Türk Edebiyatının Mitolojik Kaynakları - Türk Dili ve Edebiyatı

Ünite 1

Soru 1

Mitlerin yer aldığı anlatılardaki zaman kavramı aşağıdakilerden hangisidir?

Geçmiş

Şimdi

Gelecek

Art süremli

Kronolojik

Açıklama:

Mitlerin yer aldığı anlatılardaki zaman kavramı hiç sona ermeyen ve ermeyecekmiş gibi görünen âdeta daimi süreklilik gösteren bir şimdiki zamandır.

Doğru Cevap: B

Soru 2

Mitlerin temel karakterleri veya kahramanı aşağıdakilerden hangisi değildir?

Tanrı

Yarıtanrı

Tanrıça

Olağanüstü varlıklar

İnsanoğlu

Açıklama:

Mitlerin temel karakterleri veya kahramanı insanoğlu değildir. Ancak mitleri gerçekleştiren tanrısal, olağanüstü karakter veya kahraman insan tavır ve davranışları sergiler.

Doğru Cevap: E

Soru 3

Mitlerde her zaman için bir ……….. ve ………… ‘le ilgilidir. Noktalı yere en uygun olan kavramları yazınız.

Doğum-Ölüm

Yaratılış-Köken

Tanrı-Tanrıça

Gök-Deniz

Evren-Türeyiş

Açıklama:

Mit, her zaman için bir “yaratılış” ve “köken”le ilgilidir.

Doğru Cevap: B

Soru 4

Mitlerde Mekânı, kutsallıkla ilişkili olarak merkezî bir yapı içinde algılamaya ne ad verilir?

Mit Tanrısı Evi

Kutsal Mekan

Merkez Simgeciliği

Güneş Tanrısı

Yeryüzü

Açıklama:

Mekânı, kutsallıkla ilişkili olarak merkezî bir yapı içinde algılamaya “merkez simgeciliği” adı verilir.

Doğru Cevap: C

Soru 5

Mitolojik zamanı aşamamış ve yaşam tarzı olarak ilkel topluluklarda çok yaygın olarak görülen Mit türü aşağıdakilerden hangisidir?

Antropogoni Mitleri

Kozmogoni Mitleri

Takvim Mitleri

Etiyolojik Mitler

Teogoni Mitleri

Açıklama:

Etiyolojik Mitler: Mitolojik zamanı aşamamış ve yaşam tarzı olarak ilkel topluluklarda çok yaygın olarak görülen mitlerdir. İlkel insanın kafasında oluşturduğu sorulara cevap vermeyi soyut ve somut her türlü varlığın kökenini izah edip açıklamayı amaçlayan mitlerdir.

Doğru Cevap: D

Soru 6

İnsanların nereden geldiklerini veya nasıl oluştuklarını konu edinen mit türü aşağıdakilerden hangisidir?

Antropogoni Mitleri

Etiyolojik Mitler

Teogoni Mitleri

Kozmogoni Mitleri

Eskatolojik Mitler

Açıklama:

Antropogoni Mitleri: İnsanların nereden geldiklerini veya nasıl oluştuklarını konu edinen mitlerdir. Türeyiş mitleri de denilen bu tür mitler, ilk insanın yaratılmasından, insan topluluklarının, kabilelerin, soyların boyların ortaya çıkmasına kadar geniş bir alanı içerir.

Doğru Cevap: A

Soru 7

Bir kültürde efsanevi konuların dağılımı ve bu kültürde neyin sosyal olarak uygun olduğu arasında açık bir ilişki vardır. İşlevsel-Yapısal bakış açısı içinde yer alan mit yaklaşımı aşağıdakilerden hangisidir?

Sosyal kurumların onayı olarak mit

Sosyal uyumluluğun belirteci olarak mit

Kültürün, sosyal yapının, vb. aynası olarak mit

Sembolik bir ifade türü olarak mit

Yapı aracı olarak mit

Açıklama:

Daha önce de işaret edildiği gibi, Yunancada “anlatı” veya “hikâye” anlamına gelen “mythos” sözcüğü, sözlü kültür ve edebiyat üzerine çalışanlara hemen hemen ele aldıkları bütün türlerin genel özelliklerinden başka hiçbir anlam ifade etmezler.

Doğru Cevap: B

Soru 8

Mandol hangi mitolojide evrenin ve tanrıları temsil eden sembolik ifade olarak karşımıza çıkarlar.?

Türk Mitolojisi

Hint Mitolojisi

Yunan Mitolojisi

Mısır Mitolojisi

Arap Mitolojisi

Açıklama:

Mandol: Hint mitolojisinde dünyanın, evrenin ve tanrıları temsil eden sembolik ifade.

Doğru Cevap: B

Soru 9

Kaliforniya ve Yeni Meksika arasında yaşayan Pimalarda dinleyenler arasında kimler varsa mitler anlatılmaz?

Krallar

Hizmetliler

Çocuklar

Kadınlar

Erkekler

Açıklama:

Kaliforniya ve Yeni Meksika arasında yaşayan Pimalarda dinleyenler arasında kadınlar varsa mitler anlatılmaz. Genelde dünyanın nasıl oluştuğu gibi konular sadece erkek çocuklara anlatılır.

Doğru Cevap: D

Soru 10

Eski Mezopotamya’da Yeni Yıl Festivali’nde hangi miti anlatmak için sanki dünya yeniden oluşuyormuş gibi söz konusu yaratıcı hareketi törenlerle tekrarlamak gerekirdi?

Hiti Miti

Varoluş Miti

Güneş Miti

Uygarlık Miti

Yaratılış Miti

Açıklama:

Eski Mezopotamya’da Yeni Yıl Festivali’nde Yaradılış mitini anlatmak için sanki dünya yeniden oluşuyormuş gibi söz konusu yaratıcı hareketi törenlerle tekrarlamak gerekirdi.

Doğru Cevap: E

Soru 11

Mitlerdeki kahramanlar kimlerden oluşur?

Halktan

Hayvanlardan

Tanrısal varlıklardan

Yöneticilerden

Kölelerden

Açıklama:

Tanrısal varlıklardan

Doğru Cevap: C

Soru 12

Mitlerin yer aldığı anlatılardaki zaman kavramı aşağıdakilerden hangisidir?

Şimdiki Zaman

Geniş Zaman

Geçmiş Zaman

Gelecek Zaman

Geçmiş Zamanın Rivayeti

Açıklama:

Şimdiki Zaman

Doğru Cevap: A

Soru 13

Konularına göre mitler kaç ana gruba ayrılır?

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 14

Mandol hangi mitolojide tanrıyı temsil eder?

Yunan

Türk

Mısır

Çin

Hint

Açıklama:

Hint

Doğru Cevap: E

Soru 15

Ünlü düşünür Platon miti nasıl tanımlar?

gülünç

gerçekçi

olağan

gerçek

doğru

Açıklama:

gülünç

Doğru Cevap: A

Soru 16

Yunan mitolojisinin yazıya geçirilişi kiminle başlar?

Ezop

Heredot

Sorkates

Descartes

Homeros

Açıklama:

Homeros

Doğru Cevap: E

Soru 17

Artemis'e göre mitler aşağıdakilerden hangisine dayanır?

Ateş

Tahta

Hava

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 18

19. yüzyıla kadar mit dendiğinde neredeyse tamamen hangi mit anlaşılmaktaydı?

Yunan

Hint

Çin

Mısır

Arap

Açıklama:

Yunan

Doğru Cevap: A

Soru 19

Çeşitli nedenlerle kutsallığını yitiren mitlere ne ad verilir?

Yalancı roman

Yalancı masal

Masal

Yalancı hikaye

Şiirsel anlatı

Açıklama:

Yalancı hikaye

Doğru Cevap: D

Soru 20

Köken ve yaratılış mitlerinden 'evrenin, dünyanın ve özellikle de gök ve gök cisimlerinin nasıl oluştuğunu konu edinen mitler' aşağıdakilerden hangisidir?

Etiyolojik Mitler

Kozmogoni Mitleri

Teogoni Mitleri

Totem Mitleri

Kahramanlık Mitleri

Açıklama:

Kozmogoni Mitleri: Evrenin, dünyanın ve özellikle de gök ve gök cisimlerinin nasıl oluştuğunu konu edinen mitlerdir. Kozmogoni mitleri, teogoni mitleriyle de ilişkili ve yer yer örtüşen bir yapıda karşımıza çıkarlar.

Doğru Cevap: B

Soru 21

I. Mit kutsal bir öyküyü, kâinatin başlangıcını ve kökenini anlatır.
II. Mitler çoğu zaman bir yaratılışın öyküsüdür.
III. İlkellerin dini olguları anlama çabalarına yardımcı olurlar.
IV. Ritüelin yararlılığına tanıklık etmekte ve kültün kutsallığını kurmaktadır.
“Mit” kelimesinin içeriği ile ilgili yukarıdakilerden hangisi/hangileri doğrudur?

I ve II

I, II, III

I, II, IV

II, III, IV

I, II, III, IV

Açıklama:

Mit kutsal bir öyküyü, başlangıçtaki yeryüzünün hatta kâinatin başlangıcını ve kökenini anlatır. Bu “tarih” olarak adlandırdığımız zamanın da ötesinde “her şeyin yaratıldığı” bir ilk başlangıç zamanıdır. Mitler ya bütün kâinatın veya onun yalnızca küçük bir parçasının, diyelim ki bir kuş veya ağaç cinsinin, bir insan davranışının, bir sosyal kurumun nasıl oluştuğunu ve kökeninin ne olduğunu anlatır. Bir başka ifadeyle, mitler çoğu zaman bir yaratılışın öyküsüdür. Bir şeyin nasıl yaratıldığını veya nasıl var olmaya başladığını anlatırlar. Mitler ilkellerin evren ve dünya içindeki yerlerini, davranış biçimlerini belirleme çabalarına yardımcı olurlar.

Doğru Cevap: C

Soru 22

'Kaos - Kozmos - Norm - Etiyolojik'
Yukarıda verilen mitolojik kavramların anlamları aşağıdaki hangi seçenekte doğru sıralanmıştır?

Kargaşa - Evren - Kıymet ölçüsü - Köken açıklayıcı

Evren - Köken açıklayıcı - Kıymet ölçüsü - Kargaşa

Köken açıklayıcı - Kargaşa - Evren - Kıymet ölçüsü

Kargaşa - Evren - Köken açıklayıcı - Kıymet ölçüsü

Kıymet ölçüsü - Köken açıklayıcı - Kargaşa - Evren

Açıklama:

Verilen mitolojik kavramların anlamları aşağıdaki gibidir;
Kaos: Kargaşa - Kozmos: Evren - Norm: Kıymet ölçüsü - Etiyolojik: Köken açıklayıcı.

Doğru Cevap: A

Soru 23

Mekânı, kutsallıkla ilişkili olarak merkezî bir yapı içinde algılamaya ne ad verilir?

Tapınak

Zamandaş

Köken yeri

Yaratılış yeri

Merkez simgeciliği

Açıklama:

Mekânı, kutsallıkla ilişkili olarak merkezî bir yapı içinde algılamaya “merkez simgeciliği” adı verilir.

Doğru Cevap: E

Soru 24

Mitolojide “demiurg” olarak adlandırılan olağanüstü varlıkların olduğu köken ve yaratılış miti türü aşağıdakilerden hangisidir?

Totem Mitleri

Takvim Mitleri

Kahramanlık Mitleri

Antropogoni Mitleri

Kozmogoni Mitleri

Açıklama:

Antropogoni Mitleri
Mitler insanın yaratılmasını ya tanrı ya da tanrısal özelliğe sahip kültürel nesne ve olguların ilk kurucuları olarak düşünülen ve mitolojide “demiurg” olarak adlandırılan olağanüstü varlıklara bağlayarak anlatırlar.

Doğru Cevap: D

Soru 25

I. Dünyanın başlangıcı ile ilgili olan hikâyeler.
II. Olağanüstü varlıkların yer aldığı hikâyeler.
III. Trickster bir kahraman olarak maceralarını anlatan hikâyeler.
IV. Millî bir kahramanın büyüleyici maceralarını anlatan hikâyeler.
Kaddo dili konuşan bir Kuzey Amerika yerli kabilesi, Pawneeler “yalan” veya “uydurma hikâyeleri”, “doğru” ve “gerçek hikâyelerden” yani “mit”lerden ayırırlar. Yukarıdakilerden hangisi/hangileri doğru ve gerçek hikâyelerdendir?

Yalnız I. ve IV.

Yalnız I. ve II.

I., II. ve IV.

II., III. ve IV.

Hepsi

Açıklama:

Kaddo dili konuşan bir Kuzey Amerika yerli kabilesi, Pawneeler “yalan” veya “uydurma hikâyeleri”, “doğru” ve “gerçek hikâyelerden” yani “mit”lerden ayırırlar. Pawneeler, “gerçek” hikâyeler arasına ilk önce ya dünyanın başlangıcı ile ilgili olanlar veya ilahi, olağanüstü varlıkların yer aldığı hikâyeleri alırlar. Sonra da halkını canavarlardan ve felaketlerden kurtaran millî bir kahramanın büyüleyici maceralarını anlatan hikâyeler ele alınırdı. Ve son olarak da insanüstü güçleri açıklayan ve tıpla ilgilenenlerin dünyasıyla ilgili neler yapılacağını anlatan hikâyelere yer verilir. “Uydurma” ve “yalan” hikâyeler ise bir kurdun, Koyoto’nun (Coyoto) “aldatıcı”, “dalavereci” veya “üçkağıtçı” denilebilecek olan “tirikstır” (trickster) bir kahraman olarak sömürülerini ve maceralarını anlatan hikâyelerdir.

Doğru Cevap: C

Soru 26

Mit, tanrısal ve olağanüstü varlıkların eylemlerinin öyküsüdür. Mitlerde anlatılan bu öykü, kesinlikle “..........” ve “..........” olarak kabul edilir.
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yerlere aşağıdakilerden hangileri getirilmelidir?

gerçek/kutsal

soyut/ritüel

dıştan/soyut

doğru/kült

köklü/kutsal

Açıklama:

Mit, tanrısal ve olağanüstü varlıkların eylemlerinin öyküsüdür. Mitlerde anlatılan bu öykü, kesinlikle “gerçek” ve “kutsal” olarak kabul edilir. Mit, her zaman için bir “yaratılış” ve “köken”le ilgilidir. Bir şeyin nasıl hayata geçtiği ya da bir davranışın, bir kurumun, bir çalışma biçiminin nasıl yaratılmış olduğunu anlatır. Bu nedenle de mitler, insana özgü her anlamlı eylemin örnek tiplerini (modellerini) oluşturur.

Doğru Cevap: A

Soru 27

Mitlerde zaman ve mekan kavramı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Geçmişte yaşamış ilk ataların veya mitsel kahramanların hâlâ yaşayanlara yardımcı olduğuna inanılır.

Mitlerdeki kutsal mekan, başlangıçta, yaratılışla ilişkili olduğu için çevresine de bu yönde bir anlam kazandırma işlevine sahiptir.

Mitlerde, olayları ardı ardına gelen zaman dilimlerine yerleştirerek anlayan ve açıklayan “art süremli” (diakronik) anlayış hakimdir.

Kökenlerle ilgili mitsel zaman “güçlü bir zaman”dır, “doğaüstü varlık”ların etkin ve yaratıcı katılımıyla olup bitecek olan, olumlu yönde değiştirilmiştir.

Merkezî kutsal anlayışı yerleşim yerlerinin ve tapınakların yapısında da ortaya çıkar.

Açıklama:

Mitlerin yer aldığı anlatılardaki zaman kavramı hiç sona ermeyen ve ermeyecekmiş gibi görünen âdeta daimi süreklilik gösteren bir şimdiki zamandır. Bir başka ifadeyle geçmiş, şimdi ve gelecekte olmak gibi olayları ardı ardına gelen zaman dilimleri ne yerleştirerek anlayan ve açıklayan “art süremli” (diakronik) anlayış mitlerde yer almaz. Mitlerde olayları birbirleriyle “eş süremli” (senkronik) olarak algılayan do layısıyla hepsini “şimdi”ye ve şimdiki zamana bağlayarak açıklayan zaman yer alır.

Doğru Cevap: C

Soru 28

Tanrıların ve tanrısal varlıkların kökenini ve nereden geldiklerini konu edinen mitler aşağıdakilerden hangisidir?

Etiyolojik Mitler

Kozmogoni Mitleri

Takvim Mitleri

Antropogoni Mitleri

Teogoni Mitleri

Açıklama:

Teogoni Mitleri: Tanrıların ve tanrısal varlıkların kökenini ve nereden geldiklerini konu edinen mitlerdir. Bu tür mitler, çoğunlukla mitolojik zamanı çabuk aşan ve tarihsel zama na dahil olan, bünyesinde “yüksek” ve “halk kültürü” tabakalaşması oluşmuş yazılı kültür ortamına sahip milletlerde görülürler.

Doğru Cevap: E

Soru 29

Aşağıdakilerden hangisi Eskatoloji mitlerinin edindiği konulardandır?

İnsanların nasıl oluştukları

İnsan ve dünyanın sonu

Gök ve gök cisimlerinin nasıl oluştuğu

Tanrısal varlıkların kökeni

Zamanın ölçülmesi bağlamındaki düşünceler

Açıklama:

İnsan ve dünyanın geleceğini veya sonunu konu edinen mitlerdir. Tarihsel zaman anlayışının ortaya çıkması geçmiş, şimdi ve gelecek algısına bağlı zaman tasarımı ve kabulü beraberinde dünyanın sonu ve kıyamet anlayışını da getirmiştir. Çok nadir olarak bazı ilkel kavimlerin mitolojisinde dünyanın sonu düşüncesini içeren mitler yer almaz. Bu tür birkaç topluluk dışında evrensel olarak dünyanın sonu ve bunun belirtileri, nedenleri gibi konuları içeren mitler hemen hemen her kültürde yer alırlar.

Doğru Cevap: B

Soru 30

Aşağıdakilerden hangisi mitlerin anlatımında uygulanan kurallar arasında yer almaz?

Kadınların ve yabancıların bulunduğu yerlerde mitler anlatılmaz.

Geleneksel anlatım biçimi olan şiirli bir dil kullanmak gerekir.

Mitleri anlatmaya ve canlandırmaya ancak belli kimseler yetkilidir.

Anlatıların icra edilmesinin sonunda iyi dilekte bulunulur.

“Gerçek” ve “doğru hikâyeler” olan mitler hava kararmadan anlatılır.

Açıklama:

Kurgu ya da “yalan” ve “yanlış hikâyeler” her yerde farklı şekillerde anlatılırken, durum “gerçek” ve “doğru hikâyeler” olan mitler için farklıdır. Bunlar genellikle, kışın ya da sonbaharda ve daima akşam ya da gece vakti anlatılır.

Doğru Cevap: E

Soru 31

Antik Çağ'da mitoloji çalışmalarının başlangıcını oluşturan Teogoni adlı çalışma kime aittir?

Homeros

Hesiodos

Evhemeros

Herodot

Epiktetos

Açıklama:

Yunan mitolojisinin yazıya geçirilişi Homeros ve Hesiodos’la başlar. Özellikle Hesiodos’un Teogoni adlı çalışmasında, tanrılar, kutsal ruhlar ve bunların birbirleriyle ilişkileri kısaca teogoniyle ilgili verdikleri bilgiler mitoloji çalışmalarının başlangıcını oluşturmuştur.

Doğru Cevap: B

Soru 32

En eski dönemden Orta Çağ’a kadar mit olgusunu açıklamak üzere Batı’da çoğunlukla antik çağda ve eski Yunan filozofları tarafından geliştirilmiş anlayışlardan hangisi tarihidir?

Efsanelerden kaynaklandığına inanılan yorumlama

Sosyal kontrol yolu olarak yorumlama

Doğal fenomenlere dayanan mecazi açıklama

Bilim öncesi yorum

Mitlerin felsefi eleştirileri

Açıklama:

Tarihsel yorumlama: Herodotus tarafından kurulmuştur. Mitler ve tanrılar Yunan kültürüne her zaman diğer kültürlerden alınmıştır. Daha sonra Poseidon olarak adlandırılan Libyalı tanrılar veya Zeus, Athena ve Apollo diye bilinen Mısır tanrıları bulunmaktaydı. Tanrıların isimlerinin ve vasıflarının yorumları bu anlayışa kanıt olarak hizmet etmektedir.
Efsanelerden geleneklerden kaynaklandığına inanılan yorumlama: Bu anlayış da tarihidir. Fakat bu bakış açısı Eski Yunan mitolojisindeki tanrıları insanların hayatlarından meydana gelmiş olarak açıklamaktadır.

Doğru Cevap: A

Soru 33

Mitler Romantizm döneminde nasıl karşılanmıştır?

Hurafe diyerek reddedilmiştir.

Bütün milletlerin mitolojisi olduğu gerçeği görülür.

Çok işlevli oldukları gerçeği kabul edilmiştir.

Kültürel tarihin kayıtları olarak kabul edilmiştir.

Yeni kuramsal bakış açıları ortaya çıkarmıştır.

Açıklama:

18. yüzyılın sonlarında Aydınlanma ve Rasyonalizm’e karşıt bir hareket olarak ortaya çıkan Romantizm’deyse mitler, şâirane ilhamın kaynağı, felsefî düşüncenin ve kültürel tarihin kayıtları olarak kabul edilmiştir. Bir başka ifadeyle, 18. yüzyılın sonu ve 19. yüzyılın başındaki Romantizm hareketi mitleri insanların en derin yaratıcı potansiyellerinin bir ifadesi olarak algılamıştır. Mitler; oyun yazarları, şairler ve ressamlar için sürekli bir esin kaynağı olmuştur; insan varlığıyla ilgili derin gerçeklikleri belirtmişlerdir ve böylece insanın çocukluğunun hatırası olarak algılanmamıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 34

Aşağıdakilerden hangisi mitolojiden ilham alan Rönesans dönemi yazarları arasındadır?

Thomas Bulfinch

Byron

André Gide

T.S. Eliot

John Milton

Açıklama:

Rönesans ile birlikte Avrupa’da mitlere yönelik yeniden ilgilenmenin başlaması mitlerle yazılı edebiyat ilişkisinin yeni bir dönemidir. Latince yoluyla eski Yunan mitolojisinden esinlenen şiirler yazan şairler arasında İtalyan Petrarch, Boccaccio ve Dante gibi isimler sayılabilir. Aynı şekilde Kuzey Avrupa’da da eski Yunan ve Latin metinleri yerel ve ulusal dillere tercüme edilir. Buna bağlı olarak da Yunan mitolojisinden ilham alan şairler ortaya çıkmıştır. İngiltere’de Cahuccer, John Milton gibi isimlerden başlayarak Shakespare’den Robert Bridges’e kadar hemen hemen bütün ünlü şairler bunlar arasındadır. Almanya’da Goethe, Fransa’da Jean Racine eski Yunan draması üzerinde çalışmışlardır. Racine pek çok eski Yunan miti üzerinde çalışmalar yapmıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 35

I. Apollo’nun ateş olduğu
II. Hermes’in sezici zihin olduğu
III. Ares’in manasızlık olduğu
IV. Poseidon’ın su olduğu
V. Hera’nın atmosfer olduğu
Yukarıdakilerden mitleri doğal fenomenlere dayanan mecazi açıklamaya örnek hangisi/hangileridir?

I-II-III

I-II-IV-V

I-IV-V

III-IV-V

II-III-IV

Açıklama:

Doğal fenomenlere dayanan mecazi açıklama: Mitleri Apollo’nun ateş, Poseidon’ın su, Artemis’in ay ve Hera’nın atmosfer olduğu doğal fenomenlere dayanan mecazi açıklamalar olarak düşünen bakış açısıdır. Bu bakış açısı mitleri mecazi açıklamalar olarak yorumlamak suretiyle açıklamaya çalışmıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 36

I. Ares’in manasızlık olduğu
II. Athena’nın doğru karar olduğu
III. Hermes’in sezici zihin olduğu
IV. Artemis’in ay olduğu
Yukarıdakilerden hangisi/hangileri mitleri ruhsal özelliklere dayanan mecazi açıklamaya örnektir?

I., II. ve III.

I. III. ve IV.

II., III. ve IV.

Yalnız I.

Yalnız IV.

Açıklama:

Ruhsal özelliklere dayanan mecazi açıklama: Mitleri, Athena’nın doğru karar, Ares’in manasızlık, Aphrodit’in istek ve Hermes’in sezici zihin olduğu ruhsal özelliklere dayanan mecazi açıklamalarla izah eden bakış açısıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 37

En eski dönemden Orta Çağ’a kadar mit olgusunu açıklamak üzere geliştirilmiş yorum ve temel bakış açılarından biri olan 'Tarihsel yorumlama' anlayışına ilk örnek kim tarafından yapılmıştır?

Plato

Aristo

Hesiod

Herodotus

Homer

Açıklama:

Tarihsel yorumlama: Herodotus tarafından kurulmuştur. Mitler ve tanrılar Yunan kültürüne her zaman diğer kültürlerden alınmıştır. Daha sonra Poseidon olarak adlandırılan Libyalı tanrılar veya Zeus, Athena ve Apollo diye bilinen Mısır tanrıları bulunmaktaydı. Tanrıların isimlerinin ve vasıflarının yorumları bu anlayışa kanıt olarak hizmet etmektedir.

Doğru Cevap: D

Soru 38

Mit dendiğinde neredeyse tamamen “Yunan Mitleri” anlaşılırken, hemen hemen bütün milletlerin mitolojisi olduğu gerçeğini ortaya çıkartan temel etken aşağıdakilerden hangisidir?

19. yüzyılda mit çalışmalarının artık sistematik bilimsel bir disiplin kimliği kazanması.

18. yüzyılın sonlarında Romantizm'in Aydınlanma ve Rasyonalizm’e karşıt bir hareket olarak ortaya çıkması.

Aydınlanma döneminde, mitler insanlar arasında evrensel bir fenomen olarak görülmesi ve onların altında nelerin yattığını keşfetmek için daha ileri seviyede entellektüel güç kullanılması.

Mitlerin Rönesansla birlikte yeniden ilgi görmeye başlaması.

Çağdaş kuramların birbirlerini reddetmekten çok bir ölçüde birbirlerinin eksik bıraktıkları noktaları kaplamaları ve tamamlamaları.

Açıklama:

19. yüzyılda mit çalışmaları artık sistematik bilimsel bir disiplin kimliği kazanır. Dahası 19. yüzyıla kadar mit dendiğinde neredeyse tamamen “Yunan Mitleri” anlaşılırken bu yüzyıldan itibaren hemen hemen bütün milletlerin mitolojisi olduğu gerçeği ortaya çıkar.

Doğru Cevap: A

Soru 39

I. Handel’in Admeto ve Semele
II. Mozart’ın Idomeneo
III. Christop Gluck’ın Iphigénie en Aulide
Aydınlanma hareketi mitleri “akıldışı” olarak görmesine ve onlara karşı olumsuz bir tavır almasına rağmen yukarıda verilen eserlerden hangilerinin kaynağı eski Yunan mitolojisine dayanmaktadır?

Yalnız I.

Yalnız II.

I. ve II.

II. ve III.

Hepsi

Açıklama:

Aydınlanma hareketi mitleri “akıldışı” olarak görmesine ve onlara karşı olumsuz bir tavır almasına rağmen Handel’in Admeto ve Semele, Mozart’ın Idomeneo, Christop Gluck’ın Iphigénie en Aulide gibi eserlerinin kaynağı eski Yunan mitolojisidir.

Doğru Cevap: E

Soru 40

"Yüce ve kutsal olarak bilinen varlıklara, nesnelere karşı gösterilen saygı, onlara tapınış, inanç örüntüsü."
Yukarıda verilen tanım aşağıdaki kavramlardan hangisine aittir?

Mit

Kült

Norm

İlkel

Kaos

Açıklama:

Kült, yüce ve kutsal olarak bilinen varlıklara, nesnelere karşı gösterilen saygı, onlara tapınış, inanç örüntüsü olarak tanımlanmaktadır. Dolayısıyla bu sorunun cevabı B şıkkıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 41

"Avrupa merkezci kültürel gelişme kuramına göre okuma-yazması olmayan topluluklar."
Olarak tanımlanan kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Kült

Norm

Kozmos

İlkel

Mit

Açıklama:

Avrupa merkezci kültürel gelişme kuramına göre okuma-yazması olmayan topluluklar İlkel olarak tanımlanmaktadır.
İlkel, avrupa merkezci kültürel gelişme kuramına göre okuma-yazması olmayan topluluklardır. Dolayısıyla doğru cevap D şıkkıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 42

I. Tanrısal ve olağanüstü varlıkların eylemlerinin öyküsüdür.
II. Bu öyküler genellikle gerçek ve kutsal olarak kabul edilir.
III. Her zaman bir yaratılış ve kökenle ilgilidir.
Yukarıda özellikleri sıralanan kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Kült

Norm

Mit

Kaos

İlkel

Açıklama:

a. Mit, tanrısal ve olağanüstü varlıkların eylemlerinin öyküsüdür.
b. Mitlerde anlatılan bu öykü, kesinlikle “gerçek” ve “kutsal” olarak kabul edilir.
c. Mit, her zaman için bir “yaratılış” ve “köken”le ilgilidir. Bir şeyin nasıl hayata geçtiği ya da bir davranışın, bir kurumun, bir çalışma biçiminin nasıl yaratılmış olduğunu anlatır. Bu nedenle de mitler, insana özgü her anlamlı eylemin örnek tiplerini (modellerini) oluşturur.
Dolayısıyla doğru cevap C şıkkıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 43

I. Mitlerde her zaman yaratılış ve köken kavramlarının olması zorunlu değildir.
II. Mitler günlük yaşamdaki sorunları konu alır.
III. Tören birçok Rit'in bir araya gelmesi ile oluşur.
IV. Din ve tapınmayla ilgili geleneksel törenlere Rit denir.
Yukarıda verilen bilgilerden hangisi veya hangileri doğrudur?

I ve II

I ve IV

II ve IV

II ve III

III ve IV

Açıklama:

Mitler tanrısal ve olağanüstü varlıkların eylemlerinin öyküsüdür. Mitler her zamna yaratılış ve kökeni konu almaktadır. Doğru cevap E şıkkıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 44

"Evrenin ekseni olduğu düşünülen hayali çizgi, Türk mitolojisinde bu eksenin yeryüzü ile Kutup yıldızı arasında olduğu düşünülür, Altın Kazık veya bazen de Demir Kazık olarak adlandırılır."
Yukarıda tanımlanan kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Axis Mundi

Kült

Mit

Rit

Tören

Açıklama:

Axis Mundi: Evrenin ekseni olduğu düşünülen hayali çizgi, Türk mitolojisinde bu eksenin yeryüzü ile Kutup yıldızı arasında olduğu düşünülür, Altın Kazık veya bazen de Demir Kazık olarak adlandırılır. Doğru cevap A şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 45

I. Mitolojik zamanı aşmamış ve yaşam tarzı olarak ilkel topluluklarda yaygın olarak görülmektedir.
II. Yoğun olarak Teogoni mitlerinin oluşmadığı tek katlı bir kültü re sahip topluluklarda birincil öneme sahip olarak yer alırlar
Yukarıda tanımlanan mit türü aşağıdakilerden hangisidir?

Etiyolojik Mitler

Teogoni Mitleri

Kozmogoni Mitleri

Takvim Mitleri

Totem Mitleri

Açıklama:

Etiyolojik Mitler, mitolojik zamanı aşamamış ve yaşam tarzı olarak ilkel topluluklarda çok yay gın olarak görülen mitlerdir. İlkel insanın kafasında oluşturduğu sorulara cevap vermeyi soyut ve somut her türlü varlığın kökenini izah edip açıklamayı amaç layan mitlerdir. Yoğun olarak Teogoni mitlerinin oluşmadığı tek katlı bir kültü re sahip topluluklarda birincil öneme sahip olarak yer alırlar. Bununla birlikte tanrılar hakkında Teogoni mitlerine sahip daha yoğun ve karmaşık kültüre sahip topluluklarda da ikincil bir öneme sahip köken açıklayıcı anlatılar olarak hemen her kültürde karşımıza çıkarlar.

Doğru Cevap: A

Soru 46

I. Tanrıların ve tanrısal varlıkların kökenini ve nereden geldiklerini konu edinen mitlerdir.
II. Çoğunlukla mitolojik zamanı çabuk aşan ve tarihsel zamana dahil olan mitlerdir.
III. “yüksek” ve “halk kültürü” tabakalaşması oluşmuş yazılı kültür ortamına sahip milletlerde görülürler.
Yukarıda tanımlanan mit türü aşağıdakilerden hangisidir?

Teogoni Mitleri

Kozmogoni Mitleri

Etiyolojik Mitler

Antropogoni Mitleri

Takvim Mitleri

Açıklama:

Teogoni mitleri, tanrıların ve tanrısal varlıkların kökenini ve nereden geldiklerini konu edinen mitlerdir. Bu tür mitler, çoğunlukla mitolojik zamanı çabuk aşan ve tarihsel zama na dahil olan, bünyesinde “yüksek” ve “halk kültürü” tabakalaşması oluşmuş yazılı kültür ortamına sahip milletlerde görülürler.

Doğru Cevap: A

Soru 47

I. İnsanların nereden geldikleri veya nasıl oluştuklarını konu edinir
II. İnsanın yaratılmasındaki sıra Evren'in yaratılmasındaki sıradan öncedir.
III. Demiurg olarak adlandırılan olağanüstü varlıklara bağlayarak anlatılır
Antropogoni Mitleriyle ilgili yukarıda yer alan bilgilerden hangisi veya hangileri yanlıştır?

Yalnız III

Yalnız II

Yalnız I

I ve II

II ve III

Açıklama:

İnsanların nereden geldiklerini veya nasıl oluştuklarını konu edinen mitler dir. Türeyiş mitleri de denilen bu tür mitler, ilk insanın yaratılmasından, insan topluluklarının, kabilelerin, soyların boyların ortaya çıkmasına kadar geniş bir alanı içerir. İnsanın yaratılmasında takip edilen sıra çoğunlukla, Evren’in (koz mos), gök, yer, dağlar, bitkiler, ormanlar ve hayvanların yaratılmasından sonradır. Mitler insanın yaratılmasını ya tanrı ya da tanrısal özelliğe sahip kültürel nesne ve olguların ilk kurucuları olarak düşünülen ve mitolojide “demiurg” olarak adlan dırılan olağanüstü varlıklara bağlayarak anlatırlar.
İ̇nsanların nereden geldiklerini veya nasıl oluştuklarını konu edinen mitlerdir. Türeyiş mitleri de denilen bu tür mitler, ilk insanın yaratılmasından, insan topluluklarının, kabilelerin, soyların boyların ortaya çıkmasına kadar geniş bir alanı içerir. İnsanın yaratılmasında takip edilen sıra çoğunlukla, Evren’in (koz mos), gök, yer, dağlar, bitkiler, ormanlar ve hayvanların yaratılmasından sonradır. Mitler insanın yaratılmasını ya tanrı ya da tanrısal özelliğe sahip kültürel nesne ve olguların ilk kurucuları olarak düşünülen ve mitolojide “demiurg” olarak adlan dırılan olağanüstü varlıklara bağlayarak anlatırlar.

Doğru Cevap: B

Soru 48

Oğuz Kağan ve Dede Korkut mitleri aşağıdaki mitlerden hangisine örnek olarak gösterilebilir?

Kahramanlık miti

Totem miti

Kozmogoni miti

Etiyolojik mit

Takvim miti

Açıklama:

İdealize edilen insan kahramanlar, bir misyon ile kendilerini toplumlarına adayarak onları çeşitli felaketlerden kurtarmaları veya toplumlarındaki çeşitli kültürel kurumları kuran veya çeşitli kültürel davranışlara model teşkil eden kül türel kahramanlar (cultural hero) olarak mitos (mitik anlatım) ve eposun (epik anlatım) içiçe geçtiği anlatılarda yer alırlar. Kahramanlık mitleri doğrudan doğ ruya atalar kültüyle ilişkilidirler. Türk mitolojisinde Oğuz Kağan ve Dede Korkut bu tür kahramalar olarak karşımıza çıkar. Do

Doğru Cevap: A

Soru 49

Mitlere yönelik on iki farklı kuramsal bakış açısı mevcuttur. Aşağıda verilen hangi seçenek bu bakış açısı içerisinde yer almaz?

Bilişsel kategorilerin kaynağı olarak mit.

Sembolik bir ifade türü olarak mit.

Dünya görüşü olarak mit.

Bilinçaltının izdüşümü olarak mit.

Sosyal çatışmanın belirteci olarak mit.

Açıklama:

Mit kavramını tanımlayabileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 50

Platon miti aşağıda yer alan hangi olgu ile nitelendirmez?

Gerçeklerle ilişkisiz

Uydurma

Boş

Gülünç

Efsane

Açıklama:

Mit kavramını tanımlayabileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 51

“Hint mitolojisinde dünyanın, evrenin ve tanrıları temsil eden sembolik ifade” aşağıda yer alan hangi kavramın tanımıdır?

Mandol

Klan

Determinist

Kod

Dogma

Açıklama:

Mitlerin çeşitlerini tanımlayabileceksiniz.
Mandol: Hint mitolojisinde dünyanın, evrenin ve tanrıları temsil eden sembolik ifade.

Doğru Cevap: A

Soru 52

Güneş mitolojisi hangi kuramcı ile birlikte anılır?

Max Müller

Alan Dundes

Mircae Eliade

Lauri Honko

Rafaele Pettazzonni

Açıklama:

Mitlerin çeşitlerini tanımlayabileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 53

Mitlerin, yaşadıkları kültürlerde “gerçek hikâye” olduğuna inanılır. Aşağıdakilerden hangisi mitlerin taşıdığı özelliklerden biri değildir?

Mit, tanrısal ve olağanüstü varlıkların eylemlerinin öyküsüdür.

Mit, her zaman için bir “yaratılış” ve “köken”le ilgilidir.

Hem gerçek hem de kutsal kabul edilen bir öykünün anlattıkları toplum tarafından gerçekleştirilemez.

İnsan, miti bilmekle nesnelerin “köken”ini bilir,

Mitlerde anlatılan bu öykü, kesinlikle “gerçek” ve “kutsal” olarak kabul edilir.

Açıklama:

Mitlerin özelliklerini açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 54

Mitlerin işlevleri bakımından aşağıda belirtilen hangi seçenek yanlıştır?

Mitler insana, yapmaya hazırlandığı bir şeyin daha önce yapılmış olduğu konusunda güvence verir.

Girişimin sonucuyla ilgili olarak kendisine yardımcı olur.

Mit her zaman ve sadece kendi içinde bir “iyilik” koruyucu değildir.

Mit her zaman ahlak kuralı koyucu ve onu koruyucu değildir.

Mitlerin işlevi insanları yönlendirmektir.

Açıklama:

Mitlerin özelliklerini açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 55

“Ölüler Kitabı” hangi uygarlıkta geçmektedir?

Sümer

Mısır

Hitit

Yunan

Fin

Açıklama:

Mitoloji kavramını açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: B

Soru 56

Aşağıdaki seçeneklerden hangisi mit tanımı içinde yer almaz?

İnsan inanışları için model teşkil eden anlatılardır.

Çoğu zaman bir yaratılışın öyküsünü anlatan anlatılardır.

Günlük olayları konu alan anlatılardır.

Geleneksel olarak yaşadıkları toplumlarca “kutsal” ve “gerçek” kabul edilen anlatılardır.

İnsan davranışları için model teşkil eden anlatılardır.

Açıklama:

Mit kavramını tanımlayabileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 57

Aşağıdaki seçeneklerden hangisi Modern çağda mitlere yöneltilen sorunun doğasına bağlı olarak yararlanılan on iki farklı kuramsal bakış açısından biri değildir?

Bilinçaltının izdüşümü olarak mit

Dünya görüşü olarak mit

Sosyal uyumluluğun belirteci olarak mit

Bilişsel kategorilerin kaynağı olarak mit

Eleştiri aracı olarak mit

Açıklama:

Mitoloji çalışmalarındaki araştırma eğilimlerinin temel özelliklerini tanımlayabileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 58

Aşağıdakilerden hangisinde Eskatoloji mitlerinin içeriği doğru olarak verilmiştir?

Eskatoloji mitleri; insan ve dünyanın geleceğini veya sonunu konu eden mitlerdir.

Eskatoloji mitleri; tanrıların ve tanrısal varlıkların kökenini açıklayan mitlerdir.

Eskatoloji mitleri; zamanın oluşması bağlamındaki düşünceleri konu edinen mitlerdir.

Eskatoloji mitleri; bir topluluğun var oluşunu ya da kökenini izah eden mitlerdir.

Eskatoloji mitleri; soyut ve somut her türlü varlığın kökenini açıklayan mitlerdir.

Açıklama:

Mitlerin çeşitlerini tanımlayabileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 59

Mitlerin icra bağlamına ilişkin tanımlamalardan hangisi doğru değildir?

Mit, kutsal bir davranış şekli için meşruiyet sağlamaktadır.

Günlük yaşamın sıradan gerçekliği gerilemekte ve dini dramanın gerçekliği tarafından geçersiz kılınmaktadır.

Mitlerin anlatımı ve törenlerde canlandırılması belli kurallara bağlanmıştır.

Mitin icra bağlamı normal durumlarda bir ritüel, kullanımı onaylanmış bir davranış biçimidir.

Mitler herhangi bir zamanda anlatılıp dramatik bir tören olarak canlandırılabilir.

Açıklama:

Mitlerin özelliklerini açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 60

Seçeneklerden hangisinde Mit kelimesinin kökeni doğru olarak verilmiştir?

Mit (myht) kelimesinin kökeni, Yunancada “anlatı” veya “hikâye” anlamına gelen “mythos”tur.

Mit (myht) kelimesinin kökeni, Latincede “anlatı” veya “hikâye” anlamına gelen “mythos”tur.

Mit (myht) kelimesinin kökeni, Yunancada “ritüel” veya “oyun” anlamına gelen “mythos”tur.

Mit (myht) kelimesinin kökeni, Yunancada “kanun” veya “doğa” anlamına gelen “mythos”tur.

Mit (myht) kelimesinin kökeni, Latincede “anlatı” veya “oyun” anlamına gelen “mythos”tur.

Açıklama:

Mit kavramını tanımlayabileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 61

Seçeneklerden hangisinde mitlerin özellikleri yanlış tanımlanmıştır?

Mitlerde anlatılan öykü, gerçek ve kutsal olarak kabul edilir.

Mit, tanrısal ve olağanüstü varlıkların eylemlerinin öyküsüdür.

Mit, her zaman için bir yaratılış ve kökenle ilgilidir.

İnsan, miti bilmekle nesnelerin kökenini bilir.

Mitlerle edinilen bilgi dıştan ve soyut bir bilgidir.

Açıklama:

Mitlerin özelliklerini açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 62

Seçeneklerden hangisinde Teogoni mitlerinin içeriği doğru olarak verilmiştir?

Teogoni mitleri; soyut ve somut her türlü varlığın kökenini açıklayan mitlerdir.

Teogoni mitleri; zamanın oluşması bağlamındaki düşünceleri konu edinen mitlerdir.

Teogoni mitleri; insanların nereden geldiklerini ve nasıl oluştuklarını konu edinen mitlerdir.

Teogoni mitleri; tanrıların ve tanrısal varlıkların kökenini açıklayan mitlerdir.

Teogoni mitleri; idealize edilen insan kahramanlar ve kültürel kahramanları konu edinen mitlerdir.

Açıklama:

Mitlerin çeşitlerini tanımlayabileceksiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 63

"İnsan davranışları ve inanışları için model teşkil eden, hayata anlam ve önem kazandıran, dolayısıyla insanın kendi hayatını ve etkinliklerini anlamlandırmasını sağlayan ve çoğu zaman bir yaratılışın öyküsünü anlatan geleneksel olarak yaşadıkları toplumlarca ................. ve ................... kabul edilen anlatılara mit(myht) adı verilir."Parçada boş bırakılan yerlere aşağıdakilerden hangileri getirilmelidir?

uydurma / yanlış

kült / doğru

ritüel / basit

ilkel / hayali

kutsal / gerçek

Açıklama:

Mit kavramını tanımlayabileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 64

"Tanrıların ve tanrısal varlıkların kökenini ve nereden geldiklerini konu edinen mitlerdir. Bu tür mitler, çoğunlukla mitolojik zamanı çabuk aşan ve tarihsel zamana dahil olan, bünyesinde yüksek ve halk kültürü tabakalaşması oluşmuş yazılı kültür ortamına sahip milletlerde görülürler."Parçada ifade edilen mit türü aşağıdakilerden hangisidir?

Eskatoloji mitleri

Teogoni mitleri

Antropogoni mitleri

Kozmogoni mitleri

Etiyolojik mitler

Açıklama:

Mitlerin çeşitlerini tanımlayabileceksiniz.

Doğru Cevap: B

Ünite 2

Soru 1

Prehistorya ne anlama gelmektedir?

Coğrafi çevre

Tarih öncesi

İnsan unsuru

Topluluk / Cemiyet

Kültürel ekoloji

Açıklama:

Prehistorya: Tarih öncesi.

Doğru Cevap: B

Soru 2

Aşağıda verilen hangi kültürün temsilcileri “brakisefal savaşçı beyaz ırk” diye tabir edilir?

Afanasyevo kültürü

Türk dünyası

Adronovo kültürü

Türk kültürü

Türk mitolojisi

Açıklama:

Kültür ve onun özünü ve başlangıcını oluşturan mitoloji konusunda soydan gelen “millî seciye”ye de kuvvetli bir tesir payı tanınması icap eder. Buna göre, Orta Asya’da, Kiselev ve Çernikov tarafından yapılan arkeolojik araştırmalar M.Ö. 2000’den daha önceki zamanlara ulaşan, Türk kültürünün ortaya çıkış zeminlerinden olan, Minusinsk bölgesindeki Afanasyevo kültürü (M.Ö. 2500-1700) ile özellikle aynı bölgedeki Adronovo kültürünün (M.Ö. 1700-1200) temsilcileri olan “brakisefal savaşçı beyaz ırk” Türk soyunun proto-tipi olarak kabul edilmektedir.

Doğru Cevap: C

Soru 3

Aşağıdakilerden hangisi insanın ihtiyaçlarından biri değildir?

Motivasyon

Sevgi

Güvenlik

İtibar

Kendini gerçekleştirme

Açıklama:

İnsanın “ihtiyaçları” önem sırasına göre, “fizyolojik, emniyet, sevgi, itibar” ve “kendini gerçekleştirme” şeklindedir. Fizyolojik ihtiyaç, bedenin hayatta kalabilmek için gerekli olan maddelerin tamamından oluşur. İnsan bedeni bunlardan herhangi birinde eksiklik hissederse hemen o ihtiyacını gidermeye girişir. Aç olan insanın bütün zihnî melekeleri (şuur, idrak, muhakeme) karın doyurma çareleri üzerinde toplanır ve başka bir şey düşünmez hale gelir. Böyle bir insan, yiyeceğe kavuşunca başka hiçbir arzusu olmayacağını zanneder. Fakat bu doğru değildir. Söz konusu ilk fizyolojik ihtiyaç giderilir giderilmez aynı insan, “emniyet” veya “güvenlik” olarak adlandırılan “ikinci bir “ihtiyacı”ı duymaya başlar. Bu insanın korunma (can güvenliği, barınak vd.) yollarını arayışıdır. Yetişkin kimselerle oldukça örtülü durumda görünen güvenlik ihtiyacı, çocuklarda ve ilk gençlik çağındakilerde çok daha belirgin bir haldedir. Toplum hayatında ortaya çıkan örgütlenmeler, nüfûzlu kimselerin himayesine sığınma, huzur sağlamaya yönelik fikrî, felsefî akımlar hep bu “güvenlik ihtiyacı” ndan doğan etkinlik alanlarıdır. Bunu dost, arkadaş, sevgili edinme şeklinde kendini dışa vuran “sevgi ihtiyacı” takip etmektedir. İnsanın yaşadığı sosyal çevrede, takdir görme ve şöhrete kavuşma isteklerinin karşılandığı “itibar ihtiyacı”, kişinin toplum içinde ehliyet sahibi olma, güç kazanma ve kendini çevresine kabul ettirme etkinliklerine sevk eder. Bu sayılan ilk dört ihtiyacın tatmin edilmiş olmasına rağmen, psikolojik arzularını yerine getiremediği, kişisel kabiliyetlerinin gereklerini ortaya koyamadığı durumlarda, insanın, yine memnun olmadığı ve “ihtiyaç” içinde olduğu görülür. Bu durum kişinin kabiliyetlerine bağlıdır; edebî yeteneği veya müzik, resim, heykel ve benzeri yetenekleri var veya teknik yahut zihnî kapasiteye sahipse bunları sanat, ilim, teknik ve felsefe şeklinde dışa vurabilmelidir. Bu dışa vurum gerçekleşmediği zaman bu ihtiyaçlar doğal olarak onda sıkıntı ve tatminsizlik yahut memnuniyetsizlik yaratacaktır. İşte, bireyin “kendini gerçekleştirme ihtiyacı” kısaca budur.

Doğru Cevap: A

Soru 4

Aşağıdakilerden hangisi, Paleotik yani insanın ortaya çıkışından taştan aletler yapmaya başladığı ilk dönemdir?

Cilalı taş dönemi

Eski taş devri

Tunç Devri

Panteon

Prehistorya

Açıklama:

Eski taş devri: Paleotik, insanın ortaya çıkışından taştan aletler yapmaya başladığı ilk dönem.

Doğru Cevap: B

Soru 5

“İlkel sürü” den sosyal topluluk statüsüne geçişin yaşandığı dönem aşağıdakilerden hangisidir?

Tunç Devri

İlkel bahçe tarımı

Toplayıcı-Avcılık

Avcı-Çoban

Çoban-Tarımcı

Açıklama:

Mevcut verilerden hareketle Türk mitolojisini ortaya çıkaran sosyo-kültürel toplumsal yapılanış; Toplayıcı-Avcı, Avcı-Çoban ve Çoban-Tarımcı dönemlerinden geçmiştir. Bir başka ifadeyle, Taş Devri’nin anaerkil karakterli bahçe tarımı ve yerleşiklik yaşantısının ortaya çıkmasından sonra Tunç Devri’nde ataerkilliğe boy veya klan düzenine yöneliş olmuş ve bunu demir çağıyla birlikte “kağanlık” ve ataerkil askerî bir demokrasi ile göçerevli hayat tarzının oluşumu izlemiştir. “İlkel sürü” den sosyal topluluk statüsüne geçişin yaşandığı dönem olan “toplayıcı-avcılık” hayat tarzının Türk mitolojisinin kökenlerinden birisini oluşturmuştur.

Doğru Cevap: C

Soru 6

Bir kişinin ya da bir topluluğun gizemsel ve büyüsel duygularla bağlı bulunduğu bitki, hayvan veya cansız nesneye ne ad verilir?

Totem

Memorat

Hayat ağacı

Tabu

Kam

Açıklama:

Totem: Bir kişinin ya da bir topluluğun gizemsel ve büyüsel duygularla bağlı bulunduğu bitki, hayvan veya cansız nesne.

Doğru Cevap: A

Soru 7

"İnsanların “topraktan yaratılma” nın evrensel olarak yaygınlığına karşılık Türk mitolojisinde neredeyse yokluğu ve buna karşılık “ağaçtan yaratılma” mitine dair izlerin çokluğu söz konusudur."
Buna göre Yakut Türkleri arasında yer alan yaratılış mitinde, yerle göğü birbirine bağlayan “Ağaç Hakan” motifiyle beraber, hangi adla anılan yaratılmış ilk insandan bahsedebiliriz?

Kağan

Kuş ata

Er Sogotoh

Hayat Ağacı

Kotur Tekin

Açıklama:

Yakut Türkleri arasında “Er Sogotoh Destanı” adıyla bilinen metinde, yer alan yaratılış mitinde, Er Sogotoh yaratılmış ilk insandır ve yeryüzüne indirilir. Eşi olmadığı için çok zahmetler çeker. Burada, çok büyük ve her şeyin anası olan, bütün varlığın kendisine bağlı olduğu, yerle göğü birbirine bağlayan “Ağaç Hakan” motifi vardır. Her şeyin anası olarak nitelendirilme, orman-ağaç kültünün en eski şekillerinden birinin izlerini barındırmaktadır. Bu nedenle, “ağaç-ana” inancı ve kadınların kamlık (şamanlık) olgusunu başlatıp geliştirmeleri sürecinde, bir yanıyla mensubiyeti belirleyici klanın ortak sembolü olması ve totemleşmesini geliştirmiştir. Diğer yandan da zaman içinde “kozmik hayat ağacı” ve buna dayalı kamların göklere yolculuğunda yer alan “taptık” larına (basamaklarına) basılarak “Gök Tanrı” ya ve onun yarattığı diğer önemli “ruh” lara ulaşılan bir yapıya dönüşmüştür. Dahası bu dönemin eseri olarak kamlar sadece görevlerini ifa etmede ağaçla iç içe değildirler, onlar ölümlerinden sonra da ağaç kültü etrafında şekillenen pratiklerle muameleye tabi tutulurlar.

Doğru Cevap: C

Soru 8

Altay Türklerinde ateş ruhunun dişi olması ve aynı şekilde, Kırgızlarda ve Uygur Türklerinde, evin ocağında yaşadığına inanılan periye verilen isim olan ve toplumda erkeğin ikincil bir konumda olduğunu kanıtlayan terim aşağıdakilerden hangisidir?

Ot ene / Od ana

Ağaç ana

Kam

Baksı

Karasaç

Açıklama:

Türk kültürünün bu erken döneminde kadının veya ananın çocuklarıyla birlikte, “ocak ateşi” nin kutsallığının yanı sıra sosyal ve kültürel bir kurumu, “aile ocağını” oluşturduğu ve erkeğin ikincil bir konumda olduğu görülür. Bu durumun mahiyetini ele verir mitolojik bir inanışın izleri günümüz Altay ve Hakas Türkleri arasında yaşamakta olan ocak ateşinin kadınlar eliyle sürdürülmesi ritüelinde açıkça görülebilir. Altay Türklerinde ateş ruhunun dişi olması ve bu ruhun “ot (od=ateş) ene” ismini taşıması hem ateşin kökeni hem de ruhunun niteliğini ortaya koyar. Aynı şekilde, Kırgızlarda ve Uygur Türklerinde, evin ocağında yaşadığına inanılan periye verilen isim “Od ana” dır. Ateşi kullanmazdan önce “ağaç-ana” miti etrafında, ağaçları kutsamaya dayanan ve belirli ağaçların toplanılan ve barınılan “kamp” ve “tapınak” olduğu ağaçların, ateşle birlikte ve muhtemelen Orta Asya’nın maruz kaldığı son buzul döneminde, ana soylu klanlar şeklindeki örgütlenmelerin ateşten istifadeyle mağaraları, “ayı” lar başta olmak üzere diğer vahşi hayvanlardan temizleyip ele geçirmeyi ve oralara yerleşmeyi daha da önemlisi savunmayı sağlayarak kalıcı barınak kılmaları Türk mitolojisi açısından son derece önemlidir.

Doğru Cevap: A

Soru 9

Çeşitli inançlar nedeniyle insan, hayvan, nesne ve doğal öğelerin yasaklarla çevrilmesine ve bunlardan kaçınmaya ne ad verilir?

Kam

Baksı

Totem

Anasırı erbaa

Tabu

Açıklama:

Tabu: Çeşitli inançlar nedeniyle insan, hayvan, nesne ve doğal öğelerin yasaklarla çevrilmesi ve bunlardan kaçınma.

Doğru Cevap: E

Soru 10

Aşağıdakilerden hangisi, Türk mitolosindeki efsanevî kanatlı ve uçan ata verilen isimdir?

Tulpar

Bozkurt

Ötüken

Oba Kültü

Umay

Açıklama:

Tulpar: Türk mitolosindeki efsanevî kanatlı ve uçan ata verilen isim.

Doğru Cevap: A

Soru 11

Bir mitoloji geleneğinin doğuşunda yer alan faktörlerden birincisi aşağıdakilerden hangisidir?

Coğrafya

Kültür

Tarih

Ekoloji

Doğa

Açıklama:

Bir mitoloji geleneğinin doğuşunda yer alan faktörlerden birincisi “coğrafya” dır.

Doğru Cevap: A

Soru 12

Orta Asya’da M.Ö. 2500-1700 yılları arasında oluşan Türk kültür çevresi, bu arkeolojik kalıntıları bulan hangi arkeoloğun adıyla anılır?

Adronovo

Afanasyevo

Kisenev

Çernikov

Hegel

Açıklama:

Afanasyevo kültürü: Orta Asya’da M.Ö. 2500-1700 yılları arasında oluşan Türk kültür çevresi, bu arkeolojik kalıntıları bulan arkeolog Afanasyevo’nun adıyla anılır.

Doğru Cevap: B

Soru 13

Toplum hayatında ortaya çıkan örgütlenmeler, nüfûzlu kimselerin himayesine sığınma, huzur sağlamaya yönelik fikri, felsefî akımlar hangi ihtiyaçtan doğan etkinlik alanlarıdır?

İtibar

Sevgi

İhtiyaç

Güvenlik

Barınma

Açıklama:

Toplum hayatında ortaya çıkan örgütlenmeler, nüfûzlu kimselerin himayesine sığınma, huzur sağlamaya yönelik fikri, felsefî akımlar hep bu “güvenlik ihtiyacı” ndan doğan etkinlik alanlarıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 14

İnsan hedefine varmak içi kendini devamlı "bilme ve anlama" gayretleriyle takviye etmek istidadındadır görüşünü savunan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

Afransasyevo

Kiselev

Çenikov

Maslow

Adronovo

Açıklama:

Maslow’un tespitlerine göre, insan hedefine varmak içi kendini devamlı "bilme ve anlama" gayretleriyle takviye etmek istidadındadır.

Doğru Cevap: D

Soru 15

Toplumsal iş bölümü öncesi herkesin toplumsal yer, iş, üretim ve rol bakımından aynı olduğu en eski ve ilkel sosyal yapıya ne ad verilir?

Anonizm

Toplayıcı

Teşekkül

Kağanlık

İlkel sürü

Açıklama:

İlkel sürü: Toplumsal iş bölümü öncesi herkesin toplumsal yer, iş, üretim ve rol bakımından aynı olduğu en eski ve ilkel sosyal yapı.

Doğru Cevap: E

Soru 16

Bir ulusun bütün tanrı ve tanrısal güçlerine ne ad verilir?

Prehistorya

Umay

Panteon

Animizm

Ötüken

Açıklama:

Panteon: Bir ulusun bütün tanrı ve tanrısal güçleri.

Doğru Cevap: C

Soru 17

Erkek egemen toplum yapısı ve onun son derece üst düzey bir soyutlamaya uğramış olmasına rağmen, “eril” karakterden kurtulamamış “Gök Tanrı” sı oluşmazdan önce inanılan “büyük dişi tanrıça”nın adı nedir?

Gaya

Nicks

Urea

Uday

Umay

Açıklama:

erkek egemen toplum yapısı ve onun son derece üst düzey bir soyutlamaya uğramış olmasına rağmen, “eril” karakterden kurtulama mış “Gök Tanrı” sı oluşmazdan önce, yaratıcı, doğu vasıflara sahip olduğuna inanılan “büyük dişi tanrıça” Umay’ dır.

Doğru Cevap: E

Soru 18

Türk mitolojisinde, Yeraltı dünyasının ve cehennemin (tamu) hakimi olan kötü ruha ne ad verilir?

Erlik

Albastı

Pantehon

Sub

Iduk

Açıklama:

Erlik: Türk mitolojisinde, Yeraltı dünyasının ve cehennemin (tamu) hakimi olan kötü ruh.

Doğru Cevap: A

Soru 19

Türk mitolosindeki efsanevî kanatlı ve uçan ata ne ad verilir?

Tuybar

Tulpar

Pegasus

Nemf

Phoneix

Açıklama:

Tulpar: Türk mitolosindeki efsanevî kanatlı ve uçan at.

Doğru Cevap: B

Soru 20

Aşağıdakilerden hangisi ateşe söz geçirebilmesi ve özellikle madenler üzerindeki sihirli güçleri olduğu inancı yüzünden, her yerde korkulan ve çekinilen büyücüler olarak tanınır?

Kalaycılar

Kurşuncular

Avcılar

Çerçiciler

Demirciler

Açıklama:

Ateşe söz geçirebilmesi ve özellikle madenler üzerindeki sihirli güçleri olduğu inancı yüzünden, demirciler her yerde korkulan ve çekinilen büyücüler olarak tanınmışlardır.

Doğru Cevap: E

Soru 21

I. Müslümanlığı kabul etmiş ancak şamanlık uygulama ve inançlarını da devam ettiren kişi.
II. Yaygın olarak “şaman” adıyla bilinen olağanüstü güçlerle iletişime geçme yeteneği olduğuna inanılan kişi.
Açıklaması verilen kavramlar aşağıdaki seçeneklerden hangisinde doğru verilmiştir?

I. Baksı, II. Kam

I. Kağan, II. Totem

I. Memorat, II. Baksı

I. Kam, II. Totem

I. Totem, II. Memorat

Açıklama:

Açıklaması verilen kavramlar aşağıdaki gibidir;
Baksı: Müslümanlığı kabul etmiş ancak şamanlık uygulama ve inançlarını da devam ettiren kişi.
Kam: Yaygın olarak “şaman” adıyla bilinen olağanüstü güçlerle iletişime geçme yeteneği olduğuna inanılan kişi.

Doğru Cevap: A

Soru 22

Türk mitolojisinde, olağanüstü güçlerle iletişimlere dair kişisel anlatılar aşağıdaki hangi kavram ile tanımlanmaktadır?

Memorat

Totem

Prehistorya

Kam

Baksı

Açıklama:

Memorat: Olağanüstü güçlerle iletişimlere dair kişisel anlatılardır.

Doğru Cevap: A

Soru 23

Türk kültürünün ortaya çıkış zeminlerinden olan, Minusinsk bölgesindeki Afanasyevo kültürü hangi yüzyıllar arasında var olmuştur?

M.Ö. 2800-1900

M.Ö. 2500-1700

M.Ö. 2200-1500

M.Ö. 2000-1300

M.Ö. 1700-1200

Açıklama:

Türk kültürünün ortaya çıkış zeminlerinden olan, Minusinsk bölgesindeki Afanasyevo kültürü (M.Ö. 2500-1700) ile özellikle aynı bölgedeki Adronovo kültürünün (M.Ö. 1700-1200) temsilcileri olan “brakisefal savaşçı beyaz ırk” Türk soyunun prototipi olarak kabul edilmektedir.

Doğru Cevap: B

Soru 24

V. A. Rano, Orta Asya yerleşik kültür merkezlerini hangi tarihlerden itibaren başlatmıştır?

M.Ö. 400

M.Ö. 6000

M.Ö. 120000

M.Ö. 600000

M.Ö. 850000

Açıklama:

V. A. Rano ise, Orta Asya yerleşik kültür merkezlerinin eski taş (paleotik) devrinden itibaren var olduklarını ayrıntılı şekil de ortaya koymuş ve burada tarihi M.Ö. 850 binlerde başlatmıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 25

Afanasyevo ve Adronovo kültürel odakların oluşumundan da önceki yapı kime göre “anaerkil” ve “küçük çapta tarım” a dayalı bir yapıya sahiptir?

A.D. Graç

S. V. Kiselev

S. S. Çernikov

V. A. Rano

B. Malinovski

Açıklama:

Kültürel odakların oluşumundan da önceki yapı A.D. Graç’a göre şöyledir: “Aslen ana etrafında teşekkül eden küçük çapta ekinci (ilkel bahçe tarımı) toplumlar, Milattan önce ikinci bin yılın sonunda, hayat tarzlarını değiştirmişlerdi. Geçimlerini çobanlık ve av ile sağlamağa başlamışlardı” şeklindeki bilgilerin gösterdiği gibi “anaerkil” ve “küçük çapta tarım” a dayalı bir yapıya sahiptir.

Doğru Cevap: A

Soru 26

Ağaçtan yaratılma veya köken mitinin 19. yüzyılda kim tarafından yakın zamanlara kadar Türk dünyasının çeşitli kısımlarında yaşadığı tespit edilmiştir?

Katanof

Malinovski

Kiselev

Çernikov

Graç

Açıklama:

Bu ağaçtan yaratılma veya köken mitinin 19. yüzyılda Hakasyalı Katanof tarafından Altay-Yenisey’den derlenen bir metinde, “İlk başta Ülgen atamızdan türediğimiz zaman bu iki kayın ağacı Umay ana ile beraber (gökten) inmiştir” şeklindeki ifadelerde yakın zamanlara kadar Türk dünyasının çeşitli kısımlarında yaşadığı tespit edilmiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 27

Aşağıdakilerden hangisinde evin ocağında yaşadığına inanılan periye verilen isim “Od ana” dır?

Tuva ve Yakut Türklerinde

Hakas ve Tatar Türklerinde

Altay ve Başkurt Türklerinde

Kırgız ve Uygur Türklerinde

Kazak ve Karakalpak Türklerinde

Açıklama:

Kırgızlarda ve Uygur Türklerinde, evin ocağında yaşadığına inanılan periye verilen isim “Od ana” dır.

Doğru Cevap: D

Soru 28

Müslümanlığı kabul etmiş ancak şamanlık uygulama ve inançlarını da devam ettiren kişiye ne denir?

Kumlanço

Yış

Baksı

Memorat

İrtiş

Açıklama:

Baksı: Müslümanlığı kabul etmiş ancak şamanlık uygulama ve inançlarını da devam ettiren kişi.

Doğru Cevap: C

Soru 29

Akdeniz çevresi uygarlıklarında Kâinatı oluşturduğuna inanılan “su, ateş, toprak ve hava”ya, dört element anlamında verilen ad nedir?

Kararıg

Anasırı erbaa

Oguş

Sarıg orunlug

Erklig

Açıklama:

Anasırı erbaa: Akdeniz çevresi uygarlıklarında Kâinatı oluşturduğuna inanılan “su, ateş, toprak ve hava”ya, dört element anlamında verilen ad.

Doğru Cevap: B

Soru 30

Kültürün doğuşundaki ruhsal faktörlerin en önemlisi, insanın “ihtiyaçları” önem sırasına göre aşağıda hangi seçenekte doğru verilmiştir?

Emniyet, Sevgi, Fizyolojik, İtibar, Kendini gerçekleştirme.

Fizyolojik, Kendini gerçekleştirme, İtibar, Emniyet, Sevgi.

Fizyolojik, Emniyet, İtibar, Sevgi, Kendini gerçekleştirm.

Sevgi, Emniyet, Fizyolojik, İtibar, Kendini gerçekleştirme.

Emniyet, Fizyolojik, Kendini gerçekleştirme, İtibar, Sevgi.

Açıklama:

Kültürün doğuşundaki ruhsal faktörlerin en önemlisi, insanın birtakım ihtiyaçların tesirinde olduğunu ve bu “ihtiyaç” ların insanı harekete, faaliyete sevk eden “iticilik” (motivasyon) gücü taşımasıdır. İnsanın “ihtiyaçları” önem sırasına göre, “fizyolojik, emniyet, sevgi, itibar” ve “kendini gerçekleştirme” şeklindedir.

Doğru Cevap: C

Soru 31

I. Minusinsk bölgesi
II. Afanasyevo kültürü (M.Ö. 2500-1700)
III. Adronovo kültürünün (M.Ö. 1700-1200)
IV. Brakisefal savaşçı beyaz ırk
Türk mitolojisinin Orta Asya kökenlerine dair veriler çerçevesinde yukarıda verilenlerden hangisi/hangileri Türk soyunun proto-tipi olarak kabul edilmesi ile bağlantılıdır?

I., III. ve IV.

I. ve II.

II. ve III.

II. ve IV.

Hepsi

Açıklama:

Türk kültürünün ortaya çıkış zeminlerinden olan, Minusinsk bölgesindeki Afanasyevo kültürü (M.Ö. 2500-1700) ile özellikle aynı bölgedeki Adronovo kültürünün (M.Ö. 1700-1200) temsilcileri olan “brakisefal savaşçı beyaz ırk” Türk soyunun proto-tipi olarak kabul edilmektedir.

Doğru Cevap: E

Soru 32

Türk mitolojisinde Hayat Ağacı ve bununla ilgili inanışın verildiği seçeneklerden hangisinde doğru bilgi verilmemiştir?

İnanışa göre üzerinde yaz kış yemyeşil yapraklar, açılmış çiçekler ve olgun yemişler bulunur.

Yemişleri yiyenlere ölümsüzlük verir.

Bu ağacın Gök Tanrı’ya kadar ulaştığına da inanılır.

Söğüt ağacı olduğuna inanılır.

Ağacın kökleri kötü ruhların ve cehennemin bulunduğu yeraltı dünyasındadır.

Açıklama:

Hayat Ağacı: İnanışa göre üzerinde yaz kış yemyeşil yapraklar, açılmış çiçekler ve olgun yemişler bulunan ve yemişleri yiyenlere ölümsüzlük veren ulu ve kutsal ağaç. Bu ağacın Gök Tanrı’ya kadar ulaştığına da inanılırdı. Kökleriyse kötü ruhların ve cehennemin bulunduğu yeraltı dünyasındaydı.

Doğru Cevap: D

Soru 33

Türk kozmolojisini gösteren pusulalarda, yönler kaç büyük yıldız grubuna göre sınıflandırılıyordu?

