Ünite 1

Soru 1

Aşağıdakilerden hangisi Arapça eril adlardan biridir?

muzekker

emânet ا

fırsat

zulmet

irâde

Açıklama:

Muzekker eril adlardan biridir. Dolayısıyla doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 2

Aşağıdakilerden hangisi tekil bir addır?

eklüb

kelb

kilâbât

savâhibât

işâreciyân

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 3

Aşağıdakilerden hangisi çoğul bir addır?

kelb

yed

kilâbât

dih

acîbe

Açıklama:

Örnek olarak كالب
kilâb ve اكلب eklüb, “köpek” anlamındaki كلب kelb’in iki kırık çoğuludur. Bunların çoğulları da كالبات kilâbât ve اكالب ekâlib’dir. A

Doğru Cevap: C

Soru 4

Aşağıdakilerden hangisi Arapça türemiş adlardan değildir?

matbah

maḳtel

mebde‘

mensik

kelb

Açıklama:

Arapça’da yer adları fiilden türemedir ve belli kalıplarla yapılır:
مطبخ matbah “mutfak”, مقتل maḳtel “ölme yeri”, مبدأ mebde‘ “başlama yeri”, مكان
mekân “oluş yeri”, مكتب mekteb “yazı öğrenilecek yer”, مسجد mescid “secde edilen
yer”, مسقط mesḳıt “düşülen yer, doğma yeri”, مشرق maşrıḳ “-güneş için- doğma yeri,
doğu”, مطلع matla‘ “-güneş, ay ve yıldızlar için- doğma yeri”, مسكن mesken “oturulan yer”, جملس meclis, منسك mensik “ibadet ve kurban yeri”, مأوی me‘vâ “sığınak”,
مقام maḳâm “duracak yer, durma yeri”, مقرب maḳber “kabir”, منزل menzil “konak”, منزله
menzile “oturulan yer, durak”, مملحه memlaha “tuzla” gibi

Doğru Cevap: E

Soru 5

Aşağıdakilerden hangisi Arapça zaman adlarından biri değildir?

mebde‘

mevlid

mazrib

mîlâd

mensik

Açıklama:

Zaman adları da yer adları yapan kalıplarla türetilir:
مبدأ mebde‘ “başlama zamanı”, مولد mevlid “-Hz. Muhammed için- doğma zamanı”,
موسم mevsim “bir işin belirli vakti; dağlama zamanı”, مضرب mazrib “savaş zamanı”,
ميالد mîlâd “-Hz. İsa için- doğum zamanı”, ميقات mîḳât “belirlenmiş zaman” gibi

Doğru Cevap: E

Soru 6

Aşağıdakilerden hangisi Arapçada alet ve kap adlarından biridir?

mızrab

humeyrâ

büneyy

uveylim

cüneyd

Açıklama:

mızrab “vurma âleti

Doğru Cevap: A

Soru 7

Aşağıdakilerden hangisi Arapça küçültme adlarından biri değildir?

Ubeyd

cüneyd

Hüseyn

mıḳleb

büneyy

Açıklama:

Küçültme Adları: Canlı ve cansız varlıkların küçük olanını gösteren ya da çok olan
bir nesnenin azlığını anlatan bu adlar tek kalıpla yapılır:
عبيد Ubeyd “kulcuk”, جنيد cüneyd “askercik”, حسني Hüseyn “güzelcik, güzel yavrucuk”, سليمان Süleymân “Selmancık”, محريا humeyrâ “kırmızıcık”, بنی büneyy “oğulcuk”,
بنيه büneyye “küçük kız, kızcağız”, عويلم uveylim “küçük âlem” gibi.
• Bu adlar Türkçe ve Farsça küçültme adları gibi aynı zamanda sevgi, esirgeme ve
acıma bildirir

Doğru Cevap: D

Soru 8

Aşağıdakilerden hangisi Arapça meslek adlarından biridir?

câhil

sâmi

âmir

ticâret

mü‘essis

Açıklama:

ticâret “tacirlik

Doğru Cevap: D

Soru 9

Aşağıdakilerden hangisi Farsça yer adlarından biridir?

bâmgâh

ârâmgâh

şâmgâh

çâştgâh

sehergâh

Açıklama:

ârâmgâh “dinlenme yeri”

Doğru Cevap: B

Soru 10

Aşağıdakilerden hangisi Farsça alet adlarından biridir?

kûhsâr

çeşmesâr

sürmedân

senglâh

hâbgâh

Açıklama:

sürmedân “sürmelik"

Doğru Cevap: C

Soru 11

Türkçe’nin bütün kelime köklerinin içinde toplandığı iki öbek aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?

İsim kökleri - edat kökleri

İsim kökleri - yüklem kökleri

Fiil kökleri - zamir kökleri

İsim kökleri - fiil kökleri

Sıfat kökleri - kişi kökleri

Açıklama:

Türkçe’nin bütün kelime kökleri iki öbek içinde toplanır: isim kökleri, fiil kökleri. Bu iki
öbekte yer alan kelimelerin yapım ve çekim ekleri ayrı olduğu gibi, söz içindeki işleyişleri, kurdukları ilişkiler ve karşıladıkları kavramlar da farklıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 12

Yoğun (somut) ve yalın (soyut) varlıkları gösteren; daha geniş bir tanımla, dış gerçekliği olan, duyularla tanınıp kavranan ya da dış gerçekliği olmayıp da zihinde tanımlanıp biçimlendirilerek kavranır kılınan varlıkları karşılayan kelimelere ne denilir?

Sıfat

Zamir

Zarf

Takı

Açıklama:

Adlar, yoğun (somut) ve yalın (soyut) varlıkları gösteren; daha geniş bir tanımla, dış gerçekliği olan, duyularla tanınıp kavranan ya da dış gerçekliği olmayıp da zihinde tanımlanıp
biçimlendirilerek kavranır kılınan varlıklara (anlamlara, niteliklere) ad olan kelimelerdir.

Doğru Cevap: E

Soru 13

"Adlar, önce gösterdikleri varlıklara göre ........... adlar ve ...........adlar olarak ikiye ayrılır."
Cümledeki boşluklara sırasıyla hangi kelimeler getirilmelidir?

Yoğun - cins

Yoğun - yalın

Yalın - özel

Has - yoğun

Özlük - tür

Açıklama:

Adları önce gösterdikleri varlıklara göre yoğun adlar ve yalın adlar olarak ikiye ayırırız.
Yoğun adların bir kısmı bir tek varlığı veya belli bir topluluğu gösterir; bunlara özel adlar
(özlük adlar, has isimler) diyoruz:
,Türkler تركلر/ توركلر ,Türkiye تركيه / توركيا ,Mekke مكه ,Ankara آنقره ,Ömer عمر ,Bayram بايرام
عجملر Acemler, فرنكستان Firengistan gibi.
Bir kısmı ise, yalın kavramların adı ile aynı cinsten olan teklerin oluşturduğu yoğun
bir varlık kümesinin ortak ya da her tekinin ayrı ayrı adıdır. Bunlara da cins adları (ortak
adlar, cins isimler) deriz.

Doğru Cevap: B

Soru 14

I. Arapça II. Türkçe III. Farsça Yukarıda verilenlerden hangilerinde kelimeleri erkek ve dişi oluşlarına göre türlere ayıran ek bulunur?

Yalnız I

Yalnız II

I ve II

I ve III

II ve III

Açıklama:

Türkçe’de kelimeleri erkek ve dişi oluşlarına göre türlere ayıran ek yoktur. Aynı cinsten canlı varlıkların erkek ve dişi olanlarının ayrı adları vardır. Farsça’da da erkek-dişi ayırımı bulunmaz. Arapça’da ise kelimeler gösterdikleri varlıkların erkek ya da dişi oluşuna göre eril (müzekker) ve dişil (müennes) olmak üzere ikiye ayrılır. Doğru cevap "A" şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 15

Aşağıdakilerden hangisi Arapça'dan geçerek Türkçe'de kullanılan çoğul kelimelerden biridir?

Dava

Küffar

İnsanlar

Topçıyan

Köy

Açıklama:

Diğer kelimeler ya Arapça'dan geçmemiştir ya da Arapça'dan geçmiş olsa bile çoğul değildir. Cevap küffar=kafirler dir.

Doğru Cevap: B

Soru 16

Aşağıdakilerden hangisi Arapça kırık bir çoğulun Farsça’da aynı ekle yeniden yapılmış çoğuludur?

Acayibat

Bağat

Meşayıh

Eklüb

Eyadi

Açıklama:

Acayip, Arapça "acibe"nin Arapça çoğuludur. Farsça'da yeniden çoğul yapılarak acayibat olarak kullanılmıştır. Cevap A dır.

Doğru Cevap: A

Soru 17

Aşağıdakilerden hangisi Türkçe’de 'Kendisiyle bir iş görülen, bir iş görmek için kullanılan nesne ve bir nesne için nesne’ anlatımındaki alet ve kap adlarının yapımında kullanılan eklerden biri değildir?

-duruḳ/-dürük

-lıḳ/-lik, -luḳ/-lük

-sałıḳ/-selik

-acaḳ/-ecek

cıḳ/-cik, -çıḳ/-çik ; -cuḳ/-cük, -çuḳ/-çük

Açıklama:

E şıkkındaki ekler bu işlevi görmez cevap E dir.

Doğru Cevap: E

Soru 18

Aşağıdakilerden hangisi yapılış bakımından Arapça adların türlerinden biridir?

Donuk

Mevsuf isim

Menut isim

Cins adları

Özel adlar

Açıklama:

Yapılış bakımından ise Arapça adlar donuk (câmid) ve türemiş (müştak) olmak üzere
ikiye ayrılır.

Doğru Cevap: A

Soru 19

Aşağıdakilerden hangisi Farsça'dan Türkçe'ye geçmiş kelimelerden değildir?

سر ser

بينی bînî

لب leb

فتوت fütüvvet

سينه sîne

Açıklama:

Fütüvvet Farsça'dan değil, Arapça'dan geçmiştir. Cevap D dir.

Doğru Cevap: D

Soru 20

Aşağıdakilerden hangisi özlük adlardan biridir?

İnsan

Hayvan

Acemler

Erkek

Keder

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 21

Aşağıdakilerden hangisi cins adlardan biridir?

Ekmek

Bayram

Ömer

Mekke

Ankara

Açıklama:

Adları önce gösterdikleri varlıklara göre yoğun adlar ve yalın adlar olarak ikiye ayırırız. Yalın kavramların adı ile aynı cinsten olan teklerin oluşturduğu yoğun
bir varlık kümesinin ortak ya da her tekinin ayrı ayrı adıdır. Bunlara da cins adları (ortak adlar, cins isimler) deriz:
انسان insân, حيوان hayvân, رجل recül “erkek”, زن zen “kadın”, قوش ḳuş, طري tayr “kuş”, مسك semek “balık”, اينك inek, كوكرجني göğercin “güvercin”, دجاجه decâce “tavuk”, جام câm “kadeh”, صفا safâ, كدر keder, حزن hüzn, بيم bîm “korku”, سوكی sevgi, ضرورت zarûret, صعوبت su‘ûbet “güçlük”, خوان hân “sofra”, ميوه meyve, تفاح tüffâh “elma”, نان nân “ekmek”, آب âb “su”, ادراك idrâk, بيلش biliş, يوريش yürüyüş, هجوم hücûm gibi.

Doğru Cevap: A

Soru 22

Aşağıdakilerden hangisi Arapça'da dişil kelimelerden birisidir?

'âlim

manzûm

kitâb

teşkîl

emânet

Açıklama:

Bir Arapça kelimenin dişil olduğu sonunda bulunan şu harflerden anlaşılır:
1. Kelimenin kök harfi olmayan, bulunduğu son hecede kök harfi ile birlikte -et ve -ât gibi okunan ت , ات ile a, e gibi okunan ه , ه :مجيله ,“vuruşlar “darebât ضربات ,harekât حركات ,zulmet ظلمت ,fırsat فرصت ,emânet امانت Cemîle (kadın adı), نظميه Nazmiye (kadın adı), اراده irâde, عباره ibâre, غايه âye. Daha önce ه , ه‘ nin Arapça’da ة , ة) yuvarlak te) biçiminde yazıldığını ve -tun olarak okunduğunu görmüştük. Osmanlı Türkçesi’nde bu gibi kelimeler hem ت ile, hem
de ة , ة ile, yani iki şekilde yazılabilir ve okunabilir.
Bir Arapça kelimenin dişil olduğu sonunda bulunan şu harflerden anlaşılır:
1. Kelimenin kök harfi olmayan, bulunduğu son hecede kök harfi ile birlikte -et ve -ât gibi okunan ت , ات ile a, e gibi okunan ه , ه :مجيله ,“vuruşlar “darebât ضربات ,harekât حركات ,zulmet ظلمت ,fırsat فرصت ,emânet امانت Cemîle (kadın adı), نظميه Nazmiye (kadın adı), اراده irâde, عباره ibâre, غايه âye. Daha önce ه , ه‘ nin Arapça’da ة , ة) yuvarlak te) biçiminde yazıldığını ve -tun olarak okunduğunu görmüştük. Osmanlı Türkçesi’nde bu gibi kelimeler hem ت ile, hem de ة , ة ile, yani iki şekilde yazılabilir ve okunabilir.

Doğru Cevap: E

Soru 23

Aşağıdakilerden hangisi Arapça'da eril kelimelerden birisidir?

Kitap

Cehennem

Cennet

Kulak

Açıklama:

Arapça'da dişil kelime kurallarının dışındaki kelimeler erildir.

Doğru Cevap: A

Soru 24

Aşağıdakilerden hangisi Arapça'da kelb kelimelesinin iki kırık çoğuludur?

kilâbât

eklüb

ekâlib

eyâdî

savâhibât

Açıklama:

Arapça’da da kırık çoğul denilen çoğulların çoğulları vardır: Örnek olarak كالب
kilâb ve اكلب eklüb, “köpek” anlamındaki كلب kelb’in iki kırık çoğuludur. Bunların çoğulları da كالبات kilâbât ve اكالب ekâlib’dir. Aynı şekilde “el” demek olan يد
yed’in çoğulu ايدی eydî, bunun da çoğulu ايادی eyâdî’dir. Osmanlı Türkçesi’nde يد
yed’in kullanılan çoğulu bu olmuştur. Kimi kırık çoğulların ise ikinci çoğul kalıpları bulunmaz. Bunların ikinci çoğulları kurallı çoğul ekleriyle yapılmıştır: صواحبات savâhibât “savâhibler, yani sâhibeler, kadın arkadaşlar” gibi.
Arapça’da da kırık çoğul denilen çoğulların çoğulları vardır: Örnek olarak كالب kilâb ve اكلب eklüb, “köpek” anlamındaki كلب kelb’in iki kırık çoğuludur. Bunların çoğulları da كالبات kilâbât ve اكالب ekâlib’dir. Aynı şekilde “el” demek olan يد yed’in çoğulu ايدی eydî, bunun da çoğulu ايادی eyâdî’dir. Osmanlı Türkçesi’nde يد yed’in kullanılan çoğulu bu olmuştur. Kimi kırık çoğulların ise ikinci çoğul kalıpları bulunmaz. Bunların ikinci çoğulları kurallı çoğul ekleriyle yapılmıştır: صواحبات savâhibât “savâhibler, yani sâhibeler, kadın arkadaşlar” gibi.

Doğru Cevap: B

Soru 25

Aşağıdakilerden hangisi Farsça’nın çoğul eklerinden birisidir?

- ât

- eyn

-dih

-hâ

-ün

Açıklama:

yeniçeriyân, çiftlikât, gidişât, gelişât, erât, topçıyân, işâreciyân “kandilciler, kandil yakan bir görevli sınıfı”, cevâhirciyân gibi. (-ân Farsça’nın iki çoğul ekinden biridir.)
Ayrıca, Türkçe -ler ekiyle yapıldığı gibi, aynı eklerin çoğul durumdaki kelimelerede getirilmesi yoluyla yapılmış katmerli çoğul biçimler vardır:
meşâyıh “şeyhler, yaşlı kimseler; tarikat önderleri; bilgin kimseler; sultan
camilerinde görevli vaizler” =meşâyıhân, cevârî “cariyeler” = cevâriyân, cevâmi‘ “camiler” =cevâmi‘hâ, bâğât “bağlar” = bağavât gibi. (-hâ Farsçanın iki çoğul ekinden diğeridir.)
yeniçeriyân, çiftlikât, gidişât, gelişât, erât, topçıyân, işâreciyân “kandilciler, kandil yakan bir görevli sınıfı”, cevâhirciyân gibi. (-ân Farsça’nın iki çoğul ekinden biridir.)
Ayrıca, Türkçe -ler ekiyle yapıldığı gibi, aynı eklerin çoğul durumdaki kelimelerede getirilmesi yoluyla yapılmış katmerli çoğul biçimler vardır: meşâyıh “şeyhler, yaşlı kimseler; tarikat önderleri; bilgin kimseler; sultan camilerinde görevli vaizler” =meşâyıhân, cevârî “cariyeler” = cevâriyân, cevâmi‘ “camiler” =cevâmi‘hâ, bâğât “bağlar” = bağavât gibi. (-hâ Farsçanın iki çoğul ekinden diğeridir.)

Doğru Cevap: D

Soru 26

Arapça’da kelimenin sonuna, söz içinde yalın ve çekimli durumda bulunmasına göre, aşağıdaki hangi ek getirilerek eril kurallı çoğullar yapılır?

- ûn

- ân

- eyn

-hâ

-ât

Açıklama:

Eril kurallı çoğullar: Bunlar Arapça’da kelimenin sonuna, söz içinde yalın ve çekimli durumda bulunmasına göre, ون- ûn ve ين- în getirilerek yapılır:
مسلمون müslimûn, مسلمني müslimîn gibi.
Osmanlı Türkçesi’ne alınan bu tür çoğullarda bu ayırım gözetilmemiş, yaygın
olarak ين- în’li biçimler kullanılmıştır: حاضرون hâzırûn, ama مسلمني müslimîn, كاتبني kâtibîn, حمدثني muhaddisîn “hadis bilginleri”, ظاملني zâlimîn “haksızlık edenler”

Doğru Cevap: A

Soru 27

Arapça’da kelimenin sonuna, söz içinde yalın ve çekimli durumda bulunmasına göre, aşağıdaki hangi ek getirilerek dişil kurallı çoğullar yapılır?

-ûn

-in

- ân

-eyn

-ât

Açıklama:

Dişil kurallı çoğullar: Bunlarda kelime sonuna ات- ât getirilir. Sonunda dişilik
harfleri (ه ت , ی , اء (bulunan bütün cins adları ile harf adlarının, ay adlarının,
üç harften çok harfi bulunan bütün mastarların ve çoğulları ad olarak kullanılan sıfat-fillerin çoğulu böyle yapılır:
آيات âyât, صحروات sahravât “sahralar”, مساوات semâvât “semalar”, صيحات sayhât
“sayhalar, çığlıklar”, مؤمنات mü‘minât “mü‘minler” معجزات mu‘cizât “mucizeler”, وقوعات vuḳû‘ât, كماالت kemâlât, اخراجات ihrâcât, تدريسات tedrîsât, تبدالت tebeddülât “başkalaşmalar”, انقالبات inḳılâbât “değişmeler”, احتماالت ihtimâlât, تظاهرات tezâhürât, معامالت mu‘âmelât, استحصاالت istihsâlât, موجودات mevcûdât, خملوقات mahlûḳât, كائنات kâ‘inât gibi.

Doğru Cevap: E

Soru 28

Aşağıdakilerden hangisi Arapça'da cins adlardan birisidir?

ebû

ümmü

nûreddîn

fahreddîn

cebel

Açıklama:

Türkçe’deki adların karşılığı olan kelimelere Arap gramercileri “sıfat alabilen”, “bir sıfatla vasıflanmış” anlamlarında mevsûf isimler ve men‘ût isimler adını vermişlerdir. Bunlar cins adları ve özel adlar olmak üzere iki bölükte toplanırlar:
1. Cins adları. Bunlar donuk (فرس feres “at”, خنل nahl “arı”, جبل cebel “dağ”, شجر şecer “ağaç” gibi) ya da türetilmiş (جامع câmi‘ “toplayan, bir araya getiren”, مشجر meşcer “ağaçlık”, مزرعه mezra‘a “tarla” gibi) olabilir.
• Cins adları ayrıca yoğun (müşahhas) adlar (بيت beyt “ev, مسك semek “balık”, اسد esed “arslan”, شجر şecer “ağaç” gibi) ve yalın (mücerred) adlar (حب hubb “sevgi”, عقل aḳl “akıl”, نفرت nefret gibi) olmak üzere ikiye ayrılabilir.
2. Özel adlar. Tek bir varlığı gösteren bu adlara alem denir: علی Alî, مدينه Medîne, عبدهلل Abdullâh gibi.
“Baba” anlamında ebû ve “anne” anlamında ümmü kelimeleriyle ad takımı kalıbında yapılmış künyeler (ابوبكر Ebû Bekr “Bekir’in babası”, كلثوم ام Ümmü Külsûm “Külsüm'ün annesi” gibi) ile takma adlar (lakaplar) da (نورالدين Nûreddîn “dinin ışığı”, فخرالدين Fahreddîn “dinin övüncü” gibi) özel ad sayılır.

Doğru Cevap: E

Soru 29

Aşağıdakilerden hangisi Arapça'da kılıcı adlardandır?

Ubeyd

mürettib

Hüseyn

humeyrâ

büneyy

Açıklama:

Kılıcı (Fail) Adları: Belli kalıplarla türetilmiş Arapça kılıcı adları Osmanlı
Türkçesi’nde çok kullanılmıştır. Bir işi sürekli ve çok yapanı, bir işi yapmayı alışkanlık edineni, bir iş göreni, bir meslek sahibini gösteren bu adlar Arapça’da fiillerden belli kalıplarla yapılmıştır. Aynı kalıplarla yapılan berkitme ve alışkanlık sıfatlarının birtakımı da ‘bir işi sürekli yapan’ anlatımıyla meslek adı olarak kullanılır:
مداح meddâh, محال hammâł, بقال baḳḳâł “sebzeci, yeşillik satan”, قصاب ḳassâb “kasap”, عطار attâr “güzel kokular satan, baharatçı”, دالك dellâk “tellak”, دالل dellâl “tellal”, سراج serrâc “saraç”, سقا saḳḳâ “saka”, صراف sarrâf, صياد sayyâd “avcı”, خطاط hattât, جراح cerrâh, خالج hallâc “pamuk atıcı”, بزاز bezzâz “bezci, kumaşçı”, جنار neccâr “marangoz”; معمار mi‘mâr; عامل âlim, آمر âmir “buyuran, buyurucu”, سامع sâmi‘ “dinleyici”, جاهل câhil, كاتب kâtib “yazıcı”; خمرب muhbir “haber verici”, مسلم müslim “İslâm dinini kabul eden”; مرتب mürettib “dizgici, dizici”, مؤسس mü‘essis “kurucu, temellendirici”; خمارب muhârib “savaşçı”; مستحسل müstahsil “bir sonuç ve ürün elde eden, üretici” gibi.

Doğru Cevap: B

Soru 30

Aşağıdakilerden hangisi bir özel addır?

ضرورت

سوكی

عجملر

حزن

كدر

Açıklama:

“Acemler عجملر” kelimesi özel ad iken diğerleri cins adlardır. Doğru yanıt “”C” şıkkıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 31

Aşağıdakilerden hangisi bir cins addır?

تركلر

توركيا

آنقره

بايرام

انسان

Açıklama:

“insân انسان” kelimesi cins ad iken diğerleri özel adlardır. Doğru yanıt “E” şıkkıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 32

I. Arapça II. Farsça III. Türkçe Yukarıdaki dillerin hangisinde/hangilerinde erkek-dişi ayrımı yoktur?

I,III

II,III

III

I,II,III

Açıklama:

Türkçe’de kelimeleri erkek ve dişi oluşlarına göre türlere ayıran ek yoktur. Farsça’da da erkek-dişi ayırımı bulunmaz. Arapça’da ise kelimeler gösterdikleri varlıkların erkek ya da dişi oluşuna göre eril (müzekker) ve dişil (müennes) olmak üzere ikiye ayrılır. Doğru yanıt “C” şıkkıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 33

Aşağıdaki Arapça kelimelerden hangisi sözde (lafzî) dişi özelliği taşır?

نظميه

جميله

حركت

معاويه

صحرا

Açıklama:

Erkek sınıfından varlıkları gösterdiği hâlde dişillik belirten harfleri taşıyan kelimeler vardır. Örneğin: Zekeriyyâ (erkek adı) gibi زكريا , Mu‘âviye (erkek adı) معاويه gibi. Bunlara sözde (lafzî) dişi denilir. Doğru yanıt “D” şıkkıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 34

Aşağıdaki kelimelerden hangisi dişi, ya da dişi sayılan bir varlığı gösterdiği hâlde dişillik belirten harfleri bulunmayan kelimelerdendir?

شمس

زكريا

سودا

سمرا

صحرا

Açıklama:

Dişi, ya da dişi sayılan bir varlığı gösterdiği hâlde dişillik belirten harfleri bulunmayan kelimeler: ارض arz “yer yüzü”, شمس şems “güneş”, مريم Meryem (kadın adı) gibi. Bunlara da anlamca (ma‘nevî) dişi denilir. Doğru yanıt “A” şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 35

I. Harf adları
II. Ay adları
III. Gün adları
IV. İnsan dışındaki canlı varlıkların topluluk adları
Yukarıdakilerden hangileri Arapça’da dişil sayılır?

I,II,III,IV

I,II,IV

II,III

III,IV

Açıklama:

Arapçada harf adları, ay adları ve insan dışındaki canlı varlıkların topluluk adları dişil sayılır. Doğru yanıt “C” şıkkıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 36

Osmanlı Türkçesi’nde de kullanılan Arapça kökenli “kefere كفره ya da küffâr كفار” kelimelerinin tekili aşağıdakilerden hangisidir?

kâfir

tefekkür

tekfur

küfür

kefir

Açıklama:

Osmanlı Türkçesi’nde de kullanılan Arapça kökenli “kefere كفره ya da küffâr كفار” kelimeleri “kâfirler كافرلر” manasına gelmektedir ve tekili “kâfir” kelimesidir. Doğru yanıt “A” şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 37

Aşağıdaki kelimelerden hangisi Arapça’da çoğul oldukları halde Osmanlı Türkçesi’nde -lar/ler eki ile yeniden çoğul yapılmamıştır?

اسرالر

محصوللر

اشيالر

امواللر

تجارلر

Açıklama:

Üserâlar اسرالر = ”üserâ “esirler اسرا kelimesinin, eşyâlar اشيالر = eşyâ “şeyler nesneler اشيا kelimesinin, emvâller امواللر = ”emvâl “mallar اموال kelimesinin, tüccârlar تجارلر = “tüccâr, tâcirler”, ticaretle uğraşan kimseler تجار kelimesinin çoğulunun Osmanlı Türkçesi’nde tekrar çoğul yapılmış halidir. Doğru yanıt “B” şıkkıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 38

Aşağıdaki kelimelerden hangisi Arapçada dişil kurallı çoğullara bir örnektir?

مسلمين

مسلمون

مؤمنات

محدثين

حاضرون

Açıklama:

Dişil kurallı çoğullar: Bunlarda kelime sonuna ات -ât getirilir. Sonunda dişilik harfleri (اء , ی , ت ه) bulunan bütün cins adları ile harf adlarının, ay adlarının, üç harften çok harfi bulunan bütün mastarların ve çoğulları ad olarak kullanılan sıfat-fillerin çoğulu böyle yapılır. مؤمنات mü‘minât “mü‘minler” kelimesi de bunlardan biridir. Doğru yanıt “C” şıkkıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 39

Aşağıdaki kelimelerden hangisi Arapçada eril kurallı çoğullara bir örnektir?

كاتبين

صيحات

كمالات

معجزات

آيات

Açıklama:

Eril kurallı çoğullar Arapça’da kelimenin sonuna, söz içinde yalın ve çekimli durumda bulunmasına göre, ون -ûn ve ين -în getirilerek yapılır. kâtibîn كاتبين kelimesi de bunlardan biridir. Doğru yanıt “A” şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 40

Aşağıdakilerden hangisi özel adlardandır?

Açıklama:

insan anlamında,

güvercin anlamında,

meyve anlamında ve

hücum anlamında cins adlarındanken

Bayram anlamında olup özel adlardandır. Doğru yanıt C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 41

Türkçe’nin bütün kelime kökleri hangi iki öbek içinde toplanır?

isim kökleri, sıfat kökleri

fiilimsi kökleri, zarf kökleri

isim kökleri, fiil kökleri

eylem kökleri, sıfat kökleri

edat kökleri, zarf kökleri

Açıklama:

Detaylar için “Kelime Sınıfları I: Adlar” başlığında yer alan bilgilere bakabilirsiniz.
Türkçe’nin bütün kelime kökleri iki öbek içinde toplanır: isim kökleri, fiil kökleri. Bu iki öbekte yer alan kelimelerin yapım ve çekim ekleri ayrı olduğu gibi, söz içindeki işleyişleri, kurdukları ilişkiler ve karşıladıkları kavramlar da farklıdır. Kendi yapım ekleriyle uzamış, gövde ya da köken diye adlandırdığımız kelimelerle birleşik kelimeler de, kök kelimeler gibi, iki öbek oluşturur.

Doğru Cevap: C

Soru 42

Bir tek varlığı veya belli bir topluluğu gösteren adlara ne denilir?

Özel adlar

Cins adlar

Yönelen adlar

Asil adlar

Uygun adlar

Açıklama:

Detaylar için “ADLARIN ÇEŞİTLERİ” başlığında yer alan bilgilere bakabilirsiniz.
Adları önce gösterdikleri varlıklara göre yoğun adlar ve yalın adlar olarak ikiye ayırırız. Yoğun adların bir kısmı bir tek varlığı veya belli bir topluluğu gösterir; bunlara özel adlar (özlük adlar, has isimler) denilir.

Doğru Cevap: A

Soru 43

kilâb hangi seçenektekinin kırık çoğuludur?

Açıklama:

Detaylar için “Teklik-Çokluk” başlığında yer alan bilgilere bakabilirsiniz.
Arapça’da da kırık çoğul denilen çoğulların çoğulları vardır: Örnek olarak

kilâb ve

eklüb, “köpek” anlamındaki

kelb’in iki kırık çoğuludur. Bunların çoğulları da

kilâbât ve

ekâlib’dir.

Doğru Cevap: B

Soru 44

Aşağıdakilerden hangisi Farsça’da bir çoğul ekidir?

Açıklama:

Detaylar için “Farsça Kelimelerde Sayı” başlığında yer alan bilgilere bakabilirsiniz.
Farsça’da iki çoğul eki vardır:

. Bunlardan ilki canlı varlık adlarının, ikincisi ise cansız varlık adlarının çoklusunu yapar. Osmanlı Türkçesi’nde bu eklerle yapılmış çoğul kelimeler hemen hemen hiç kullanılmamıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 45

Adların söz içinde başka kelimelerle girdikleri ilişkilerden kaynaklanan çeşitli durumlarına ne denir?

adın yalını

adın türevi

adsıl

adın durumları

adın öncülü

Açıklama:

Detaylar için “ADLARDA ÇEKİM” başlığında yer alan bilgilere bakabilirsiniz.
Adlar söz içinde başka kelimelerle girdikleri ilişkilerden kaynaklanan çeşitli durumlarda bulunurlar. Buna adın durumları (hâlleri) deriz. Onların bu durumlarını kimi ekler belirtir. Bu ekleri durum ekleri diye adlandırıyoruz.

Doğru Cevap: D

Soru 46

Seçenektekilerden hangisi Türkçe’de kelime türetmenin yollarından birisidir?

azaltma

kısaltma

birleştirme

karıştırma

uzatma

Açıklama:

Detaylar için “Türkçe Türemiş Adlar” başlığında yer alan bilgilere bakabilirsiniz.
Türkçe’de kelime türetmenin iki yolu vardır: ekleme, birleştirme. Ekleme ile türetme, isim ve fiil köklerine ve tabanlarına birtakım ekler getirilerek yapılır. Yukarıda belirttiğimiz gibi, isim kökleri ile fiil köklerinin aldıkları ekler ayrı ayrıdır. Buna göre Türkçe’nin ekleri de isme gelen ekler, fiile gelen ekler olmak üzere iki ayrı bölükte toplanır. Bunları, yaptıkları kelimenin cinsine göre isim ekleri, fiil ekleri olarak da adlandırırız. İsim sınıfında yer alan adlar ve sıfatlar da isim ekleri, yani isimden isim ve fiilden isim ekleri ile yapılırlar.

Doğru Cevap: C

Soru 47

Arapça’da tek bir varlığı gösteren adlara ne denir?

alem

cins

donuk

ümmü

nev‘

Açıklama:

Detaylar için “ARAPÇA ADLAR” başlığında yer alan bilgilere bakabilirsiniz.
Arapça’da tek bir varlığı gösteren adlara alem denir (Özel adlar).

Doğru Cevap: A

Soru 48

Farsça’da zaman adları yapımında kullanılan ek(ler) hangi seçenekte doğrudur?

Açıklama:

Detaylar için “FARSÇA TÜREMİŞ ADLAR” başlığında yer alan bilgilere bakabilirsiniz.
Farsça’da zaman adları

ekleriyle yapılmaktadır.

Doğru Cevap: B

Soru 49

Farsça’da eşlik ve ortaklık adları bir takı gibi öne gelen hangi kelimeyle yapılmıştır?

cem-

hem-

kem-

dem-

fen-

Açıklama:

Detaylar için “FARSÇA TÜREMİŞ ADLAR” başlığında yer alan bilgilere bakabilirsiniz.
Farsça’da eşlik ve ortaklık adları bir takı gibi öne gelen hem- kelimesiyle birleşik kelime kalıbında yapılmıştır. Osmanlı Türkçesi’nde bu yapıda çok sayıda kelime kullanılmıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 50

Farsça’da meslek adları kılıcı (fail) adlarından ne ile türetilmiştir?

كار

ار

بان

Açıklama:

Detaylar için “FARSÇA TÜREMİŞ ADLAR” başlığında yer alan bilgilere bakabilirsiniz.
Farsça’da meslek adları kılıcı (fail) adlarından ی -î ile türetilmiştir. Bu ek Arapça kılıcı adlarına da getirilmiş, onlardan da meslek adları yapılmıştır. Osmanlı Türkçesi’nde bunlar da kullanılmıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 51

Aşağıdakilerden hangisi/hangileri anlamca dişil sözcük türlerindendir?
I. Ülke, şehir ve kabile adları
II. Tek organların adları
III. Rüzgar adları
IV. Ateşe verilen çeşitli adlar

I ve II

II ve III

III ve IV

I, II ve III

I, III ve IV

Açıklama:

İkinci maddede verilen tek organların adları bilgisi doğru değildir, çünkü çift organların adları anlamca dişildir. Bu madde dışındaki maddelerde verilen bilgiler doğrudur.
Doğru yanıt E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 52

Aşağıdakilerden hangisi/hangileri çoklukları dişil çoğul eki ile yapılan sözcüklerdendir?
I. Harf adları
II. Ay adları
III. Üçten çok harfi bulunan mastarlar

Yalnız I

Yalnız II

Yalnız III

I ve II

I, II ve III

Açıklama:

Şu kelimeler de dişil sayılır ve çoklukları dişil çoğul ekleri ile yapılır:

Harf adları: الف elifتاء , tâ‘جيم , cîm gibi;
Ay adları: رم مح Muharremمضان , ر Ramazân gibi;
Üç harften çok harfi bulunan bütün mastarlar: وع وق vuḳû‘, كمال kemâlج , اخرا ihrâc, يستدر tedrîsتبدل , tebeddül “başkalaşma”, انقلاب inḳılâb “değişme”, احتمال ihtimâl تظاهر , tezâhürمعامله , mu‘âmeleاستحصال , istihsâl “üretim” gibi.

Belli kalıplarla yapılan çoğullar: رامو ümûr “işler”, كتب kütüb “kitaplar”, يرتصاو tesâvîr “tasvirler, resimler”, كب مرا merâkib “merkepler, binekler” gibi.

Doğru yanıt E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 53

"Arapça’nın çoğulları Osmanlı Türkçesi’nde -lar/ler eki ile yeniden çoğul yapılmıştır"
Aşağıdaki sözcüklerden hangisi/hangileri yukarıdaki ifadeye örnektir?
I.

II.

III.

Yalnız I

Yalnız II

Yalnız III

I ve II

I, II ve III

Açıklama:

Özellikle Arapça’dan alınmış kelimeler arasında bu dilin çoğul şekilleriyle yapılmış çok sayıda kelime bulunur. Kullanım yerleri bakımından bunlar, Türkçe çoğul eki almış tekiller gibidirler: لتلر دو devletler = ول د düvelلر , كافر kâfirler = كفار küffâr ya da هكفر kefere gibi. Dolayısıyla birinci ve üçüncü maddelerde verilen sözcükler bu kurala örnektir.
Ancak ikinci maddede verilen sözcük soru kökünde verilen kurala uygundur:
"Bununla birlikte Arapça’nın çoğulları Osmanlı Türkçesi’nde -lar/ler eki ile yeniden çoğul yapılmıştır; yani çoğuldan çoğul: اصحاب ashâb “sâhibler, dostlar, arkadaşlar” = اصحابلر ashâbłar, الامو emvâl “mallar” = اللر امو emvâllerاشيا , eşyâ “şeyler, nesneler” = اشيالر eşyâłar, ا اسر üserâ “esirler” = الر اسر üserâłar, عمله amele “âmiller, iş erleri, bir işi yapan kişiler” = عملهلر amelelerطلبه , talebe “tâlipler, bir şeyi isteyenler, bir işi öğrenmek isteyenler” = طلبهلر talebelerاف , اطر etrâf “taraflar, yönler” = افلر اطر etrâfłar, تجار tüccâr “tâcirler, ticaretle uğraşan kimseler” = لرتجار tüccârłar, سلاطين selâtîn“sultanlar” = سلاطينلر selâtînlerلات , محصو mahsûlât “mahsûller, ürünler, elde edilen gelirler” لاتلر = محصو mahsûlâtłar gibi."
Doğru yanıt B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 54

"Arapça’da da kırık çoğul denilen çoğulların çoğulları vardır" Aşağıdakilerin hangisi buna bir örnektir?

Açıklama:

Arapça’da da kırık çoğul denilen çoğulların çoğulları vardır: Örnek olarak كلاب kilâb ve كلب ا eklüb, “köpek” anlamındaki كلب kelb’in iki kırık çoğuludur. Bunların çoğulları da كلابات kilâbât ve كالب ا ekâlib’dir. Aynı şekilde “el” demek olan يد yed’in çoğulu ايدی eydî, bunun da çoğulu ايادی eyâdî’dir. Osmanlı Türkçesi’nde يد yed’in kullanılan çoğulu bu olmuştur. Kimi kırık çoğulların ise ikinci çoğul kalıpları bulunmaz. Bunların ikinci çoğulları kurallı çoğul ekleriyle yapılmıştır: احبات صو savâhibât “savâhibler, yani sâhibeler, kadın arkadaşlar” gibi.
Doğru yanıt A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 55

Aşağıdakilerden hangisi iyelik ekiyle çekimlenmiştir?

لباسه

لباسده

لباسدن

لباسكز

لباسله

Açıklama:

A, B, C ve E seçeneklerinde verilmiş olan sözcükler iyelik değil, durum ekleriyle çekimlenmiş sözcüklerken, D seçeneğinde verilen sözcük iyelik ekiyle çekimlenmiştir: لباسكز libâsıñız. Doğru yanıt D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 56

"Türkçe’de hem isimlerden, hem fiillerden yer adları yapan ekler vardır."
Aşağıdakilerden hangisi bu kurala uygun bir sözcüktür?

Açıklama:

A seçeneğindeki

burunluk ve C seçeneğindeki

kısaç/kerpeten alet ve kap adlarından, D seçeneğindeki

insancık küçültme adlarından ve E seçeneğindeki

yoldaş eşlik ve ortaklık adlarındandır. B seçeneğindeki

odunluk ise yer adlarından biridir.
Doğru yanıt B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 57

Aşağıdakilerden hangisi Türkçe'deki meslek adlarından biridir?

Açıklama:

A seçeneğindeki

ferahlık anlamında yalın adlardan, B seçeneğinde

avlamak anlamında fiil adlarından, D seçeneğindeki

şüpheci anlamında kılıcı (fail) adlarından ve E seçeneğindeki

yanak anlamında alet ve kap adları ekleriyle yapılan organ adlarındandır. C seçeneğindeki

ise tüccarlık anlamına gelen meslek adlarındadır.
Doğru yanıt C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 58

Aşağıdakilerden hangisi Arapça'daki türemiş adlardandır?

Açıklama:

A seçeneğindeki

kilit anlamında, B seçeneğindeki

öküz anlamında, C seçeneğindeki

boyun anlamında ve E seçeneğindeki

ayva anlamında olup donuk adlardandır.
D seçeneğindeki

ise kitap anlamında olup türemiş adlardandır.

Doğru Cevap: D

Soru 59

Aşağıdakilerden hangisi Farsça'daki zaman adlarındandır?

Açıklama:

B seçeneğindeki

çimenlik anlamında olup yer adlarından, C seçeneğindeki

gül suyu şişesi anlamında olup alet ve kap adlarından, D seçeneğindeki

bağcık, küçük bahçe anlamında olup küçültme adarından ve E seçeneğindeki

hem-sâl “yaşıt” anlamında olup eşlik ve ortaklık adlarındandır. A seçeneğindeki

ise akşam anlamında olup zaman adlarındandır.

Doğru Cevap: A

Ünite 2

Soru 1

Aşağıdakilerden hangisi niteleme sıfatlarındandır?

Belirsiz

Gösterme

Soru

Karşılaştırma

Sayı

Açıklama:

Belirsiz sıfatlar, gösterme, soru ve sayı sıfatları belirtme sıfatlarındanken, karşılaştırma sıfatları nitele sıfatlarındandır.
Doğru yanıt D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 2

Aşağıdakilerden hangisi karşılaştırma sıfatlarındandır?

Açıklama:

evegen, aceleci (Berkitme)

asanarak, kolayca (Küçültme)

işbu (Gösterme)

nuhustin, birinci (Sıra Sayı)
A seçeneğindeki

akrak, daha az ise Karşılaştırma sıfatlarındandır. Doğru yanıt A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 3

Yukarıda verilen sıfatın türü aşağıdakilerden hangisidir?

Karşılaştırma

Berkitme

Sayı

Belirsiz

Küçültme

Açıklama:

(çapkın) hızlı koşan anlamındadır ve berkitme sıfatıdır. Doğru yanıt B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 4

Yukarıda verilen sıfatın türü aşağıdakilerden hangisidir?

Karşılaştırma

Küçültme

Asıl sayı

Soru

Gösterme

Açıklama:

oşbu, gösterme sıfatıdır. Doğru yanıt E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 5

Aşağıda verilen sıfatlardan hangisi/hangileri belirtme sıfatlardandır?
I.

II.

III.

IV.

I ve II

II ve III

I ve III

II ve IV

I, II ve IV

Açıklama:

(diğer) Belirsiz (Belirtme)

işrune (yirmi) Asıl sayı (Belirtme)

tizce (biraz çabuk) Küçültme (Niteleme)

ğayur, (çok çalışan) Berkitme (Niteleme)

Doğru Cevap: A

Soru 6

Yukarıda verilen sıfatın türü aşağıdakilerden hangisidir?

Berkitme

Karşılaştırma

Soru

Sıra Sayı

Belirsiz

Açıklama:

düvistüm (iki yüzüncü) Farsça Sıra Sayı Sıfatlarındandır. Doğru yanıt D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 7

Yukarıda verilen türemiş sıfatta hangi ek bulunmaktadır?

-ki

-ce

-li

-kar

-siz

Açıklama:

Tatarca sözcüğünde isimden sıfat yapan -ce/-ca eki bulunmaktadır. Doğru yanıt B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 8

Aşağıdaki sözcüklerden hangisinde isimden sıfat yapan bir ek bulunmaktadır?

Açıklama:

(okuyacak) -ecek/acak ,

(alim, bilen) -en/an,

(gelesi) -ası/esi,

(bulanık) -ik/ık/uk/ük fiilden sıfat yapan eklerken, A seçeneğindeki

(sonrağı) -ğı isimden sıfat yapan ek içermektedir. Doğru yanıt A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 9

Yukarıda verilen sözcükte aşağıdaki eklerden hangisi vardır?

-maz

-ar

-mış

-lük

-var

Açıklama:

(bozulmamış) -mış/miş esasen sıfatfiil ekidir ancak bu ekle yapılmış sözcüklerin sıfat olarak kullanımı oldukça yaygındır. Doğru yanıt C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 10

Sıfatlarla ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi doğru kabul edilemez?

Sıfatlar varlıkları gösteren kavramlardır.

Sıfatlar isim gibi kullanılabilir.

Sıfatlar zamir gibi kullanılabilir.

Sıfatlar varlıklara bağlı kavramlardır.

Sıfatlar çoğul eki almazlar.

Açıklama:

Sıfatlar bir varlığı niteleyen ya da türlü yönlerden belirten kelimelerdir. Sıfatların adlardan farkı, varlıkları gösteren değil, onlara bağlı kavramlar olmalarıdır. Bu yüzden bir sıfat bir adın önünde niteleyici ve belirtici olarak bulunduğunda çoğul eki almadığı gibi durum ve iyelik ekleri de almaz. Ancak sıfatlar ad ve zamir gibi de kullanılabilir. O zaman anlattığı niteliği taşıyan adın yerine geçer, bir adın söz içindeki işleyişini yüklenir.
Bu bilgiler doğrultusunda doğru cevap A şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 11

"Niteleme sıfatları varlıkların sahip oldukları nitelikleri gösteren sıfatlardır."
Aşağıdaki seçeneklerden hangisinde bir niteleme sıfatı yoktur?

اوزون يول

اشبو مكتوب

طار كچيد

معلوم حكايه

پارالق فكر

Açıklama:

Bunlar varlıkların sahip oldukları nitelikleri gösteren sıfatlardır. Bir varlık adının önünde yer aldıklarında onu bir niteliğini göstererek nitelemiş olurlar:
يول اوزون uzun yoł, قماش اكلی eñli ḳumaş, كچيد طار dar geçit, حكايه معلوم ma‘lûm hikâye,
فورطونه شدتلی şiddetli fırtına, فكر پارالق parłaḳ fikir, روزگار موافق muvâfıḳ rüzgâr “uygun yel”, كامل انسان kâmil insan, اولغون آدم ołun adam gibi.
Bu bilgiler doğrultusunda doğru cevap B şıkkıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 12

"Osmanlı Türkçesi’nde Arapça’dan ve Farsça’dan alınmış türemiş sıfatların çoğunun karşılığı Türkçe’nin niteleme sıfatlarıdır. Ayrıca isimlerden niteleme sıfatları üreten Türkçe ekler, her biri bir isim tabanı olan Arapça ve Farsça adlara da iliştirilmiş ve pek çok niteleme sıfatı yapılmıştır."
Aşağıdaki seçeneklerde yer alan sıfatlardan hangisi yukarıda tanımı yapılan türden bir sıfat değildir?

عجبلو

باللی

يكرك

شدتلی

آرزولو

Açıklama:

Osmanlı Türkçesi’nde Arapça’dan ve Farsça’dan alınmış türemiş sıfatların çoğunun karşılığı Türkçe’nin niteleme sıfatlarıdır. Ayrıca isimlerden niteleme sıfatları üreten Türkçe ekler, her biri bir isim tabanı olan Arapça ve Farsça adlara da iliştirilmiş ve pek çok niteleme sıfatı yapılmıştır:
عجبلی/ عجبلو acepli “şaşılacak, garip”, عدالتلو/ عدالتلی adâletli “doğru”, عالمتلی alâmetli “nişanlı”, عمللی amelli “ırgat, işçi; suçlu; etkili”, باللی belâłı “belâya uğramış, zavallı”, /بصريتلو بصريتلی basîretli, عاطفتلی/ عاطفتلو âtıfetli “şefkatli, yavaş huylu”, شدتلی şiddetli, مرمحتلی merhametli; آفتلو/ آفتلی âfetli “zavallı, belâya uğramış”, آرزولو ârzûłu, آزادلی âzâdłı “salıverilmiş”, /خبتلو خبتلی bahtłı “talihli”, آتشلی âteşli, دردلی dertli, رنكلی/ رنكلو renkli gibi.

Doğru Cevap: C

Soru 13

"Bir nesnede bulunan niteliğin yoğunluğu başka bir nesneye göre fazla, birden çok nesneye göre ise en üst derecede olabilir. İlki göreli (nisbî) fazlalık derecesi, ikincisi ise salt (mutlak) fazlalık, yani üstünlük derecesidir." Yukarıda tanımı yapılan sıfat türü hangi seçenekte doğru olarak verilmiştir?

Berkitme Sıfatları

Küçültme Sıfatları

Niteleme Sıfatları

Karşılaştırma Sıfatları

Belirtme Sıfatları

Açıklama:

Bir nesnede bulunan niteliğin yoğunluğu başka bir nesneye göre fazla, birden çok nesneye göre ise en üst derecede olabilir. İlki göreli (nisbî) fazlalık derecesi, ikincisi ise salt (mutlak) fazlalık, yani üstünlük derecesidir. Her ikisi de karşılaştırmaya dayanır, bu yüzden sıfatların derece gösteren bu şekillerine karşılaştırma sıfatları denir.
Bu bilgiler doğrultusunda doğru cevap D şıkkıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 14

Aşağıdaki karşılaştırma sıfatlarından hangisi köken (Arapça-Farsça-Türkçe) bakımından diğerlerinden farklıdır?

آلچغرق

كچوكرك

اولورق

يوجه رك

اليق

Açıklama:

Osmanlı Türkçesi’nde -rak/-rek ekiyle yapılmış karşılaştırma sıfatları vardır. Niteliğin hem fazlalık, hem üstünlük derecelerini gösteren bu ekle yapılmış sıfatlarla özellikle XVI. yüz yıl metinlerinde çok karşılaşılır. Vurgusuz olan bu ekin kullanımı sonraki yüz yılların yazı dilinde giderek azalmıştır. Konuşma dilinde varlığını uzun süre koruduğu anlaşılmaktadır:
آقرق aḳraḳ “daha ak, en ak”, آلچغرق ałçaraḳ, آلچقرق ałçaḳraḳ, بولرق bołraḳ, قواليرق
ḳołayraḳ, اولورق ułuraḳ, ياقينرق yaḳınraḳ, بيوكرك büyükrek “daha büyük, en büyük”, كيچريك kiçirek “daha küçük, en küçük”, كچوكرك küçükrek, اكشريك ekşirek, اسكريك eskirek, كنجرك gençrek, كوتورك kötürek, يكرك yeğrek, يوجهرك yücerek, يوكسكرك yüksekrek gibi.
Bu bilgiler doğrultusunda doğru cevap E şıkkıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 15

Aşağıdaki karşılaştırma sıfatlarından hangisi köken (Arapça-Farsça-Türkçe) bakımından diğerlerinden farklıdır?

اكبر

کمتر

نزديكتر

مشكلترين

نامدارتر

Açıklama:

Farsça’da sıfatların fazlalık ve üstünlük derecelerini yapan iki son ek vardır: -ter ve -terîn. Bu eklerle Farsça ve Arapça sıfatlardan yapılmış derecelendirme sıfatları da Osmanlı Türkçesi metinlerinde çok kullanılmıştır:
كمرت kemter “daha alçak; daha ufak” = ałçaḳraḳ, كمرتين kemterîn “en alçak, en kötü; en ufak”, هبرت bihter “daha iyi”, هبرتين bihterîn “en iyi” = Ar. a‘lâ, مهرت mihter “daha büyük” = büyükrek, Ar. ekber, منتر nemter “daha sulu”, نزديكرت nezdîkter “daha yakın” = yaḳınraḳ, نزديكرتين nezdîkterîn “en yakın”, نيكرت nîkter “daha iyi”, نيكرتين nîkterîn “en iyi”, سزاورتر sezâverter “daha lâyık” = Ar. elyaḳ, سزاوارترين sezâvârterîn “en lâyık” = Ar. elyaḳ, پسترت pestter “daha alçak”, مهمرت
mühimter “daha önemli” = Ar. ehemm, مهمرتين mühimterîn “en önemli” = Ar. ehemm, مشكلرت müşkilter “daha zor”, مشكلرتين müşkilterîn “en zor”, نامدارتر nâmdârter “daha namlı”, نامدارترين nâmdârterîn “en namlı” gibi.
Bu bilgiler doğrultusunda doğru cevap A şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 16

"Nitelik yoğunluğunun bir kişi ve nesnede yüksek, çok yüksek ve pek yüksek derecelerde bulunduğu karşılaştırmaya dayandırılmaksızın da anlatılabilir. Bu anlatımı taşıyan sıfatlar ........... sıfatlarıdır."
Yukarıda boş bırakılan yere gelmesi gerek sözcük hangi seçenekte doğru olarak verilmiştir?

Karşılaştırma

Berkitme

Küçültme

Niteleme

Belirtme

Açıklama:

Nitelik yoğunluğunun bir kişi ve nesnede yüksek, çok yüksek ve pek yüksek derecelerde bulunduğu karşılaştırmaya dayandırılmaksızın da anlatılabilir. Bu anlatımı taşıyan sıfatlar berkitme sıfatlarıdır.
Bu bilgi doğrultusunda doğru cevap B şıkkıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 17

Türkçe berkitme sıfatlarıyla ilgili aşağıda verilen yargılardan hangisi yanlıştır?

Berkitme sıfatları ekler ve zarflarla yapılmıştır.

Berkitme sıfatlarına XVI. yüzyıl metinlerinde sıkça rastlanır.

Berkitme sıfatlarının Türkçe'de tek bir kullanımı vardır.

Berkitme sıfatları failin fiili sürekli, huy olarak yaptığı anlamı verir.

Osmanlı Türkçesinde bu sıfatların başına bazı zarflar getirilerek de kullanılmıştır.

Açıklama:

Ekler ve zarflarla yapılmıştır. Fiilden -ağan/-egen;-ḳan/-ken, -ğan/-gen; -ḳın/-kin, -ğın/-gin ve -ḳıç/-kiç -ğıç/-giç ekleriyle türetilmiş berkitme sıfatlarıyla XVI. yüz yıl metinlerinde çokça karşılaşılır. Bunların -an/-en ekiyle türemiş sıfatlardan (sıfat-fiillerden) farkı, fiilin belirttiği kılışın kılan (fail, özne) tarafından çok, sürekli, huy ve alışkanlık hâlinde yapıldığını anlatmasıdır. Osmanlı Türkçesi’nde berkitme ve alışkanlık sıfatları kılıcı (fail) sıfatlarının başına çok, pek, gâyet, hep, dâim, dâimâ, durma, durmadan, her dem gibi zarflar getirmek yoluyla da yapılmıştır. Berkitme sıfatlarının Türkçe’de başka biçimleri de vardır, bunlar da bu dönemde kullanılmıştır.
Bu bilgiler doğrultusunda doğru cevap C şıkkıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 18

Aşağıdaki berkitme sıfatlarından hangisi köken (Arapça-Farsça-Türkçe) bakımından diğerlerinden farklıdır?

سياح

كذاب

غيور

كريان

ولود

Açıklama:

Birden çok kalıpla fiilden türetilmiş sıfatlardır. Türetme kalıplarına mübâlağa kalıpları, bu kalıplarla türetilmiş sıfatlara da mübâlağa sıfatları denir. Türkçe berkitme sıfatlarına karşılık olan bu sıfatlara da Osmanlı Türkçesi metinlerinde çok yer verilmiştir:
سياح seyyâh “çok gezen” = gezegen, كذاب kezzâb “çok yalancı”, خالق hallâḳ “her şeyi yaratan, durmadan yaratan, Tanrı”; عالمه allâme “çok bilen, bilgin”; غيور ayûr “çok çalışan” = çałışḳan, ولود velûd, “doğurgan”, كتوم ketûm “sır saklamayı alışkanlık edinen”, اكول ekûl “çok yiyen, boğaz kulu” = yeyegen: مكثار miksâr “çok konuşan, durmadan konuşan” = ḳonuşḳan; عليم alîm “her şeyi bilen, Tanrı”, اليم elîm “çok acı verici” = acıtḳan gibi.
Bu bilgiler doğrultusunda doğru cevap D şıkkıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 19

Aşağıdaki küçültme sıfatlarından hangisi köken (Arapça-Farsça-Türkçe) bakımından diğerlerinden farklıdır?

اسكريك

اركنجه

صوغوجق

يومشجق

خيليجه

Açıklama:

Bunlar,sıfatlardan -raḳ/-rek (vurgulu), -ca/-ce ,-ça/-çe (vurgulu), -cak/-cek ve -cıḳ/-cik ekleriyle yapılmışlardır: -raḳ/-rek ile: ; uzunraḳ اوزونرق ,küçükrek كوچوكرك ,eskirek اسكريك ,ekşirek اكشريك ,ałçaraḳ آلچرق -ca/-ce ,-ça/-çe ile: قباجه ,ıraḳça ايراقچه ,hoşça خوشجه ,güzelce كوزجله ,geççe كيچجه ,erkence اركنجه ,aḳça آقچه ḳabaca, پكجه pekçe, اوزوجنه uzunca, اوجوزجه ucuzca, ياقينجه yaḳınca; -caḳ, -çaḳ/-cek, -çek ile: ;soucaḳ صوغوجق ,küçücek كچوجك ,büyücek بيوجك ,ałçacaḳ آلچاجق -cıḳ/-cik ile: yüksecik يوكسجك ,yumşacıḳ يومشجق ,ıracıḳ اراجق ,biricik برجيك ,bircik برجك ,azacıḳ آزاجق gibi.
Bu bilgiler doğrultusunda doğru cevap E şıkkıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 20

Osmanlı Türkçe'sinde Arapça’dan ve Farsça’dan alınmış türemiş sıfatların çoğunun karşılığı Türkçe’de hangi sıfatlardır?

berkitme

niteleme

karşılaştırma

sayı

belirtme

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 21

Aşağıdaki eklerden hangisi Osmanlı Türkçesi’nde özellikle XVI. yüz yıl metinlerinde çok karşılaşılan ve niteliğin hem fazlalık, hem üstünlük derecelerini gösteren sıfatlardır?

-ca/-ce

-ağan/-egen

-cak/-cek

-rak/-rek

-ḳın/-kin

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 22

Aşağıdakilerden hangisi Osmanlı dönemi Türkçesinde kullanılan karşılaştırma sıfatlarına aittir?

işbu

dönegen

giryân

yüksekrek

belâłı

Açıklama:

Türkçe Karşılaştırma Sıfatları Osmanlı Türkçesi’nde -rak/-rek ekiyle yapılmış karşılaştırma sıfatları vardır. Niteliğin hem fazlalık, hem üstünlük derecelerini gösteren bu ekle yapılmış sıfatlarla özellikle XVI. yüz yıl metinlerinde çok karşılaşılır. Vurgusuz olan bu ekin kullanımı sonraki yüz yılların yazı dilinde giderek azalmıştır. Konuşma dilinde varlığını uzun süre koruduğu anlaşılmaktadır:آقرق aḳraḳ “daha ak, en ak”, آلچغرق ałçağraḳ, آلچقرق ałçaḳraḳ, بولرق bołraḳ, قولايرق ḳołayraḳ, اولورق ułuraḳ, ياقينرق yaḳınraḳ, بيوكرك büyükrek “daha büyük, en büyük”, كيچيرك kiçirek “daha küçük, en küçük”, كچوكرك küçükrek, اكشيرك ekşirek, اسكيرك eskirek, كنجرك gençrek,كوتورك kötürek, يكرك yeğrek, يو ﻪﺟرك yücerek, يوكسكرك yüksekrek gibi.

Doğru Cevap: D

Soru 23

Aşağıdaki sıfatlardan hangisi Türkçe'de "daha alçak anlamına gelmektedir?

elyaḳ

aḳraḳ

sezâvârterîn

efzal

ahḳar

Açıklama:

Arapça’da sıfatların fazlalık ve üstünlük dereceleri üçlü fiillerden tek bir kalıpla yapılmıştır. Osmanlı Türkçesi’nde çok kullanılmış olan bu kalıptaki sıfatlar Türkçe’nin - rak/ -rek ekli sıfatlarına karşılıktır: احقر ahḳar “daha alçak, pek alçak” = ałçaḳraḳ, افضل efzal “daha üstün, en üstün”, اكبر ekber “daha büyük, en büyük”, احسن ahsen “daha güzel, pek güzel” = güzelrek, اقرب aḳreb “daha yakın, en yakın” = yaḳınraḳ, انور enver “daha ışıklı, pek ışıklı”, اندر ender “az bulunur, çok az bulunur”, اليق elyaḳ “daha lâyık, en lâyık” gibi.

Doğru Cevap: E

Soru 24

Aşağıdaki eklerden hangisi Türkçe berkitme sıfatlarına aittir?

-ca/-ce

-ağan/-egen

-cak/-cek

-rak/-rek

-ğı, -ki

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 25

Aşağıdakilerden hangisi Türkçe berkitme sıfatlarına ait değildir?

dümdüz

gezegen

alîm

çapḳın

keskin

Açıklama:

Arapça Berkitme Sıfatları
Birden çok kalıpla fiilden türetilmiş sıfatlardır. Türetme kalıplarına mübâlağa kalıpları, bu kalıplarla türetilmiş sıfatlara da mübâlağa sıfatları denir. Türkçe berkitme sıfatlarına karşılık olan bu sıfatlara da Osmanlı Türkçesi metinlerinde çok yer verilmiştir: سياح seyyâh “çok gezen” = gezegen, كذاب kezzâb “çok yalancı”, خلاق hallâḳ “her şeyi yaratan, durmadan yaratan, Tanrı”; علامه allâme “çok bilen, bilgin”; غيور ğayûr “çok çalışan” = çałışḳan, ولود velûd, “doğurgan”, كتوم ketûm “sır saklamayı alışkanlık edinen”, اكول ekûl “çok yiyen, boğaz kulu” = yeyegen: مكثار miksâr “çok konuşan, durmadan konuşan” = ḳonuşḳan; عليم alîm “her şeyi bilen, Tanrı”, اليم elîm “çok acı verici” = acıtḳan gibi.

Doğru Cevap: C

Soru 26

Aşağıdakilerden hangisi farsça berkitme sıfatlarına aittir?

kezzâb

miksâr

allâme

hîlekâr

dümdüz

Açıklama:

Farsça Berkitme Sıfatları
Fiil tabanlarından belli eklerle yapılmıştır:
a) ﺭﺎﮔ -gâr:
آ ﺭﺎﮔﺪﻳﺮﻓ âferîdgâr “her şeyi yaratan, her dem yaratan, Yaratıcı, Tanrı” = Ar. خلاق Hallâḳ,
ﺭﺎﮔﺩﺭﻭﺮﭘ perverdgâr “bütün yaratıkları besleyen, Tanrı” = Ar. رزاق Rezzâḳ, آ ﺭﺎﮔﺯﺮﻣ âmürzgâr
“çok bağışlayıcı, Tanrı” = Ar. عفو afüvv;
b) ار -âr:
ﺭﺎﺗﺳﺎﺧ hâstâr “çok istekli”;
c) ان -ân:
كريان giryân “çok ağlayan” = ağłağan, پويان pûyân “çok aceleci” = evegen, evetlegen;
ç) ا -â:
كردا gerdâ “durmadan dönen, dönüp duran” = Ar. devvâr gibi.
• Bununla birlikte isimlerden türemiş kimi sıfatlar da aynı anlamı verir:
a) كار -kâr ile:
ﻪﻠﻴﺣكار hîlekâr “sürekli hile yapan, aldatmayı alışkanlık edinmiş” = Ar. مكار mekkâr,
شيوﻩكار şîvekâr “kırıtkan, çok oynak, pek işveli”;
b) كر -ger ile:
دروغكر dürûğger “çok yalan söyleyen” = Ar. كذاب kezzâb;
c) ناك -nâk ile:
ﻕﺎﻨﻤﺸﺧ hışmnâk “çok öfkeli” = Ar. غضوب ğazûb gibi.
• Berkitme sıfatları Farsça’da بسيار bisyâr “çok”, بس bes “çok”, نيك nîk “iyi”, سخت saht
“katı, pek”, پر pür “dolu”, خيلی haylî “çok”, بغايت beğâyet “son derece” gibi zarflarla da
yapılır:
خيلی شيرين haylî şîrîn “pek tatlı”, سخت سياه saht siyâh “kapkara” gibi.

Doğru Cevap: D

Soru 27

Aşağıdakilerden hangisi Türkçe küçültme sıfatlarına ait değildir?

-ca/-ce

-ğıç/-giç

-cak/-cek

-raḳ/-rek

-cıḳ/-cik

Açıklama:

Türkçe Küçültme Sıfatları
Bunlar,sıfatlardan -raḳ/-rek (vurgulu), -ca/-ce ,-ça/-çe (vurgulu), -cak/- cek ve -
cıḳ/-cik ekleriyle yapılmışlardır:
-raḳ/- rek ile:
آلچرق ałçaraḳ, اكشيرك ekşirek, اسكيرك eskirek, كوچوكرك küçükrek, اوزونرق uzunraḳ ;
-ca/- ce ,- ça/- çe ile:
آقچه aḳça, اركنجه erkence, كيچجه geççe, كوزلجه güzelce, خوشجه hoşça, ايراقچه ıraḳça, قباجه
ḳabaca, پكجه pekçe, اوزونجه uzunca, اوجوزجه ucuzca, ياقينجه yaḳınca;
-caḳ, -çaḳ/- cek, -çek ile:
آلچاجق ałçacaḳ, بيوجك büyücek, كچوجك küçücek, صوغوجق soucaḳ;
-cıḳ/- cik ile:
آزاجق azacıḳ, برجك bircik, بريجك biricik, اراجق ıracıḳ, يومشجق yumşacıḳ, يوكسجك yüksecik
gibi.

Doğru Cevap: B

Soru 28

Aşağıdakilerden hangisi Türkçe gösterge sıfatlarına aittir?

pür

saht

yüksecik

oşbu

cüzvîce

Açıklama:

Gösterme Sıfatları
Bir varlığın zamanca, mekânca ve zihince bulunduğu uzaklığa göre yerini göstererek belirtirler.
Osmanlı Türkçesi’nde kullanılmış başlıca gösterme sıfatları şunlardır:
بو bu, اشبو işbu, اوشبو oşbu, شو şu, شول şol, اول ol, او o :
بوطرف bu taraf, اشبو مكتوب işbu mektûb, اوشبو كتاب oşbu kitâb, شو ﺴﻣأله şu mes‘ele, شولجهت
şol cihet, اول وقت ol vaḳt, او باغ o bâ gibi.
• Bunlar aslında sıfat olarak da kullanılan gösterme zamirleridir. Zamir olarak çekimleri ve bu çekimlerin yazılışları bundan sonraki ünitede gösterilecektir.

Doğru Cevap: D

Soru 29

Aşağıdakilerden hangisi ‘Sahip ve malik olma, donanma, bir nitelik taşıma, bir hâlde bulunma, bir nesneyle ilgili bulunma’ gibi zengin ve geniş anlatımlar taşıyan bir son ektir?

-łı/-li

-cak/-cek

-bâ/-be

-ça/-çe

-raḳ/-rek

Açıklama:

-łı/-li, -łu/-lü : Bu ek Osmanlı Türkçesi döneminde işlek ve canlı bir türetme eki olmuştur. ‘Sahip ve malik olma, donanma, bir nitelik taşıma, bir hâlde bulunma, bir nesneyle ilgili bulunma’ gibi zengin ve geniş anlatımlar taşır: آ ﻪﭽﻗلی aḳçałı, آتلی atłı, بوينوزلی boynuzłu, جانلی cânłı, ﻪﺒﺟلی cebeli, ﺩا ﻪﻧلی dâneli, طومانلی dumanłı, كو ﻪﺷلی köşeli, مروتلی mürüvvetli, مصيبتلی musîbetli, صاچلی saçłı, صقاللی saḳałłı, صولو sułu, طاشلی taşłı, دادلی tatłı gibi.

Doğru Cevap: A

Soru 30

Aşağıdakilerden hangisi sıfatların özelliklerinden biridir?

Varlıklara bağlı kavramlardır.

Varlıkları gösterirler.

Çoğul eki alabilirler.

Zamir yerine kullanılamazlar.

İyelik eki alabilirler.

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 31

"Varlıkların sahip oldukları nitelikleri gösteren sıfatlara niteleme sıfatları denir."
Aşağıdaki seçeneklerden hangisinde yukarıdaki açıklamaya uygun bir örnek yoktur?

شدتلی فورطونه

اوشبو كتاب

پارلاق فكر

موافق روزگار

معلوم حكايه

Açıklama:

B şıkkındaki uşbu kitap tamlaması niteleme değil belirtme sıfat tamlamasıdır. Bu nedenle doğru cevap B şıkkıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 32

"Sıfatların derece gösteren şekillerine ... sıfatları denir."
Yukarıdaki boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi gelirse anlamlı bir cümle oluşur.

Berkitme

Küçültme

Karşılaştırma

Gösterme

Belirtme

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 33

Aşağıdaki karşılaştırma sıfatlarından hangisi kökeni bakımından diğerlerinden farklıdır?

آقرق

اولورق

بولرق

اليق

قولايرق

Açıklama:

A, B, C ve E şıklarındaki karşılaştırma sıfatları Türkçe kökenliyken, D şıkkındaki sıfat Arapça kökenlidir bu nedenle diğerlerinden farklıdır. Bu bilgiler doğrultusunda doğru cevap D şıkkıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 34

Aşağıdaki Türkçe-Farsça sıfat eşleştirmelerinden hangisi yanlıştır?

Ałçaḳraḳ = kemter

Büyükrek = mihter

Yaḳınraḳ = nezdîkter

Yeğrek = nikter

Eskirek = müşkilter

Açıklama:

E şıkkındaki Türkçe karşılaştırma sıfatı eskirek "daha eski" anlamına gelirken ona karşılık olarak verilen müşkilter "daha zor anlamına gelmektedir. Bu nedenle doğru cevap E şıkkıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 35

"Nitelik yoğunluğunun bir kişi ve nesnede yüksek, çok yüksek ve pek yüksek derecelerde bulunduğu karşılaştırmaya dayandırılmaksızın da anlatılabilir. Bu anlatımı taşıyan sıfatlar ... sıfatlarıdır."
Yukarıda boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi gelirse anlamlı bir yargı oluşturur?

Berkitme

Küçültme

Belirtme

Gösterme

Sayı

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 36

Aşağıdaki berkitme sıfatlarından hangisi kökeni bakımından diğerlerinden farklıdır?

قاچاغان

كريان

دونه كن

اوه كن

كزه كن

Açıklama:

A, C, D ve E şıklarındaki berkitme sıfatları Türkçe kökenliyken B şıkkındaki berkitme sıfatı Farsça kökenlidir bu nedenle diğerlerinden farklıdır. Bu bilgiler doğrultusunda doğru cevap B şıkkıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 37

Aşağıdaki Türkçe-Farsça/Arapça berkitme sıfatı eşleştirmelerinden hangisi yanlıştır?

Gezegen = Seyyâh

Çalışkan = Gayûr

Yeyegen = Miksâr

Evegen = Pûyân

Ağłağan = Giryân

Açıklama:

C şıkkındaki Türkçe berkitme sıfatı yeyegen "çok yiyen" anlamına gelirken ona karşılık olarak verilen Arapça berkitme sıfatı miksâr "çok konuşan" anlamındadır. Bu nedenle doğru cevap C şıkkıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 38

Aşağıdaki küçültme sıfatlarından hangisi kökeni bakımından diğerlerinden farklıdır?

چركنجه

تيزجه

فناجه

اسمرجه

خيليجه

Açıklama:

A, B, C ve E şıklarındaki küçültme sıfatları Farsça kökenliyken D şıkkındaki küçültme sıfatı Arapça kökenlidir. Bu nedenle diğerlerinden farklıdır. Bu bilgi doğrultusunda doğru cevap D şıkkıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 39

Aşağıdaki küçültme sıfatlarından hangisi kökeni bakımından diğerlerinden farklıdır?

ايراقچه

صوغوجق

اراجق

اكشريك

مشكلجه

Açıklama:

A, B, C ve D şıklarındaki küçültme sıfatları Türkçe kökenliyken E şıkkındaki küçültme sıfatı Arapça kökenlidir. Bu nedenle diğerlerinden farklıdır. Bu bilgi doğrultusunda doğru cevap E şıkkıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 40

Aşağıdaki niteleme sıfatlarının hangisi ait olduğu işlev kategorisine göre diğerlerinden farklıdır?

عجبلی

عدالتلو

باللی

آزادلی

آقرق

Açıklama:

Diğerlerinin aksine sonuncusu, آقرق, akrak (daha ak), bir karşılaştırma belirtmesiyle ayrılır.

Doğru Cevap: E

Soru 41

Aşağıdakilerden hangisi Farsça kökenli bir karşılaştırma sıfatıdır?

بهتر

كنجرك

كوتورك

افضل

انور

Açıklama:

Türkçe ve Arapça sıfatların arasında هبرت (bihter) Farsça kökenli bir sıfat olarak ayrılır.

Doğru Cevap: A

Soru 42

Aşağıdaki Türkçe berkitme sıfatlarının hangisi farklı bir şekilde kurulmuştur?

اوناتغان

چاپقني

اوالشغان

ياپشغان

طارلغان

Açıklama:

Diğerlerinde -kan, -ğan eki var iken چاپقني sıfatında -kın eki vardır.

Doğru Cevap: B

Soru 43

Hangisi Farsça bir küçültme sıfatıdır?

سكريان

كسيالن

خيليجه

مهمجه

زيادهجه

Açıklama:

Diğerleri Arapça iken خيليجه sıfatı Farsçadır.

Doğru Cevap: C

Soru 44

I. Sayı sıfatları
II. Gösterme sıfatları
III. Soru sıfatları
IV. Belirsiz sıfatlar
Yukarıdakilerden hangileri Osmanlı Türkçesi'nde belirtme sıfatlarındandır?

Hiçbiri

I,II,III

I,IV

II,III

Hepsi

Açıklama:

Verilen öncüllerin hepsi belirtme sıfatlarını içerir.

Doğru Cevap: E

Soru 45

Aşağıdaki soru sıfatlı kelime gruplarından hangisi bir şeyin kaç defa yapıldığı sorusunda kullanılabilir?

قانغی جانبده

هانكی كون

نه وقت

قاچ كره

نيجه بالدر

Açıklama:

قاچ كره yani kaç kere sorusuyla istenen işlev elde edilebilir.

Doğru Cevap: D

Soru 46

Aşağıdaki sayılardan hangisi en büyüğüdür?

يدی

آلتی

بش

دورت

اوچ

Açıklama:

Seçeneklerde sırasıyla يدی yedi, altı, beş, dört, üç bulunur. A seçeneği en yüksek sayıyı içerir.

Doğru Cevap: A

Soru 47

I. Basit (yalın)
II. Türemiş
III. Birleşik sıfatlar
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri yapılarına göre sıfat çeşitlerindendir?

Yalnız I

I,III

Yalnız III

I,II,III

I,II

Açıklama:

Sıfatları yapılarına göre de basit (yalın), türemiş ve birleşik sıfatlar olarak ele alabiliriz.

Doğru Cevap: D

Soru 48

Aşağıdakilerden hangisi isimden sıfat yapan bir ekle yapılmış bir sıfat değildir?

ذوالقرنني

ايشيدملدك

دردمند

دردناك

هوسكار

Açıklama:

ايشيدملدك, işitilmedik sıfatı fiilden sıfat yapan bir ekle türetilmiştir.

Doğru Cevap: B

Soru 49

Aşağıdakilerden hangisi niteleme sıfatlarındandır?

Açıklama:

A, B, C ve D seçeneklerinde verilen sıfatlar belirtme sıfatlarıyken E seçeneğinde verilen

, daha büyük, en büyük anlamına gelmektedir ve niteleme sıfatlarından karşılaştırma sıfatlarına bir örnektir.
Doğru yanıt E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 50

Aşağıdaki sıfat türlerinden hangisi/hangileri niteleme sıfatlarındandır?
I. Küçültme sıfatları
II. Soru sıfatları
III. Belirsiz sıfatlar
IV. Berkitme sıfatları

I ve II

II ve III

I ve IV

II ve IV

I, II ve IV

Açıklama:

Soru sıfatları ve belirsiz sıfatlar belirtme sıfatlarındanken, küçültme sıfatları ve berkitme sıfatları niteleme sıfatlarındandır.
Doğru yanıt C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 51

Aşağıdakilerden hangisi Türkçe Berkitme sıfatlarındandır?

Açıklama:

B seçeneğindeki

, biricik anlamında olup küçültme sıfatlarından; C seçeneğindeki

, şu anlamında; D seçeneğindeki

, kaç kere anlamında ve E seçeneğindeki

, öteki anlamında olup belirtme sıfatlarındandır.
A seçeneğindeki

ise evegen okunan aceleci anlamında olup berkitme sıfatlarındandır. Doğru yanıt A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 52

Yukarıda verilen sıfatın türü aşağıdakilerden hangisidir?

Berkitme sıfatı

Soru sıfatı

Küçültme sıfatı

Asıl sayı sıfatı

Gösterme sıfatı

Açıklama:

erkence anlamına gelmektedir ve küçültme sıfatlarından biridir. Doğru yanıt C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 53

Yukarıda verilen sıfatın türü aşağıdakilerden hangisidir?

Karşılaştırma sıfatı

Belirsiz sıfat

Soru sıfatı

Gösterme sıfatı

Berkitme sıfatı

Açıklama:

, şöyle anlamına gelip belirsiz sıfatlardan biridir. Doğru yanıt B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 54

Yukarıda verilen sözcük ne anlama gelmektedir?

Kaç kişi

Öteki

İkinci

Birtakım

Hilekar

Açıklama:

, birtakım anlamına gelmektedir ve belirsiz sıfatlardan biridir. Doğru yanıt D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 55

Aşağıdaki sözcüklerden hangisinde isimden sıfat yapan bir ek vardır?

Açıklama:

A seçeneğindeki

, yarınki anlamına gelmektedir ve isimden sıfat yapan -ki ekini almıştır. Doğru yanıt A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 56

Yukarıda verilen sözcükte isimden sıfat yapan hangi ek bulunmaktadır?

-lik

-ce

-siz

-li

-ki

Açıklama:

, ahenksiz anlamına gelir ve -siz/sız eki ile isimden sıfat yapılmış bir sözcüktür.

Doğru Cevap: C

Soru 57

Yukarıdaki verilen sıfatta aşağıdaki eklerden hangisi vardır?

-dık/dik

-acak/ecek

-an/en

-ar/er

-ık/ik

Açıklama:

Çürük anlamına gelen sözcükte E seçeneğinde bulunan -ık/ik eki bulunmaktadır.

Doğru Cevap: E

Soru 58

Aşağıdaki sözcüklerden hangisinde -(y)ıcı/-(y)ici eki bulunmaktadır?

Açıklama:

, kurtarıcı anlamındadır ve -(y)ıcı/-(y)ici eki ile türemiştir. Doğru yanıt E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 59

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde niteleme sıfatı yoktur?

.اوزون اينجه بر يولداييم

.كيتمك ايستييوروم

.قارانليق يولدن كچتيم

.سوغوق قيشلر كوردوم

.كنيش بر اوطه ايستريم

Açıklama:

A seçeneğinde uzun-ince, C seçeneğinde karanlık, D seçeneğinde soğuk ve E seçeneğinde ise geniş sözcükleri niteleme sıfatı olarak kullanılmıştır. B seçeneğindeki "Gitmek istiyorum." cümlesinde sıfat yoktur. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 60

Aşağıdaki sıfatlardan hangisi usanmış,bıkmış anlamlarında kullanılmaktadır?

صالغین

آزغيٖن

بتکین

طورغون

بزکین

Açıklama:

E seçeneğindeki "Bezgin" bıkmış, usanmış anlamlarında kullanılmaktadır. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 61

Aşağıdaki seçeneklerden hangisinde Arapça karşılaştırma sıfatı vardır?

اکرم

اردم

ارکن

اسنك

اورکك

Açıklama:

A seçeneğindeki "Ekrem" sözcüğü daha cömert, en cömert anlamlarında olup, Arapça karşılaştırma sıfatıdır. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 62

Aşağıdakilerden hangisi berkitme sıfatlarından değildir?

قرلانغچ

صاورغان

اولغون

صابقين

آزغيٖن

Açıklama:

B,C,D ve E seçenekleri kın-gın-gun gibi berkitme ekleriyle sıfat olmuştur. A seçeneğindeki kırlangıç sözcüğü ise isimdir. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 63

"تجرید "

fiilinin sıfat olarak karşılığı aşağıdakilerden hangisidir?

مجرب

مکلف

مجهز

مرکب

مجرد

Açıklama:

"Tecrîd" yalnızlaştırma, soyutlama anlamlarında fiildir. Sıfat olarak E seçeneğinde olduğu gibi "Mücerred" şeklinde kullanılır. Soyutlanmış, yalnız kalmış ya da bekar anlamlarına gelir. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 64

Aşağıdaki Türkçe-Farsça sayı sıfatı eşleştirmelerinden hangisi yanlıştır?

بر- يك

التي- شش

التميش- هفتاد

قرق- چهل

اون ايكي- دوازده

Açıklama:

C seçeneğinde yer alan Farsça "Heftâd" sayı sıfatının Türkçe karşılığı Yetmiş'tir. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 65

۱- جنگاور

۲- آطه‌لی

۳- کیدر

Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri isim iken sıfat olmuştur?

Yalnız I

Yalnız II

Yalnız III

I-II

I-II-III

Açıklama:

I. şıkta yer alan "Cengaver" ve II. şıkta yer alan "Adalı" sözcükleri isimden ek alarak sıfat haline gelmiş iken, III. seçenekte yer alan Gider sözcüğü ise fiil iken ek alarak isme dönüşmüştür. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 66

Aşağıda yer alan, "siz-sız" eki alarak sıfat olmuş isimlerden, hangisinde anlam farklılaşması da mevcuttur?

اوسز

تلسز

قالپسز

شانسسز

قولسز

Açıklama:

A,C,D ve E seçeneklerinde "siz-sız" eki yanına geldiği isimlere sadece yoksunluk-eksiklik anlamları yüklerken, B seçeneğinde yer alan "Telsiz" sözcüğünde ise bu anlamların dışında ayrıca isim olarak iletişim aracı anlamı da katmıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 67

"اول مثللو"

Aşağıdaki sıfat türlerinden hangisinin kapsamındadır?

Sayı Sıfatı

Gösterme Sıfatı

Belirsiz Sıfat

Berkitme Sıfatı

Küçültme Sıfatı

Açıklama:

C seçeneğindeki "Ol Misillü" sözcüğü gibi, benzeri, o gibi, o şekilde anlamlarında olup, belirsizlik niteliğiyle sıfatı sınırlamaktadır. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 68

"مدرك"

sıfatının anlamı hangi seçenekte doğru olarak verilmiştir?

Yardımcı

İdare eden

Sevimli

Hayalperest

İdrak eden

Açıklama:

Müdrik sıfatı idrak etmek fiilinden türemiştir. Anlayan, idrak eden anlamları vardır. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Ünite 3

Soru 1

Aşağıdaki kelimelerden hangisi "3. tekil şahıs bulunma" anlamı veren zamirdir?

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 2

Aşağıdakilerden hangisi "birinci çoğul şahıs, yönelme durumunu" ifade eden zamirdir?

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 3

Aşağıdakilerden hangisi gösterme zamiri değildir?

Açıklama:

gendi, kendi anlamına gelen dönüşlülük zamiridir.

Doğru Cevap: A

Soru 4

Aşağıda ilinti zamiri "ki" ile ilgili olarak verilen bilgilerden hangileri doğrudur?
i. İlinti zamirleri daha çok adları kendilerinde olan/bulunan ya da onlara yüklenen bir nitelikle ilintilendirirler.
ii. Ad, bir zamirle temsil edilmişse, ilinti zamiri, bu zamirle onun temsil ettiği sıfat yerindeki bir cümleyi ilintilendirmektedir.
iii. كه ki çekimli bir zamirdir.
iv. Söz içinde türlü çekim ekleri almış adları temsil edebilir.
v. İlinti zamirleriyle kurulmuş cümle tipleri Türkçe’ye Farsça’dan gelmiştir.
vi. Bağlam olarak kullanıldığında, aralarında ilişki bulunan iki cümleyi birbirine bağlar.

ii, iv

i, vi

iii, v, vi

i, iv, v, vi

ii, iii, iv, v

Açıklama:

ii. Ad, bir zamirle temsil edilmişse, ilinti zamiri, bu zamirle onun temsil ettiği ad yerindeki bir cümleyi ilintilendirmektedir.
iii. كه ki çekimsiz bir zamirdir.

Doğru Cevap: D

Soru 5

Aşağıdaki zarflardan hangisi yapı olarak diğerlerinden farklıdır?

Açıklama:

Diğerleri takı öbeği kalıbında iken E şıkkındaki zarf türemiştir.

Doğru Cevap: E

Soru 6

Osmanlı Türkçesi’nde hangi zarflar sayılamaycak kadar çoktur?

Nicelik zarfları

Nitelik zarfları

Yer yön zarfları

Zaman zarfları

Belirsizlik zarfları

Açıklama:

Nitelik (hâl, tarz ve tavır) zarfları ise sayılamayacak kadar çoktur. Bunun sebebi, bir çok ad ile bunların görelik ve bilelik ekli biçimlerinin ve niteleme sıfatlarının zarf olarak kullanılabilmesi, ayrıca ekler ve takılarla yapılmış çok sayıda Arapça ve Farsça zarfın bu dönemde yazı diline girmiş bulunmasıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 7

Aşağıdakilerden hangisi kabullenme bildiren bir zarftır?

Açıklama:

Diğerleri and verme zarfı iken A şıkkı teslimiyet bildirir.

Doğru Cevap: A

Soru 8

Aşağıdakilerden hangisi benzerlik bildiren bir zarftır?

Açıklama:

Sadece B "bilmezlik yüzünden" anlamına gelen benzerlik zarfıdır.
diğerleri şüphe ve birliktelik bildiren zarflardır.

Doğru Cevap: B

Soru 9

ne zarfıdır?

Beddua zarfı

Şüphe tereddüt zarları

Yalvarma zarfı

Alkışlama zarfı

Gö dağı verme zarfı

Açıklama:

ihsan eyleñ: Dilek , yalvarma zarfıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 10

Aşağıdakilerden hangisi "umrüñ/ömrüñ çoḳ ołsun" anlamına gelir?

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 11

Zamirler hakkında aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

Adlar gibi nesneleri karşılarlar.

Tek başlarına anlamları yoktur.

İsim sınıfından kelimelerdir.

Kimseleri ve nesneleri temsil ederler.

Çekim sırasında biçim değiştirirler.

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 12

Zamirler ve adlar arasındaki ortak ve farklı noktalarla ilgili aşağıda verilen yargılardan hangisi yanlıştır?

Adlar nesneleri karşılayan kelimelerken, zamirler öyle değildir. Bu nedenle tek başlarına anlamları yoktur.

Adlar ve zamirler iyelik eki alma konusunda da sorun yaşamazlar. Bütün adlar ve zamirler bütün çekim eklerini alabilirler.

Zamirin bir kişi veya nesneyi temsil edebilmesi için o kişi veya nesnenin az çok bilinir olması gerekirken adlar için bu durum söz konusu değildir.

Adlar ve zamirler, söz içindeki ilişkilerinden doğan durumlara uygun olarak çekime uğrar, onlar gibi durum eklerini alarak çekilirler.

Adlar tek başlarına zihinde bir varlığı canlandırabilirlerken, zamirlerin zihinde varlık canlandırabilmesi için o varlığın bilinir olması gerekir.

Açıklama:

Zamirler isim sınıfından kelimelerdir. Kimseleri ve nesneleri temsil ederler, onların yerini tutarlar. Adlar gibi nesneleri karşılayan kelimeler değildirler, bu bakımdan tek başlarına anlamları yoktur. Bir zamirin bir kişi ya da nesneyi temsil edebilmesi, yerini tutabilmesi için o kişi ve nesnenin az ya da çok bilinir olması gerekir. Aksi taktirde zamir tek başına zihinde bir varlığı canlandırmaz. Adlarla zamirler arasındaki en önemli fark budur. Diğer önemli fark Türkçede zamirlerin çekim sırasında biçim değiştirmeleridir. Bu da zamirleri öteki kelime türlerinden ayıran belli başlı özelliklerden biridir. Zamirlerle adlar arasında iyelik eklerini almaları bakımından da farklılık bulunur. Bütün adlar bütün iyelik eklerini alabilir, bu eklerle çekimleri yapılabilir; zamirlerin iyelik eklerini alması ise oldukça sınırlıdır. Zamirlerin adlarla ortak yanı, söz içindeki ilişkilerinden doğan durumlara uygun olarak çekime uğramaları, onlar gibi durum eklerini alarak çekilmeleridir.
Bu bilgiler doğrultusunda doğru cevap B şıkkıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 13

Aşağıdaki ikililerden hangisinde zamir çeşitleri içerisinde sayılanlardan biri yoktur?

Kişi zamirleri, İlinti zamirleri,

Dönüşlülük zamirleri, Belirsiz zamirler,

Soru zamirleri, Sayı zamirleri

Gösterme zamirleri, Soru zamirleri

İlinti zamirleri, Dönüşlülük zamirleri

Açıklama:

Zamir Çeşitleri: Kişi zamirleri, İlinti zamirleri, Dönüşlülük zamirleri, Belirsiz zamirler, Gösterme zamirleri, Soru zamirleri.
Bu bilgiler doğrultusunda doğru cevap C şıkkıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 14

Kişi zamirleriyle ilgili verilen aşağıdaki yargılardan hangisi yanlıştır?

Çoğul 3. kişi zamiri tekil 3. kişi zamirinden çoğul eki -ler ile yapılır.

Çoğul 1. ve 2. kişi zamirleri de çoğul eki alabilir.

Tekil ve çoğul 1. kişi zamirlerinde ilgi eki -in değil -im’dir.

Tekil 3. kişi zamirin yönelme eki almış halinde herhangi bir değişme meydana gelmemiştir.

Tekil 1. ve 2. kişi zamirlerin yönelme eki almış çekim şekillerinde kök değişikliğe uğramıştır.

Açıklama:

Kişi zamirleri ben, sen, o; biz, siz, anłar/onłar’dır. Bunlardan çoğul 3. kişi zamiri tekil 3. kişi zamirinden çoğul eki -ler ile yapılmıştır. Çoğul 1. ve 2. kişi zamirleri biz ve siz de çoğul eki alabilir: bizler, sizler gibi. Ancak bu, topluluk adlarının çoğul eki almaları gibi, birden fazla topluluğu belirmek içindir. Tekil ve çoğul 1. kişi zamirlerinde ilgi eki -in değil -im’dir: بنم benim, بزم bizim gibi. Tekil 1. ve 2. kişi zamirleri ben ve sen’in yönelme eki almış çekim şekillerinde kök değişikliğe uğramıştır. Bu değişiklik yüzünden bana ve sana Osmanlı Türkçesinde بكا ve سكا gibi yazılır. Bunun sebebi sonlarındaki n sesinin daha Eski Türkçe döneminde değişmiş olması ve bu değişmenin etkisiyle bu iki zamirin ince sıradan kalın sıraya geçmiş olmalarıdır. Tekil 3. kişi ol zamirinde de benzer bir değişme meydana gelmiş, onun da yönelme durumu 1. ve 2. kişi gibi olmuştur: آكا aña.
Bu bilgiler doğrultusunda doğru cevap D şıkkıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 15

Aşağıdaki seçeneklerden hangisinde 2. tekil kişi zamirinin yükleme hali ile 3. çoğul kişi zamirinin ayrılma hali bir arada verilmiştir?

Sizi - Andan

Sende - Anłara

Saña - Anłaruñ

Senüñ - Anłarı

Seni - Anłardan

Açıklama:

Bu tablo incelendiği zaman doğru cevabın E şıkkı olduğu anlaşılacaktır.

Doğru Cevap: E

Soru 16

Aşağıdaki seçeneklerden hangisinde gösterme zamirlerinin yükleme halleri bir arada doğru olarak verilmiştir?

Bunu, işbunu, şunu, anı, onu

bunda, işbunda, şunda, anda, onda

Buña, işbuña, şuña, aña, oña

Bunun, işbunuñ, şunuñ, anıñ, onuñ

Bundan, işbundan, şundan, andan, ondan

Açıklama:

Bu tablodaki bilgiler doğrultusunda doğru cevap A şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 17

Aşağıdaki seçeneklerden hangisinde verilen sözcük "ne" soru zamirinin Osmanlı Türkçesi’ndeki durum ekli ve iyelik ekli şekillerinden biri değildir?

نه نك

نن

نه كز

نه سی

نه يی

Açıklama:

Ne soru zamirinin Osmanlı Türkçesi’ndeki durum ekli ve iyelik ekli şekilleri farklıdır:
neden, neyi, neye, neniñ/nenüñ, nem, neñ, nesi, nemiz, neñiz gibi.
B şıkkında yanlış olan şey ikinci harfin geniz ne'si yerine nun harfiyle yazılmış olmasıdır. Bu nedenle doğru cevap B şıkkıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 18

Aşağıdakilerden hangisi nitelik (hâl, tavır, tarz) bildiren zarflardan biri değildir?

باياغی

عكسنه

آشوری

عاجال

بويلهجه

Açıklama:

A, B, D ve şıkalrındaki zarflar nitelik bildirirken C şıkkındaki zarf nicelik bildirmektedir. Bu nedenle doğru cevap C şıkkıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 19

Aşağıdakilerden hangisi nicelik (azlik-çokluk, miktar) bildiren zarflardan biri değildir?

جزوی

برز

فضله

اوته

زياده

Açıklama:

A, B, C ve E şıklarındaki zarflar nicelik zarflarıyken D şıkkındaki zarf yer, yön zarfıdır. Bu nedenle doğru cevap D şıkkıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 20

Aşağıdaki ikililerden hangisi zaman bildiren zarflardan değildir?

آكسزن - چوق

برازدن - درحال

اليوم - مهيشه

كچنلرده - قوشلغني

يبانده - يوقاردن

Açıklama:

A, B, C ve D şıklarındaki ikililerin tamamı zaman zarflarıyken, E şıkkındakilerin ikisi de yer, yön zarflarıdır. Bu nedenle doğru cevap E şıkkıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 21

Aşağıdakilerden hangisi Osmanlı Türkçesinde bir kişi zamiridir?

بن

كندو

بو

كم

نه

Açıklama:

بن, yani ben, bir kişi zamiridir.

Doğru Cevap: A

Soru 22

Osmanlı Türkçesi'nde aşağıdaki kişi zamirlerinden hangisi bulunma halindedir?

سن

سنك

سنی

سنده

سندن

Açıklama:

سنده, yani sende, bulunma halindeki bir zamirdir.

Doğru Cevap: D

Soru 23

Aşağıdakilerden hangisi yalın halde bir gösterme zamiridir?

بو

بونك

بوكا

بونی

بونده

Açıklama:

بو, yani bu, yalın halde bir gösterme zamiridir.

Doğru Cevap: A

Soru 24

Aşağıdaki zamirlerden hangisi bir şeyi değil, bir canlıyı sormakta kullanılan bir zamirdir?

نهيه

ندن

نه

نهمز

نهكز

Açıklama:

نه sorusuyla şeyler değil kişiler hakkında bilgi edinilmeye çalışılır.

Doğru Cevap: C

Soru 25

Aşağıdaki zamirlerden hangisi yalnızca olumsuz cümlelerde kullanılabilir?

بركمسنه

كمسه

بركس

هانكيمز

شی

Açıklama:

كمسه kimse (Olumsuz cümlelerde: Kimse gelmedi gibi) zamiri olumsuz cümlelerde kullanılır.

Doğru Cevap: B

Soru 26

I. Ad, bir zamirle temsil edilmişse, ilinti zamiri, bu zamirle onun temsil ettiği ad yerindeki bir cümleyi ilintilendirmektedir.
II. كه ki çekimsiz bir zamirdir.
III. İlinti zamirleriyle kurulmuş cümle tipleri Türkçe’ye Farsça’dan gelmiştir.
Yukarıdaki bilgilerden hangisi ya da hangileri doğrudur?

Yalnız I

I,II

Yalnız II

II,III

I,II,III

Açıklama:

Öncüllerdeki bilgilerin hepsi doğrudur.

Doğru Cevap: E

Soru 27

Aşağıdaki zarflardan hangisi fiillerden türetilmiştir?

ايچری

يانده

خفيفچه

كيدرك

نيچه

Açıklama:

Adlardan:
انصافلی ,insânca انساجنه ,dıştan طيشدن ,yanda يانده ,öñe اوكه ,yazın يازين ,soñra صكره ,içeri ايچری
insâfłı, حدسز hadsiz, خفيفچه hafîfçe, قنده ḳanda “nerede”, نيجه nice “nasıl”, نيچه niçe “ne kadar”;
Fiillerden:
كچه geçe, چوره çevre, كيدرك giderek, كتدكچه gittükçe/gittikçe, وردقچه varduḳça/vardıḳça
“gittikçe”, طورمدين durmadın “durmadan”

Doğru Cevap: D

Soru 28

Aşağıdaki zarflardan hangisi azlık değil çokluk bildirir?

آشوری

آزه جق

بر قيل

بر ذره

سريك

Açıklama:

آشوری, aşırı demektir ve çokluk bildirir.

Doğru Cevap: A

Soru 29

Hangi zarf geçmiş zamanı belirtir?

فردا

قيشني

كمرده

مرارا

كچنلرده

Açıklama:

كچنلرده, yani geçenlerde, geçmiş zaman belirtir.

Doğru Cevap: E

Soru 30

Aşağıdaki zarflardan hangisiyle and verilir?

نوله

طوتكه

واهلل

تسليم ايليهم

عرضاً

Açıklama:

واهلل, yani vallahi (vallaha) zarfıyla and verilir.

Doğru Cevap: C

Soru 31

Türkçe kökenli ilinti zamir hangisidir?

كه

كم

كندو

اول

سن

Açıklama:

Osmanlı Türkçesi’nde işleyiş bakımından eş değerde iki ilinti zamiri vardır: كم/كيم kim,كه ki. İlki Türkçe, ikincisi Farsça’dır.

Doğru Cevap: B

Soru 32

كه zamiri hangi dilden dilimize geçmiştir?

Arapça

Farsça

Çince

Moğolca

Tibetçe

Açıklama:

Osmanlı Türkçesi’nde işleyiş bakımından eş değerde iki ilinti zamiri vardır: كم/كيم kim, كه ki. İlki Türkçe, ikincisi Farsça’dır.

Doğru Cevap: B

Soru 33

Hangisi gösterme zamiridir?

كندو

انلر

بن

اشبو

نه

Açıklama:

Osmanlı Türkçesi’ndeki gösterme zamirleri yakın için بوbu, اشبو işbu, اوشبو oşbu, az uzak için شو şu, شول şoł, daha uzak için ise اولoł, او o’dur. D, doğru seçenektir.

Doğru Cevap: D

Soru 34

Hangisi belirsiz zamir değildir?

كمسنه

قانغيسی

بركس

قمو

شولر

Açıklama:

A, B, C, D seçeneğindeki kimesne, kangısı, bir kes ve kamu belirsiz zamirdir. Ancak E seçeneğindeki şular gösterme zamiridir. Dolayısıla E, doğru seçenektir.

Doğru Cevap: E

Soru 35

Hangisi fiilden türemiş bir zarftır?

صكره

چوره

طيشدن

انسانجه

نيچه

Açıklama:

A seçeneğideki soñra, C'deki dıştan, D'deki insânca ve E'deki niçe isimden türemiş zarftır. Oysa B seçeneğindeki çevre kelimesi çevir- fiilinden türemiş bir zarftır. Dolayısıyla B doğru seçenektir.

Doğru Cevap: B

Soru 36

Hangisi Türkçe asıllı bir zarftır?

قنده

اصلا

دوستانه

بالذات

برعكس

Açıklama:

A seçeneğinde verilen قنده kanda “nerede” kelimesi Türkçe bir zarftır. Diğerleri ya Arapça yahut Farsçadır. Dolayısıyla A doğru seçenektir.

Doğru Cevap: A

Soru 37

Hangisi takı öbeği kalıbında bir zarftır?

كلمدين

كلمزدن

چوق چوق

ايلك ايچون

رعايتاً

Açıklama:

Birleşik yapıda birçok zarf bulunmaktadır. Bunların büyük kısmı ile, üzre, gibi, kadar, için başta olmak üzere belli takılarla yapılmıştır, dolayısıyla takı öbeği kalıbındadırlar: دليلكله deliliğile, عظمت ايله azamet ile, دوستلق اوزره dostluk üzre, خويرات كبی hoyrat gibi,يتجك قدر yetecek kadar, ايلك ايچون eylik içün/için gibi. Diğerlerinde böyle bir durum yoktur. Dolayısıyla D doğru seçenektir.

Doğru Cevap: D

Soru 38

Hangisi nicelik zarfıdır?

ترسنه

زار زور

آشوری

ضدينه

شويلجه

Açıklama:

Seçeneklerde nicelik (azlık çokluk, miktar) yalnızca C seçeneğindeki aşırı kelimesi bildirmektedir. Oysa A'daki tersine, B'deki zâr zor, D'deki zıddına ve E'deki şöylece birer nitelik (hâl, tarz, tavır) bildiren zarftır. Dolayısıyla C doğru seçenektir.

Doğru Cevap: C

Soru 39

Hangisi nitelik zarfıdır?

بر آز

هيج

برمقدار

فرنك دلنجه

بر پاره

Açıklama:

Nitelik zarfları hâl, tarz, tavır bildirir. Biz bunu yalnızca D seçeneğinde verilen Firenk dilince فرنك دلنجه söz öbeğinde görüyoruz. Oysa diğer seçeneklerde verilen bir az, hîç, bir mıktâr ve bir pâre azlık çokluk, miktar bildiren nicelik zarfıdır. Dolayısıyla D doğru seçenektir.

Doğru Cevap: D

Soru 40

Hangisi yer, yön zarfı değildir?

چپ و راست

ايراق

اوكدين

بولدر

پيش

Açıklama:

A seçeneğinde verilen çep ü râst “sağa sola, çapraz, aykırı”, B'deki ırak, C'de verilen öñdin “önce, önceden” ve E'deki pîş “arka, arkada” kelimeleri yer, yön zarfıdır. Oysa D'deki bołdur “geçen yıl” kelimesi zaman zarfıdır. Dolayısıyla D doğru seçenektir.

Doğru Cevap: D

Soru 41

Aşağıdakilerden hangisi ikinci çoğul kişi zamirinin yükleme durumu çekimidir?

Açıklama:

A seçeneğindeki

1. tekil kişi zamiri yükleme durumu, B seçeneğindeki

1. çoğul kişi zamiri bulunma durumu, D seçeneğindeki

1. tekil kişi zamiri ayrılma durumu ve E seçeneğindeki

2. çoğul kişi zamiri yönelme durumundadır.
C seçeneğindeki

ise ikinci çoğul kişi zamirinin yükleme durumu çekimidir. Doğru yanıt C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 42

Aşağıdakilerden hangisi gösterme zamirlerinden biridir?

Açıklama:

B seçeneğindeki

nesi anlamında, soru zamiri, C seçeneğindeki

kimse ve E seçeneğindeki

şey anlamında, belirsiz zamir ve D seçeneğindeki

kim anlamında, ilinti zamiridir.
A seçeneğindeki

ise işbu anlamında olup gösterme zamirlerinden biridir. Doğru yanıt A'dır

Doğru Cevap: A

Soru 43

Aşağıdakilerden hangisi adlardan türeyen zarflardan biridir?

Açıklama:

A seçeneğindeki

, geçe anlamında; C seçeneğindeki

, vardıkça anlamında; D seçeneğindeki

, gittikçe anlamında ve E seçeneğindeki

, çevre anlamında olup fiillerden türemiş zarflardandır.
B seçeneğindeki

ise sonra anlamında olup addan türemiş bir zarftır. Doğru yanıt B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 44

Aşağıdakilerden hangisi nitelik belirten zarflardan biridir?

Açıklama:

A seçeneğindeki

, hadden ziyade anlamında; B seçeneğindeki

, pek anlamında; C seçeneğindeki

cüz'i anlamında; ve D seçeneğindeki

, fazla anlamında olup nicelik zarflarındandır.
E seçeneğindeki

ise, Latince anlamında olup nitelik zarflarından biridir. Doğru yanıt E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 45

Aşağıdakilerden hangisi "Olumlu Karşılık, Benimseme, Beğenme ve Onaylama Bildiren Zarflar"dan biridir?

Açıklama:

A seçeneğindeki

, asla anlamında olup Olumsuz Karşılık, Benimsememe, Beğenmeme, Onaylamama Bildiren Zarflardan; B seçeneğindeki

, nadiren anlamında olup Sayı, Ölçü, Sıklık, Seyreklik, Yineleme Bildiren Zarflardan; C seçeneğindeki

, iptida anlamında olup Sıra Bildiren Zarflardan ve E seçeneğindeki

, bir mertebe anlamında olup Yoğunluk Derecesi, Çokluk ve Üstünlük Bildiren Zarflardır.
D seçeneğindeki

ise, ne güzel anlamında olup Olumlu Karşılık, Benimseme, Beğenme ve Onaylama Bildiren Zarflardan biridir. Doğru yanıt D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 46

Aşağıdakilerden hangisi gösterme zarflarından biridir?

Açıklama:

B seçeneğindeki

, güçlükle anlamında olup derecelenme bildiren zarflardan; C seçeneğindeki

, keşke anlamında olup iyi dilek, umma, beklenti bildiren zarflardan; D seçeneğindeki

, sakın anlamında olup sakındırma, uyarma zarflarından ve E seçeneğindeki

, belki anlamında olup şüphe tereddüt belirten zarflardandır.
A seçeneğindeki

ise işte anlamında olup gösterme zarflarından biridir. Doğru yanıt A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 47

Aşağıdakilerden hangisi yüreklendirme, kışkırtma zarflarından biridir?

Açıklama:

A seçeneğindeki

, vay başına anlamında olup korkutma, göz dağı verme zarflarından; B seçeneğindeki

, çok yaşa anlamında olup, beğenme, alkışlama zarflarından; D seçeneğindeki

, kolay gele anlamında olup selamlama, uğurlama zarflarından ve E seçeneğindeki

, çatlayasın anlamında olup lanetleme, beddua zarflarındandır.
C seçeneğindeki

ise, göreyim seni anlamında olup, yüreklendirme, kışkırtma zarflarından biridir. Doğru yanıt C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 48

Yukarıda verilen zarf ne anlama gelmektedir?

Allahı seversen

la‘netullâhi aleyh

ihtimaldir ki

Allah belasın versin

hoşça kalın

Açıklama:

, Allahı seversen anlamına gelmektedir ve dilek, istek, yalvarma zarflarındandır. Doğru yanıt A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 49

Yukarıda verilen zarfın türü aşağıdakilerden hangisidir?

And Verme Zarfları

Kabullenme, Sayma Bildiren Zarflar

Ayrılık Bildiren Zarflar

Şüphe, Tereddüt, İhtimal Bildiren Zarflar

İstem Dışılık, Kendiliğinden Oluş Bildiren Zarflar

Açıklama:

istemeden anlamına gelmektedir ve İstem Dışılık, Kendiliğinden Oluş Bildiren Zarflardandır. Doğru yanıt E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 50

Verilen zarfın türü aşağıdakilerden hangisidir?

Lânetleme, Beddua Zarfları

Birliktelik Bildiren Zarflar

Sıra Bildiren Zarflar

Sayı, Ölçü, Sıklık, Seyreklik, Yineleme Bildiren Zarflar

Yoğunluk Derecesi, Çokluk ve Üstünlük Bildiren Zarflar

Açıklama:

, bir oğurdan anlamında olup Birliktelik Bildiren Zarflardandır. Doğru yanıt B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 51

"Ben" zamirinin Osmanlı Türkçesi'ndeki karşılığı aşağıdakilerden hangisidir?

بن

سن

بز

بكا

بنی

Açıklama:

"Ben" zamirinin Osmanlı Türkçesi'ndeki karşılığı "بن" dir. Doğru cevap A şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 52

Aşağıdaki gösterme zamirlerinin hangisi yakın için kullanılmaktadır?

شو

اوشبو

شول

اول

او

Açıklama:

Osmanlı Türkçesi’ndeki gösterme zamirleri yakın için بو bu, اشبو işbu, اوشبو oşbu, az uzak için شو şu, شول şoł, daha uzak için ise اول oł, او o’dur. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 53

Aşağıdakilerden hangisi yalın halde bir gösterme zamiri değildir?

بو

اشبو

شو

اول

اكا

Açıklama:

"اكا" zamiri yalın bir zamir değil, yönelme çekimli bir zamirdir. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 54

Aşağıdaki gösterme zamirlerinden hangisi "bulunma" eki ile çekimlenmiştir?

اشبونی

اشبوكا

اشبونده

اشبوندن

شونك

Açıklama:

Tablo 3.2'ye baktığımızda sadece C şıkkı işbunda anlamına gelen "اشبونده" zamiridir. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 55

Aşağıdaki gösterme zamirlerinden hangisi "ilgi" eki ile çekimlenmiştir?

انك

اول

اكا

انی

انده

Açıklama:

Tablo 3.2'ye baktığımızda sadece A şıkkındaki "انك" zamiri "onun" anlamına gelen ilgi eki ile çekimlenmiştir. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 56

Aşağıda verilen belirsiz zamirlerden hangisi "hepsi" anlamına gelmektedir?

كمسه

هانكيمز

ديكری

هپسی

بعضی

Açıklama:

"هپسی" belirsiz zamiri "hepsi" anlamına gelmektedir. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 57

"O gün ki gördüm seni" ifadesinin tam ve doğru karşılığı aşağıdakilerden hangisidir?

Seni ne zaman gördüm

Seni gördüğüm gün

Seni o gün gördüm

Seni ne zaman görsem

Seninle görüşeceğimiz gün

Açıklama:

Kimi zaman ad yalnızca bir soru veya gösterme sıfatıyla belirlenmiştir, yani neliği/kimliği onu tanıtan bir nitelikle belirli değildir. O zaman da ilinti zamiriyle ilintilendirilmiş sıfatfiil hükmündeki cümle, adın neliğini/kimliğini açıklayıcı bir belirleyen (nitelik, vasıf) olarak bunların yerini alır:
o mâhîler ki deryâ içredir = deryâ içre(içinde) ołan mâhîler (balıklar);
o gün ki gördüm seni = seni gördüğüm gün; örneğinde olduğu gibi. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 58

Aşağıdakilerden hangisi nicelik bildiren bir zarftır?

muhibbâne

hemân

ne şekil

bir cüzvîce

şerren

Açıklama:

A, B, C ve E şıkları nitelik zarfıdır. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 59

Aşağıdakilerden hangisi zaman zarfı değildir?

tezîye

yevmen fe-yevmâ

el-yevm

bilâhıre

berren

Açıklama:

"Berren " kara yoluyla manasına gelen bir yer/yön zarfıdır. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 60

Aşağıdakilerden hangisi "sabahleyin" anlamına gelmektedir?

bâmdâd

dî rûz

ferdâ

imşeb

mirâren

Açıklama:

"Sabahleyin" anlamına gelen kelime "bâmdâd"dır. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Ünite 4

Soru 1

Aşağıda verilen kelimelerin hangisinin Türkçe karşılığı doğru olarak verilmiştir?

اينمك inmek

يستهمك fırlatmak

فريالمتق istemek

سومك almak

آملق bulmak

Açıklama:

fırłatmaḳ فريالمتق ,inmek اينمك ,istemek ايستهمك ,düşünmek دوشنمك ,ałmaḳ آملق ,bułmaḳ بوملق
سومك sevmek gibi. Doğru yanıt A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 2

Aşağıda verilen fiillerden hangisi sürerlik bildiren bir eylemdir?

باشالمق

اويومق

بيتمك

كريمك

دوكنمك

Açıklama:

Fiillerde, eylemlerin başlangıç, süre içinde gerçekleşiş ve bitiş olmak üzere üç aşamada
gerçekleştiğini belirten bir anlatım özelliği bulunduğu görülür:
1. Kimi fiiller bir eylemin başlangıç aşamasını, daha doğrusu gerçekleşmesi için süre
gerekmeyen bir oluş ve kılışı bildirir:
باشالمق başłamaḳ, امچق açmaḳ, چيقمق çıḳmaḳ, كريمك girmek gibi.
2. Kimi fiiller sürerlik bildirir. Bunlarda kılış ve oluş belli bir süre içinde gerçekleşir
ya da işin/eylemin gerçekleşmesi için belli bir süre gereklidir:
اولغونلشمق ,büyümek بويومك uyumaḳ اويومق ,yemek) yemek (ييمك ,pişmek پيشمك
قاينامق ,tutmaḳ طومتق ,çałışmaḳ چالشمق ,yürümek يورميك ,ḳoşmaḳ قومشق ,ołunłaşmaḳ
ḳaynamaḳ, اوزامق uzamaḳ gibi.
3. Kimi fiiller ise, gerçekleşmesi süre isteyen bir eylemin bitiş aşamasını anlatır; daha
doğrusu, süregelen bir eylemin sona erişindeki gerçekleşmeyi bildirir:
اوتورمق ,bıraḳmaḳ برقمق ,yorułmaḳ يورملق ,tükenmek دوكنمك ,durmaḳ طورمق ,bitmek بيتمك
oturmaḳ gibi. Doğru yanıt B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 3

Aşağıdakilerden hangisi eylemin bitiş aşamasını anlatan fiillerden biri değildir?

بيتمك

طورمق

چالشمق

يورملق

اوتورمق

Açıklama:

a. Eylemin gerçekleşmesi ile ilgili anlam özellikleri
Fiillerde, eylemlerin başlangıç, süre içinde gerçekleşiş ve bitiş olmak üzere üç aşamada
gerçekleştiğini belirten bir anlatım özelliği bulunduğu görülür:
1. Kimi fiiller bir eylemin başlangıç aşamasını, daha doğrusu gerçekleşmesi için süre
gerekmeyen bir oluş ve kılışı bildirir:
باشالمق başłamaḳ, امچق açmaḳ, چيقمق çıḳmaḳ, كريمك girmek gibi.
2. Kimi fiiller sürerlik bildirir. Bunlarda kılış ve oluş belli bir süre içinde gerçekleşir
ya da işin/eylemin gerçekleşmesi için belli bir süre gereklidir: اولغونلشمق ,büyümek بويومك uyumaḳ اويومق ,yemek) yemek (ييمك ,pişmek پيشمك ,tutmaḳ طومتق ,çałışmaḳ چالشمق ,yürümek يورميك ,ḳoşmaḳ قومشق ,ołgunłaşmaḳ ḳaynamaḳ, اوزامق uzamaḳ gibi.
3. Kimi fiiller ise, gerçekleşmesi süre isteyen bir eylemin bitiş aşamasını anlatır; daha
doğrusu, süregelen bir eylemin sona erişindeki gerçekleşmeyi bildirir: اوتورمق ,bıraḳmaḳ برقمق ,yorułmaḳ يورملق ,tükenmek دوكنمك ,durmaḳ طورمق ,bitmek بيتمك oturmaḳ gibi. Doğru yanıt C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 4

Aşağıdakilerden hangisi geçişli bir fiildir?

اوتورمق

كلمك

باقمق

اوچمق

قاپامق

Açıklama:

Geçişli fiillerde eylem dışa dönüktür; eyleyen (özne), eylemini bir nesne üzerinde gerçekleştirmekte, böylece bir nesne etkilenmektedir:سومك sevmek سومك ,içmek ايچمك ,getirmek كتورمك ,kapamaḳ قاپامق ,açmaḳ آچمق ,ḳırmaḳ قريمق, ييمك yemek gibi.
Geçişsiz fiillerde ise, gerçekleşen eylem, yalnızca eyleyenle ilgilidir. Başka bir deyişle,
eyleyenin, gerçekleştirdiği eylemle bir kişi/nesne üzerinde herhangi bir etkide bulunması
söz konusu değildir: اوتورمق oturmaḳ, كلمك gelmek, باقمق baḳmaḳ, اومچق uçmaḳ gibi. Doğru yanıt E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 5

Aşağıdakilerden hangisi geçişsiz fillerden biridir?

كتورمك

ايچمك

سومك

اومچق

قريمق

Açıklama:

Geçişli fiillerde eylem dışa dönüktür; eyleyen (özne), eylemini bir nesne üzerinde gerçekleştirmekte, böylece bir nesne etkilenmektedir: سومك,sevmek سومك ,içmek ايچمك ,getirmek كتورمك ,kapamaḳ قاپامق ,açmaḳ آمچق ,ḳırmaḳ قريمق yemek gibi.
Geçişsiz fiillerde ise, gerçekleşen eylem, yalnızca eyleyenle ilgilidir. Başka bir deyişle,
eyleyenin, gerçekleştirdiği eylemle bir kişi/nesne üzerinde herhangi bir etkide bulunması
söz konusu değildir: اوتورمق oturmaḳ, كلمك gelmek, باقمق baḳmaḳ, اومچق uçmaḳ gibi. Doğru yanıt D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 6

Aşağıdakilerden hangisi ortada fiillerden biridir?

صارارمق

بولشمق

پيشمك

اوتورمق

طوپالمق

Açıklama:

Durum ve oluş fiilleri genellikle geçişsizdirler:
طوميق ,bułaşmaḳ بولشمق ,pişmek پيشمك ,oturmaḳ اوتورمق ,yatmaḳ يامتق ,beklemek بكلمك doymaḳ, صارارمق sararmaḳ, بويومك büyümek, بويلنمق boyłanmaḳ gibi.
Bununla birlikte kimi fiiller, çeşitlenmiş sözlük anlamlarına göre, hem geçişli, hem geçişsiz özellik gösterirler. Bunlara ortada fiiller denir:
طوپالمق topłamaḳ “1. nesneli: ekin, çiçek, … biriktirmek, 2. nesnesiz: şişmanłamaḳ”;
كچمك geçmek “1. nesneli: dereyi, köprüyü, … geçmek, 2. nesnesiz: aşağıdan, üstten, …
geçmek gibi. Doğru yanıt E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 7

Aşağıdakilerden hangisi -dır ekinin kullanıldığı bir kelimeye yer verilmiştir?

آقتمق

بولنمق

صاتلمق

آلدرمق

قورقتمق

Açıklama:

Çatı eklerinden -l-, -n-, -r-, -ş-, -t- ünsüzle biten köklere bir bağlantı ünlüsüyle eklenir. Bu
ünlü, kalıplaşan klasik yazımda gösterilmemiş, yani karşılığı olan bir harfle belirtilmemiştir:
صاتلمق sat-(ı)ł-maḳ, بولنمق buł-(u)n-maḳ, بيلنمك bil-(i)n-mek, طاقنمق tak-(ı)n-maḳ, كينمك
gey-(i)n-mek, اورمشق vur-(u)ş-maḳ, اوچشمق uç-(u)ş-maḳ, آقتمق aḳ-(ı)t-maḳ, قورقتمق ḳork-(u)-tmaḳ gibi.
Ancak dönemin sonlarında, uyuma bağlı olarak ı, i söylendiği kelimelerde ی ye ile; u,
ü söylendiği kelimelerde و vav ile gösterilmiştir:
.gibi قورقومتق ,اورومشق ,آقيتمق ,كيينمك ,بيلينمك ,بولومنق ,صاتيلمق
Fiile ettiren görünüşü (geçişsiz fiillerde olduran görünüşü) kazandıran eklerden biri
olan, Osmanlı Türkçesi yazımında tek şekille (در (yazılan ek, söyleyişte, eklendiği tabana
göre uyum kanunlarına uymuş olarak çeşitlenir; -dır-, -dur-, -dir-, -dür-/-tır-, -tur-, -tir-,
-tür- olmak üzere 8 türlü okunur:
آلدرمق ał-dır-maḳ, بيلدرمك bil-dir-mek, بولدرمق dur-dur-maḳ, اولدرمك öl-dür-mek, آچدرمق
aç-tır-maḳ, ايتدرمك et-tir-mek, قوشدرمق ḳoş-tur-maḳ, اوشوشدرمك üşüş-tür-mek gibi. Doğru yanıt D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 8

Aşağıdaki seçeneklerden hangisinde tasvir fiillerinden yeterlik fiillerinin olumsuz görünüşünden birine yer verilmiştir?

بيلممك

يوريوممك

آكاليهمهمق

سوميمك

اوليمامق

Açıklama:

Tasvir fiillerinden olan yeterlik fiillerinin olumsuz görünüşünde tabandan sonra gelen
zarffiil ekleri de harfle gösterilmiştir:
بيلهمهمك ,بيلهممك bil-eme-mek, ايستيهممك iste-yeme-mek, آلهمهمق ,آلهمامق ał-ama-maḳ,
آكاليهمهمق añła-yama-maḳ gibi. Doğru yanıt C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 9

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir sıfat fiile yer verilmemiştir?

وقتسز اوتن خروسی كسرلر

اونی كوردوكم كبی طانيدم

اركن قالقان يول آلر

طوغرو سويلينی طوقوز كويدن قووارلر

منارهيی چاالن قيليفينی حاضرلر

Açıklama:

Sıfatfiiller de tamamlanmamış bir yargının yüklemi olurlar. Bu cümlelere sıfatfiil cümlesi deriz.
• Bir sıfatfiil cümlesi en çok bir bağımsız cümlenin üyelerinden birinin sıfatı olarak
iş görür:
سوندرلهمدی دورلو بر اورمان يانان بری كوندن اوچ Üç günden beri yanan orman bir türlü söndürülemedi.
.keserler horozu öten Vakitsiz وقتسز اوتن خروسی كسرلر
• Sıfatfiil cümleleri, tıpkı bir ad gibi, bağımsız bir cümlede bir zamirin yerini de
tutabilir. Bu durumda yalın ya da çekimli şekilleriyle cümlenin üyelerinden biri
olur:
.ałır yoł ḳałḳan Erken اركن قالقان يول آلري
.ḳovarłar köyden doḳuz söyleyeni Doru طوغرو سويلينی طوقوز كويدن قووارلر
.kuşananıñ ḳıłıç, bileniñ İş ايش بيلنك قيليچ قوشانانك
آيرملشه يارندن ويرسون صربلر موالم Mevlâm sabırłar versin yârinden ayrıłmışa. gibi.
• Bir sıfatfil cümlesi bağımsız cümlenin öznesi olduğunda, onu adıyla değil de eylem
niteliğiyle tanıtır. Bu durumda bağımsız cümlede özne, herhangi bir anlatımıyla,
belirsiz zamir yerindedir:
.hâzırłar ḳıłıfını çałan Minâreyi منارهيی چاالن قيليفينی حاضرلر
يانلري چوق بيلن چوق Çoḳ bilen çoḳ yanıłır gibi. Doğru yanıt B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 10

Aşağıdakilerden hangisinde Osmanlıca Türkçesi'nde kullanılan zarffiillerin karşılığı yanlış olarak verilmiştir?

مقله :- maḳ üzere/üzre

مقسزين :-maḳsızın

ايكن: iken

دقده: -dıḳta

دقجه:-dıḳça

Açıklama:

مقسزين- maḳsızın/مكسزين- meksizin:
وزره مق- maḳ üzere/üzre/اوزره مك- mek üzere/üzre
ايكن iken, كن- ken
دقجه- dıḳça/-duḳça , دكجه- dikçe/ -dükçe
Doğru yanıt A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 11

I. Kılış
II. Oluş
III. Durum
IV. Nitelik
Yukarıdakilerden hangileri fiillerin işlevlerindendir?

I,II,IV

I,III

I,II,III

II,IV

II,III

Açıklama:

Fiiller kılış, oluş ve durum bildiren kelimelerdir.

Doğru Cevap: C

Soru 12

"Kimi fiiller bir eylemin başlangıç aşamasını, daha doğrusu gerçekleşmesi için süre gerekmeyen bir oluş ve kılışı bildirir." Aşağıdaki seçeneklerden hangisinde böyle bir fiil bulunmaktadır?

پيشمك

اويومق

طورمق

باشالمق

قاپامق

Açıklama:

باشالمق, başlamak fiili, gerçekleşmesi için süre gerekmeyen bir oluş ve kılışı bildirir.

Doğru Cevap: D

Soru 13

Aşağıdakilerden hangisi geçişli bir fiildir?

قريمق

اوتورمق

باقمق

كلمك

اومچق

Açıklama:

ḳırmaḳ قريمق, geçişli bir fiildir.

Doğru Cevap: A

Soru 14

Aşağıdaki fiillerden hangisi nesne alır?

اوچمق

ياتمق

پيشمك

بولشمق

ايچمك

Açıklama:

İçmek fiili nesne alırken diğerleri almazlar.

Doğru Cevap: E

Soru 15

Aşağıdaki fiillerden hangisi ettiren görünüşlüdür?

كورمك

كوردرمك

كورملك

كورمنك

كورمشك

Açıklama:

Ettiren görünüşü: كوردرمك gör-dür-mek, اوقتمق oḳu-t-maḳ, ايچورمك iç-(i)r-mek

Doğru Cevap: B

Soru 16

Aşağıdaki fiillerden hangisi olumsuz görünüşlüdür?

كورمشك

كورمنك

كورملك

كورممك

كورمك

Açıklama:

Olumsuz görünüş: كورممك gör-me-mek.

Doğru Cevap: D

Soru 17

Aşağıdaki cümlelerden hangisinde çekimsiz fiil sıfat olarak görev görmüştür?

ويرن ال آالن الدن خريليدر

كيتمك وار دومنك يوق

يازالن باشه كلور

دوشنك دوستی اوملاز

چالشمينجه اوملاز

Açıklama:

Veren el, alan elden hayırlıdır : ويرن ال آالن الدن خريليدر

Doğru Cevap: A

Soru 18

Aşağıdaki sıfat fiillerden hangisi bir yemeği niteleyebilir?

كوز كورن

ش آليج

صو آقار

ير اوتورهجق

ش پيشمش

Açıklama:

ش پيشمش pişmiş (aş).

Doğru Cevap: E

Soru 19

Aşağıdaki zarffiillerin hangisi kuruluşu bakımından farklıdır?

آلوب

بيلوب

كوروب

باقهرق

كوروب

Açıklama:

baḳaraḳ باقهرق, -arak -erek ile kurulmuştur.

Doğru Cevap: D

Soru 20

Seçeneklerin hangisinde "Gün doğmadan neler doğar" sözü eski dilde yazılmıştır?

آت چالندقدن صكره آخورك قاپوسنی قاپار

كون طوغمادن نهلر طوغار

صويه وارمادن پاچالری صغار

آيی اورملازدن دريسی صاتلماز

كريمزدن اول چيقاجغنی دوشون

Açıklama:

.doar neler domadan Gün كون طوغمادن نهلر طوغار

Doğru Cevap: B

Soru 21

"Kimi fiiller bir eylemin başlangıç aşamasını, daha doğrusu gerçekleşmesi için süre gerekmeyen bir oluş ve kılışı bildirir."
Aşağıdaki seçeneklerden hangisinde yukarıdaki açıklamaya uygun bir örnek yoktur?

Kaynamak

Başlamak

Açmak

Çıkmak

Girmek

Açıklama:

1. Kimi fiiller bir eylemin başlangıç aşamasını, daha doğrusu gerçekleşmesi için süre
gerekmeyen bir oluş ve kılışı bildirir:
باشالمق başłamaḳ, امچق açmaḳ, چيقمق çıḳmaḳ, كريمك girmek gibi.
2. Kimi fiiller sürerlik bildirir. Bunlarda kılış ve oluş belli bir süre içinde gerçekleşir
ya da işin/eylemin gerçekleşmesi için belli bir süre gereklidir:
اولغونلشمق ,büyümek بويومك uyumaḳ اويومق ,yemek) yemek (ييمك ,pişmek پيشمك
قاينامق ,tutmaḳ طومتق ,çałışmaḳ چالشمق ,yürümek يورميك ,ḳoşmaḳ قومشق ,ołunłaşmaḳ
ḳaynamaḳ, اوزامق uzamaḳ gibi.
3. Kimi fiiller ise, gerçekleşmesi süre isteyen bir eylemin bitiş aşamasını anlatır; daha
doğrusu, süregelen bir eylemin sona erişindeki gerçekleşmeyi bildirir:
اوتورمق ,bıraḳmaḳ برقمق ,yorułmaḳ يورملق ,tükenmek دوكنمك ,durmaḳ طورمق ,bitmek بيتمك
oturmaḳ gibi.
Bu bilgiler doğrultusunda doğru cevap A şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 22

"Kimi fiiller sürerlik bildirir. Bunlarda kılış ve oluş belli bir süre içinde gerçekleşir
ya da işin/eylemin gerçekleşmesi için belli bir süre gereklidir."
Aşağıdaki seçeneklerden hangisinde yukarıdaki açıklamaya uygun bir örnek yer almamaktadır?

Pişmek

Tükenmek

Uyumak

Çalışmak

Yürümek

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 23

"Kimi fiiller gerçekleşmesi süre isteyen bir eylemin bitiş aşamasını anlatır; daha doğrusu, süregelen bir eylemin sona erişindeki gerçekleşmeyi bildirir." Aşağıdaki seçeneklerin hangisinde yukarıdaki açıklamaya uygun bir örnek yer almamaktadır?

Bitmek

Durmak

Uzamak

Oturmak

Bırakmak

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 24

Aşağıdaki seçeneklerden hangisinde verilen fiil, eylemlerin gerçekleşmesi ile ilgili anlam özellikleri dikkate alındığında diğerlerinden farklı olmaktadır?

Yemek

Uyumak

Koşmak

Durmak

Yürümek

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 25

Aşağıdaki seçeneklerden hangisinde verilen fiil ikilileri, eylemlerin gerçekleşmesi ile ilgili anlam özellikleri dikkate alındığında sırasıyla "başlangıç" ve "bitiş" fiillerine örnektir?

Pişmek - Girmek

Tükenmek - Koşmak

Açmak - Yemek

Başlamak - Çalışmak

Çıkmak - Durmak

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 26

Geçişli ve geçişsiz fiillerle ilgili söylenen aşağıdaki yargılardan hangisi yanlıştır?

Durum ve oluş fiilleri genellikle geçişlidirler.

Geçişli fiillerde eylem dışa dönüktür; eyleyen (özne), eylemini bir nesne üzerinde gerçekleştirmekte, böylece bir nesne etkilenmektedir.

Geçişsiz fiillerde ise, gerçekleşen eylem, yalnızca eyleyenle ilgilidir. Yani eyleyenin, gerçekleştirdiği eylemle bir kişi/nesne üzerinde herhangi bir etkide bulunması söz konusu değildir.

Geçişli fiiller, etkileyici olmaları yüzünden, etkileyecekleri bir kişi/nesne isterler. Etkilenen kişi/nesne, bu fiillerin yüklemi olduğu cümlede nesne adını alır.

Geçişsiz fiiller, etkileyici olmadıklarından, etkileyecekleri bir kişi/nesne gerekli değildir, dolayısıyla yüklemi oldukları cümlede üye olarak nesne yer almaz.

Açıklama:

Fiiller anlamca, belirttikleri eylemin bir nesneyi etkileyip etkilememesine göre de farklılaşır ve bu yönden iki öbek oluşturur: geçişli fiiller, geçişsiz fiiller.
Geçişli fiillerde eylem dışa dönüktür; eyleyen (özne), eylemini bir nesne üzerinde gerçekleştirmekte, böylece bir nesne etkilenmektedir:
,sevmek سومك ,içmek ايچمك ,getirmek كتورمك ,kapamaḳ قاپامق ,açmaḳ آمچق ,ḳırmaḳ قريمق
ييمك yemek gibi.
Geçişsiz fiillerde ise, gerçekleşen eylem, yalnızca eyleyenle ilgilidir. Başka bir deyişle, eyleyenin, gerçekleştirdiği eylemle bir kişi/nesne üzerinde herhangi bir etkide bulunması
söz konusu değildir:
اوتورمق oturmaḳ, كلمك gelmek, باقمق baḳmaḳ, اومچق uçmaḳ gibi.
Geçişli fiiller, etkileyici olmaları yüzünden, etkileyecekleri bir kişi/nesne isterler. Etkilenen kişi/nesne, bu fiillerin yüklemi olduğu cümlede nesne adını alır. Geçişsiz fiiller ise, etkileyici olmadıklarından, etkileyecekleri bir kişi/nesne gerekli değildir, dolayısıyla yüklemi oldukları cümlede üye olarak nesne yer almaz.
Durum ve oluş fiilleri genellikle geçişsizdirler:
طوميق ,bułaşmaḳ بولشمق ,pişmek پيشمك ,oturmaḳ اوتورمق ,yatmaḳ يامتق ,beklemek بكلمك
doymaḳ, صارارمق sararmaḳ, بويومك büyümek, بويلنمق boyłanmaḳ gibi.
Bu bilgiler doğrultusunda doğru cevap A şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 27

"Geçişli fiillerde eylem dışa dönüktür; eyleyen (özne), eylemini bir nesne üzerinde gerçekleştirmekte, böylece bir nesne etkilenmektedir."
Aşağıdakilerden hangisinde yukarıdaki açıklamaya uygun bir örnek yer almamaktadır?

Kırmak

Uçmak

Açmak

Getirmek

Sevmek

Açıklama:

Fiiller anlamca, belirttikleri eylemin bir nesneyi etkileyip etkilememesine göre de
farklılaşır ve bu yönden iki öbek oluşturur: geçişli fiiller, geçişsiz fiiller.
Geçişli fiillerde eylem dışa dönüktür; eyleyen (özne), eylemini bir nesne üzerinde gerçekleştirmekte, böylece bir nesne etkilenmektedir:
,sevmek سومك ,içmek ايچمك ,getirmek كتورمك ,kapamaḳ قاپامق ,açmaḳ آمچق ,ḳırmaḳ قريمق
ييمك yemek gibi.
Geçişsiz fiillerde ise, gerçekleşen eylem, yalnızca eyleyenle ilgilidir. Başka bir deyişle,
eyleyenin, gerçekleştirdiği eylemle bir kişi/nesne üzerinde herhangi bir etkide bulunması
söz konusu değildir:
اوتورمق oturmaḳ, كلمك gelmek, باقمق baḳmaḳ, اومچق uçmaḳ gibi.
Geçişli fiiller, etkileyici olmaları yüzünden, etkileyecekleri bir kişi/nesne isterler. Etkilenen kişi/nesne, bu fiillerin yüklemi olduğu cümlede nesne adını alır. Geçişsiz fiiller
ise, etkileyici olmadıklarından, etkileyecekleri bir kişi/nesne gerekli değildir, dolayısıyla
yüklemi oldukları cümlede üye olarak nesne yer almaz.
Durum ve oluş fiilleri genellikle geçişsizdirler:
طوميق ,bułaşmaḳ بولشمق ,pişmek پيشمك ,oturmaḳ اوتورمق ,yatmaḳ يامتق ,beklemek بكلمك
doymaḳ, صارارمق sararmaḳ, بويومك büyümek, بويلنمق boyłanmaḳ gibi.
Bu bilgiler doğrultusunda doğru cevap B şıkkıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 28

"Geçişsiz fiillerde ise, gerçekleşen eylem, yalnızca eyleyenle ilgilidir. Başka bir deyişle, eyleyenin, gerçekleştirdiği eylemle bir kişi/nesne üzerinde herhangi bir etkide bulunması söz konusu değildir."
Aşağıdakilerden hangisinde yukarıdaki açıklamaya uygun bir örnek yer almamaktadır?

Oturmak

Gelmek

Yatmak

Bakmak

Uçmak

Açıklama:

Fiiller anlamca, belirttikleri eylemin bir nesneyi etkileyip etkilememesine göre de
farklılaşır ve bu yönden iki öbek oluşturur: geçişli fiiller, geçişsiz fiiller.
Geçişli fiillerde eylem dışa dönüktür; eyleyen (özne), eylemini bir nesne üzerinde gerçekleştirmekte, böylece bir nesne etkilenmektedir:
,sevmek سومك ,içmek ايچمك ,getirmek كتورمك ,kapamaḳ قاپامق ,açmaḳ آمچق ,ḳırmaḳ قريمق
ييمك yemek gibi.
Geçişsiz fiillerde ise, gerçekleşen eylem, yalnızca eyleyenle ilgilidir. Başka bir deyişle,
eyleyenin, gerçekleştirdiği eylemle bir kişi/nesne üzerinde herhangi bir etkide bulunması
söz konusu değildir:
اوتورمق oturmaḳ, كلمك gelmek, باقمق baḳmaḳ, اومچق uçmaḳ gibi.
Geçişli fiiller, etkileyici olmaları yüzünden, etkileyecekleri bir kişi/nesne isterler. Etkilenen kişi/nesne, bu fiillerin yüklemi olduğu cümlede nesne adını alır. Geçişsiz fiiller
ise, etkileyici olmadıklarından, etkileyecekleri bir kişi/nesne gerekli değildir, dolayısıyla
yüklemi oldukları cümlede üye olarak nesne yer almaz.
Durum ve oluş fiilleri genellikle geçişsizdirler:
طوميق ,bułaşmaḳ بولشمق ,pişmek پيشمك ,oturmaḳ اوتورمق ,yatmaḳ يامتق ,beklemek بكلمك
doymaḳ, صارارمق sararmaḳ, بويومك büyümek, بويلنمق boyłanmaḳ gibi.
Bu bilgiler doğrultusunda doğru cevap C şıkkıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 29

"Durum ve oluş fiilleri genellikle geçişsizdirler."
Aşağıdakilerden hangisinde yukarıdaki açıklamaya uygun bir örnek yer almamaktadır?

Beklemek

Yakmak

Sararmak

Kırmak

Boylamak

Açıklama:

Fiiller anlamca, belirttikleri eylemin bir nesneyi etkileyip etkilememesine göre de
farklılaşır ve bu yönden iki öbek oluşturur: geçişli fiiller, geçişsiz fiiller.
Geçişli fiillerde eylem dışa dönüktür; eyleyen (özne), eylemini bir nesne üzerinde gerçekleştirmekte, böylece bir nesne etkilenmektedir:
,sevmek سومك ,içmek ايچمك ,getirmek كتورمك ,kapamaḳ قاپامق ,açmaḳ آمچق ,ḳırmaḳ قريمق
ييمك yemek gibi.
Geçişsiz fiillerde ise, gerçekleşen eylem, yalnızca eyleyenle ilgilidir. Başka bir deyişle,
eyleyenin, gerçekleştirdiği eylemle bir kişi/nesne üzerinde herhangi bir etkide bulunması
söz konusu değildir:
اوتورمق oturmaḳ, كلمك gelmek, باقمق baḳmaḳ, اومچق uçmaḳ gibi.
Geçişli fiiller, etkileyici olmaları yüzünden, etkileyecekleri bir kişi/nesne isterler. Etkilenen kişi/nesne, bu fiillerin yüklemi olduğu cümlede nesne adını alır. Geçişsiz fiiller
ise, etkileyici olmadıklarından, etkileyecekleri bir kişi/nesne gerekli değildir, dolayısıyla
yüklemi oldukları cümlede üye olarak nesne yer almaz.
Durum ve oluş fiilleri genellikle geçişsizdirler:
طوميق ,bułaşmaḳ بولشمق ,pişmek پيشمك ,oturmaḳ اوتورمق ,yatmaḳ يامتق ,beklemek بكلمك
doymaḳ, صارارمق sararmaḳ, بويومك büyümek, بويلنمق boyłanmaḳ gibi.
Bu bilgiler doğrultusunda doğru cevap D şıkkıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 30

"Kimi fiiller, çeşitlenmiş sözlük anlamlarına göre, hem geçişli, hem geçişsiz özellik gösterirler. Bunlara ortada fiiller denir."
Aşağıdakilerden hangisinde yukarıdaki açıklamaya uygun bir örnek yer almaktadır?

Yemek

Beklemek

Getirmek

Bulaşmak

Toplamak

Açıklama:

Kimi fiiller, çeşitlenmiş sözlük anlamlarına göre, hem geçişli, hem geçişsiz özellik gösterirler. Bunlara ortada fiiller denir:
طوپالمق topłamaḳ “1. nesneli: ekin, çiçek, … biriktirmek, 2. nesnesiz: şişmanłamaḳ”;
كچمك geçmek “1. nesneli: dereyi, köprüyü, … geçmek, 2. nesnesiz: aşağıdan, üstten, …
geçmek gibi.
Bu bilgiler doğrultusunda doğru cevap E şıkkıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 31

Hangisi sürerlik bildiren bir fiildir?

pişmek

başlamak

açmak

tükenmek

bırakmak

Açıklama:

B ve C seçeneğindeki fiiller bir eylemin başlangıç aşamasını, daha doğrusu gerçekleşmesi için süre gerekmeyen bir oluş ve kılışı; D ve E seçeneğindekiler ise gerçekleşmesi süre isteyen bir eylemin bitiş aşamasını anlatır, daha doğrusu, süregelen bir eylemin sona erişindeki gerçekleşmeyi bildirir. Ancak A seçeneğindeki sürerlik bildirir. Bunlarda kılış ve oluş belli bir süre içinde gerçekleşir ya da işin/eylemin gerçekleşmesi için belli bir süre gereklidir:olgunlaşmak, büyümek, uyumak, yemek, pişmek, koşmak, yürümek, çalışmak, tutmak, kaynamak, uzamak vb. Dolayısıyla A doğru seçenektir.

Doğru Cevap: A

Soru 32

Bir fiilin geçişli veya geçişsiz olması hangisini almasına bağlıdır?

özne

zarf

nesne

cümle dışı unsur

yer tamlayıcısı

Açıklama:

Fiiller anlamca, belirttikleri eylemin bir nesneyi etkileyip etkilememesine göre de
farklılaşır ve bu yönden iki öbek oluşturur: geçişli fiiller, geçişsiz fiiller. Görüldüğü gibi C doğru seçenektir.

Doğru Cevap: C

Soru 33

Hangisi ortada fiildir yani hem geçişli, hem geçişsiz özellik göstermektedir?

gelmek

geçmek

bakmak

oturmak

sevmek

Açıklama:

Kimi fiiller, çeşitlenmiş sözlük anlamlarına göre, hem geçişli, hem
geçişsiz özellik gösterirler. Bunlara ortada fiiller denir:طوپلامق topłamak “1. nesneli: ekin, çiçek, … biriktirmek, 2. nesnesiz: şişmanłamak”;كچمك geçmek “1. nesneli: dereyi, köprüyü, … geçmek, 2. nesnesiz: aşağıdan, üstten, … geçmek gibi. Oysa gelmek, oturmak ve bakmak fiilleri yalnızca geçişsiz, sevmek ise yalnızca geçişlidir. Dolayısıyla B doğru seçenektir.

Doğru Cevap: B

Soru 34

Hangisinde bitmemiş bir fiil bulunmaktadır?

كلمشز

قووارلر

اولماز

كيتمك

كلورم

Açıklama:

Çekimsiz fiil ise, fiil kök ve gövdelerinden belli eklerle yapılmış hem fiile, hem isme yatkın ve yakın türemiş kelimelerdir. Bu melez nitelikleriyle fiile yatkınlıkları, kılış ve oluş bildirerek özne, nesne, dolaysız tümleyiciler ve zarf gibi üyeler alıp bitmemiş yargı öbekleri oluşturabilmeleri; isme yatkınlıkları ise, söz içinde isim sınıfından kelimeler (adlar, zamirler, sıfatlar ve zarar) gibi kullanılabilmeleri, isim çekim ekleri alabilmeleridir. Bu yüzden bunlara fiilin isimleşmiş (isimcil) şekilleri dendiği gibi, bitmemiş fiil de denir. Bunlar fiil adları, sıfatfiiller ve zarfiillerdir. A seçeneğindeki gelmişiz, B'deki kovarlar, C'deki olmaz ve E'deki gelirim çekimli fiildir. Oysa D seçeneğindeki gitmek bir bitmemiş fiildir. Dolayısıyla D doğru seçenektir.

Doğru Cevap: D

Soru 35

Hangisinde bir çatı eki bulunmaz?

بولنمق

آقتمق

كينمك

آشورمق

ايشيتمك

Açıklama:

A seçeneğindeki bulunmak, B'deki akıtmak, C'deki geyinmek ve D'deki aşırmak fiillerinde çatı ekleri bulunmaktadır. Ancak E seçeneğindeki işitmek fiilinde herhangi bir çatı eki yoktur. Dolayısıyla E doğru seçenektir.

Doğru Cevap: E

Soru 36

Hangisi " اوردوادرنه دن مرور ايله صوفيه يه كيده جكدر " cümlesinde bulunan Arapça bir adfiildir?

اوردو

ادرنه

مرور

ايله

صوفيه يه

Açıklama:

Arap harfleriyle yazılan "اوردوادرنه دن مرور ايله صوفيه يه كيده جكدر " cümlesinin okunuşu "Ordu Edirne'den mürûr ile Sofya'ya gidecektir." şeklindedir. Bu metindeki mürûr kelimesi Arapçada geçmek anlamında adfiildir. C, doğru seçenektir.

Doğru Cevap: C

Soru 37

Hangi seçenekte zarf işleyişinde bir bitmemiş/çekimsiz bir fiil bulunmaktadır?

اونی بو حالده كورمك بنی اوزدی

اولمدين كمسه ابدی حيات بولماز

ويرن ال آلان الدن خيرليدر

كيتمك وار دونمك يوق

دوشنك دوستی اولماز

Açıklama:

A seçeneğindeki "Onu bu halde görmek beni üzdü.", C'deki "Veren el alan elden hayırlıdır.", D'deki "Gitmek var dönme yok" ve son olarak E'deki "Düşenin dostu olmaz" cümlelerinde zarf işlevinde bir bitmemiş/çekimsiz fiil yoktur. Ancak B'deki "Ölmedin kimse ebedî hayât bulmaz." cümlesinde yer alan "ölmedin" kelimesi cümlede zarf işleyişindeki bir bitmemiş / çekimsiz fiildir.

Doğru Cevap: B

Soru 38

Hangi cümlede iyelik eki almış bir bitmemiş / çekimsiz fiil yoktur?

بر بنا خراب اولمدقچه معمور اولماز

كله جكنی نرهدن بيله بيليردم

دوشنك دوستی اولماز

كوزم جانم افندم سودكم دولتلو سلطانم

اوه كلمسيله چيقمسی بر اولدی

Açıklama:

A seçeneğindeki "Bir binâ harâb olmadıkça ma'mûr olmaz" cümlesinde "olmadıkça" kelimesi bir bitmemiş /çekimsiz fiildir ancak iyelik eki almamıştır. Oysa B'deki cümlede "geleceğini", C'deki cümlede "düşenin", D'deki cümlede "sevdiğim" ve E'deki cümlede "gelmesiyle çıkması" kelimeleri iyelik eki almış olan bitmemiş/çekimsiz fiildir. Dolayısıyla A doğru seçenektir.

Doğru Cevap: A

Soru 39

Hangi cümlede sıfatfiil bulunmaktadır?

اوچ كوندن بری يانان اورمان بر دورلو سوندرلهمدی

ياران ايله صحبت فردايه قالدی

حصار فتح اوليجق ابتدا اذان اوقونور

سنی اولنجه يه قدر سوهجكم

بن كورميه لی چوق آچلمشسكز

Açıklama:

A seçeneğindeki " Üç günden beri yanan orman bir türlü söndürülemedi." cümlesindeki yanan kelimesi bir sıfatfiildir. Diğer seçeneklerde bu durum yoktur. A doğru seçenektir.

Doğru Cevap: A

Soru 40

Hangi cümlede bir zarffiil bulunmaz?

اوغلان اولننجه بك اولدم صانير

فرنك جانی صيقلنجه صوصار تورك جانی صيقلنجه چوق سويلر

خطك كليجك سن ده بنی مومله آرارسين

سن بو يردن كيده لی سنی سويلر بكا طاغلر

مناره يی چالان قيليفينی حاضرلر

Açıklama:

A seçeneğindeki “Oğłan evlenince bey ołdum sanır.” cümlesindeki "evlenince" kelimesi, B’deki “Firenk cânı sıkıłınca susar, Türk cânı sıkıłınca çok söyler.” cümlesindeki "sıkılınca" kelimesi, C’deki “Hattın gelicek sen de beni mumła ararsın.” cümlesindeki "gelicek" kelimesi ve D’deki “Sen bu yerden gideli seni söyler baña dağłar,” cümlesindeki “gideli” kelimesi zarffiildir. Oysa E seçeneğindeki “Minâreyi çałan kıłıfını hâzırłar.” cümlesinde ise herhangi bir zarffiil yoktur. Dolayısıyla E doğru seçenektir.

Doğru Cevap: E

Soru 41

Aşağıdaki eylemlerden hangisi, gerçekleşmesi ile ilgili anlam özellikleri bakımından, hem başlangıç hem de bitiş aşamasına örnektir?

قاچمق

اولمک

اويانمق

آقمق

قايماق

Açıklama:

Eylemlerin gerçekleşmesi anlam özellikleri bakımından üç şekilde olur. Bunlar başlangıç, sürerlik ve bitiştir şeklindedir. A, D ve E seçenekleri sürerlik türüne örnek iken B seçeneği ise bitiş türüne örnektir. C seçeneğinde Uyanıklık halinin başlangıçı ve uyku halinin bitişi ile ilgili 2 yönlü bir anlam özelliği söz konusudur. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 42

Aşağıdaki eylemlerden hangisi fiil çatılarından, karşılıklı görünüş, türüne uygun örnek değildir?

کیرمک

ايتمک

صایمق

کیمک

اوتمک

Açıklama:

A seçeneğindeki Girmek fiilinin Girişmek, B seçeneğindeki İtmek fiilinin İtişmek, C seçeneğindeki Saymak fiilinin Sayışmak ve E seçeneğindeki Ötmek fiilinin ötüşmek şeklinde fiil çatılarından karşılıklı görünüş türüne uygunluğu söz konusudur. ancak D seçeneğindeki Giymek fiili uygun örnek değildir. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 43

Aşağıdakilerden hangisi Arapça'dan alınmış adfiillerden değildir?

توجه

تسليم

تهدید

تسکين

موجب

Açıklama:

A, B, C ve D seçenekleri mek/mak ekli adfiil olan sözcüklerdir. E seçeneğindeki mûcib sözcüğü ise olan kelimesiyle zarffiil olarak kullanılır. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 44

".کوز کوره کوره جامی قیردی" cümlesinde yer alan çekimsiz fiil çeşidinin benzeri aşağıdakilerden hangisidir?

کیده کله

چيقماديق

سومك

اوتوران

ييتيك

Açıklama:

" Göz göre göre camı kırdı." cümlesindeki göre göre zarf fiildir. Benzeri A seçeneğindeki gide gele sözcüğüdür. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 45

Aşağıdakilerden hangisi sesteş zarffiil örneğidir?

دويا دويا

چکه چکه

سوه سوه

يازا يازا

اتا اتا

Açıklama:

B seçeneğindeki "çeke çeke" sözcüğü "Çeke çeke usandım." ya da "Çeke çeke getirdim." örneklerinde olduğu üzere sesteş zarffiil tanımına uygundur. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 46

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde fiil çatısı geçişsiz değildir?

.اوى بويادى

.اغاچلر اوزادى

.ساعت دوردو

.اوجاق قاچتی

.چيچكلر اچتى

Açıklama:

Geçişsiz fiillerin sor cümlesi "ne/kim" şeklindedir? Geçişli fiiler ise nesneyi tanımlar. Bu nedenle A seçeneği geçişlidir. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 47

اولمغین sözcüğünün anlamdaşı aşağıdakilerden hangisidir?

Olmayarak

Olarak

Olduğunda

Olmadığında

Olunmayarak

Açıklama:

"Olmağın" zarfiilinin anlamdaşı olarak ya da olmakla şeklindedir. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 48

اوياندي۱

۲توپلادي

۳كيتي

Yukarıdaki fiillerin çatı özellikleri bakımından sıralanışı hangi seçenekte doğru olarak verilmiştir?

1- Geçişli 2- Geçişsiz 3-Dönüşlü

1- Geçişsiz 2- Geçişli 3-Dönüşlü

1- Geçişli 2- Dönüşlü 3-Geçişsiz

1- Geçişli 2- Geçişsiz 3-Geçişli

1- Dönüşlü 2- Geçişli 3-Geçişsiz

Açıklama:

1. fiil: Uyandı-Dönüşlü
2. fiil: Topladı-Geçişli
3. fiil: Gitti-Geçişsiz şeklinde sıralanmalıdır. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 49

.اليوم محكمه بر متعاد كشاد اولونارق مقيد اولان دعوالر كورولدى cümlesinin günümüz dilindeki karşılığı aşağıdakilerden hangisidir?

Bugün başlayan mahkemede mevcut davalar görüldü.

Mahkemede bugün ki davaların görülmesine başlandı.

Her zamanki gibi toplanan mahkemede bütün davalar görüldü.

Bugün, mahkeme alışılageldiği üzere başlayarak, kayıtlı olan davalar görüldü.

Kayıtlı davaların görüldüğü mahkeme bugün başlayacak.

Açıklama:

Özgün hali; "El-yevm mahkeme ber-mut'âd küşâd olunarak mukayyed olan da'vâlar görüldü." şeklindeki cümle de Türkçe ve Farsça sıfat ve zarffiiller kullanılmıştır. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 50

I. Arapça ve Farsça fiil adları bağımlı bir cümlede yüklem olarak kullanılabilirler.

II. Arapça ve Farsça'dan türemiş sıfatfiiller, Osmanlı Türkçe'sinde de sıfat olarak kullanılmıştır.

III. Zarf olarak kullanılan zarffiiller, adfiiller ve sıfatfiillere göre fiile daha yatkın ve yakındırlar.

Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri Osmanlı Türkçe'sindeki, çekimsiz fiiller için söylenebilir?

Yalnız I

I,II

I,II,III

Yalnız II

Yalnız III

Açıklama:

Her üç madde de Osmanlı Türkçesindeki çekimsiz fiilleri tarif eden özelliklerdendir. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 51

Aşağıdaki fiillerden hangisi sürerlik bildirir?

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 52

Aşağıdaki fiillerden hangisi geçişlidir?

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 53

Aşağıdakilerden hangisinde geçişsiz bir fiil bulunmaktadır?

Açıklama:

oturmak

Doğru Cevap: C

Soru 54

Aşağıdakilerden hangisi çekimli bir fiildir?

Açıklama:

gelirim

Doğru Cevap: D

Soru 55

cümlenin günümüz Türkçesi aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?

Onun bu halde olması beni üzdü.

Onu bu durumda görmek beni üzdü.

Onu bu halde görmem beni üzdü.

Onu şu halde görmek beni üzdü.

Onu bu halde görmek beni üzdü.

Açıklama:

Onu bu halde görmek beni üzdü.

Doğru Cevap: E

Soru 56

cümlenin günümüz Türkçesi aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?

Cân çıkmadan huy çıkmaz.

Cân çıgmadan huy çıkmaz.

Cân çıkmatan huy çıkmaz.

Cân çıkmadan hay çıkmaz.

Cân çıkmadan huy çıgmaz.

Açıklama:

Cân çıkmadan huy çıkmaz.

Doğru Cevap: A

Soru 57

cümlesinin günümüz Türkçesi aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?

Ağlarım hâfıza geldikçe gülüştüklerimiz.

Ağlarım hâtıra geldikçe gülüştüklerimiz.

Ağlarım aklıma geldikçe gülüştüklerimiz.

Ağlarsın hâtıra geldikçe gülüştüklerimiz.

Ağlarız hâtıra geldikçe gülüştüklerimiz.

Açıklama:

Ağlarım hâtıra geldikçe gülüştüklerimiz.

Doğru Cevap: B

Soru 58

Aşağıdakilerden hangisinde isim-fiil örneği vardır?

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 59

Aşağıdakilerden hangisi zarf-fiildir?

Açıklama:

bilip

Doğru Cevap: D

Soru 60

Aşağıdakilerden hangisi zarf-fiildir?

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 61

Aşağıdakilerden hangisi fiiller söz konusu olduğunda doğru bir yargı olamaz?

Cümle içinde gördükleri iş belli değildir, değişip başkalaşabilirler.

Fiiller sınıfının bölünmez bir bütünlüğü vardır.

Taşıdıkları anlamlar isimlere göre çok farklıdır.

Söz içinde işleyiş bakımından durumları değişmez.

Ayrı yapım ekleriyle türetilip, ayrı çekim ekleriyle çekimlenirler.

Açıklama:

Fiiller kılış, oluş ve durum bildiren kelimelerdir. Varlıkların gerçekleştirdikleri iş ve eylemleri, gerçekleşen iş ve eylemlerin biçimlerini, bir varlık, kavram, iş ve eylemin durumunu ve niteliğini anlatır. Türkçe’de ayrı kökleri olan, ayrı yapım ekleriyle üretilen ve ayrı çekim ekleri bulunan bu kelimeler dilde bir ana sınıf oluştururlar. Taşıdıkları anlamlar, karşıladıkları kavramlar, söz içinde kurdukları ilişkiler isimlere göre çok farklıdır. Fiil sınıfından kelimelerin söz içinde işleyiş bakımından durumları değişmez; gördükleri iş bellidir, değişip başkalaşmaz. Bu yüzden bu kelime sınıfının bölünmez bir bütünlüğü vardır. Bu bilgiden de anlaşılacağı üzere doğru cevap A şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 62

Türkçe'de bir fiil tabanı yalın haliyle ancak nerede görülebilir?

1. şahıs istek kipinde

2. şahıs emir kipinde

2. şahıs gereklilik kipinde

1. şahıs şart kipinde

3. şahıs dilek kipinde

Açıklama:

Türkçe’de bir fiil tabanı yalın hâliyle ancak emir kipinin 2. kişisinde görülür: ał, gir, tut, saḳła gibi. Bu cevaptan da anlaşılacağı üzere doğru cevap B şıkkıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 63

Aşağıdaki yargılardan hangisi çekimsiz bir Türkçe fiil tabanı hakkında söylenemez?

Emir kipinin 2. kişisi dışında kullanılamazlar.

Kişilere bağlanmadan söz içinde asıl işleyişini yerine getiremezler.

Türkçe'de fiillerin yapım ve çekim ekleri, isimlerin eklerinden farklı olamazlar.

Bağımsız bir cümlede yüklem olamazlar.

Zaman kavramlarına bağlanmadan söz içinde işlevsiz kalırlar.

Açıklama:

Türkçe’de bir fiil tabanı yalın hâliyle ancak emir kipinin 2. kişisinde görülür: ał, gir, tut, saḳła gibi. Bunun dışında Türkçe bir fiil tabanı çekimsiz olarak kullanılamaz, kişi ve zaman kavramlarına bağlanmadan söz içinde asıl işleyişini yerine getiremez, bir bağımsız cümlede yüklem olamaz. Bu bilgiden de anlaşılacağı üzere doğru cevap C şıkkıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 64

Başlamak

Açmak

Çıkmak

Gelmek

Girmek

Açıklama:

Kimi fiiller bir eylemin başlangıç aşamasını, daha doğrusu gerçekleşmesi için süre gerekmeyen bir oluş ve kılışı bildirir: باشالمق başłamaḳ, امچق açmaḳ, چيقمق çıḳmaḳ, كريمك girmek gibi. Fakat D şıkkındaki "gelmek" fiili gerçekleşmesi için süre gerektiren bir oluş ve kılış bildirmektedir. Bu nedenle doğru cevap D şıkkıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 65

Pişmek

Yemek

Çalışmak

Uzamak

Tükenmek

Açıklama:

Kimi fiiller sürerlik bildirir. Bunlarda kılış ve oluş belli bir süre içinde gerçekleşir ya da işin/eylemin gerçekleşmesi için belli bir süre gereklidir: اولغونلشمق ,büyümek بويومك uyumaḳ اويومق ,yemek) yemek (ييمك ,pişmek پيشمك قاينامق ,tutmaḳ طومتق ,çałışmaḳ چالشمق ,yürümek يورميك ,ḳoşmaḳ قومشق ,ołgunłaşmaḳ ḳaynamaḳ, اوزامق uzamaḳ gibi. Fakat E şıkkındaki "tükenmek" süregelen bir eylemin son bulmasını bildirmektedir. Bu nedenle doğru cevap E şıkkıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 66

"Kimi fiiller ise, gerçekleşmesi süre isteyen bir eylemin bitiş aşamasını anlatır; daha doğrusu, süregelen bir eylemin sona erişindeki gerçekleşmeyi bildirir."
Aşağıdaki seçeneklerden hangisinde yukarıda açıklamaya uygun bir örnek bulunmamaktadır?

Tutmak

Oturmak

Tükenmek

Yorulmak

Bırakmak

Açıklama:

Kimi fiiller ise, gerçekleşmesi süre isteyen bir eylemin bitiş aşamasını anlatır; daha doğrusu, süregelen bir eylemin sona erişindeki gerçekleşmeyi bildirir: اوتورمق ,bıraḳmaḳ برقمق ,yorułmaḳ يورملق ,tükenmek دوكنمك ,durmaḳ طورمق ,bitmek بيتمك oturmaḳ gibi. Ancak A şıkkındaki "tutmak" eylemi gerçekleşmek için belirli bir süreye ihtiyaç duyan fiillerdendir. Bu nedenle doğru cevap A şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 67

"Geçişli fiillerde eylem dışa dönüktür; eyleyen (özne), eylemini bir nesne üzerinde gerçekleştirmekte, böylece bir nesne etkilenmektedir."
Aşağıdaki seçeneklerden hangisinde yukarıdaki açıklamaya uygun bir fiil vardır?

Uçmak

Kırmak

Bakmak

Gelmek

Oturmak

Açıklama:

Geçişli fiillerde eylem dışa dönüktür; eyleyen (özne), eylemini bir nesne üzerinde gerçekleştirmekte, böylece bir nesne etkilenmektedir: ,sevmek سومك ,içmek ايچمك ,getirmek كتورمك ,kapamaḳ قاپامق ,açmaḳ آمچق ,ḳırmaḳ قريمق
ييمك yemek gibi. Bu bilgiden yola çıkarak bakıldığı zaman doğru cevap B şıkkıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 68

"Geçişsiz fiillerde ise, gerçekleşen eylem, yalnızca eyleyenle ilgilidir. Başka bir deyişle, eyleyenin, gerçekleştirdiği eylemle bir kişi/nesne üzerinde herhangi bir etkide bulunması söz konusu değildir."
Aşağıdaki seçeneklerden hangisinde yukarıdaki açıklamaya uygun bir fiil bulunmaktadır?

Yemek

Açmak

Uçmak

İçmek

Sevmek

Açıklama:

Geçişsiz fiillerde ise, gerçekleşen eylem, yalnızca eyleyenle ilgilidir. Başka bir deyişle, eyleyenin, gerçekleştirdiği eylemle bir kişi/nesne üzerinde herhangi bir etkide bulunması söz konusu değildir: اوتورمق oturmaḳ, كلمك gelmek, باقمق baḳmaḳ, اومچق uçmaḳ gibi. Bu bilgi doğrultusunda bakıldığı zaman doğru cevap C şıkkıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 69

"kimi fiiller, çeşitlenmiş sözlük anlamlarına göre, hem geçişli, hem geçişsiz özellik gösterirler. Bunlara ortada fiiller denir."
Aşağıdaki seçeneklerden hangisinde yukarıdaki açıklamaya uygun bir fiil bulunmaktadır?

Bulaşmak

Sararmak

Doymak

Toplamak

Boylamak

Açıklama:

Bununla birlikte kimi fiiller, çeşitlenmiş sözlük anlamlarına göre, hem geçişli, hem geçişsiz özellik gösterirler. Bunlara ortada fiiller denir: طوپالمق topłamaḳ “1. nesneli: ekin, çiçek, … biriktirmek, 2. nesnesiz: şişmanłamaḳ”; كچمك geçmek “1. nesneli: dereyi, köprüyü, … geçmek, 2. nesnesiz: aşağıdan, üstten geçmek gibi. Bu bilgiden yola çıkılırsa doğru cevabın D şıkkı olduğu anlaşılacaktır.

Doğru Cevap: D

Soru 70

Aşağıdaki seçeneklerden hangisinde bulunan fiil çatı çekimi itibarıyla diğerlerinden farklıdır?

Gördürmek

Okutmak

İçirmek

Göndermek

Bakınmak

Açıklama:

Türkçe’de fiil çatısının 6 görünüşü vardır. Bunlar eksiz ve -l-, -n-, -ş-, -dır-/-ur-/-dir-/-dür-, -t-, -r-, -ma/-me- ekleriyle kurulur:
1. Yalın görünüş: كورمك görmek
2. Edilen görünüşü: كورملك gör- (ü)l mek
3. Dönüşlü görünüş: كورمنك gör -(ü)n mek
4. Karşılıklı görünüş: كورمشك gör- (ü)ş mek
5. Ettiren görünüşü: كوردرمك gör-dür- mek, اوقتمق oḳu -t- maḳ, ايچورمك iç -(i)r- mek
6. Olumsuz görünüş: كورممك gör-me -mek.
Bu bilgiler dahilinde doğru cevap dönüşlü görünüş çatısı olan "bakınmak fiilidir. Bu nedenle doğru cevap E şıkkıdır.

Doğru Cevap: E

Ünite 5

Soru 1

Aşağıdakilerden hangisi geniş zaman birinci tekil şahısta çekimlenmiş bir fiildir?

بقرم

بقرسن

بقر

بقرز

بقرسز

Açıklama:

قرم baḳaram,

Doğru Cevap: A

Soru 2

Aşağıdakilerden hangisinde geniş zamanın hikayesiyle çekimlenmiş bir fiil vardır?

آترمشسن

آتردم

آترسك

آتر

آترسق

Açıklama:

آتردم atardım

Doğru Cevap: B

Soru 3

Aşağıdakilerden hangisinde sürekli şimdiki zaman kipinde çekimlenmiş bir fiil vardır?

بقردی

آترمشم

آتهيورم

بقرسه

آترسه

Açıklama:

atayorum آتهيورم

Doğru Cevap: C

Soru 4

Aşağıdaki fiillerden hangisi dolaylı geçmiş zaman söylenti kipinin 3. çoğul şahıs kişisine çekimlenmiştir?

Söylemiş

Söylemiştik

Söylemişsem

Söylemişti

Söylemişmişler

Açıklama:

Söylemişmişler

Doğru Cevap: E

Soru 5

Aşağıdakilerden hangisi gelecek zaman kipinde çekimlenmiş bir fiil değildir?

آتيسرز

آجتغم

بقيسرسن

آتيسرم

بقدی ايسه

Açıklama:

بقدی ايسه bakdı ise

Doğru Cevap: E

Soru 6

Aşağıdakilerden hangisinde kesin gereklilik kipinde çekimlenmiş bir fiil vardır?

آتملی سن

آتەجقمشلر

آتەجقسك

بقەجقسه

بقەجقسكز

Açıklama:

آتملی سن

Doğru Cevap: A

Soru 7

Aşağıdaki fiillerden hangisi gerekliliğin hikayesiyle çekimlenmiştir?

آمتليمشسن

آمتليدم

آمتليمشز

آمتليمشسكز

آمتليمشلر

Açıklama:

آمتليدم atmalıydım

Doğru Cevap: B

Soru 8

Aşağıdakilerden hangisinde gereklilik iki ikinci tekil şahısta çekimlenmiş bir fiil vardır?

atmalıyım

atmalı

atmalısın

atmalısınız

atmalıyız

Açıklama:

atmałısın

Doğru Cevap: C

Soru 9

Aşağıdaki fiillerden hangisi istek kipi birinci tekil şahısta çekimlenmiştir?

بقهسن

بقهسز

بقهلر

بقم

آتهسن

Açıklama:

بقم bakam

Doğru Cevap: D

Soru 10

Aşağıdakilerden hangisinde dilek şart kipinin ikinci tekil şahsıyla çekimlenmiş bir fiil vardır?

آتسهلر

آتسكز

آتسق

آتسم

آتسك

Açıklama:

آتسك atsan

Doğru Cevap: E

Soru 11

Aşağıdakilerden hangisi cümlenin kurucu üyesidir?

İsim

Sıfat

Zarf

Fiil

Edat

Açıklama:

Bir çekimli fiil bağımsız bir yargı bildiren cümlenin yüklemini oluşturur. Bu işleyişiyle cümlenin kurucu üyesi her zaman bir fiildir. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 12

۱. كلديم

۲. كليوروم

۳. كلجكيم

yukarıdaki fiillerin zaman sıralaması aşağıdaki seçenklerin hangisinde doğru olarak verilmiştir?

1.Gelecek
2.Şimdiki
3.Geçmiş

1.Şimdiki
2.Geçmiş
3.Gelecek

1.Geçmiş
2.Şimdiki
3.Gelecek

1.Şimdiki
2.Gelecek
3.Geçmiş

1.Gelecek
2.Geçmiş
3.Şimdiki

Açıklama:

1.Geldim-Geçmiş
2.Geliyorum-Şimdiki
3.Geleceğim-Gelecek
Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 13

درلر -dırłar/-dirler, -durłar/-dürler ekinin XVI.-XVII. yüzyıllardaki eşiti aşağıdakilerden hangisidir?

در -dır/-dir, -dur/-dür

لردر -łardur/lerdür; لر łar/ler

دور -dür/dur

دورلر-durlar/dürler

لردور-lerdür/lardur

Açıklama:

Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 14

"اتماق" fiilinin bildirme kipinin geniş zaman 3. tekil kişi çekimi aşağıdakilerden hangisidir?

ﺁترم-atarım

ﺁترر-atarłar

ﺁتردی-atardı

ﺁتر-atar

ﺁترسن-atarsın

Açıklama:

اتماق" fiilinin bildirme kipinin geniş zaman 3. tekil kişi çekimi ﺁتر-atar şeklindedir.

Doğru Cevap: D

Soru 15

"سويلردى" ifadesinin niteliği aşağıdakilerden hangisidir?

fiil+geniş zaman+şart+çoğul birinci kişi

fiil+sürekli şimdiki zaman+söylenti+tekil birinci kişi

fiil+geniş zaman+anlatma+tekil üçüncü kişi

fiil+geçmiş zaman+şart+çoğul birinci kişi

fiil+sürekli şimdiki zaman+şart+çoğul birinci kişi

Açıklama:

Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 16

"بيلييورسق"ifadesinin niteliği aşağıdakilerden hangisidir?

fiil+geniş zaman+şart+tekil birinci kişi

fiil+sürekli şimdiki zaman+söylenti+tekil birinci kişi

fiil+geniş zaman+söylenti+çoğul birinci kişi

fiil+geçmiş zaman+söylenti+şartçoğul birinci kişi

fiil+sürekli şimdiki zaman+şart+ çoğul birinci kişi

Açıklama:

Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 17

"ورميشتيكيز" ifadesinin niteliği aşağıdakilerden hangisidir?

fiil+geniş zaman+söylenti+tekil birinci kişi

fiil+sürekli şimdiki zaman+söylenti+tekil birinci kişi

fiil+geniş zaman+söylenti+çoğul birinci kişi

fiil+geçmiş zaman+söylenti+çoğul ikinci kişi

fiil+sürekli şimdiki zaman+söylenti+ çoğul birinci kişi

Açıklama:

Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 18

Aşağıdakilerden hangisi gelecek zaman bildirme kipinin “üçüncü çoğul kişi” çekimidir?

آتيسرلر

آتيسرديك

آتيسر

آتيسرديكيز

آتيسريم

Açıklama:

Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 19

Aşağıdaki fiil çekimlerinden hangisi niyetli gereklilik birinci çoğul kişi türündedir?

آتمق كركز

آتمق كرك

آتمق كركسكز

آتمق كركدرلر

آتمق كركم

Açıklama:

Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 20

Aşağıdakilerden hangisi "توتماق" fiilinin emir kipinin “ikinci tekil kişi” çekimidir?

توتدوم

توتدى

توتتولر

توتدوق

توت

Açıklama:

Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 21

Bir fiilin basit bildirme çekiminde bu kavramları katan ekler aşağıdaki seçeneklerin hangisinde sırasıyla ve doğru olarak verilmiştir?

Zaman+kişi+sayı

Zaman+tarz+kişi

Tarz+kişi+sayı

Zaman+tarz+sayı

Kişi+zaman+sayı

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 22

"Birleşik çekimlerde sıralama genel olarak zaman+tarz+kişi+sayı biçimindedir. Ancak Osmanlı Türkçesi’nde bazı kiplerde zaman ve tarz eklerinin farklı sıralanış durumları da bulunmaktadır."
Aşağıdaki seçeneklerde verilen örneklerden hangisi yukarıdaki açıklamada verilen farklı dizilişe örnektir?

Seveceksiñiz

Sevdiydim

Seversiz

Sevdik

Sevecekler

Açıklama:

Bir fiilin basit bildirme çekiminde bu kavramları katan ekler şu sıra içinde gelir: zaman ekleri + kişi ekleri + sayı ekleri. Birleşik çekimlerde ise sıra bugün genel olarak zaman + tarz + kişi + sayı biçimindedir. Ancak, aşağıdaki örnek çekimlerde görüleceği gibi, Osmanlı Türkçesi’nde bazı kiplerde zaman ve tarz eklerinin farklı sıralanış durumları da bulunmaktadır:
سودمدی sevdimdi - سوديدم sevdiydim, سوديسم sevdiysem - سودمسه sevdimse gibi.
Bu bilgiler doğrultusunda doğru cevap B şıkkıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 23

Aşağıdaki seçeneklerden verilenlerden hangisi gelecek zaman kavramı bildirmez?

-acak/-ecek ekli çekimler

-iser ekli çekimler

-mış/-miş ekli çekimler

-se gerek ekli çekimler

a-/-e ekli çekimler

Açıklama:

Osmanlı Türkçesi’nde gelecek zaman anlatımı için birden çok ek kullanılmıştır. Bunlardan, daha sonra istek kipi eki olan a-/-e ile -iser, önceki dönemin gelecek zaman ekleridir. Ancak bunlar, XVI. yüz yıl boyunca ve XVII. yüz yıl içinde de, giderek azalan ölçüde olmak üzere, gelecek zaman anlatımlı ekler olarak kullanılmışlardır. -acaḳ/-ecek daha sonra ortaya çıkmış bir ektir. Ayrıca geniş zaman ve şimdiki zaman kipleri ile -se gerek biçiminin de gelecek zaman anlattığını eklemeliyiz. Emir tekil ve çoğul çekimli biçimleri sayılan seveyim ve sevelim de aslında gelecek zaman anlatır.
Bu bilgiler doğrultusunda doğru cevap C şıkkıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 24

Aşağıdakilerden hangisi Meninski ve Viguier gibi yabancı gramer yazarlarının şimdiki zaman ve gelecek zaman kipi saydıkları bildirme kipidir?

Emir

Sürekli şimdiki zaman

İstek

Geniş zaman

Geçmiş zaman

Açıklama:

Geniş zamanın bildirme kipi aslında basit ya da belirsiz şimdiki zaman kipi sayılır. Ancak Türkçe’de eskiden beri geçmiş, şimdiki ve gelecek zamanı içine alan kaplayıcı bir zaman anlatımına sahip olmuştur. Kullanışa göre gereklik de anlatır. Meninski, Viguier gibi yabancı gramer yazarları şimdiki ve gelecek kipi saymışlardır.
Bu bilgiler doğrultusunda doğru cevap D şıkkıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 25

Aşağıdakilerden hangisi emir kipinin “çoğul birinci kişi” çekimidir?

باقغل

باقسون

باقك

باقسونلر

باقلم

Açıklama:

Tablodaki bilgiler incelendiğinde doğru cevap E şıkkıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 26

Aşağıdakilerden hangisi dilek-şart kipinin “çoğul ikinci kişi” anlatma çekimidir?

بقسيدكز

بقسيدق

بقسهلردی

بقسيدك

بقسيدم

Açıklama:

Tablodaki bilgiler doğrultusunda doğru cevap A şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 27

Aşağıdakilerden hangisi salt gereklik kipinin “tekil üçüncü kişi” söylenti çekimidir?

آتسك كركمش

آتسه كركمش

آتسم كركمش

آتسق كركمش

آتسلر كركمش

Açıklama:

Tablodaki bilgiler doğrultusunda doğru cevap B şıkkıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 28

Aşağıdaki seçeneklerden hangisinde "آتيسرسكز" ifadesinin niteliği doğru olarak verilmiştir?

fiil+şart+anlatma+çoğul birinci kişi

fiil+şart+geçmiş zaman+çoğul birinci kişi

fiil+gelecek zaman+çoğul ikinci kişi

fiil+gelecek zaman+anlatma+tekil birinci kişi

fiil+şart+geniş zaman+anlatma+çoğul birinci kişi

Açıklama:

Atısarsañuz şeklinde okunan sözcük, fiil kökünün üzerine gelen şart kipi ve 2. çoğul kişi ekiyle çekimlenmiştir. Bu nedenle doğru cevap C şıkkıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 29

Aşağıdaki seçeneklerden hangisinde "بقيسردكز" ifadesinin niteliği doğru olarak verilmiştir?

fiil+gelecek zaman+anlatma+çoğul birinci kişi

fiil+şart+geniş zaman+anlatma+ çoğul birinci kişi

fiil+şart+anlatma+çoğul ikinci kişi

fiil+gelecek zaman+anlatma+çoğul ikinci kişi

fiil+şart+geçmiş zaman+çoğul ikinci kişi

Açıklama:

baḳıserdüñüz şeklinde okunan sözcük, bak fiilinin üzerine gelecek zaman kipi ve anlatma çekimi gelerek 2. çoğul kişi ekiyle çekimlenmesiyle oluşmuştur. Bu nedenle doğru cevap D şıkkıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 30

Aşağıdaki seçeneklerden hangisinde "آتمشمشسكز" ifadesinin niteliği doğru olarak verilmiştir?

fiil+geçmiş zaman+söylenti+çoğul ikinci kişi

fiil+dolaylı geçmiş zaman+bildirme+çoğul üçüncü kişi

fiil+geçmiş zaman+söylenti+tekil ikinci kişi

fiil+dolaylı geçmiş zaman+bildirme+çoğul ikinci kişi

fiil+dolaylı geçmiş zaman+söylenti+çoğul ikinci kişi

Açıklama:

atmışmışsıñız şeklinde okunan sözcük, at fiili üzerine dolaylı geçmiş zaman söylenti kipi ile çoğul ikinci kişi ekiyle çekimlenmiştir. Bu nedenle doğru cevap E şıkkıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 31

Gramer yazarı Viguier aşağıdakilerden hangisini şimdiki ve gelecek zaman kipi saymıştır?

Emir kipi

Geçmiş zaman

Kesin gereklik

Geniş zaman

Niyetli gereklik

Açıklama:

Gramer yazarı Viguier geniş zamanı, şimdiki ve gelecek kipi saymıştır. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 32

Kişi ve zaman ekleri çekimli fiillerin şartıdır.
Çekimli fiillere bitmiş fiil adı da verilir.
Çekimli fiilde kişiye bağlı sayı kavramı çoğul için ekle belirtilir.

Çekimli fiiller ile ilgili olarak yukarıda verilen bilgilerden hangisi veya hangileri doğrudur?

Yalnız II

I ve II

I ve III

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Fiil tabanlarının zaman ve kişi ekleri almış şekillerine çekimli fiiller diyoruz. Söz içinde bir yargıyı tamamladığı için bu durumdaki fiil bitmiş fiil adını alır. Çekimli fiillerde kişiye bağlı sayı kavramı bulunur. Tekil için ek yoktur. Çoğul ise bir ekle belirtilir. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 33

Çekimli fiillerde kişi kavramı olması şarttır.
Türkçede kişi ekleri üç kaynaktan gelir.
Kişi ekleri, söyleyen/konuşan, söylenen/dinleyen ve sözü geçen olmak üzere 1., 2. ve 3. kişileri bildirir.

Fiillerde kişi ve kişi ekleri ile ilgili olarak yukarıda verilenlerden hangisi veya hangileri doğrudur?

Yalnız II

I ve II

I ve III

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Kişi kavramı, çekimli fiillerde bulunması gerekli bir kavramdır ve kişi ekleri, söyleyen/konuşan, söylenen/dinleyen ve sözü geçen olmak üzere 1., 2. ve
3. kişileri bildirir. Türkçe’de kişi ekleri, kişi zamirleri ve iyelik ekleri olamak üzere iki kaynaktan gelir. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 34

Aşağıdaki fiillerden hangisinde gelecek zamanın söylenti çekimi vardır?

Atacağım

Atacaktım

Atacakmışım

Atacaksam

Atıserim

Açıklama:

Atacakmışım fiili gelecek zamanın söylenti çekimidir. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 35

Zaman ekleri
İyelik ekleri
Kişi ekleri

Çekimli fiil elde etmek için fiil tabanına yukarıda verilen eklerden hangisi veya hangileri eklenmelidir?

Yalnız I

I ve II

I ve III

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Fiil tabanlarının zaman ve kişi ekleri almış şekillerine çekimli fiiller diyoruz.
Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 36

Osmanlı Türkçesinde Arapça ve Farsçadan alınma çok sayıda isim vardır.
Osmanlı Türkçesinde fiillerin çoğu Türkçe asıllıdır.
Bir çekimli fiil bağımsız bir yargı bildiren cümlenin yüklemini oluşturur.

Yukarıda verilen bilgilerden hangisi veya hangileri doğrudur?

Yalnız II

I ve II

I ve III

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Osmanlı Türkçesi’nde, çoğu Arapça ve Farsça’dan olmak üzere, yabancı dillerden alınma çok sayıda isim vardır. Buna karşılık fiiller Türkçe asıllıdır. Bir çekimli fiil bağımsız bir yargı bildiren cümlenin yüklemini oluşturur. Bu işleyişiyle cümlenin kurucu üyesi her zaman bir fiildir.
Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 37

Fiiller, birleşik çekim ile tarz kavramını kazanırlar.
Tarz kavramı, anlatma, söylenti ve şart şeklinde olabilir.
Zaman ve kişi çekimli bir fiilin şartıdır.

Yukarıda verilen bilgilerden hangisi veya hangileri doğrudur?

Yalnız I

I ve II

I ve III

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Zaman ve kişi çekimli fiilin şartıdır ve tarz kavramı birleşik çekim ile elde edilir. Söylenti, anlatma ve şart şeklinde olabilirler. Verilen bilgilerin tamamı doğrudur.
Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 38

Bir fiilin basit bildirme çekiminde ekler hangi sıra ile gelmektedir?

Zaman ekleri + kişi ekleri + sayı ekleri

Kişi ekleri + zaman ekleri + sayı ekleri

Sayı ekleri + kişi ekleri + zaman ekleri

Kişi ekleri + sayı ekleri + zaman ekleri

Zaman ekleri + sayı ekleri + kişi ekleri

Açıklama:

Bir fiilin basit bildirme çekiminde bu kavramları katan ekler şu sıra içinde gelir: zaman ekleri + kişi ekleri + sayı ekleri.
Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 39

Çekimli fiillere tarz kavramı nasıl kazandırılır?

edilgenlik ekiyle

dönüşlük ekiyle

ettirgenlik ekiyle

basit çekimle

birleşik çekimle

Açıklama:

Çekimli fiillere eklenen başka bir kavram da tarz’dır. Fiiller bu kavramı birleşik
çekimlerde kazanırlar. Bunlar da anlatma (hikâye), söylenti (rivayet) ve şart kavramlarıdır. E, doğru seçenektir.

Doğru Cevap: E

Soru 40

Hangi seçenekte iyelik eklerinden gelen kişi eki bulunmaktadır?

كوررين

كورديم

كورهجكم

كورهيم

كورملى يم

Açıklama:

b. İyelik Eklerinden Gelen Kişi Ekleri
Bunlar,
1) isim fiilinin geçmiş ve şart çekiminde:
كوزل ايدمgüzel idi-m, كوزلدمgüzel-di-m, كوزل ايسمgüzel ise-m, كوزلسمgüzel-se-m,
2) diğer fiillerin geçmiş zaman ve şart çekimlerinde:
آلدمał-dı-m, سودمsev-di-m; آلسمał-sa-m, سوسمsev-se-m gibi;
kullanılan kişi ekleridir. Dolayısıyla B doğru seçenektir.

Doğru Cevap: B

Soru 41

Hangisi i- fiilinin (isim fiilinin) geniş çekimidir?

سوسم

كوررم

باقه يوررم

كوزل ايم

آلدم

Açıklama:

Türkçede iki tip kişi ekleri bulunmaktadır. a. Zamirlerden Gelen Kişi Ekleri ve b. İyelik Eklerinden Gelen Kişi Ekleri. Bu kişi ekleri i- fiiliyle kullanımı şöyledir:
a. Zamirlerden Gelen Kişi Ekleri
i- fiilinin (isim fiilinin) geniş ve dolaylı geçmiş zamanlarında:
كوزلم , كوزل ايمgüzel-em, güzel-im, كوزلمشمgüzel-miş-em, güzel-miş-im;
b. İyelik Eklerinden Gelen Kişi Ekleri:
İsim fiilinin geçmiş ve şart çekiminde:
كوزل ايدم güzel idi-m, كوزلدم güzel-di-m, كوزل ايسم güzel ise-m, كوزلسم güzel-se-m
Görüldüğü gibi yalnızca D seçeneğinde bu durum söz konusudur. Dolayısıyla D doğru seçenektir.

Doğru Cevap: D

Soru 42

Hangisinde zamirlerden gelen kişi eki bulunmaktadır?

كوزلم

كوزل ايدم

سودم

آلسم

كوزل ايسم

Açıklama:

Osmanlı Türkçesi’nde kullanılan zamirlerden gelen kişi ekleri 1) i- fiilinin (isim fiilinin) geniş ve dolaylı geçmiş zamanlarında ve 2) diğer fiillerin geçmiş zaman, şart ve emir dışındaki, yani geniş zaman, şimdiki zaman, gelecek zaman, dolaylı geçmiş zaman, istek ve gereklik çekimlerinde kullanılmıştır:
1) i- fiilinin (isim fiilinin) geniş ve dolaylı geçmiş zamanlarında:
كوزلم , كوزل ايم güzel-em, güzel-im, كوزلمشم güzel-miş-em, güzel-miş-im;
2) diğer fiillerin geçmiş zaman, şart ve emir dışındaki, yani geniş zaman, şimdiki zaman, gelecek zaman, dolaylı geçmiş zaman, istek ve gereklik çekimlerinde:
كوررم görür-em, كوررين görür-in, كوررم görür-üm, باقهيوررم bakayür-üm, كورهيورم göreyorum, كورهجكمgörecek-im, كورمشم görmüş-em/görmüşüm, كورهيم göreyim, يم كورملى gibi.
Görüldüğü gibi A doğru seçenektir.

Doğru Cevap: A

Soru 43

Geniş zamanın bildirme kipi hangisinin anlatımına sahip değildir?

şimdiki zaman

gelecek zaman

geçmiş zaman

gereklilik

şart

Açıklama:

Geniş Zaman
Geniş zamanın bildirme kipi aslında basit ya da belirsiz şimdiki zaman kipi sayılır. Ancak Türkçe’de eskiden beri geçmiş, şimdiki ve gelecek zamanı içine alan kaplayıcı bir zaman anlatımına sahip olmuştur. Kullanışa göre gereklik de anlatır. Meninski, Viguier gibi yabancı gramer yazarları şimdiki ve gelecek kipi saymışlardır. Görüldüğü gibi E, doğru seçenektir.

Doğru Cevap: E

Soru 44

Sürekli şimdiki zaman hangi tasvir fiilden gelişmiştir?

dur-

otur-

er-

yüri-

ur-

Açıklama:

Sürekli Şimdiki Zaman
Sürmekte olan bir kılış ve oluşun zamanını bildiren bir kiptir. Bu yüzden sürekli şimdiki zaman kipi de denir. XVI. yüz yıl içinde, süre içinde gerçekleşme bildiren bir fiil olan yüri-/ yürü- tasvir fiilinden gelişmiştir. D, doğru seçenektir.

Doğru Cevap: D

Soru 45

Hangisi gelecek zaman bildirmez?

bakam

bakıserim

bakayım

baksam gerek

bakmalıyım

Açıklama:

Gelecek Zaman Osmanlı Türkçesi’nde gelecek zaman anlatımı için birden çok ek kullanılmıştır. Bunlardan, daha sonra istek kipi eki olan a-/-e ile -iser, önceki dönemin gelecek zaman ekleridir. Ancak bunlar, XVI. yüz yıl boyunca ve XVII. yüz yıl içinde de, giderek azalan ölçüde olmak üzere, gelecek zaman anlatımlı ekler olarak kullanılmışlardır. -acak/-ecek daha sonra ortaya çıkmış bir ektir. Ayrıca geniş zaman ve şimdiki zaman kipleri ile -se gerek biçiminin de gelecek zaman anlattığını eklemeliyiz. Emir tekil ve çoğul çekimli biçimleri ayılan seveyim ve sevelim de aslında gelecek zaman anlatır. Görüldüğü gibi E seçeneğindeki çekim burada bulunmaz. Dolayısıyla E doğru seçenektir.

Doğru Cevap: E

Soru 46

Hangi seçenekte salt gereklilik çekimi bulunmaktadır?

atmalıyım

atsam gerek

atacağım

atam

atmalıydım

Açıklama:

Salt Gereklik
Henüz gerçekleşmemiş, ama gerçekleşmesi dilenen ya da beklenen bir kılış ve oluşun gerekli olduğunu anlatır; başka bir deyişle, yakın ya da uzak gelecekte gerçekleşmesi dilenen ya da beklenen bir eylemin aslında gerekliğini öne çıkarıp vurgulayan bir anlatımı vardır. Bu yüzden, yukarıda da belirttiğimiz gibi, gelecek zaman kiplerinden sayılır. Görüldüğü gibi B doğru seçenektir.

Doğru Cevap: B

Soru 47

Hangisi "آتمق كركم atmak gereğim" çekiminin adıdır?

kesin gereklik

salt gereklik

gerçek gereklik

niyetli gereklik

gerekliğin hikâyesi

Açıklama:

Niyetli Gereklik
Niyete bağlı bir gereklik; başka bir deyişle, bir kılış ve oluşun gerçekleştirilmesine karar verme gerekliğini anlatır. Bu kipin çekimi şöyledir: atmak gereğim / atmak gereksin/ atmak gerektir ~ atmak gerek / atmak gereğiz / atmak gereksiñiz / atmak gerektirler.
Görüldüğü gibi D doğru seçenektir.

Doğru Cevap: D

Soru 48

Hangisi istek kipinin, XVI. ve XVII. yüz yıllarda anlatımı pekiştirilmiş bir şekli olarak kullanılmıştır?

bulay ki bakam

bakaydum

bakam

dur ki bakayım

baksaydım

Açıklama:

İstek kipinin, XVI. ve XVII. yüz yıllarda, bulay ki ve nola ki katkısıyla anlatımı pekiştirilmiş bir şekli de kullanılmıştır: bulay ki bakam / nola ki bakam. Dolayısıyla A doğru seçenektir.

Doğru Cevap: A

Soru 49

I. Çekimli fiillerde zaman ve kişi ekleri olmak zorundadır.
II. Çekimli fiillere bitmiş fiiller de denir.
III. Çekimli fiillerde kişiye bağlı sayı kavramı çoğullarda bir ekle ifade edilir.
Çekimli fiillerle ilgili olarak yukarıda verilenlerden hangisi veya hangileri doğrudur?

Yalnız III

I ve II

I ve III

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Fiil tabanlarının zaman ve kişi ekleri almış şekillerine çekimli fiiller diyoruz. Söz içinde bir yargıyı tamamladığı için bu durumdaki fiil bitmiş fiil adını alır. Çekimli bir fiil zaman ve kişi eki aldığında taşıdığı kavramlara yeni iki kavram yüklenmiş olur. Bu iki kavram çekimli bir fiilin ayrılmazı, şartıdır. Bunlara ek olarak, çekimli fiillerde kişiye bağlı sayı kavramı bulunur. Tekil için ek yoktur. Çoğul ise bir ekle belirtilir. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 50

Bir fiilin basit bildirme çekiminde ekler hangi sırayla gelmektedir?

zaman ekleri + kişi ekleri + sayı ekleri

zaman ekleri + sayı ekleri + kişi ekleri

sayı ekleri + kişi ekleri + zaman ekleri

kişi ekleri + zaman ekleri + sayı ekleri

kişi ekleri + sayı ekleri + zaman ekleri

Açıklama:

Bir fiilin basit bildirme çekiminde bu kavramları katan ekler şu sıra içinde gelir: zaman ekleri + kişi ekleri + sayı ekleri. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 51

Aşağıdakilerden hangisinde i- fiili geniş zamanda çekimlenmiştir?

كوزلم

باقهيوررم

كوزملشم

كوزلدم

كوزلسم

Açıklama:

كوزلیم , كوزلم güzel-em, güzel-im: i- fiilinin (isim fiilinin) geniş zaman çekimine örnektir. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 52

Aşağıdakilerden hangisi isim fiilin şart çekimine örnektir?

كوزلدم

كوزملشم

كوزلسم

كوزم

كوزملشم

Açıklama:

كوزلسم (güzel-se-m) isim fiilin şart çekimine örnektir. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 53

بقهجغز ifadesinin özelliği aşağıdakilerden hangisidir?

Fiil + geniş zaman + bildirme + tekil birinci kişi

Fiil + gelecek zaman + bildirme + çoğul birinci kişi

Fiil + geniş zaman + anlatma + tekil ikinci kişi

Fiil + gelecek zaman + anlatma + çoğul ikinci kişi

Fiil + geniş zaman + emir + çoğul birinci kişi

Açıklama:

بقهجغز (baḳacağız) ifadesi fiil + gelecek zaman + bildirme + çoğul birinci kişi özelliklerine sahiptir. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 54

Aşağıdakilerden hangisi emir kipinin üçüncü tekil kişi çekimidir?

آت

آتسون

آتلم

آتك

آتسونلر

Açıklama:

آتسون (atsın) ifadesi emir kipinin tekil ikinci kişi çekimidir. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 55

Aşağıdaki ifadelerden hangisi 'söylenti' özelliği taşımaktadır?

آت

آتسيدم

آتسم

آتسم كركمش

آمتق كركم

Açıklama:

آتسم كركمش (atsam gereğmiş) ifadesi söylenti özelliği taşımaktadır? Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 56

Aşağıdakilerden hangisi şart kipinin birinci çoğul kişi çekimidir?

آتمليسم

آتمليسك

آتمليسه

آتمليسق

آتمليسكز

Açıklama:

آمتليسق (atmałıysaḳ) ifadesi şart kipinin birinci çoğul kişi çekimidir. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 57

Zaman ekleri

İyelik ekleri

Kişi ekleri

Çekimli fiil elde etmek için fiil tabanına yukarıda verilen eklerden hangisi veya hangileri eklenmelidir?

Yalnız I

I ve II

I ve III

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Fiil tabanlarının zaman ve kişi ekleri almış şekillerine çekimli fiiller diyoruz.
Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 58

Aşağıdaki ifadelerden hangisi istek kipi içermektedir?

بقيسرلر

بقهجقلر

بقهلر

بقهجقدديلر

باقسونلر

Açıklama:

بقهلر (baḳałar) istek kipi çoğul üçüncü kişi çekimidir. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 59

Aşağıdakilerden hangisi bitmiş fiil değildir?

سورز

سودك

سويمسيز

سوه جكسكز

سوه جكلر

Açıklama:

Sevimsiz fiil değil sıfattır. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 60

Aşağıdakilerden fiil çekiminde 1. ve 2. kişiler kesin olarak doğrudur?

Çoğu zaman eksizdir.

Her zaman ekli olur.

Hem ekli hem eksizdir.

Her zaman eksizdir.

Yalnızca iyelik eki alırlar.

Açıklama:

Fiil çekiminde 1. ve 2. kişiler her zaman ekli olur. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 61

درلر-dırłar/-dirler, -durłar/-dürler ekinin geniş zamanının 3. çoğul kişisindeki eşiti aşağıdakilerden hangisidir?

م- am/-em, -ım/-im, -um/ -üm

ايز , از, يز-iz/-ız

لردر-/لر- łardur/-lerdür; lar/-ler

سكز- suñuz,/-süñüz, -sıñız/-siñiz

لاردير-łardur/-lerdür

Açıklama:

درلر-dırłar/-dirler, -durłar/-dürler ekinin geniş zamanının 3. çoğul kişisindeki eşiti

لردر-/لر- łardur/-lerdür; lar/-ler şeklindedir.

Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 62

"آلسم"

ifadesinin niteliği aşağıdakilerden hangisidir?

fiil+geniş zaman+şart+tekil birinci kişi

fiil+sürekli şimdiki zaman+söylenti+tekil birinci kişi

fiil+geçmiş zaman+şart+çoğul birinci kişi

fiil+geniş zaman+söylenti+tekil birinci kişi

fiil+geçmiş zaman+şart+tekil birinci kişi

Açıklama:

İlgili ifadenin niteliği "fiil+geniş zaman+şart+tekil birinci kişi" şeklindedir. Doğru cevap A'dir.

Doğru Cevap: A

Soru 63

"Dolaylı geçmiş çekiminin 3. kişi tekil ve çoğullarında Osmanlı Türkçe'sinde de ek her zaman kullanılmaz." Aşağıdakilerden hangisi bu kurala uygun örneklerden değildir?

ايمش

ايمشسز

اميشدر

اميشلر

اميشلردر

Açıklama:

Dolaylı geçmiş çekiminin 3. kişi tekil ve çoğullarında Osmanlı Türkçe'sinde de ek
her zaman kullanılmaz. "ايمشسز" ifadesi buna uygun örnek değildir. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 64

"خسته يمش"

ifadesinin niteliği aşağıdakilerden hangisidir?

fiil+ geçmiş zaman+tekil ikinci kişi

fiil+dolaylı geçmiş zaman+tekil birinci kişi

fiil+dolaylı geçmiş zaman+tekil üçüncü kişi

fiil+geniş zaman+tekil üçüncü kişi

fiil+dolaylı geçmiş zaman+çoğul üçüncü kişi

Açıklama:

İlgili ifadenin niteliği"fiil+dolaylı geçmiş zaman+tekil üçüncü kişi" şeklindedir. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 65

"بقه يور"

fiilinin zaman bildiren kipi aşağıdakilerden hangisidir?

Sürekli şimdiki zaman

Geniş zaman

Geçmiş zaman"

Gelecek zaman

Dolaylı geçmiş zaman

Açıklama:

Bak(a)yür fiilin zaman bildiren kipi, "sürekli şimdiki zaman"dır. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 66

Aşağıdakilerden hangisi geçmiş zaman-bildirme kipinin “birinci çoğul kişi” çekimidir?

آتدم

آتدق

آتدك

آتدكز

آتديلر

Açıklama:

Atdık/Attık fiili, geçmiş zaman-bildirme kipinin “birinci çoğul kişi” çekimidir. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 67

Aşağıdakilerden hangisi dolaylı geçmiş zaman-şart kipinin “üçüncü çoğul kişi” çekimidir?

آتمشسم

آتمشسك

آتمشسه

آتمشسكز

آتمشلريسه

Açıklama:

"Atmışlarsa" fiili, geçmiş zaman-şart kipinin “üçüncü çoğul kişi” çekimidir. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 68

Aşağıdakilerden hangisi kesin gereklik-söylenti kipinin “birinci tekil kişi” çekimidir?

آتمليمشم

آتمليمشسن

آتمليمش

آتمليمشسكز

آتمليمشل

Açıklama:

Atmalıymışım, salt gereklik-söylenti kipinin “birinci tekil kişi” çekimidir. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Ünite 6

Soru 1

Aşağıdaki sözcüklerden hangisi ünlem sınıfındadır?

آالرغه

يوخسه

امدی

اجنق

چونكم

Açıklama:

C şıkkındaki "alarga" çekilin savulun anlamlarına gelen bir ünlemdir. Bu nedenle doğru cevap A şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 2

بنابرين bağlamının anlamı aşağıdakilerden hangisidir?

Belki

Şöyle ki

Özellikle

Mademki

Lakin

Açıklama:

B şıkkındaki بنابرين binâ ber-în “buna binâen, bundan ötürü, şöyle ki”, anlamlarına gelmektedir. Bu nedenle doğru cevap B şıkkıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 3

Aşağıdaki seçeneklerden hangisindeki sözcükte bir “Farsça ön takı” bulunmaktadır?

باالتفاق

بالسبب

تابصباح

فی الواقع

من بعد

Açıklama:

A, B, D ve E şıklarında Arapça; C şıkkında ise Farsça tâ ön takısı bulunmaktadır. Bu nedenle doğru cevap C şıkkıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 4

Aşağıdaki seçeneklerden hangisindeki sözcükte bir “Arapça ön takı” bulunmaktadır?

با خصوص

بر منوال مشروح

دركنار

عن قريب

تاابد

Açıklama:

A, B, C ve E şıklarında Farsça; D şıkkında ise Arapça an ön takısı bulunmaktadır. Bu nedenle doğru cevap D şıkkıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 5

Aşağıdaki takılardan hangisi “ayrılma durumunda” bir ad ister?

نسبت

مقابل

طوغری

باقهرق

طشره

Açıklama:

A, B, C ve D şıklarında yönelme durumunda ad isteyenler varken E şıkkında ayrılma durumunda ad isteyen bir takı vardır. Bu nedenle doğru cevap E şıkkıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 6

Aşağıdaki takılardan hangisi “yönelme durumunda” bir ad ister?

كلنجه

ايچری

صكره

آشاغه

اوته

Açıklama:

B, C, D ve E şıklarında ayrılma durumunda ad isteyen varken A şıkkında yönelme durumunda ad isteyen bir takı vardır. Bu nedenle doğru cevap A şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 7

Aşağıdaki takılardan hangisi yapı bakımından diğerlerinden farklıdır?

قارشو

اوتورو

كوره

قارشيلق

رغماً

Açıklama:

A, C, D ve E şıklarında yönelme durumunda ad isteyen takılar varken B şıkkında ayrılma durumunda ad isteyen bir takı vardır. Bu nedenle doğru cevap B şıkkıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 8

قبل الددخول bağlamının anlamı hangi seçenekte doğru olarak verilmiştir?

Allah katında

Olağanın üzerinde

Girmezden önce

Kale altında

Güneş battıktan sonra

Açıklama:

قبل ḳabl “ön”:
Karşılığı +den durumunu isteyen öñce takısıdır:
قبل الددخول ḳable’d-duhûl “girmezden önce”
Bu bilgi doğrultusunda doğru cevap C şıkkıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 9

برای مصلحت bağlamının anlamı hangi seçenekte doğru olarak verilmiştir?

Yer altında

Perde arkasında

Padişah önünde

İş sebebiyle

Bu konuda

Açıklama:

برای berây “için” (=yüzünden, sebebiyle. Farsça tamlama kalıbında tamlanan olarak): مصلحت برای berây-i masłahat “iş sebebiyle”
Bu bilgi doğrultusunda doğru cevap D şıkkıdır

Doğru Cevap: D

Soru 10

Türkçe asıllı bağlamlardan olan بوليكی "bolay ki"nin anlamı hangi seçenekte doğru olarak verilmiştir?

Eğer ki

Nasıl ki

Nite ki

Gerek ki

Umulur ki

Açıklama:

بوليكی bolay ki “umulur ki, olur ki, ola ki”
Bu bilgi doğrultusunda doğru cevap E şıkkıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 11

Hangisinde takı, ardına takıldığı adla belirsiz adtakımı oluşturmaktadır?

شهر طيشی

يالی بويندن

قلعه آلتنده

شهر طيشينه

الله قاتنده

Açıklama:

Takı işleyişinde yer, yön, çağ adlarının 3. kişi iyelik ekli biçimleri vardır: altı, üstü, öñü, ardı, dibi, arkası, arası, katı, üzeri, vakti, içi, dışı, başı, soñu gibi. Bunlar ardına takıldıkları adlarla belirsiz adtakımı oluştururlar: قلعه آلتی kał‘a ałtı, شهر طيشی şehir dışı, اوستی اياقayak üstü, اخشام وقتی ahşâm vakti gibi. Görüldüğü üzere bu durum yalnızca A seçeneğinde bulunmaktadır. Dolayısıyla A doğru cevaptır.

Doğru Cevap: A

Soru 12

Hangisinde takı işleyişinde yer, yön, çağ adları takı gibi kullanılmıştır?

آغا ايله

بنم ايچون

كامللركبی

يالی بويندن

قند مكرر تك

Açıklama:

A seçeneğinde “ağa ile” söz öbeğinde “ile”, B’de “benüm içün” öbeğindeki “içün”, C’de “kâmiller gibi” öbeğindeki “gibi” ve E’de “kand-i mükerrer tek” öbeğindeki “tek” kelimeleri son takıdır. Ancak D seçeneğinde verilen “yalı boyundan” söz öbeğindeki “boy” kelimesi yer, yön, çağ adları kategorisindendir. Dolayısıyla D doğru seçenektir.

Doğru Cevap: D

Soru 13

Hangi seçenekte nitelikçe (vasıfça) benzerlik karşılaştırması takısı bulunmaz?

انلرك كبی

قند مكرر تك

سنكله برابر

دكز مثالی عسكر

سيل مانندی آقدى

Açıklama:

A seçeneğinde “anlarıñ gibi” söz öbeğinde “gibi”, B’de “‑and-i mükerrer tek” öbeğindeki “tek”, D’de “deñiz misâli (asker)” öbeğindeki “misâl” ve E’de “sel mânendi (aktı)” öbeğindeki “mânend” kelimeleri hep benzerlik karşılaştırması takısıdır. Oysa C seçeneğinde verilen “seniñle berâber” söz öbeğindeki “berâber” kelimesi yalnızca bilelik anlamı pekiştirilmiştir. Dolayısıyla C doğru seçenektir.

Doğru Cevap: C

Soru 14

İle, gibi, içün gibi takılar birtakım zamirlerle kullanıldığında onları hangi durumda ister?

yönelme

bulunma

ayrılma

ilgi

belirtme

Açıklama:

İle, gibi, içün gibi takılar, ايله بونك “bunuñ ile”, سزككبی “siziñ gibi” ve “سنكچون” seniñçün örneklerinde olduğu gibi birtakım zamirlerle kullanıldığında onları ilgi durumunda ister.

Doğru Cevap: D

Soru 15

Hangisi Osmanlı Türkçesi metinlerinde benzerlikçe karşılaştırma için “gibi” yerine kullanılan Farsça bir kelimedir?

امثال

مانند

مقوله

مثال

مثل

Açıklama:

Arapça امثال emsâl, مثال misâl, مثل misl ve مقوله makûle “cins, tür” kelimeleri ile Farsça مانند mânend “gibi” kelimesi de belirsiz adtakımlarında III. kişi eki almış biçimleriyle benzerlikçe karşılaştırma için gibi yerine kullanılmıştır. Dolayısıyla B doğru seçenektir.

Doğru Cevap: B

Soru 16

Hangi son takı geldiği kelimeyi yönelme durumunda ister?

اوكدين

يوقاری

يكا

قارشی

طولايی

Açıklama:

A seçeneğinde “öñdin” son takısı “اوكدين سندن senden öñdin” örneğinde, , B’de "yokarı" son takısı “يوقاری سندن senden yokarı” örneğinde, C’de “yaña” son takısı “يكا بندن benden yaña” örneğinde ve E’deki "dolayı" son takısı “بوندن طولايی bundan dolayı” örneğinde görüldüğü gibi hep ayrılma durumundaki kelimelere gelmiştir. Oysa D seçeneğindeki karşı son takısı “قارشی قلعهيه kal‘aya karşı” söz öbeğinde görüldüğü gibi yönelme durumundaki kelimeye getirilmiştir. Dolayısıyla D doğru seçenektir.

Doğru Cevap: D

Soru 17

Hangi seçenekte Arapça takı gibi kullanılan bir zarf anlamca Türkçe’nin belirsiz adtakımı kalıbındaki takı öbeklerindeki altı, altında, altından takılarına eş olarak kullanılmıştır?

تحت

بعد

فوق

عند

قبل

Açıklama:

A seçeneğinde bulunan تحت taht “alt” kelimesi Arapçada takı gibi kullanılan bir zarf olup Türkçenin belirsiz adtakımı kalıbındaki takı öbeklerindeki altı, altında, altından takılarına eş olarak kullanılmıştır. Dolayısıyla A doğru seçenektir. B seçeneğindeki بعد ba'd "sonra", C'deki فوق fevk"üst", D'dekiعند ind "yan, kat" ve E'deki قبل kabl "ön" anlamındadır.

Doğru Cevap: A

Soru 18

Hangi seçenekte Farsça bir ön takı bulunmaktadır?

لدی الوصول

بيكناه

قبل تاريخ

الی الابد

فی الحقيقه

Açıklama:

B seçeneğinde bulunan بيكناه bî-günâh “günahsız” söz öbeğinde Farsçada bitişik yazılan ڊ be- ( = ile, -e ) ön takısı bulunmaktadır. Diğerleri Arapça ön takıdır. Dolayısıyla B doğru seçenektir.

Doğru Cevap: B

Soru 19

Hangisi Türkçe asıllı bir bağlamdır?

بوليكی

بلكه

چونكه

اكر

كرچه

Açıklama:

A seçeneğinde verilen بوليكی bolay ki "umulur ki, olur ki, ola ki" anlamlarında kullanılan Türkçe bir bağlamdır.

Doğru Cevap: A

Soru 20

Osmanlı metinlerinde بولا كه (bola ki) veya بولاى كه (bolay ki / bulay ki) şekillerinde kullanılan bağlamın anlamı hangi seçenekte verilmiştir?

bulunsa bile

keşki

ne zamana kadar

kısacası

vaktiyle

Açıklama:

Osmanlı metinlerinde كه بولا (bola ki) veya كه بولاى (bolay ki / bulay ki) şekillerinde kullanılan bağlam günümüz Türkçesindeki “inşallah, keşki, keşki olsa” gibi anlamlarda kullanılmıştır. Görüldüğü gibi B doğru seçenektir.

Doğru Cevap: B

Soru 21

I. Kendilerinden önceki isimle birlikte yer alırlar.
II. Sıfat ya da zarf hükmünde bulunmazlar.
III. Sıfat ve ya zarfın üstlenebileceği bütün görevleri üstlenirler.
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri takı öbekleri için uygun ifadelerdir?

Yalnız I

Yalnız II

I,II,III

I-II

I-III

Açıklama:

I. ve III. ifadeler takı öbekleri için uygundur. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 22

Aşağıdaki takı öbeklerinden hangisi zaman anlamı katmıştır?

Diz üstü

Taş üstü

Yol üstü

Akşam üstü

Baş üstü

Açıklama:

Ne zaman sorusunun yanıtı"akşam üstü" şeklindedir. Doğru cevap D'dir

Doğru Cevap: D

Soru 23

Aşağıdakilerden angisi hurûfü’ş-kameriyye”dendir?

ق

ض

ش

ر

ت

Açıklama:

"ﺏ ج ح خ ﻉ ﻍ ف ق ك م و " harfleri hurûfü'l-kameriyyedendir. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 24

"Bir takım zamirleri ilgi durumunda isteyen takılar genel olarak ardına takıldığı kelime ile ayrı yazılırlar."
Aşağıdakilerden hangisi yukarıdaki tanım için istisnâi bir durumdur?

کبی

ايله

قدر

اوزره

کوره

Açıklama:

"İle" takısı çeşitli durumlarda kendinden önceki sözcük ile bitişik yazılabilir. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 25

Eşanlamlı "belirsiz ad takım öbekleri" aşağıdaki seçeneklerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?

ایچون-مثال-کبی

ایچون-مثال-مانند

کبی-مثال-مانند

قدر-کبی-مثال

قدر-مانند-مثال

Açıklama:

C seçeneğindeki manend, misâl ve gibi takıları, benzer şekilde anlamında kullanılıp, eş anlamlıdır. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 26

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yönelme durumunda bir ad mevcuttur?

.سندن اونجه كلدي

.اكا كوره حرکت ايليسز

.يوقاري چيق

.قلمله يازدي

.سنيك ايچين ياپتيم

Açıklama:

B seçeneğinde "Ana(ona)göre hareket eyleyesiz cümlesinde "göre" kelimesi yönelme durumunda bir addır. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 27

Aşağıdaki seçeneklerden hangisinde Arapça ön takı yoktur?

في التاريخ

لي التقسيم

و العصر

علی الاجمال

درعليه

Açıklama:

E seçeneğindeki "der" ön takısı Farsça'dır. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 28

Aşağıdaki sözcüklerden hangisi bağlam değildir?

امان

اكركم

كرك

حالبوكي

نته کم

Açıklama:

A seçeneğindeki "Aman" sözcüğü ünlemdir. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 29

علی التفصيل

bağlamının anlamı hangi seçenekte doğru olarak verilmiştir?

Yanı sıra

Özellikle

Tümüyle

Ayrıntılı olarak

Ayrıca

Açıklama:

Ale't-tafsîl, "ayrıntılı olarak" anlamındadır. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 30

Aşağıdaki ünlemlerden hangisi "Savulun!" anlamındadır.

آلله آلله

آلارغه

بره

دریغ

لبيك

Açıklama:

"Alarga", savulun, çekilin anlamlarındadır. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 31

"Başlı başına kavramları olmayan, isim sınıfından kelimelerden sonra gelerek onları söz
içinde başka unsurlarla ilişkilendiren kelimelerdir."
Yukarıda tanımı verilen kavram aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?

Takılar

Sıfatlar

Zamirler

Edatlar

Bağlaçlar

Açıklama:

TAKILAR
Başlı başına kavramları olmayan, isim sınıfından kelimelerden sonra gelerek onları söz
içinde başka unsurlarla ilişkilendiren kelimelerdir.

Doğru Cevap: A

Soru 32

takı almış olan bu kelimenin doğru yazımı aşağıdakilerden hangisidir?

ana ile

ağa ile

aba ile

anne ile

aka ile

Açıklama:

ağa ile

Doğru Cevap: B

Soru 33

Aşağıdakilerden hangisi Arapça ön takılardan biri değildir?

bi-

li-

Açıklama:

en bu takılardan biri değildir.

Doğru Cevap: C

Soru 34

"Türkçe’de karşılığı çoğu kez bulunma (-de) eki ve ile, için, yanında takılarıdır. Yeminde
“için, adına” anlamını verir."
Yukarıda açıklaması verilen Arapça ön takı olarak kullanılan ek aşağıdakilerden hangisidir?

Açıklama:

bi- :
Türkçe’de karşılığı çoğu kez bulunma (-de) eki ve ile, için, yanında takılarıdır. Yeminde
“için, adına” anlamını verir:

Doğru Cevap: D

Soru 35

Aşağıdakilerden hangisi takı gibi kullanılan zarflardan biri değildir?

kabl

taht

fevk

ba'd

Açıklama:

ba‘d “sonra”:
Türkçe’de karşılığı ayrılma durumu isteyen soñra takısıdır:
الالزو بعد ba‘de'z-zevâl “güneş battıktan sonra”, بعد السلام ba‘de's-selâm “selâmdan sonra”,
من بعد min ba‘d “sonra, artık”.
وق ف fevḳ “üst”:
Türkçe'nin bir tür takı öbeğindeki ῾üstünde, üzerinde, üstünden’ takılarına karşılıktır:
وق العاده ف fevḳa'l-âde “olağanın üzerinde, alışılagelenin dışında”.
تحت taht “alt”:
Anlamca Türkçe’nin belirsiz adtakımı kalıbındaki takı öbeklerindeki altı, altında, altından
takılarına eştir:
تحت القلعه tahte'l-ḳal‘a “kale altı, kale altında”.
قبل ḳabl “ön”:
Karşılığı +den durumunu isteyen öñce takısıdır:
لالددخو قبل ḳable’d-duhûl “girmezden önce”, يخ التار قبل ḳable't-târîh “tarihten önce”
عند ind “yan, kat”:
Türkçe’deki yanında, ḳatında, nezdinde gibi takılara karşılıktır:
عند الله inda'łłâh “Allah katında”.
لدی ledâ “yan, kat”:
Türkçe’nin -de ekine, ayrıca yanında, katında takılarına karşılıktır:
لالوصو لدی lede'l-vusûl “vardıkta, ulaştıkta”.

Doğru Cevap: E

Soru 36

Aşağıdakilerden hangisi Farsça kök takılardan biri değildir?

an-

be-

der-

ber-

ez-

Açıklama:

اب bâ- ( = ile, -e, -li):
صخصو با bâ-husûs “özellikle, bilhassa”, ر وقا با bâ-vaḳâr “vakarlı, oturaklı, ağır başlı”,
تتحريرا با bâ-tahrîrât “yazıyla”.
ب be- ( = ile, -e ): Bitişik yazılır:
بنام be-nâm “namlı, ünlü”, بجد be-cidd “gayretli”.
رب ber- ( = üzre, üzere, üzerine, üzerinde, üstünde):
حمشرو ال منو بر ber-minvâl-i meşrûh “açıklandığı üzere”.
بی bî- (= -sız): Bitişik yazılır:
هبيچار bî-çâre “çaresiz, zavallı”, بيكناه bî-günâh “günahsız”.
رد der- ( = içinde, içine, -de):
درآن der-ân “o anda, hemen”, كنار در der-kenâr “kenar yazısı; kucaklama”, نيام در der-niyâm
“kınında, kın içinde”.
زا ez- ( = -den):
از ez-cân ü dil “canıgönülden”, از هر جهت ez-her cihet “her yönden”, از بر ez-ber “göğüsten,
içten; bellemiş olarak, okuyarak değil de zihinden”.
ن / نا ne-nâ- ( = -siz):
نادان nâ-dân “bilgisiz, kaba”, نامتناهی nâ-mütenâhî “sınırsız, uçsuz bucaksız”, ميد نو nevmîd
( < ne+ümîd) “umutsuz” gibi.

Doğru Cevap: A

Soru 37

Aşağıdakilerden hangisi Farsça takı gibi kullanılan zarflardan değildir?

derûn

zer

birûn

pes

pîş

Açıklama:

derûnن , اندرو enderûn ( = içinde):
ن خانه درو derûn-i hâne “ev içi”, (ez- “-den” ile birlikte:) ن خانه درو از ez derûn-i hâne “evden”.
ون بير bîrûn ( = dışında, dışarıya):
غبا ون بير bîrûn-i bâğ “bağ dışında.”
پس pes ( = arkasında, arkasından, ardında, ardından):
ده پر پس pes-i perde “perde arkasında, perde ardından.”
پيش pîş ( = önünde, -de):
پيش پادشاه pîş-i pâdişâh “padişah önünde”, پيش در der-pîş “önde, önce”.
رزي zîr ( = altına, altında):
مين زير ز zîr-i zemîn “yer altı, yer altında”.

Doğru Cevap: B

Soru 38

Aşağıdakilerden hangisi Farsçada ön takı olarak kullanılan adlardan değildir?

bâb

beray

pes

cihet

hakk

Açıklama:

bâb “kapı” (= konu, husus):
باب در der-bâb “hakkında”, ين باب در der-în bâb “bu konuda”.
یبرا berây “için” (=yüzünden, sebebiyle. Farsça tamlama kalıbında tamlanan olarak):
ای خدا بر berây-i Hudâ “Allah için”, ای مصلحت بر berây-i masłahat “iş sebebiyle”.
جهت cihet “yön, taraf” ( = için. +den anlatımında ez- ile birlikte tamlanan olarak):
از جهت ez-cihet-i “… yüzünden, sebebinden”.
حق haḳḳ ( der- ile birlikte adtakımında tamlanan olarak):
حق در der haḳḳ-ı “… hakkında”.

Doğru Cevap: C

Soru 39

Aşağıdakilerden hangisi Türkçe asıllı bağlamlardan biri değildir?

ancak

andan gayrı

andan ötürü

pes

eğer

Açıklama:

ancaḳ,
يری غ اندن andan ayrı,
نايچو انك anıñ içün/için,
اندن ماعدا andan mâ‘adâ,
یاوتور اندن andan ötürü,
بله bile,
ليكی بو , bolay ki “umulur ki, olur ki, ola ki”,
نكم چو çün kim,
بو حالده كه bu hâlde ki “halbuki”,
ده de, ده … ده de … de
كم اكر eğer kim,
ايله ile,
كرك… كرك gerek … gerek, كسه كر … كرك gerek … gerekseكسه , كر كسه … كر gerekse … gerekse,
ها … ها ha … ha,
خاچان haçanخاچان كم , haçan kim,
كی حالبو hâl bu ki,
همان كم hemân kim “ne zaman ki, … -diğinde”,
همان تك hemân tek “yeter ki”,
هر نه قدر her ne ḳadar,
امدی imdi,
ايستر … ايستر ister … ister,
ايسه ise,
قاچان ḳaçan, قاچان كم ḳaçan kim,
كم kim,
ناصلكه nasıl ki,
قتين نه و ne vaḳtın
كه وقت نه ne vaḳt ki,
نته كه nite ki,

Doğru Cevap: D

Soru 40

Aşağıdakilerden hangisi yabancı asıllı bağlamlardan biridir?

kim

yoksa

yine

ancak

belki

Açıklama:

belki Türkçe asıllı bir bağlam değildir.

Doğru Cevap: E

Soru 41

Aşağıdakilerden hangisi Farsça takı gibi kullanılan zarflardandır?

برای

جهت

پس

باب

حق

Açıklama:

پس pes ( = arkasında, arkasından, ardında, ardından. Doğru yanıt “C” şıkkıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 42

Hangisi Farsçada takıların özelliklerinden birisi değildir?

Başlı başına kavramları yoktur.

İşleyişleri bakımından isim çekimi eklerine benzerler.

Yerlerini bir çekim eki alamaz.

Birleşmede istedikleri çekim ekiminin anlatımına açıklık getirirler.

Kendilerinden önceki isimle birlikte bir öbek oluştururlar.

Açıklama:

İşleyişleri bakımından isim çekimi eklerine benzerler, bu yüzden de çoğu kez yerlerini bir çekim eki alabilir. Doğru yanıt “C” şıkkıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 43

“Zengin kavramları olan yer gösteren bir takıdır. Kurduğu öbekler daha çok yer ve nicelik zarfları olarak çok kullanılmıştır” tanımı verilen takı hangisidir?

içün

kadar

üzre

aşırı

içre

Açıklama:

üzre/üzere اوزره : Zengin kavramları olan yer gösteren bir takıdır. Kurduğu öbekler daha çok yer ve nicelik zarfları olarak çok kullanılmıştır. Doğru yanıt “C” şıkkıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 44

Aşağıdakilerden hangisi yönelme durumunda ad isteyen takılardandır?

كوره

اوكجه

اوته

طشره

باشقه

Açıklama:

Yönelme durumunda ad isteyen takılardan başlıcaları şunlardır: göre كوره, aña nispet اكا نسبت nispet نسبت , dediğine göre ديدكنهكوره , aña göre اكا كوره. Doğru yanıt “A” şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 45

Aşağıdakilerden hangisi ayrılma durumunda ad isteyen takılardandır?

قارشو

كلنجه

دائر

اعتباراً

رغماً

Açıklama:

Yönelme durumunda ad isteyen takılardan başlıcaları şunlardır: i‘tibâren اعتباراً, şu ândan i‘tibâren شو آندن اعتبارا. Doğru yanıt “B” şıkkıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 46

Aşağıdakilerden hangisi Arapça ön takılardan birisidir?

با

در

از

من

نا

Açıklama:

-min من : Türkçe karşılığı daha çok sebep anlatımıyla -den ekidir. Bu eki isteyen soñra, beri, ötürü, dolayı gibi takılarla da karşılanır. Doğru yanıt “D” şıkkıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 47

Aşağıdakilerden hangisi Farsça ön takılardan birisidir?

مع

عن

بر

بلا

Açıklama:

بر ber- ( = üzre, üzere, üzerine, üzerinde, üstünde). Doğru yanıt “C” şıkkıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 48

Aşağıdaki harflerden hangisi şemsî harflerdendir?

Açıklama:

Şemsî (güneş) harfler şunlardır:

. Doğru yanıt “E” şıkkıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 49

Aşağıdaki harflerden hangisi kamerî harflerdendir?

Açıklama:

Kamerî (ay) harfler şunlardır:

. Doğru yanıt “D” şıkkıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 50

“Anlamca Türkçe’nin belirsiz ad takımı kalıbındaki takı öbeklerindeki altı, altında, altından takılarına eştir”. Tanımı verilen Arapça takı gibi kullanılan zarf hangisidir?

تحت

قبل

عند

بعد

لدی

Açıklama:

تحت taht “alt”: Anlamca Türkçe’nin belirsiz adtakımı kalıbındaki takı öbeklerindeki altı, altında, altından takılarına eştir. Doğru yanıt “A” şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Ünite 7

Soru 1

Türkçe Adtakımı ile ilgili verilenlerden hangisi/hangileri doğrudur?
I. 1. ve 2. kişi iyelik ekleri, 1. ve 2. kişi zamirlerinin karşılıklarıdır.
II.

, birinci maddede verilen duruma örnektir.
III.

3. kişi iyelik ekinin yalnız 3. kişi zamirine gönderici olabildiği duruma örnektir.
IV. Aralarında ait olma ilişkisi bulunan her iki ad söz içinde bulunuyorsa, iki üyeli bir gramer birliği oluşmuş olur.

I ve II

II ve III

I, II ve III

I, II ve IV

II, III ve IV

Açıklama:

3. kişi iyelik eki yalnız 3. kişi zamirine değil, bütün adlara gönderici olabilir. İşte bu durumda iki adın gösterdiği kavramlar arasında sahip olan-sahip olunan ilişkisi kurulmuş olur: üçüncü maddede verilen

ağanın evi ve

kış evi öbekleri de bu duruma örnektir. Dolayısıyla bu maddede verilen bilgi doğru değildir.
Doğru yanıt D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 2

Aşağıdakilerden hangisi belirli adtakımlarındandır?

Açıklama:

Türkçe’nin adtakımını oluşturan öbekte ait olma ilişkisi her zaman bir ekle, iyelik ekiyle gösterilmiştir. Bununla birlikte Türkçe adtakımlarında takımın ilk üyesi ilgi eki alabilmektedir. İlgi durumu eki de iki kavram arasında ait olma ilişkisi kurar ve eklendiği adın kavramına sahip olan kavramı katar. Böylece aynı kavram ikinci kez kullanılmış olur. Bu, Türkçe’ye özgü bir durumdur. İlgi eki adın belirli bir hâlini gösterir. Demek ki bir adtakımında ilgi ekli ad belirli bir addır. Bu yüzden bu adtakımlarına belirli adtakımı diyoruz: C seçeneğinde verilen

(evin kapısı) bu duruma örnektir.

(göz halkası),

(kuş yemi),

(kadife çiçeği) ve

(gece kuzgunu) belirsiz adtakımlarındandır.
Doğru yanıt C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 3

"Cümlede belirli nesne olan iyelik ekli adlar Osmanlı Türkçesi’nde yaygın olarak yükleme ekini istemezler. Kendi belirlilikleri nesnenin belirli olmasını göstermeye yeter."
Aşağıdakilerden hangisi bu duruma örnektir?

Açıklama:

"Belirtilmiş adlardan, özellikle iyelik eki alarak kişi ve nesneye özgü olma anlamıyla belirlilik kazanmış olanların Osmanlı Türkçesi’nde genel olarak ilgi eki almadıkları görülür. Buna karşılık özellikle dönem içinde seyrek olarak

gözümün nuru ve

zülfünün esiri" bu kurala örnek,

Karacehennem'in katli "Özel adlar adtakımında katılan olduklarında çoklukla ilgi eki almış durumda bulunurlar" kuralına örnek,
ve

merhumun fevti "Bir adtakımında ilgi ekli ad belirli bir addır. Bu yüzden bu adtakımlarına belirli adtakımı diyoruz" kuralına örnek,

yare derdim (derdimi) diyemem ise "Cümlede belirli nesne olan iyelik ekli adlar Osmanlı Türkçesi’nde yaygın olarak yükleme ekini istemezler. Kendi belirlilikleri nesnenin belirli olmasını göstermeye yeter." kuralına örnektir.
Doğru yanıt A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 4

Aşağıdakilerden hangisi adtakımlarının zincirlenmesine örnektir?

Açıklama:

züğürdün çenesini (adtakımlarının çekimi)

ecnebilerin içişlerimize müdahele etmesi (Adtakımının İki Üyesinin Birbirinden Uzak Düşmesi)

Ettiğin zulme senin hadd ü hesab olmayıcaḳ (Adtakımının Üyeleri Arasında Sıra Değişikliği)

Kurban bayramı (Belirsiz adtakımı- Birinci üye (katılan) ikinci üyeyi tanıtır)

Aşk şarabının ateşi (Zincirleme adtakımı)
Doğru yanıt E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 5

Belirtme edatının lam’ının okunmadığı harflere güneş harfleri (şems harfleri = hurufü'ş-şemsiyye) denir.
Aşağıdakilerden hangisi güneş harflerindendir?

Açıklama:

güneş harfleri ve

ay harfleridir.
Doğru yanıt A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 6

Aşağıda adtakımı ile ilgili verilen bilgilerden hangileri doğrudur?
i. Ait olma ilgisiyle bir araya gelip bir bütün oluşturan böyle bir ikili gramer birliğidir.
ii. Takımda birinci sırada yer alan iyelikli ad, takımda asıl üyedir.
iii. Anlamı belirtilen ve sınırlanan ikinci addır.
iv. İkinci sırada yer alan ad ise, bu asıl üyeye belirtici olarak katılan, onun anlamını belirtme yoluyla bütünleyen, sınırlayan ikinci dereceden üyedir.
v. İyelik ekli asıl üyeye ise katkı alan (= muzâf) adı verilir.

i, iii

ii, iv

iii, v

ii, iii, iv

i, iii, v

Açıklama:

ii. Takımda İKİNCİ sırada yer alan iyelikli ad, takımda asıl üyedir.
iv. İLK sırada yer alan ad ise, bu asıl üyeye belirtici olarak katılan, onun anlamını belirtme yoluyla bütünleyen, sınırlayan ikinci dereceden üyedir.

Doğru Cevap: E

Soru 7

Aşağıda belirli adtakımı ile ilgili olarak verilen bilgilerden hangileri doğrudur?
i. Türkçe’nin adtakımını oluşturan öbekte ait olma ilişkisi her zaman iyelik ekiyle gösterilmiştir.
ii. Türkçe adtakımlarında takımın ilk üyesi ilgi eki alamaz.
iii. İlgi durumu eki de iki kavram arasında ait olma ilişkisi kurar ve eklendiği adın kavramına "edilgen olan" kavramı katar.
iv. Bir adtakımında ilgi ekli ad belirli bir addır.

i, ii

iii, iv

i, iv

ii, iii

ii, iv

Açıklama:

i. Türkçe adtakımlarında takımın ilk üyesi ilgi eki alaBİLİR.
iii. İlgi durumu eki de iki kavram arasında ait olma ilişkisi kurar ve eklendiği adın kavramına "BELİRLİ olan" kavramı katar.

Doğru Cevap: C

Soru 8

Aşağıda belirsiz adtaımı ile ilgili verilen bilgilerden hangileri doğrudur?
i.Yalın durumdaki bir ad ile iyelikli bir addan oluşmuş adtakımına belirsiz adtakımı diyoruz.
ii. İlgi eki almamış bir adın katılan olduğu bu takımlarda bu ad belirli bir kişi ve nesne kavramını karşılamaz.
iii. Bu kalıptaki adtakımı da aslında bir belirtme öbeğidir.
iv. Belirsiz adtakımı teriminde yer alan “belirsiz” niteliği katılan adın gramerce belirsizliğini anlatır.
v. İki ad arasındaki ait olma ilişkisi yoktur.
vi. Meydana gelen öbek kalıcı, sürekli bir nitelik gösterir ve bir cinsten bir türün adı olur

i, iii, vi

ii, iv, v

i, ii, iii

i, ii, iii, iv, vi

i, iii, iv, v, vi

Açıklama:

v. İki ad arasındaki ait olma ilişkisi bu yapıda da iyelik ekiyle gösterilmiştir.

Doğru Cevap: D

Soru 9

Aşağıdaki adtakımlarından hangisi farklıdır?

Açıklama:

güzellik şehri: benzetme adtakımı
Diğerleri istiare.

Doğru Cevap: A

Soru 10

cümlesinin çevirisi aşağıdakilerden hangisidir?

Bir devletin diğer devlet arazisi üzerinde dakin teba'ası.

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 11

Aşağıdaki adtakımlarından hangisi diğerlerinden farklıdır?

Açıklama:

Bir adtakımının bir ya da her iki üyesi sıfattakımı da olabilir. Böylece kelime sayısı kabarık öbekler meydana gelir. Bunları zincirleme adtakımlarıyla karıştırmamalıyız.
Diğerleri zincirleme adtakımı.

Doğru Cevap: B

Soru 12

Aşağıda Arapça adtakımlarıyla ilgili verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

Eski gramerlerde izâfet terkîbi (katma birliği) adıyla anılır.

Kalıbın kurucu üyelerinin sırası Türkçe’yle aynıdır.

Muzâf (=katkı alan) denilen asıl üye ilk sırada bulunur.

Arapça adtakımında her iki ad da yalnız Arapça olabilir.

Muzâfün ileyh (=katılan) adı verilen belirtme/sınırlama işleyişindeki üye ise ikinci sırada yer alır.

Açıklama:

Türkçe'nin tam tersidir.

Doğru Cevap: B

Soru 13

yanda verilen şema neyi gösterir?

Ay harflerini

Güneş harflerini

Kelime başında sessiz olan harfleri

Kelime sonunda sesletilen harfleri

Lam ile okunmayan harfleri

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 14

Aşağıdakilerden hangisi kuruluş adı değildir?

Açıklama:

B: bir kitap adıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 15

Farsça adtakımları ancak iki ad arasındaki ilişkinin dayandığı kavramlar bakımından bölümlenebilir. Buna göre aşağıdakilerden hangisi doğru değildir?

Genel bir kavram olarak: ait olma ilişkisi

Belirli adtakımlarındaki nesneyi belli bir varlığa mal etme biçimindeki iyelik (malik ve sahip olma) ilişkisi

Belirsiz adtakımlarındaki cinsten türe mal etme ilişkisi

Katkı alanı durumu belirsizleştirme, belirsiz yapma biçimindeki ilişki

Daha özel olarak: benzeyenle benzetilen arasında kurulan benzetme ilişkisi ile benzeyenle benzetilene ait bir parça arasında kurulan eğretileme ilişkisi

Açıklama:

Katkı alanı tanıtma ve durumuna açıklık getirme biçimindeki ilişki

Doğru Cevap: D

Soru 16

Farsça adtakımları ile ilgili verilen bilgilerden hangisi/hangileri doğrudur?
I. Farsça adtakımının yapılışça türleri yoktur. Ancak Farsça’da cümle içinde iki üyenin sırası değiştirilerek ve katılan üyeden sonra Türkçe’nin ilgi ekini karşılayan bir را râ getirilerek belirli adtakımı yapılabilmektedir.
II. Farsça adtakımları ancak iki ad arasındaki ilişkinin dayandığı kavramlar bakımından bölümlenebilir.
III. Bir kişi adıyla onun doğduğu/yaşadığı yer ilişkisi bulunuyor olabilir.
IV. Farsça yapılı bir adtakımında katkı alan yerinde bir sıfatfiil de bulunabilir ve kendisine bağlı üyelerle bir sıfatfiil öbeği oluşturur. Bu tür öbekler de ad hükmündedir.

I ve II

II ve III

I, II ve III

I, II ve IV

II, III ve IV

Açıklama:

Dördüncü maddede verilen "Farsça yapılı bir adtakımında katkı alan yerinde bir sıfatfiil de bulunabilir ve kendisine bağlı üyelerle bir sıfatfiil öbeği oluşturur. Bu tür öbekler de ad hükmündedir." ifadesinde yanlış bilgi vardır. Söz konusu öbekler ad hükmünde değil, sıfat hükmündedir ve söz içinde ad olarak kullanılabileceği gibi, bir ada sıfat da olabilir.
Doğru yanıt C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 17

Aşağıda sıfattakımları ile ilgili verilenlerden hangisi/hangileri doğrudur?
I. Bir Türkçe sıfat takımında vasıflayan durumundaki kelime (sıfat) hiçbir ek almaz.
II. Bütün niteleme ve belirtme sıfatları ile sıfat olarak kullanılabilen adlar ve zarflar bir sıfattakımında vasıflayıcı olarak yer alabilir.
III. Sıfattakımları da adtakımları gibi bir ad hükmündedir ancak çoğul eki ve çekim ekleri almazlar.
IV. Adtakımına benzer biçimde bir sıfattakımı da başka bir sıfatla yeni bir sıfattakımı oluşturabilir

I ve III

II ve IV

I, II ve III

I, II ve IV

II, III ve IV

Açıklama:

Sıfattakımları da adtakımları gibi bir ad hükmündedir, çoğul eki ve çekim ekleri alır. Dolayısıyla üçüncü maddede verilen bilgi doğru değildir. Diğer maddelerdeki bilgiler doğrudur.
Doğru yanıt D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 18

Aşağıda Arapça sıfattakımları ile ilgili verilenlerden hangisi/hangileri doğrudur?
I. Arapça sıfattakımlarında da ad, sıfata belirtme takısı ( ال ) ile bağlanır ve ilk kelimenin sonundaki ünsüz ötrü ile, yani u, ü olarak okunur.
II. Adtakımlarında olduğu gibi, kelime uzun a gibi okunan bir ye ile bitiyorsa, bu ye a, e olarak okunur. Bunun iki örneği Arap aylarından 5. ve 6.sının adlarıdır.
III. Arapça sıfattakımlarında sıfat adla sayı (nicelik, azlık-çokluk, kemiyet) bakımından uşumlu olmak zorunda olmasa da cins (nitelik, erillik-dişillik, cinsiyet) bakımından uyuşumludur.

Yalnız I

I ve II

I ve III

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Birinci ve ikinci maddelerde verilen bilgiler doğrudur. Ancak Arapça sıfattakımlarında sıfat adla sayı (nicelik, azlık-çokluk, kemiyet) ve cins (nitelik, erillik-dişillik, cinsiyet) bakımından uyuşumludur. Dolayısıyla üçüncü maddede verilen bilgi doğru değildir.
Doğru yanıt B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 19

Farsça’nın sıfattakımı kalıbı, adtakımı kalıbı gibi, Osmanlı Türkçesi’nde çok işlek olarak kullanılmış bir söz dizimi kalıbıdır. Yazı dilinde Arapça ve Farsça her türlü ad ve sıfatın, başka bir deyişle ad ve sıfat olarak kullanılan her türlü kelimenin yer aldığı bu kalıpla üretilmiş sınırsız sayıda söz öbeği kullanılmıştır.
Bu söz öbeklerine dair aşağıda verilenlerden hangisi/hangileri doğrudur?
I.

iki Farsça kelime kullanılmış.
II.

bir Farsça bir Arapça kelime kullanılmış.
III.

iki Arapça kelime kullanılmış.

Yalnız I

Yalnız II

Yalnız III

I ve II

II ve III

Açıklama:

İkinci maddede verilen

öbeğinde iki Arapça kelime kullanılmıştır. Üçüncü maddede verilen

öbeğinde de bir Farsça bir Arapça kelime kullanılmıştır. Dolayısıyla bu maddelerde verilen bilgiler doğru değildir. Birinci maddede verilen bilgi ise doğrudur.
Doğru yanıt A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 20

Bir Farsça sıfattakımında sıfat da ad da Arapça ise, sıfat adla hem cins, hem de sayı bakımından uyuşur. Aşağıda bu kuralla ilgili verilen örnek ve açıklamalarının hangisi/hangileri doğrudur?
I.

dişilik belirtisi taşıyan adlarla uyuşma.
II.

çoğul adlarla uyuşma.
III.

sayı bakımından uyuşma

Yanız I

Yalnız II

Yalnız III

I ve III

I, II ve III

Açıklama:

Verilen maddelerin tümü doğrudur. Doğru yanıt E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 21

Aşağıdaki şıklardan hangisinde "aralarında mülkiyet ilişkisi bulunan iki üye ile kurulmuş söz dizimi" ifadesiyle tanımlanan kavram yer almaktadır?

Sıfat takımı

Ad takımı

İyelik takımı

Belirtilen takımı

Kapsama takımı

Açıklama:

Aralarında iyelik (mülkiyet) ilişkisi bulunan iki ad ile kurulmuş birliğe adtakımı denilmektedir. Bu söz dizimi birliği isim tamlaması olarak da adlandırılır. Aslında bir belirtme öbeği olan bu birlikte ilk üye, başka belirtme öbeklerinde olduğu gibi, ikinci üyenin taşıdığı kavramı daraltır, sınırlar ve onu belli hâle getirir. Bu yüzden ona belirten, ikinci üyeye ise belirtilen denilmektedir.
Doğru cevap: B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 22

Bir ada eklendiği zaman o adın kavramının 'sahip' durumunda olan bir kavrama ait olduğu anlamını vererek iki kavram arasında karşılıklı bir ait olma bağlantısı kurmaktadır.
Yukarıdaki bilgiler hangi şıkta yer alan eki tanımlamaktadır?

Durum eki

İsimden isim yapım eki

İyelik eki

Kişi eki

Eşitlik eki

Açıklama:

İyelik eki bir ada eklendiği zaman, o adın kavramının iye (sahip ve malik) durumunda olan bir kavrama ait olduğu anlamını verir. Böylece iki kavram arasında karşılıklı bir ait olma bağlantısı kurulmuş olur. İyelik eki bu durumda sahip ve malik olanı gösterici, daha doğrusu sahip ve malik olana gönderici bir zamir işleyişindedir.
Doğru cevap: C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 23

Ait olma ilgisiyle bir araya gelip bir bütün oluşturan adtakımı birliğinde, ikinci sırada yer alan iyelikli ad, takımda asıl üyedir. Anlamı belirtilen ve sınırlanan odur. İlk sırada yer alan ad ise, bu asıl üyeye belirtici olarak katılan, onun anlamını belirtme yoluyla bütünleyen, sınırlayan ikinci dereceden üyedir. Bu yüzden buna katılan denir. Bu durumda iyelik ekli asıl üyeye ise............ adı verilir.
Yukarıdaki boşluğa aşağıdaki şıklardan hangisi gelmelidir?

Ait olan

Tamamlayan

Belirten

Katkı alan

Tamlayan

Açıklama:

Türkçe'de gerçek adtakımı, aslında ait olma ilgisiyle bir araya gelip bir bütün oluşturan böyle bir ikili gramer birliğidir. Bu birlikte ikinci sırada yer alan iyelikli ad, takımda asıl üyedir. Anlamı belirtilen ve sınırlanan odur. İlk sırada yer alan ad ise, bu asıl üyeye belirtici olarak katılan, onun anlamını belirtme yoluyla bütünleyen, sınırlayan ikinci dereceden üyedir. Bu yüzden buna katılan (= muzâfün ileyh) da denir. Bu durumda iyelik ekli asıl üyeye ise katkı alan (= muzâf) adı verilir.
Doğru cevap: D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 24

Türkçe’nin adtakımını oluşturan öbekte ait olma ilişkisi her zaman bir ekle, iyelik ekiyle gösterilmiştir. Bununla birlikte Türkçe adtakımlarında takımın ilk üyesi ilgi eki alabilmektedir. İlgi durumu eki de iki kavram arasında ait olma ilişkisi kurar ve eklendiği adın kavramına sahip olan kavramı katar. Böylece aynı kavram ikinci kez kullanılmış olur. Bu şekilde oluşan adtakımlarına verilen ad aşağıdaki şıklardan hangisinde yer almaktadır?

Belirli adtakımı

Belirtisiz adtakımı

İlgi ekli adtakımı

İyelik ekli adtakımı

Katkı alan adtakımı

Açıklama:

Türkçe’nin adtakımını oluşturan öbekte ait olma ilişkisi her zaman bir ekle, iyelik ekiyle gösterilmiştir. Bununla birlikte Türkçe adtakımlarında takımın ilk üyesi ilgi eki alabilmektedir. İlgi durumu eki de iki kavram arasında ait olma ilişkisi kurar ve eklendiği adın kavramına sahip olan kavramı katar. Böylece aynı kavram ikinci kez kullanılmış olur. Bu, Türkçe’ye özgü bir durumdur. İlgi eki adın belirli bir hâlini gösterir. Demek ki bir adtakımında ilgi ekli ad belirli bir addır. Bu yüzden bu adtakımlarına belirli adtakımı diyoruz.
Doğru cevap: A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 25

Aşağıdaki şıklardan hangisi "alın durumdaki bir ad ile iyelikli bir addan oluşmuş adtakımıdır" tanımına uymaktadır.

Belirli adtakımı

Sıfattakımı

Yükleme eki takımı

Belirsiz adtakımı

İyelik eki takımı

Açıklama:

Yalın durumdaki bir ad ile iyelikli bir addan oluşmuş adtakımına belirsiz adtakımı diyoruz: مجنون قصهسی ,göz hałḳası كوز حلقهسی ,sabâ rüzgârı صبا روزكاری ,ḳış mevsimi قيش موسمی Mecnûn ḳıssası, آيرلق آقشامی ayrıłıḳ aḳşamı gibi.
Doğru cevap: D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 26

Tabiatta bulunan varlık cinslerinin türleri hangi yapıdaki öbeklerle adlandırılır?

Belirsiz adtakımı

Belirli adtakımı

Sıfattakımı

İsim tamlaması

Belirtme öbeği

Açıklama:

Yalın durumdaki bir ad ile iyelikli bir addan oluşmuş adtakımına belirsiz adtakımı denilmektedir.
Tabiatta bulunan varlık cinslerinin türlerini bu yapıdaki öbeklerle adlandırırız:
آيوا چيچكی ;hümâ ḳuşu هما قوشی ,gece ḳuşu كيجه قوشی ,çałı ḳuşu چالی قوشی ,av ḳuşu آو قوشی ayva çiçeği, بوينوز چيچكی boynuz çiçeği, كون چيچكی gün çiçeği, قوان چيچكی ḳovan çiçeği, .mahmûr çiçeği gibi مخمور چيچكی ,ḳadife çiçeği قطيفه چيچكی gibi.
Doğru cevap: A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 27

Bazı belirsiz adtakımları da bir benzetmenin iki üyesiyle kurulmuştur. Bunlarda katılan ad benzeyen, katkı alan ad ise benzetilen olur. Bunlara benzetme adtakımı denir. Aşağıdakilerden hangisi benzetme adtakımı değildir?

güzellik şehri كوزللك شهری

söz ışığı سوز ايشغی

çiçek yıldızları چيچك ييلديزلری

tasavvur sermayesi تصور سرمايهسی

ümit meyvesi اميد ميوهسی

Açıklama:

Kimi belirsiz adtakımları da bir benzetmenin iki üyesiyle kurulmuştur. Bunlarda katılan ad benzeyen, katkı alan ad ise benzetilen olur. Bunlara benzetme adtakımı denir:
تصور سرمايهسی ,çiçek yıłdızłarı چيچك ييلديزلری ,söz ışığıسوز ايشغی ,güzellik şehri كوزللك شهری tasavvur sermâyesi, عفت البسهسی iffet elbisesi, سوز ديزيسی söz dizisi, كيرپوك ايكنهسی kirpik iğnesi, .aşḳ deñizi gibi عشق دكزی ,ma’nâ gelini معنی كلينی
Doğru cevap: E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 28

Kimi belirsiz adtakımları, benzetilen ile benzeyenin bir üyesi/parçası/bölümü arasında kurulmuş ilişkiye dayanır. Bunlar da eğretileme (istiâre) adtakımı adını alır. Aşağıdakilerden hangisi eğretileme (istiâre) adtakımına örnektir?

Ölüm pençesi اولوم پنچهسی

Rodos adası رودوس آطهسی

Filibe şehri فيليبه شهری

Şecâ'at fazileti شجاعت فضيلتی

Yaz mevsimi ياز موسمی

Açıklama:

Kimi belirsiz adtakımları ise, benzetilen ile benzeyenin bir üyesi/parçası/bölümü arasında kurulmuş ilişkiye dayanır. Bunlar da eğretileme (istiâre) adtakımı adını alır:
سعادت ,sırłar mahzeni سرلر مخزنی ,ölüm pençesiاولوم پنچهسی ,ümit meyvesi اميد ميوهسی .sa‘âdet ḳapısı gibi قاپوسی
Doğru cevap: A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 29

...... ........., bir adla ona ait bir niteliği veya belirtiyi gösteren bir üyenin kurduğu bir söz dizimi birliğidir. Bu birlikte iki kurucu üye arasındaki ilişki bir nitelik ya da belirtici ile o nitelikle nitelenen veya o belirticiyle belirtilen varlık (kişi/nesne/yalın kavram) arasında kurulmuş bir ilişki türüdür.
Yukarıdaki boşluğa aşağıdaki şıklardan hangisinin gelmesi gerekmektedir?

Adtakımı

Belirsiz adtakımı

İsim tamlaması

Sıfattakımı

Belirli adtakımı

Açıklama:

Sıfattakımı, bir adla ona ait bir niteliği veya belirtiyi gösteren bir üyenin kurduğu bir söz dizimi birliğidir. Bu birlikte iki kurucu üye arasındaki ilişki bir nitelik ya da belirtici ile o nitelikle nitelenen veya o belirticiyle belirtilen varlık (kişi/nesne/yalın kavram) arasında kurulmuş bir ilişki türüdür.
Doğru cevap: d seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 30

...... ......., Osmanlı Türkçesi’nde çok işlek olarak kullanılmış bir söz dizimi kalıbıdır. Yazı dilinde Arapça ve Farsça her türlü ad ve sıfatın, başka bir deyişle ad ve sıfat olarak kullanılan her türlü kelimenin yer aldığı bu kalıpla üretilmiş sınırsız sayıda söz öbeği kullanılmıştır.
Yukarıdaki boşluğa gelecek ifade aşağıdaki şıklardan hangisinde yer almaktadır?

Arapça Sıfattakımı

Farsça Sıfattakımı

İsim Tamlaması

Farsça Adtakımı

Arapça Adtakımı

Açıklama:

Farsça’nın sıfattakımı kalıbı, adtakımı kalıbı gibi, Osmanlı Türkçesi’nde çok işlek olarak kullanılmış bir söz dizimi kalıbıdır. Yazı dilinde Arapça ve Farsça her türlü ad ve sıfatın, başka bir deyişle ad ve sıfat olarak kullanılan her türlü kelimenin yer aldığı bu kalıpla üre- tilmiş sınırsız sayıda söz öbeği kullanılmıştır.
Doğru cevap: B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 31

İsim tamlamaları ile ilgili aşağıdaki cümlelerden hangisi yanlıştır?

Aralarında iyelik (mülkiyet) ilişkisi bulunur.

Birinci üyeye belirtilen, ikinci üyeye belirten denir.

İki ad ile kurulmuş adtakımlarıdır.

Belirtme öbeği olarak da anılır.

Birinci üye ikinci üyenin anlamını daraltır, sınırlar, belirtir.

Açıklama:

Aralarında iyelik (mülkiyet) ilişkisi bulunan iki ad ile kurulmuş birliğe adtakımı diyoruz. Bu söz dizimi birliği isim tamlaması olarak da adlandırılır. Aslında bir belirtme öbeği olan bu birlikte ilk üye, başka belirtme öbeklerinde olduğu gibi, ikinci üyenin taşıdığı kavramı daraltır, sınırlar ve onu belli hâle getirir. Bu yüzden ona belirten, ikinci üyeye ise belirtilen deriz. Bu bilgiden de anlaşılacağı üzere E şıkkındaki bilgi yanlıştır. Bu nedenle doğru cevap B şıkkıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 32

Türkçe adtakımlarıyla ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi doğrudur?

Aralarında ait olma ilişkisi bulunan her iki ad söz içinde bulunsa da bulunmasa da iki üyeli bir gramer birliği oluşmuş olur.

Türkçe bir adtakımında ilk üye zamir ve herhangi bir ad olabilir, ama ikinci üye ancak ve yalnız bir addır.

3. kişi iyelik eki ancak ve ancak 3. kişi zamirine gönderici olabilir.

1. ve 2. kişi iyelik ekleri, 1., 2. ve 3. kişi zamirlerinin karşılıklarıdır.

Sahip olanı gösteren kavram, sahip olunanı gösteren kavrama katılan işleyişinde bulunduğunda iyelik ekini alır.

Açıklama:

Sahip olanı gösteren kavram, sahip olunanı gösteren kavrama katılan işleyişinde bulunduğunda ilgi ekini alır.
1. ve 2. kişi iyelik ekleri, 1. ve 2. kişi zamirlerinin karşılıklarıdır. Böyle olunca, bu türlü öbeklerde sahip olanı gösteren yerinde ancak ben, biz; sen, siz zamirleri bulunabilir.
3. kişi iyelik eki ise yalnız 3. kişi zamirine değil, bütün adlara gönderici olabilir. İşte bu durumda iki adın gösterdiği kavramlar arasında sahip olan-sahip olunan ilişkisi kurulmuş olur.
Türkçe bir adtakımında ilk üye zamir ve herhangi bir ad olabilir, ama ikinci üye ancak ve yalnız bir addır.
Aralarında ait olma ilişkisi bulunan her iki ad söz içinde bulunuyorsa, iki üyeli bir gramer birliği oluşmuş olur.

Bu bilgilerden de anlaşılacağı üzere doğru cevap B şıkkıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 33

Aşağıdaki seçeneklerden hangisindeki adtakımı belirli adtakımı olarak adlandırılır?

Açıklama:

Türkçe’nin adtakımını oluşturan öbekte ait olma ilişkisi her zaman bir ekle, iyelik ekiyle gösterilmiştir. Bununla birlikte Türkçe adtakımlarında takımın ilk üyesi ilgi eki alabilmektedir. İlgi durumu eki de iki kavram arasında ait olma ilişkisi kurar ve eklendiği adın kavramına sahip olan kavramı katar. Böylece aynı kavram ikinci kez kullanılmış olur. Bu, Türkçe’ye özgü bir durumdur. İlgi eki adın belirli bir hâlini gösterir. Demek ki bir adtakımında ilgi ekli ad belirli bir addır. Bu yüzden bu adtakımlarına belirli adtakımı diyoruz. Bu bilgiden yola çıkarak bakıldığı zaman doğru cevap C şıkkı olacaktır.

Doğru Cevap: C

Soru 34

Aşağıdaki seçeneklerin hangisindeki adtakımı belirli adtakımı olarak adlandırılır?

Açıklama:

Türkçe’nin adtakımını oluşturan öbekte ait olma ilişkisi her zaman bir ekle, iyelik ekiyle gösterilmiştir. Bununla birlikte Türkçe adtakımlarında takımın ilk üyesi ilgi eki alabilmektedir. İlgi durumu eki de iki kavram arasında ait olma ilişkisi kurar ve eklendiği adın kavramına sahip olan kavramı katar. Böylece aynı kavram ikinci kez kullanılmış olur. Bu, Türkçe’ye özgü bir durumdur. İlgi eki adın belirli bir hâlini gösterir. Demek ki bir adtakımında ilgi ekli ad belirli bir addır. Bu yüzden bu adtakımlarına belirli adtakımı diyoruz. Bu bilgiden yola çıkara bakıldığı zaman doğru cevap D şıkkı olacaktır.

Doğru Cevap: D

Soru 35

Aşağıdaki seçeneklerden hangisindeki adtakımı belirsiz adtakımı olarak adlandırılır?

Açıklama:

İlgi eki almamış bir adın katılan olduğu takımlarda bu ad belirli bir kişi ve nesne kavramını karşılamaz. Bu kalıptaki adtakımı da aslında bir belirtme öbeğidir. Belirsiz adtakımı teriminde yer alan “belirsiz” niteliği katılan adın gramerce belirsizliğini anlatır. Başka bir deyişle, belirten eksiz bir belirtendir. Yani yalın durumdaki bir ad ile iyelikli bir addan oluşmuş adtakımına belirsiz adtakımı diyoruz. Bu bilgi dahilinde bakıldığı zaman doğru cevabın E şıkkı olduğu görülecektir.

Doğru Cevap: E

Soru 36

Aşağıdaki seçeneklerde yer alan adtakımlarından hangisi belirsiz adtakımı olarak adlandırılabilir?

Açıklama:

İlgi eki almamış bir adın katılan olduğu takımlarda bu ad belirli bir kişi ve nesne kavramını karşılamaz. Bu kalıptaki adtakımı da aslında bir belirtme öbeğidir. Belirsiz adtakımı teriminde yer alan “belirsiz” niteliği katılan adın gramerce belirsizliğini anlatır. Başka bir deyişle, belirten eksiz bir belirtendir. Yani yalın durumdaki bir ad ile iyelikli bir addan oluşmuş adtakımına belirsiz adtakımı diyoruz. Bu bilgi doğrultusunda bakıldığı zaman doğru cevabın A şıkkı olduğu görülecektir.

Doğru Cevap: A

Soru 37

Aşağıdaki harflerden hangisi hurûfü'ş-şemsiyyeden biridir?

ﻕ

ﺏ

Açıklama:

Belirtme edatının lâm’ının okunmadığı harflere güneş harfleri (şems harfleri = hurûfü'ş-şemsiyye), okunduğu harflere ise ay harfleri (kamer harfleri = hurûfü'lkameriyye) denir:
Güneş harfleri: ﺕ ث ﺩ ذ ﺭ ﺯ ﺱ ﺵ ص ض ط ظ ل ﻥ
Ay harfleri: ﺏ ﺝ ح خ ع غ ف ﻕ ﻙ ﻡ ﻩ ﻭ ى 'dir.
Buna göre doğru cevap B şıkkıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 38

Aşağıdaki harflerden hangisi hurûfü'l-kameriyyeden biridir?

ﻥ

ﺵ

Açıklama:

Belirtme edatının lâm’ının okunmadığı harflere güneş harfleri (şems harfleri =
hurûfü'ş-şemsiyye), okunduğu harflere ise ay harfleri (kamer harfleri = hurûfü'lkameriyye) denir:
Güneş harfleri: ﺕ ث ﺩ ذ ﺭ ﺯ ﺱ ﺵ ص ض ط ظ ل ﻥ
Ay harfleri: ﺏ ﺝ ح خ ع غ ف ﻕ ﻙ ﻡ ﻩ ﻭ ى 'dir.
Bu bilgiden de anlaşılacağı üzere doğru cevap C şıkkıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 39

Aşağıdaki seçeneklerde bulunan Arapça sıfattakımlarından hangisi diğerlerinden farklı bir yapıdadır?

Açıklama:

Arapça’nın sıfattakımı kalıbı Türkçe’ye bir yapım kalıbı olarak alınmamış, Osmanlı Türkçesi döneminde yalnızca Arapça sıfattakımı kalıbıyla yapılmış kimi söz öbekleri kullanılmıştır. Bunların hemen hemen hepsi sözlük kelimeleridir. Bir belirtme öbeği olan bu öbeklerde de üyelerin yeri terstir; yani ad (belirtilen)+sıfat (belirten): اشجار القديده eşcârü'l-ḳadîde “kuru ağaçlar”, اعصار السالفه a‘sârü's-sâlife “geçmiş yüz yıllar”, ﺎﻓطمة ا ﺭﻫﺰﻟاء Fâtımetü'z-zehrâ “tertemiz, yüzü ak Fatma”, روضة المطهره ravzatü'l-mutahhere “temiz, arınmış bahçe” gibi. Arapça sıfattakımlarında da ad, sıfata belirtme takısı ( ال ) ile bağlanır ve örneklerde görüldüğü gibi, ilk kelimenin sonundaki ünsüz ötrü ile, yani u, ü olarak okunur.
Yine adtakımlarında olduğu gibi, kelime uzun a gibi okunan bir ye ile bitiyorsa, bu ye a, e olarak okunur. Bunun iki örneği Arap aylarından 5. ve 6.sının adlarıdır:
Cumâde'l-ûlâ ﺩﺎﺟﻤى ا ﻭﻻﻟﻰ , Cumâde'l- âhire ﺩﺎﺟﻤالآ ﻩﺮﺧ gibi.
Ancak bunlar Türkçede Cemâziye'l-evvel, Cemâziye'l-âhir gibi söylenmiştir.
Burada da anlaşıldığı üzere doğru cevap D şıkkıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 40

Aşağıdaki sıfattakımlarından hangisi "Hak yolundaki halifeler" anlamına gelmektedir?

Açıklama:

: hulefâ-yı râşidîn: Hak yolundaki halifeler anlamına gelmektedir. Bu nedenle doğru cevap E şıkkıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 41

"Zamirin gösterdiği kişi kavram iyelik ekinde zaten bulunduğundan, ilgi ekini almış bu kişi zamirini söylemek çoğu kez gereksizdir." kuralına uygun örnek aşağıdakilerden hangisi değildir?

البسسي

سوديكيم

يمكيكي

اياقلرى

قاشاغی

Açıklama:

Kaşağı sözcüğü iyelik eki almamaıştır. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 42

Aşağıdaki seçeneklerden hangisinde "Belirli adtakımı" vardır?

قيش موسمی

آقشام ساعاتی

كوزمن نورى

‌آرناود قالدیرمى

يول كنارى

Açıklama:

"Gözümün nûru" sözcüğünde iyelik eki hem tamlayana hem de tamlanana gelmiştir. Bu nedenle belirli ad takımıdır. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 43

".ترك اوردوسى قارصه كيردى"

cümlesinde aşağıdakilerden hangisi mevcuttur?

Belirli ad takımı

Belirsiz ad takımı

Zincirleme adtakımı

Arapça adtakımı

Farsça adtakımı

Açıklama:

"Türk ordusu Kars'a girdi." cümlesinde Türk ordusu Belirsiz adtakımıdır. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 44

Aşağıdakilerden hangisinde "Adtakımının İki Üyesinin Birbirinden Uzak Düşmesi" kuralına uygun örnek vardır?

كسكين كوزلى ادم

صحانيك تارطارتیشمسيزماچ بوينجه ييلديزى

خانميك چفتليكى

باغچه قپوسى قاپندى

آرابنيك جامى قريلدي

Açıklama:

صحانيك تارطارتیشمسيزماچ بوينجه ييلديزى

"Sahanın tartışmasız maç boyunca yıldızı" ifadesi ilgili kurala uygun örnektir. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 45

Aşağıdakilerden hangisi belirtme edatının lâm’ının okunmadığı harflere verilen addır?

حروف هجاء

حروف اصلیه

حروف القمریه

حروف الشمسيه

حروف الانداز

Açıklama:

Belirtme edatının lâm’ının okunmadığı harflere حروف الشمسيه(hurûfü'ş-şemsiyye) denir. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 46

"آالت احتيال اخفاسى احتمالی"

Yukarıdaki tamlamanın Türkçe anlamı hangi seçenekte doğru olarak verilmiştir?

Hile aletlerinin gizlenmesi ihtimali

Hileli aletlerin gizlenmeme ihtimali

Hayli aletin gizlenmesi ihtimali

Hayali aletlerin gizlenmesi ihtimali

Hile aletlerinin gözlenmesi ihtimali

Açıklama:

"âlât-ı ihtiyâl ıhfâsı ihtimâli" tamlamasının Türkçe anlamı Hile aletlerinin gizlenmesi ihtimali şeklindedir. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 47

علی الرتب tamlamasının doğru okunuşu aşağıdakilerden hangisidir?

'ale'l-rüteb

'ale'r-rütbe

'ale'r-rüteb

'ale'r-ratıb

'ale'r-rutub

Açıklama:

Doğru okunuşu 'ale'r-rüteb şeklindedir. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 48

Aşağıdaki ad takımlarından hangisi Farsça değildir?

وزيراعظم

حقوق دول

آيينۀ‌ آسمان

خلاصهء کلام

قاضی الحاجات

Açıklama:

Kâdı'l-hâcât dilekleri karşılayan anlamında olup, ال takısı da aldığından Arapça'dır. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 49

Aşağıdakilerden hangisi Türkçe sıfat takımıdır?

باب آهن

چهرۀ بشوش

اعصارالسالفه

طاش کوپری

قاموس ترکی

Açıklama:

Taş Köprü Türkçe sıfat tamlamasıdır. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 50

Aşağıdaki Arapça sıfat takımlarından hangisinde ikili çoğul uyuşum vardır?

حرمين الشريفين

جمادى اﻻولى

جمادى الآخره

اشجار القديده

فاطمة الزهراء

Açıklama:

Haremeyn-i şerifeyn tamlamasında ikili çoğul uyuşum vardır. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Osmanlı Türkçesine Giriş II - Tüm Sorular

Ünite 1

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Ünite 2

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler