mahlaslardan biri değildir?
Seçenekler
A
Âşık Yûnus
B
Bî-çare Yûnus
C
Miskin Yûnus
D
Sadık Yûnus
E
Tapduk Yûnus
Açıklama:
Yûnus Emre, dünden bugüne kaynaklarda bu isimle tanınmış ve tanıtılmıştır. Yûnus Emre’den bahseden kaynaklarda; Hacı Bektaş Velayet-nâmesi, Lamiî’nin Nefahat Tercümesi, Mecdi’nin fiakayık Tercümesi ve Âşık Çelebi’nin Meşairü’ş-fiuara’sında onun ismi daima “Yûnus Emre” olarak geçmektedir. Hatta şairimiz, bazı beyitlerinde kendi adının “Yûnus” olduğunu söyler. Yûnus Emre, şiirlerinde mahlas olarak; “Yûnus, Yûnus Emre, Âşık Yûnus, Bî-çare Yûnus, Miskin Yûnus, Derviş Yûnus, Koca Yûnus, Tapduk Yûnus Dedem...” gibi adlar kullanmaktadır.
Soru 34
“H. 707/M. 1307-8 yılında, mesnevi tarzında yazılmış bir nasihatnamedir.”
Yukarıda sözü edilen eser aşağıdakilerden hangisidir?
Yukarıda sözü edilen eser aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Velayetnâme
B
Mantıku't- Tayr
C
İbtidanâme
D
Mecâlis-i Seb'a
E
Risâletü’n-Nushiyye
Açıklama:
Risâletü’n-Nushiyye, H. 707/M. 1307-8 yılında, mesnevi tarzında yazılmış bir nasihatnamedir. Fatih nüshasında risâle, “Fâilâtün / Fâilâtün / Fâilün” vezniyle yazılmış on üç beyitlik bir manzumeyle başlar. Bu kısımdan sonra mensur bir bölüm vardır. Mensur mukaddimenin bittiği yerden itibaren esas konuya girilir. Eserin başlangıç manzumeleri müstesna edilirse geri kalan kısımları “Mefâilün / Mefâilün / Feilün” vezniyle yazılmıştır. Nüshalar arasında beyit farkları olmakla beraber, bu eser küçük bir mesnevidir. Fatih nüshasının tamamı 563 beyittir. Karaman nüshası 535 beyittir. Diğer nüshalarda beyitler bu iki sayı arasında değişir.
Soru 35
“XIII. yüzyılın sonu ile XIV. yüzyılın başlarında yaşamıştır. Horasan’dan geldiği, Antalya’nın Elmalı Kazası Tekke Köyü’nde dergâhını kurduğu ve burada Anadolu’yu aydınlatacak “Alp-Erenler”ler yetiştirdiği bilinmektedir.”
Yukarıda sözü edilen XIV. yüzyılda yaşamış mutasavvıf aşağıdakilerden hangisidir?
Yukarıda sözü edilen XIV. yüzyılda yaşamış mutasavvıf aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Abdal Mûsâ
B
Kaygusuz Abdal
C
Hacı Bektaş Velî
D
Mehmed Gaybî
E
Said Emre
Açıklama:
Abdal Mûsâ (Güzel 1999), XIII. yüzyılın sonu ile XIV. yüzyılın başlarında yaşamıştır. Horasan’dan geldiği, Antalya’nın Elmalı Kazası Tekke Köyü’nde dergâhını kurduğu ve burada Anadolu’yu aydınlatacak “Alp-Erenler”ler yetiştirdiği bilinmektedir. Abdal Mûsâ’nın vefatından sonra, onun hayatı etrafında teşekkül eden menkıbeler günümüze kadar fazla bir incelemeye tâbi tutulmadan gelmiştir.
Soru 36
Aşağıdaki eserlerden hangisi Kaygusuz Abdal’ın manzum eserleri arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Gülistân
B
Gevhernâme
C
Mesnevî-i Baba Kaygusuz
D
Budalanâme
E
Minbernâme
Açıklama:
Budalanâme, Kaygusuz Abdal’ın “akl-ı maâş, akl-ı maâd, nefsi bilmek, gönül, mürşid...” gibi tasavvufî meseleler anlatıldığı mensur eseridir.
Soru 37
“XIII. yy. sonlarıyla XIV. yy. başlarında yaşadığı öne sürülmektedir. Bir rivayete göre Hacı Bektaş Velî müritlerinden olan, onun Makâlât’ını Arapçadan Türkçeye tercüme eden Sadeddin adlı kişidir.” Yukarıda sözü edilen mutasavvıf aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Said Emre
B
Pir Sultan Abdal
C
Şeyyad Hamza
D
Mahdumkulu
E
Yunus Emre
Açıklama:
Said Emre’nin XIII. yy. sonlarıyla XIV. yy. başlarında yaşadığı öne sürülmektedir. Bir rivayete göre Hacı Bektaş Velî müritlerinden olan Said Emre, onun Makâlât’ını Arapçadan Türkçeye tercüme eden Sadeddin adlı kişidir.
Soru 38
“Lâmekân”ı, ezeldeki vahdet-i vücûdu anlatmakla başlar. Kâinatın ve Hz. Âdem’in
yaradılışını uzun uzun hikâye eder. Kısas-ı enbiya, kısa olarak anlatıldıktan sonra belirli bir konu üzerinde durulmaz. Tasavvufun çeşitli konuları, yer yer son derece heyecanlı bir üslûpla dile getirilir.”
Yukarıda bahsedilen eser aşağıdakilerden hangisidir?
yaradılışını uzun uzun hikâye eder. Kısas-ı enbiya, kısa olarak anlatıldıktan sonra belirli bir konu üzerinde durulmaz. Tasavvufun çeşitli konuları, yer yer son derece heyecanlı bir üslûpla dile getirilir.”
Yukarıda bahsedilen eser aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Divân
B
Gevhernâme
C
Gülistân
D
Kitâb-ı Miglâte
E
Minbernâme
Açıklama:
Gülistân: “Lâmekân”ı, ezeldeki vahdet-i vücûdu anlatmakla başlar. Kâinatın ve Hz. Âdem’in yaradılışını uzun uzun hikâye eder. Kısas-ı enbiya, kısa olarak anlatıldıktan sonra belirli bir konu üzerinde durulmaz. Tasavvufun çeşitli konuları, yer yer son derece heyecanlı bir üslûpla dile getirilir.
Soru 39
Aşağıdakilerden hangisi XIV. yüzyıl Dinî-Tasavvufî Türk Edebiyatı temsilcileri arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Eşâkî Dede
B
Hacı Bektaş-ı Velî
C
Elvan Çelebi
D
Âşık Paşa
E
Kaygusuz Abdal
Açıklama:
Mevlâna Celâleddin-i Rûmî, Ahmed Fakih, Şeyyad Hamza, Sultan Veled, Hacı Bektaş Velî, Yunus Emre gibi isimler On üçüncü yüzyıl Dinî-Tasavvufî Türk Edebiyatı temsilcileri arasında yer alır.
Soru 40
“71 beyitlik kısa bir mesnevîdir. Başlangıçta, “vahdet-i vücûd” görüşünü, deryadan kenara atılan “gevher” teşbihiyle dile getirir. “Gevher”in cânı Hz. Muhammed’dir. Ve eser onu methetmek için kaleme alınmıştır.”
Yukarıda bahsedilen eser aşağıdakilerden hangisidir?
Yukarıda bahsedilen eser aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Saraynâme
B
Dil-güşâ
C
Velayetnâme
D
Minbernâme
E
Gevhernâme
Açıklama:
Gevhernâme: 71 beyitlik kısa bir mesnevîdir. Başlangıçta, “vahdet-i vücûd” görüşünü, deryadan kenara atılan “gevher” teşbihiyle dile getirir. “Gevher”in cânı Hz. Muhammed’dir. Ve eser onu methetmek için kaleme alınmıştır.
Soru 41
Dinî-Tasavvufî Türk Edebiyatının Anadolu’daki kurucusu kimdir?
Seçenekler
A
Ahmet Yesevi
B
Yusuf Has Hacip
C
Yunus Emre
D
Şah İsmail
E
Süleyman Hakim Ata
Açıklama:
Ahmet Yesevi, Yusuf Has Hacip, Şah İsmail ve Süleyman Hakim Ata Dinî-Tasavvufî Türk Edebiyatının Orta Asya’daki temsilcilerindendir. Yunus Emre ise Anadolu sahasında bu edebiyatın kurucusu olmuştur.
Soru 42
Aşağıdaki şairlerden hangisi Dinî-Tasavvufî Türk Edebiyatının Anadolu’daki temsilcilerinden değildir?
Seçenekler
A
Akşemseddin
B
Said Emre
C
Kaygusuz Abdal
D
Yunus Emre
E
Ahmet Yesevi
Açıklama:
Anadolu’da tarikat şairleri vasıtasıyla zengin ve kuvvetli bir Dinî-Tasavvufî Türk Edebiyatı kurulmuştur. Bu edebiyatın Orta Asya’da kurucusu Ahmed Yesevî olduğu gibi; Anadolu sahasında da kurucusu Yûnus Emre olmuştur. Akşemseddin, Said Emre, Kaygusuz Abdal ve Yunus Emre Dinî-Tasavvufî Türk Edebiyatının Anadolu’daki temsilcilerindendir.
Soru 43
Aşağıdaki şairlerden hangisi XIII. Yüzyıl Dinî Tasavvufî Türk Edebiyatı temsilcilerindendir?
Seçenekler
A
Hoca Dehhani
B
Yunus Emre
C
Ahmedi
D
Kaygusuz Abdal
E
Kadı Burhaneddin
Açıklama:
Hoca Dehhani, Ahmedi ve Kadı Burhaneddin tasavvuf dışı konularda eserler vermiştir. Bunun yanı sıra Ahmedi, Kaygusuz Abdal ve Kadı Burhaneddin XIV. yüzyıl şairlerindendir.
Soru 44
Aşağıdaki seçeneklerden hangisi Yunus Emre’nin mahlaslarından biridir?
Seçenekler
A
Şems
B
Yunusi
C
Miskin Yunus
D
Ruhi
E
Muhibbi
Açıklama:
Yûnus Emre, şiirlerinde mahlas olarak; “Yûnus, Yûnus Emre, Âşık Yûnus, Bî-çare Yûnus, Miskin Yûnus, Derviş Yûnus, Koca Yûnus, Tapduk Yûnus Dedem...” gibi adlar kullanmıştır.Yûnus Emre, şiirlerinde mahlas olarak; “Yûnus, Yûnus Emre, Âşık Yûnus, Bî-çare Yûnus, Miskin Yûnus, Derviş Yûnus, Koca Yûnus, Tapduk Yûnus Dedem...” gibi adlar kullanmıştır.
Soru 45
Aşağıdaki eserlerden hangisi Kaygusuz Abdal’ın manzum eserlerinden biridir?
Seçenekler
A
Harname
B
Şehname
C
Gevhername
D
Hüsn’ü Aşk
E
Budalaname
Açıklama:
Şehname Firdevsi’nin, Harname Şeyhi’nin, Hüsn’ü Aşk Şeyh Galip’in eserleridir. Gevhername Kaygusuz Abdal’ın manzum (şiir tarzında düzenlenmiş eser) bir eseri iken Budalaname Kaygusuz Abdal’ın mensur (Cümle esasına göre yazılmış eser) bir eseridir.
Soru 46
Aşağıdaki eserlerden hangisi Kaygusuz Abdal’ın mensur eserlerinden biridir?
Seçenekler
A
Vücud-name
B
Şikayetname
C
Gülistan
D
Garibname
E
Divan-ı Hikmet
Açıklama:
Şikayetname Fuzuli’nin, Garibname Aşık Paşa’nın, Divan-ı Hikmet Ahmet Yesevî’nin eserleridir. Gülistan Kaygusuz Abdal’ın manzum (şiir tarzında düzenlenmiş eser) bir eseri iken Vücud-name mensur (Cümle esasına göre yazılmış eser) bir eseridir.
Soru 47
“Hacı Bektaş Veli’nin Arapça eseridir. İslam dininin her kesimden insanın anlayabileceği şekilde anlatıldığı bir eserdir. Türkçeye manzum ve mensur olarak tercüme edilmiştir.”
Hakkında yukarıdaki bilgiler verilen eser aşağıdakilerden hangisidir?
Hakkında yukarıdaki bilgiler verilen eser aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Mantıku-t Tayr
B
Muhakemetü-l Lugateyn
C
Kitab-ı Miglate
D
Fihi Ma Fih
E
Makalat
Açıklama:
Mantıku-t Tayr Feridüddin-i Attar’ın, Muhakemetü-l Lugateyn Ali Şir Nevai’nin, Kitab-ı Miglate Kaygusuz Abdal’ın, Fihi Ma Fih Mevlana Celaleddin Rumi’nin, Makalat Hacı Bektaş Veli’nin eseridir.
Soru 48
Aşağıdaki seçeneklerden hangisinde Yunus Emre’nin eserleri bir arada verilmiştir?
Seçenekler
A
Divan/ Gevhername
B
Risâletü’n-Nushiyye/ Divan
C
Risâletü’n-Nushiyye/ Makalat
D
Divan-ı Kebir/ Hüsrev-ü Şirin
E
Felekname/Aruz Risalesi
Açıklama:
Gevhername Kaygusuz Abdal’ın, Makalat Hacı Bektaş Veli’nin, Divan-ı Kebir Mevlana Celaleddin Rumi’nin, Hüsrev-ü Şirin Şeyhi’nin, Felekname ve Aruz Risalesi Gülşehri’nin eserleridir. Yunus Emre’nin Risâletü’n-Nushiyye ve Divan olmak üzere iki eseri bulunmaktadır.
Soru 49
Makalat’ı Arapçadan Türkçeye mensur olarak tercüme eden şair aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Yunus Emre
B
Hacı Bektaş Veli
C
Kaygusuz Abdal
D
Said Emre
E
Abdal Musa
Açıklama:
Said Emre’nin XIII. yy. sonlarıyla XIV. yy. başlarında yaşadığı öne sürülmektedir.
Bir rivayete göre Hacı Bektaş Velî müritlerinden olan Said Emre, onun Makâlât’ını
Arapçadan Türkçeye tercüme eden Sadeddin adlı kişidir.
Bir rivayete göre Hacı Bektaş Velî müritlerinden olan Said Emre, onun Makâlât’ını
Arapçadan Türkçeye tercüme eden Sadeddin adlı kişidir.
Soru 50
Aşağıdakilerden hangisi “sırr-ı hikmet”’in Anadolu temsilcilerinden değildir?
Seçenekler
A
Yunus Emre
B
Hacı Bektaş Veli
C
Sultan Veled
D
Mevlana Celaleddin Rumi
E
Ahmet Yesevi
Açıklama:
Mevlâna Celâleddin-i Rûmî, Ahmed Fakih, Şeyyad Hamza, Sultan Veled, Hacı Bektaş Velî, Yunus Emre “sırr-ı hikmet”in Anadolu temsilcileridirler. Ahmet Yesevi Dinî-Tasavvufî Türk Edebiyatının Orta Asya'da kurucusudur.
Soru 51
Dini-Tasavvufi Türk edebiyatının Orta Asya’daki kurucusu kimdir?
Seçenekler
A
Yunus Emre
B
Mevlana Celaleddin Rumi
C
Hacı Bektaş Veli
D
Sultan Veled
E
Ahmed Yesevi
Açıklama:
Bu edebiyatın Orta Asya’da kurucusu Ahmed Yesevî olduğu gibi; Anadolu sahasında da kurucusu Yûnus Emre olmuştur. Ancak bu sahada eserler veren; Mevlâna Celaleddin Rumi, Hacı Bektaş Velî, Ahmed Fakih, Sultan Veled, fieyyad Hamza, Âşıkpaşa, Kaygusuz Abdal, Said Emre, Gülşehrî, Hacı Bayram Velî, Akşemseddin, Süleyman Çelebi... v.b. gibi mutasavvıf-velî şairler, aynı zamanda bu ekolun temelini ve devamını da oluşturuyorlardı (Coşan 1986: XLVIII-LXIX, Köprülü 1981:261- 269, Güzel 1981).
Soru 52
Dini-Tasavvufi Türk edebiyatının en güçlü temsilcisi kimdir?
Seçenekler
A
Yunus Emre
B
Mevlana Celaleddin Rumi
C
Hacı Bektaş Veli
D
Sultan Veled
E
Ahmed Yesevi
Açıklama:
İlk başlangıcını Orta Asya’da “Yesevîlik” tarikatında gördüğümüz bu edebiyat; daha çok, halkın, hatta göçebe halkın malı olarak halk zevki, halk ananesiyle meydana gelmiş “Dinî-Tasavvufî Türk Edebiyatı’dır. Bu edebiyatın en kuvvetli temsilcisi XIII. yüzyıl Anadolu’sunda Yunus Emre’dir. O ve takipçisi olan Kaygusuz Abdâl; Türk dilini çok mükemmel bir şekilde kullanmalarıyla daha sonraki asırlarda Türk edebiyatını ve Türk dilini abideleştirmişlerdir.
Soru 53
"İlim ilim bilmekdür ilim kendin bilmekdür Sen kendini bilmezsin yâ nice okumakdur" dizeleri hangi şaire aittir?
Seçenekler
A
Kaygusuz Abdal
B
Yunus Emre
C
Orhan Gazi
D
Evliya Çelebi
E
Şakayık
Açıklama:
Yunus Emre Divanı, mürettep bir divan olmayıp sonradan ve kanaatimizce sözlü gelenekten derlenmiştir. Divan’da hem heceli hem de aruz vezniyle yazılmış şiirler vardır (Güzel 1992: 36-41). İlim ilim bilmekdür ilim kendin bilmekdür Sen kendini bilmezsin yâ nice okumakdur Okumakdan mânî ne kişi Hakk’ı bilmekdür Çün okıdun bilmezsin ha bir kurı emekdür.
Soru 54
Aşağıdakilerden hangisi Yunus Emre’nin mahlaslarından biri değildir?
Seçenekler
A
Tapduk Emre
B
Koca Yunus
C
Derviş Yunus
D
Miskin Yunus
E
Yunus Emre
Açıklama:
Yûnus Emre, şiirlerinde mahlas olarak; “Yûnus, Yûnus Emre, Âşık Yûnus, Bî-çare Yûnus, Miskin Yûnus, Derviş Yûnus, Koca Yûnus, Tapduk Yûnus Dedem...” gibi adlar kullanmaktadır.
Soru 55
“Tarih dahi yidi yüz yidi idi Yûnus canı bu yolda kodı idi”
Dizeleri ne anlatır?
Dizeleri ne anlatır?
Seçenekler
A
Yunus Emre’nin doğumunu
B
Yunus Emre’nin Eser sayısını
C
Yunus Emre’nin mürid sayısını
D
Yunus Emre’nin evlendiği tarihi
E
Yunus Emre’nin ölümünü
Açıklama:
Yûnus Emre’nin vefat tarihi hakkında günümüze kadar muhtelif görüşler ileri sürülmüş ise de, Adnan Sadık Erzi’nin bulup yayımladığı belgeyle bu tartışmalar biraz bitmiş görünmektedir. “Tarih dahi yidi yüz yidi idi Yûnus canı bu yolda kodı idi”.
Soru 56
Aşağıdaki eserlerden hangisinde Abdal Musa’nın bahsi geçmez?
Seçenekler
A
Güldeste
B
Vefayat
C
Makalat
D
Seyahatname
E
Tacu’t-Tevarih
Açıklama:
Abdal Mûsâ’nın Orhan Gâzî zamanında Bursa fethinde bulunduğu; Geyikli Baba ile münasebeti olduğu, daha sonraki asırlarda kaleme alının Şakâyık, Güldeste, Vefâyat, Seyahatnâme ve Tâcu’t-Tevârih gibi eserlerde yer almaktadır.
Soru 57
Abdal Musa’nın biricik müridi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kaygusuz Abdal
B
Yunus Emre
C
Orhan Gazi
D
Evliya Çelebi
E
Şakayık
Açıklama:
Abdal Mûsâ Velayetnâmesi’ni tamamlayan bir diğer eser de Kaygusuz Abdal
Menakıbnâmesidir. Bilindiği gibi Kaygusuz Abdal, hem Abdal Mûsâ’nın müridi,
hem de Dinî-Tasavvufî Türk Edebiyatının Anadolu yakasında yetişen büyük simalarından biridir.
Menakıbnâmesidir. Bilindiği gibi Kaygusuz Abdal, hem Abdal Mûsâ’nın müridi,
hem de Dinî-Tasavvufî Türk Edebiyatının Anadolu yakasında yetişen büyük simalarından biridir.
Soru 58
Aşağıdakilerden hangisi Kaygusuz Abdal’ın kullandığı mahlaslardan biri değildir?
Seçenekler
A
Sarayi
B
Miskin Sarayi
C
Miskin Kaygusuz
D
Gaybi
E
Kul Kaygusuz
Açıklama:
Kaygusuz Abdal’ın adı üzerinde bugüne kadar yapılan araştırmalarda Onun asıl adının “Gaybî” olduğu üzerinde birleşilmiştir. Çünkü Menâkıb-nâme’de “Gaybî” adı açıkça zikredilmektedir. Kaygusuz, şiirlerinin büyük bir çoğunluğunda, “Kaygusuz Abdal”, Kul Kaygusuz,Miskin Kaygusuz, Sarayî, Miskin Sarayî” mahlâslarını kullanmaktadır.
Soru 59
Aşağıdakilerden hangisi Kaygusuz Abdal’ın mensur eserlerindendir?
Seçenekler
A
Divan
B
Budalaname
C
Gülistan
D
Gevhername
E
Minbername
Açıklama:
Manzum eserleri: Divân, Gülistân, Mesnevî-i Baba Kaygusuz (I-II-III), Gevhernâme, Minbernâme Mensur eserleri: Budalanâme, Kitâb-ı Miglâte, Vücûd-nâme, Risâle-i Kaygusuz Abdal.
Soru 60
Kaugusuz Abdal’ın şeriat unsurlarına en çok yer verdiği için daha ziyade “kuru” olan eseri hangisidir?
Seçenekler
A
Dil-güşa
B
Mesnevî-i Baba Kaygusuz
C
Kitâb-ı Miglâte
D
Saray-name
E
Vücûd-nâme
Açıklama:
“Cihan-Saray” teşbihiyle yola çıkılarak, dünyaya gelmekten maksadın ibadet etmek ve Allah’ı tanımak olduğu anlatılır. Kaygusuz’un şeriat unsurlarına en çok yer verdiği eser Saraynâme’dir. Bu bakımdan diğer manzum eserlerine nispetle daha “kuru”dur. Ancak yer yer lirik söyleyişler de vardır.
Soru 61
"Makalât" adlı eseri yazan şair aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Yunus Emre
B
Aşık Paşa
C
Kaygusuz Abdal
D
Said Emre
E
Hacı Bektaş Veli
Açıklama:
Makalat; Hacı Bektaş Veli'nin Arapça eseridir. İslam dininin
her kesimden insanının anlayabileceği şekilde anlatıldığı bir eserdir.
her kesimden insanının anlayabileceği şekilde anlatıldığı bir eserdir.
Soru 62
Dini - Tasavvufi Türk Edebiyatının Orta Asya'daki kurucusu kimdir?
Seçenekler
A
Mevlâna Celaleddin Rumi
B
Hacı Bektaş Veli
C
Ahmed Yesevi
D
Sultan Veled
E
Şeyyad Hamza
Açıklama:
Anadolu'da tarikat şairleri vasıtasıyla oluşan Dini - Tasavvufi Türk Edebiyatının Orta Asya'daki kurucusu Ahmed Yesevi'dir. Anadolu sahasında da kurucusu Yûnus Emre olmuştur. Ancak bu sahada eserler veren; Mevlâna Celaleddin Rumi, Hacı Bektaş Velî, Ahmed Fakih, Sultan Veled, Şeyyad Hamza, Âşıkpaşa, Kaygusuz Abdal, Said Emre, Gülşehrî, Hacı Bayram Velî, Akşemseddin, Süleyman Çelebi... v.b. gibi mutasavvıf-velî şairler, aynı zamanda bu ekolun temelini ve devamını oluşturmuşlardır.
Soru 63
Aşağıdakilerden hangisi Şeyyad Hamza'nın eseridir?
Seçenekler
A
Yusuf u Zeliha
B
Makalat
C
Risâletü’n-Nushiyye
D
Velayetnâme
E
Gevhernâme
Açıklama:
1529 beyitlik "Yusuf u Zeliha" Şeyyad Hamza'nın eseridir.
Soru 64
Aşağıdaki eserlerden hangisi Kaygusuz Abdal'ın eserlerinden birisi değildir?
Seçenekler
A
Gülistân
B
Gevhernâme
C
Minbernâme
D
Risâletü'n- Nushiyye
E
Budalanâme
Açıklama:
Risâletü'n- Nushiyye, Kaygusuz Abdal'ın eserlerinden birisi değildir. Risaletü'n- Nushiye, Yunus Emre'nin mesnevi tarzında yazılmış bir nasihatnamesidir.
Soru 65
Yunus Emre'nin Divan'ı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Yunus Emre’nin şöhretli bir mutasavvıf olarak tanınmasında en mühim ve müessir sebeptir.
B
İlâhi aşk ve sevgiyi, varlık ve varlığa gelişle ilgili problemleri işlemiştir.
C
İçinde kırka yakın şiir bulunur.
D
Hem hece vezni hem de aruz vezniyle yazılmış şiirlerden oluşur.
E
Mürettep bir divan olmayıp sonradan derlenmiştir.
Açıklama:
Yunus Emre'nin Divan'ın da dört yüzden fazla şiir bulunur. Bu yüzden doğru cevap C'dir.
Soru 66
13. yüzyılın sonu ile 14. yüzyılın başlarında yaşamıştır. Horasan’dan geldiği, Antalya’nın Elmalı Kazası Tekke Köyü’nde dergâhını kurduğu ve burada Anadolu’yu aydınlatacak Alp-Erenler yetiştirdiği bilinmektedir.
Yukarıda bahsedilen şair aşağıdakilerden hangisidir?
Yukarıda bahsedilen şair aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kaygusuz Abdal
B
Abdal Musa
C
Said Emre
D
Şeyyad Hamza
E
Ahmed Fakih
Açıklama:
Abdal Musa, XIII. yüzyılın sonu ile XIV. yüzyılın başlarında yaşamıştır. Horasan’dan geldiği, Antalya’nın Elmalı Kazası Tekke Köyü’nde dergâhını kurduğu ve burada Anadolu’yu aydınlatacak Alp-Erenler yetiştirdiği bilinmektedir.
Soru 67
"Lâmekân”ı, ezeldeki vahdet-i vücûdu anlatmakla başlar. Kâinatın ve Hz. Âdem’in yaradılışını uzun uzun hikâye eder. Kısas-ı enbiya, kısa olarak anlatıldıktan sonra belirli bir konu üzerinde durulmaz. Tasavvufun çeşitli konuları, yer yer son derece heyecanlı bir üslûpla dile getirilir."
Yukarıda Kaygusuz Abdal'ın hangi manzum eserinden bahsedilmektedir?
Yukarıda Kaygusuz Abdal'ın hangi manzum eserinden bahsedilmektedir?
Seçenekler
A
Gülistan
B
Mesnevi-i Baba Kaygusuz
C
Gevhername
D
Minbername
E
Divân
Açıklama:
Gülistan; Lâmekân”ı, ezeldeki vahdet-i vücûdu anlatmakla başlar. Kâinatın ve Hz. Âdem’in yaradılışını uzun uzun hikâye eder. Kısas-ı enbiya, kısa olarak anlatıldıktan sonra belirli bir konu üzerinde durulmaz. Tasavvufun çeşitli konuları, yer yer son derece heyecanlı bir üslûpla dile getirilir.
Soru 68
Aşağıdakilerden hangisi Kaygusuz Abdal'ın mensur eserlerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Budalanâme
B
Vücûd-nâme
C
Gevhernâme
D
Risale-i Kaygusuz Abdal
E
Kitâb-ı Miglâte
Açıklama:
Gevhername, Kaygusuz Abdal'ın manzum eserlerinden birisidir.
Manzum Eserleri: 1. Divân, 2. Gülistân, 3. Mesnevî-i Baba Kaygusuz (I-II-III ),
Mensur Eserleri: 1. Budalanâme, 2. Kitâb-ı Miğlâte, 3. Vücûdnâme, 4. Risâle-i Kaygusuz Abdal (Tercüme).
Manzum+Mensur Eserleri: 1. Saraynâme, 2. Dil-güşâ.
Manzum Eserleri: 1. Divân, 2. Gülistân, 3. Mesnevî-i Baba Kaygusuz (I-II-III ),
- Gevhernâme, 5. Minbernâme.
Mensur Eserleri: 1. Budalanâme, 2. Kitâb-ı Miğlâte, 3. Vücûdnâme, 4. Risâle-i Kaygusuz Abdal (Tercüme).
Manzum+Mensur Eserleri: 1. Saraynâme, 2. Dil-güşâ.
Soru 69
Kaygusuz Abdal’ın “akl-ı maâş, akl-ı maâd, nefsi bilmek, gönül, mürşid...” gibi tasavvufî meseleleri ele aldığı eser, aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Gülistan
B
Gevhername
C
Minbername
D
Budalaname
E
Kitab-ı miglate
Açıklama:
Budalaname, Kaygusuz Abdal’ın “akl-ı maâş, akl-ı maâd, nefsi bilmek, gönül, mürşid...” gibi tasavvufî meselelerin anlatıldığı eserdir.
Soru 70
Dinî- Tasavvufî Türk Edebiyatının en büyük şairleri hangi yüzyılda yetişmiştir?
Seçenekler
A
10. yy
B
11.yy
C
12.yy
D
13.yy
E
14.yy
Açıklama:
Dinî- Tasavvufî Türk Edebiyatının en büyük şairleri 13. yüzyılda yetişmiştir.
XIII. yüzyıl Anadolu’sundaki insanlar, buhranlar, istilâlar ve isyanlarla muzdariptir. Bu sosyal romantizmin içinde tekkeler; insan gönüllerini aşka ve Allah’a kanatlandırmakla topluma bir ümit, bir huzur ve bir teselli kaynağı olmuşlardır. Dolayısıyla bir taraftan Anadolu Selçukluları’nın sofîlere derin saygı göstermeleri, öte yandan Moğol istilâsından kaçan büyük sofîlerin Anadolu’yu vatan edinmeleri bunda etkili rol oynamıştır. Türkistan’dan, Horasan’dan ayrılan nice sofî, Irak ve Suriye gibi ülkeleri de denemekle beraber, kendi iman hayatlarına en uygun çevreyi Anadolu’da bulmuşlardır. Bu vesileyle Dinî-Tasavvufî Türk Edebiyatının en büyük şairleri bu yüzyılda Anadolu’da yetişmiştir.
XIII. yüzyıl Anadolu’sundaki insanlar, buhranlar, istilâlar ve isyanlarla muzdariptir. Bu sosyal romantizmin içinde tekkeler; insan gönüllerini aşka ve Allah’a kanatlandırmakla topluma bir ümit, bir huzur ve bir teselli kaynağı olmuşlardır. Dolayısıyla bir taraftan Anadolu Selçukluları’nın sofîlere derin saygı göstermeleri, öte yandan Moğol istilâsından kaçan büyük sofîlerin Anadolu’yu vatan edinmeleri bunda etkili rol oynamıştır. Türkistan’dan, Horasan’dan ayrılan nice sofî, Irak ve Suriye gibi ülkeleri de denemekle beraber, kendi iman hayatlarına en uygun çevreyi Anadolu’da bulmuşlardır. Bu vesileyle Dinî-Tasavvufî Türk Edebiyatının en büyük şairleri bu yüzyılda Anadolu’da yetişmiştir.
Soru 71
Hz. Muhammed'in sözlerini ve davranışlarını inceleyen ilime verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Tefsir
B
Hadis
C
Kelâm
D
Sehl-i Mümtenî
E
Menkıbe
Açıklama:
Hz. Muhammed'in sözlerini ve davranışlarını inceleyen ilime verilen ad "hadis"tir.
Soru 72
Dinî umdeleri, milli duyguları, ahlâki düşünceleri, Türk'ün en kolay anlayabileceği sehl'i mümtenî metoduyla anlatırken Türk'ün dilini de en güzel ve yumuşak bir şekilde dağdaki çobandan saraydaki devlet adamına kadar sevdiren şair aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Ahmed Yesevî
B
Mevlâna
C
Mahdumkulu
D
Yunus Emre
E
Pir Sultan Abdal
Açıklama:
Dinî umdeleri, milli duyguları, ahlâki düşünceleri, Türk'ün en kolay anlayabileceği sehl'i mümtenî metoduyla anlatırken Türk'ün dilini de en güzel ve yumuşak bir şekilde dağdaki çobandan saraydaki devlet adamına kadar sevdiren şair Yunus Emre dir.
Soru 73
Aşağıdakilerden hangisi Kaygusuz Abdal'ın Manzum eserlerindendir?
Seçenekler
A
Budalanâme
B
Vücûdnâme
C
Kitab-ı Miglâte
D
Risâle-i Kaygusuz Abdal
E
Divan
Açıklama:
Divân; Kaygusuz Abdal'ın Manzum eserlerindendir. Diğer seçenekler şairin mensur eserleri arasındadır.
Soru 74
Dünyaya gelmekten maksadın ibadet etmek ve Allah' ı tanımak olduğu anlatılan Kaygusuz Abdal’ın manzum-mensur karışık eseri aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Dil-güşa
B
Kitâb-ı Miglâte
C
Vücûd-nâme
D
Saray-nâme
E
Minbernâme
Açıklama:
Kaygusuz'un Dil-güşa ve Saray-nâme olmak üzere iki adet manzum-mensur karışık eseri vardır. Dünyaya gelmekten maksadın ibadet etmek ve Allah'ı tanımak olduğu anlatılan eseri Saray-nâme'dir.
Soru 75
Molla Sadeddin nereli bir âlimdir?
Seçenekler
A
Aksaraylı
B
Kayserili
C
Kırşehirli
D
Konyalı
E
Sivaslı
Açıklama:
Said Emre’nin XIII. yy. sonlarıyla XIV. yy. başlarında yaşadığı öne sürülmektedir. Bir rivayete göre Hacı Bektaş Velî müritlerinden olan Said Emre, onun Makâlât’ını Arapçadan Türkçeye tercüme eden Sadeddin adlı kişidir. Hacı Bektaş Velî menâkıbına göre Molla Sadeddin Aksaraylı bir âlimdir.
Soru 76
58 beyitlik küçük bir mesnevî olan ve daha çok nefsi bilmenin esas olduğu üzerine kurulan Kaygusuz Abdal’ın eseri aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Gevhernâme
B
Minbernâme
C
Gülistân
D
Divân
E
Vücûd-nâme
Açıklama:
58 beyitlik küçük bir mesnevî olan ve daha çok nefsi bilmenin esas olduğu üzerine kurulan Kaygusuz Abdal’ın eseri Minbernâme dir.
Ünite 6
Soru 1
Aşağıdakilerden hangisi XV. yüzyıl dini-tasavvufi Türk edebiyatı şairlerinden Eşrefoğlu Rumi'ye ait mensur eserdir?
Seçenekler
A
Delailü'n-Nübüvve
B
Risaletü'l-Tevhid
C
Şerh-i Esma-i Hüsna
D
Tahirname
E
Sure-i Nur Tefsiri
Açıklama:
XV.YÜZYILDA DİNİ-TASAVVUFİ TÜRK EDEBİYATI VE TEMSİLCİLERİ
Eşrefoğlu Rumi'nin mensur eserleri; Müzekki’n-Nüfûs, Tarikatnâme, Delâilü’n-Nübüvve, Fütüvvetnâme, İbretnâme, Ma’zeretnâme, Hayretnâme, Münâcâtnâme, Esrârü’t-Tâlibin, Tacnâme, Elestnâme, Nasihatnâme, Cinânü’l-Canân'dır.
Eşrefoğlu Rumi'nin mensur eserleri; Müzekki’n-Nüfûs, Tarikatnâme, Delâilü’n-Nübüvve, Fütüvvetnâme, İbretnâme, Ma’zeretnâme, Hayretnâme, Münâcâtnâme, Esrârü’t-Tâlibin, Tacnâme, Elestnâme, Nasihatnâme, Cinânü’l-Canân'dır.
Soru 2
Aşağıdakilerden hangisi Süleyman Çelebi'ye ait Mesnevi nazım şekliyle yazılmış mevlit türü eserdir?
Seçenekler
A
Delailü'n-Nübüvve
B
Vesiletü-n Necat
C
Kırk Armağan
D
Sahip-i Zaman
E
Çobanname
Açıklama:
XV.YÜZYILDA DİNİ-TASAVVUFİ TÜRK EDEBİYATI VE TEMSİLCİLERİ
Her mısranın ayrı ayrı güzel ve mükemmel olmasını, kolay anlaşılması için de sehl-i mümteni sanatını ustalıkla kullanmasını bilen Süleyman Çelebi'nin, mısra ahengi itibariyle üst düzey bir başarıya sahip olan eseri Vesiletü-n Necat adlı eseri mesnevi yazım türü ile yazılmış bir mevlit'tir.
Her mısranın ayrı ayrı güzel ve mükemmel olmasını, kolay anlaşılması için de sehl-i mümteni sanatını ustalıkla kullanmasını bilen Süleyman Çelebi'nin, mısra ahengi itibariyle üst düzey bir başarıya sahip olan eseri Vesiletü-n Necat adlı eseri mesnevi yazım türü ile yazılmış bir mevlit'tir.
Soru 3
Aşağıdakilerden hangisi XV. yüzyıl dini-tasavvufi Türk edebiyatı temsilcilerinden Kemal Ümmi’ye ait didaktik eserdir?
Seçenekler
A
Kırk Armağan
B
Hz.Musa ile Çoban
C
Çobanname
D
Kutbü'l-aktab
E
Sahip-i zaman
Açıklama:
XV.YÜZYILDA DİNİ-TASAVVUFİ TÜRK EDEBİYATI VE TEMSİLCİLERİ
Kırk Armağan adlı eser XV. Yüzyıl Dini-Tasavvufi Türk Edebiyatı temsilcilerinden Kemal Ümmi’ye ait didaktik bir yapıttır.
Kırk Armağan adlı eser XV. Yüzyıl Dini-Tasavvufi Türk Edebiyatı temsilcilerinden Kemal Ümmi’ye ait didaktik bir yapıttır.
Soru 4
Hz.Mûsâ ile Çoban adlı kıssanın genişçe bir tercümesi olan Çobannâme adlı eser aşağıdaki şairlerden hangisine aittir?
Seçenekler
A
İbnü'l Arabi
B
Süleyman Çelebi
C
Kemal Ümmi
D
Aziz Mahmud Hüdavi
E
Dede Ömer Ruşeni
Açıklama:
XV.YÜZYILDA DİNİ-TASAVVUFİ TÜRK EDEBİYATI VE TEMSİLCİLERİ
Çobannâme, “Hz. Mûsâ ile Çoban” adlı kıssanın Rûşenî tarafından yapılmış genişçe bir tercümesidir. Eser, yaklaşık 1000 beyit kadar olup yirmi beş bölümden oluşmaktadır.
Çobannâme, “Hz. Mûsâ ile Çoban” adlı kıssanın Rûşenî tarafından yapılmış genişçe bir tercümesidir. Eser, yaklaşık 1000 beyit kadar olup yirmi beş bölümden oluşmaktadır.
Soru 5
Aşağıdaki şairlerden hangisi XVI. yüzyıl dini-tasavvufi Türk edebiyatı temsilcilerindendir?
Seçenekler
A
Adem Dede
B
Kemal Ümmi
C
Süleyman Çelebi
D
Dede Ömer Ruşeni
E
Aziz Mahmud Hüdavi
Açıklama:
XVI. YÜZYILDA DİNİ-TASAVVUFİ TÜRK EDEBİYATI VE TEMSİLCİLERİ
Aziz Mahmud Hüdayi dışında diğer seçeneklerde verilmiş olan şairler XVI. yüzyıl Dini-Tasavvufi Türk Edebiyatı temsilcileri değillerdir.
Aziz Mahmud Hüdayi dışında diğer seçeneklerde verilmiş olan şairler XVI. yüzyıl Dini-Tasavvufi Türk Edebiyatı temsilcileri değillerdir.
Soru 6
Aşağıdaki İslam felsefecilerinden hangisi Allah’tan başka varlık olmadığının idrak ve şuuruna sahip olmak anlamına gelen vahdet-i vücud anlayışını sistemleştirmiştir?
Seçenekler
A
Süleyman Çelebi
B
İbnü-l Arabi
C
Pir Sultan Abdal
D
Fuzuli
E
Aziz Mahmud Hüdayi
Açıklama:
XVI. YÜZYILDA DİNİ-TASAVVUFİ TÜRK EDEBİYATI VE TEMSİLCİLERİ
Vahdet-i vücud anlayışını İbnü'l Arabi sistemleştirmiştir.
Vahdet-i vücud anlayışını İbnü'l Arabi sistemleştirmiştir.
Soru 7
Kutbü’l-Aktab, Sâhip-i Zamân, Mürşid-i Kâmil gibi isimlerle anılan XVI. yüzyıl dini-tasavvufi Türk edebiyatı temsilcisi şair aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Aziz Mahmud Hüdayi
B
Pir Sultan Abdal
C
Adem Dede
D
Aşık Virani
E
Eşrefoğlu Rumi
Açıklama:
XVI. YÜZYILDA DİNİ-TASAVVUFİ TÜRK EDEBİYATI VE TEMSİLCİLERİ
XVI. yüzyıl dini-tasavvufi Türk edebiyatının temsilcilerinden Aziz Mahmud Hüdayi gerek devrinde, gerekse daha sonra yazılan tarih ve bibliyografya kitaplarında; “kutbü’l-aktab, sâhip-i zamân, mürşid-i kâmil” gibi unvanlarla anılmıştır.
XVI. yüzyıl dini-tasavvufi Türk edebiyatının temsilcilerinden Aziz Mahmud Hüdayi gerek devrinde, gerekse daha sonra yazılan tarih ve bibliyografya kitaplarında; “kutbü’l-aktab, sâhip-i zamân, mürşid-i kâmil” gibi unvanlarla anılmıştır.
Soru 8
Şiirlerinde İslam dininin itikadî yönlerinden çok bazı bâtıni inanışları hatta bazı İslamî bilgileri tebliğ etmek yerine, bağlı bulunduğu yolun prensiplerini işleyen XVI. yüzyıl dini-tasavvufi Türk edebiyatı temsilcilerinden olan şair aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Adem Dede
B
Fuzuli
C
Pir Sultan Abdal
D
Aşık Virani
E
Dede Ömer Ruşeni
Açıklama:
XVI. YÜZYILDA DİNİ-TASAVVUFİ TÜRK EDEBİYATI VE TEMSİLCİLERİ
Pir Sultan Abdal şiirlerinde İslam dininin itikadî yönlerinden çok, bazı bâtıni inanışları, hatta bazı İslamî bilgileri tebliğ etmek yerine, bağlı bulunduğu yolun prensiplerini işlemiştir.
Pir Sultan Abdal şiirlerinde İslam dininin itikadî yönlerinden çok, bazı bâtıni inanışları, hatta bazı İslamî bilgileri tebliğ etmek yerine, bağlı bulunduğu yolun prensiplerini işlemiştir.
Soru 9
Aşağıdaki şairlerden hangisi XVII. yüzyıl dini-tasavvufi Türk edebiyatı temsilcilerindendir?
Seçenekler
A
Kemal Ümmi
B
Süleyman Çelebi
C
Eşrefoğlu Rumi
D
Adem Dede
E
Hacı Bayram Veli
Açıklama:
XVII. YÜZYILDA DİNİ-TASAVVUFİ TÜRK EDEBİYATI VE TEMSİLCİLERİ
Adem Dede XVII. yüzyıl dini-tasavvufi Türk edebiyatı temsilcilerindendir.
Adem Dede XVII. yüzyıl dini-tasavvufi Türk edebiyatı temsilcilerindendir.
Soru 10
Aşağıdaki şairlerden hangisi Bektaşî geleneğinin; Nesîmî, Hatayî, Fuzulî, Kul Himmet, Yeminî ve Banazlı Pir Sultan Abdal’la birlikte yedi büyük şairinden biri sayılmaktadır?
Seçenekler
A
Aşık Virani
B
Hacı Bayram Veli
C
Yunus Emre
D
Akşemseddin
E
Eşrefoğlu Rumi
Açıklama:
XVII. YÜZYILDA DİNİ-TASAVVUFİ TÜRK EDEBİYATI VE TEMSİLCİLERİ
Bektaşî geleneğinin yedi büyük şairi; Nesîmî, Hatayî, Fuzulî, Kul Himmet, Yeminî, Banazlı Pir Sultan Abdal ve Aşık Virani'dir.
Bektaşî geleneğinin yedi büyük şairi; Nesîmî, Hatayî, Fuzulî, Kul Himmet, Yeminî, Banazlı Pir Sultan Abdal ve Aşık Virani'dir.
Soru 11
15. Yüzyılın önemli mutasavvıf-alimlerinden ve Fatih'in de hocası olan Divan'ı olmamasına rağmen yazmış olduğu tasavvufi şiirleri içerinde yer alan "sufîler" redifli ilâhîsi sofilerin bütün özelliklerini ortaya koyduğu gibi, Dinî-Tasavvufî Türk Edebiyatının da genel mahiyetini belirlemiş olan mutasavvıf ilim adamı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Akşemseddin
B
Eşrefoğlu Rumi
C
Molla Gürani
D
Gülşehri
E
Emir Sultan
Açıklama:
Soruda özellikleri anlatılan mutasavvıf alim Akşemseddin'dir.
Soru 12
Hacı Bayram Veli ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
Seçenekler
A
Anadolu’daki millî edebiyatın ve tasavvufî hayatın gelişip yayılmasında büyük rolü olmuştur.
B
Başta Akşemseddin, Eşrefoğlu Rûmi, Dede Ömer Sikkinî, Akbüyük, Kızılca Bedreddin gibi birçok halife de Hacı Bayram Velî’nin yanında yetişmişlerdir.
C
Hacı Bayram Velî, teşkilatçı bir mutasavvıftır. Onun eseri insandır ve onu da yetiştirmiştir. Bu bakımdan “toplumun hocası olarak” hizmeti de büyük olmuştur.
D
Şiirlerini "Divan-ı İlahiyyat" isimli eserde toplanmıştır.
E
Hacı Bayram Velî; bilgi, sabır, beceri, tefekkür ve hoşgörü ile tasavvufî olgunluğa ulaşarak “ilim-tasavvuf sentezi”ni yapmıştır.
Açıklama:
Hacı Bayram Velî’nin müstakil yazılı bir eseri yoktur. Hacı Bayram Velî’nin bugün elimizde aruzla iki, heceyle de üç şiiri bulunmaktadır.
Soru 13
Anadolu’nun Türkleşmesi ve Türklerin İslamiyet’i hayat tarzı haline getirmelerinde rol alan ve Anadolu’da Mevlevilikten sonra Ehl-i Sünnet tarikatlarının yayılmasında emeği geçen önemli mutasavvıflarımızdan ve "müzekki'n-nüfuz" gibi önemli bir eserin de sahibi olan mutasavvıf aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Hacı Bayram Veli
B
Eşrefoğlu Rumi
C
Abdurrahim Tirsî
D
Yazıcızâde Mehmed Efendi
E
Gülşehri
Açıklama:
Anadolu’nun Türkleşmesi ve Türklerin İslamiyet’i hayat tarzı haline getirmelerinde rol alan ve Anadolu’da Mevlevilikten sonra Ehl-i Sünnet tarikatlarının yayılmasında emeği geçen önemli mutasavvıflarımızdan ve "müzekki'n-nüfuz" gibi önemli bir eserin de sahibi Eşrefoğlu Rumi'dir.
Soru 14
"Vesiletü’n-Necat" eseri ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
Seçenekler
A
Mesnevî nazım şekliyle yazılmış bir mevlit türüdür.
B
Eser, bölümleri itibariyle 732 beyitten oluşmakta ve Türk edebiyatı bünyesinde benzeri olmayan bir hususiyet arz etmektedir.
C
16. Yüzyılın en önemli mevlidlerinden biridir.
D
Süleyman Çelebi tarafından kaleme alınmıştır.
E
Mevlit; tevhit, ilâhî, münacat, naat, velâdet, miraç, hilat, hicret, nasihat, vefat, istimdat (dua), hatime gibi bölümlerden oluşur.
Açıklama:
Eser 16. yüzyıl değil 15. yüzyıl'da yazılmıştır.
Soru 15
Aşağıdakilerden hangisi Kemal Ümmi'nin eserlerinden birisidir?
Seçenekler
A
Fakrname
B
Menakıbname
C
Esrârü’t-Tâlibin
D
Tacnâme
E
Kırk Armağan
Açıklama:
Kemal Ümmi'nin Divân’ı ve Kırk Armağan adlı didaktik bir eseri vardır.
Soru 16
Aşağıdakilerden hangisi Dede Ömer Ruşeni'nin eserlerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Neyname
B
Çobanname
C
Miskinname
D
Hayretname
E
Kalemname
Açıklama:
Hayretname Dede Ömer Ruşeni'nin eseri değildir.
Soru 17
Üsküdar semti ile özdeşleşmiş 16. yüzyılın önemli mutasavvıf-şairlerinden biridir. Mutasavvıf, âlim, şair ve Celvetiye tarikatının kurucusudur. Dinî-Tasavvufî Türk Edebiyatı şairleri zümresi içinde yer almış, sade ve hikemi mahiyette şiirler yazmıştır. Şiirlerinde, bazen hece, bazen de aruz veznini kullanan şair, İbnü’l-Arabî’nin sistemleştirdiği vahdet-i vücûd anlayışına bağlı bir mutasavvıftır. Şiirleri ve mektuplarında bu açıkça görülür. O, gerek devrinde, gerekse daha sonra yazılan tarih ve bibliyografya kitaplarında; “kutbü’l-aktab, sâhip-i zamân, mürşid-i kâmil” gibi unvanlarla anılan mutasavvıf-şair aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kemal Ümmi
B
Aziz Mahmud Hüdayi
C
Niyaz-i Mısri
D
Eşrefoğlu Rumi
E
Muhyiddin Abdal
Açıklama:
Soruda özellikleri anlatılan mutasavvıf-şair Aziz Mahmud Hüdayi'dir.
Soru 18
Aşağıdakilerden hangisi 17. yüzyıl mutasavvıflarından biridir?
Seçenekler
A
Niyazi-i Mısri
B
Aziz Mahmud Hüdayi
C
Eşrefoğlu Rumi
D
Kul Himmet
E
Pir Sultan Abdal
Açıklama:
Niyazi-i Mısri 17. yüzyıl mutasavvıflarından birirdir.
Soru 19
Aşağıdakilerden hangisi Alevi-Bektaşi şairlerinden değildir?
Seçenekler
A
Kul Nesimi
B
Aşık Virani
C
Kul Himmet
D
Pir Sultan Abdal
E
Sinan Ümmi
Açıklama:
Sinan Ümmi dışındakiler Alevi-Bektaşi şairleridir.
Soru 20
Hurufilik inancına bağlı bir Bektaşî babası olup Bektaşî geleneğinde; Nesîmî, Hatayî, Fuzulî, Kul Himmet, Yeminî ve Banazlı Pir Sultan Abdal’la birlikte yedi büyük şairden biri sayılır. Nesîmî ile başlayan hurufiliğin XVII. yüzyılda en kuvvetli propagandacısı olmuş ve Hurufîlik ile ilgili risalesi ve divanı olan mutasavvıf şair aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Vahab Ümmi
B
Aşık Virani
C
Kul Nesimi
D
Adem Dede
E
Muhyiddin Abdal
Açıklama:
Soruda özellikleri verilen mutasavvıf Aşık Virani'dir.
Soru 21
Türk edebiyatında Allah’a yalvarıp yakarmak için yazılan manzum ve mensur eserlere ne ad verilir?
Seçenekler
A
Münacaat
B
Tevhid
C
Velâdet
D
İstimdat
E
Miraç
Açıklama:
XVI. Yüzyılda Dinî-Tasavvufî Türk Edebiyatı ve Temsilcileri
Allah’a yalvarıp yakarmak için yazılmış eserlere münacaat denir. Tevhid, Allah’ın birliğini ortaya koyan , ondan başka ilah olmadığını anlatan eserlerdir. Velâdet, dünyaya geliş, doğma anlamına gelir. İstimdat, sıkıntılardan kurtulabilmek için yardım dileme, dua anlamındadır. Miraç, yükselmek, yukarı, gökyüzüne çıkmak demektir. Hazreti Muhammed’in Mescid-i Haram’dan Mescid-i Aksa’ya, oradan da göğe yaptığı yolculuğu ifade eder.
Allah’a yalvarıp yakarmak için yazılmış eserlere münacaat denir. Tevhid, Allah’ın birliğini ortaya koyan , ondan başka ilah olmadığını anlatan eserlerdir. Velâdet, dünyaya geliş, doğma anlamına gelir. İstimdat, sıkıntılardan kurtulabilmek için yardım dileme, dua anlamındadır. Miraç, yükselmek, yukarı, gökyüzüne çıkmak demektir. Hazreti Muhammed’in Mescid-i Haram’dan Mescid-i Aksa’ya, oradan da göğe yaptığı yolculuğu ifade eder.
Soru 22
Halk arasında ‘’mevlid’’ olarak da bilinen Hazreti Muhammed’in doğumunu anlatan, mesnevi tarzında düzenlenmiş Vesîletü’n-Necât adlı eseri, aşağıdaki XV. Yüzyıl sanatçılarından hangisi kaleme almıştır?
Seçenekler
A
Emir Sultan
B
Hacı Bayram Veli
C
Eşrefoğlu Rûmî
D
Dede Ömer Rûşeni
E
Süleymân Çelebi
Açıklama:
XVI. Yüzyılda Dinî-Tasavvufî Türk Edebiyatı ve Temsilcileri - Süleymân Çelebi
Soru 23
Aziz Mahmud Hüdâyî’ye ait aşağıdaki eserlerden hangisi diğerlerinden farklı olarak Arapça yazılmıştır?
Seçenekler
A
Tezâkir-i Hüdâi
B
Tarikâtnâme
C
Nefâisü’l-Mecâlis
D
Divân-ı İlâhiyat
E
Ecvibe-i Mutasavvıfâne
Açıklama:
XVI. Yüzyılda Dinî-Tasavvufî Türk Edebiyatı ve Temsilcileri - Aziz Mahmud Hüdâyî
Nefâisü’l-Mecâlis, Arapça yazılmış eserlerinden biridir. Diğerleri Türkçe yazılmıştır.
Nefâisü’l-Mecâlis, Arapça yazılmış eserlerinden biridir. Diğerleri Türkçe yazılmıştır.
Soru 24
Şiirlerinde Alevî-Bektaşî inanışlarını ağırlıklı olarak işlemiş, Allah, peygamber, melekler, kitaplar, sırat, ehl-i beyt gibi konular üzerinde durmuş, şiirlerinde bir isyan havası sezinlenen XVI. Yüzyıl sanatçısı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Muhyiddin Abdal
B
Kul Himmet
C
Aziz Mahmud Hüdâyî
D
Pir Sultan Abdal
E
Vâhib Ümmî
Açıklama:
XVI. Yüzyılda Dinî-Tasavvufî Türk Edebiyatı ve Temsilcileri - Pir Sultan Abdal
Soru 25
Pir Sultanım Abdal, yüksek uçarsın
Selamsız sabahsız gelir geçersin
Âşık, muhabbetten niçin kaçarsın
Böyle midir yolumuzun töresi
Pir Sultan Abdal’a ait yukarıdaki dörtlükte hangi kafiye ( uyak ) türü kullanılmıştır?
Selamsız sabahsız gelir geçersin
Âşık, muhabbetten niçin kaçarsın
Böyle midir yolumuzun töresi
Pir Sultan Abdal’a ait yukarıdaki dörtlükte hangi kafiye ( uyak ) türü kullanılmıştır?
Seçenekler
A
Yarım kafiye
B
Tam kafiye
C
Zengin kafiye
D
Tunç kafiye
E
Cınaslı kafiye
Açıklama:
XVI. Yüzyılda Dinî-Tasavvufî Türk Edebiyatı ve Temsilcileri - Pir Sultan Abdal -
Mısra sonunda kafiyeli kelimeler uçarsın - geçersin - kaçarsın şeklindedir. - ç sesleri tek olduğu için yarım kafiye kullanılmıştır. - ersin - arsın ekleri kafiyelerden sonra gelen söylenişleri ve anlamları aynı olan eklerdir, rediftir.
Mısra sonunda kafiyeli kelimeler uçarsın - geçersin - kaçarsın şeklindedir. - ç sesleri tek olduğu için yarım kafiye kullanılmıştır. - ersin - arsın ekleri kafiyelerden sonra gelen söylenişleri ve anlamları aynı olan eklerdir, rediftir.
Soru 26
Genellikle şehir ortamlarında kısa, gülünç, güncel hikayeler anlatıp taklitlerle ve birtakım hareketlerle canlandırma sanatı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Seyirlik oyun
B
Meddah
C
Aşık
D
Orta oyunu
E
Karagöz
Açıklama:
XVII. Yüzyılda Dinî-Tasavvufî Türk Edebiyatı ve Temsilcileri
Meddahlık, şehirlerde kapalı ortamlarda, bir sahnede hikaye anlatırken taklitlere de başvurma sanatıdır. Anlatılan hikayeler, kısa, komik ve günceldir. Şive ve hareket taklitleriyle karakterler canlandırılarak hikâye anlatılır.
Meddahlık, şehirlerde kapalı ortamlarda, bir sahnede hikaye anlatırken taklitlere de başvurma sanatıdır. Anlatılan hikayeler, kısa, komik ve günceldir. Şive ve hareket taklitleriyle karakterler canlandırılarak hikâye anlatılır.
Soru 27
Antalya’da dünyaya gelen şair, Konya ve İstanbul’da bulunmuştur. Mevlevî İsmail Ankaravî’nin yanında yetişen mutasavvıf, Galata Mevlevîhanesi’nin şeyhliğini de yapmıştır. Bu mutasavvıf, Mevlevîler içinde hece vezniyle Yunus Emre tarzında ilahiler söyleyen ilk şairdir.
Yazıda sözü edilen XVII. Yüzyılda yaşamış şair ve mutasavvıf aşağıdakilerden hangisidir?
Yazıda sözü edilen XVII. Yüzyılda yaşamış şair ve mutasavvıf aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Sinan Ümmî
B
Niyâzî-i Mısrî
C
Âdem Dede
D
Kul Nesîmî
E
Âşık Virânî
Açıklama:
XVII. Yüzyılda Dinî-Tasavvufî Türk Edebiyatı ve Temsilcileri -Âdem Dede
Soru 28
Aşağıdakilerden hangisi Niyâzî-i Mısrî’nin eserlerinden bir değildir?
Seçenekler
A
Mevâidü’l-İrfân
B
Hilye-i Hz. Hüseyn
C
Risâle-i Vahdet-i Vücud
D
Mektubât
E
Tecelliyât
Açıklama:
XVII. Yüzyılda Dinî-Tasavvufî Türk Edebiyatı ve Temsilcileri - Niyâzî-i Mısrî
Tecelliyât adlı eser Aziz Mahmud Hüdâyî’ ye aittir.
Tecelliyât adlı eser Aziz Mahmud Hüdâyî’ ye aittir.
Soru 29
Aşağıdakilerden hangisi Bektaşî geleneğinde yedi büyük şairden biri değildir?
Seçenekler
A
Âşık Virânî
B
Kul Himmet
C
Nesîmî
D
Niyâzî-i Mısrî
E
Pir Sultan Abdal
Açıklama:
XVII. Yüzyılda Dinî-Tasavvufî Türk Edebiyatı ve Temsilcileri - Âşık Virânî
Bektaşî geleneğinde yedi büyük şair; Banazlı Pir Sultan Abdal, Hatayî, Fuzulî, Virânî, Kul Himmet, Yeminî, Nesîmî’dir.
Bektaşî geleneğinde yedi büyük şair; Banazlı Pir Sultan Abdal, Hatayî, Fuzulî, Virânî, Kul Himmet, Yeminî, Nesîmî’dir.
Soru 30
Kur’an harflerinden çeşitli anlamlar çıkaran zümreye verilen ad, aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Batınîlik
B
Hurufîlik
C
Ümmîlik
D
Haricîlik
E
Hüdâilik
Açıklama:
XVII. Yüzyılda Dinî-Tasavvufî Türk Edebiyatı ve Temsilcileri - Âşık Virânî
Kur’an harflerinden çeşitli anlamlar çıkaran zümreye Hurufîlik denmektedir.
Kur’an harflerinden çeşitli anlamlar çıkaran zümreye Hurufîlik denmektedir.
Soru 31
Tasavvuf inançlarını benimseyerek kendini Allah’a adamış kimsele aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Mutasavvıf
B
Şair
C
Aşık
D
Ozan
E
Abdal
Açıklama:
Mutasavvıf: Tasavvuf inançlarını benimseyerek kendini Allah’a adamış kimse.
Soru 32
Dinî-Tasavvufî Türk Edebiyatı edebî mahsulleri arasında yer alan Vesiletü’n Necat'ı aşağıdakilerden hangisine aittir?
Seçenekler
A
Mevlâna Celâleddin-i Rumî
B
Hacı Bektaş Veli
C
Yunus Emre
D
Süleyman Çelebi
E
İbrâhim Tennurî
Açıklama:
Bu yüzyıl şairlerinden Süleyman Çelebi’nin Vesiletü’n Necat’ı, şekil itibariyle divan tarzında ise de muhteva itibariyle Dinî-Tasavvufî Türk Edebiyatı edebî mahsulleri arasındadır.
Soru 33
Aşağıdakilerden hangisi ,bir tarikat şeyhine bağlanarak ondan tasavvufu öğrenen kimselere verilen ad'dır?
Seçenekler
A
Öğrenci
B
Ermiş
C
Mürit
D
Ulema
E
Ehl-i mümin
Açıklama:
Mürit: Bir tarikat şeyhine bağlanarak ondan tasavvufu öğrenen kimse.
Soru 34
Asıl adı "Nûman" olan mutasavvıf aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Hacı Bektaş Veli
B
Yunus Emre
C
Şirâzî
D
Süleyman Çelebi
E
Hacı Bayram Velî
Açıklama:
Hacı Bayram Velî’nin asıl adı Nûman’dır.
Soru 35
Aşağıdakilerden hangisi Hacı Bayram Veli'nin, kerametlerini görerek kendisi ile beraber Rûm, Şâm ve Hicâz’a birlikte gittiği şeyhidir?
Seçenekler
A
Hacı Bektaş Veli
B
Hamudiddin Aksarayî
C
Akşemseddin
D
Yazıcızade Mehmed Efendi
E
Eşrefoğlu Rûmî
Açıklama:
Kendisine tasavvuf yolunda el veren şeyhi Hamudiddin Aksarayî ile birlikte Rûm,
Şâm ve Hicâz’a gitti.
Şâm ve Hicâz’a gitti.
Soru 36
Hacı Bayram Veli'nin kısa zamanda kazandığı şöhretini çekemeyen bazı din adamlarının kendisini şikayet ettikleri devrin padişahı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Sultan ll. Murad
B
Fatih Sultan Mehmed
C
Yıldırım Beyazıt
D
Kanuni Sultan Süleyman
E
ll. Selim
Açıklama:
Şöhretini çekemeyen bazı din adamları; onu, şeriata uymayan bir hareketin temsilcisi gibi göstererek değişik senaryolar hazırlayıp, devrin padişahı Sultan II. Murad’a şikâyette bulundular.
Soru 37
Asıl adı "Abdullah" olan mutasavıf aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Hacı Bektaş Veli
B
Eşrefoğlu Rumi
C
Akşemseddin
D
Yunus Emre
E
Alaaddin Gaybi
Açıklama:
Eşrefoğlu Rûmi’nin asıl adı Abdullah’tır.
Soru 38
Aşağıdakilerden hangisi Eşrefoğlu Rumi'ni künyesinde bulunan adlarından biri değildir?
Seçenekler
A
Abdullah
B
Seyyid
C
Ahmed
D
İbrahim
E
Eşref
Açıklama:
Künyesi, Abdullah bin Seyyîd Ahmed Eşref bin Seyyîd Muhammed Suyûfî’dir.
Soru 39
Aşağıdakilerden hangisi Eşrefoğlu Rumi'nin eserlerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Müzekki’n-Nüfûs
B
Tarikatnâme,
C
Menakıpname
D
Ma’zeretnâme
E
Cinânü’l-Canân
Açıklama:
Eşrefoğlu’nun nesri, XIV-XV. yüzyıl Anadolu Türkçesinin en güzel örnekleri arasında yer alır. Onun Divânı’nın dışında kalan diğer mensur eserleri; Müzekki’n -Nüfûs, Tarikatnâme, Delâilü’n-Nübüvve, Fütüvvetnâme, İbretnâme, Ma’zeretnâme, Hayretnâme, Münâcâtnâme, Esrârü’t-Tâlibin, Tacnâme, Elestnâme, Nasihatnâme, Cinânü’l-Canân vb.leridir.
Soru 40
Aşağıdakilerden hangisi, "Türk edebiyatında Allah’a yalvarıp yakarmak için yazılan
manzum ve mensur eserler" in adıdır?
manzum ve mensur eserler" in adıdır?
Seçenekler
A
Münacaat
B
Mevlit
C
Tevhit
D
Naat
E
Kaside
Açıklama:
Münacat: Türk edebiyatında münacatlar, Allah’a yalvarıp yakarmak için yazılan
manzum ve mensur eserlerdir.
manzum ve mensur eserlerdir.
Soru 41
XV. yüzyıl Anadolusu’nda gittikçe güzelleşen bir mimari ile kurulan ve sayıları artan yapılar dinî hayat kadar Dinî-Tasavvufî Türk Edebiyatının da yücelmesine vesile oluyordu. Aşağıdaki yapılardan hangisi bu yapılardan biri değildir?
Seçenekler
A
Mescitler
B
Camiler
C
Saraylar
D
Tekkeler
E
Medreseler
Açıklama:
XV. yüzyıl Anadolusu’nda gittikçe güzelleşen bir mimari ile kurulan ve sayıları süratle çoğalan “mescitler, camiler; medreseler, tekkeler, türbeler; sebiller, çeşmeler vb.” dinî hayat kadar Dinî-Tasavvufî Türk Edebiyatının da yücelmesine vesile olan abide eserler ortaya konuluyordu. Saraylar bu kapsamda değildir. Doğru yanıt C seçeneğidir.
Soru 42
Aşağıdakilerden hangisi Mevlâna Celâleddin-i Rumî, Hacı Bektaş Veli, Yunus Emre vb. gibi büyük mutasavvıfları örnek alan 15. yüzyıl şairleri arasında sayılmaz?
Seçenekler
A
Alâaddin Gaybî (Kaygusuz Abdal)
B
Hacı Bayram Veli
C
Yazıcıoğlu Mehmed
D
Nefi
E
Eşrefoğlu Rûmî,
Açıklama:
Nefi'i 17. yüzyıl Türk şairlerindendir. Doğru yanıt D seçeneğidir.
Soru 43
Hacı bayram Veli ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
Seçenekler
A
Tahsil görmemiş, kendi kendisini yetiştirmiştir.
B
Bilgi, sabır, beceri, tefekkür ve hoşgörü ile tasavvufî olgunluğa ulaşarak “ilim-tasavvuf sentezi”ni yapmıştır
C
Anadolu’daki millî edebiyatın ve tasavvufî hayatın gelişip yayılmasında büyük rolü olmuştur.
D
Bugün elimizde aruzla iki, heceyle de üç şiiri bulunmaktadır.
E
Müstakil yazılı bir eseri yoktur. Fakat yetiştirdiği pek çok eser olarak mübarek kişiler vardır.
Açıklama:
Hacı Bayram Veli, kuvvetli bir medrese (üniversite) tahsili görmüş, ilim yolunda “müderrisliğe-profesörlüğe” kadar yükselmiştir. Doğru yanıt A seçeneğidir.
Soru 44
I. Eşrefiyye tarikatını kurmuştur.
II. Anadolu’nun Türkleşmesi ve Türklerin İslamiyet’i hayat tarzı haline getirmelerinde rol almıştır.
III. Onun Divânı’nın dışında kalan diğer mensur eserleri; Müzekki’n-Nüfûs, Tarikatnâme, Delâilü’n-Nübüvve, Fütüvvetnâme, İbretnâme vb.leridir.
Yukarıdakilerden hangisi / hangileri Eşrefoğlu Rûmi ile ilgilidir?
II. Anadolu’nun Türkleşmesi ve Türklerin İslamiyet’i hayat tarzı haline getirmelerinde rol almıştır.
III. Onun Divânı’nın dışında kalan diğer mensur eserleri; Müzekki’n-Nüfûs, Tarikatnâme, Delâilü’n-Nübüvve, Fütüvvetnâme, İbretnâme vb.leridir.
Yukarıdakilerden hangisi / hangileri Eşrefoğlu Rûmi ile ilgilidir?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
I ve II
C
I ve III
D
II ve III
E
I, II ve III
Açıklama:
Seçeneklerin tamamı Eşrefoğlu Rûmi ile ilgilidir. Doğru yanıt E seçeneğidir.
Soru 45
Bir süre Sultan Bayezid’in Divân-ı Hümâyun imamlığı görevini yapmış, daha sonra 802/1400’de yapılan Bursa Ulu Camiî baş imamlığı’na getirilmiş ve hayatının sonuna kadar da bu vazifede kalmış olan şairimiz kimdir?
Seçenekler
A
Hacı Bektaş Veli
B
Eşrefoğlu Rûmî
C
Süleyman Çelebi
D
Emir Sultan
E
Kemal Ümmî
Açıklama:
Yukarıda bahsi geçen şairimiz Süleyman Çelebi'dir. Doğru yanıt C seçeneğidir.
Soru 46
Hz. Muhammet’in doğumunu anlatan şiirlere ne ad verilir?
Seçenekler
A
Mevlit
B
Nesir
C
Tevhit
D
Münacaat
E
Naat
Açıklama:
Mevlit: Hz. Muhammet’in doğumunu anlatan şiirlerdir. Erken dönemlerde Erzurumlu Kadı Darîr gibi şairlerin temsil ettiği mevlit türünün Türk edebiyatındaki en iyi temsilcisi 15. yüzyıl şairi Süleyman
Çelebi’dir. Doğru yanıt A seçeneğidir.
Çelebi’dir. Doğru yanıt A seçeneğidir.
Soru 47
Aşağıdakilerden hangisi "naat" ın tanımıdır?
Seçenekler
A
Aşk ve şarap üzerine yazılan eserlerdir.
B
Din ve devlet büyüklerini övmek amacıyla yazılan eserlerdir.
C
Hz. Muhammet’i övmek için yazılan eserlerdir.
D
Allah’a yalvarıp yakarmak için yazılan eserlerdir.
E
Allah’ın varlığı ve birliği üzerine yazılmış şiirlerdir.
Açıklama:
Naat; Hz. Muhammet’i övmek için yazılan eserlerdir. Bunun yanı sıra diğer peygamberler, halifeler, veliler ve din büyükleri hakkında yazılan naatlar da vardır. Doğru yanıt C seçeneğidir.
Soru 48
Divân, Çobannâme, Miskinnâme, Neynâme ve Kalemnâme adlı eserler kime aittir?
Seçenekler
A
Dede Ömer Rûşenî
B
Eşrefoğlu Rûmî
C
Süleyman Çelebi
D
Emir Sultan
E
Kemal Ümmî
Açıklama:
Dede Ömer Rûşenî’nin, Divân, Çobannâme, Miskinnâme, Neynâme, Kalemnâme
adlı eserleri vardır. Doğru yanıt A seçeneğidir.
adlı eserleri vardır. Doğru yanıt A seçeneğidir.
Soru 49
Aşağıdakilerden hangisi XVI. yüzyıl tasavvuf şairleri arasında değildir?
Seçenekler
A
Şeyh İbrahim Gülşenî
B
Dede Ömer Rûşenî
C
Ahmed-i Sârbân
D
Vahib Ümmî
E
Ümmi Sinan
Açıklama:
Dede Ömer Rûşenî XV. yüzyıl tasavvuf şairlerindendir. Doğru yanıt B seçeneğidir.
Soru 50
I. Şiirlerinde; Allah, Hz. Muhanmmed, Hz. Ali, Hz. Hasan, Hz. Hüseyin ve daha pek çok veliye olan derin bir bağlılık vardır.
II. Manzumelerinde özellikle Alevî-Bektaşî inanışlarını ağırlıklı olarak işlemiştir.
III. MAnzumelerinde; Allah, peygamberler, melekler, kitaplar, dünya, Ahiret, divan, mizan, Sırat Köprüsü gibi itikadî kavramların yanı sıra, Hz. Ali, ehl-i beyt, On İki İmam, tenasüh vb. konular çevresinde durmaktadır.
Pir Sultan Abdal ile ilgili yukarıdakilerden hangisi / hangileri doğrudur?
II. Manzumelerinde özellikle Alevî-Bektaşî inanışlarını ağırlıklı olarak işlemiştir.
III. MAnzumelerinde; Allah, peygamberler, melekler, kitaplar, dünya, Ahiret, divan, mizan, Sırat Köprüsü gibi itikadî kavramların yanı sıra, Hz. Ali, ehl-i beyt, On İki İmam, tenasüh vb. konular çevresinde durmaktadır.
Pir Sultan Abdal ile ilgili yukarıdakilerden hangisi / hangileri doğrudur?
Seçenekler
A
Yalnız II
B
Yalnız III
C
I ve II
D
II ve III
E
I, II ve III
Açıklama:
Seçeneklerin tamamı Pir Sultan Abdal ile ilgili doğru bilgiler içermektedir. Doğru yanıt E seçeneğidir.
Soru 51
Divan şiirinde daha çok aşk ve şarap üzerine yazılan şiirlerin nazım şekli olan ve Tekke şiirinde de kullanılan nazım şekline ne ad verilir?
Seçenekler
A
Kaside
B
Mesnevi
C
Mevlit
D
Gazel
E
Tevhit
Açıklama:
XV. yüzyılda dinî-tasavvufî Türk edebiyatının Anadolu’daki durumunu ve temsilcilerini açıklayabileceksiniz.
Kaside: Divan şiirinde temel nazım şekillerinden biridir ve din ve devlet büyüklerini övmek amacıyla yazılır.
Mesnevi: Aruzun kısa kalıplarıyla yazılan ve beyitleri kendi arasında kafiyeli şiirlerdir.
Mevlit: Hz. Muhammet’in doğumunu anlatan şiirlerdir.
Tevhit: Tekke şirinde Allah’ın varlığı ve birliği üzerine yazılmış şiirlerdir
Doğru seçenek Gazel ise Divan şiirinde daha çok aşk ve şarap üzerine yazılan şiirlerin nazım şeklidir.
Kaside: Divan şiirinde temel nazım şekillerinden biridir ve din ve devlet büyüklerini övmek amacıyla yazılır.
Mesnevi: Aruzun kısa kalıplarıyla yazılan ve beyitleri kendi arasında kafiyeli şiirlerdir.
Mevlit: Hz. Muhammet’in doğumunu anlatan şiirlerdir.
Tevhit: Tekke şirinde Allah’ın varlığı ve birliği üzerine yazılmış şiirlerdir
Doğru seçenek Gazel ise Divan şiirinde daha çok aşk ve şarap üzerine yazılan şiirlerin nazım şeklidir.
Soru 52
Allah’a yalvarıp yakarmak için yazılan manzum ve mensur eserlere ne ad verilir?
Seçenekler
A
Nutuk
B
Münacat
C
Hikmet
D
Devriye
E
Hilye
Açıklama:
XV. yüzyılda dinî-tasavvufî Türk edebiyatının Anadolu’daki durumunu ve temsilcilerini açıklayabileceksiniz.
Nutuk, tarikata yeni girmiş müritlere, tarikatın adap ve erkânını anlatan şiirlere denir.
Hikmet, Ahmet Yesevî’nin, İ‹slâmiyet’in esaslarını, şeriatın ahkâmını, ehl-i sünnet akidesini İslâmiyet’e yeni girmiş veya henüz girmemiş Türklere öğretmek, tarikatın inceliklerini ve tarikatın adap ve erkânını müritlere telkin edebilmek amacıyla yazdığı şiirlere denir.
Devriye, Devriye, yaradılışın başlangıcı ve sonu, varlığın nereden gelip nereye gittiği ve bu ikisi arasındaki safhaların tasavvuf açısından izahıdır.
Hilye, Hz. Muhammet’in fiziki özelliklerini tasvir eden şiirlerdir.
Münacat ise, Allah’a yalvarıp yakarmak için yazılan manzum ve mensur eserlere verilen addır ve sorunun doğru cevabı B seçeneği olan Mücacat’tır
Nutuk, tarikata yeni girmiş müritlere, tarikatın adap ve erkânını anlatan şiirlere denir.
Hikmet, Ahmet Yesevî’nin, İ‹slâmiyet’in esaslarını, şeriatın ahkâmını, ehl-i sünnet akidesini İslâmiyet’e yeni girmiş veya henüz girmemiş Türklere öğretmek, tarikatın inceliklerini ve tarikatın adap ve erkânını müritlere telkin edebilmek amacıyla yazdığı şiirlere denir.
Devriye, Devriye, yaradılışın başlangıcı ve sonu, varlığın nereden gelip nereye gittiği ve bu ikisi arasındaki safhaların tasavvuf açısından izahıdır.
Hilye, Hz. Muhammet’in fiziki özelliklerini tasvir eden şiirlerdir.
Münacat ise, Allah’a yalvarıp yakarmak için yazılan manzum ve mensur eserlere verilen addır ve sorunun doğru cevabı B seçeneği olan Mücacat’tır
Soru 53
17. yüzyıl Dini-Tasavvufi Türk edebiyatında Mevleviler içinde hece vezni ile Yunus tarzında ilahiler söyleyen ilk şair kimdir?
Seçenekler
A
Sinan Ümmi
B
Niyâzî-i Mısrî
C
Kul Nesimi
D
Âşık Virâni
E
Âdem Dede
Açıklama:
XVII. yüzyılda dinî-tasavvufî Türk edebiyatının Anadolu’daki durumunu ve temsilcilerini tanıyabileceksiniz.
Bir Mevlevî olan Âdem Dede, asrın Yunus tarzı söyleyişinden zevk alan simalar arasındadır. doğru cevap E seçeneğidir.
Bir Mevlevî olan Âdem Dede, asrın Yunus tarzı söyleyişinden zevk alan simalar arasındadır. doğru cevap E seçeneğidir.
Soru 54
Mevleviler içinde hece vezni ile ve Yunus tarzında ilahiler söyleyen ilk şair aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Sinan Ümmî
B
Âdem Dede
C
Muhyiddin Abdal
D
Âşık Virânî
E
Dede Ömer Ruşenî
Açıklama:
XVII. yüzyılda dinî-tasavvufî Türk edebiyatının Anadolu’daki durumunu ve temsilcilerini tanıyabileceksiniz.
Bir Mevlevî olan Âdem Dede, asrın Yunus tarzı söyleyişinden zevk alan simalar arasındadır.
Bir Mevlevî olan Âdem Dede, asrın Yunus tarzı söyleyişinden zevk alan simalar arasındadır.
Soru 55
“Kutbü’l-aktab, sahib-i zaman, mürşid-i kamil” gibi unvanlarla anılan şair aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Vahib Ümmî
B
Ümmi Sinan
C
Aziz Mahmud Hüdâyî
D
İdris Muhtefî
E
Pir Sultan Abdal
Açıklama:
XVI. yüzyılda dinî-tasavvufî Türk edebiyatının Anadolu’daki durumunu ve temsilcilerini tanımlayabileceksiniz.
sorunun doğru seçeneği C yani Aziz Mahmud Hüdâyi, Dinî-Tasavvufî Türk Edebiyatı şairleri zümresi içinde yer almış, sade ve hikemi mahiyette şiirler yazmıştır. şiirlerinde, bazen hece, bazen de aruz veznini kullanan Hüdâyî, İbnü’l-Arabî’nin sistemleştirdiği vahdet-i vücûd anlayışına bağlı bir mutasavvıftır. şiirleri ve mektuplarında bu açıkça görülür. Onun gerek devrinde, gerekse daha sonra yazılan tarih ve bibliyografya kitaplarında; “kutbü’l-aktab, sâhip-i zamân, mürşid-i kâmil” gibi unvanlarla anılması, ölümünden sonra da şöhretinin devam ettiğini göstermektedir.
sorunun doğru seçeneği C yani Aziz Mahmud Hüdâyi, Dinî-Tasavvufî Türk Edebiyatı şairleri zümresi içinde yer almış, sade ve hikemi mahiyette şiirler yazmıştır. şiirlerinde, bazen hece, bazen de aruz veznini kullanan Hüdâyî, İbnü’l-Arabî’nin sistemleştirdiği vahdet-i vücûd anlayışına bağlı bir mutasavvıftır. şiirleri ve mektuplarında bu açıkça görülür. Onun gerek devrinde, gerekse daha sonra yazılan tarih ve bibliyografya kitaplarında; “kutbü’l-aktab, sâhip-i zamân, mürşid-i kâmil” gibi unvanlarla anılması, ölümünden sonra da şöhretinin devam ettiğini göstermektedir.
Soru 56
XV. Yüzyılda Fatih Sultan Mehmet’i yetiştiren büyük mutasavvıf aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Hacı Bayram Veli
B
Akşemseddin
C
Eşrefoğlu Rûmî
D
Kaygusuz Abdal
E
Mevlana
Açıklama:
XV. yüzyılda dinî-tasavvufî Türk edebiyatının Anadolu’daki durumunu ve temsilcilerini açıklayabileceksiniz.
Mevlâna Celâleddin-i Rumî, Hacı Bektaş Veli, Yunus Emre vb. gibi büyük mutasavvıfların kendi dönemlerinde ortaya koydukları zengin tasavvufî hayatın, XV. asırda bunları örnek alan Alâaddin Gaybî, Hacı Bayram Veli, Akşemseddin, Yazıcıoğlu Mehmed, Gülşehrî, Süleyman Çelebi, Eflrefoğlu Rûmî, Kemal Ümmî, Emir Sultan, İbrâhim Tennurî, Rûfleni, Şirâzî vb. pek çok şair de yetişmiştir. Tarihimize “Fatih Rönesans’ı” tabiriyle geçen sosyal hayat ve nizamıyla muhteşem bir yap›ya bürünen Osmanlı Türk Devleti’nin bu asrı, Fatih’i yetiştiren büyük bir mutasavvıfın da yaşadığı devirleri içine alır. Akşemseddin adıyla anılan bu büyük veliden günümüze dini-tasavvufî ve tıbbî bazı eserler kalmıştır. Sorunun doğru cevabı B seçeneğidir.
Mevlâna Celâleddin-i Rumî, Hacı Bektaş Veli, Yunus Emre vb. gibi büyük mutasavvıfların kendi dönemlerinde ortaya koydukları zengin tasavvufî hayatın, XV. asırda bunları örnek alan Alâaddin Gaybî, Hacı Bayram Veli, Akşemseddin, Yazıcıoğlu Mehmed, Gülşehrî, Süleyman Çelebi, Eflrefoğlu Rûmî, Kemal Ümmî, Emir Sultan, İbrâhim Tennurî, Rûfleni, Şirâzî vb. pek çok şair de yetişmiştir. Tarihimize “Fatih Rönesans’ı” tabiriyle geçen sosyal hayat ve nizamıyla muhteşem bir yap›ya bürünen Osmanlı Türk Devleti’nin bu asrı, Fatih’i yetiştiren büyük bir mutasavvıfın da yaşadığı devirleri içine alır. Akşemseddin adıyla anılan bu büyük veliden günümüze dini-tasavvufî ve tıbbî bazı eserler kalmıştır. Sorunun doğru cevabı B seçeneğidir.
Soru 57
Aşağıdakilerden hangisi Eşrefoğlu Rûmî’nin eserlerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Tarikatnâme
B
Fütüvvetname
C
Gevhername
D
İbretname
E
Hayretname
Açıklama:
XV. yüzyılda dinî-tasavvufî Türk edebiyatının Anadolu’daki durumunu ve temsilcilerini açıklayabileceksiniz.
Gevhernâme, Allah’ın birliği ve Hz. Muhammet’in yüceliği ve vasıfları hakkında yazılan eserlerdir. Kaygusuz Abdal’ın “Gevher-nâmesi” bu türün en iyi örnekleri arasında yer alır ve sorunun doğru cevabı C seçeneğidir. Diğer seçeneklerde verilen eserlerin tümü Eşrefoğlu Rûmî’ye aittir.
Gevhernâme, Allah’ın birliği ve Hz. Muhammet’in yüceliği ve vasıfları hakkında yazılan eserlerdir. Kaygusuz Abdal’ın “Gevher-nâmesi” bu türün en iyi örnekleri arasında yer alır ve sorunun doğru cevabı C seçeneğidir. Diğer seçeneklerde verilen eserlerin tümü Eşrefoğlu Rûmî’ye aittir.
Soru 58
Aşağıdakilerden hangisi XVI.yüzyıl mutasavvıf şairlerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Muhyiddin Abdal
B
Kul Nesîmî
C
Kul Himmet
D
Vâhib Ümmî
E
Pir Sultan Abdal
Açıklama:
XVI. yüzyılda dinî-tasavvufî Türk edebiyatının Anadolu’daki durumunu ve temsilcilerini tanımlayabileceksiniz.
Kul Nesîmî, XVII. Yüzyılda dini tasavvufi Türk edebiyatı temsilcileri arasında yer alır ve sorunun doğru cevabı B şıkkıdır.
Kul Nesîmî, XVII. Yüzyılda dini tasavvufi Türk edebiyatı temsilcileri arasında yer alır ve sorunun doğru cevabı B şıkkıdır.
Soru 59
Tekke şiirinde içinde on iki imamın adı geçen ve onları övmek için yazılan şiirler aşağıdakilerden hangisi ile ifade edilir?
Seçenekler
A
Ehl-i Beyt
B
Mizan
C
Tarikatname
D
Menakıpname
E
Düvaz İmam
Açıklama:
XVI. yüzyılda dinî-tasavvufî Türk edebiyatının Anadolu’daki durumunu ve temsilcilerini tanımlayabileceksiniz.
Düvaz İmam: Tekke şiirinde içinde on iki imamın adı geçen ve onları övmek için yazılan şiirlere denir. Sorunun doğru seçeneği E şıkkı Düvaz İmam’dır.
Düvaz İmam: Tekke şiirinde içinde on iki imamın adı geçen ve onları övmek için yazılan şiirlere denir. Sorunun doğru seçeneği E şıkkı Düvaz İmam’dır.
Soru 60
“Celvetiye” tarikatının kurucusu aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Dede Ömer Ruşenî
B
Pir Sultan Abdal
C
Emir Sultan
D
Aziz Mahmud Hüdâyî
E
Kul Himmet
Açıklama:
XVI. yüzyılda dinî-tasavvufî Türk edebiyatının Anadolu’daki durumunu ve temsilcilerini tanımlayabileceksiniz.
Bilindiği gibi Aziz Mahmud Hüdâyî, “mutasavvıf, âlim, şair ve Celvetiye tarikatının kurucusu”dur. Atâyî’nin Şakâyık Zeyli’nde onun Seferihisarlı olduğu kaydedilmiştir. Sorunun doğru cevabı D seçeneğidir.
Bilindiği gibi Aziz Mahmud Hüdâyî, “mutasavvıf, âlim, şair ve Celvetiye tarikatının kurucusu”dur. Atâyî’nin Şakâyık Zeyli’nde onun Seferihisarlı olduğu kaydedilmiştir. Sorunun doğru cevabı D seçeneğidir.
Soru 61
“Kırk Armağan” adlı didaktik bir esere sahip olan şair aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kemal Ümmî
B
Süleyman Çelebi
C
Eşrefoğlu Rumi
D
Emir Sultan
E
Dede Ömer Rûşenî
Açıklama:
XV. yüzyılda dinî-tasavvufî Türk edebiyatının Anadolu’daki durumunu ve temsilcilerini açıklayabileceksiniz.
Kemal Ümmî’nin asıl adı İsmail’dir. Hayatı hakkında fazla bir bilgi sahibi değiliz. Divân’ında dünyanın fâniliğine, Allah sevgisine, nimetlerine, iyi ahlak ve ibadete dair yazdığı nasihat şiirlerinin sayısı bir hayli fazladır. Ayrıca Divân’da münacat, naat, kaside, gazel, mesnevî ve ilâhîlerden müteşekkil nazım tür’leri ve 2371 beyit bulunmaktadır. Divân’ın pek çok yazma nüshas, K›rk Armağan adlı didaktik bir eseri de vardır.
Kemal Ümmî’nin asıl adı İsmail’dir. Hayatı hakkında fazla bir bilgi sahibi değiliz. Divân’ında dünyanın fâniliğine, Allah sevgisine, nimetlerine, iyi ahlak ve ibadete dair yazdığı nasihat şiirlerinin sayısı bir hayli fazladır. Ayrıca Divân’da münacat, naat, kaside, gazel, mesnevî ve ilâhîlerden müteşekkil nazım tür’leri ve 2371 beyit bulunmaktadır. Divân’ın pek çok yazma nüshas, K›rk Armağan adlı didaktik bir eseri de vardır.
Soru 62
Halvetiyye ve Nakşibendiye tarikatlarını birleştirip kendi tarikatını kuran mutasavvıf aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Akşemseddin
B
Yunus Emre
C
Kaygusuz Abdal
D
Hacı Bayram Veli
E
Eşrefoğlu Rûmî
Açıklama:
XV. yüzyılda dinî-tasavvufî Türk edebiyatının Anadolu’daki durumunu ve temsilcilerini açıklayabileceksiniz.
doğru seçenek D şıkkı Hacı Bayram Velî'dir ve asıl adı Nûman’dır. Kendisi kuvvetli bir medrese (üniversite) tahsili görmüş, ilim yolunda “müderrisliğe-profesörlüğe” kadar yükselmiştir. İlim-tasavvuf-toplum hocalığındaki öncülüğü, birleştirici-bütünleştirici yönleriyle, Halvetiyye (Safaviyye) ve Nakflîbendiye tarikatlarını da birleştirerek Bayramiyye tarikatını kurdu.
doğru seçenek D şıkkı Hacı Bayram Velî'dir ve asıl adı Nûman’dır. Kendisi kuvvetli bir medrese (üniversite) tahsili görmüş, ilim yolunda “müderrisliğe-profesörlüğe” kadar yükselmiştir. İlim-tasavvuf-toplum hocalığındaki öncülüğü, birleştirici-bütünleştirici yönleriyle, Halvetiyye (Safaviyye) ve Nakflîbendiye tarikatlarını da birleştirerek Bayramiyye tarikatını kurdu.
Soru 63
Aşağıdakilerden hangisi XV. Yüzyıl dini tasavvufi Türk edebiyatı şairlerinden Süleyman Çelebinin eseridir?
Seçenekler
A
Vesilatü’n Necat
B
Divan
C
Kırk Armağan
D
Menakıpname
E
Çobanname
Açıklama:
XV. yüzyıl şairlerinden Süleyman Çelebi'nin Vesiletü'n Necat'ı, şekil itibariyle divan tarzında ise de muhteva itibariyle Dinî-Tasavvufî Türk Edebiyatı edebî mahsulleri arasındadır.
Soru 64
Osmanlı-Türk Devleti'nin XV. asrı sosyal hayat ve nizamıyla muhteşem bir yapıya bürünen aynı zamanda Fatih'i yetiştiren büyük bir mutasavvıfın da yaşadığı döneme ne ad verilir?
Seçenekler
A
Mutasavvıf Fatih
B
Akşemsettin Tasavvufu
C
Fatih Rönesansı
D
Fetih Sanatı
E
İstanbulun Fethi
Açıklama:
Tarihimize "Fatih Rönesans'ı" tabiriyle geçen sosyal hayat ve nizamıyla muhteşem bir yapıya bürünen Osmanlı-Türk Devleti'nin bu asrı, Fatih'i yetiştiren büyük bir mutasavvıfın da yaşadığı devirleri içine alır.
Soru 65
Bir tarikat şeyhine bağlanarak ondan tasavvufu öğrenen kimselere ne ad verilir?
Seçenekler
A
Mutasavvıf
B
Mürit
C
Sufi
D
Aşık
E
Çırak
Açıklama:
Mürit: Bir tarikat şeyhine bağlanarak ondan tasavvufu öğrenen kimse.
Soru 66
Halvetiyye (Safaviyye) ve Nakşîbendiye tarikatlarını da birleştirerek Bayramiyye tarikatını kuran Müderessis Profesör olarak hocalık yapan ünlü halk edebiyatçımız kimdir?
Seçenekler
A
Eşrefoğlu Rumi
B
Hacı Bayram Veli
C
Süleyman Çelebi
D
Bayramoğlu Şeyh Hamudiddin
E
Şeyh Suca
Açıklama:
Hacı Bayram Veli, şeyhi Şeyh Hamudiddin'in vefatından sonra onun halifesi olarak Aksaray'dan Ankara'ya döndü. İlk icraat olarak da, ilim-tasavvuf-toplum hocalığındaki öncülüğü, birleştirici-bütünleştirici yönleriyle, Halvetiyye (Safaviyye) ve Nakşîbendiye tarikatlarını da birleştirerek Bayramiyye tarikatını kurdu.
Soru 67
Didaktik mahiyetteki mensur eserlerinde devrinin halk dilini en iyi bir şekilde kullanmış olması ve bu sayede tasavvufî ahlakın halk arasında yayılmasında büyük rol oynayan edebiyatçımız kimdir?
Seçenekler
A
Hacı Bayram Veli
B
Süleyman Çelebi
C
Kemal Ummi
D
Eşrefoğlu Rumi
E
Dede Ömer Ruşeni
Açıklama:
Eşrefoğlu Rumi didaktik mahiyetteki mensur eserlerinde devrinin halk dilini en iyi bir şekilde kullanmış olması ve bu sayede de tasavvufî ahlakın halk arasında yayılmasında büyük rol oynamıştır.
Soru 68
Süleyman Çelebinin eseri olan Vesiletü'n-Necat, hangi mesnevî nazım türüyle yazılmıştır?
Seçenekler
A
Mevlit
B
Tevhit
C
Münacat
D
Kaside
E
Mesnevi
Açıklama:
Vesiletü'n-Necat, mesnevî nazım şekliyle yazılmış bir mevlit türüdür.
Soru 69
Aşağıdakilerden hangisi divan şiirinin temel nazım şekillerinden birisi olup din ve devlet büyüklerini övmek amacıyla yazılmış şiirlerdir?
Seçenekler
A
Mevlit
B
Tevhit
C
Münacat
D
Naat
E
Kaside
Açıklama:
Divan şiirinin temel nazım şekillerinden birisi olan kaside, din ve devlet büyüklerini övmek amacıyla yazılan şiirlerdir.
Soru 70
XVI. yüzyıl Anadolu'sunda; Dinî-Tasavvufî Türk Edebiyatının, şiirlerinde ………………. tesiri mevcuttu. Boşluğa gelen şairlerimiz kimlerdir?
Seçenekler
A
Hacı Bayram Veli-Mevlana
B
Mevlana-Yunus Emre
C
İmam Hüdayi -Yunus Emre
D
Süleyman Çelebi- Mevlana
E
Emir Sultan-Kemal Ummi
Açıklama:
XVI. yüzyıl Anadolu'sunda; Dinî-Tasavvufî Türk Edebiyatının, şiirlerinde Mevlâna ve Yunus tesiri mevcuttu.
Soru 71
Aziz Mahmud Hüdayi'nin Türkçe eserleri arasında yer alan dervişliğin erkan ve adabı anlatılan eseri aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Tarikatname
B
Tezakkir-i Hüdai
C
Nasayih ve Mevaız
D
Divan-ı İlahiyat
E
Vakıat
Açıklama:
Tarikatnâme: Dervişliğin erkân ve adabı anlatılmaktadır.
Soru 72
Hurufilik inancına bağlı bir Bektaşi babası olan, Alevî-Bektâşi geleneğinde Nesîmî, Hatayî, Fuzulî, Kul Himmet, Yeminî ve Banazlı Pir Sultan Abdal’la birlikte yedi ulu ozandan birisi olarak kabul edilen şair kimdir?
Seçenekler
A
Muhyiddin Abdal
B
Eşrefoğlu Rûmî
C
Kemal Ümmî
D
Âdem Dede
E
Âşık Virânî
Açıklama:
Hurufilik inancına bağlı bir Bektaşi babası olan Virânî, Alevî-Bektâşi geleneğinde Nesîmî, Hatayî, Fuzulî, Kul Himmet, Yeminî ve Banazlı Pir Sultan Abdal’la birlikte yedi ulu ozandan birisi olarak kabul edilir.
Soru 73
Aşağıdakilerden hangisi Dede Ömer Rûşenî’ye aittir?
Seçenekler
A
Kalemnâme
B
Müzekki’-Nüfus
C
Delîlü’n-Nübüvve
D
Cinânü’l-Canân
E
Elestnâme
Açıklama:
Eşrefoğlu’nun nesri, XIV-XV. yüzyıl Anadolu Türkçesinin en güzel örnekleri arasında yer alır. Onun Divânı’nın dışında kalan diğer mensur eserleri; Müzekki’n-Nüfûs, Tarikatnâme, Delâilü’n-Nübüvve, Fütüvvetnâme, İbretnâme, Ma’zeretnâme, Hayretnâme, Münâcâtnâme, Esrârü’t-Tâlibin, Tacnâme, Elestnâme, Nasihatnâme, Cinânü’l-Canân vb.leridir. Kalemnâme Dede Ömer Rûşeni’ye aittir.
Soru 74
Aşağıdakilerden hangisi Eşrefoğlu Rûmî’ye aittir?
Seçenekler
A
Tarikatnâme
B
Neynâme
C
Çobannâme
D
Miskinnâme
E
Kalemnâme
Açıklama:
Dede Ömer Rûşenî, daha çok şiirlerinde kullandığı Rûşenî mahlasıyla tanınmaktadır. Asıl adı Ömer, lakabı Dede, künyesi Ali ibn Umur Bey’dir. Ömer Rûşenî’nin, Divân, Çobannâme, Miskinnâme, Neynâme, Kalemnâme adlı eserleri vardır. Rûşenî, 1487’de Tebriz’de vefat eder, orada zaviyesinin haziresine defnedilir. Tarikatnâme Eşrefoğlu Rûmî’ye aittir.
Soru 75
Asıl adı İsmail olan Niğde de doğmuş ve Niğde de yaşamış kaynaklara göre Şeyh Cemâl-i Halvetî pirdaşlarından ve Muhammed Bahaeddin-i Erzincanî’nin halifelerinden olduğu bilen şair aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kemal Ümmî
B
Vâhib Ümmî
C
Kul Himmet
D
Eşrefoğlu Rûmî
E
Emir Sultan
Açıklama:
Kemal Ümmî; şiirde muhteva yönünden Yûnus takipçilerinden olmuş, XV. yüzyılda aruz vezniyle; kaside, gazel, mesnevi gibi klâsik nazım şekilleri ile tasavvufî şiirler söylemiş, tekke şiirlerinde kendinden sonrakilere örnek teşkil etmiş şöhretli bir şahsiyettir. Onun hayatı da tıpkı Yûnus Emre’de olduğu gibi menkıbelerle süslüdür.
Soru 76
Aşağıdakilerden hangisi Süleyman Çelebi’nin eserlerinden biridir?
Seçenekler
A
Vesiletü’n-Necât
B
İbretnâme
C
Hayretname
D
Elestname
E
Nasihatname
Açıklama:
Süleyman Çelebi, XV. asrın meşhur mevlit yazarlarındandır. Bilindiği gibi, Vesiletü’n-Necat, mesnevî nazım şekliyle yazılmış bir mevlit türüdür. Bu sebeple, mısra ahengi itibariyle de son derece başarılıdır.
Soru 77
754 yılında İznik’te doğup, vefatının da H. 874/1470 tarihi olduğu bilinen asıl adı Abdullah olan Eşrefiyye tarikatının kurucusu şair aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Eşrefoğlu Rûmî
B
Hacı Bayram Velî
C
Emir Sultan
D
Vâhib Ümmî
E
Pir Sultan Abdal
Açıklama:
Eşrefoğlu Rûmi’nin asıl adı Abdullah’tır. Babasının adına istinaden Eşrefoğlu veya Eşrefzâde de denilmektedir. Eşrefoğlu, 754 (M 1353)’de İznik’te doğmuştur. Eşrefoğlu, Osmanlı Devleti’nin kuruluş devrinin sonlarıyla, yükseliş devri arasında yaşamış, ilim, irfan, irşat ve çeşitli sebeplerle yaptığı gezilerde Bursa, Ankara, Hama gibi şehirlerde bulunmuştur.
Soru 78
Aşağıdakilerden hangisi 15.yüzyıl şairlerinden biridir?
Seçenekler
A
Hacı Bayram Velî
B
Âdem Dede
C
Aziz Mahmud Hüdai
D
Kul Nesîmî
E
Âşık Virânî
Açıklama:
Mevlâna Celâleddin-i Rumî, Hacı Bektaş Veli, Yunus Emre vb. gibi büyük mutasavvıfların kendi dönemlerinde ortaya koydukları zengin tasavvufî hayatın, XV.asırda bunları örnek alan Alâaddin Gaybî (Kaygusuz Abdal), Hacı Bayram Veli, Akşemseddin, Süleyman Çelebi, Eşrefoğlu Rûmî, Emir Sultan vb. pek çok şair de yetişmiştir.
Soru 79
XVII. yüzyıl Anadolu sahası şair, Bektâşî tarikatındandır. Ama Câferi, Haydarî ve Hurufi tarikatları ile de ilgilenmiştir. Şiirlerini, hem aruz, hem de hece vezni ile yazmıştır, hatta aruzu daha çok kullanmıştır. Ama aruzda pek başarılı olamamıştır. Fuzûli’nin ve Nesîmî’nin tesirinde kalan bu şairimiz aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kul Nesîmî
B
Âşık Virânî
C
Adem Dede
D
Niyâzî-i Mısrî
E
Âdem Dede
Açıklama:
Kul Nesîmî’nin hayatı hakkında fazla bir bilgimiz yoktur. Ancak, hece vezni ile yazılmış şiirlerinin bulunduğu bazı defterlere bakarak onun; XVII. yüzyılda yaşadığını, iyi bir eğitim gördüğünü, kültürlü ve usta bir derviş-şair olduğunu öğreniyoruz. XVII. yüzyıl Anadolu sahası şairi olan Kul Nesîmî, Bektâşî tarikatındandır.
Soru 80
Asıl adı Mehmed’dir. Malatya’nın Soğanlı köyünde1617’de doğmuştur. Eserleri; Türkçe ve Arapça mensur ve manzum on ciltten fazla bulunmaktadır. Birçok yazma nüshası bulunan Divân-ı İlâhîyyat eski harflerle 1259’da Bulak’ta basılmış olan şairimiz aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Niyâzî-i Mısrî
B
Süleyman Çelebi
C
Emir Sultan
D
Eşrefoğlu Rûmî
E
Pir Sultan Abdal
Açıklama:
Niyâzî-i Mısrî’nin asıl adı Mehmed’dir. Malatya’nın Soğanlı köyünde 12 Rebiu’l-evvel 1027/1617’de doğmuştur. Babası, Soğancızade lâkabıyla tanınan Ali Çelebi, Nakşibendiye tarikatındandır. Eserleri; Türkçe ve Arapça mensur ve manzum on ciltten fazla bulunmaktadır. O, edebiyatımızda daha çok mutasavvıf bir şair olarak tanınır. Aruzla yazdığı şiirlerde genellikle Nesimî ve Fuzulî, hece ile yazdıklarında ise Yûnus Emre’nin tesirleri açıkça görülür. Birçok yazma nüshası bulunan Divân-ı İlâhîyyat eski harflerle 1259’da Bulak’ta basıldığı gibi, birkaç defa da yeni harflerle İstanbul’da 1967, 1974’te yayımlandı.
Soru 81
Aşağıdakilerden hangisi 17.yüzyıl şairlerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Muhyiddin Abdal
B
Âdem Dede
C
Kul Nesîmî
D
Niyâzî-i Mısrî
E
Âşık Virânî
Açıklama:
Muhyiddin Abdal’ın XV. yüzyılın sonları ile XVI. yüzyılın ilk yarısında yaşadığı bilinmektedir. Önceleri onun hayatı ve kişiliği hakkında fazla bir bilgi bulunmamasına rağmen, son zamanlarda Bayram Durbilmez tarafından 1998’de “Muhyiddin Abdal Divânı (İnceleme-tenkitli metin) adlı bir “Doktora Tezi” yapılmıştır. Diğer şairler ise 16. yy'da yaşamıştır. Bu sebeple cevap A şıkkı olmalıdır.
Soru 82
Nefesler, düvaz imamlar, destanlar, ağıtlar söyleyen XVI. yüzyılın ikinci yarısıyla XVII. yüzyılın başlarında yaşadığı tahmin edilen Pir Sultan’ın etkisinde kalan Alevî Bektaşî Edebiyatı’nın önemli şairlerinden biri aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kul Himmet
B
Vâhib Ümmî
C
Kul Nesîmî
D
Âşık Virânî
E
Âdem Dede
Açıklama:
XVI. yüzyılın ikinci yarısıyla XVII. yüzyılın başlarında yaşadığı tahmin edilen Kul Himmet, Alevî Bektaşî Edebiyatı’nın önemli şairlerinden birisidir. Türbesi; Tokat’ın Alamus ilçesine bağlı Varzıl/Görümlü Köyü’ndedir. Daha yaşarken Alevî çevrelerinde büyük bir şöhrete sahip olan Nefesler, düvaz imamlar, destanlar, ağıtlar söyleyen Kul Himmet Pir Sultan’ın etkisinde kalan güçlü bir sanatçıdır.
Soru 83
Şekil itibarıyle divan tarzında, muhteva itibariyle Dinî-Tasavvufî Türk Edebiyatı edebî mahsulleri arasında yer alan Vesiletü'n Necat hangi şaire aittir?
Seçenekler
A
Hacı Bektaş Veli
B
Süleyman Çelebi
C
Şirazî
D
Rûşenî
E
Emir Sultan
Açıklama:
Şekil itibarıyle divan tarzında muhteva itibariyle Dinî-Tasavvufî Türk Edebiyatı edebî mahsulleri arasındaki Vesiletü'n Necat XV. asırda Süleyman Çelebiye aittir.
Soru 84
İlim-tasavvuf-toplum hocalığındaki öncülüğü, birleştirici-bütünleştirici yönleriyle, Halvetiyye (Safaviyye) ve Nakşîbendiye tarikatlarını da birleştirerek Bayramiyye tarikatını kuran kişi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Hacı Bayram Veli
B
Hamidüddin-Aksarayî
C
Akşemsettin
D
Akbüyük
E
Eşrefoğlu Rûmi
Açıklama:
İlim-tasavvuf-toplum hocalığındaki öncülüğü, birleştirici-bütünleştirici yönleriyle, Halvetiyye (Safaviyye) ve Nakşîbendiye tarikatlarınıda birleştirerek Bayramiyye tarikatını kuran Hacı Bayram Veli dir.
Soru 85
Anadolu'nun Türkleşmesi ve Türklerin İslâmiyet'i hayat tarzı haline getirmelerinde rol alan ve Anadolu'da Mevlevilikten sonra Ehl-i Sünnet tarikatlarının yayılmasında emeği geçen önemli mutasavvıfımız aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Emir Sultan
B
Pir Sultan Abdal
C
Eşrefoğlu Rumî
D
Süleyman Çelebi
E
Niyâzî-Mısrî
Açıklama:
Anadolun'un Türkleşmesi ve Türklerin islâmiyet'i hayat tarzı haline getirmelerinde rol alan ve Anadolu'da Mevlevilikten sonra Ehl-i Sünnet tarikatlarının yayılmasında emeği geçen önemli mutasavvıfımız Eşrefoğlu Rûmî dir.
Soru 86
Tekke şiirinde Allah'ın varlığı ve birliği üzerine yazılmış şiirlere ne ad verilmektedir?
Seçenekler
A
Mevlit
B
Tevhit
C
Münacat
D
Naat
E
Kaside
Açıklama:
Tekke şiirinde Allah'ın varlığı ve birliği üzerine yazılmış şiirlere Tevhit denir.
Soru 87
İlâhî tarzında oldukça başarılı olmuş ve şöhreti Anadolu sınırlarını aşmış Kırım, Kazan, Taşkent ve Özbek Türkleri arasında tanınan XV. yüzyılda aruz vezniyle kaside, gazel, mesnevi gibi klâsik nazım şekilleri ile tasavvufî şiirler söylemiş şair aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Mevlâna
B
Yunus Emre
C
Hacı Bayram Veli
D
Akşemsettin
E
Kemal Ümmî
Açıklama:
İlâhî tarzında oldukça başarılı olmuş ve şöhreti Anadolu sınırlarını aşmış Kırım, Kazan, Taşkent ve Özbek Türkleri arasında tanınan XV yy da aruz vezniyle; kaside, gazel, mesnevi, gibi klâsik nazım şekilleri ile tasavvufî şiirler söylemiş şair Kemal Ümmî dir.
Soru 88
Ölümünden bir müddet sonra müritleri tarafından kaleme alınarak yazılan menakıpname aşağıdakilerden hangi şaire aittir?
Seçenekler
A
Dede Ömer rûşenî
B
Emir Sultan
C
Kemal Ümmî
D
Hacı Bayram Veli
E
Aziz Mahmut Hüdâyi
Açıklama:
Ölümünden bir müddet sonra müritleri tarafından kaleme alınarak yazılan menakıpname Emir Sultan 'a aittir.
Soru 89
Ömer Rûşeî'nin Hz. Peygamber ve ashabının başından geçen ibret verici olaylar, evliya menkıbeleri, çeşitli hikayelerin daima tasavvufî bir yorumla anlatılması hangi eserinde bulunmaktadır?
Seçenekler
A
Divân
B
Çobannâme
C
Miskinnâme
D
Neynâme
E
Kalemnâme
Açıklama:
Ömer Rûşeî'nin Hz Peygamber ve ashabının başından geçen ibret verici olaylar, evliya menkıbeleri, çeşitli hikayelerin daima tasavvufî bir yorumla anlatılması Miskinnâme eserinde bulunmaktadır.
Soru 90
Aşağıdakilerden hangisi XVI. Yüzyıldaki Dini-Tasavvufi Türk edebiyatı temsilcilerinden değildir?
Seçenekler
A
Aziz Mahmut Hüdâyi
B
Vâhib Ümmî
C
Pir Sultan Abdal
D
Hacı Bayram Veli
E
Kul Himmet
Açıklama:
Hacı Bayram Veli XVI. Yüzyıldaki Dini-Tasavvufi Türk edebiyatı temsilcilerinden değildir.
Soru 91
Aşağıdakilerden hangisi XVII. Yüzyıldaki Dinî-Tasavvufî Türk Edebiyatı temsilcisi değildir?
Seçenekler
A
Muhyiddin Abdal
B
Âdem Dede
C
Sinan Ümmî
D
Niyâzî-i Mısrî
E
Kul Nesîmî
Açıklama:
Muhyiddin Abdal XVII. Yüzyıldaki Dinî-Tasavvufî Türk Edebiyatı temsilcisi değildir.
Soru 92
XVII. yüzyıl Anadolu sahası şairi olan Caferi, Haydarî, ve Hurufi tarikatları ile ilgisi olan, hem aruz hem de hece vezni ile şiirlerini yazan şair kimdir?
Seçenekler
A
Aşık Virânî
B
Kul Nesîmî
C
Sinan Ümmî
D
Niyâzî-i Mısrî
E
Süleyman Çelebi
Açıklama:
XVII. yüzyıl Anadolu sahası şairi olan Caferi, Haydarî, ve Hurufi tarikatları ile ilgisi olan, hem aruz, hem de hece vezni ile şiirlerini yazan şair Kul Nesîmî dir.
Ünite 7
Soru 1
Dinî-Tasavvufi Türk Edebiyatının duraklamaya girdiği dönem aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
XVI
B
XVII
C
XVIII
D
XIX
E
XV
Açıklama:
XVIII.Yüzyıl Anadolu'sunda; Dinî-Tasavvufi Türk Edebiyatı genel bir duraklama ve gerileme içine girmiştir.
Soru 2
Aşağıdakilerden hangisi 18. yüzyıl mutasavvuflarından biridir?
Seçenekler
A
Erzurumlu İbrahim Hakkı
B
Seyrânî
C
Salih Baba
D
Mehmet Nuri
E
Mihrâbi
Açıklama:
Dinî-Tasavvufî Türk Edebiyatının duraklamaya girdiği dönem aşağıdakilerden hangisidir?
Bu yüzyılın Dinî-Tasavvufi Türk Edebiyatı şâirleri; Mahvî, Mehmed Nasuhî, Mehdî, Hasan Senâî, Bursalı İsmâil Hakkı, Mustafa Azbî, Üçüncü Sultan Ahmed, Hasan Sezaî, Süleyman Zâtî, Mustafa Nuzulî, Neccarzzâde Şeyh Rıza, Celâleddin-i Uşşakî, Mehmed Salih Sahvî, Kul Şükrü, Şîrî, Şahî, Derun Abdal, Derviş Ahmed, Gurbî, Kasım Dede, Ahmed Mürşidî, Erzurumlu İbrâhim Hakkı, Üsküdarlı Hâşim, Tekirdağlı Mehmed Fahrettin Fahrî, Mustafa Zekâî, Selâmî, Şeyh Hâlil Kaygulu vb.leridir.
Bu yüzyılın Dinî-Tasavvufi Türk Edebiyatı şâirleri; Mahvî, Mehmed Nasuhî, Mehdî, Hasan Senâî, Bursalı İsmâil Hakkı, Mustafa Azbî, Üçüncü Sultan Ahmed, Hasan Sezaî, Süleyman Zâtî, Mustafa Nuzulî, Neccarzzâde Şeyh Rıza, Celâleddin-i Uşşakî, Mehmed Salih Sahvî, Kul Şükrü, Şîrî, Şahî, Derun Abdal, Derviş Ahmed, Gurbî, Kasım Dede, Ahmed Mürşidî, Erzurumlu İbrâhim Hakkı, Üsküdarlı Hâşim, Tekirdağlı Mehmed Fahrettin Fahrî, Mustafa Zekâî, Selâmî, Şeyh Hâlil Kaygulu vb.leridir.
Soru 3
Toplumsal aksaklıkların dile getirildiği ve eleştirildiği şiirlere ne denir?
Seçenekler
A
Devriye
B
Hurifilik
C
Taşlama
D
Naat
E
Hezl
Açıklama:
Toplumsal aksaklıkların dile getirildiği ve eleştirildiği şiirlere Taşlama denir.
Soru 4
Aşağıdakilerden hangisi XIX. yüzyıl mutasavvuflarından biridir?
Seçenekler
A
Cemâlî
B
Kul Şükrü
C
Yozgatlı Hüznî
D
Türâbî
E
Edip Harâbî
Açıklama:
İsmâil Safa, Kuddusî, Turabî, Mihrabî, Vasfı-i Melami, Ayni Baba, Dertli, Seyrâni, Keçecizade İzzet Molla, Şeyhü'l-İslam Arif Hikmet, Salih Baba, Adile Sultan, Bitlisli Müştak Baba. XIX. yüzyıl mutasavvuflarındandır.
Soru 5
Divan tarzındaki şiirlerinde Taşlama sebebiyle İstanbul'u terk ederek Develiye geri dönen XIX. yüzyıl şairi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Türâbi
B
Seyrânî
C
Salih Baba
D
Bitlisli Müştak Baba
E
Kıbrıslı Âşık Kenzî
Açıklama:
Divan tarzındaki şiirlerinde Taşlama sebebiyle İstanbul'u terk ederek Develiye geri dönen XIX. yüzyıl şairi Seyrânî' dir.
Soru 6
XVIII.yüzyılda İstanbul'dan Aydos'a gelip yerleşen Mustafa Efendinin oğlu olan ve Vahdet-i Vucûd meselesini sade bir şekilde açıklayan bir din âlimi ve arif kişi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Erzurumlu İbrahim Hakkı
B
Cemâlî
C
Bursalı İsmail Hakkı
D
Üsküdarlı Hâşim
E
Kul Şükrü
Açıklama:
XVIII.yüzyılda İstanbul'dan Aydos'a gelip yerleşen Mustafa Efendinin oğlu olan ve Vahdet-i Vucûd meselesini sade bir şekilde açıklayan bir din âlimi ve arif kişi Bursalı İbrahim Hakkı 'dır.
Soru 7
Aşağıdakilerden hangisi XX.yüzyıl mutasavvuflarından birisidir?
Seçenekler
A
Bitlisli Müştâk
B
Mehmet Nuri
C
Salih Baba
D
Mahvî
E
Senâyî
Açıklama:
Edip Harabî, Mihrabî, Mehmet Nuri, Yozgatlı Hüznî, Âşık Molla RaHİM, Derûni, Sıtkı, Zeynel Usul Baba, Ferid Kam, Ahmed Nâim, Ahmed Hmadi Akseki, Yahya Kemal, Kemal Edip Kürkçüoğlu XX.yüzyıl mutasavvuflardandır.
Soru 8
Hakkı her bir şeye kadir biliriz
Dünya vü uhrâya nâzır biliriz
Her nereye baksak hâzır biliriz
Sâcid-i Kâbe vü büthâneyiz biz
Dinî- Tasavvufî Türk Edebiyatındaki bu dörtlük XX. yüzyıl şairlerinden kime aittir?
Dünya vü uhrâya nâzır biliriz
Her nereye baksak hâzır biliriz
Sâcid-i Kâbe vü büthâneyiz biz
Dinî- Tasavvufî Türk Edebiyatındaki bu dörtlük XX. yüzyıl şairlerinden kime aittir?
Seçenekler
A
Mihrâbî
B
Yozgatlı Hüznî
C
Edib Harâbî
D
Derûnî
E
Sıtkı
Açıklama:
Edib Harâbî'dir.
Soru 9
Divan şiirinin temel nazım şekillerinden birisi olan, din ve devlet büyüklerini övmek amacıyla yazılan şiirlere ne denir?
Seçenekler
A
Gazel
B
Kaside
C
İlahi
D
Naat
E
Tevhit
Açıklama:
Divan şiirinin temel nazım şekillerinden birisi olan, din ve devlet büyüklerini övmek amacıyla yazılan şiirlere Kaside denir.
Soru 10
Cumhuriyet'in ilânını müteakip Mustafa Kemal Atatürk'ün Kur'an-ı Kerim tercüme ve tefsiri ile görevlendirdiği kişi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Yahya Kemal
B
Kemal Edip Kürkçüoğlu
C
Ahmed Naim
D
Elmalılı Hamdi Yazır
E
Ahmet Hamdi Akseki
Açıklama:
Cumhuriyet'in ilânını müteakip Mustafa Kemal Atatürk'ün Kur'an-ı Kerim tercüme ve tefsiri ile görevlendirdiği kişi Elmalılı Hamdi Yazır'dır .
Soru 11
Türkçe ve Farsça şiirlerinde Nami mahlasını aşağıdakilerden hangisi kullanmıştır?
Seçenekler
A
Nedim.
B
Şeyh Galip.
C
Mirza Abdürrezzak
D
Makdumkulu.
E
Molla Penah Vakıf.
Açıklama:
Mirza Abdürrezzak. Cevap C'dir.
Soru 12
Klasik Azeri şiirinin son temsilcisi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Nedim.
B
Şeyh Galip.
C
Makdumkulu.
D
Molla Penah Vakıf.
E
Mirza Abdürrezzak.
Açıklama:
Molla Penah Vakıf.Cevap D'dir.
Soru 13
Şerh-i Botan eseri aşağıdakilerden hangisine aittir?
Seçenekler
A
Nedim.
B
Şeyh Galip.
C
Bursalı İsmail Hakkı.
D
Makdumkulu.
E
Mirza Abdürrezzak.
Açıklama:
Bursalı İsmail Hakkı. Cevap C'dir.
Soru 14
Aşağıdakilerden hangisi Allahtan başka varlık olmadığının idrakına sahip olmak anlamındadır?
Seçenekler
A
Vahdet-i Vücud.
B
Naat.
C
Tevhid.
D
Münacat.
E
Miracname.
Açıklama:
Vahdet-i Vücud. Cevap A'dır.
Soru 15
Tekke şiirinde Allahın varlığı ve birliği üzerine yazılmış şiirlere ne denir?
Seçenekler
A
Münacat.
B
Tevhid.
C
Naat.
D
Velayetname.
E
Miracname.
Açıklama:
Tevhid. Cevap B'dir.
Soru 16
Allah'a yalvarıp yakarmak için yazılan manzum ve mensur eserlere ne denir?
Seçenekler
A
Münacat.
B
Tevhid.
C
Naat.
D
Miracname.
E
Vekaletname.
Açıklama:
Münacat. Cevap A'dır.
Soru 17
HZ.Muhammed'i övmek için yazılan eserlere ne ad verilir?
Seçenekler
A
Münacat.
B
Tevhid.
C
Miracname.
D
Velayetname.
E
Naat.
Açıklama:
Naat. Cevap E'dir.
Soru 18
Velilerin yaşamlarını ve kerametlerini anlatan eser aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Velayetname.
B
Naat.
C
Tevhid.
D
Münacat.
E
Miracname.
Açıklama:
Velayetname. Cevap A'dır.
Soru 19
Hz. Muhammed'in Burak ile göğe yükselerek Allah ile görüşmesini anlatan şiire ne denir?
Seçenekler
A
Naat.
B
Tevhid.
C
Münacat.
D
Miracname.
E
Velayetname.
Açıklama:
Miracname. Cevap D'dir.
Soru 20
Bir tarikata üye bir velinin kerametlerinin anlatıldığı efsanelere ne denir?
Seçenekler
A
Menakıpname.
B
Naat.
C
Münacat.
D
Tevhid.
E
Miracname.
Açıklama:
Menakıpname. Cevap A'dır.
Soru 21
XVIII. Asır Dinî-Tasavvufî Türk Edebiyatı ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
Seçenekler
A
Genel bir duraklama ve gerileme hayatı içindedir.
B
Dinî-Tasavvufî Türk Edebiyatı şairleri İstanbul’da, Bursa’da, İzmir’de vb. tarikat çevrelerinde Yunus geleneğini devam ettirmektedirler.
C
Yunus geleneğini devam ettirmekte oldukları bilinmektedir
D
Daha çok halk kitlelerine seslenen bazı tarikat şeyhlerinin çok tanınmış eserleri bile bu dönemde ancak eski bilgi ve akideleri tekrarlayan, popüler hamle durumundadır.
E
Bu yüzyılın önde gelen mutasavvıf şairi Aziz Mahmud Hüdayi'dir.
Açıklama:
Aziz Mahmud Hüdayi önceki yüzyılın önde gelen mutasavvıf şairlerindendir.
Soru 22
Tefsir-i Rûhu’l-Beyân, Rûhu’l-Mesnevî, Kitabü’l-Necat ve Divân gibi eserleri ile bilinen XVIII. asır mutasavvıf şairi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Bursalı İsmail Hakkı
B
Erzurumlu İbrahim Hakkı
C
Üsküdarlı Haşim
D
Mehmed Nasuhi
E
Kasım Dede
Açıklama:
Tefsir-i Rûhu’l-Beyân, Rûhu’l-Mesnevî, Kitabü’l-Necat ve Divân gibi eserlerin sahibi Bursalı İsmail Hakkı'dır.
Soru 23
1703 yılında Erzurum’da dünyaya gelen mutasavvıfın Divan’ı ve Marifetnâme adlı eseri vardır. Niyazî-i Mısrî’nin tesirinde şiir ve nesir türünde eserler veren bu mutasavvıf aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Bursalı İsmail Hakkı
B
Erzurumlu İbrahim Hakkı
C
Aziz Mahmud Hüdayi
D
Mahvi
E
Türabi
Açıklama:
Erzurumlu İbrahim Hakkı
Soru 24
Başlıca eserleri arasında
Tefsir-i Rûhu’l-Beyân, Rûhu’l-Mesnevî, Şerh-i Hadis-i Erbain, Şerh-i Muhammediye, Şerh-i Bostan, Kitabü’l-Necat bulunan XVIII. yüzyıl Dini-Tasavvufi Türk edebiyatı temsilcisi aşağıdakilerden hangisidir?
Tefsir-i Rûhu’l-Beyân, Rûhu’l-Mesnevî, Şerh-i Hadis-i Erbain, Şerh-i Muhammediye, Şerh-i Bostan, Kitabü’l-Necat bulunan XVIII. yüzyıl Dini-Tasavvufi Türk edebiyatı temsilcisi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Mustafa Nuzuli
B
Mustafa Azbi
C
Bursalı İsmail Hakkı
D
Şahi
E
Derviş Ahmed
Açıklama:
XVIII. YÜZYILDA DİNİ-TASAVVUFİ TÜRK EDEBİYATI VE TEMSİLCİLERİ
Mursalı İsmail Hakkı adı geçen eserlerin yazarı olan XVIII. yüzyıl Dini-Tasavvufi Türk Edebiyatı temsilcisidir.
Mursalı İsmail Hakkı adı geçen eserlerin yazarı olan XVIII. yüzyıl Dini-Tasavvufi Türk Edebiyatı temsilcisidir.
Soru 25
En tanınmışları İlahinâme adıyla da bilinen Divân’ı ve Marifetnâme isimli kitabı olan ve Sefine-i Nûh adlı eserinde, “İlahinâme nazmımdır ve nesrim Marifetnâme’dir” diyen XVIII. yüzyıl Dini-Tasavvufi Türk edebiyatı temsilcisi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Erzurumlu İbrahim Hakkı
B
Bursalı İsmail Hakkı
C
Cemali
D
Üsküdarlı Haşim
E
Kul Şükrü
Açıklama:
XVIII. YÜZYILDA DİNİ-TASAVVUFİ TÜRK EDEBİYATI VE TEMSİLCİLERİ
Erzurumlu İbrahim Hakkı sorudaki eserleri vermiş olan XVIII. yüzyıl Dini-Tasavvufi Türk edebiyatı temsilcisidir.
Erzurumlu İbrahim Hakkı sorudaki eserleri vermiş olan XVIII. yüzyıl Dini-Tasavvufi Türk edebiyatı temsilcisidir.
Soru 26
Asıl adı İsa olan, Abdülkerim Fethi'nin halifesi ve Süleymaniye Camii'nde vaizlik yapmış, Divan'ı bulunan XVIII. yüzyıl Dini-Tasavvufi Türk edebiyatı temsilcisi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Mehdi
B
Mahvi
C
Senayi
D
Nasuhi
E
Kul Şükrü
Açıklama:
XVIII. YÜZYILDA DİNİ-TASAVVUFİ TÜRK EDEBİYATI VE TEMSİLCİLERİ
Asıl adı İsâ olan Mahvî (?-1715) Abdülkerim Fethî’nin halifesidir. İstanbul’da yaşamış, Süleymaniye Câmii’nde vaizlik yapmıştır. Kendisinin bir Divânı vardır.
Asıl adı İsâ olan Mahvî (?-1715) Abdülkerim Fethî’nin halifesidir. İstanbul’da yaşamış, Süleymaniye Câmii’nde vaizlik yapmıştır. Kendisinin bir Divânı vardır.
Soru 27
Aşağıdakilerden hangisi XIX. yüzyıl Dini-Tasavvufi Türk edebiyatında verilen münferit eser formudur?
Seçenekler
A
Münacat
B
Menakıbname
C
Velayetname
D
Miracname
E
Ramazanname
Açıklama:
XIX. YÜZYILDA DİNİ-TASAVVUFİ TÜRK EDEBİYATI VE TEMSİLCİLERİ
Bu yüzyıldaki münferit formlar Tevhit, Münacat ve Naat'tır.
Bu yüzyıldaki münferit formlar Tevhit, Münacat ve Naat'tır.
Soru 28
Aşağıdakilerden hangisi XIX. yüzyıl Dini-Tasavvufi Türk edebiyatında verilmiş müstakil eser formudur?
Seçenekler
A
Gazel
B
Naat
C
Münacat
D
Tevhit
E
Menakıbname
Açıklama:
XIX. YÜZYILDA DİNİ-TASAVVUFİ TÜRK EDEBİYATI VE TEMSİLCİLERİ
Menakıbname, Velayetname, Miracname ve Ramazanname bu yüzyılda verilmiş müstakil eser formlarıdır.
Menakıbname, Velayetname, Miracname ve Ramazanname bu yüzyılda verilmiş müstakil eser formlarıdır.
Soru 29
Aşağıdakilerden hangisi XIX. yüzyıl Dini-Tasavvufi Türk edebiyatı temsilcilerindendir?
Seçenekler
A
Ayni Baba
B
Kul Şükrü
C
Üsküdarlı Haşim
D
Cemali
E
Erzurumlu İbrahim Hakkı
Açıklama:
XIX. YÜZYILDA DİNİ TASAVVUFİ TÜRK EDEBİYATI VE TEMSİLCİLERİ
Erzurumlu İbrahim Hakkı, Cemali, Üsküdarlı Haşim veKul Şükrü XVIII. yüzyıl Dini-Tasavvufi Türk edebiyatı temsilcileridir.
Erzurumlu İbrahim Hakkı, Cemali, Üsküdarlı Haşim veKul Şükrü XVIII. yüzyıl Dini-Tasavvufi Türk edebiyatı temsilcileridir.
Soru 30
Hazreti Muhammed'in Recep ayının 27. gecesi "Burak" ile göğe yükselerek Allah ile görüşmesini anlatan şiirlere ne denir?
Seçenekler
A
Miracname
B
Ramazanname
C
Menakıpname
D
Naat
E
Münacat
Açıklama:
XIX. YÜZYIL DİNİ-TASAVVUFİ TÜRK EDEBİYATI VE TEMSİLCİLERİ
Miraç gecesi olarak bilinen bu gece ile ilgili şiirlere Miracname denir.
Miraç gecesi olarak bilinen bu gece ile ilgili şiirlere Miracname denir.
Soru 31
Aşağıdakilerden hangisi XX. yüzyıl Dini-Tasavvufi Türk edebiyatı temsilcilerindendir?
Seçenekler
A
Salih Baba
B
Edip Harabi
C
Bitlisli Müştak Baba
D
Türabi
E
Seyrani
Açıklama:
XX. YÜZYILDA DİNİ-TASAVVUFİ TÜRK EDEBİYATI VE TEMSİLCİLERİ
Edip Harabi dışında verilen seçeneklerdekiler XIX. yüzyıl Dini-Tasavvufi Türk edebiyatı temsilcileridir.
Edip Harabi dışında verilen seçeneklerdekiler XIX. yüzyıl Dini-Tasavvufi Türk edebiyatı temsilcileridir.
Soru 32
Bir usta yanında yetişmeyen, sadece gönlüne doğan kelamı işlediğini ifade eden, 1950 yılında ölen XX. yüzyıl Dini-Tasavvufi Türk edebiyatı temsilcisi kimdir?
Seçenekler
A
Konyalı Mehmet Yakıcı
B
Sıtkı
C
Deruni
D
Aşık Molla Rahim
E
Mehmet Nuri
Açıklama:
XX. YÜZYILDA DİNİ-TASAVVUFİ TÜRK EDEBİYATI VE TEMSİLCİLERİ
Konyalı Mehmet Yakıcı hiçbir ustanın yanında yetişmemiştir. 1950 yılında 71 yaşında vefat etmiştir.
Konyalı Mehmet Yakıcı hiçbir ustanın yanında yetişmemiştir. 1950 yılında 71 yaşında vefat etmiştir.
Soru 33
İrşadü’l-Gâfilîn, Coşkun Şiir, Yeni Mevlit, Diğer Mevlit, Hz. Yusuf, Abdulkadir Geylani, Hac Rehberi, Din Yıldızı adlı eserleri bulunan XX. yüzyıl Dini-Tasavvufi Türk edebiyatı temsilcisi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Sıtkı
B
Deruni
C
Aşık Molla Rahim
D
Konyalı Mehmet Yakıcı
E
Mehmet Nuri
Açıklama:
XX. YÜZYILDA DİNİ-TASAVVUFİ TÜRK EDEBİYATI VE TEMSİLCİLERİ
Aşık Molla Rahim İrşadü’l-Gâfilîn, Coşkun Şiir, Yeni Mevlit, Di- ğer Mevlit, Hz. Yusuf, Abdulkadir Geylani, Hac Rehberi, Din Yıldızı
Aşık Molla Rahim İrşadü’l-Gâfilîn, Coşkun Şiir, Yeni Mevlit, Di- ğer Mevlit, Hz. Yusuf, Abdulkadir Geylani, Hac Rehberi, Din Yıldızı
Soru 34
Erzurumlu İbrahim Hakkı'nın Marifetnâme’sinin sonunda manzum olarak yazılan ve konu olarak insan vücudunun, insan uzuvlarının şekilleri ve manalarının belirtildiği eserinin adı nedir?
Seçenekler
A
İlahiname
B
Saadetname
C
Kıyafetname
D
İbtidaname
E
Ruhu'l-Beyan
Açıklama:
Erzurumlu İbrahim Hakkı'nın Marifetnâme’sinin sonunda manzum olarak yazılan ve konu olarak insan vücudunun, insan uzuvlarının şekilleri ve manalarının belirtildiği eserinin adı Kıyafetname'dir.
Soru 35
Bir tarikata üye bir velinin kerametlerinin anlatıldığı efsaneleri içeren eserlere genel olarak ne ad verilir?
Seçenekler
A
Menakıbname
B
Devriyye
C
Şathiyye
D
Esrarname
E
Felekname
Açıklama:
Bir tarikata üye bir velinin kerametlerinin anlatıldığı efsaneleri içeren eserlere genel olarak menakıbname adı verilir.
Soru 36
Seyrani ile ilgili olarak aşağıdakilerin hangisi söylenemez?
Seçenekler
A
19. yüzyıl mutasavvıf şairlerinden biridir.
B
O, şiirlerinde bir tasavvuf şairi olarak değil, bir saz şairi olarak dini meseleleri, halka basit bir dille anlatılabileceğini göstermiştir.
C
Seyrani şiirlerinde; ayete, hadise, tarihi ve ilmi hadiselere telmihlerde bulunur. Emsallerine göre o, daha bilgili bir saz şairidir.
D
15 yaşında iken babasının imamlık yaptığı camide, Pir elinden Hak bâdesini içmiştir. Bu bâde içiminden sonra Seyrani adını almıştır.
E
Seyrani'nin şiirileri şekil olarak tamamen aşık tarzı olup divan tarzında hiç şiir söylememiştir.
Açıklama:
Seyrânî, bir ara İstanbul’a gitmiş, orada Divân şairleriyle tanışmıştır. Bu sebeple divan tarzında da şiirler söylemiştir.
Soru 37
"Şiirlerini hece ve daha çok aruz vezni ile yazmıştır. Mürettep Divânı’nı hicrî 1257 senesinde tamamlamıştır. Halk şiiri tarzında yazdığı şiirleri samimi ve sadedir. Aruz vezni ile yazılan şiirlerinde Fuzulî’nin etkisi vardır. Bazı şiirlerinde Hurufîlik’e de temâyülü görülür."
Yukarıda anlatılan 19. yüzyıl murasavvıf şairi aşağıdakilerden hangisidir?
Yukarıda anlatılan 19. yüzyıl murasavvıf şairi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Seyrani
B
Salih Baba
C
Müştak Baba
D
Turabi
E
Aşık Kenzi
Açıklama:
Soru kökünda özellikleri anlatılan aşık Turabi'dir.
Soru 38
Bir Gazel’inde; Ankara’nın başkent olacağını, bunun tarihinin de, bu Gazel’deki
anahtar kelimelerin baş harflerinin ebced hesabıyla 1341/1923 olacağını, hatta
Türkiye Cumhuriyeti Devleti’nin ilanının da ıyd-ı mübârek olan Cuma günü’ne
rastlayacağını ifade eden ve Divan'ı da 1847'de basılan mutasavvıf şairimiz aşağıdakilerden hangisidir?
anahtar kelimelerin baş harflerinin ebced hesabıyla 1341/1923 olacağını, hatta
Türkiye Cumhuriyeti Devleti’nin ilanının da ıyd-ı mübârek olan Cuma günü’ne
rastlayacağını ifade eden ve Divan'ı da 1847'de basılan mutasavvıf şairimiz aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Aşık Kenzi
B
Müştak Baba
C
Salih Baba
D
İbrahim Hakkı
E
Bursalı İsmail Hakkı
Açıklama:
Ankara’nın başkent olacağını, bunun tarihinin de, bu Gazel’deki
anahtar kelimelerin baş harflerinin ebced hesabıyla 1341/1923 olacağını, hatta
Türkiye Cumhuriyeti Devleti’nin ilanının da ıyd-ı mübârek olan Cuma günü’ne
rastlayacağını ifade eden ve Divan'ı da 1847'de basılan mutasavvıf şairimiz Müştak Baba'dır.
anahtar kelimelerin baş harflerinin ebced hesabıyla 1341/1923 olacağını, hatta
Türkiye Cumhuriyeti Devleti’nin ilanının da ıyd-ı mübârek olan Cuma günü’ne
rastlayacağını ifade eden ve Divan'ı da 1847'de basılan mutasavvıf şairimiz Müştak Baba'dır.
Soru 39
Aşağıdakilerden hangisi 20. yüzyıl mutasavvıf şairlerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Turabi
B
Edib Harabi
C
Mihrabi
D
Yozgatlı Hüzni
E
Deruni
Açıklama:
Turabi 19. yüzyıl mutasavvıf şairidir.
Soru 40
“İrşadü’l-Gâfilîn”, “Hz. Yusuf”, “Abdülkadir Geylanî”, “Din Yıldızı” gibi eserleri olan 20. yüzyıl mutasavvıfı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Deruni
B
Yozgatlı Hüzni
C
Aşık Molla Rahim
D
Konyalı Mehmed Yakıcı
E
Edib Harabi
Açıklama:
“İrşadü’l-Gâfilîn”, “Hz. Yusuf”, “Abdülkadir Geylanî”, “Din Yıldızı” gibi eserleri olan 20. yüzyıl mutasavvıfı Aşık Molla Rahim'dir.
Soru 41
Dâsitan-ı Sergüzeşt (Macerayı Sergüzeşt) adlı eser aşağıdaki mutasavvıf şairlerden hangisine aittir?
Seçenekler
A
Kıbrıslı Âşık Kenzî
B
Erzurumlu İbrahim Hakkı
C
Bursalı İsmâil Hakkı
D
Cemâli
E
Kul Şükrü
Açıklama:
XIX. yüzyılda Dinî-Tasavvufî Türk Edebiyatının Anadolu’daki durumunu ve temsilcilerini tanımlayabileceksiniz.
Kıbrıslı Âşık Kenzî Mağrib’de askerlik görevini de yaptıktan sonra 1817’de doğduğu yer olan Kıbrıs’a geri gelerek; buralarda gördüklerini, geri dönüşü esnasında gemide uğradığı fırtınayı, bir süre kaldığı Mısır izlenimlerini, Dâsitan-ı Sergüzeşt (Macerayı Sergüzeşt) destanında dile getirmiş, (1233) bu destanda dönemin Mısı›r valisi olan Mehmed Ali Paşa’ya övgülerde bulunmuştur. Sorunun doğru cevabı A şıkkıdır.
Kıbrıslı Âşık Kenzî Mağrib’de askerlik görevini de yaptıktan sonra 1817’de doğduğu yer olan Kıbrıs’a geri gelerek; buralarda gördüklerini, geri dönüşü esnasında gemide uğradığı fırtınayı, bir süre kaldığı Mısır izlenimlerini, Dâsitan-ı Sergüzeşt (Macerayı Sergüzeşt) destanında dile getirmiş, (1233) bu destanda dönemin Mısı›r valisi olan Mehmed Ali Paşa’ya övgülerde bulunmuştur. Sorunun doğru cevabı A şıkkıdır.
Soru 42
Aşağıdakilerden hangisi Âşık Molla Rahim’in eserlerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Kitabü’l-Necat
B
İrşadü’l Gâfilîn
C
Coşkun Şiir
D
Hac Rehberi
E
Din Yıldızı
Açıklama:
XX. yüzyılda Dinî-Tasavvufî Türk Edebiyatının Anadolu’daki durumunu ve temsilcilerini analiz edebileceksiniz.
Kitabü’l-Necat, Bursalı İsmâil Hakkı’nın bir eseridir. Sorunun doğru cevabı A şıkkıdır.
Kitabü’l-Necat, Bursalı İsmâil Hakkı’nın bir eseridir. Sorunun doğru cevabı A şıkkıdır.
Soru 43
“Kâf u nûn hitâbı izhar olmadan evvel” mısraıyla başlayan ve bütün Bektaşîler tarafından ezbere bilinen nefes aşağıdakilerden hangi şaire aittir?
Seçenekler
A
Mihrâbî
B
Âşık Molla Rahim
C
Yozgatlı Hüznî
D
Edîb Harâbî
E
Mehmet Nuri
Açıklama:
XX. yüzyılda Dinî-Tasavvufî Türk Edebiyatının Anadolu’daki durumunu ve temsilcilerini analiz edebileceksiniz.
Aruz ve hece vezniyle gayet rahat şiir söyleyebilen Edib Harâbî’nin şiirleri, devrinde büyük bir takdir toplar ve Bektaşîlik esprisiyle kaleme aldığı şiirlerinde ise hiciv yanı ağır basan şiirler söylerdi “Kâf u nûn hitâb› izhar olmadan evvel” mısraıyla başlayan nefesi bütün Bektaşîler tarafından ezbere bilinir. Sorunun doğru cevabı D şıkkında verilen Edîb Harâbî’dir.
Aruz ve hece vezniyle gayet rahat şiir söyleyebilen Edib Harâbî’nin şiirleri, devrinde büyük bir takdir toplar ve Bektaşîlik esprisiyle kaleme aldığı şiirlerinde ise hiciv yanı ağır basan şiirler söylerdi “Kâf u nûn hitâb› izhar olmadan evvel” mısraıyla başlayan nefesi bütün Bektaşîler tarafından ezbere bilinir. Sorunun doğru cevabı D şıkkında verilen Edîb Harâbî’dir.
Soru 44
Aşağıdakilerden hangisi XIX. yüzyılda Dini-Tasavvufi Türk edebiyatının temsilcilerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Kuddusî
B
Keçecizade İzzet Molla
C
Dertli
D
Cemâlî
E
Adile Sultan
Açıklama:
XIX. yüzyılda Dinî-Tasavvufî Türk Edebiyatının Anadolu’daki durumunu ve temsilcilerini tanımlayabileceksiniz.
Cemâlî, XVIII. yüzyılda Dini-Tasavvufi Türk edebiyatının temsilcilerinden biridir. Doğru cevap D seçeneğidir.
Cemâlî, XVIII. yüzyılda Dini-Tasavvufi Türk edebiyatının temsilcilerinden biridir. Doğru cevap D seçeneğidir.
Soru 45
Aşağıdakilerden hangisinin Divan'ı yoktur?
Seçenekler
A
Üsküdarlı Hâşim
B
Kul Şükrü
C
Cemâlî
D
Erzurumlu İbrahim Hakkı
E
Nasûhî
Açıklama:
XVIII. yüzyılda Dinî-Tasavvufî Türk Edebiyatının Anadolu’daki durumunu ve temsilcilerini açıklayabileceksiniz.
Kul Şükrü, deli Şükrü adını da alan ve Bektaşî olduğu bilinen Kul Şükrü, tahminlere göre, on sekizinci yüzyılda yaşamıştır. Yazma cönklerde ve dergilerde şiirleri vardır. Müstakil bir eseri bugüne kadar tespit edilememiştir. Sorunun doğru cevabı B şıkkıdır.
Kul Şükrü, deli Şükrü adını da alan ve Bektaşî olduğu bilinen Kul Şükrü, tahminlere göre, on sekizinci yüzyılda yaşamıştır. Yazma cönklerde ve dergilerde şiirleri vardır. Müstakil bir eseri bugüne kadar tespit edilememiştir. Sorunun doğru cevabı B şıkkıdır.
Soru 46
Seyrani Dini-Tasavvufî Türk Edebiyatı türleri içinde aşağıdakilerden hangisinde eser vermemiştir?
Seçenekler
A
İlâhi
B
Münâcaat
C
Şathiye
D
Na’t
E
Devriye
Açıklama:
XIX. yüzyılda Dinî-Tasavvufî Türk Edebiyatının Anadolu’daki durumunu ve temsilcilerini tanımlayabileceksiniz.
Seyrânî’nin; Yûnus Mektebi’nin bir müntesîbi olduğunu, peygamberler tarihi ve tasavvufî temleri de bütün inceliklerine göre iyi kullandığını, bunlardan; ilâhî, münâcaat, na’t ve devriyeler gibi din ve tarikat konularını ihtiva eden Dinî-Tasavvufî Türk Edebiyat› türlerinde oldukça orijinal şiirler yazdığını biliyoruz.
Seyrânî’nin; Yûnus Mektebi’nin bir müntesîbi olduğunu, peygamberler tarihi ve tasavvufî temleri de bütün inceliklerine göre iyi kullandığını, bunlardan; ilâhî, münâcaat, na’t ve devriyeler gibi din ve tarikat konularını ihtiva eden Dinî-Tasavvufî Türk Edebiyat› türlerinde oldukça orijinal şiirler yazdığını biliyoruz.
Soru 47
Erzurumlu İbrahim Hakkı'nın astronomiden ahlaka ve itikada; tasavvuftan felsefeye ve musikiye; dinî ilimlerden fizikî ve tıbbî ilimlere kadar çok çeşitli bilgileri topladığı eserinin adı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
İlâhî-nâme
B
Marifetnâme
C
Kıyafetnâme
D
Risale-i Devriye
E
Divan
Açıklama:
XVIII. yüzyılda Dinî-Tasavvufî Türk Edebiyatının Anadolu’daki durumunu ve temsilcilerini açıklayabileceksiniz.
Erzurumlu İbrahim Hakkı, Marifetnâme’yi bir ilimler ansiklopedisi hâlinde kaleme almıştırr. Bu eserde; astronomiden, ahlaka ve itikada; tasavvuftan felsefeye ve musikiye; dinî ilimlerden fizikî ve tıbbî ilimlere kadar çok çeşitli bilgiler toplamıştır. Sefine-i Nûh adlı› eserinde İbrahim Hakkı, “İlâhî-nâme nazmımdır ve nesrim Marifetnâme’dir” der.
Erzurumlu İbrahim Hakkı, Marifetnâme’yi bir ilimler ansiklopedisi hâlinde kaleme almıştırr. Bu eserde; astronomiden, ahlaka ve itikada; tasavvuftan felsefeye ve musikiye; dinî ilimlerden fizikî ve tıbbî ilimlere kadar çok çeşitli bilgiler toplamıştır. Sefine-i Nûh adlı› eserinde İbrahim Hakkı, “İlâhî-nâme nazmımdır ve nesrim Marifetnâme’dir” der.
Soru 48
Türkçe ve Farsça şiirlerinde “Nâmî” mahlasını kullanan şair aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Molla Penâh Vâkıf
B
Mirza Abdürrezzak
C
Mahdumkulu
D
Şeyh Galip
E
Erzurumlu İbrâhim Hakkı
Açıklama:
XVIII. yüzyılda Dinî-Tasavvufî Türk Edebiyatının Anadolu’daki durumunu ve temsilcilerini açıklayabileceksiniz.
Azerî edebiyatı XVIII. yüzyılda tek tük de olsa değerli simalar yetiştirmiştir. Asrın ilk yarısında eserler veren Mirza Mehmed daha çok nesirleriyle tanınmıştır. Türkçe ve Farsça şiirlerinde “Nâmî” mahlasını kullanan Mirza Abdürrezzak da asrın divan şairlerindendir. Sorunun doğru cevabı B seçeneğidir.
Azerî edebiyatı XVIII. yüzyılda tek tük de olsa değerli simalar yetiştirmiştir. Asrın ilk yarısında eserler veren Mirza Mehmed daha çok nesirleriyle tanınmıştır. Türkçe ve Farsça şiirlerinde “Nâmî” mahlasını kullanan Mirza Abdürrezzak da asrın divan şairlerindendir. Sorunun doğru cevabı B seçeneğidir.
Soru 49
Aşağıdakilerden hangisi Bursalı İsmail Hakkı'nın eserlerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Rûhu’l-Mesnevî
B
Şerh-i Muhammediye
C
Marifetnâme
D
Şerh-i Bostan
E
Kitabü’l-Necat
Açıklama:
XVIII. yüzyılda Dinî-Tasavvufî Türk Edebiyatının Anadolu’daki durumunu ve temsilcilerini açıklayabileceksiniz.
Marifetnâme, Erzurumlu İbrahim Hakkı’nın eseridir. Sorunun doğru seçeneği C şıkkıdır.
Marifetnâme, Erzurumlu İbrahim Hakkı’nın eseridir. Sorunun doğru seçeneği C şıkkıdır.
Soru 50
Aşağıdakilerden hangisi XVIII. yüzyılın Dinî-Tasavvufî Türk Edebiyatı şâirlerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Kul Şükrü
B
Şeyh Hâlil Kaygulu
C
Bursalı İsmâil HakkI
D
Şîrî
E
Kemal Ümmî
Açıklama:
XVIII. yüzyılda Dinî-Tasavvufî Türk Edebiyatının Anadolu’daki durumunu ve temsilcilerini açıklayabileceksiniz.
Kemal Ümmî, XV. yüzyılın Dinî-Tasavvufî Türk Edebiyatı şâirlerinden biridir ve sorunun doğru cevabı E seçeneğidir.
Kemal Ümmî, XV. yüzyılın Dinî-Tasavvufî Türk Edebiyatı şâirlerinden biridir ve sorunun doğru cevabı E seçeneğidir.
Soru 51
Tefsir-i Rûhu’l-Beyân, Rûhu’l-Mesnevî, Şerh-i Hadis-i Erbain, Şerh-i Muhammediye, Şerh-i Bostan, Kitabü’l-Necat ve Divânı eserleri ile tanınan; Eserlerinde daha çok tasavvufun esas temel unsuru olan vahdet-i vücûd meselesini sade bir şekilde açıklayan ve din âlimi olan kişi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kul Şükrü
B
Erzurumlu İbrahim Hakkı
C
Bursalı İsmail Hakkı
D
Mehdi
E
Cemali
Açıklama:
Tefsir-i Rûhu’l-Beyân, Rûhu’l-Mesnevî, Şerh-i Hadis-i Erbain, Şerh-i Muhammediye, Şerh-i Bostan, Kitabü’l-Necat ve Divânı eserleri Bursalı İsmail Hakkı ya aittir.
Soru 52
XVII. yüzyıl mutasavvıflarından Niyazî-i Mısrî’nin tesirinde kalmıştır. Çünkü O, Marifetnâme’sinde, Niyazî-i Mısrî’nin Risale-i Devriyesi’ni aynen alarak, çırak-usta işbirliğini devam ettirmiştir.
Yukarıda bahsedilen kişi aşağıdakilerden hangisidir?
Yukarıda bahsedilen kişi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Erzurumlu İbrahim Hakkı
B
Mahvi
C
Kul Şükrü
D
Senayi
E
Bursalı İsmail Hakkı
Açıklama:
Marifetnâme’nin sonunda Kıyafetnâme başlığı altında yazılan manzum bölümde insan vücudunun, insan uzuvlarının şekilleri ve manaları belirtilmiş, yapılan tariflerde yüzyılların tecrübelerinden istifade edilmiştir. Marifetnâme 1756’da, İlâhînâme ise (Divan) 1754’te yazılmıştır. İbrahim Hakkı, XVII. yüzyıl mutasavvıflarından Niyazî-i Mısrî’nin tesirinde kalmıştır. Çünkü O, Marifetnâme’sinde, Niyazî-i Mısrî’nin Risale-i Devriyesi’ni aynen alarak, çırak-usta işbirliğini devam ettirmiştir.
Soru 53
Tarikata üye bir velinin kerametlerinin anlatıldığı efsaneleri içeren eserlere ne ad verilmektedir?
Seçenekler
A
Naat
B
Münacat
C
Tevhid
D
Menakıpname
E
Velayetname
Açıklama:
Naat; Hz. Muhammet’i övmek için yazılan eserlerdir. Allah’a yalvarıp, yakarmak için yazılan manzum ve mensur eserlere Münacat denir. Tevhid; Tekke şiirinde Allah’ın varlığı ve birliği üzerine yazılan şiirlerdir. Velayetname; Velilerin yaşamlarını ve kerametlerini anlatan eserlerdir. Menakıpname; Bir tarikata üye velinin kerametlerinin anlatıldığı efsaneleri içeren eserlerdir.
Soru 54
Miraçname ne demektir?
Seçenekler
A
Velilerin yaşamlarını ve kerametlerini anlatan eserlerdir.
B
Hz. Muhammet’in Recep ayının 27. gecesi “Burak” ile göğe yükselerek Allah’la görüşmesini anlatan şiirlere denir.
C
Allah’a yalvarıp yakarmak için yazılan eserlerdir.
D
Ramazan ayının faziletlerini, Ramazan orucunu tutmanın gerekliliği ve faydalarını anlatan manzum eserlerdir.
E
Tekke şiirinde Allah’ın varlığı ve birliği üzerine yazılan şiirlerdir.
Açıklama:
Velilerin yaşamlarını ve kerametlerini anlatan eserlere Velayetname denir, Allah’a yalvarıp yakarmak için yazılan eserlere Münacat denir. Ramazan ayının faziletlerini, Ramazan orucunu tutmanın gerekliliği ve faydalarını anlatan manzum eserlere Ramazanname denir. Tekke şiirinde Allah’ın varlığı ve birliği üzerine yazılan şiirlere Tevhid denir. Hz. Muhammet’in Recep ayının 27. gecesi “Burak” ile göğe yükselerek Allah’la görüşmesini anlatan şiirlere miraçname denir.
Soru 55
I. Kul Şükrü
II. Erzurumlu İbrahim Hakkı
III. Bursalı İsmail Hakkı
IV. Cemali
Yukarıdaki isimlerden hangisi ya da hangileri XVIII. yüzyıl Dini-Tasavvufi Türk Edebiyatı temsilcileri arasında yer alır?
II. Erzurumlu İbrahim Hakkı
III. Bursalı İsmail Hakkı
IV. Cemali
Yukarıdaki isimlerden hangisi ya da hangileri XVIII. yüzyıl Dini-Tasavvufi Türk Edebiyatı temsilcileri arasında yer alır?
Seçenekler
A
I ve II
B
I ve IV
C
I, II ve III
D
I, II ve IV
E
I, II, III ve IV
Açıklama:
Münacat; İsmi geçen kişilerin hepsi XVIII. yüzyılda yaşamış ve Dini-Tasavvufi Türk Edebiyatının temsilcileridir.
Soru 56
Asıl adı Ali olan, XIX. yüzyılın en meşhur Bektaşi şairlerindendir. Şiirlerini daha çok aruz vezni ile yazmıştır. Mürettep Divânı’nı hicrî 1257 senesinde tamamlamıştır. Halk şiiri tarzında yazdığı şiirleri samimi ve sadedir. Aruz vezni ile yazılan şiirlerinde Fuzulî’nin etkisi vardır. Yukarıda söz edilen şair aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Dertli
B
Seyrânî
C
Türabi
D
Sâlih Baba
E
Bitlisli Müştâk Baba
Açıklama:
Yukarıda hayatından ve eserlerinden bahsedilen kişi Türabî’dir. Doğru cevap C'dir.
Soru 57
Asıl adı Hüseyin Avni Başok’dur. “Hacı kardaş” lakabıyla tanınır. Şiirlerinde dinî ve tasavvufî konuları işler ve nasihat vermek amacı ile yazmaktadır.
Yukarıda anlatılan XX. yüzyıl Dini-Tasavvufi Türk Edebiyatı temsilcisi aşağıdakilerden hangisidir?
Yukarıda anlatılan XX. yüzyıl Dini-Tasavvufi Türk Edebiyatı temsilcisi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Edip Harabi
B
Mihrabi
C
Aşık Molla Rahim
D
Mehmet Nuri
E
Deruni
Açıklama:
Asıl adı Hüseyin Avni Başok olan ve Hacı Kardaş lakabı ile tanınan kişi Deruni’dir.
Soru 58
1847 yılında İstanbul’da basılan divanında, bir gazelinde Ankara’nın başkent olacağını, bunun tarihinin de, bu Gazel’deki anahtar kelimelerin baş harflerinin ebced hesabıyla 1341/1923 olduğunu, hatta Türkiye Cumhuriyeti Devleti’nin ilanının da ıyd-ı mübârek olan Cuma gününe rastlayacağını ifade etmiştir.
Yukarıda anlatılan XX. yüzyıl Dini-Tasavvufi Türk Edebiyatı temsilcisi kimdir?
Yukarıda anlatılan XX. yüzyıl Dini-Tasavvufi Türk Edebiyatı temsilcisi kimdir?
Seçenekler
A
Bitlisli Müştak Baba
B
Mihrabi
C
Aşık Molla Rahim
D
Edip Harabi
E
Deruni
Açıklama:
Gazelinde Ankara’nın İstanbul ile baş başa geleceğini ve başkent olacağını Ankara’ya Hacı Bayram Veli’nin kabrini ziyaret ettiğinde söyleyen kişi Bitlisli Müştak Baba’dır.
Soru 59
I. Edip Harabi
II. Mihrabi
III. Aşık Molla Rahim
IV. Deruni
Yukarıdaki isimlerden hangisi ya da hangileri XX. yüzyıl Dini-Tasavvufi Türk Edebiyatı temsilcileri arasında yer almaktadır?
II. Mihrabi
III. Aşık Molla Rahim
IV. Deruni
Yukarıdaki isimlerden hangisi ya da hangileri XX. yüzyıl Dini-Tasavvufi Türk Edebiyatı temsilcileri arasında yer almaktadır?
Seçenekler
A
I ve II
B
I ve IV
C
I, II ve III
D
I, II ve IV
E
I, II, III ve IV
Açıklama:
Edip Harabi, Mihrabi, Aşık Molla Rahim ve Deruni XX. yüzyıl Dini-Tasavvufi Türk Edebiyatı temsilcisidir.
Soru 60
Aşağıdaki isimlerden hangisi Klasik Azerî şiirinin son temsilcisidir?
Seçenekler
A
Murtaza Kulu Han
B
Mirza Memed
C
Şeyh Galip
D
Nedim
E
Molla Penâh Vâkıf
Açıklama:
XVIII. asır Azerî edebiyatının en şöhretli siması, Molla Penâh Vâkıf’tır. Vâkıf, geleneksel halk edebiyatı ile kaynaşmış, Klasik Azerî şiirinin son temsilcisidir.
Soru 61
Aşağıdaki ifadelerin hangisinde XVIII. asır Dinî-Tasavvufî Türk Edebiyatı ile ilgili bilgi doğru olarak verilmiştir?
Seçenekler
A
XVIII. asır, Dinî-Tasavvufî Türk Edebiyatı’nın yükselişe geçtiği bir dönemdir.
B
XVIII. asır, Dinî-Tasavvufî Türk Edebiyatı’nın ilahilerden en uzak olduğu bir dönemdir.
C
XVIII. asır, Dinî-Tasavvufî Türk Edebiyatı’nın vezin ve kafiye bakımından en iyi eserlerinin verildiği dönemdir.
D
Mahvî, Mehmed Nasuhî, Mehdî, Hasan Senâî, Bursalı İsmâil Hakkı XVIII. asır, Dinî-Tasavvufî Türk Edebiyatı şairlerinin bazılarıdır.
E
Hoca Ahmed Yesevî XVIII. asır, Dinî-Tasavvufî Türk Edebiyatı’nın en popüler şairidir.
Açıklama:
XVIII. asır Dinî-Tasavvufî Türk Edebiyatı sahasında da fazla bir yenilik görülmemekte, ancak eskilerin özellikle Yunus geleneğini devam ettirmekte oldukları bilinmektedir. XVIII. yüzyıl Anadolu’sunda; Dinî-Tasavvufî Türk Edebiyatı, genel bir duraklama ve gerileme hayatı içindedir. Bu dönemde kendi sahasında (Şeyh Gâlip hariç) eskisi kadar güzel eserler verilmez olmuştur. Daha çok halk kitlelerine seslenen bazı tarikat şeyhlerinin çok tanınmış eserleri bile bu dönemde ancak eski bilgi ve akideleri tekrarlayan, popüler hamle durumundadır. Dinî-Tasavvufî Türk Edebiyatı şairleri İstanbul’da, Bursa’da, İzmir’de vb. tarikat çevrelerinde Yunus geleneğini devam ettirmektedirler. Buna başka bir deyişle “İlâhi” geleneği de diyebiliriz. Tekrarlanan ilâhîler, zaman zaman, güzel, ahenkli ve samimî olmakla beraber, ekseriye her tür söyleyiş sanatından uzak, vezin ve kafiye aksaklıkları içinde ve umumiyetle kültürsüz söyleşilerdir.
Soru 62
Aşağıdakilerden hangisi İlâhî-nâme adıyla da bilinen Divân’ı ve Marifetnâme isimli kitabın yazarıdır?
Seçenekler
A
Bursalı İsmail Hakkı
B
Kul Şükrü
C
Cemali
D
Üsküdarlı Haşim
E
Erzurumlu İbrahim Hakkı
Açıklama:
İlâhî-nâme adıyla da bilinen Divân’ı ve Marifetnâme isimli kitabın yazarı Erzurumlu İbrahim Hakkı’dır.
Soru 63
“O şair olmaktan çok, büyük bir mutasavvıftır ve eserlerinde daha çok tasavvufun esas temel unsuru olan vahdet-i vücûd meselesini sade bir şekilde açıklayan bir din âlimi ve arif kişidir.”
Aşağıdaki isimlerden hangisi yukarıda bahsi geçen şairdir?
Aşağıdaki isimlerden hangisi yukarıda bahsi geçen şairdir?
Seçenekler
A
Bursalı İsmail Hakkı
B
Erzurumlu İbrahim Hakkı
C
Cemali
D
Üsküdarlı Haşim
E
Kul Şükrü
Açıklama:
Bursalı İsmail Hakkı, şair olmaktan çok, büyük bir mutasavvıftır. O, eserlerinde daha çok tasavvufun esas temel unsuru olan vahdet-i vücûd meselesini sade bir şekilde açıklayan bir din âlimi ve arif kişidir.
Soru 64
Tekke şiirinde Allah’ın varlığı ve birliği üzerine yazılmış şiirlere ne ad verilmektedir?
Seçenekler
A
Naat
B
Münacat
C
Tevhit
D
Menâkıb-nâme
E
Velayet-nâme
Açıklama:
Tekke şiirinde Allah’ın varlığı ve birliği üzerine yazılmış şiirlere tevhit denir.
Soru 65
Türk edebiyatında Allah’a yalvarıp yakarmak için yazılan manzum ve mensur eserlere ne ad verilmektedir?
Seçenekler
A
Naat
B
Velayet-nâme
C
Tevhit
D
Menâkıb-nâme
E
Münacat
Açıklama:
Türk edebiyatında Allah’a yalvarıp yakarmak için yazılan manzum ve mensur eserlere münacat denir.
Soru 66
Aşağıdakilerden hangisi, 1868 yılında Bektaşî tekkesi post-nişîni olarak, Nevşehir’in bugünkü Hacı Bektaş kasabasında vefat etmiş, XIX. yüzyılın en meşhur Bektaşî şairlerindendir?
Seçenekler
A
Türâbi
B
Seyrânî
C
Mahvi
D
Mehdi
E
Nasuhi
Açıklama:
Asıl adı Ali olan Türâbî, XIX. yüzyılın en meşhur Bektaşî şairlerindendir. 1868 yılında Bektaşî tekkesi post-nişîni olarak, Nevşehir’in bugünkü Hacı Bektaş kasabasında vefat etmiştir.
Soru 67
Alfabetik bir sayı sistemiyle harflerin sayısal değerini belirleme işlemine ne ad verilmektedir?
Seçenekler
A
Taşlama
B
Devriye
C
Ebced
D
Gazal
E
Kaside
Açıklama:
Alfabetik bir sayı sistemiyle harflerin sayısal değerini belirleme işlemine Ebced hesabı denir.
Soru 68
Aşağıdakilerden hangisi Gazellerin en temel özelliğidir?
Seçenekler
A
Aşk ve şarap üzerine yazılmış olmaları
B
Din ve devlet büyüklerini övmek için yazılmış olmaları
C
Tasavvufta devir nazariyesini ele alan şiirler olmaları
D
Toplumsal aksaklıkları dile getirmeleri
E
Hz. Muhammet’i övmek için yazılmış olmaları
Açıklama:
Divan şiirinde daha çok aşk ve şarap üzerine yazılmış olmaları gazellerin en temel özelliğidir. Tekke şiirinde de kullanılmıştır.
Soru 69
Kendisini Bektaşilerin Vasıl İbni Ata’sı kabul eden XX. Yüzyıl Dini-Tasavvufi edebiyatı temsilcisi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Deruni
B
Mehmet Nuri
C
Yozgatlı Hüzni
D
Aşık Molla Rahim
E
Mihrabi
Açıklama:
Kendisini Bektaşilerin ‘Vasıl İbni Ata’sı kabul eden XX. Yüzyıl Dini-Tasavvufi edebiyatı temsilcisi Mihrabi’dir.
Soru 70
Azerî edebiyatı XVIII. yüzyılda az da olsa değerli simalar yetiştirmiştir. Aşağıdakilerden hangisi bu simalar arasında yer almamaktadır?
Seçenekler
A
Mirza Mehmet
B
Mirza Abdürrezzak
C
Murtaza Kulu Han
D
Molla Penâh Vâkıf
E
Muhyiddin Abdal
Açıklama:
XVIII. yüzyıl Azerî edebiyatı simaları arasında daha çok nesirleriyle tanınan Mirza Mehmed, Türkçe ve Farsça şiirlerinde “Nâmî” mahlasını kullanan Mirza Abdürrezzak, İstanbul’da elçilik yapmış olan ve Nâmî mahlasıyla güzellemeler söyleyen Murtaza Kulu Han, geleneksel halk edebiyatı ile kaynaşmış, Klasik Azerî şiirinin son temsilcisi olan Molla Penâh Vâkıf sayılabilir. Muhyiddin Abdal ise XV. yüzyılın sonları ile XVI .yüzyılın başlarında yaşamıştır.
Soru 71
XVIII. yüzyıl Anadolu’sunda; Dinî-Tasavvufî Türk Edebiyatı ile ilgili verilen bilgilerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Dinî-Tasavvufî Türk Edebiyatı sahasında bu dönemde birçok yenilik görülmüştür.
B
Dinî-Tasavvufî Türk Edebiyatı şairleri bu dönemde Yunus geleneğinden uzaklaşmışlardır.
C
Bu yüzyılın Dinî-Tasavvufî Türk Edebiyatı şâirleri arasında Âşık Virânî vardır.
D
Dinî-Tasavvufî Türk Edebiyatı bu dönemde genel bir duraklama ve gerileme hayatı içindedir.
E
Bu dönemde Pir Sultan Abdal’ın tesiri azalmış, ona isnat edilen manzumelerden kaçınılmıştır.
Açıklama:
XVIII. yüzyıl Anadolu’sunda Dinî-Tasavvufî Türk Edebiyatı sahasında fazla bir yenilik görülmemiş, Yunus geleneği devam ettirilmiş, Pir Sultan Abdal’ın etkisi devam ederek ona isnat edilen manzumelere yer verilmiştir. Bu dönemde Dinî-Tasavvufî Türk Edebiyatı bir duraklama ve gerileme hayatı içindedir. Âşık Virânî ise XVII. yüzyılda yaşamıştır.
Soru 72
Bir şair olmaktan çok büyük bir mutasavvıf olan, eserlerinde daha çok tasavvufun esas temel unsuru olan vahdet-i vücûd meselesini sade bir şekilde açıklayan, eserlerinin çoğu şerh mahiyetinde olan bir din âlimi ve arif kişi olma özelliği gösteren şair aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Bursalı İsmail Hakkı
B
Üsküdarlı Hâşim
C
Kul Şükrü
D
Şeyh Sezâyî
E
Ahmed Mürşidî
Açıklama:
Bir şair olmaktan çok, büyük bir mutasavvıf olan, eserlerinde daha çok tasavvufun esas temel unsuru olan vahdet-i vücûd meselesini sade bir şekilde açıklayan, eserlerinin çoğu şerh mahiyetinde olan bir din âlimi ve arif kişi olma özelliği gösteren Bursalı İsmail Hakkı’dır.
Soru 73
Aşağıda yer alan eserlerden hangisi Bursalı İbrahim Hakkı’nın eserlerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Rûhu’l-Mesnevî
B
Marifetnâme
C
Tefsir-i Rûhu’l-Beyân
D
Şerh-i Bostan
E
Kitabü’l-Necat
Açıklama:
Rûhu’l-Mesnevî, Tefsir-i Rûhu’l-Beyân, Şerh-i Bostan, Kitabü’l-Necat Bursalı İsmail Hakkı’nın eserlerindendir. Marifetnâme ise Erzurumlu İbrahim Hakkı’nın eseridir.
Soru 74
Marifetnâme ile ilgili verilen bilgilerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Bursalı İsmail Hakkı tarafından yazılmıştır.
B
Niyazî-i Mısrî’nin Risale-i Devriyesi’nden uzaklaşılmıştır.
C
Marifetnâme’nin tamamı manzum şeklinde yazılmıştır.
D
1754 yılında yazımı tamamlanmıştır.
E
Marifetnâme bir ilimler ansiklopedisi hâlinde kaleme alınmıştır.
Açıklama:
Marifetnâme 1756 yılında Erzurumlu İbrahim Hakkı tarafından yazılmış nesir özelliğinde bir eserdir. Marifetnâme bir ilimler ansiklopedisi hâlinde kaleme alınmıştır. İbrahim Hakkı Marifetnâme’sinde, Niyazî -i Mısrî’nin Risale-i Devriyesi’ni aynen alarak, çırak-usta işbirliğini devam ettirmiştir.
Soru 75
Aşağıdakilerden hangisi XVIII. yüzyıl Dinî-Tasav-vufî Türk Edebiyatı şâirleri arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Mahvî
B
Seyrânî
C
Nasûhî
D
Mehdî
E
Cemâlî
Açıklama:
Mahvî, Nasûhî, Mehdî ve Cemâlî XVIII. yüzyıl Dinî-Tasavvufî Türk Edebiyatı şâirleri arasındadır. Fakat Seyrânî XIX. yüzyıl döneminde yer alır.
Soru 76
Hz. Muhammet’i övmek için yazılan eserlere verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Tevhit
B
Münacat
C
Naat
D
Miracnâme
E
Velayetnâme
Açıklama:
Tekke şiirinde Allah’ın varlığı ve birliği üzerine yazılmış şiirlere tevhit, Allah’a yalvarıp yakarmak için yazılan manzum ve mensur eserlere münacat, Hz. Muhammet’i övmek için yazılan eserlere naat, Hz. Muhammet’in Recep ayının 27. gecesi “Burak” ile göğe yükselerek Allah’la görüşmesini anlatan şiirlere miracnâme, velilerin yaşamlarını ve kerametlerini anlatan eserlere velayetnâme denir.
Soru 77
Aşağıdakilerden hangisi XIX. yüzyıl Dinî-Tasavvufî Türk Edebiyatı temsilcileri arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Seyrânî
B
Türâbi
C
Salih Baba
D
Kıbrıslı Âşık Kenzî
E
Mihrâbî
Açıklama:
Mihrabi XX. yüzyılın temsilcilerindendir. Doğru cevap E'dir.
Soru 78
Kur’an harflerinden çeşitli anlamlar çıkaran bir zümre anlamına gelen Hurufiliğe eğilimi bulunan XIX. yüzyıl Dinî-Tasavvufî Türk Edebiyatı temsilcisi kimdir?
Seçenekler
A
Türâbî
B
Seyrânî
C
Kıbrıslı Âşık Kenzî
D
Bitlisli Müştâk Baba
E
İsmâil Safa
Açıklama:
Bazı eserlerinde hurufiliğe eğilimi bulunan XIX. yüzyıl Dinî-Tasavvufî Türk Edebiyatı temsilcisi Türâbî’dir. Doğru cevap A'dır.
Soru 79
Aşağıdakilerden hangisi XX. yüzyıl temsilcilerinden olan Âşık Molla Rahim’e ait bir eser değildir?
Seçenekler
A
İrşadü’l-Gâfilîn
B
Hac Rehberi
C
Din Yıldızı
D
İlâhî-nâme
E
Coşkun Şiir
Açıklama:
İrşadü’l-Gâfilîn, Hac Rehberi, Din Yıldızı ve Coşkun Şiir adlı eserler Âşık Molla Rahim’e aittir. İlâhî-nâme ise Erzurumlu İbrahim Hakkı’ya ait bir eserdir.
Soru 80
Aşağıdakilerden hangisi 18. yüzyıl mutasavvıflarından biridir?
Seçenekler
A
Erzurumlu İbrahim Hakkı
B
İsmâil Safa
C
Dertli
D
Seyrâni
E
Bitlisli Müştak Baba
Açıklama:
18.yüzyılda mutasavvıf şâirler arasında en tanınmış olan hayatları ve eserleri etrafında menkıbeler teşekkül etmiş iki mühim isim: Diyarbekirli Ahmed Mürşidî ile Erzurumlu İbrâhim Hakkı’dır. 19.yüzyılın asrın belli başlı Dinî-Tasavvufî Türk Edebiyatı mensuplarından; İsmâil Safa, Kuddusî, Turâbi, Mihrabî, Vasfı-i Melâmi, Ayni Baba, Dertli, Seyrâni, Keçecizade İzzet Molla, Şeyhü’l-İslam Arif Hikmet, Salih Baba, Adile Sultan, Bitlisli Müştak Baba vb.lerini sayabiliriz.
Soru 81
İstanbul’dan Aydos’a gelip yerleşen Mustafa efendinin oğlu olan, eserlerinde tasavvufun temel unsuru olan vahdet-i vücûd meselesini açıklayan, Rûhu’l-Mesnevî, Şerh-i Bostan, Kitabü’l-Necat ve Divânı gibi bazı eserleri olan muatsavvıf aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Bursalı İsmail Hakkı
B
Erzurumlu İbrahim Hakkı
C
Cemâlî
D
Nasûhî
E
Senâyî
Açıklama:
Bursalı İsmâil Hakkı: Asıl adı İsmâil’dir. İstanbul’dan Aydos’a gelip yerleşen Mustafa Efendi’nin oğludur. Bursa’da Tuzpazarı civarında bir tekke yaptırmış ve orada yerleşmiş olması dolayısıyla Bursalı adıyla tanınmıştır. Bursalı İsmâil Hakkı, bir şair olmaktan çok, büyük bir mutasavvıftır. O, eserlerinde daha çok tasavvufun esas temel unsuru olan vahdet-i vücûd meselesini sade bir şekilde açıklayan bir din âlimi ve arif kişidir. Belli başlı eserleri arasında; “Tefsir-i Rûhu’l-Beyân, Rûhu’l-Mesnevî, Şerh-i Hadis-i Erbain, Şerh-i Muhammediye, Şerh-i Bostan, Kitabü’l-Necat ve Divânı” vardır.
Soru 82
Aşağıdakilerden hangisi Erzurumlu İbrahim Hakkı’nın eserlerindendir?
Seçenekler
A
Rûhu’l-Mesnevî
B
Şerh-i Muhammediye
C
Şerh-i Hadis-i Erbain
D
Tefsir-i Rûhu’l-Beyân
E
Marifetname
Açıklama:
Araştırmacı ve mutasavvıf bir kişiliğe sahip olan Erzurumlu İbrahim Hakkı’nın eserlerinin sayısı on beşi bulmaktadır. Bunların içinde en tanınmışları, İlâhî-nâme adıyla da bilinen Divân’ı ve Marifetnâme isimli kitabıdır. Sefine-i Nûh adlı eserinde İbrahim Hakkı, “İlâhî-nâme nazmımdır ve nesrim Marifetnâme’dir” der. Bursalı İsmail Hakkı’nın belli başlı eserleri arasında; “Tefsir-i Rûhu’l-Beyân, Rûhu’l-Mesnevî, Şerh-i Hadis-i Erbain, Şerh-i Muhammediye, Şerh-i Bostan, Kitabü’l-Necat ve Divânı” vardır.
Soru 83
Aşağıdakilerden hangisi 19. yüzyıl mutasavvıflarından biridir?
Seçenekler
A
Mahvî
B
Üsküdarlı Hâşim
C
Mehdî
D
Seyrani
E
Kul Şükrü
Açıklama:
19.yüzyılın asrın belli başlı Dinî-Tasavvufî Türk Edebiyatı mensuplarından; İsmâil Safa, Kuddusî, Turâbi, Mihrabî, Vasfı-i Melâmi, Ayni Baba, Dertli, Seyrâni, Keçecizade İzzet Molla, Şeyhü’l- İslam Arif Hikmet, Salih Baba, Adile Sultan, Bitlisli Müştak Baba vb.lerini sayabiliriz.
Soru 84
Bir tarikata üye bir velinin kerametlerinin anlatıldığı efsaneleri içeren esere ne ad verilmiştir?
Seçenekler
A
Menâkıb-nâme
B
Velayet-nâme
C
Mirac-nâme
D
Ramazan-nâme
E
Münacat
Açıklama:
Menâkıb-nâme: Bir tarikata üye bir velinin kerametlerinin anlatıldığı efsaneleri içeren eser.
Soru 85
Hz. Muhammet’i övmek için yazılan eserlere verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Münacat
B
Tevhit
C
Naat
D
Mirac-nâme
E
Velayet-nâme
Açıklama:
Naat: Hz. Muhammet’i övmek için yazılan eserlere verilen ad. Bunun yanı sıra diğer peygamberler, halifeler, veliler ve din büyükleri hakkında da yazılabilmektedir.
Soru 86
Hacı Bayram Velî’nin kabri başında söylediği bir Gazel’le Ankara’nın 1923 yılında İstanbul’la baş başa (başkent) olacağını ifade eden Veli kimdir??
Seçenekler
A
Vasfı-i Melami
B
Bitlisli Müştak Baba
C
Mihrabî
D
Kuddusî
E
Turâbî
Açıklama:
Müştâk Baba’nın ailesi Hicrî 1051 (M.1642) yılında devrin mutasavvıf ve âlimlerinden Molla Süleyman Baba başkanlığında Hakkâri’den Bitlis’e göç etmiştir. Bu göçü müteakiben Müştak Baba da 1172/1759 yılında Bitlis’te dünyaya gelmiştir. Asıl adı Muhammed Mustafa’dır. Müştak Baba, ayrıca bir Hacı Bayram Velî mensubu ve onun hayranıdır. O, zaman zaman Ankara’ya gelerek onun kabrini ziyaret eder ve onun manevî olarak duasını alır. Nitekim o, bu ziyaretlerinden birisi esnasında, Hacı Bayram Velî’nin kabri başında söylediği bir Gazel’le Ankara’nın 1923 yılında İstanbul’la baş başa (başkent) olacağını ifade etmesi bu Velî’nin en büyük keşiflerinden birisidir. Müştak Baba; Velî, mutasavvıf, millî mefkûreye de vâkıf önemli bir şairimizdir.
Soru 87
Ataları III. Selim devrinde İstanbul’a gelen Kırım hanlarına mensup bir ailedendir. Uzun süre çeşitli Bektaşî tekkelerinde rehberlik etmiştir. Kendisini de Bektaşîlerin “Vâsıl ibni Atâ”sı kabul etmiştir. Halk Edebiyatı ve Âşık Edebiyatı alanlarında eserler verdiği gibi, Dinî-Tasavvufî Türk Edebiyatı alanında da eserler veren 20.yüzyıl şairi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Mihrâbî
B
Edîb Harâbî
C
Derûnî
D
Sıtkı
E
Âşık Molla Rahim
Açıklama:
Mihrâbî’nin ataları III. Selim devrinde İstanbul’a gelen Kırım hanlarına mensup bir ailedendir. O, gençliğinde bahriyeye intisap edip kolağalığına kadar yükselmiştir. Uzun süre çeşitli Bektaşî tekkelerinde rehberlik etmiştir. O, nev’-i şahsına münhasır olan meczup bir şair olması sebebiyle, kendisini Bektaşîlerin “Vâsıl ibni Atâ”sı kabul etmiştir. Mihrâbî, 65 yaşlarında iken H.1338 (M.1920)’de İstanbul’da vefat etmiştir. Mihrâbî; Halk Edebiyatı ve Âşık Edebiyatı alanlarında eserler verdiği gibi, Dinî-Tasavvufî Türk Edebiyatı alanında da eserler vermiştir.
Soru 88
Asıl adı Hüseyin Avni Başok olan “Hacı kardaş” lakabıyla da tanınan, Akdağmaden’inde yaşayan, şiirlerini, dinî ve tasavvufî konuları işleyen ve nasihat vermek amacını güderek yazan, Yozgat’ta tanınmış bir hattat olduğu da bilinen 20.yüzyıl şairi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Derûnî
B
Yozgatlı Hüznî
C
Mehmet Nuri
D
Âşık Molla Rahim
E
Edib Harâbî
Açıklama:
Derûnî: Asıl adı Hüseyin Avni Başok olan Derunî, “Hacı kardaş” lakabıyla da tanınmıştır. Aslen Kayseri’nin Pınarbaşı ilçesinden olan Derunî’nin kendisinin mi, yoksa atalarının mı Pınarbaşı’dan gelerek Akdağmadeni’ne yerleştiği bilinmemekle beraber, uzun süre Akdağmadeni’nde oturduğu anlaşılmaktadır. Şiirlerinden anladığımız kadarıyla kendisinin iyi bir tahsil gördüğü, Yozgat’ta tanınmış bir hattat olduğu ve meydana getirdiği levhaların halen birçok cami ve mescitte bulunduğu bilinmektedir. Şiirlerini dinî ve tasavvufî konuları işleyen ve nasihat vermek amacını güderek yazmıştır.
Soru 89
Aşağıdakilerden hangisi 20.yüzyıl mutasavvıflarından biridir?
Seçenekler
A
Edib Harabî
B
Kul Şükrü
C
Üsküdarlı Hâşim
D
Nasûhî
E
Senâî
Açıklama:
20.yüzyıl Dinî-Tasavvufî Türk Edebiyatı alanında da başarılı eserler vermiştir. Bu yüzyılın mutasavvıf şairlerinden; Edip Harabî, Mihrabî, Mehmet Nuri, Yozgatlı Hüzni, Âşık Molla Rahim, Derûni, Sıtkı, Zeynel Usul Baba, Ferid Kam, Ahmed Nâim, Ahmed Hamdi Akseki, Yahya Kemal, Kemal Edip Kürkçüoğlu vb.lerini ve eserlerinin edebiyatımızdaki mühim yerlerini belirtmekte fayda vardır.
Soru 90
Aşağıdakilerden hangisi XVIII. yüzyılda hece vezniyle türküler yazan divan şairlerimizdendir?
Seçenekler
A
Hacib
B
Nedim
C
Vasıf
D
Fuzuli
E
Baki
Açıklama:
Bu dönemde Nedim ve Şeyh Gâlib gibi büyük divan şairlerinin hece vezniyle türküler yazmaları dikkat çekicidir. Doğru cevap B'dir.
Ünite 8
Soru 1
Âşık şiirinin özelliklerine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Âşık şiirinin belirli söyleyicileri ve yazarları vardır
B
Âşık şiirinde birim dörtlüktür
C
Âşık şiirinin dinleyici kesimi halktır
D
Âşık şiirinin temsilcileri olan şairler gezginci değildirler
E
Âşık şiiri saz eşliğinde söylenmiştir
Açıklama:
Âşık şiirinin temsilcileri olan şairler gezgincidirler
Soru 2
Aşağıdakilerden hangisi cönklerin özelliklerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Arap harfleriyle yazılmışlardır.
B
Konu sınıflaması yoktur
C
Genellikle besmele ile başlar
D
Belirli bir ölçü vardır
E
Yazının imlası pek sağlıklı değildir
Açıklama:
Cönklerde belirli bir ölçü yoktur
Soru 3
Dinî-tasavvufî Türk halk şairleri için iyi birer yazılı kaynak aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Tezkireler
B
Menakıbnâmeler
C
Dîvânü Lügâti't-Türk
D
Seyahatnâmeler
E
Cönkler
Açıklama:
Menkıbeler Dinî-tasavvufî Türk halk şairleri için iyi birer yazılı kaynaktır.
Soru 4
Âşığın rüyasında olanları şiirle ifade etmesi aşağıdaki safhalardan hangisidir?
Seçenekler
A
Hazırlık safhası
B
İlk deyiş
C
Uyanış
D
Rüya
E
Badeli aşık
Açıklama:
Âşığın rüyada olanları şiirle ifade etmesi ilk deyiş tir.
Soru 5
Aşağıdakilerden hangisi ümmî aşıklardandır?
Seçenekler
A
Âşık Veysel
B
Murat Çobanoğlu
C
Halil Karabulut
D
Erzurumlu Ümmanî Can
E
Şeref Taşlıova
Açıklama:
Aşık Veysel ümmî aşıklardandır?
Soru 6
Aşağıdakilerden hangisi göçebe ortamda yetişen aşıklardandır?
Seçenekler
A
Çıldırlı Aşık Şenlik
B
Ruhsati
C
Âşık Ömer
D
Karacaoğlan
E
Erzurumlu Emrah
Açıklama:
Göçebe ortamda yetişen aşıklardan olanlar Karacaoğlan ve Dadaloğlu
Soru 7
Yavuz Sultan Selim'in Mısır seferine katıldığı ve ordu şairlerinden olan şair aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Armutlu
B
Bahşi
C
Çırpanlı
D
Geda Muslî
E
Hayalî
Açıklama:
Yavuz Sultan Selim'in Mısır seferine katıldığı ve ordu şairlerinden olan şair Bahşi dir.
Soru 8
Genellikle dikey olarak aşağıdan yukarıya doğru açılan, halk arasında dana dili veya sığır dili gibi adlarla da bilinen, içerisinde âşık şiirinin yanı sıra az da olsa divan şiirinin de örneklerinin bulunduğu defterlere ne ad verilmektedir?
Seçenekler
A
Cönk
B
Beyaz
C
Yazma
D
Mecmua
E
Münşeat
Açıklama:
halk arasında dana dili veya sığır dili gibi adlarla da bilinen, içerisinde âşık şiirinin yanı sıra az da olsa divan şiirinin de örneklerinin bulunduğu defterlere cönk denir.
Soru 9
"Bugünkü âşıkların ilk temsilcileri olup Hun Türklerinden XVI. yüzyılın başına kadar bu adla anılmışlardır. Onlar, kopuz eşliğinde şiir söyleyen kişi olarak tanımlanmaktadır." Yukarıdaki tanımla ifade edilen aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Bahsı
B
Kam
C
Ozan
D
Baksı
E
Şlog
Açıklama:
Bugünkü âşıkların ilk temsilcileri ozanlar olup Hun Türklerinden XVI. yüzyılın başına kadar bu adla anılmışlardır. Onlar, kopuz eşliğinde şiir söyleyen kişi olarak tanımlanmaktadır.
Soru 10
Aşağıdakilerden hangisi Âşık şiirinin özelliklerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Âşık şiirinin dinleyici kesimi halktır. Toplumun büyük bir kesimi âşıkların söyledikleri şiirleri sevmiş ve onlara yüzyıllar boyunca saygı göstermiştir.
B
Âşık şiiri temsilcileri sadece saz çalıp şiir söylemişlerdir.
C
Âşık şiirinde birim dörtlüktür; bununla beraber az da olsa ikiliklere ve farklı sayıdaki mısralardan oluşan bentlere rastlanmaktadır.
D
Âşık şiirinin dili, içinde yaşanılan toplumun dilidir. Dil, duru olup zaman zaman ait olduğu yörenin ağız özelliklerini de yansıtmaktadır.
E
Âşık şiirinin temsilcisi olan âşıklar gezgin kişilerdir. Bu yüzden doğdukları yerde pek kalmamışlardır.
Açıklama:
Âşık şiiri temsilcileri sadece saz çalıp şiir söylememiştir. Aynı zamanda düğünlere ve kahvelere gidip, halka eski meddahların icra ettikleri kısa ve uzun hikâyeleri anlatarak onları eğlendirmişlerdir.
Soru 11
Aşağıdakilerden hangisi Âşık olmanın sebep ve yollarından biri değildir?
Seçenekler
A
Bade içerek âşık olma
B
Usta çırak ilişkisi ile âşık olma
C
Sevda yüzünden âşık olma
D
Çevresinden birisinin telkiniyle âşık olma
E
Kendi kendine âşık olma
Açıklama:
Çevresinden birisinin telkiniyle âşık olma şeklinde bir sebep ya da yol yoktur.
Soru 12
Aşağıdakilerden hangisi Anadolu sahasının ilk aşığı olarak kabul edilir?
Seçenekler
A
Ahmed Yesevi
B
Üftade
C
Yunus Emre
D
Baykan
E
Çuçu
Açıklama:
XIV. yüzyılda Anadolu sahasının ilk âşığını tespit edebiliyoruz. Baykan (Bıkan) adlı âşığın bu yüzyılda yaşadığını, M. Fahrettin Çelik (Kırzıoğlu)’ten öğreniyoruz. Elimizde bir şiiri bulunan Baykan’ın doğum ve ölüm tarihi hakkında bilgimiz yoktur. Bununla beraber Kars’a önceden gelen Türklerden olması ihtimalini de göz ardı etmememiz gerekmektedir. Sekiz dörtlükten oluşan Dâsıtân-ı Sukût-ı Kars adlı şiir, elimizdeki en eski ve tam şiirdir
Soru 13
Aşağıdakilerden hangisi 16. yüzyıl aşıklarından biri değildir?
Seçenekler
A
Köroğlu
B
Öksüz Dede
C
Kul Mehmed
D
Geda Musli
E
Gevheri
Açıklama:
Gevheri 17. yüzyıl aşığıdır.
Soru 14
Aşağıdakilerden hangisi Âşık kolunun oluşabilmesi için gerekli olan ölçütlerden biri değildir?
Seçenekler
A
Şiirlerinde işlediği konular
B
Usta âşığın şiirlerindeki çeşitlilik
C
Usta âşığın tasnif ettiği hikâyeler
D
Usta âşığın kendisine ait ezgiler
E
Usta âşığa ait ayaklar
Açıklama:
Usta âşığın şiirlerindeki çeşitlilik ölçütlerden biri değildir.
Soru 15
Aşağıdakilerden hangisi badeli âşıklardan biri değildir?
Seçenekler
A
Âşık Sümmani
B
Âşık Şenlik
C
Ozan Nihat
D
Ercişli Emrah
E
Murat Çobanoğlu
Açıklama:
Ozan Nihat badeli aşık değildir.
Soru 16
Aşağıdakilerden hangisi âşık koludur?
Seçenekler
A
Sümmani
B
Karacaoğlan
C
Ercişli Emrah
D
Aşık Nihani
E
Bayburtlu Zihni
Açıklama:
Sümmani bir aşık koludur.
Soru 17
Reşid Rahmeti Arat Turfan kazıları sonucunda ortaya çıkan metinleri bir araya getirmiş ve Eski Türk Şiiri (Ankara 1965) adlı eseri edebiyat dünyamıza kazandırmıştır. Arat; kitabında Mani, Burkan, İslam edebî muhitlerine ait şairler ve onların öz geçmişlerini tespit eden şiirleri bir araya getirmiştir. Aşağıdakilerden hangisi bu şairlerden bir değildir?
Seçenekler
A
Aprınçur Tigin
B
Yusuf Has Hacib
C
Kül Tarkan
D
Asıg Tutung
E
Edip Ahmed Yükneki
Açıklama:
Edip Ahmed Yükneki bu şairlerden biri değildir.
Soru 18
Aşağıdakilerden hangisi Aşık şiiri için söylenebilir?
Seçenekler
A
Aşık şiirinin konusu halkın hayatıdır.
B
Aşık şiiri doğaçlama bir tür olduğu için belli kuralları yoktur.
C
Aşık şiirinde birim çoğunlukla ikiliklerden oluşur.
D
Aşık şiiri hece ölçüsüyle söylenmez.
E
Anadolu Aşık şiirinin 1100 yıllık bir geçmişi vardır.
Açıklama:
AŞIK ŞİİRİNİN ÖZELLİKLERİ
Âşık şiirinin konusu halkın hayatıdır. Bu sebepten âşık şiirinde; yaşanılan coğrafya, mensubu olunan halk ve onun sorunları dörtlüklerde anlatılmıştır.
Âşık şiirinin konusu halkın hayatıdır. Bu sebepten âşık şiirinde; yaşanılan coğrafya, mensubu olunan halk ve onun sorunları dörtlüklerde anlatılmıştır.
Soru 19
Genellikle dikey olarak aşağıdan yukarıya doğru açılan, halk arasında dana dili veya sığır dili gibi adlarla da bilinen, içerisinde âşık şiirinin yanı sıra az da olsa divan şiirinin de örneklerinin bulunduğu deftere ne ad verilir?
Seçenekler
A
Kojan
B
Koşuğ
C
Şairname
D
Menkıbe
E
Cönk
Açıklama:
AŞIK ŞİİRİNİN KAYNAKLARI
Bu deftere Cönk adı verilmektedir. Cönklerde, mâni, atasözü ve bilmece gibi anonim ürünlerin yanı sıra, folklorun çeşitli alanlarından örneklere de rastlanabilir. Bazı cönkler günlük gibidir.
Bu deftere Cönk adı verilmektedir. Cönklerde, mâni, atasözü ve bilmece gibi anonim ürünlerin yanı sıra, folklorun çeşitli alanlarından örneklere de rastlanabilir. Bazı cönkler günlük gibidir.
Soru 20
Aşağıdakilerden hangisi Cönk defterlerinin özelliklerinden biridir?
Seçenekler
A
Cönkler Anadolu Türkçesi ile yazılmışlardır.
B
Cönklerden konu sınıflandırması yoktur.
C
Cönk defterleri genellikle "temmet" ifadesi ile başlar.
D
Cönkler sıkı bir ölçü ile yazılır.
E
Cönkler yazıya dökülmeden halk dilinde yaşayan bir geleneği temsil eder.
Açıklama:
AŞIK ŞİİRİNİN KAYNAKLARI
Cönklerde konu sınıflandırılması yoktur. Diğer şıklarda sunulan seçeneklerin tersi geçerlidir.
Cönklerde konu sınıflandırılması yoktur. Diğer şıklarda sunulan seçeneklerin tersi geçerlidir.
Soru 21
Aşağıdakilerden hangisi Tezkire'yi ifade etmektedir?
Seçenekler
A
Divan şiiri kültürünün bilinen en eski derleme kaynağıdır.
B
Halk şiiri kültürünün bilinen en eski derleme kaynağıdır.
C
Divan şairlerinin sanatları ve eserlerinden söz eden kaynaklardır.
D
Yalnızca Aşıklardan ve eserlerinden bahsedilen kaynaklardır.
E
Dini Tasavvufi halk şairleri ve eserlerinden bahsedilen kaynaklardır.
Açıklama:
AŞIK ŞİİRİNİN ÖZELLİKLERİ
Divan şairlerinin sanatları ve eserlerinden söz eden tezkirelerde, az da olsa âşıklardan söz edilmektedir.
Divan şairlerinin sanatları ve eserlerinden söz eden tezkirelerde, az da olsa âşıklardan söz edilmektedir.
Soru 22
Eğitim görmemiş Aşıklar aşağıdaki başlıkların hangisinin altında değerlendirilir?
Seçenekler
A
Ümmi Aşıklar
B
Kalem Şairi
C
Meydan Şairi
D
Göçebe Şairler
E
Saz Şairi
Açıklama:
AŞIKLARIN SINIFLANDIRILMASI
Ümmî âşıklar: Genellikle öğrenim görmemişlerdir. Saz çalmasını bilenlerin yanında, çalamayanlar da vardır. Hazırlıksız olarak şiir söylerler. Şiirleri büyük ölçüde millî veznimiz hece vezniyledir: Âşık Veysel, Fehmi Gür, vb.
Ümmî âşıklar: Genellikle öğrenim görmemişlerdir. Saz çalmasını bilenlerin yanında, çalamayanlar da vardır. Hazırlıksız olarak şiir söylerler. Şiirleri büyük ölçüde millî veznimiz hece vezniyledir: Âşık Veysel, Fehmi Gür, vb.
Soru 23
Pir Sultan Abdal aşağıdaki çevrelerden hangisinde yetişmiştir?
Seçenekler
A
Din ve Tasavvuf Ortamında
B
Askeri Ortamda
C
Göçebe Ortamında
D
Şehir Ortamında
E
Köy Ortamında
Açıklama:
AŞIKLARIN SINIFLANDIRILMASI
Pir Sultan Abdal Din ve Tasavvuf ortamında yetişmiş bir şairdir.
Pir Sultan Abdal Din ve Tasavvuf ortamında yetişmiş bir şairdir.
Soru 24
Aşık Veysel Anadolu'nun hangi bölgesinde yetişmiştir?
Seçenekler
A
Akdeniz Bölgesi
B
İç Anadolu Bölgesi
C
Doğu Anadolu Bölgesi
D
Marmara Bölgesi
E
Karadeniz Bölgesi
Açıklama:
AŞIKLARIN SINIFLANDIRILMASI
Sivaslı olan Aşık Veysel İç Anadolu Bölgesi'nde yetişmiş bir şairdir.
Sivaslı olan Aşık Veysel İç Anadolu Bölgesi'nde yetişmiş bir şairdir.
Soru 25
Aşağıdakilerden hangisi Aşık Fasıllarının karşılamaya yer vermeyen bir bölümüdür?
Seçenekler
A
Tekellüm
B
Hatırlatma
C
Canlandırma
D
Hoşlama
E
Sicilleme
Açıklama:
AŞIK FASILLARI
Sicilleme Aşık faslında karşılaşmaya yer vermeyen bölümlerdendir.
Sicilleme Aşık faslında karşılaşmaya yer vermeyen bölümlerdendir.
Soru 26
Aşağıdakilerden hangisi Aşık kolunun oluşabilmesi için gerekli olan ölçütlerden biridir?
Seçenekler
A
Şiirlerinde işlenilen konular
B
Meydan şairi olmak
C
Kalem şairi olmak
D
Ümmi Aşık olmak
E
Irsiyet yoluyla Aşık olmak
Açıklama:
AŞIK KOLLARI
Âşık kolunun oluşabilmesi gereken ölçütler: Odak hüviyetindeki usta âşığın dil ve üslubu, Şiirlerinde işlediği konular, Usta âşığın başında geçen ve hafızalarda silinmeyecek izler bırakan çeşitli olaylar, Usta âşığın karşılaşmaları, Usta âşığın tasnif ettiği hikâyeler, Usta âşığın kendisine ait ezgiler, Usta âşığa ait ayaklar'dır.
Âşık kolunun oluşabilmesi gereken ölçütler: Odak hüviyetindeki usta âşığın dil ve üslubu, Şiirlerinde işlediği konular, Usta âşığın başında geçen ve hafızalarda silinmeyecek izler bırakan çeşitli olaylar, Usta âşığın karşılaşmaları, Usta âşığın tasnif ettiği hikâyeler, Usta âşığın kendisine ait ezgiler, Usta âşığa ait ayaklar'dır.
Soru 27
Aşağıdakilerden hangisi XII. yüzyıl Mutasavvıflarından biridir?
Seçenekler
A
Çırpanlı
B
Geda Musli
C
Köroğlu
D
Kul Mehmed
E
Hoca Ahmed Yesevi
Açıklama:
XII. YÜZYILDAN XVI. YÜZYILIN SONUNA KADAR ÂŞIK ŞİİRİ VE ÖNEMLİ TEMSİLCİLERİ
Hoca Ahmed Yesevi XII. yüzyıl Türk Halk Edebiyatı'nın en önemli temsilcisidir.
Hoca Ahmed Yesevi XII. yüzyıl Türk Halk Edebiyatı'nın en önemli temsilcisidir.
Soru 28
Daha çok dini-tasavvufi Türk halk şairleri için iyi bir kaynak olan ve başta Yunus Emre olmak üzere Hacı Bayram Veli, Hacı Bektaş Veli gibi şairleri öne çıkaran yazılı kaynaklar aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Menakıbnâmeler
B
Seyahatnâmeler
C
Cönkler
D
Tezkireler
E
Surnâmeler
Açıklama:
Âşık şiirinin özelliklerini, kaynaklarını, âşık olmanın bazı sebeplerini tanımlayabileceksiniz.
Seyahatnâmeler, Bilhassa çok zengin bir kültür derlemesi olan Evliya Çelebi’nin Seyahatnâme adlı eserinde divan şairlerinin yanı sıra âşıklardan da söz edilmektedir.
Cönkler, Genellikle dikey olarak aşağıdan yukarıya doğru aç›lan, halk arasında dana dili veya sığır dili gibi adlarla da bilinen, içerisinde âşık şiirinin yanı sıra az da olsa divan şiirinin de örneklerinin bulundu¤u defterlerdir.
Tezkireler, Divan şairlerinin sanatları ve eserlerinden söz eden tezkirelerde, az da olsa âşıklardan söz edilmektedir.
Menakıbnâmeler ise, Bu tür eserler daha çok dinî-tasavvufî Türk halk şairleri için iyi birer kaynaktır ve başta Yunus Emre olmak üzere Hacı Bayram Veli, Hacı Bektaş Veli gibi şairleri öne çıkmaktadır. Sorunun doğru cevabı A şıkkıdır.
Seyahatnâmeler, Bilhassa çok zengin bir kültür derlemesi olan Evliya Çelebi’nin Seyahatnâme adlı eserinde divan şairlerinin yanı sıra âşıklardan da söz edilmektedir.
Cönkler, Genellikle dikey olarak aşağıdan yukarıya doğru aç›lan, halk arasında dana dili veya sığır dili gibi adlarla da bilinen, içerisinde âşık şiirinin yanı sıra az da olsa divan şiirinin de örneklerinin bulundu¤u defterlerdir.
Tezkireler, Divan şairlerinin sanatları ve eserlerinden söz eden tezkirelerde, az da olsa âşıklardan söz edilmektedir.
Menakıbnâmeler ise, Bu tür eserler daha çok dinî-tasavvufî Türk halk şairleri için iyi birer kaynaktır ve başta Yunus Emre olmak üzere Hacı Bayram Veli, Hacı Bektaş Veli gibi şairleri öne çıkmaktadır. Sorunun doğru cevabı A şıkkıdır.
Soru 29
Halk toplantılarında doğaçlama olarak da şiirler tertip eden ve onları sazları ile çalıp söyleyen şairler aşağıdakilerden hangisinde doğru tanımlanmıştır?
Seçenekler
A
Kalem şairleri
B
Ümmi şairler
C
Okuma yazma bilen şairler
D
Aşık meclisinden çıkan şairler
E
Meydan şairleri
Açıklama:
Âşıkların sınıflamasını, âşık fasıllarını, âşık kolunun tanımını ve âşık kollarını tanıyabileceksiniz.
-
-
Soru 30
Eğitim durumuna göre aşık sınıflandırmasını ilk kez aşağıdakilerden hangisi yapmıştır?
Seçenekler
A
Reşit Rahmeti Arat
B
Fuat Köprülü
C
Umay Günay
D
Saim Sakaoğlu
E
Talat Tekin
Açıklama:
Âşıkların sınıflamasını, âşık fasıllarını, âşık kolunun tanımını ve âşık kollarını tanıyabileceksiniz.
İlk sınıflandırmayı Fuad Köprülü yapmıştır. Doğru seçenek B şıkkıdır.
İlk sınıflandırmayı Fuad Köprülü yapmıştır. Doğru seçenek B şıkkıdır.
Soru 31
İrticalen (Doğaçlama olarak ) saz eşliğinde şiir söyleyen kişiye ne ad verilir?
Seçenekler
A
Aşık
B
Şair
C
Mevlithan
D
İmam
E
Çoban
Açıklama:
Âşık: İrticalen (Doğaçlama olarak ) saz eşliğinde şiir söyleyen kişidir.
Soru 32
Dîvânü Lûgati't-Türk şiir bakımından zengin bir eserdir. Dörtlükler veya beyitler şeklinde karşımıza çıkan şiirlerden büyük bir kısmı ………. vezniyledir ; az sayıdaki şiir ise ……… söylenmiştir. Noktalı yerleri doldurunuz
Seçenekler
A
Kasr-heceyle
B
Serbest-aruzla
C
Kafiye-uyak
D
Aruz-heceyle
E
Hece-aruzla
Açıklama:
Dîvânü Lûgati't-Türk şiir bakımından zengin bir eserdir. Dörtlükler veya beyitler şeklinde karşımıza çıkan şiirlerden büyük bir kısmı hece vezniyledir; az sayıdaki şiir ise aruzla söylenmiştir.
Soru 33
Aşağıdakilerden hangisi aşık şiirinin belirli söyleyicileri ve yazarları arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Aşık
B
Ozan
C
Sufi
D
Kalem Şairi
E
Kalem Şurası
Açıklama:
Âşık şiirinin belirli söyleyicileri ve yazarları vardır. Bunlara ozan, âşık, saz şairi, halk şairi, kalem şairi ve kalem şuarası gibi adlar verilir.
Soru 34
Genellikle dikey olarak aşağıdan yukarıya doğru açılan, halk arasında dana dili veya sığır dili gibi adlarla da bilinen, içerisinde âşık şiirinin yanı sıra az da olsa divan şiirinin de örneklerinin bulunduğu defterlere ne ad verilir.
Seçenekler
A
Yazılı Kitabe
B
Anonim Defterler
C
El Yazması
D
Cönk
E
Nota Defterleri
Açıklama:
Cönk: Genellikle dikey olarak aşağıdan yukarıya doğru açılan, halk arasında dana dili veya sığır dili gibi adlarla da bilinen, içerisinde âşık şiirinin yanı sıra az da olsa divan şiirinin de örneklerinin bulunduğu defterler.
Soru 35
Aşağıdakilerden hangisi cönklerin özelliklerinden değildir?
Seçenekler
A
Cönkler Türk harfleriyle yazılmışlardır
B
Cönklerde belirli bir ölçü yoktur.
C
Cönklerde bir konu sınıflaması yoktur.
D
Cönkler genellikle besmele ile başlar ve "temmet" (tamamlandı) ifadesi ile son bulur.
E
Cönkler bazıları özel kâğıtlara (alikurna, abâdi) olmak üzere en çok kullanılan yazı türleriyle kaleme alınırlar
Açıklama:
Cönklerin Özellikleri
- Cönkler Arap harfleriyle yazılmışlardır.
- Cönkler bazıları özel kâğıtlara (alikurna, abâdi) olmak üzere en çok kullanılan yazı türleriyle kaleme alınırlar.
- Cönkleri kaleme alanların bazıların kültür ve eğitim seviyeleri düşük olduğu için, yazının imlâsı pek sağlıklı değildir.
- Cönklerde belirli bir ölçü yoktur. Bu tür eserlerin hazırlanması sırasında cöngü yazanın zevki ve elinde bulunan kâğıtların boyutları ön plana çıkmaktadır.
- Cönklerde bir konu sınıflaması yoktur.
- Cönklerde şiir türleri veya şekillerinin başına koşma, türkü, ilahi, şarkı, gazel, destan, beyit, müseddes, kavramlar yazılmaktadır. Ancak zaman zaman konu başlıkları ile şiirin birbirini tutmadığı gözden kaçmamaktadır.
- Cönkler genellikle besmele ile başlar ve "temmet" (tamamlandı) ifadesi ile son bulur.
Soru 36
Badeli âşıkların büyük çoğunluğu Umay Günay'ın sistemleştirdiği şekilde, bade içme olayını dört safhada tamamlamışlardır. Aşağıdakilerden hangisi bu safhalardan biri değildir.
Seçenekler
A
İlk Deyiş
B
Hazırlık Safhası
C
Rüya
D
Uyanış
E
Hakka Yürüme
Açıklama:
Badeli âşıkların büyük çoğunluğu Umay Günay'ın sistemleştirdiği şekilde, bade içme olayını dört safhada tamamlamışlardır:
- Hazırlık safhası: Âşık ve maşukun bade içmeden önceki (âşık olmadan önceki) durumları;
- Rüya: Bir yerde (çeşme başı, harman yeri, mezarlık) uyuma, pir (ak sakallı ihtiyar, derviş, Hazreti Hızır) elinden üç bade içilmesi;
- Uyanış: Baygın vaziyette yatan kahramanın saz sesini duyunca uyanması;
- İlk deyiş-. Âşığın rüyada olanları şiirle ifade etmesi
Soru 37
Doğu Anadolu Bölgesi'nin ilk aşığı kimdir?
Seçenekler
A
Hacı Bayram Veli
B
Baykan (Bıkan)
C
İmam Hüdayi
D
Emir Sultan
E
Aşık Hasan
Açıklama:
Doğu Anadolu Bölgesi'nin Kars, Ardahan, Iğdır, Artvin, Ağrı (Tutak ve çevresi), Van (Erciş ve çevresi), Erzurum, Gümüşhane, Bayburt ve Erzincan illeri âşıklık geleneğinin geçmişten günümüze yoğun olarak yaşatıldığı coğrafyadır. Anadolu sahasının ilk âşığı Baykan (Bıkan) bu bölgede yetişmiştir.
Soru 38
Akdeniz Bölgesi sınırları içerisinde yer alan Adana, Osmaniye, Hatay, Mersin ve Kahramanmaraş illerinde çok sayıda âşık yetişmiştir. Bölge âşıkları kendilerine önder olarak kimi seçmiştir?
Seçenekler
A
Mevlana
B
Aşık Veysel
C
Aşık Said
D
Karacaoğlan
E
Yunus Emre
Açıklama:
Akdeniz Bölgesi sınırları içerisinde yer alan Adana, Osmaniye, Hatay, Mersin ve Kahramanmaraş illerinde çok sayıda âşık yetişmiştir. Bölge âşıkları kendilerine önder olarak Karacaoğlan'ı seçmektedirler.
Soru 39
Umay Günay'ın sistemleştirdiği aşık faslının en önemli bölümü olup aşıkların güçlerini ve hünerlerini gösterdikleri bölüm aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Tekellüm
B
Canlandırma
C
Hoşlama
D
Hatırlatma
E
Muamma
Açıklama:
Umay Günay'ın, özellikle Doğu Anadolu Bölgesi âşıklık geleneğinde görülen bir âşık faslının düzenini verirken çizdiği tablo ilgi çekicidir. Bu fasıllarda her şey bir düzen çerçevesinde ve sırayla olmaktadır. Faslın hemen her safhasında karşılaşmalara yer verilir. Günay'ın sistemleştirdiği bu düzen şöyledir:
- Hoşlama, merhabalaşma: Âşıkların dinleyicilere hoş geldiniz deyip onları selamladıkları bölümdür.
- Hatırlatma, canlandırma: Eski usta âşıkların şiirlerinden örneklerin verilip, saygı gösterildiği bölüm olup burada karşılaşma yoktur.
- Tekellüm: Faslın en önemli bölümüdür. Âşıkların güçlerini ve hünerlerini göstermeleri burada gerçekleşecektir.
Soru 40
Aşağıdakilerden hangisi XVI. Yüzyıl divan şairlerinden değildir?
Seçenekler
A
Fuzuli
B
Necati
C
Baki
D
Figani
E
Hayali
Açıklama:
XVI. yüzyılda divan şiiri alanında Fuzûlî, Bakî, Nev'î, Hayalî, Ruhî, Zatî, Figanî, vb, şairler yetişmiştir. Tasavvufi Türk halk edebiyatı alanında da Üftade, Ahmedi Sâr-ban, Ümmî Sinan ve Pir Sultan Abdal ilk akla gelen adlardandır. XV. yüzyılda divan şiirinin önemli temsilcileriyle karflşılaşıyoruz. Bunlar arasında
Ahmed Paşa, Necâtî, Atâî, Mesîhî, Hamdullah Hamdî, Süleyman Çelebi, Hümâmî, vb.’yi sayabiliriz.
Ahmed Paşa, Necâtî, Atâî, Mesîhî, Hamdullah Hamdî, Süleyman Çelebi, Hümâmî, vb.’yi sayabiliriz.
Soru 41
Rüyada usta bir şaman, bir destancı veya pir (Hazreti Hızır, aksakallı ihtiyar) elinden içilen bade ile kendinden geçme ve uyandıktan sonra şiir söyleme yeteneğine kavuşmayı esas alan âşık olma şekli aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Bade İçerek Âşık Olma
B
Kendi Kendine Âşık Olma
C
Usta-Çırak İlişkisiyle Âşık Olma
D
Âşık Meclislerini Takip Ederek Âşık Olma
E
Vatan Özlemi Yüzünden Âşık Olma
Açıklama:
Bade İçerek Âşık Olma: Bade içme; şamanizm, destan, halk hikâyesi ve âşıklık geleneğinde en çok karşımıza çıkan olaydır. Rüyada usta bir şaman, bir destancı veya pir (Hazreti Hızır, aksakallı ihtiyar) elinden içilen bade ile kendinden geçme ve uyandıktan sonra şiir söyleme yeteneğine kavuşmayı esas alır. Anadolu sahası âşıklık geleneğinde çeşitli sebeplerle evinden ayrılan kahraman bir mezarlıkta, su yanında veya ıssız bir yerde uyuyakalır. Rüyasında Hazreti Hızır’ı veya pirleri görür. Hazreti Hızır, kahramana üç bade uzatır veya duruma göre bazı yiyecekler verir.
Soru 42
Kore ve Kıbrıs Barış Harekâtı gibi savaşları yaşayanların anlattıkları, toplumun değişik kesimlerinden öne çıkan bir âşık tarafından saz eşliğinde söylenir. Sonra âşık kendisini toplumun tümüne tanıtır şekli aşağıdakilerden hangi âşık olma şeklidir?
Seçenekler
A
Millî Duyguların Etkisiyle Âşık Olma
B
Vatan Özlemi Yüzünden Âşık Olma
C
Sevda Yüzünden Âşık Olma
D
Yoksulluk, İşsizlik, Hastalık Yoluyla Âşık Olma
E
Kendi Kendine Âşık Olma
Açıklama:
Millî Duyguların Etkisiyle Âşık Olma: Kore ve Kıbrıs Barış Harekâtı gibi savaşları yaşayanların anlattıkları, toplumun değişik kesimlerinden öne çıkan bir âşık tarafından saz eşliğinde söylenir. Bir süre sonra saz ve söz kabul görünce âşığa ve şiirlerine ilgi artar. Daha sonra da iletişim araçlarının yardımıyla âşık kendisini toplumun tüm kesimlerine tanıtır.
Soru 43
Âşık kahvelerinde günlerce hatta yıllarca halk hikâyesi dinleyen genç zamanla hikâyelerin türkülü kısımlarını ezberler saz çalmasını öğrenir bir mahlasla âşıklar arasına katılır, bu açıklama aşağıdakilerden hangi âşık olma şeklidir?
Seçenekler
A
Kendi Kendine Âşık Olma
B
Usta-Çırak İlişkisiyle Âşık Olma
C
Sazlı ve Sözlü Ortamın Etkisiyle Âşık Olma
D
Sevda Yüzünden Âşık Olma
E
Bade İçerek Âşık Olma
Açıklama:
Kendi Kendine Âşık Olma: Âşık şiirine ve âşıklığa yeteneği olan bir kimse; Karaca Oğlan, Pir Sultan Abdal, Şah Hatayî, Çıldırlı Âşık Şenlik, Erzurumlu Emrah, Dadaloğlu, Dertli, vb. âşıkların şiirlerini önce dinler, sonra ezberler, daha sonra da saz çalmayı öğrenir. Bir süre sonra da usta âşıklara ve kendisine ait şiirleri saz eşliğinde söyler, ardından da kendisine bir mahlas seçer.
Soru 44
Aşağıdakilerden hangisi Cönk'ün özelliklerindendir?
Seçenekler
A
Cönkler Arap harfleriyle yazılmışlardır.
B
Cönklerde belirli bir ölçü dahilinde yazılırlar.
C
Cönklerde genelde bir konu sınıflaması vardır.
D
Cönklerin bazıları özel kağıtlara kullanılmayan yazı türleriyle alınırlar.
E
Cönkleri kaleme alanların kültür ve eğitim seviyeleri yüksek olduğu için, yazının imlâsı pek sağlıklıdır.
Açıklama:
Cönkler Arap harfleriyle yazılmışlardır. Cönkler bazıları özel kâğıtlara (alikurna, abâdi) olmak üzere en çok kullanılan yazı türleriyle kaleme alınırlar. Cönkleri kaleme alanların bazıların kültür ve eğitim seviyeleri düşük olduğu için, yazının imlâsı pek sağlıklı değildir. Cönklerde belirli bir ölçü yoktur. Bu tür eserlerin hazırlanması sırasında cöngü yazanın zevki ve elinde bulunan kâğıtların boyutları ön plana çıkmaktadır. Cönklerde bir konu sınıflaması yoktur. Cönklerde şiir türleri veya şekillerinin başına koşma, türkü, ilahi, şarkı, gazel, destan, beyit, müseddes, vb. kavramlar yazılmaktadır. Ancak zaman zaman konu başlıkları ile şiirin birbirini tutmadığı gözden kaçmamaktadır. Cönkler genellikle besmele ile başlar ve “temmet” (tamamlandı) ifadesi ile son bulur.
Soru 45
Cönkler için “Türk kültürünün tapusudur; bize ait kültürün atalarımız tarafından adımıza tescil edilmiş belgeleridir” yorumu aşağıdakilerden kime aittir?
Seçenekler
A
Sakaoğlu 1987
B
Ülkütaşır 1967
C
Dizdaroğlu 1980
D
Uraz 1977
E
Türkmen1986
Açıklama:
Saim Sakaoğlu da cönkler için “Türk kültürünün tapusudur; bize ait kültürün atalarımız tarafından adımıza tescil edilmiş belgeleridir” (Sakaoğlu 1987:220) diyerek, konuyu kültürel açıdan değerlendirmiştir.
Soru 46
Daha çok dinî-tasavvufî Türk halk şairleri için iyi birer kaynak olan örneğin Yunus Emre ve benzerlerinin gerçek hayatından çok yüce, olağanüstü hayatlarını öne çıkaran kaynaklar aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Menkıbeler
B
Cönkler
C
Tezkireler
D
Seyahatnameler
E
Dîvânü Lügâti’t-Türk
Açıklama:
Bu tür eserler daha çok dinî-tasavvufî Türk halk şairleri için iyi birer kaynaktır. Bugün başta Yunus Emre olmak üzere Sarı Saltık, HacıBayram Veli, Hacı Bektaş Veli ve benzerlerinin gerçek hayatlarından daha çok menkıbevi hayatları öne çıkmaktadır. Onlarla ilgili bilgileri de büyük ölçüde menakıbnamelerde bulabilmekteyiz.
Soru 47
Kaşgarlı Mahmud'un “bir Türk şâirinin adı” kaydıyla zikrettiği tek Türk şâiri Çu-çu'nun adına yer verdiği ilk derleme eser olan yazılı kaynaklar aşağıdakilerden hangisidir ?
Seçenekler
A
Dîvânü Lügâti’t-Türk
B
Tezkireler
C
Menkıbeler
D
Cönkler
E
Seyahatnameler
Açıklama:
Dîvânü Lügâti’t-Türk: İlk derleme eserimiz Dîvânü Lügâti’t-Türk, ilk ve tek Türk şairlerimizden Çuçu’nun adına yer vermesinin ötesinde, içerdiği bir bölümü aruz vezniyle yazılmış 200’ün üzerindeki manzumeyle (dörtlük ve beyit şeklinde) Türk şiiri araştırıcılarının ilk başvuracakları kaynaklar arasındadır.
Soru 48
Şiir türleri veya şekillerinin başına koşma, türkü, ilahi, şarkı, gazel, destan, beyit, müseddes, vb. kavramlar yazılan yazılı kaynaklar aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Cönkler
B
Dîvânü Lügâti’t-Türk
C
Tezkireler
D
Seyahatnâmeler
E
Menakıbnâmeler
Açıklama:
Cönklerde şiir türleri veya şekillerinin başına koşma, türkü, ilahi, şarkı, gazel, destan, beyit, müseddes, vb. kavramlar yazılmaktadır. Ancak zaman zaman konu başlıkları ile şiirin birbirini tutmadığı gözden kaçmamaktadır.
Soru 49
Âşık adayı genç hayranı olduğu bir âşığın yanında çırak olarak yıllarca gezer sazı şiiri öğrenir sanatta belli bir aşamadan sonra âşıkların bulunduğu mecliste kendisine mahlas verilir tabirinden hangi âşık olma şeklini anlamaktayız?
Seçenekler
A
Usta Çırak ilişkisiyle Âşık Olma
B
Kendi kendine Âşık Olma
C
Bade İçerek Âşık olma
D
Âşık Meclislerini Takip Ederek Âşık Olma
E
Sazlı Sözlü Ortamın Etkisiyle Âşık Olma
Açıklama:
Usta Çırak ilişkisiyle Âşık Olma: Âşık adayı genç, hayranı olduğu bir âşığın yanına çırak olarak girer. Çırak yıllarca âşığın yanında gezer, ondan geleneğin esaslarını, sazı ve şiiri öğrenir. Zamanla ustasından önce meclislere çıkar ve onun parçalarından okur. Sanatta belli bir aşamaya geldikten sonra, usta âşıkların da bulunduğu bir mecliste kendisine mahlas verilir. Böylece usta bir âşık olarak kendi mahlasıyla şiirler söyler, atışma yapar ve hikâye anlatır.
Soru 50
Yaşadığı yerde bir kıza âşık olup kavuşamayan genç satın aldığı bir saz ile şiirle söylemeye başlar tabirinden hangi âşık olma şeklini anlamaktayız?
Seçenekler
A
Sevda Yüzünden Âşık Olma
B
Âşık Meclislerini Takip Ederek Âşık Olma
C
Bade İçerek Âşık olma
D
Kendi kendine Âşık Olma
E
Sazlı Sözlü Ortamın Etkisiyle Âşık Olma
Açıklama:
Sevda Yüzünden Âşık Olma; Yaşadığı çevrede sevdiği bir kıza âşık olan genç, çeşitli sebeplerden dolay sevdiğine kavuşamaz. Bazen de sevdiği kız bir başkasına verilir veya kaçar. Bütün bu acılara dayanamayan genç, yaptırdığı veya satın aldığı bir saz eşliğinde konuyla ilgili şiirler söylemeye başlar.
Soru 51
Aşağıdakilerden hangisi âşık şiirinin özelliklerinden değildir?
Seçenekler
A
Âşık şiiri hece ölçüsüyle söylenmiştir.
B
Âşık şiiri doğaçlama söylenmiştir.
C
Âşık şiirinin konusu halkın hayatıdır.
D
Âşık şiiri birimi dörtlüktür.
E
Âşık şiiri sessiz, dingin bir ortamda söylenmektedir.
Açıklama:
Âşık şiiri hece ölçüsüyle ve doğaçlama söylenmiştir. Âşık şiirinin konusu halkın hayatıdır ve hece ölçüsüyle söylenmiştir. Kökeni üçyüz yıllık bir geçmişe sahiptir. Saz eşliğinde söylenen şiir türü ile ilgili olarak sessizlik arandığı ile ilgili bilgi yanlıştır.
Soru 52
Genellikle dikey olarak aşağıdan yukarıya doğru açılan, halk arasında dana dili veya sığır dili gibi adlarla da bilinen, içerisinde âşık şiirinin yanı sıra az da olsa divan şiirinin de örneklerinin bulunduğu defterlere ne ad verilir?
Seçenekler
A
Koşma
B
Cönk
C
Mersiye
D
Mecmua
E
Tezkire
Açıklama:
Genellikle dikey olarak aşağıdan yukarıya doğru açılan, halk arasında dana dili veya sığır dili gibi adlarla da bilinen, içerisinde âşık şiirinin yanı sıra az da olsa divan şiirinin de örneklerinin bulunduğu defterlere cönk adı verilir.
Soru 53
Cönklerle ilgili verilen aşağıdaki bilgilerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Cönklerde bir konu sınıflaması vardır.
B
Cönklerde belirli bir ölçü vardır.
C
Cönkler genellikle besmele ile başlar.
D
Cönkler Fars harfleriyle yazılmışlardır.
E
Cönklerde şiirlerin başına mahlaslar konur.
Açıklama:
Cönklerde konu sınıflaması yoktur. Cönklerde belirli bir ölçü bulunmaz. Cönkler Arap harfleriyle yazılmışlardır. Cönklerde şiirlerin başına şiir türleri veya koşma, türkü, ilahi gibi kavramlar yazılmaktadır. Cönkler genellikle besmele ile başlar.
Soru 54
Aşağıdakilerden hangisi vatan özlemi yüzünden âşık olan halk edebiyatı temsilcimizdir?
Seçenekler
A
Âşık Osman Feymanî
B
Narmanlı Sümmanî
C
Posoflu Müdamî
D
Ozan Fedaî
E
Ercişli Emrah
Açıklama:
Âşık Osman Feymanî, Narmanlı Sümmanî, Posoflu Müdamî ve Ercişli Emrah bade içerek âşık olan halk edebiyatı temsilcilerimizdendir. Ozan Fedaî ise vatan özlemi yüzünden âşık olan halk edebiyatı temsilcimizdir.
Soru 55
Aşağıdaki şairlerimizden hangisi alanı ile doğru eşleştirilmiş olarak verilmiştir?
Seçenekler
A
Kalem şairleri - Erzurumlu Ümmanî Can
B
Ümmî âşıklar - Yaşar Reyhanî
C
Göçebe ortamda yetişen âşıklar - Gevherî
D
Askerî ortamda yetişen âşıklar - Ümmî Sinan
E
Şehir ortamında yetişen âşıklar - Noksanî
Açıklama:
Yaşar Reyhanî okuma yazma bilen âşıklara örnektir. Gevherî şehir ortamında yetişen âşıklara örnektir. Ümmi Sinan din ve tasavvuf ortamında yetişen âşıklara örnektir. Noksanî köy ortamında yetişen âşıklara örnektir. Erzurumlu Ümmanî Can kalem şairlerine örnektir.
Soru 56
Aşağıda verilen halk edebiyatı temsilcilerimizden hangisi İç Anadolu Bölgesi’ne aittir?
Seçenekler
A
Posoflu Zülâlî
B
Erol Erganî
C
Âşık Tahirî
D
Nusret Torunî
E
Murat Çobanoğlu
Açıklama:
Âşık Tahirî İç Anadolu Bölgesi diğer şairlerimiz ise Doğu Anadolu Bölgesi’ndendir.
Soru 57
Âşık fasıllarındaki düzenle ilgili verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
İlk aşama âşıkların dinleyicileri selamladığı hoşlama aşamasıdır.
B
Eski usta âşıkların şiirlerinden örneklerin verilip, saygı gösterildiği bölüm canlandırma aşamasıdır.
C
Faslın en önemli bölümü tekellümdür.
D
Sicilleme karşılaşmaya yer veren bölümlerdendir.
E
Tekellüm içerisinde âşıkların birbirlerinin çeşitli alanlardaki bilgilerini ölçtükleri bölüm bağlama-muammadır.
Açıklama:
Tekellüm içerisinde sicilleme karşılaşmaya yer vermeyen bölümlerdendir.
Soru 58
Âşık kolunun oluşabilmesi için verilen ölçütlerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Usta âşığın kendisine ait ezgiler
B
Usta âşığa ait ayaklar
C
Usta âşığın dil ve üslubu
D
Usta âşığın başından geçen olaylar
E
Usta âşığın eğitim durumu
Açıklama:
Usta âşığın kendisine ait ezgiler, Usta âşığa ait ayaklar, Usta âşığın dil ve üslubu, Usta âşığın başında geçen olaylar âşık kolunun oluşabilmesi için verilen ölçütlerdendir. Usta âşığın eğitim durumu bu ölçütler arasında yer almaz.
Soru 59
Aşağıdakilerden hangisi XII. yüzyıl Türk halk edebiyatının temsilcilerindendir?
Seçenekler
A
Hoca Dehhânî
B
Mevlâna Celâleddin-i Rûmî
C
Ahmed Fakih
D
Şeyyad Hamza
E
Hoca Ahmed Yesevî
Açıklama:
Hoca Ahmed Yesevî XII. yüzyıl Türk halk edebiyatının temsilcilerinden, diğer şairlerimiz ise XVIII. yüzyıl temsilcilerindendir.
Soru 60
Aşağıdakilerden hangisi XIV. yüzyılda, divan şiiri alanında önemli temsilciler arasında sayılmaktadır?
Seçenekler
A
Nesîmî
B
Mesîhî
C
Hümâmî
D
Atâî
E
Necâtî
Açıklama:
Nesîmî, XIV. yüzyılda divan şiiri alanında önemli temsilciler arasında sayılmaktadır. Diğerleri ise XV. yüzyıla ait örneklerdir.
Soru 61
İrticalen (doğaçlama olarak) saz eşliğinde şiir söyleyen kişiye ne ad verilmektedir?
Seçenekler
A
Mürid
B
Aşık
C
Sufi
D
Şair
E
Mutasavvıf
Açıklama:
Aşık irticalen (doğaçlama olarak) saz eşliğinde şiir söyleyen kişidir.
Soru 62
Saz çalamayıp şiir yazabilen kişiye ne ad verilmektedir?
Seçenekler
A
Halk şairi
B
Kalem şairi
C
Ozan
D
Şeyh
E
Mürid
Açıklama:
Âşık, irticalen (doğaçlama olarak) saz eşliğinde şiir söyleyen kişidir. Ancak saz çalamayıp şiir yazanlar da “kalem şairi” kavramıyla tanımlanmaktadır.
Soru 63
Genellikle dikey olarak aşağıdan yukarıya doğru açılan, halk arasında dana dili veya sığır dili gibi adlarla da bilinen, içerisinde âşık şiirinin yanı sıra az da olsa divan şiirinin de örneklerinin bulunduğu defterlere ne ad verilmektedir?
Seçenekler
A
Cönk
B
Divan
C
Mecmua
D
Seyahatname
E
Mesnevi
Açıklama:
Genellikle dikey olarak aşağıdan yukarıya doğru açılan, halk arasında dana dili veya sığır dili gibi adlarla da bilinen, içerisinde aşık şiirinin yanı sıra az da olsa divan şiirinin de örneklerinin bulunduğu defterlere cönk denir.
Soru 64
Aşağıdakilerden hangisi cönklerin özelliklerinden değildir?
Seçenekler
A
Arap harfleriyle yazılmışlardır.
B
Kaleme alanların bazılarının kültür ve eğitim seviyeleri düşük olduğu için, yazının imlası pek sağlıklı değildir.
C
Bir konu sınıflaması yoktur.
D
Genellikle besmele ile başlar ve “temmet” (tamamlandı) ifadesi ile son bulur.
E
Aruz ölçüsüyle yazılan şiirlerden oluşurlar.
Açıklama:
Cönkler, koşma, türkü, ilahi, şarkı, gazel, destan, beyit, müseddes, vb. şiirler içermektedir. Dolayısıyla sadece aruz ölçüsüyle yazılan şiirlerden oluştuğu söylenemez.
Soru 65
Aşağıdakilerden hangisi âşık edebiyatı temsilcilerinin aşık olma şekillerinden değildir?
Seçenekler
A
Tören ile aşık olma
B
Bade içerek aşık olma
C
Usta çırak ilişkisiyle aşık olma
D
Sazlı sözlü ortamın etkisiyle aşık olma
E
Sevda yüzünden aşık olma
Açıklama:
Âşık edebiyatı temsilcileri çeşitli şekillerde (bade içerek, silsile yoluyla, şartların gereği, usta çırak ilişkisi, vb.) âşık olmuşlardır. Ancak bu yollar arasında törenle âşık olma şeklinde bir yol yoktur.
Soru 66
I. Eğitim durumlarına göre
II. Yetiştikleri çevreye göre
III. Yetiştikleri bölgeye göre
Âşıkların sınıflandırılmasında kullanılan yöntemlerin tamamı aşağıdaki seçeneklerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?
II. Yetiştikleri çevreye göre
III. Yetiştikleri bölgeye göre
Âşıkların sınıflandırılmasında kullanılan yöntemlerin tamamı aşağıdaki seçeneklerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
I ve II
C
Yalnız III
D
I-II ve III
E
II ve III
Açıklama:
Yukarıda verilen yöntemlerin hepsi âşıkların sınıflandırılmasında kullanılabilmektedir.
Soru 67
Aşağıda verilen XIII. yy. âşıklarından hangisi şiirlerini Türkçe olarak yazmamıştır?
Seçenekler
A
Mevlana Celaleddin Rumi
B
Sultan Veled
C
Ahmet Fakih
D
Şeyyad Hamza
E
Hoca Dehhani
Açıklama:
Sultan Veled, Ahmet Fakih, Şeyyad Hamza ve Hoca Dehhani eserlerini Türkçe olarak yazarken Mevlana Celaleddin Rumi eserlerini Farsça yazmıştır.
Soru 68
Aşağıdakilerden hangisi XVI. yy. aşıklarının özelliklerinden biridir?
Seçenekler
A
Büyük ölçüde ordu şairi olup şiirlerinde genellikle kahramanlık konusunu işlemişlerdir.
B
Hayatları hakkında ayrıntılı bilgiler günümüze ulaşmıştır.
C
Çoğunluğunun günümüze ulaşan birçok şiiri vardır.
D
Divan şairleri, aruz veznine ilgi göstermişlerdir.
E
Şiirlerini sıklıkla kopuz eşliğinde söylemişlerdir.
Açıklama:
XVI. yy. şairleri hakkında günümüze ayrıntılı bilgiler ulaşmamıştır. Aynı zamanda bu dönem şiirlerinden günümüze ulaşanların sayısı sınırlıdır. XVI. yy. şairleri milli ölçü veznimiz olan hece veznine ilgi göstermiş ve şiirlerini bağlama eşliğinde söylemişlerdir.
Soru 69
Aşağıdaki şairlerden hangisi XVI. yüzyıl aşıklarındandır?
Seçenekler
A
Hayali
B
Abdi
C
Agahi
D
Aşık Ali
E
Levni
Açıklama:
Abdi, Agahi, Aşık Ali ve Levni XVIII. yy. şairlerindendir. Hayali ise XVI. yy. şairidir.
Soru 70
I. Bugün elimizde bulunan şiirlerin daha çok mürit veya müridelere ait olduğu sanılmaktadır.
II. Eserin hem Orta Asya’da hem de Türkiye’de pek çok yazması vardır.
III. Elde bulunan şiirler hem hece hem de aruz vezinleriyledir.
Yukarıda bahsedilen eser ve ait olduğu şair aşağıdaki seçeneklerin hangisinde doğru olarak verilmiştir?
II. Eserin hem Orta Asya’da hem de Türkiye’de pek çok yazması vardır.
III. Elde bulunan şiirler hem hece hem de aruz vezinleriyledir.
Yukarıda bahsedilen eser ve ait olduğu şair aşağıdaki seçeneklerin hangisinde doğru olarak verilmiştir?
Seçenekler
A
Yunus Emre-Divan
B
Mevlana- Divan-ı Kebir
C
Süleyman Hakim Ata- Bakırgan Kitabı
D
Ahmet Yesevi- Divan-ı Hikmet
E
Kaygusuz Abdal- Budalaname
Açıklama:
Yukarıda özellikleri verilen eser Ahmet Yesevi’nin Divan-ı Hikmet adlı eseridir.
Soru 71
Aşağıdakilerden hangisi irticalen (doğaçlama olarak) saz eşliğinde şiir söyleyen kişilere verilen addır?
Seçenekler
A
Şeyh
B
Müezzin
C
Abdal
D
Şair
E
Âşık
Açıklama:
İrticalen (doğaçlama olarak) saz eşliğinde şiir söyleyen kişilere âşık denir.
Soru 72
Dîvânü Lûgati’t-Türk’le ilgili aşağıda yer alan ifadelerden hangisi doğru değildir?
Seçenekler
A
Şiirler dörtlükler veya beyitler şeklinde yer alır
B
Şiirlerde aruz vezni hiç kullanılmamıştır
C
Eserde iki ağıt metni bulunmaktadır
D
Saka hükümdarı Alp Er Tunga’nın ölümü üzerine söylenmiş olan ağıt, yedi heceli ve aaab şeklinde kafiyelidir.
E
Eserdeki ikinci ağıt adı bilinmeyen bir kahraman için söylenmiştir.
Açıklama:
Dörtlükler veya beyitler şeklinde karşımıza çıkan şiirlerden büyük bir kısmı hece vezniyledir; az sayıdaki şiir ise aruzla söylenmiştir. Bununla beraber Stebleva ve Talat Tekin’e göre buradaki şiirlerin tamamı aruz vezniyledir.
Soru 73
Saz çalamayan ancak şiir yazabilen şairlere ne ad verilmektedir?
Seçenekler
A
Kalem şairi
B
Halk şairi
C
Abdal
D
Saz şairi
E
Âşık şair
Açıklama:
Saz çalamayan, şiir yazabilen şairlere kalem şuarası veya kalem şairi denir.
Soru 74
Âşık şiirinin özellikleriyle ilgili olarak aşağıda yer alan ifadelerden hangisi doğru değildir?
Seçenekler
A
Âşık şiirinin belirli söyleyicileri ve yazarları vardır
B
Âşık şiiri hece ölçüsü ile söylenmiştir
C
Âşık şiirinde birim dörtlüktür; bununla beraber az da olsa ikiliklere ve farklı sayıdaki mısralardan oluşan bentlere de rastlanmaktadır
D
Âşık şiirinin yakın bir geçmişi vardır.
E
Âşık şiirinin dili, içinde yaşanılan toplumun dilidir
Açıklama:
Âşık şiirinin kökeni, M.Ö. III. yüzyıla dayanmaktaysa da Anadolu âşık şiirinin altı yüzyıllık bir geçmişi vardır.
Soru 75
Genellikle dikey olarak aşağıdan yukarıya doğru açılan, halk arasında dana dili veya sığır dili gibi adlarla da bilinen, içerisinde âşık şiirinin yanı sıra az da olsa divan şiirinin de örneklerinin bulunduğu defterlere ne ad verilir?
Seçenekler
A
Menakıbnameler
B
Tezkire
C
Cönk
D
Dîvânü Lûgati’t-Türk
E
Velayet-nâme
Açıklama:
Genellikle dikey olarak aşağıdan yukarıya doğru açılan, halk arasında dana dili veya sığır dili gibi adlarla da bilinen, içerisinde âşık şiirinin yanı sıra az da olsa divan şiirinin de örneklerinin bulunduğu defterlere cönk defterleri denir.
Soru 76
Aşağıda yer alan ifadelerden hangisi âşık olmanın sebeplerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Bade İçerek
B
Silsile yoluyla
C
Sevda yüzünden
D
Usta çırak ilişkisi
E
Devletin zorunlu dayatmasıyla
Açıklama:
Âşık edebiyatı temsilcileri (ozan, âşık, kalem şairi, vb.) çeşitli şekillerde (bade içerek, silsile yoluyla, şartların gereği, usta çırak ilişkisi, vb.) âşık olmuşlardır. Devletin dayattığı bir zorunluluk yoktur.
Soru 77
Badeli aşıkların, bade içmesinin aşamaları vardır. Aşağıdakilerden hangisi bu aşamalardan biri değildir?
Seçenekler
A
Hazırlık safhası
B
Rüya
C
Uyanış
D
Çözülme
E
İlk deyiş
Açıklama:
Badeli âşıkların büyük çoğunluğu Umay Günay’ın sistemleştirdiği şekilde, bade içme olayını dört safhada tamamlamışlardır: Hazırlık safhası, rüya, uyanış ve ilk deyiş.
Soru 78
“Tekellümün bu en zor bölümünde âşıklar birbirlerinin çeşitli alanlardaki bilgilerini ölçerler. Genellikle dar ayaklar tercih edilir ve dinleyicilerin zevkle takip ettikleri bölümlerin başında gelir.”
Yukarıda tanımlanan aşık faslı safhasına ne ad verilmektedir?
Yukarıda tanımlanan aşık faslı safhasına ne ad verilmektedir?
Seçenekler
A
Açılış
B
Öğütleme
C
Bağlama-Muamma
D
Sicilleme
E
Taşlama-takılma
Açıklama:
Tekellümün bu en zor bölümünde âşıklar birbirlerinin çeşitli alanlardaki bilgilerini ölçerler. Genellikle dar ayaklar tercih edilir. Dinleyicilerin zevkle takip ettikleri bu safhaya bağlama-muamma denir.
Soru 79
Aşağıdakilerden hangisi XIII. yüzyıl aşıklarından birisidir?
Seçenekler
A
Mevlâna Celâleddin-i Rumi
B
Hoca Ahmed Yesevi
C
Ahmet Kutsi Tecer
D
Kaygusuz Abdal
E
Süleyman Çelebi
Açıklama:
Mevlâna Celâleddin-i Rumi, XIII. Yüzyıl aşıklarından biridir.
Soru 80
Aşağıdakilerden hangisi XVI. yüzyıl aşıklarından biridir?
Seçenekler
A
Deruni
B
Mehmet Nuri
C
Yozgatlı Hüzni
D
Aşık Molla Rahim
E
Çırpanlı
Açıklama:
XVI. Yüzyıl Âşıkları ve önemli temsilcilerinin bir kısmının hayatı hakkında bilgimiz yoktur. Var olan bilgiler de elde bulunan birkaç şiirden hareketle çıkarılabilmektedir. Bunlar arasında Armutlu, Bahşi, Çırpanlı, Geda Musli, Hayalî, Köroğlu, Kul Mehmed, Ozan ve Öksüz Dede sayılabilir.
Ünite 9
Soru 1
I. Haletî
II. Şeyhülislam Bahaî
III. Niyazi Mısrî
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri 17.yüzyıl divan şiiri alanında sayılabilecek şairlerdendir?
II. Şeyhülislam Bahaî
III. Niyazi Mısrî
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri 17.yüzyıl divan şiiri alanında sayılabilecek şairlerdendir?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız III
C
I ve II
D
II ve III
E
I, II, III
Açıklama:
Divan şiiri alanında Nef’î, Nabî, Şeyhülislam Yahya, Şeyhülislam Bahaî, Neflatî, Rasih, Nev’izade Ataî, Haletî, vb. gibi şairler yetişmiştir.
Soru 2
I. Gevherî
II. Kul Süleyman
III. Ercişli Emrah
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri âşık şiirinin başlıca temsilcilerindendir?
II. Kul Süleyman
III. Ercişli Emrah
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri âşık şiirinin başlıca temsilcilerindendir?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız III
C
I ve II
D
II ve III
E
I, II, III
Açıklama:
Âşık, Âşık İbrahim, Âşık Mustafa, Âşık Ömer, Benli Ali, Bursalı Halil, Edhemî, Demircioğlu, Ercişli Emrah, Eroğlu, Gedayî, Gevherî, Hakî, Haliloğlu, Kâmilî, Karaca Oğlan, Kâtibî, Kâtip Ali, Keşfi, Kayıkçı Kul Mustafa, Koroğlu, Kul Deveci, Kul Süleyman, Kuloğlu, Öksüz Âşık, Piroğlu, Sun’î, Şah Bende, Şahinoğlu, Şermî, Tameşvarlı Âşık Hasan, Türabî, Üsküdarî, Yazıcı, Zaifî vb. âşık şiirinin başlıca temsilcileridir.
Soru 3
Şairnâme türünün ilk örneğini veren aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Âşık İbrahim
B
Âşık Ömer
C
Gevherî
D
Karaca Oğlan
E
Şahinoğlu
Açıklama:
Şairnâme türünün ilk örneğini veren Âşık Ömer'dir.
Soru 4
I. Din ve tasavvuf konularıyla ilgilenmiştir.
II. Şiirleri bütünüyle halk şiiri tarzındadır.
III. Şiirlerinin tamamını hece vezni ile söylemiştir.
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri Ercişli Emrah için doğrudur?
II. Şiirleri bütünüyle halk şiiri tarzındadır.
III. Şiirlerinin tamamını hece vezni ile söylemiştir.
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri Ercişli Emrah için doğrudur?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız III
C
I ve II
D
II ve III
E
I, II, III
Açıklama:
Şiirleri bütünüyle halk şiiri tarzındadır. Şiirlerinin tamamını hece vezni ile söylemiştir. Din ve tasavvuf konularına değinmemiştir.
Soru 5
I. Doğum ve ölüm tarihi hakkında bilgimiz yoktur.
II. Hem aruz hem de hece vezniyle şiirler yazmıştır.
III. Şiirleri, divanının dışında cönklerde de yer almaktadır.
Yukarıdakilerden hangisi veya hangileri Gevherî için doğrudur?
II. Hem aruz hem de hece vezniyle şiirler yazmıştır.
III. Şiirleri, divanının dışında cönklerde de yer almaktadır.
Yukarıdakilerden hangisi veya hangileri Gevherî için doğrudur?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız III
C
I ve II
D
II ve III
E
I, II, III
Açıklama:
Doğum ve ölüm tarihi hakkında bilgimiz yoktur. Hem aruz hem de hece vezniyle şiirler yazmıştır. Şiirleri, divanının dışında cönklerde de yer almaktadır.
Soru 6
Türk âşık şiirinde hakkında en çok bildiri sunulan, makale ve kitap yayımlanan
âşık aşağıdakilerden hangisidir?
âşık aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Âşık Ömer
B
Ercişli Emrah
C
Erzurumlu Emrah
D
Karaca Oğlan
E
Kul Süleyman
Açıklama:
Türk âşık şiirinde hakkında en çok bildiri sunulan, makale ve kitap yayımlanan
âşık Karaca Oğlan’dır.
âşık Karaca Oğlan’dır.
Soru 7
18.yüzyılda Tasavvufî Türk halk şiiri alanında eser veren aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Esrar Dede
B
Haşmetî
C
Nahifi
D
Nedîm
E
Sezaî
Açıklama:
Tasavvufî Türk halk şiiri alanında Sezaî dikkatimizi çekmektedir.
Soru 8
I. Âşıkların hayatları hakkındaki bilgiler, cönklerde yer alan âşıklarla ilgili şiirlerden çıkarılmaktadır.
II. Yetiştirdiği âşıklar açısından âdeta bir duraklama dönemi havasını vermektedir.
III. Bu yüzyılın âşıkları genellikle aruzla şiirler yazmışlardır.
Yukarıdaki bilgilerden hangisi ya da hangileri 18.yüzyıl âşıkları için doğrudur?
II. Yetiştirdiği âşıklar açısından âdeta bir duraklama dönemi havasını vermektedir.
III. Bu yüzyılın âşıkları genellikle aruzla şiirler yazmışlardır.
Yukarıdaki bilgilerden hangisi ya da hangileri 18.yüzyıl âşıkları için doğrudur?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız III
C
I ve II
D
II ve III
E
I, II, III
Açıklama:
Âşıkların hayatları hakkındaki bilgiler, cönklerde yer alan âşıklarla ilgili şiirlerden çıkarılmaktadır. Yetiştirdiği âşıklar açısından âdeta bir duraklama dönemi havasını vermektedir. Bu yüzyılın âşıkları genellikle hece vezniyle şiirler yazmışlardır.
Soru 9
Asıl adı Abdülcelil Çelebi olan, XVIII. yüzyılın en önemli âşığı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Âgâhî
B
Âşık Bağdadî
C
Âşık Derûnî
D
Levnî
E
Talibî
Açıklama:
Asıl adı Abdülcelil Çelebi olan, XVIII. yüzyılın en önemli âşığı Levnî'dir.
Soru 10
I. III. Selim (1761-1808) döneminde yaşamıştır.
II. Dini ve tasavvufi konuları işlemiştir.
III. Hece ile yazdıklarının yanı sıra, aruzla yazılmış şiirleri de vardır.
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri Âşık Halil için doğrudur?
II. Dini ve tasavvufi konuları işlemiştir.
III. Hece ile yazdıklarının yanı sıra, aruzla yazılmış şiirleri de vardır.
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri Âşık Halil için doğrudur?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız III
C
I ve II
D
II ve III
E
I, II, III
Açıklama:
III. Selim (1761-1808) döneminde yaşamıştır. Dini ve tasavvufi konuları işlemiştir. Hece ile yazdıklarının yanı sıra, aruzla yazılmış şiirleri de vardır.
Soru 11
Aşağıdakilerden hangisi saz eşliğinde şiir söyleyen kişiye denir?
Seçenekler
A
Aşık
B
Koşma
C
Semazen
D
Mahlas
E
Divan
Açıklama:
Âşık: İrticalen (doğaçlama olarak) saz eşliğinde şiir söyleyen kişidir.
Soru 12
Aşağıdakilerden hangisi XVll. yüzyıl divan şairlerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Nef’î
B
Aziz Mahmud Hüdai
C
Nabî
D
Nev’izade Ataî
E
Şeyhülislam Bahaî
Açıklama:
Bu yüzyılda divan şiiri alanında Nef’î, Nabî, Şeyhülislam Yahya, Şeyhülislam Bahaî,
Neşatî, Rasih, Nev’izade Ataî, Haletî, vb. gibi şairler yetişmiştir.
Neşatî, Rasih, Nev’izade Ataî, Haletî, vb. gibi şairler yetişmiştir.
Soru 13
Aşağıdakilerden hangisi şairnâme türünün ilk örneğini veren şairimizdir?
Seçenekler
A
Karaca Oğlan
B
Gevherî
C
Kul Mustafa
D
Tameşvarlı Âşık Hasan
E
Âşık Ömer
Açıklama:
Türk âşık şiirinin ilkleri de bu yüzyılda görülmektedir. Âşık Ömer şairnâme
türünün ilk örneğini vermiştir.
türünün ilk örneğini vermiştir.
Soru 14
Aşağıdakilerden hangisi, Âşık şiirinde hecenin daha çok sekizli ve on birli şekillerine dayanan ve üç veya beş dörtlükten oluşan bir nazım şeklinin adıdır?
Seçenekler
A
Aşık
B
Koşma
C
Semai
D
Mahlas
E
Şairname
Açıklama:
Koşma: Âşık şiirinde hecenin daha çok sekizli ve on birli şekillerine dayanan ve üç veya beş dörtlükten oluşan bir nazım şekli.
Soru 15
Aşağıdakilerden hangisi şairlerin şiirlerinde takma ad kullanmasına verilen isimdir?
Seçenekler
A
Koşma
B
Koçaklama
C
Aşıkname
D
Mahlas
E
Semai
Açıklama:
Mahlas: Şairlerin, şiirlerde gerçek adlarının yerine kullandıkları takma ad.
Soru 16
Aşık Mer'in şiirlerinde bahsettiği ve araştırıcıların da onun ustası olduğu düşüncesine yöneldiği şair aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Şerifî
B
Karacoğlan
C
Kâtibî
D
Köroğlu
E
Aşık Öksüz
Açıklama:
Ömer’in Şerifî adlı bir şairden övgü ile söz etmesi, araştırıcıları Şerifî’nin onun ustası olduğu düşüncesine yöneltmiştir.
Soru 17
Ercişli Emrah'ın şiirleri aşağıdakilerden hangi şaire mal edilmiştir?
Seçenekler
A
Karacoğlan
B
Aşık Ömer
C
Erzurumlu Emrah
D
Levnî
E
Bardızlı Nihanî
Açıklama:
Doğum ve ölüm tarihi hakkında elimizde bilgi yoktur. Hatta 1930’lu yıllara kadar
Ercişli Emrah’ın varlığından bile haberdar değildik ve bunun sonucu olarak da Ercişli Emrah’ın şiirleri Erzurumlu Emrah’a mal edilmiştir.
Ercişli Emrah’ın varlığından bile haberdar değildik ve bunun sonucu olarak da Ercişli Emrah’ın şiirleri Erzurumlu Emrah’a mal edilmiştir.
Soru 18
Âşık şiirinde aruzun mef’ûlü mefâ’îlü mefâ’îlü fe’ûlün kalıbıyla söylenen veya yazılan şiirlere aşağıdakilerden ne ad verilir?
Seçenekler
A
Divan
B
Koşma
C
Koçaklama
D
Şairname
E
Kalenderi
Açıklama:
Kalenderî: Âşık şiirinde aruzun mef’ûlü mefâ’îlü mefâ’îlü fe’ûlün kalıbıyla söylenen veya yazılan şiirler.
Soru 19
Âşık şiirinde aruzun fâ’ilâtün fâ’ilâtün fâ’ilâtün fâ’ilün kalıbıyla söylenen veya yazılan şiirler aşağıdakilerden ne ad verilir?
Seçenekler
A
Koşma
B
Divan
C
Koçaklama
D
Mahlas
E
Kalenderi
Açıklama:
Divan: Âşık şiirinde aruzun fâ’ilâtün (3) fâ’ilün kalıbıyla söylenen veya yazılan şiirler.
Soru 20
Her dizesine bir küçük dize eklenmesiyle oluşturulmuş şiirlere aşağıdakilerden hangi ad verilir?
Seçenekler
A
Müstezat
B
Tezkire
C
Şairname
D
Mahlas
E
Koşma
Açıklama:
Müstezat: Her dizesine bir küçük dize eklenmesiyle oluşturulmuş şiirler.
Soru 21
Aşağıdakilerden hangisi XVII. yüzyılda yetişen âşık şiirin temsilcileri arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Âşık İbrahim
B
Âşık Veysel
C
Âşık Mustafa
D
Âşık Ömer
E
Bursalı Halil
Açıklama:
Bu yüzyıl âşık edebiyatının en güçlü olduğu dönemdir. Âşık, Âşık İbrahim, Âşık Mustafa, Âşık Ömer, Benli Ali, Bursalı Halil, Edhemî, Demircioğlu, Ercişli Emrah, Eroğlu, Gedayî, Gevherî, Hakî, Haliloğlu, Kâmilî, Karaca Oğlan, Kâtibî, Kâtip Ali, Keşfi, Kayıkçı Kul Mustafa, Koroğlu, Kul Deveci, Kul Süleyman, Kuloğlu, Öksüz Âşık, Piroğlu, Sun’î, Şah Bende, Şahinoğlu, Şermî, Tameşvarlı Âşık Hasan, Türabî, Üsküdarî, Yazıcı, Zaifî vb. âşık şiirinin başlıca temsilcileridir.
Soru 22
Kırım türkleri 1944 Sibirya sürgününde yanlarında götürdükleri birkaç eserden birisi hangi âşığa aittir?
Seçenekler
A
Âşık İbrahim
B
Âşık Veysel
C
Âşık Mustafa
D
Âşık Ömer
E
Bursalı Halil
Açıklama:
Kırım Türkleri arasında onun şiirleri bestelenmiş, geçmişte meclislerde okunmuş, günümüzde ise okunmaya devam etmektedir. Hatta 1944 Sibirya sürgününde yanlarında götürdükleri birkaç eserden birisi de Âşık Ömer Divanı’dır.
Soru 23
Âşık Ömer, bir mısraında, “Arabî, Farsü bilmeyen dile minnet eylemem.” dediğine bakılırsa, Farsçanın dışında hangi dili de bilmektedir?
Seçenekler
A
Arapça
B
Farsça
C
Romanca
D
İbranice
E
Fransızca
Açıklama:
Âşık Ömer, bir mısraında, “Arabî, Farsü bilmeyen dile minnet eylemem.” dediğine bakılırsa, Farsçanın dışında Arapçayı da bilmektedir.
Soru 24
Murat Uraz hangi âşıkla ilgili ilk araştırmayı yapmıştır?
Seçenekler
A
Âşık İbrahim
B
Ercişli Emrah
C
Âşık Mustafa
D
Âşık Ömer
E
Bursalı Halil
Açıklama:
Ercişli Emrah’la ilgili ilk araştırmayı ise, Murat Uraz yapmıştır.
Soru 25
“M. Şakir Ülkütaşır, 1933 yılında yayımladığı bir makalesinde bu âşığımızı gündeme taşırken üç yıl sonraki bir yazısıyla da yedi şiirini ortaya koyar. Daha sonra Nazım Tanju ve M. Öcal Oğuz da bu âşığımızla ilgilenmişlerdir.”
Yukarıda bahsedilen paragrafta aşağıdaki hangi Karaca Oğlandan bahsedilmektedir?
Yukarıda bahsedilen paragrafta aşağıdaki hangi Karaca Oğlandan bahsedilmektedir?
Seçenekler
A
XVI. yüzyılın Karaca Oğlan’ı
B
Azerbaycanlı Karaca Oğlan
C
Türkmenistanlı Karaca Oğlan
D
Yozgatlı Karaca Oğlan
E
Silifkeli Karaca Oğlan
Açıklama:
Yozgatlı Karaca Oğlan: M. Şakir Ülkütaşır, 1933 yılında yayımladığı bir makalesinde bu âşığımızı gündeme taşırken üç yıl sonraki bir yazısıyla da yedi şiirini ortaya koyar. Daha sonra Nazım Tanju ve M. Öcal Oğuz da bu âşığımızla ilgilenmişlerdir.
Soru 26
Aşağıdakilerden hangisi XVIII. yüzyıldakİ âşıklardan değildir?
Seçenekler
A
Abdî
B
Mecnunî
C
Karaca oğlan
D
Âşık Sait
E
Bağdadî
Açıklama:
Bu yüzyılda XVII. yüzyıldaki gibi güçlü âşıklar yetişmemiştir. Yüzyılın âşıkları büyük ölçüde ordu şairidir ve elimizde fazla şiirleri yoktur. Yüzyılın önemli temsilcileri arasında Abdî, Agahî, Ahmet, Ali, Âşık Sait, Bağdadî, Civan, Derunî, Derviş Musa, Halil, Kâmil, Nifarî, Nuri, Hocaoğlu, Hükmî, Kabasakal Mehmet, Kara Hamza, Kâtibî, Kıymetî, Kul Himmet Üstadım, Küşâdî, Levnî, Mağripoğlu, Mahdumî, Mecnunî, Nurî, Nakdî, Neşatî, Ravzî, Sadık, Said, Seferlioğlu, Sırrı, Süleyman, Şem’î, Şermî, Talibî, Vartan, vb. sayılabilir.
Yüzyılın âşıkları hakkında pek bilgimiz yoktur.
Yüzyılın âşıkları hakkında pek bilgimiz yoktur.
Soru 27
Sun’î, şairnâmesinde kimin Şarkî ile birlikte Bağdat’a şan veren bir şair olduğunu söylemektedir?
Seçenekler
A
Abdî
B
Agahî
C
Ahmet
D
Âşık Sait
E
Bağdadî
Açıklama:
Sun’î, şairnâmesinde Abdî’nin Şarkî ile birlikte Bağdat’a şan veren bir şair olduğunu söylemektedir.
Soru 28
“XVIII. yüzyılın en önemli âşığıdır. Edirneli olan âşığın asıl adı Abdülcelil Çelebi’dir. Âşıklığının yanı sıra ressamlığı, minyatür ustalığı ve hattatlığı ile de dikkati çekmektedir.
Yukarıda bahsedilen âşık aşağıdakilerden hangisidir?
Yukarıda bahsedilen âşık aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Nifarî
B
Hocaoğlu
C
Hükmî
D
Levnî
E
Kara Hamza
Açıklama:
XVIII. yüzyılın en önemli âşığıdır. Edirneli olan âşığın asıl adı Abdülcelil Çelebi’dir. Levnî âşıklığının yanı sıra ressamlığı, minyatür ustalığı ve hattatlığı ile de dikkati çekmektedir.
Soru 29
“….. ….. ’in şiirlerine ise Âhu, Levnî, Rûhî, Siyâhî ve Şevkat gibi şairler nazireler yazmışlardır. Ayrıca XX. yüzyıl âşıklarından Bardızlı Nihanî de onun için bir bir medhiye yazmıştır.”
Yukarıda bahsedilen âşık aşağıdakilerden hangisidir?
Yukarıda bahsedilen âşık aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Âşık İbrahim
B
Ercişli Emrah
C
Âşık Mustafa
D
Âşık Ömer
E
Bursalı Halil
Açıklama:
Âşık Ömer’in şiirlerine ise Âhu, Levnî, Rûhî, Siyâhî ve Şevkat gibi şairler nazireler yazmışlardır. Ayrıca XX. yüzyıl âşıklarından Bardızlı Nihanî de onun için bir bir medhiye yazmıştır.
Soru 30
Sun’î’nin Tekerleme adlı şair nâmesinden Benli Ali’nin ne iş yaptığını öğreniyoruz?
Seçenekler
A
Balıkçı
B
Asker
C
Ressam
D
Minyatür ustası
E
Zanaatkar
Açıklama:
Sun’î’nin Tekerleme adlı şairnâmesinden Benli Ali’nin balıkçı olduğunu, Abdî’nin ise Bağdat’a şan verdiğini belirleyebiliyoruz.
Soru 31
Âşıkların çağdaşı oldukları veya kendilerinden önce yaşamış âşıkların mahlaslarına ve bazı özelliklerine yer verdikleri şairname türünün ilk örneğini aşağıdaki âşıklardan hangisi vermiştir?
Seçenekler
A
Âşık Ömer
B
Gevheri
C
Kuloğlu
D
Kayıkçı Kul Mustafa
E
Ercişli Emrah
Açıklama:
Türk âşık şiirinin ilkleri de bu yüzyılda görülmektedir. Âşık Ömer şairnâme
türünün ilk örneğini vermiştir.
türünün ilk örneğini vermiştir.
Soru 32
Aşağıdakilerden hangisi 17. yüzyıl aşık edebiyatının özelliklerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Bu yüzyılın âşıkları hece vezninin yanında aruz vezniyle de şiirler yazmışlardır.
B
Bu yüzyılda yetişen âşıkların şiir sayısı XVI. ve XVIII. yüzyıl âşıklarına göre
çok daha fazladır.
çok daha fazladır.
C
Bu yüzyıl âşıkları şiirlerinde siyasî olaylara neredeyse hiç yer vermemiştir.
D
17. yüzyılda yaşayan âşıklar; koşma, destan ve semai türlerinin yanı sıra,
aruzlu türlerden divanî, semai, kalanderi vb. dallarında da eserler vermişlerdir
aruzlu türlerden divanî, semai, kalanderi vb. dallarında da eserler vermişlerdir
E
Türk âşık şiirinin ilkleri de bu yüzyılda görülmektedir. Şairname türü bunlardan birirdsidir.
Açıklama:
Bu yüzyıl âşıkları şiirlerinde siyasî olayları ve kavgaları da işlemiştir: Kuloğlu,
Kayıkçı Kul Mustafa vb. bu âşıklardandır.
Kayıkçı Kul Mustafa vb. bu âşıklardandır.
Soru 33
İstanbul ve semtlerini anlatan destanının yanında, hayvanlarla ilgili uzun destanlar da yazan ünlü âşık aşağıdakilerden hangisidir.
Seçenekler
A
Gevheri
B
Âşık Ömer
C
Ercişli Emrah
D
Karacaoğlan
E
Kuloğlu
Açıklama:
Ömer’in İstanbul ve semtlerini anlatan destanı da ünlüdür. O, ayrıca hayvanlarla ilgili uzun destanlar da yazan bir âşıktır.
Soru 34
Aşağıdakilerden hangisi bir ordu şairi değildir?
Seçenekler
A
Âşık Ömer
B
Kayıkçı Kul Mustafa
C
Kuloğlu
D
Ercişli Emrah
E
Gevheri
Açıklama:
Ercişli Emrah bir ordu şairi değildir.
Soru 35
Bir şairname türü olan "Tekerleme" şiiri aşağıdakilerden hangisinindir?
Seçenekler
A
Gevheri
B
Benli Ali
C
Karacaoğlan
D
Kuloğlu
E
Sun'i
Açıklama:
Tekerleme adlı şairnâme Sun'i'ye aittir.
Soru 36
Erzurumlu Emrah İle Ercişli Emrah karşılaştırılmasında aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Erzurumlu Emrah’ta divan şiirinin etkisi görülür; oysa Ercişli’nin şiirleri bütünüyle halk şiiri tarzındadır
B
İkisi de badeli aşıktır.
C
Erzurumlu Emrah’ın medrese öğrenimi görmüş olmasına karşılık, Ercişli’nin
öğrenim durumu hakkında bilgi yoktur.
öğrenim durumu hakkında bilgi yoktur.
D
Erzurumlu medreseye devam ettiği için halk şiiri türlerinin yanında divan, kalenderî, semaî ve gazel gibi türlerde de yazmıştır. Onu bu yönüyle bir âşıktan daha çok “kalem şairi” sayabiliriz. Ercişli Emrah ise aruzu bilmemektedir, şiirlerinin tamamını hece vezni ile söylemiştir
E
Ercişli Emrah’ın elimizdeki şiirleri 150 kadardır; Erzurumlu’da ise bu sayı çok
daha fazladır.
daha fazladır.
Açıklama:
Ercişli Emrah’ın badeli olmasına karşılık, Erzurumlu bade içmemiştir
Soru 37
Aşağıdakilerden hangisi Karacaoğlan'ın şiirinin özelliklerinden biri değildir.
Seçenekler
A
Karaca Oğlan’ın şiirlerinde yer yer sanatlı söyleyişler görülür.
B
Şiirlerinde diğer saz şairleri gibi aşk, sevgi, tabiat ve güzellikleri işlemiştir.
C
Hece vezninin 8 ve 11’li ölçüleri ile şiir söyleyen Karaca Oğlan’ın günümüze
kadar gelebilen şiirlerinin sayısı 500’den fazladır.
kadar gelebilen şiirlerinin sayısı 500’den fazladır.
D
Pek çok kaynak onun din dışı konularda şiir söylediğini, dini konularda hiç şiir söylemediğini ifade eder.
E
Şiirlerinin dili durudur ve derlendiği bölgenin dil özelliklerini yansıtmaktadır.
Açıklama:
Pek çok kaynak onun din dışı konularda şiir söylediğini yazarsa da, Karaca Oğlan’ın şiirlerinde az da olsa dinî konuların ele alındığı görülür.
Soru 38
Şağıdakilerden hangisi 18. yüzyıl aşıklarından biri değildir?
Seçenekler
A
Aşık Halil
B
Aşık Nigari
C
Öksüz Aşık
D
Abdi
E
Aşık Deruni
Açıklama:
Öksüz Aşık 17. yüzyıl aşıklarındandır.
Soru 39
XVIII. yüzyılın en önemli âşığıdır. Edirneli olan âşığın asıl adı Abdülcelil Çelebi’dir. Âşıklığının yanı sıra ressamlığı, minyatür ustalığı ve hattatlığı ile de dikkati çekmektedir. Atalarsözü Destanı ve Selanik-İstanbul yolculuğunu konu alan Tekerleme’si türünde ilk örnekler olması bakımından önemlidir. Yukarıda sözü edilen âşık aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Âşık Ahmed
B
Âşık Halil
C
Talibi
D
Âşık Nigari
E
Levni
Açıklama:
Soruda tanıtılan aşık Levni'dir.
Soru 40
Aşağıdakilerden hangisi XVII. yüzyıl Karaca Oğlan’ından söz eden yazılı kaynaklardan biridir?
Seçenekler
A
Ali Ufkî, Mecmua-i Saz ü Söz
B
Âşık Ömer’in Şairnâmesi
C
Evliya Çelebi Seyahatnamesi
D
Latifî Tezkeresi
E
XVI. yüzyıla Ait Bir Cönk
Açıklama:
Bu yüzyılın Karaca Oğlan’ı ayrıca Güneyli Karaca Oğlan ve Çukurovalı Karaca
Oğlan diye de bilinir. Âşığımızla ilgili bazı belgeler vardır. Bu belgelerin başında
1610 Polonya doğumlu Albert Bobowski’nin 1650 yılında yazdığı Mecmûâ-i Sâz
ü Söz adlı eseri gelmektedir.
Oğlan diye de bilinir. Âşığımızla ilgili bazı belgeler vardır. Bu belgelerin başında
1610 Polonya doğumlu Albert Bobowski’nin 1650 yılında yazdığı Mecmûâ-i Sâz
ü Söz adlı eseri gelmektedir.
Soru 41
Türk edebiyat tarihinde Aşık edebiyatının en güçlü olduğu yüzyıl aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
XVII. yüzyıl
B
XVI. yüzyıl
C
XV. yüzyıl
D
XIV. yüzyıl
E
XIII. yüzyıl
Açıklama:
XVII. YÜZYIL AŞIKLARI VE ÖZELLİKLERİ
XVII. yüzyılda aralarında Âşık, Âşık İbrahim, Âşık Mustafa, Âşık Ömer, Benli Ali, Bursalı Halil, Edhemî, Demircioğlu, Ercişli Em- rah, Eroğlu, Gedayî, Gevherî, Hakî, Haliloğlu, Kâmilî, Karaca Oğlan, Kâtibî, Kâtip Ali, Keşfi, Kayıkçı Kul Mustafa, Koroğlu, Kul Deveci, Kul Süleyman, Kuloğlu, Öksüz Âşık, Piroğlu, Sun’î, Şah Bende, Şahinoğlu, Şermî, Tameşvarlı Âşık Hasan, Türabî, Üsküdarî, Yazıcı, Zaifî gibi Âşık şiirinin en bilinen temsilcileri çıkmıştır. Bu edebiyat türü XVII. yüzyılda hem şairleriyle hem de verilen eserler açısından en verimli çağ yüzyıl olmuştur.
XVII. yüzyılda aralarında Âşık, Âşık İbrahim, Âşık Mustafa, Âşık Ömer, Benli Ali, Bursalı Halil, Edhemî, Demircioğlu, Ercişli Em- rah, Eroğlu, Gedayî, Gevherî, Hakî, Haliloğlu, Kâmilî, Karaca Oğlan, Kâtibî, Kâtip Ali, Keşfi, Kayıkçı Kul Mustafa, Koroğlu, Kul Deveci, Kul Süleyman, Kuloğlu, Öksüz Âşık, Piroğlu, Sun’î, Şah Bende, Şahinoğlu, Şermî, Tameşvarlı Âşık Hasan, Türabî, Üsküdarî, Yazıcı, Zaifî gibi Âşık şiirinin en bilinen temsilcileri çıkmıştır. Bu edebiyat türü XVII. yüzyılda hem şairleriyle hem de verilen eserler açısından en verimli çağ yüzyıl olmuştur.
Soru 42
Bir ordu şairi olarak bilinen, şiirlerinde Derviş Nihami ve Adli mahlaslarını da kullanan XVII. yüzyıl Aşık Edebiyatı'nın temsilcisi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Aşık Ömer
B
Ercişli Emrah
C
Gevheri
D
Karaca Oğlan
E
Benli Ali
Açıklama:
XVII. YÜZYIL AŞIKLARI VE İZ BIRAKAN TEMSİLCİLERİ
Şiirlerinden öğrendiğimiz kadarıyla Osmanlı-Rus Savaşı'na da katılmış olan Âşık Ömer'in şiirlerinden bir ordu şairi olduğunu söylemek mümkündür. Âşık Ömer, şiirlerinde Ömer mahlasının dışında, Derviş Nihanî ve Adlî mahlaslarını da kullanmıştır.
Şiirlerinden öğrendiğimiz kadarıyla Osmanlı-Rus Savaşı'na da katılmış olan Âşık Ömer'in şiirlerinden bir ordu şairi olduğunu söylemek mümkündür. Âşık Ömer, şiirlerinde Ömer mahlasının dışında, Derviş Nihanî ve Adlî mahlaslarını da kullanmıştır.
Soru 43
Aşağıdakilerden hangisi XVII. yüzyıl Aşık Edebiyatı temsilcisi olan Şair Ömer'in Türk şiirine getirdiği yeniliklerden biridir?
Seçenekler
A
Halk şiiri türlerinin yanında Semai ve Gazel türlerinde de eser vermesi.
B
Şiirlerinde yolculuk temasını işlemesi.
C
Halk şiiri türlerinin yanında Divan, Kalenderi türlerinde de eser vermesi.
D
Mahlas kullanmaması.
E
58 dörtlükten oluşan Şairname adlı eseri.
Açıklama:
XVII. YÜZYIL AŞIKLARI VE İZ BIRAKAN TEMSİLCİLERİ
Ömer’in Türk şiirine getirdiği yeniliklerden birisi de 58 dörtlükten oluşan şairnâmesidir. Bu şiirde döneminden önce ve zamanında yaşamış olan 47 âşığın; Âhî, Bağzade, Dağlı Mustafa, Deli Balta, Emirzade, Gedayî, Halil (Bursalı) Karaca Oğlan, Kâmil, Kâtibî, Köroğlu, Kuloğlu, Meylî, Öksüz Âşık, Sipahî, Yazıcı, Yegânî vb. yanı sıra 88 şairden de söz etmektedir.
Ömer’in Türk şiirine getirdiği yeniliklerden birisi de 58 dörtlükten oluşan şairnâmesidir. Bu şiirde döneminden önce ve zamanında yaşamış olan 47 âşığın; Âhî, Bağzade, Dağlı Mustafa, Deli Balta, Emirzade, Gedayî, Halil (Bursalı) Karaca Oğlan, Kâmil, Kâtibî, Köroğlu, Kuloğlu, Meylî, Öksüz Âşık, Sipahî, Yazıcı, Yegânî vb. yanı sıra 88 şairden de söz etmektedir.
Soru 44
Aşağıdakilerden hangisi Karaca Oğlan şiirlerinde geçen bir tarihi olaydır?
Seçenekler
A
III.Selim'in katledilmesi.
B
Nasuh Paşa'nın öldürülmesi.
C
Edirne'nin fethi
D
İstanbul'un fethi
E
Halep'in fethi
Açıklama:
XVII. YÜZYIL AŞIKLARI VE İZ BIRAKAN TEMSİLCİLERİ
Karaca Oğlan’ın bazı şiirlerinde Halep’in fethi, Nemse Kralı ve Acem Şahı’na savaş açılması gib olayların ele alındığı görülmektedir.
Karaca Oğlan’ın bazı şiirlerinde Halep’in fethi, Nemse Kralı ve Acem Şahı’na savaş açılması gib olayların ele alındığı görülmektedir.
Soru 45
Aşağıdakilerden hangisi XVII. yüzyıl Aşık Edebiyatı temsilcilerindendir?
Seçenekler
A
Aşık Deruni
B
Aşık Ömer
C
Agahi
D
Aşık Ahmed
E
Aşık Halil
Açıklama:
XVII. YÜZYIL AŞIKLARI VE İZ BIRAKAN TEMSİLCİLERİ
Aşık Halil, Aşık Ahmed, Agahi, Aşık Deruni XVIII. yüzyıl Aşık Edebiyatı temsilcilerindendir.
Aşık Halil, Aşık Ahmed, Agahi, Aşık Deruni XVIII. yüzyıl Aşık Edebiyatı temsilcilerindendir.
Soru 46
Aşağıdaki şairlerden hangisi XVIII. yüzyıl Aşık Edebiyatı temsilcilerindendir?
Seçenekler
A
Aşık Ömer
B
Ercişli Emrah
C
Abdi
D
Gevheri
E
Karaca Oğlan
Açıklama:
XVIII. YÜZYIL AŞIKLARI VE ÖNEMLİ TEMSİLCİLERİ
Karaca Oğlan, Gevheri, Ercişli Emrah ve Aşık Ömer XVII. yüzyıl Aşık Edebiyatı temsilcileridir.
Karaca Oğlan, Gevheri, Ercişli Emrah ve Aşık Ömer XVII. yüzyıl Aşık Edebiyatı temsilcileridir.
Soru 47
Atalarsözü Destanı ve Selanik-İstanbul yolculuğunu konu alan Tekerleme'si türünde ilk örnekler olması bakımından önemli olan XVIII. yüzyıl Aşık Edebiyatı temsilcisi şair aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Levni
B
Aşık Niğari
C
Talibi
D
Aşık Ali
E
Aşık Halil
Açıklama:
XVIII YÜZYIL AŞIKLARI VE ÖNEMLİ TEMSİLCİLERİ
XVIII. yüzyılın en önemli âşığı olan Levni'nin âşıklığının yanı sıra ressamlığı, minyatür ustalığı ve hattatlığı da vardır. Atalarsözü Destanı ve Selanik-İstanbul yolculuğunu konu alan Tekerleme’si türünde ilk örnekler olması bakımından önemlidir. Edirne’den İstanbul’a göç eden Levnî, 1733 yılında burada vefat etmiştir.
XVIII. yüzyılın en önemli âşığı olan Levni'nin âşıklığının yanı sıra ressamlığı, minyatür ustalığı ve hattatlığı da vardır. Atalarsözü Destanı ve Selanik-İstanbul yolculuğunu konu alan Tekerleme’si türünde ilk örnekler olması bakımından önemlidir. Edirne’den İstanbul’a göç eden Levnî, 1733 yılında burada vefat etmiştir.
Soru 48
Avusturyalıların Bosna'ya yaptıkları seferle ilgili olarak yazdığı bir destandan dolayı XVIII. yüzyıl aşığı olduğu tahmin edilen aşık aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Agahi
B
Aşık Ahmed
C
Aşık Ali
D
Aşık Bağdadi
E
Aşık Deruni
Açıklama:
XVIII. YÜZYIL AŞIKLARI VE ÖNEMLİ TEMSİLCİLERİ
Aşık Ahmed'in Avusturyalıların Bosna’ya yaptıkları seferle ilgili olarak yazdığı bir destandan hareketle (1737), XVIII. yüzyıl âşığı olduğunu söyleyebiliriz.
Aşık Ahmed'in Avusturyalıların Bosna’ya yaptıkları seferle ilgili olarak yazdığı bir destandan hareketle (1737), XVIII. yüzyıl âşığı olduğunu söyleyebiliriz.
Soru 49
XVII. yüzyılın ünlü âşıkları Âşık Ömer ve Gevherî’nin etkisinde kalmış, dönemin özelliklerinden biri olan hece vezninin yanı sıra aruzla yazdığı şiirleri de olan XVIII. yüzyıl Aşık Edebiyatı temsilcisi şairdir?
Seçenekler
A
Abdi
B
Agahi
C
Aşık Ahmed
D
Aşık Ali
E
Aşık Bağdadi
Açıklama:
XVIII. YÜZYIL AŞIKLARI VE ÖNEMLİ TEMSİLCİLERİ
XVIII. yüzyılın ilk çeyreğinde doğduğunu söyleyebileceğimiz, Sun’î, şairnâmesinde Şarkî ile birlikte Bağdat’a şan veren bir şair olduğunu söylenen, XVII. yüzyılın ünlü âşıkları Âşık Ömer ve Gevherî’nin etkisinde kalmış, hece vezninin yanı sıra aruzla şiirler yazmış XVIII. yüzyıl Aşık Edebiyatı temsilcisi Abdi'dir.
XVIII. yüzyılın ilk çeyreğinde doğduğunu söyleyebileceğimiz, Sun’î, şairnâmesinde Şarkî ile birlikte Bağdat’a şan veren bir şair olduğunu söylenen, XVII. yüzyılın ünlü âşıkları Âşık Ömer ve Gevherî’nin etkisinde kalmış, hece vezninin yanı sıra aruzla şiirler yazmış XVIII. yüzyıl Aşık Edebiyatı temsilcisi Abdi'dir.
Soru 50
Aşağıdakilerden hangisi XVIII. yüzyıl Aşık Edebiyatı için söylenebilir?
Seçenekler
A
Yüzyılın Aşıkları büyük ölçüde ordu şairleridir.
B
Bu yüzyılda yetişen şairler toplumun her kesimini temsil etmektedir.
C
Bu yüzyıl Aşık Edebiyatı'nın en güçlü olduğu dönemdir.
D
Bu yüzyılda yetişen şairler geniş bir coğrafyada tanınmaktadır.
E
Bu yüzyıl şairleri içinde Dian sahibi olanlar vardır.
Açıklama:
XVIII. YÜZYIL AŞIKLARI VE ÖZELLİKLERİ
Bu yüzyılda XVII. yüzyıldaki gibi güçlü âşıklar yetişmemiştir. Yüzyılın âşıkları büyük ölçüde ordu şairidir ve elimizde fazla şiirleri yoktur.
Bu yüzyılda XVII. yüzyıldaki gibi güçlü âşıklar yetişmemiştir. Yüzyılın âşıkları büyük ölçüde ordu şairidir ve elimizde fazla şiirleri yoktur.
Soru 51
Aşağıdakilerden hangisi XVIII. yüzyıl aşıkları arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Nakdi
B
Talibi
C
Zaifi
D
Nifari
E
Levni
Açıklama:
XVIII. yüzyıl âşık şiirinin başlıca temsilcilerinin özgeçmişlerini tanımlayabilecek ve şiirlerinin özelliklerini listeleyebileceksiniz.
Zaifi XVII. Yüzyıl aşıkları arasında yer alır. sorunun doğru cevabı C seçeneğidir.
Zaifi XVII. Yüzyıl aşıkları arasında yer alır. sorunun doğru cevabı C seçeneğidir.
Soru 52
Âşık şiirinde özel bir ezgiyle söylenen nazım türü aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Koşma
B
Şairnâme
C
Kalenderî
D
Divan
E
Semai
Açıklama:
Divan, Koşma, Şairnâme ve Kalenderî türlerinden farklı olarak, Semai özel bir ezgiyle söylenen nazım türüdür.
Soru 53
Şairnâme türünün ilk örneğini kim vermiştir?
Seçenekler
A
Âşık Ömer
B
Mevlâna
C
Yunus Emre
D
Nef’î
E
Nedim
Açıklama:
Şairnâme türünün ilk örneğini Âşık Ömer vermiştir.
Soru 54
Aşağıdaki âşıklardan hangisi XVII. yüzyıl şairlerinden değildir?
Seçenekler
A
Gevherî
B
Karaca Oğlan
C
Âşık Ömer
D
Ercişli Emrah
E
Abdî
Açıklama:
Gevheri, Karaca Oğlan, Âşık Ömer ve Ercişli Emrah XVII. Yüzyıl şairlerindendir. Abdî ise XVIII. Yüzyıl şairidir.
Soru 55
Erzurumlu Emrah’ın âşıktan ziyade kalem şairi sayılmasının nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Aruz veznini bilmemesi
B
Bütün şiirlerini hece vezniyle yazması
C
Halk şiiri türlerinin yanında divan, kalenderî, semaî ve gazel gibi türlerde de yazması
D
Medrese eğitimi almamış olması
E
Ezel-ebed ve tasavvuf konularının, şiirlerinde sıklıkla işlenmiş olması
Açıklama:
Erzurumlu Emrah halk şiiri türlerinin yanında divan, kalenderî, semaî ve gazel gibi türlerde de yazmıştır. Onu bu yönüyle bir âşıktan daha çok “kalem şairi” sayabiliriz.
Soru 56
Aşağıdakilerden hangisi Karacaoğlan’ın hayatına veya şiirlerine bağlı olarak oluşan hikâyelerden biridir?
Seçenekler
A
Heşt Behişt
B
Leyli vü Mecnün
C
Cemşid-i Hurşid
D
Gul Mahmut
E
Hüsn’ü Aşk
Açıklama:
Karaca Oğlan’ın hayatı ve şiirlerine bağlı olarak oluşan bazı hikâyeler vardır. Karaca Oğlan ile İsmikan Sultan, Azerbaycan’da Gul Mahmut, Türkiye’de Nar Mahmut veya Han Mahmut adlarıyla bilinen hikâyeler bunlardandır.
Soru 57
“Meded Allah’ı Seversen
Gel imdi dilber gel imdi
Hasretinden ciğerciğim
Delindi dilber delindi”
Ali Ufkî’nin Mecmûâ-i Sâz ü Söz adlı eserinde notalarıyla beraber geçen yukarıdaki şiir hangi şaire aittir?
Gel imdi dilber gel imdi
Hasretinden ciğerciğim
Delindi dilber delindi”
Ali Ufkî’nin Mecmûâ-i Sâz ü Söz adlı eserinde notalarıyla beraber geçen yukarıdaki şiir hangi şaire aittir?
Seçenekler
A
Karaca Oğlan
B
Gevherî
C
Âşık Ömer
D
Ercişli Emrah
E
Abdî
Açıklama:
Ali Ufkî’nin iki şiirine ve aynı zamanda notalarına yer verdiği şair, aynı zamanda yukarıdaki şiirin de sahibi olan Karaca Oğlan’dır.
Soru 58
I. Dili durudur.
II. Derlendiği bölgenin dil özelliklerini yansıtmaktadır.
III. Arapça ve Farsça kelimeler yok denecek kadar azdır.
IV. Şiirlerinde aşk, sevgi, tabiat ve güzellikleri işlemiştir.
Yukarıdaki öncüllerden hangileri Karacaoğlan’ın şiirlerinin özellikleridir?
II. Derlendiği bölgenin dil özelliklerini yansıtmaktadır.
III. Arapça ve Farsça kelimeler yok denecek kadar azdır.
IV. Şiirlerinde aşk, sevgi, tabiat ve güzellikleri işlemiştir.
Yukarıdaki öncüllerden hangileri Karacaoğlan’ın şiirlerinin özellikleridir?
Seçenekler
A
I ve II
B
III ve IV
C
I ve III
D
I, II ve III
E
Hepsi
Açıklama:
Karacaoğlan’ın şiirlerinin dili durudur ve derlendiği bölgenin dil özelliklerini yansıtmaktadır. Onun şiirlerinde Arapça ve Farsça kelimeler yok denecek kadar azdır. Şiirlerinde aşk, sevgi, tabiat ve güzellikleri işlemiştir.
Soru 59
Aşağıdaki şairlerden hangisi XVIII. yüzyıl âşıklarındandır?
Seçenekler
A
Fıtnat Hanım
B
Ahmet Yesevi
C
Mevlâna
D
Hacı Bektaş Veli
E
Karaca Oğlan
Açıklama:
Bu yüzyılda Nedim, Şeyh Galip, Koca Ragıp Paşa, Nahifi, Esrar Dede, Veysi, Seyid Vehbi, Haşmeti ve Fitnat Hanım yetişmiştir.
Soru 60
Bir destanında 1807 yılındaki bir isyanı işleyen ve kullandığı tasvirler uyarınca bu isyana katılmış olabileceği düşünülen Konyalı şair aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Karaca Oğlan
B
Âşık Ali
C
Gevherî
D
Âşık Nigârî
E
Nef’î
Açıklama:
Fuad Köprülü’nün Konyalı olduğundan söz ettiği; destanında 1807 yılındaki bir isyanı işleyen şair Âşık Nigârî’dir.
Soru 61
Atalarsözü Destanı ve Selanik-İstanbul yolculuğunu konu alan Tekerleme’si türünün ilk örnekleri olan şair kimdir?
Seçenekler
A
Fıtnat Hanım
B
Ercişli Emrah
C
Levnî
D
Gevherî
E
Âşık Ali
Açıklama:
Yukarıda adı geçen eserler Levnî’ye aittir.
Soru 62
Âşıkların çağdaşı oldukları diğer âşıkların mahlaslarına ve bazı özelliklerine yer verdikleri şiir türü hangisidir?
Seçenekler
A
Semai
B
Şairnâme
C
Nesir
D
Koşma
E
Mahlas
Açıklama:
Âşıkların çağdaşı oldukları veya kendilerinden önce yaşamış âşıkların mahlaslarına ve bazı özelliklerine yer verdikleri şiir türü şairnâmedir.
Soru 63
Âşık şiirinde hecenin daha çok sekizli ve on birli şekillerine dayanan ve üç veya beş dörtlükten oluşan nazım türü hangisidir?
Seçenekler
A
Koşma
B
Semai
C
Nesir
D
Şairnâme
E
Divan
Açıklama:
Âşık şiirinde hecenin daha çok sekizli ve on birli şekillerine dayanan, bunun yanında üç veya beş dörtlükten oluşan nazım şekli koşmadır.
Soru 64
Âşık şiirinde aruzun mef’ûlü mefâ’îlü mefâ’îlü fe’ûlün kalıbıyla söylenen şiir şekli hangisidir?
Seçenekler
A
Divan
B
Koşma
C
Kalenderî
D
Mahlas
E
Semai
Açıklama:
Âşık şiirinde aruzun mef’ûlü mefâ’îlü mefâ’îlü fe’ûlün kalıbıyla söylenen veya yazılan şiir türü kalenderîdir.
Soru 65
Her dizesine bir küçük dize eklenmesiyle oluşmuş şiir türü hangisidir?
Seçenekler
A
Şairnâme
B
Nesir
C
Tezkire
D
Müstezat
E
Gevherî
Açıklama:
Âşık şiirinde şiirin her dizesine bir küçük dize eklenmesiyle oluşmuş şiir şekli müstezatdır.
Soru 66
Hangisi XVIII. yüzyıl âşıklarından biri değildir?
Seçenekler
A
Abdî
B
Âgâhî
C
Âşık Ahmed
D
Âşık Bağdadî
E
Âşık Ömer
Açıklama:
Abdî , Âgâhî, Âşık Ahmed ve Âşık Bağdadî XVIII. yüzyıl âşıklarından iken Âşık Ömer XVII. yüzyıl âşıklarındandır.
Soru 67
Bir meslekte ün yapmış kişilerin biyografilerinin yer aldığı eser hangisidir?
Seçenekler
A
Tezkire
B
Şairnâme
C
Mahlas
D
Müstezat
E
Gevherî
Açıklama:
Belirli bir iş alanında, meslekte uzmanlaşmış ve tanınır hale gelmiş, ün yapmış insanların hayat hikayelerinin anlatıldığı biyografik eserler tezkire olarak adlandırılmaktadır.
Soru 68
Hangisi XVII. yüzyıl âşıklarından biri değildir?
Seçenekler
A
Âşık Ömer
B
Ercişli Emrah
C
Âşık Bağdadî
D
Gevherî
E
Karaca Oğlan
Açıklama:
Âşık Ömer, Ercişli Emrah, Gevherî ve Karaca Oğlan XVII. yüzyıl âşıkları iken Âşık Bağdadî XVIII. yüzyıl âşıklarındandır.
Soru 69
Şairlerin şiirlerde gerçek adlarının yerine kullandıkları takma ad hangisidir?
Seçenekler
A
Nesir
B
Tezkire
C
Semai
D
Mahlas
E
Müstezat
Açıklama:
Şairlerin yazdıkları şiirlerde kendi gerçek adları yerine kullandıkları takma ada mahlas denmektedir.
Soru 70
Şairnâme türünün ilk örneğini veren âşık hangisidir?
Seçenekler
A
Âşık Ömer
B
Karaca Oğlan
C
Gevherî
D
Âşık Bağdadî
E
Ercişli Emrah
Açıklama:
Şairnâme türünün ilk örneğini veren âşık, Âşık Ömer’dir. Bu şairnâmenin yardımıyla Bursalı Halil’in dilinin sade olduğu, Yazıcı’nın Bahr-i Sefid’de (Akdeniz) boğularak öldüğü, Kuloğlu’nun pek şöhretli olduğu, Öksüz Âşık’ın şiirlerinin bal gibi tatlı olduğu öğrenilmektedir.
Soru 71
Türk âşık şiirinde hakkında en çok bildiri sunulan, makale ve kitap yayımlanan âşık hangisidir?
Seçenekler
A
Âşık Veysel
B
Âşık Ömer
C
Karaca Oğlan
D
Gevherî
E
Âşık Bağdadî
Açıklama:
Hakkında kitaplar yazılar, tiyatro oyunları sergilenen, araştırmalar yapılan Karaca Oğlan, Türk âşık şiirinde hakkında en çok bildiri sunulan, makale ve kitap yayımlanan âşıktır.
Soru 72
Aşağıdakilerden hangisi XVII. Yüzyıl Tasavvufî Türk halk şiiri temsilcilerindendir?
Seçenekler
A
Neşatî
B
Haletî
C
Nabî
D
Niyazi Mısrî
E
Nef’î
Açıklama:
Niyazi Mısrî XVII. Yüzyıl Tasavvufî Türk halk şiiri temsilcilerindendir. Diğerleri ise aynı yüzyılda divan şiiri alanındaki temsilcilerdendir.
Soru 73
Âşık şiirinde aruzun fâ’ilâtün (3) fâ’ilün kalıbıyla söylenen veya yazılan tür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Divan
B
Koşma
C
Semai
D
Tezkire
E
Mâni
Açıklama:
Âşık şiirinde fâ’ilâtün (3) fâ’ilün kalıbıyla söylenen veya yazılan tür divandır.
Soru 74
Aşağıda Âşık Ömer ile ilgili verilenlerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Âşık Ömer medrese öğrenimi görmüş bir âşıktır.
B
Sadece aruz vezniyle şiirler yazdığı görülmektedir.
C
Derviş Nihanî ve Adlî mahlaslarını kullanmıştır.
D
Şiirlerinde; aşk, tabiat ve sevginin yanında kahramanlık ve tasavvuf konusunu da işlemiştir.
E
Divanının hem matbu hem de yazma nüshaları vardır.
Açıklama:
Sadece aruz vezniyle değil, hece vezniyle de şiir yazmıştır.
Soru 75
Ercişli Emrah ile ilgili verilen bilgilerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Şiirlerini hem aruz hem hece vezniyle yazmıştır.
B
Din, tasavvuf, ezel, ebed, varlık, yokluk, bu dünya, öbür dünya gibi kavramlarla ilgilenmiştir.
C
Şiirlerinde divan etkisi görülmektedir.
D
Kalem şairi sayılmaktadır.
E
Ercişli Emrah bade içerek âşık olmuştur.
Açıklama:
Ercişli Emrah bade içerek âşık olmuştur. Şiirlerini hece vezniyle yazmıştır, tasavvufla hiç ilgilenmemiştir. Şiirlerinde divan etkisi görülmez. Kalem şairi değildir.
Soru 76
Evliya Çelebi Seyahatnâmesi’nde saz çalışı övülen ve IV. Murad’ın seferlerine katıldığı ileri sürülen; XVII. yüzyılın ilk yarısında yaşadığı düşünülen şair aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Levnî
B
Sezaî
C
Gevherî
D
Erzurumlu Emrah
E
Nabî
Açıklama:
XVII. yüzyılın ilk yarısında yaşadığı düşünülen ve Evliya Çelebi Seyahatnâmesi’nde saz çalışı ile övülen şair Gevherî’dir.
Soru 77
Bir meslekte ün yapmış kişilerin biyografilerinin yer aldığı eserlere ne ad verilir?
Seçenekler
A
Tezkire
B
Semai
C
Naat
D
Mersiye
E
Cönk
Açıklama:
Bir meslekte ün yapmış kişilerin biyografilerinin yer aldığı eserlere tezkire denir.
Soru 78
Araştırmacıların aynı mahlasla birden fazla kişinin olabileceğini ileri sürdükleri şair aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Gevherî
B
Ercişli Emrah
C
Erzurumlu Emrah
D
Karaca Oğlan
E
Şeyh Galip
Açıklama:
Karaca Oğlan araştırıcıları birden fazla Karaca Oğlan olduğunu ve bundan dolayı elde olan şiirlerin aynı mahlaslı Karaca Oğlanlara karışmış olabileceğini ileri sürmüşlerdir.
Soru 79
Aşağıdakilerden hangisi XVIII. yüzyıl Tasavvufî Türk halk şiiri temsilcilerindendir?
Seçenekler
A
Nedîm
B
Nahifî
C
Sezaî
D
Şeyh Galip
E
Haşmetî
Açıklama:
Sezaî, XVIII. yüzyıl Tasavvufî Türk halk şiiri temsilcilerindendir. Diğerleri ise aynı dönemin divan şiiri temsilcilerindendir.
Soru 80
Aşağıdakilerden hangisi âşıklığının yanı sıra ressamlığı, minyatür ustalığı ve hattatlığı ile de öne çıkmaktadır?
Seçenekler
A
Âgâhî
B
Âşık Derûnî
C
Âşık Nigârî
D
Âşık Bağdadî
E
Levnî
Açıklama:
Levnî âşıklığının yanı sıra ressamlığı, minyatür ustalığı ve hattatlığı ile de öne çıkmaktadır.
Soru 81
Talibî ile ilgili verilen aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
XVIII. yüzyılın ortalarında Tokat ilinde doğmuştur.
B
Turhal şeyhi Mustafa Efendi’nin halifesi olarak görev yapmıştır.
C
Zileli Fedâî, Raşid ve Es’ad Talibî’nin çıraklarıdır.
D
Dinî ve tasavvufî şiirlerin yanı sıra, lirik şiirler de yazmıştır.
E
Şarkî ile birlikte Bağdat’a şan veren bir şairdir.
Açıklama:
Şarkî ile birlikte Bağdat’a şan veren şair Abdî’dir. Diğer seçeneklerdeki Talibî ile ilgili verilen bilgiler doğrudur.
Soru 82
Âşıkların çağdaşı oldukları veya kendilerinden önce yaşamış âşıkların mahlaslarına ve bazı özelliklerine yer verdikleri şiir türüne ne denir?
Seçenekler
A
Şairname
B
Koşma
C
Gazel
D
Kaside
E
Semai
Açıklama:
Âşıkların çağdaşı oldukları veya kendilerinden önce yaşamış âşıkların mahlaslarına ve bazı özelliklerine yer verdikleri şiir türüne Şairname denir.
Soru 83
Aşağıdakilerden hangisi Koşma’yı tanımlar?
Seçenekler
A
Âşık şiirinde özel bir ezgiyle söylenen bir nazım türü
B
Âşıkların çağdaşı oldukları veya kendilerinden önce yaşamış âşıkların mahlaslarına ve bazı özelliklerine yer verdikleri şiirler
C
Âşık şiirinde hecenin daha çok sekizli ve on birli şekillerine dayanan ve üç veya beş dörtlükten oluşan bir nazım şekli
D
Âşık şiirinde aruzun fâ’ilâtün (3) fâ’ilün kalıbıyla söylenen veya yazılan şiirler
E
Âşık şiirinde aruzun mef’ûlü mefâ’îlü mefâ’îlü fe’ûlün kalıbıyla söylenen veya yazılan şiirler
Açıklama:
Aşağıdakilerden hangisi Koşma’yı tanımlar?
Âşık şiirinde özel bir ezgiyle söylenen bir nazım türü.
Âşıkların çağdaşı oldukları veya kendilerinden önce yaşamış âşıkların mahlaslarına ve bazı özelliklerine yer verdikleri şiirlerdir.
Âşık şiirinde hecenin daha çok sekizli ve on birli şekillerine dayanan ve üç veya beş dörtlükten oluşan bir nazım şekli.
Âşık şiirinde aruzun fâ’ilâtün (3) fâ’ilün kalıbıyla söylenen veya yazılan şiirler
Âşık şiirinde aruzun mef’ûlü mefâ’îlü mefâ’îlü fe’ûlün kalıbıyla söylenen veya yazılan şiirler
Koşma: Âşık şiirinde hecenin daha çok sekizli ve on birli şekillerine dayanan ve üç veya beş dörtlükten oluşan bir nazım şeklidir. 193
Âşık şiirinde özel bir ezgiyle söylenen bir nazım türü.
Âşıkların çağdaşı oldukları veya kendilerinden önce yaşamış âşıkların mahlaslarına ve bazı özelliklerine yer verdikleri şiirlerdir.
Âşık şiirinde hecenin daha çok sekizli ve on birli şekillerine dayanan ve üç veya beş dörtlükten oluşan bir nazım şekli.
Âşık şiirinde aruzun fâ’ilâtün (3) fâ’ilün kalıbıyla söylenen veya yazılan şiirler
Âşık şiirinde aruzun mef’ûlü mefâ’îlü mefâ’îlü fe’ûlün kalıbıyla söylenen veya yazılan şiirler
Koşma: Âşık şiirinde hecenin daha çok sekizli ve on birli şekillerine dayanan ve üç veya beş dörtlükten oluşan bir nazım şeklidir. 193
Soru 84
Mahlas nedir?
Seçenekler
A
Şiirlere verilen takma ad
B
Şairlerin, şiirlerde gerçek adlarının yerine kullandıkları takma ad
C
Bir şiir türü
D
Müzik eşliğinde şiir okuma
E
Şiiri okuyan kişi
Açıklama:
Mahlas: Şairlerin, şiirlerde gerçek adlarının yerine kullandıkları takma ad
Soru 85
Âşık şiirinde aruzun fâ’ilâtün (3) fâ’ilün kalıbıyla söylenen veya yazılan şiir türü aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Divan
B
Kalenderi
C
Semai
D
Gazel
E
Kaside
Açıklama:
Âşık şiirinde aruzun fâ’ilâtün (3) fâ’ilün kalıbıyla söylenen veya yazılan şiir türü Divan şiiridir.
Soru 86
Aşağıdakilerden hangisi, XVII. yüzyılda yaşayan âşıklardan biri değildir?
Seçenekler
A
Âşık Ömer
B
Ercişli Emrah
C
Aşık Ahmed
D
Gevheri
E
Karaca Oğlan
Açıklama:
Aşık Ahmed XVIII. yüzyılda yaşamıştır. Diğerleri ise XVII. Yüzyılda yaşamış âşıklardır.
Soru 87
Aşağıdakilerden hangisi, XVIII. yüzyılda yaşayan âşıklardan biridir?
Seçenekler
A
Köroğlu
B
Kuloğlu
C
Kayıkçı Kul Mustafa
D
Levnî
E
Öksüz Aşık
Açıklama:
Levnî XVIII. yüzy›l›n en önemli âşığıdır. Edirneli olan âşığın asıl adı Abdülcelil Çelebi’dir. Levnî âşıklığının yanı sıra ressamlığı, minyatür ustalığı ve hattatlığı ile de dikkati çekmektedir.
Soru 88
Karaca Oğlan üzerine değişik sanat dallarından çeşitli eserler ortaya konulmuştur. Bunlardan Dinçer Sümer ile Sebahattin Engin’in eserleri aşağıdaki dalların hangisiyle ilgilidir?
Seçenekler
A
Fotoroman
B
Sinema filmi
C
Tiyatro eseri
D
Resimli roman
E
Halk kitabı
Açıklama:
Karaca Oğlan’ın hayatı ve şiirleri tiyatro (Dinçer Sümer’in Karacaoğlan ve Sabahattin Engin’in, Karaca Oğlan ve Herşeyden Üstün); resimli roman (Yaşar Kemal [Göğçeli], Karacaoğlan, resimleyen: Münif Fehim, Cumhuriyet gazetesinin 29 Nisan-3 Ağustos 1956 tarihleri arasında 98 gün boyunca yayımlanmıştır.); fotoroman (Metin Soysal tarafından Karacaoğlan adıyla hazırlanan çalışma Kelebek gazetesinde, 24 Ağustos-29 Eylül 1973 tarihleri arasında 34 gün boyunca yayımlanmıştır.); sinema filmi (Karacaoğlan, 1955 Karacaoğlan’ın Kara Sevdası, 1959 Karacaoğlan, 1966); halk kitapları (Muharrem Zeki Korgunal, Murat Uraz, Faruk Rıza Güloğlu, Rasih Yukay, Feyzi Gürgen, Yaşar Kemal, İbrahim Zeki Burdurlu, Abdullah Toros) olarak da yayımlanmıştır.
Soru 89
Türk âşık şiirinde hakkında en çok bildiri sunulan, makale ve kitap yayımlanan âşık aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Köroğlu
B
Karacaoğlan
C
Kuloğlu
D
Öksüz Aşık
E
Benli Ali
Açıklama:
Türk âşık şiirinde hakkında en çok bildiri sunulan, makale ve kitap yayımlanan âşık Karaca Oğlan’dır. Karaca Oğlan ve şiirleri hakkında sadece Türkiye’de değil Türkiye dışında da (Almanya, Azerbaycan, Türkmenistan) yüksek lisans ve doktora seviyesinde akademik çalışmalar yapılmıştır.
Soru 90
Davut Paşa’yı idamdan kurtarmak isteyen yeniçeriler arasında yer alan aşık aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kayıkçı Kul Mustafa
B
Gevheri
C
Ercişli Emrah
D
Aşık Ömer
E
Köroğlu
Açıklama:
Hayatı hakkında bilgilerimiz yok denecek kadar azdır. şiirleri büyük ölçüde XVI. yüzyılda yaşadığı zannedilen Köroğlu ile karışmıştır. Onunla ilgili tek belge, Davut Paşa’yı idamdan kurtarmak isteyen yeniçeriler arasında yer almasıyla ilgili olandır. Çöğür çalmadaki becerisi ve sade bir dille şiir söylemesiyle dikkatleri çekmiştir.
Soru 91
Üsküdarlı Hasib’in Risale-i Vefayât adlı eserinde ölüm tarihi 1707 olarak verilen âşığımız aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Âşık Mustafa
B
Ercişli Emrah
C
Âşık Ömer
D
Karaca Oğlan
E
Gevherî
Açıklama:
Üsküdarlı Hasib’in Risale-i Vefayât adlı eserinde Âşık Ömer’in ölüm tarihi 1707 olarak verilmektedir; mezarı İstanbul’dadır. Elde bulunan şiirlerinden hareketle Âşık Ömer’in bir ordu şairi de oldu¤ğeyebiliriz. Divan’ındaki şiirleri arasında savaşları konu edinenlerin sayısı azımsanmayacak ölçüdedir. Yine bu şiirlerden öğrendiğimize göre Ömer, Osmanlı-Rus savaşlarına katılmıştır.
Ünite 10
Soru 1
19. Yüzyılın âşıkları büyük ölçüde bir tarikata bağlanmışlardır. Aşağıdaki âşıklardan hangisi bir tarikata bağlanmamıştır?
Seçenekler
A
Dadaloğlu
B
Erzurumlu Emrah
C
Seyrani
D
Ruhsati
E
Dertli
Açıklama:
Bir tarikata bağlı olmayan âşıklarımızın varlığı da gözden kaçmamaktadır: Dadaloğlu, Bayburtlu Zihnî, vb.
Soru 2
Sağlığında divan tertip ederek bunu saraya sunan ender halk şairlerindendir. 1816 yılında başlayan memuriyet hayatı istifa ve sürgünlerle ömrünün sonuna kadar devam etmiştir. İnatçı tavrı ve isyankâr ruhu şiirlerine de yansımıştır. Bu hususları Sergüzeştnâme adlı eserinde manzum olarak hikâye etmiştir.
Yukarıda hakkında bilgi verilen âşık aşağıdakilerden hangisidir?
Yukarıda hakkında bilgi verilen âşık aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Dertli
B
Bayburtlu Zihni
C
Ruhsati
D
Erzurumlu Emrah
E
Seyrani
Açıklama:
Hakkında bilgi verilen âşık Bayburtlu Zihni'dir.
Soru 3
Âşık Veysel’in dilinin çözülmesi ve onun gün yüzüne çıkmasında aşağıdakilerden hangisinin büyük katkısı olmuştur?
Seçenekler
A
Faruk Nafiz Çamlıbel
B
Asaf Halet Çelebi
C
Ahmet Kutsi Tecer
D
Behcet Kemal Çağlar
E
Cahit Öztelli
Açıklama:
Âşık Veysel’in dilinin çözülmesi ve onun gün yüzüne çıkmasında Ahmet Kutsi Tecer’in katkısı çoktur.
Soru 4
Dertli’nin yolundan giden âşıklar gelecekte bir âşık kolunun oluşmasını sağlamışlardır. Aşağıdakilerden hangisi bu koldan giden âşıklardan biri değildir?
Seçenekler
A
Geredeli Figanî
B
Mudurnulu Yağcı Emin
C
Çankırılı Pinhanî
D
Posoflu Müdamî
E
Çankırılı Cudi
Açıklama:
Posoflu Müdami bu aşıklardan biri değildir.
Soru 5
Aşağıdakilerden hangisi 19. yüzyıl aşıklarından biri değildir?
Seçenekler
A
Sümmani
B
Dertli
C
Ruhsati
D
Seyrani
E
Bayburtlu Hicrani
Açıklama:
Bayburtlu Hicrani 20. yüzyıl aşığıdır.
Soru 6
Rüyasında karşılaştığı Gülperi’yi bulabilmek için Kafkasya, İran, Kırım ve Afganistan’ı gezip dolaşan aşığımız aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Ruhsati
B
Dertli
C
Aşık Şenlik
D
Aşık Sümmani
E
Seyrani
Açıklama:
Aşık Sümmani, Rüyasında karşılaştığı Gülperi’yi bulabilmek için Kafkasya, İran, Kırım ve Afganistan’ı gezip dolaşmıştır.
Soru 7
Sağlığında adına şenlikler yapılan ilk âşık olma özelliğine sahip olan âşığımız aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Sümmani
B
Aşık Şenlik
C
Aşık Feymani
D
Murat Çobanoğlu
E
Aşık Veysel
Açıklama:
Feymani,Sağlığında adına şenlikler yapılan ilk âşık olma özelliğine sahip olmuştur. 1997 yılından bu yana Osmaniye Belediyesi ve Osmaniye Folklor Araştırma Derneği, Âşık Feymânî şenlikleri tertip etmektedir.
Soru 8
Seyrani hakkında aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
19. yüzyıl aşığı olup Kayserilidir.
B
Seyrânî hem hece, hem de aruz vezniyle şiirler söylemiştir.
C
Cinas, Seyrânî’nin şiirlerinde önemli bir yer tutmaktadır. Seyrânî, şiirlerinde atasözleri ve deyimleri ustalıkla kullanmıştır
D
Rüyasında bade içerek aşık olmuştur.
E
Seyrânî şiirlerinde kendisine yardım eden şahsiyetleri de işlemiştir
Açıklama:
Bir gece, imam olan babası hastalanınca oğlunu sabah namazı kıldırmaya
gönderir. Namaz sonrası dervişler onu kış mevsiminde Elbiz Bağı’na götürüp, ona
üzüm yedirmişlerdir. Mehmet de geriye Seyrânî adını alarak dönmüştür.
gönderir. Namaz sonrası dervişler onu kış mevsiminde Elbiz Bağı’na götürüp, ona
üzüm yedirmişlerdir. Mehmet de geriye Seyrânî adını alarak dönmüştür.
Soru 9
XIX. yüzyılda yaşayan âşıkların yaşadıkları yerleşim merkezlerinde adlarına toplantı düzenlenmiştir. Aşağıdakilerden hangisi bu aşıklar arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Sümmanî
B
Kâmilî
C
Erzurumlu Emrah
D
Dadaloğlu
E
Âşık Şenlik
Açıklama:
Kamili adına bir toplantı düzenlenmemektedir.
Soru 10
Türkçeyi güzel kullanması ve milli kültüre hizmet etmesinden ötürü Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından ölünceye kadar maaş bağlanan âşığımız kimdir?
Seçenekler
A
Murat Çobanoğlu
B
Âşık Sabit Müdamî
C
Âşık Şeref Taşlıova
D
Âşık Yaşar Reyhanî
E
Âşık Veysel Şatıroğlu
Açıklama:
Âşık Veysel, 1965 tarihinde Türkçeyi güzel kullanmak ve millî kültüre hizmetinden dolayı dönemin Cumhuriyet hükümeti tarafından 500 lira maaşa bağlanır. Veysel bu maaşı ömrünün sonuna kadar alır
Soru 11
XIX. yüzyıl Aşık şiirinde aruz ve hece ile yazılabilen, taktileri yahut durakları satranç tahtası düzeninde olan şiirlere verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Vezn-i aher
B
Selis
C
Divan
D
Satranç
E
Müseddes
Açıklama:
XIX. YÜZYIL AŞIKLARI VE ÖZELLİKLERİ
Tarifinden de anlaşılacağı gici satranç tahtasına benzeyen durakları ve taktileri olan şiirlere Satranç denilmektedir.
Tarifinden de anlaşılacağı gici satranç tahtasına benzeyen durakları ve taktileri olan şiirlere Satranç denilmektedir.
Soru 12
İnatçı ve isyankar yapısı şiirlerine de yansıyan, Sergüzeştname adlı eseri bulunan XIX. yüzyıl şairi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Bayburtlu Zihni
B
Çıldırlı Aşık Şenlik
C
Dadaloğlu
D
Dertli
E
Erzurumlu Emrah
Açıklama:
XIX. YÜZYIL AŞIKLARI VE ÖNEMLİ TEMSİLCİLERİ
1816 yılında başlayan memuriyet hayatı istifa ve sürgünlerle ömrünün sonuna kadar devam eden, inatçı tavrı ve isyankâr ruhu şiirlerine de yansımış olan, bu hususları Sergüzeştnâme adlı eserinde manzum olarak hikâye eden şair asıl adı Mehmet Emin olan Bayburtlu Zihni'dir.
1816 yılında başlayan memuriyet hayatı istifa ve sürgünlerle ömrünün sonuna kadar devam eden, inatçı tavrı ve isyankâr ruhu şiirlerine de yansımış olan, bu hususları Sergüzeştnâme adlı eserinde manzum olarak hikâye eden şair asıl adı Mehmet Emin olan Bayburtlu Zihni'dir.
Soru 13
Türk edebiyatına 180 kadar şiirin yanı sıra Latif Şah, Salman Bey ve Sevdakâr Şah adlı üç hikaye bırakan Doğu Anadolu bölgesinde ve Azarbaycan'da tanınan XIX. yüzyıl Aşıl şiiri temsilcisi şair aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Dadaloğlu
B
Seyrani
C
Sümmani
D
Erzurumlu Emrah
E
Çıldırlı Aşık Şenlik
Açıklama:
XIX. YÜZYIL AŞIKLARI VE ÖNEMLİ TEMSİLCİLERİ
Türk edebiyatına 180 kadar şiirin yanı sıra üç de güzel hikâye (Latif Şah, Salman Bey, Sevdakâr Şah) bırakan, şiirleri arasında yer alan divanî, koşma, destan, geraylı ve sicillemeleri yeniliklerle dolu olan şair Çıldırlı Aşık Şenlik'tir.
Türk edebiyatına 180 kadar şiirin yanı sıra üç de güzel hikâye (Latif Şah, Salman Bey, Sevdakâr Şah) bırakan, şiirleri arasında yer alan divanî, koşma, destan, geraylı ve sicillemeleri yeniliklerle dolu olan şair Çıldırlı Aşık Şenlik'tir.
Soru 14
Oğuzların Avşar boyundan olan, elimizde bulunan 130 kadar şiirinin tamamını hece vezniyle yazmış olan XIX. yüzyıl Aşık şiiri temsilcisi şair aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Çıldırlı Aşık Şenlik
B
Seyrani
C
Dadaloğlu
D
Erzurumlu Emrah
E
Sümmani
Açıklama:
XIX. YÜZYIL AŞIKLARI VE ÖNEMLİ TEMSİLCİLERİ
Dadaloğlu, göçebe Avşarlar arasında yetişmiş ve onların sözcüsü olmuş bir âşıktır. Bugün elimizde bulunan 130 kadar şiirinin tamamı hece vezniyle yazılmıştır. Bunların büyük bir kısmı Avşarlardan yapılan derlemelerle ortaya çıkmıştır.
Dadaloğlu, göçebe Avşarlar arasında yetişmiş ve onların sözcüsü olmuş bir âşıktır. Bugün elimizde bulunan 130 kadar şiirinin tamamı hece vezniyle yazılmıştır. Bunların büyük bir kısmı Avşarlardan yapılan derlemelerle ortaya çıkmıştır.
Soru 15
Aşağıdakilerden hangisi XX. yüzyıl Aşık şiirinin temsilcilerindendir?
Seçenekler
A
Aşık Veysel
B
Dadaloğlu
C
Dertli
D
Sümmani
E
Seyrani
Açıklama:
XX. YÜZYIL AŞIKLARI VE ÖZELLİKLERİ
A seçeneği dışında verilen diğer şair isimleri XIX. yüzyıl Aşık şiiri temsilcileridir.
A seçeneği dışında verilen diğer şair isimleri XIX. yüzyıl Aşık şiiri temsilcileridir.
Soru 16
Aşağıdakilerden hangisi XIX. yüzyıl Aşık şiiri şairlerindendir?
Seçenekler
A
Aşık Veysel
B
Aşık Osman Feymani
C
Aşık Murat Çobanoğlu
D
Nef'i
E
Sümmani
Açıklama:
XIX. YÜZYIL AŞIKLARI VE ÖNEMLİ TEMSİLCİLERİ
Aşık Veysel, Aşık Osman Feymani, Aşık Murat Çobanoğlu XX. yüzyıl, Nef'i ise XVII. yüzyıl şairleridir.
Aşık Veysel, Aşık Osman Feymani, Aşık Murat Çobanoğlu XX. yüzyıl, Nef'i ise XVII. yüzyıl şairleridir.
Soru 17
Karaca Oğlan geleneğinden yetişen, Çoban Osman mahlasını kullanan, güzelleme, koçaklama, taşlama, nasihat, mektup, destan ve devriye tarzında şiirler söyleyen XX. yüzyıl Aşık şiiri temsilcisi şair aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Aşık Veysel Şatıroğlu
B
Aşık Osman Feymani
C
Aşık Murat Çobanoğlu
D
Sümmani
E
Seyrani
Açıklama:
XX. YÜZYIL AŞIKLARI VE ÖZELLİKLERİ
Aşık Osman (Taşkaya) Feymani Doğu Anadolu bölgesi aşıklarında görülen usta çırak ilişkisi ile Karaca Oğlan geleneğinden yetişmiştir.
Aşık Osman (Taşkaya) Feymani Doğu Anadolu bölgesi aşıklarında görülen usta çırak ilişkisi ile Karaca Oğlan geleneğinden yetişmiştir.
Soru 18
Yiğitlik edası taşıyan sözleri içeren koşmaya verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Koçaklama
B
Güzelleme
C
Taşlama
D
Devriye
E
Destan
Açıklama:
XX. YÜZYIL AŞIKLARI VE ÖNEMLİ TEMSİLCİLERİ
Bu tür koşmalara verilen ad Koçaklama'dır.
Bu tür koşmalara verilen ad Koçaklama'dır.
Soru 19
Bektaşi tarikatına bağlı olan, hem aruz hem de hece vezniyle şiirler yazmış, on yıl Mısır'da kaldıktan sonta Anadolu'ya geri dönmüş XIX. yüzyıl Aşık şiiri temsilcisi şair aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Dertli
B
Aşık Veysel
C
Erzurumlu Emrah
D
Seyrani
E
Sümmani
Açıklama:
XIX. YÜZYIL AŞIKLARI VE ÖNEMLİ TEMSİLCİLERİ
Asıl adı İbrahim olan Dertli, Bektaşi tarikatına bağlı, hem aruz hem de hece vezniyle şiirler yazmış Bolu'lu şairdir.
Asıl adı İbrahim olan Dertli, Bektaşi tarikatına bağlı, hem aruz hem de hece vezniyle şiirler yazmış Bolu'lu şairdir.
Soru 20
Şiirlerinde atasözleri, deyimler, beddualar, renkler, halk hekimliği, bayramlar gibi halk kültürü unsurlarına rastladığımız XIX. yüzyıl Aşık şiirinin temsilcisi şair aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Seyrani
B
Aşık Veysel
C
Erzurumla Emrah
D
Dertli
E
Sümmani
Açıklama:
XIX. YÜZYIL AŞIKLARI VE ÖNEMLİ TEMSİLCİLERİ
Erzurumlu Emrah’ın şiirlerinde halk kültürü unsurlarını bulabiliriz. Bu vadide atasözleri (El elden üstündür arşa varınca, Olur mu gülşende gül dikensiz yâr), deyimler (bak gözümden akan kanla yaşlara, bana vacip oldu can verip ölmek, bir kılı kırk yarmış kâmil olanlar), beddualar (Emrah der sebebin gözü kör olsun, Kör olsun gözü, dökülsün dişi), renkler (Giysem karayı karayı, Akça ceylan sekişlinin, Kırmızı gül gonçesine katalım, Ela gözlerine kurban olduğum), halk hekimliği (Azgındır yaralar kabul etmez em, Dostum Lokman hekim olsa), bayramlar (Bu bayram olmaz Kurban’a kalsın) ve argo (Tanrı’sından bulsun ol rakip teres) örnek- lerinden yararlanmıştır.
Erzurumlu Emrah’ın şiirlerinde halk kültürü unsurlarını bulabiliriz. Bu vadide atasözleri (El elden üstündür arşa varınca, Olur mu gülşende gül dikensiz yâr), deyimler (bak gözümden akan kanla yaşlara, bana vacip oldu can verip ölmek, bir kılı kırk yarmış kâmil olanlar), beddualar (Emrah der sebebin gözü kör olsun, Kör olsun gözü, dökülsün dişi), renkler (Giysem karayı karayı, Akça ceylan sekişlinin, Kırmızı gül gonçesine katalım, Ela gözlerine kurban olduğum), halk hekimliği (Azgındır yaralar kabul etmez em, Dostum Lokman hekim olsa), bayramlar (Bu bayram olmaz Kurban’a kalsın) ve argo (Tanrı’sından bulsun ol rakip teres) örnek- lerinden yararlanmıştır.
Soru 21
Aşağıdakilerden hangisi XIX. yüzyıl âşıkları hakkında söylenebilir?
Seçenekler
A
Şiirde yalnızca hece vezni kullanılmıştır.
B
Şiirde aruz vezni kullanılmamıştır.
C
Âşıklar mutlaka bir tarikata bağlıdır.
D
Bu yüzyılın âşık edebiyatına bilimsel ilgi uyanmamıştır.
E
Âşıkların yaşadıkları yerleşim merkezlerinde çeşitli toplantılar düzenlenmiştir.
Açıklama:
Âşıkların yaşadıkları yerleşim merkezlerinde çeşitli toplantılar düzenlenmiştir.Bu yüzyılın âşıkları bilim adamları tarafından yüksek lisans, doktora, doçentlik ve profesörlük tezlerinde değerlendirilmiştir. Yüzyılın âşıkları büyük ölçüde bir tarikate bağlanmışlardı. Bununla beraber hiçbir tarikate bağlı olmayan âşıklarımızın varlığı da gözden kaçmamaktadır.Yüzyılın âşıklarının önemli bir bölümü, hecenin yanında aruz vezniyle de şiirler yazmışlardır.
Soru 22
Aşağıdakilerden hangisi XIX. yüzyılın âşıklarından biri değildir?
Seçenekler
A
Erzurumlu Emrah
B
Benli Ali
C
Bayburtlu Zihnî
D
Sümmanî
E
Seyrânî
Açıklama:
Benli Ali 17. yüzyıl aşıklarından biridir.
Soru 23
"Kitab-ı Hikâye-i Gâribe" adlı eser, aşağıdaki isimlerden hangisine aittir?
Seçenekler
A
Bayburtlu Zihnî
B
Çıldırlı Âşık Şenlik
C
Tokatlı Gedayî
D
Bayburtlu Celâlî
E
Erzurumlu Sıdkî
Açıklama:
Bu eser, Bayburtlu Zihnî'ye ait 27 varaklık bir eser olup, Bayburt beylerinden Abdullah’ın 18 yıllık hayatının hikâyeleştirilmiş şeklidir. Eser, Saim Sakaoğlu ve Ahmet Sevgi tarafından 1992 yılında yayımlanmıştır. Bu eserin Türk romanına geçiş aşamasında önemli bir yeri vardır.
Soru 24
Türkiye’de âşık kolu, Azerbaycan’da âşık mektebi, Güney Azerbaycan’da, âşık muhiti adı verilen okulun en başında kendisine yer bulan isim aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Âşık Osman (Taşkaya) Feymânî
B
Dertli
C
Âşık Veysel Şatıroğlu
D
Âşık Murat Çobanoğlu
E
Çıldırlı Âşık Şenlik
Açıklama:
Çıldırlı Âşık Şenlik, Türkiye’de âşık kolu, Azerbaycan’da âşık mektebi, Güney Azerbaycan’da, âşık muhiti adı verilen okulun en başında kendisine yer bulmuştur.
Soru 25
- Âşıklık geleneğinin çok güçlü olduğu Doğu Anadolu Bölgesi’nde yetişmiştir.
- Saz şiiri tekniğine hâkimdir.
- Ayrıca medrese öğrenimi gördüğünden, klasik edebiyatın temel bilgilerine de sahiptir.
- Ölüm tarihinde belirsizlikler söz konusudur.
Seçenekler
A
Sümmânî
B
Seyrânî
C
Erzurumlu Emrah
D
Dertli
E
Dadaloğlu
Açıklama:
Erzurumlu Emrah:
- Âşıklık geleneğinin çok güçlü olduğu Doğu Anadolu Bölgesi’nde yetişmiştir.
- Saz şiiri tekniğine hâkimdir.
- Ayrıca medrese öğrenimi gördüğünden, klasik edebiyatın temel bilgilerine de sahiptir.
- Ölüm tarihinde belirsizlikler söz konusudur.
Soru 26
Aşağıdakilerden hangisi XX. yüzyıl âşık edebiyatıyla ilgili söylenemez?
Seçenekler
A
Âşık şiirinin çok güçlü olduğu bir dönemdir.
B
Çeşitli iletişim araçlarıyla geniş kitlelere ulaştırılmıştır.
C
Şiirlerde millî bütünlük ve ülkenin bölünmezliği ön plandadır.
D
Âşık sayısı çoktur.
E
Hâlen hayatta olan saz şairi yoktur.
Açıklama:
Bu yüzyılda doğan Ali Gürbüz (1924), Kemalî Bülbül (1928), Âşık İhsanî (Erzurum 1928), Zülfikar Divanî (1928) ve Mustafa Ruhanî (1931) hâlen hayattadırlar.
Soru 27
1894 yılında dünyaya gelen ve 1973 yılında iki kapılı hanın kapısını kapatan Türk dünyasının âşığı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Âşık Osman
B
Âşık Veysel
C
Âşık Murat Çobanoğlu
D
Dertli
E
Dadaloğlu
Açıklama:
1894 yılında dünyaya gelen ve 1973 yılında iki kapılı hanın kapısını kapatan Âşık Veysel, şu veya bu kesimin âşığı değil 70 milyon Türk halkının saz şairidir. Hatta 70 milyonun değil Türk dünyası dediğimiz Adriyatik’ten Çin Seddi’ne kadar uzanan coğrafyanın, kısacası 300 milyon Türk’ün âşığıdır.
Soru 28
- Sağlığında adına şenlikler yapılan ilk âşıktır.
- Bugün Çukurova âşıklığı, bozlak söyleme ve Karaca Oğlan geleneğinde kapısı çalınacak ilk âşıktır.
- Hemen hemen her konuda şiirler söylemiş, muamma çözmede de yeteneğini kanıtlamıştır.
Seçenekler
A
Feymânî
B
Ferrahî
C
Hasretî
D
Beyanî
E
Kemalî Bülbül
Açıklama:
Özellikleri sayılan şair Feymânî'dir.
Soru 29
Yiğitlik edası taşıyan sözleri içeren koşmaya verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
koçaklama
B
güzelleme
C
taşlama
D
destan
E
devriye
Açıklama:
Yiğitlik edası taşıyan sözleri içeren koşmaya koçaklama denir.
Soru 30
Aşağıdaki saz şairlerinden hangisi medrese eğitimi almıştır?
Seçenekler
A
Âşık Veysel
B
Dertli
C
Seyrânî
D
Dadaloğlu
E
Çıldırlı Âşık Şenlik
Açıklama:
Seyrânî’nin çocukluğu, yokluk içerisinde geçmiştir. Ancak medresede öğrenim görmüştür. Aslında Seyrânî’nin 15 yaşına kadar olan dönemi hakkındaki bildiklerimiz, yok denecek kadar azdır. İstanbul’a geldikten sonra Köprülü Medresesi’ne devam ettiği de rivayetler arasındadır.
Soru 31
Âşıkların aruzun feilâtün (fâilâtün) feilâtün feilâtün feilün kalıbıyla yazdıkları şiire ne ad verilir?
Seçenekler
A
Selis
B
Varsağı
C
Vezn-i aher
D
Koşma
E
Kaside
Açıklama:
Selis: Âşıkların aruzun feilâtün (fâilâtün) feilâtün feilâtün feilün kalıbıyla yazdıkları şiire verilen ad. Yüzyılın âşıklarının önemli bir bölümü, hecenin yanında aruz vezniyle de şiirler yazmışlardır. İki vezne de hâkim olma koşma, destan, varsağı ve semailerin yanı sıra, gazel, kaside, terci-i bend, terkib-i bend, muhamemmes, müseddes, vezn-i aher, satranç, divan ve selis türlerinde de çok sayıda şiirin ortaya çıkmasını sağlamıştır.
Soru 32
Aruzun recez bahrinde olan ve beş heceye denk düşen müstefilâtün müstefilâtün müstefilâtün müstefilâtün kalıbıyla yazılmış şiirlere ne ad verilir?
Seçenekler
A
Vezn-i aher
B
Selis
C
Satranç
D
Müseddes
E
Muhammes
Açıklama:
Vezn-i aher: Genellikle aruzun recez bahrinde olan ve beş heceye denk düşen müstefilâtün müstefilâtün müstefilâtün müstefilâtün kalıbıyla yazılmış şiirlere verilen ad. Yüzyılın âşıklarının önemli bir bölümü, hecenin yanında aruz vezniyle de şiirler yazmışlardır. İki vezne de hâkim olma koşma, destan, varsağı ve semailerin yanı sıra, gazel, kaside, terci-i bend, terkib-i bend, muhamemmes, müseddes, vezn-i aher, satranç, divan ve selis türlerinde de çok sayıda şiirin ortaya çıkmasını sağlamıştır.
Soru 33
Yüzyılın âşıkları büyük ölçüde bir tarikata bağlı idi. Aşağıdakilerden hangi âşık tarikata bağlı olmayanlardandır?
Seçenekler
A
Dadaloğlu
B
Erzurumlu Emrah
C
Seyranî
D
Ruhsatî
E
Dertli
Açıklama:
Yüzyılın âşıkları büyük ölçüde bir tarikata bağlanmışlardır: Erzurumlu Emrah, Seyrânî, Ruhsatî “Nakşibendi”; Dertli “Bektaşi”, vb. Bununla beraber hiçbir tarikata bağlı olmayan âşıklarımızın varlığı da gözden kaçmamaktadır: Dadaloğlu, Bayburtlu Zihnî, vb.
Soru 34
Âşıkların aruzun fâilâtün fâilâtün fâilâtün fâilün kalıbıyla gazel, murabba, muhammes, müseddes, musammat ve müstezat şekliyle ortaya koydukları şiir şekli aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Divan
B
Varsağı
C
Selis
D
Satranç
E
Semai
Açıklama:
Divan: Âşıkların aruzun fâilâtün fâilâtün fâilâtün fâilün kalıbıyla gazel, murabba, muhammes, müseddes, musammat ve müstezat şekliyle ortaya koydukları şiir şekli. Yüzyılın âşıklarının önemli bir bölümü, hecenin yanında aruz vezniyle de şiirler yazmışlardır. İki vezne de hâkim olma koşma, destan, varsağı ve semailerin yanı sıra, gazel, kaside, terci-i bend, terkib-i bend, muhammes, müseddes, vezn-i aher, satranç, divan ve selis türlerinde de çok sayıda şiirin ortaya çıkmasını sağlamıştır.
Soru 35
Halk şiirinin sevilen türlerinden olan “yiğitlik edası taşıyan sözleri içeren koşmaya” ne ad verilir?
Seçenekler
A
Koçaklama
B
Güzelleme
C
Nasihat
D
Devriye
E
Taşlama
Açıklama:
Koçaklama: Yiğitlik edası taşıyan sözleri içeren koşmaya verilen ad. Feymânî halk şiirinin sevilen türlerinden güzelleme, koçaklama, taşlama, nasihat, mektup, destan ve devriye tarzında yüzlerce şiir söylemiştir.
Soru 36
2.Mayıs 1942 tarihinde Osmaniye ilinin Kadirli ilçesinin Afşarlar köyünde doğan, şiirlerinde Çukurova ağzının dil özelliklerini bulabildiğimiz, halk şiirinin sevilen türlerinden güzelleme, koçaklama, taşlama, nasihat, mektup, destan ve devriye tarzında yüzlerce şiir söylemiş, badeli âşıklarımızdan olan âşık aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Âşık Osman (Taşkaya) Feymânî
B
Âşık Murat Çobanoğlu
C
Âşık Mehmet Yakıcı
D
Âşık Huzurî
E
Âşık Efkârî
Açıklama:
Âşık Osman (Taşkaya) Feymânî: 2.Mayıs.1942 tarihinde Osmaniye ilinin Kadirli ilçesinin Afşarlar (Azaplı) köyünde doğmuştur. Badeli âşıklarımızdandır. Feymânî halk şiirinin sevilen türlerinden güzelleme, koçaklama, taşlama, nasihat, mektup, destan ve devriye tarzında yüzlerce şiir söylemiştir. Şiirlerinde Çukurova ağzının dil özelliklerini bulabiliriz.
Soru 37
Güzelliği konu edinen koşma türü aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Güzelleme
B
Nasihat
C
Devriye
D
Koçaklama
E
Taşlama
Açıklama:
Güzelleme: Güzelliği konu edinen koşma türüne verilen ad. Dadaloğlu’nda sanat endişesi pek görülmez. Şiirlerinde işlenen konu ise büyük ölçüde Avşar aşiretinin hayatıdır. Bu genel çerçeve içerisinde sevda, yurt güzellemeleri ön plandadır.
Soru 38
Sivas ilinin Kangal ilçesinin Deliktaş köyünde doğmuştur. Köy çevresinde yetiştiği için, şiirlerinde mahallî ağız özellikleri yer alan, şiirlerinde köy hayatı, aşk, tabiat, öğüt, taşlama ve tasavvufu işleyen, ayrıca Karaca Oğlan, Âşık Ömer, Pir Sultan Abdal etkisinde kalan âşık aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Ruhsatî
B
Reyhanî
C
Hızrî
D
Zihnî
E
Emmanî
Açıklama:
Ruhsatî: Sivas ilinin Kangal ilçesinin Deliktaş köyünde doğmuştur. Hem aruz hem de hece vezniyle şiirler yazıp söylemiştir. Aruz vezniyle olan şiirlerinde bir divan şairi kadar başarılı değildir. 8, 11, 14, 15’li şiirlerinin yanında, az da olsa 5 ve 7 heceli şiirleri de vardır. Ruhsatî’nin şiirlerinde tasvirin ayrı bir yeri vardır. Köy çevresinde yetiştiği için, şiirlerinde mahallî ağız özellikleri yer almaktadır. Şiirlerinde köy hayatı, aşk, tabiat, öğüt, taşlama ve tasavvufu işleyen Ruhsatî; Karaca Oğlan, Âşık Ömer, Gevherî, Pir Sultan Abdal, Kul Himmet Üstadım, Dadaloğlu, Dertli ve Seyrânî’nin etkisinde kalmıştır. Nakşibendi tarikatindendir.
Soru 39
1212/1797 tarihinde Bayburt’ta dünyaya gelen, hem aruz hem de hece vezniyle şiirler yazan, sağlığında divan tertip ederek bunu saraya sunan ender halk şairimiz aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Zihnî
B
Ruhsatî
C
Reyhanî
D
Hızrî
E
Seyranî
Açıklama:
Bayburtlu Zihnî: 1212/1797 tarihinde Bayburt’ta dünyaya gelen Zihnî’nin asıl adı Mehmed Emin (Muhammed Emin)’dir. Hece ve aruz vezniyle yazdığı bütün şiirlerinde Zihnî mahlasını kullanmıştır. Hem aruz hem de hece vezniyle şiirler yazan Zihnî, sağlığında divan tertip ederek bunu saraya sunan ender halk şairlerindendir. Aruz vezniyle yazdığı şiirleri daha çok olmasına karşılık, hece ile yazdığı koşma ve destanlarıyla ünlenmiştir. Zihnî, 1859 yılında Bayburt yolculuğu sırasında Maçka’nın Olasa (Bahçeyaka) köyü yakınlarındaki bir handa vefat eder ve oraya defnedilir. Mezarı 1936’da Bayburt’a taşınır.
Soru 40
İlk şiirlerinde Lütfî mahlası kullanan, Mısır dönüşü sonrasında söylediği şiirlerinde ise başından geçen çeşitli olaylar sebebiyle mahlasını değiştiren âşık aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Dertli
B
Dadaloğlu
C
Emrah
D
Zihnî
E
Hızrî
Açıklama:
Dertli: Badeli âşıklarımızdandır. “Otuz dokuz gün hizmetinde kusur etmediği gezginci bir derviş de İbrahim’den kırkıncı gün sabahı bir bardak su istemiş. İkinci bardağı İbrahim’e besmele ile içirmiş, işte âşıklık ilmini bu bir bardak sudan almış ve badeli âşık olmuştur.” İlk şiirlerinde Lütfî mahlası kullanan, Mısır dönüşü sonrasında söylediği şiirlerinde ise başından geçen çeşitli olaylar sebebiyle Dertli mahlasını kullanmıştır. Hem aruz, hem de hece vezniyle şiirler yazmıştır. Bunlar arasında hece ile söyledikleri daha başarılıdır. Fes ve saz üzerine söylediği şiirleriyle ünlenmiştir. Aruzlu olan şiirlerinin dili ağırdır. Şiirlerinin ana temasını din ve tasavvuf, beşerî aşk, sosyal ve toplumsal konular, hiciv ve mizah, tabiat ve tabiat güzellikleri, gurbet, hasret, dert, sıkıntı, vb. oluşturmaktadır.
Soru 41
Seçeneklerden hangisi 19. yy. âşık edebiyatı alanında yetişen şairlerden biri değildir?
Seçenekler
A
Dadaloğlu
B
Erzurumlu Emrah
C
Seyrânî
D
Feymânî
E
Sümmanî
Açıklama:
Feymânî 20.yy'de âşık edebiyatı alanında yetişen şairlerden biridir.
Soru 42
19. yy. âşık edebiyatı alanında yetişen şairlerden biri olup hem aruz hem de hece vezniyle şiirler yazmıştır ve gazellerinde Fuzûli, Bakî, Nedîm, Şeyh Galip, Erzurumlu Sıdkî, Vecdî ve Hamdî’nin etkisi görülür. Memleketinin Ruslar tarafından işgal edilmesi ve gittiği yerlerde gördüğü olumsuzluklar onun şiirlerinde dile getirilmiştir. "Kitab-ı Hikâye-i Gâribe" isimli eseri vardır. Yukarıda tanıtılan âşık, seçeneklerden hangisidir?
Seçenekler
A
Bayburtlu Zihnî
B
Dadaloğlu
C
Erzurumlu Emrah
D
Seyrânî
E
Sümmanî
Açıklama:
Yukarıda tanıtılan âşık Bayburtlu Zihni'dir.
Soru 43
Şiir ve hikâyeleri sadece Türkiye’de değil, Azerbaycan ve İran’da da bilinen Türk edebiyatına üç güzel hikâye (Latif Şah, Salman Bey, Sevdakâr Şah) bırakan divanî, koşma, destan, geraylı ve sicillemeleri yeniliklerle doludur. Şiirlerinde Terekeme/Karapapak ağzının izleri sıkça görülür. Yukarıda tanıtılan âşık seçeneklerden hangisidir?
Seçenekler
A
Erzurumlu Emrah
B
Bayburtlu Zihnî
C
Sümmanî
D
Seyranî
E
Âşık Şenlik
Açıklama:
Şiir ve hikâyeleri sadece Türkiye’de değil, Azerbaycan ve İran’da da bilinen Türk edebiyatına üç güzel hikâye (Latif Şah, Salman Bey, Sevdakâr Şah) bırakan divanî, koşma, destan, geraylı ve sicillemeleri yeniliklerle doludur. Şiirlerinde Terekeme/Karapapak ağzının izleri sıkça görülen Âşık Şenlik'tir
Soru 44
Göçebe Avşarlar arasında yetişmiş ve onların sözcüsü olmuş bir âşıktır.Bugün elimizde bulunan 130 kadar şiirinin tamamı hece vezniyledir.Şiirlerinde sevda, yurt güzellemeleri, göçer hayatı, vb. ön plandadır ve atasözleri, deyim ve vecize değerindeki sözlerin ayrı bir yeri vardır. Yukarıda tanıtılan âşık seçeneklerden hangisidir?
Seçenekler
A
Erzurumlu Emrah
B
Seyranî
C
Sümmanî
D
Dadaloğlu
E
Bayburtlu Zihnî
Açıklama:
Göçebe Avşarlar arasında yetişmiş ve onların sözcüsü olmuş bir âşıktır.Bugün elimizde bulunan 130 kadar şiirinin tamamı hece vezniyledir. Şiirlerinde sevda, yurt güzellemeleri, göçer hayatı, vb. ön plandadır ve atasözleri, deyim ve vecize değerindeki sözlerin ayrı bir yeri olan Dadaloğlu'dur.
Soru 45
200 civarındaki şiiri hece vezniyledir. Hece vezniyle olan şiirlerinin büyük bir kısmı koşmadır. O, şiirlerinde gurbet, ayrılık, tabiat, tasavvuf gibi konuların yanında kader, zaman ve sevgiliden şikâyet gibi temaları da işlemiştir. Yukarıda tanıtılan 19. yy.'de yetişmiş âşık seçeneklerden hangisidir?
Seçenekler
A
Sümmanî
B
Dadaloğlu
C
Erzurumlu Emrah
D
Seyranî
E
Dertli
Açıklama:
200 civarındaki şiiri hece vezniyledir. Hece vezniyle olan şiirlerinin büyük bir kısmı koşmadır. O, şiirlerinde gurbet, ayrılık, tabiat, tasavvuf gibi konuların yanında kader, zaman ve sevgiliden şikâyet gibi temaları da işleyen 19. yy.'de yetişmiş âşık Erzurumlu Emrah'tır.
Soru 46
İnsanların kusurlarını yahut gülünç taraflarını alaylı bir dille ele alan ya da toplumla ilgili olayları eleştiren şiirlere verilen ad seçeneklerden hangisidir?
Seçenekler
A
Taşlama
B
Güzelleme
C
Koçaklama
D
Cinas
E
Destan
Açıklama:
İnsanların kusurlarını yahut gülünç taraflarını alaylı bir dille ele alan ya da toplumla ilgili olayları eleştiren şiirlere verilen ad taşlamadır.
Soru 47
Erzurum ili Narman ilçesinde doğmuş olup badeli âşıklarımızdandır. Rüyasında karşılaştığı Gülperi’yi bulabilmek için Kafkasya, İran, Kırım ve Afganistan’ı gezip dolaşmıştır.19. yy.'de yetişen âşık seçeneklerden hangisidir?
Seçenekler
A
Erzurumlu Emrah
B
Sümmânî
C
Dadaloğlu
D
Seyranî
E
Feymanî
Açıklama:
Sümmani Erzurum ili Narman ilçesinde doğmuştur. Rüyasında karşılaştığı Gülperi’yi bulabilmek için Kafkasya, İran, Kırım ve Afganistan’ı gezip dolaşmıştır.
Soru 48
Aşağıdaki şairlerden hangisi Divan Şiiri alanında yetişmiştir?
Seçenekler
A
Kuddusî Ahmed
B
Türabî
C
Selâmi Mustafa
D
Hâlet
E
Zekâî Mustafa
Açıklama:
Bu yüzyılda divan şiiri alanında İzzet Molla, Enderunî Vasıf, Lefkofçalı Galib, Hâlet,
Leylâ Hanım, Şeref Hanım, vb. yetişmiştir. Tasavvufî Türk halk şiiri alanında ise Zekâî Mustafa, Selâmi Mustafa, Kuddusî Ahmed, Türabî dikkat çekmektedir.
Leylâ Hanım, Şeref Hanım, vb. yetişmiştir. Tasavvufî Türk halk şiiri alanında ise Zekâî Mustafa, Selâmi Mustafa, Kuddusî Ahmed, Türabî dikkat çekmektedir.
Soru 49
Aşağıdaki şıklardan hangisinde âşık edebiyatı alanında yetişmiş bir şair yoktur?
Seçenekler
A
Bezmî - Celalî - Tahirî
B
Namık Kemal - Erzurumlu Emrah - Âkif Paşa
C
Agâhî - Cevrî - Abdülhak Hamid
D
Hâlet - Zekâî Mustafa - Lefkofçalı Galib
E
Bedrî - Zihnî - Beyoğlu
Açıklama:
Hâlet :Divan şiiri
Zekâî Mustafa : Tasavvufî Türk halk şiiri
Lefkofçalı Galib : Divan şiiri
Zekâî Mustafa : Tasavvufî Türk halk şiiri
Lefkofçalı Galib : Divan şiiri
Soru 50
Âşıkların aruzun fâilâtün fâilâtün fâilâtün fâilün kalıbıyla gazel, murabba, muhammes, müseddes, musammat ve müstezat şekliyle ortaya koydukları şiir türü aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?
Seçenekler
A
Selis
B
Divan
C
Vezn-i aher
D
Satranç
E
Koçaklama
Açıklama:
Âşıkların aruzun fâilâtün fâilâtün fâilâtün fâilün kalıbıyla gazel, murabba, muhammes,
müseddes, musammat ve müstezat şekliyle ortaya koydukları şiire Divan şiiri denir.
müseddes, musammat ve müstezat şekliyle ortaya koydukları şiire Divan şiiri denir.
Soru 51
Genellikle aruzun recez bahrinde olan ve beş heceye denk düşen müstefilâtün müstefilâtün müstefilâtün müstefilâtün kalıbıyla yazılmış şiirlere ne ad verilir?
Seçenekler
A
Satranç
B
Selis
C
Vezn-i aher
D
Taşlama
E
Divan
Açıklama:
Genellikle aruzun recez bahrinde olan ve beş heceye denk düşen müstefilâtün müstefilâtün müstefilâtün müstefilâtün kalıbıyla yazılmış şiirlere Vezn-i aher denir.
Soru 52
Âşıkların aruzun feilâtün (fâilâtün) feilâtün feilâtün feilün kalıbıyla yazdıkları şiire ne ad verilir?
Seçenekler
A
Vezn-i aher
B
Divan
C
Satranç
D
Güzelleme
E
Selis
Açıklama:
Âşıkların aruzun feilâtün (fâilâtün) feilâtün feilâtün feilün kalıbıyla yazdıkları şiire Selis denir.
Soru 53
27 varaklık bir eser olan ve bir beyin 18 yıllık hayatını hikayeleştiren "Kitab-ı Hikâye-i Gâribe" adlı eser kime aittir?
Seçenekler
A
Bayburtlu Zihnî
B
Erzurumlu Emrah
C
Seyrânî
D
Çıldırlı Âşık Şenlik
E
Sümmânî
Açıklama:
Bayburtlu Zihni tarafından yazılan, Kitab-ı Hikâye-i Gâribe: 27 varaklık bir eser olup, Bayburt beylerinden Abdullah’ın 18 yıllık hayatının hikâyeleştirilmiş şeklidir.
Soru 54
"Divandaki ifadelerden, onun okur-yazarlıktan da öte bir tahsile sahip olduğunu çıkarabiliriz. Hatta o, edebî bilgiler açısından da kendisini yetiştirmiştir denilebilir. Ayaklı kalenderîleri, semaileri, gazelleri, onun bu vadideki bilgisini gösteren işaretlerdir. Erciyes dergisinin 1986 yılında yayımlanan 101. ve 102. sayıları bu şairin ismine özel sayı olarak çıkarılmıştır." Hakkında bilgi verilen şair aşağıdaki şıklardan hangisinde doğru olarak verilmiştir?
Seçenekler
A
Dadaloğlu
B
Erzurumlu Emrah
C
Bayburtlu Zihnî
D
Çıldırlı Âşık Şenlik
E
Âşık Murat Çobanoğlu
Açıklama:
Saim Sakaoğlu, Aşık Erzurumlu Emrah'ın öğrenimi hakkında, "Divandaki ifadelerden, onun okur-yazarlıktan da öte bir tahsile sahip olduğunu çıkarabiliriz. Hatta o, edebî bilgiler açısından da kendisini yetiştirmiştir denilebilir. Ayaklı kalenderîleri, semaileri, gazelleri, onun bu vadideki bilgisini gösteren işaretlerdir." demektedir. Erciyes dergisinin 1986 yılında yayımlanan 101. ve 102. sayıları Erzurumlu Emrah adına özel sayı olarak çıkarılmıştır.
Soru 55
20. yüzyılın aşıkları arasında yer alan, İç Anadolu Bölgesi'nin önemli temsilcilerinden biri olan ve yedi yaşında çiçek hastalığına bir gözünü veren ünlü aşık aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Âşık Murat Çobanoğlu
B
Âşık Huzurî
C
Âşık Mehmet Yakıcı
D
Ardanuçlu Âşık Efkârî
E
Âşık Veysel Şatıroğlu
Açıklama:
Yedi yaşında bir gözünü çiçek hastalığından kaybeden Aşık Veysel bir süre sonra da
diğer gözünü de ahır temizlerken, sarı öküzün boynuzuna kurban vermiştir.
diğer gözünü de ahır temizlerken, sarı öküzün boynuzuna kurban vermiştir.
Soru 56
20. yüzyıl aşıklarından Âşık Murat Çobanoğlu, Anadolu'nun hangi bölgesinin temsilcilerinden birisidir?
Seçenekler
A
İç Anadolu Bölgesi
B
Doğu Anadolu Bölgesi
C
Güneydoğu Anadolu Bölgesi
D
Akdeniz Bölgesi
E
Karadeniz Bölgesi
Açıklama:
20. yüzyıl aşıklarından Âşık Murat Çobanoğlu 01 Kasım 1940 yılında Kars’ın Kaleiçi Mahallesi’nde doğmuştur ve Doğu Anadolu Bölgesinin temsilcileri arasında yer almaktadır.
Soru 57
"Aşıklığa başlamasında ve yetişmesinde kayın babası Âşık Deli Hazım, Âşık Hüdaî ve Âşık Kul Mustafa’nın etkileri görülmektedir. O, Karaca Oğlan geleneğinden yetiştiği için, kendisinin manevî ustası olarak Karaca Oğlan’ı kabul etmiştir. Yazdığı ilk şiirlerini Kadirli’den Âşık Mehmet Cihangiroğlu’na göstermiş, Cihangiroğlu da ona eksiklerini öğretmiştir. Bir yaz günü söğüt gölgesinde yattığı sırada rüyasına yaşlı zat girmiş ve üç defa mahlasının Feymânî olduğunu bildirmiştir."
Yukarıda hakkında bilgi verilen şair aşağıdaki şıklardan hangisinde doğru olarak verilmiştir?
Yukarıda hakkında bilgi verilen şair aşağıdaki şıklardan hangisinde doğru olarak verilmiştir?
Seçenekler
A
Âşık Huzurî
B
Âşık Efkârî
C
Âşık Mehmet Yakıcı
D
Erzurumlu Emrah
E
Âşık Osman (Taşkaya)
Açıklama:
Âşık Osman Feymâni'nin aşıklığa başlamasında ve yetişmesinde kayın babası Âşık Deli Hazım, Âşık Hüdaî ve Âşık Kul Mustafa’nın etkileri görülmektedir. Feymâni, Karaca Oğlan geleneğinden yetiştiği için, kendisinin manevî ustası olarak Karaca Oğlan’ı kabul etmiştir. Yazdığı ilk şiirlerini Kadirli’den Âşık Mehmet Cihangiroğlu’na göstermiş, Cihangiroğlu da ona eksiklerini öğretmiştir. Bir yaz günü söğüt gölgesinde yattığı sırada rüyasına yaşlı zat girmiş ve üç defa mahlasının Feymânî olduğunu bildirmiştir.
Soru 58
Aşağıdakilerden hangisi XIX. yüzyıl âşıkları ve özelliklerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Divan şiirinin etkisiyle Arapça ve Farsça sözcükleri kullanmışlardır.
B
Yüzyılın âşıkları büyük ölçüde bir tarikate bağlanmışlardır.
C
Nedim ve Şeyh Galip bu yüzyılın ve edebiyatımızın en önemli şairlerindendir.
D
Batı etkisinde kalarak şiirler yazan çok fazla şair vardır.
E
Bu dönem şairleri hecenin yanında aruz vezniyle de şiirler yazmışlardır.
Açıklama:
Nedim ve Şeyh Galip 18. yüzyılın ve edebiyatımızın en önemli Divan şairleri arasında yerini almıştır.
Soru 59
Aşağıdakilerden hangisi XIX. yüzyıl âşıkları ve önemli temsilcilerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Dertli
B
Nabi
C
Dadaloğlu
D
Çıldırlı Âşık Şenlik
E
Bayburtlu Zihnî
Açıklama:
XIX. yüzyılda çok sayıda âşık yetişmiştir. Bayburtlu zihni, Çıldırlı Aşık Şenlik, Dadaloğlu, Dertli, Erzurumlu Emrah, Seyrani, Sümmani bunlardan bazılarıdır.
Soru 60
Türkiye Cumhuriyeti Kültür ve Turizm Bakanlığı Millî Folklor Araştırma Dairesi Başkanlığı tarafından, 1986 yılında Niksar’da adına anıt mezarı yapılan aşık şairimiz aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Dadaloğlu
B
Çıldırlı Âşık Şenlik
C
Dertli
D
Erzurumlu Emrah
E
Bayburtlu Zihnî
Açıklama:
Erzurumlu Emrah’ın adına, Türkiye Cumhuriyeti Kültür ve Turizm Bakanlığı Millî Folklor Araştırma Dairesi Başkanlığı tarafından, 1986 yılında Niksar’da anıt mezarı yapılmıştır.
Soru 61
Şiirlerinde Feymânî mahlasını kullanan halk şairi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Aşık Veysel Şatıroğlu
B
Bayburtlu Zihnî
C
Çıldırlı Âşık Şenlik
D
Âşık Murat Çobanoğlu
E
Âşık Osman Taşkaya
Açıklama:
Âşık Osman Taşkaya, bir yaz günü söğüt gölgesinde yattığı sırada rüyasına yaşlı zat girmiş ve üç defa mahlasının Feymânî olduğunu bildirmiştir. Şairimiz bu saatten sonra da bu mahlasla şiir söylemeye başlamıştır.
Soru 62
20. yüzyılda yaşamış olup, sağlığında adına şenlikler yapılan ilk âşık olan isim aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Âşık Murat Çobanoğlu
B
Âşık Veysel Şatıroğlu
C
Bayburtlu Zihnî
D
Âşık Osman Taşkaya ( Feymânî)
E
Çıldırlı Âşık Şenlik
Açıklama:
Âşık Osman Taşkaya, salığında adına şenlikler yapılan ilk âşık olma özelliğine sahip olmuştur. 1997 yılından bu yana Osmaniye Belediyesi ve Osmaniye Folklor Araştırma Derneği, Âşık Feymânî şenlikleri tertip etmektedir.
Soru 63
Bayburtlu Zihni kimle kurduğu yakınlıktan dolayı Divan-ı Hümayun'a alınmıştır?
Seçenekler
A
Mustafa Reşit Paşa
B
Kavalalı Mehmet Ali Paşa
C
Ahmet Cevdet Paşa
D
II. Mahmud
E
Sultan Abdülmecid
Açıklama:
Bayburtlu Zihni, Mustafa Reşit Paşa ile kurduğu yakınlık sayesinde Divân-ı Hümâyûn’a girmiştir.
Soru 64
İnsanların kusurlarını yahut gülünç taraflarını alaylı bir dille ele alan ya da toplumla ilgili olayları eleştiren halk şiirine ne ad verilir?
Seçenekler
A
Güzelleme
B
Cinas
C
Taşlama
D
Koşma
E
Sicillime
Açıklama:
Taşlama: bir kimseyi yermek ya da toplumun bozuk yönlerini eleştirmek amacıyla yazılan şiirlerdir
Soru 65
Taşlama türünde söylediği şiirlerle tanınan Kayserili 19. yüzyıl aşığı, aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Sümmânî
B
Seyrânî
C
Erzurumlu Emrah
D
Dertli
E
Dadaloğlu
Açıklama:
Seyrânî halk şiirinin pek çok türünde şiirler yazmıştır / söylemiştir. Bunlar arasında ilk sırayı taşlamalar alır. Onun taşlamaları ferdî boyutta değil, toplumsaldır. Şiirlerinde ikiyüzlülük, rüşvet, haksızlık, fakirlik, adalet, bilgisizlik gibi sosyal temaları da işlemiştir. Yaşadığı dönemde bozulan hak ve adalet dağıtan müesseseleri konu edinen şiirler yazmıştır. Ülkedeki başıbozukluğun sebebinin yöneticiler olduğunu, pek çok şiirinde dile getirmiştir. Şiirlerinde dini kötüye kullananlar veya yanlış yorumlayanlar da eleştirilmiştir.
Soru 66
19. yüzyıl sonu, 20. yüzyıl başında yaşamış İç Anadolulu aşıklardan biri olup, Türkçeyi güzel kullanması ve milli kültüre hizmet etmesinden ötürü Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından ölünceye kadar maaş bağlanan âşık aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Âşık Murat Çobanoğlu
B
Âşık Şeref Taşlıova
C
Âşık Veysel Şatıroğlu
D
Âşık Yaşar Reyhanî
E
Âşık Sabit Müdamî
Açıklama:
Türkçeyi güzel kullanması ve milli kültüre hizmet etmesinden ötürü Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından ölünceye kadar maaş bağlanan âşığımız Âşık Veysel Şatıroğlu’dur.
Soru 67
Genellikle aruzun recez bahrinde olan ve beş heceye denk düşen müstefilâtün müstefilâtün müstefilâtün müstefilâtün kalıbıyla yazılmış şiirlere ne ad verilir?
Seçenekler
A
Selis
B
Satranç
C
Divan
D
Vezn-i aher
E
Remel
Açıklama:
Genellikle aruzun recez bahrinde olan ve beş heceye denk düşen müstefilâtün müstefilâtün müstefilâtün müstefilâtün kalıbıyla yazılmış şiirlere Vezn-i aher denir.
Soru 68
Aşağıdakilerden hangisi XX. yüzyıl âşıklarından biri değildir?
Seçenekler
A
Âşık Osman (Taşkaya) Feymanî
B
Âşık Veysel Şatıroğlu
C
Sümmânî
D
Âşık Murat Çobanoğlu
E
Davut Sularî
Açıklama:
XX. yy. âşıklarından olmayan C seçeneğindeki Sümmânî'dir.
Soru 69
Şiirlerinde köy enstitülerini, halkevlerini, Atatürk ve Cumhuriyeti, içinde yaşadığı toplumun kültürel değerlerini, Sivrialan’ı, Kızılırmak’ı, tabiatı, okul ve hastaneyi, ayrılığı, gurbeti, eşi ve çocuklarına olan sevgisini, hayatında yer eden önemli devlet adamlarını ve vatan sevgisini işlemiştir. 1894'te dünyaya gelen ve 1973'te hayata gözlerini yuman âşık seçeneklerden hangisidir?
Seçenekler
A
Âşık Murat Çobanoğlu
B
Âşık Osman (Taşkaya) Feymanî
C
Âşık Şenlik
D
Âşık Şeref Taşlıova
E
Âşık Veysel Şatıroğlu
Açıklama:
Şiirlerinde köy enstitülerini, halkevlerini, Atatürk ve Cumhuriyeti, içinde yaşadığı toplumun kültürel değerlerini, Sivrialan’ı, Kızılırmak’ı, tabiatı, okul ve hastaneyi, ayrılığı, gurbeti, eşi ve çocuklarına olan sevgisini, hayatında yer eden önemli devlet adamlarını ve vatan sevgisini işlemiştir. 1894'te dünyaya gelen ve 1973'te hayata gözlerini yuman Âşık Veysel Şatıroğlu'dur.
Soru 70
Badeli âşık olup güzelleme, koçaklama, taşlama, nasihat, mektup, destan ve devriye tarzında yüzlerce şiir söylemiştir. Atışmaları oldukça başarılı ve öğretici niteliktedir. Şiirlerinde işlediği temalar arasında tabiat ve ormanın ayrı bir yeri vardır. Şiirlerinde Çukurova ağzının dil özellikleri bulabilmektedir. Bu halk şairi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Âşık Veysel Şatıroğlu
B
Âşık Osman (Taşkaya) Feymanî
C
Âşık Murat Çobanoğlu
D
Âşık Şeref Taşlıova
E
Dadaloğlu
Açıklama:
Badeli âşıklarımızdandır.Feymânî halk şiirinin sevilen türlerinden güzelleme, koçaklama, taşlama, nasihat,mektup, destan ve devriye tarzında yüzlerce şiir söylemiştir.Atışmaları oldukça başarılı olup, öğretici niteliktedir. Şiirlerinde işlediği temalar arasında tabiat ve ormanın ayrı bir yeri vardır. Şiirlerinde Çukurova ağzının dil özelliklerini bulabiliriz.Burada tanıtılan Âşık Osman (Taşkaya) Feymanî'dir.
Soru 71
İnatçı tavrı ve isyankâr ruhu şiirlerine de yansıyan ve bu hususları Sergüzeştnâme adlı eserinde manzum olarak hikâye eden XIX. yüzyıl aşığı kimdir?
Seçenekler
A
Çıldırlı Aşık Şenlik
B
Bayburtlu Zihni
C
Dadaloğlu
D
Erzurumlu Emrah
E
Dertli
Açıklama:
İnatçı tavrı ve isyankâr ruhu şiirlerine de yansıyan ve bu hususları Sergüzeştnâme adlı eserinde manzum olarak hikâye eden XIX. Yüzyıl aşığı Bayburtlu Zihni'dir.
Doğru cevap B'dir.
Doğru cevap B'dir.
Soru 72
Türk edebiyatına 180 kadar şiirin yanı sıra Latif Şah, Salman Bey ve Sevdakâr Şah adlı üç de güzel hikaye bırakan XIX. Yüzyıl aşığı kimdir?
Seçenekler
A
Erzurumlu Emrah
B
Seyrani
C
Çıldırlı Âşık Şenlik
D
Sümmani
E
Bayburtlu Zihni
Açıklama:
Türk edebiyatına 180 kadar şiirin yanı sıra Latif Şah, Salman Bey ve Sevdakâr Şah adlı üç de güzel hikaye bırakan XIX. Yüzyıl aşığı Çıldırlı Aşık Şenlik'tir.
Doğru cevap C'dir.
Doğru cevap C'dir.
Soru 73
Elimizde 170 civarında şiiri bulunan ve gözleri görmeyen, 19. yüzyıl sonu-20. yüzyıl başında yaşamış İç Anadolu aşığı kimdir?
Seçenekler
A
Erzurumlu Emrah
B
Dadaloğlu
C
Âşık Osman (Taşkaya) Feymânî
D
Seyrani
E
Aşık Veysel Şatıroğlu
Açıklama:
Elimizde 170 civarında şiiri bulunan ve gözleri görmeyen, XX. Yüzyıl İç Anadolu aşığı Aşık Veysel Şatıroğlu'dur.
Doğru cevap E'dir.
Doğru cevap E'dir.
Soru 74
Sağlığında adına şenlikler yapılan ilk âşık olma özelliğine sahip olan Çukurova bölgesi aşığı kimdir?
Seçenekler
A
Feymani
B
Seyrani
C
Dadaloğlu
D
Bayburtlu Zihni
E
Erzurumlu Emrah
Açıklama:
Sağlığında adına şenlikler yapılan ilk âşık olma özelliğine sahip olan Çukurova bölgesi aşığı Feymani'dir.
Doğru cevap A'dır.
Doğru cevap A'dır.
Soru 75
XIX. Yüzyılın âşıkları büyük ölçüde bir tarikate bağlanmışlardır. Aşağıdakilerden hangisi bir tarikate bağlı değildir?
Seçenekler
A
Erzurumlu Emrah
B
Dadaloğlu
C
Dertli Bektaşi
D
Ruhsati Nakşibendi
E
Seyrani
Açıklama:
Hiçbir tarikate bağlı olmayan aşıklarımız arasında Dadaloğlu ve Bayburtlu Zihni sayılabilir.
Doğru cevap B'dir.
Doğru cevap B'dir.
Soru 76
Âşıkların aruzun feilâtün (fâilâtün) feilâtün feilâtün feilün kalıbıyla yazdıkları şiire verilen ad nedir?
Seçenekler
A
Divan
B
Vezn-i Aher
C
Selis
D
Satranç
E
Gazel
Açıklama:
Âşıkların aruzun feilâtün (fâilâtün) feilâtün feilâtün feilün kalıbıyla yazdıkları şiire verilen ad Selistir.
Doğru cevap C'dir.
Doğru cevap C'dir.
Soru 77
I. Oğuzların 24 boyundan birisi olan Avşar boyuna mensuptur.
II. Şiirlerinde işlenen konu büyük ölçüde Avşar aşiretinin hayatıdır.
III. Bu genel çerçeve içerisinde sevda, yurt güzellemeleri, göçer hayatı ön plandadır.
Yukarıda bilgileri verilen aşık kimdir?
II. Şiirlerinde işlenen konu büyük ölçüde Avşar aşiretinin hayatıdır.
III. Bu genel çerçeve içerisinde sevda, yurt güzellemeleri, göçer hayatı ön plandadır.
Yukarıda bilgileri verilen aşık kimdir?
Seçenekler
A
Karacaoğlan
B
Seyrani
C
Ruhsati
D
Dadaloğlu
E
Deliboran
Açıklama:
I. Oğuzların 24 boyundan birisi olan Avşar boyuna mensuptur.
II. Şiirlerinde işlenen konu büyük ölçüde Avşar aşiretinin hayatıdır.
III. Bu genel çerçeve içerisinde sevda, yurt güzellemeleri, göçer hayatı, vb. ön plandadır.
Yukarıda bilgileri verilen aşık Dadaloğlu'dur.
Doğru cevap D'dir.
II. Şiirlerinde işlenen konu büyük ölçüde Avşar aşiretinin hayatıdır.
III. Bu genel çerçeve içerisinde sevda, yurt güzellemeleri, göçer hayatı, vb. ön plandadır.
Yukarıda bilgileri verilen aşık Dadaloğlu'dur.
Doğru cevap D'dir.
Soru 78
I. Mensubu olduğu Bektaşi tarikatının etkisiyle, Hazreti Ali’ye aşkla bağlanmıştır.
II. Fes ve saz üzerine söylediği şiirleriyle ünlenmiştir.
III. Şiiirlerinin ana temasını din ve tasavvuf, beşerî aşk, sosyal ve toplumsal konular, hiciv ve mizah, tabiat ve tabiat güzellikleri, gurbet, hasret, dert ve sıkıntı oluşturmaktadır.
Yukarıda özellikleri verilen XIX. Yüzyıl aşığı kimdir?
II. Fes ve saz üzerine söylediği şiirleriyle ünlenmiştir.
III. Şiiirlerinin ana temasını din ve tasavvuf, beşerî aşk, sosyal ve toplumsal konular, hiciv ve mizah, tabiat ve tabiat güzellikleri, gurbet, hasret, dert ve sıkıntı oluşturmaktadır.
Yukarıda özellikleri verilen XIX. Yüzyıl aşığı kimdir?
Seçenekler
A
Hengami
B
Dadaloğlu
C
Sümmani
D
Feymani
E
Dertli
Açıklama:
I. Mensubu olduğu Bektaşi tarikatının etkisiyle, Hazreti Ali’ye aşkla bağlanmıştır.
II. Fes ve saz üzerine söylediği şiirleriyle ünlenmiştir.
III. Şiiirlerinin ana temasını din ve tasavvuf, beşerî aşk, sosyal ve toplumsal konular, hiciv ve mizah, tabiat ve tabiat güzellikleri, gurbet, hasret, dert, sıkıntı, vb. oluşturmaktadır.
Yukarıda özellikleri verilen XIX. Yüzyıl aşığı Dertli'dir.
Doğru cevap E'dir.
II. Fes ve saz üzerine söylediği şiirleriyle ünlenmiştir.
III. Şiiirlerinin ana temasını din ve tasavvuf, beşerî aşk, sosyal ve toplumsal konular, hiciv ve mizah, tabiat ve tabiat güzellikleri, gurbet, hasret, dert, sıkıntı, vb. oluşturmaktadır.
Yukarıda özellikleri verilen XIX. Yüzyıl aşığı Dertli'dir.
Doğru cevap E'dir.
Soru 79
Yiğitlik edası taşıyan sözleri içeren koşmaya verilen isim aşağıdakilerin hangisinde doğru olarak verilmiştir?
Seçenekler
A
Koçaklama
B
Güzelleme
C
Taşlama
D
Ağıt
E
Semai
Açıklama:
Yiğitlik edası taşıyan sözleri içeren koşmaya verilen isim koçaklama'dır.
Soru 80
Şairimizin elimizde 170 civarında şiiri bulunmaktadır. Şairimiz bu şiirlerinde köy enstitülerini, halkevlerini, Atatürk ve Cumhuriyeti, içinde yaşadığı toplumun kültürel değerlerini, Sivrialan’ı, Kızılırmak’ı, tabiatı, okul ve hastaneyi, ayrılığı, gurbeti, eşi ve çocuklarına olan sevgisini, hayatında yer eden önemli devlet adamlarını ve vatan sevgisini işlemiştir. Bu arada zaman zaman taşlama türünde de güzel örnekler vermiştir.
Yukarıda hakkında bilgi verilen 20. yüzyıl halk şairimiz aşağıdakilerden hangisidir?
Yukarıda hakkında bilgi verilen 20. yüzyıl halk şairimiz aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Âşık Murat Çobanoğlu
B
Âşık Veysel
C
Âşık Osman
D
Dadaloğlu
E
Köroğlu
Açıklama:
Şairimizin elimizde 170 civarında şiiri bulunmaktadır. Şairimiz bu şiirlerinde köy enstitülerini, halkevlerini, Atatürk ve Cumhuriyeti, içinde yaşadığı toplumun kültürel değerlerini, Sivrialan’ı, Kızılırmak’ı, tabiatı, okul ve hastaneyi, ayrılığı, gurbeti,eşi ve çocuklarına olan sevgisini, hayatında yer eden önemli devlet adamlarını ve vatan sevgisini işlemiştir. Bu arada zaman zaman taşlama türünde de güzel örnekler vermiştir.
Yukarıda hakkında bilgi verilen 20. yüzyıl halk şairimiz Âşık Veysel'dir.
Yukarıda hakkında bilgi verilen 20. yüzyıl halk şairimiz Âşık Veysel'dir.
Soru 81
Yazılışları ve söylenişleri aynı anlamları farklı olan sözlere verilen isim aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?
Seçenekler
A
Taşlama
B
Hiciv
C
Cinas
D
Seci
E
Kinaye
Açıklama:
Yazılışları ve söylenişleri aynı anlamları farklı olan sözlere verilen isim cinastır.
Soru 82
İnsanların kusurlarını yahut gülünç taraflarını alaylı bir dille ele alan ya da toplumla ilgili olayları eleştiren şiirlere verilen ad aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?
Seçenekler
A
Koçaklama
B
Ağıt
C
Güzelleme
D
Taşlama
E
Semai
Açıklama:
İnsanların kusurlarını yahut gülünç taraflarını alaylı bir dille ele alan ya da toplumla ilgili olayları eleştiren şiirlere verilen ad taşlamadır.
Soru 83
Âşıklık geleneğinin çok güçlü olduğu Doğu Anadolu Bölgesi’nde yetişmiş olan ......., saz şiiri tekniğine hâkimdir. Ayrıca medrese öğrenimi gördüğünden, klasik edebiyatın temel bilgilerine de sahiptir. Hem klasik, hem de saz şiiri vadisinde eser verirken söz sanatlarını da başarı ile kullanmıştır.
Yukarıda boş bırakılan yere aşağıdaki hangi şair getirilmelidir?
Yukarıda boş bırakılan yere aşağıdaki hangi şair getirilmelidir?
Seçenekler
A
Gevherî
B
Bayburtlu Zihni
C
Dadaloğlu
D
Dertli
E
Erzurumlu Emrah
Açıklama:
Âşıklık geleneğinin çok güçlü olduğu Doğu Anadolu Bölgesi’nde yetişmiş olan ......., saz şiiri tekniğine hâkimdir. Ayrıca medrese öğrenimi gördüğünden, klasik edebiyatın temel bilgilerine de sahiptir. ......... hem klasik, hem de saz şiiri vadisinde eser verirken söz sanatlarını da başarı ile kullanmıştır.
Yukarıda boş bırakılan yere Erzurumlu Emrah getirilmelidir.
Yukarıda boş bırakılan yere Erzurumlu Emrah getirilmelidir.
Soru 84
Âşıkların aruzun fâilâtün fâilâtün fâilâtün fâilün kalıbıyla gazel, murabba, muhammes, müseddes, musammat ve müstezat şekliyle ortaya koydukları şiirdir.
Yukarıda tanımı verilen şiir şeklinin ismi hangisinde doğru olarak verilmiştir?
Yukarıda tanımı verilen şiir şeklinin ismi hangisinde doğru olarak verilmiştir?
Seçenekler
A
Gazel
B
Satranç
C
Vezn-i Aher
D
Selis
E
Divan
Açıklama:
Âşıkların aruzun fâilâtün fâilâtün fâilâtün fâilün kalıbıyla gazel, murabba, muhammes, müseddes, musammat ve müstezat şekliyle ortaya koydukları şiir şeklinin ismi divandır.
Soru 85
Genellikle aruzun recez bahrinde olan ve beş heceye denk düşen müstefilâtün müstefilâtün müstefilâtün müstefilâtün kalıbıyla yazılmış şiirlere verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Satranç
B
Divan
C
Vezn-i Aher
D
Selis
E
Gazel
Açıklama:
Genellikle aruzun recez bahrinde olan ve beş heceye denk düşen müstefilâtün müstefilâtün müstefilâtün müstefilâtün kalıbıyla yazılmış şiirlere verilen ad vezn-i aherdir.
Soru 86
Aruz ve hece ile yazılabilen, taktileri yahut durakları satranç tahtası düzeninde olan şiirlere verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Gazel
B
Divan
C
Vezn-i Aher
D
Selis
E
Satranç
Açıklama:
Aruz ve hece ile yazılabilen, taktileri yahut durakları satranç tahtası düzeninde olan şiirlere verilen ad satrançtır.
Soru 87
Oğuzların 24 boyundan birisi olan Avşar boyuna mensuptur. Doğum tarihi kesin olarak bilinmemekle beraber, araştırıcıların büyük bir kısmının tahminine göre 1785’te doğmuştur. Ancak onun için söylenebilecek en uygun doğum tarihi “XVIII. yüzyılın son çeyreği”dir. Âşığın asıl adı Veli’dir. Önceleri bu adla tapşırmış olma ihtimali yüksektir.
Yukarıda özellikleri verilen âşığımız aşağıdakilerin hangisinde doğru olarak verilmiştir?
Yukarıda özellikleri verilen âşığımız aşağıdakilerin hangisinde doğru olarak verilmiştir?
Seçenekler
A
Bayburtlu Zihni
B
Köroğlu
C
Dadaloğlu
D
Dertli
E
Erzurumlu Emrah
Açıklama:
Yukarıda özellikleri verilen âşığımız Dadaloğlu'dur.
Soru 88
Aşağıdaklerden hangisi XIX. yüzyıl divan şiiri alanında yetişen kişilerden biri değildir?
Seçenekler
A
İzzet Molla,
B
Enderunî Vasıf,
C
Lefkofçalı Galib,
D
Leyla Hanım
E
Zekai Mustafa
Açıklama:
XIX. yüzyıl âşıkları ve özellikleri Bu yüzyılda divan şiiri alanında izzet Molla, Enderunî Vasıf, Lefkofçalı Galib, Hâlet, Leylâ Hanım, Şeref Hanım, vb. yetişmiştir.
Soru 89
Âşıkların aruzun feilâtün (fâilâtün) feilâtün feilâtün feilün kalıbıyla yazdıkları şiire verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Vezn-İ Aher,
B
Satranç,
C
Divan
D
Selis
E
Gazel
Açıklama:
Selis: Âşıkların aruzun feilâtün (fâilâtün) feilâtün feilâtün feilün kalıbıyla yazdıkları şiire verilen ad.
Soru 90
İnatçı tavrı ve isyankâr ruhu şiirlerine de yansıtan ve bu hususlara Sergüzeştnâme adlı eserinde de yer veren şair aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Bayburtlu Zihni
B
Erzurumlu Emrah
C
Seyrani
D
Sümmani
E
Âşık Ömer
Açıklama:
İnatçı tavrı ve isyankâr ruhu şiirlerine de yansıtmıştır. Bu hususları Sergüzeştnâme adlı eserinde manzum olarak hikâye etmiştir.
Soru 91
Seyrani’nin şiirlerinde ilk sırayı alan ve insanların kusurlarını yahut gülünç taraflarını alaylı bir dille ele alan ya da toplumla ilgili olayları eleştiren şiirlere verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Gazel
B
Güzelleme
C
Kaside
D
Cinas
E
Taşlama
Açıklama:
Seyrânî halk şiirinin pek çok türünde şiirler yazmıştır/söylemiştir. Bunlar arasında ilk sırayı taşlamalar alır. Taşlama: insanların kusurlarını yahut gülünç taraflarını alaylı bir dille ele alan ya da toplumla ilgili olayları eleştiren şiirlere verilen ad.
Soru 92
Seyrani’nin şiirlerinde önemli bir yer tutan ve yazılışları ve söylenişleri aynı, fakat farklı anlamlara gelen sözler aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Cinas
B
Taşlama
C
Divan
D
Selis
E
Gazel
Açıklama:
Cinas, Seyrânî’nin şiirlerinde önemli bir yer tutmaktadır. Cinas: yazılışları ve söylenişleri aynı, fakat farklı anlamlara gelen sözler.
Soru 93
XX. Yüzyıl aşıklarından ve Doğu Anadolu Bölgesi önemli temsilcilerinden olan aşık aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Aşık Murat Çobanoğlu
B
Aşık Veysel Şatıroğlu
C
Aşık Osman Feymani
D
Aşık Deli Hazım
E
Aşık Kul Mustafa
Açıklama:
Doğu Anadolu Bölgesi Aşık Murat Çobanoğlu.
Soru 94
Aşağıdakilerden hangisi Aşık Murat Çobanoğlu’nun yetişmesinde babası hariç etkisi olan aşıklar arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Şavşatlı Deryamî,
B
Kağızmanlı Cemâl Hoca,
C
Arpaçaylı Hamit İlhamî
D
Ardanuçlu Efkârî
E
Aşık Osman Feymani
Açıklama:
Babasının dışında Şavşatlı Deryamî, Kağızmanlı Cemâl Hoca, Arpaçaylı Hamit İlhamî Ardanuçlu Efkârî ve Ardanuçlu Efkârî onun yetiştirilmesinde emeği olan diğer âşıklardır.
Soru 95
‘Efendim Şatıroğlulları çok... Malatya, Trabzon, Konya’da var. Onlar benim düşünceme kalırsa Türkistan’dan mı gelmişler nedir...?’ Şatıroğlu soyundan gelen ve bu sözleri söyleyen aşık aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Aşık Murat Çobanoğlu
B
Aşık Veysel Şatıroğlu
C
Aşık Osman Feymani
D
Aşık Deli Hazım
E
Aşık Kul Mustafa
Açıklama:
Aşık Veysel, Şatıroğlu soyundandır. Bu konuda şöyle demektedir: Efendim Şatıroğlulları çok... Malatya, Trabzon, Konya’da var. Onlar benim düşünceme kalırsa Türkistan’dan mı gelmişler nedir...?’.
Soru 96
Türkiye’de sazla plağa türküyü ilk okuyan ve ‘Mecun’um Leylamı Gördüm’ türküsü çok tutulan aşık aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Aşık Deli Hazım
B
Aşık Kul Mustafa
C
Aşık Murat Çobanoğlu
D
Aşık Veysel Şatıroğlu
E
Aşık Osman Feymani
Açıklama:
Aşık Veysel Şatıroğlu Türkiye’de sazla plağa türküyü ilk okuyan ve ‘Mecun’um Leylamı Gördüm’ türküsü çok tutulan aşıktır.
Soru 97
‘Yiğitlik edası taşıyan sözleri içeren koşmaya verilen ad’ aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Güzelleme
B
Koçaklama
C
Nasihat
D
Destan
E
Devriye
Açıklama:
Koçaklama; Yiğitlik edası taşıyan sözleri içeren koşmaya verilen ad.
Soru 98
Aşağıdakilerden hangisi XIX. yüzyılda batı etkisinde kalarak şiir yazan şairlerden birisidir?
Seçenekler
A
Dadaloğlu
B
Namık Kemal
C
Zihni
D
Sümmani
E
Erzurumlu Emrah
Açıklama:
Bu yüzyılın belki de en önemli özelliği, batı etkisinde kalarak şiirler yazan pek çok şairin ortaya çıkmasıdır. Akif Paşa, Namık Kemal, Ziya Paşa, İbrahim Şinasi, Abdülhak Hamid ve Recaizade Mahmud Ekrem bu şairlerdendir. Bu sebeple doğru cevap B şıkkında verilmiştir.
Soru 99
XIX. yüzyıl şairleri hem aruz hem de hece veznini kullanarak eserler vermişlerdir. İki Vezne de hakim olmaları aşağıdaki türlerden hangisinde/hangilerinde çok sayıda eser verilmesini sağlamıştır?
I. Divan
II. Vezn-i Aher
III. Satranç
IV. Selis
V. Müseddes
I. Divan
II. Vezn-i Aher
III. Satranç
IV. Selis
V. Müseddes
Seçenekler
A
I ve II
B
II, III ve V
C
I, II ve IV
D
I, II, III ve IV
E
Hepsi
Açıklama:
Yüzyılın aşıklarının önemli bir bölümü, hecenin yanında aruz vezniyle de şiirler yazmışlardır. İki vezne de hakim olma koşma, destan, varsağı ve semailerin yanı
sıra, gazel, kaside, terci-i bend, terkib-i bend, muhamemmes, müseddes, vezn-i aher, satranç, divan ve selis türlerinde de çok sayıda şiirin ortaya çıkmasını sağlamıştır. Bu nedenle doğru seçenek soruda verilen türlerin hepsini içeren E şıkkıdır.
sıra, gazel, kaside, terci-i bend, terkib-i bend, muhamemmes, müseddes, vezn-i aher, satranç, divan ve selis türlerinde de çok sayıda şiirin ortaya çıkmasını sağlamıştır. Bu nedenle doğru seçenek soruda verilen türlerin hepsini içeren E şıkkıdır.
Soru 100
27 varaklık bir eser olup, Bayburt beylerinden Abdullah’ın 18 yıllık hayatının hikayeleştirilmiş şeklidir. Eser, Saim Sakaoğlu ve Ahmet Sevgi tarafından 1992 yılında yayımlanmıştır. Bu eserin Türk romanına geçiş aşamasında önemli bir yeri vardır.
Yukarıda açıklaması verilen eser ve yazarı hangi şıkta doğru verilmiştir?
Yukarıda açıklaması verilen eser ve yazarı hangi şıkta doğru verilmiştir?
Seçenekler
A
Divan-ı Zihni / Bayburtlu Zihni
B
Sergüzeştname-i Zihni / Ahmet Revayi
C
Kitab-ı Hikaye-i Garibe / Bayburtlu Zihni
D
Kitab-ı Hikaye-i Garibe / Dadaloğlu
E
Divan-ı Zihni / Sümmani
Açıklama:
27 varaklık bir eser olup, Bayburt beylerinden Abdullah’ın 18 yıllık hayatının hikayeleştirilmiş şeklidir. Eser, Saim Sakaoğlu ve Ahmet Sevgi tarafından 1992 yılında yayımlanmıştır. Bu eserin Türk romanına geçiş aşamasında önemli bir yeri vardır. Bu Kitap C şıkkında yazarı ile birlikte verilmiştir.
Soru 101
Latif Şah, Salman Bey, Sevdakar Şah adlı hikayeler kime aittir?
Seçenekler
A
Çıldırlı Aşık Şenlik
B
Bayburtlu Zihni
C
Dadaloğlu
D
Sümmani
E
Erzurumlu Emrah
Açıklama:
Latif Şah, Salman Bey, Sevdakar Şah adlı hikayeler Çıldırlı Aşık Şenlik e aittir. Bu nedenle doğru cevap A şıkkıdır.
Soru 102
Oğuzların 24 boyundan birisi olan Avşar boyuna mensuptur. Doğum tarihi kesin olarak bilinmemekle beraber, XVIII. yüzyılın son çeyreğidir. Aşığın asıl adı Veli’dir. Şiirlerinde işlenen konu büyük ölçüde Avşar aşiretinin hayatıdır.
Yukarıda belirtilen Aşık kimdir?
Yukarıda belirtilen Aşık kimdir?
Seçenekler
A
Erzurumlu Emrah
B
Sümmani
C
Dadaloğlu
D
Bayburtlu Zihni
E
Karaca Oğlan
Açıklama:
Oğuzların 24 boyundan birisi olan Avşar boyuna mensuptur. Doğum tarihi kesin olarak bilinmemekle beraber, XVIII. yüzyılın son çeyreğidir. Aşığın asıl adı Veli’dir. Şiirlerinde işlenen konu büyük ölçüde Avşar aşiretinin hayatıdır. Burada belirtilen kişi Dadaloğlu olduğu için doğru cevap C şıkkıdır.
Soru 103
Yiğitlik edası taşıyan sözleri içeren koşmaya verilen ad nedir?
Seçenekler
A
Güzelleme
B
Taşlama
C
Satranç
D
Koçaklama
E
Selis
Açıklama:
Yiğitlik edası taşıyan sözleri içeren koşmaya verilen ad koçaklamadır. Bu nedenle doğru cevap D şıkkıdır.
Soru 104
Daha çok Doğu Anadolu Bölgesi aşıklarında görülen usta-çırak ilişkisi geleneğinde yetişmemiştir. Ancak onun aşıklığa başlamasında ve yetişmesinde kayınbabası Aşık Deli Hazım, Aşık Hüdai ve Aşık Kul Mustafa’nın etkileri görülmektedir. O, Karaca Oğlan geleneğinden yetiştiği için, kendisinin manevi ustası olarak Karaca Oğlan’ı kabul etmiştir.
Yukarıda belirtilen aşık kimdir?
Yukarıda belirtilen aşık kimdir?
Seçenekler
A
Aşık Murat Çobanoğlu
B
Aşık Veysel Şatıroğlu
C
Aşık Osman Feymani
D
Dadaloğlu
E
Erzurumlu Emrah
Açıklama:
Daha çok Doğu Anadolu Bölgesi aşıklarında görülen usta-çırak ilişkisi geleneğinde yetişmemiştir. Ancak onun aşıklığa başlamasında ve yetişmesinde kayınbabası Aşık Deli Hazım, Aşık Hüdai ve Aşık Kul Mustafa’nın etkileri görülmektedir. O, Karaca Oğlan geleneğinden yetiştiği için, kendisinin manevi ustası olarak Karaca Oğlan’ı kabul etmiştir. Belirtilen kişi Aşık Osman Feymani olduğu için doğru cevap C şıkkıdır.
Soru 105
Aşağıdaki şıklardan hangisinde XX. yüzyıl aşıkları birlikte verilmiştir?
Seçenekler
A
Aşık Veysel Şatıroğlu / Bayburtlu Zihni / Sümmani
B
Bayburtlu Hicrani/ Karacaoğlan / Dadaloğlu
C
Erzurumlu Emrah/ Seyrani/ Davut Sulari
D
Aşık Murat Çobanoğlu/ Aşık Veysel Şatıroğlu/ Aşık Osman Feymani
E
Sümmani/ Seyrani/ Erzurumlu Emrah
Açıklama:
D şıkkında verilen kişilerin hepsi XX. yüzyıl aşıkları olduğu için doğru cevap bu seçenektir.
Soru 106
İnsanların kusurlarını yahut gülünç taraflarını alaylı bir dille ele alan ya da toplumla ilgili olayları eleştiren şiirlere ne denir?
Seçenekler
A
Taşlama
B
Güzelleme
C
Koçaklama
D
Cinas
E
Selis
Açıklama:
İnsanların kusurlarını yahut gülünç taraflarını alaylı bir dille ele alan ya da toplumla ilgili olayları eleştiren şiirlere taşlama denir. Bu nedenle doğru cevap A şıkkıdır.
Soru 107
Aşağıdaki şairlerden hangisi XIX. yüzyılda divan şiiri alanında yetişmiştir?
Seçenekler
A
Türabi
B
İzzet Molla
C
Celali
D
Cevri
E
Seyrani
Açıklama:
XIX. yüzyılda divan şiiri alanında İzzet Molla, Enderuni Vasıf, Lefkofçalı Galib, Halet, Leyla Hanım, Şeref Hanım, vb. yetişmiştir. Bu nedenle doğru cevap B şıkkıdır.