Açıklama:

Türk kozmolojisini gösteren ve kuvvetle muhtemelen her biri değişik efsanelere sahip, bu pusulalarda, yönler dört büyük yıldız grubuna göre sınıflandırılıyordu;
1. Gök Ejder
2. Kızıl Saksagan
3. Ak Pars
4. Kara Yılan

Doğru Cevap: C

Soru 34

I. Tulpar: Gök Tanrı’ya ulaşan kutsal geçit.
II. Ötüken ormanı: Bir ulusun bütün tanrı ve tanrısal güçleri.
III. Erlik: Yeraltı dünyasının ve cehennemin (tamu) hakimi olan kötü ruh.
IV. Panteon: Türk mitolosindeki efsanevî kanatlı ve uçan at.
V. Umay: Türk mitolojisinde dişi tanrıça.
Yukarıda verilen Türk mitolojisindeki kavramların açıklamalarından hangisi/hangileri doğru verilmiştir?

Yalnız I. ve II.

Yalnız III. ve V.

Yalnız V.

Yalnız II.

Hepsi

Açıklama:

Tulpar: Türk mitolosindeki efsanevî kanatlı ve uçan at.
Ötüken ormanı: Gök Tanrı’ya ulaşan kutsal geçit.
Erlik: Türk mitolojisinde, Yeraltı dünyasının ve cehennemin (tamu) hakimi olan kötü ruh.
Panteon: Bir ulusun bütün tanrı ve tanrısal güçleri.
Umay: Dişi tanrıça.

Doğru Cevap: B

Soru 35

Aşağıdakilerden hangisi Türk kozmolojisinde pusulalarda Ak Pars “Ak Bars” denen yıldız grubunun temsil ettiklerinden biridir?

Güney kırmızı renk ile sembolize ediliyor ve Ateş unsuru ile irtibatlandırılıyorlardı.

Doğu yönünü temsil ediyorlar ve Ağaç unsuru ile ilişkilendiriliyorlardı.

Kuzey kara renk ile sembolize ediliyordu.

Batı yönünü temsil ediyorlar ve Maden unsuru ile ilişkilendiriliyorlardı.

“Toprak” unsuru merkez olarak kabul ediliyor ve Zuhâl Yıldızı’yla ilişkilendiriliyordu.

Açıklama:

Ak Pars “Ak Bars” denen yıldız grubu ile “Erklig” denilen Zühre Yıldızı ile Kara Alp Yıldız’ları, Batı yönünü temsil ediyorlar ve Maden unsuru ile ilişkilendiriliyorlardı. Batı ak (beyaz) renk ile sembolize ediliyordu.

Doğru Cevap: D

Soru 36

Türk mitolojisinde Avcı-Çobanlar döneminde hayvanların evcilleştirmesi hangi sırayla gerçekleşmiştir?

At - Kuş - Köpek - Keçi - Koyun - Sığır - Ren geyiği

Kuş - Köpek - Keçi - Koyun - Ren geyiği - Sığır - At

Ren geyiği - Kuş - Köpek - Koyun - Keçi - Sığır - At

Sığır - Ren geyiği - Kuş - Köpek - At - Keçi - Koyun

Köpek - Kuş - Ren geyiği - Sığır - At - Koyun - Keçi

Açıklama:

Türk mitolojisinde Avcı-Çobanlar döneminde avcıların, kuşlar ve köpekle başlayan evcilleştirmeleri, keçi, koyun, ren geyiği ve sığır gibi hayvanların ve nihayet atın evcilleştirilmesi sıralamasıyla gerçekleşmiştir.

Doğru Cevap: B

Soru 37

Türk kozmolojisini gösteren ve kuvvetle muhtemelen her biri değişik efsanelere sahip pusulalarda, yönler dört büyük yıldız grubuna göre sınıflandırılıyordu. Bunlardan kuzey yönünü gösteren aşağıdakilerden hangisidir?

Kök-luu

Kızıl Sakızgan

Ak Bars

Kara Yılan

Toprak

Açıklama:

Türk kozmolojisini gösteren ve kuvvetle muhtemelen her biri değişik efsanelere sahip, bu pusulalarda, yönler dört büyük yıldız grubuna göre sınıflandırılıyordu; 1- Gök Ejder “Kök-luu” Doğu yönünü 2- Kızıl Saksagan “Kızıl Sakızgan” Güney yönünü 3- Ak Pars “Ak Bars” Batı yönünü 4- Kara Yılan Kuzey yönünü 5- Toprak” unsuru merkez

Doğru Cevap: D

Soru 38

Dağların aşıldığı geçitlerde veya yol ayırımlarında geçen herkesin bir taş atarak etrafında dokuz kere dolanmasının “uğurlu” kabul edildiği kutsal taş yığını aşağıdakilerden hangisini tasvir eder?

Dağ kültü

Oba kültü

Ağaç kültü

Orman kültü

Kuş kültü

Açıklama:

Oba Kültü: Dağların aşıldığı geçitlerde veya yol ayırımlarında geçen herkesin bir taş atarak etrafında dokuz kere dolanmasının “uğurlu” kabul edildiği kutsal taş yığını.

Doğru Cevap: B

Soru 39

Türk mitolosindeki efsanevî kanatlı ve uçan ata ne ad verilir?

Erklig

Aşina

Tulpar

Üy

Sekentir

Açıklama:

Tulpar: Türk mitolosindeki efsanevî kanatlı ve uçan at.

Doğru Cevap: C

Soru 40

Türk mitolosindeki efsanevî kanatlı ve uçan atın adı nedir?

Erlik

Panteon

Tulpar

Umay

Yaylak

Açıklama:

Türk mitolosindeki efsanevî kanatlı ve uçan ata Tulpar adı verilir.

Doğru Cevap: C

Soru 41

Türk mitolojisindeki efsanevî kanatlı ve uçan ata ne ad verilir?

Pegasus

Tulpar

Kısrak

Kanatlı

Kışlak

Açıklama:

Türk Mitolojisinin yaratılış bağlamını açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: B

Soru 42

Herhangi bir sözlü edebiyat metninin adeta tiyatro gibi icra anında oluştuğu sosyokültürel ve fiziksel şartlar bütününe ne ad verilir?

Toplayıcı

Bağlam

Totem

Memorat

Prehistorya

Açıklama:

Türk Mitolojisinin yaratılış bağlamını açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: B

Soru 43

Tarih öncesine ne ad verilir?

Toplayıcı

Bağlam

Totem

Memorat

Prehistorya

Açıklama:

Türk Mitolojisinin yaratılış bağlamını açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 44

Toplumsal iş bölümü öncesi herkesin toplumsal yer, iş, üretim ve rol bakımından aynı olduğu en eski ve ilkel sosyal yapıya ne ad verilir?

Toplum

İlkel Toplum

İlkel Sürü

Dayanışma

Basit Topluluk

Açıklama:

Türk Mitolojisinin yaratılış bağlamını açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 45

Olağanüstü güçlerle iletişimlere dair kişisel anlatılara ne ad verilir?

Totem

Memorat

Tabu

Kam

Baksi

Açıklama:

Türk Mitolojisinin yaratılış bağlamını açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: B

Soru 46

Çeşitli inançlar nedeniyle insan, hayvan, nesne ve doğal öğelerin yasaklarla çevrilmesi ve bunlardan kaçınmaya ne ad verilir

Totem

Memorat

Tabu

Kam

Baksi

Açıklama:

Türk Mitolojisinin yaratılış bağlamını açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 47

Müslümanlığı kabul etmiş ancak şamanlık uygulama ve inançlarını da devam ettiren kişiye ne ad verilir?

Totem

Memorat

Tabu

Kam

Baksi

Açıklama:

Türk Mitolojisinin yaratılış bağlamını açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 48

Seçeneklerden hangisi “Erkek kamların ortaya çıkışı ve ataerkil dönemin başlaması ile ortaya çıkan yeni kültlerden” değildir?

Köpek

Ağaç

Dağ

Bozkurt

Açıklama:

Türk Mitolojisinin Ataerkil dönemini ve kültlerini açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 49

Seçeneklerden hangisi Umay döneminde ortaya çıkan kültlerden değildir?

Demir

Ateş

Mağara

Bitki Kültleri

Kutsal ateş

Açıklama:

Türk Mitolojisinin Anaerkil dönemini ve kültlerini tanımlayabileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 50

Türk mitolojisinde “kutsal ağaç” hangi dönemin kökeni olarak kabul edilir?

Ataerkil dönemin

Avcı-çobanlar döneminin

Tarım ve hayvancılık döneminin

Anaerkil dönemin

Gök Tanrı döneminin

Açıklama:

Türk Mitolojisinin Anaerkil dönemini ve kültlerini tanımlayabileceksiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 51

Seçeneklerden hangisi mitolojinin ve dolayısıyla kültürün doğuşunda yer alan faktörlerden biri değildir?

Toplum

Sağlık

Coğrayfa

Din

İnsan

Açıklama:

Türk Mitolojisinin yaratılış bağlamını açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: B

Soru 52

Seçeneklerden hangisi, Türk mitolojisinin yaratılış bağlamında tecelli ettiği coğrafî mekan konusunda yaygın kabuller arasında yer almaz?

Altay dağları.

Tanrı dağları - Kuzey batı Asya sahası.

İrtiş-Urallar arası.

Altay-Kırgız bozkırları arası.

Alp dağları.

Açıklama:

Türk Mitolojisinin yaratılış bağlamını açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 53

Prehistorya ne demektir?

Tarihsel torya

Tarih sonrası

Tarih ortası

Tarih kısmı

Tarih öncesi

Açıklama:

Türk Mitolojisinin yaratılış bağlamını açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 54

Türk mitolojisinde “yer” ile sembolize edilen Tanrıça aşağıdakilerden hangisidir?

Gök Tanrı

Tengri

Ağaç Ana

Ay Ata

Umay

Açıklama:

Türk Mitolojisinin Anaerkil dönemini ve kültlerini tanımlayabileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 55

Türk mitolojisinin anaerkil döneminde yaratıcı, yaşatıcı en üstün gücün adı nedir?

Uray

Uday

Ummay

Umay

Huday

Açıklama:

Türk Mitolojisinin Anaerkil dönemini ve kültlerini tanımlayabileceksiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 56

Aşağıdakilerden hangisi bir mitoloji geleneğinin doğuşunda yer alan faktörlerden biri olan “insan unsuru” faktörü ile ilgili değildir?

Biyolojik tesirler

Fizyolojik ihtiyaçlar

Güvenlik ihtiyacı

İtibar ihtiyacı

Yerleşme ve göç hareketleri

Açıklama:

Türk Mitolojisinin yaratılış bağlamını açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 57

Türk mitolojisinin en erken dönemi nasıl bir modele sahiptir?

İnsan kökenli mitolojik bir modele sahiptir

Hayvan kökenli mitolojik bir modele sahiptir

Bitki kökenli mitolojik bir modele sahiptir

İlkel sürü kökenli mitolojik bir modele sahiptir

Coğrafya unsurlu mitolojik bir modele sahiptir

Açıklama:

Türk Mitolojisinin Anaerkil dönemini ve kültlerini tanımlayabileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 58

Mitolojik dönemden başlayarak günümüze kadar Türk kültür ekolojisi içinde adeta kutsanan yeri ve önemi olan hayvan hangisidir?

Köpek

Kuş

Kurt

Deve

Açıklama:

Türk Mitolojisinin Ataerkil dönemini ve kültlerini açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: B

Soru 59

Türk mitlerinin veya mitolojisinin kökenleri nereye dayanmaktadır?

Orta Avrupa

Orta Asya

Afrika

Kuzey Amerika

Avustralya

Açıklama:

Türk Mitolojisinin yaratılış bağlamını açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: B

Soru 60

“Ötüken Yış” ne demektir.

Türk mitolojisinde Gök Tanrı’ya ulaşılan “kutsal geçit”in bulunduğu yerin ismidir.

Doğadaki canlı cansız herşeyi, canlı ve ruh sahibi olarak düşünmektir.

Türk mitolojisinde “kutsal ağaç” anlayışıdır.

Türk mitolojisinde anaerkil dönemdir.

Türk mitolojisinin ortaya çıkıp geliştiği yerdir.

Açıklama:

Türk Mitolojisinin yaratılış bağlamını açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 61

Aşağıdakilerden hangisi Türk kozmolojisini gösteren pusulalarda yönleri gösteren yıldız gruplarından birisi değildir?

Gök Ejder

Kızıl Saksagan

Ak Pars

Kara Yılan

Ak Yılan

Açıklama:

Türk Mitolojisinin Anaerkil dönemini ve kültlerini tanımlayabileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 62

Türk mitolojisinde “kutsal ağaç” anlayışı aşağıdakilerden hangisini kapsar?

Kozmik ısıtıcı

Güneşin doğuşu

Kozmik yakacak

Kozmik hayat ağacı

Evrenin sonu

Açıklama:

Türk Mitolojisinin yaratılış bağlamını açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 63

Aşağıdakilerden hangisi Türk Mitolojisinin doğuşunda yer alan ve önemli rol oynayan temel faktörlerden biridir?

İnsan unsuru

Yazının gelişimi

Yeni yerler gösterme isteği

Tanrı inancı

Zaman olgusu

Açıklama:

Türk Mitolojisinin yaratılış bağlamını açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 64

Aşağıdakilerden hangisi Türk mitolojisinin yaratılış bağlamında tecelli ettiği coğrafi mekanlardan biri değildir?

Altay dağları

Tanrı dağları-Kuzey Batı Asya Sahası

İrtiş-Urallar arası

Baykal gölünün güney batısı

Alp dağları

Açıklama:

Türk Mitolojisinin yaratılış bağlamını açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 65

Aşağıdakilerden hangisi mitolojinin doğuşunda yer alan faktörlerden insan unsurunun parçasıdır?

Teknolojik gelişmeler

Mevsimler değişimler

Yıldızların dizilimi

Beden ve ruh

Yerleşim birimleri

Açıklama:

Türk Mitolojisinin yaratılış bağlamını açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 66

Aşağıdakilerden hangisi "Türk mitolojisinin de doğuşunda yer alan ve son derece önemli rol oynayan" temel faktörlerden birisidir?

Prehistorya

Bağlam

Coğrafya

Hayat Ağacı

Panteon

Açıklama:

Türk Mitolojisinin yaratılış bağlamını açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 67

"Yaygın olarak şaman adıyla bilinen olağanüstü güçlerle iletişime geçme yeteneği olduğuna inanılan kişi" aşağıdakilerden hangisidir?

Totemist

Baksı

Umay

Büyücü

Kam

Açıklama:

Türk Mitolojisinin Anaerkil dönemini ve kültlerini tanımlayabileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 68

Aşağıdakilerden hangisi Türk kozmolojisini gösteren ve kuvvetle muhtemelen her biri değişik efsanelere sahip pusulalarda bulunan yönleri sınıflandıran büyük yıldız gruplarındandır?

Sarı Saksagan

Kara Pars

Ak Yılan

Gök Ejder

Deniz Yıldızı

Açıklama:

Türk Mitolojisinin Ataerkil dönemini ve kültlerini açıklayabileceksiniz.
Gök Ej der “Kök-luu” denilen yıldız grubu ve Ağaç Yıldızı “Igaç Yulduz” ile “Karakuş” denilen Müşteri Yıldızı ve Kuş Yıldız’ları, Doğu yönünü temsil ediyorlar ve Ağaç unsuru ile ilişkilendiriliyorlardı. Doğu önceleri yeşil sonra mavi daha sonraları sarı renk ile sembolize ediliyordu.

Doğru Cevap: D

Soru 69

"Erkek egemen toplum yapısı ve onun son derece üst düzey bir soyutlamaya uğramış olmasına rağmen, ................ karakterden kurtulamamış Gök Tanrısı oluşmadan önce, yaratıcı, doğurucu ve yaşatıcı vasıflara sahip olduğuna inanılan büyük dişi tanrıça ............... dır." ifadesinde boş bırakılan yerlere aşağıdakilerden hangileri getirilmelidir?

eril / Umay

tamu / Ummay ana

panteon / Uray

eril / Humay ana

dişi / Ummay ana

Açıklama:

Türk Mitolojisinin Anaerkil dönemini ve kültlerini tanımlayabileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 70

İnsan ihtiyaçları için aşağıda verilen sıralamardan hangisi doğrudur?

Emniyet-Fizyolojik-Sevgi-İtibar-Kendini gerçekleştirme

Sevgi-Kendini gerçekleştirme-İtibar-Emniyet-Fizyolojik

Fizyolojik-Emniyet-Sevgi-İtibar-Kendini gerçekleştirme

Fizyolojik-İtibar-Sevgi-Emniyet-Kendini gerçekleştirme

Fizyolojik-Sevgi-İtibar-Emniyet-Kendini gerçekleştirme

Açıklama:

Türk Mitolojisinin yaratılış bağlamını açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 71

Türk mitolojisinin en erken dönemi için aşağıda verilenlerden hangisi söylenebilir?

Türk mitolojisinin en erken dönemi toplayıcı kökenli bir mitolojik kökene sahiptir.

Türk mitolojisinin en erken dönemi savaşçı kökenli bir mitolojik kökene sahiptir.

Türk mitolojisinin en erken dönemi topraktan yaratılma kökenli bir mitolojik kökene sahiptir.

Türk mitolojisinin en erken dönemi bitki kökenli bir mitolojik kökene sahiptir.

Türk mitolojisinin en erken dönemi ateş kökenli bir mitolojik kökene sahiptir.

Açıklama:

Türk Mitolojisinin yaratılış bağlamını açıklayabileceksiniz.
Toplumsal iş bölümü öncesi topluluk yapısının gerçeğini en iyi ifade eden terimiyle “ilkel sürü” den sosyal topluluk statüsüne geçişin yaşandığı dönem olan “toplayıcı-avcılık” hayat tarzının Türk mitolojisinin kökenlerinden birisini oluşturmuştur. Buna göre aşağıda ele alacağımız gibi, “biz” kavramının teşekkülü orman içinde etrafında barınılan ve gölgesinde “kutsal” ın yaşanması dolayısıyla en ilkel şekliyle de olsa ilk “tapınağın” oluştuğu “ağaç” (gölgeli kaba ağaç), bir toplanma, barınma ve kutsalı yaşama mekanı olarak karşımıza çıkmaktadır. Bir başka ifadeyle söylemek gerekirse Türk mitolojisinin en erken dönemi bitki kökenli mitolojik bir modele sahiptir ve “ağaç-orman kültü” nü oluşturmuştur.

Doğru Cevap: D

Soru 72

Aşağıdakilerden hangisi şamanlık için söylenebilir?

Kökeni erkeğe dayanır.

Kam kabile üyesi olmak zorunda değildir.

İlk izleri M.Ö. 2000 yıllarına dayanır.

Şamanizm işleyiş itibarı ile bireyselliği ön plana çıkarır.

Kökeni kadına dayanır.

Açıklama:

Türk Mitolojisinin Anaerkil dönemini ve kültlerini tanımlayabileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Ünite 3

Soru 1

Aşağıdakilerden hangisi evrensel olarak hangi konu veya nesne olarak kült olmuştur?

Ekmek

Zeytin

Peynir

Reçel

Açıklama:

Evrensel olarak su, ateş, dağ, toprak, gök, ağaç ve atalar gibi nesne ve konuların kült haline geldiği görülmektedir. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 2

Aşağıdakilerden hangisi teogoni mitlerinin içeriğini anlatır?

Tanrıların soy ağacından bahseder

Tanrıların görevlerinden bahseder

Tanrıların insanlar üzerindeki etkisinden bahseder

Tanrıların doğuşundan bahseder

Tanrıların ölümünden bahseder

Açıklama:

Teogoni tanrıların doğuşu ve oluşumunu anlatan mitlerdir. Türk mitolojisinde farklı zamanlarda ve farklı Türk boylarından derlenmiş birbirinin varyantı olan ve birbiriyle doğrudan bir ilişkisi saptanamamış pek çok teogoni mitleri vardır. Bu nedenle Türk teogoni mitlerini ve kültlerini tek bir sistem halinde henüz açıklayabilmekten uzağız. Ancak Türk teogoni mitlerini ve onlara ait kültlerini şamanlığın evreni “Gökyüzü”, “Yeryüzü” ve “Yeraltı” olarak üç katmana ayırılmasından hareketle bu üç yerde bulunuşlarına göre tasnif etmek mümkündür. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 3

Aşağıdakilerden hangisi Türk mitolojisindeki Gök Tanrı'nın yeryüzündekileri cezalandırma şeklidir?

Yıldırım çarpması

Hastalık yollaması

Verimliliği düşürmesi

İnsanları yalnız bırakması

Dualara karşılık vermemesi

Açıklama:

Gök Tanrı, gökte oturan ve dünyayı unutmuş tembel bir tanrı değildir. Gerektiğinde yeryüzündekileri cezalandırır. Bu cezalandırma çoğu zaman yıldırım çarpması şeklindedir. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 4

Aşağıdakilerden hangisi "ay ve güneşin arkasında, yıldızların üstünde yaşayan ve iyilik yapmayı seven bir tanrıdır?"

Gök Tanrı

Güneş

Yayık

Ülgen

Açıklama:

Altay Türkleri arasında 19. yüzyılda halkbilimsel derlemeler yapan Anohin’in tespitlerine göre Ülgen, ay ve güneşin arkasında, yıldızların üstünde yaşar ve iyilik yapmayı sever bir tanrıdır. Kamlama ayini yaparak Ülgen’e ulaşmak isteyen bir kamın yedi veya dokuz engeli/katı aşması gerekir. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 5

Aşağıdakilerden hangisi "Doğanın ve insanın taşıyıcısı olduklarına inanılan yaşamın kesintisizliğini simgeleyen, göksel güçler ya da yer/su ruhları için sunulan serpme, saçma ve benzeri biçimlerde uygulanan süt, rakı, kımız, yağ, buğday, darı vb. kansız kurbandır?"

Yayık

Suyla

Utkuuçı

Ülgen

Saçı Kurbanı

Açıklama:

Saçı kurbanı, doğanın ve insanın taşıyıcısı olduklarına inanılan yaşamın kesintisizliğini simgeleyen, göksel güçler ya da yer/su ruhları için sunulan serpme, saçma ve benzeri biçimlerde uygulanan süt, rakı, kımız, yağ, buğday, darı vb. kansız kurban. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 6

"Altay Türkleri arasında yeryüzündeki ruhların en güçlüsü olduğuna, dünyanın merkezinde bulunan ve ucu Ülgen’in evine kadar ulaşan bir çam ağacının yanında oturduğuna inanılır."
Yukarıda bahsedilen aşağıdakilerden hangisidir?

Talay Kan

Yo Kan

Ana Maygıl

Umay

Albıs

Açıklama:

Altay Türkleri arasında yeryüzündeki ruhların en güçlüsü olduğuna, dünyanın merkezinde bulunan ve ucu Ülgen’in evine kadar ulaşan bir çam ağacının yanında oturduğuna inanılır. Yo Kan’ın So Kan ve Temir Kan adlı iki oğlu olduğu ve bunların insanların verdikleri şeyleri kabul ettikleri tasarlanır. Saha Türklerindeyse, Aan Alahçın Hotun, büyük bir kayın ağacında oturur, tabiatı, insanları ve hayvanları korur. Onun kasırga şeklinde gezdiğine, insanların tabiatı tahrip etmesine üzüldüğüne inanılır.

Doğru Cevap: B

Soru 7

"Altay Türklerinin mitolojik tasarımlarında hastalıklara neden olduğuna inanılan ölü ruhu, bir bakıma şeytan."
Yukarıda bahsedilen aşağıdakilerden hangisidir?

Körmös

Erlik

Aldaçı

Süne

Şaman

Açıklama:

Altay Türklerine göre, insan öldüğünde, ruhu yeraltı dünyasına gider ve onu, Erlik’in elçisi ölüm ruhu “Aldaçı” karşılar. Ölen her kişinin ruhu yeraltı dünyasında “körmös”e dönüşür. İnsanın canı olan “süne” ise Aldaçı ile birlikte ölen akrabalarını dolaşır ve onlardan kurban ister. Bu süreç, ölen kişinin temsili bir fetişi yapılıp bir kamın (şamanın) üzerine şarap vb. saçı kurbanları saçıp dualar okumasıyla sona erebilir ve ölenin ruhu sakinleşebilir. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 8

Aşağıdakilerden hangisi "Atletik vücutlu, yaşlı bir adam, kömür gibi kara kaşlı, gözlü, dizlerine kadar uzamış ikiye ayrık sakallı, köpeğin azı dişi gibi bıyıklı, tokmağa benzer çeneli, ağaç kökleri gibi boynuzlu, kıvırcık saçlıdır?"

Erlik

Kerey Kaan

Pay Maatır

Kaan Karaş

Kömür Kaan

Açıklama:

Tasviri yapılan Erlik'tir. Diğer seçenekler Erlik'in oğullarıdır. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 9

Gök Tanrı

Gök Ejderi

Dağ Ana

Hayvan Ata

Ağaç Ana

Açıklama:

Türk mitolojisinde dört anayönü simgeleyen dört büyük yıldız kümesinden Doğu’yu belirleyen Ağaç Yıldız’ı veya Müşteri Yıldızı’nın biçimi olarak büyük bir canavar olduğu düşünülürdü. Bu gök ejderinin göğün en altında yer alan ve bütün gök cisimlerinin bağlı bulunduğu çarkı çevirdiğine inanılırdı. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 10

Aşağıdakilerden hangisi Türklerin en ulu ve kutsal bildiği ağaçtır?

Portakal Ağacı

Söğüt Ağacı

İncir Ağacı

Kayın Ağacı

Çam Ağacı

Açıklama:

Türklerin en kutsal bildikleri ağaç “kayın ağacı”dır. Kayın ağacı kutsal olduğu için “bay (ulu, zengin, güçlü) kayın” olarak hitap edilir ve bütün kam ayinlerinde yer alır. Kayın ağacı tanrıyla kulu arasında bir köprü gibi düşünülür. Altay Türklerinin kamlarına göre, insanlar yaratıldıkları zaman ilk Kayın ağacı da Umay Ana’yla birlikte yeryüzüne inmiştir. Kayın ağacının ilk insanı doğurması motifi Türk mitolojisinde son derece yaygın olarak karşımıza çıkar. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 11

Gök Tanrı’ya dua edilir; onun adına yılda iki kez takvime bağlı törenler düzenlenir ve tercihen kurban edilen hayvan aşağıdakilerden hangisidir?

Lekesiz sütbeyaz aygır at

Boz renkli kısrak

Lekesiz büyük bir boğa

Küçük bir süt danası

Büyük bir inek

Açıklama:

Gök Tanrı’ya dua edilir; onun adına yılda iki kez takvime bağlı törenler düzenlenir ve tercihen lekesiz sütbeyaz aygır at kurban edilir.

Doğru Cevap: A

Soru 12

Kamlara (şaman) göre, güneşin ve ayın tutulmasının nedeni kötü ruhların onları yakalayıp karanlık dünyaya sürüklemeleridir. Bu nedenle
onları kötü ruhlardan korumak için aşağıdakilerden hangisini yaparlar?

Sessizce dua ederler

Bağırır çağırır, davul çalarlar

Büyücünün arkasında sessizce dans ederler

Hep beraber lekesiz bir aygır kesip dua ederler

Kötü ruhlar kendilerini almasın diye saklanırlar

Açıklama:

Kamlara (şaman) göre, güneşin ve ayın tutulmasının nedeni kötü ruhların onları yakalayıp karanlık dünyaya sürüklemeleridir. Bu nedenle
onları kötü ruhlardan korumak için bağırır çağırır, davul çalarlar.

Doğru Cevap: B

Soru 13

Ülgen tanrıya kamların ve insanların adadığı kurbanları aşağıdakilerden hangisi götürür?

Utkuuçı

Ürün Aar Toyon

Yayık

Talay Kan

Yo Kan

Açıklama:

Ülgen tanrıya kamların ve insanların adadığı kurbanları Yayık götürür.

Doğru Cevap: C

Soru 14

"Gökyüzünde yaşar; güneş ve ayın bir parçası olarak kabul edilir. İnanışa göre at gözlüdür ve çok iyi gören bir ruhtur. İnsanın yeryüzündeki koruyucusudur. İnsanların hayatını kontrol eder ve bir değişiklik olduğunda Ülgen’e bildirir. Kamı kötülüklerden korur, ona gökyüzü ve yeraltına yaptığı yolculuklarda eşlik eder. Ülgen tanrıya adanan kurbanları ona Yayık ile birlikte götürür."
Yukarıda adı geçen mitolojik figür aşağıdakilerden hangisidir?

Yayık

Yo Kan

Ürün Aar Toyon

Utkuuçı

Suyla

Açıklama:

Suyla, gökyüzünde yaşar; güneş ve ayın bir parçası olarak kabul edilir. İnanışa göre at gözlü olan Suyla çok iyi gören bir ruhtur ve insanın yeryüzündeki koruyucusudur. İnsanların hayatını kontrol eder ve bir değişiklik olduğunda Ülgen’e bildirir. Kamı kötülüklerden korur, ona gökyüzü ve yeraltına yaptığı yolculuklarda eşlik eder. Suyla, Ülgen tanrıya adanan kurbanları ona Yayık ile birlikte götürür. “Karlık” adlı tanrısal güçte Suyla ile aynı görevleri üstlenir ve kamın kurban kesme töreninde ona yardım eder.

Doğru Cevap: E

Soru 15

"Gökte yaşar ve Ülgen tanrının en yakın elçisidir. Ülgen’e ulaşmak isteyen kamları beşinci katta Altınkazık (Kutup Yıldızı) bölgesine inerek karşılar. Kamın getirdiği kurbanını alır ve tahtında oturan Ülgen’e götürür. Kam Altınkazık’ta ondan aldığı kazlara binerek yeryüzüne döner."
Yukarıda bahsi geçen mitolojik figür aşağıdakilerden hangisidir?

Utkuuçı

Yayık

Suyla

Ürün Aar Toyon

Yo Kan

Açıklama:

Utkuuçı gökte yaşar ve Ülgen tanrının en yakın elçisidir. Ülgen’e ulaşmak isteyen kamları beşinci katta Altınkazık (Kutup Yıldızı) bölgesine inerek karşılar. Kamın getirdiği kurbanını alır ve tahtında oturan Ülgen’e götürür. Kam Altınkazık’ta Utkuuçı’dan aldığı kazlara binerek yeryüzüne döner.

Doğru Cevap: A

Soru 16

Türk dünyasının en Kuzey-doğusunda, Sibirya’da yaşayan Türk boyu olan Sahalara (Yakutlar) göre en büyük ulu tanrı aşağıdakilerden hangisidir?

Tanha Haan Toyon

Cılğa Haan Toyon

Uluu Suorun Toyon

Ürün Aar Toyon

Kün Kübey Hatun

Açıklama:

Türk dünyasının en Kuzey-doğusunda, Sibirya’da yaşayan Türk boyu olan Sahalar (Yakutlar), eski Türk mitolojisi’ni en iyi koruyan topluluklar arasındadır. Sahalara göre gökyüzünde iyi tanrılar ve kötü şeytanlar vardır. Bunların içinde en büyük, ulu tanrı Ürün Aar Toyon’dur (Ürün Ayıı Toyon), göğün dokuzuncu katında ve doğu tarafında yaşar. Ürün Aar Toyon dünyayı ve insanları yaratmıştır, dünyaya
aydınlık, insanlara iyilik ve güzel düşünceler verir. O yukarı dünyaya (gökyüzü) ve orta dünyaya (yeryüzü) hükmeder, diğer tanrıları yönetir. Ürün Aar Toyon’un eşi olan Kün Kübey Hatun (Ürün Arıh Hotun) güneşle bir tutulur ve ışığıyla dünyayı ısıtıp temizler. Bu ikili dünyada iyilik ve güzelliğin hakim olması için çalışırlar, insanların uyması gereken töreleri gönderirler, iki oğlulları ve iki de kızları vardır. Sahaların inancına göre, Uluu Suorun Toyon adlı bir başka ve ikincil dereceden tanrı insana can verir ve “oyun” (kam/şaman) olacak insanları bu göreve tayin eder. Cılğa Haan Toyon ve Tanha Haan Toyon insanın doğmasından itibaren kaderine hükmeder ve yaşadıklarını yazarlar.

Doğru Cevap: D

Soru 17

Saha Türklerine göre deliliği insanlara musallat eden kötü ruh aşağıdakilerden hangisidir?

İlbis Kuha

Kere Ubahalaah Hatun

Çaaday Bolloh

Hagdan Buuray Toyon

Dohsun Duya

Açıklama:

Saha Türklerine göre gökyüzünde çeşitli hastalıkları insanlara musallat eden kötü ruhlar da vardır. Bu kötü ruhlardan Hagdan Buuray Toyon bel bükülmesi ve kamburluğu, Dohsun Duyar deliliği, Çaaday Bolloh ayak ve göz hastalıklarını, Kere Ubahalaah Hatun baş, mide, karın ve eklem hastalıklarını insanlara gönderirler.

Doğru Cevap: E

Soru 18

"Altay Türkleri arasında yeryüzündeki ruhların en güçlüsü olduğuna, dünyanın merkezinde bulunan ve ucu Ülgen’in evine kadar ulaşan bir çam ağacının yanında oturduğuna inanılır. İki oğlu olduğu ve bunların insanların verdikleri şeyleri kabul ettikleri tasarlanır."
Yukarıda bahsi geçen ruh aşağıdakilerden hangisidir?

Temir Kan

Talay Kan

Yo Kan

Küah Bolloh Toyon

So Kan

Açıklama:

Yo Kan; Altay Türkleri arasında yeryüzündeki ruhların en güçlüsü olduğuna, dünyanın merkezinde bulunan ve ucu Ülgen’in evine kadar ulaşan bir çam ağacının yanında oturduğuna inanılır. Yo Kan’ın So Kan ve Temir Kan adlı iki oğlu olduğu ve bunların insanların verdikleri şeyleri kabul ettikleri tasarlanır.

Doğru Cevap: C

Soru 19

Aşağıdakilerden hangisinin yeryüzündeki bütün suların, denizlerin hakimi, ölülerin koruyucusu olduğuna ve evinin Altay Türklerinin Yayık adını verdiği on yedi denizin birleştiği yerde olduğuna inanılır?

Ak Ene

Talay Kan

Aan Alahçın Hotun

Kişioğlu

Yo Kan

Açıklama:

Talay Kan’ın yeryüzündeki bütün suların, denizlerin hakimi, ölülerin koruyucusu olduğuna inanılır. Talay Kan’ın evinin Altay Türklerinin Yayık adını verdiği on yedi denizin birleştiği yerde olduğu tasarlanır.

Doğru Cevap: B

Soru 20

Altay Türklerine göre Ülgen tanrıya yaratma ilhamını veren olağanüstü güç aşağıdakilerden hangisidir?

Al Karısı

Aan Alahçın Hotun

Küah Bolloh Toyon

Talay Kan

Ak Ene

Açıklama:

Altay Türkleri arasında Ak Ene (Ak Ana) adlı dişi tanrıça, Ülgen tanrıya yaratma ilhamını veren olağanüstü bir güç olarak görülür.

Doğru Cevap: E

Soru 21

Tanrıya, tanrısal kabul edilen şeylere veya doğaüstü güçlere sahip olduğuna inanılan şeylere saygı göstermek ve tapınmak anlamında kullanılan terim hangisidir?

Maniheizm

Ritüel

Kült

Tören

Ocaklı

Açıklama:

Mitoloji ve sosyal bilimlerde “kült” terimi, genel olarak tanrıya, tanrısal kabul edilen şeylere veya doğaüstü güçlere sahip olduğuna inanılan şeylere saygı göstermek ve tapınmak anlamında kullanılır. Kült terimi daha özel olarak ele alınan ve çalışılan bir konudaki tanrısal veya doğaüstü güçlere sahip şeylerle ilgili inanç örüntüsüdür.

Doğru Cevap: C

Soru 22

Türk mitolojisinde birçoğu canlı ve cansız nesnelere, soyut düşüncelere ve varlıklara bağlı olarak oluşmuş kültlerin temelinde hangi düşünce vardır?

Gök Tanrı

Mistisizm

Agnostisizm

Çoktanrıcılık

Animizm

Açıklama:

Birçoğu canlı ve cansız nesnelere, soyut düşüncelere ve varlıklara bağlı olarak oluşmuş kültlerin temelinde “animizm” düşüncesi yatar.

Doğru Cevap: E

Soru 23

İnsan düşüncesinin en erken dönemlerinde, insanların doğal çevrelerindeki, canlı-cansız her şeyin “canlı” bir ruhu ve buna bağlı bir bilinç hali olduğuna inanma durumuna ne ad verilir?

Animizm

Çoktanrıcılık

Spiritüalizm

Ezoterizm

Hümanizm

Açıklama:

Animizm, insan düşüncesinin en erken dönemlerinde, insanların doğal çevrelerindeki, canlı-cansız her şeyin “canlı” bir ruhu ve buna bağlı bir bilinç hali olduğuna inanmalarıdır. Bu bağlamda insanlar yaşadıkları coğrafyada yer alan doğal varlıklara yönelik inanç örüntüleri oluşturmuş ve bunlardan bazıları zamanla evrimleşip değişip dönüşerek daha soyut kavramlar haline gelmişlerdir.

Doğru Cevap: A

Soru 24

Tanrıların doğuşu ve oluşumunu anlatan mitlere ne ad verilir?

Körmös

Maniheizm

Teogoni

Kozmogoni

Antropogoni

Açıklama:

Teogoni tanrıların doğuşu ve oluşumunu anlatan mitlerdir.

Doğru Cevap: C

Soru 25

M.S. 3. yüzyılda yaşayan İranlı Mani adlı bir kişi tarafından kurulan kendinden önceki bütün din ve inanışların aklına uygun kısımlarını birleştirerek oluşturulan, iki eşit ve karşıt iyilik ve kötülük ilkesinin birlikte var olmasına dayanan dinsel öğreti hangisidir?

Animizm

Maniheizm

Çoktanrıcılık

Mistisizm

Hümanizm

Açıklama:

Maniheizm: M.S. 3. yüzyılda yaşayan İranlı Mani adlı bir kişi tarafından kurulan kendinden önceki bütün din ve inanışların aklına uygun kısımlarını birleştirerek oluşturulan, iki eşit ve karşıt iyilik ve kötülük ilkesinin birlikte var olmasına dayanan dinsel öğreti

Doğru Cevap: B

Soru 26

Kozmik unsurların nasıl yaratıldığı kronolojik olmayan bir biçimde anlatıldığı mit türü hangisidir?

Kozmogoni Mitleri

Teogoni Mitleri

Antropogoni Mitleri

Eskatoloji Mitleri

Antroorgani Mitleri

Açıklama:

Kozmogonik mitlerde evrenin kozmik unsurların nasıl yaratıldığı kronolojik olmayan bir biçimde anlatılır.

Doğru Cevap: A

Soru 27

Dünyanın sonunu anlatan mitlere ne ad verilir?

Kozmogoni

Teogoni

Antropogoni

Antroorgani

Eskatoloji

Açıklama:

Dünyanın sonunu anlatan mitlere, eskatoloji mitleri denir. Türk mitolojisinde eskatoloji mitleri yok denecek kadar azdır.

Doğru Cevap: E

Soru 28

Eski Türkler kıyamete ne ad vermişlerdir?

Kalgançı Çak

Uluğ gün

Kalacak Olan Çağ

Erklig

May-tere

Açıklama:

eski Türkler kıyamete “uluğ gün” derlerdi; uluğ gün; deyimini Türkler, Müslüman olduktan sonra da kullanmışlardır. Altay Türklerinden bir gün dünyanın sonunun geleceğine yani kıyamete dair anlatılar derlenmiştir. Altay Türkleri, bu güne “Kalgançı Çak” (Kalacak Olan Çağ) derler.

Doğru Cevap: B

Soru 29

tanrıyla kulu arasında bir köprü gibi düşünülen, bütün kam ayinlerinde yer alan, önüne bay (ulu, zengin, güçlü) gibi sıfatlarla hitap edilen Türklerin en kutsal bildikleri ağaç hangisidir?

Meşe

Çınar

Gürgen

Çam

Kayın

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 30

Aşağıdakilerden hangisi İnsan düşüncesinin en erken dönemlerinde, insanların doğal çevrelerindeki, canlı-cansız her şeyin “canlı” bir ruhu ve buna bağlı bir bilinç hali olduğuna inanmalarını ifade eder?

Ritüel

Kült

Animizm

Nihilizm

Teogoni

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 31

Genel olarak tanrıya, tanrısal kabul edilen şeylere veya doğaüstü güçlere sahip olduğuna inanılan şeylere saygı göstermek ve tapınmak anlamında kullanılan kült kelimesi dilimize hangi dilden geçmiştir?

Farsça

Arapça

Almanca

Fransızca

Moğolca

Açıklama:

“Kült” sözcüğü Türkçeye Fransızca “culte” kelimesinden gelmiştir. Fransızcaya da Latince “cultus” yani “tapınma” anlamındaki sözcükten geçmiştir.

Doğru Cevap: D

Soru 32

Türk mitolojisinde gök tanrı ile ilgili aşağıdaki çıkarımlardan hangisi yapılamaz?

Gök tanrı için “ak nur”, “nurlu hakan”, “fırtına koparan”, “şimşek çaktıran” ve “yakıcı”
gibi sıfatlar kullanılır.

Kendisini gök gürültüsü, fırtına, şimşek, meteorlar gibi meterolojik olaylarla belli etmesi
söz konusudur.

Gök Tanrı, gökte ve çoğu zaman yaşam (kut) ve talihin (ülüğ) üleştiricisi veya paylaştırıcısıdır.

Gök Tanrı’ya dua edilir; onun adına yılda iki kez takvime bağlı törenler düzenlenir ve tercihen lekesiz sütbeyaz aygır at kurban edilir.

Gerektiğinde yeryüzündekileri cezalandırır. Bu cezalandırma çoğu zaman yıldırım çarpması şeklindedir

Açıklama:

B, C, D ve E seçenekleri gök tanrıya ilişkin özellikler iken; A seçeneği, Altay Türklerinin kam alkış ve ilahilerde en büyük yaratıcı tanrı olarak adlandırılan Ülgen'e ait bir özelliktir.

Doğru Cevap: A

Soru 33

Gökte yaşayan ve Ülgen tanrının en yakın elçisi olan varlık hangisidir?

Ürün Aar Toyon

Utkuuçı

Yayık

Suyla

Arvak

Açıklama:

Utkuuçı, gökte yaşar ve Ülgen tanrının en yakın elçisidir. Ülgen’e ulaşmak isteyen kamları beşinci katta Altınkazık (Kutup Yıldızı) bölgesine inerek karşılar.

Doğru Cevap: B

Soru 34

Aşağıdakilerden hangisi yeryüzünde bulunan tanrı, kutsal ruh ve kültler arasında yer almaz?

Kişioğlu

Arvak

Yo Kan

Umay

Ülgen

Açıklama:

Ülgen, gökyüzünde bulunan tanrılar, kutsal ruh ve kültler arasında yer alırken, diğer seçenekte belirtilenler yeryüzü kültleri arasında yer almaktadır.

Doğru Cevap: E

Soru 35

Aşağıdakilerden hangisi yer altında bulunan tanrılar, kutsal ruhlar ve kültler arasında yer alır?

Al Karısı

Erlik

Ana Maygıl

Talay Kan

Arvak

Açıklama:

Altay Türklerinin kamlık (şamanlık) inanışlarına göre, Erlik yeraltı dünyasının ruhlarının başıdır. Erlik, yeraltında kara çamurdan veya duvarlarla çevrili kara demirden yapılmış sarayında yaşar.

Doğru Cevap: B

Soru 36

Türk mitolojisinde kozmogoni mitleri ve çeşitleriyle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Kozmogonik mitlerde evrenin, kozmik unsurların nasıl yaratıldığı kronolojik olmayan bir biçimde anlatılır.

Türk mitolojisinin bu türünde dünyanın şekliyle ilgili düşünceler onun dörtgen olduğu yönündedir.

Altay yaratılış mitine göre yaratıcı tanrı (Kuday), kişiyle (insan) su üstünde uçar.

Saha Türkleri arasından Middendorf’un derlediği bir anlatıda tanrı, küçük ve düz bir dünya yaratmıştır. Şeytan el ve ayaklarıyla tanrının dünyasını çiğneyip bozar.

İlk insanın yaratılışı ve soyların türeyişi kozmogoni mitlerinde anlatılır.

Açıklama:

İlk insanın yaratılışı, soyların türeyişi antropogonik mitlerde anlatılır. Kozmolojik mitlerin konusu olan evrenin, dünyanın tabiatın yaratılmasıyla “büyük alem” (makro-kozmos) meydana gelir.

Doğru Cevap: E

Soru 37

Türk mitolojisinde dünyanın sonunu anlatan mitler hangi tür mitlerdir?

Eskatoloji Mitleri

Antropogoni Mitleri

Kozmogoni Mitleri

Teogoni Mitleri

Şaman Mitleri

Açıklama:

Dünyanın sonunu anlatan mitlere, eskatoloji mitleri denir. Türk mitolojisinde eskatoloji mitleri yok denecek kadar azdır.

Doğru Cevap: A

Soru 38

Aşağıdakilerden hangisi Türk mitolojisinde antropogoni mitleri ve çeşitlenmeleri arasında yer alır?

Ak Ene

Albıs

Erlik

Körmös

Dağ Ana/Ata

Açıklama:

Türk mitolojisinde yaratılış veya türeyişle ilgili anlatılar arasında dağ ve mağara unsurlarının birleşerek yer aldığı görülür. Bu bağlamda mağara adeta bir ana rahmi işlevi üstlenir ve dağ da doğurganlık özelliği kazanır. Dağ Ana/Ata, Türk mitolojisinde antropogoni mitleri ve çeşitlenmeleri arasında yer almaktadır.

Doğru Cevap: E

Soru 39

Türk mitolojilerinde Türklerin en kutsal bildikleri ağaç aşağıdakilerden hangisidir?

Çam

Sedir

Kayın

Meşe

Çınar

Açıklama:

Türk mitolojisinde ağaçların yukarıda ele aldığımız dünyanın eksenini oluşturmanın yanı sıra türeyiş mitlerinde de türenilen ana/ata olmak açısından da kutsal kabul edildikleri görülür. Türklerin en kutsal bildikleri ağaç “kayın ağacı”dır. Kayın ağacı kutsal olduğu için “bay (ulu, zengin, güçlü) kayın” olarak hitap edilir ve bütün kam ayinlerinde yer alır.

Doğru Cevap: C

Soru 40

Daha özel olarak ele alınan ve çalışılan bir konudaki tanrısal veya doğaüstü güçlere sahip şeylerle ilgili inanç örüntüsüne ne ad verilir?

Ayin

İdol

Kült

Ritüel

Tören

Açıklama:

Kült terimi daha özel olarak ele alınan ve çalışılan bir konudaki tanrısal veya doğaüstü güçlere sahip şeylerle ilgili inanç örüntüsüdür.

Doğru Cevap: C

Soru 41

Tanrıların doğuşu ve oluşumunu anlatan mitlere ne ad verilmektedir?

Antroorgani

Antropogoni

Eskatoloji

Kozmogoni

Teogoni

Açıklama:

Teogoni tanrıların doğuşu ve oluşumunu anlatan mitlerdir.

Doğru Cevap: E

Soru 42

Dünyanın sonunu anlatan mitlere ne ad verilmektedir?

Antroorgani

Antropogoni

Eskatoloji

Kozmogoni

Teogoni

Açıklama:

Dünyanın sonunu anlatan mitlere, eskatoloji mitleri denir.

Doğru Cevap: C

Soru 43

I. Eski Türklerde Gök Tanrı, göğün zaman içinde evrilerek soyut bir yaratıcı güç haline dönüşmesinin bir sonucu oluştuğu düşünülür.
II. Gök Tanrı, gökte ve çoğu zaman yaşam (kut) ve talihin (ülüğ) üleştiricisi veya paylaştırıcısıdır.
III. Gök Tanrı, siyasal ve toplumsal düzenin de kefili ve takipçisidir.
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri Gök Tanrı ile ilgili doğrudur?

Yalnız I

Yalnız III

I ve II

II ve III

I, II, III

Açıklama:

Eski Türklerde Gök Tanrı, göğün zaman içinde evrilerek soyut bir yaratıcı güç haline dönüşmesinin bir sonucu oluştuğu düşünülür. Gök Tanrı, gökte ve çoğu zaman yaşam (kut) ve talihin (ülüğ) üleştiricisi veya paylaştırıcısıdır. Gök Tanrı, kozmik düzenin veya evrenin olduğu kadar siyasal ve toplumsal düzenin de kefili ve takipçisidir.

Doğru Cevap: E

Soru 44

Umay kültünün sembolü ___, Gök Tanrı kültünün sembolü ise ____ olarak bilinir.

ay / güneş

ay / yıldız

güneş / ay

yıldız / güneş

yıldız / ay

Açıklama:

Umay kültünün sembolü ay, Gök Tanrı kültünün sembolü ise güneştir.

Doğru Cevap: A

Soru 45

Aşağıdakilerden hangisi bugün “Toprak Ana” dediğimiz toprak iyesinin eski adlarındandır?

Ay Atam

Iduk-Kut

Kan Nine

Kayrakan

Sel Ane

Açıklama:

“Ulu Ana”, “Kan Nine” gibi adlandırmalar, bugün “Toprak Ana” dediğimiz toprak iyesinin eski adlarıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 46

Aşağıdakilerden hangisi Altay Türkleri'nin kıyamete verdiği isimdir?

Gök Börü

Iduk Kut

Kalgançı Çak

Kayrakaan Ada Kuday

Tug sülte

Açıklama:

Eski Türkler kıyamete “uluğ gün” derlerdi; uluğ gün; deyimini Türkler, Müslüman olduktan sonra da kullanmışlardır. Altay Türklerinden bir gün dünyanın sonunun geleceğine yani kıyamete dair anlatılar derlenmiştir. Altay Türkleri, bu güne “Kalgançı Çak” (Kalacak Olan Çağ) derler.

Doğru Cevap: C

Soru 47

Bir Türk tarafından çizilen ve elimize geçmiş en eski dünya haritası olan Kaşgarlı Mahmut’un haritası hangi şekildedir?

Daire

Dikdörtgen

Kare

Konik

Üçgen

Açıklama:

Bir Türk tarafından çizilen ve elimize geçmiş en eski dünya haritası olan Kaşgarlı Mahmut’un haritasında dünya İslâm kültürünün tesiriyle daire şeklindedir.

Doğru Cevap: A

Soru 48

Türklerin en kutsal bildikleri ağaç aşağıdakilerden hangisidir?

Ceviz ağacı

Çınar ağacı

Kayın ağacı

Meşe ağacı

Söğüt ağacı

Açıklama:

Türklerin en kutsal bildikleri ağaç “kayın ağacı”dır

Doğru Cevap: C

Soru 49

Aşağıdakilerden hangisi Erlik'in oğulları arasında sayılmaz?

Kaan Karaş

Kün Togdı

Padış Biy

Padış Kerey

Temir Han

Açıklama:

Erlik ile ilgili sözlü kaynaklardan derlenen bilgiler arasında onun yedi veya demir başlı dokuz oğlu olduğu yer alır. Bu dokuz oğulun adları Kerey Kaan, Pay Maatır, Kaan Karaş, Kömür Kaan, Mattır, Padış Biy, Padış Kerey, Biy Yabaş, Temir Han’dır.

Doğru Cevap: B

Soru 50

İnsan düşüncesinin en erken dönemlerinde, insanların doğal çevrelerindeki, canlı-cansız her şeyin “canlı” bir ruhu ve buna bağlı bir bilinç hali olduğuna inanmalarına ne denir?

Maniheizm

Kült

Tapınma

Animizm

Mit

Açıklama:

Bütün mitoloji geleneklerinde olduğu gibi Türk mitolojisinde de bazılarının yaratılış bağlamlarına bir önceki ünitede işaret edilen kütler vardır. Birçoğu canlı ve cansız nesnelere, soyut düşüncelere ve varlıklara bağlı olarak oluşmuş bu kültlerin temelinde “animizm” düşüncesi yatar. Animizm, insan düşüncesinin en erken dönemlerinde, insanların doğal çevrelerindeki, canlı-cansız her şeyin “canlı” bir ruhu ve buna bağlı bir bilinç hali olduğuna inanmalarıdır. Bu bağlamda insanlar yaşadıkları coğrafyada yer alan doğal varlıklara yönelik inanç örüntüleri oluşturmuş ve bunlardan bazıları zamanla evrimleşip değişip dönüşerek daha soyut kavramlar haline gelmişlerdir.

Doğru Cevap: D

Soru 51

Aşağıdakilerden hangisi Türk teogoni mitlerini ve onlara ait kültlerini şamanlığın evreni gökyüzünde bulunan tanrılar, kutsal ruhlar ve kültleri arasındadır?

Ruh

Kişioğlu

Arvak

Ülgen

Erlik

Açıklama:

Türk teogoni mitlerini ve onlara ait kültlerini şamanlığın evreni “Gökyüzü”, “Yeryüzü” ve “Yeraltı” olarak üç katmana ayırmasından hareketle bu üç yerde bulunuşlarına göre tasnif etmek mümkündür. A. Gökyüzünde Bulunan Tanrılar, Kutsal Ruhlar ve Kültleri: Gök Tanrı, Güneş, Ay ve Yıldız Kültleri, Ülgen, Yayık, Suyla, Utkuuçı, Ürün Aar Toyon B. Yeryüzünde Bulunan Tanrılar, Kutsal Ruhlar ve Kültleri: Ruh, Kişioğlu, Arvak, Yo Han, Talay Han, Ak Ene, Ana Maygıl, Umay, Albastı, Al Karısı, Albıs, Al Ruhu, Kasırga, Rüzgar, Yel Ruhu, Taş, Kaya Ruhu, Dağ Ruhu, Ateş Ruhu, Su Ruhu, Ev Ruhları, Ata Ruhları C. Yeraltında Bulunan Tanrılar, Kutsal Ruhlar ve Kültleri: Erlik, Erlik’in Oğulları, Erlik’in Kızları başlıkları altında ele alınmaktadır.

Doğru Cevap: D

Soru 52

Aşağıdakilerden hangisi Türk teogoni mitlerini ve onlara ait kültlerini şamanlığın evreni yeraltında bulunan tanrılar, kutsal ruhlar ve kültleri arasındadır?

Erlik’in oğulları

Umay

Utkuuçı

Rüzgar

Suyla

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 53

Al karısı gibi kötü ruhlara, yılancık, saçkıran, siğil gibi hastalıklardan koruyucu olan geleneksel ilaç ve sihirli, büyüsel işlemleri yapma gücüne bu işleri binlerce yıldır yapan bir ocak mensubundan soy yoluyla ve el alarak sahip olan kişiye ne denir?

Umay

Ana Maygıl

Ak ene

Ocaklı

Talay Kan

Açıklama:

Ocaklı: Al karısı gibi kötü ruhlara, yılancık, saçkıran, siğil gibi hastalıklardan koruyucu olan geleneksel ilaç ve sihirli, büyüsel işlemleri yapma gücüne bu işleri binlerce yıldır yapan bir ocak mensubundan soy yoluyla ve el alarak sahip olan kişi.

Doğru Cevap: D

Soru 54

Eski Türkler kıyamete ne demiştir?

Kalgançı Çak

Kalacak Olan Çağ

Karanlık çağ

Aydınlık çağ

Uluğ gün

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 55

Dünyanın sonunu anlatan mitlere ne denilmektedir?

Eskatoloji mitleri

Antropogoni Mitleri

Kozmogoni Mitleri

Teogoni Mitleri

Etiyoloji mitleri

Açıklama:

Teogoni tanrıların doğuşu ve oluşumunu anlatan mitlerdir. Türk mitolojisinde farklı zamanlarda ve farklı Türk boylarından derlenmiş birbirinin varyantı olan ve birbiriyle doğrudan bir ilişkisi saptanamamış pek çok teogoni mitleri vardır. Kozmogonik mitlerde evrenin, kozmik unsurların nasıl yaratıldığı kronolojik olmayan bir biçimde anlatılır. İlk insanın yaratılışı, soyların türeyişi antropogonik mitlerde anlatılır. Dünyanın sonunu anlatan mitlere, eskatoloji mitleri denir.

Doğru Cevap: A

Soru 56

Ülgen tanrının en yakın elçisi olup Ülgen’e ulaşmak isteyen kamları beşinci katta Altınkazık (Kutup Yıldızı) bölgesine inerek karşılayan aşağıdakilerden hangisidir?

Ürün Aar Toyon

Suyla

Yayık

Utkuuçı

Orol Uola

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 57

Gökyüzünde yaşayan, güneş ve ayın bir parçası olarak kabul edilen inanışa göre at gözlü olan ve insanın yeryüzündeki koruyucusu aşağıdakilerden hangisidir?

Ülgen

Yayık

Suyla

Utkuuçı

Ürün Aar Toyon

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 58

Türk kültüründe aşağıdakilerden hangisi bir arındırıcı ve kötü ruhları kovucu unsurdur?

Ateş

Dağ

Taş,Kaya

Kasırga, Rüzgar

Açıklama:

Evrensel olarak kutsal kabul edilen olgulardan birisi olan ateş, Türk mitolojisinde de son derece önemli bir yere ve role sahiptir. Türk kültüründe ateş bir arındırıcı ve kötü ruhları kovucu unsurdur.

Doğru Cevap: A

Soru 59

Türklerin en kutsal bildikleri ağaç aşağıdakilerden hangisidir?

Çam ağacı

Zeytin ağacı

Çınar ağacı

Kayın ağacı

Elma ağacı

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 60

Seçeneklerden hangisinde yanlış bilgi verilmiştir?

Umay’ın insanın doğumuyla ve büyümesiyle ilgilenen bir ruh olduğu düşünülür.

Ülgen, Altay Türklerinin şaman dua ve ilahilerinde en büyük yaratıcı tanrı olarak yer alır.

Talay Kan’ın yeryüzündeki bütün suların, denizlerin hâkimi, ölülerin koruyucusu olduğuna inanılır.

Utkuuçı, gökte yaşar ve Ülgen tanrının en yakın elçisidir.

Erlik bütün gök cisimlerinin bağlı bulunduğu çarkı çevirir.

Açıklama:

Türk mitolojisinin teogonik mitlerini ve kültlerini açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 61

Seçeneklerden hangisinde animizm ile ilgili doğru bilgi verilmiştir?

Animizm, nesnelerin ruhuna inanmaktır.

Animizm, canlı bilincinin doğal koşullara etkisine inanmaktır.

Animizm, nesnelerin doğal çevreye etkilerini inceleyen bir bilim dalıdır.

Animizm, insan düşüncesinin en erken dönemlerinde, insanların doğal çevrelerindeki, canlı-cansız her şeyin canlı bir ruhu ve buna bağlı bir bilinç hali olduğuna inanmalarıdır.

Animizm, insan düşüncesinin aydınlanma döneminde, insanların doğal çevrelerindeki, canlı-cansız her şeyin canlı bir ruhu ve buna bağlı bir bilinç hali olduğuna inanmalarıdır.

Açıklama:

Kült nedir tanımlayacaksiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 62

Seçeneklerden hangisinde Gökyüzünde Bulunan Tanrılar, Kutsal Ruhlar ve Kültleri doğru olarak verilmiştir?

Gök, Güneş, Ay ve Yıldız Kültleri, Ülgen, Yayık, Suyla, Utkuuçı, Ürün Aar Toyon.

Gök, Güneş, Ay ve Yıldız Kültleri, Umay, Yayık, Suyla, Utkuuçı, Talay Kan.

Ana Maygıl, Ak Ene, Ay ve Yıldız Kültleri, Ülgen, Yayık, Suyla, Utkuuçı, Ürün Aar Toyon.

Erlik, Ak Ene, Ay ve Yıldız Kültleri, Ülgen, Yayık, Suyla, Utkuuçı, Ürün Aar Toyon.

Gök, Güneş, Ay ve Yıldız Kültleri, Umay, Yayık, Suyla, Utkuuçı, Talay Kan, Ak Ene.

Açıklama:

Türk mitolojisinin teogonik mitlerini ve kültlerini açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 63

Seçeneklerden hangisi Türk Mitolojisinde Kozmogoni Mitleri ile ilintili değildir?

Ağaç.

Hayvan Ata.

Gök Ejderi

Dünyanın Şekli.

Yeraltı.

Açıklama:

Türk mitolojisinin kozmogonik mitlerini ve kültlerini tanımlayabileceksiniz.

Doğru Cevap: B

Soru 64

Seçeneklerden hangisinde Kült ile ilgili doğru tanım verilmiştir?

Kült, insanların doğal çevrelerindeki, canlı-cansız her şeyin canlı bir ruhu ve buna bağlı bir bilinç hali olduğuna inanmalarıdır.

Kült, kozmogoni mitlerinde yer alan tanrıların tamamına ait simgeler ve inançlar bütündür.

Kült, iyi ve kötü tanrılara adanan adakların sunulduğu, kutsal kabul edilen ve genellikle yer ile göğü birleştirir şekilde temsil edilen tapınakların tümüne verilen isimdir.

Kült, İyi veya kötü olduğuna inanılan tanrı ya da tanrısal güçlerle onlardan kaçınma veya yakınlaşmaya, korunma veya yardım almaya yönelik ilişki içindeki bir grubun inançları ve ayin gibi dini eylemler

Kült, kötü olduğuna inanılan tanrısal güçlerle iletişim kurmak için mevsim dönümlerinde erkeklerin katıldığı bir dini ritüeldir.

Açıklama:

Kült nedir tanımlayacaksiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 65

Seçeneklerden hangisinde Kozmogoni mitleriyle ilgili doğru bilgi verilmiştir?

Kozmogoni mitlerinde, dünyanın sonu anlatılır.

Kozmogoni mitlerinde, Umay ile ilgili hikâyeler anlatılır.

Kozmogoni mitlerinde, mitolojik kahramanların hikâyeleri anlatılır.

Kozmogoni mitlerinde, Erlik’in yarattığı hastalıklar ve felaketler anlatılır.

Kozmogoni mitlerinde, evrenin kozmik unsurların nasıl yaratıldığı anlatılır.

Açıklama:

Türk mitolojisinin kozmogonik mitlerini ve kültlerini tanımlayabileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 66

Seçeneklerden hangisinde teogoni mitleriyle ilişkili doğru bilgi verilmiştir?

Teogoni mitleri yeraltı dünyasını anlatan mitlerdir.

Teogoni mitleri ateş kültüyle ilgili mitlerdir.

Teogoni mitleri tanrıların doğuşu ve oluşumunu anlatan mitlerdir.

Teogoni mitleri dünyanın sonunu anlatan mitlerdir.

Teogoni mitleri doğal afetleri anlatan mitlerdir.

Açıklama:

Türk mitolojisinin teogonik mitlerini ve kültlerini açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 67

Seçeneklerin hangisinde Talay Kan ile ilgili doğru bilgi verilmiştir.

Çok iyi görünen bir ruhtur ve insanın yeryüzündeki koruyucusudur.

Yeryüzündeki bütün suların, denizlerin hâkimi, ölülerin koruyucusu olduğuna inanılır.

Altay Türklerinin şaman dua ve ilahilerinde en büyük yaratıcı tanrı olarak yer alır.

İnsanın doğumuyla ve büyümesiyle ilgilenen bir ruh olduğu düşünülür.

Yeraltı dünyası ruhlarının başıdır.

Açıklama:

Türk mitolojisinin teogonik mitlerini ve kültlerini açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: B

Soru 68

Seçeneklerden hangisi Yeryüzünde Bulunan Tanrılar, Kutsal Ruhlar ve Kültlerden değildir?

Umay

Yo Kan

Ana Maygıl

Erlik

Albıs

Açıklama:

Türk mitolojisinin teogonik mitlerini ve kültlerini açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 69

“Gökyüzünde yaşar; güneş ve ayın bir parçası olarak kabul edilir. At gözlü, çok iyi gören bir ruhtur ve insanın yeryüzündeki koruyucusudur” sözleri aşağıdakilerden hangisini tanımlamaktadır?

Yayık

Ürün Aar Toyon

Utkuuçı

Suyla

Ülgen

Açıklama:

Türk mitolojisinin teogonik mitlerini ve kültlerini açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 70

Aşağıdakilerden hangisi Türk Mitolojisinde önemli bir yere sahip olan “Ateş Ruhu” ile ilgilidir?

Her şeyin başı ve anası konumundadır.

Bir arındırıcı ve kötü ruhları kovucu unsurdur.

Canlı ve her şeyi duyan yardım edendir.

Bet ve bereketi sağlayan bir koruyucu ruhtur.

Mutlak bir varlık gibi görünür, içinde ona bu gücü veren bir ruh olduğu düşünülür

Açıklama:

Türk mitolojisinin teogonik mitlerini ve kültlerini açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: B

Soru 71

Aşağıdakilerden hangisi yeraltı, yeryüzü ve gökyüzünü olarak üç katmanı birleştiren Türk Mitolojisinde Kozmogoni mitlerindendir?

Hayvan

Ateş

Dağ

Ağaç

Açıklama:

Türk mitolojisinin kozmogonik mitlerini ve kültlerini tanımlayabileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 72

Mitoloji ve sosyal bilimlerde genel olarak tanrıya, tanrısal kabul edilen şeylere veya doğaüstü güçlere sahip olduğuna inanılan şeylere saygı göstermek tapınmak anlamında kullanılan terim aşağıdakilerden hangisidir?

Mit

Kült

Ritüel

Zerdüş

Ülüğ

Açıklama:

Kült nedir tanımlayacaksiniz.

Doğru Cevap: B

Soru 73

Altay Türkleri arasında yaygın olarak kabul edilen yaratıcı tanrı olarak kabul edilen "Ülgen" ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Ölülere hükmeden yeraltı tanrısıdır.

Kamlama ayini yaparak Ülgen’e ulaşmak isteyen bir kamın yedi veya dokuz engeli/katı aşması gerekir.

Altay Türklerine göre, Ülgen ezeli ve ebedidir.

Ülgen gök cisimlerini yönetir, gök gürültüsü, yıldırım yaratır, yağmurları yağdırır.

Ülgen gök kuşağını, insanları, hayvanları, otlakları, yaylaları ve ateşi yaratmıştır.

Açıklama:

Türk mitolojisinin teogonik mitlerini ve kültlerini açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 74

Gökyüzünde yaşayan; güneş ve ayın bir parçası olarak kabul edilen, at gözü olan ve insanların yeryüzündeki koruyucusu kabul edilen mitolojik varlık hangisidir?

Yayık

Ülgen

Suyla

Utkuuçı

Ürün Aar Toyon

Açıklama:

Türk mitolojisinin teogonik mitlerini ve kültlerini açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 75

"..............., insan düşüncesinin en erken dönemlerinde, insanların doğal çevrelerindeki, canlı-cansız her şeyin canlı bir ruhu ve buna bağlı bir bilinç hali olduğuna inanmalarıdır." Bu cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

Maniheizm

Şamanizm

Animizm

Hümanizm

Naturalizm

Açıklama:

Kült nedir tanımlayacaksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 76

Aşağıdakilerden hangisi Türk mitolojisinde gökyüzünde bulunan tanrılar, kutsal ruhlar veya kültlerindendir?

Arvak

Yayık

Ak Ene

Erlik

Yo Kan

Açıklama:

Türk mitolojisinin teogonik mitlerini ve kültlerini açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: B

Soru 77

Aşağıdakilerden hangisi Türk mitolojisinde Saha Türklerine göre gökyüzünde çeşitli hastalıkları insanlara musallat eden kötü ruh ve musallat ettiği hastalıktır?

Dohsun Duyar-Delilik

Hagdan Buuray Toyon-Ayak ve göz hastalıkları

Çaaday Bolloh-Bel bükülmesi ve kamburluk

Kere Ubahalaah Hatun-Deri hastalıkları

İlbis Kuha-Baş, mide, karın ve eklem hastalıkları

Açıklama:

Türk mitolojisinin teogonik mitlerini ve kültlerini açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 78

Türk mitolojisinde en yaygın olarak bilinen "Yada" taşıyla ne yapılabildiğine inanılır?

Ay tutulması gerçekleştirilebilir.

Ateş yakılabilir.

Dağ oluşturulabilir.

Kar yağdırılabilir.

Güneş karartılabilir.

Açıklama:

Türk mitolojisinin teogonik mitlerini ve kültlerini açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 79

“……, insan düşüncesinin en erken dönemlerinde, insanların doğal çevrelerindeki, canlı-cansız her şeyin “canlı” bir ruhu ve buna bağlı bir bilinç hali olduğuna inanmalarıdır.” Bu cümlede boş bırakılan yer aşağıdakilerin hangisi ile doğru olarak tamamlanabilir.

Antroorganik

Antropolojik

Antropogonik

Animizm

Teogonik

Açıklama:

Kült nedir tanımlayacaksiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 80

Dünyanın sonunu anlatan mit türünün adı nedir?

Eskatoloji

Antropoloji

Antropogoni

Kozmogoni

Teogoni

Açıklama:

Türk mitolojisinin eskatolojik mitlerini ve kültlerini tanımlayabileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 81

"Ay Atam" ve Ay-va" adlı anlatı ne tür bir mittir?

Kozmoloji

Antropogoni

Teoloji

Astroloji

Eskatoloji

Açıklama:

Türk mitolojisinin antropogonik mitlerini ve kültlerini açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: B

Soru 82

Aşağıdakilerden hangisi bir "kült" olarak değerlendirilemez?

Dua etmek

Namaz kılmak

Büyü yapmak

Cin çağırmak

Fetihlerde bulunmak

Açıklama:

Kült nedir tanımlayacaksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 83

Aşağıda verilen ruhlarda, tanrı ya da tanrıçalardan hangisi Türk mitolojisinde yeryüzüne ait mitler bağlamında değerlendirilemez?

Yo Kan

Ana Maygıl

Umay

Al Karısı

Erlik

Açıklama:

Türk mitolojisinin teogonik mitlerini ve kültlerini açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 84

Aşağıda verilenlerden hangisi Türk mitolojisinde yeraltında bulunan tanrılar, kutsal ruhlar ve kültleri bağlamında değerlendirilebilir?

Erlik'in oğulları

Ata ruhları

Dağ ruhu

Göl ruhu

Yo Kan

Açıklama:

Türk mitolojisinin teogonik mitlerini ve kültlerini açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 85

Mitoloji ve sosyal bilimlerde, tanrıya, tanrısal kabul edilen şeylere veya doğaüstü güçlere sahip olduğuna inanılan şeylere saygı göstermek ve tapınmak anlamında kullanılan terim aşağıdakilerden hangisidir?

Mit

Kült

Efsane

Kader

İdea

Açıklama:

Mitoloji ve sosyal bilimlerde “kült” terimi, genel olarak tanrıya, tanrısal kabul edilen şeylere veya doğaüstü güçlere sahip olduğuna inanılan şeylere saygı göstermek ve tapınmak anlamında kullanılır.

Doğru Cevap: B

Soru 86

Tanrıların doğuşu ve oluşumunu anlatan mitlere ne ad verilir?

Kozmogoni Mitleri

Antropogoni Mitleri

Teogoni Mitleri

Eskatoloji Mitleri

Animizm

Açıklama:

Teogoni tanrıların doğuşu ve oluşumunu anlatan mitlerdir.

Doğru Cevap: C

Soru 87

Gökyüzünde yaşar.
İnanışa göre at gözlüdür.
İnsanın yeryüzündeki koruyucusudur.
İnsanların hayatını kontrol eder ve bir değişiklik olduğunda Ülgen’e bildirir.

Yukarıda özellikleri verilen teogoni mitlerinde adı geçen ruh aşağıdakilerden hangisidir?

Yayık

Utkuuçı

Ürün Aar Toyon

Suyla

Arvak

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 88

Aşağıdakilerden hangisi teogoni mitlerinde geçen yeryüzünde yer alan tanrılar, kutsal ruhlar ve kültleri arasında yer almaz?

Yo Kan

Talay Kan

Umay

Al Karısı

Ülgen

Açıklama:

Teogoni mitlerinde geçen yeryüzündeki tanrılar, ruhlar ve kültleri şunlardır: Ruh, Kişioğlu,
Arvak, Yo Kan, Talay Kan, Ana Maygıl, Ak Ene, Umay, Al Karısı, Albıs, Al Ruhu, Kasırga,
Rüzgar ve Yel Ruhu, Taş, Kaya Ruhu, Dağ Ruhu, Ateş Ruhu, Su Ruhu, Ev Ruhları, Ata Ruhları. Ülgen, gökyüzünde bulunan tanrılar, kutsal ruhlar ve kültleri arasındadır.

Doğru Cevap: E

Soru 89

Evrenin nasıl yaratıldığını kronolojik olmayan bir biçimde anlatan mitlere ne ad verilir?

Kozmogoni Mitleri

Antropogoni Mitleri

Teogoni Mitleri

Eskatoloji Mitleri

Körmös

Açıklama:

Kozmogonik mitlerde evrenin, kozmik unsurların nasıl yaratıldığı kronolojik olmayan bir biçimde anlatılır.

Doğru Cevap: A

Soru 90

Kozmogoni mitlerinde geçen, göğün en altında yer alan ve bütün gök cisimlerinin bağlı bulunduğu çarkı çevirdiğine inanılan yaratık aşağıdakilerden hangisidir?

Gök Tanrı

Gök Ejderi

Suyla

Utkuuçı

Arvak

Açıklama:

Gök Ejderi
Türk mitolojisinde dört anayönü simgeleyen dört büyük yıldız kümesinden Doğu’yu belirleyen Ağaç Yıldız’ı veya Müşteri Yıldızı’nın biçimi olarak büyük bir canavar
olduğu düşünülürdü. Bu gök ejderinin göğün en altında yer alan ve bütün gök cisimlerinin bağlı bulunduğu çarkı çevirdiğine inanılırdı.

Doğru Cevap: B

Soru 91

İlk insanın yaratılışı, soyların türeyişini anlatan mitlere ne ad verilir?

Kozmogoni mitleri

Teogoni mitleri

Antropogoni mitleri

Eskatoloji mitleri

Telengi mitleri

Açıklama:

İlk insanın yaratılışı, soyların türeyişi antropogonik mitlerde anlatılır.

Doğru Cevap: C

Soru 92

Türklerin en kutsal bildikleri ağaç aşağıdakilerden hangisidir?

Kayın

Çam

Mamut

Söğüt

Servi

Açıklama:

Türklerin en kutsal bildikleri ağaç “kayın ağacı”dır.

Doğru Cevap: A

Soru 93

Dünyanın sonunu anlatan mitlere ne ad verilir?

Kozmogoni

Antropogoni

Teogoni

Animizm

Eskatoloji

Açıklama:

Dünyanın sonunu anlatan mitlere, eskatoloji mitleri denir.

Doğru Cevap: E

Soru 94

Eski Türkler kıyamete ne derlerdi?

Karaş

Erlik

Uluğ gün

Şal-yime

Ülgen

Açıklama:

Eski Türkler kıyamete “uluğ gün” derlerdi.

Doğru Cevap: C

Ünite 4

Soru 1

Kültür tanımlarından hangisi doğru değildir?

Bir toplumun topyekün hayat tarzının dışında kalanlardır.

İnsan tarafından meydana getirilerek başlangıcından bu yana doğaya eklenmiş yaratmalar, donatmalar bütünün adıdır.

Bir toplumun her türlü kendini ifade edişleri ve her türlü ihtiyacını karşılayan toplam hayat tarzıdır.

Sanat, müzik, mimarî, düşünce, edebiyat gibi şuurlu inşa yollarıdır.

Bireyin doğumundan itibaren kazanmaya başladığı alışkanlıklar, davranış biçimleri, tutum ve tavırlar bütünüdür.

Açıklama:

Kültürün en basit tanımı bir toplumun topyekün hayat tarzıdır. Birinci seçenekte aksi söylenmektedir. Diğer seçeneklerin hepsi kültürün içinde yer alan tanımlardır. Doğru yanıt A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 2

Kültür ile ilgili verilenlerden hangisi doğrudur?

Kültür kalıtımsaldır.

Kültür sonradan edinilen davranışlar ve alışkanlıklardır.

İnsan doğduğu ve büyüdüğü toplumun kültürünü alır.

İnsanın içinde büyüdüğü ve öğrendiği kültür, o bireyin uluslararası kültürü olur.

Kültür yalnızca bir kuşağın aktardığı yaşantı ve bilgi öğelerinden oluşur.

Açıklama:

Kültür, bireyin doğumundan itibaren kazanmaya başladığı alışkanlıklar, davranış biçimleri, tutum ve tavırlar bütünüdür. Kültür kalıtımsal değildir. İnsan hangi millet içinde doğar ve büyürse, o toplumun kültürünü öğrenir. Bu içinde büyüdüğü ve öğrendiği kültür, o bireyin ulusal kültürü olur. Kültür kuşaklar boyunca birinden diğerine aktarılarak biriktirilen yaşantı ve bilgi öğelerinden
oluşur. Kültür, bu özelliği ile insan yaşamını diğer canlılardan ayrı ve ayrıcalıklı
kılar. Çünkü öğrenme, yalnız insana özgü bir yetenek değildir; ancak, öğrendiklerini yavrusuna dil yoluyla aktarabilen tek canlı, insandır. Bundan dolayı, insanoğlunun öğrendikleri ve yarattıkları yalnız kendi yaşantıları ve yaşamı ile sınırlı değildir; başkalarıyla ve nesiller arasında paylaşılır, süreklidir. Her toplumda bu sürekliliği sağlayan, bir toplumu kültürü ile diğer toplumların kültürlerinden farklı kılan; töreleri, gelenekleri ve görenekleridir. Töreler, gelenekler ve görenekler, insanın doğuştan var olan beslenme, korunma, cinsellik gibi temel güdü ve eğilimlerini toplumsal yaşama ve kültüre göre biçimlendirir, sınırlandırır ve yönlendirir. Bu şekilde bir kültürün sürekliliğini sağlayan töreler, gelenekler ve görenekler; aynı zamanda ait oldukları toplumun tarihî bir varlık olmasını, yani millî tarihe sahip bir topluluk, bir millet durumuna yükselmesini sağlarlar. Doğru yanıt C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 3

Zamanla eskiyen bilimsel bilgiler ve onlara dayalı geliştirilmiş eski teknolojiler de popülerleşip yaygınlaşarak gündelik bilgiye dönüşmesine ve bu tür bilginin
ve ona dayalı yaşantıların oluşturduğu tabakaya ne ad verilmektedir?

Resmi kültür

Halk kültürü

Kitabi kültür

Yüksek kültür

Orta kültür

Açıklama:

Zamanla eskiyen bilimsel bilgiler ve onlara dayalı geliştirilmiş eski teknolojiler de popülerleşip yaygınlaşarak gündelik bilgi veya halkbilimsel bilgiye dönüşebilir. İşte, bir kültürde bu tür bilginin ve ona dayalı yaşantıların oluşturduğu tabakaya “halk kültürü” adı verilir. Doğru yanıt B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 4

Mitoloji başta olmak üzere eski dinlerden aktarılanlarla resmi dinin inançlarının
türlü nedenlerle geniş halk yığınları arasında çeşitlenerek aldığı yeni yorum ve inanış şekillerine ne ad verilmektedir?

Kültür

Resmi Kültür

Halk kültürü

Halk inancı

Resmi inanç

Açıklama:

Halk inançları, mitoloji başta olmak üzere eski dinlerden aktarılanlarla resmi dinin inançlarının türlü nedenlerle geniş halk yığınları arasında çeşitlenerek aldığı yeni yorum ve inanış şekilleridir. Doğru yanıt D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 5

Halk kültüründe mitlerin yer aldığı türlerin başında neler gelmektedir?

Resmi inançlar ve hurafeler

Halk oyunları ve edebiyat

Halk mutfağı ve mimari

Halk bilimi kadrosu ve dini

Halk inançları ve efsaneler

Açıklama:

Halk kültüründe “mit”lerin yer aldığı türlerin başında “halk inançları” (folk beliefs) ve “efsane”ler (legends) gelir. Bunları diğer sözlü edebiyat türleri takip eder. Doğru yanıt E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 6

Çeşitli sosyal yada doğal olayların kökenlerini açıklamak için ortaya çıkan, zaman içinde söylenen yada yazılan efsane türü aşağıdakilerden hangisidir?

Etiyolojik efsane

Dini efsane

Tarihi efsane

Resmi efsane

Halk efsaneleri

Açıklama:

Etiyolojik efsane, çeşitli sosyal yada doğal olayların kökenlerini açıklamak için ortaya çıkan, zaman içinde söylenen yada yazılmış bir efsanedir. Doğru yanıt A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 7

Bir insanın yaşadığı ve çeşitli sebeplerle izahı yapılamayan olağanüstü an ya da hikayeye ne ad verilir?

Efsane

Memori

Memorat

Anı

Anıtsal hikaye

Açıklama:

Bir insanın yaşadığı ve çeşitli sebeplerle izahı yapılamayan olağanüstü an ya da hikayeye memorat denir. Doğru yanıt C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 8

Türk halk kültüründeki teogonik unsurlara göre yıldızlarla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Yıldızlara zarar vermek

Her bir ailenin bir yıldızı vardır.

Bu aileden biri öldüğünde gökteki yıldızı daha çok parlar.

Yıldızları parmakla göstermek doğru değildir.

Yıldızları saymak doğru değildir.

Açıklama:

Günümüzde de yaşayan bir inanışa göre her kişinin gökte bir yıldızı vardır. Bu
kişi ölünce gökteki yıldızı da kayar ve düşer. Yıldızları parmakla göstermek doğru bir davranış sayılmaz. İnanışa göre yıldızlar parmakla gösterilirse ellerde ve yüzde çeşitli çıbanlar çıkar ve hastalıklar oluşur. Doğru yanıt D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 9

Kış aylarında istedikleri herkesin sesini taklit ederek insanları aldatarak çağıran
ve rast geldikleri insanlara sorular sorup olumsuz cevap aldıklarını ellerindeki tarakla öldüren kötü ruhlara ne ad verilir?

Umay

Kara koncolos

Karabasan

Erkebit

Hınkur munkur

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 10

Halk kültürümüze göre çam sakızı hangi peygamberle ilişkilidir?

Hz.Adem

Hz. İsa

Hz.Musa

Hz.İbrahim

Hz.Muhammet

Açıklama:

Çam sakızının kökeni de halk kültürümüzde bir mitsel efsanede
Hz. Muhammed ile ilişkilendirilerek anlatılır. Bu efsaneye göre, Hz. Muhammed
terleyince alnındaki teri sıyırıp çam ağacına doğru atmış. Bu olaydan sonra çam
ağacından sakız akmaya başlamıştır. Bu nedenle de çam sakızı her derde deva bir ilaç olarak halk tıbbında (folk medicine) kullanılmaktadır. Halk dininde “gerçek” olarak inanılan bu inaç ve onun kökenini izah eden bu mitsel efsane Hz. Peygambere dayandırılarak aynı zamanda İslâmileştirilmektedir. Doğru yanıt E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 11

Türkiye’nin hemen hemen her yerinde ay ve güneş tutulmasına aşağıdaki varlıklardan hangisinin yol açtığına inanılır?

Ejderha

Yılan

Kurt

Şeytan

Kartal

Açıklama:

Günümüz Türkiye’sinde ne güneş ve ne de ay ile ilgili bir tanrı tasarımı yoktur.
Ancak her iki gök cismine de İslâmileşmiş bir biçimde eski kültleriyle ilşkili olarak saygı gösterilmeye devam edilir.

Doğru Cevap: A

Soru 12

Aşağıdaki illerin hangisinde Ay’ın yenisinde, yapılan işlerin güç olacağından dolayı herhangi bir şeye teşebbüs etmek isteyenlerin ayın eskimesini beklemeleri gerektiği inancı hakimdir?

Adana

Trabzon

Antalya

Eskişehir

Van

Açıklama:

Adana’daki bir inanca göre; Ay’ın eskisi yapılacak her iş için hayırlıdır. Herhangi bir şeye teşebbüs etmek isteyenlerin ayın eskimesini beklemeleri, işte bu hayır ve uğurdan dolayıdır. Bunun aksine ayın yenisi uğursuzdur. Ay’ın yenisinde yapılan işler güç olur, hatta başarılamaz. Meselâ tavuğu kuluçkaya yatırmak için mutlaka ayın eskimesi beklenmedir; beklenilmezse yumurtalar cılk çıkar, yahut civcivler birkaç gün içinde ölür. Bu inancın Devrek’ten derlenen bir varyantında ise “meyve toplama, ağaç budama, ağaç keseme, ekin ekme ve hasat etme” de aynı esaslara göre düzenlenmektedir.

Doğru Cevap: A

Soru 13

Hz. Fatma kültünün Türkler arasında aldığı şeklin oluşumunda son derece önemli bir rol oynayan kült aşağıdakilerden hangisidir?

Umay

Albastı

Karakura

Kapoz

Hakas

Açıklama:

Hz. Fatma kültüyle birleşerek pek çok bakımdan İslâmileşir. Hatta Hz. Fatma kültünün Türkler arasında aldığı şeklin oluşumunda Umay kültü son derece önemli bir rol oynamıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 14

Halk kültüründe kış aylarında istedikleri herkesin sesini taklit ederek insanları aldatarak çağıran ve rast geldikleri insanlara sorular sorup olumsuz cevap aldıklarını ellerindeki tarakla öldüren kötü ruhlara ne ad verilir?

Kara Koncolos

Albastı

Karakura

Kapoz

Enkebir

Açıklama:

Kış aylarında istedikleri herkesin sesini taklit ederek insanları aldatarak çağıran ve rast geldikleri insanlara sorular sorup olumsuz cevap aldıklarını ellerindeki tarakla öldüren kötü ruhlara Kara Koncolos adı verilir.

Doğru Cevap: A

Soru 15

Halk kültüründe insana benzeyen, ancak göbeğinde bir torba olan ve bu torbada yavrusunu taşıdığı düşünülen yaratık aşağıdakilerden hangisidir?

Hınkur Munkur

Kara Koncolos

Albastı

Karakura

Kapoz

Açıklama:

Hınkur Munkur adlı bu yaratığın insana benzediği, ancak göbeğinde bir torba olduğu ve bu torbada yavrusunu taşıdığı düşünülür. Hınkur Munkur’un mezardaki ölüleri ve yaşayan insanları da yakaladığında önce boğup sonra yediğine inanılır. Bu yaratıktan kurtulma yolu ona “Donumu açar, üzerine işerim.” denilmesidir. Geleneğe göre, böyle denildiğinde bu yaratığın ortadan kaybolduğuna inanılmaktadır.

Doğru Cevap: A

Soru 16

Halk kültüründe Yalova civarından derlenmiş bir efsanede aşağıdaki hayvanlardan hangisi dünyanın şeklinin ve döngüsünün oluşmasında rol oynamaz?

Kartal

Balık

Öküz

Kaplumbağa

Sivrisinek

Açıklama:

Halk kültürümüzde dünyanın şekli Yalova civarından derlenmiş bir efsanede şu şekilde anlatılır: Suda büyük bir balık yaşamaktadır. Bu balığın sırtında kocaman bir kaplumbağa bulunmaktadır. Bu kaplumbağanın da sırtında bir öküz durmaktadır. İşte dünya bu öküzün boynuzları arasındadır. Öküzün tam karşısında deli bir sivrisinek vardır. Sivrisinek iğnesini çıkarıp öküze: “Eğer dünyayı döndürmezsen beynine girer, iğnemle seni sokarım” dermiş. Öküz de sivrisineğin korkusundan dünyayı gece gündüz devamlı döndürmekteymiş.

Doğru Cevap: A

Soru 17

“Doksan (Doksancıl) Kuşu Efsanesi” hangi ilin civarında anlatılan bir efsanedir?

Sivas

Adana

Mersin

İzmir

Çanakkale

Açıklama:

Aynı şekilde, Yaz mevsiminin gelişi üzerine Sivas civarında “Doksan (Doksancıl) Kuşu Efsanesi” anlatılır. Yaz mevsiminin gelişi Doksan Kuşu’nun yuvasından çıkmasına bağlıdır. Doksan Kuşu yeraltında yuva yapan bir kuştur.

Doğru Cevap: A

Soru 18

Aşağıdakilerden hangisi çiğnenip kanayan bir yere yapıştırıldıklarında kanı durdurmak amacıyla halk hekimliğinde de kullanılan ve Hz. Ali’yle ilişkilendirilen bitkidir?

Avad dikeni

Sakız ağacı

Kendir otu

Çam sakızı

Adaçayı

Açıklama:

Halk kültürümüzde bitkilerin kökeniyle ilgili pek çok mitsel efsane vardır. Bunlardan birisi Doğu Karadeniz bölgesinden derlenmiştir ve “Avad Dikenleri”yle ilgilidir. Avad dikeni bu bölgede son derece yaygın olarak bulunur ve çiğnenip kanayan bir yere yapıştırıldıklarında kanı durdurmak amacıyla halk hekimliğinde de kullanılırlar. Efsaneye göre, Hz. Ali düşmanlarından kaçıp bir mağaraya sığınır.

Doğru Cevap: A

Soru 19

Halk inanışında Tevrat ve Kur’an’da adı geçen zengin Karun, Elazığ civarından derlenen bir efsaneye göre, malı ve mülküyle övünüp kibirlendiği için Tanrı tarafından cezalandırılıp hangi hayvana dönüştürülmüştür?

Köstebek

Yılan

Pepuk kuşu

Yarasa

Kartal

Açıklama:

Halk kültüründe köstebek: Tevrat ve Kur’an’da adı geçen zengin Karun, Elazığ civarından derlenen bir efsaneye göre, malı ve mülküyle övünüp kibirlendiği için Tanrı tarafından cezalandırılıp köstebeğe dönüştürülür. Köstebeğe dönüştürülerek cezalandırılan Karun, kıyâmete dek toprağın altında kaybettiği hazinesini arar

Doğru Cevap: A

Soru 20

Aşağıdakilerden hangisinin konusunu mitlerin, tanrıların veya benzer olağanüstü güçlerin doğuşu ve oluşumu oluşturur?

Teogoni

Kozmoloji

Eskatoloji

Astroloji

Analoji

Açıklama:

Teogoni mitlerin tanrıların veya benzer olağanüstü güçlerin doğuşu ve oluşumu konu edinir.

Doğru Cevap: A

Soru 21

Türk halk kültüründe teogoni mitleriyle ilgili olarak yaşayan unsurları kaç gurupta inceleyebiliriz?

Açıklama:

Türk halk kültüründe teogoni mitleriyle ilgili olarak yaşayan unsurları gökyüzü, yeryüzü ve yeraltı gibi bulundukları yere göre ele almak süreklilikleri de göstermek bakımından yararlı olacaktır. Doğru cevap B şıkkıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 22

Kış aylarında istedikleri herkesin sesini taklit ederek insanları aldatarak çağıran ve rast geldikleri insanlara sorular sorup olumsuz cevap aldıklarını ellerindeki tarakla öldüren kötü ruh aşağıdakilerden hangisidir?

Enkebir

Albastı

Kara Koncolos

Hırtik

Demirkıynak

Açıklama:

Kış aylarında istedikleri herkesin sesini taklit ederek insanları aldatarak çağıran ve rast geldikleri insanlara sorular sorup olumsuz cevap aldıklarını ellerindeki tarakla öldüren kötü ruhlara Kara Koncolos adı verilir. Doğru cevap C şıkkıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 23

Türk halk kültüründe özellikle kırsalda insanları korkutan ve yolunu kaybettirmeye çalışan değişik kılıklara girebilen kötü ruh aşağıdakilerden hangisidir?

Hırtik

Hınkur Munkur

Erkebit

Albastı

Kul

Açıklama:

Türk halk kültüründe özellikle kırsalda insanları korkutan ve yolunu kaybettirmeye çalışan değişik kılıklara girebilen bir başka kötü ruhun adı “Kul”dur. Kalıplaşmış ve daima görüldüğü bir şekli yoktur. Her kılığa girebilir. Doğru cevap E şıkkıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 24

Bazı evlerde yaşadığına ve yaşadığı eve bet bereket, sağlık ve huzur verdiğine inanılan, çoğunlukla görünmemekle birlikte “iyi” bir ruh veya güç olarak tasavvur edilen olağanüstü varlık aşağıdakilerden hangisidir?

Kul

Gelincik

Mayısa

Sarıkız

Gıbilik

Açıklama:

Bazı evlerde yaşadığına ve yaşadığı eve bet bereket, sağlık ve huzur verdiğine inanılan çoğunlukla görünmemekle birlikte sarışınlığından dolayı “Sarıkız” olarak adlandırılan ve “iyi” bir ruh veya güç olarak tasavvur edilen olağanüstü varlıktır. Bu sıraladığımız özellikleriyle İslâm öncesi Türk mitolojisindeki “ev” ve “ocak iye”lerini çağrıştırmaktadır. Başta Kaz Dağlarındaki “Sarıkız” olmak üzere İslâmileşmiş “Evliya Sarıkız” kültünün de tesiriyle günümüzde yaşamaya devam etmektedir. Doğru cevap D şıkkıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 25

Kapoz

Mayısa

Hıbilik

Hırtik

Karakura

Açıklama:

Geceleri çeşitli kılıklara girerek veya insanlara tanıdıklarının sesiyle seslenerek onları kandıran çoğunlukla uçurum ve benzeri yerlere getirerek düşüp ölmelerine neden olan kötü ruha “kapoz” ya da “kapos” adı verilir. Bu haliyle kapoz, insanları aldatıp canlarını alan ve yer altı ruhlarına götüren Erlik’in oğullarını ve kızlarını çağrıştırmaktadır. Doğru cevap A şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 26

Trabzon Çaykara civarından derlenen inanışlara göre dişi ve alevden saçları olan cadılara (cazu) ne ad verilir?

Şubat karısı

Kara Ura

Gelincik

Sarıkız

Mayısa

Açıklama:

Mayısalar, Trabzon Çaykara civarından derlenen inanışlara göre dişi ve alevden saçları olan cadılara (cazu) verilen addır. Mayısaların ıssız yerlerde yaşadıklarına ve buraları sahiplendiklerine inanılır. Mayısalar, yaylada yapılan ilk tereyağının bereketini alırlar. Bu yörede, Mayısalardan satın alınan yağlar, yedi dere geçince insan pisliğine dönüşür, inancı yaygındır. Doğru cevap E şıkkıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 27

Aşağıdakilerden hangisi Türk halk kültüründeki kozmogonik unsurlardan biri değildir?

Samanyolu

Deprem

Güneş

Açıklama:

Günümüz Türk halk kültüründe kozmoloji mitleriyle ilgili olarak yaşamakta olan pek çok unsur vardır. Bu kozmolojik unsurlar samanyolu, güneş, ay, dünyanın şekli, deprem, yerleşim yeri kökeni, tekrarlanan zaman, ateşin kökeni, bitkiler ve hayvanlarla ilgili mitler gibi alt başlıklara ayrılabilir. Doğru cevap C şıkkıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 28

Hz. Muhammed'in terleyince alnındaki teri sıyırıp attığı yerde oluştuğuna ve her derde deva olduğuna inanılan bitki aşağıdakilerden hangisidir?

Ihlamur

Avad dikeni

Çay

Çam sakızı

Kendir otu

Açıklama:

“Çam sakızı”nın kökeni de halk kültürümüzde bir mitsel efsanede Hz. Muhammed ile ilişkilendirilerek anlatılır. Bu efsaneye göre, Hz. Muhammed terleyince alnındaki teri sıyırıp çam ağacına doğru atmış. Bu olaydan sonra çam ağacından sakız akmaya başlamıştır. Bu nedenle de çam sakızı her derde deva bir ilaç olarak halk tıbbında (folk medicine) kullanılmaktadır. Doğru cevap D şıkkıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 29

Efsaneye göre, torunlarından eziyet gören bir ninenin Tanrı’dan kendisini kuş kılmasını dilemesiyle ortaya çıkan kuş aşağıdakilerden hangisidir?

Güvercin

Yarasa

Baykuş

Keklik

Pepuk kuşu

Açıklama:

Efsaneye göre, güvercin torunlarından eziyet gören bir ninedir. Tanrı’dan kendisini kuş kılmasını diler. Duası kabul olunur. Bu nedenle güvercin ötmesi ninenin “Büyüğü dövdü, ortanca sövdü, küçüğü kovdu.” şeklinde yakınmalarıdır. Doğru cevap A şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 30

Aşağıdakilerden hangisi Türk halk kültüründeki Antropogonik unsurlardan biridir?

Tanrıların doğuşu.

İnsanın yaratılışı.

Dünyanın sonu.

Evrenin oluşumu.

Olağanüstü güçlerin doğuşu.

Açıklama:

Halk kültürümüzde insanın yaratılışı veya türeyişi, ağaç ana/ata ve hayvan ana/ata başlıkları altında toplanabilecek antropogonik unsurlar yaşamaktadır. Doğru cevap B şıkkıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 31

Başlarında altından bir fes ve ellerinin ortasının delik olduğuna inanılan "Enkebir" adı verilen bu kötü ruh, hangi şehrimizin halk kültüründe vardır?

Yozgat

Tokat

Sivas

Erzurum

Amasya

Açıklama:

Başlarında altından bir fes ve ellerinin ortasının delik olduğuna inanılan "Enkebir" adı verilen bu kötü ruh, Sivas şehrinin bir halk kültürüdür. Doğru yanıt: C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 32

Uyuyan insanların göğüslerine bastırarak onu hareket ettiremez hale getiren ve boğmaya çalışan çoğunlukla erkek olarak tasavvur edilen bu olağanüstü varlığın halk kültüründeki adı nedir?

Kara Koncolos

Karabasan

Hırtik

Hinkur Munkur

Demirkırnak

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 33

Ağaç, hayvan hatta futbol topu dahil her kılığa girebilen ve aniden ortaya çıkan ve korkunç sesler çıkaran halk arasında "Demirkırnak" adı verilen bu hayali varlık hangi şehrimizin bir inanışıdır?

Eskişehir

Bursa

Muğla

Elazığ

Balıkesir

Açıklama:

Ağaç, hayvan hatta futbol topu dahil her kılığa girebilen ve aniden ortaya çıkan ve korkunç sesler çıkaran halk arasında "Demirkırnak" adı verilen bu hayali varlık, "Balıkesir" şehrimizin bir inanışıdır. Doğru yanıt:E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 34

"Yol Azdıran" adı verilen olağanüstü bir varlığın İslamiyetin etkisiyle "Cin" olarak da benimsendiği şehir aşağıdakilerin hangisidir?

Çankırı

Ankara

Adana

Aydın

Trabzon

Açıklama:

"Yol Azdıran" adı verilen olağanüstü bir varlığın İslamiyetin etkisiyle "Cin" olarak da benimsendiği şehir "Çankırı"dır. Doğru yanıt: A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 35

Geceleri çeşitli kılıklara girerek veya insanlara tanıdıklarının sesiyle seslenerek onları kandıran çoğunlukla uçurum ve benzeri yerlere getiren düşürüp ölümlerine neden olan bu kötü ruhun Anadolu kültüründeki adı nedir?

Cazu

Mayısa

Hıbilik

Kapoz

Kırk Basması

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 36

Her yılın şubat ayında evlerin bahçesindeki kuyulardan çıkan cadı şeklindeki bu kötü ruha "Şubat karısı" adı verilir.
Yukarıda sözü edilen bu inanış aşağıdaki hangi şehrimizindir?

Malatya

Şanlıurfa

Tunceli

İzmir

Muğla

Açıklama:

Her yılın şubat ayında evlerin bahçesindeki kuyulardan çıkan cadı şeklindeki bu kötü ruha "Şubat karısı" adı verilir. Bu inanış, Urfa şehrine aittir. Doğru yanıt: B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 37

Efsaneye göre ay erkek, güneş kızdır. Sabah erken doğmak için kavga ederler. Güneş hamurlu elini ayın yüzüne çarpar. Bu nedenle ayın yüzü çaparlı kalır. Bu kavgadan sonra güneş gündüz, ay da gece doğmaya başlar.
Yukarıdaki efsane aşağıdaki hangi şehrimize aittir?

Adana

İstanbul

Artvin

Kütahya

Uşak

Açıklama:

Efsaneye göre ay erkek, güneş kızdır. Sabah erken doğmak için kavga ederler. Güneş hamurlu elini ayın yüzüne çarpar. Bu nedenle ayın yüzü çaparlı kalır. Bu kavgadan sonra güneş gündüz, ay da gece doğmaya başlar. Sözü edilen efsane "Adana" şehrine aittir. Doğru yanıt: A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 38

Anadolu halk kültüründe depremlerin olma nedeni hangi şehrimize ait bir efsane ile açıklanmaktadır?

Erzincan

Trabzon

Aydın

Çanakkale

Elazığ

Açıklama:

Anadolu halk kültüründe depremlerin olma nedeni "Elazığ" şehrinin bir efsanesiyle açıklanmaktadır. Doğru yanıt: E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 39

Anadolu'da hangi şehrimizde kuruluş efsanesinin kozmolojik bir boyut taşıdığına inanılır?

Kayseri

Ankara

Yalova

Edirne

Ağrı

Açıklama:

Yalova şehrinde, kuruluş efsanesinin kozmolojik bir boyut taşıdığına inanılır. Doğru yanıt: C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 40

Aşağıdakilerden hangisi efsaneye göre; soyunu geyiğin emzirdiği çocuğa bağlayan sülalenin yaşadığı şehirdir?

Sivas

Tokat

Kars

Trabzon

Manisa

Açıklama:

Trabzon, efsaneye göre; soyunu geyiğin emzirdiği çocuğa bağlayan sülalenin yaşadığı şehirdir. Doğru yanıt: C'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 41

Aşağıdaki kültür tanımlarından hangisi hatalıdır?

Bir toplumun topyekün hayat tarzına denir.

İnsanların biyolojik kalıtımlarının ötesindeki ihtiyaçlarının, doyumlarının ve doyumsuzluklarının yarattığı, şekillendirdiği, içerik kazandırdığı ve insanların öğrenme yoluyla edindiği, inşa ettiği maddi ve manevi birikimi, değerleri, yönelimleri, duygu ve düşünce dünyaları, sosyal davranışları, teknolojileri ve sanatlarının tamamını ifade eder.

İnsan tarafından meydana getirilerek başlangıcından bu yana doğaya (nature) eklenmiş yaratmalar, donatmalar bütününün adıdır.

Kültür denilince bir toplumun ekonomik gelir kaynakları anlaşılmaktadır.

Bireyin doğumundan itibaren kazanmaya başladığı alışkanlıklar, davranış biçimleri, tutum ve tavırlar bütünüdür.

Açıklama:

Kültürün kendine has özelliklere sahip bir alt tabakasını oluşturan “halk kültürü”nü (folk culture) ele almazdan önce en yalın haliyle “kültür nedir” sorusunu cevaplamak konuyu daha anlaşılır kılacaktır. Kültürün en basit ve yalın tanımı, “bir toplumun topyekün hayat tarzı” şeklindedir. Biraz daha geniş bir tanımıyla kültür; insanların biyolojik kalıtımlarının ötesindeki ihtiyaçlarının, doyumlarının ve doyumsuzluklarının yarattığı, şekillendirdiği, içerik kazandırdığı ve insanların öğrenme yoluyla edindiği, inşa ettiği maddi ve manevi birikimi, değerleri, yönelimleri, duygu ve düşünce dünyaları, sosyal davranışları, teknolojileri ve sanatlarının tamamını ifade eder. Kültür; insan tarafından meydana getirilerek başlangıcından bu yana doğaya (nature) eklenmiş yaratmalar, donatmalar bütünün adıdır. Kısaca, kültür denilince bir toplumun her türlü kendini ifade edişleri ve her türlü ihtiyacını karşılayan toplam hayat tarzı anlaşılmaktadır. Bu ifade edişler, davranışlardan, alışkanlıklara, törelerden gelenek ve göreneklere, korkulara ve kokulara kadar pek çok değişik şekillere sahip olabilir. Aynı şekilde sanat, müzik, mimarî, düşünce, edebiyat gibi şuurlu inşa yolları da kültür içinde yer alır.

Doğru Cevap: D

Soru 42

Herhangi bir kültürde bilimsel/yöntemsel bilginin ve ona dayalı yaşantıların oluşturduğu kültürel tabaka hangi kavram ile tanımlanır?

Halk kültürü

Halkbilimi

Gündelik bilgi

Hurafe

Resmi kültür

Açıklama:

Bilgi kaynağı ve mahiyetinden kaynaklanan bu farklılıkları iki temel kategoriye ayırmak mümkündür. Bunlardan birincisi bilimsel yöntemin kullanılmasıyla elde edilen bilgidir. Bir bilginin bilimsel olmasının ölçütü yöntemsel olmasıdır. Bilimsel bilgi aynı zamanda objektif, eleştiriye açık, sistemli ve tutarlı bilgidir. Herhangi bir kültürde bu tür bilginin ve ona dayalı yaşantıların oluşturduğu kültürel tabakaya “resmi kültür” adı verilir. Resmi kültüre ayrıca, “kitabî kültür”, “yüksek kültür” (high culture) gibi adlar da verilir.

Doğru Cevap: E

Soru 43

Aşağıdakilerden hangisi halk inancı ile ilişkili unsurlarından sayılmaz?

Kitabi kültür

Halk oyunları

Halk edebiyatı

Halk inançları

Halk mimarisi

Açıklama:

Halkbilimi kadrosunda yer alan “halk inançları” (folk beliefs) ve “halk dini”nin (folk religion), halk kültürünün temel dinamiklerini oluşturduğu bilinmektedir. Bu birbirinden kesin sınırlarla ayrılması güç olan iki sahayı ayırmak bir yana, halk inançlarının neredeyse ele alınan bir halk kültürünün kadrosunda yer alan bütün unsurlarla da bir yönüyle irtibatlı bulunuşu nedeniyle “halk oyunları”, “halk edebiyatı”, “halk mutfağı” ve “halk mimarisi” gibi alanlara nazaran mevcut malzemesinin bir envanterinin çıkarılıp bütüne yönelik hükümlerin verilebilmesi çok daha güç olan bir sahasıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 44

Aşağıdakilerden hangisi Olağanüstü Kişiler, Varlıklar ve Güçlerle İlgili Efsaneler kategorisinde incelenebilir?

Medeniyetle ilgili yerlerin ve şeylerin kaynağını anlatan efsaneler

İsyanlarla ilgili efsaneler

Tabiatın ve hayvanların koruyucularıyla ilgili efsaneler

İlk ve erken tarihle ilgili efsaneler

Savaşlar ve felaketlerle ilgili efsaneler

Açıklama:

III. Olağanüstü Kişiler, Varlıklar ve Güçlerle İlgili Efsaneler A. Kaderle ilgili efsaneler. B. Ölüm ve ölülerle ilgili efsaneler. C. Tabiatın ve hayvanların koruyucularıyla ilgili efsaneler. Ç. Olağanüstü yaratıklarla ilgili efsaneler. D. Tabiatta bulunan ruhlarla ilgili efsaneler. E. Hayaletlerle ilgili efsaneler. F. Şekil değiştiren yaratıklarla ilgili efsaneler. G. Şeytanla ilgili efsaneler. H. Hastalık ve sakatlığa sebep olan yaratıklarla ilgili efsaneler.

Doğru Cevap: C

Soru 45

Olağanüstü güç veya güçlerle görme, dokunma, hissetme ve konuşma yoluyla kurulan kişisel iletişim ve tecrübeye bağlı kişisel anlatılara ne denir?

Efsane

Mit

Memorat

Büyü

Destan

Açıklama:

Memorat: Olağanüstü güç veya güçlerle görme, dokunma, hissetme ve konuşma yoluyla kurulan kişisel iletişim ve tecrübeye bağlı kişisel anlatılar.

Doğru Cevap: C

Soru 46

Hangisi Türk Halk Kültüründe kozmogonik unsurlara örnek verilebilir?

Şubat karısı

Güneş ve Ay Tanrısı

Umay

Albastı

Samanyolu

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 47

Hangisi Türk Halk Kültüründe mevsim geçişleri ve tekrarlanan zaman ile ilgili mitlerdendir?

Doksan kuşu efsanesi

Gökkuşağı efsanesi

Gün Baba ile Yer Ana

Avad dikenleri

Çam sakızı kökeni

Açıklama:

Yaz mevsiminin gelişi üzerine Sivas civarında “Doksan (Doksancıl) Kuşu Efsanesi” anlatılır.

Doğru Cevap: A

Soru 48

Türk halk kültüründe insana en yakın hayvan hangisi sayılmaktadır?

Baykuş

Köpek

Karga

Keklik

Yusufçuk

Açıklama:

Halk kültüründe köpek: Köpeğin yaratılışıyla ilgili halk kültürümüzde pek çok efsane vardır. Bunlardan birisine göre, bir gün şeytan kendi cinsiyle birlikte gezerken bir düzlüğe rast gelir. Orada çamurdan yapılmış insan şeklinde içi boş bir küp görür. Şeytan bunun ileride başına bela olacağını söyleyerek üzerine türür. Allah Teâla Cebrâil’i göndererek şeytanın tükürdüğü yeri temizletir. Cebrâil şeytanın tükürüğünü atar o tükrük bir köpek olur. Bugünkü köpekler onun yavrularıdır. Onun için hayvanlar içinde insana en yakın olan köpeklerdir.

Doğru Cevap: B

Soru 49

Türk halk kültüründeki bir efsaneye göre torunlarından eziyet gören bir nine olan kuş hangisidir?

Yusufçuk

Baykuş

Güvercin

Keklik

Pepuk kuşu

Açıklama:

Halk kültüründe güvercin: Efsaneye göre, güvercin torunlarından eziyet gören bir ninedir. Tanrı’dan kendisini kuş kılmasını diler. Duası kabul olunur.

Doğru Cevap: C

Soru 50

Türk halk kültüründe antropogonik unsurlardan olan ve insanlığın varoluş veya bir topluluğun soy kaynağı olarak algılanan ve ezelden beri var olduğuna inanılan tapınç konusu olan ana ve ata ruhu ne ile simgelenir?

Ağaç

Güvercin

Gökyüzü

Kaya

Deniz

Açıklama:

Ağaç ana/ata: İnsanlığın varoluş veya bir topluluğun soy kaynağı olarak algılanan ve ezelden beri var olduğuna inanılan tapınç konusu, ağaçla simgelenen ana veya ata ruhu.

Doğru Cevap: A

Soru 51

Kültürler, yakın ve uzak komşu kültürlerden yayılma, ödünç alma, taklit ve benzeri yollarla etkilenerek de değişirler. Ancak, bu
yolla kültür değişmelerinde alınan öğeler millî bünyeye ve ulusal karaktere uyum sağlayarak ödünçlendiği müddetçe, ulusal yaratma dinamikleri, o kültürü özgün kılan millî kimliği üretmeye devam eder. Bu süreç nasıl adlandırılır?

Kültür kayması

Kültür çatışması

Kültür değişimi

Kültür özümsenmesi

Kültür karmaşası

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 52

Kültür, nesiller boyunca birinden diğerine aktarılan uygulama, deneyim, bilgi, görgü, duygu birikimleri ve bunlara ait bilgi öğelerinden oluşur. Ancak kaynakları ve mahiyeti bakımından nesiller boyunca aktarılan yaşantı ve bilgi öğeleri arasında bazı farklılıklar vardır. Söz konusu farklılıklardan dolayı da bütün kültürlerde kaç katmanlı bir tabakalaşma oluşmaktadır?

Açıklama:

Söz konusu farklılıklardan dolayı da bütün kültürlerde “resmi kültür” ve “halk kültürü” adı verilen iki katmanlı bir tabakalaşma oluşmaktadır.

Doğru Cevap: A

Soru 53

Zamanla eskiyen bilimsel bilgiler ve onlara dayalı geliştirilmiş eski teknolojiler de popülerleşip yaygınlaşarak
gündelik bilgi veya halkbilimsel bilgiye dönüşebilir. İşte, bir kültürde bu tür bilginin ve ona dayalı yaşantıların oluşturduğu tabakaya ne adı verilir?

Halkbilimi

Halk Kültürü

Halk Edebiyatı

Halk İnançları

Kitabi Kültür

Açıklama:

Zamanla eskiyen bilimsel bilgiler ve onlara dayalı geliştirilmiş eski teknolojiler de popülerleşip yaygınlaşarak
gündelik bilgi veya halkbilimsel bilgiye dönüşebilir. İşte, bir kültürde bu tür bilginin ve ona dayalı yaşantıların oluşturduğu tabakaya “halk kültürü” adı verilir.

Doğru Cevap: B

Soru 54

I. Halk inançları
II. Halk Dini
III. Halk edebiyatı
IV. Halk oyunları
Yukarıdakilerden hangilerinin halk kültürünün temel dinamiklerini oluşturduğu bilinmektedir?

I ve II

II ve III

I,II,III

II,III,IV

I,II,III,IV

Açıklama:

Halkbilimi kadrosunda yer alan “halk inançları” (folk beliefs) ve “halk dini”nin (folk religion), halk kültürünün temel dinamiklerini oluşturduğu bilinmektedir.

Doğru Cevap: A

Soru 55

Kış aylarında istedikleri herkesin sesini taklit ederek insanları aldatarak çağıran ve rast geldikleri insanlara sorular sorup olumsuz cevap aldıklarını ellerindeki tarakla öldüren kötü ruhlara ne adı verilir?

Karabasan

Kara Koncolos

Hınkur Munkur

Erkebit

Hırtik

Açıklama:

Kış aylarında istedikleri herkesin sesini taklit ederek insanları aldatarak çağıran ve rast geldikleri insanlara sorular sorup olumsuz cevap aldıklarını ellerindeki tarakla öldüren kötü ruhlara Kara Koncolos adı verilir.

Doğru Cevap: B

Soru 56

Türk halk kültüründe özellikle kırsalda insanları korkutan ve yolunu kaybettirmeye çalışan değişik kılıklara girebilen kötü ruh nasıl adlandırılır?

Sarıkız

Çarşamba Karısı

Kul

Demirkıynak

Yol Azdıran

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 57

Gelincik

Kırk Basması

Cadı

Mayısa

Kapoz

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 58

Tahtacı Türkmenlerinde Muharrem Ayında ağaç kesilmesi yasaktır. Aynı şekilde haftanın hangi gününde kesmek doğru değildir?

Pazartesi

Salı

Çarşamba

Perşembe

Cuma

Açıklama:

Tahtacı Türkmenlerinde Muharrem Ayında ağaç kesilmesi yasaktır. Aynı şekilde salı günleri, ağaç kesmek için doğru bulunmaz.

Doğru Cevap: B

Soru 59

Altay inançlarında Yeraltı tanrısı Erlik’i simgeleyen ve O’nun kamçısı olarak algılanan mitolojik hayvan aşağıdakilerden hangisidir?

Kara yılan

Kunduz

Kirpi

Akrep

Danaburnu

Açıklama:

Altay inançlarında Yeraltı tanrısı Erlik’i simgeleyen ve O’nun kamçısı olarak algılanan mitolojik hayvan ''Kara yılan''dır.

Doğru Cevap: A

Soru 60

Aşağıdaki hayvanlardan hangisi 12 hayvanlı takvimde bulunmamaktadır?

Fare

Yılan

Tavuk

Pars

Fil

Açıklama:

12 Hayvanlı takvimde yer alan hayvanlar; Domuz yılı, Fare yılı, Sığır yılı, Pars yılı, Tavşan yılı, Balık yılı, Yılan yılı, At yılı, Koyun yılı, Maymun yılı, Tavuk yılı, Köpek yılı
Fil; 12 Hayvanlı takvimde yer alan hayvanlardan biri değildir.

Doğru Cevap: E

Soru 61

Yakın veya uzak geçmişte de olsa tarihî bir dönemde yer alan ve anlatanla dinleyenin gerçek olduğuna inandığı bir hikâye veya anlatıya ne denir?

Efsane

Halkbilimi

Resmi kültür

Halk kültürü

Kültür

Açıklama:

Efsane, yakın veya uzak geçmişte de olsa tarihî bir dönemde yer alan ve anlatanla dinleyenin gerçek olduğuna inandığı bir hikâye veya anlatı”dır.

Doğru Cevap: A

Soru 62

Anaerkil dönemde yaratıcı tanrıça konumunda olup da ataerkil Gök Tanrı inancının oluşup topluma hakim duruma gelmesiyle kadınları ve çocukları koruyan kutsal bir ruh haline dönüşen aşağıdakilerden hangisidir?

Albastı

Erkebit

Umay

Güneş

Açıklama:

Umay daha önceki ünitelerde gördüğümüz gibi anaerkil dönemde yaratıcı tanrıça konumundadır. Ataerkil Gök Tanrı inancının oluşup topluma hakim duruma gelmesiyle Umay inancı ikincil konumda kadınlar ve çocukları koruyan kutsal bir ruh haline dönüşür. Bu süreçte Umay tanrıça inancıyla ilgili su, ağaç, ateş, ayı ve mağara kültleri gittikçe eril unsurlar alırlar ve pek çok dişil yönleri belirsiz hale gelir.

Doğru Cevap: C

Soru 63

Uyuyan insanların göğsüne bastırarak onu hareket edemez hale getiren ve boğmaya çalışan çoğunlukla erkek olarak tasavvur edilen olağanüstü varlık aşağıdakilerden hangisidir?

Enkebir

Karabasan

Hınkur Munkur

Erkebit

Kara Koncolos

Açıklama:

Halk Kültüründe Ağırlık Basması, “Karabasan” : Uyuyan insanların göğsüne bastırarak onu hareket edemez hale getiren ve boğmaya çalışan çoğunlukla erkek olarak tasavvur edilen olağanüstü varlık. Bu varlığın elbisesine çengelli iğne batırılması halinde görünür hale gelip kendisini yakalayanın her isteğini yerine getireceğine inanılır.

Doğru Cevap: B

Soru 64

Kış aylarında istedikleri herkesin sesini taklit ederek insanları aldatarak çağıran ve rast geldikleri insanlara sorular sorup olumsuz cevap aldıklarını ellerindeki tarakla öldüren kötü ruhlara verilen isim aşağıdakilerden hangisidir?

Kara Koncolos

Hırtik

Hınkur Munkur

Karabasan

Erkebit

Açıklama:

Kış aylarında istedikleri herkesin sesini taklit ederek insanları aldatarak çağıran ve rast geldikleri insanlara sorular sorup olumsuz cevap aldıklarını ellerindeki tarakla öldüren kötü ruhlara Kara Koncolos adı verilir.

Doğru Cevap: A

Soru 65

Aşağıdakilerden hangisinin mezardaki ölüleri ve yaşayan insanları da yakaladığında önce boğup sonra yediğine inanılır, aynı zamanda insana benzediği, ancak göbeğinde bir torba olduğu ve bu torbada yavrusunu taşıdığı düşünülür.

Kara Koncolos

“Karabasan

Demirkıynak

Hınkur Munkur

Hırtik

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 66

Aşağıdakilerden hangisi Balıkesir’in Bigadiç Dağları’nda yaşayan ve ağaç, hayvan hatta futbol topu dâhil her kılığa girebilen ve aniden ortaya çıkarak korkunç sesler çıkararak insanları korkutan ve son derece pis kokan bir yaratıktır.

Kul

Hırtik

Sarıkız

Hınkur Munkur

Demirkıynak

Açıklama:

Türk halk kültüründe varlığına inanılan olağanüstü varlıklardan birisi de “Demirkıynak”tır. Demirkıynak, Balıkesir’in Bigadiç Dağları’nda yaşayan ve ağaç, hayvan hatta futbol topu dâhil her kılığa girebilen ve aniden ortaya çıkarak korkunç sesler çıkararak insanları korkutan ve son derece pis kokan bir yaratıktır. Göründüğü insanın iflah olmayıp delirdiğine inanılır. Bu konuda bir kaynak kişimizin verdiği bilgiye göre, Balıkesir Bigadiç’in Akyar Köyü’nde çobanlık yapan İremiş’e önce bir tilki olarak görünmüş, sonra ağaç şekline girmiş, sonra da bir at olmuş, daha sonra birdenbire kahkahalar atan bir plastik topa dönüşmüş, çoban İremiş kaçmaya çalışırken üzerinden atlayacak su aramış; çünkü Demirkıynak sudan geçemezmiş. İremiş nereye saklandı ise Demirkıynak onu bulmuş ve korkutmuş. Sabahleyin bunları köylüye anlatan İremiş birkaç gün sonra evini yakacak kadar delirmiş ve onu akıl hastanesine kapatmışlar.

Doğru Cevap: E

Soru 67

Aşağıdakilerden hangisi Türk halk kültüründe özellikle kırsalda insanları korkutan ve yolunu kaybettirmeye çalışan değişik kılıklara girebilen, her kılığa girebilen dolayısıyla kalıplaşmış ve daima görüldüğü bir şekli olmayan ruhtur?

Kırk Basması

Karakura

Yol Azdıran

Çarşamba Karısı

Kul

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 68

Kapoz

Yol Azdıran

Karakura

Gelincik

Cadı

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 69

"Bir erkek olarak düşülen bu ruh bütün insanlara musallat olur. Uyuyan insanların göğsünün üzerine oturur ve onu öldürünceye kadar boğazını sıkar. Geleneğe göre eğer yakalanırsa onu yakalayan kişiye çok altın getirip onu zengin edeceğine inanılır."
Yukarıda bahsi geçen ruh aşağıdakilerden hangisidir?

Kara Ura

Hıbilik

Kapoz

Mayısa

Arap

Açıklama:

Halk Kültüründe “Hıbilik” (Gıbilik): Bir erkek olarak düşülen bu ruh bütün insanlara musallat olur. Uyuyan insanların göğsünün üzerine oturur ve onu öldürünceye kadar boğazını sıkar. Geleneğe göre eğer Hıbilik yakalanırsa onu yakalayan kişiye çok altın getirip onu zengin edeceğine inanılır.

Doğru Cevap: B

Soru 70

Aşağıdakilerden hangisi efsaneye göre Hz. Süleyman kuş tüyünden bir saray yapmak istemesiyle işini bahane ederek tüylerini vermeye gitmeyip aldığı beddua ile tüyleri dökülen hayvandır?

Yarasa

Baykuş

Çürük çaylak

Pepuk kuşu

Yusufçuk

Açıklama:

Halk kültüründe yarasa: Yarasanın tüysüz olması aldığı bir bedduaya bağlanır. Efsaneye göre Hz. Süleyman kuş tüyünden bir saray yapmak ister. Fakat yarasa işini bahane ederek tüylerini vermeye gitmez. Bunun üzerine Hz. Süleyman beddua edince yarasanın tüyleri dökülür.

Doğru Cevap: A

Soru 71

Bir kültürde gündelik bilginin ve ona dayalı yaşantıların oluşturduğu tabakaya ne denir?

Yüksek kültür

Kitabî kültür

Halk kültürü

Halk inancı

Halk edebiyatı

Açıklama:

Bir kültürde gündelik bilginin ve ona dayalı yaşantıların oluşturduğu tabakaya “halk kültürü” adı verilir.

Doğru Cevap: C

Soru 72

Murat Nehri’nde yaşayan yarı insan yarı hayvan şeklinde olduğuna inanılan yaratık nedir?

Hınkur Munkur

Demirkıynak

Albastı

Sarıkız

Hırtik

Açıklama:

Hırtik’in Murat Nehri’nde yaşayan yarı insan yarı hayvan şeklinde bir yaratık olduğuna inanılır.

Doğru Cevap: E

Soru 73

Aşağıdakilerden hangisi iyi varlıklardan biridir?

Sarıkız

Albastı

Kul

Çarşamba karısı

Karakura

Açıklama:

Sarıkız, bazı evlerde yaşadığına ve yaşadığı eve bet bereket, sağlık ve huzur verdiğine inanılan çoğunlukla görünmemekle birlikte sarışınlığından dolayı bu adı alan ve “iyi” bir ruh veya güç olarak tasavvur edilen olağanüstü varlıktır. Diğer seçeneklerde verilenler kötü varlıklardır.

Doğru Cevap: A

Soru 74

Olağanüstü güç veya güçlerle görme, dokunma, hissetme ve konuşma yoluyla kurulan kişisel iletişim ve tecrübeye bağlı kişisel anlatılara ne denir?

Halk bilimi

Sözlü edebiyat

Halk inancı

Memorat

Mitoloji

Açıklama:

Olağanüstü güç veya güçlerle görme, dokunma, hissetme ve konuşma yoluyla kurulan kişisel iletişim ve tecrübeye bağlı kişisel anlatılara memorat denilmektedir.

Doğru Cevap: D

Soru 75

Halk kültüründe hangi hayvanın olağanüstü özelliklere sahip olduğuna, insanların özelikle de kadınların bütün konuşmalarını duyabildiğine ve iğnenin gözünden bile geçebildiğine inanılır?

Kelebek

Kurt

Bülbül

Gelincik

Tavşan

Açıklama:

Gelincik adı verilen hayvanın olağanüstü özelliklere sahip olduğuna, insanların özelikle de kadınların bütün konuşmalarını duyabildiğine ve iğnenin gözünden bile geçebildiğine inanılır.

Doğru Cevap: D

Soru 76

Dağ Ermişi ile Deniz Ermişi'nin buluşması, hangi ilimizde anlatılan bir efsanedir?

Zonguldak

Giresun

Yalova

Edirne

Antalya

Açıklama:

Dağ Ermişi ile Deniz Ermişi'nin buluşması, Yalova ve civarında anlatılan bir efsanedir.

Doğru Cevap: C

Soru 77

Türk halk kültüründe her evin temelinde yaşadığına inanılan bu nedenle ve evin koruyucu iyesi olarak düşünülen hayvan hangi türdendir?

Yılan

Balık

Karınca

Tırtıl

Gelincik

Açıklama:

Türk halk kültüründe, kara yılanların her evin temelinde yaşadığına inanılır ve bu nedenle onlara “temel yılanı” da denilir. Ayrıca bunların evin koruyucu iyesi olduğu düşünülür.

Doğru Cevap: A

Soru 78

Kuluçkaya yatan kuşu görünce vaktinden önce yaylaya çıkan bir yaşlı kadının, çıkan fırtınada ölümden dönmesi efsanesi aşağıdakilerden hangisi ile ilişkilidir?

Tuşkek fırtınası

Abrılın beşi fırtınası

Balık Fırtınası

Zemheri fırtınası

Kocakarı fırtınası

Açıklama:

Efsanelerde kuluçkaya yatan kuşu görünce vaktinden önce yaylaya çıkan bir yaşlı kadının çıkan fırtınada ölümden dönmesi anlatılır. Bu olay üzerine yaza yakın çıkan fırtınaya “Kocakarı fırtınası” denilmiştir.

Doğru Cevap: E

Soru 79

"Efsaneye göre Hz. Süleyman kuş tüyünden bir saray yapmak ister. Fakat ..... işini bahane ederek tüylerini vermeye gitmez. Bunun üzerine Hz. Süleyman beddua edince bu hayvanın
tüyleri dökülür."
Yukarıdaki efsanede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?

Pepuk kuşu

Yusufçuk

Güvercin

Yarasa

Keklik

Açıklama:

Efsaneye göre Hz. Süleyman kuş tüyünden bir saray yapmak ister. Fakat yarasa işini bahane ederek tüylerini vermeye gitmez. Bunun üzerine Hz. Süleyman beddua edince yarasanın tüyleri dökülür.

Doğru Cevap: D

Soru 80

Bir topluluğun, boyun veya bir bireyin atası ya da koruyucusu olduğuna inanılan hayvan, bitki veya nesneye ne denir?

Körmöz

Totem

Hayvan ata

Ağaç ana

Memorat

Açıklama:

Bir topluluğun, boyun veya bir bireyin atası ya da koruyucusu olduğuna inanılan, hayvan, bitki veya nesneye totem denir.

Doğru Cevap: B

Soru 81

Seçeneklerden hangisi International Society of Folk Narrative Research adlı uluslararası halkbilimi kurumu tarafından 1963 yılında Budapeşte’deki toplantısında kabul edilen konusal efsane tasnifine uymaz?

Yaratılış ve dünyanın sonu ile ilgili efsaneler.

Bilimsel efsaneler.

Dini efsaneler.

Tarihi efsaneler ve medeniyet tarihi ile ilgili efsaneler.

Olağnüstü kişiler, varlıklar ve güçlerle ilgili efsaneler.

Açıklama:

Halk inancı nedir tanımlayabilecek, Etiyolojik efsane nedir açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: B

Soru 82

Türk halk kültüründe çocuklara aile büyüklerinin isminin verilmesi hangi kültle ilişkili olabilir?

Anne ve babalar kültü.

Dağlar ve ağaç kültü.

Atalar kültü.

Ağaç kültü.

Analar kültü.

Açıklama:

Türk halk kültüründe yaşayan mitolojik unsurları tanımlayabileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 83

Seçeneklerden hangisi eskatoloji mitlerinin konusudur?

Evrenin güzelliği.

Evrenin başı.

Evrenin merkezi

Evrenin sonu.

Evrenin sonsuzluğu.

Açıklama:

Türk halk kültüründe yaşayan mitolojik unsurları tanımlayabileceksiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 84

Kozmoloji mitlerinin konusu seçeneklerden hangisidir?

Kıyamet ve sonrası.

Evrenin yok oluşu.

İlk insan.

Tanrıların oluşumu.

Evrenin oluşumu.

Açıklama:

Türk halk kültüründe yaşayan mitolojik unsurları tanımlayabileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 85

Aşağıdakilerden hangisi "yeryüzünde bulunan tanrılar, olağanüstü güçler ve kutsal ruhlardan" değildir?

Kapoz

Hızır

Erlik

Erkebit

Karakura

Açıklama:

Türk halk kültüründe yaşayan mitolojik unsurları tanımlayabileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 86

Seçeneklerden hangisi "Tarihi Efsaneler ve Medeniyet Tarihi ile İlgili Efsaneler" kapsamında yer almaz?

Hazinelerle ilgili efsaneler.

İlk ve erken tarihle ilgili efsaneler.

Belli yerlerle ilgili efsaneler.

Savaşlar ve felaketlerle ilgili efsaneler.

İsyanlarla ilgili efsaneler.

Açıklama:

Türk halk kültüründe yaşayan mitolojik unsurları tanımlayabileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 87

Kültür ile ilgili ifadelerden hangisi yanlıştır?

Kültür; insan tarafından meydana getirilerek başlangıcından bu yana doğaya eklenmiş yaratmalar, donatmalar bütünün adıdır.

Kültür denilince bir toplumun her türlü kendini ifade edişleri ve her türlü ihtiyacını karşılayan toplam hayat tarzı anlaşılmalıdır.

Kültür, onu paylaşan üyelerinin temel biyolojik ihtiyaçlarını ve bunlardan doğan ikincil gereksinimleri karşılar.

Bir kültürün öğeleri uyumlu ve bütünleşmiş bir sistemi oluşturmak eğilimindedirler.

Kültür, bir toplumun üst sınıfının hayat tarzıdır.

Açıklama:

Kültür nedir tanımlayabileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 88

Seçeneklerden hangisi, halk kültürümüze göre yeryüzünde varolduğuna inanılan olağanüstü bir varlık değildir?

Albastı

Kara Koncolos

Karakura

Karafakıh

Karabasan

Açıklama:

Türk halk kültüründe yaşayan mitolojik unsurları tanımlayabileceksiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 89

Seçeneklerden hangisi "Olağanüstü Kişiler, Varlıklar ve Güçlerle İlgili Efsaneler" kapsamında yer almaz?

Kaderle ilgili efsaneler.

Tabiatta bulunan ruhlarla ilgili efsaneler.

Şeytanla ilgili efsaneler.

Olağanüstü yaratıklarla ilgili efsaneler.

İsyanlarla ilgili efsaneler.

Açıklama:

Halk inancı nedir tanımlayabilecek, Etiyolojik efsane nedir açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 90

Teogoni mitlerinin konusu seçeneklerden hangisidir?

Tanrıların yokoluşu.

Tanrıların oluşumu.

Tanrıların gazabı.

Tanrıların tanrısızlığı.

Tanrıların yokedişi.

Açıklama:

Halk inancı nedir tanımlayabilecek, Etiyolojik efsane nedir açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: B

Soru 91

Bir toplumun topyekün hayat tarzına ne ad verilir?

Gelenek

Kültür

Görenek

Alışkanlık

Davranış biçimleri

Açıklama:

Kültürün en basit ve yalın tanımı, “bir toplumun topyekün hayat tarzı” şeklindedir.

Doğru Cevap: B

Soru 92

I. Gündelik yaşamın sınırları içinde gelişme
II. Duyum ve algıya dayanma
III. Yöntemsel olma
IV. Sezgisel ve empirik olma
Yukarıdakilerden hangisi veya hangileri halk kültürünü oluşturan gündelik bilginin özellikleri arasındadır?

Yalnız I

II, III

III, IV

I, II, III

I, II, IV

Açıklama:

Bütün kültürlerde “resmi kültür” ve “halk kültürü” adı verilen iki katmanlı bir tabakalaşma oluşmaktadır. Bilgi kaynağı ve mahiyetinden kaynaklanan bu farklılıkları iki temel kategoriye
ayırmak mümkündür. Bunlardan birincisi bilimsel yöntemin kullanılmasıyla elde edilen bilgidir. Bir bilginin bilimsel olmasının ölçütü yöntemsel olmasıdır. Bilimsel bilgi aynı zamanda objektif, eleştiriye açık, sistemli ve tutarlı bilgidir. Herhangi bir kültürde bu tür bilginin ve ona dayalı yaşantıların oluşturduğu kültürel tabakaya “resmi kültür” adı verilir. Resmi kültüre ayrıca, “kitabî kültür”, “yüksek kültür” (high culture) gibi adlar da verilir. İkinci tür bilgi kategorisi ise “halkbilimi” veya “gündelik bilgi” adlarıyla bilinen bilgi çeşididir. Bu bilgi çeşidi,
günlük yaşamın sınırları içinde gelişen ve geçerli olan, kısmen bilimsel doğruluğu olan bir bilgidir. Gündelik bilgi veya halkbilimsel bilgi, duyum ve algıya dayanan, deneme-yanılma ile elde edilen, bilen (suje)-bilinen (obje) ilişkisinin sezgi yoluyla oluşan sezgisel ve empirik (deneyimsel) bir bilgidir.

Doğru Cevap: E

Soru 93

Bir kültürde gündelik bilginin ve ona dayalı yaşantıların oluşturduğu tabakaya ne ad verilir?

Üst Kültür

Resmi Kültür

Eğlence Kültürü

Halk Kültürü

Bilgi Kültürü

Açıklama:

Bir kültürde gündelik bilginin ve ona dayalı yaşantıların oluşturduğu tabakaya “halk kültürü”
adı verilir.

Doğru Cevap: D

Soru 94

Mitoloji başta olmak üzere eski dinlerden aktarılanlarla resmî dinin inançlarının türlü nedenlerle geniş halk yığınları arasında çeşitlenerek aldığı yeni yorum ve inanış şekillerine ne ad verilir?

Halk inançları

Kesin inançlar

Efsanevi inançlar

Kitabî inançlar

Dini öğretiler

Açıklama:

Halkbiliminin ilgilendiği ve kısaca “halk inançları” olarak adlandırılan araştırma alanı ise, yukarıda işaret edildiği gibi mitoloji başta olmak üzere eski dinlerden aktarılanlarla resmî dinin inançlarının türlü nedenlerle geniş halk yığınları arasında çeşitlenerek aldığı yeni yorum ve inanış şekilleridir.

Doğru Cevap: A

Soru 95

I. Umay
II. Albastı
III. Sarıkız
IV. Hızır
Yukarıdakilerden hangisi veya hangileri Türk halk kültüründe yeryüzünde bulunan tanrılar, olağanüstü güçler veya kutsal ruhlar arasındadır?

Yalnız III

I, II

II, IV

I, II, III

I, II, III, IV

Açıklama:

Türk halk kültüründe yeryüzünde bulunan tanrılar, olağanüstü güçler veya kutsal ruhlar olarak karşımıza Umay, çocuğun eşi, Albastı, Karabasan, Kara Koncolos, Karakura, Erkebit, Hırtik Murtik, Demirkıynak, Sarıkız, Kul, Çarşamba Karısı, Yol Azdıran, Şubat Karısı,
Kapoz, Mayısa, Arap, Hızır, Bozatlı İhtiyar, ağaç ruhu, su ruhu, dağ ruhu diye adlandırılan varlıklar olarak çıkmaktadır.

Doğru Cevap: E

Soru 96

Uyuyan insanların göğsüne bastırarak onu hareket edemez hale getiren ve boğmaya çalışan
çoğunlukla erkek olarak tasavvur edilen olağanüstü varlık. Bu varlığın elbisesine çengelli iğne
batırılması halinde görünür hale gelip kendisini yakalayanın her isteğini yerine getireceğine
inanılır.
Yukarıda açıklaması verilen Türk halk kültüründe varlığına inanılan olağanüstü varlık aşağıdakilerden hangisidir?

Erkebit

Hınkur Munkur

Karabasan

Hırtik

Demirkıynak

Açıklama:

Halk Kültüründe Ağırlık Basması, “Karabasan”
Uyuyan insanların göğsüne bastırarak onu hareket edemez hale getiren ve boğmaya çalışan
çoğunlukla erkek olarak tasavvur edilen olağanüstü varlık. Bu varlığın elbisesine çengelli iğne
batırılması halinde görünür hale gelip kendisini yakalayanın her isteğini yerine getireceğine
inanılır.

Doğru Cevap: C

Soru 97

Bu kötü ruh daha çok simsiyah bir gölge gibi düşünülür. Başlarında tamamen altından bir fes ve ellerinin ortasının delik olduğu tasavvur edilir. Bu kötü ruhun uyuyan insanın göğsü üstüne
çökerek ve boğazını sıkarak öldürdüğüne inanılır. Geleneğe göre bu kötü ruhtan ancak ezan okunarak kurtulabilinmektedir.
Yukarıda açıklaması verilen Türk halk kültüründe varlığına inanılan olağanüstü varlık aşağıdakilerden hangisidir?

Erkebit/Enkebir

Kara Koncolos

Albastı

Hırtik

Hınkur Munkur

Açıklama:

Halk Kültüründe “Erkebit”, “Enkebir”
Sivas civarında “Enkebir” denilen bu kötü ruha başka yörelerde “Erkebit” adı verilir. Bu kötü ruh daha çok simsiyah bir gölge gibi düşünülür. Başlarında tamamen altından bir fes ve ellerinin ortasının delik olduğu tasavvur edilir. Bu kötü ruhun uyuyan insanın göğsü üstüne
çökerek ve boğazını sıkarak öldürdüğüne inanılır. Geleneğe göre bu kötü ruhtan ancak ezan okunarak kurtulabilinmektedir.

Doğru Cevap: A

Soru 98

Balıkesir’in Bigadiç Dağları’nda yaşayan ve ağaç, hayvan hatta futbol topu dâhil her kılığa girebilen ve aniden ortaya çıkarak korkunç sesler çıkararak insanları korkutan ve son derece pis kokan bir yaratıktır. Göründüğü insanın iflah olmayıp delirdiğine inanılır.
Yukarıda açıklaması verilen Türk halk kültüründe varlığına inanılan olağanüstü varlık aşağıdakilerden hangisidir?

Kul

Sarıkız

Hırtik

Demirkıynak

Yol Azdıran

Açıklama:

Halk Kültüründe “Demirkıynak”(Demirkırnak)
Türk halk kültüründe varlığına inanılan olağanüstü varlıklardan birisi de “Demirkıynak”
tır. Demirkıynak, Balıkesir’in Bigadiç Dağları’nda yaşayan ve ağaç, hayvan hatta futbol topu dâhil her kılığa girebilen ve aniden ortaya çıkarak korkunç sesler çıkararak insanları korkutan ve son derece pis kokan bir yaratıktır. Göründüğü insanın iflah olmayıp delirdiğine inanılır. Bu konuda bir kaynak kişimizin verdiği bilgiye göre, Balıkesir Bigadiç’in Akyar Köyü’nde çobanlık yapan İremiş’e önce bir tilki olarak görünmüş, sonra ağaç şekline girmiş, sonra da bir at olmuş, daha sonra birdenbire kahkahalar atan bir plastik topa dönüşmüş, çoban İremiş kaçmaya çalışırken üzerinden atlayacak su aramış; çünkü Demirkıynak sudan geçemezmiş.
İremiş nereye saklandı ise Demirkıynak onu bulmuş ve korkutmuş. Sabahleyin bunları köylüye anlatan İremiş birkaç gün sonra evini yakacak kadar delirmiş ve onu akıl hastanesine kapatmışlar.

Doğru Cevap: D

Soru 99

Türk halk kültüründe özellikle kırsalda insanları korkutan ve yolunu kaybettirmeye çalışan değişik kılıklara girebilen kötü ruhtur.
Yukarıda açıklaması verilen Türk halk kültüründe varlığına inanılan olağanüstü varlık aşağıdakilerden hangisidir?

Sarıkız

Kul

Albastı

Çarşamba Karısı

Hırtik

Açıklama:

Halk Kültüründe ''Kul''
Türk halk kültüründe özellikle kırsalda insanları korkutan ve yolunu kaybettirmeye çalışan değişik kılıklara girebilen bir başka kötü ruhun adı ''Kul''dur. Kalıplaşmış ve daima göründüğü bir şekli yoktur. Her kılığa girebilir.

Doğru Cevap: B

Soru 100

Olağanüstü güç veya güçlerle görme, dokunma, hissetme ve konuşma yoluyla kurulan kişisel iletişim ve tecrübeye bağlı kişisel anlatılara ne ad verilir?

Memorat

Folk

Mit

Hurâfe

Kitabî

Açıklama:

Memorat: Olağanüstü güç veya güçlerle görme, dokunma, hissetme ve konuşma yoluyla kurulan kişisel iletişim ve tecrübeye bağlı kişisel anlatılar.

Doğru Cevap: A

Ünite 5

Soru 1

Göklerden sonra var edilen, yaratılışı elli gün süren ve dünyanın her bölgesinde yer altında bulunan suyun sorumlusu aşağıdakilerden hangisidir?

Hordâd

Herodot

Zerdüşt

Ahura Mazda

Asuman

Açıklama:

Eski İran’da en çok kutsanan ögelerden olan su, Zerdüşt inançlarında ikinci kutsaldır. Göklerden sonra var edilen, yaratılışı elli gün süren ve dünyanın her bölgesinde yer altında bulunan suyun sorumlusu Hordâd kutsal ölümsüzüdür. Eski İran inanışlarına göre; Elburz eteklerinde “Ferâhkert” adında, yerkürenin üçte birini kapladığına inanılan büyük bir deniz bulunmakta, yeryüzündeki bütün sular taşıdıkları kirlerden temizlendikten sonra ona akmaktadır. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 2

Arkeolojik verilerin yanı sıra İran ulusal tarihi ve tarihsel kişilikleri konusunda en eski işaretler Hintliler ve İranlıların hangi kutsal metinlerinde yer almaktadır?

Ahura Mazda

Rig Veda ve Avesta

Hordad

Heredot

Açıklama:

İran mitolojisi ve İran efsaneleriyle ilgili en eski bilgiler MÖ. XV. yüzyıla aittir. Arkeolojik verilerin yanı sıra İran ulusal tarihi ve tarihsel kişilikleri konusunda en eski işaretler Hintliler ve İranlıların Rig Veda ve Avesta kutsal metinlerinde yer almaktadır. Değişik tarihlerde kaleme alınmış Avesta’nın en eski bölümü Gatalar, Peygamber Zerdüşt’ün ilahileridir. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 3

Tesbitlere göre MÖ. 3000 yıllarında Hint-Avrupa grubundan ayrılıp Hint ve İran ırkları olarak iki ayrı kola bölünmeden önce bunlar, Orta Asya bölgesinde yaşamakta; ortak din, dil, inanç ve mitolojilere sahip olup kendilerini “Arya: ..........” nitelemesiyle ifade etmektedirler.
Yukarıdaki boşluğa aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

Duygulu

Sinirli

Şerefli

Kilolu

Hüzünlü

Açıklama:

Tesbitlere göre MÖ. 3000 yıllarında Hint-Avrupa grubundan ayrılıp Hint ve İran ırkları olarak iki ayrı kola bölünmeden önce bunlar, Orta Asya bölgesinde yaşamakta; ortak din, dil, inanç ve mitolojilere sahip olup kendilerini “Arya: şerefli” nitelemesiyle ifade etmektedirler. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 4

Terim olarak; “Zerdüşt dini bağlılarının kutsadıkları ateşi içerisinde koruyup sakladıkları yerlerin özel adı” olarak kullanılmıştır.
Aşağıdakilerden hangisi yukarıda bahsedilen terimdir?

Ahura Mazda

Zerdüşt

Asuman

Ateşkede

Açıklama:

Terim olarak; “Zerdüşt dini bağlılarının kutsadıkları ateşi içerisinde koruyup sakladıkları yerlerin özel adı” olarak kullanılmıştır. Zerdüşt inanışının kutsal mekânları ve tapınakları olan ateşkedelerde hiç söndürülmeden yakılan ateş, bu inanışta tanrısal gücü simgeler. Ateşkedelerin yapılış tarzları, şekilleri ve iç bölümleri hemen her yerde aynı olarak tasarlanmıştır. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 5

Avestâ’da kendisinden defalarca söz edilen _________, kardeşiyle birlikte Zerdüşt’ün dinini ilk kabul eden Kral olan Goştâsp’ın vezirleri görevinde bulunmuşlardır.
Aşağıdakilerden hangisi boşluğun yerine gelmelidir?

Cam-i Cem

Ateşkede

Ehrimen

Camasp

Açıklama:

Avestâ’da kendisinden defalarca söz edilen Camasp, kardeşiyle birlikte Zerdüşt’ün dinini ilk kabul eden Kral olan Goştâsp’ın vezirleri görevinde bulunmuşlardır. Zerdüşt’ün damadı, Goştâsp’ın bilge veziri ve yaşadığı dönemin ileri gelen kişilerindendir. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 6

Mitolojik rivayetlerde Ehrimen, Ahura Mazda’nın yaratılışına muhalefetinden dolayı yerküreyi yararak tam ortasına girmiş, o anda şiddetli bir sarsıntıyla _______ Dağı yerden yükselmiştir.
Aşağıdakilerden hangisi boşluğa gelmelidir?

Elburz

Camasp

Cam-i Cem

Avesta

Zerdüşt

Açıklama:

Mitolojik bir dağ olan ve günümüzde adı, Elburz Sıradağları olarak bilinen dağ. Mitolojik rivayetlerde Ehrimen, Ahura Mazda’nın yaratılışına muhalefetinden dolayı yerküreyi yararak tam ortasına girmiş, o anda şiddetli bir sarsıntıyla Elburz Dağı yerden yükselmiş, ardından da diğer dağlar Elburz’un köklerinden ortaya çıkarak yeryüzünde yerleşmişlerdir. Güneş, Ay ve yıldızlar hep Elburz’un üzerinde döner dururlar. Elburz’un zirvesinde; karanlık, gece, sıcak ve soğuk rüzgarlar bulunmaz. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 7

Aşağıdakilerden hangisi Heft kelimesinin kelime karşılığıdır?

Dört

Beş

Altı

Yedi

Sekiz

Açıklama:

Heft: yedi, çok eski devirlerden beri hemen bütün milletlerin dikkatlerini çekmiş ve tanrısal içerikler ile fizik ötesi anlamlar yüklenerek daha çok iyi ve bazen de kötü anlamlarda kullanılmıştır. Birtakım sayıların kutsallığına çeşitli milletler tarafından inanılmasıyla birlikte bunlar arasında ön planda “üç”, “dört”, “altı”, “yedi”, “on iki”, ve “kırk” sayıları yer alırken, bu seçme rakamlar içerisinde de “yedi” ve “kırk” sayıları çok önemsenmiş, son derece değer verilen, kutsanan sayılar olarak kabul edile gelmişlerdir. Yedi rakamına özel önem veren, ona değişik anlamlar yükleyen ve daha sonra da o “simgesel” nesneleri “tanrı” olarak algılayıp tapan ilk kavim Sümerler’dir. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 8

Dünyanın etrafını çevreleyen, bütün dağların köklerinin yerin derinliklerinde ona bağlı olduğuna inanılan, büyük bir kısmı suyun altında, okyanusların derinliklerinde bulunan, her sabah güneş doğduğunda güneş ışınlarının üzerine düşmesiyle yansımalarının yeşil göründüğü, Anka’nın da üzerinde yuva kurduğu kabul edilen efsanevî dağ aşağıdakilerden hangisidir?

Kaf

Nemrut

Erciyes

Zigana

Himalaya

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 9

Aşağıdakilerden hangisi "yaşadığı çağın en büyük kişiliği, İranlılar tarafından ilk insan ve yeryüzünün ilk hükümdarı olarak bilinir?"

Dahhâk

Kâve

Keyûmers

Mihr

Muğ

Açıklama:

Keyûmers, yaşadığı çağın en büyük kişiliği, İranlılar tarafından ilk insan ve yeryüzünün ilk hükümdarı olarak bilinir.

Doğru Cevap: C

Soru 10

Dört temel öge arasında yer alan suyun koruyucusu ve sorumlusu meleğin adıdır. “Suyu bol ve temiz nehir”, “gür ve duru su” anlamlarını ifade eder.
Yukarıda tanımı verilen meleğin adı aşağıdakilerden hangisidir?

Anahita

Muğ

Nevruz

Pir-i Mugan

Simorg

Açıklama:

Anahita, dört temel öge arasında yer alan suyun koruyucusu ve sorumlusu meleğin adıdır. “Suyu bol ve temiz nehir”, “gür ve duru su” anlamlarını ifade eder. Avestâ’da nitelendiği gibi bu su cennet suları arasında yer almakta, bütün dünya suları büyüklüğünde olarak yedi ülkeyi sulamakta ve Ferâhkert Denizi’ne dökülmektedir. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 11

Eski İran’da en çok kutsanan ögelerden olan ve Zerdüşt inançlarında ikinci kutsal sayılan öge aşağıdakilerden hangisidir?

Ateş

Gök

Yedi

Kaf Dağı

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 12

Zerdüşt’ün, Avestâ’daki en büyük tanrısı ve Mazdeist inanışta ve İrano-Aryanlar’da tek iyilik tanrısı aşağıdakilerden hangisidir?

Keyumers

Goştasp

Dahhak

Ahura Mazda

Asuman

Açıklama:

Zerdüşt’ün, Avestâ’daki en büyük tanrısı Ahura Mazda, Fars edebiyatında genellikle “Ahura Mazda”, “Hurmuzd” ve “Hormez” şekillerinde geçer Farsça sözlüklerde bu kelimenin “tanrı”
karşılığı dışında “müşteri gezegeni” anlamı da yer alır. Mazdeist inanışta ve İrano Aryanlar’da tek iyilik tanrısıdır. Doğru cevap D şıkkıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 13

Eski İran halklarının inanışlarına göre ateş, ilk olarak kim tarafından bulunmuştur?

Huşeng

Goştasp

Gerşasp

Keyhüsrev

Dahhak

Açıklama:

Eski İran halklarının inanışlarına göre ateş, ilk olarak Huşeng tarafından bulunmuştur. Şahnâme’nin rivayetine göre; Huşeng bir gün ava çıkmış, yolda bir yılanla karşılaşmış, bu yaratığı o güne kadar tanımamış olduğundan dolayı öldürmek istemiş ve bir taş alarak ona doğru fırlatmıştır. Ancak yılan ölmemiş, o atılan taştan kıvılcımlar ve ateş meydana gelmiştir. Doğru cevap A şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 14

Mazdeist literatürde akıllılığı, bilgeliği ve sanatkârlığıyla bilinen ve bilgi, hikmet ve astronomiyle yakından ilgilenmiş kişi aşağıdakilerden hangisidir?

Rüstem

Keykavus

Suruş

Zerdüşt

Camasp

Açıklama:

Camasp, Mazdeist literatürde akıllılığı, bilgeliği ve sanatkârlığıyla bilinir. Bazen de hekim olarak tanınır. Camasp, Zerdüşt’ün Pourucista adındaki kızıyla evlenmiştir. Arap ve Fars edebiyatlarında “ferzâne: bilge ve hekîm” nitelemeleriyle anılır. Bilgi, hikmet ve astronomiyle yakından ilgilenmiş, Camaspnâme adlı önemli bir eser kaleme almış, gelecekle ilgili birtakım haberler vermiş, bunların çoğu söylediği gibi çıkmıştır. Doğru cevap E şıkkıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 15

İran hükümdarlarından Cemşîd ile Keyhusrev’e, aynı zamanda Süleyman Peygamber ve Büyük İskender’e ait olduğu kabul edilen sihirli kadeh aşağıdakilerden hangisidir?

Camasp

Cam-i Cem

Ehrimen

Elburz

Hefthan

Açıklama:

Cam-i Cem İran hükümdarlarından Cemşîd ile Keyhusrev’e, aynı zamanda Süleyman Peygamber ve Büyük İskender’e ait olduğu kabul edilen sihirli kadehtir. İçine bakıldığında, dünyada olup biten her şeyin görüldüğüne inanılan bu kadeh, İran ve Türk edebiyatlarında; “Âyîne-yi Süleyman: Süleyman’ın aynası”, “Âyîne-yi Sikender: İskender’i aynası”, “Piyâle-yi Cem: Cem’in kadehi” adlarıyla da anılır. Doğru cevap B şıkkıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 16

Fars edebiyatında; kötülük simgesi olarak “tanrılar karşısında” bazen de, Sâmî rivayetlerden etkilenilerek “İblîs” yerine “meleklerin karşısında” bir güç olarak yer alan varlık aşağıdakilerden hangisidir?

Elburz

Mihr

Muğ

Ehrimen

Ateşkede

Açıklama:

Ehrimen “kötü akıl”, “şeytan” anlamlarında kullanılmıştır. Fars edebiyatında; kötülük simgesi olarak “tanrılar karşısında” bazen de, Sâmî rivayetlerden etkilenilerek “İblîs” yerine “meleklerin karşısında” bir güç” olarak yer alır. Çok sayıda şairin dizelerinde yer alan ifadelerden de anlaşıldığı kadarıyla; İslâm kültüründe Ehrimen, “Şeytan” ve “İblîs” kelimelerinin karşılığı olarak kabul edilir. Doğru cevap D şıkkıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 17

Kutsallığına inanılan aşağıdaki sayılardan hangisi İran mitolojisindeki "heft"in karşılığıdır?

Dört

Altı

Yedi

Oniki

Kırk

Açıklama:

Heft, yedi, çok eski devirlerden beri hemen bütün milletlerin dikkatlerini çekmiş ve tanrısal içerikler ile fizik ötesi anlamlar yüklenerek daha çok iyi ve bazen de kötü anlamlarda kullanılmıştır. Birtakım sayıların kutsallığına çeşitli milletler tarafından inanılmasıyla birlikte bunlar arasında ön planda “üç”, “dört”, “altı”, “yedi”, “on iki”, ve “kırk” sayıları yer alırken, bu seçme rakamlar içerisinde de “yedi” ve “kırk” sayıları çok önemsenmiş, son derece değer verilen, kutsanan sayılar olarak kabul edile gelmişlerdir. Doğru cevap C şıkkıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 18

“Ölümsüz kutsallar”, “ölümsüz temizler” anlamlarını ifade eden terim aşağıdakilerden hangisidir?

İzed

Pir-i muğan

Muğ

Aturban

İmşaspendan

Açıklama:

İmşaspendler “ölümsüz kutsallar”, “ölümsüz temizler” anlamlarını ifade eder. Terim olarak da, Mazdeizm’in en büyük melekleridir. Bunlar Ahura Mazda’nın simgeleri olarak kabul edilirler. Her birinin karşılarında özel düşmanları vardır. İmşaspendlerin sayısı gerçekte altı olarak kabul edilir. Ancak daha sonraki dönemlerde Surûş da bunlar arasına katılarak sayıları yediye çıkartılmıştır. Bazılarınca da Ahura Mazda ile birlikte bunların sayısı yedi olmaktadır. Doğru cevap E şıkkıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 19

Avesta kutsal metninin en eski bölümü aşağıdakilerden hangisidir?

Rig Veda

Gatalar

Arya

Ahura Mazda

Hordad

Açıklama:

Arkeolojik verilerin yanı sıra İran ulusal tarihi ve tarihsel kişilikleri konusunda en eski işaretler Hintliler ve İranlıların Rig Veda ve Avesta kutsal metinlerinde yer almaktadır. Değişik tarihlerde kaleme alınmış Avesta’nın en eski bölümü Gatalar, Peygamber Zerdüşt’ün ilahileridir. Doğru yanıt B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 20

Ortak din, dil, inanç ve mitolojilere sahip olup Orta Asya bölgesinde yaşamakta olan Hind-Avrupa ırkının İndo-İranienne/Hind-İran kolu kendilerini nasıl tanımlamaktaydı?

Arya: şerefli

Zerdüşt

Kutsal Ölümsüzler

Eşkaniler

Sasaniler

Açıklama:

İran kahramanlık hikâyeleriyle efsanelerinin tarihi, Aryaların İran toprakla rına geldikleri günlerden başlar. İran kavmi, İndo-Europeenne/Hind-Avrupa kavimlerinden biridir. Aşamalı olarak Asya’nın orta kesimlerinden Atlas Okyanusu kıyılarına kadar yayılmış ve yeni dünyanın keşfiyle birlikte dünyanın birçok bölge sine de gidip yerleşmişlerdir. Bu ırkın kollarından biri, tarihin çok eski dönemle rinden beri diğer kollara oranla çok daha fazla önem kazanmış, onun oluşturduğu medeniyet, edebiyat ve kültür, Hind-Avrupa ırkının diğer kollarından daha etkili olmuştur. Bu kol İndo-İranienne/Hind-İran koludur. Tesbitlere göre MÖ. 3000 yıllarında Hint-Avrupa grubundan ayrılıp Hint ve İran ırkları olarak iki ayrı kola bölünmeden önce bunlar, Orta Asya bölgesinde yaşamakta; ortak din, dil, inanç ve mitolojilere sahip olup kendilerini “Arya: şerefli” nitelemesiyle ifade etmekte dirler. Sonraki dönemlerde birbirlerinden ayrılarak Hindistan ve İran adlı ülkele rine yerleştiklerinde bu ismi her biri kendisi için kullanmıştır. Doğru yanıt A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 21

Eski İran inanışlarına göre, göklerden sonra var edilen, yaratılışı elli gün süren ve dünyanın her bölgesinde yer altında bulunan suyun sorumlusu aşağıdakilerden hangisidir?

Ferâhkert

Elburz

Hordâd

Zerdüşt

Âb-ı hayat

Açıklama:

Eski İran’da en çok kutsanan ögelerden olan su, Zerdüşt inançlarında ikinci kutsaldır. Göklerden sonra var edilen, yaratılışı elli gün süren ve dünyanın her bölgesinde yer altında bulunan suyun sorumlusu Hordâd kutsal ölümsüzüdür. Doğru yanıt C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 22

Fars edebiyatında "Hermuzd" ve "Hormez" olarak da geçen, Zerdüşt'ün Avestâ'daki en büyük tanrısı aşağıdakilerden hangisidir?

Ateşkede

Hordâd

Ferâhkert

Ahura Mazda

Hûşeng

Açıklama:

Zerdüşt’ün, Avestâ’daki en büyük tanrısı Ahura Mazda, Fars edebiyatında genel likle “Ahura Mazda”, “Hurmuzd” ve “Hormez” şekillerinde geçer Farsça sözlük lerde bu kelimenin “tanrı” karşılığı dışında “müşteri gezegeni” anlamı da yer alır. Doğru yanıt D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 23

Eski İran halklarının inanışlarına göre ateş ilk olarak kim tarafından bulunmuştur?

Ateşkede

Camasp

Goştâsp

Asuman

Hûşeng

Açıklama:

Eski İran halklarının inanışlarına göre ateş, ilk olarak Hûşeng tarafından bu lunmuştur. Şahnâme’nin rivayetine göre; Hûşeng bir gün ava çıkmış, yolda bir yılanla karşılaşmış, bu yaratığı o güne kadar tanımamış olduğundan dolayı öldür mek istemiş ve bir taş alarak ona doğru fırlatmıştır. Ancak yılan ölmemiş, o atı lan taştan kıvılcımlar ve ateş meydana gelmiştir. Hûşeng, bu aydınlığa şükretmek amacıyla o günü bayram olarak ilan etmiş ve ondan sonra o gün ve gecesi, İran geleneklerinde törenlerle kutlanan bir bayram olarak yer almıştır. Doğru yanıt E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 24

Zerdüşt inanışının kutsal mekanları ve tapınakları olan ateşkedeler genellikle kaç kapılı olarak tasarlanır?

Açıklama:

Zerdüşt inanışının kutsal mekân ları ve tapınakları olan ateşkedelerde hiç söndürülmeden yakılan ateş, bu inanışta tanrısal gücü simgeler. Ateşkedelerin yapılış tarzları, şekilleri ve iç bölümleri he men her yerde aynı olarak tasarlanmıştır. Genellikle her ateşkede; sekiz kapılıdır ve sekiz köşeli birkaç odadan oluşmaktadır. Doğru yanıt D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 25

Aşağıdakilerden hangisi Anahita'nın arabasını çeken dört attan biri değildir?

Bulut

Yağmur

Kar

Sis

Dolu

Açıklama:

Anahita’nın, dört beyaz atın çektiği bir arabası vardır. Atları; bulut, yağmur, kar ve doludur. Doğru yanıt D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 26

İran takviminde yılın başlangıcına denk gelen bayramın adı aşağıdakilerden hangisidir?

Nevrûz

Hûşeng

Pîr-i Muğan

Sîmorğ

Zâl

Açıklama:

İran takviminde yılın başlangıcına denk gelen bayramın adı olan Nevrûz, Ferver dîn ayının (21 Mart) ilk günü kutlanmaya başlanır. Doğru yanıt A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 27

İran tarihinde yeni bir dönem, yeni bir sayfa olarak kabul edilen “Eşkanîler Dönemi” hangi yıllar arasını tanımlamaktadır?

MÖ. 150-MS. 216

MÖ. 250-MS. 226

MÖ. 270-MS. 226

MÖ. 270-MS. 236

MÖ. 270-MS. 256

Açıklama:

İran tarihinde yeni bir dönem, yeni bir sayfa olarak kabul edilen “Eşkanîler Dönemi” MÖ. 250-MS. 226 yılları arasını kapsamaktadır.

Doğru Cevap: B

Soru 28

İran mitolojisinde içine bakıldığında, dünyada olup biten her şeyin görüldüğüne inanılan kadehe ne ad verilir?

Camasp

Elburz

Ateşkede

Câm-i Cem

Hefthân

Açıklama:

Câm-i Cem: İran hükümdarlarından Cemşîd ile Keyhusrev’e, aynı zamanda Süleyman Peygamber ve Büyük İskender’e ait olduğu kabul edilen sihirli kadeh. İçine bakıldığında, dünyada olup biten her şeyin görüldüğüne inanılan bu kadeh, İran ve Türk edebiyatlarında; “Âyîne-yi Süleyman: Süleyman’ın aynası”, “Âyîne-yi Sikender: İskender’in aynası”, “Piyâle-yi Cem: Cem’in kadehi” adlarıyla da anılır.

Doğru Cevap: D

Soru 29

Mazdeizm’in en büyük meleklerini ifade eden terim aşağıdakilerden hangisidir?

Hefthân

Keyûmers

İmşâspendân

Pîr-i Muğân

Şebdîz

Açıklama:

İmşâspendân: Kutsal Ölümsüzler. İmşâspendân: Kutsal Ölümsüzler İmşâspendler “ölümsüz kutsallar”, “ölümsüz temizler” anlamlarını ifade eder. Terim olarak da, Mazdeizm’in en büyük melekleridir. Bunlar Ahura Mazda’nın simgeleri olarak kabul edilirler. Her birinin karşılarında özel düşmanları vardır. İmşâspendlerin sayısı gerçekte altı olarak kabul edilir. Ancak daha sonraki dönemlerde Surûş da bunlar arasına katılarak sayıları yediye çıkartılmıştır. Bazılarınca da Ahura Mazda ile birlikte bunların sayısı yedi olmaktadır.

Doğru Cevap: C

Soru 30

Farsça’da; “Allah” anlamındaki isimlerden, Avestâ’daki şekliyle “Yaza- ta”, “yeze” kökünden gelen ve “tapınmak” anlamını veren kelime aşağıdakilerden hangisidir?

Hefthan

İzed

Ehrimen

Mihr

Muğ

Açıklama:

Farsça’da; “Allah” anlamındaki isimlerden “Îzed” ya da Avestâ’daki şekliyle “Yaza- ta”, “yeze” kökünden gelen ve “tapınmak” anlamını veren bir kelimedir. Avestâ’da çoğu yerde bu kelime bütün tanrıları da gösterir. Ancak Pehlevice’de bu çoğul, tekil olarak “Tanrı” anlamında kullanılır. Doğru cevap B şıkkıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 31

Musa Peygamber'in Firavuna karşı direnişinin bir benzerini başlatan mitolojik karakter aşağıdakilerden hangisidir?

Kave

Keyumers

Dahhak

Mihr

Camasp

Açıklama:

Dahhâk’ın baskıları zirveye ulaştığında, şehrin demircisi Kâve’nin, on sekiz oğlundan geriye kalan sonuncusunun beynini çıkartarak yılanlarına sunmak için Dahhâk’a götürdüler. Bunun üzerine Kâve, son derece kızgın olarak Dahhâk’ın makamına çıktı. İleri gelenlerin de huzurunda peştamal olarak kullandığı deriyi de mızrağının ucuna takarak halkı kendisine destek vermeye ve zulme karşı direnişe çağırdı. Kâve’nin bu haklı direnişi, İran mitolojik tarihinin yanı sıra uluslararası benzeri görülmeyen bir direniş olarak nitelendirilmekte, Musa Peygamber’in Firavuna karşı direnişi de buna benzetilmektedir. Doğru cevap A şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 32

753/1353 tarihlerinde yaşamış olan ve gazellerinde “Pîr-i muğan”a yer veren Fars şairi aşağıdakilerden hangisidir?

Hâcû-yi Kirmânî

Hâfız-i Şîrâzî

Fuzûlî

Şeyhülislam Yahya

Nedîm

Açıklama:

“Pîr” ya da pîr kelimesinin içerisinde yer aldığı, “pîr-i muğân”, “pîr-i harâbat”, “pîr-i gulreng”... vb. tamlamaların ilk olarak Hâfız-i Şîrâzî tarafından kullanıldığı kanısının yaygınlığına rağmen, başta “pîr” ve “pîr-i muğân” olmak üzere söz konusu mazmûnlar ve tamlamalar Hâfız’dan önce de Fars şiirinde özellikle gazellerde yer almıştır. Örneğin Hâcûyi Kirmânî (ö. 753/1353) “pîr-i muğân”a gazellerinde yer verir. Doğru yanıt A’dır.

Doğru Cevap: A

Soru 33

İranlılar tarafından ilk insan ve yeryüzünün ilk hükümdarı olarak taç giyen kişi aşağıdakilerden hangisidir?

Keyûmers

Siyâmek

Hûşeng

Kâve

Dahhâk

Açıklama:

İranlılar tarafından ilk insan ve yeryüzünün ilk hükümdarı olarak bilinir. İnsanlar, birlikte yaşarlarken aralarında çıkan anlaşmazlıkları çözecek, bireyler arasında adaleti sağlayacak büyük ve güç sahibi birini aramış ve Keyûmers’in huzuruna çıkarak bu isteklerini dile getirmiş: “Bizim en büyüğümüz, en üstünümüz, en yeteneklimiz sensin. Atalarımızdan yadigar kalan da sensin. Bu devirde senin eşin ve bezerin de yoktur. Al artık bütün işlerimizi eline, geç başımıza, liderimiz, hükümdarımız ol. Emrine amâdeyiz. Bütün ihtiyaçlarımızı senin huzuruna getirelim” demişler, Keyûmers, bütün bu istek ve arzuları dinledikten sonra, onlardan, dediklerini yapacakları konusunda kesin sözler alarak dileklerini kabul etmiş, ondan sonra da taç giymiştir. Yeryüzünde taç giyen ilk kişi odur.

Doğru Cevap: A

Soru 34

Fars edebiyatında sevgilinin zülfü ve ayrılık günleri karanlık, siyah ve uzun oluşları nedeniyle hangi özel güne benzetilmektedir?

Nevrûz

Ferverdigân

1 Ocak

Şeb-i Yeldâ

Kıyamet

Açıklama:

Fars edebiyatında sevgilinin zülfü ve ayrılık günleri karanlık, siyah ve uzun oluşları nedeniyle şeb-i yeldâ’ya benzetilir. Söz konusu gecenin en uzun ve dola yısıyla en karanlık gece olması gerekçesiyle derin ve karanlık özellikleriyle kuyu da bazen şiirde bu gecenin karanlığı ve derinliğine benzetilerek “çah-i yeldâ” nitelemesiyle anılır. Doğru yanıt D’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 35

I. Mihr, büyük bir tanrı olarak tapılmaya başlanması
II. İran bölgesinden Babil ve Anadolu’ya geçmesi
III. Klasik dönemlerde Mihr’e tapınma ayinleri yapılması
IV. Avrupa ülkelerine yayılması
V. Bizans askerleri aracılığıyla yayılması
Yukarıda karışık olarak verilen, Mitraizm inanışının ortaya çıkmasının kronolojisi aşağıdaki hangi seçenekte doğru sırayla verilmiştir?

I-II-III-V-IV

III-II-V-IV-I

IV-I-III-II-V

III-V-IV-II-I

II-I-IV-III-V

Açıklama:

Mihr’e tapınma ayinleri klasik dönemlerde, İran bölgesinden Babil ve Anadolu’ya de geçmiştir. Daha sonraki devirlerde Bizans askerleri aracılığıyla Avrupa ülkelerine de yayılmıştır. Zamanla Mihr, o bölgelerde büyük bir tanrı olarak tapılmaya başlanmış ve bir süre sonra da Mitraizm inanışı ortaya çıkmıştır.
I. Klasik dönemlerde Mihr’e tapınma ayinleri yapılması
II. İran bölgesinden Babil ve Anadolu’ya geçmesi
III. Bizans askerleri aracılığıyla yayılması
IV. Avrupa ülkelerine yayılması
V. Mihr, büyük bir tanrı olarak tapılmaya başlanması
Mitraizm inanışının ortaya çıkmasının kronolojik sıralaması aşağıdaki hangi seçenekte doğru verilmiştir?

Doğru Cevap: B

Soru 36

Hârût ve Marût, sınanmak için yeryüzüne gönderildiklerinde evinde kaldıkları ve ism-i a’zâm’ı öğrettikleri, göklere yükselerek Allah tarafından yıldıza dönüştürülen kişi aşağıdakilerden hangisidir?

Nahîd

Hâfız

Rûdâbe

Zâl

Bârbed

Açıklama:

Nahîd, yıldıza dönüşmeden önce Babil’de yaşayan çok güzel ve alımlı bir kadındı. Hârût ve Marût, sınanmak için yeryüzüne gönderildiklerinde onun evine gitmiş ve onun güzelliğinin büyüsüne kapılıp aldanarak günahlara dalmışlardır. Nahîd, onlardan ism-i a’zâm’ı öğrenmiş, göklere yükselmiş ve Allah tarafından yıldıza dönüştürülmüştür.

Doğru Cevap: A

Soru 37

I. Mihr
II. Nahîd
III. Kâve
IV. Hordâd
V. Mordâd
Yukarıda verilenlerden hangisi/hangileri Zerdüşt’ün ortaya çıkışı ve reformlarından sonra tanrılık makamlarından düşmüş ve melek makamında görev yapmaya başlamışlardır?

Sadece I, II, III

Sadece II, III, IV

Sadece III, IV, V

Sadece I, II, IV, V

Hepsi

Açıklama:

Zerdüşt’ün ortaya çıkışı, İranlıların inanç dünyasında bir devrim etkisi yapmış, onunla birlikte eski İran dinlerinin yıldızı sönmeğe
yüz tutmuş, Mihr, Nahîd, Hordâd ve Mordâd gibi büyük eski İran tanrıları, Zerdüşt’ün reformlarından sonra tanrılık makamlarından düşmüş ve melek makamında görev yapmaya başlamışlardır.

Doğru Cevap: D

Soru 38

Fars edebiyatında söz konusu sancak, zulme uğramış, yoksul halkın despot yönetimlere kaşı ayaklanmalarını, haklarını aramalarını simgeleyen
güç ve azamet simgesi haline gelen kişi ve karşı koyduğu kişi hangi seçenekte doğru verilmiştir?

Kâve - Sîmorğ

Nahîd-Zâl

Kâve - Dahhâk

Keyûmers - Dahhâk

Anahita-Zâl

Açıklama:

Dahhâk’ın baskıları zirveye ulaştığında, şehrin demircisi Kâve’nin, on sekiz oğlundan geriye kalan sonuncusunun beynini çıkartarak yılanlarına sunmak için Dahhâk’a götürdüler. Bunun üzerine Kâve, son derece kızgın olarak Dahhâk’ın makamına çıktı. İleri gelenlerin de huzurunda peştamal olarak kullandığı deriyi de mızrağının ucuna takarak halkı kendisine destek vermeye ve zulme karşı direnişe çağırdı. Kendisini destekleyenlerle birlikte Feridûn’u tahta çıkardılar. Feridûn da, bu günün hatırasına söz konusu deri parçasını uğurlu kabul ederek değerli mücevherlerle süsleyip sancak olarak kullanmaya başladı. Fars mitolojisinde ve daha sonraları da Fars edebiyatında söz konusu sancak, zulme uğramış, yoksul halkın despot yönetimlere kaşı ayaklanmalarını, haklarını aramalarını simgeleyen güç ve azamet simgesi haline gelmiştir.

Doğru Cevap: C

Soru 39

Fars edebiyatında değişik görünümleriyle yer alan, oldukça dikkat çekici mitolojik ögelerden biri olan efsanevî kuşun kuşun adı nedir?

Şebdîz

Elburz

Yeldâ

Keyûmers

Sîmorğ

Açıklama:

Arapça karşılığı “ankâ: uzun boyunlu”, Sîmorğ hiç kimse tarafından görülmemiş bir kuştur. Fars edebiyatında değişik görünümleriyle yer alan, oldukça dikkat çekici mitolojik ögelerden biridir. Kendisine verilen üstün nitelikler dolayısıyla şairlerin değişik yorumlamalarına ve zengin nitelemelerine neden olmuştur. Bu efsanevî kuşun İran kültüründe yer alması bakımından geçmişi İslâm öncesi dönemlere kadar uzanır. Avestâ, Pehlevice kaynaklar ve genel bir ifadeyle İslâm öncesi İran kültüründen anlaşıldığı kadarıyla Sîmorğ, geniş ve yaygın kanatlarıyla bilinir. Üzerinde yuva kurduğu ağaç bütün bitkilerin tohumlarını bünyesinde bulunduran, çeşitli hastalıklara ilaç olan bir ağaçtır. Avestâ’daki bilgilere göre; söz konusu ağaç Ferâhkert Denizi’ndedir. Sîmorğ ile yakınlığından dolayı İran mitolojik rivayetlerine girmiş olan bu ağaç, Sîmorğ ile deniz arasında bir araç görevi yapar. Fars mitolojisi ve Fars edebiyatındaki özelliklerinden anlaşıldığı kadarıyla eski devirlerden beri İran toplumunda kutsanan bir yaratık olan Sîmorğ, Şahnâme’ye de mitolojik, efsanevî özellikler taşıyan metafizik özellikleri bulunan bir öge olarak girmiş, bu niteliklerinden dolayı da millî kahramanların kaderlerinde, mitolojik olaylarda etkin rol oynamıştır. Sîmorğ ya da Anka, halk arasında Zümrüdüanka adlarıyla anılan efsanevî, tanrısal güç özellikleri de taşıyan, Şahnâme’de efsanevî bir yaratık olarak kabul edilen, Elburz Dağı’nda yaşayan bir kuştur. Eski İranlıların, Avestâ’dan da kaynaklanan inanışlarına göre Sîmorğ’un tüylerinden ya da kemiklerinden bir parçayı beraberinde bulunduranlar hiç kimseden zarar görmezler. Sıkıntıyla yüz yüze geldikleri an, tüyünü ateşte yaktıklarında, o gelir ve onları sıkıntıdan kurtarır. Sîmorğ’un dalına konduğu ağaç ilaç etkisi gösterir. Gıdasının ateş olduğu, seher yelinin onun nefesi olduğu, yaşadığı yerin de, Kâf Dağı olduğuna inanılır. Fars edebiyatında Sîmorğ ile ilgili birçok efsane vardır.

Doğru Cevap: E

Soru 40

İranlıların, Mitra’nın doğum gecesi olduğuna inandıkları ve Avrupalıların 25 Aralık’ta kutladıkları Noel ile aynı tarihe rastlayan güne verdikleri ad nedir?

Pîr-i Muğân

Câm-i Cem

Nevrûz

Anahita

Şeb-i Yeldâ

Açıklama:

“Şeb-i Yeldâ” diye de bilinen, Farsça sözlüklerin önemli bir kısmında belirtildiği gibi, Süryanice’den Farsça’ya geçmiş bir kelime olan yeldâ: Arapça’da “mîlâd: doğum” anlamındadır. “Şebi yeldâ”, Mesîh’in doğduğu zamanla örtüştürülmeğe çalışıldığından bu adla anılmıştır. İranlılar, bu gecenin Mitra’nın doğum gecesi olduğuna inanmaları gerekçesiyle onu Süryanice telaffuzuyla kabul etmişlerdir. Gerçekte Yeldâ, Avrupalıların, 25 Aralık’ta kutladıkları Noel ile aynı tarihe rastlar. Böylelikle Avrupalıların Noel’i, İranlıların “şeb-i yeldâ” ları aynı güne rastlar.

Doğru Cevap: E

Soru 41

İranlılarda rahiplere ne ad verilmekteydi?

Athravan

Zerdüşt

Mubed

Magi

Hâfız

Açıklama:

İranlılar rahiplerine “magi” diyor, onlara halk ile tanrılar arasındaki aracılar gözüyle bakıyor, gittikleri savaşları kazanabilmek için rahipler ile en gözde putlarını beraberlerinde götürüyorlardı. Magi, savaşın kazanılması için tanrılara tesir edebildiğine göre, ineklerin daha fazla süt vermesi, tarlalardan daha fazla ürün alınabilmesi ve koyunların sırtındaki yünlerin artması için de tanrıları etkileyebilirdi. Halkın yorumu bu anlamdaydı.

Doğru Cevap: D

Soru 42

İran mitolojisi ile ilgli;
I. En eski bilgiler MÖ. XV. yüzyıla aittir
II. İran kahramanlık hikâyeleriyle efsanelerinin tarihi, Aryaların İran topraklarına geldikleri günlerden başlar
III. İran Efsanelerine konu olan hikayelerin anlatımların temellerini oluşturan tarihsel gelişmeler, efsaneler vedinsel rivayetlerin birtakım örnekleri de Avestâ’da görülmektedir.
IV. Klasik rivayetler dinsel, ulusal ve tarihsel gerçekler şeklinde Eşkaniler döneminde yazıya aktarılmıştır
açıklamalardan hangileri doğrudur?

I ve II

I ve III

I, II, III

II ve III

II, III, IV

Açıklama:

IV.seçenekte verilen bilgi çeldirici olarak kullanılmıştır. Sasanîlerin (224-652) ortaya çıkışıyla birlikte onların bir taraftan din ve Zerdüşt dini bağlantılı konulara yoğun ilgisinin; diğer taraftan da doğulu ve batılı düşmanları karşısında ulusal duygularının etkisiyle klasik rivayetler dinsel, ulusal ve tarihsel gerçekler şeklinde yavaş yavaş toplanarak yazıya aktarılmaya başlandı. Bu ilk çalışmalar, daha sonraki dönemlerde ulusal rivayetler konusunda önemli kitapların yazılmasına da uygun bir ortam hazırladı. Yani Eşkaniler değil Sasaniler olacaktır. Bu nedenle doğru yanıt C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 43

İran mitolojisinde su ile ilgili;
I. Mazdeizm’in kutsal kitabı Avesta’da övülüp kutsanır
II. Zerdüşt inançlarında ikinci kutsaldır
III. Suyun sorumlusu Camasp kutsal ölümsüzüdür
IV. “Ferâhkert” adında, yerkürenin üçte birini kapladığına inanılan büyük bir deniz bulunmaktadır
V. Zerdüşt ayinlerinde su sürekli bulundurulması gerekli ögelerden biri olmuştur
açıklamalardan hangileri doğrudur?

I, II, III

I, II, III, IV

I, II, III, V

I, II, IV, V

II, III, IV, V

Açıklama:

III. seçenekte verilen bilgi çeldirici olarak kullanılmıştır. İran mitolojisine göre göklerden sonra var edilen, yaratılışı elli gün süren ve dünyanın her bölgesinde yer altında bulunan suyun sorumlusu Hordâd kutsal ölümsüzüdür. Camasp, kardeşiyle birlikte Zerdüşt’ün dinini ilk kabul eden Kral olan Goştâsp’ın vezirleri görevinde bulunan kişidir. Doğru yanıt D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 44

Ateşkedelerle ilgi aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Zerdüşt dini bağlılarının kutsadıkları ateşi içerisinde koruyup sakladıkları yerlerin özel adıdır

Her ateşkede; sekiz kapılıdır ve sekiz köşeli birkaç odadan oluşmaktadır

İçerisinde kutsal ateşin hiç söndürülmeden yakıldığı “ateşdân yapının girişinde bulunur

Zerdüştinanırları, ateşkedeye; “şefkat kapısı” adını da verirler

Ateşkedelerde her zaman güzel kokular bulundurulur

Açıklama:

İçerisinde kutsal ateşin hiç söndürülmeden yakıldığı “ateşdân: ateşlik” söz konusu kompleks yapının girişinde değil ortasında yer alır. Doğru yanıt C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 45

Câm-i Cem hangi peygambere ait kabul edilir?

Hz. İsa

Hz. Süleyman

Hz. Adem

Hz. Yunus

Hz. Yusuf

Açıklama:

Câm-i Cem: İran hükümdarlarından Cemşîd ile Keyhusrev’e, aynı zamanda Süleyman Peygamber ve Büyük İskender’e ait olduğu kabul edilen sihirli kadeh. Doğru yanıt B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 46

Ahura Mazda’nın karşısında olan, onunla on iki yıl boyunca savaşan ve bu savaş sonunda yenilince kıyamet kopacağına inanılan, mitolojik simge aşağıdakilerden hangisidir?

Ehrimen

Hurmuzd

Hormez

Behmen

Şehrîver

Açıklama:

Ehrimen “kötü akıl”, “şeytan” anlamlarında kullanılmıştır. Ahura Mazda’nın karşısında Ehrimen vardır. Ancak çok sayıda değerlendirme, Mazdeist inanışının temel özellikleri arasında yaygın olarak yer alan inanışa göre; Ahura Mazda ile Ehrimen’in on iki bin yıl boyunca savaş halindedirler. Bu mücadelenin sonunda Ehrimen’in yenileceği, daha sonra da kıyametin kopacağı kabul edilir. Yerde ve gökte bulunan her şeyin; iyiler ve kötüler olarak iki gruba ayrıldığı, inanırlarının Ahura Mazda’yı destekledikleri onun Ehrimen’e galip gelmesi için çalıştıkları da yine bu inanışın özelliklerindendir. Ehrimen, iyilik güçlerinin karşısında sonsuza kadar dayanamaz. Tanrı Îzed’in gürzünden korkar. Zerdüşt’ün doğumuyla birlikte yeryüzünden kaçar. Doğru yanıt A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 47

Bu sayıya özel önem veren, ona değişik anlamlaryükleyen ve daha sonra da o “simgesel” nesneleri “tanrı” olarak algılayıp tapanilk kavim Sümerler’dir.
“Gezegenlerin sayısı”, “gökv e yer katmanları”, “Babil Asma Bahçeleri”nin sayısı bu rakamdır
Eski İran peygamberi Zerdüşt zamanında tanrının “bu sayı kadar meleği olduğu kabul edilir
“İran millî hikâyelerinde bu sayı kadar güçlü hükümdar vardır

Yukarıda özellikleri verilen ve eski devirlerden beri hemen bütün milletlerin dikkatlerini çekmiş ve tanrısal içerikler ile fizik ötesi anlamlar yüklenerek daha çok iyi ve bazen de kötü anlamlarda kullanılan sayı aşağıdakilerden hangisidir?

Üç

Dört

Altı

Yedi

On İki

Açıklama:

Heft: yedi, çok eski devirlerden beri hemen bütün milletlerin dikkatlerini çekmiş ve tanrısal içerikler ile fizik ötesi anlamlar yüklenerek daha çok iyi ve bazen de kötü anlamlarda kullanılmıştır. Birtakım sayıların kutsallığına çeşitli milletler tarafından inanılmasıyla birlikte bunlar arasında ön planda “üç”, “dört”, “altı”, “yedi”,“on iki”, ve “kırk” sayıları yer alırken, bu seçme rakamlar içerisinde de “yedi” ve “kırk” sayıları çok önemsenmiş, son derece değer verilen, kutsanan sayılar olarak
kabul edile gelmişlerdir. Yedi rakamına özel önem veren, ona değişik anlamlar yükleyen ve daha sonra da o “simgesel” nesneleri “tanrı” olarak algılayıp tapan ilk kavim Sümerler’dir. Klasik dönemlerde birtakım doğa unsurları, eski dünyada tesbit edilmiş gezegenlerin, asıl renklerin sayıları ve aynı şekilde diğer bazı nesneler ve olayların bu sayı miktarında bulunması bu sayının fizik ötesi yönünün daha çok ön plana çıkarılmasını sağlamıştır. Tarihlerindeki birçok olay, dinsel inanışları, ayinleri, “gezegenlerin sayısı”, “gök ve yer katmanları”, “Babil Asma Bahçeleri”nin sayısının yedi oluşu, Eski İran peygamberi Zerdüşt zamanında tanrının “yedi meleği” olarak kabul edilen kutsal ölümsüzler ebedîlik ve temizlik sembolleri olarak kutsanmışlardır. Doğru yanıt D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 48

A)Elburz
B)Heftan
C)İmşâspendân
D)İzed
1)Yedi makam
2)Tanrı
3)Mitolojik dağ
4)Kutsal ölümsüzler(melekler)
İran mitolojisindeki terimler ve karşılıkları aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak eşleştirilmiştir?

A-1
B-2
C-3
D-4

A-2
B-3
C-4
D-1

A-3
B-1
C-4
D-2

A-4
B-2
C-3
D-1

B-1
C-2
D-4
A-3

Açıklama:

Elburz:Mitolojik bir dağ olan ve günümüzde adı, Elburz Sıradağları olarak bilinen dağ.
Hefthân: İran ve Turan ülkeleri arasında bulunan, Rüstem ve İsfendiyâr’ın çok büyük tehlikelerle karşı karşıya kalmış oldukları “yedi makam” ya da “yedi merhale”
İmşâspendân: Kutsal Ölümsüzler: İmşâspendler “ölümsüz kutsallar”, “ölümsüz temizler” anlamlarını ifade eder.Terim olarak da, Mazdeizm’in en büyük melekleridir.
Îzed: Tanrı Farsça’da; “Allah” anlamındaki isimlerden “Îzed” ya da Avestâ’daki şekliyle “Yazata”, “yeze” kökünden gelen ve “tapınmak” anlamını veren bir kelimedir.
Doğru yanıt C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 49

Sufîler Kâf Dağı’nı; “gönül ülkesi”, “can ve gerçeklik dünyası” ve “Sîmorğ’un makamı” olarak kabul ederler"Sâlik’in tek ve en büyük hedefi oraya erişmektir. Ancak bu yolculuk alabildiğine zorlu ve engebeli yollardan geçmektedir. Bütün bu sıkıntıları aşmak için sabır, dayanma gücü ve gayret gerekir." Aşağıdakilerden hangisi Mantıku’t-tayr’ adlı eserinde bu çetin yolculuğu kaybolmadan tamamlayıp hedefe ulaşmayı sembolize ederek anlatmıştır?

Ferîduddîn-i Attâr

Mevlana

Fuzuli

Nabi

Şeyhülislam Yahya

Açıklama:

Sufîler Kâf Dağı’nı; “gönül ülkesi”, “can ve gerçeklik dünyası” ve “Sîmorğ’un makamı” olarak kabul ederler. Sâlik’in tek ve en büyük hedefi oraya erişmektir. Ancak bu yolculuk alabildiğine zorlu ve engebeli yollardan geçmektedir. Bütün sıkıntıları aşmak için sabır, dayanma gücü ve gayret gerekir. Gerçekte Ferîduddîn-i Attâr’ın Mantıku’t-tayr’ı bu çetin yolculuğu kaybolmadan tamamlayıp hedefe ulaşmayı sembolize ederek anlatır. Mevlânâ onu, bazen Allah’ın yüce sıfatlarının tecellî şekillerinden biri olarak niteler. Fars edebiyatında Kâf, mitolojik bütün geçmişi ve içeriğiyle Anka ve Sîmorğ’un ülkesi olarak algılanır. Doğru yanıt A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 50

İran’da suyu bol ve duru ırmakların, yeryüzünün bütün suları ve bütün üretkenliklerin kaynağı, annelerin memelerindeki sütlerin temizleyicisi, güç, parlaklık, duruluk ve arılık simgesi, uzun boylu, alabildiğine güzel, özgür, başında yıldızlarla donanmış altın taç, teninde altın elbiseler ve altından çok değerli gerdanlıklarla süslenmiş tanrıça aşağıdakilerden hangisidir?

Ahura Mazda

Asuman

İzed

Şehrîver

Nahid

Açıklama:

Nahîd/Anahita, Eski İran’da büyük tanrıçalardan biri olarak dinsel ayinlerinde çok özel bir yere ve öneme sahiptir. İran’da Anahita, suyu bol ve duru ırmakların, yeryüzünün bütün suları ve bütün üretkenliklerin kaynağı, annelerin memelerindeki sütlerin temizleyicisi, güç, parlaklık, duruluk ve arılık simgesi, uzun boylu, alabildiğine güzel, özgür, başında yıldızlarla donanmış altın taç, teninde altın elbiseler ve altından çok değerli gerdanlıklarla süslenmiş bir tanrıça olarak nitelenir. Doğru yanıt E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 51

Fars edebiyatında sevgilinin zülfü ve ayrılık günleri karanlık, siyah ve uzun oluşları nedeniyle buna benzetilir
Arapça’da “mîlâd: doğum” anlamındadır
İranlılar, bu gecenin Mitra’nın doğum gecesi olduğuna inanmaları gerekçesiyle onu Süryanice telaffuzuyla kabul etmişlerdir
Yılın bu en uzun gecesi, İranlılar tarafından uğursuz kabul edilir
Geçmişte İranlılar, bu gecenin uğursuzluklarından korunmak için sabah güneş doğuncaya kadar ateşler yakarak çevresinde eğlenir, sofralar kurar ve meyezd dağıtırlardı

Yukarıda özellikleri verilen kelime, aşığıdakilerden hangisidir?

Nevruz

Yelda

Şebdiz

Suruş

Sîmorğ

Açıklama:

Şeb-i Yeldâ” diye de bilinen, Farsça sözlüklerin önemli bir kısmında belirtildiği gibi, Süryanice’den Farsça’ya geçmiş bir kelime olan yeldâ: Arapça’da “mîlâd:doğum” anlamındadır. Yılın bu en uzun gecesi, İranlılar tarafından uğursuz kabul edilir. Bu gecenin uğursuz sayılmasının nedenleri arasında, kışın şiddetli soğuğuyla birlikte karanlıklar Ehrimen’inin saldırılarının sürmesi de yer alır. İranlılar, bu gecenin uğursuzluklarından korunmak için sabah güneş doğuncaya kadar ateşler yakarak çevresinde eğlenir, sofralar kurar ve meyezd dağıtırlardı. Bu tören, farklılıklarla da olsa günümüze kadar gelmiştir. Fars edebiyatında sevgilinin zülfü ve ayrılık günleri karanlık, siyah ve uzun oluşları nedeniyle şeb-i yeldâ’ya benzetilir. Doğru yanıt B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 52

İran ulusal hikâyeleri ve rivayetleri ne zaman başlamıştır?

Sasaniler döneminde

Arya kavminin İran’a göç etmesiyle

Hint ve İranlılar’ın ayrılmasıyla

M.Ö VII. Yüzyılda

Hint- Avrupa kavimlerinin ayrılmasıyla

Açıklama:

Eski Türk Edebiyatı ve mitolojik kişiler ilişkisini tanımlayabileceksiniz.

Doğru Cevap: B

Soru 53

Hangisi İran Mitolojisinin ana temalarından biri değildir?

Asuman

Canas

Ateşkede

Elbruz

Açıklama:

Eski Türk Edebiyatı ve mitolojik kişiler ilişkisini tanımlayabileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 54

İçine bakıldığında, dünyada olup biten her şeyin görüldüğüne inanılan bu kadehe ne ad verilir?

Elbruz

Cam-i Cem

Camasp

Ateşkede

Şehriver

Açıklama:

Eski Türk Edebiyatı ve mitolojik kişiler ilişkisini tanımlayabileceksiniz.

Doğru Cevap: B

Soru 55

Hangisi Mazdeist inanışta; kutsanmış ve Ahura Mazda’nın ikametgâhı olarak kabul edilmiştir?

Cam-i Cem

Ehrimen

Hefthan

Asuman

İranviç

Açıklama:

Eski Türk edebiyatındaki önemli mitolojik kişileri ayırt edebileceksiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 56

Aşağıdaki tanımlamalardan hangisi yanlıştır?

Ahura Mazda’nın karşısında Ehrimen vardır.

Her şeyi bilen ve her şeye gücü yeten Ahura Mazda’nın düşmanı ise, tümüyle kötü güçlerdir.

Kutsal ölümsüzlerden her biri, Ahura Mazda’nın özelliklerinden birini simgeler, onun kutsal özelliklerden biriyle ilişkilendirilir.

Eski iran inanışlarına göre; Ahura Mazda ezelden beri var olan aydınlık ile şimdiki aydınlık arasında bir araçtır.

Anahita, Ahura Mazda’nın emriyle göklerden, bulutların üstünden yağmur, kar ve dolu gönderir.

Açıklama:

Eski Türk edebiyatındaki önemli mitolojik kişileri ayırt edebileceksiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 57

Kâve, sahip olduğu özellikler ve makam bakımından Yunan mitolojisindeki hangi tanrı ile benzerlik gösterir?

Zeus

Hera

Apollon

Prometheus

Dionysos

Açıklama:

Eski Türk edebiyatındaki önemli mitolojik kişileri ayırt edebileceksiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 58

Anka’nın üzerinde yuva kurduğu kabul edilen efsanevî dağ hangisidir?

Hira Dağı

Kaz Dağı

Kaf Dağı

Aydos Dağı

Yıldız Dağı

Açıklama:

Eski Türk edebiyatındaki önemli mitolojik kişileri ayırt edebileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 59

İran’da “aydınlık meleği” olarak bilinen, sevgi, dostluk, şefkat ve sözünde durmanın, aydınlık ve mutluluğun sembolü olan Tanrı hangisidir?

Ahura Mazda

Muğ

Prometheus

Keyumers

Mihr

Açıklama:

Eski Türk edebiyatındaki önemli mitolojik kişileri ayırt edebileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 60

Hangisi Kutsal Ölümsüzlerden biri değildir?

Behmen

Ordibehişt/Asha

Sifendarmuz

Şehriver

Avesta

Açıklama:

Eski Türk edebiyatındaki önemli mitolojik kişileri ayırt edebileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 61

Aşağıdakilerden hangisi Keyûmers için söylenemez?

Dinsel ya da mitolojik rivayetlere göre Keyumers ilk insandır.

Şahnâmeye göre Keyumers ilk hükümdardır.

Keyumers inanışa göre yeryüzünde taç giyen ilk kişidir.

Keyumers aynı zamanda şehrin demircisidir.

Keyumers yaşadığı çağın en büyük kişiliğidir.

Açıklama:

Eski Türk edebiyatındaki önemli mitolojik kişileri ayırt edebileceksiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 62

İran mitolojisi ve İran efsaneleriyle ilgili en eski bilgiler hangi yüzyıla aittir.

MÖ. XV.

MÖ. XIV.

MÖ. XIII.

MÖ. XII.

MÖ. XI.

Açıklama:

İran mitolojisi ve İran efsaneleriyle ilgili en eski bilgiler MÖ. XV. yüzyıla aittir.

Doğru Cevap: A

Soru 63

I. Su
II. Gök
III. Ateş
IV. Tılsım
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri İran mitolojisinin ana temalarındandır?

Yalnız II

I, II

I, II, III

II, III, IV

I, II, III, IV

Açıklama:

İran mitolojisinin ana temaları: Âb: Su, Ahura Mazda, Asumân: Gök, Ateş, Ateşkede, Camasp, Câm-i Cem, Ehrimen, Elburz, Heft: Yedi, Hefthân: Yedi Makam, İmşâspendân:
Kutsal Ölümsüzler, İranvîc, Îzed: Tanrı, Kâf: Kaf Dağı, Kâve, Keyûmers, Mihr, Muğ, Nahîd, Nevrûz, Pîr-i Muğân, Sîmorğ, Surûş, Şebdîz, Yeldâ

Doğru Cevap: C

Soru 64

İran mitolojisinde, dünyanın her bölgesinde yer altında bulunan suyun sorumlusu kimdir?

Hordâd

Ahura Mazda

Hormez

Ateşkede

Camasp

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 65

Mazdeist inanışta ve İrano-Aryanlar’da tek iyilik tanrısı kimdir?

Ateşkede

Ahura Mazda

Camasp

Ehrimen

Elburz

Açıklama:

Ahura Mazda
Mazdeist inanışta ve İrano-Aryanlar’da tek iyilik tanrısıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 66

İslâm kültüründe, “Şeytan” ve “İblîs” kelimelerinin karşılığı kimdir?

Camasp

Ateşkede

Ahura Mazda

Ehrimen

Elburz

Açıklama:

İslâm kültüründe Ehrimen, “Şeytan” ve “İblîs” kelimelerinin karşılığı olarak kabul edilir.

Doğru Cevap: D

Soru 67

Mitolojik rivayetlerde Ehrimen, Ahura Mazda’nın yaratılışına muhalefetinden dolayı yerküreyi yararak tam ortasına girmiş, o anda şiddetli bir sarsıntıyla bu dağ yerden yükselmiş, ardından da diğer dağlar bu dağın köklerinden ortaya çıkarak yeryüzünde yerleşmişlerdir.
İran mitolojisinde yer alan ve yukarıda açıklaması verilen dağın adı nedir?

Elbruz

Ateşkede

Heft

Kâve

Kâf

Açıklama:

Mitolojik rivayetlerde Ehrimen, Ahura Mazda’nın yaratılışına muhalefetinden dolayı yerküreyi yararak tam ortasına girmiş, o anda şiddetli bir sarsıntıyla Elburz Dağı yerden yükselmiş, ardından da diğer dağlar Elburz’un köklerinden ortaya çıkarak yeryüzünde yerleşmişlerdir.

Doğru Cevap: A

Soru 68

İran mitolojisinde yer alan Kutsal Ölümsüzler'den yerküredeki bütün ateşlerin sorumlusu olan melek aşağıdakilerden hangisidir?

Hordâd

Sifendârmûz

Şehrîver

Ordîbehişt

Behmen

Açıklama:

Ordîbehişt, manevî dünyada Ahura Mazda’nın doğruluk, temizlik ve kutsallığının simgesi, maddi evrende ise, yerküredeki bütün ateşlerin sorumlusudur.

Doğru Cevap: D

Soru 69

İranlılar tarafından ilk insan ve yeryüzünün ilk hükümdarı olarak bilinen kişi kimdir?

Keyûmers

Kâve

Ehrimen

Mihr

Muğ

Açıklama:

Keyûmers, yaşadığı çağın en büyük kişiliği, İranlılar tarafından ilk insan ve yeryüzünün ilk hükümdarı olarak bilinir.

Doğru Cevap: A

Soru 70

Eski İran’da büyük tanrılardan biri olan, aynı zamanda “aydınlık meleği”nin adı, sevgi, dostluk, şefkat ve sözünde durmanın, aydınlık ve mutluluğun sembolü olarak bilinen mitolojik kişilik kimdir?

Keyûmers

Kâve

Muğ

Nevrûz

Mihr

Açıklama:

Eski İran’da Mihr, büyük tanrılardan biri, aynı zamanda “aydınlık meleği”nin adı, sevgi, dostluk, şefkat ve sözünde durmanın, aydınlık ve mutluluğun sembolü olarak bilinir.

Doğru Cevap: E

Soru 71

Arapça karşılığı “ankâ:uzun boyunlu”dur. Hiç kimse tarafından görülmemiş bir kuştur. Fars edebiyatında değişik görünümleriyle yer alan, oldukça dikkat çekici mitolojik ögelerden
biridir. Kendisine verilen üstün nitelikler dolayısıyla şairlerin değişik yorumlamalarına ve zengin nitelemelerine neden olmuştur.
Yukarıda İran mitolojisine ait hangi ögenin açıklaması yapılmıştır?

Muğ

Nevrûz

Nahîd

Mihr

Sîmorğ

Açıklama:

Arapça karşılığı “ankâ:uzun boyunlu”, Sîmorğ hiç kimse tarafından görülmemiş bir kuştur. Fars edebiyatında değişik görünümleriyle yer alan, oldukça dikkat çekici mitolojik ögelerden
biridir. Kendisine verilen üstün nitelikler dolayısıyla şairlerin değişik yorumlamalarına ve zengin nitelemelerine neden olmuştur.

Doğru Cevap: E

Ünite 6

Soru 1

İran’ın mitolojik tarihi hakkında bilgiler içerir.
Turan ve İran savaşlarını anlatır.
Yazarı belli değildir.
Yirminci yüzyılda yazılmıştır.
Mesnevi türünde bir eserdir.

Yukarıda verilen bilgilerden hangileri Şehnâme için doğrudur?

I, II, V

I, II, IV

I, IV, V

II, III, V

II, III, IV

Açıklama:

Şehnâme İran şâiri Firdevsî tarafından, onuncu yüzyılın sonlarında yazılmıştır. İran’ın mitolojik tarihi anlatan altmış bin beyitlik büyük mesnevîsidir. Eserin çoğu bölümünde Turan ve İran savaşlarından bahsedilir.

Doğru Cevap: A

Soru 2

İçine bakıldığında dünyada istenilen her yeri gösterdiği söylenen Câm-ı cihan-nümâ hangi nesnedir?

Kuyu

Ayna

Kadeh

Mum

Lamba

Açıklama:

Câm-ı cihan-nüma (Câm-ı kitînüma) Cemşid’e ait olduğu söylenen, fakat Şehnâme’de Keyhüsrev’in sahip olduğu, yedi değişik madenden yapılmış sihirli kadehtir. Bunun içine bakıldığında dünyada istenilen her yer görülebilirmiş.

Doğru Cevap: C

Soru 3

Aşağıdaki mitolojik kişilerden hangisi aşk meydanında âşıka zulümler eden sevgiliyi tasavvur etmek için kullanılmıştır?

Keyhüsrev

Dahhâk

Feridun

Hızır

Hüsrev

Açıklama:

Klâsik edebiyatımızda Dahhâk, büyük bir hükümdâr olması, zalimliği, Feridun tarafından yok edilmesi ve özellikle de omuzlarındaki iki yılan sebebiyle zikredilmiştir. Aşk meydanında sevgilisinden zulümler gören âşıkın hâlini ifadede sevgili zaman zaman Dahhâk olarak tasavvur edilmiştir.

Doğru Cevap: B

Soru 4

Feridun edebiyatta hangi nitelikleri ile anılır?

Azâmet ve şa’şaa sembolü oluşu

Büyük bir hükümdâr olması ve zalimliği

Âb-ı hayâtı içerek ölümsüz olması

Adaletli ve uzun ömürlü oluşu

Trajik bir hayatı olması

Açıklama:

Feridun edebiyatta, adalet, iyilik ve uzun ömürlülüğüyle anılırken, bilhassa kasidelerde, memdûha Feridun’la ilgili çeşitli sıfatlar verilir ve böylece övülmüş olur.

Doğru Cevap: D

Soru 5

Âb-ı hayâtı içerek ölmezlik sırrına eriştiği söylenen mitolojik kişi kimdir?

İskender

Hz.Musa

Cem

Rüstem

Hızır

Açıklama:

Rivâyetlere göre âb-ı hayâtı içerek ölmezlik sırrına erişen, peygamber veya veli olduğu tartışmalı olan kutsal bir kişidir. İskender’le birlikte âb-ı hayatı aradıkları, âb-ı hayâtı İskender’in içemediği fakat Hızır’ın içtiği ve kıyamete kadar yaşayacak olduğu söylenir.

Doğru Cevap: E

Soru 6

İslam tarihinde Zü’l-Karneyn ismi ile anılan şahsiyet edebiyatta hangi isimle anılmaktadır?

İskender

Feridun

Hızır

Efrâsiyâb

Nûşirevân

Açıklama:

Eski kültürümüzün hemen hemen bütün alanlarına girmiş, tarihî-efsânevî bir şahsiyet olan İskender; İslâm tarihindeki Zü’l-Karneyn, Yunan (Makedon) tarihindeki Büyük İskender ve bunların karıştırılmasıyla meydana gelmiş olan âb-ı hayatı arayan İskender olmak üzere üç farklı kimlikle karşımıza çıkmaktadır.

Doğru Cevap: A

Soru 7

Keyhüsrev-i Sânî (İkinci Keyhüsrev) ifadesi kasidelerde neyi anlatmak amacıyla kullanılır?

Övülen kişinin Keyhüsrev kadar zalim olduğunu

Övülen kişinin Keyhüsrev’den uzun yaşadığını

Övülen kişinin Keyhüsrev gibi adaletli olduğunu

Övülen kişinin yüceliğinin, kahramanlığının artık Keyhüsrev’i unutturduğunu

Övülen kişinin sahip olduğu hazinelerin Keyhüsrev’inkine denk olduğunu

Açıklama:

Keyhüsrev, Divan şâirleri tarafından bir kıyas malzemesi olarak kullanılan iktidar, saltanat, kudret ve ihtişam sembolü şahsiyetlerden biridir. Genellikle kasidelerde memdûhu överken bir kıyas olarak kullanılır ve memdûhun Keyhüsrev-i Sânî (İkinci Keyhüsrev) olduğu söylenir. Şâir, övdüğü kişinin yüceliğinin, kahramanlığının artık Keyhüsrev’i unutturduğunu söylemektedir.

Doğru Cevap: D

Soru 8

Nûşirevân'ın Tâk-ı Kisrâ isimli sarayının takına astırdığı çan neyin sembolüdür?

Güç

Kahramanlık

Adalet

Sadakat

Zenginlik

Açıklama:

Adaleti ile meşhur Nûşirevân, Tâk-ı Kisrâ veya Eyvân-ı Kisrâ adıyla anılan ünlü sarayının tâkına bir çan astırmış ve bu çanın ucuna da bir zincir bağlatmıştı. İhtiyacı olan bu zinciri çekerek Nûşirevân haberdar eder ve o da bu kişiyle ilgilenirdi. Bu zincire âdalet zinciri denirdi.

Doğru Cevap: C

Soru 9

Rüstem’in sıfatı olan dâstân kelimesi ne anlama gelir?

Yaşlı

Hile

Zalim

Aşık

Yiğit

Açıklama:

Rüstem’in sıfatı olan dâstân kelimesi aynı zamanda hile anlamına da geldiğinden, şâirler sevgilinin kaş, göz, kirpik, gamze vs. unsurlarını Rüstem’le beraber kullanmışlardır.

Doğru Cevap: B

Soru 10

Övdüğü memduhu Siyavuş ile anan bir şair memduhun hangi özelliğinden bahsetmek istemiştir?

Zalim oluşu

Adaletli oluşu

Güçlü oluşu

Cesur oluşu

Talihsiz oluşu

Açıklama:

Siyavuş, İran mitolojik tarihinin bahtsız kahramanlarından biridir. Üvey annesi Siyavuş’a aşık olmuş, bunu öğrenen Siyavuş Afrasiyab’ın ülkesine kaçmış ve orada feci şekilde öldürülmüştü. Siyavuş, Klâsik edebiyatımızda bir kıyas malzemesi olarak kullanılırdı.

Doğru Cevap: E

Soru 11

Şairlerin şiirlerinde övdüğü kişiye verilen isim aşağıdakilerden hangisidir?

Cemşid

Memduh

Kayser

Hüsrev

Dârâ

Açıklama:

Şâirlerin şiirlerinde övdüğü kişiye memdûh adı verilir. “Övülen kişi” anlamına gelmektedir. Doğru cevap B şıkkıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 12

Divan edebiyatı şairlerini derinden etkileyen, İran’ın mitolojik tarihini de anlatan altmış bin beyitlik ünlü eser Şehnâme'nin yazarı aşağıdakilerden hangisidir?

Firdevsî

Bâkî

Fuzûlî

Yahyâ Bey

Mesîhî

Açıklama:

Şehnâme; İran şâiri Firdevsî’nin, onuncu yüzyılın sonlarında, yazmış olduğu İran’ın mitolojik tarihini de anlatan altmış bin beyitlik büyük mesnevîsidir. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 13

Aşağıdakilerden hangisi Cemşid'le ilişkilendirilen bir özelliktir?

Âb-ı hayât'tan içmesi

Kıyamete kadar yaşayacak olması

Şarabı ilk bulan kişi olması

İskender ile çeşitli maceralara katılması

Denizde darda kalanlara yardım etmesi

Açıklama:

A, B, D ve E şıkları Hızır ile ilgili rivayet ve inançları yansıtır. Bir rivayete göre şarabın mucidi Cemşid’di. Sarayda sürekli baş ağrısından şikayet eden, -başka rivayette de Cem’in kendisine kızarak öldürmek için üzüm sularının biriktirildiği depoya atılmış- bir cariye varmış. Cariye bu zehirli suyu içerek ölmeye karar vermiş ve içmiş. Tabi içer içmez de uykuya dalmış. Uyandığında ne başı ağrıyormuş ne de üzerinde bir ağırlık görmüş. Aksine şen, mutlu ve huzurluymuş. Durumu Cem’e iletmişler ve böylece şarap bulunmuş. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 14

Divan-ı Lügati’t-Türk’te adı Alp Er Tunga olarak geçen büyük kahraman, Şehname'de hangi isimle anılmaktadır?

Dârâ

Cemşid

Feridun

Efrâsiyâb

Rüstem

Açıklama:

Efrâsiyâb, Şehnâme’de geçen olağanüstü kahramanlardan biridir. Efrâsiyâb adı Divan-ı Lügati’t-Türk’te de geçer. Kaşgarlı Mahmud’a göre Efrâsiyâb Türklerin büyük hakanıdır. Asıl adı Tonga Alp Er’dir (Alp Er Tunga). Bebür (kaplan cinsi bir hayvan) gibi kuvvetli, yiğit bir adam demektir. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 15

Bizde Ferhad ile Şirin olarak bilinen hikâyedeki Ferhad İranlılarda hangi isimle anılır?

Nemrud

Keyhüsrev

Hüsrev

Hızır

Rüstem

Açıklama:

Bizde Ferhad ile Şirin hikâyesi olarak bilinen hikâye İranlılarda Hüsrev u Şirin olarak bilinir. Bu hikâye içinde adı geçen ve önemli bir süsleme ustası olan Ferhad Türk anlatılarında ön plana çıkmış, Hüsrev unutulmuş hatta olay İran’dan çıkıp Amasya civarına nakledilmiştir. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 16

Aşağıdaki mitolojik karakterlerden hangisi Divân şiirinde daha çok kuyu motifiyle birlikte işlenir?

Nemrud

Nuşinrevan

Cem

Rüstem

Bijen

Açıklama:

Cem; şarap-kadeh-içki meclisi; Nuşinrevan, adalet; Rüstem, kahramanlık ve yiğitlik; Nemrut, zulüm; Bijen, daha çok kuyu motifleriyle birlikte zikredilir. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 17

I. İskender'in aynası
II. Simurg
III. Cem'in kadehi
IV. Nûşirevân'ın zinciri
Yukarıda verilen nesnelerden hangisi/hangileri tasavvufta "gönül"ü sembolize eder?

I ve III

I ve II

II ve IV

III ve IV

II ve III

Açıklama:

Kimine göre İskender’in Aynası (âine-i İskender) ile Cem’in kadehi aynı şeye gönderme yapmaktadır. Zira ikisi de çok uzak mesafeleri gösteren birer esrarengiz nesnedir. Tasavvufi literatürde bu ikisi gönülü sembolize eder. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 18

Aşağıdaki mitolojik karakterlerden hangisi yaptığı zulüm ve omuzlarındaki yılanlarla özdeşleşmiştir?

Dârâ

Dahhâk

Bijen

Feridun

Rüstem

Açıklama:

Klâsik edebiyatımızda Dahhâk, büyük bir hükümdâr olması, zalimliği, Feridun tarafından yok edilmesi ve özellikle de omuzlarındaki iki yılan sebebiyle zikredilmiş ve onun kıssasına atıfta bulunulan değişik beyitler ortaya konulmuştur. Aşk meydanında sevgilisinden zulümler gören âşıkın hâlini ifadede sevgili zaman zaman Dahhâk olarak tasavvur edilmiştir. Sevgilinin omuzlara dökülen saçları, Dahhak’ın iki omuzundaki yılanlara benzetilmiş, bazen de rakibe Dahhak denilmiştir. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 19

"Gözünden güç göricek dil yapışsa nola zülfüne
Ki oldur adl zinciri asılmış tâk-ı Kisrâ’dan"
Yukarıdaki beyitte geçen "Kisrâ" ile sözü edilen mitolojik hükümdar aşağıdakilerden hangisidir?

Rüstem

Keyhüsrev

Nûşirevân

İskender

Dârâ

Açıklama:

Adaletiyle efsanelere karışmış büyük bir hükümdâr olan Nûşirevân, hem adaleti hem de yaptırmış olduğu ünlü saraylar ve bu sarayların tâklarıyla meşhur olmuş bir hükümdârdı. Divan şiirinde de daha çok adaletiyle bahis konusu edilirdi. Nûşirevân, Tâk-ı Kisrâ veya Eyvân-ı Kisrâ adıyla anılan ünlü sarayının tâkına bir çan astırmış ve bu çanın ucuna da bir zincir bağlatmıştı. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 20

Yunan mitolojisinde Herakles'in on iki imkansız işi başarmasına benzer şekilde, İran mitolojisinde yedi engeli geçip, Bijen'i Efrâsiyâb'dan kurtaran kahraman aşağıdakilerden hangisidir?

Zâl

Siyavuş

Gâve

Gîv

Rüstem

Açıklama:

Efsanevî İran şahı Keykavus’u esir olduğu devlerin elinden kurtaran ve bu macerasında Heft-han adı verilen yedi aşılmaz engeli aşarak, Mazenderan seferiyle devleri mağlup eden; İran’ın ünlü kahramanı Bijen’i tutsak olduğu Efrâsiyâb’ın elinden kurtaran Rüstem'dir. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 21

İran şâiri Firdevsî’nin, onuncu yüzyılın sonlarında, yazmış olduğu İran’ın mitolojik tarihini de anlatan altmış bin beyitlik büyük mesnevîsi aşağıdakilerden hangisidir?

Şehnâme

Fuzûlî

Cemşid

Dârâ

Hüsrev

Açıklama:

Şehnâme; İran şâiri Firdevsî’nin, onuncu yüzyılın sonlarında, yazmış olduğu İran’ın mitolojik tarihini de anlatan altmış bin beyitlik büyük mesnevîsidir.

Doğru Cevap: A

Soru 22

Roma ve Bizans krallarına eski dilde verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?

Kisra

Kayser

Memdûh

Câm-ı cihan-nüma

Câm-ı kîtî-nümâ

Açıklama:

Roma ve Bizans krallarına eski dilde Kayser adı verilirdi.

Doğru Cevap: B

Soru 23

9 ve 10. yüzyıllar içinde yaşayan ve “tarihin babası” unvanıyla da anılan büyük tarihçi aşağıdakilerden hangisidir?

Cemşîd

Bijen

Taberî

Dahhâk

Dârâ

Açıklama:

9 ve 10. yüzyıllar içinde yaşayan Taberî, “tarihin babası” unvanıyla da anılan büyük tarihçilerden biridir. Eserinde yaratılışın başlangıcından halifeler çağına kadar insanlık tarihini yazmıştır. Firdevsî’nin anlatılarının hemen hepsi onda da vardır. Bu hikâyeler bizim şiirimizdeki göndermelere daha yakındır.

Doğru Cevap: C

Soru 24

Bîjen’i kuyu motifiyle beraber kullanan ve sevgilinin çene çukuru için çâh-ı Bîjen benzetmesini yapan kişi aşağıdakilerden hangisidir?

Bâkî

Yahyâ Bey

Şehnâme

Cem Sultan

Mesîhî

Açıklama:

Cem Sultan, aşağıdaki beyitte Bîjen’i kuyu motifiyle beraber kullanmakta ve sevgilinin çene çukuru için çâh-ı Bîjen benzetmesini yapmaktadır:
Mümkin olursa zenahdânı çehinden geç gönül
Niçe Rüstem’ler düşüpdür işbu çâh-ı Bîjen’e
(Cem Sultan)

Doğru Cevap: D

Soru 25

Şehnâme’de mâcerâları anlatılan büyük kahramanlardan Giv’in oğlu, Rüstem’in
torunu aşağıdakilerden hangisidir?

İskender

Dârâ

Feridun

Efrâsiyâb

Bijen

Açıklama:

Bijen, Şehnâme’de mâcerâları anlatılan büyük kahramanlardan Giv’in oğlu, Rüstem’in torunudur.

Doğru Cevap: E

Soru 26

Cemşid’i öldürerek saltanat tahtına oturan efsanevî İran hükümdârı aşağıdakilerden hangisidir?

Hüsrev

İskender

Dahhâk

Dârâ

Cem Sultan

Açıklama:

Dahhâk: Cemşid’i öldürerek saltanat tahtına oturan efsanevî İran hükümdârı.

Doğru Cevap: C

Soru 27

Aşağıdakilerden hangisi Hızır'ın divan şiirinde kullanılan benzetmelerinden biri değildir?

denizde darda kalanlara yardım ettiği inancı

âb-ı hayâtı Hızır’ın i içememesi fakat İskender’in içmesi

Hızır kelimesinin yeşil anlamına gelmesi

İskender’le olan âb-ı hayatı arama maceraları

Hz. Musa ile olan yolculuğu, bu yolculuk akabinde ayrılışları

Açıklama:

Hızır, şahıs, kavram ve sembolik bir unsur olarak Divan şiirinde çok değişik benzetmeye konu olmuştur. Hz. Musa ile olan yolculuğu, bu yolculuk akabinde ayrılışları, İskender’le olan âb-ı hayatı arama maceraları, âb-ı hayâtı İskender’in içememesi fakat Hızır’ın içmesi, Hızır kelimesinin yeşil anlamına gelmesi, kıyamete kadar yaşayacak olması, denizde darda kalanlara yardım ettiği inancı vesileleriyle pek çok değişik suretle Divan şiirinde söz konusu edilmiştir.

Doğru Cevap: B

Soru 28

Keykavus’tan sonra İran tahtına geçen, Şehname’nin olağanüstü hükümdar kahramanı aşağıdakilerden hangisidir?

Keyhüsrev

Nemrud

Afrâsiyâb

Nûşirevân

İskender

Açıklama:

Keyhüsrev, Keykavus’tan sonra İran tahtına geçen, Şehname’nin olağanüstü hükümdar-kahramanlarından birisidir.

Doğru Cevap: A

Soru 29

I. İranlıların, Şehname’de adı en fazla zikredilen efsanevî kahramanıdır.
II. Yine kendisi gibi adı ve kahramanlıkları efsanelere karışmış ünlü Şehname kahramanı Zal’in oğludur.
III. Hemen hemen bütün şahların maceralarında öyle veya böyle etkileri vardır.
IV. M.S. 531 ila 579 yılları arasında hükümdârlık yapan, İran’ın Sâsânî sülalesinden, adaletiyle ün salmış bir hükümdârdır.
V. Divan şiirinde bir kahramanlık ve yiğitlik sembolüdür.
Yukarıda verilen bilgilerden hangisi/hangileri Rüstem ile ilgilidir?

III, IV

II, V

IV, V

I, II, III

Açıklama:

Rüstem
İranlıların, Şehname’de adı en fazla zikredilen efsanevî kahramanıdır. Rüstem, yine kendisi gibi adı ve kahramanlıkları efsanelere karışmış ünlü Şehname kahramanı Zal’in oğludur. Daha küçüklüğünde kimsenin başedemediği devler ve diğer korkunç yaratıklarla savaşmış mitolojik bir kişidir. Şehname için bir nevi Rüstem’in maceraları dense yeridir. Zira, hemen hemen bütün şahların maceralarında öyle veya böyle Rüstem’in etkileri vardır.

Doğru Cevap: E

Soru 30

"Görüp sipahını olsaydı vâkıf-ı rezmin
Tefâhur etmez idi darb-ı tîğ ile Rüstem"
Yukarıda verilen "eğer Rüstem benim övdüğüm kişinin askerlerini ve savaş sırlarını görseydi kılıcıyla hiç övünmezdi" anlamına gelen beyit kime aittir?

Zâtî

Nesîmî

Fuzûlî

Nev’î

Mesîhî

Açıklama:

Aşağıdaki beyitte şâir, eğer Rüstem benim övdüğüm kişinin askerlerini ve savaş sırlarını görseydi kılıcıyla hiç övünmezdi demektedir:
Görüp sipahını olsaydı vâkıf-ı rezmin
Tefâhur etmez idi darb-ı tîğ ile Rüstem
(Fuzûlî)

Doğru Cevap: C

Soru 31

Firdevsi’nin yazmış olduğu İran’ın mitolojik tarihini anlatan eser hangisidir?

Şehnâme

Baburnâme

Fetihnâme

Selimnâme

Surnâme

Açıklama:

Şehnâme İran şâiri Firdevsî’nin, onuncu yüzyılın sonlarında, yazmış olduğu İran’ın mitolojik tarihini de anlatan altmış bin beyitlik büyük mesnevîsidir

Doğru Cevap: A

Soru 32

I- Şehnâme
II- Büyük Masallar
III- Arap Kültürü
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri Tanpınar’a göre Divan şiirinin mitolojik kaynaklarını oluşturmaktadır?

I, II, III

I, II

I, III

II, III

Yalnız I

Açıklama:

Tanpınar’a göre Divan şiiri mitolojisini “doğrudan doğruya Şehnâme’den, Büyük Masallardan ve Arap kültüründen almıştı”. Fakat Divan şiirinin mitolojik arka plânını sadece İran ve Arap’a bağlamak da yanlış olacaktır kanâatindeyiz. İran ve Arap kültürü olduğu kadar, Hint, Çin, Ortadoğu’nun başka milletleri, Yunan ve Anadolu’da daha önce yaşamış diğer milletlerin mitolojilerinin de Divan şiirinin derin iç yapısında izleri vardır

Doğru Cevap: A

Soru 33

Şehnâme’de de geçen Cam-ı cihan-nüma Divan şiirinde kime aittir?

Cemşid

Rüstem

İskandar

Behram

Hürmüz

Açıklama:

Câm-ı cihan-nüma veya diğer adıyla Câm-ı kitînüma: Cemşid’e ait olduğu söylenen, fakat Şehnâme’de Keyhüsrev’in sahip olduğu, yedi değişik madenden yapılmış sihirli kadeh. Bunun içine bakıldığında dünyada istenilen her yer görülebilirmiş.

Doğru Cevap: A

Soru 34

Şehnâme’de İran’ın ezeli düşmanı olan ve eserin yarısı boyunca İran’la savaşan ülke hangisidir?

Turan

Hindistan

Çin

Bizans

Arabistan

Açıklama:

Şehnâme’nin yarısından fazlası Turan ve İran savaşlarına ayrılmıştır. Bu iki millet arasındaki o büyük rekabet Şehnâme’nin her satırında hissedilir.

Doğru Cevap: A

Soru 35

Şehnâme’de Cemşid’i öldürerek saltanat tahtına oturan efsanevi İran hükümdarı hangisidir?

Dahhak

Dara

Bijen

Efsariyab

Feridun

Açıklama:

Cemşid’i öldürerek başa geçen Dahhak Divan şiirdinde zalimliği ve özellikle de omuzlarındaki iki yılan sebebiyle zikredilmiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 36

Aşağıdaki eserlerden hangisinde de Şehnâme’de geçen olağanüstü kahramanlardan biri olan Efrâsiyâb geçmektedir?

Divan-ı Lügati’t-Türk

Atabetü'l-Hakayık

Divan-ı Hikmet

Kutadgu Bilig

Muhakemetü'l-Lugateyn

Açıklama:

Efrâsiyâb adı Divan-ı Lügati’t-Türk’te de geçer. Kaşgarlı Mahmud’a göre Efrâsiyâb Türklerin büyük hakanıdır. Asıl adı Tonga Alp Er’dir (Alp Er Tunga). Bebür (kaplan cinsi bir hayvan) gibi kuvvetli, yiğit bir adam demektir.

Doğru Cevap: A

Soru 37

Anadolu’da Ferhad ile Şirin olarak bilinen hikaye İranlılar tarafından ne şekilde bilinmektedir?

Hüsrev ile Şirin

İskender ile Şirin

Feridun ile Şirin

Dara ile Şirin

Cemşid ile Şirin

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 38

I- İskender
II- Musa Peygamber
III- Afrasiyab
Yukarıda verilenlerden hangisi ya da hangileri Şehname’nin olağanüstü hükümdar-kahramanlarından olan Keyhüsrev’in olası tarihi eşdeğerleridir?

I, II, III

I, II

I, III

II, III

Yalnız I

Açıklama:

Keykavus’tan sonra İran tahtına geçen, Şehname’nin olağanüstü hükümdar-kahramanlarından birisidir. Bazılarına göre Keyhüsrev dedikleri İskender’dir, bazıları Süleyman’dır ve bazıları da Mûsâ Peygamber derken kimilerine göre ise Afrâsiyâb’tır. Keyhüsrev, Divan şâirleri tarafından bir kıyas malzemesi olarak kullanılan iktidar, saltanat, kudret ve ihtişam sembolü şahsiyetlerden biridir

Doğru Cevap: A

Soru 39

“Yandım belâ-yı hecr ile Nemrûd nârından beter
Gel ey Halîlim bir kadem tâze gülistân et beni”
Yukarıda verilen dizelerin sahibi olan Divan şairi hangisidir?

Ahmed Paşa

Gelebolulu Ali

Mesihi

Aşık Çelebi

Baki

Açıklama:

Divan şiirinde sevgilinin aşıka yaptığı zulüm ve işkence, daha çok Nemrud zulmü olarak tavsif olunmuştur. Yukarıda verilen dizelerde de Ahmed Paşa bu zulmü tasvir etmektedir.

Doğru Cevap: A

Soru 40

Şehname’de adı geçen ünlü kahramanlardan Zal’in oğlu olan kahraman kimdir?

Rüstem

Bijen

Keyhüsrev

Cemşid

Siyavuş

Açıklama:

İranlıların, Şehname’de adı en fazla zikredilen efsanevî kahramanı Rüstem’dir. Rüstem, yine kendisi gibi adı ve kahramanlıkları efsanelere karışmış ünlü Şehname kahramanı Zal’in oğludur.

Doğru Cevap: A

Soru 41

Cemşid’i öldürerek saltanat tahtına oturan efsanevî İran hükümdarı hangisidir?

Simurg

Bijen

Cemşid

Efrasiyab

Dahhak

Açıklama:

Eski Türk Edebiyatı ve mitolojik kişiler ilişkisini tanşmlayabileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 42

Seçeneklerden hangisi efsanevi kuş Simurg'un büyüttüğü kahramandır?

Zâl

Feridun

Hızır

Bijen

Efrasiyab

Açıklama:

Eski Türk edebiyatındaki önemli mitolojik kişileri ayırt edebileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 43

Efrasiyab ile ilgili ifadelerden hangisi yanlıştır?

Kaşgarlı Mahmud'a göre Türklerin büyük hakanıdır.

Hükümdarlık ve saltanat sembolüdür.

Memduh övülürken kıayas malzemesi olarak kullanılır.

Adı Şehname'de geçmektedir.

Cemşid'i öldüren İran hükümdarıdır.

Açıklama:

Eski Türk edebiyatındaki önemli mitolojik kişileri ayırt edebileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 44

Seçeneklerden hangisi divan şiirinde bir zulüm sembolüdür?

Nemrud

Nuşirevan

Neriman

Bijen

Dahhak

Açıklama:

Mitolojik kişilerin eski şiirimizdeki sembolik önemini açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 45

Hızır kelimesinin anlamı seçeneklerden hangisinde doğru verilmiştir?

Nehir

Sevgili

Peygamber

Yeşil

Yağmur

Açıklama:

Mitolojik kişilerin eski şiirimizdeki sembolik önemini açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 46

Hikayesi Yusuf peygamberin öyküsüne benzeyen mitolojik figür hangisidir?

Keykavus

Simurg

Zal

Siyavuş

İsfendiyar

Açıklama:

Eski Türk edebiyatındaki önemli mitolojik kişileri ayırt edebileceksiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 47

Bijen'e ilişkin ifadelerden hangisi yanlıştır?

Giv'in oğlu, Rüstemin torunudur.

Şehnamede adı geçmez.

Çah-ı Bijen ile ilişkilidir.

Kahramanlık sembolüdür.

Efrasiyab tarafından içine atıldığı kuyuyla anılır.

Açıklama:

Metin çözmede mitolojik kişi ve şâirin niyeti arasında ilişkiyi ifade edebileceksiniz.

Doğru Cevap: B

Soru 48

Aşağıdakilerden hangisi Firdevsi’nin, onuncu yüzyılın sonlarında yazmış olduğu İran’ın mitolojik tarihini anlatan büyük mesnevisine verilen addır?

Diakronik

Şehname

Efsane

Dogma

Memorat

Açıklama:

Şehname; İran şairi Firdevsi’nin, onuncu yüzyılın sonlarında, yazmış olduğu İran’ın mitolojik tarihini de anlatan altmış bin beyitlik büyük mesnevisidir. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 49

Şairlerin şiirlerinde övdüğü kişiye verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?

Kayser

Sühan

Memdüh

Taberi

Nişan

Açıklama:

Şairlerin şiirlerinde övdüğü kişiye "memdüh" adı verilmektedir. “Övülen kişi” anlamına gelmektedir. Doğru cevap C şıkkıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 50

Aşağıdakilerden hangisi Şehname’de maceraları anlatılan Giv’in oğlu ve Rüstem’in torunu olarak bilinen büyük kahramanlık sembolüdür?

Bijen

Nemrud

Hüsrev

Siyavuş

Dara

Açıklama:

Bijen, Şehname’de maceraları anlatılan büyük kahramanlardan Giv’in oğlu, Rüstem’in torunudur. Bir kahramanlık sembolüdür ve daha ziyade Efrasiyab tarafından içine atıldığı kuyuyla birlikte anılmaktadır. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 51

Cemşid’i öldürerek saltanat tahtına oturan efsanevi İran hükümdarı aşağıdakilerden hangisidir?

Efrasiyab

Hızır

Zal

Rüstem

Dahhak

Açıklama:

Dahhak, Cemşid’i öldürerek saltanat tahtına oturan efsanevi İran hükümdarıdır. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 52

Keykavus’tan sonra İran tahtına geçen, Şehname’nin olağanüstü hükümdar-kahramanlarından biri olan mitolojik şahsiyet kimdir?

Siyavuş

Keyhüsrev

Dahhak

Nüşirevan

Cemşid

Açıklama:

Keyhüsrev, Keykavus’tan sonra İran tahtına geçen, Şehname’nin olağanüstü hükümdar-kahramanlarından birisidir. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 53

Aşağıdakilerden hangisi kahraman Zal’in oğlu, Şehname’de de adı en fazla zikredilen efsanevi kahramandır?

Rüstem

İskender

Nemrud

Kahraman

Hüsrev

Açıklama:

İranlıların, Şehname’de adı en fazla zikredilen efsanevi kahramanıdır. Rüstem, yine kendisi gibi adı ve kahramanlıkları efsanelere karışmış ünlü Şehname kahramanı Zal’in oğludur. Doğru cevap A şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 54

Bizde Ferhad ile Şirin olarak bilinen hikayenin İranlılarda erkek karakterinin adı aşağıdakilerden hangisidir?

Feridun

Kerem

Mecnun

Hüsrev

Nemrud

Açıklama:

Bizde Ferhad ile Şirin hikayesi olarak bilinen hikaye İranlılarda Hüsrev u Şirin olarak bilinmektedir. Bu hikaye içinde adı geçen ve önemli bir süsleme ustası olan Ferhad Türk anlatılarında ön plana çıkmış, Hüsrev unutulmuş hatta olay İran’dan çıkıp Amasya civarına nakledilmiştir. Doğru cevap D şıkkıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 55

Aşağıdakilerden hangisi İsfendiyar gibi İran mitolojik tarihinin bahtsız kahramanlarından biridir?

İskender

Siyavuş

Keyhüsrev

Hızır

Nüşiveran

Açıklama:

Siyavuş, tıpkı İsfendiyar gibi İran mitolojik tarihinin bahtsız kahramanlarından biridir. Siyavuş’un hikayesi Şehname’nin en acıklı ve tesirli anlatılarının başında gelmektedir. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 56

Aşağıdakilerden hangisi bir savaşta İskender tarafından öldürülmüş rivayeti taşıyan, Klasik edebiyatımızda da bir ululuk, azamet ve şa’şaa sembolü olan şahsiyettir?

Zal

Hızır

Hüsrev

Dara

Nemrud

Açıklama:

Şehname’nin ünlü şahlarındandır. Rivâyetlere göre Dara, İskender’le yapmış olduğu bir savaşta İskender tarafından öldürülmüştür, bir başka rivayete göre ise savaştan kaçarken öldürülmüştür. Klasik edebiyatımızda, bir ululuk, azamet ve şa’şaa sembolüdür. Doğru cevap D şıkkıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 57

Efrasiyab tarafından içine atıldığı kuyuyla birlikte anılan ve kuyu motifi ile beraber kullanılan karakter kimdir?

Dahhak

Bijen

Hızır

Cemşid

Dara

Açıklama:

Şehname’de maceraları anlatılan büyük kahramanlardan Giv’in oğlu, Rüstem’in torunudur. Bijen, bir kahramanlık sembolüdür ve daha ziyade Efrasiyab tarafından içine atıldığı kuyuyla birlikte anılmaktadır. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 58

Sevinme mansıb-ı âlîde zîrâ basdugın yirler
Türâb-ı kasr-ı Kayserdür harâb-ı dâr-ı Dârâdur
(Yahyâ Bey)
Yukarıdaki beyitte yer alan Kayser kelimesi ile kimler ifade edilmektedir?

Osmanlı padişahları

İran sultanları

Roma ve Bizans kralları

Lejyonlar

Burjuva sınıfı

Açıklama:

Roma ve Bizans krallarına eski dilde Kayser adı verilirdi.

Doğru Cevap: C

Soru 59

Şehnâme’de mâcerâları anlatılan büyük kahramanlardan Giv’in oğlu, Rüstem’in torunudur. Bir kahramanlık sembolüdür ve daha ziyade Efrasiyab tarafından içine atıldığı kuyuyla birlikte anılır.
Yukarıdaki açıklamada Divan şiirinde yer alan hangi mitolojik kişi tanıtılmıştır?

Cemşîd

Dahhâk

Dârâ

Bijen

Efrâsiyâb

Açıklama:

Şehnâme’de mâcerâları anlatılan büyük kahramanlardan Giv’in oğlu, Rüstem’in torunudur. Bijen, bir kahramanlık sembolüdür ve daha ziyade Efrasiyab tarafından içine
atıldığı kuyuyla birlikte anılır.

Doğru Cevap: D

Soru 60

İran’ın mitolojik şahlarındandır. Bir gün, başına muazzam bir tac takarak büyük bir tahta oturuyor. O günü Nevruz adıyla bayram günü ilan ediyorlar. Bir rivayete göre şarab’ın mucididir.
Yukarıdaki açıklamada Divan şiirinde yer alan hangi mitolojik kişi tanıtılmıştır?

Bijen

Dahhâk

Dârâ

Efrâsiyâb

Cemşîd

Açıklama:

Cemşîd
İran’ın mitolojik şahlarındandır. Bir gün, başına muazzam bir tac takarak büyük bir tahta oturuyor. O günü Nevruz adıyla bayram günü ilan ediyorlar. Bir rivayete göre şarab’ın mucidi
Cemşid’di.

Doğru Cevap: E

Soru 61

Cemşid’i öldürerek saltanat tahtına oturan efsanevî İran hükümdârıdır. Klâsik edebiyatımızda, büyük bir hükümdâr olması, zalimliği, Feridun tarafından yok edilmesi ve özellikle de omuzlarındaki iki yılan sebebiyle zikredilmiş ve onun kıssasına atıfta bulunulan değişik
beyitler ortaya konulmuştur.
Yukarıdaki açıklamada Divan şiirinde yer alan hangi mitolojik kişi tanıtılmıştır?

Bijen

Dahhâk

Cemşîd

Dârâ

Efrâsiyâb

Açıklama:

Dahhâk
Cemşid’i öldürerek saltanat tahtına oturan efsanevî İran hükümdârı. Klâsik edebiyatımızda
Dahhâk, büyük bir hükümdâr olması, zalimliği, Feridun tarafından yok edilmesi ve özellikle
de omuzlarındaki iki yılan sebebiyle zikredilmiş ve onun kıssasına atıfta bulunulan değişik
beyitler ortaya konulmuştur.

Doğru Cevap: B

Soru 62

Büyük bir saltanat ve şa’şaaya malik olması, İskender’le olan Efsânevî savaşları, taç ve tahtıyla dillere destan olmuş bir hükümdâr olması, hem İran, hem de Türk şiirinde adından
çokça bahsedilmesine sebep olmuştur. Klâsik edebiyatımızda, bir ululuk, azâmet ve şa’şaa sembolüdür.
Yukarıdaki açıklamada Divan şiirinde yer alan hangi mitolojik kişi tanıtılmıştır?

Dârâ

Dahhâk

Cemşîd

Bijen

Efrâsiyâb

Açıklama:

Büyük bir saltanat ve şa’şaaya malik olması, İskender’le olan Efsânevî savaşları, taç ve tahtıyla dillere destan olmuş bir hükümdâr olması, hem İran, hem de Türk şiirinde adından
çokça bahsedilmesine sebep olmuştur. Dârâ, Klâsik edebiyatımızda, bir ululuk, azâmet ve şa’şaa sembolüdür.

Doğru Cevap: A

Soru 63

Şehnâme’de geçen olağanüstü kahramanlardan biridir. Adı Divan-ı Lügati’t-Türk’te de geçer. Kaşgarlı Mahmud’a göre Türklerin büyük hakanıdır. Asıl adı Tonga Alp Er’dir (Alp Er Tunga).
Yukarıdaki açıklamada Divan şiirinde yer alan hangi mitolojik kişi tanıtılmıştır?

Bijen

Cemşîd

Dahhâk

Dârâ

Efrâsiyâb

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 64

Bütün Şehnâme boyunca en çok ismi geçen pâdişâhlardan birisi ve hatta en önemlisidir denilebilir. Dünyayı üç oğluna paylaştırmıştır. Pek çok efsanevî motifin iç içe geçtiği epizotlarla örülü mitolojik bir şahsiyettir. Avesta’da, Thraetaonas, Thaetaone adlarıyla, “ele geçirmezi ele geçirmeye çalışan” üç başlı ejderhâ Dahhak’ı öldüren kahraman olarak geçer.
Yukarıdaki açıklamada Divan şiirinde yer alan hangi mitolojik kişi tanıtılmıştır?

Feridun

Hızır

Hüsrev

İskender

Kahraman

Açıklama:

Feridun
Feridun bütün Şehnâme boyunca en çok ismi geçen pâdişâhlardan birisi ve hatta en önemlisidir denilebilir. Dünyayı üç oğluna paylaştırmıştır. Feridun, pek çok efsanevî motifin iç içe geçtiği epizotlarla örülü mitolojik bir şahsiyettir. Feridun Avesta’da, Thraetaonas (Fırdusis), Thaetaone (Fretun) adlarıyla, “ele geçirmezi ele geçirmeye çalışan” üç başlı ejderhâ Dahhak’ı öldüren kahraman olarak geçer.

Doğru Cevap: A

Soru 65

Hz. Musa ile olan yolculuğu, bu yolculuk akabinde ayrılışları, İskender’le olan âb-ı hayatı arama maceraları, âb-ı hayâtı İskender’in içememesi fakat bu kişinin içmesi, İsminin yeşil anlamına gelmesi, kıyamete kadar yaşayacak olması, denizde darda kalanlara yardım ettiği inancı vesileleriyle pek çok değişik suretle Divan şiirinde söz konusu edilmiştir.
Yukarıdaki açıklamada Divan şiirinde yer alan hangi mitolojik kişi tanıtılmıştır?

Kahraman

Hızır

Feridun

Hüsrev

İskender

Açıklama:

Hızır
Rivâyetlere göre âb-ı hayâtı içerek ölmezlik sırrına erişen, peygamber veya veli olduğu
tartışmalı olan kutsal bir kişi. Araştırmacıların ortak fikrine göre, Batı’da ve Doğu’da ortaya
çıkan Hızır-İskender kıssaların, evrensel-mitolojik yanları bulunmaktadır. Hızır, şahıs, kavram ve sembolik bir unsur olarak Divan şiirinde çok değişik benzetmeye konu olmuştur. Hz. Musa ile olan yolculuğu, bu yolculuk akabinde ayrılışları, İskender’le olan âb-ı hayatı arama maceraları, âb-ı hayâtı İskender’in içememesi fakat Hızır’ın içmesi, Hızır kelimesinin
yeşil anlamına gelmesi, kıyamete kadar yaşayacak olması, denizde darda kalanlara yardım ettiği inancı vesileleriyle pek çok değişik suretle Divan şiirinde söz konusu edilmiştir.

Doğru Cevap: B

Soru 66

Şirin’e olan aşkı yüzünden dillere destan olmuş, tarihî kişiliği ortadan kalkarak tamamen efsânevî bir karaktere bürünmüştür. Divan edebiyatında da bu kimliğiyle karşımıza çıkar.
Yukarıdaki açıklamada Divan şiirinde yer alan hangi mitolojik kişi tanıtılmıştır?

Hızır

Feridun

İskender

Hüsrev

Kahraman

Açıklama:

Hüsrev
Hüsrev u Şirin mesnevisinin erkek kahramanı. Hüsrev,Şirin’e olan aşkı yüzünden dillere destan olmuş, tarihî kişiliği ortadan kalkarak tamamen efsânevî bir karaktere bürünmüştür. Divan edebiyatında da bu kimliğiyle karşımıza çıkar.

Doğru Cevap: D

Soru 67

Saç, kirpik ve kaşları bembeyaz olarak doğduğundan, yaşlı bir insan olarak tasavvur edilmiştir. Divan şiirinde pek çok mazmun ve telmihin konusu olmuştur. Şâirlerimiz dehri, çarhı, feleği ak saçlı kadın tahayyül ederek birçok mazmunlar yapmışlardır.
Yukarıdaki açıklamada Divan şiirinde yer alan hangi mitolojik kişi tanıtılmıştır?

İskender

Hızır

Zâl

Kahraman

Hüsrev

Açıklama:

Saç, kirpik ve kaşları bembeyaz olarak doğduğundan, yaşlı bir insan olarak tasavvur edilen
Zâl, Divan şiirinde pek çok mazmun ve telmihin konusu olmuştur. Şâirlerimiz dehri, çarhı, feleği ak saçlı kadın tahayyül ederek birçok mazmunlar yapmışlardır.

Doğru Cevap: C

Ünite 7

Soru 1

Sümer'in aşk ve savaş tanrıçası İnanna'nın savaş sırasında uyandırdığı korku ve dehşet aşağıdaki sembollerden hangisiyle ifade edilmiştir?

Kaplan

Yılan

Gece

Şeytan

Açıklama:

KLASİK TÜRK EDEBİYATINDA MİTOLOJİK MOTİFLER-I başlıklı bölümden alınmıştır.
Eski Babil, Asur devletlerine ait mitolojik hikâyelerde geçen bazı mitolojik motifleri daha iyi anlamak için Babil ve Asur’da kullanılan silindir mühürlerdeki ve bazı rölyeflerdeki sembollerin fotoğraflarını gözden geçirmek gerekir. Bu silindir mühürlerin bazılarında sembolü Venüs yıldızı olan Sümer’in aşk ve savaş tanrıçası İnanna (Semitik, İştar) da resmedilmiştir. İnanna daha sonraki yüzyıllarda aynı mahiyetteki Semitik tanrıça İştar ile aynîleşince hem aşk hem de savaş tanrıçası olmuştur. İnanna/İştar’ın savaş sırasında uyandırdığı korku ve dehşet, Mezopotamya’da aslan ve kaplan sembolleriyle ifade edilmiştir. Doğru yanıt A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 2

Klâsik İslâm edebiyatındaki aşk ve savaş tanrıçasının adı aşağıdakilerden hangisidir?

Venüs

İnanna

Leylî

İştar

Afrodit

Açıklama:

KLASİK TÜRK EDEBİYATINDA MİTOLOJİK MOTİFLER-I başlıklı bölümden alınmıştır.
Klâsik İslâm edebiyatındaki romans kahramanı Leylî; İştar, Astarte, Afrodit, Venüs, Beltis, Mylitta Atargatis (Yunanca: Derketo), Artemis gibi çeşitli adlarla anılan aşk ve savaş tanrıçasının yüzyılları aşarak klâsik Yakındoğu edebiyatına ulaşmış temsilcilerinden en önemlisidir. Doğru yanıt C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 3

Venüs'ün Divan şiirindeki adı aşağıdakilerden hangisidir?

Afrodit

Beltis

İştar

Zühre

İnanna

Açıklama:

KLASİK TÜRK EDEBİYATINDA MİTOLOJİK MOTİFLER-I başlıklı bölümden alınmıştır.
Divan şiirinde Zühre ve Nâhid ismiyle yer alan Venüs, efsaneye göre İranlı, çok güzel ve şûh bir kadın imiş. Hârût ile Mârût adlı meleklerden hile yoluyla göğe yükselmenin yolunu bulmuş, gökyüzüne çıkmıştır. Doğru yanıt D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 4

İzârın âbı ne sudur ki hüsn mevcini urur
Letâfetinden eder hattına sirâyet-i lutf
(Ahmet Paşa G. 142/6)
Yukarıdaki beyitin ilk mısrasında geçen “âb” kelimesi hangi anlamda kullanılmıştır?

Yağmur

Nehir

Deniz

Pınar

Parlaklık

Açıklama:

Beyitin ilk mısraında âb kelimesinin, “su, nehir, deniz, pınar, yağmur, parlaklık, tazelik” gibi çeşitli anlamlarından, parlaklık ve tazelik anlamı kullanılmıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 5

Ursa yüzine subh-dem ol gül-’izâr âb
Dîdâr cezbesinden olur bî-karâr su
(Ahmet Paşa G.36/1)
Yukarıdaki beyitte en belirgin sanat hangisidir?

Hüsn-i talil

Teşbih-i Beliğ

Kinaye

Tariz

İntak

Açıklama:

Su aslında kararsızdır, akıp gitmesine hiçbir şey engel olamaz. Suyun da bu özelliğini şair etkileyici bir hüsn-i talil sanatıyla başka bir sebebe atfetmiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 6

Zülfünün kaçma belâsından dilersen vasl-ı yâr
‘Aklını bîmâr edübdür genc-i bî-mâr isteyen
(Hayâlî Bey, Divan 307)
Yukarıdaki beyitte altı çizili kelimelerde hangi sanat vardır?

tevriye

tenasüp

cinas

tecahül-i arif

tezat

Açıklama:

Şair bu beyitte “bîmâr” (hasta), kelimesi ile “bî-mâr” (yılansız) terkibi arasında cinas sanatı yaparak bu düşüncelerini dile getiriyor.

Doğru Cevap: C

Soru 7

Müşterî çok leblerün tiryakine hâcet degül
Boynuna sarmağ-içün bir iki su’bân beslemek
(Necâtî Bey, Divan 331)
Yukarıdaki beyitin son mısrasında hangi sanata başvurulmuştur?

rücu

tekrir

leff-ü neşr

tecahül-i arif

telmih

Açıklama:

Ve iki ejderin sevgilinin boynuna sadece taşıdıkları panzehir için dolanmış olduklarını söyleyerek bu iki ejderin (iki saçın) asıl görevlerinin hayat bağışlayan dudağı korumak olduğunu bilmezden gelerek tecahül-i arif sanatı yapmıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 8

Aşk ve savaş tanrıçasının klasik İslam edebiyatındaki adı nedir?

İştar

Leylî

Astarte

Afrodit

Beltis

Açıklama:

Klâsik İslâm edebiyatındaki romans kahramanı Leylî; İştar, Astarte, Afrodit, Venüs, Beltis, Mylitta Atargatis (Yunanca: Derketo), Artemis gibi çeşitli adlarla anılan aşk ve savaş tanrıçasının yüzyılları aşarak klâsik Yakındoğu edebiyatına ulaşmış temsilcilerinden en önemlisidir.

Doğru Cevap: B

Soru 9

Yakındoğu ve bizim klâsik edebiyatımızda kaplan ne ile ilişkilendirilir?

Evren

Venüs yıldızı

Gece

Gündüz

Açıklama:

Yakındoğu ve bizim klâsik edebiyatımızda kaplan hem geceyi, hem de gökyüzünde görünen aşk tanrıçasının yıldızı olan Venüs yıldızıyla ilişkili olmuştur.

Doğru Cevap: C

Soru 10

Divan edebiyatında yılan neyi temsil eder?

saç

düşman

arkadaş

dost

göz

Açıklama:

Divan edebiyatında yılan sevgilinin saçıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 11

Divan edebiyatında saç, neyi sembolize etmektedir?

kötülüğü

sevgiliyi

insanlığı

karanlığı

hayatı

Açıklama:

Zira divan edebiyatında saç, uzunluğu bakımında ömrü yani hayatı sembolize eder. Sevgilinin yılana benzeyen saçı da zalim ve acımasız aşk ve savaş tanrıçasının elindeki yılan gibi hayatı sembolize etmektedir.

Doğru Cevap: E

Soru 12

Ege’de, Milet yakınındaki Asseus şehrinde, M.Ö. 73 yılları sırasında, Tanrı Jove (Jupiter)’un misafirperverliği üzerine yemin edilirken, bugün dahi Anadolu’da yaygın bir şekilde kullanılan “tuz-ekmek hakkı” üzerine ant içildiğini görmekteyiz.
Bu durum bize neyi göstermektedir?

Kültürlerin birbiri içine girmesinden

Yeni kültürün oluşması

Eski kültürün sona ermesi

Kültürün değişmesi

Kültürün yayılması

Açıklama:

Nitekim Ege’de, Milet yakınındaki Asseus şehrinde, M.Ö. 73 yılları sırasında, Tanrı Jove (Jupiter)’un misafirperverliği üzerine yemin edilirken, bugün dahi Anadolu’da yaygın bir şekilde kullanılan “tuz-ekmek hakkı” üzerine ant içildiğini görmek şaşırtıcı değildir. İşte Yakındoğu’da teşekkül eden bu çok yönlü kültür, Roma İmparatorluğunun geniş sahalara yayılması dolayısıyla Avrupa’da İspanya’ya, İngiltere’ye ve Kuzey Afrika’ya kadar uzanan geniş topraklarda mahallî kültürlerle kaynaşarak yepyeni biçimler ve anlamlar kazanmıştır. Tıpkı bu geniş topraklarda olduğu gibi Yakındoğu kültüründe de bir kültür etkilenmesinden çok, kültürlerin birbiri içine girmesinden, birbiriyle yoğrularak yeni biçimler ve ifade sistemleri meydana getirmesinden söz edebiliriz. Meselâ İslamî kültür içinde özellikle Osmanlı kültüründe görülen Bizans sanatı, mimarisi ve musikisine ait unsurlar, Osmanlıların Bizans’tan aldıkları alıntılar, etkiler değil; zaman içinde Müslüman olan Bizanslıların Osmanlı-İslâm kültürünün içinde kendi kü

Doğru Cevap: A

Soru 13

Her gün ol ruhsârı gül-zâr-ı cinânı gözlerem
Her gice ol zülfi ‘ömr-i câvidânı gözlerem
(Necâtî Bey G.374/1)
Yukarıdaki beyitte sevgilinin yüzü neye benzetilmektedir?

Gecenin karanlığına

Güneş'in aydınlığına

gökyüzüne

cennetteki gül bahçesine

Ay'a

Açıklama:

Genel olarak gül ve gül bahçesine benzetilen sevgilinin yüzü, bu beyitte cennetteki gül bahçesine benzemektedir. Yüz, aydınlık ve güneşle ilgili bir konum içinde bulunmaktadır. Aynı şekilde ikinci mısrada gece de siyah rengi dolayısıyla siyah renkli zülf/saçla aynı konum içindedir. Şair gündüz vakti sevgilinin yüzünü, gece olunca da saçını görmek ümidine düşer. Fakat şair beyitte “gözlerem” redifini kullanarak ne sevgilisinin yüzünü ne de saçını görebildiğini, ancak onların yerine güneşin aydınlığını ve gecenin karanlığını seyrettiğini ironik bir ifadeyle belirtir. Bizim için önemli olan bu beyitte yine saçın “ömr-i câvidânî” olmasıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 14

Divan edebiyatında sevgilinin saçı aşağıdakilerden hangisi ile betimlenmiştir?

Gece

Güneş

Aslan

Yılan

Açıklama:

KLASİK TÜRK EDEBİYATINDA MİTOLOJİK MOTİFLER-I başlıklı bölümden alınmıştır.
Divan edebiyatında yılan sevgilinin saçıdır. Genel olarak bu benzerlik sevgilinin saçının kıvrım kıvrım ve uzun olmasına dayanmaktadır, çünkü yılan da kıvrılarak hareket eder ve uzundur. Doğru yanıt E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 15

Divan şiirinin imaj sistemi düşünüldüğünde sevgilinin yüzü aşağıdakilerden hangisine benzetilmektedir?

Yılan

Çiçek bahçesi

Gece

Ömür

Açıklama:

KLASİK TÜRK EDEBİYATINDA MİTOLOJİK MOTİFLER-I başlıklı bölümden alınmıştır.
Geleneksel kabul olan kalıplaşmış imaj da yüzün bir çiçek bahçesi ve gül bahçesi olarak düşünülmesidir. Zira iki yanağın gül veya lâle, gözlerin nergis, dudakların gonca olarak düşünüldüğü bu bahçe, doğrudan doğruya bahçenin arketipi olan cennet ve cennette Hz. Havva’yı kandıran cennetin bekçisi olan yılan imajını ortaya koymaktadır. Doğru yanıt B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 16

Aşağıdakilerden hangisi M.S. 4. yüzyıla kadar süregelen dönemde Doğu-Batı bileşimi olarak oluşan kültürün adıdır?

Antik kültür

Babil kültürü

Hellenistik kültür

Roma kültürü

Yunan kültürü

Açıklama:

M.S. 4. yüzyıla kadar süregelen dönemde Hellenistik kültür adıyla anılan Doğu-Batı bileşimi bir kültür oluşmuştur.

Doğru Cevap: C

Soru 17

Aşağıdakilerden hangisi klâsik İslâm edebiyatındaki romans kahramanı Leylî'nin başka kültürlerde temsil ettiği isimler arasında yer almaz?

Afrodit

Demeter

İştar

Mylitta Atargatis

Venüs

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 18

I. Kaplan
II. Venüs yıldızı
III. Gece
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangilerinin Leylî ile mitolojik ilişkisi bulunmaktadır?

Yalnız I

Yalnız III

I ve II

II ve III

I, II, III

Açıklama:

Leylî’nin kaplan, Venüs yıldızı, ay ve geceyle mitolojik ilişkisi bulunmaktadır.

Doğru Cevap: E

Soru 19

Aşk ve savaş tanrıçası İştar bir elinde hayatın devamlılığını ve ebediliğini sembolize eden ne tutmaktadır?

Çiçek

Kaplan postu

Meşe palamudu

Yılan

Zeytin dalı

Açıklama:

Aşk ve savaş tanrıçası İştar bir elinde hayatın devamlılığını ve ebediliğini sembolize eden bir yılan tutmaktadır.

Doğru Cevap: D

Soru 20

I. Ömür
II. Saç
III. Dedikodu
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri Divan edebiyatında yılan ile ilişkilidir?

Yalnız I

Yalnız III

I ve II

II ve III

I, II, III

Açıklama:

Divan edebiyatında yılan sevgilinin saçıdır. Genel olarak bu benzerlik sevgilinin saçının kıvrım kıvrım ve uzun olmasına dayanmaktadır, çünkü yılan da kıvrılarak hareket eder ve uzundur. Tanrıçanın elindeki yılan artık sevgilinin saçını mecazen sembolize etmiş olmasına rağmen yine de eski anlamına yakın bir anlamda beyitlerde muhafaza edilmiştir. Zira divan edebiyatında saç, uzunluğu bakımında ömrü yani hayatı sembolize eder.

Doğru Cevap: C

Soru 21

Efsaneye göre annelerinin çöldeki bir aygır heykeline bir defa sürünmekle gebe kaldığı, diğer atlardan boyu dört karış yüksek olan, her ayağına on çivi ile nal çakılmış atın adı aşağıdakilerden hangisidir?

Hüsrev

Gülgûn

Şebdîz

Şirin

Zülfikar

Açıklama:

Şebdîz: Hüsrev’in yağız atı ve Gülgûn’un (Şirin’in bindiği açık doru at) kardeşidir. Annelerinin, çöldeki bir aygır heykeline bir defa sürünmekle gebe kalarak bunları
doğurduğu söylenmektedir. Efsaneye göre Şebdîz’in boyu diğer atlardan dört karış
yüksektir. Her ayağına on çivi ile nal çakılırmış.

Doğru Cevap: C

Soru 22

Türkçeye kazandırılan Camasbnâmelerden en önemlisi, II. Murat devri şairi olarak aşağıdakilerden hangisine aittir?

Abdî

Cemalî

Levnî

Necâtî

Semavî

Açıklama:

Türkçeye kazandırılan Camasbnâmelerden en önemlisi, II. Murat devri şairlerinden Abdî’nin eseridir. Eser Farsçadan tercüme olmakla birlikte, Arap hikâye tekniğine bağlılık gösterir. Binbir Gece Masalları’ndan da tesirlerin yer aldığı mesnevîde, İslâm kültürünün ortak konularından istifade edilmiştir. Özellikle mesnevide Kur’an kaynaklı hikâyelerin tesiri görülmektedir.

Doğru Cevap: A

Soru 23

I. Havva
II. Nâhid
III. Zühre
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri çok güzel ve şûh bir kadın olan Venüs'ün Divan şiirindeki karşılığıdır?

Yalnız I

Yalnız III

I ve II

II ve III

I, II, III

Açıklama:

Divan şiirinde Zühre ve Nâhid ismiyle yer alan Venüs, efsaneye göre İranlı, çok güzel ve şûh bir kadın imiş. Hârût ile Mârût adlı meleklerden hile yoluyla göğe yükselmenin yolunu bulmuş, gökyüzüne çıkmıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 24

I. Kaplan, mitoloji ve Yakındoğu edebiyatında sadece aşk ve savaş tanrıçasıyla ilgili bir sembol değildir.
II. Kaplanın derisi bir sembol olarak nefsinin heveslerine kapılmayan, maddeden uzaklaşarak ilahiliğe ulaşan insan iradesini temsil etmiştir.
III. Kaplan gündüzün ve aydınlığın sembolü olarak kullanılmıştır.
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri kaplan sembolü için söylenemez?

Yalnız I

Yalnız III

I ve II

II ve III

I, II, III

Açıklama:

Kaplan, mitoloji ve Yakındoğu edebiyatında sadece aşk ve savaş tanrıçasıyla ilgili bir sembol değildir. O, aynı zamanda karanlığın ve gecenin de sembolüdür. Karanlığı, geceyi, aşk ve savaş tanrıçasını ve dolayısıyla kadını, doğumu, çoğalmayı, hayatı ve ölümü temsil eden kaplanın derisi bir sembol haline gelmiş, özellikle insanların maddeye yönelik arzuları ve isteklerine yenilmeyen, yani nefsinin heveslerine kapılmayan, böylece maddeden uzaklaşarak ilahiliğe ulaşan insan iradesini temsil etmiştir.

Doğru Cevap: B

Soru 25

I. Yaşanan dinî, siyasî ve toplumsal kırılmalar ortak kültürel hafızayı çeşitlendiren ve renklendiren bir misyon üstlenir.
II. İslâm dünyasında yaratılan edebî eserlerin kültür bakımından bir başlangıç noktası yoktur.
III. Sonradan Müslüman olan halklar İslam kültürünü hemen benimsemiş, geçmişlerini tamamen silip hemen bu kültüre adapte olmuşlardır.
Yukarıda verilen bilgilerden hangileri doğrudur?

Yalnız I

Yalnız III

I ve II

II ve III

I, II, III

Açıklama:

İnsanlığın varlığıyla birlikte başlayan ve kesintisiz biçimde devam eden ortak bir bilgi dağarcığı ve buna bağlı olarak da sürekli değişip dönüşerek zenginleşen ortak bir kültürel hafızası vardır. Tüm dünya coğrafyası bu ortak kültürel hafızaya belli ölçülerde de olsa katkı sağlarken, yaşanan dinî, siyasî ve toplumsal kırılmalar, söz konusu gelişimi durdurmaktan ziyade çeşitlendiren ve renklendiren bir misyon üstlenir. Ateşperest, Süryani, Maniheist vs. halk, Müslüman olmakla yepyeni bir dünyaya girmiş, eski kültüründen tamamen arınmış, o anda hemen ve sadece İslâm kültürünü benimsemiş, geçmişi bir kalemde tamamen silmiş değildir. Bu yüzden İslâm dünyasında yaratılan edebî eserlerin kültür bakımından bir başlangıç noktası yoktur.

Doğru Cevap: C

Soru 26

"Sayısız siyah benleriyle bezenmiş güzel, güzellik dağının tepesindeki can avlayan bir kaplan gibidir."
Yukarıdaki beyitte kaplan tasviriyle aşağıdakilerden hangisi vurgulanmak istenmiştir?

Güzellik

Aşk

Parlaklık

Ölümsüzlük

Zalimlik

Açıklama:

KLASİK TÜRK EDEBİYATINDA MİTOLOJİK MOTİFLER-I başlıklı bölümden alınmıştır.
Dağ olarak tasavvur edilen gökyüzünü kaplamış karanlık, bir leopar gibidir. Çünkü bu karanlık gece binlerce yıldızlarıyla tıpkı derisi süslü beneklerle dolu ve dağ tepelerinde yaşayan bir kaplana benzer. Böyle yıldızlarla bezenmiş gece aslında şairde sayısız benle süslenmiş güzel bir kadını (sevgiliyi) anımsatmaktadır. Bu kaplan da yurdu dağların tepesinde olan gerçek kaplan gibi av peşindedir ve can avlamaktadır. Bu beyitte sevgilinin tıpkı aşk tanrıçası gibi zalim bir güzel olduğu anlaşılmaktadır. Doğru yanıt E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 27

"Düşme zülfinün uzun sevdâsına
Hîç kimse ‘ömr ipin muhkem dimez"
Yukarıdaki beyitte ömür aşağıdakilerden hangisi ile ilişkilendirilmiştir?

Gece

Aşk

Saç

Yılan

Kaplan

Açıklama:

KLASİK TÜRK EDEBİYATINDA MİTOLOJİK MOTİFLER-I başlıklı bölümden alınmıştır.
Bu beytin kalıplaşmış imajı, sevgilinin uzun siyah saçlarına bağlanmış gönüllerdir. Sevdâ “siyah renk, karanlık ve aşk” anlamlarında beyitte tevriyeli olarak iki anlamıyla da kullanılmıştır. Uzun kelimesi de hem saçın hem de ömrün uzunluğuna işaret etmekte ve uzun saç ömür ipine benzetilmektedir. Doğru yanıt C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 28

Sümer efsânesi Gılgamış’tan beri hayat suyunu bulan ve ebedî hayata, ölümsüzlüğe kavuşan imge aşağıdakilerden hangisidir?

Sevgili

Gece

Kaplan

Güneş

Yılan

Açıklama:

KLASİK TÜRK EDEBİYATINDA MİTOLOJİK MOTİFLER-I başlıklı bölümden alınmıştır.
Divan edebiyatında sevgilinin saçı, aşk ve savaş tanrıçası İnanna (İştar, Astarte, Afrodit)’in elindeki hayatı temsil eden yılanı aklımıza getirir. En eski, Sümer efsânesi Gılgamış’tan beri hayat suyunu bulan ve ebedî hayata, ölümsüzlüğe kavuşan yılan olmuştur. Doğru yanıt E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 29

Divan şiirinin imaj sistemi düşünüldüğünde sevgilinin yüzünü çevreleyerek koruyan saç aşağıdakilerden hangisine benzetilmektedir?

Gece

Yılan

Ömür

Hazine

Açıklama:

KLASİK TÜRK EDEBİYATINDA MİTOLOJİK MOTİFLER-I başlıklı bölümden alınmıştır.
Kalıplaşmış imajlardan biri de bizi başka bir saç ve yılan ilişkisine götürür. Yılan gizli hazinenin bekçisidir. Yılanın gizli hazinenin bekçisi olduğu durumlarda bu gizli hazine bazen sevgilinin yüzü veya yüzündeki dudağı olur. Dolayısıyla bu hazineyi bekleyen saç da yılana benzetilir. Böyle bir söylemde, yüz parlaklığı, dudak hayat bahşedici vasfıyla su ile ilişkili olur; böylece hayat(su)-yılan-saç bir arada düşünülür. Doğru yanıt C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 30

"Leblerün mühr-i Süleyman oldugı çün ey perî
Her yanadan ejderhalardur nigeh-bânun senün"
Yukarıdaki beyitte ejderha imgesiyle hangisi betimlenmektedir?

Yılan

Ömür

Sevgili

Dudak

Saç

Açıklama:

KLASİK TÜRK EDEBİYATINDA MİTOLOJİK MOTİFLER-I başlıklı bölümden alınmıştır.
Ejderha kelimesi, istiare-i musarraha sanatı yoluyla saça işaret etmektedir. Peri kelimesi etrafında ise beyitin anlamı toplanmıştır. Geleneğe göre peri göze görünmez. Yine geleneğe göre dudak da göze görünmeyecek kadar küçük bir noktadır. Şu halde dudak ve yüz gizli bir hazine gibi ejderhaya benzeyen saçın içinde saklıdır. Göze görünmez, yani tıpkı Hz. Süleyman’ın mührünü saklayan tılsımlı ejderhalar gibi saç da dudağı saklamıştır. İşte bu yüzden şairin sevgiliye neden “ey perî” diye hitap ettiği de anlaşılmaktadır. Dudağı her taraftan sarmış, korumakta olan ejderhalar, ifadesi ise örgülü bir saçın değil sevgilinin yüzünü, her taraftan çevirmiş olan saçın bütününe işaret etmektedir. Doğru yanıt E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 31

Aşağıdakilerden hangisi Büyük İskender'i yetiştiren filozoftur?

Aristo

Sokrates

Platon

Pisagor

Heraklitos

Açıklama:

Makedonyalı İskender’i Aristo yetiştirmiştir. Doğru yanıt A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 32

İnanna/İştar’ın savaş sırasında uyandırdığı korku ve dehşet, Mezopotamya’da hangi sembollerle ifade edilmiştir?

Aslan - kaplan

Çift başlı kartal

Yılan - ejder

Boğa

Yaşam ağacı

Açıklama:

İnanna/İştar’ın savaş sırasında uyandırdığı korku ve dehşet, Mezopotamya’da aslan ve kaplan sembolleriyle ifade edilmiştir. Doğru yanıt A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 33

Leylî ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Leylî çeşitli adlarla anılan aşk ve savaş tanrıçasının yüzyılları aşarak klâsik Yakındoğu edebiyatına ulaşmış temsilcilerinden en önemlisidir.

İslâm edebiyatındaki romans kahramanı olan Leylî, kendi adıyla müsemma olmak üzere leyl “gece” kelimesinin bir türevidir.

Güzelliği, güzel kadını ve sevgiliyi temsil etmektedir.

Tıpkı İştar gibi zâlim ve âşıklarını öldüren bir kadındır.

Divan edebiyatında onun güzelliği çoğu kez Aya, Venüs yıldızına benzetilerek ifade edilmiştir.

Açıklama:

Leylâ, zâlim ve âşıklarını öldüren İştar gibi Mecnûn’a zulmetmemiştir. Ancak Mecnûn’un aklını kaybetmesine sebep olmuştur. Doğru yanıt D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 34

I. Divan edebiyatında yılan sevgilinin saçıdır.
II. Divan edebiyatında saç, uzunluğu bakımında ömrü yani hayatı sembolize eder.
III. Sevgilinin yılana benzeyen saçı zalim ve acımasız aşk ve savaş tanrıçasının elindeki yılan gibi hayatı sembolize etmektedir.
Divan edebiyatında sevgilinin saçına yüklenen sembolik anlamlarla ilgili yukarıdaki seçeneklerden hangisi / hangileri doğrudur?

Yalnız II

Yalnız III

I ve III

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Divan edebiyatında sevgilinin saçına yüklenen sembolik anlamlarla ilgili yukarıdaki seçeneklerin tamamı doğrudur. Doğru yanıt E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 35

En eski, Sümer efsânesi Gılgamış’tan beri hayat suyunu bulan ve ebedî hayata, ölümsüzlüğe kavuşan canlı hangisidir?

Boğa

Yılan

Kartal

Aslan

Güvercin

Açıklama:

En eski, Sümer efsânesi Gılgamış’tan beri hayat suyunu bulan ve ebedî hayata, ölümsüzlüğe kavuşan yılan olmuştur

Doğru Cevap: B

Soru 36

I. Yüz bir çiçek bahçesi ve gül bahçesi olarak düşünülür.
II. Yılanın gizli hazinenin bekçisi olduğu durumlarda bu gizli hazine bazen sevgilinin yüzü veya yüzündeki dudağı olur.
III. Yüz parlaklığı ve şeffaflığı bakımından su kavramıyla beraber düşünülmüştür.
Divan edebiyatında yüzün yorumlanması ile ilgili hangisi / hangileri doğrudur?

Yalnız I

Yalnız III

I ve II

I ve III

I, II ve III

Açıklama:

Seçeneklerin tamamı doğrudur. Doğru yanıt E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 37

Hz. Adem ve Hz. Havva’nın cennetten kovulmaları hikâyesindeki figürler divan edebiyatında konu olduğunda aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi doğrudur?

Sevgilinin yüzü= Yılan
Sevgilinin saçı = Nergis

Sevgilinin yüzü= Cennet
Sevgilinin saçı = Gül Bahçesi

Sevgilinin yüzü= Cennet
Sevgilinin saçı = Yılan

Sevgilinin yüzü= Yılan
Sevgilinin saçı = Cennet

Sevgilinin yüzü= Gül Bahçesi
Sevgilinin saçı = Ejder

Açıklama:

Saçın ejderhaya yüzün de cennete benzetilmesiyle ortaya çıkan tasavvur, Kur’an’da ve sözlü gelenekte anlatılan Hz. Adem ve Hz. Havva’nın cennetten kovulmaları hikâyesiyle ilgilidir. Zirâ cennetin bekçisi ve koruyucusu olan yılan, şeytanı cennete gizlice almış ve çok iyi bildiğimiz insanlık trajedisinin sebebi olmuştur. Bu ilişki aynen sevgilinin yüzü ve saçına uygulandığında, sevgilinin yüzü veya yanağı cennet olur. Saçı da cennet bahçesinin koruyucusu olan yılana benzetilir. Doğru yanıt C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 38

Mitoloji ve Yakındoğu edebiyatında kaplan aşağıdakilerden hangisini temsil etmez?

Sevgilinin saçı

Karanlık

Aşk ve savaş tanrıçası

Gece

Hayat ve ölüm

Açıklama:

Kaplan, mitoloji ve Yakındoğu edebiyatında sadece aşk ve savaş tanrıçasıyla ilgili
bir sembol değildir. O, aynı zamanda karanlığın ve gecenin de sembolüdür. Karanlığı, geceyi, aşk ve savaş tanrıçasını ve dolayısıyla kadını, doğumu, çoğalmayı, hayatı ve ölümü temsil eden kaplanın derisi bir sembol haline gelmiştir. Sevgilinin saçı yılanla temsil edilir. Doğru yanıt A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 39

I. Kaplan
II. Venüs yıldızı
III. Ay ve gece
Leylî’nin yukarıdakilerden hangisi / hangileri ile ilişkisi vardır?

Yalnız I

I ve II

I ve III

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Leylî seçeneklerin tamamıyla ilişki içindedir. Doğru yanıt E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 40

Aşağıdakilerden hangisi Venüs'ün İran edebiyatındaki karşılığıdır?

İştar

İnanna

Zühre

Astarte

Afrodit

Açıklama:

Venüs divan şiirinde Zühre ve Nâhid ismiyle yer alır. Doğru yanıt C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 41

Makedonyalı İskender ne zaman doğmuştur?

M.Ö. 330

M.Ö. 331

M.Ö. 332

M.Ö. 333

M.Ö. 334

Açıklama:

Tarihte iki tane İskender olduğu söylenir. Biri M.Ö. 331’de doğan Makedonyalı İskender’dir.

Doğru Cevap: B

Soru 42

Ege’de, Milet yakınındaki Asseus şehrinde, M.Ö. 73 yılları sırasında, kimin misafirperverliği üzerine yemin ediliyordu?

Jüpiter

Neptün

Mars

Venüs

Merkür

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 43

Sümer’in aşk ve savaş tanrıçası aşağıdakilerden hangisidir?

Leylî

Astarte

Beltis

Mylitta Atargatis

İnanna

Açıklama:

Eski Babil, Asur devletlerine ait mitolojik hikâyelerde geçen bazı mitolojik mo tifleri daha iyi anlamak için Babil ve Asur’da kullanılan silindir mühürlerdeki ve bazı rölyeflerdeki sembollerin fotoğraflarını gözden geçirmek gerekir. Bu silindir mühürlerin bazılarında sembolü Venüs yıldızı olan Sümer’in aşk ve savaş tanrıça sı İnanna (Semitik, İştar) da resmedilmiştir.

Doğru Cevap: E

Soru 44

"Hasedden yere çalmış şîri çarh evrengi hurşîdi
Gönül Kaysı pelengi kullei kühsâra yaslanmış."
Yukarıdaki beyit aşağıdakilerden hangisine aittir?

Hüsrev

Ahmet

Necâtî

Hayâlî

Zâti

Açıklama:

Hasedden yere çalmış şîri çarh evrengi hurşîdi Gönül Kaysı pelengi kullei kühsâra yaslanmış
(Hayâlî, Divan 215)

Doğru Cevap: D

Soru 45

Türkçesi "Sayısız siyah benleriyle bezenmiş güzel, güzellik dağının tepesindeki can avlayan bir kaplan gibidir." olan beyit aşağıdakilerden hangisidir?

Yüreğim pâreledi nite ki nahcîri peleng
Bî’aded hâli siyâh ile mahbûbı beyâz

Hasedden yere çalmış şîri çarh evrengi hurşîdi
Gönül Kaysı pelengi kullei kühsâra yaslanmış

Bir pelengi cânşikârı kullei kühsârı hüsn
Bî’aded hâli siyâhî ile nigârı hâldâr

Tâ kim pelengi kal’ai kühsârı ‘ışk olam
Taşlarla döge döge tenüm kara kara kıl

Her gün ol ruhsârı gülzârı cinânı gözlerem
Her gice ol zülfi ‘ömri câvidânı gözlerem

Açıklama:

Bir pelengi cânşikârı kullei kühsârı hüsn
Bî’aded hâli siyâhî ile nigârı hâldâr
(Zati G. 139/2)
[Sayısız siyah benleriyle bezenmiş güzel, güzellik dağının tepesindeki can avlayan bir kaplan gibidir.]

Doğru Cevap: C

Soru 46

"Her gün ol ruhsârı gülzârı cinânı gözlerem
Her gice ol zülfi ‘ömri câvidânı gözlerem"
Yukarıdaki beyit aşağıdakilerden hangisine aittir?

Necâtî Bey

Hüsrev

Ahmet Paşa

Hayâlî Bey

Zâti

Açıklama:

Her gün ol ruh sâ rı gül-zâr-ı ci nâ nı göz le rem Her gi ce ol zül fi ‘ömr-i câ vidâ nı göz le rem (Necâ tî Bey G.374/1) [Her gün o yüzü cennetin gül bah çe si gibi olan gü ze li bek le rim; her gece o, ebe dî ha yat olan sa çı bek le rim.]

Doğru Cevap: A

Soru 47

Necâtî Bey'in "Düşme zülfinün uzun sevdâsına
Hîç kimse ‘ömr ipin muhkem dimez"
beyiti aşağıdakilerden hangisinden alınmıştır?

Divan 343

Divan 288

G. 338/1

G.374/1

863/3

Açıklama:

Düşme zülfinün uzun sevdâsına Hîç kimse ‘ömr ipin muhkem dimez
(Necâtî Bey, Divan 288)

Doğru Cevap: B

Soru 48

Ahmet Paşa'nın
"İzârın âbı ne sudur ki hüsn mevcini urur
Letâfetinden eder hattına sirâyeti lutf"
beyti aşağıdakilerden hangisinden alınmıştır?

G. 139/2

G.36/1

G. 142/6

Divân 399

Divan 283

Açıklama:

İzârın âbı ne sudur ki hüsn mevcini urur
Letâfetinden eder hattına sirâyeti lutf
(Ahmet Paşa G. 142/6)

Doğru Cevap: C

Soru 49

Hayâlî Bey'in "Zülfünün kaçma belâsından dilersen vaslı yâr‘Aklını bîmâr edübdür genci bîmâr isteyen" bu beyiti aşağıdakilerden hangisinde bulunmaktadır?

Divan 307

Divan 283

Divân 399

Divan 288

Divan 343

Açıklama:

Zülfünün kaçma belâsından dilersen vaslı yâr
‘Aklını bîmâr edübdür genci bîmâr isteyen
(Hayâlî Bey, Divan 307)

Doğru Cevap: A

Soru 50

Necâti Bey'in
"Leblerün mühri Süleyman oldugı çün ey perî
Her yanadan ejderhalardur nigehbânun senün" şeklindeki beyiti aşağıdakilerden hangisinde bulunmaktadır?

Divan 143

Divan 306

Divan 255

Divan 194

Divan 331

Açıklama:

Leblerün mühri Süleyman oldugı çün ey perî Her yanadan ejderhalardur nigehbânun senün
(Necâti Bey, Divan 194)

Doğru Cevap: D

Soru 51

Klâsik İslâm edebiyatındaki romans kahramanı Leylî çeşitli adlarla anılan aşk ve savaş tanrıçasının yüzyılları aşarak klâsik Yakındoğu edebiyatına ulaşmış temsilcilerinden en önemlisidir. Aşağıdakilerden hangisi o adlardan biri değildir?

Kays

Venüs

Afrodit

Astarte

İştar

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 52

Aşağıdakilerden hangisi Yakın Doğu kültürünün yaşadığı etkileşimlere örnek olarak verilemez?

Eski Mısır, Sümer-Akat, Babil ve Asur medeniyetlerinin aynı coğrafyada yaşamış olması.

Musevî, Hristiyan, Müslüman olmak üzere farklı dinlerin bir arada yaşamış olması.

Büyük İskender’le (M.Ö. 331) Büyük Roma İmparatorluğunun doğuya doğru yayılması

Roma İmparatorluğunun Avrupa’da İspanya’ya, İngiltere’ye ve Kuzey Afrika’ya kadar uzanması.

İslamî kültür içinde özellikle Osmanlı kültüründe görülen Bizans sanatı.

Açıklama:

İnsanlığın varlığıyla birlikte başlayan ve kesintisiz biçimde devam eden ortak bir bilgi dağarcığı ve buna bağlı olarak da sürekli değişip dönüşerek zenginleşen ortak bir kültürel hafızası vardır. Tüm dünya coğrafyası bu ortak kültürel hafızaya belli ölçülerde de olsa katkı sağlarken, yaşanan dinî, siyasî ve toplumsal kırılmalar, söz konusu gelişimi durdurmaktan ziyade çeşitlendiren ve renklendiren bir misyon üstlenir. Örneğin Yakın ve Ortadoğu’da hüküm sürmüş Ateşperest, Maniheist, Süryani, Musevî ve Hristiyan dinlerinin inançları, kâinat, dünya ve insan algılayışlarıyla ve eski Mısır, Sümer-Akat, Babil ve Asur’daki çok tanrılı dinlerin yarattığı medeniyet ve kültürlerin çeşitli görünümleri de ait oldukları siyasî güçlerin yıkılmasıyla hemen ortadan kaybolmamışlardır.

Doğru Cevap: D

Soru 53

Venüs yıldızı hangi tanrı/tanrıçanın simgesidir?

Aşk ve savaş tanrıçası İnanna (Semitik, İştar)

Tarım ve bereket tanrıçası Demeter

Evlilik tanrıçası Hera

Deniz tanrısı Posedion

Yeraltı tanrısı Hades

Açıklama:

Venüs yıldızı olan Sümer’in aşk ve savaş tanrıçası İnanna (Semitik, İştar) da resmedilmiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 54

Kaplan sembolünün Yakın doğu kültüründe İnanna ile özdeşleşmesi hangi kültür ile etkileşim sonucu olmuştur?

Eski Yunan

Roma

Bizans

Mezopotamya

Persler

Açıklama:

İnanna daha sonraki yüzyıllarda aynı mahiyetteki Semitik tanrıça İştar ile aynîleşince hem aşk hem de savaş tanrıçası olmuştur. İnanna/İştar’ın savaş sırasında uyandırdığı korku ve dehşet, Mezopotamya’da aslan ve kaplan sembolleriyle ifade edilmiştir. Ayrıca kaplan, renginin siyahlığı dolayısıyla geceyi ve gece gökyüzünü sembolize etmesi yönünden İnanna’nın sembolü olmuştur.

Doğru Cevap: D

Soru 55

Divan edebiyatında Leyli'nin güzelliğinin gece ve aya benzetilmesi hangi mitolojik temele dayanmaktadır?

Leyli'nin yalnızca geceleri yaşam sürmesine

Yakın doğu kültüründe aşk tanrıçasının gece ve venüs yıldızı ile ilişkilendirilmesi

Sümer kültüründe aşk tanrıçasının güneş kursu ile sembolize edilmesi

Eski Yunan kültüründe afroditin ayna ile sembolize edilmesi

Mısır mitolojisindeki İsis'in karanlığı simgelemesi

Açıklama:

Yakındoğu ve bizim klâsik edebiyatımızda kaplan hem geceyi, hem de gökyüzünde görünen aşk tanrıçasının yıldızı olan Venüs yıldızıyla ilişkili olmuştur. Genel olarak geceye ait olan unsurlar, Ay ve Venüs yıldızı, hem aşk tanrıçasının sembolü olmuş hem de klâsik İslâm edebiyatındaki aşk hikâyelerinden biri olan Leylî’de simgeleşmiştir. İslâm edebiyatındaki romans kahramanı olan Leylî, kendi adıyla müsemma olmak üzere leyl “gece” kelimesinin bir türevidir. Doğudaki ideal kadın güzelliği imajına uygun olarak güzelliği, güzel kadını ve sevgiliyi temsil etmektedir. Divan edebiyatında onun güzelliği çoğu kez Aya, Venüs yıldızına benzetilerek ifade edilmiştir. Yine bu bağlamda, Ay ve Venüs yıldızı gibi karanlık gökyüzünü temsil etmesi bakımından kaplan, Leylî ile birlikte divan edebiyatında bulunan motiflerdendir.

Doğru Cevap: B

Soru 56

Bir röliyefde Anat olarak bir aslanın üstünde ayakta duran, bir elinde hayatın sembolü olan yılanı, bir elinde de aşkın sembolü olan lotus çiçeğini tutan tanrıça hangisidir?

Afrodit

İsis

Leyli

Kays

İştar

Açıklama:

Bereket, aşk ve savaş tanrıçasının daha başka simgeleri de vardır. Mesela İştar bir röliyefde Anat olarak bir aslanın üstünde ayakta durmakta, bir elinde hayatın sembolü olan yılanı, bir elinde de aşkın sembolü olan lotus çiçeğini tutmaktadır.

Doğru Cevap: E

Soru 57

Divan edebiyatında yılan neyi simgelemektedir?

Kötülük isteyen kimseyi

Kötü haberi

Ulaşılması güç olanı

Savaş meydanı

Sevgilinin saçı

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 58

Divan edebiyatında Şebdiz nedir/kimdir?

Sevgilinin yerlere kadar uzanan siyah saçları.

Uzun ömür.

Hüsrev’in yağız atı, Şirin’in bindiği açık doru at.

Âşıklarına mutluluk getirmeyen zalim tanrıça.

Sevgilinin yüzü.

Açıklama:

Hüsrev’in yağız atı ve Gülgûn’un (Şirin’in bindiği açık doru at) kardeşidir. Annelerinin, çöldeki bir aygır heykeline bir defa sürünmekle gebe kalarak bunları doğurduğu söylenmektedir. Efsaneye göre Şebdîz’in boyu diğer atlardan dört karış yüksektir. Her ayağına on çivi ile nal çakılırmış.

Doğru Cevap: C

Soru 59

"İzârın âbı ne sudur ki hüsn mevcini urur Letâfetinden eder hattına sirâyet-i lutf "
(Yanağının parlaklığı nasıl bir sudur ki güzellik denizinin dalgası gibi dalgalanır. Letâfetinden, yani yüzünün şeffaflığından yüzündeki küçük ayva tüylerine lütûf sirayet eder)
Mısralarında şairin ilişki kurduğu kavram-sembol hangisinde doğru verilmiştir?

Sevgilin saçı-yılan

Sevgilinin yüzü-su

Sevgilinin gözleri-su

Sevgilinin saçları-denizin dalgası

Sevgilinin yüzü-ayva

Açıklama:

Yüz ayrıca parlaklığı ve şeffaflığı bakımından su kavramıyla beraber düşünülmüştür.Beyitin ilk mısraında âb kelimesinin, “su, nehir, deniz, pınar, yağmur, parlaklık, tazelik” gibi çeşitli anlamlarından, parlaklık ve tazelik anlamı kullanılmıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 60

Ahmet Paşa’nın aşağıdaki beyitinde hangi sembollerin ilişkisi anlatılmaktadır?
"Halka-i zülfün ki ruhsârında ser-gerdân yatar Yastanıp genc üstüne bin başlı bir sub’ân yatar"
[Senin yanağındaki saçının kıvrımı başı dönmüş bir halde yatıyor, sanki hazine üstüne yaslanarak bin başlı bir yılan yatmaktadır.]

saç-yılan-ömür

saç-yılan-dudak

yüz-zülf-yılan-ömür

yüz-zülf-yılan-hazine

yüz-su-dalga

Açıklama:

Ahmet Paşa’nın şu beyiti yüz-zülf-yılan-hazine ilişkisini çok güzel bir şekilde anlatmaktadır: Halka-i zülfün ki ruhsârında ser-gerdân yatar Yastanıp genc üstüne bin başlı bir sub’ân yatar (Ahmet Paşa, Divan 143) [Senin yanağındaki saçının kıvrımı başı dönmüş bir halde yatıyor, sanki hazine üstüne yaslanarak bin başlı bir yılan yatmaktadır.]

Doğru Cevap: D

Soru 61

I. Çok zeki, akıllı ve kudret ve kuvvet sahibi olan İskender’i Aristo yetiştirmiştir ve M.Ö. 331’de doğmuştur.
II.Yemen’de hüküm süren Arap hükümdarlarından Hârisü’r-râyiş’in oğlu Zülkarneyn lakabıyla meşhur olan ve peygamberliği rivayet edilen kişi İskender’dir.
III. Divan edebiyatında bütün menkıbeler Zülkarneyn lakabıyla meşhur İskender’e isnâd edilmiştir
IV.Makedonyalı İskender, Yunanistan’ı ele geçirdikten sonra, Anadolu, Suriye, Mısır, İran ve Hindistan’ı almıştır.
V.Kur’an’da ismi geçen İskender’in M.Ö. 331’de doğan Makedonyalı İskender olduğu düşünülmektedir.
Yukarıda ” İskender” ile ilgili olarak verilen bilgilerden hangileri doğrudur?

I-II-IV

I-III-V

I-IV-V

I-II-IV-V

I-II-III-IV-V

Açıklama:

Doğru cevap A seçeneği olacak. Sayfa 163’da “YAKINDOĞU MİTOLOJİSİ, SÜREKLİLİK VE DİVAN ŞİİRİ ” konu başlığında “İskender: Tarihte iki tane İskender olduğu söylenir. Biri M.Ö. 331’de doğan Makedonyalı İskender’dir. Çok zeki, akıllı ve kudret ve kuvvet sahibi olan İskender’i Aristo yetiştirmiştir. Yirmi yaşında hükümdar olan İskender, Yunanistan’ı ele geçirdikten sonra, İran’a hücumla, Anadolu, Suriye, Mısır, İran ve Hindistan’ı almıştır. İkinci İskender, vaktiyle Yemen’de hüküm süren Arap hükümdarlarından Hârisü’r-râyiş’in oğlu Zülkarneyn lakabıyla meşhur olan ve peygamberliği rivayet edilen zattır. Kur’an’da ismi geçen İskender’in bu olduğu düşünülmektedir. Divan edebiyatında bu iki isim karıştırılmış, bütün menkıbeler Makedonyalı İskender’e isnâd edilmiştir.” Şeklinde açıklanmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 62

“Klâsik İslâm edebiyatındaki romans kahramanı olarak kabul edilir ; İştar, Astarte, Afrodit, Venüs, Beltis, Mylitta Atargatis (Yunanca: Derketo), Artemis gibi çeşitli adlarla anılan aşk ve savaş tanrıçasının yüz yılları aşarak klâsik Yakın doğu edebiyatına ulaşmış temsilcilerinden en önemlisidir. Benî Âmir kabilesinden olup Kays’ın akrabalarından biridir”
Yukarıda ifade edilen Klâsik İslâm edebiyatındaki romans kahramanı aşağıdakilerden hangisidir?

Zühre

Leylî

Nâhid

Şeb dîz

Hârût

Açıklama:

Doğru cevap B seçeneği olacak. Sayfa 164’de “KLASİK TÜRK EDEBİYATINDA MİTOLOJİK MOTİFLER-I ” konu başlığında“Leylî Klâsik İslâm edebiyatındaki romans kahramanı olarak kabul edilir ; İştar, Astarte, Afrodit, Venüs, Beltis, Mylitta Atargatis (Yunanca: Derketo), Artemis gibi çeşitli adlarla anılan aşk ve savaş tanrıçasının yüz yılları aşarak klâsik Yakın doğu edebiyatına ulaşmış temsilcilerinden en önemlisidir. Benî Âmir kabilesinden olup Kays’ın akrabalarından biridir” şeklinde açıklanmıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 63

I.Kaplan, mitoloji ve yakındoğu edebiyatında sadece aşk ve savaş tanrıçasıyla ilgili bir semboldür.
II.Kaplan, aynı zamanda karanlığın ve gecenin de sembolüdür.
III. Aşk ve savaş tanrıçasını ve dolayısıyla kadını, doğumu, çoğalmayı, hayatı ve ölümü temsil eder.
IV.Kaplanın derisi bir sembol olarak maddeden uzaklaşarak nefsinin heveslerine kapılan insan iradesini temsil etmiştir
Yakın doğu ve bizim klâsik edebiyatımız da mitolojik motif olan kaplan motifi ile ilgili yukarıda verilen bilgilerden hangileri doğrudur?

I, II ve IV

I, III ve V

I ve IV

I ve II

II, III ve IV

Açıklama:

Doğru cevap E seçeneği olacak. Sayfa 164’de “KLASİK TÜRK EDEBİYATINDA MİTOLOJİK MOTİFLER-I ”konu başlığında “Kaplan, mitoloji ve Yakındoğu edebiyatında sadece aşk ve savaş tanrıçasıyla ilgili bir sembol değildir. O, aynı zamanda karanlığın ve gecenin de sembolüdür. Karanlığı, geceyi, aşk ve savaş tanrıçasını ve dolayısıyla kadını, doğumu, çoğalmayı, hayatı ve ölümü temsil eden kaplanın derisi bir sembol haline gelmiş, özellikle insanların maddeye yönelik arzuları ve isteklerine yenilmeyen, yani nefsinin heveslerine kapılmayan, böylece maddeden uzaklaşarak ilahiliğe ulaşan insan iradesini temsil etmiştir. Kaplanın bu özelliği bizim edebiyatımızda önemli bir yer tutmakta, şiirsel söylemlerin arka planını meydana getirmektedir. Meselâ şairler, ıstırap içinde kendi vücudunu döverek mor ve siyah lekelerle dolduran âşığı, kaplanın/ leoparın (peleng) derisindeki siyah lekelere çağrışım yaparak betimlemişler; âşığın böylece maddi arzularından sıyrılarak ilâhi bir mertebeye ulaşmış olduğunu bu imajla anlatmışlardır.” Şeklinde açıklanmıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 64

İslâm edebiyatında romans kahramanı olan “Leylî “ ile ilgili verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

Leylî, kendi adıyla müsemma olmak üzere leyl “gece” kelimesinin bir türevidir.

Leylâ ile Mecnûn Mesnevi’sinin kadın kahramanı. Leylî diye de bilinir.

Divan edebiyatın da onun güzelliği çoğu kez Aya, Venüs yıldızına benzetilerek ifade edilmiştir

Doğudaki ideal kadın güzelliği imajına uygun olarak güzelliği, güzel kadını ve sevgiliyi temsil etmektedir.

Leylâ, zâlim ve âşıklarını öldüren İştar gibi Mecnûn’a zulmetmiştir.

Açıklama:

Doğru cevap E seçeneği olacak. Sayfa 165’de “KLASİK TÜRK EDEBİYATINDA MİTOLOJİK MOTİFLER-I” konu başlığında “Meselâ bir Kenan mitinde İştar, “pencerenin önünde oturup dışarısını seyreden bir fahişedir”. O sayısız âşıklarıyla flört eden, onları aşk acısıyla kıvrandırarak öldüren kadındır. Onun bu vasfı Gılgamış efsanesinde de bulunur. Bu da gösteriyor ki İştar’ın sevgisi tehlikeli bir sevgidir. Leylâ, zâlim ve âşıklarını öldüren İştar gibi Mecnûn’a zulmetmemiş olsada, Mecnûn’un aklını kaybetmesine sebep ol muştur. Aynı şekilde divan edebiyatında Leylî’nin çeşitli versiyonları olan sevgilide bakışlarıyla âşığını öldüren, acımasız, başkalarıyla flört eden kadındır.” Şeklinde açıklanmıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 65

İnanna/İştar’ın savaş sırasında uyandırdığı korku ve dehşet, Mezopotamya’da hangi sembolle ifade edilmiştir?

Aslan-kurt

Kaplan- aslan

Ejderha - aslan

Yılan- kaplan

Aslan - yılan

Açıklama:

Doğru cevap B seçeneği olacak. Sayfa 165’de “KLASİK TÜRK EDEBİYATINDA MİTOLOJİK MOTİFLER-I” konu başlığında “Semitik tanrıça İştar ile aynîleşince hem aşk hem de savaş tanrıçası olmuştur. İnanna/İştar’ın savaş sırasında uyandırdığı korku ve dehşet, Mezopotamya’da Kaplan- aslan sembolle ifade edilmiştir.” Şeklinde açıklanmıştır

Doğru Cevap: B

Soru 66

Aşk ve savaş tanrıçası İştar’ın bir elin de hayatın devamlılığını ve ebediliğini sembolize eden hayvan aşağıdakilerden hangisidir?

Aslan

Kaplan

Kurt

Yılan

Ejderha

Açıklama:

Doğru cevap D seçeneği olacak. Sayfa 167’de “KLASİK TÜRK EDEBİYATINDA MİTOLOJİK MOTİFLER-I” konu başlığının Zülf/Ömür başlığında “Daha önceki izahlarda aşk ve savaş tanrıçası İştar’ın bir elin de ha yatın devamlılığını ve ebediliğini sembolize eden bir yılan tuttuğu belirtilmiş ti. Aynı şekilde divan edebiyatında ki sevgilinin de yılan ile çok ya kın bir iliş ki si vardır. Ancak imaj değişmiş ve başka bir şekil almıştır.” Şeklinde açıklanmıştır

Doğru Cevap: D

Soru 67

En eski, Sümer efsânesi Gılgamış’tan beri hayat suyunu bulan ve ebedî hayata, ölümsüzlüğe kavuşan hangi hayvan olmuştur?

Aslan

Yılan

Kurt

Kaplan

Ejderha

Açıklama:

Doğru cevap B seçeneği olacak. Sayfa 169’da “KLASİK TÜRK EDEBİYATINDA MİTOLOJİK MOTİFLER-I” konu başlığının Zülf/Yılan başlığında “Divan edebiyatında sevgilinin saçı, aşk ve savaş tanrıçası İnanna (İş tar, Astarte, Afrodit)’in elindeki hayatı temsil eden yılanı aklımıza getirir. En eski, Sümer efsânesi Gılgamış’tan beri hayat suyunu bulan ve ebedî hayata, ölümsüzlüğe kavuşan yılan olmuştur.” Şeklinde açıklanmıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 68

Camasb-nâme adlı eser hangi devirde yazılmış ve kimin eseridir?

II. Murat devri ve Abdî Bey eseridir

III. Murat devri ve Necâtî Bey eseridir

II. Selim devri ve Melihî Bey eseridir

II. Murat devri ve Ahmedî Bey eseridir

II. Selim devri ve Aşık Paşa eseridir

Açıklama:

CEVAP. Doğru cevap A seçeneği olacak. Sayfa 174’de “Zülf/Yılan” konu başlığında “Camasb-nâme: Türkçeye kazandırılan Camasbnâmelerden en önemlisi, II. Murat devri şairlerinden Abdî’nin eseridir. Eser Farsçadan tercüme olmakla birlikte, Arap hikâye tekniğine bağlılık gösterir. Binbir Gece Masalları’ndan da tesirlerin yer aldığı mesnevîde, İslâm kültürünün ortak konularından istifade edilmiştir. Özellikle mesnevide Kur’an kaynaklı hikâyelerin tesiri görülmektedir. “ Şeklinde açıklanmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 69

I.zülf ile karanlık, II.cünûn III. zencîr, IV.sevdâ Yukarıda verilen kavramlardan hangisi/hangileri Fuzuli'nin eserlerinde ekseriyetle kullanılmıştır?

I-II-IV

I-III-V

I-IV-V

I-II-IV-V

I-II-III-IV-V

Açıklama:

Doğru cevap E seçeneği olacak. Sayfa 175’de “KLASİK TÜRK EDEBİYATINDA MİTOLOJİK MOTİFLER-I” konu başlığında “Ahmet Paşa, Necâtî, Cem Sultan, Mesihî, Fuzûlî, Nev’î, Hayâlî divanların da sık gördüğümüz bu ilişkiler de farklı gelişmeler meydana gelmiştir. Mesela Fuzûlî, zülf ile karanlık, sevdâ, zencîr, cünûn gibi kavramları daha sık beraber kullanmıştır. “ Şeklinde açıklanmıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 70

I.parlaklık
II.tazelik
III. pınar
IV.keder
V.kader
Divan şairi Ahmet Paşanın “Âb” kelimesi yukarıda verilen anlamlardan hangilerini içermektedir?

I-II-IV

I-III-V

I-IV-V

I-II-III-IV

I-II-III-IV-V

Açıklama:

Doğru cevap D seçeneği olacak. Sayfa 170’de “KLASİK TÜRK EDEBİYATINDA MİTOLOJİK MOTİFLER-I” konu başlığında “âb kelimesinin, “su, nehir, deniz, pınar, yağmur, parlaklık, tazelik” gibi çeşitli anlamlarından, parlaklık ve tazelik anlamı kullanılmıştır. Fakat iham sanatıyla kelimenin su anlamına da işaret edilmiştir. “ Şeklinde açıklanmıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 71

Tılsımlı mühre sahip olduğu için bütün hayvanların kendisine itaat ettiği peygamber hangisidir?

Hz.Musa

Hz.İsa

Hz.Muhammed

Hz.İbrahim

Hz. Süleyman

Açıklama:

Yakındoğu medeniyetlerine ait efsanelerin ve timsallerin İslâmi edebiyat geleneğinde nasıl dönüşerek şekillendiğini takip edebileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 72

Sümerlerin tanrıçası İnanna ne tanrıçasıdır?

Bereket

Savaş ve Aşk

Kader

Hikmet

Adalet

Açıklama:

Yakındoğu medeniyetlerine ait efsanelerin ve timsallerin İslâmi edebiyat geleneğinde nasıl dönüşerek şekillendiğini takip edebileceksiniz.

Doğru Cevap: B

Soru 73

Leyl kelimesinin bir türevi olarak Leyli seçeneklerden hangisi ile ilişkilendirilebilir?

Fırtına

Sabah Güneşi

Gece

Tavuskuşu

Açıklama:

Yakındoğu medeniyetlerine ait efsanelerin ve timsallerin İslâmi edebiyat geleneğinde nasıl dönüşerek şekillendiğini takip edebileceksiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 74

“Divan şiirinde Zühre ve Nahid ismiyle yer alır, efsaneye göre İranlı çok güzel ve şuh bir kadındır. Harut ve Marut adlı meleklerden hile yoluyla göğe yükselmenin yolunu bulmuş, gökyüzüne çıkmıştır.” Yukarıda tanımlanan karakter aşağıdakilerden hangisidir?

Venüs

İştar

Astarte

Afrodit

Beltis

Açıklama:

Divan edebiyatı bağlamında İslâmi gelenek ve Yakındoğu kültürünün etkileşimini açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 75

Aşk ve savaş tanrıçası İnanna hangi medeniyete aittir?

Babil

Sümer

Akat

Mısır

Asur

Açıklama:

Divan şiirinin temellerini ve imaj dünyasını İslâm medeniyeti yanısıra Hıristiyanlık öncesi Yakındoğu kültürü bağlamında değerlendirebileceksiniz.

Doğru Cevap: B

Soru 76

Divan edebiyatında yılan sevgilinin neyidir?

Yüz

Dil

Saç

Göz

Açıklama:

Divan edebiyatı bağlamında İslâmi gelenek ve Yakındoğu kültürünün etkileşimini açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 77

Şeytan hangi canlı aracılığıyla cennete girmeyi başarmıştır?

Ejderha

Kuş

Simurg

Yılan

Açıklama:

Yakındoğu medeniyetlerine ait efsanelerin ve timsallerin İslâmi edebiyat geleneğinde nasıl dönüşerek şekillendiğini takip edebileceksiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 78

Zülf ile karanlık, sevda, zencir, cünun gibi kavramları daha sık beraber kullanan, divanında ömür ile saç arasında üç yerde ilişki süren, saç-ejderha ilişkisi ise divanında altı defa ifade edilen şair aşağıdakilerden hangisidir?

Ahmet Paşa

Necati

Cem Sultan

Nevi

Fuzuli

Açıklama:

Divan şiirinin temellerini ve imaj dünyasını İslâm medeniyeti yanısıra Hıristiyanlık öncesi Yakındoğu kültürü bağlamında değerlendirebileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 79

Aşağıdakilerden hangisi Divan şiirinin dayandığı temelleri açıklayabilir?

Sadece İslâm medeniyeti dairesi içinde gelişen kültüre dayanır.

İslâmiyet hatta Hristiyanlık öncesindeki Yakındoğu kültürüne uzanmaktadır.

Sadece Yakındoğu İslâmî klâsik edebiyatının şiir anlayışına dayanmaktadır.

Yakındoğu halkının folklor ve geleneklerine dayanmaktadır.

Yakındoğuda çeşitli tarikat sistemlerine ve gelişen diğer dinî anlayışlara uzanmaktadır.

Açıklama:

Divan edebiyatı bağlamında İslâmi gelenek ve Yakındoğu kültürünün etkileşimini açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: B

Soru 80

Aşağıdakilerden hangisi Klâsik İslâm edebiyatındaki romans kahramanıdır?

Yılan

Kaplan

Leylî

Azazîl

Şebdîz

Açıklama:

Divan edebiyatı bağlamında İslâmi gelenek ve Yakındoğu kültürünün etkileşimini açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 81

Klasik Türk Edebiyatında lotus çiçeği neyin sembolüdür?

Hayat

Bereket

Gece ve gökyüzü

Aşk

Güzel kadın ve sevgili

Açıklama:

Divan edebiyatı bağlamında İslâmi gelenek ve Yakındoğu kültürünün etkileşimini açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 82

Divan edebiyatında sevgilinin saçı aşağıdakilerden hangisi ile sembolize edilir?

Kaplan

Aslan

Âb

Gül

Yılan

Açıklama:

Divan edebiyatı bağlamında İslâmi gelenek ve Yakındoğu kültürünün etkileşimini açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 83

Özellikle Büyük İskender döneminden itibaren Doğu kültürününden etkilenmeyle oluşan Doğu-Batı bileşimi oluşan yeni kültüre verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?

Yunan kültürü

Bizans kültürü

Hellenistik kültür

Roma kültürü

Açıklama:

Divan şiirinin temellerini ve imaj dünyasını İslâm medeniyeti yanısıra Hıristiyanlık öncesi Yakındoğu kültürü bağlamında değerlendirebileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 84

Yakındoğu kültürünün etkisiyle Yunan edebiyatında oluşan edebiyat aşağıdakilerden hangisidir?

Romans

Hikaye

Hitabet

Makale

Fıkra

Açıklama:

Yakındoğu medeniyetlerine ait efsanelerin ve timsallerin İslâmi edebiyat geleneğinde nasıl dönüşerek şekillendiğini takip edebileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 85

Mitolojide kaplan aşağıda verilen varlıklardan hangisiyle iligili değildir?

Gece ve geceleyin gökyüzü

Hayat ve ölüm

Doğum

İlahiliğe ulaşan insan iradesi

Erdem

Açıklama:

Yakındoğu medeniyetlerine ait efsanelerin ve timsallerin İslâmi edebiyat geleneğinde nasıl dönüşerek şekillendiğini takip edebileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 86

Efsaneye göre İran'lı çok güzel ve şûh bir kadın olan Venüs divan şiirinde aşağıda verilen adlardan hangisi ile geçmektedir?

Nâhid

Leylî

İştar

Dîdar

Afrodit

Açıklama:

Yakındoğu medeniyetlerine ait efsanelerin ve timsallerin İslâmi edebiyat geleneğinde nasıl dönüşerek şekillendiğini takip edebileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 87

Aşağıdakilerden hangisi aşk ve savaş tanrısı İştar'ın sembollerinden biridir?

Maymun

Kaplan

Fil

Kartal

Açıklama:

Divan şiirinin temellerini ve imaj dünyasını İslâm medeniyeti yanısıra Hıristiyanlık öncesi Yakındoğu kültürü bağlamında değerlendirebileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 88

İslam Edebiyatında bir roman Kahramanı olan "Leydi" neye benzetilmiştir?

Dünya

Satürn

Venüs

Jüpiter

Güneş

Açıklama:

Divan edebiyatı bağlamında İslâmi gelenek ve Yakındoğu kültürünün etkileşimini açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 89

İzarın abı ne sudur ki hüsn mevcini ururLetafetinden eder hattına sirayet-i lutf(Ahmet Paşa G. 142/6)Yukarıdaki beyitte "ab" kelimesi hangi anlamda kullanılmıştır?

Pınar

Deniz

Yağmur

Parlaklık

Damla

Açıklama:

Divan edebiyatı bağlamında İslâmi gelenek ve Yakındoğu kültürünün etkileşimini açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 90

Tasavvufi bağlamda cennetin bekçisi ve koruyucusu aşağıdakilerden hangisidir?

Aslan

Kaplan

Yılan

Melek

Balık

Açıklama:

Divan edebiyatı bağlamında İslâmi gelenek ve Yakındoğu kültürünün etkileşimini açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 91

Sümerlerin mitolojik motiflerinden biri olan İnnanna'nın mitolojideki görevi nedir?

Bereket

Güzellik

Savaş ve Aşk

Su ve ekmek

Adalet

Açıklama:

Yakındoğu medeniyetlerine ait efsanelerin ve timsallerin İslâmi edebiyat geleneğinde nasıl dönüşerek şekillendiğini takip edebileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 92

İnna-İştar'ın savaş sırasında uyandırdığı korku ve dehşet Mezepotomya'da hangi motifler ile sembolize edilmektedir?

Kaval

Kaplan

Yıldız

Güneş

Ateş

Açıklama:

Divan edebiyatı bağlamında İslâmi gelenek ve Yakındoğu kültürünün etkileşimini açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: B

Soru 93

Sümer mitolojisinde aşk ve savaş tanrıçasının elinde bulunan yılan aşağıdakilerden hangisini sembolize etmektedir?

Hayatın devamlılığını

Düşmanları

Geceyi

Gündüzü

Sessizliği

Açıklama:

Yakındoğu medeniyetlerine ait efsanelerin ve timsallerin İslâmi edebiyat geleneğinde nasıl dönüşerek şekillendiğini takip edebileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 94

Saç divan edebiyatıda aşağıdakilerden hangisini sembolize etmektedir?

Ölüm

Sıla hasreti

Hayatın devamlılığını

Gecenin uzunluğunu

Gündüzün aydınlığını

Açıklama:

Divan edebiyatı bağlamında İslâmi gelenek ve Yakındoğu kültürünün etkileşimini açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 95

Büyük İskender döneminden itibaren Doğu kültürünün de Yunan kültürünü kesin bir şekilde etkilemesiyle beraber M.S. 4. yüzyıla kadar süregelen dönemde Doğu-Batı bileşimi bir kültür oluşturmuştur.
Bu kültüre ne ad verilir?

Yeni kültür

Avrupai kültür

Hellenistik kültür

Benzeşik kültür

Türetilmiş kültür

Açıklama:

Her ne kadar Yakındoğu kültürü Büyük İskender’le (M.Ö. 331) ve Büyük Roma İmparatorluğunun doğuya doğru yayılmasıyla birlikte başlayan siyasî değişmeler sonucunda Yunan ve Roma kültürlerinin etkisinde kalmışsa da bu kültürel etki tek yanlı olmamış; özellikle Büyük İskender döneminden itibaren Doğu kültürü de Yunan kültürünü kesin bir şekilde etkilemiş ve M.S. 4. yüzyıla kadar süregelen dönemde Hellenistik kültür adıyla anılan Doğu-Batı bileşimi bir kültür oluşturmuştur.

Doğru Cevap: C

Soru 96

Klâsik İslâm edebiyatındaki romans kahramanıdır; İştar, Astarte, Afrodit, Venüs, Beltis, Mylitta Atargatis (Yunanca: Derketo), Artemis gibi çeşitli adlarla anılan aşk ve savaş tanrıçasının yüzyılları aşarak klâsik Yakındoğu edebiyatına ulaşmış temsilcilerinden en önemlisidir.
Yukarıdaki açıklama klasik Türk edebiyatındaki hangi motife aittir?

Venüs

Kaplan

Şebdîz

Leylî

Camasb

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 97

Divan şiirinde Zühre ve Nâhid ismiyle yer almıştır. Efsaneye göre İranlı, çok güzel ve şûh bir kadındır. Hârût ile Mârût adlı meleklerden hile yoluyla göğe yükselmenin yolunu bulmuş ve gök yüzüne çıkmıştır.
Yukarıdaki açıklama klasik Türk edebiyatındaki hangi mitolojik motife aittir?

Şebdîz

Camasb

Mecnûn

Leyli

Venüs

Açıklama:

Venüs: Divan şiirinde Zühre ve Nâhid ismiyle yer alan Venüs, efsaneye göre İranlı, çok güzel ve şûh bir kadın imiş. Hârût ile Mârût adlı meleklerden hile yoluyla göğe yükselmenin yolunu bulmuş, gökyüzüne çıkmıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 98

Bir peleng-i cân-şikâr-ı kulle-i kühsâr-ı hüsn
Bî-’aded hâl-i siyâhî ile nigâr-ı hâl-dâr
(Zati G. 139/2)
Yukarıdaki beyitte yer alan ''peleng'' kelimesinin anlamı aşağıdakilerden hangisidir?

Fil

Kaplan

Çiçek

Bıçak

Kayıp

Açıklama:

Bir peleng-i cân-şikâr-ı kulle-i kühsâr-ı hüsn
Bî-’aded hâl-i siyâhî ile nigâr-ı hâl-dâr
(Zati G. 139/2)
[Sayısız siyah benleriyle bezenmiş güzel, güzellik dağının tepesindeki can avlayan bir kaplan
gibidir.]

Doğru Cevap: B

Soru 99

Yüreğim pâreledi nite ki nahcîr-i peleng
Bî-’aded hâl-i siyâh ile mahbûb-ı beyâz
(Zâti G. 615/3)
[O beyaz renkli, güzel, sayısız siyah benleriyle tıpkı kaplanın avı parça parça ettiği gibi yüreğimi parça parça etti.]
Yukarıdaki beyitte yer alan ''peleng'' motifi sevgilinin hangi özelliğini anlatmak için kullanılmıştır?

Zalimliği

Güzelliği

Kibiri

İnatçılığı

Dürüstlüğü

Açıklama:

Yine sevgilinin zalimliğini anlatan aşağıdaki beyitte de peleng “kaplan, leopar” motifiyle
karşılaşırız:
Yüreğim pâreledi nite ki nahcîr-i peleng
Bî-’aded hâl-i siyâh ile mahbûb-ı beyâz
(Zâti G. 615/3)
[O beyaz renkli, güzel, sayısız siyah benleriyle tıpkı kaplanın avı parça parça ettiği gibi yüreğimi parça parça etti.]

Doğru Cevap: A

Soru 100

Divan edebiyatında yılan sevgiliye ait hangi unsuru ifade eder?

Saç

Göz

Ağız

Ayak

Açıklama:

Divan edebiyatında yılan sevgilinin saçıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 101

Değme bir hayvâna cânâ leblerünle sünbülün
Âb-ı Hayvân ile ‘ömr-i câvidân vermek neden
(Necâtî Bey G. 338/1)
Beyitte yer alan ''hayvan'' kelimesi hangi anlamda kullanılmıştır?

Cengaver

Pinti adam

Korkak adam

Aşağılık adam

Çekingen adam

Açıklama:

Değme bir hayvâna cânâ leblerünle sünbülün
Âb-ı Hayvân ile ‘ömr-i câvidân vermek neden
(Necâtî Bey G. 338/1)
[Ey sevgili, hiç lâyık olmayan birine dudaklarınla ve sümbüle benzeyen saçlarınla, hayat suyunu (dudak) ve ebedi ömrü (saç) vermek ne için?]
Beyitte hayvan kelimesinin “aşağılık adam, canlı” anlamlarından ilki kullanılmış, iham-ı tenasüp sanatıyla ikinci anlamı da âb-ı hayvan ifadesiyle okuyucuya hatırlatılmıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 102

Ko bizi ‘ömr-i dırâz ile yaş yarışdıralum
Koşalum ol saçı Şebdîz’e eşk-i gülgûnı
(Necâtî Bey, Divan 343)
Bu beyitte “ömr-i dırâz” (uzun ömür) ifadesi ile şair, sevgilinin hangi unsurunu anlatmak ister?

Kaşlarını

Gözlerini

Kulaklarını

Ellerini

Saçlarını

Açıklama:

Ko bizi ‘ömr-i dırâz ile yaş yarışdıralum
Koşalum ol saçı Şebdîz’e eşk-i gülgûnı
(Necâtî Bey, Divan 343)
Bu beyitte “ömr-i dırâz” (uzun ömür) ifadesi ile şair, sevgilinin uzun, yerlere kadar uzanan siyah saçlarını anlatmak ister.

Doğru Cevap: E

Soru 103

I. Su
II. Çile
III. Parlaklık
IV. Deniz
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri Divan edebiyatında pek çok beyitte yer almış ''âb'' kelimesinin anlamları arasındadır?

Yalnız I

II, III

I, III, IV

II, III, IV

I, II, III, IV

Açıklama:

âb kelimesinin, “su, nehir, deniz, pınar, yağmur, parlaklık, tazelik” gibi çeşitli anlamlarından,
parlaklık ve tazelik anlamı kullanılmıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 104

II. Murat devri şairlerinden Abdî’nin eseridir. Eser Farsçadan tercüme olmakla birlikte, Arap hikâye tekniğine bağlılık gösterir. Binbir Gece Masalları’ndan da tesirlerin yer aldığı mesnevîde, İslâm kültürünün ortak konularından istifade edilmiştir. Özellikle mesnevide Kur’an kaynaklı hikâyelerin tesiri görülmektedir.
Yukarıda açıklaması verilen eser aşağıdakilerden hangisidir?

Felekname

Camasb-nâme

Mantıku't Tayr

İskendername

Cemşid ü Hurşid

Açıklama:

Camasb-nâme: Türkçeye kazandırılan Camasbnâmelerden en önemlisi, II. Murat devri
şairlerinden Abdî’nin eseridir. Eser Farsçadan tercüme olmakla birlikte, Arap hikâye tekniğine bağlılık gösterir. Binbir Gece Masalları’ndan da tesirlerin yer aldığı mesnevîde, İslâm kültürünün ortak konularından istifade edilmiştir. Özellikle mesnevide Kur’an kaynaklı hikâyelerin tesiri görülmektedir.

Doğru Cevap: B

Ünite 8

Soru 1

Sümer-Akat-Asur mitolojilerinde arslan başlı bir kartal, yağmur, fırtına, şimşek ve gök gürültüsü tanrısı aşağıdakilerden hangisidir?

Herkül

Temmuz

Osiris

Baal

Ninurta

Açıklama:

Yakındoğu’da kartalla ilgili ilk mitolojik tasavvurlar şöyledir: Sümer-Akat-Asur mitolojilerinde arslan başlı bir kartal, yağmur, fırtına, şimşek ve gök gürültüsü tanrısı Ninurta’nın sembolüdür.

Doğru Cevap: E

Soru 2

Ninurta sonradan sabah doğan güneşin veya ilkbahar güneşinin tanrısı hüviyetini alınca, aşağıdakilerden hangisi onun sembolü olmuştur?

Şahin

Doğan

Aslan

Kartal

Hançer

Açıklama:

Ninurta sonradan sabah doğan güneşin veya ilkbahar güneşinin tanrısı hüviyetini alınca, kartal onun sembolü olmuştur.

Doğru Cevap: D

Soru 3

Kartalın Divan şiirindeki en yaygın kullanım alanı aşağıdaki hangi anlamlarda görülür?

Tevhid

Mersiye

Semâvî

Medhiye

Naat

Açıklama:

Kartal: Divan şiirinde ukâb ve nesr adlarıyla da anılan kartal, öncelikle asil, alıcı bir kuştur. Kartalın Divan şiirindeki en yaygın kullanım alanı ise semâvî anlamlarda görülür.

Doğru Cevap: C

Soru 4

Mezopotamya’da eski Sümer’de ölen ve dirilen bitki tanrısı aşağıdakilerden hangisidir?

Dumuzi

Ninurta

Herkül

Hades

Zeus

Açıklama:

Mezopotamya’da eski Sümer’de adı Dumuzi (Temmuz) olan fakat değişik bölgelerde ve zamanlarda Asur, Marduk, Baal, Adonis
Attis, Osiris gibi değişik adlarla adlandırılan ölen ve dirilen bitki tanrısı tarih boyunca Yunanistan’da,

Doğru Cevap: A

Soru 5

Fars mitolojisindeki kadınla, musiki ile, çeng ve diğer musiki aletleriyle ilişkisi olan efsanevî, mevhum kuşa ne ad verilmektedir?

Misk

Simurg

Hüma

Tavus

Hüdhüd

Açıklama:

Fars mitolojisindeki çağrışımlarına V. ünitede değinilen Simurg/ Anka, kadınla, musiki ile, çeng ve diğer musiki aletleriyle ilişkisi
olan efsanevî, mevhum bir kuştur.

Doğru Cevap: B

Soru 6

İslâmiyet’te devlet ve iktidarla, baht ve talihle birleştirilmiş ve İslâm edebiyatında “devlet kuşu, talih ve baht kuşu” olarak kabul edilen kuş aşağıdakilerden hangisidir?

Hüdhüd

Kartal

Şahin

Anka

Hüma

Açıklama:

İslâmiyet’te devlet ve iktidarla, baht ve talihle birleştirilmiş ve İslâm edebiyatında Hüma kuşu, “devlet kuşu, talih ve baht kuşu”
olarak kabul edilmiştir.

Doğru Cevap: E

Soru 7

Divân edebiyatında, aşağıdakilerden hangisi güneşi tasvir ederken kullanılmaz?

Kartal

Tavus

Horoz

Doğan

Kumru

Açıklama:

Divan edebiyatında geceyi ve karanlıkları dolayısıyla ölümü aşarak yeniden her sabah doğudan doğan güneş, bir kartala ve kartal türüne mensup bâz, şahbâz, “şahin, doğan” gibi kuşlara benzetilmiş; ayrıca tavus ve horoz da onun sembolleri arasına girmiştir. Kumru, bunlardan biri değildir. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 8

Aşağıdakilerden hangisi Ninurta ile özdeşleşmemiştir?

Yılan

Aslan başlı kartal

Güneş

Yağmur

Gök gürültüsü

Açıklama:

Sümer-Akat-Asur mitolojilerinde arslan başlı bir kartal, yağmur, fırtına, şimşek ve gök gürültüsü tanrısı Ninurta’nın sembolüdür. Ninurta, insan şeklini almadan gökyüzünde fırtınanın topladığı siyah, büyük bir bulut olarak tasavvur edilmiştir. Bu bulut, geniş kanatlarını iki yana açmış, gökyüzünde uçmakta olan aslan başlı bir büyük kuş gibi düşünülmüştür. Sonradan, "yenilmeyen güneş" olarak hem Sümer’in, hem Akat ve Babil’in savaş Tanrısı olmuştur. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 9

Klasik İslam edebiyatı ve Divan edebiyatında, güneşe bakabilen tek varlık aşağıdakilerden hangisidir?

İnsan

Kartal

Simurg

Gılgamış

Yılan

Açıklama:

Klasik İslam edebiyatında ve Divan edebiyatında güneşe kimsenin bakamayacağı tarzında bir inanç da bulunur; bu inancın tabii olarak güneşe hakiki hayatta da insanoğlunun bakamayacağı gerçeğiyle ilgili olduğunu kabul etsek de bu gerçeğin şiirsel ifadeye dönüşmesinde güneşe, ancak güneşin sembolü olan kartaldan başka kimsenin bakamayacağı yolundaki tasavvurun etkisi de bulunmaktadır. Divan edebiyatında da güneşe bakılamayacağı hakkındaki kabul, yani gelenek, bu kaynaktan geliyor olmalı. Zira pek çok şiirde bu kavramın edebiyatımızda tekrar ve tekrar ele alındığını görürüz. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 10

Mezopotamya’da eski Sümer’de adı Dumuzi (Temmuz) olan tanrı, aşağıdaki adlardan hangisiyle anılmamıştır?

Prometheus

Osiris

Attis

Marduk

Baal

Açıklama:

Mezopotamya’da eski Sümer’de adı Dumuzi (Temmuz) olan fakat değişik bölgelerde ve zamanlarda Asur, Marduk, Baal, Adonis, Attis, Osiris gibi değişik adlarla adlandırılan ölen ve dirilen bitki tanrısı tarih boyunca Yunanistan’da, Anadolu’da, Suriye’de, Lübnan’da, Filistin’de birbirine esasta benzeyen fakat teferruatta ayrılan âyinler ve merasimlerle varlığını ve etkisini sürdürmüştür. Yunan mitolojisindeki karşılığı Adonis'tir. Doğru cevap A'dır.
Me zo potamya’da eski Sümer’de adı Dumuzi (Temmuz) olan fakat değişik bölgeler de ve zamanlarda Asur, Marduk, Baal, Adonis, Attis, Osiris gibi değişik adlar la ad lan dı rılan ölen ve dirilen bitki tanrısı tarih bo yun ca Yunanistan’da, Ana do lu’da, Suriye’de, Lübnan’da, Filistin’de birbirine esasta ben ze yen fakat teferruatta ayrılan âyinler ve me ra sim ler le var lı ğını ve etki si ni sürdürmüştür.

Doğru Cevap: A

Soru 11

Divân şiirinde akik aşağıdakilerden hangisinin tasvirinde kullanılır?

Göz

Kaş

Kirpik

Dudak

Diş

Açıklama:

Divan şiirinde dudak renk bakımından akike benzer. O, içinde inciler (dişler) saklayan saf akikten bir kutucuktur. Yine âşığın gözyaşları da akik rengindedir. Şiirlerde, tenasüp yoluyla çıkarıldığı yer olan Yemen ve Süheyl yıldızı ile birlikte kullanılır. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 12

Edebiyatta "misk" sevgilinin hangi özelliğini tasvir ederken kullanılır?

Saç

Dudak

Kirpik

Göz

Kaş

Açıklama:

Edebiyatta siyah rengi ve güzel kokusu bakımından misk sevgilinin saçına benzetilir. Bu yüzden zülf, siyah, koku kelimeleriyle, geldiği yer dolayısıyla da Hıta, Huten ve Çin kelimeleriyle ses benzerliği dolayısıyla da “çın” (doğru), hatâ (yanlış) kelimeleriyle beraber kullanılır; bu kelimeler etrafında çeşitli kelime oyunları ve sanatlar yapılır. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 13

Savaş sırasında veya savaştan zaferle dönerken Asur kralının başı üzerinde görülen, genellikle kanatlı bir insan figürüyle sembolize edilen mitolojik unsur aşağıdakilerden hangisidir?

Hüdhüd

Simurg

Hümâ

Dumuzi

Marduk

Açıklama:

Hümâ, bilhassa Asur devrinden beri fırtına ve gök gürültüsü, yağmur, aynı zamanda bitki ve bereketlilik tanrısıyla özdeşleşen güneş tanrısının, dolayısıyla tanrının yeryüzündeki temsilcisi olan hükümdarın da sembolü olur. Bu sembol bir daire içinde kanatlı bir insan figürüdür. Veya sadece bir kuşun kanatları ve kuyruğu ile süslü bir disktir. Bu sembol Asur’daki kabartmalarda savaş sırasında veya savaştan zaferle dönerken Asur kralının başı üzerinde görülür. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 14

Tasavvufi bağlamda Simurg neyi sembolize eder?

Kanaat ve yokluk

Bereket

Yağmur

Allah

Güneş

Açıklama:

Sümer-Akad devirlerinden sonra yağmur, fırtına tanrılarının güneş tanrısıyla özdeşleşmeleri sonucunda güneşe sembol olmuş olabilir. Bu yüzden ateşle olan ilgisi dolayısıyla güneşi temsil ettiği de düşünebilir. Buna paralel olarak Anka, gece ve gündüz, ilkbahar ve kışa da sembol olmakta, dolayısıyla bereket ve yağmur tanrılarıyla da ilgili görünmektedir. Divan edebiyatında yokluğun ve kanaatin timsali olarak geçer.
Tasavvufta ise vahdet-i vücûd düşüncesi içerisinde adem-i mutlak’ın sembolüdür. Simurg, otuz kuş olarak ele alınınca çokluğu ifade eder, oysa varlığın birden çok olması vehmî ve hayalîdir. Anka gibi, çokluğun da adı var kendisi yoktur. Diğer taraftan Simurg, kuşların tek padişahı olması dolayısıyla birliği ve gerçek varlığı, yani Allah’ı ifade eder.
Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 15

Mantıku’t-tayr’da kuşlar kendi aralarında toplanıp hiçbir ülkenin padişahsız olmadığını, padişahsız ülkede nizam ve intizam kurulamayacağını belirtirler. Bunun üzerine, kuşlar aşağıdakilerden hangisinin kılavuzluğunda kendi padişahlarını bulmak için yola çıkarlar?

Hümâ

Simurg

Tavus

Hüdhüd

Kartal

Açıklama:

Mantıku’t-tayr’ın konusu kısaca şöyledir: Kuşlar kendi aralarında toplanıp hiçbir ülkenin padişahsız olmadığını, padişahsız ülkede nizam ve intizam kurulamayacağını belirtirler. Aralarında bulunan ve mürşidi temsil eden, Süleyman peygamberin mahremi ve postacısı hüdhüd bu konuda onlara yol göstereceğini söyler. Hüdhüdün öncülüğünde toplanırlar. Fakat yolun uzak ve sıkıntılı olduğunu anlayınca bülbül, papağan, tavus, kaz, keklik, hümâ, doğan, balıkçıl, baykuş ve diğer bazı kuşlar birer mazeret ileri sürerek yolculuktan vazgeçmek isterler. Hüdhüd kuşların hepsine cevap vererek onları ikna eder. Sonunda bütün kuşlar hüdhüdün kılavuzluğunda yola çıkarlar. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 16

Türk edebiyatında önemli yeri ve etkisi olan Mantuku’t-tayr, kim tarafından Gülşen-i Sîmurg adıyla Türkçeleştirilmiştir?

Gülşehrî

Mevlevî Fedaî Dede

Karatovalı Zaîfî Pîr Mehmed

Kadızâde Şeyh Mehmed

Ali Şîr Nevâî

Açıklama:

Türk edebiyatında önemli yeri ve etkisi olan Mantuku’t-tayr’ı, Gülşehrî manzum olarak 1317’de Türkçeye çevirmiştir. Eserin hatime bölümünde Gülşehrî, Mantıku’t-tayr'ı esas almakla birlikte başka bir eser meydana getirdiğini ve eserinin telif sayıldığını söylemektedir. Mantıku’t-tayr’ı manzum olarak Mevlevî Fedaî Dede, Mantıku’l-esrâr adıyla; Karatovalı Zaîfî Pîr Mehmed, Gülşen-i Sîmurg; ve Kadızâde Şeyh Mehmed, İnşirâku’s-sadr adıyla Türkçeye çevirmiştir. Türk edebiyatında Attâr’ın Mantıku’t-tayr’ı örnek tutularak yahut ondan ilham alınarak yazılan eserler de vardır. Ali Şîr Nevâî’nin Lisânü’t-tayr’ı, Derviş Şemseddin’in Deh Mürg’ü bunlardandır.
Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 17

İslâm mitolojisine göre Hz. Süleyman’ın emrinde bulunan “çavuş kuşu” olarak bilinen kuş aşağıdakilerden hangisidir?

Hüma

Simurg

Anka

Tavus

Hüdhüd

Açıklama:

Hüdhüd, “çavuş kuşu”, İslâm mitolojisine göre Hz. Süleyman’ın emrinde bulunan kuşlardan biridir.

Doğru Cevap: E

Soru 18

Klâsik İslâm ve Divan edebiyatında Arapların Tay boyundan ve meşhur Arap şairi ve reislerinden cömertliği ile öne çıkan şair kimdir?

Baki

Fuzuli

Nef'i

Hatem- i Tay

Nabi

Açıklama:

Bütün klâsik İslâm ve Divan edebiyatı şairleri, Arapların Tay boyundan ve meşhur Arap şairi ve ve reislerinden
olan Hatem- i Tay’in cömertliğini bir darb-ı mesel hükmünde kullanırlar.

Doğru Cevap: D

Soru 19

Mezopotamya'da ve Eski Sümer'de Dumuzi adlı bitki tanrısının aşağıdakilerden hangisi değişik bölge ve zamanlarda aldığı isimlerden birisidir?

Gaia

Rhea

Attis

Misk

Hüma

Açıklama:

Mezopotamya’da eski Sümer’de adı Dumuzi (Temmuz) olan fakat değişik bölgelerde ve zamanlarda Asur, Marduk,
Baal,Adonis,Attis,Osirissiris gibi değişik adlarla

Doğru Cevap: C

Soru 20

Aşağıdakilerden hangisi Divan şiirinde misk için kullanılan kelimelerden birisidir?

Zerre

Huten

Nakş

Hatır

Zülüf

Açıklama:

Bu yüzden zülf, siyah, koku kelimeleriyle, geldiği yer dolayısıyla da Hıta, Huten ve Çin kelimeleriyle ses benzerliği dolayısıyla da “çın” (doğru), hatâ (yanlış) kelimeleriyle beraber kullanılır

Doğru Cevap: B

Soru 21

Sümer-Akat-Asur mitolojilerinde yağmur, fırtına, şimşek ve gök gürültüsü tanrısı Ninurta’nın sembolü aşağıdakilerden hangisidir?

Doğarken ve batarken bir ayağını bir dağ tepesine koymuş bir erkek figürü

Arslan başlı bir kartal

Tavus kuşu

Horoz

Omuzlarında ok şeklinde ışıklar fışkıran bir erkek figürü

Açıklama:

KLASİK TÜRK EDEBİYATINDA MİTOLOJİK MOTİFLER-II başlıklı bölümden alınmıştır.
Yakındoğu’da kartalla ilgili ilk mitolojik tasavvurlar şöyledir: Sümer-Akat-Asur mitolojilerinde arslan başlı bir kartal, yağmur, fırtına, şimşek ve gök gürültüsü tanrısı Ninurta’nın sembolüdür. Ninurta, insan şeklini almadan gökyüzünde fırtınanın topladığı siyah, büyük bir bulut olarak tasavvur edilmiştir. Bu bulut, geniş kanatlarını iki yana açmış, gökyüzünde uçmakta olan aslan başlı bir büyük kuş gibi düşünülmüştür. Doğru yanıt B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 22

Ninurta aşağıdaki uygarlıklardan hangisinin savaş tanrısı değildir?

Akat

Babil

Maya

Asur

Sümer

Açıklama:

KLASİK TÜRK EDEBİYATINDA MİTOLOJİK MOTİFLER-II başlıklı bölümden alınmıştır.
Sümer-Akat-Asur mitolojilerinde arslan başlı bir kartal, yağmur, fırtına, şimşek ve gök gürültüsü tanrısı Ninurta’nın sembolüdür. Akatların M.Ö. 2450 civarında bölgeye hâkim olması ve kuzeydeki Sümerleri de hâkimiyetleri altına almasıyla semitik kültürün ve dini anlayışların etkileri Mezopotamya’da giderek daha çok kendini göstermeye başlamış; yağmur ve karanlık gökyüzü, dolayısıyla gecenin mitolojideki önemli yerini güneş ve aydınlık gökyüzü almaya başlamıştır. Böylece semitik halk kendi kültüründeki bu özellikleri kendilerinden önce bu bölgeye hâkim olan Sümerlerin kültürüyle kaynaştırmaya çalışmışlar; bunun sonucunda eski yağmur ve fırtına tanrısı Ninurta/Ningirsu ve benzeri Temmuz tipi tanrılar aynı zamanda güneş tanrısı hüviyetini de benimsemişlerdir. Bu yeni kazanılmış hüviyet dolayısıyla Ninurta “yenilmeyen güneş” olarak hem Sümer’in, hem Akat ve Babil’in savaş Tanrısı olmuştur. Doğru yanıt C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 23

"Sararmış benzi yanar cismi ditrer başı ey meh-rû
‘Âsâ ile yürür mihrinle gün gayetde sayrudur"
Yukarıdaki beyitte Zâti güneşi aşağıdakilerden hangisi şeklinde tasavvur etmiştir?

Ölüm

Keder

Hayat

İhtiyar bir adam

Yok olma

Açıklama:

KLASİK TÜRK EDEBİYATINDA MİTOLOJİK MOTİFLER-II başlıklı bölümden alınmıştır.
Kartalların yaşlandıkları vakit gözlerinin kör olması motifi ise akşam vaktinde batan ve karanlıklara karışan veya sonbaharda ve kış mevsiminde etkisini kaybeden, ölen yani bir nevi uykuya geçen güneş tasavvurunun sembolik bir ifadesidir. Bu mitolojik tasavvur Yakındoğu edebiyatlarında da bulunur. Nitekim Divan edebiyatında akşam vaktinde güneş ihtiyar bir adam gibi veya hasta bir kişi olarak tasavvur edilmiştir. Zâti, bu beyitte batarken hasta olan ihtiyar güneşi anlatmaktadır. Doğru yanıt D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 24

Yakındoğu mitolojisinde güneş tanrısının elinde ışıkları temsil eden testere biçiminde dişli hançer bulunan bir insan figürü şeklinde sembolize edilmesinde testere güneşin hangi özelliği ile ilişkilidir?

Parlaklık

Adil olması

Ölümsüzlük

Cömertlik

Ulaşılamaz olması

Açıklama:

KLASİK TÜRK EDEBİYATINDA MİTOLOJİK MOTİFLER-II başlıklı bölümden alınmıştır.
Yakındoğu mitolojisinde güneş tanrısının doğudan doğuşunu anlatan insan sembollerinden biri; elinde ışıkları temsil eden testere biçiminde dişli hançer bulunan bir insan figürüdür. Bu testere güneşin karar verme, adil olma kavramlarıyla ilişkisini simgeler. Doğru yanıt B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 25

Güneşin, kartal olarak batıdaki karanlık sulara daldıktan sonra karanlık sularında yürüdüğü okyanusun içinden gökyüzünün doğu tarafında yeniden dünyaya geri gelmesi divan edebiyatında hangi kavramla tasvir edilmiştir?

Mağlubiyet

Hüküm

Tutsaklık

Zafer

Özgürlük

Açıklama:

KLASİK TÜRK EDEBİYATINDA MİTOLOJİK MOTİFLER-II başlıklı bölümden alınmıştır.
Güneş, kartal olarak batıdaki karanlık sulara ihtiyar olarak daldıktan sonra gökyüzünün doğu tarafında yeniden gençleşir ve gece boyunca karanlık sularında yürüdüğü okyanusa karşı bir zafer kazanmış olarak yeniden dünyaya geri gelir. Nitekim Divan edebiyatında güneş, “zafer” kavramıyla birleştirilir. Doğru yanıt D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 26

Yazıldığı devrin coğrafya ve kozmografya telakkisine göre hazırlanmış, ansiklopedik bilgiler ihtiva eden, İslâmî edebiyatların ortak eserlerinden biri olan ve “Hârikalar, görülmemiş ve duyulmamış garip şeyler" hakkında bilgiler içeren eser aşağıdakilerden hangisidir?

Acâyibü’l- Mahlûkât

Divan-ı Lugat'it Türk

Atabetü'l Hakayık

Divan-ı Himet

Dede Korkut Hikayeleri

Açıklama:

KLASİK TÜRK EDEBİYATINDA MİTOLOJİK MOTİFLER-II başlıklı bölümden alınmıştır.
‘Acâyibü’l- Mahlûkât, Yazıldığı devrin coğrafya ve kozmografya telakkisine göre hazırlanmış, ansiklopedik bilgiler ihtiva eden, İslâmî edebiyatların ortak eserlerinden biridir. Eskiden coğrafya ve seyahatle ilgili kitaplara genellikle “Acâibü”l-büldân”. “Acâibü’lHind”. “Acâibü’l-mahlûkât” gibi isimler verilirdi. Buradaki acâib kelimesi “Hârikalar, görülmemiş ve duyulmamış garip şeyler” anlamına gelmektedir. Türk edebiyatındaki Acâ’ibü’l-mahlûkât tercümeleri Kazvîni’den ve İran edebiyatındaki diğer örneklerinden alınarak yapılmıştır. Doğru yanıt A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 27

Üç büyük dinin kutsal kitaplarında yer alan "Tufan" efsanesinin ilk bahsedildiği eser aşağıdakilerden hangisidir?

Divan-ı Lügat'it Türk

Orhun Yazıtları

Dede Korkut Hikayeleri

Odysseia

Gılgamış Destanı

Açıklama:

KLASİK TÜRK EDEBİYATINDA MİTOLOJİK MOTİFLER-II başlıklı bölümden alınmıştır.
Gılgamış Destanı, tarihin en eski yazılı destanının adı olup, 12 kil tablete Akad çivi yazısı ile kaydedilmiştir. Uruk kralı Gılgamış’ın ölümsüzlüğü arayışının öyküsünün anlatıldığı destan aynı zamanda Nuh Tufanı’nın daha eski sürümünü de barındırmaktadır. Gılgamış, en yakın dostu Enkidu’nun ölümünün ardından giriştiği ölümsüzlüğe ulaşma çabasının nâfile olduğunu ve Tanrı Enlil’in öğütleriyle, insanın ancak büyük bir ad bırakmakla ölümsüzlüğe erişebileceğini kabul etmiştir. Destan, tarihte bilinen en eski medeniyetlerden olan Sümerlerin yaşayışları hakkında bilgi verir ve kendisi de ilk yazılı destan olma özelliğini taşır. Gılgamış Destanı’nın en önemli özelliklerinden biri de, anlattığı “Tufan” öyküsünün, üç büyük dinin kutsal kitaplarında yer almasıdır. Doğru yanıt E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 28

“Yenilmeyen güneş” olarak hem Sümer’in, hem Akat ve Babil’in savaş Tanrısı aşağıdakilerden hangisidir?

İştar

Mars

Zeus

Ninurta

İnanna

Açıklama:

Ninurta “yenilmeyen güneş” olarak hem Sümer’in, hem Akat ve Babil’in savaş Tanrısı olmuştur. Doğru yanıt D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 29

Aşağıdakilerden hangisi İmolugut olarak adlandırılır?

Yılan

Ejder

Çift başlı kartal

Aslan başlı kartal

İnsan başlı aslan

Açıklama:

İmolugut aslan başlı kartala verilen isimdir. Doğru yanıt D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 30

Aşağıdakilerden hangisi Ninurta'nın sembolleri arasında yer almaz?

Yağmur

Şimşek

Yeraltı

Gök gürültüsü

Fırtına

Açıklama:

Sümer-Akat-Asur mitolojilerinde arslan başlı bir kartal, yağmur, fırtına, şimşek ve gök gürültüsü tanrısı Ninurta’nın sembolüdür. Yeraltı bu sembollerden biri değildir. Doğru yanıt C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 31

Âb-ı hayatın kaynağı aşağıdakilerden hangisine dayanır?

Sümer mitolojisi

Yunan mitolojisi

Roma mitolojisi

İran mitolojisi

İskandinav mitolojisi

Açıklama:

Âb-ı hayatın kaynağı Gılgamış efsanesine, hatta bu efsanenin de temelinde bulunan Sümer mitolojisindeki daha eski bir motife dayanır. Doğru yanıt A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 32

Âb-ı hayat ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Sümer ve Bâbil mitolojilerinde tanrıların elde edebileceği bir şeydir.

Mitolojiden efsaneye geçildikten sonra, efsanelerdeki kahramanların bir türlü ele geçiremedikleri bir nesne olmuştur.

Bazı beyitlerde hayatî özelliğinden ötürü su ve ilaç yerine geçer.

Çoğu zaman, tanrıların yerine geçip onun sembolü olur.

Yakındoğu edebiyatlarında tanrıların malı olmaktan çıkmış, insanın eline geçmiştir.

Açıklama:

Yakındoğu edebiyatlarında ab-ı hayat hep tanrıların malı olarak kalmış, yani insanın eline hiçbir zaman geçmemiştir. Doğru yanıt E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 33

Aşağıdakilerden hangisi Mezopotamya'da ölen ve dirilen bitki tanrısı olan ve Eski Sümer'de adı Dumuzi (Temmuz) olan tanrının farklı kültürlerdeki isim karşılığı değildir?

Asur

Zeus

Marduk

Baal

Attis

Açıklama:

Mezopotamya’da eski Sümer’de adı Dumuzi (Temmuz) olan ölen ve dirilen bitki tanrısı değişik bölgelerde ve zamanlarda Asur, Marduk, Baal, Adonis, Attis, Osiris gibi değişik adlarla adlandırılmıştır. Zeus bu adlardan biri değildir. Doğru yanıt B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 34

Aşağıdakilerden hangisi Simurg olarak da adlandırılan efsanevi kuşun Divan edebiyatındaki karşılığıdır?

Anka

Kartal

Karakuş

Tuğrul

Phomeix

Açıklama:

Simurg; Divan edebiyatında Ankâ, Zümrüdankâ ya da Sîmurg adlarıyla geçen efsanevi kuştur. Doğru yanıt A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 35

I. Asur devrinden beri güneş tanrısının yeryüzündeki temsilcisi olan hükümdarın sembolüdür.
II. Bu sembol bir daire içinde kanatlı bir insan figürüdür.
III. Bazen sadece bir kuşun kanatları ve kuyruğu ile süslü bir disktir.
Yukarıdakilerden hangisi / hangileri Hümâ kuşu ile ilgilidir?

Yalnız II

Yalnız III

I ve III

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Seçeneklerin tamamı Hümâ kuşu ile ilgilidir. Doğru yanıt E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 36

Aşağıdakilerden hangisi İslamiyette “devlet kuşu, talih ve baht kuşu” olarak kabul edilmiştir?

Simurg

Anka

Hümâ

Kartal

Garuda

Açıklama:

İslâmiyet’te devlet ve iktidarla, baht ve talihle birleştirilmiş ve İslâm edebiyatında Hüma kuşu, “devlet kuşu, talih ve baht kuşu” olarak kabul edilmiştir. Doğru yanıt C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 37

Hüdhüd Kuşu ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Zümrüdüanka olarak da bilinir.

İslâm mitolojisine göre Hz. Süleyman’ın emrinde bulunan kuşlardan biridir.

Hüdhüd kuşu çölde toprağın altında suyun nerede bulunduğunu çok iyi bilir.

İlkbaharla, yağmurla, asma ağaçları ve üzümle yani bitki dünyası ile ilgili bir kuştur.

Bütün kuşlar, onun kılavuzluğu altında Simurg’u aramak için yola çıkarlar.

Açıklama:

Hüdhüd, “çavuş kuşu” olarak da bilinir. Doğru yanıt A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 38

İslâm mitolojisine göre Hz. Süleyman’ın emrinde bulunan ve Belkıs’ı bulmasına yardım eden kuşlardan biri aşağıdakilerden hangisidir?

Hüdhüd

Simurg

Anka

Hümâ

Kartal

Açıklama:

Hüdhüd, “çavuş kuşu”, İslâm mitolojisine göre Hz. Süleyman’ın emrinde bulunan kuşlardan biridir. Hz. Süleyman onun vasıtası ile Belkıs’ı bulmuş, Müslüman etmiş ve onunla evlenmiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 39

İran şairi Attar (öl. 1221) Mantıku’t-Tayr (Kuşların Dili) adlı eserinde bütün kuşların Hüdhüd eşliğinde aramaya çıktıkları kuş aşağıdakilerden hangisidir?

Hatem-i Tay

Simurg

Hüma

Temmuz

Kartal

Açıklama:

İran şairi Attar (öl. 1221) Mantıku’t- Tayr (Kuşların Dili) adlı eserinde Hüdhüd’e önemli bir rol vermiştir. Çünkü bütün kuşlar, onun kılavuzluğu altında, Simurg’u aramak için yola çıkarlar.

Doğru Cevap: B

Soru 40

Bir daire içinde kanatlı bir insan figürü veya sadece bir kuşun kanatları ve kuyruğu ile süslü bir disk biçimi aşağıdakilerden hangisini sembolize eder?

Marduk

Hatem-i Tay

Anka

Hümâ

Ninurta

Açıklama:

Hüma kuşu sembolü bir daire içinde kanatlı bir insan figürüdür. Veya sadece bir kuşun kanatları ve kuyruğu ile süslü bir disktir.

Doğru Cevap: D

Soru 41

Rivayete göre Tibet tarafında bulunan geyiğin göbeğinde toplanan kandan aşağıdakilerden hangisi elde edilir?

Kaf

Ud-ı Kumârî

Misk

Yemen Akiki

Âb-ı Hayat

Açıklama:

Rivayete göre, gazal- i misk adlı âhu, Tibet tarafında bulunur. Misk bu geyiğin göbeğinde toplanan kandan elde edilir.

Doğru Cevap: C

Soru 42

“Hayat suyu” ve “hayat yiyeceği” ile hayata döndüğü rivayet edilen tanrıça aşağıdakilerden hangisidir?

Ninşubur

Adonis

Ninurta

Enki

İnanna

Açıklama:

Âb-ı hayatın kaynağı Gılgamış efsanesine, hatta bu efsanenin de temelinde bulunan Sümer mitolojisindeki daha eski bir motife dayanır. Yeraltı dünyasına inen tanrıça İnanna’yı ölümden geri çevirmek için nedimesi Ninşubur tanrı Enki’den teslim aldığı “hayat suyu” nu ve “hayat yiyeceğini” taşıyan Galatur ve Kurgarra adlı iki ruhun refaketinde yer altına iner ve İnanna’nın cesedi üzerine bu iki maddeyi saçarak onu yeniden hayata döndürür.

Doğru Cevap: E

Soru 43

Anka Divan edebiyatında neleri temsil etmektedir?

Varlık-bolluk

Ölüm- Dert

Diriliş-Hayat

Yokluk-Kanaat

Yolculuk- Göç

Açıklama:

Kaf dağında yaşadığı söylenen efsanevî mevhum bir kuş olan Anka, Divan edebiyatında yokluğun ve kanaatin timsali olarak geçer.

Doğru Cevap: D

Soru 44

Divan edebiyatında Ankâ, Zümrüdankâ ya da Sîmurg adlarıyla geçen bu efsanevi kuşun Hint mitolojisindeki hangi kuşla ilgisi olabileceği söylenmektedir?

Benu

Garuda

Hüma

Tuğrul

Phoneix

Açıklama:

Simurg: Divan edebiyatında Ankâ, Zümrüdankâ ya da Sîmurg adlarıyla geçen bu efsanevi kuşun Hint mitolojisindeki “garuda” kuşu, eski Mısırlıların en büyük tanrının formlarından biri olarak kabul ettikleri “benu” kuşunun bir uzantısı olan “phoneix” ve Türklerin milli sembollerinden, kartal, karakuş ve tuğrul gibi yırtıcı kuşlarla ilgisi olabileceği söylenmektedir.

Doğru Cevap: B

Soru 45

Hüma kuşu İslamiyette aşağıdaki kavramlardan hangisi ile birleştirilmiştir?

Talih

Ölüm

Keder

Sonsuzluk

Savaş

Açıklama:

İslâmiyet’te devlet ve iktidarla, baht ve talihle birleştirilmiş ve İslâm edebiyatında Hüma kuşu, “devlet kuşu, talih ve baht kuşu” olarak kabul edilmiştir. Efsaneye göre devlet kuşu diye adlandırılan ve çok yükseklerden uçan bu kuşun kanadının gölgesi kimin başına düşerse, o padişah olurmuş.

Doğru Cevap: A

Soru 46

İslam edebiyatında Âb-ı hayatın temsil edildiği hikayede hayat suyunu içen karakter aşağıdakilerden hangisidir?

İskender

Gılgamış

Hızır

Marduk

İsa

Açıklama:

İslâm edebiyatında ise İskender hikâyelerinde İskender ve Hz. Hızır’ın hayat suyunu karanlıklar ülkesinde aramak üzere yola çıktığı, fakat bu hayat suyunu Hızır’ın bulup içtiğini, İskender’in ise içemeden geri döndüğü anlatılır.

Doğru Cevap: C

Soru 47

Acâyibü’l- Mahlûkât ne tür bilgileri içermektedir?

Biyoloji

Kimya

Fizik

Tıp

Coğrafya

Açıklama:

Acâyibü’l- Mahlûkât, Yazıldığı devrin coğrafya ve kozmografya telakkisine göre hazırlanmış, ansiklopedik bilgiler ihtiva eden, İslâmî edebiyatların ortak eserlerinden biridir.

Doğru Cevap: E

Soru 48

Aşağıdakilerden hangisi ölen ve dirilen bitki tanrısı Temmuz'un isimlerinden birisidir?

Marduk

Simurg

İnanna

Hümâ

Hüdhüd

Açıklama:

KLASİK TÜRK EDEBİYATINDA MİTOLOJİK MOTİFLER-II başlıklı bölümden alınmıştır.
Mezopotamya’da eski Sümer’de adı Dumuzi (Temmuz) olan fakat değişik bölgelerde ve zamanlarda Asur, Marduk, Baal, Adonis, Attis, Osiris gibi değişik adlarla adlandırılan ölen ve dirilen bitki tanrısı tarih boyunca Yunanistan’da, Anadolu’da, Suriye’de, Lübnan’da, Filistin’de birbirine esasta benzeyen fakat teferruatta ayrılan âyinler ve merasimlerle varlığını ve etkisini sürdürmüştür. Doğru yanıt A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 49

Kaf dağında yaşadığı söylenen efsanevî mevhum bir kuş olan Anka, Divan edebiyatında aşağıdakilerden hangisini sembolize etmektedir?

Cömertlik

Açlık ve tokluk

Gece ve gündüz

Yokluk ve kanaat

Bolluk ve bereket

Açıklama:

KLASİK TÜRK EDEBİYATINDA MİTOLOJİK MOTİFLER-II başlıklı bölümden alınmıştır.
Fars mitolojisindeki çağrışımlarına V. ünitede değinilen Simurg/Anka, kadınla, musiki ile, çeng ve diğer musiki aletleriyle ilişkisi olan efsanevî, mevhum bir kuştur. Muhakkak ki onu putperest devrinin tanrıçalarına ait sembolik anlamlı mitolojik kuşlardan birine veya birkaçının birleşimine doğru geriye götürebiliriz. Nitekim Arap rivayetine göre Anka, esatirdeki yarısı arslan yarısı kartal olan bir kuştur. Bu da bize Fırtına Tanrısı Ninurta ile Tanrıça İnanna’ya dair bir sembol olan İmdugut kuşu ile aynı vasıfta görünüyorsa da bu sembol Sümer-Akad devirlerinden sonra yağmur, fırtına tanrılarının güneş tanrısıyla özdeşleşmeleri sonucunda güneşe sembol olmuş olabilir. Bu yüzden ateşle olan ilgisi dolayısıyla güneşi temsil ettiğini de düşünebiliriz. Bilhassa yokluğu temsil ettiği vakit, güneşin yeryüzünden çekildiği geceye bir işaret bulunmaktadır. Buna paralel olarak Anka, gece ve gündüz, ilkbahar ve kışa da sembol olmakta, dolayısıyla bereket ve yağmur tanrılarıyla da ilgili görünmektedir. Kaf dağında yaşadığı söylenen efsanevî mevhum bir kuş olan Anka, Divan edebiyatında yokluğun ve kanaatin timsali olarak geçer. Doğru yanıt D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 50

İslâm edebiyatında, “devlet kuşu, talih ve baht kuşu” olarak kabul edilen kuş aşağıdakilerden hangisidir?

Anka

Hümâ

Hüdhüd

Kartal

Karakuş

Açıklama:

KLASİK TÜRK EDEBİYATINDA MİTOLOJİK MOTİFLER-II doğru yanıt B seçeneğidir.
Menşei Mezopotamya’daki daha eski devrelere uzanmakla birlikte, bilhassa Asur devrinden beri fırtına ve gök gürültüsü, yağmur, aynı zamanda bitki ve bereketlilik tanrısıyla özdeşleşen güneş tanrısının, dolayısıyla tanrının yeryüzündeki temsilcisi olan hükümdarın da sembolü olur. İslâmiyet’te devlet ve iktidarla, baht ve talihle birleştirilmiş ve İslâm edebiyatında Hüma kuşu, “devlet kuşu, talih ve baht kuşu” olarak kabul edilmiştir. Efsaneye göre devlet kuşu diye adlandırılan ve çok yükseklerden uçan bu kuşun kanadının gölgesi kimin başına düşerse, o padişah olurmuş. Doğru yanıt B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 51

Sümer-Akat-Asur mitolojilerinde yağmur, fırtına, şimşek ve gök gürültüsü tanrısı Ninurta aşağıdaki hayvanlardan hangisi ile sembolize edilir?

Yılan

Örümcek

Balina

Kartal

Geyik

Açıklama:

Sümer-Akat-Asur mi- tolojilerinde arslan başlı bir kartal, yağmur, fırtına, şimşek ve gök gürültüsü tanrısı Ninurta’nın sembolüdür. Ninurta, insan şeklini almadan gökyüzünde fırtınanın top- ladığı siyah, büyük bir bulut olarak tasavvur edilmiştir. Bu bulut, geniş kanatlarını iki yana açmış, gökyüzünde uçmakta olan aslan başlı bir büyük kuş gibi düşünülmüştür. Doğru yanıt D’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 52

Yakındoğu mitolojisinde, omuzlarında ok şeklinde ışıklar fışkıran bir erkek figürü aşağıdakilerden hangisini sembolize eder?

Sevgilinin özlemi

Marduk’un bereketi

Sen Sebastian’ın ölümü

Güneş tanrısının doğuşu

Tanrının yer yüzündeki elçisi

Açıklama:

Yakındoğu mitolojisinde güneş tanrısının doğudan doğuşunu anlatan insan sembolleri şunlardır:

Omuzlarında ok şeklinde ışıklar fışkıran bir erkek figürü.
Elinde ışıkları temsil eden testere biçiminde dişli hançer bulunan bir insan figürü.
Doğarken ve batarken bir ayağını bir dağ tepesine koymuş bir erkek figürü.

Doğru yanıt D’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 53

Divan edebiyatında akşam vaktindeki güneş nasıl tasavvur edilir?

Güzel bir kadın

Yorgun bir aslan

İhtiyar bir adam

Neşeli bir kuş

Genç bir çocuk

Açıklama:

Divan edebiyatında akşam vaktinde güneş ihtiyar bir adam gibi veya hasta bir kişi olarak ta- savvur edilmiştir. Doğru yanıt C’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 54

İslam yazarlarının tasavvuruna göre gökyüzünde kaç pınar bulunur?

Doğuda 60 Batıda 90

Doğuda 90 Batıda 90

Doğuda 180 Batıda 90

Doğuda 120 Batıda 180

Doğuda 180 Batıda 180

Açıklama:

İslâm yazarları ve tarihçileri de gökyüzünde bir denizin veya doğuda ve batı- da yüz seksener tane pınarın bulunduğunu tasavvur etmişlerdir. Güneş her akşam bu pınarların birisinden batar, gecenin karanlıklarında tekerlekli arabasıyla veya teknesiyle melekler tarafından çekilerek arşın altına getirilir. Doğru yanıt E’dir.

Doğru Cevap: E

Soru 55

Yeraltı dünyasına inen tanrıça İnanna’yı ölümden çevirmek için Galatur ve Kurgarra adlı iki ruhun refakatinde yer altına inen nedimenin adı aşağıdakilerden hangisidir?

Baal

Attis

Ninşubur

Ninurta

İmdugut

Açıklama:

Yeraltı dünyasına inen tanrıça İnanna’yı ölümden geri çevirmek için nedimesi Ninşubur tanrı Enki’den teslim aldığı “hayat suyu”nu ve “hayat yiyeceğini” taşıyan Galatur ve Kurgarra adlı iki ruhun refaketinde yer altına iner ve İnanna’nın cesedi üzerine bu iki maddeyi saçarak onu yeniden hayata döndürür.

Doğru Cevap: C

Soru 56

Tarih boyunca pek çok uygarlıkta farklı isimlerle yer alarak etkisini sürdüren ölen ve dirilen Sümer bitki tanrısı aşağıdakilerden hangisidir?

Hüdhüd

Dumuzi

Hz. Hızır

Hz. Nuh

Umay

Açıklama:

Mezopotamya’da eski Sümer’de adı Dumuzi (Temmuz) olan fakat değişik bölge- lerde ve zamanlarda Asur, Marduk, Baal, Adonis, Attis, Osiris gibi değişik adlarla adlandırılan ölen ve dirilen bitki tanrısı tarih boyunca Yunanistan’da, Anadolu’da, Suriye’de, Lübnan’da, Filistin’de birbirine esasta benzeyen fakat teferruatta ayrılan âyinler ve merasimlerle varlığını ve etkisini sürdürmüştür. Öyle ki Roma İmparatorluğu’nda kendilerine çok sağlam bir yer edinen bu eski çağa ait inanışlar, gelenekler, ayinler, ilk zamanlarında Hıristiyanlığın içine de girmiş ve kendilerini değişik yorumlarla kabul ettirmişlerdir. Nitekim ölen ve dirilen tanrılarla Hz. İsa arasında, etik ve din anlayışındaki büyük ayrılığa rağmen bazı benzerlikler bulunmaktadır. Doğru yanıt B’dir.

Doğru Cevap: B

Soru 57

Divan edebiyatında yokluğun ve kanaatin timsali olarak geçen ve Kaf dağında yaşadığı düşünülen mitolojik varlık aşağıdakilerden hangisidir?

Marduk

Enki

Hüdhüd

Hüma

Anka

Açıklama:

Kaf dağında yaşadığı söylenen efsanevî mevhum bir kuş olan Anka, Divan edebiya- tında yokluğun ve kanaatin timsali olarak geçer. Doğru yanıt E’dir.

Doğru Cevap: E

Soru 58

Aşağıdakilerden hangisi Fırtına Tanrısı Ninurta ile Tanrıça İnanna’ya dair bir semboldür?

Hümâ

Hermes

İmdugut

Ebabil

Hüdhüd

Açıklama:

İmdugut kuşu, Fırtına Tanrısı Ninurta ile Tanrıça İnanna’ya dair bir semboldür. Doğru yanıt C’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 59

Bâz-ı encüm-sayd gibi her seher şehâ
Bu merg-zâr-ı dehri kamu idesin şikâr
Yahya Bey’e ait olan yukarıdaki beyitte hem güneşe hem de kartala benzetilen Osmanlı padişahı aşağıdakilerden hangisidir?

Kanuni Sultan Süleyman

Fatih Sultan Mehmet

Yavuz Sultan Selim

Yıldırım Bayezit

Çelebi Mehmet

Açıklama:

Kanunî Sultan Süleyman için söylenen şu beyit Kanunî’yi hem güneşe hem de kartala benzetmektedir. Zira yıldızları avlayan kartal, doğan güneştir. Doğru yanıt A’dır.

Doğru Cevap: A

Soru 60

Tarihin en eski yazılı destanı olan Gılgamış, hangi dilde yazılmıştır?

Türkçe

Akad

Hiyeroglif

Uygurca

Tamilce

Açıklama:

Gılgamış Destanı, tarihin en eski yazılı destanının adı olup, 12 kil tablete Akad çivi yazısı ile kaydedilmiştir. Doğru yanıt B’dir.

Doğru Cevap: B

Soru 61

Aslan başlı kartal aşağıdakilerden hangisinin sembolüdür?

Ninurta

Temmuz

Yağmur

Fırtına

Şimşek

Açıklama:

Yakındoğu medeniyetlerine ait efsane ve timsallerin İslâmi edebiyat geleneğinde nasıl dönüşerek şekillendiğini takip edebileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 62

Aşağıdakilerden hangisi mitolojik efsanelerdeki kahramanların bir türlü ele geçiremediği bir nesnedir?

Hançer

Âb-ı hayat

Testere

Anahtar

Gemi

Açıklama:

Yakındoğu medeniyetlerine ait efsane ve timsallerin İslâmi edebiyat geleneğinde nasıl dönüşerek şekillendiğini takip edebileceksiniz.

Doğru Cevap: B

Soru 63

Osiris olarak da adlandırılan ölen ve dirilen bitki tanrısı aşağıdakilerden hangisidir?

Hatem-i Tay

Âb-ı Hayat

Temmuz

Hüdhüd

Hümâ

Açıklama:

Yakındoğu medeniyetlerine ait efsane ve timsallerin İslâmi edebiyat geleneğinde nasıl dönüşerek şekillendiğini takip edebileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 64

Aşağıdakilerden hangisi İslâmiyet’te devlet ve iktidarla, baht ve talihle birleştirilmiş kuştur?

Hüdhüd

Simurg

Güneş Kartal

Hümâ

Misk

Açıklama:

Yakındoğu medeniyetlerine ait efsane ve timsallerin İslâmi edebiyat geleneğinde nasıl dönüşerek şekillendiğini takip edebileceksiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 65

Aşağıdakilerden hangisi “Misk”i anlatır?

Yakındoğu’nun ölen ve dirilen tanrıları için yapılan merâsimler ve âyinlerde kullanılır.

Yakındoğu edebiyatlarında tanrıların malı olarak kalmış ve insanın eline hiçbir zaman geçmemiştir.

İslâm mitolojisine göre Hz. Süleyman’ın emrindedir ve su bulma vazifesinde kullanılır.

Savaş sırasında veya savaştan zaferle dönerken Asur kralının başı üzerinde görülür

Siyah renkli ve güzel kokuludur, Tibet tarafında bulunan geyiğin göbeğinde toplanan kandan elde edilir

Açıklama:

Yakındoğu medeniyetlerine ait efsane ve timsallerin İslâmi edebiyat geleneğinde nasıl dönüşerek şekillendiğini takip edebileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 66

Kaynağı Gılgamış efsanesine, hatta bu efsanenin de temelinde bulunan Sümer mitolojisindeki daha eski bir motife dayanan ifade aşağıdakilerden hangisidir?

Ud-ı Kumari

Fil-i Mengelusi

Yemen Akiki

Hatem-i Tay

Ab-ı Hayat

Açıklama:

Divan edebiyatı bağlamında İslâmi gelenek ve Yakındoğu kültürünün etkileşimini kavrayabileceksiniz.
Âb-› Hayat D ‹ K K A T
Âb-› hayat›n kayna¤› G›lgam›fl efsanesine, hatta bu efsanenin de temelinde bulu- nan Sümer mitolojisindeki daha eski bir motife dayan›r. Yeralt› dünyas›na i

Doğru Cevap: E

Soru 67

Kadınla, musiki ile, çeng ve diğer musiki aletleriyle ilişkisi olan efsanevi, mevhum bir kuş aşağıdakilerden hangisidir?

Ninurta

Simurg

Temmuz

Hüdhüd

Güneş Kartal

Açıklama:

Divan edebiyatı bağlamında İslâmi gelenek ve Yakındoğu kültürünün etkileşimini kavrayabileceksiniz.
Simurg/Anka
Fars mitolojisindeki ça¤r›fl›mlar›na V. ünitede de¤inilen Simurg/Anka, kad›nla, mu- siki ile, çeng ve di¤er musiki aletleriyle iliflkisi olan efsanevî, mevhum bir kufltur. Muhakkak ki onu putperest devrinin tanr›çalar›na ait sembolik anlaml› mitolojik kufllardan birine veya birkaç›n›n birleflimine do¤ru geriye götürebiliriz. Nitekim Arap rivayetine göre Anka, esatirdeki yar›s› arslan yar›s› kartal olan bir kufltur.

Doğru Cevap: B

Soru 68

İslam mitolojisine göre Hz. Süleyman’ın emrinde bulunan kuşlardan biridir. Ayrıca Hz. Süleyman bu kuş aracılığıyla Belkıs’ı bulmuş, Müslüman etmiş ve evlenmiştir. Bu kuş aşağıdakilerden hangisidir?

Ninurta

Simurg

Temmuz

Hüdhüd

Güneş Kartal

Açıklama:

Divan edebiyatı bağlamında İslâmi gelenek ve Yakındoğu kültürünün etkileşimini kavrayabileceksiniz.
Hüdhüd
Hüdhüd, “çavufl kuflu”, ‹slâm mitolojisine göre Hz. Süleyman’›n emrinde bulunan kufllardan biridir. Hz. Süleyman onun vas›tas› ile Belk›s’› bulmufl, Müslüman etmifl ve onunla evlenmifltir. Ayr›ca Hüdhüd, çölde topra¤›n alt›nda suyun nerede bulun- du¤unu çok iyi bilirdi. Bu yüzden Hz. Süleyman, (Ya’fur ya da Yagfur adl›) Hüd- hüd’ü su bulma vazifesinde kullanm›flt›r. Hüdhüd ayr›ca ilkbaharla, ya¤murla, as- ma a¤açlar› ve üzümle yani bitki dünyas› ile ilgili bir kufltur. Bu yüzden e¤er bir adam Hüdhüd’ün kan›yla ayaklar›n› boyarsa, rüyas›nda fevkalâde acayip fleyler görür.

Doğru Cevap: D

Soru 69

Rivayete göre, Tibet tarafında bulunan, bir geyiğin göbeğinde toplanan kandan elde edilen, kalbe ve dimağa kuvvet verdiği için eskiden tıpta ilaç olarak kullanılan, siyah rengi ve güzel kokusu bakımından sevgilinin saçına benzetilen ifade aşağıdakilerden hangisidir?

Yemen Akiki

Hüma

Misk

Anka

Hatem-i Tay

Açıklama:

Divan edebiyatı bağlamında İslâmi gelenek ve Yakındoğu kültürünün etkileşimini kavrayabileceksiniz.
Rivayete göre, gazal-i misk adl› âhu, Tibet tarafında bulunur. Misk bu geyiğin göbeğindetoplanan kandan elde edilir. Misk şiş göbeğinde toplanınca, ahu hastalanırmış; göbeğini kaşıyabilmesi için, Tibet halkı geniş sahralara kazıklar çakarmış.
Âhu bu kaz›klara göbe¤ini sürterek kafl›rken misk düşermiş. Siyah renkli ve güzel kokulu olan misk, kalbe ve dima¤a kuvvet verdiği için, eskiden tıpta ilaç olarak kullanılırmış.

Doğru Cevap: C

Soru 70

Klasik İslam edebiyatında ve Divan edebiyatında güneşe kimsenin bakamayacağı tarzında bir inanç bulunur; bu inancın tabii olarak güneşe hakiki hayatta da insanoğlunun bakamayacağı gerçeğiyle de ilgisi vardır.Buna göre, güneşe ancak hangi varlığın bakabileceğine inanılır?

Hüdhüd

Kartal

Hatem-i Tay

Simurg

Hümâ

Açıklama:

Divan edebiyatı bağlamında İslâmi gelenek ve Yakındoğu kültürünün etkileşimini kavrayabileceksiniz.
Klâsik ‹slam edebiyat›nda ve Divan edebiyat›nda günefle kimsenin bakamayacağı tarzında bir inanç da bulunur; bu inanı›n tabii olarak güneşe hakiki hayatta da insanoğlunun bakamayaca¤ğıgerçeğiyle ilgili olduğunu kabul etsek de bu gerçeğin şiirsel ifadeye dönüşmesinde güneşe, ancak güneşin sembolü olan kartaldan başka kimsenin bakamayacağı yolundaki tasavvurun etkisi de bulunmaktad›r.

Doğru Cevap: B

Soru 71

Mantıku’t tayr’da geçen anlatıya göre, kuşlara öncülük eden mitolojik varlık hangisidir?

Hümâ

Doğan

Anka

Hüdhüd

Bülbül

Açıklama:

Divan edebiyatı bağlamında İslâmi gelenek ve Yakındoğu kültürünün etkileşimini kavrayabileceksiniz.
‹ran flairi Attar (öl. 1221) Mant›ku’t-Tayr (Kufllar›n Dili) adl› eserinde Hüd- hüd’e önemli bir rol vermiştir. Çünkü bütün kuşlar, onun kılavuzluğu altında, Si- murg’u aramak için yola ç›karlar. İşte bu hikâyelerde Hüdhüd’ün güneş ve su ile ilkbahar ve yağmurla, dolay›s›yla eski çağ mitolojileri ile ilgisi çok zay›f bir flekilde olsa bile devam etmektedir.

Doğru Cevap: D

Soru 72

Eski Sümer’de adı Dumuzi(Temmuz) olan bitki tanrısının hikayesiyle hangi peygamberin hikayesi benzerlik gösterir?

Hz. Musa

Hz. Muhammed

Hz. Yunus

Hz. Nuh

Hz. İsa

Açıklama:

Divan şiirinin temellerini ve imaj dünyasını İslâm medeniyeti yanısıra Hristiyanlık öncesi Yakındoğu kültürü bağlamında değerlendirebileceksiniz.
Nitekim ölen ve dirilen tanr›larla Hz. ‹sa aras›n- da, etik ve din anlay›fl›ndaki büyük ayr›l›¤a ra¤men baz› benzerlikler bulunmakta- d›r. Bilhassa H›ristiyanl›kta onun çarm›ha gerildikten sonra tekrar dirilerek gökyü- züne ç›kt›¤›na inan›lmas› bu benzerliklerin en önemlisidir. Ayr›ca Hristiyanl›kta Hz. ‹sa’n›n ölümü ile ilgili olarak yap›lan Paskalya âyinleri ile Yak›ndo¤u’nun ölen ve dirilen tanr›lar› için yap›lan merâsimler ve âyinler aras›nda da, merâsimlerin ya- p›ld›klar› zaman ve merâsimlerin flekilleri bak›m›ndan benzerlikler oldu¤u görül- mektedir. Bilhassa ölen ve dirilen tanr›lar için yap›lan festivaller ile Hz. ‹sa’n›n öl- dükten sonra dirilerek gökyüzüne yükselmesi inanc›yla ilgili Paskalya merasimle- rinin ayn› zamana rastlamas› çok dikkat çekicidir.

Doğru Cevap: E

Soru 73

Simurg (Anka) Divan Edebiyatı’nda neyin timsali olarak görülür?

Umut

Cesaret

Azim

Kanaat

Dürüstlük

Açıklama:

Yakındoğu medeniyetlerine ait efsane ve timsallerin İslâmi edebiyat geleneğinde nasıl dönüşerek şekillendiğini takip edebileceksiniz.
Kaf dağında yaşadığı söylenen efsanevî mevhum bir kuş olan Anka, Divan edebiyatında yokluğun ve kanaatin timsali olarak geçer

Doğru Cevap: D

Soru 74

Divan edebiyatında misk, en çok neye benzetilir?

Padişahın kılıcına

Sevgilinin gözlerine

Gül yaprağına

Sevgilinin saçlarına

Anka Kuşu'nun kuyruğuna

Açıklama:

Yakındoğu medeniyetlerine ait efsane ve timsallerin İslâmi edebiyat geleneğinde nasıl dönüşerek şekillendiğini takip edebileceksiniz.
Edebiyatta siyah rengi ve güzel kokusu bak›m›ndan misk sevgilinin saçına benzetilir.

Doğru Cevap: D

Soru 75

Nûr-ı ‘ayn-ı ‘âdilân ya’nî hümâ-yı saltanatHakîm-i ‘âlî-himem Şehbâz-ı nusret-âfliyân(Yahya Bey K. 2/19)Bâz-ı encüm-sayd gibi her seher ŞehâBu merg-zâr-ı dehri kamu idesin şikâr(Yahya Bey K. 10/44)Kanunî Sultan Süleyman için söylenen bu beyitte yıldızları avlayan kartal hangi anlama gelmektedir?

Doğan güneş anlamında kullanılmaktadır.

Güneşin batışını simgelemektedir.

Güneşin gözü kör eden görüntüsü anlatılmaktadır.

Güneşin batışı sırasındaki sema olaylarını tasvir etmektedir.

Gün ortasındaki güneşin yakıcılığını göstermektedir.

Açıklama:

Divan edebiyatı bağlamında İslâmi gelenek ve Yakındoğu kültürünün etkileşimini kavrayabileceksiniz.
Kanunî Sultan Süleyman için söylenen şu beyit Kanunî’yi hem güneşe hem de kartala benzetmektedir. Zira yıldızları avlayan kartal, doğan güneştir.

Doğru Cevap: A

Soru 76

Sular âb-ı hayât olmış safâdanTabâyi’ mu’tedil âb u hevâdanBınarlar çevresi yaşıl gülistânZeberced arg içinde âb-ı hayvân(Çengnâme 363-374)Yukarıdaki beyitte Âb-ı Hayat ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Hayati özelliğinden ötürü su yerine geçtiği tasvir edilmektedir.

Doğan güneş ile özdeşleştirip tarımın kaynağı olduğunu anlatmaktadır.

Yaşlılığın nedeni olarak tasavvur edilmektedir.

Başakları ayağa kaldıran temel besin olarak tanımlanmaktadır.

Akan günleri ve geçen seneleri tasvir etmektedir.

Açıklama:

Divan edebiyatı bağlamında İslâmi gelenek ve Yakındoğu kültürünün etkileşimini kavrayabileceksiniz.
Âb-› hayat baz› beyitlerde hayatî özelliğinden ötürü su, ilaç yerine geçtiği için şarap, söyleyene ve dinleyene iyi ve güzel duygular aşıladığı, ebediyen kulaktan kulağa yaşadığı için söz, dolayısıyla edebî eser, âb-ı hayata benzetilir.

Doğru Cevap: A

Soru 77

Mezopotamya’da eski Sümer’de adı Dumuzi (Temmuz) olan fakat değişik bölgelerde ve zamanlarda Asur, Marduk, Baal, Adonis, Attis, Osiris gibi değişik adlarla adlandırılan, tarih boyunca Yunanistan’da, Anadolu’da, Suriye’de, Lübnan’da, Filistin’de birbirine esasta benzeyen fakat teferruatta ayrılan âyinler ve merasimlerle varlığını ve etkisini sürdüren mitolojik varlığın temel işlevi aşağıdakilerden hangisidir?

Bulutlar üstündeki yaşam

Doğan ve batan güneş

Sonsuz hayat pınarı

Ölen ve dirilen bitki tanrısı

Yıldızlar

Açıklama:

Divan şiirinin temellerini ve imaj dünyasını İslâm medeniyeti yanısıra Hristiyanlık öncesi Yakındoğu kültürü bağlamında değerlendirebileceksiniz.
Temmuz
(Çengnâme 363-374)
Mezopotamya’da eski Sümer’de adı Dumuzi (Temmuz) olan fakat değişik ve zamanlarda Asur, Marduk, Baal, Adonis, Attis, Osiris gibi değişik adlarla adlandırılan ölen ve dirilen bitki tanrısı tarih boyunca Yunanistan’da, Anadolu’da, Suriye’de, Lübnan’da, Filistin’de birbirine esasta benzeyen fakat teferruatta ayrılan âyinler ve merasimlerle varlığını ve etkisini sürdürmüştür.

Doğru Cevap: D

Soru 78

Divan şiirinde ukâb ve nesr adlarıyla da anılmaktadır. Öncelikle asil, alıcı bir kuştur. Divan şiirindeki en yaygın kullanım alanı ise semâvî anlamlarda görülür.
Yukarıdaki açıklama Klasik Türk Edebiyatı'ndaki hangi mitolojik motife aittir?

Cennet kuşu

Baykuş

Serçe

Güvercin

Kartal

Açıklama:

Kartal: Divan şiirinde ukâb ve nesr adlarıyla da anılan kartal, öncelikle asil, alıcı bir kuştur. Kartalın Divan şiirindeki en yaygın kullanım alanı ise semâvî anlamlarda görülür.

Doğru Cevap: E

Soru 79

I. Omuzlarında ok şeklinde ışıklar fışkıran bir erkek figürü.
II. Elinde ışıkları temsil eden testere biçiminde dişli hançer bulunan bir insan figürü.
III. Doğarken ve batarken bir ayağını bir dağ tepesine koymuş bir erkek figürü.
IV. Elinde kartal taşıyan bir erkek figürü.
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri Yakındoğu mitolojisinde güneş tanrısının doğudan doğuşunu anlatan insan sembolleri arasındadır?

Yalnız I

II, III

III, IV

I, II, III

I, II, III, IV

Açıklama:

Yakındoğu mitolojisinde güneş tanrısının doğudan doğuşunu anlatan insan sembolleri şunlardır: 1. Omuzlarında ok şeklinde ışıklar fışkıran bir erkek figürü. 2. Elinde ışıkları temsil eden testere biçiminde dişli hançer bulunan bir insan figürü. (Bu testere güneşin karar verme, adil olma kavramlarıyla ilişkisini simgeler.) 3. Doğarken ve batarken bir ayağını bir dağ tepesine koymuş bir erkek figürü.

Doğru Cevap: D

Soru 80

Divan edebiyatında güneş ışınları ile hangi nesne arasında bir ilişki kurulur?

Kaşık

Deniz

İp

Kuş

Saat

Açıklama:

Divan edebiyatında güneş ışınları-ip ilişkisine rastlanır.

Doğru Cevap: C

Soru 81

Âb-ı hayatın kaynağı hangi uygarlığın mitolojisindeki eski bir motife dayanır?

Akad

Sümer

Asur

Babil

Elam

Açıklama:

Âb-ı hayatın kaynağı Gılgamış efsanesine, hatta bu efsanenin de temelinde bulunan Sümer mitolojisindeki daha eski bir motife dayanır.

Doğru Cevap: B

Soru 82

Mezopotamya’da eski Sümer’de adı Dumuzi olan fakat değişik bölgelerde ve zamanlarda Asur, Marduk, Baal, Adonis, Attis, Osiris gibi değişik adlarla adlandırılan ölen ve dirilen bitki tanrısı tarih boyunca Yunanistan’da, Anadolu’da, Suriye’de, Lübnan’da, Filistin’de birbirine esasta benzeyen fakat teferruatta ayrılan âyinler ve merasimlerle varlığını ve etkisini sürdürmüştür.
Yukarıdaki açıklama Klasik Türk Edebiyatı'ndaki hangi mitolojik motife aittir?

Temmuz

Hatem-i Tay

Simurg

Hümâ

Hüdhüd

Açıklama:

Mezopotamya’da eski Sümer’de adı Dumuzi (Temmuz) olan fakat değişik bölgelerde ve zamanlarda Asur, Marduk, Baal, Adonis, Attis, Osiris gibi değişik adlarla adlandırılan ölen ve dirilen bitki tanrısı tarih boyunca Yunanistan’da, Anadolu’da, Suriye’de, Lübnan’da, Filistin’de birbirine esasta benzeyen fakat teferruatta ayrılan âyinler ve merasimlerle varlığını ve etkisini sürdürmüştür.

Doğru Cevap: A

Soru 83

Divan edebiyatında Ankâ, Zümrüdankâ adlarıyla geçen bu efsanevi kuşun Hint mitolojisindeki “garuda” kuşu, eski Mısırlıların en büyük tanrının formlarından biri olarak kabul ettikleri “benu” kuşunun bir uzantısı olan “phoneix” ve Türklerin milli sembollerinden, kartal, karakuş ve tuğrul gibi yırtıcı kuşlarla ilgisi olabileceği söylenmektedir. Türk edebiyatında bu adlarla bir motif olarak İran edebiyatından geçmiş olduğu kesin olmakla birlikte çok benzer efsanelerin İslamiyet’ten önceki Türk kavimleri arasında da yayılmış olduğu bilinmektedir.
Yukarıdaki açıklama Klasik Türk Edebiyatı'nda yer alan hangi mitolojik motife aittir?

Simurg

Hatem-i Tay

Hümâ

Hüdhüd

Misk

Açıklama:

Simurg: Divan edebiyatında Ankâ, Zümrüdankâ ya da Sîmurg adlarıyla geçen bu efsanevi kuşun Hint mitolojisindeki “garuda” kuşu, eski Mısırlıların en büyük tanrının formlarından biri olarak kabul ettikleri “benu” kuşunun bir uzantısı olan “phoneix” ve Türklerin milli sembollerinden, kartal, karakuş ve tuğrul gibi yırtıcı kuşlarla ilgisi olabileceği söylenmektedir.
Türk edebiyatında bu adlarla bir motif olarak İran edebiyatından geçmiş olduğu kesin olmakla birlikte çok benzer efsanelerin İslamiyet’ten önceki Türk kavimleri arasında da yayılmış olduğu bilinmektedir.

Doğru Cevap: A

Soru 84

İslâm edebiyatında ..... kuşu, “devlet kuşu, talih ve baht kuşu” olarak kabul edilmiştir.
Efsaneye göre devlet kuşu diye adlandırılan ve çok yükseklerden uçan bu kuşun kanadının gölgesi kimin başına düşerse, o padişah olurmuş.
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi doğru şekilde tamamlar?

Anka

Hüma

Hüdhüd

Çavuş

Cennet

Açıklama:

İslâm edebiyatında Hüma kuşu, “devlet kuşu, talih ve baht kuşu” olarak kabul edilmiştir.
Efsaneye göre devlet kuşu diye adlandırılan ve çok yükseklerden uçan bu kuşun kanadının gölgesi kimin başına düşerse, o padişah olurmuş.

Doğru Cevap: B

Soru 85

Konusunda Süleyman peygamber ve Hüdhüd olan, Ferîdüddin Attâr’ın (öl. 1221) tasavvuf! mesnevisinin adı nedir?

Divan-ı Kebir

Mektubat

Matıku’t-Tayr

İskendername

Garipname

Açıklama:

Matıku’t-Tayr: Ferîdüddin Attâr’ın (öl. 1221) tasavvuf! mesnevisi. Bazı nüshalarında adı “Makalât-ı Tuyûr, Makâmât-ı Tuyûr, Tuyûrnâme” şeklinde kayıtlı olan ve nüshalar arasındaki farklılıklar dikkate alındığında 5000 beyti biraz aşan eser otuz bir bölümden oluşmaktadır. Mantıku’t-tayr’ın konusu kısaca şöyledir: Kuşlar kendi aralarında toplanıp hiçbir ülkenin padişahsız olmadığını, padişahsız ülkede nizam ve intizam kurulamayacağını belirtirler. Aralarında bulunan ve mürşidi temsil eden, Süleyman peygamberin mahremi ve postacısı
hüdhüd bu konuda onlara yol göstereceğini söyler. Hüdhüdün öncülüğünde toplanırlar. Fakat yolun uzak ve sıkıntılı olduğunu anlayınca bülbül, papağan, tavus, kaz, keklik, hümâ, doğan, balıkçıl, baykuş ve diğer bazı kuşlar birer mazeret ileri sürerek yolculuktan vazgeçmek isterler. Hüdhüd kuşların hepsine cevap vererek onları ikna eder. Sonunda bütün kuşlar hüdhüdün kılavuzluğunda yola çıkarlar.

Doğru Cevap: C

Soru 86

İslâm mitolojisine göre Hz. Süleyman’ın emrinde bulunan kuşlardan biridir. Hz. Süleyman onun vasıtası ile Belkıs’ı bulmuş, Müslüman etmiş ve onunla evlenmiştir.
Yukarıdaki açıklama Klasik Türk Edebiyatı'ndaki hangi mitolojik motife aittir?

Temmuz

Anka

Hatem-i Tay

Hüdhüd

Misk

Açıklama:

Hüdhüd, “çavuş kuşu”, İslâm mitolojisine göre Hz. Süleyman’ın emrinde bulunan kuşlardan
biridir. Hz. Süleyman onun vasıtası ile Belkıs’ı bulmuş, Müslüman etmiş ve onunla evlenmiştir.

Doğru Cevap: D

Soru 87

Edebiyatta siyah rengi ve güzel kokusu bakımından ...... sevgilinin saçına benzetilir.
Yukarıdaki boşluğu Klasik Türk Edebiyatı'ndaki mitolojik motiflerden hangisi doğru şekilde tamamlar?

Temmuz

Anka

Ud-ı Kumârî

Yemen Akiki

Misk

Açıklama:

Edebiyatta siyah rengi ve güzel kokusu bakımından misk sevgilinin saçına benzetilir.

Doğru Cevap: E

Ünite 9

Soru 1

Sümercede adı “balag” veya “balang” olarak bilinen en eski musikî aleti hangisidir?

çeng

cümbüş

kanun

keman

saz

Açıklama:

Sümercede adı “balag” veya “balang” olan çeng, bilinen en eski musikî aletidir.

Doğru Cevap: A

Soru 2

İlkbahar festivallerine ilk defa hangi medeniyette rastlanır?

Akad

Sümer

Elam

Asur

Babil

Açıklama:

Mezopotamya ve civarında çok eski çağlardan milât yıllarına kadar, hayatın devamlılığını sağlamak için her yıl bitkilerin canlandığı ve mahsul verdiği ilkbaharda, veya iklim bakımından iki kere mahsul alınan yerlerde hem ilkbaharda hem sonbaharda olmak üzere, dinî yeni yıl festivallerinin yapıldığı bilinmektedir. Çok gerilere giden bu törenlere ilk defa Sümer’de rastlanmaktadır.

Doğru Cevap: B

Soru 3

Yeryüzü küresinde suların çekildiği ve sadece dörtte birinde hayatın olduğu kısma ne ad verilir?

ilm-i zîc

rub’-ı meskûn

ilm-i kimya

tılsım

pervane

Açıklama:

Eski kozmografyacıların görüşlerine göre muhit adı verilen denizin sardığı yeryüzü küresinde suların çekildiği kısımların sadece dörtte birinde hayat vardır. Bu kısma “rub’-ı meskûn” adı verilir.

Doğru Cevap: B

Soru 4

Gûl/Gûlyabanî neyin sembolüdür?

hakikatin

sonsuzluğun

kötülüğün

iyiliğin

güzelliğin

Açıklama:

Gûl/Gûlyabanî
Şeytan gibi cin taifesine mensub olan gûl de çirkin ve korkunç görünüşün ve kötülüğün sembolüdür.

Doğru Cevap: C

Soru 5

Simurg’un yuvası nerededir?

İda Dağında

Olimpos Dağında

Parnassos Dağında

Elbruz Dağında

Ötiken Dağında

Açıklama:

Elbruz Dağı, Deşt-i Arjanah ve Belh arasında yükselmektedir. Simurg’un yuvası bu dağdadır.
Elbruz Dağında

Doğru Cevap: D

Soru 6

Kur’an’da da bulunan inanışa göre, Hz. Âdem’in yaradılışından iki bin sene evvel melekler tarafından inşa edilmiş mabet aşağıdakilerden hangisidir?

Karnak

Beyt-i Ma’mûr

Luxor

Şinto

Berşeba

Açıklama:

Beyt-i Ma’mûr
Kur’an’da da bulunan inanışa göre, Hz. Âdem’in yaradılışından iki bin sene evvel melekler tarafından inşa edilmiş ve Nuh tufanında göğe çekilmiş olan bu mabet, şimdi gökyüzünde ve tam Kâbe’nin üzerinde bulunmaktadır.

Doğru Cevap: B

Soru 7

Emevî hükümdarlarından Abdülmelik tarafından H. 70 (691)’de inşa edilen cami aşağıdakilerden hangisidir?

Kubbetü’s-sahrâ

Yivliminare

Başdurak

Süleymaniye

Eşrefoğlu

Açıklama:

Kudüs’te Hz. Süleyman’ın inşa ettirdiği mabedin harabesi yanında İslâmiyet’in ilk devirlerinde inşa edilen camidir. Bunlardan Kubbetü’s-sahrâ Emevî hükümdarlarından Abdülmelik tarafından H. 70 (691)’de inşa edilmiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 8

Efsaneye göre Âd kavminin hükümdarı Şeddad’ın cenneti takliden yaptırdığı bağ aşağıdakilerden hangisidir?

Babil asma bahçeleri

Efsus bağları

Hevsel bahçeleri

İrem bağı

Şiraz bağları

Açıklama:

İrem Bağı
Efsaneye göre Âd kavminin hükümdarı Şeddad’ın cenneti takliden yaptırdığı Kur’an’da (LXXXIX, 6-8) da zikredilen bu bağ edebiyatımızda güzel bahçe timsâli olarak geçer.

Doğru Cevap: D

Soru 9

Eski Bâbil’de Süryanî ve Keldanîlerle Mısır’daki Kıptîler arasında çok yaygın olan ilim hangisidir?

ilm-i tıb

ilm-i zîc

ilm-i sihir

ilm-i kimya

ilm-i nücûm

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 10

İlm-i kimya hangi maddeleri elde etmek amacındadır?

altın ve civa

altın ve gümüş

gümüş ve civa

altın ve bakır

civa ve bakır

Açıklama:

Gayesi altın ve gümüş elde etmek olan ilm-i kimya, bu iki madeni elde etmeğe elverişli maddeleri ve madenleri bulmak için, madenlerin ve diğer maddelerin mizaç ve terkiplerini araştırır.

Doğru Cevap: B

Soru 11

I. İslâm kaynaklarında Manuya dininin kurucusu olup tamamıyla tarihi bir şahıstır.
II. Mani’ye nakkaşlık atfedilmiştir.
III. Mani’nin resim mecmuasına Erteng, Erjeng, Engelyûn ve Nigâr isimleri verilmiştir.
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri Mani ile ilgili doğru bir bilgidir?

Yalnız I

Yalnız III

I ve II

II ve III

I, II, III

Açıklama:

Mani, İslâm kaynaklarında Manuya dininin kurucusu olup tamamıyla tarihi bir şahıstır.
Maniheistlerin dini eserleri çok güzel bir yazı ve minyatürlerle süslü olarak yazıldığından
dolayı Mani’ye nakkaşlık atfedilmiştir. Mani’nin resim mecmuasına Erteng, Erjeng,
Engelyûn ve Nigâr isimleri verilmiş ve Divan şiirinde bu isimlerle yer almıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 12

Nabukadnezar II (M.Ö. 605-562) tarafından yaptırılan ve dünyanın en meşhur asma bahçeleri aşağıdakilerden hangisinde yer almaktadır?

Babil

Fas

Hindistan

Semerkand

Şam

Açıklama:

Mezopotamya’da her büyük şehrin tanrısı ve tanrıçası için yapılan tapınakların ve hükümdar saraylarının etrafında inşâ edilen zengin bahçelerden geliştirilmiştir. Bu bahçelerin en ünlüsü, Bâbil’de Nabukadnezar II (M.Ö. 605-562) tarafından yaptırılan meşhur asma bahçeleridir.

Doğru Cevap: A

Soru 13

Aşağıdakilerden hangisi Kur’an’da da bulunan inanışa göre, Hz. Âdem’in yaradılışından iki bin sene evvel melekler tarafından inşa edilmiş ve Nuh tufanında göğe çekilmiş olan mabedin adıdır?

Beyt-i Ma’mûr

Deşt-i Arjanah

Kubbetü’s-Sahrâ

Mescidü’l-Aksâ

Tâk-ı Kisrâ

Açıklama:

Kur’an’da da bulunan inanışa göre, Hz. Âdem’in yaradılışından iki bin sene evvel
melekler tarafından inşa edilmiş ve Nuh tufanında göğe çekilmiş olan Beyt-i Ma’mûr adı verilen mabet, şimdi gökyüzünde ve tam Kâbe’nin üzerinde bulunmaktadır.

Doğru Cevap: A

Soru 14

Halk arasında Tâk-ı Kisrâ diye bilinen yapı aşağıdakilerden hangisinin kalıntısıdır?

Beyt-i Ma’mûr

İyvan Sarayı

Kubbetü’s-Sahrâ

Mescidü’l-Aksâ

Tac Mahal

Açıklama:

Halk arasında Tâk-ı Kisrâ diye anılan Medayin şehrindeki İyvan sarayının kalıntısıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 15

Yaprağı pazı yaprağına benzeyen, hem insan hem de cin taifesine faydası olan, koparıldığında ah edip işiteni hemen öldürdüğüne inanılan otun ismi aşağıdakilerden hangisidir?

Elbruz

Gûlyabanî

Ökseotu

Pervâne

Yebruhussanem

Açıklama:

Hem insan hem de cin taifesine faydası olan bir ottur. Yaprağı pazı yaprağına benzer. Ulu dağlarda yetişir. Akşam olunca çıra gibi yanar, fakat yakınına gelince ışığı
kaybolur. Birisi bu otu koparsa bu ot öyle bir ah eder ki işiten hemen ölür. Onun
için bir ipin ucunu bir köpeğe bir ucunu da bu ota bağlarlar. Uzaktan köpeğe ekmek gösterirler, köpek koşunca ot kökünden kopar. Bu otun kökü insana benzer,
kaşları, gözleri, elleri, ayakları vardır. Ağzı ve burnu, kadın gibi saçları vardır. Onu
taşıyan erkekse kadınlar, kadınsa erkekler âşık olur, bir evde bu ot bulunursa, o
evde muhabbet, bereket ve nimet bolluğu olur.

Doğru Cevap: E

Soru 16

Ebedî hayat olan ışık ile asıl ölüm olan karanlık çarpışmasının anlatıldığı hikaye olan Şem’ ü Pervâne'yi hangi görüşteki yaratılış mitolojisine bağlayabiliriz?

Budist

Hindu

Maniheist

Şamanist

Taocu

Açıklama:

Şem’ ü Pervâne hikâyesinde ebedî hayat olan ışık ile aslı ölüm olan karanlık çarpışmaktadır. Hikâyenin sonunda ışık muzaffer olacaktır. Böylece Şem’ ü Pervane
hikâyesindeki ışık ile karanlığı hikâyedeki ayrıntılarından sıyırıp çıplak görünümleriyle yakaladığımız zaman, onları artık kolaylıkla Maniheist görüşteki yaratılış
mitolojisine bağlayabiliriz.

Doğru Cevap: C

Soru 17

İlm-i Sihir ve İlm-i Tılsım gibi ilimlere ait Hârût ve Mârût adlı efsanede Hârût ve Mârût nedir?

Cin

Melek

Peri

Şeytan

Zebani

Açıklama:

Eski Bâbil’de Süryanî ve Keldanîlerle Mısır’daki Kıptîler arasında çok yaygın olan
ilm-i sihir ve ilm-i tılısım, daha sonra Müslümanların da uğraştığı ilimlerden olmuş; bu sahaya ait birtakım eserler, Müslümanlar tarafından tercüme ve telif edilmiştir. Müslümanların arasında yayılan bu ilimlerin tesiriyle şairler, sihir ve tılsıma ait birçok tabirleri ve ifadeleri şiirlerinde kullanmış; bu ilimlere ait efsane ve bâtıl inançlara telmihen birçok mazmunlar ve teşbihler yaratmışlardır. Bunlar arasında Hârût ve Mârût adlı iki melekle Zühre yıldızına ait bir efsane çok meşhurdur.

Doğru Cevap: B

Soru 18

Aşağıdakilerden hangisi insan üzerinde bıraktığı tesirler bakımından çengin etrafında toplanan çeşitli teşbihler arasında değildir?

Bülbül

Cadı

İlaç

Mum

Sihirbaz

Açıklama:

İnsan üzerinde bıraktığı tesirleri bakımından çengin etrafında çeşitli teşbihler toplanmıştır. Çeng, insanları sesiyle coşturduğu, kendilerinden geçirdiği, büyülediği için
her şeyi sihirle değiştiren bir cadıya, bir sihirbaza, akıl hastalarının musikîyle
tedavi edilebileceğine inanan eskilerin bu düşüncesinden hareket edilerek bir ilaca, çok
hüzünlü, güzel ve tatlı bir sese sahip olduğu için bülbüle, şeker yiyen bir papağana,
yanan yakılan bir pervaneye benzetilmiştir.

Doğru Cevap: D

Soru 19

İlkbaharda dinî yeni yıl festivallerinin yapıldığı törenlere ilk defa aşağıdakilerden hangisinde rastlanmaktadır?

Asurlular

Babiller

Hititler

Moğollar

Sümerler

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 20

Tanrıça İnanna ve Temmuz ile ilgili ilkbaharda kutlanan yeni yıl festivalleri veya Hristiyanlıkta, bahara rastlayan paskalya festivali gibi Anadolu'da Müslümanlar arasında baharla ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi kutlanmaktadır?

Doğuş Bayramı

Hamursuz Bayramı

Hıdrellez

Roş Aşana

Yom Kippur

Açıklama:

Tıpkı tanrıça İnanna ve Temmuz ile ilgili ilkbaharda kutlanan yeni yıl festivalleri veya Hristiyanlıkta, bahara rastlayan paskalya festivali gibi bugün hâlâ Anadolu’da Müslümanlar arasında Hıdrellez (Hızır-İlyas) günü, baharla ilgili bir gün
olarak 6 Mayıs’ta kutlanmaktadır.

Doğru Cevap: C

Soru 21

Hıdrellez günü kır çiçeklerinin kaynatılarak suyundan içilmesi hangi niyetle yapılır?

Şifa ve sağlık talebi için

Bereket ve bolluk talebi için

Mal mülk, mevki ve servet talebi için

Kısmet ve talih açmak için

Arınmak için

Açıklama:

5 Mayıs günü temizlik yapıp yiyecek ve içecek hazırlama gibi işlerle başlayan hıdrellezle ilgili bütün merasimleri, âdet ve gelenekleri dört grupta toplamak mümkündür: 1. Şifa ve sağlık talebine yönelik olanlar. 2. Uğura, bereket ve bolluk talebine yönelik olanlar. 3. Mal mülk, mevki ve servet talebine yönelik olanlar. 4. Kısmet ve talih açmaya yönelik olanlar. Hıdrellez günü kır çiçeklerinin kaynatılarak suyundan içilmesinin hastalıklara şifa vereceğine inanılır.
Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 22

"Felekde Beyt-i Ma’mûr’un hakiyçün /
Sekiz uçmagdagı hûrun hakiyçün"
Çengname'de geçen bu beyitteki Beyt-i Ma'mûr ne anlama gelir?

Cennet bahçesi

Kutsal mabet

Nakkaş

Saray

Simurg'un yuvası

Açıklama:

Kur’an’da da bulunan inanışa göre, Hz. Âdem’in yaradılışından iki bin sene evvel melekler tarafından inşa edilmiş ve Nuh tufanında göğe çekilmiş olan bu mabet, şimdi gökyüzünde ve tam Kâbe’nin üzerinde bulunmaktadır.
Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 23

"Dükeli nakş ile reng-i zemîni / Kimin tasvîr idüp nakkâş-ı Çînî"
Çengnâme'deki bu beyitte geçen "nakkâş-ı Çînî" ile bahsedilen nedir?

İrem Bağı

İksir

Mani

Peri

Çeng

Açıklama:

Bilhassa Çin’de ve Türkistan’da büyük kabul görmesi ve bu ülkelerde edebiyat, süsleme ve minyatür sanatında Mani dininin derin etkiler bırakması sonucunda Mani, Çinli nakkaş olarak İslâm edebiyatında yer almıştır. Divan edebiyatında şairler Mani’yi, Çin ülkesi, büt-i Çînî, nakş, münakkaş gibi kelimelerle birlikte sevgilinin güzelliği ile veya nakkaşlık sanatıyla ilgili yerlerde zikrederler.
Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 24

Yebruhussanem ile ilgili verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

Hem insan hem de cin taifesine faydalı bir ottur.

Akşam olunca çıra gibi yanar.

Bu otu koparan kişi ölür.

Bu otun kökü insana benzer.

Evinde bu otu bulundurmak kötü şans getirir.

Açıklama:

Hem insan hem de cin taifesine faydası olan bir ottur. Yaprağı pazı yaprağına benzer. Ulu dağlarda yetişir. Akşam olunca çıra gibi yanar, fakat yakınına gelince ışığı kaybolur. Birisi bu otu koparsa bu ot öyle bir ah eder ki işiten hemen ölür. Onun için bir ipin ucunu bir köpeğe bir ucunu da bu ota bağlarlar. Uzaktan köpeğe ekmek gösterirler, köpek koşunca ot kökünden kopar. Bu otun kökü insana benzer, kaşları, gözleri, elleri, ayakları vardır. Ağzı ve burnu, kadın gibi saçları vardır. Onu taşıyan erkekse kadınlar, kadınsa erkekler âşık olur, bir evde bu ot bulunursa, o evde muhabbet, bereket ve nimet bolluğu olur.
Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 25

Bilinen ilk yaratılış efsanesi aşağıdakilerden hangisidir?

Gılgamış

Enuma Eliş

Ergenekon

Teogonia

Kalevala

Açıklama:

Bilinen en eski yaratılış efsanesi, bugün elde sadece Yeni-Babil devrine ait bir versiyonu ile Asurca bir versiyonu bulunan Enuma Eliş'tir.
Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 26

Enuma Eliş'te Tiamat hangi yaratıkla tasvir edilir?

Tek gözlü dev

Yılan

Ejderha

Gök

Güneş

Açıklama:

Enuma Eliş’de karanlık, çamurlu sonsuz suları ve düzensizliği temsil eden Ti’amat’ın şekli Mani ve Manda metinlerinde ve onlardan naklen İslâmî metinlerde olduğu gibi kanatlı, karadaki, havadaki ve sudaki hayvan türlerinden bir parçayı kendisinde bulundurarak kâinatı temsil eden fakat çoğunlukla yılan ile ilgili bir ejderhadır. Ayrıca ejderha, bütün diğer gnostik görüşlerde miladın ilk yıllarından itibaren kainatın bütününü sembolize etmeye devam etmiştir.
Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 27

Divân edebiyatında aşağıdakilerden hangisi "yedi yıldızın sultanı" olarak kabul edilir?

Zühre

Utarid

Şems

Müşteri

Açıklama:

Kozmografyadaki bu iklim görüşü, yedi felek ve yedi yıldız kavramı ile yakından ilgilidir. Bu ilme göre dünya kâinatın merkezidir. Yedi seyyarenin bulunduğu yedi felek onun etrafında döner. Her bir felekte sırasıyla Ay, Utarid, Zühre, Şems, Mirrih, Müşteri, Zühal yıldızları bulunmaktadır. İlm-i nücûma göre öteki altı yıldızın mizaçları ve tesirleri ancak iklimlerde ve tabiatta tesiri açıkça görülen güneşle (Şems) mukayese edilerek tespit edilebilir. Bu yüzden Divan edebiyatında şairler, güneşi yedi yıldızın sultanı telâkki ederler. Hükümdarları ve yüksek seviyeli insanları överken, güneş ve onun etrafında kurulan teşbih ve mazmunlardan faydalanırlar.
Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 28

İlm-i nücûma göre hizmetkârlar, kadınlar, çalgıcılar, işret ve eğlenceye düşkün ehl-i heva hangi yıldıza mensuptur?

Mirrih

Zühal

Zühre

Müşteri

Açıklama:

İlm-i nücûma göre hizmetkârlar, kadınlar, çalgıcılar, işret ve eğlenceye düşkün ehl-i heva Zühre’ye mensuptur. Bu yüzden Divan edebiyatında Zühre, elinde çeng çalan bir sâzende olarak tahayyül edilir. Zühre ile birlikte işret ve eğlence meclisi, çeng ve musikî etrafında birtakım mazmunlar, teşbihler yaratılır ve bütün bu münasebetler şairin zihninde çeşitli çağrışımlara sebep olur.
Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 29

"Ayağı topragı cânlar devâsı / Nazar ehli gözinün tûtîyâsı"
Çengnâme'de geçen yukarıdaki beyitte "tûtîyâ" ne anlamda kullanılmıştır?

Sürme

Yaş

Zehir

İksir

Derman

Açıklama:

Göz hastalıklarında kullanılan, aynı zamanda göze sürme olarak çekilen tûtîya, Emir Süleyman’ı metheden bu beyitte her iki anlamına işaret edilmek suretiyle (tevriye) geçmektedir. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 30

Doğu efsanelerinde Mirrih sağ elinde kınsız bir kılıç veya mızrak, sol elinde bir insan kellesi tutan kırmızı parmaklı bir delikanlı gibi tasavvur edilir ve bu tasavvurla ilgili olarak edebiyatta çeşitli mazmunlar ve teşbihler yaratılır. Mirrih'in İran'da diğer bir adı aşağıdakilerden hangisidir?

Giv

Behram

Cemşid

Hürmüz

Behmen

Açıklama:

Kırmızı renge hâkim olan Mirrih, İslâm edebiyatında ve astronomide savaş ve kahramanlığı temsil eder. Bu yıldıza İran’da Behrâm veya çok hızlı hareket ettiği için tîr-i per-tâbî adı verilir.
Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 31

Divan edebiyatında sıkça bahsedilen Nuh tufanında göğe çekilmiş mabet aşağıdakilerden hangisidir?

Kubbetü’s-sahrâ

Bâbil'in Asma Bahçeleri

Beyt-i Ma’mûr

Zatü’l-İmad

İrem Bağı

Açıklama:

KLASİK TÜRK EDEBİYATINDA MİTOLOJİK MOTİFLER III başlıklı bölümden alınmıştır.
Kur’an’da da bulunan inanışa göre, Hz. Âdem’in yaradılışından iki bin sene evvel melekler tarafından inşa edilmiş ve Nuh tufanında göğe çekilmiş olan bu mabet, şimdi gökyüzünde ve tam Kâbe’nin üzerinde bulunmaktadır. Kutsiliği dolayısıyla Divan edebiyatında şair bu mabetten sık sık bahsetmektedirler. Doğru yanıt C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 32

Halk arasında Tâk-ı Kisrâ diye anılan Medayin şehrindeki İyvan sarayının kalıntılarına resmi oyulmuş olan at aşağıdakilerden hangisidir?

Şebdîz

Marduk

Simurg

Burak

Gülgûn

Açıklama:

KLASİK TÜRK EDEBİYATINDA MİTOLOJİK MOTİFLER III başlıklı bölümden alınmıştır.
Halk arasında Tâk-ı Kisrâ diye anılan Medayin şehrindeki İyvan sarayının kalıntısıdır. Çok yüksek olan bu tâkın üzerinde Hüsrev’in Şebdîz üzerinde bir resminin yanı sıra ayrıca tek başına Şebdîz’in bir resmi de taşa oyulmuştur. Doğru yanıt A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 33

Elburz Dağı'nda yuvası olduğuna inanılan kuş aşağıdakilerden hangisidir?

Çavuş kuşu

Hüdhüd

Hüma

Kartal

Simurg

Açıklama:

KLASİK TÜRK EDEBİYATINDA MİTOLOJİK MOTİFLER III başlıklı bölümden alınmıştır.
Elburz Dağı, Deşt-i Arjanah ve Belh arasında yükselmektedir. Simurg’un yuvası bu dağdadır. Simurg, Rüstem’in babası Destan’ı deniz kıyısında terkedilmiş bularak bu dağdaki yuvasına getirmiş, bakmış ve büyütmüştür. Divan şairleri bu dağı, yüksekliği, haşmeti bakımından ele almışlardır. Doğru yanıt E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 34

Sümer mitolojisinde galla adıyla anılan ve tanrıça İnanna’yı yeraltı dünyasından geri gelirken takip eden ve tanrı Temmuz’u yeraltı dünyasına zorla sürükleyerek indiren korkunç görünüşlü kötü ruhların İslâm kültüründeki ismi aşağıdakilerden hangisidir?

Marduk

Simurg

Cin

Gûl

Yebruhussanem

Açıklama:

KLASİK TÜRK EDEBİYATINDA MİTOLOJİK MOTİFLER III başlıklı bölümden alınmıştır.
Şeytan gibi cin taifesine mensub olan gûl de çirkin ve korkunç görünüşün ve kötülüğün sembolüdür. Sümer mitolojisinde galla adıyla anılan ve tanrıça İnanna’yı yeraltı dünyasından geri gelirken takip eden ve tanrı Temmuz’u yeraltı dünyasına zorla sürükleyerek indiren korkunç görünüşlü kötü ruhlar ile İslâm kültüründeki gûllerin arasında bu kelime benzerliğinin ötesinde bir ilişki olduğu düşünülmektedir. Doğru yanıt D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 35

İslam edebiyatında adı geçen ve hem insan hem de cin taifesine faydası olan bir ot aşağıdakilerden hangisidir?

Balag

Yebruhussanem

Behmen

İrem

Pervane

Açıklama:

KLASİK TÜRK EDEBİYATINDA MİTOLOJİK MOTİFLER III başlıklı bölümden alınmıştır.
Yebruhussanem, hem insan hem de cin taifesine faydası olan bir ottur. Yaprağı pazı yaprağına benzer. Ulu dağlarda yetişir. Akşam olunca çıra gibi yanar, fakat yakınına gelince ışığı kaybolur. Birisi bu otu koparsa bu ot öyle bir ah eder ki işiten hemen ölür. Onun için bir ipin ucunu bir köpeğe bir ucunu da bu ota bağlarlar. Uzaktan köpeğe ekmek gösterirler, köpek koşunca ot kökünden kopar. Bu otun kökü insana benzer, kaşları, gözleri, elleri, ayakları vardır. Ağzı ve burnu, kadın gibi saçları vardır. Onu taşıyan erkekse kadınlar, kadınsa erkekler âşık olur, bir evde bu ot bulunursa, o evde muhabbet, bereket ve nimet bolluğu olur. Doğru yanıt B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 36

Ebedî hayat olan ışık ile aslı ölüm olan karanlığın çarpıştığı hikaye aşağıdakilerden hangisidir?

Şem’ ü Pervâne

Çah-ı Bâbil

Çengnâme

Acâyibü’l- Mahlûkât

Matıku’t-Tayr

Açıklama:

KLASİK TÜRK EDEBİYATINDA MİTOLOJİK MOTİFLER III başlıklı bölümden alınmıştır.
İnsanın aşk uğruna maddi varlığından vazgeçmesinin, tasavvuf şiirinde ise tanrının varlığından yokluğa erişmesinin simgesi olan şem (mum), ile pervane (kelebek) hikâyesi ilk defa Fars şiirinde Ehlî-i Şirâzî (öl. 1535) tarafından işlenmiştir. Divan şairlerinden Zati, Lâmiî Çelebi ve Muidî Şem ü Pervâne yazmışlardır. Doğru yanıt A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 37

Eski Yaratılış Efsanesi’nde ve gnostik sistemlerde kainatın bütününü sembolize eden yaratık aşağıdakilerden hangisidir?

Anka kuşu

Işık

Yılan

Ejderha

Kartal

Açıklama:

KLASİK TÜRK EDEBİYATINDA MİTOLOJİK MOTİFLER III başlıklı bölümden alınmıştır.
Eski yaratılış efsanesindeki Ti’amat’ın şekli Mani ve Manda metinlerinde ve onlardan naklen İslâmî metinlerde olduğu gibi kanatlı, karadaki, havadaki ve sudaki hayvan türlerinden bir parçayı kendisinde bulundurarak kâinatı temsil eden fakat çoğunlukla yılan ile ilgili bir ejderhadır. Ayrıca ejderha, bütün diğer gnostik görüşlerde miladın ilk yıllarından itibaren kainatın bütününü sembolize etmeye devam etmiştir. Doğru yanıt D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 38

Çeşitli efsanelerde adı geçen, Bâbil’de sihir öğrettikleri Kur’an’da zikr edilen Hârût ve Mârût isimli iki meleğin aşık olduğu kadın aşağıdakilerden hangisidir?

Venüs

Afrodit

Zühre

Mirrih

Behram

Açıklama:

KLASİK TÜRK EDEBİYATINDA MİTOLOJİK MOTİFLER III başlıklı bölümden alınmıştır.
Bâbil’de sihir öğrettikleri Kur’an’da zikr edilen Hârut ve Mârut’u Allah, o sırada sihrin en yaygın olduğu Bâbil’e indirmiş. Bu iki melek gündüz bu şehirde kadı olarak vazife görür, gece sihirli bir dua okuyarak gökyüzüne çıkarlarmış. Bir gün Zühre adlı bir kadın kocasından boşanmak için onlara müracaat etmiş. Hârût ve Mârût ona âşık olmuş, onun yüzünden baştan çıkmış, şarap içmiş, puta tapmışlardır. Nihayet Zühre bu iki meleğin okuduğu sihirli duayı da ustalıkla onlardan öğrenerek göğe çıkmış. Allah onu gökyüzünde Zühre yıldızı yapmış. Hârût ve Mârût’u ise Bâbil’de bir kuyuda kıyamete kadar kalmak üzere baş aşağı bir şekilde asarak cezalandırmış. Doğru yanıt C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 39

Gayesi altın ve gümüş elde etmek olan ilmin adı aşağıdakilerden hangisidir?

İlm-i heyet

İlm-i nücûm

İlm-i Tılsım

İlm-i Kimya

İlm-i Sihir

Açıklama:

KLASİK TÜRK EDEBİYATINDA MİTOLOJİK MOTİFLER III başlıklı bölümden alınmıştır.
Gayesi altın ve gümüş elde etmek olan ilm-i kimya, bu iki madeni elde etmeğe elverişli maddeleri ve madenleri bulmak için, madenlerin ve diğer maddelerin mizaç ve terkiplerini araştırır. Doğu edebiyatında şairler, bu ilimden aldıkları tabirler, öğrendikleri bilgiler ile gümüş, altın, civa, bakır gibi çeşitli madenlere ait hususiyetler etrafında teşbihler ve mazmunlar meydana getirerek düşünce ve duygularını anlatırlar. Doğru yanıt D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 40

Aşağıdakilerden hangisi Çengnâme’de geçen ilm-i tıbba ait kelime ve tabirlerden birisi değildir?

Dârû

Mirrih

Bîmâr

Zehr

Tiryâk

Açıklama:

KLASİK TÜRK EDEBİYATINDA MİTOLOJİK MOTİFLER III başlıklı bölümden alınmıştır.
Çengnâme’de ilm-i tıbba ait birçok kelime ve tâbirlere rastlanır. Ancak bu kelimeler ve tâbirler, çeşitli hastalıklara ve teşhislerine ait olmaktan çok derman, dârû, zehr, tiryâk, emm, şifa, sıhhat, bîmâr, sayru, tabib, timar, ödini yarmak, istifra etmek, sinmek gibi tıpta olduğu kadar, halk arasında da çok yaygın olarak kullanılan kelime ve tâbirlerdir. Doğru yanıt B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 41

Babil’de bulunan meşhur asma bahçeleri kim tarafından yaptırılmıştır?

Şeddad

Nabukadnezar II

Ahmed-i Daî

Hüsrev

Şed-dâd bin Âd

Açıklama:

Efsaneye göre Âd kavminin hükümdarı Şeddad’ın cenneti takliden yaptırdığı Kur’an’da (LXXXIX, 6-8) da zikredilen bu bağ edebiyatımızda güzel bahçe timsâ-li olarak geçer. Aslında bu tasavvur
Mezopotamya’da her büyük şehrin tanrısı ve tanrıçası için yapılan tapınakların ve hükümdar
saraylarının etrafında inşâ edilen zengin bahçelerden geliştirilmiştir.Bu bahçelerin en ünlüsü, Bâbil’de Nabukadnezar II (M.Ö. 605-562) tarafından yaptırılan meşhur asma bahçeleridir. Doğru yanıt B’dir.

Doğru Cevap: B

Soru 42

Kur’an’da bulunan inanışa göre, Hz. Âdem’in yaradılışından iki bin sene evvel melekler
tarafından inşa edilmiş olan ve Nuh tufanında göğe çekilmiş olan mabet aşağıdakilerden hangisidir?

Beyt-i Ma’mûr

Kubbetü’s-Sahrâ

Mescidü’l-Aksâ

Tâk-ı Kisrî

Elburz

Açıklama:

Kur’an’da da bulunan inanışa göre, Hz. Âdem’in yaradılışından iki bin sene evvel melekler tarafından inşa edilmiş ve Nuh tufanında göğe çekilmiş olan bu mabet, şimdi gökyüzünde ve tam Kâbe’nin üzerinde bulunmaktadır. Doğru yanıt A’dır.

Doğru Cevap: A

Soru 43

Mescid-i Aksâ’nın kelime anlamı aşağıdakilerden hangisidir?

En kutsal olan mescid

İlk mescid

En uzakta olan mescid

Güneydeki mescid

İlk kıble

Açıklama:

Bu bina özellikle Hz. Süleyman’ın tapınağının en mukaddes kısmına yakın bir yere inşa edilmiştir. Oysa Mescid-i Aksâ, ‘en uzakta olan mescid’ taşıdığı

Doğru Cevap: C

Soru 44

Mekke alınmadan ve Kâbe kıble yapılmadan önce, Müslümanlar yüzlerini dönerek namaz kıldıkları mescid aşağıdakilerden hangisidir?

Elburz

Beyt-i Ma’mûr

Kubbetü’s-Sahrâ

Tâk-ı Kisrî

Mescid-i Aksâ

Açıklama:

Mekke alınmadan ve Kâbe kıble yapılmadan önce, Müslümanlar yüzlerini Kudüs’e yani Mescid-i Aksâ’ya dönerek namaz kılmışlardı. Doğru yanıt E’dir.

Doğru Cevap: E

Soru 45

Muhit adı verilen denizin sardığı yer-yüzü küresinde suların çekildiği kısımların adı aşağıdakilerden hangisidir?

İlm-i nücûm,

Rub’-ı meskûn

İlm-i sihir

Sa’d-ı ekber

Kırân-ı sa’deyn

Açıklama:

Eski kozmografyacıların görüşlerine göre muhit adı verilen denizin sardığı yer-yüzü küresinde suların çekildiği kısımların sadece dörtte birinde hayat vardır. Bu kısma “rub’-ı meskûn” adı verilir. Doğru yanıt B’dir.

Doğru Cevap: B

Soru 46

Bilinen en eski musikî aleti aşağıdakilerden hangisidir?

Çeng

Dâr

Tiryâk

Dârû

Zehr

Açıklama:

Sümercede adı “balag” veya “balang” olan çeng, bilinen en eski musikî aletidir. Doğru yanıt A’dır.

Doğru Cevap: A

Soru 47

İlkbaharda ve sonbaharda olmak üzere, dinî yeni yıl festivallerinin yapıldığı bilinen ilk uygarlık aşağıdakilerden hangisidir?

Asur

Sümer

Hitit

Frig

Fenike

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 48

Anadolu'daki Müslümanlar arasında Hıdrellez hangi günde kutlanmaktadır?

4 Nisan

10 Mart

14 Mart

6 Mayıs

16 Mayıs

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 49

Sümer mitolojisinde bereket ve aşk tanrıçası aşağıdakilerden hangisidir?

Dumuzi

İnanna

Adonis

Attis

Ninurta

Açıklama:

Çok gerilere giden bu törenlere ilk defa Sümer’de rastlanmaktadır. Bereket ve aşk tanrıçası İnanna (Sami dilde İştar) ile bitki dünyasının enerji gücünü temsil eden tanrı Dumuzi’nin (Sâmi dilde: Temmuz) ilkbaharda birleşmeleri sonucunda ölen tabiatın yeniden dirildiğine inanan Sümer halkı, tabiatta bu olay vuku bulurken, ona paralel olarak tapınaklarda törenlerle bu olayı kutlarlar ve böylece hayatın devamını ve ülkede refahı, bolluğu sağlayacaklarına inanırlardı. Doğru yanıt B’dir.

Doğru Cevap: B

Soru 50

Divan şairleri Elbruz Dağı'nı hangi özellikleri bakımından ele almışlardır?

Simurg'un yuvası olarak

Deşt'i Arjanah ve Belh arasında olması

Soğukluğu ve sıcaklığı

Rengi ve kokusu

Yüksekliği ve haşmeti

Açıklama:

Elbruz Dağı, Deşti Arjanah ve Belh ara sında yükselmektedir. Simurg’un yuvası bu dağdadır. Simurg, Rüstem’in babası Destan’ı deniz kıyısında terkedilmiş bularak bu dağdaki yuvasına getirmiş, bak mış ve büyütmüştür. Divan şairleri bu dağı, yüksekliği, haşmeti bakımından ele almışlardır:
Savardum karşu gelse ok kılıç gürz
Geçerdüm kalkısam bin kûhı Elburz
Doğru yanıt E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 51

Çeng'e ilişkin ifadelerden hangisi doğrudur?

Çeng bilinen en eski musiki aletidir.

Çeng bilinen en eski savaş aletidir.

Çeng mitolojide yer alan bir büyücüdür.

Çeng anadoluda kadın sihirbazların giydiği başlıktır.

Çeng efsanevi bir kuştur.

Açıklama:

Yakındoğu medeniyetlerine ait efsane ve timsallerin İslâmi edebiyat geleneğinde nasıl dönüşerek şekillendiğini Çengnâme beyitleri eşliğinde takip edebileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 52

Mirrih aşağıdakilerden hangisini temsil etmektedir?

Aşk

Ölümsüzlük

Kader

Kahramanlık

Hayat

Açıklama:

Yakındoğu medeniyetlerine ait efsane ve timsallerin İslâmi edebiyat geleneğinde nasıl dönüşerek şekillendiğini Çengnâme beyitleri eşliğinde takip edebileceksiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 53

Seçeneklerden hangisi İrem Bağı ile ilgili doğru bilgi içermektedir?

Kur’an’da da bulunan inanışa göre, Hz. Âdem’in yaradılışından iki bin sene evvel melekler tarafından inşa edilmiş ve Nuh tufanında göğe çekilmiş olan mabettir.

Edebiyatımızda güzel bahçe timsali olarak geçer.

Medayin şehrindeki İyvan sarayının kalıntısıdır.

, Deşt-i Arjanah ve Belh arasında yükselen dağdır.

Sevgilinin güzelliği ile ve nakkaşlık sanatıyla ilgilidir

Açıklama:

Yakındoğu medeniyetlerine ait efsane ve timsallerin İslâmi edebiyat geleneğinde nasıl dönüşerek şekillendiğini Çengnâme beyitleri eşliğinde takip edebileceksiniz.

Doğru Cevap: B

Soru 54

Şem ü Pervâne mesnevisinin alegorik anlatısı hangi unsurlar üzerinden verilmiştir?

Kış ile yaz

Gül ile bülbül

Ölüm ile hayat

Karga ve papağan

Mum ile kelebek

Açıklama:

Divan şiirinin temellerini ve imaj dünyasını İslâm medeniyeti yanısıra, Hristiyanlık öncesi Yakındoğu kültürü bağlamında değerlendirebileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 55

Divan şiirinde Zühre aşağıdakilerden hangisiyle ilişkilendirilemez?

İşret

Gurbet

Musıki

Çeng

Sazende

Açıklama:

Divan şiirinin temellerini ve imaj dünyasını İslâm medeniyeti yanısıra, Hristiyanlık öncesi Yakındoğu kültürü bağlamında değerlendirebileceksiniz.

Doğru Cevap: B

Soru 56

Hangi ifade yanlıştır?

Beyt-i Ma’mûr, Kur’an’da da bulunan inanışa göre, Hz. Âdem’in yaradılışından iki bin sene evvel melekler tarafından inşa edilmiş ve Nuh tufanında göğe çekilmiş olan bir mabettir, şimdi gö

Kubbetü’s-Sahrâ ve Mescidü’l-Aksâ, Kudüs’te Hz. Süleyman’ın inşa ettirdiği mabedin harabesi yanında İslamiyet'in ilk devirlerinde inşa edilen iki camidir.

Yebruhussanem, hem insan hem de cin taifesine faydası olan bir ottur.

Mani, İslâm kaynaklarında Manuya dininin kurucusu olup tamamıyla tarihi bir şahıstır.

İrem Bağı tam olarak kabenin üstünde bulunmaktadır.

Açıklama:

Divan edebiyatı bağlamında İslâmi gelenek ve Yakındoğu kültürünün etkileşimini kavrayabileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 57

Divan edebiyatı geleneği bağlamında değerlendirildiğinde aşağıdaki kavramların hangisi diğerleriyle ilintili değildir?

Harut

Marut

Cemşit

Zühre

Çahı- Babil

Açıklama:

Divan edebiyatı bağlamında İslâmi gelenek ve Yakındoğu kültürünün etkileşimini kavrayabileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 58

Simurg'un yuvası hangi dağdadır?

Elburz

Tendürek

Keşiş

Elma

Ağrı

Açıklama:

Yakındoğu medeniyetlerine ait efsane ve timsallerin İslâmi edebiyat geleneğinde nasıl dönüşerek şekillendiğini Çengnâme beyitleri eşliğinde takip edebileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 59

Seçeneklerde yer alan kavramların hangisi ilm-i t›b’a ait tâbirlerden değildir?

Tiryak

Timar

Dar

Zehr

Daru

Açıklama:

Divan edebiyatı bağlamında İslâmi gelenek ve Yakındoğu kültürünün etkileşimini kavrayabileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Ünite 10

Soru 1

Aşağıdakilerden hangisi Fénelon'un Télémaque eserini yazarken esinlendiği eserdir?

Odysseia

İlyada

Devlet

Poetika

Dönüşüm

Açıklama:

Fénelon kitabının konusunu Homeros’un Odysseia’sından almıştır. Kitapta, Odysseia’nın önemli figürlerinden Odysseus’un oğlu Telemakhos’un babasını bulmak üzere çıktığı yolculuktaki maceraları anlatılırken pagan kültürünün çoktanrılı dünyasıyla karşılaşılır. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 2

Aşağıdakilerden hangisi Télémaque’ı türkçeye çeviren Yusuf Kamil Paşa'nın tanrı ve tanrıçaların yerine koyduğu varlıktır?

Büyücü

Peri

Felsefeci

Bilge

Dindar varlık

Açıklama:

Télémaque’ı Türkçeye çeviren Yusuf Kâmil Paşa, bu dünyayı yaşadığı toplumun değerlerine göre düzenlemiş; “Yunan mitolojisindeki çok tanrılı yapıyı yansıtan bölümleri çıkarmış, mitolojik kişileri tanrı ya da tanrıça olarak değil peri olarak göstermiştir” (Gökalp Alpaslan 2007: 13). Paşa’nın bu tasarrufları, eserin aslına sadık kalınmadığı ve Osmanlılaştırıldığı eleştirilerini hazırlamıştır. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 3

"___________ insanı düşüncenin merkezine koyan, onun özünü kavramaya yönelen ve insanî özü açığa çıkararak bireysel ve toplumsal bilince yerleştirmek isteyen bir düşünce akımıdır."
Yukarıda açıklaması yapılan terim aşağıdakilerden hangisidir?

Feodalizm

Püritanizm

Hümanizm

Estetizm

Romantizm

Açıklama:

Açıklaması yapılan terim Hümanizm'dir. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 4

Aşağıdakilerden hangisi Tanzimat Dönemi'nde edebiyatın Yunan mitolojisine olan ilgisini arttıran bir eser değildir?

Namık Kemal'in Mukkadime-i Celal eseri

Sadullah Rami Paşa'nın İlyada çevirileri

İlyas Yâhud Şâir-i Şehîr Omiros eseri

Esâtîr eseri

Ahmet Mithat Efendi'nin Mitoloji ve Şiir yazısı

Açıklama:

Tanzimat Dönemi Edebiyatı’nın ilk nesli içinde değerlendirilen Nâmık Kemal, Celâleddin Harzemşah (1888) adlı tiyatro eserine yazdığı “Mukaddime-i Celâl”de, divan şiirinin “güzel”iyle bir bakıma dalga geçerken sadece bir mazmuna değil, bir dünya görüşüne ve estetik zevke de karşı çıkar (Namık Kemal 1975). Bununla birlikte şiir, roman veya piyeslerinde Yunan mitolojisinden herhangi bir ize rastlanmaz. Diğer eserler mitoloji ile ilgilidir. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 5

Aşağıdakilerden hangisi Ahmet Mithat Efendi'nin Taaffüf (1897) adlı romanında karşılaştırmalı olarak özelliklerini kullandığı iki tanrıçadır?

Demeter ve Artemis

Pandora ve Hera

Hera ve Minerva

Venüs ve Demeter

Venüs ve Minerva

Açıklama:

Romandaki anlatıcı, romanın kahramanlarından Sâniha Hanım’ın çalışma odasındaki şöminenin iki tarafına konulmuş “halis beyaz mermer”den iki heykele dikkati çeker. Alafranga göstergesi olarak işaret edilen bu heykellerden biri, güzellik ve sevda sembolü “Venüs”; diğeri de güzel sanatlar, akıl ve bilgelik sembolü “Minerva”dır. “İşte efendim, Venüs ile Minerva’nın mukayesesi şundan ibarettir. Kadın kısmı asıl Minerva füyuzatıyla [iyilikleriyle] mütefeyyiz olmalı [donanmalı]. Venüs’ü kendi yanına uğratmamalı.” (Ahmet Midhat Efendi 2000: 107) cümleleriyle verilmiştir. Romanda kullanılan bu karşılaştırma vesilesiyle ana karakterler birlikte aşk yaşamışlardır. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 6

Tevfik Fikret'in "“Onlar niçin semâda, niçin ben çukurdayım? / Gülsün neden cihân bana, ben yalnız ağlayım?” dizelerindeki “onlar” sözcüğü kimi anlatmaktadır?

Afrika

Asya

Amerika

Avrupa

Uzak Doğu

Açıklama:

“Onlar” sözcüğü, Avrupa’yı işaret eder. Şiirde seslenilen öznenin, ateşi Zeus’tan çalan Prometheus gibi, miskinliği gideren, benliği, ruhu, idraki besleyen ne varsa hepsini Avrupa’dan yüklenip getirmesi istenir. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 7

Samih Rifat’ın “Türk Ocağı Gençlerine” başlıklı manzumesinin “Ne resûldü, ne kağandı / Bozkurt genç bir kumandandı / Haykırdı, yer gök uyandı / Durgun sular dalgalandı / Bozkurt indi kayalardan / Kucakladı onu vatan” dizelerinde bahsedilen "bozkurt" aşağıdakilerden hangisidir?

İnönü

Atatürk

Kanuni

Yavuz Sultan Selim

Osman Bey

Açıklama:

Atatürk döneminde yazılan bazı manzumelerde ve manzum piyeslerde, Millî Mücadele “Ergenekon”a, Başkomutan Mustafa Kemal Paşa “Bozkurt”a benzetilmiştir. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 8

Aşağıdakilerden hangisi Salih Zeki Aktay'ın yunan mitolojisinden bir eseri tercüme edip Türkçe'ye kazandırmıştır?

Pınar (1936)

Persefon (1930)

Asya Şarkıları (1933)

Rüzgar ve Dallarda Şarkılar (1961)

Değişişler (1935)

Açıklama:

Salih Zeki; Persefon (1930), Asya Şarkıları (1933), Pınar (1936), Rüzgâr ve Dallarda Şarkılar (1961) adlı kitaplarındaki şiirlerinin hemen hepsinde Yunan mitolojisini referans almıştır. Şair; Ovidius’un “Metamorphoses”unu Değişişler (1935) adıyla Türkçeye kazandırmış, Mitoloji (1948) adlı 64 sayfalık bir kitap çıkararak Yunan ve Latin mitolojisine karşı ilginin sıcak tutulmasına katkıda bulunmuş, yazılarıyla da ömrü boyunca Yunan mitolojisini tanıtmaya ve yaymaya çalışmıştır. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 9

Aşağıdakilerden hangisi Ahmet Hamdi Tanpınar'ın "Yunan mitolojisinin büyük tanrısı Zeus’u Olemp’ten insanların içine indirerek insan hayatının güçlüklerini" anlatan eseridir?

Deniz Feneri

Sutüven

Akdeniz

Keçi Ayaklı Tanrı ve Yeni Bir Dünya

İnsanlar Arasında

Açıklama:

Şiirlerinde mitoloji, halk hikâyesi, masal gibi kaynaklardan kaçındığı rahatlıkla hissedilen Ahmet Hamdi Tanpınar, ömrünün sonuna doğru yazdığı “İnsanlar Arasında” adlı şiirinde, Yunan mitolojisinin büyük tanrısı Zeus’u Olemp’ten insanların içine indirerek insan hayatının güçlüklerini gösterir. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 10

Aşağıdakilerden hangisi "Anadolu’nun Sesi (1971) adlı kitabındaki yazılarında, medeniyetin kaynağının Anadolu olduğunu, Türklerin burayı fethetmeleri sonrasında bu mirasla yoğrulduğunu ve emperyalist Avrupa’nın bunları görmezden gelmek için hep Yunanistan’ı öne çıkardığını savunur"?

Orhan Veli Kanık

Melih Cevdet Anday

Cevat Şakir Karabaağaçlı

Behçet Necatigil

Ülkü Tamer

Açıklama:

Halikarnas Balıkçısı (Cevat Şakir Kabaağaçlı), Anadolu’nun Sesi (1971) adlı kitabındaki yazılarında, medeniyetin kaynağının Anadolu olduğunu, Türklerin burayı fethetmeleri sonrasında bu mirasla yoğrulduğunu ve emperyalist Avrupa’nın bunları görmezden gelmek için hep Yunanistan’ı öne çıkardığını savunur. Halikarnas Balıkçısı Anadolu Efsaneleri (1954) ve Anadolu Tanrıları (1955) adlı kitaplarında, Akdeniz havzasında oluşan kültürü, Anadolu’nun şekillendirdiğini efsaneler ve mitoslarla göstermeye çalışır. Azra Erhat’ın denemeleri ve inceleme yazılarını da belirleyen Mavi Anadolu görüşü, Halikarnas Balıkçısı’nın edebî metinlerini de hazırlamıştır. Deniz etrafında şekillenen hikâyelerinde, “kökünü mitolojiden, plastik sanatlardan ve sanatçıların her gün içinde yaşadığı tabiat çevresinden alan” zengin bir atmosfer görülmektedir (Alangu: 1965). Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 11

“İçinde bulunmaya mecbur olduğumuz medeniyet dünyasının kökü, eski Yunandadır” görüşünü savunan edebiyatçımız aşağıdakilerden hangisidir?

Behçet Necatigil

Hasan Ali Yücel

Orhan Veli Kanık

Sabahattin Eyüboğlu

Nurullah Ataç

Açıklama:

Yunan kaynaklı Hümanizm görüşünün 1940’lı yıllarda devletin kültür politikası olarak işlendiğini, Hasan Âli Yücel’in Tercüme dergisinin “Yunan Özel Sayısı”na yazdığı sunuş yazısı çok iyi açıklar. Yücel, bu yazıda Osmanlı devletinin son dönemindeki yenileşme çabalarının “aydın bir anlayış” yansıtmadığını belirtir. Ona göre, “İçinde bulunmaya mecbur olduğumuz medeniyet dünyasının kökü, eski Yunandadır” görüşü, mutlak bir gerçek olarak kabul edilmediği sürece, “Milâttan beş asır önce doğan az adamlı ve az zamanlı Yunan medeniyeti bilinmeyerek bugünün ileri yaşayışını tümü ile kavramak, erişilmez bir imkân olur.”

Doğru Cevap: B

Soru 12

Medeniyetin kaynağının Anadolu olduğunu, emperyalist Avrupa’nın ise bunu görmezden gelmek için hep Yunanistan’ı öne çıkardığını savunan yazar aşağıdakilerden hangisidir?

Hilmi Ziya Ülken

Konur Ertop

Cevat Şakir Kabaağaçlı

Melih Cevdet Anday

Oktay Rıfat

Açıklama:

Halikarnas Balıkçısı (Cevat Şakir Kabaağaçlı), Anadolu’nun Sesi (1971) adlı kitabındaki yazılarında, medeniyetin kaynağının Anadolu olduğunu, Türklerin burayı fethetmeleri sonrasında bu mirasla yoğrulduğunu ve emperyalist Avru pa’nın bunları görmezden gelmek için hep Yunanistan’ı öne çıkardığını savunur. Doğru yanıt C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 13

Şehnâme hangi amaçla kaleme alınmıştır?

Yunan mitolojisini tanıtmak

Fars kültürünü ihya etmek

Türk tarihini anlatmak

Roma tarihçilerini tanıtmak

Mısırlı firavunları anlatmak

Açıklama:

Doğu’nun metnidir ve Fars kültürünü ihya etmek amacıyla yazılmıştır. Doğru yanıt B’dir.

Doğru Cevap: B

Soru 14

Selanikli Hilmi’nin 1900’de yayımladığı, İlyada’nın Yunancadan ilk çevirisi olan eser aşağıdakilerden hangisidir?

İlyas Yâhud Şâir-i Şehîr Omiros

Tercüman-ı Hakîkat

Télémaque

Yunân-ı Kadîm Târih-i Edebiyatı

Esâtîr-i Yunâniyân

Açıklama:

Paşa hayattayken yayımlanıp yayımlanmadığı tespit edilemeyen bu çeviri bir kenarda tutularsa Selanikli Hilmi’nin 1900’de yayımlanan İlyas Yâhud Şâir-i Şehîr Omiros’u, İlyada’nın Yunancadan ilk çevirisi olmak bakımından öne çıkar. Doğru yanıt A’dır.

Doğru Cevap: A

Soru 15

Selanik’te İttihat ve Terakki Cemiyeti’nin desteğiyle yayımlanan dergi aşağıdakilerden hangisidir?

Türkçülüğün Esasları

Kızılelma

Genç Kalemler

Altınışık

Yeni Turan

Açıklama:

Ziya Gökalp, 1911’in ilk aylarına kadar “Osmanlıcılık” görüşünü savunmuş; Selanik’te İttihat ve Terakki Cemiyeti’nin desteğiyle yayımlanan Genç Kalemler dergisinin kadrosuna katıldıktan sonra “Turancılık”a yönelmiştir. Doğru yanıt C’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 16

1911’de yayımlanan "Yunân-ı Kadîm Târih-i Edebiyatı" adlı ders kitabının yazarı aşağıdakilerden hangisidir?

Mehmet Rauf

Halit Ziya

Tevfik Fikret

Abdülhak Hâmid

Râsih Efendi

Açıklama:

“Dârülfünûnı Osmânî Edebiyat Şubesi Muallimlerinden” Mehmet Rauf, 1911’de bir ders kitabı olarak yayımlanan Yunân-ı Kadîm Târih-i Edebiyatı adlı kitabın da, Yunan edebiyatını tanıtır, klasik eserlerin önemine dikkat çekerek bizde bu tarz eserler olmayışına değinir. Doğru yanıt A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 17

Halide Edip Adıvar’ın 1912’de yayımlanan, Turancılık görüşünü anlatan romanı aşağıdakilerden hangisidir?

Yeni Turan

Altınordu

Yeni Mecmua

Kalavela

Türk Yurdu

Açıklama:

Ziya Gökalp’in Türkçülüğün Esasları’nda belirttiği üzere Turancılık görüşü, Halide Edip (Adıvar)’in 1912’de yayımlanan ütopik romanı Yeni Turan’ı hazırlamıştır. Doğru yanıt A’dır.

Doğru Cevap: A

Soru 18

Aşağıdakilerden hangisi Halikarnas Balıkçısı’na ait bir kitaptır?

Yaprak

İnsan

Deniz Feneri

Geçmiş Zaman Masalları

Anadolu Tanrıları

Açıklama:

Halikarnas Balıkçısı Anadolu Efsaneleri (1954) ve Anadolu Tanrıları (1955) adlı kitaplarında, Akdeniz havzasında oluşan kültürü, Anadolu’nun şekillendirdiğin efsaneler ve mitoslarla göstermeye çalışır. Doğru yanıt E’dır.

Doğru Cevap: E

Soru 19

Yunan mitolojisi ile temasta karşılaşılan varoluşçu hassasiyet aşağıdaki yazarlardan hangisinde görülür?

Edip Cansever

Yahya Kemal

Oktay Rıfat

Cevat Şakir Kabaağaçlı

Hasan Âli Yücel

Açıklama:

Yunan mitolojisi ile temasta karşılaşılan Varoluşçu hassasiyet, Melih Cevdet Anday’dan sonra Edip Cansever’de de görülür. Doğru yanıt A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 20

Salih Zeki, Ovidius’un “Metamorphoses”unu hangi isimle Türkçe’ye kazandırmıştır?

İnsan

Deniz Feneri

Pınar

Rüzgâr ve Dallarda Şarkılar

Değişişler

Açıklama:

Salih Zeki; Persefon (1930), Asya Şarkıları (1933), Pınar (1936), Rüzgâr ve Dallarda Şarkılar (1961) adlı kitaplarındaki şiirlerinin hemen hepsinde Yunan mitolojisini referans almıştır. Şair; Ovidius’un “Metamorphoses”unu Değişişler (1935) adıyla Türkçeye kazandırmış, Mitoloji (1948) adlı 64 sayfalık bir kitap çıkararak Yunan ve Latin mitolojisine karşı ilginin sıcak tutulmasına katkıda bulunmuş, yazılarıyla da ömrü boyunca Yunan mitolojisini tanıtmaya ve yaymaya çalışmıştır. Doğru yanıt E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 21

I. Yusuf Kâmil Paşa'nın 1859’da Tercüme-i Telemak adıyla Türkçeye çevirdiği eser, Fénelon’un 1699’da yayımlanan eseridir.
II. Yusuf Kâmil Paşa, yaptığı çeviride pagan kültürün çoktanrılı dünyasını yaşadığı toplumun değerlerine göre düzenlemiştir.
III. Tercüme-i Telemak, Osmanlı münevverinde Yunan mitolojisine karşı yoğun bir eleştiri uyandırmıştır.
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri Yusuf Kamil Paşa'nın Tercüme-i Telemak adıyla Türkçeye çevirdiği eser için doğrudur?

Yalnız I

Yalnız III

I ve II

II ve III

I, II, III

Açıklama:

Fénelon’un 1699’da yayımlanan Télémaque adlı kitabını Yusuf Kâmil Paşa 1859’da Türkçeye çevirir. 1862’de Tercüme-i Telemak adıyla yayımlanan ve altı ay içinde ikinci baskısı yapılan kitap, 1877’ye kadar dört kez daha basılır. Gördüğü ilgi üzerine kitabın farklı çevirileri çıkar; ayrıca Mehmed Sadık Efendi, Tanzir-i Telemak adlı kitabıyla Fénelon’un eserinin yerli ve İslamî bir sürümünü oluşturur. Fénelon kitabının konusunu Homeros’un Odysseia’sından almıştır. Kitapta, Odysseia’nın önemli figürlerinden Odysseus’un oğlu Telemakhos’un babasını bulmak üzere çıktığı yolculuktaki maceraları anlatılırken pagan kültürünün çoktanrılı dünyasıyla karşılaşılır. Télémaque’ı Türkçeye çeviren Yusuf Kâmil Paşa, bu dünyayı yaşadığı toplumun değerlerine göre düzenlemiş; “Yunan mitolojisindeki çoktanrılı yapıyı yansıtan bölümleri çıkarmış, mitolojik kişileri tanrı ya da tanrıça olarak değil peri olarak göstermiştir” (Gökalp Alpaslan 2007: 13). Paşa’nın bu tasarrufları, eserin aslına sadık kalınmadığı ve Osmanlılaştırıldığı eleştirilerini hazırlamıştır. Getirilen eleştiriler bir tarafa, Tercüme-i Telemak, Osmanlı münevverinde Yunan mitolojisine karşı yoğun bir ilgi uyandırmış; “ihtiva ettiği ahlâkî umdelerle [ilkelerle], bizim için yeni olan hayal sistemiyle ve taşıdığı Yunanî masal unsuruyla uzun zaman -bilhassa Nâmık Kemal-Ekrem nesline- tesir” etmiştir (Tanpınar 2009: 144).

Doğru Cevap: C

Soru 22

"Tanzimat Dönemi Edebiyatı’nın ilk nesli içinde değerlendirilen ________ , Celâleddin Harzemşah (1888) adlı tiyatro eserine yazdığı “Mukaddime-i Celâl” de, divan şiirinin “güzel”iyle bir bakıma dalga geçerken sadece bir mazmuna değil, bir dünya görüşüne ve estetik zevke de karşı çıkar. Bununla birlikte şiir, roman veya piyeslerinde Yunan mitolojisinden herhangi bir ize rastlanmaz. Ama onun “Mukaddime-i Celâl”de ileri sürdüğü görüşlerle açtığı yol, edebiyatta bir dünyadan vazgeçerek yeni bir estetik ve bunun biçimlendirdiği güzeller arayanlar tarafından genişletilip Yunan mitolojisine çıkarılır." Yukarıdaki boşluğu dolduracak doğru isim aşağıdakilerden hangisidir?

Abdülhak Hamit Tarhan

Ahmet Mithat Efendi

İbrahim Şinasi

Nâmık Kemal

Ziya Paşa

Açıklama:

Tanzimat Dönemi Edebiyatı’nın ilk nesli içinde değerlendirilen Nâmık Kemal, Celâleddin Harzemşah (1888) adlı tiyatro eserine yazdığı “Mukaddime-i Celâl” de, divan şiirinin “güzel”iyle bir bakıma dalga geçerken sadece bir mazmuna değil, bir dünya görüşüne ve estetik zevke de karşı çıkar. Bununla birlikte şiir, roman veya piyeslerinde Yunan mitolojisinden herhangi bir ize rastlanmaz. Ama onun “Mukaddime-i Celâl”de ileri sürdüğü görüşlerle açtığı yol, edebiyatta bir dünyadan vazgeçerek yeni bir estetik ve bunun biçimlendirdiği güzeller arayanlar tarafından genişletilip Yunan mitolojisine çıkarılır.

Doğru Cevap: D

Soru 23

"27 Mart-31 Mart 1890 tarihlerinde Tercüman-ı Hakîkat gazetesinde çıkan “Mitoloji ve Şiir” ile “Tekrar Mitoloji ve Şiir” başlıklı yazılarında Yunan, Hint ve İran mitolojilerinden söz açarak “klasik” kelimesi üzerinde duran, kelimenin kökenine ve kullanım alanına ilişkin açıklamalarda bulunan ________ , sorunu edebiyatçılarımızın dikkatine sunmuş olsa da ileri sürdüğü görüşler herhangi bir yankı bulmaz." Yukarıdaki boşluğu dolduracak doğru isim aşağıdakilerden hangisidir?

Ahmet Mithat Efendi

İbrahim Şinasi

Namık Kemal

Recaizade Mahmut Ekrem

Samipaşazade Sezai

Açıklama:

27 Mart-31 Mart 1890 tarihlerinde Tercüman-ı Hakîkat gazetesinde çıkan “Mitoloji ve Şiir” ile “Tekrar Mitoloji ve Şiir” başlıklı yazılarında Yunan, Hint ve İran mitolojilerinden söz açarak “klasik” kelimesi üzerinde duran, kelimenin kökenine ve kullanım alanına ilişkin açıklamalarda bulunan Ahmet Mithat Efendi, sorunu edebiyatçılarımızın dikkatine sunmuş olsa da ileri sürdüğü görüşler herhangi bir yankı bulmaz.

Doğru Cevap: A

Soru 24

"_______ ’in Halûk’un Defteri (1911) adlı kitabında yer alan “Promete” şiiri, Servet-i Fünûn Edebiyatı’nın mitolojiyle edebî metin bağlamında kurduğu ilişkiyi örnekler." Yukarıdaki boşluğu dolduracak doğru isim aşağıdakilerden hangisidir?

Ahmet Rasim

Cenap Şahabettin

Halit Ziya Uşaklıgil

Süleyman Nazif

Tevfik Fikret

Açıklama:

Tevfik Fikret’in Halûk’un Defteri (1911) adlı kitabında yer alan “Promete” şiiri, Servet-i Fünûn Edebiyatı’nın mitolojiyle edebî metin bağlamında kurduğu ilişkiyi
örnekler.

Doğru Cevap: E

Soru 25

"1910’lu yıllarda, hem Yunan tarihi ve mitolojisine dair yayımlanan kitaplarla hemde “Nev-Yunânî” bir edebî mektep kurma arzusuyla mitoloji, şiir için kaynak olarak algılanmaya başlanır. ________, Paris’ten 1912’de “Nev-Yunânîlik” düşüncesiyle yurda döner. Paris’ten yeni fikirler getiren Yahya Kemal ile Fransız edebiyatının öne çıkan bazı yazarlarının romanlarını okuyup etkilenen Yakup Kadri (Karaosmanoğlu), “Nev-Yunânîlik”i esas alan bir “edebî mektep” (edebiyat hareketi) kurmaya niyetlenir." Yukarıdaki boşluğu dolduracak isim aşağıdakilerden hangisidir?

Ahmet Mithat Efendi

Halit Ziya Uşaklıgil

Mehmet Rauf

Tevfik Fikret

Yahya Kemal Beyatlı

Açıklama:

1910’lu yıllarda, hem Yunan tarihi ve mitolojisine dair yayımlanan kitaplarla hem
de “Nev-Yunânî” bir edebî mektep kurma arzusuyla mitoloji, şiir için kaynak olarak algılanmaya başlanır. Yahya Kemal (Beyatlı), Paris’ten 1912’de “Nev-Yunânîlik” düşüncesiyle yurda döner. Paris’ten yeni fikirler getiren Yahya Kemal ile Fransız edebiyatının öne çıkan bazı yazarlarının romanlarını okuyup etkilenen Yakup Kadri (Karaosmanoğlu), “Nev-Yunânîlik”i esas alan bir “edebî mektep” (edebiyat hareketi) kurmaya niyetlenir.

Doğru Cevap: E

Soru 26

"Yahya Kemal’in öğrencisi de olan _______, onun özellikle “gazel” formunda yazdığı bazı şiirlerindeki “Cemşid” göndermesinin “diyonizyak” bir duyuşu haber verdiğini; “Telâkki” adlı şiirin “Gördüm dişi bir parsın elâ gözleri vardı” dizesindeki “dişi pars” imajının Yunan mitolojisiyle zenginleştiğini vurgular."
Yukarıdaki boşluğu dolduracak isim aşağıdakilerden hangisidir?

Ahmet Hamdi Tanpınar

Halit Ziya Uşaklıgil

Ömer Seyfettin

Yakup Kadri Karaosmanoğlu

Ziya Gökalp

Açıklama:

Yahya Kemal’in öğrencisi de olan Ahmet Hamdi Tanpınar, onun özellikle “gazel” formunda yazdığı bazı şiirlerindeki “Cemşid” göndermesinin “diyonizyak” bir duyuşu haber verdiğini; “Telâkki” adlı şiirin “Gördüm dişi bir parsın elâ gözleri vardı” dizesindeki “dişi pars” imajının Yunan mitolojisiyle zenginleştiğini vurgular.

Doğru Cevap: A

Soru 27

Hilmi Ziya Ülken'e göre ilk defa Türk destanlarını tetkik ederek onları yeni lisanla nazma çevirmeye ve yeni sanata mal etmeye çalışarak mitolojiyi sanat ve fikriyatta canlı bir mevzu hâline getirmek isteyen aşağıdakilerden hangisidir?

Ahmet Hamdi Tanpınar

Halit Ziya Uşaklıgil

Yahya Kemal Beyatlı

Yakup Kadri Karaosmanoğlu

Ziya Gökalp

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 28

"_______, İslâmiyet öncesi Türk tarihini, romantik bir tutumla tarihî romana dönüştürürken destanlardan yararlanmıştır. Kızıltuğ’da (1923), Göktürk Hakanlığını dirilmek isteyen Cengiz Han’ın; Atlı Han’da (1924), “Türk’ün Avrupa’daki destanlarından birini daha yaşatmak için” Attilâ’nın ve Gültekin’de (1928), “adımızı, dilimizi, bayrağımızı borçlu olduğumuz bir Türk kahramanının hayalini canlandırmak” için Kültigin’in romanını yazmıştır."
Yukarıdaki boşluğu dolduracak doğru isim aşağıdakilerden hangisidir?

Abdullah Ziya Kozanoğlu

Faruk Nafiz Çamlıbel

Münir Hayri Egeli

Niyazi Yıldırım Gençosmanoğlu

Şevket Süreya Aydemir

Açıklama:

Abdullah Ziya (Kozanoğlu), İslâmiyet öncesi Türk tarihini, romantik bir tutumla tarihî romana dönüştürürken destanlardan yararlanmıştır. Kızıltuğ’da (1923), Göktürk Hakanlığını dirilmek isteyen Cengiz Han’ın; Atlı Han’da (1924), “Türk’ün Avrupa’daki destanlarından birini daha yaşatmak için” Attilâ’nın ve Gültekin’de (1928), “adımızı, dilimizi, bayrağımızı borçlu olduğumuz bir Türk kahramanının hayalini canlandırmak” için Kültigin’in romanını yazmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 29

Aşağıdakilerden hangisi Hüseyin Nihal Atsız’ın Türkçü bir duyuşla açtığı yoldan ilerleyen Mustafa Necati Sepetçioğlu'nun Malazgirt Savaşı’ndan Osmanlı İmparatorluğu’nun kuruluşuna kadar Türklerin Anadolu’daki varlığını işlediği bir dizi roman arasında yer almaz?

Anahtar

Çatı

Han

Kapı

Konak

Açıklama:

Hüseyin Nihal Atsız’ın Türkçü bir duyuşla açtığı yoldan ilerleyen Mustafa Necati Sepetçioğlu; Kilit (1971), Anahtar (1973), Kapı (1973), Konak (1974), Çatı
(1974) adlı bir dizi romanda, Malazgirt Savaşı’ndan Osmanlı İmparatorluğu’nun
kuruluşuna kadar Türklerin Anadolu’daki varlığını işlemiştir.

Doğru Cevap: C

Soru 30

"1950’lerin ortalarında doğan ve hızla yayılıp 1960’ların başında tamamlanan“İkinci Yeni Şiiri” içindeki Edip Cansever, Umutsuzlar Parkı (1958) ve Petrol(1959) adlı kitaplarındaki şiirlerle ______ ulaşır; Nerde Antigone (1961)ve Tragedyalar (1964) adlı kitaplarıyla da ______ geçer." Yukarıdaki boşlukları tamamlayan ifadeler aşağıdakilerden hangisindedir?

Hümanizme / Eski Yunan'a

Hümanizme / Fars kültürüne

Klasizme / Antik Çağ'a

Varoluşçuluğa / Antik Mısır'a

Varoluşçuluğa / Eski Yunan’a

Açıklama:

1950’lerin ortalarında doğan ve hızla yayılıp 1960’ların başında tamamlanan
“İkinci Yeni Şiiri” içindeki Edip Cansever, Umutsuzlar Parkı (1958) ve Petrol
(1959) adlı kitaplarındaki şiirlerle Varoluşçuluğa ulaşır; Nerde Antigone (1961)
ve Tragedyalar (1964) adlı kitaplarıyla da Eski Yunan’a geçer.

Doğru Cevap: E

Soru 31

Divan şiirindeki mitolojinin temel kaynağı hangi eserdir?

İlyada ile Odysseia

Şehnâme

Dede Korkut Hikayeleri

Tercüme-i Telemak

Esâtîr

Açıklama:

Kendine has referanslarıyla divan şiiri, bütünlüklü bir dünyanın, başka bir deyişle bir zihniyetin ürünüdür. Bu bütünlük içinde mitoloji de vardır elbette; ama bu mitoloji, kaynağını büyük oranda Firdevsî’nin Şehnâme’sinden alır.Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 32

Tanzimat döneminde "klasikler tartışmasını" tetikleyen en önemli etken hangisi olmuştur?

Avrupalı gezginlerin İstanbul seyahatleri

Eğitim için Avrupa'ya gönderilen aydınlar

İstanbul'a gelen elçilerin faaliyetleri

Yunan ve Latin mitolojisini tanıtan çeviriler

Türk aydınlarının yabancı dil öğrenmeye başlaması

Açıklama:

Yunan ve Latin mitolojisini tanıtan çeviriler, “klasikler tartışması”nın doğmasını hazırlar. Ahmet Mithat Efendi, 27 Mart-31 Mart 1890 tarihlerinde Tercüman-ı Hakîkat gazetesinde çıkan “Mitoloji ve Şiir” ile “Tekrar Mitoloji ve Şiir” başlıklı yazılarında Yunan, Hint ve İran mitolojilerinden söz açarak “klasik” kelimesi üzerinde dururDoğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 33

Ahmed Metin ve Şirzad’da (1892), roman kahramanı Ahmed Metin aracılığıyla mitoloji hakkında bazı görüşler ileri süren yazar hangisidir?

Namık Kemal

Cenap Şahabettin

Ahmet Mithat Efendi

Yusuf Kâmil Paşa

Şemseddin Sâmi

Açıklama:

Yunan ve Latin mitolojisine karşı ilginin sıcak kalmasını sağladığı gibi “klasikler tartışması”nı da başlatan Ahmet Mithat Efendi, iki romanında bu mitolojilerden yararlanmıştır. Ahmed Metin ve Şirzad’da (1892), roman kahramanı Ahmed Metin aracılığıyla mitoloji hakkında bazı görüşler ileri sürer.Doğru cevap C'dir?

Doğru Cevap: C

Soru 34

Tevfik Fikret’in Halûk’un Defteri (1911) adlı kitabında “Promete” şiirine yer vermesi nasıl açıklanabilir?

Türk şiirinde Avrupa etkisi

Tevfik Fikret modern şiir ilişkisi

Türk edebiyatı mitoloji ilişkisi

Tevfik Fikret ve yabancı sözcük kullanımı

Tevfik Fikret'te Haluk etkisi

Açıklama:

Tevfik Fikret’in Halûk’un Defteri (1911) adlı kitabında yer alan “Promete” şiiri, Servet-i Fünûn Edebiyatı’nın mitolojiyle edebî metin bağlamında kurduğu ilişkiyi örnekler. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 35

“Nev-Yunânîlik” düşüncesini Paris dönüşü yurda getiren edebiyatçımız kimdir?

Ahmet Hamdi

Ahmet Mithad

Tevfik Fikret

Halit Ziya

Yahya Kemal

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 36

Özellikle 1910'lu yıllar sonarsı edebeiyat ve nitoloji tartışmalarında kullanılan “Bahr-i Safîd havzası" olarak nitelendirilen bölge neresidir?

Akdeniz Havzası

Nil Havzası

Basra Körfezi

Mezopotamya

Hazar ve çevresi

Açıklama:

Mehmet Tevfik Paşa’nın 1329’da (1913) yayımlanan hacimli Esâtîr-i Yunâniyân adlı kitabı üzerine Yahya Kemal sonraki yılın ilk aylarında yazdığı “Bir Kitâb-ı Esâtir” başlıklı yazısında, “Bahr-i Safîd havzası”nda (Akdeniz Havzası) oluşan kültür çevresine dikkat çeker

Doğru Cevap: A

Soru 37

Hangisi din uluları ile ilgili olayların anlatıldığı hikâyeleri içerir?

Dergah

Mesnevi

Risale

Menkıbe

Hadis

Açıklama:

Menkıbe din uluları ile ermişlerin hayatları ve olağanüstü davranışlarıyla ilgili olayların anlatıldığı hikâyeleri belirtmek üzere kullanılan bir sözcüktür. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 38

Millî Mücadele yıllarında, ülkenin ve Türklerin durumu, Türk mitolojisine göndermede bulunularak “Ergenekon Destanı”yla açıklanmasının sebebi ne olabilir?

Destanın çok anlaşılır bir dili olması ve herkese hitap etmesi

Türk mitolojisine ilginin arttırılmak istenmesi

Ergenekon destanın Milli Mücadele'yi daha önceden öngörmesi

Milli mücadele sonrası da destanın hatırlanmasının istenmesi

Halka köklerini hatırlatarak moral verilmek istenmesi

Açıklama:

Millî Mücadele yıllarında, ülkenin ve Türklerin durumu, Türk mitolojisine göndermede bulunularak “Ergenekon Destanı”yla açıklanır. Böylece hem köken hatırlatılarak halka moral verilmiş olur hem de ülkenin yaşadığı zorlukların aşılacağına duyulan inanç pekiştirilir. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 39

1920’li ve 1930’lu yıllarda, İslâmiyet’ten önceki Türk tarihi ve kültürü üzerine araştırmalara hız verilmesinin temel sebebi hangisidir?

Dini değerlerin zayıflamaya başlaması

Ulus devlet anlayışının yerleşmeye başlaması

Araştırma ödeneklerinin artmaya başlaması

Orta Asya'dan Türkiye'ye göçün artması

Latin alfabesine geçilmiş olması

Açıklama:

Ulus devletin kurumlarıyla yerleştiği 1920’li ve 1930’lu yıllarda, İslâmiyet’ten önceki Türk tarihi ve kültürü üzerine araştırmalara hız verilmiş; Türk mitolojisi ile destanları, efsaneler, masallar ve türküler hakkında ciddi bir araştırma, yorumlama ve derleme faaliyeti başlamıştır. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 40

1950 sonrası Yunan mitolojisi ile temasta karşılaşılan Varoluşçu hassasiyet hangi şairimizin şiirlerinde görülür?

Ahmed Arif

Ziya Gökalp

Faruk Nafiz Çamlıbel

Melih Cevdet Anday

Ömer Seyfettin

Açıklama:

Yunan mitolojisi ile temasta karşılaşılan Varoluşçu hassasiyet, Melih Cevdet Anday’dan sonra Edip Cansever’de de görülür. Anday’ın şiirleriyle çıkış noktasındaki bu örtüşmeye, Cansever’in metinleriyle ilettiği düşüncede rastlanmaz. Anday’ın insana inancı vardır. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 41

Seçeneklerden hangisi islam kaynaklı bir anadolu hümanizmi görüşü içinde yazılmış eserlerden biri değildir?

Milli Mücadele Destanı

Erenler Gaziler Destanı

Battal Gazi Destanı

Malazgirt Zaferinden İstanbul'un Fethine

Bir Fetih Destanına Başlangıç

Açıklama:

Cumhuriyet Dönemi Edebiyatı’nda mitoloji ilgisinin hazırladığı Hümanizm merkezli söylemleri karşılaştırabileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 42

Seçeneklerdeki ifadelerden hangisi doğru değildir?

Servet-i Fünûn Şair ve yazarları, estetik ve edebiyatla ilgili görüşlerinde, Eski Yunan ve Roma şairlerini de gözetirler.

Halit Ziya (Uşaklıgil) da, 1891’de yayımlanan Hikâye adlı kitabında realist bir edebiyatın kaidelerini verirken, “hikâyenin ilk olarak Yunanlılarda görüldüğünü” belirtir.

Hüseyin Câhid (Yalçın), "Deha” konusunu estetiğe ilişkin bir sorun olarak irdelemiştir.

Tevfik Fikret’in Halûk’un Defteri adlı kitabında yer alan “Promete” şiiri, Servet-i Fünûn Edebiyatı’nın mitolojiyle edebî metin bağlamında kurduğu ilişkiyi örnekler.

Halit Ziya (Uşaklıgil) da, 1891’de yayımlanan Hikâye adlı kitabında realist bir edebiyatın kaidelerini verirken, “hikâyenin ilk olarak Fransızlarda görüldüğünü” belirtir.

Açıklama:

Türk Edebiyatında Yunan mitolojisine ilginin nasıl başladığını açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 43

Seçeneklerden hangisi Türk mitolojisine gönderme yapılan eserlerden biri değildir?

Taaffüf

Kızılelma Neresi?

Yeni Turan

Altun Yurt

Aydemir

Açıklama:

Türk mitolojisine ilgiyi hazırlayan etkenleri açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 44

Aşağıdakilerden hangisi NevYunanilik arayışı doğrultusunda yazılmamıştır?

Kuyrukluyıldız Altında Bir İzdivaç

Promete

Çamlar Altında Muhasebe

Sicilya Kızları

Bir Muhavere

Açıklama:

“Nev-Yunâlîlik” arayışı ile Millî Edebiyat Hareketi’nin mitolojiye yaklaşımındaki farkları ayırt edebileceksiniz.
Kuyrukluyıldız Altında Bir İzdivaç

Doğru Cevap: A

Soru 45

Cumhuriyet dönemi Türk edebiyatında, Yunan kaynaklı hümanizm düşünüldüğünde aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Bu süreçte Türk entelektüeli, Yunan mitolojisini bir kültür davası olarak algılamıştır.

Türk entelektüeli, Yunan mitolojisini modernleşmenin ufku olarak görmüştür.

Batı kültürünün kaynağı olarak algılanan Yunan ve Latin birikimine ilgi duyulmuştur.

Kültürel olarak Doğu’dan Batı’ya doğru gerçekleşen bir yönelişin söz konusudur.

Yakın Doğu mitolojisi esas alınmıştır.

Açıklama:

“Nev-Yunâlîlik” arayışı ile Millî Edebiyat Hareketi’nin mitolojiye yaklaşımındaki farkları ayırt edebileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 46

Ahmed Mithat Efendi'nin, yunan ve latin mitolojisini kurgusal bir unsur olarak kullandığı eserin adı seçenklerden hangisinde doğru verilmiştir?

Homeros

Taaffüf

Telemaque

İlyada

Şirzad

Açıklama:

Cumhuriyet Dönemi Edebiyatı’nda mitoloji ilgisinin hazırladığı Hümanizm merkezli söylemleri karşılaştırabileceksiniz.

Doğru Cevap: B

Soru 47

Hangisi Yunan kaynaklı hümanizm görüşünü destekleyen gelişmlerden biri olarak düşünülemez?

Maarif Vekilliği tarafından Yunan-Latin klasiklerinin yayımlanması

Tercüme Dergisi'nin çıkarılması

İnsan Dergisi etrafındaki yazar ve şairlerin çalışmaları

Yücel dergisinin halkevleri aracılığıyla desteklenmesi

İstanbul ve Ankara'da bazı liselerde yunanca ve latince eğitimine başlanması

Açıklama:

Türk Edebiyatında Yunan mitolojisine ilginin nasıl başladığını açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 48

Seçeneklerden hangisi Cumhuriyet dönemi edebiyatında mitolojiye bağlı arayışlardandır?

Yakın doğu kaynaklı hümanizm

Uzak Doğu kaynaklı arayışlar

İnkılabın mitolojiden arındırılması

Türkçülükle belirginleştirilen Türk Mitolojisi

Türkçülükle belirginleştirilen Orta Avrupa mitolojisi

Açıklama:

Cumhuriyet Dönemi Edebiyatı’nda mitoloji ilgisinin hazırladığı Hümanizm merkezli söylemleri karşılaştırabileceksiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 49

Seçeneklerdeki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Halide Edip ütopik romanı Yeni Turan'da “Eski Turan”ın “Osmanlılık”, “Yeni Turan”ın “Türkçülük ve milliyetçilik” olduğunu hissettirir.

Ziya Gökalp’in Türkçülüğün Esasları Kitabında belirttiği Turancılık görüşü, Halide Edip’in ütopik romanı Yeni Turan’ı hazırlamıştır.

Ömer Seyfettin’i Türk destanlarındaki mitosları güncelleyerek manzumeler yazmaya yönlendiren en önemli etken, “Nev-Yunânîlik” girişimini destekliyor olmasıdır.

Halide Edip “Yeni Turan”ı, 1931’e gelene kadar kurulacak bağımsız ve zengin bir Türkiye olarak tasarlar.

Millî Mücadele yıllarında, ülkenin ve Türklerin durumu, Türk mitolojisine göndermede bulunularak “Ergenekon Destanı”yla açıklanır.

Açıklama:

Cumhuriyet Dönemi Edebiyatı’nda mitoloji ilgisinin hazırladığı Hümanizm merkezli söylemleri karşılaştırabileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 50

Fénelon’un 1699’da yayımlanan Télémaque adlı kitabını ........... .......... .........
1859’da Türkçeye çevirir.
Yukarıdaki cümleyi aşağıdaki seçeneklerden hangisi doğru şekilde tamamlar?

Yusuf Kâmil Paşa

Melih Cevdet Anday

Mustafa Seyit Sutüven

Salih Zeki Aktay

Halûk Nihat Pepeyi

Açıklama:

Fénelon’un 1699’da yayımlanan Télémaque adlı kitabını Yusuf Kâmil Paşa
1859’da Türkçeye çevirir.

Doğru Cevap: A

Soru 51

Şemseddin Sâmi’nin Yunan ve Roma mitolojilerini genişçe tanıttığı Esâtîr adlı kitabı hangi yıl yayımlanmıştır?

1880

1890

1900

1910

1920

Açıklama:

1890’da, Şemseddin Sâmi’nin Yunan ve Roma mitolojilerini genişçe tanıttığı
Esâtîr adlı kitabı, 1894’te Nâbizâde Nâzım’ın yirmi dört sayfalık Esâtîr adlı risalesi
yayımlanır.

Doğru Cevap: B

Soru 52

Aşağıdaki seçeneklerden hangisi Halûk’un Defteri adlı eserin yazarıdır?

Orhan Seyfi

Mehmet Tevfik Paşa

Tevfik Fikret

Halit Ziya

Mehmet Rauf

Açıklama:

Tevfik Fikret’in Halûk’un Defteri (1911) adlı kitabında yer alan “Promete” şiiri, Servet-i Fünûn Edebiyatı’nın mitolojiyle edebî metin bağlamında kurduğu ilişkiyi
örnekler.

Doğru Cevap: C

Soru 53

Yahya Kemal Beyatlı aşağıdaki yazarlardan hangisi ile “Nev-Yunânîlik”i esas alan bir “edebî mektep” kurmaya niyetlenir?

Ahmet Hamdi Tanpınar

Melih Cevdet Anday

Edip Cansever

Yakup Kadri Karaosmanoğlu

Cemal Süreya

Açıklama:

Yahya Kemal (Beyatlı), Paris’ten 1912’de “Nev-Yunânîlik” düşüncesiyle yurda döner. Paris’ten yeni fikirler getiren Yahya Kemal ile Fransız edebiyatının öne çıkan bazı yazarlarının romanlarını okuyup etkilenen Yakup Kadri (Karaosmanoğlu), “Nev-Yunânîlik”i esas alan bir “edebî mektep” (edebiyat
hareketi) kurmaya niyetlenir.

Doğru Cevap: D

Soru 54

Hilmi Ziya Ülken’in ......... ............ ve Nurullah Ataç’la çıkardığı İnsan
dergisi (ilk sayı 15 Nisan 1938), adının da işaret ettiği gibi, hümanist bir projedir.
Yukarıdaki cümleyi aşağıdaki seçeneklerden hangisi doğru şekilde tamamlar?

Hüseyin Daniş

Cenap Şahabettin

Abdülhak Hâmid

Namık Kemal

Sabahattin Eyüboğlu

Açıklama:

Hilmi Ziya Ülken’in Sabahattin Eyüboğlu ve Nurullah Ataç’la çıkardığı İnsan
dergisi (ilk sayı 15 Nisan 1938), adının da işaret ettiği gibi, hümanist bir projedir.

Doğru Cevap: E

Soru 55

Genç Kalemler dergisinde yayımlanan “Yeni Lisan” başlıklı yazısıyla dilde sadeleşme düşüncesinin olduğu kadar Millî Edebiyat görüşünün de temellerini atan ........ ........, 1913-1915’te yazdığı “Yüksek Aydınlıklar”, “Fecr” ve “Güneş” adlı manzumelerinde Turancılık’a bağlılığını gösterir.
Yukarıdaki cümleyi aşağıdaki seçeneklerden hangisi doğru şekilde tamamlar?

Ömer Seyfettin

Edip Cansever

Cemal Süreya

Behçet Necatigil

Hüseyin Daniş

Açıklama:

Genç Kalemler dergisinde yayımlanan “Yeni Lisan” başlıklı yazısıyla dilde sadeleşme düşüncesinin olduğu kadar Millî Edebiyat görüşünün de temellerini atan Ömer Seyfettin, 1913-1915’te yazdığı “Yüksek Aydınlıklar”, “Fecr” ve “Güneş” adlı manzumelerinde Turancılık’a bağlılığını gösterir.

Doğru Cevap: A

Soru 56

1960’ların ilk yıllarında Yeditepe dergisinde Yunan destanlarından yaptığı çeviriler yayımlanan yazar aşağıdakilerden hangisidir?

Konur Ertop

Osman Türkay

Melih Cevdet

Edip Cansever

Oktay Rifat

Açıklama:

1960’ların ilk yıllarında Yeditepe dergisinde Yunan destanlarından yaptığı çeviriler yayımlanan Osman Türkay, Edebiyat, Eleştiri ve Dil Üstüne Düşünceler (1993) adlı kitabında bir araya getirdiği yazılarıyla da Yunan mitolojisinden haberdar bir şair olduğunu göstermiştir.

Doğru Cevap: B

Soru 57

Aşağıdaki yazarlardan hangisi; “Akdeniz” ve “Orşilim Kızları” adlı şiirlerinde sırf güzellik duygusuyla, estetik bakışla Yunan mitolojisinin çağrışımından yararlanmıştır?

Hasan Âli Yücel

Nurullah Ataç

Mustafa Seyit Sutüven

Hilmi Ziya Ülken

Behçet Kemal Çağlar

Açıklama:

Mustafa Seyit Sutüven; “Sutüven”, “Akdeniz” ve “Orşilim Kızları” adlı şiirlerinde sırf güzellik duygusuyla, estetik bakışla Yunan mitolojisinin çağrışımından yararlanır

Doğru Cevap: C

Soru 58

...... ......., “Epope Nedir?” başlıklı yazısında, epopenin tanımı için Voltaire’e müracaat eder ve onun “kahramanca maceraların manzum hikâyesi” tanımını benimser. Yukarıdaki cümleyi aşağıdaki seçeneklerden hangisi doğru şekilde tamamlar?

Abdülhak Hâmid

Behçet Necatigil

Cemal Süreya

Ali Cânip

Edip Cansever

Açıklama:

Ali Cânip, “Epope Nedir?” başlıklı yazısında, epopenin tanımı için Voltaire’e
müracaat eder ve onun “kahramanca maceraların manzum hikâyesi” tanımını
benimser.

Doğru Cevap: D

Soru 59

Aşağıdakilerden hangisi Kızılelma ve Altın Işık adlı kitapların yazarıdır?

Namık Kemal

Edip Cansever

Cemal Süreya

Ziya Gökalp

Behçet Necatigil

Açıklama:

Ziya Gökalp’in Kızılelma (1914) ve Altın Işık (1923) adlı kitaplarında bir araya getirdiği manzumelerinde, Türk mitolojisinden figürlere, motiflere yer verildiği
veya bazı manzumelerin tamamen mitosun yeni bir yorumu olarak kurgulandığı
görülür.

Doğru Cevap: D

Soru 60

Aşağıdakilerden hangisi divan şiirinin mitolojik kaynağını aldığı eser olarak kabul edilir?

Firâk-nâme

Promete

Taaffüf

Şehnâme

Har-nâme

Açıklama:

Kendine has referanslarıyla divan şiiri, bütünlüklü bir dünyanın, başka bir deyişle bir zihniyetin ürünüdür. Bu bütünlük içinde mitoloji de vardır elbette; ama bu mitoloji, kaynağını büyük oranda Firdevsî’nin Şehnâme’sinden alır. Yunan destanları İlyada ile Odysseia’dan esintiler bulunmakla birlikte Şehnâme, Doğu’nun metnidir ve Fars kültürünü ihya etmek amacıyla yazılmıştır. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 61

Ahmed Metin ve Şirzad
Esâtîr
Taaffüf

Yukarıdakilerden hangisi/hangileri Ahmet Mithat Efendi tarafından yazılan ve mitolojilerden yararlanılan eserlerdir?

Yalnız I

I-II

I-III

II-III

I-II-III

Açıklama:

Ahmet Mithat Efendi, Ahmed Metin ve Şirzad’da düşünce şeklinde dikkat çektiği Yunan ve Latin mitolojisini, Taaffüf (1897) adlı romanında kurgusal bir unsur olarak kullanır. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 62

Halit Ziya (Uşaklıgil) hangi kitabında “realist bir edebiyatın kaideleri”ni verirken, “hikâyenin ilk olarak Yunanlılarda görüldüğünü” belirtip bunları birer birer sayar; ayrıca Homeros ve Virgile’in kendilerinden sonraki Batı edebiyatı için kaynak olarak nasıl değerlendirildiğini örneklerle vurgular?

Hikâye

Kırık Hayatlar

Ferdi ve Şürekası

Mai ve Siyah

Bir Ölünün Defteri

Açıklama:

Halit Ziya (Uşaklıgil), 1307 (1891)’de yayımlanan Hikâye adlı kitabında “realist bir edebiyatın kaideleri”ni verirken, “hikâyenin ilk olarak Yunanlılarda görüldüğünü” belirtip bunları birer birer sayar. Ayrıca Homeros ve Virgile’in kendilerinden sonraki Batı edebiyatı için kaynak olarak nasıl değerlendirildiğini örneklerle vurgular. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 63

Halit Ziya
Süleyman Nazif
Mehmet Rauf

Yukarıdaki Servet-i Fünûn Edebiyatı’nın hangi önemli yazarlarından hangisi/hangileri Yunan ve Latin mitolojileriyle ilgili kitap çıkarmıştır?

Yalnız I

I-II

I-III

II-III

I-II-III

Açıklama:

İkinci Meşrutiyet’in (1908) ilanından sonra Servet-i Fünûn Edebiyatı’nın iki önemli yazarı Halit Ziya ve Mehmet Rauf, Yunan ve Latin mitolojileriyle ilgili kitap çıkarmıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 64

İlk defa Türk destanlarını tetkik ederek onları yeni lisanla nazma çevirmeye ve yeni sanata mal etmeye çalıştı.
Ziya Gökalp daima köklere kadar giderek payen devrin mitolojisini tetkik etti.
İslâmî devrin destanlarıyla meşgul olmadı.

Yukarıdakilerden hangisi/hangileri Hilmi Ziya Ülken'in, Ziya Gökalp'in mitoloji ve destanlarla ilgili çalışmaları hakkındaki değerlendirmeler ile ilgili doğru bilgi içerir?

Yalnız II

I-II

I-III

II-III

I-II-III

Açıklama:

“Bizde mitolojiyi sanat ve fikriyatta canlı bir mevzu hâline getirmek isteyen Ziya Gökalp’tir” diyen Hilmi Ziya Ülken, onun yönelişini, çabasını ve etkisini şöyle açıklar: “O, ilk defa Türk destanlarını tetkik ederek onları yeni lisanla nazma çevirmeye ve yeni sanata mal etmeye çalıştı. Genç şair Orhan Seyfi tarafından takip edildi. Ziya Gökalp daima köklere kadar giderek payen devrin mitolojisini tetkik etti. İslâmî devrin destanlarıyla meşgul olmadı.” Ziya Gökalp, Türk destanlarından çıkardığı mitoslardan ilhamla manzumeler yazmakla birlikte, destanları, dolayısıyla mitosları yazılarıyla da güncellemiştir. Böylece etrafında toplanan şiir heveslisi gençlerin dikkatini ve ilgisini Türk mitolojisine çekmiştir. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 65

Divan-ı Lügati’t-Türk
Dede Korkut Kitabı
Binbir Gece Masalları

Yukarıdakilerden hangisi/hangileri Ahmet Hamdi Tanpınar'a göre Türk mitolojisine kaynak sağlayan eserlerdir?

Yalnız I

I-II

I-III

II-III

I-II-III

Açıklama:

Ahmet Hamdi Tanpınar, “Türkçülük hareketinin geliştiği ve saf Türkçe namına bütün maziyi itham ettiği bir devirde keşfedilen iki mühim eserin tesir payını da burada unutmamak gerekir.” diyerek Türk mitolojisine kaynak sağlayan Divan-ı Lügati’t-Türk ile Dede Korkut Kitabı’na dikkat çeker. Millî Edebiyat Hareketi’nde mitolojiye bağlı kaynaklanma sorunu açısından bu, çok önemli bir dikkattir. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 66

Aşağıdaki eserlerden hangisi İshak Refet Işıtman tarafından yazılan ve Cumhuriyet’i romantik bir kavrayışla yücelten eserdir?

En Büyüğümüz İçin

Ne Mutlu Bana ki Türk Yaratıldım

Akın

Kahraman

Çoban

Açıklama:

İshak Refet Işıtman, Ne Mutlu Bana ki Türk Yaratıldım (1933), Cumhuriyet Destanı (1934), Atatürk (1935) adlı kitaplarındaki manzumeleriyle Cumhuriyet’i roman- tik bir kavrayışla yüceltir ve Atatürk’ü büyük bir bağlılıkla mitoslaştırmaya çalışır. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 67

Aşağıdakilerden hangisi Mustafa Necati Sepetçioğlu tarafından yazılan ve Türklerin Anadolu’daki varlığını işleyen romanlarından biri değildir?

Kilit

Anahtar

Turan ve Türkler

Kapı

Çatı

Açıklama:

Mustafa Necati Sepetçioğlu; Kilit (1971), Anahtar (1973), Kapı (1973), Konak (1974), Çatı (1974) adlı bir dizi romanda, Malazgirt Savaşı’ndan Osmanlı İmparatorluğu’nun kuruluşuna kadar Türklerin Anadolu’daki varlığını işlemiştir. Türk mitolojisine ilgisini Türk Destanları (1973) adlı kitabıyla gösteren Sepetçioğlu’nun romanlarını Türk-İslâmcı bir görüşle kurduğu söylenebilir. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 68

Aşağıdakilerden hangisi Salih Zeki tarafından yazılan ve Yunan mitolojisinin referans alındığı eserlerden biri değildir?

Persefon

Asya Şarkıları

Pınar

Rüzgâr ve Dallarda Şarkılar

Türk Destanından

Açıklama:

Salih Zeki, “büyük bir Şark ve Türk edebiyatı, büyük bir Şark ve Türk romantizmi” doğması için Türk edebiyatçılarının “Fransız tesiri ve taklidinden kurtulup” Yunan ve Latin kaynağına yönelmeleri gerektiği kanısındadır; sanattaki hedefinin bunu gerçekleştirmek olduğunu belirtir. Salih Zeki; Persefon (1930), Asya Şarkıları (1933), Pınar (1936), Rüzgâr ve Dallarda Şarkılar (1961) adlı kitaplarındaki şiirlerinin hemen hepsinde Yunan mitolojisini referans almıştır. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 69

Anadolu Efsaneleri
Anadolu Tanrıları
Merhaba Anadolu

Yukarıdaki Halikarnas Balıkçısı tarafından yazılan eserlerin hangisi/hangilerinde Akdeniz havzasında oluşan kültürü, Anadolu’nun şekillendirdiğini efsaneler ve mitoslarla göstermeye çalışır?

Yalnız I

I-II

I-III

II-III

I-II-III

Açıklama:

Halikarnas Balıkçısı Anadolu Efsaneleri (1954) ve Anadolu Tanrıları (1955) adlı kitaplarında, Akdeniz havzasında oluşan kültürü, Anadolu’nun şekillendirdiğini efsaneler ve mitoslarla göstermeye çalışır. Doğru ceavp B'dir.

Doğru Cevap: B

Türk Edebiyatının Mitolojik Kaynakları - Tüm Sorular

Ünite 1

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Ünite 2

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler