Osmanlı Türkçesine Giriş I - Tüm Sorular
Ünite 1
Soru 1
Hangisi Türkçe kimi metinlerde genizsi n sesini ayırt etmek için kullanılan ayrı bir biçimdir?
Seçenekler
A
ك
B
ﮓ
C
ݣ
D
ﮖ
E
ڮ
Açıklama:
ك kef = k, g, ğ, n : Türkçe’nin tonlu ve tonsuz iki ön damak sesi ve tonlu olanının süreklileşmiş değeriyle yine bir damak sesi olan ve genizsi özelliğiyle ayrılan bir sesi karşılamaktadır. Farslar g’yi k’den ayırmak için bu harfi ‘keşide’ denilen çizgisini ikileyerek yazmışlardır: ﮓ ﮔ Bu iki çizgili biçime kimi ilk dönem Türkçe metinlerinde de yer verilmiştir. Öte yandan Türkçe’nin genizsi n sesini ayırt etmek için de, kimi metinlerde üstüne üç nokta ڭ ݣ konulmuş bir ayrı biçim kullanılmıştır.
Soru 2
Eski gramerlerde bitişmeyen harfler için hangisi kullanılmıştır?
Seçenekler
A
münfasıl harfler
B
müttesıl harfler
C
mürekkep harfler
D
mücerret harfler
E
mukayyet harfler
Açıklama:
Eski gramerlerde bitişmeyen harflere ‘münfasıl harfler’ denmiştir.
Soru 3
Eski gramerlerde bitişen harfler için hangisi kullanılmıştır?
Seçenekler
A
münfasıl harfler
B
müttesıl harfler
C
mürekkep harfler
D
mücerret harfler
E
mukayyet harfler
Açıklama:
Eski gramerlerde bitişen harflere ‘müttesıl harfler’ denmiştir.
Soru 4
Hangisi bitişmeyen harftir?
Seçenekler
A
ص
B
ث
C
چ
D
ظ
E
ذ
Açıklama:
Bitişmeyen harfler. Bunlar yazıda yalnızca kendilerinden önce gelen diğer harflerle bitişir; içinde kendileri de yer almak üzere, sonra gelen harflerle ise bitişmez: ا elif, د dal, ذ zel, ر rı, ز ze, ژ je, و vav, ه he. Görüldüğü gibi E seçeneğindeki ذ zel bitişmeyen harflerdendir.
Soru 5
Arap alfabesine sonradan eklenen ve Türkçe ile Farsça’daki ortak sesin işareti hangisidir?
Seçenekler
A
پ
B
ث
C
ض
D
ف
E
ﮬ
Açıklama:
پ pe = p: Bu harf Türkçe ve Farsça’daki ortak sesin işaretidir. Arap alfabesine sonradan eklenmiştir.
Soru 6
Hangi işaret kelime başında tonlu ve tonsuz okunması konusunda farklı değerlendirmelere yol açmıştır?
Seçenekler
A
ت
B
ر
C
ط
D
ض
E
ن
Açıklama:
ط tı = t : Arapça’ya özgü bir sesin işaretidir. Birkaç Farsça kelimede de karşılaşılır. Türkçe’nin kalın sıradan kelimelerinde ت te ve د dal yerine de kullanılmıştır. Daha çok kelime başında görülen bu kullanım sesin tonlu ve tonsuz okunması konusunda farklı değerlendirmelere yol açmıştır.
Soru 7
Yazı türlerinin en eskisi özellikle Kur’an yazmakta en çok kullanılanı hangisidir?
Seçenekler
A
Talik
B
Nesih
C
Reyhani
D
Rık’a
E
Sülüs
Açıklama:
Bugünkü Latin asıllı alfabenin kabulüne kadar yüzyıllarca kullanılmış olan yazımız, Arap alfabesine dayanır. Araplar, İranlılar ve Türkler tarafından kullanılmış olan bu alfabenin işaretleriyle şekillenen yazı, tarih içinde işlenmiş, geliştirilmiş ve çeşitlenerek çok sayıda yazı türü ortaya çıkmıştır. Bunlar arasında en eskisi özellikle Kur’an yazmakta en çok kullanılmış bir yazı türü olan nesihtir.
Soru 8
Osmanlıların geliştirdikleri talik yazı tipine İranlılar ne ad vermişlerdir?
Seçenekler
A
Nestalik
B
Şikeste ta‘lik
C
Sülüs
D
Rık’a
E
Nesih
Açıklama:
Osmanlı taliki İran talikinden çarpıcı biçimde farklıdır, bu yüzden İranlılar Türk talikine nestalik adını vermişlerdir.
Soru 9
Hangisi geleneksel yazımdaki birçok şekillerin ayrıntılarının yok edildiği bir yazı türüdür?
Seçenekler
A
Nesih
B
Reyhan
C
Rık’a
D
Sülüs
E
Talik
Açıklama:
Oldukça geç bir tarihte ortaya çıkan rık’a türü zamandan tasarruf ihtiyacından doğmuş, günlük işlerde kullanılan, çabuk yazmaya elverişli bir yazı idi. Bu yazıda, daha önce kısaca değindiğimiz gibi, şekillerin ayrıntıları yok edilmiş; sülüs yazıdaki eliflerin ucunda bulunan saçaklar (zülfeler) düşmüş, gözlü harflerin gözleri kapatılmış, dişli harflerin dişleri düzlenmiş, iki noktalar çizgiye, üç noktalar ters v’ye dönüştürülmüş, eğri çizgiler düzleşmiş, ya da şın ve nun’da olduğu gibi, kırılarak köşeli duruma getirilmiştir.
Soru 10
Hangisi Türkçede kalın ünlüyü tanıtmak için sınırlı örnekte kullanıldığı görülen bir harftir?
Seçenekler
A
ث
B
ز
C
ظ
D
ف
E
م
Açıklama:
ظ zı harfi kelimede kalın ünlüyü tanıtmak için kullanılmış bir harftir, ancak örnekleri çok sınırlıdır: قاظ kaz gibi.
Soru 11
Oğuz boylarının konuşma diline dayanan Batı Türkçesinin ilk dönemine verilen isim aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Eski Uygurca
B
Çağatayca
C
Kıpçakça
D
Eski Anadolu Türkçesi
E
Harezmce
Açıklama:
Oğuz boylarının konuşma diline dayanan ve “Batı Türkçesi”, “Batı Oğuzcası”, “Türkiye Türkçesi” gibi adlarla anılan bu yazı dilinin ilk dönemine “Eski Osmanlıca”, “Eski Türkiye Türkçesi”
ve “Eski Anadolu Türkçesi” gibi adlar verilmiştir.
Oğuzcanın belirtilen dönemine Eski Anadolu Türkçesi adı verilmektedir.
ve “Eski Anadolu Türkçesi” gibi adlar verilmiştir.
Oğuzcanın belirtilen dönemine Eski Anadolu Türkçesi adı verilmektedir.
Soru 12
Aşağıdakilerden hangisi Osmanlı Türkçesindeki yazı dilinin ilk seviyesinin özelliklerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Amaç sanatkârca yazmak ve hüner göstermektir.
B
Konuşma dilinden farklıdır.
C
Geniş bir okur-yazar kitlesi tarafından kolayca okunup anlaşılabilir.
D
Daha çok faydayı öne alır.
E
Anlatım dilini bir araç olarak görür.
Açıklama:
Gelişme süreci içinde iki ayrı seviyeye yöneldiği izlenen bu yazı dilinin ilk seviyesi, kimi yönleriyle konuşma dilinden oldukça farklıdır; ancak geniş bir okur-yazar kitlesi tarafından kolayca okunup anlaşılabilir bir nitelik taşır; daha çok faydayı öne alan, anlatım dilini araç olarak gören bir anlayışa dayanır. Bu yüzyılların pek çok yazarı eserlerinin kolay anlaşılmasını, dolayısıyla geniş kesimlere ulaşmasını amaçladıklarından bu seviyede bir dili kullanmayı yeğlemişlerdir.
Yazı dilinin ilk seviyesi geniş kitlelere hitap etmeyi amaçlar. Dolayısıyla sanatlı bir dili ve hüner göstermeyi arka plana itmiştir.
Yazı dilinin ilk seviyesi geniş kitlelere hitap etmeyi amaçlar. Dolayısıyla sanatlı bir dili ve hüner göstermeyi arka plana itmiştir.
Soru 13
Başka dillerden alınmış kelimelerdeki sesçe yabansı yanların bir dili konuşan halk tarafından kendi dilinin ses düzenine uygun hâle getirilmesine verilen isim aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Yabancılaştırma
B
Halklılaştırma
C
Sadeleştirme
D
Çevirme
E
Adaptasyon
Açıklama:
Başka dillerden alınmış kelimelerdeki sesçe yabansı yanların bir dili konuşan halk tarafından kendi dilinin ses düzenine uygun hâle getirilmesine halklılaştırma adı verilir.
Tanımda verilen kavramı halklılaştırma olarak isimlendirebiliriz.
Tanımda verilen kavramı halklılaştırma olarak isimlendirebiliriz.
Soru 14
Aşağıdakilerden hangisi Osmanlı Türkçesi yazı dilinin farklılaşmasındaki etkenlerden biri değildir?
Seçenekler
A
Medrese eğitimiyle birlikte okur-yazar oranının artması.
B
Arapça Farsça öğrenenlerin sayısının hızla çoğalması.
C
Özellikle Fars edebiyatı eserlerinin aynı ölçüyle Türkçeye tercüme edilmesi.
D
Fars edebiyatını örnek tutarak şiir yazma hevesinin artması.
E
Halkın büyük çoğunluğunun şehirlerde yaşaması.
Açıklama:
Osmanlı Türkçesi yazı dili Arapça ve Farsçadan alınan kelimelerle birlikte yazı formlarının alınmasıyla da farklılaşmıştır. Okumuş kesimin edebiyata olan ilgisiyle yaz dili-konuşma dili ayrımı gittikçe artmıştır.
Halkın büyük çoğunluğu o dönemde şehirlerde değil kırsalda yaşamaktadır. Ayrıca şehirde yaşaması yazı dilinin farklılaşmasında değil sabit kalmasında daha etkili olacaktır.
Halkın büyük çoğunluğu o dönemde şehirlerde değil kırsalda yaşamaktadır. Ayrıca şehirde yaşaması yazı dilinin farklılaşmasında değil sabit kalmasında daha etkili olacaktır.
Soru 15
İstanbul Türkçesinin oluşumu ve bu oluşumun sanat dili haline gelmesi hangi dönemde hızlı bir şekilde gerçekleşmiştir?
Seçenekler
A
XIV. yüzyılın başında
B
XV. yüzyılın ortalarında
C
XV. yüzyılın başında
D
XVI. yüzyılın başında
E
XIX. yüzyılın başında
Açıklama:
Türkiye Türkçesi’nin ilk dönemi içinde başlayan bu gelişmenin XV. yüzyılın ortalarına kadar oldukça yavaş yol aldığı görülür. Özellikle beylikler döneminde ve Osmanlı Beyliği’nin kuruluş çağında yapılan geniş çeviri çalışmalarının hazırladığı bu gelişme, beylerden büyük destek görmüş, ancak bu dönemin beyleri halk dilinin sınırlarını aşan böyle bir dile ve bu dille kurulmaya çalışılan bir edebiyat akımına uzak ve yabancı kalmışlardır. XV. yüzyılın ikinci yarısından başlayarak özellikle büyük medreselerin bulunduğu, bu yüzden de birer bilim ve kültür merkezi olma yolundaki İstanbul, Bursa ve Edirne gibi şehirlerde söz konusu gelişme daha hızlı seyretmiştir. İşte bu hızlı gelişmenin etkisiyle giderek farklılaşan halk dili Osmanlı Türkçesi döneminde, “şehirli dili” denebilecek bir okumuş kesim dili niteliği kazanmış, özellikle İstanbul’da eğitimli, aydın kimselerin konuştukları bu dil “İstanbul Türkçesi” adını almıştır.
Osmanlı Türkçesinin şehirli dili olarak İstanbul Türkçesi şeklinde temayüz etmesi XV. yüzyılın ortalarından itibaren hızla kendini belli etmiştir.
Osmanlı Türkçesinin şehirli dili olarak İstanbul Türkçesi şeklinde temayüz etmesi XV. yüzyılın ortalarından itibaren hızla kendini belli etmiştir.
Soru 16
Aşağıdaki seçeneklerden hangisinde yer alan harflerin tamamı kendisinden sonrakiyle birleşmez?
Seçenekler
A
lam ل ,kef ك, je ژ
B
he ه ,vav و, fe ف
C
tı ط ,dad ض , dal د
D
cim ج ,se ث ,te ت
E
ze ز ,rı ر ,zel ذ
Açıklama:
Bitişmeyen harfler. Bunlar yazıda yalnızca kendilerinden önce gelen diğer harflerle bitişir; içinde kendileri de yer almak üzere, sonra gelen harflerle ise bitişmez:
.he ه ,vav و ,je ژ ,ze ز ,rı ر ,zel ذ ,dal د ,elif ا
Seçeneklerde yer alan harflerden E şıkkındaki harflerin tamamı kendisinden sonrakiyle birleşmez.
.he ه ,vav و ,je ژ ,ze ز ,rı ر ,zel ذ ,dal د ,elif ا
Seçeneklerde yer alan harflerden E şıkkındaki harflerin tamamı kendisinden sonrakiyle birleşmez.
Soru 17
Okunuşları verilen aşağıdaki harflerden hangileri şekilce birbirine benzer değildir?
Seçenekler
A
çim - ha
B
tı - zı
C
fe - kaf
D
sad - şın
E
rı - je
Açıklama:
Şekilce benzer harfler şu şekilde sıralanabilir:
.
;hı خ ,ha ح ,çim چ ,cim ج
;zel ذ ,dal د
;je ژ ,ze ز ,rı ر
;şın ش ,sin س
;dad ض ,sad ص
;zı ظ ,tı ط
;gayın غ ,ayın ع
.kaf ق ,fe ف
Sad ve şin birbirine şekil olarak benzemez. Sad-dad ile şin-sin ile şekilce benzerdir.
.
;hı خ ,ha ح ,çim چ ,cim ج
;zel ذ ,dal د
;je ژ ,ze ز ,rı ر
;şın ش ,sin س
;dad ض ,sad ص
;zı ظ ,tı ط
;gayın غ ,ayın ع
.kaf ق ,fe ف
Sad ve şin birbirine şekil olarak benzemez. Sad-dad ile şin-sin ile şekilce benzerdir.
Soru 18
Aşağıdakilerden hangisinde harekenin veya yardımcı işaretin adı yanlış verilmiştir?
Seçenekler
A
ـَ üstün
B
ـُ ötrü
C
ـْ cezm
D
ـّ şedde
E
ـِ tenvin
Açıklama:
Arap alfabesine dayanan eski Osmanlı alfabesinin, tanıdığımız harfler dışında, yardımcı işaretleri de vardı. Arapça’da özellikle Kur’an’da kullanılmış olan bu işaretlerin en önemlileri kısa ünlü işaretleridir. Hareke denilen bu işaretlere Türkçe metinlerde özellikle XVI. yüzyıl sonlarına kadar geniş ölçüde yer verilmiştir.
E seçeneğinde yer alan işaret esredir. Tenvin iki çizgi ile gösterilir.
E seçeneğinde yer alan işaret esredir. Tenvin iki çizgi ile gösterilir.
Soru 19
Osmanlı Türkçesinde Türkçe kelimelerde e ünlüsünün yazılışıyla ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
İlk hecede harfle gösterilmez.
B
Kelime içindeki yazılışı daima kurallıdır.
C
Kelime başında ا elif ile yazılır.
D
Kelime sonunda her zaman ه ه he ile
yazılır.
yazılır.
E
Bir öbek Türkçe kelimede bugünkü söyleyişe göre e olan ses, i sesinin işareti ile, yani ي ي ile yazılmıştır.
Açıklama:
e ünlüsünün yazılışı kelime içinde kurallı değildir. Bu durumu örnekler üzerinde görmek gerekir.
سس ses, كل gel, كس kes
الدی ,istedi استدی ,kelebek
kelimelerinde e ünlüsünü yazılışı görülmektedir.
e ünlüsünün yazılışı kelime içinde kurallı değildir. Bu durumu örnekler üzerinde görmek gerekir. Dolayısıyla B seçeneği bu sorunun doğru cevabıdır.
سس ses, كل gel, كس kes
الدی ,istedi استدی ,kelebek
kelimelerinde e ünlüsünü yazılışı görülmektedir.
e ünlüsünün yazılışı kelime içinde kurallı değildir. Bu durumu örnekler üzerinde görmek gerekir. Dolayısıyla B seçeneği bu sorunun doğru cevabıdır.
Soru 20
Aşağıdaki seçeneklerde Arap harfleriyle verilen kelimelerden hangisinin okunuşu yanlıştır?
Seçenekler
A
طاوق tavuk
B
طوداق dudak
C
صوغوق sokak
D
طوغرو doğru
E
صيجاق sıcak
Açıklama:
Kelimelerin doğru okunuşunda Türkçe hecelerin ünlü değerleri hakkındaki kurallar bilinmelidir. Ayrıca harflerin hangi ses değerleriyle okunacağı meselesi doğru okumayı kolaylaştıracaktır.
C seçeneğinde yer alan صوغوق kelimesi soğuk şeklinde okunmalıdır. Diğer seçeneklerdeki kelimeler doğru okunmuştur.
C seçeneğinde yer alan صوغوق kelimesi soğuk şeklinde okunmalıdır. Diğer seçeneklerdeki kelimeler doğru okunmuştur.
Soru 21
Aşağıdakilerden hangisi Batı Türkçesi'nin ilk dönemine verilen bir addır?
Seçenekler
A
Eski Anadolu Türkçesi
B
Osmanlı Türkçesi
C
Türkiye Türkçesi
D
Batı Oğuzcası
E
Doğu Türkçesi
Açıklama:
Oğuz boylarının konuşma diline dayanan ve “Batı Türkçesi”, “Batı Oğuzcası”, “Türkiye Türkçesi” gibi adlarla anılan bu yazı dilinin ilk dönemine “Eski Osmanlıca”, “Eski Türkiye Türkçesi” ve “Eski Anadolu Türkçesi” gibi adlar verilmiştir.
Soru 22
Aşağıdakilerden hangisi "Konuşma diline göre daha kurallı, düzgün, özenli, söz dağarcığı ve anlatım kalıpları bakımından zengin bir nitelik taşıyan dil"e verilen addır?
Seçenekler
A
Edebiyat dili
B
Yazıya geçirilmiş halk dili
C
Sesli dili
D
Günlük dil
E
Fesahat
Açıklama:
Yazı dili: Yazılı anlatım dilidir. Konuşma diline göre daha kurallı, düzgün, özenli, söz dağarcığı ve anlatım kalıpları bakımından zengin bir nitelik taşır. “Edebiyat dili” de denir.
Soru 23
Aşağıdakilerden hangisi "Osmanlı Türkçesi döneminde yazı diline çoğalan ölçüde kelime girmesi"nin nedenlerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Türkçe'nin yetersizliği
B
Şaire ve şiire destek verilmesi
C
Özellikle Fars edebiyatına ilginin artması
D
Okur-yazar oranının artması
E
Medrese eğitiminin yaygınlaşması
Açıklama:
Medrese eğitiminin yaygınlaşması, doğal olarak okur-yazar oranının artması sonucunu doğurmuş, buna bağlı olarak Arapça ve Farsça öğrenenlerin sayısı hızla çoğalmıştır. Bu arada Fars edebiyatına karşı geniş bir ilgi uyanmış, bu ilgi aruzla yazılmış birçok manzum eserin Türkçe’ye aynı ölçü kullanılarak manzum çevirilerinin yapılması yolunu açmıştır. Öte yandan medrese eğitimi görmüş olanların edebiyat sanatı bilgileri de edinerek aruzla ve özellikle Fars edebiyatını örnek tutarak şiir yazma hevesi giderek artmış, bu arada edebiyata duyulan ilgi ve şaire verilen destek de bu hevesleri beslemiştir. İşte bütün bu sebeplerle yazı diline çoğalan ölçüde kelime girmeye başlamıştır.
Soru 24
Aşağıdakilerden hangisi "bir dilin ses örgülerinden oluşan türlü birimlerini alfabe işaretleriyle yazıya dökmek" için kullanılan bir terimdir?
Seçenekler
A
belagat
B
alıntılama
C
yazım
D
gramer
E
ünlü değeri
Açıklama:
Yazım ise, yazı aracılığıyla gerçekleştirilen bir uygulamadır. Bir dilin ses örgülerinden oluşan türlü birimlerini alfabe işaretleriyle yazıya dökmektir.
Soru 25
Aşağıdakilerden hangisi bitişmeyen harflerdendir?
Seçenekler
A
gayın غ
B
fe ف
C
kaf ق
D
vav و
E
ayın ع
Açıklama:
Bitişmeyen harfler. Bunlar yazıda yalnızca kendilerinden önce gelen diğer harflerle bitişir; içinde kendileri de yer almak üzere, sonra gelen harflerle ise bitişmez: he ه ,vav و ,je ژ ,ze ز ,rı ر ,zel ذ ,dal د ,elif ا
Soru 26
Aşağıdakilerden hangisinde "م mim harfi ve ج cim" harfi bitişmiştir?
Seçenekler
A
مج
B
يخ
C
مم
D
مخ
E
مح
Açıklama:
مج
Soru 27
Aşağıdakilerden hangisi Arapça'ya özgü seslerden birinin işaretidir?
Seçenekler
A
س sin
B
ض dad
C
ش şın
D
ب be
E
ت te
Açıklama:
ض dad : Arapça’ya özgü bir sestir; dolayısıyla yalnızca Arapça’dan alınma kelimelerde geçer.
Soru 28
Aşağıdakilerden hangisinde kelime başındaki ünlü gösterilmemiştir?
Seçenekler
A
اوزوم
B
آت
C
اوق
D
ايل
E
اسسز
Açıklama:
ıssız اسسز
Soru 29
Aşağıdakilerden hangisi nesih yazı türü için söylenemez?
Seçenekler
A
Arap alfabesine dayanır.
B
En eski yazı türüdür.
C
Kuran yazımında sıkça başvurulmuştur.
D
Her türlü kitabın çoğaltılmasında kullanılmıştır.
E
Başlıca özelliği harflerin eğik yazılmasıdır.
Açıklama:
Eskilik bakımından üçüncü yazı türü talik’tir. Bu yazının başlıca özelliği harflerin eğik yazılması, kuyruk kısımlarının uzatılmasıdır
Soru 30
Aşağıdakilerden hangisi sülüs yazı türü için söylenemez?
Seçenekler
A
Çok kullanılmış bir yazı türüdür.
B
Nesih'e çok benzer.
C
Bu yazının da en ünlü ustaları Şeyh Hamdullah ve Hafız Osman’dır.
D
Levhalarda ve bilhassa kitap ve son dönem dergi kapaklarında çok kullanılmıştır.
E
Osmanlı sülüsü İran sülüsünden çarpıcı biçimde farklıdır.
Açıklama:
Osmanlı taliki İran talikinden çarpıcı biçimde farklıdır, bu yüzden İranlılar Türk talikine nestalik adını vermişlerdir.
Soru 31
Oğuz boylarının konuşma diline dayanan yazı diline verilen isimler hangi şıkta doğru olarak verilmiştir?
Seçenekler
A
Batı Türkçesi, Batı Oğuzcası, Türkiye Türkçesi
B
Eski Osmanlıca, Eski Anadolu Türkçesi, Türkmence
C
Batı Oğuzcası, Eski Osmanlıca, Eski Türkiye Türkçesi
D
Batı Türkçesi, Eski Türkiye Türkçesi, Türkmence
E
Türkiye Türkçesi, Eski Anadolu Türkçesi, Yeni Oğuzca
Açıklama:
Oğuz boylarının konuşma diline dayanan ve “Batı Türkçesi”, “Batı Oğuzcası”, “Türkiye Türkçesi” gibi adlarla anılan bu yazı dilinin ilk dönemine “Eski Osmanlıca”, “Eski Türkiye Türkçesi” ve “Eski Anadolu Türkçesi” gibi adlar verilmiştir. Bu bilgiler doğrultusunda doğru cevap A şıkkıdır.
Soru 32
Oğuz boylarının konuşma diline dayanan ve Batı Türkçesi olarak anılan yazı dilinin ilk dönemlerine verilen adlar hangi seçenekte doğru olarak verilmiştir?
Seçenekler
A
Eski Anadolu Türkçesi, Yeni Oğuzca, Osmanlı Türkçesi
B
Eski Osmanlıca, Eski Türkiye Türkçesi, Eski Anadolu Türkçesi
C
Batı Oğuzcası, Osmanlı Türkçesi, Türkiye Türkçesi
D
Eski Türkiye Türkçesi, Türkmence, Yeni Oğuzca
E
Eski Osmanlıca, Batı Oğuzcası, Türkmence
Açıklama:
Oğuz boylarının konuşma diline dayanan ve “Batı Türkçesi”, “Batı Oğuzcası”, “Türkiye Türkçesi” gibi adlarla anılan bu yazı dilinin ilk dönemine “Eski Osmanlıca”, “Eski Türkiye Türkçesi” ve “Eski Anadolu Türkçesi” gibi adlar verilmiştir. Bu bilgiler doğrultusunda doğru cevap B şıkkıdır.
Soru 33
Aşağıdaki seçeneklerden hangisinde "halk dili" yerine kullanılan kavramlar bir arada doğru olarak verilmiştir?
Seçenekler
A
Sesli dil, yazı dili
B
Yazı dili, günlük dil
C
Konuşma dili, sesli dil
D
Günlük dil, edebiyat dili
E
Edebiyat dili, konuşma dili
Açıklama:
Halk dili terimiyle anlatılan, genel olarak günlük hayatta insanların iletişim kurmakta kullandıkları dil, yani konuşma dilidir. Buna “sesli dil” de denmektedir. Bu bilgi doğrultusunda doğru cevap C şıkkıdır.
Soru 34
Sözün/bir kelimenin sesçe nitelikleri özenle gözetilip korunarak; akıcı, pürüzsüz, açık, anlaşılır biçimde söylenmesi ve kullanılmasına verilen ad aşağıdaki seçeneklerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?
Seçenekler
A
Edebiyat Dili
B
Süslü Söz
C
Yazı Dili
D
Fesahat
E
Sana Dili
Açıklama:
Fesahat: Sözün/bir kelimenin sesçe nitelikleri özenle gözetilip korunarak; akıcı, pürüzsüz, açık, anlaşılır biçimde söylenmesi ve kullanılmasıdır. Bu bilgi doğrultusunda doğru cevap D şıkkıdır.
Soru 35
Aşağıdaki seçeneklerden hangisinde verilen harflerin tamamı kendinden sonra gelen harflerle bitişmez?
Seçenekler
A
ژ - ط - غ
B
ز - ع - ى
C
ر - ح - ك
D
ذ - ل - ه
E
ا - د - و
Açıklama:
Bitişmeyen harfler. Bunlar yazıda yalnızca kendilerinden önce gelen diğer harflerle bitişir; içinde kendileri de yer almak üzere, sonra gelen harflerle ise bitişmez: he ه, vav و, je ژ, ze ز, rı ر, zel ذ , dal د, elif ا.
Bu bilgiler doğrultusunda doğru cevap E şıkkıdır.
Bu bilgiler doğrultusunda doğru cevap E şıkkıdır.
Soru 36
28 harften oluşan Arap alfabesine Farslar ve Türkler tarafından eklenen üç harf hangi seçenekte doğru olarak verilmiştir?
Seçenekler
A
ن - خ - ر
B
ب - ج - ز
C
پ - چ - ژ
D
ت - ح - د
E
ث - ع - ذ
Açıklama:
Osmanlı Türkçesi alfabesi Arap alfabesine dayanır. 28 harften oluşan Arap alfabesine Farslar kendi dillerindeki farklı üç ses için küçük değişikliklerle 3 işaret eklemişler ve harf sayısını 31’e çıkarmışlardır. Farsça’nın bu sesleri Türkçe’de de bulunduğu için, bu 31 harflik alfabe Türkler tarafından da aynen alınıp benimsenmiştir. Bu harfler Türkçe’deki adlarıyla şunlardır: پ pe - چ çim - je ژ
Bu bilgi doğrultusunda doğru cevap C şıkkıdır.
Bu bilgi doğrultusunda doğru cevap C şıkkıdır.
Soru 37
Eski gramerde bitişmeyen harflere münfasıl, bitişen harflere muttasıl harfler denmektedir. Aşağıdaki seçeneklerde verilen harf gruplarından hangisi yukarıdaki açıklama doğrultusunda bakıldığında diğerlerinden farklıdır?
Seçenekler
A
د - ز - و
B
ب - پ - ث
C
ح - خ - ج
D
س - ش - ص
E
ف - ق - ك
Açıklama:
Bitişmeyen harfler. Bunlar yazıda yalnızca kendilerinden önce gelen diğer harflerle bitişir; içinde kendileri de yer almak üzere, sonra gelen harflerle ise bitişmez: he ه, vav و, je ژ, ze ز, rı ر, zel ذ, dal د, elif ا. A şıkkındaki bütün harfler bitişmeyen harflerken, B, C, D ve E şıkkındakiler ise bitişen harflerdendir. Bu nedenle doğru cevap A şıkkıdır.
Soru 38
Aşağıdaki harflerden hangisi sadece bir ünlü yerine kullanıldığı zaman kendinden sonraki harflerle bitişmez?
Seçenekler
A
أ
B
ه
C
ى
D
و
E
ع
Açıklama:
ه he harfancak bir ünlü yerine kullanıldığı yerlerde bitişmez. Buna eski gramerlerde “hâ-i resmiye (= şekilce he)” denir. Bu bilgi doğrultusunda doğru cevap B şıkkıdır.
Soru 39
Birçok yazı türü arasında günlük hayatta kullanımı en yaygın olan yazı türü aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Sülüs
B
Talik
C
Nesih
D
Reyhanî
E
Rık'a
Açıklama:
Birçok yazı türünden günlük hayatta kullanımı en yaygın olan yazı rık’a denilen yazıydı. Bu yazının harfleri çabuk yazmaya elverişli bir duruma getirilmiş; “diş” denilen çıkıntıları kaldırılmış, kimi harflerdeki iki nokta çizgiye, üç nokta da küçük bir ters v’ye (ˆ) çevrilmiş, nun ve kaf ’ın noktaları ise sonlarına eklenen birer çizgiciğe dönüştürülmüştür. Bu arada bitişmeyen harfler bile bitişik yazılır biçimler kazanmıştır. Bu bilgi doğrultusunda doğru cevap E şıkkıdır.
Soru 40
Aşağıdaki seçeneklerde yer alan sözcüklerden hangisinin içerisinde yanlış bitiştirilmiş bir harf vardır?
Seçenekler
A
ديمك
B
ايرمك
C
ايتمك
D
ايل مك
E
ويرمك
Açıklama:
Bitişen harfler. Hem kendileriyle, hem kendilerinden önce ve sonra gelen öteki bütün harflerle bitişirler. Bu duruma göre, biçimleri özellikle başta ve ortada değişikliğe uğrayan harfler bunlardır. Bunlar, önceki harf bitişmeyen harfse baştaki şekliyle, bitişen harfse ortadaki şekliyle yazılır; sonda yer aldıklarında ise yalın biçimlerine kavuşur: ha ح, çim چ, cim ج, se ث, te ت, pe پ, be ب, zı ظ, tı ط, dad ض, sad ص ,şın ش, sin س, hı خ, lam ل, kef ك, kaf ق, fe ف, gayın غ, ayın ع, mim م, nun ن, he ه, ye ى.
Bu bilgiler doğrultusunda D şıkkında lam harfi kendinden sonra gelen mim harfiyle birleşmeliydi. Bu nedenle doğru cevap D şıkkıdır.
Bu bilgiler doğrultusunda D şıkkında lam harfi kendinden sonra gelen mim harfiyle birleşmeliydi. Bu nedenle doğru cevap D şıkkıdır.
Soru 41
Aşağıdakilerden hangisi bir dilin başka dillerden aldığı kelime ve gramer biçimlerine verilen isimdir?
Seçenekler
A
Günlük dil
B
Alıntı
C
Yazı dili
D
Çevirme
E
Uyarlama
Açıklama:
Alıntı: Bir dilin başka dillerden aldığı kelime ve gramer biçimlerine denir.
Soru 42
Aşağıdakilerden hangisi başka dillerden alınmış kelimelerdeki sesçe yabansı yanların bir dili konuşan halk tarafından kendi dilinin ses düzenine uygun hâle getirilmesinin adıdır?
Seçenekler
A
Günlük dil
B
Alıntı
C
Yazı dili
D
Halklılaştırma
E
Uydurma
Açıklama:
Halklılaştırma: Başka dillerden alınmış kelimelerdeki sesçe yabansı yanların bir dili konuşan halk tarafından kendi dilinin ses düzenine uygun hâle getirilmesidir.
Soru 43
Sözün/bir kelimenin sesçe nitelikleri özenle gözetilip korunarak; akıcı,
pürüzsüz, açık, anlaşılır biçimde söylenmesi ve kullanılmasına aşağıdakilerden hangi ad verilir?.
pürüzsüz, açık, anlaşılır biçimde söylenmesi ve kullanılmasına aşağıdakilerden hangi ad verilir?.
Seçenekler
A
Dil kalıbı
B
Beliğ
C
Fesahat
D
Süslü söz
E
Alıntı
Açıklama:
Fesahat: Sözün/bir kelimenin sesçe nitelikleri özenle gözetilip korunarak; akıcı, pürüzsüz, açık, anlaşılır biçimde söylenmesi ve kullanılmasıdır.
Soru 44
Osmanlı Türkçesi döneminde hangi yazı kullanılmıştır?
Seçenekler
A
Arap Alfabesi
B
Fars Alfabesi
C
Uygur Alfabesi
D
Oğuz Alfabesi
E
İbrani Alfabesi
Açıklama:
Osmanlı Türkçesi alfabesi Arap alfabesine dayanır.
Soru 45
Arap alfabesi kaç harften oluşur?
Seçenekler
A
24
B
25
C
26
D
27
E
28
Açıklama:
Osmanlı Türkçesi alfabesi Arap alfabesine dayanır. 28 harften oluşan Arap alfabesine Farslar kendi dillerindeki farklı üç ses için küçük değişikliklerle 3 işaret eklemişler ve harf sayısını 31’e çıkarmışlardır.
Soru 46
Fars alfabesi kaç harften oluşur?
Seçenekler
A
28
B
29
C
30
D
31
E
32
Açıklama:
28 harften oluşan Arap alfabesine Farslar kendi dillerindeki farklı üç ses için küçük değişikliklerle 3 işaret eklemişler ve harf sayısını 31’e çıkarmışlardır.
Soru 47
Aşağıdakilerden hangisi eski gramerlerde yazıda yalnızca kendilerinden önce gelen diğer harflerle bitişir; içinde kendileri de yer almak üzere, sonra gelen harflerle ise bitişmez?
Seçenekler
A
Münfasıl harfler
B
Müttesıl harfler
C
Ünlü harfler
D
Bitişen harfler
E
Uyumsuz harfler
Açıklama:
Bitişmeyen harfler. Bunlar yazıda yalnızca kendilerinden önce gelen diğer harflerle bitişir; içinde kendileri de yer almak üzere, sonra gelen harflerle ise bitişmez: Bitişmeyen harfler: Eski gramerlerde bunlara ‘münfasıl harfler’ denmiştir.
Soru 48
Müttesıl harfler aşağıdakilerden hangisinin eski gramerdeki adıdır?
Seçenekler
A
Bitişen harfler
B
Bitişmeyen harfler
C
Ünlü harfler
D
Uyumsuz harfler
E
Arızalı harfler
Açıklama:
Bitişen harfler: Eski gramerlerde bunlar da ‘müttesıl harfler’ diye adlandırılmıştır.
Soru 49
Aşağıdakilerden hangisi arap yazısında harflerin bitişme biçimlerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Başta
B
Sonda
C
Ortada
D
Yalın
E
Alttan
Açıklama:
Tablo 1.1 Bitişen Harflerin Yalın, Başta, Ortada, Sonda ve Birbirine Ulanmış Biçimleri.
Soru 50
Kur-an da kullanılan yardımcı işaretlere aşağıdakilerden hangi ad verilir?
Seçenekler
A
Şedde
B
Üstün
C
Esre
D
Ötrü
E
Hareke
Açıklama:
Arap alfabesine dayanan eski Osmanlı alfabesinin, tanıdığımız harfler dışında, yardımcı işaretleri de vardı. Arapça’da özellikle Kur’an’da kullanılmış
olan bu işaretlerin en önemlileri kısa ünlü işaretleridir. Hareke denilen bu işaretlere Türkçe metinlerde özellikle XVI. yüzyıl sonlarına kadar geniş
ölçüde yer verilmiştir:
olan bu işaretlerin en önemlileri kısa ünlü işaretleridir. Hareke denilen bu işaretlere Türkçe metinlerde özellikle XVI. yüzyıl sonlarına kadar geniş
ölçüde yer verilmiştir:
Soru 51
Aşağıdaki Farsça harfin Türkçe karşılığı aşağıdakilerden hangisidir?
ب
ب
Seçenekler
A
te
B
pe
C
cim
D
be
E
zel
Açıklama:
Harfin Türkçe karşılığı "be"dir.
Soru 52
Aşağıdaki Farsça harfin Türkçe karşılığı aşağıdakilerden hangisidir?
ح
ح
Seçenekler
A
ha
B
hı
C
lam
D
mim
E
nun
Açıklama:
Harfin Türkçe karşılığı "ha"dır.
Soru 53
Aşağıdaki Farsça harfin Türkçe karşılığı aşağıdakilerden hangisidir?
ى
ى
Seçenekler
A
zı
B
şın
C
dad
D
sad
E
ye
Açıklama:
Harfin Türkçe karşılığı "ye"dir.
Soru 54
Aşağıdaki Farsça harfin Türkçe karşılığı aşağıdakilerden hangisidir?
ر
ر
Seçenekler
A
ze
B
rı
C
je
D
mim
E
elif
Açıklama:
Harfin Türkçe karşılığı "rı"dır.
Soru 55
Aşağıdaki Farsça harfin Türkçe karşılığı aşağıdakilerden hangisidir?
م
م
Seçenekler
A
je
B
ze
C
mim
D
tı
E
lam
Açıklama:
Harfin Türkçe karşılığı "mim"dir.
Soru 56
Aşağıdaki Farsça harfin Türkçe karşılığı aşağıdakilerden hangisidir?
ك
ك
Seçenekler
A
vav
B
zı
C
fe
D
kef
E
kaf
Açıklama:
Harfin Türkçe karşılığı "kef"dir.
Soru 57
Hangisi "çim" harfinin ulanmış halidir?
Seçenekler
A
چچچ
B
ثثث
C
تتت
D
پپپ
E
ببب
Açıklama:
Doğru şekil چچچ
Soru 58
Hangisi "şın" harfinin sondaki halidir?
Seçenekler
A
س
B
ش
C
ح
D
ص
E
ض
Açıklama:
Doğru gösterim ش
Soru 59
Aşağıdakilerden hangisi bitişmeyen harftir?
Seçenekler
A
dal
B
kaf
C
ye
D
tı
E
ayın
Açıklama:
"dal" önceki harfe bitişir, ancak sonraki harfle bitişmez.
Soru 60
Aşağıdakilerden hangisi "Halk Dili" olarak tasnif edilemez?
Seçenekler
A
Günlük Dil
B
Sesli Dil
C
Anlaşma Dili
D
Edebiyat Dili
E
Konuşma dili
Açıklama:
Osmanlı Türkçesi’nin Türkçe’nin hangi tarihî dönemi olduğunu açıklayabileceksiniz.
Edebiyat dili "Yazılı Dil" olarak tasnif edilir.
Edebiyat dili "Yazılı Dil" olarak tasnif edilir.
Soru 61
İstanbul Türkçesi hangi yüzyılda karşımıza çıkar?
Seçenekler
A
12. Yüzyıl
B
13. Yüzyıl
C
14. Yüzyıl
D
15. Yüzyıl
E
11. Yüzyıl
Açıklama:
Osmanlı Türkçesi’nin Türkçe’nin hangi tarihî dönemi olduğunu açıklayabileceksiniz.
XV. yüzyılın ikinci yarısından başlayarak özellikle büyük medreselerin bulunduğu, bu yüzden de birer bilim ve kültür merkezi olma yolundaki İstanbul, Bursa ve Edirne gibi şehirlerde söz konusu gelişme daha hızlı seyretmiştir. İşte bu hızlı gelişmenin etkisiyle giderek farklılaşan halk dili Osmanlı Türkçesi döneminde, “şehirli dili” denebilecek bir okumuş kesim dili niteliği kazanmış, özellikle İstanbul’da eğitimli, aydın kimselerin konuştukları bu dil “İstanbul Türkçesi” adını almıştır.
XV. yüzyılın ikinci yarısından başlayarak özellikle büyük medreselerin bulunduğu, bu yüzden de birer bilim ve kültür merkezi olma yolundaki İstanbul, Bursa ve Edirne gibi şehirlerde söz konusu gelişme daha hızlı seyretmiştir. İşte bu hızlı gelişmenin etkisiyle giderek farklılaşan halk dili Osmanlı Türkçesi döneminde, “şehirli dili” denebilecek bir okumuş kesim dili niteliği kazanmış, özellikle İstanbul’da eğitimli, aydın kimselerin konuştukları bu dil “İstanbul Türkçesi” adını almıştır.
Soru 62
Sözün/bir kelimenin sesçe nitelikleri özenle gözetilip korunarak; akıcı, pürüzsüz, açık, anlaşılır biçimde söylenmesi ve kullanılmasına ne ad verilir?
Seçenekler
A
Fesahat
B
Dil kalıbı
C
Süslü söz
D
Beliğ söz
E
Güzel söz
Açıklama:
Osmanlı Türkçesi’nin Türkçe’nin hangi tarihî dönemi olduğunu açıklayabileceksiniz.
Sözün/bir kelimenin sesçe nitelikleri özenle gözetilip korunarak; akıcı, pürüzsüz, açık, anlaşılır biçimde söylenmesi ve kullanılmasına Fesahat adı verilir.
Sözün/bir kelimenin sesçe nitelikleri özenle gözetilip korunarak; akıcı, pürüzsüz, açık, anlaşılır biçimde söylenmesi ve kullanılmasına Fesahat adı verilir.
Soru 63
Osmanlı türkçesi alfabesi hangi alfabeye dayanır?
Seçenekler
A
Arap alfabesi
B
Latin alfabesi
C
Uygur alfabesi
D
Fars alfabesi
E
Çin alfabesi
Açıklama:
Osmanlı Türkçesi’nin Türkçe’nin hangi tarihî dönemi olduğunu açıklayabileceksiniz.
Osmanlı Türkçesi alfabesi Arap alfabesine dayanır. 28 harften oluşan Arap alfabesine Farslar kendi dillerindeki farklı üç ses için küçük değişikliklerle 3 işaret eklemişler ve harf sayısını 31’e çıkarmışlardır.
Osmanlı Türkçesi alfabesi Arap alfabesine dayanır. 28 harften oluşan Arap alfabesine Farslar kendi dillerindeki farklı üç ses için küçük değişikliklerle 3 işaret eklemişler ve harf sayısını 31’e çıkarmışlardır.
Soru 64
Osmanlı Türkçesi alfabesi kaç harften oluşur?
Seçenekler
A
27
B
28
C
29
D
30
E
31
Açıklama:
Osmanlı Türkçesi’nin Türkçe’nin hangi tarihî dönemi olduğunu açıklayabileceksiniz.
Osmanlı Türkçesi alfabesi Arap alfabesine dayanır. 28 harften oluşan Arap alfabesine Farslar kendi dillerindeki farklı üç ses için küçük değişikliklerle 3 işaret eklemişler ve harf sayısını 31’e çıkarmışlardır. Farsça’nın bu sesleri Türkçe’de de bulunduğu için, bu 31 harflik alfabe Türkler tarafından da aynen alınıp benimsenmiştir.
Osmanlı Türkçesi alfabesi Arap alfabesine dayanır. 28 harften oluşan Arap alfabesine Farslar kendi dillerindeki farklı üç ses için küçük değişikliklerle 3 işaret eklemişler ve harf sayısını 31’e çıkarmışlardır. Farsça’nın bu sesleri Türkçe’de de bulunduğu için, bu 31 harflik alfabe Türkler tarafından da aynen alınıp benimsenmiştir.
Soru 65
Aşağıdakilerden hangisi Osmanlı Türkçesi alfabesinde Arap alfabesinin haricinde yer alan harflerden birisidir?
Seçenekler
A
Be
B
Te
C
Je
D
Se
E
Fe
Açıklama:
Osmanlı Türkçesi’nin Türkçe’nin hangi tarihî dönemi olduğunu açıklayabileceksiniz.
Je harfi Osmanlı Türkçesi alfabesinde Arap alfabesinin haricinde yer alan üç harfden (pe, je, çim) birisidir.
Je harfi Osmanlı Türkçesi alfabesinde Arap alfabesinin haricinde yer alan üç harfden (pe, je, çim) birisidir.
Soru 66
Bitişmeyen harflerle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Kendilerinden önceki harflerle bitişirler
B
Bitişme biçimleri birbirinden farklıdır.
C
Kendilerinden sonra gelen harlerle bitişirler
D
he harfi bir ünlü yerine kullanıldığı önceki harflerle zaman bitişir
E
Müttasıl harfler olarak adlandırılır.
Açıklama:
Osmanlı Türkçesi’nin Türkçe’nin hangi tarihî dönemi olduğunu açıklayabileceksiniz.
Harflerin Bitişme Biçimleri, sayfa 9: Bitişmeyen harfler kendilerinden önceki harflerle bitişirler. Bunlar önceki harfe bitişir, ancak sonraki harfle bitişmez. Bunların bitişme biçimleri ortaktır.
Harflerin Bitişme Biçimleri, sayfa 9: Bitişmeyen harfler kendilerinden önceki harflerle bitişirler. Bunlar önceki harfe bitişir, ancak sonraki harfle bitişmez. Bunların bitişme biçimleri ortaktır.
Soru 67
Aşağıdaki harflerden hangisi Türkçe kelimelerin yazılışında kullanılmaz?
Seçenekler
A
ج
B
م
C
ر
D
ذ
E
ز
Açıklama:
Osmanlı Türkçesi’nin Türkçe’nin hangi tarihî dönemi olduğunu açıklayabileceksiniz.
ذ zel : ‘Peltek ze’ diye adlandırılır. Türkçede karşılığı yoktur. Bununla birlikte XIV.-XV. yüzyıl metinlerinde kimi Farsça kelimelerde de geçer.
ذ zel : ‘Peltek ze’ diye adlandırılır. Türkçede karşılığı yoktur. Bununla birlikte XIV.-XV. yüzyıl metinlerinde kimi Farsça kelimelerde de geçer.
Soru 68
Şedde işareti ne için kullanılır?
Seçenekler
A
Ünlü uzunluklarını göstermek için kullanılır.
B
Hecenin kapalı olduğunu göstermek için kullanılır.
C
Bir ünsüz sesi iki kez okutmak için kullanılır.
D
Türkçe kelimelerde a, e ünlüleri için kullanılır.
E
Ayrılma durumu ekinin yazılışında kullanılır.
Açıklama:
Osmanlı Türkçesi’nin Türkçe’nin hangi tarihî dönemi olduğunu açıklayabileceksiniz.
Şedde Arapça’da kelime içinde yan yana gelen ve tek harf olarak yazılan bir ünsüz sesi iki kez okutmak için kullanılmış bir işarettir. Türkçe, kelimelerin yazımında bu işaret kullanılmamış, harf iki kez yazılmıştır.
Şedde Arapça’da kelime içinde yan yana gelen ve tek harf olarak yazılan bir ünsüz sesi iki kez okutmak için kullanılmış bir işarettir. Türkçe, kelimelerin yazımında bu işaret kullanılmamış, harf iki kez yazılmıştır.
Soru 69
"Sözlü Anlatım Dili" diye nitelendirdiğimiz dil aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Günlük Dil
B
Yazılı Dil
C
Bilimsel Dil
D
Resmi Dil
E
Osmanlı Dili
Açıklama:
Osmanlı Türkçesi’nin Türkçe’nin hangi tarihî dönemi olduğunu açıklayabileceksiniz.
Günlük dil dir
Günlük dil dir
Soru 70
Aşağıdakilerden hangisi Osmanlı Türkçesi'nde yer alan harf sayısını ifade etmektedir?
Seçenekler
A
28
B
34
C
31
D
26
E
32
Açıklama:
Osmanlı Türkçesi’nin Türkçe’nin hangi tarihî dönemi olduğunu açıklayabileceksiniz.
Osmanlı Türkçesi'nde 31 adet harf bulunmaktadır.
Osmanlı Türkçesi'nde 31 adet harf bulunmaktadır.
Soru 71
ا , ب , پ , ث Sağdan sola yukarıdaki alfabenin Türkçe'deki karşılıkları aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Elif, Be, Te, Se
B
Elif, Be, Pe, Se
C
Pe, Te, Be, Elif
D
Elif, Se, Be, Pe
E
Elif, Te, Be, Pe
Açıklama:
Osmanlı Türkçesi’nin Türkçe’nin hangi tarihî dönemi olduğunu açıklayabileceksiniz.
Se, Pe, Be, Elif isimleri ile okunan ilk dört harftir.
Se, Pe, Be, Elif isimleri ile okunan ilk dört harftir.
Soru 72
"çim چ ,cim ج ,se ث ,te ت ,pe پ ,be ب"
Yukarıda yer alan harfler aşağıdaki hangi guruba girmektedir?
Yukarıda yer alan harfler aşağıdaki hangi guruba girmektedir?
Seçenekler
A
Güzel Harfler
B
Bitişmeyen Harfler
C
Birleşik harfler
D
Bitişen Harfler
E
Sanal Harfler
Açıklama:
Osmanlı Türkçesi’nin Türkçe’nin hangi tarihî dönemi olduğunu açıklayabileceksiniz.
Hem kendileriyle, hem kendilerinden önce ve sonra gelen öteki bütün harflerle bitişirler. Bunlara "bitişen harf" adı verilir
Hem kendileriyle, hem kendilerinden önce ve sonra gelen öteki bütün harflerle bitişirler. Bunlara "bitişen harf" adı verilir
Soru 73
"ججج" ile yazılan cim harfi, aşağıdakilerden hangi kullanış biçimi ile yazılmıştır?
Seçenekler
A
Ulanmış biçim
B
Başta
C
Ortada
D
Sonda
E
Yalın biçim
Açıklama:
Osmanlı Türkçesi’nin Türkçe’nin hangi tarihî dönemi olduğunu açıklayabileceksiniz.
Ulanmış biçimdir.
Ulanmış biçimdir.
Soru 74
Üstün, Esre, Ötrü, Med, Şedde gibi ifadeler aşağıdakilerden hangi açıklamaya uymaktadır
Seçenekler
A
Osmanlı Alfabesi'nde kullanılan yardımcı işaretlerdir.
B
Osmanlı Türkçesi Alfabe isimlerindendir.
C
Yazım karakteridir
D
Osmanlı Türkçesi dil-anlatım isimlerindendir
E
Dilbilgisi kuralı isimlerindendir
Açıklama:
Yazı ve yazım arasındaki ilişki ve farkı ayırt ederek, Osmanlı Türkçesi yazımıyla ilgili ön bilgileri sıralayabileceksiniz.
Osmanlı alfabesinin, tanıdığımız harfler dışında, yardımcı işaretleri de vardır. İşte bu işaretlere verilen isimler esre, üstün gibi isimler almaktadır.
Osmanlı alfabesinin, tanıdığımız harfler dışında, yardımcı işaretleri de vardır. İşte bu işaretlere verilen isimler esre, üstün gibi isimler almaktadır.
Soru 75
Üstün, Esre, Ötrü denilen kısa ünlü işaretlerin genel adı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Ketre
B
Fitre
C
Kerem
D
Hareke
E
Mazlum
Açıklama:
Yazı ve yazım arasındaki ilişki ve farkı ayırt ederek, Osmanlı Türkçesi yazımıyla ilgili ön bilgileri sıralayabileceksiniz.
Osmanlı Türkçesi'nde yer alan yardımcı işaretlerin genel adı "hareke" ismi ile anılmaktadır
Osmanlı Türkçesi'nde yer alan yardımcı işaretlerin genel adı "hareke" ismi ile anılmaktadır
Soru 76
Aşağıdakilerden hangisi Osmanlı Türkçesi'nde yer alan yazı türlerindendir?
Seçenekler
A
Riya, Zayi, Sai
B
Nesih, Rık'a, Sülüs
C
Serin, Zemin, Derin
D
Zülfi, Zayi, Ziya
E
Mana, Zana, Taka
Açıklama:
Osmanlı Türkçesi alfabesini, bu alfabenin harflerinin yazıdaki biçimlerini tanıyabileceksiniz.
Bugünkü Latin asıllı alfabenin kabulüne kadar yüzyıllarca kullanılmış olan yazımız, Arap alfabesine dayanır. Araplar, İranlılar ve Türkler tarafından kullanılmış olan bu alfabenin işaretleriyle şekillenen yazı, tarih içinde işlenmiş, geliştirilmiş ve çeşitlenerek çok sayıda yazı türü ortaya çıkmıştır. Bu yazı türleri Nesih, Rık'a, Sülüs gibi isimlendirilirler.
Bugünkü Latin asıllı alfabenin kabulüne kadar yüzyıllarca kullanılmış olan yazımız, Arap alfabesine dayanır. Araplar, İranlılar ve Türkler tarafından kullanılmış olan bu alfabenin işaretleriyle şekillenen yazı, tarih içinde işlenmiş, geliştirilmiş ve çeşitlenerek çok sayıda yazı türü ortaya çıkmıştır. Bu yazı türleri Nesih, Rık'a, Sülüs gibi isimlendirilirler.
Soru 77
طوغرو okunuşu aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Togru
B
Toğu
C
Doğru
D
Toru
E
Doru
Açıklama:
Osmanlı Türkçesi alfabesini, bu alfabenin harflerinin yazıdaki biçimlerini tanıyabileceksiniz.
Ünsüzlerin yazılışları bakımından değerlendirildiğinde "doğru" olarak okunmaktadır.
Ünsüzlerin yazılışları bakımından değerlendirildiğinde "doğru" olarak okunmaktadır.
Soru 78
صيجاق / صوغوق kelimeleri aşağıdakilerden hangi anlamı ifade etmektedir?
Seçenekler
A
Soğuk / Sıcak
B
Saçak/ Sağnak
C
Sak / Sağak
D
Şarak/ Suğuk
E
Sibak / Sökük
Açıklama:
Türkçe yalın kelimeleri yazabilecek ve okuyabileceksiniz.
Ünsüzlerin yazılışları anlamında değerlendirildiğinde "sıcak" ve "soğuk" olarak okunmaları gerekmektedir.
Ünsüzlerin yazılışları anlamında değerlendirildiğinde "sıcak" ve "soğuk" olarak okunmaları gerekmektedir.
Soru 79
Türkçe kelimelerde “o, ö, u, ü” ünlüleri için kullanılmış olan yardımcı işaret aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
esre
B
şedde
C
üstün
D
iki üstün
E
ötrü
Açıklama:
Yazı ve yazım arasındaki ilişki ve farkı ayırt ederek, Osmanlı Türkçesi yazımıyla ilgili ön bilgileri sıralayabileceksiniz.
Soru 80
Bir kelimenin açık, ses nitelikleri korunarak pürüzsüz ve yanlışsız olarak söylenmesi ve kullanılmasına ne ad verilir?
Seçenekler
A
Fesâhat
B
Belâgat
C
Yazım
D
Transkripsiyon
E
Halklılaştırma
Açıklama:
Yazı ve yazım arasındaki ilişki ve farkı ayırt ederek, Osmanlı Türkçesi yazımıyla ilgili ön bilgileri sıralayabileceksiniz.
Soru 81
Aşağıdakilerden hangisi yalnızca kendisinden önce gelen diğer harflerle bitişen; içinde kendisi de yer almak üzere, sonra gelen harflerle ise bitişmeyen harflerdendir?
Seçenekler
A
ن
B
ل
C
ذ
D
ض
E
ف
Açıklama:
Osmanlı Türkçesi alfabesini, bu alfabenin harflerinin yazıdaki biçimlerini tanıyabileceksiniz.
Soru 82
Aşağıdaki harf birleşmelerinden hangisinde birleşme bakımından yanlışlık bulunmaktadır?
Seçenekler
A
ا ب
B
تا
C
كى
D
جو
E
س س
Açıklama:
Türkçe yalın kelimeleri yazabilecek ve okuyabileceksiniz.
Soru 83
Aşağıdakilerden hangisi Osmanlı Türkçesi alfabesi ile ilgili yanlış bir ifadedir?
Seçenekler
A
Osmanlı Türkçesi alfabesi Arap alfabesine dayanır.
B
Osmanlı Türkçesi alfabesinde 28 harf vardır.
C
ل lam ile ا elif in birleştirilmiş biçimi olan لا lamelif , ‘lâ’ olarak okunur ve yazıda yalın bir harfmiş gibi değerlendirilir.
D
Harfler yazıda büyük ölçüde değişikliğe uğrar.
E
Harfler yazılış özelliklerine göre “bitişen ve bitişmeyen harfler” olmak üzere iki gruba ayrılır.
Açıklama:
Yazı ve yazım arasındaki ilişki ve farkı ayırt ederek, Osmanlı Türkçesi yazımıyla ilgili ön bilgileri sıralayabileceksiniz.
Soru 84
Aşağıdakilerden hangisi yazı türleri için söylenemez?
Seçenekler
A
Nesih yazı türü daha çok dini kitapların yazılmasında kullanılır.
B
Türkler tarafından yazma kitaplarda yazı türü olarak en çok nesih kullanılmıştır.
C
Nesihin boyutça büyüğüne sülüs denir.
D
Osmanlı ve İran talikleri birbirine çok benzer.
E
Rık’a, günlük yazışmalarda çabuk yazmaya elverişli bir yazı olarak geliştirilmiştir.
Açıklama:
Osmanlı Türkçesi’nin Türkçe’nin hangi tarihî dönemi olduğunu açıklayabileceksiniz.
Soru 85
Arap harflerinden geliştirilen en eski yazı türü olan "nesih"in büyük ustaları kimlerdir?
Seçenekler
A
Katip Çelebi-Şeyh Yusuf
B
Yesarî-zâde-Hafız İbrahim
C
Şeyh Hamdullah-Hafız Osman
D
Hattat İzzet Efendi-Hattat Kemal
E
Ali Paşa-Fuat Paşa
Açıklama:
Osmanlı Türkçesi’nin Türkçe’nin hangi tarihî dönemi olduğunu açıklayabileceksiniz.
Soru 86
Aşağıdaki harflerden hangisi aynı zamanda ünlü yerine de kullanılır?
Seçenekler
A
ن
B
و
C
ز
D
ت
E
ر
Açıklama:
Osmanlı Türkçesi alfabesini, bu alfabenin harflerinin yazıdaki biçimlerini tanıyabileceksiniz.
Soru 87
Aşağıdakilerin hangisinde ünlü yerine kullanılan harf yoktur?
Seçenekler
A
ج و
B
ل ا
C
م ه
D
ق ك
E
ر ی
Açıklama:
Yazı ve yazım arasındaki ilişki ve farkı ayırt ederek, Osmanlı Türkçesi yazımıyla ilgili ön bilgileri sıralayabileceksiniz.
Soru 88
Anlamlı birer kelime olarak da okunabilecek olan aşağıdaki Türkçe tek heceli kelimelerin hangisinde ünlü için harf kullanılmamıştır?
Seçenekler
A
كچ
B
بيل
C
قول
D
ياش
E
ده
Açıklama:
Osmanlı Türkçesi alfabesini, bu alfabenin harflerinin yazıdaki biçimlerini tanıyabileceksiniz.
Soru 89
Aşağıdaki harflerden hangisi Türkçe kelimelerin yazılışında kullanılmaz?
Seçenekler
A
س
B
ط
C
ذ
D
ص
E
ز
Açıklama:
Osmanlı Türkçesi alfabesini, bu alfabenin harflerinin yazıdaki biçimlerini tanıyabileceksiniz.
Soru 90
Aşağıdaki harşerden hangisi şekilce benzerlik yönünden bir öbek içinde yer almaz?
Seçenekler
A
چ
B
ض
C
ث
D
ش
E
ﻙ
Açıklama:
Osmanlı Türkçesi alfabesini, bu alfabenin harflerinin yazıdaki biçimlerini tanıyabileceksiniz.
Soru 91
Aşağıdaki harf birleşmelerinden hangisinin yazımı birleşme bakımından yanlıştır?
Seçenekler
A
ﺏﺍ
B
ات
C
جو
D
يی
E
تن
Açıklama:
Osmanlı Türkçesi alfabesini, bu alfabenin harflerinin yazıdaki biçimlerini tanıyabileceksiniz.
Soru 92
Aşağıdakilerden hangisi, Arapçaya özgü bir sesi karşılayan harf olduğu hâlde kimi Türkçe kelimelerde de kullanılır?
Seçenekler
A
د
B
س
C
ﻁ
D
ت
E
ل
Açıklama:
Osmanlı Türkçesi alfabesini, bu alfabenin harflerinin yazıdaki biçimlerini tanıyabileceksiniz.
Soru 93
Aşağıdakilerden hangisi günlük hayatta en yaygın olarak kullanılan bir yazı türünün adıdır?
Seçenekler
A
Talik
B
Nesih
C
Reyhani
D
Rık’a
E
Sülüs
Açıklama:
Osmanlı Türkçesi’nin Türkçe’nin hangi tarihî dönemi olduğunu açıklayabileceksiniz.
Soru 94
Aşağıdakilerden hangisi Eski Anadolu Türkçesi'nin kapsadığı zaman dilimini gösterir?
Seçenekler
A
Anadolu Selçukluları ve beylikler çağı ile Osmanlı Devleti’nin XV. yüzyılın ikinci yarısına kadar uzanan kuruluş dönemi
B
Anadolu Selçukluları ve beylikler çağı
C
Büyük Selçuklular ve beylikler çağı ile Osmanlı Devleti’nin XVI. yüzyılın ikinci yarısına kadar uzanan dönemi
D
Osmanlı Devleti’nin XIV.-XV. yüzyılları
E
Beylikler çağı ile Osmanlı Devleti’nin XV. yüzyılın ikinci yarısına kadar uzanan kuruluş dönemi
Açıklama:
Oğuz boylarının konuşma diline dayanan ve “Batı Türkçesi”, “Batı Oğuzcası”, “Türkiye Türkçesi” gibi adlarla anılan bu yazı dilinin ilk dönemine “Eski Osmanlıca”, “Eski Türkiye Türkçesi” ve “Eski Anadolu Türkçesi” gibi adlar verilmiştir. Zaman bakımından bu dönem Anadolu Selçukluları ve beylikler çağı ile Osmanlı Devleti’nin XV. yüzyılın ikinci yarısına kadar uzanan kuruluş dönemini içine alır.
Soru 95
Aşağıdakilerden hangisi Osmanlı Türkçesi hakkında söylenemez?
Seçenekler
A
Oğuz Türkleri’nin Anadolu’da geliştirdikleri yazı dilinin dönemlerinden biridir.
B
Özellikle İstanbul’un fethiyle gelişmeye başlamış bir yazı dilidir.
C
İki farklı seviyede gelişme göstermiştir.
D
XVI.-XIX. yüzyıllar arasını kapsar.
E
Her iki seviyesinde de geniş bir okur-yazar kitlesi tarafından kolayca okunup anlaşılabilir bir nitelik taşır.
Açıklama:
Gelişme süreci içinde iki ayrı seviyeye yöneldiği izlenen bu yazı dilinin ilk seviyesi, kimi yönleriyle konuşma dilinden oldukça farklıdır; ancak geniş bir okur-yazar kitlesi tarafından kolayca okunup anlaşılabilir bir nitelik taşır.
Soru 96
Aşağıdakilerden hangisi "bir dilin ses örgülerinden oluşan türlü birimlerini alfabe işaretleriyle yazıya dökmek" demektir?
Seçenekler
A
yazı
B
yazım
C
çeviriyazı
D
tecvit
E
halklılaştırma
Açıklama:
Yazım ise, yazı aracılığıyla gerçekleştirilen bir uygulamadır. Bir dilin ses örgülerinden oluşan türlü birimlerini alfabe işaretleriyle yazıya dökmektir.
Soru 97
Aşağıdakilerden harflerden hangisi Arapça'ya mahsustur?
Seçenekler
A
ب
B
پ
C
ث
D
ن
E
ك
Açıklama:
ث se : ‘Peltek se’ diye anılan bu ses yalnız Arapça kelimelerde bulunur.
Soru 98
Aşağıdaki harflerden hangisi Farsça alfabesi yoluyla Osmanlı alfabesine geçmiştir?
Seçenekler
A
ش
B
ز
C
ر
D
ژ
E
ب
Açıklama:
je = j : Bugünkü Türk alfabesinde yer alan bu harf, Türkçe’nin kökten gelen bir
sesine karşılık değildir. Batı dillerinden alınma kelimelerdeki belli bir sesin işaretidir. Bu ses Farsça’da da bulunduğundan Fars alfabesi yoluyla Osmanlı alfabesine
de girmiştir.
sesine karşılık değildir. Batı dillerinden alınma kelimelerdeki belli bir sesin işaretidir. Bu ses Farsça’da da bulunduğundan Fars alfabesi yoluyla Osmanlı alfabesine
de girmiştir.
Soru 99
Aşağıdakilerden hangisi "kelebek" kelimesinin Arap harfli yazımıdır?
Seçenekler
A
كلبك
B
کالاباک
C
کالبک
D
که له به ک
E
قلبق
Açıklama:
E ünlüsü:
İkinci ve sonraki hecelerde kök ve gövde sesi olarak:
ba. Gösterilmez:
كلبك kelebek
İkinci ve sonraki hecelerde kök ve gövde sesi olarak:
ba. Gösterilmez:
كلبك kelebek
Soru 100
Aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
ilik: ایلیق
B
gir: قیر
C
batak: باتاق
D
silik: سیلیق
E
kır:کیر
Açıklama:
Yalnızca batak kelimesinin yazımı doğrudur. Diğerleri ise şöyle olmalıdır:
kir/gir: کیر
kır: قیر
silik: سیلیک
ilik: ایلیک
ılık: ایلیق
kir/gir: کیر
kır: قیر
silik: سیلیک
ilik: ایلیک
ılık: ایلیق
Soru 101
1. Çok kullanılmıştır.
2. Harflerin başları, gözleri, ağızları ve dişleri daha belirgindir.
3. Harekeleri açık ve özgürce çizilmiştir.
Yukarıda özellikleri sıralanan yazı türü aşağıdakilerden hangisidir?
2. Harflerin başları, gözleri, ağızları ve dişleri daha belirgindir.
3. Harekeleri açık ve özgürce çizilmiştir.
Yukarıda özellikleri sıralanan yazı türü aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Sülüs
B
Talik
C
Nesih
D
Rika
E
Kufi
Açıklama:
Çok kullanılmış bir yazı türü de sülüstür. Nesihe çok benzer; ancak harfleri daha büyük ve çizgileri kalındır. Harflerin başları, gözleri, ağızları ve dişleri daha belirgin ve gelişmiş bir biçim kazanmış, daha derli toplu bir görünüşe bürünmüştür. Nesih gibi harekeli olan bu yazıda harekeler daha açıktır ve özgürce çizilmiştir. Düz bir hat oluşturacak biçimde yazıldığı gibi, daha çok yazanın zevkine ve estetik ilhamına göre yazıya türlü biçimler verilir. İstiflenen yazıda kalan boşluklar birtakım şekillerle doldurulur. Bu yazının da en ünlü ustaları Şeyh Hamdullah ve Hafız Osman’dır. Levhalarda ve bilhassa kitap ve son dönem dergi kapaklarında çok kullanılmıştır. Aşağıda bu yazının güzel bir örneği verilmiştir.
Soru 102
Aşağıdakilerden hangi ikisi birleştiğinde نم şeklini alır?
Seçenekler
A
peltek s ve mim
B
be ve mim
C
te ve mim
D
nun ve mim
E
fe ve mim
Açıklama:
نم, nun ve mim harflerinin birleşimidir.
Soru 103
Aşağıdakilerden hangisi kendinden sonra gelen harfle bitişmeyen harflerden biridir?
Seçenekler
A
vav
B
kef
C
kaf
D
lam
E
ye
Açıklama:
Vav harfi, kendinden sonra gelen harfle bitişmez.
Soru 104
Osmanlı Türkçesi ağırlıklı olarak hangi dillerden etkilenerek oluşturulmuştur?
Seçenekler
A
Arapça ve Rusça
B
Arapça ve İbranice
C
Farsça ve İbranice
D
Rusça ve Farsça
E
Arapça ve Farsça
Açıklama:
Konuşma dilinden büyük ölçüde uzaklaşmış olan bu özel dil, Arapça ve Farsçadan alınma çok sayıda kelime, dil kalıbı ve kural ile yapıca çok ayrı bir görüntü yansıtır.
Soru 105
Seçeneklerden hangisi şair ve yazarların eserlerini icra ederken kullandıkları dildir?
Seçenekler
A
Günlük dil
B
Sokak dili
C
Şehirli dili
D
Edebiyat dili
E
Konuşma dili
Açıklama:
Edebiyat dili, daha çok ‘yazı dili’ anlamında kullanılır. Bu dilin sokak (konuşma) diliyle neredeyse hiçbir ilgisi bulunmadığı gibi, şehirli diliyle de pek yakınlığı bulunmamaktadır.
Soru 106
Arap ve Fars alfabelerinden etkiyle oluşturulan Osmanlı Türkçesi alfabesi toplam kaç harften oluşmaktadır?
Seçenekler
A
29
B
30
C
31
D
32
E
33
Açıklama:
Osmanlı Türkçesi alfabesi Arap alfabesine dayanır. 28 harften oluşan Arap alfabesine Farslar kendi dillerindeki farklı üç ses için küçük değişikliklerle 3 işaret eklemişler ve harf sayısını 31’e çıkarmışlardır. Farsçanın bu sesleri Türkçede de bulunduğu için, bu 31 harflik alfabe Türkler tarafından da aynen alınıp benimsenmiştir.
Soru 107
Seçeneklerden hangisi bitişmeyen harflerden biridir?
Seçenekler
A
Be ب
B
Cim ج
C
Sad ص
D
Ayın ع
E
Zel ذ
Açıklama:
Elif, dal, zel, rı, ze, je, vav, he harfleri yazıda yalnızca kendilerinden önce gelen diğer harflerle bitişir; içinde kendileri de yer almak üzere, sonra gelen harflerle ise bitişmez.
Soru 108
Seçeneklerdekilerden hangisi Hareke denilen yardımcı işaretlerden biri değildir?
Seçenekler
A
Üstün
B
Esre
C
Ötrü
D
Rık’a
E
Şedde
Açıklama:
Arap alfabesine dayanan eski Osmanlı alfabesinin, tanıdığımız harfler dışında, yardımcı işaretleri de vardı. Arapçada özellikle Kur’an’da kullanılmış olan bu işaretlerin en önemlileri kısa ünlü işaretleridir. Hareke denilen bu işaretlere Türkçe metinlerde özellikle XVI. yüzyıl sonlarına kadar geniş ölçüde yer verilmiştir. Bunlar; üstün, esre, ötrü, med, şedde, cezmdir.
Soru 109
Türkçe’deki a ve e ünlülerinin belirtilebilmesi için kullanılan hareke seçeneklerdekilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Üstün
B
Esre
C
Ötrü
D
Med
E
Şedde
Açıklama:
Üstün, Türkçe kelimelerde a, e ünlüleri için, esre ı, i ünlüleri için, ötrü ise o, ö, u, ü ünlüleri için kullanılmıştır.
Soru 110
Seçeneklerdekilerden yazı türlerinden hangisi Kur’an yazmak için kullanılmaktadır?
Seçenekler
A
Nesih
B
Sülüs
C
Talik’
D
Nestalik
E
Rık’a
Açıklama:
Araplar, İranlılar ve Türkler tarafından kullanılmış olan bu alfabenin işaretleriyle şekillenen yazı, tarih içinde işlenmiş, geliştirilmiş ve çeşitlenerek çok sayıda yazı türü ortaya çıkmıştır. Bunlar arasında en eskisi özellikle Kur’an yazmakta en çok kullanılmış bir yazı türü olan nesihtir. Bu yazı ayrıca, dinî kitaplar başta olmak üzere, her türlü kitabın yazılmasında ve çoğaltılmasında XVII. yüzyıla kadar Türkler tarafından tercih edilen bir yazı türü olmuştur.
Soru 111
Başlıca özelliği harflerin eğik yazılması ve kuyruk kısımlarının uzatılması olan yazı türü seçeneklerdekilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Nesih
B
Sülüs
C
Talik’
D
Nestalik
E
Rık’a
Açıklama:
Eskilik bakımından üçüncü yazı türü talik’tir. Bu yazının başlıca özelliği harflerin eğik yazılması, kuyruk kısımlarının uzatılmasıdır. Aslında sülüsten geliştirilmiştir. Bu yazı türü de Osmanlılar döneminde Türkler tarafından işlenip yeni bir güzelliğe büründürülmüş, özellikle Yesarî-zâde elinde estetik yönden en olgun seviyeye çıkarılmıştır.
Soru 112
Osmanlıların resmi yazısı olan zamandan tasarruf ihtiyacından doğmuş, günlük işlerde kullanılan ve çabuk yazmaya elverişli olan bu yazı türü seçeneklerden hangisidir?
Seçenekler
A
Nesih
B
Sülüs
C
Talik’
D
Nestalik
E
Rık’a
Açıklama:
Söz edilmesi gereken bir yazı türü de oldukça geç bir tarihte ortaya çıkmış, rık’a adı verilen türdür. Zamandan tasarruf ihtiyacından doğmuş, günlük işlerde kullanılan ve çabuk yazmaya elverişli olan bir yazıdır. Osmanlıların resmî yazısıydı. Günlük yazışmalarda ve haberleşmelerde kullanılmış, her okuryazarın öğrendiği ve kullandığı bir yazı türü olmuştur.
Soru 113
Nesihe çok benzeyen ancak harflerin daha büyük ve çizgilerin daha kalın olduğu yazı türü seçeneklerdekilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Nesih
B
Sülüs
C
Talik’
D
Nestalik
E
Rık’a
Açıklama:
Çok kullanılmış bir yazı türü de sülüstür. Nesihe çok benzer; ancak harfleri daha büyük ve çizgileri kalındır. Harflerin başları, gözleri, ağızları ve dişleri daha belirgin ve gelişmiş bir biçim kazanmış, daha derli toplu bir görünüşe bürünmüştür. Nesih gibi harekeli olan bu yazıda harekeler daha açıktır ve özgürce çizilmiştir.
Soru 114
Osmanlı Türkçesi, gelişme süreci içinde iki ayrı seviye aşağıdaki şıklarda doğru olarak verilmiştir?
Seçenekler
A
Kolayca okunup anlaşılabilir olması, kültürel olması.
B
Sanatsal ve zor olması
C
Farsça kelime ağırlıklı ve kültürel olması
D
Anlaşılabilir ve Arapça olması
E
Karma dil özelliği ve Farsça olması
Açıklama:
Geniş bir okur-yazar kitlesi tarafından kolayca okunup anlaşılabilir bir nitelik taşır; daha çok faydayı öne alan, anlatım dilini araç olarak gören bir anlayışa dayanır. Bu yüzyılların pek çok yazarı eserlerinin kolay anlaşılmasını, dolayısıyla geniş kesimlere ulaşmasını amaçladıklarından bu seviyede bir dili kullanmayı yeğlemişlerdir. İkinci seviye sanat amaçlıdır.
Soru 115
Bir dilin başka dillerden aldığı kelime ve gramer biçimlerine ne ad verilir?
Seçenekler
A
Yazı dili
B
Halklılaştırma
C
Günlük dil
D
Alıntı
E
Dil kalıbı
Açıklama:
Bir dilin başka dillerden aldığı kelime ve gramer biçimlerine denir.
Soru 116
Halk Dili’nin diğer adı aşağıdaki şıklardan hangisinde doğru olarak verilmiştir?
Seçenekler
A
Sokak dili
B
Temel dil
C
Sesli dil
D
Halk ağzı
E
Yazı dili
Açıklama:
Halk dili terimiyle anlatılan, genel olarak günlük hayatta insanların iletişim kurmakta kullandıkları dil, yani konuşma dilidir. Buna “sesli dil” de denmektedir.
Soru 117
Türkiye Türkçesi’nin hangi tarihlerde gelişmesi daha hızlı seyretmiştir?
Seçenekler
A
XII. yüzyıl
B
XIII. yüzyıl
C
XV. yüzyıl
D
XV. yüzyılın ilk yarısı
E
XV. yüzyılın ikinci yarısı
Açıklama:
XV. yüzyılın ikinci yarısından başlayarak özellikle büyük medreselerin bulunduğu, bu yüzden de birer bilim ve kültür merkezi olma yolundaki İstanbul, Bursa ve Edirne gibi şehirlerde söz konusu gelişme daha hızlı seyretmiştir.
Soru 118
Arap yazısının en önemli özelliği aşağıdaki şıklardan hangisinde belirtilmiştir?
Seçenekler
A
Osmanlı Türkçesi alfabesi Arap alfabesine dayanması.
B
28 harften oluşması.
C
31 harften oluşması.
D
Bitişen harflerden oluşması
E
Sağdan sola doğru yazılması
Açıklama:
Arap yazısının en önemli özelliği sağdan sola doğru yazılmasıdır.
Soru 119
Arapçada kısa ünlüleri göstermek üzere kullanılan yardımcı işaretlere verilen ad aşağıdaki şıklardan hangisinde doğru olarak verilmiştir?
Seçenekler
A
Ses yolu
B
Hareke
C
Tonlu
D
Şedde
E
Ek
Açıklama:
Arapçada kısa ünlüleri göstermek üzere kullanılan yardımcı işaretlere verilen addır.
Soru 120
Arapçada ünlü uzunluklarını göstermek için kullanılmış işarete ne ad verilir?
Seçenekler
A
Esre
B
Cezm
C
Ötre
D
Med
E
Üstün
Açıklama:
Med, Arapçada ünlü uzunluklarını göstermek için kullanılmış bir işarettir.
Soru 121
Dilimizin sekiz ünlüsü için aşağıdaki işaretlerden hangisi kullanılmamıştır?
Seçenekler
A
ı elif
B
و vav
C
ه he
D
ی ye
E
م mim
Açıklama:
Doğru cevap E’dir.
Soru 122
Osmanlı alfabesinin kaynağı aşağıdaki alfabelerden hangisi?
Seçenekler
A
Türk alfabesi
B
Arap alfabesi
C
Hint alfabesi
D
Moğol alfabesi
E
Fars alfabesi
Açıklama:
Osmanlı alfabesinin kaynağı Arap alfabesidir.
Soru 123
Türkçede yalın ve eklerle genişlemiş kelimelerde bütün hece ünlülerinin kalın ya da ince olmasıyla ortaya çıkan ayırıma ne ad verilir?
Seçenekler
A
Sıra
B
Ses yolu
C
Tonlu
D
Şedde
E
Ötre
Açıklama:
Türkçede yalın ve eklerle genişlemiş kelimelerde bütün hece ünlülerinin kalın ya da ince olmasıyla ortaya çıkan ayırımdır.
Soru 124
Aşağıdakilerden hangisi Osmanlı Türkçesinin gelişme sürecindeki düzeyleri hakkında doğru bir bilgidir?
Seçenekler
A
İkinci seviyesi yazı diline başlangıçtır.
B
İlk seviyesi anlatım dilini araç olarak görür.
C
İlk seviyesi sanat amaçlıdır.
D
İlk seviyesi zamanın seçkinlerine hitap eder.
E
İkinci seviyesi geniş okur yazar kitlesi tarafından anlaşılır.
Açıklama:
Gelişme süreci içinde iki ayrı seviye bulunmaktadır. İlk seviye, yazı dilinin ilk seviyesidir. Konuşma dilinden oldukça farklıdır; ancak geniş bir okur-yazar kitlesi tarafından kolayca okunup anlaşılabilir. Anlatım dilini araç olarak gören bir anlayışa dayanır. İkinci seviye, sanat amaçlıdır. Yüksek kültürlü bir toplum kesimine, açıkçası zamanın seçkinlerine hitap eder. Bu nedenle yanıt B’dir.
Soru 125
Aşağıdakilerden hangisi halk dili ile edebiyat dili arasındaki farklar arasındadır?
Seçenekler
A
Edebiyat dili ortak anlaşma diliyken halk dili sanata eğilimlidir.
B
Halk dilinde dil kalıpları kullanılırken edebiyat dili köküne bağlıdır.
C
Edebiyat dili, günlük ihtiyaçların zorlanmasıyla halklılaştırılırken halk dilinde sözcüklerin ait olduğu yapı korunmaktadır.
D
Halk dilinin, özellikle Beylikler dönemindeki üretilmiş birçok eseri mevcutken edebiyat dili XVI.-XIX. yüzyıllarda birçok yazar tarafından kullanılmıştır.
E
Edebiyat dili, Osmanlı Türkçesini “şehirli dili” olarak tanımlarken halk dili, etkileyici söz olan “süslü söz” olarak ifade edilmektedir.
Açıklama:
Halk dili ortak anlaşma dilidir, bu yüzden herkesçe anlaşılır olmak zorundadır. Toplu yaşayışın gerekli kıldığı ilişkiler içinde kişiler arasında iletişim aracı olarak kullanılan halk dili, bu yüzden köküne daha bağlıdır. Değişen inanç, anlayış ve eğilimlerin ve bunların yön verdiği hayat tarzlarından doğan günlük ihtiyaçların zorlamasıyla alınmış olan kelimeler de halklılaştırılmıştır. Toplumda hem “sesli dil” olarak kullanılmış, hem de “yazı dili” olarak sürekli kullanımda kalmıştır. Batı Türkçesi’nin ilk döneminde, özellikle beylikler çağında üretilmiş olan çok sayıda telif ve tercüme eserin dili bu halk Türkçesi olmaktadır. Edebiyat dili, daha çok ‘yazı dili’ anlamında kullanılır. Bununla birlikte bu terim, dar anlamda Osmanlı Türkçesi döneminde toplumun yalnızca belli kesimlerine hitap eden, şiirde ve nesirde “sanat dili” olarak gelişmiş bir dil seviyesi için de kullanılmaktadır. Kimi dil kalıpları ile ortak bir kültür coğrafyasının paylaşılan ve ortaklaşa kullanılan aktarma kültür unsurları bulunur. Öte yandan nesirde ve nazımda alıntı kelimelerin ait oldukları dildeki ses ve yapı özelliklerinin korunmasına büyük özen gösterilmiştir. Özellikle XVI.-XIX. yüzyıllarda birçok yazar tarafından kullanılmış olan bu üst seviyeli dil, şüphesiz belli estetik kaygılara ve sanat anlayışı ölçülerine dayanmaktadır. Daha da önemsenen bir başka şart ise, bir söz güzelinin olanca güzellik malzemesiyle, yani söz ve anlam sanatlarıyla süslenerek daha da güzel bir görünüme sokulmasıdır. Buna göre güzel söz; açık, anlaşılır, yerinde olmakla birlikte etkileyici olan süslü sözdür. Bu sebeple yanıt D’dir.
Soru 126
Aşağıdakilerden hangisi Osmanlı Türkçesi Alfabesi ile ilgili doğru bir bilgi değildir?
Seçenekler
A
Osmanlı Türkçesi alfabesi Fars alfabesine dayalıdır.
B
Farslar, küçük değişikliklerle 3 işaret eklemişlerdir.
C
31 harflik alfabe Türkler tarafından tamamen benimsenmiştir.
D
Harflerin yazılış biçimleri büyük ölçüde değişikliğe uğramıştır.
E
Farsça’nın hiç bir sesi Türkçede bulunmamaktadır.
Açıklama:
Osmanlı Türkçesi alfabesi Arap alfabesine dayanır. 28 harften oluşan Arap alfabesine Farslar kendi dillerindeki farklı üç ses için küçük değişikliklerle 3 işaret eklemişler ve harf sayısını 31’e çıkarmışlardır. Farsça’nın bu sesleri Türkçe’de de bulunduğu için, bu 31 harfli alfabe Türkler tarafından da aynen alınıp benimsenmiştir. Harflerin bu biçimleri yazıda büyük ölçüde değişikliğe uğrar. Bu nedenle yanıt A’dir.
Soru 127
Aşağıdakilerden hangisi Osmanlı Türkçesinde bitişen ve bitişmeyen harflerle ilgili doğrudur?
Seçenekler
A
Tüm harfler kendinden sonraki ile birleşmektedir.
B
Kimi harfler önden ve sondan bitişir.
C
elif, dal, zel, ze, kendilerinden sonra gelen harfle bitişir.
D
be, pe, ha, sin kendilerinden önce gelen harfle bitişmez.
E
çim, sad, dad, mim, yalnızca kendilerinden sonra gelen harfle bitişir.
Açıklama:
Harfler yazıda sağdan sola doğru dizilirken kimi harfler kendisinden sonraki harfle bitişmez, yalın durumunu korur. Bunlar yazıda yalnızca kendilerinden önce gelen diğer harflerle bitişir; elif, dal, zel, rı, ze, je, vav, he. harfleridir. Bazı harfler hem kendileriyle, hem kendilerinden önce ve sonra gelen öteki bütün harflerle bitişirler. be, pe, te, se, cim, çim, ha, hı, sin, şın , sad, dad, tı, zı, ayın, gayın, fe, kaf, kef, lam, mim, nun, he, ye. Bu nedenle yanıt B’dir.
Soru 128
Aşağıdakilerden hangisi el yazısında bitişmeyle ilgili özel bir durumdur?
Seçenekler
A
cim ve ona benzer harfler, mim yukarıdan bir yuvarlak çizgicikle bitiştirilir ve mim harfinin baştaki biçimi yuvarlaklığını kaybederek düzleşir.
B
be ve gövdesi ona benzeyen harfler, nun ve benzerleriyle bitişirken yukarıdan yapılan bitiştirmede bu harfler için ucu aşağıya bakan bir çizgicik kullanılır.
C
cim ve benzerleriyle he harfi, mim ile gövdeleri yukarıda kalmak üzere bir çizgicikle bitiştirilir.
D
sin, sad, ayın, fe benzerleriyle, düz bir çizgicikle bitiştirilir; ancak baştaki içi boş biçim değişikliğe uğrayarak kapalı bir görünüm kazanır.
E
lam ve benzerlerinden ikisi rı, ze, je ile sonda bulunan nun harfinden önce birlikte geldiğinde, bitişme özel bir biçim kazanır.
Açıklama:
be ve ona benzeyen harfler, mim ile yukarıdan bir yuvarlak çizgicikle bitiştirilir ve mim harfinin baştaki biçimi yuvarlaklığını kaybederek düzleşir. cim ve gövdesi ona benzeyenler be ve benzerleriyle bitişirken yukarıdan yapılan bitiştirmede bu harfler için ucu aşağıya bakan bir çizgicik kullanılır. sin, şın, sad, dad, tı, zı , gayın, fe, kaf harfleri mim ile baştaki biçimleri yukarda kalmak üzere, yuvarlak bir çizgicikle bitişir. mim harfi, cim ve benzerleriyle, düz bir çizgicikle bitiştirilir; ancak baştaki içi boş biçim değişikliğe uğrayarak kapalı bir görünüm kazanır. lam harfi bitişmede yukarıdan aşağı çekilen düz bir çizgi biçimindedir; ancak cim ve benzerleri ile mim, he, ye ile birleşirken birleşme noktası bu harflerin üstündedir. be ve benzerlerinden ikisi rı, ze, je ile sonda bulunan nun harfinden önce birlikte geldiğinde, bitişme özel bir biçim kazanır. Bu nedenle yanıt C’dır.
Soru 129
Aşağıdaki Arap alfabelerinden hangisinin Türkçe karşılığı doğru gösterilmiştir?
Seçenekler
A
ا : be
B
پ : te
C
ث : pe
D
ح : çim
E
ج : cim
Açıklama:
ا: elif, پ: pe, ث: se, ح: ha, ج: cim şeklindedir.
Soru 130
Aşağıdaki Arap alfabelerinden hangisinin okunuşu yanlış verilmiştir?
Seçenekler
A
ر : rı
B
س : sin
C
ص : sad
D
ژ : ze
E
ط : tı
Açıklama:
ژ : je’dir. Bu nedenle yanıt D’dir.
Soru 131
Aşağıdaki verilen yardımcı işaretlerden hangisinin karşılığı doğru ifade edilmiştir?
Seçenekler
A
ـُ : esre
B
ـَ : ötrü
C
د ً ا : dan
D
ـَ : şedde
E
ـْ : med
Açıklama:
ـُ: ötrü, ـَ : üstün, د ً ا: dan, ـَ: med, ـْ: cezm doğru ifadesidir. Yanıt C’dir.
Soru 132
Aşağıdakilerden hangisinde Arapça ünsüzler hakkında verilen bilgi doğrudur?
Seçenekler
A
Baştaki sad kalın sırayı belirler.
B
sin kalın sırayı belirler.
C
tı, ince sırayı belirler.
D
kaf, ünsüz değerlerini belirlemektedir.
E
sad, t için kullanılmaktadır.
Açıklama:
sin ince sırayı belirler. tı kalın sırayı belirler. kaf, ünlü değerlerini belirlemektedir. Sad s için kullanılmaktadır. sad kalın sırayı belirler. Bu nedenle yanıt A’dır.
Soru 133
Aşağıdakilerden hangisi Türklerin kullandığı yazı türleri arasında değildir?
Seçenekler
A
Sülüs
B
Nesih
C
Talik
D
Destan
E
Rika
Açıklama:
Tarihöncesinin tanrıları, tanrıçaları, yarı tanrıları ve yiğitleriyle ilgili olağanüstü olayları öyküleyici bir yöntemle ve koşuk olarak anlatan en eski bir yazınsaltür.Bu nedenle doğru cevap D’dir. Destan bir yazı türü değil, yazın türüdür.
Ünite 2
Soru 1
“Ötrü” harekesinin Arapçadaki adı nedir?
Seçenekler
A
fetha
B
esre
C
zamme
D
cezm
E
sâkin
Açıklama:
Arapça’daki hareke adları fetha (üstün), kesre (esre) ve zamme (ötrü)dir.
Soru 2
Hangi kelimede kısaltılmış elif bulunmaktadır?
Seçenekler
A
دعوی
B
نيلی
C
سوری
D
بسی
E
كيتی
Açıklama:
Arapça’da ا elif’ten başka, yalnızca kelime sonlarında bulunabilen ikinci bir uzunluk işareti daha vardır: üstünle okunan bir ünsüz harfin önüne gelen ى ye. Buna kısaltılmış elif denir: دعوی da‘vâ, معنی ma‘nâ, فتوی fetvâ gibi. Böyle adlandırılmasının sebebi Arapça’da bu a’nın kısa sayılmasıdır. Bununla birlikte söyleyişte bu ses Türkçe a’dan uzundur. Türkçe okuyuşta bu ى ye’nin ا elif ’ten farkı yoktur. Oysa B seçeneğindeki nîlî “mavi renkli”, C’deki sûrî “kırmızı renkte güzel kokulu bir gül”, D’deki besî “bolluk” ve E’deki gîtî “dünya” kelimeleri bu kategoriye girmez.
Soru 3
Hangisinde uzatılmış elif bulunmaktadır?
Seçenekler
A
معنی ma‘nâ,
B
آمر âmir
C
ساكن sâkin (sakin)
D
والی vâlî (vali)
E
ديانت diyânet (diyanet)
Açıklama:
Kelime başında آ medli elif ile yazılır. Bu elife uzatılmış elif denir: آدم âdem, آلت âlet, آمر âmir “buyurucu” gibi.
Soru 4
Eski gramerlerde kelime başında آ medli elif ile yazılan uzatılmış elif’e ne ad verilmiştir?
Seçenekler
A
med-elif
B
elif-i med
C
elif-i resmiye
D
elif-i memdûde
E
elif- makrûse
Açıklama:
Uzatılmış elif: Eski gramerlerdeki adı elif-i memdûde’dir.
Soru 5
Hangi kelimede biçimce he bulunmaktadır.?
Seçenekler
A
خرابه
B
شفقت
C
فاتح
D
داهی
E
اخبار
Açıklama:
Arapça’da kelime sonundaki bu ünlü sesi gösteren harf ise, yukarıda a’nın kelime sonundaki yazılışıyla ilgili açıklamamızda yer alan ه ﮫ he’dir. İşte aslı yuvarlak te (ﺔ ة) olan bu işaret üstteki örneklerde bulunan ünsüz harflerinin üstünü yerine geçer ve bu harflerden sonra eklenir. Aynı zamanda ünsüz harfi olması yüzünden, bu gibi yerlerde kullanıldığında bu işarete biçimce he denmiştir: خرابه harâbe, قبله kıble, حكايه hikâye, سيسه د desîse, قهوه kahve, جائزه câ’ize gibi.
Oysa diğer seçeneklerdeki شفقت “şefkat”, فاتح “fâtih”, داهی “dâhî”, اخبار “ahbâr” kelimelerinde ya h sesi yoktur yahut da varsa okunmaktadır.
Oysa diğer seçeneklerdeki شفقت “şefkat”, فاتح “fâtih”, داهی “dâhî”, اخبار “ahbâr” kelimelerinde ya h sesi yoktur yahut da varsa okunmaktadır.
Soru 6
Biçimce h için eski gramerlerde hangisi kullanılırdı?
Seçenekler
A
hâ-i vahded
B
hâ-i resmiye
C
hâ-i merbut
D
hâ-i makruse
E
hâ-i memdûde
Açıklama:
Biçimce he için eski gramerlerde hâ-i resmiye denilirdi.
Soru 7
Farsça’dan geçen hangi kelimede Türkçeleşme vardır?
Seçenekler
A
آواره
B
اشكنجه
C
كار
D
خسته
E
خوجه
Açıklama:
A seçeneğindeki âvâre, B’deki işkence, C’deki kâr ve D’deki hasta kelimelerinde aslına uygunluk vardır. Ancak E seçeneğindeki خوجه kelimesini asıl yazımı خواجه hvâce şeklindedir. Bu kelimede bir Türkçeleşme görülmektedir.
Soru 8
Hangi kelimede vâv-ı ma‘rûfe bulunmaktadır?
Seçenekler
A
مور “mûr”
B
ويران “vîrân”
C
وسوسه “vesvese”
D
يوم “yevm”
E
والی vâlî (vali)
Açıklama:
Farsça’da iki türü bulunur. Biri Türkçe’deki u’nun uzunudur. Buna eski gramerlerde “belirli vav” (vâv-ı ma‘rûfe) denirdi: دور dûr “uzak”, مور mûr “karınca” örneklerinde olduğu gibi. B seçeneğindeki virân kelimesinde bu durum görülmez. Diğer seçeneklerdeki kelimeler zaten Arapçadır.
Soru 9
Tecvîdül-hurûf’tan kısaltılan tevcit dilciliğin hangi alanını ifade eder?
Seçenekler
A
Ses bilgisi
B
Yapı bilgisi
C
Anlam bilgisi
D
Cümle bilgisi
E
Sözlük bilgisi
Açıklama:
Tecvit, “Harfleri ses yolunda oluştukları yere ve niteliklerine göre söylemek” anlamındaki tecvîdül-hurûf’tan kısaltılmış bir terimdir. Dilciliğin fonetik (ses bilgisi) alanıdır.
Soru 10
Aslı Türkçe olan vâ-ret-mek, vâ-rol, vâ-rı-nı; bâş üstüne, yarârı gibi kelimelerde kimi ünlülerin uzun okunması hangi durumda görülür?
Seçenekler
A
/v/ ünsüzünden sonra olması durumunda
B
/r/ ünsüzünden önce olması durumunda
C
birleşik kelimelerde olması durumunda
D
açık hecelerin ünlüsü olması durumunda
E
ek alması durumunda
Açıklama:
Açık hecelerin ünlüsünün uzun okunması, bir eğilim olarak kimi Türkçe kelimelere bulaşmış olduğu gibi (vâ-ret-mek, vâ-rol, vâ-rı-nı; bâş üstüne, yarârı) yarı okumuşların dilinde bozuk biçimlerin yer bulmasına yol açmıştır: zafer yerine zâfer, zararı yerine zarârı, hakem yerine hâkem, rakip yerine râkip, lakap yerine lâkap gibi.
Soru 11
Aşağıdakilerden hangisi Türkçe'deki ünlülerin nitelik değerleri için söylenemez?
Seçenekler
A
Dilin, geriye çekilmiş durumunda çıkan ünlüler kalın ünlülerdir.
B
Dilin, ileri sürülmüş durumunda çıkan ünlüler kalın ünlülerdir.
C
Dudakların düz ve yayvan bulunduğu durumda çıkan ünlüler düz ünlülerdir.
D
Dudakların, yuvarlak ve büzülmüş durumunda çıkan ünlüler yuvarlak ünlülerdir.
E
Alt çenenin aşağı düşürülmesi ile yukarı çekilmesi ağız boşluğunu genişletir ya da daraltır.
Açıklama:
Dilin geriye çekilmiş durumunda çıkan ünlüler kalın, ileri sürülmüş durumunda çıkan ünlülerse ince ünlülerdir. Doğru cevap B'dir.
Soru 12
Aşağıdaki kelimelerden hangisi ünlü harf uzatma almaz?
Seçenekler
A
اخبار
B
تسکين
C
ساکن
D
يوارلاق
E
فاتح
Açıklama:
"يوارلاق-Yuvarlak" Türkçe kelimedir. Dolayısıyla ünlü harfleri uzatma almaz. Doğru cevap D'dir.
Soru 13
Aşağıdakilerden hangisi Arapça ortalama a ünlüsüyle yazılmıştır?
Seçenekler
A
باطل
B
خالق
C
طالع
D
ظفر
E
نادر
Açıklama:
Harekelerle işaretlenmiş metinlerde üstün (fetha) ile gösterilir. Bu üstün kalın ünsüz harfleri denilen ح ha, خ hı, ص sad, ض dad, ط tı, ظ zı, ع ayın, غ gayın, ق kaf harflerinden sonra, Türkçe a’dan biraz farklı, kapalıca ve incelmiş bir a (= á) gibi seslendirilir. Doğru cevap D'dir.
Soru 14
Aşağıdaki kelimelerden hangisi tâ-i merbûta (bağlı te) düzenine uygun yazılmıştır?
Seçenekler
A
معلمه
B
دده
C
دره
D
دوه
E
پيره
Açıklama:
معلمه-Muallime ya da aslında Muallime(tûn) şeklinde okunur. Doğru cevap A'dır.
Soru 15
"Ekleme te" Türkçe'de bir çok defa ünsüz bir ses olarak okunmuştur. Aşağıdakilerden hangisinde buna uygun bir örnek vardır?
Seçenekler
A
مرت
B
بيلت
C
بلاغت
D
E
سوت
Açıklama:
بلاغت-Belâgat, aslında Belâga şeklindedir. Ancak "te" sesi de ünsüz harf olarak okunur. Doğru cevap C'dir.
Soru 16
Aşağıdaki seçeneklerden hangisinde elif-i maksûre örneği mevcuttur?
Seçenekler
A
ماوی
B
حاوی
C
صایی
D
دایی
E
طوبی
Açıklama:
طوبی-Tûbâ üstünle okunan bir ünsüz harfin önüne gelen ى ye sesini a şeklinde okumaya örnektir. Buna elif-i maksûre denir. Doğru cevap E'dir.
Soru 17
Eski gramerlerde tâ-i gird diye geçen ses aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Düz te
B
Yuvarlak te
C
Kalın te
D
İnce te
E
Geniş te
Açıklama:
Yuvarlak te: Eski gramerlerde "tâ-i gird" diye geçer. Doğru cevap B'dir.
Soru 18
"Arapça’nın tek yuvarlak ünlüsü olan bu ortalama u, Türkçe’de çeşitlenmiş, dört yuvarlak ünlü değeriyle söylenir duruma gelmiştir."
Aşağıdaki seçeneklerden hangisinde bu duruma örnek vardır?
Aşağıdaki seçeneklerden hangisinde bu duruma örnek vardır?
Seçenekler
A
عينا
B
عنوان
C
عبارت
D
علم
E
حضور
Açıklama:
عنوان-'Unvân zamanla Ünvân şekline dönüşmüştür. Doğru cevap B'dir.
Soru 19
Aşağıdakilerden hangisinde Arapça ya da Farsça'dan gelmiş kelimeleri uyarlama yani "Halklılaştırma" örneği yoktur?
Seçenekler
A
عمر
B
عثمان
C
اقران
D
افق
E
عرفان
Açıklama:
عمر-Umar/Ömer
عثمان-Usmân/Osmân
افق-Afk/Ufuk
عرفان-Urfân-İrfan şeklinde halklılaştırılmıştır.
اقران-Akrân kelimesi bu tarife uygun örnek değildir. Doğru cevap C'dir.
Soru 20
Osmanlı Türkçesinde aynı harflerle yazılan farklı ifade ve anlamlardaki sözcüklerin okunmasını kolaylaştıracak en temel yol aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Sözlük kullanmak.
B
Kelimenin kökünü bulmak.
C
Metnin yazarına sormak.
D
Metnin bağlamına bakmak.
E
Kelimenin aldığı eki bulmak.
Açıklama:
Yazılışları aynı olan sözcüklerin doğru seslendirilmeleri metnin bağlamından tespit edilebilir. Doğru cevap D'dir.
Soru 21
“Ciğerlerden gelen havanın ağız boşluğundan geçerken ses yolunda bir daralma ve kapanma olmaksızın alt çenenin, dilin ve dudakların aldığı şekillere göre özellik kazanan seslere” ne nedir?
Seçenekler
A
ünsüz sesler
B
yarı ünsüz sesler
C
ünlü sesler
D
yarı ünlü sesler
E
açık sesler
Açıklama:
Detaylar için “TÜRKÇE’NİN ÜNLÜ SESLERİ” başlığında yer alan bilgilere bakabilirsiniz.
Ünlü sesler ciğerlerden gelen havanın ağız boşluğundan geçerken ses yolunda bir daralma ve kapanma olmaksızın alt çenenin, dilin ve dudakların aldığı şekillere göre özellik kazanan seslerdir. Türkçemiz ünlü varlığı bakımından zengin bir dil olup, kendisine ahenk bakımından çok çarpıcı bir özellik kazandıran uyumları bu zengin ünlüleri üzerine kuruludur. Arapça ve Farsça’nın ünlülerini tanımadan önce dilimizin bu ünlülerini ve özelliklerine göre sınıflandırılmasını hatırlamak, karşılaştırma yapabilmek açısından yararlı olacaktır.
Ünlü sesler ciğerlerden gelen havanın ağız boşluğundan geçerken ses yolunda bir daralma ve kapanma olmaksızın alt çenenin, dilin ve dudakların aldığı şekillere göre özellik kazanan seslerdir. Türkçemiz ünlü varlığı bakımından zengin bir dil olup, kendisine ahenk bakımından çok çarpıcı bir özellik kazandıran uyumları bu zengin ünlüleri üzerine kuruludur. Arapça ve Farsça’nın ünlülerini tanımadan önce dilimizin bu ünlülerini ve özelliklerine göre sınıflandırılmasını hatırlamak, karşılaştırma yapabilmek açısından yararlı olacaktır.
Soru 22
“Bir kelimenin başka kelimelerle bir arada bulunmasından doğan anlamını belirleyici ilişki ve ortam” seçenektekilerden hangisidir?
Seçenekler
A
bağlam
B
hareke
C
fetha
D
kesre
E
zamme
Açıklama:
Detaylar için “ARAPÇA VE FARSÇA’DAN ALINMA KELİMELERDE ÜNLÜLER” başlığında yer alan bilgilere bakabilirsiniz.
Bağlam: Bir kelimenin başka kelimelerle bir arada bulunmasından doğan anlamını belirleyici ilişki ve ortamdır.
Bağlam: Bir kelimenin başka kelimelerle bir arada bulunmasından doğan anlamını belirleyici ilişki ve ortamdır.
Soru 23
kelimesinin doğru okunuşu seçenektekilerden hangisidir?Seçenekler
A
ahmak
B
ahlâk
C
aslâ
D
azdâd
E
atles
Açıklama:
Detaylar için “a Ünlüsü ve Yazılışı” başlığında yer alan bilgilere bakabilirsiniz.
ahlâk
ahlâkSoru 24
Seçenektekilerden hangisi “tâcir” kelimesinin Osmanlı Türkçesi yazılışıdır?
Seçenekler
A 
B 
C 
D 
E 
Açıklama:
Detaylar için “a Ünlüsü ve Yazılışı” başlığında yer alan bilgilere bakabilirsiniz.
tâcir
tâcir
Soru 25
kelimesinin doğru okunuşu seçenektekilerden hangisidir?Seçenekler
A
bilâl
B
diyâr
C
lisân
D
kibâr
E
misâl
Açıklama:
Detaylar için “i Ünlüsü ve Yazılışı” başlığında yer alan bilgilere bakabilirsiniz.
kibâr
kibârSoru 26
kelimesinin doğru okunuşu seçenektekilerden hangisidir?Seçenekler
A
usûl
B
ufûl
C
ufuk
D
kurb
E
zulm
Açıklama:
Detaylar için “u Ünlüsü ve Yazılışı” başlığında yer alan bilgilere bakabilirsiniz.
ufuk
ufukSoru 27
kelimesinin doğru okunuşu seçenektekilerden hangisidir?Seçenekler
A
hâste
B
hâreket
C
sâmed
D
zâfer
E
âsker
Açıklama:
Detaylar için “a Ünlüsü ve Yazılışı” başlığında yer alan bilgilere bakabilirsiniz.
hâste
hâsteSoru 28
kelimesinin doğru okunuşu seçenektekilerden hangisidir?Seçenekler
A
işkence
B
istâde
C
şikeste
D
girân
E
ağır
Açıklama:
Detaylar için “i Ünlüsü ve Yazılışı” başlığında yer alan bilgilere bakabilirsiniz.
istâde
istâdeSoru 29
“Harfleri ses yolunda oluştukları yere ve niteliklerine göre söylemek” anlamındaki kelime seçenektekilerden hangisidir?
Seçenekler
A
sufra
B
tecvit
C
sûhte
D
vav
E
muşta
Açıklama:
Detaylar için “Osmanlı Türkçesi’nin Ünlüleri Üzerine Değerlendirme” başlığında yer alan bilgilere bakabilirsiniz.
Tecvit: “Harfleri ses yolunda oluştukları yere ve niteliklerine göre söylemek” anlamındaki
tecvîdül-hurûf’tan kısaltılmış bir terimdir. Dilciliğin fonetik (ses bilgisi) alanıdır.
Tecvit: “Harfleri ses yolunda oluştukları yere ve niteliklerine göre söylemek” anlamındaki
tecvîdül-hurûf’tan kısaltılmış bir terimdir. Dilciliğin fonetik (ses bilgisi) alanıdır.
Soru 30
kelimesinin doğru okunuşu seçenektekilerden hangisidir?Seçenekler
A
átbâk
B
gálebe
C
áshâb
D
gáltîde
E
áklâm
Açıklama:
Detaylar için “Osmanlı Türkçesi’nin Ünlüleri Üzerine Değerlendirme” başlığında yer alan bilgilere bakabilirsiniz.
gálebe
gálebeSoru 31
Türkçedeki alt çenenin aşağı düşürülmesi ya da yukarı çekilmesi ile biçimlenen geniş ünlüler aşağıdaki şıkların hangisinde doğru verilmiştir?
Seçenekler
A
a e o ö
B
ı i u ü
C
ı i o ü
D
ö i u ü
E
a i u ü
Açıklama:
a e o ö harfleridir.Doğru cevap ''A'' şıkkıdır.
Soru 32
Bir kelimenin başka kelimelerle bir arada bulunmasından doğan anlamını belirleyici ilişki ve ortamına ne ad verilir?
Seçenekler
A
Ötrü
B
Kesre
C
Üstün
D
Bağlam
E
Fetha
Açıklama:
Bağlam: Bir kelimenin başka kelimelerle bir arada bulunmasından doğan anlamını belirleyici ilişki ve ortamdır.Doğru cevap ''D'' şıkkıdır.
Soru 33
Ortalama a. ünlüsü yazılışında Harekelerle işaretlenmiş metinlerde ne ile gösterilir?
Seçenekler
A
fetha (üstün)
B
kesre (esre)
C
zamme (ötrü)
D
hemze
E
kürsü
Açıklama:
Ortalama a. Harekelerle işaretlenmiş metinlerde üstün (fetha) ile gösterilir.Doğru cevap ''A'' şıkkıdır.
Soru 34
Arapça konuşanlar tarafından dar ve incelmiş, e’ye yakın uzun bir ses gibi söylen harf aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Uzun i.
B
Uzun o.
C
Uzun a.
D
Uzun ı.
E
Uzun u.
Açıklama:
Uzun a. Arapça konuşanlar tarafından dar ve incelmiş, e’ye yakın uzun bir ses gibi söylenir.
Uzun a. Arapça konuşanlar tarafından dar ve incelmiş, e’ye yakın uzun bir ses gibi söylenir.Doğru cevap ''C'' şıkkıdır.
Uzun a. Arapça konuşanlar tarafından dar ve incelmiş, e’ye yakın uzun bir ses gibi söylenir.Doğru cevap ''C'' şıkkıdır.
Soru 35
Uzatılmış elif'in eski gramerlerdeki adı aşağıdaki şıkların hangisinde doğru belirtilmiştir?
Seçenekler
A
elif-i maksûre
B
âlim,
C
lâyık (lâyık)
D
tâli‘
E
elif-i memdûde
Açıklama:
Uzatılmış elif: Eski gramerlerdeki adı elif-i memdûde’dir.Doğru cevap ''E'' şıkkıdır.
Soru 36
Arapça’da ı ünlüsü bulunmaz, bütün ünsüz seslerle birlikte duyulan ses aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
e
B
ü
C
u
D
i
E
o
Açıklama:
Arapça’da ı ünlüsü bulunmaz, bütün ünsüz seslerle birlikte duyulan ses i’dir.Doğru cevap ''D'' şıkkıdır.
Soru 37
Arapça’nın tek yuvarlak ünlüsü aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
ortalama u
B
ortalama ı
C
ortalama ö
D
ortalama i
E
ortalama e
Açıklama:
Arapça’nın tek yuvarlak ünlüsü olan bu ortalama u'dur. Doğru cevap ''A'' şıkkıdır.
Soru 38
Aşağıdakilerden hangisi Türkçe'nin "kalın, düz ve geniş" seslilerindendir?
Seçenekler
A
a
B
e
C
ı
D
u
E
o
Açıklama:
kalınlar: a ı o u
düzler: a e ı i
genişler: a e o ö
düzler: a e ı i
genişler: a e o ö
Soru 39
Arapça'da ünlülerin uzun olduğunu gösteren işaret aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kesre
B
Zamme
C
Fetha
D
Hareke
E
Esre
Açıklama:
Klâsik Arapça’da uzunları da bulunan üç ünlü vardır: a i u. Ortalama uzunlukta olanların yazıda harf karşılıkları yoktur. Gösterilmek istendiğinde hareke denilen yardımcı işaretler kullanılır. Daha önce gördüğümüz bu işaretlerin Arapça’daki adları fetha (üstün), kesre (esre) ve zamme (ötrü)dir.
Soru 40
Farslar tarafından i ile e arasında, kapalı bir e (é) gibi söylenen ses aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
ortalama ı
B
ortalama ö
C
ortalama i
D
ortalama o
E
ortalama a
Açıklama:
Ortalama i. Farslar tarafından i ile e arasında, kapalı bir e (é) gibi söylenir.Doğru cevap ''C'' şıkkıdır.
Soru 41
Aşağıda verilen hangi kelimede "a" sesi "e"ye çok yakın okunur?
Seçenekler
A 
B 
C 
D 
E 
Açıklama:
Soru 42
Harfleri ses yolunda oluştukları yere ve niteliklerine göre söylemek” anlamındaki terim aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Zamme
B
Tecvit
C
Kesre
D
Fetha
E
Kürsü
Açıklama:
Tecvit: “Harfleri ses yolunda oluştukları yere ve niteliklerine göre söylemek” anlamındaki tecvîdül-hurûf’tan kısaltılmış bir terimdir.Doğru cevap ''B'' şıkkıdır.
Soru 43
Aşağıdakilerden hangisi "biçimce he"ye bir örnek değildir?
Seçenekler
A 
B 
C 
D 
E 
Açıklama:
C şıkkı uzun elif e örnektir.
Soru 44
Farsçada yazıda uzunluğu و (vav) ile gösterilen ünlü ses aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Uzun u.
B
Uzun ı.
C
Uzun i.
D
Uzun o.
E
Uzun ö.
Açıklama:
Uzun u. Yazıda uzunluğu و (vav) ile gösterilen ünlü sestir.Doğru cevap ''A'' şıkkıdır.
Soru 45
"Yazıda bir harfle varlığı belirtilmez, bir ünsüz harf ـِ esre (kesre) denilen harekeyle okunduğunda duyulmuş olur" olarak tanımı verilen ses aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
ortalama a
B
uzun u
C
ortalama i
D
uzun e
E
uzun a
Açıklama:
Ortalama i. Yazıda bir harfle varlığı belirtilmez, bir ünsüz harf ـِ esre (kesre) denilen harekeyle okunduğunda duyulmuş olur: ,ziyâret زيارت ,diyâr ديار ,ticâret جتارت ,bilâl بالل كبار kibâr, لسان lisân, مثال misâl, وصال visâl gibi.
Soru 46
Farsça ile ilgili olarak aşağıda verilen bilgilerden hangileri doğrudur?
i. Farslar Müslüman olduktan sonra Arap alfabesini almışlardır.
ii. Bu alfabeyi olduğu gibi kullanmışlardır.
iii. Farslar Türk alfabesini alıp geliştirip kullanmışlardır.
iv. Farsça'da üç ünlü vardır.
v. Farsça'da hem nitelik, hem de nicelik bakımından ünlü çeşitleri bulunmaktadır.
vi. Farsça’da uzunluk değerinin yazıya yansıtılmasına gerek yoktur.
i. Farslar Müslüman olduktan sonra Arap alfabesini almışlardır.
ii. Bu alfabeyi olduğu gibi kullanmışlardır.
iii. Farslar Türk alfabesini alıp geliştirip kullanmışlardır.
iv. Farsça'da üç ünlü vardır.
v. Farsça'da hem nitelik, hem de nicelik bakımından ünlü çeşitleri bulunmaktadır.
vi. Farsça’da uzunluk değerinin yazıya yansıtılmasına gerek yoktur.
Seçenekler
A
i, iii, vi
B
i, iv, v
C
ii, iv, vi
D
iii, v, vi
E
i, ii, v
Açıklama:
Farsça’nın Ünlüleri ve Yazılışları Daha önce de söz ettiğimiz gibi, Farslar Müslüman olduktan sonra Arap alfabesini almışlar,
kendi dillerine özgü ünsüz sesler için kimi işaretlere küçük eklemeler yaparak bu alfabeyi genişletip kullanmışlardır.
Türkler’in daha sonra alıp benimsedikleri alfabe, bu alfabedir.
Farsça’ya alınmış olan çok sayıda Arapça kelimenin yazılışının korunması, üç dilin yazımında büyük ölçüde ortaklık meydana getirmiştir. Türkçe’de olduğu gibi, Farsça’da da yazıda görülen ayrılık alfabenin kendi kelimelerine uygulanmasında, daha doğrusu kendine özgü seslerin aktarılmasında ortaya çıkar. Farsça’da üç ünlü vardır: a, i, u.
Bunların hem nitelik, hem de nicelik bakımından çeşitleri bulunmaktadır: a, â, é, î, ê, û, ô. Nicelik bakımından çeşitlilik olağan olarak Farsça’da da uzunluk değerinin yazıya yansıtılması ihtiyacını doğurmuştur.
kendi dillerine özgü ünsüz sesler için kimi işaretlere küçük eklemeler yaparak bu alfabeyi genişletip kullanmışlardır.
Türkler’in daha sonra alıp benimsedikleri alfabe, bu alfabedir.
Farsça’ya alınmış olan çok sayıda Arapça kelimenin yazılışının korunması, üç dilin yazımında büyük ölçüde ortaklık meydana getirmiştir. Türkçe’de olduğu gibi, Farsça’da da yazıda görülen ayrılık alfabenin kendi kelimelerine uygulanmasında, daha doğrusu kendine özgü seslerin aktarılmasında ortaya çıkar. Farsça’da üç ünlü vardır: a, i, u.
Bunların hem nitelik, hem de nicelik bakımından çeşitleri bulunmaktadır: a, â, é, î, ê, û, ô. Nicelik bakımından çeşitlilik olağan olarak Farsça’da da uzunluk değerinin yazıya yansıtılması ihtiyacını doğurmuştur.
Soru 47
Aşağıdaki kelimelerden hangisi "i" sesinin uzun veya orta olmasına göre diğerlerinden farklıdır?
Seçenekler
A 
B 
C 
D 
E 
Açıklama:
E şıkkındaki şirin kelimesi "uzun i" taşımaktadır.Soru 48
"
, a sesi" Türkçe kelimelerde sonda nasıl yazılır?
, a sesi" Türkçe kelimelerde sonda nasıl yazılır?Seçenekler
A 
B 
C 
D 
E 
Açıklama:
Soru 49
"
, i sesi" Arapça kelimelerde başta nasıl yazılır?
, i sesi" Arapça kelimelerde başta nasıl yazılır?Seçenekler
A 
B 
C 
D 
E 
Açıklama:
Soru 50
"....... harfleri ses yolunda oluştukları yere ve niteliklerine göre söylemektir." Verilen cümleyi anlamlı bir şekilde tamamlayan sözcük aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Hurûf
B
Elif-i maksûre
C
Tâ-i merbûta
D
Hâ-i resmiye
E
Tecvit
Açıklama:
Tecvit: “Harfleri ses yolunda oluştukları yere ve niteliklerine göre söylemek” anlamındaki tecvîdül-hurûf’tan kısaltılmış bir terimdir. Dilciliğin fonetik (ses bilgisi) alanıdır.
Soru 51
Arapça'da a Ünlüsü ve Yazılışı
Bu ünlünün nicelik bakımından ortalama ve uzun olmak üzere iki türü vardır. Ortalama a. Harekelerle işaretlenmiş metinlerde üstün (fetha) ile gösterilir. Bu üstün kalın ünsüz harfleri denilen ح ha, خ hı, ص sad, ض dad, ط tı, ظ zı, ع ayın, غ gayın, ق kaf harflerinden sonra:
Bu ünlünün nicelik bakımından ortalama ve uzun olmak üzere iki türü vardır. Ortalama a. Harekelerle işaretlenmiş metinlerde üstün (fetha) ile gösterilir. Bu üstün kalın ünsüz harfleri denilen ح ha, خ hı, ص sad, ض dad, ط tı, ظ zı, ع ayın, غ gayın, ق kaf harflerinden sonra:
- "Türkçe a’dan biraz farklı, kapalıca ve incelmiş bir a (= á) gibi seslendirilir."
Seçenekler
A
حرف
B
جلب
C
لوحه
D
ثبات
E
رفاه
Açıklama:
حرف harf verilen kuarala örnektir. Doğru yanıt A'dır.
Soru 52
"Araça'da a ünlüsü kalın ünsüz harflerinin hece sonunda yer alması durumunda hece ünlüsünü gösteren üstün (fetha), á gibi okunur."
Aşağıdakilerden hangisi bu kurala örnektir?
Aşağıdakilerden hangisi bu kurala örnektir?
Seçenekler
A
نجم
B
احمق
C
احكام
D
اظهر
E
قلم
Açıklama:
احكام áhkâm verilen kurala örnektir. Doğru yanıt C'dir.
Soru 53
"Kapalı heceler ekleşme ile açıldığında, a’da olduğu gibi, kaybolan uzunluk bugün çoğu kez geri gelmez. Kimi kelimelerde ise uzunluğun yeniden canlandığı görülür"
Aşağıdakilerden hangisi Arapça'da uzun i ile ilgili verilen kurala örnektir?
Aşağıdakilerden hangisi Arapça'da uzun i ile ilgili verilen kurala örnektir?
Seçenekler
A
غنيمت
B
تشكيله
C
دسيسه
D
خيانت
E
تجارت
Açıklama:
تشكيله teşkîle (ama: teşkilât) verilen kurala örnektir. Doğru yanıt B'dir.
Soru 54
Arapça'da u ünlüsü ve yazılışı
Ortalama u: Ünsüz harfin ötrülü (zammeli) okunuşuyla duyulan bir sestir.
Kelime içinde harfle belirtilmez, bir ünsüz harfin ötrülü okunuşuyla duyulan sesten ibarettir.
Aşağıdakilerden hangisi tırnak içinde ("...") verilmiş kurala örnektir?
Ortalama u: Ünsüz harfin ötrülü (zammeli) okunuşuyla duyulan bir sestir.
Kelime içinde harfle belirtilmez, bir ünsüz harfin ötrülü okunuşuyla duyulan sesten ibarettir.
Aşağıdakilerden hangisi tırnak içinde ("...") verilmiş kurala örnektir?
Seçenekler
A
افق
B
حرمت
C
افول
D
عمر
E
قرب
Açıklama:
قرب kurb (yakınlık) verilen kurala örnektir. Doğru yanıt E'dir.
Soru 55
"Farsça'da a Ünlüsü ve Yazılışı
Ortalama a. Arapça’nın a’sına benzer. Farslar da bu sesi a ile e arası bir sesle, açık bir e gibi söylerler. Türkler Farsça’dan aldıkları kelimelerde bu sesi çeşitlendirip kalın ve ince ünsüz harflerine göre kendi a ve e’leri gibi söylemişlerdir:
Kelime içinde bir ünsüz harften sonra harfle gösterilmez, ünsüz harf üstünlü okunarak varlığı belirtilmiş olur"
Aşağıdakilerden hangisi tırnak içinde ("...") verilmiş kurala örnektir?
Ortalama a. Arapça’nın a’sına benzer. Farslar da bu sesi a ile e arası bir sesle, açık bir e gibi söylerler. Türkler Farsça’dan aldıkları kelimelerde bu sesi çeşitlendirip kalın ve ince ünsüz harflerine göre kendi a ve e’leri gibi söylemişlerdir:
Kelime içinde bir ünsüz harften sonra harfle gösterilmez, ünsüz harf üstünlü okunarak varlığı belirtilmiş olur"
Aşağıdakilerden hangisi tırnak içinde ("...") verilmiş kurala örnektir?
Seçenekler
A
رفتار
B
اژدرها
C
آهسته
D
زرده
E
ابرو
Açıklama:
رفتار reftâr “yürüyüş, gidiş" bu kurala örnektir. Doğru yanıt A'dır.
Soru 56
Farsça'da ortalama a’dan gelişmiş bir ünlü olan "o"nun Osmanlı Türkçesi'nde yazılışına dair verilenlerden hangisi/hagileri doğrudur?
I. و vav ve ا elif ile
II. yalnız و vav ile
III. yalnız ا elif ile
IV. Kelime içinde harfle belirtilmez, bir ünsüz harfin ötrülü okunuşuyla duyulan sesten ibarettir.
V. Osmanlı Türkçesi’ne alınmış kelimelerin sonunda bulunmaz.
I. و vav ve ا elif ile
II. yalnız و vav ile
III. yalnız ا elif ile
IV. Kelime içinde harfle belirtilmez, bir ünsüz harfin ötrülü okunuşuyla duyulan sesten ibarettir.
V. Osmanlı Türkçesi’ne alınmış kelimelerin sonunda bulunmaz.
Seçenekler
A
I ve II
B
III ve V
C
I, III ve IV
D
I, II ve III
E
II, IV ve V
Açıklama:
Ortalama a’dan gelişmiş bir ünlü: o . Farsça’da yalnız ﺥ (hı) ile başlayan ünlüsü ortalama a’lı kapalı hecelerde, bir de uzun okunmayan bir vav’ın kalıntısı olarak o ünlüsü bulunmaktadır. Bu gibi kelimelerde vav, eski Farsça’daki bir tür ﺥ hı’nın söyleyişteki yuvarlak niteliğini ( خو= hv) belirtmek için yazıda kullanılmıştır: خوشhoş (eski söylenişi: hvaş), خور hor (eski söylenişi: hvar) gibi.
Bu gibi kelimelerdeki bu ünlünün Osmanlı Türkçesi dönemi Türkçe metinlerinde birkaç türlü yazılmış olduğu görülür:
a. و vav ve ا elif ile: خواب hvâb “uyku”, خواجه hvâce “hoca, önder”, خوان hvân “sofra”, خوار hvâr “aşağı, zavallı; yiyen, içen”, استخوان ustuhvân “kemik”;
b. yalnız و vav ile: خوجه hoca, خون hon, خور hor;
c. yalnız ا elif ile (günlük dille yazılmış, klasik yazımı aktarmayan metinlerde): خاب hâb, خان hân, استخان üstühân.
Doğru yanıt D'dir.
Bu gibi kelimelerdeki bu ünlünün Osmanlı Türkçesi dönemi Türkçe metinlerinde birkaç türlü yazılmış olduğu görülür:
a. و vav ve ا elif ile: خواب hvâb “uyku”, خواجه hvâce “hoca, önder”, خوان hvân “sofra”, خوار hvâr “aşağı, zavallı; yiyen, içen”, استخوان ustuhvân “kemik”;
b. yalnız و vav ile: خوجه hoca, خون hon, خور hor;
c. yalnız ا elif ile (günlük dille yazılmış, klasik yazımı aktarmayan metinlerde): خاب hâb, خان hân, استخان üstühân.
Doğru yanıt D'dir.
Soru 57
Farsça'da Ortalama i. Farslar tarafından i ile e arasında, kapalı bir e (é) gibi söylenir. Bu söyleniş Arapça’dan alınma kelimelere de uygulanmıştır: éhsân (ihsan) gibi.
"Kelime içinde harfle gösterilmez, esreli okunan ünsüz harfiyle varlığı ortaya çıkarılmış olur."
Aşağıdakilerden hangisi tırnak içinde ("...") verilmiş kurala örnektir?
"Kelime içinde harfle gösterilmez, esreli okunan ünsüz harfiyle varlığı ortaya çıkarılmış olur."
Aşağıdakilerden hangisi tırnak içinde ("...") verilmiş kurala örnektir?
Seçenekler
A
استاده
B
شير
C
خرد
D
ايران
E
بيرون
Açıklama:
خرد hired “akıl” verilen kurala örnektir. Doğru yanıt C'dir.
Soru 58
Aşağıdakilerden hangisi Farsça'da uzun u ünlüsünün yazılışına bir örnektir?
Seçenekler
A
افتاده
B
اشتر
C
برده
D
كل
E
دارو
Açıklama:
A, B, C ve D seçeneklerinde verilen sözcükler ortala u ünlüsünün yazılışına örnekken E seçeneğinde verilen دارو (dârû “ilaç”) sözcüğü uzun u ünlüsünün yazılışına örnektir.
Doğru yanıt E'dir.
Doğru yanıt E'dir.
Soru 59
Aşağıdakilerden hangisinde "e" harfinin Türkçe sözcüklerde sonda-hece içinde-başta yazılışı doğru olarak verilmiştir?
Seçenekler
A
أ ا / _ / ﻪ ﻩ
B
ا / _ / ﻪ ﻩ
C
ا / _ / ﻪ ﻩ
D
أ ا / - ﻪ ﻩ / ﻪ ﻩ
E
ا ا ﻳ / ﻴ - / ى و
Açıklama:
A seçeneğindeki أ ا / _ / ﻪ ﻩ e ünlüsünün Arapça sözcüklerde yazılışı
B seçeneğindeki ا / _ / ﻪ ﻩ a ünlüsünün Arapça sözcüklerde yazılışı
C seçeneğindeki ا / _ / ﻪ ﻩ e ünlüsünün Farsça sözcüklerde yazılışı
E seçeneğindeki ا ا ﻳ / ﻴ - / ى و i ünlüsünün Türkçe sözcüklerde yazılışını göstermektedir.
D seçeneğindeki أ ا / - ﻪ ﻩ / ﻪ ﻩ ise "e" ünlüsünün Türkçe sözcüklerde sonda-hece içinde-başta yazılışını göstermektedir.
Doğru yanıt D'dir.
B seçeneğindeki ا / _ / ﻪ ﻩ a ünlüsünün Arapça sözcüklerde yazılışı
C seçeneğindeki ا / _ / ﻪ ﻩ e ünlüsünün Farsça sözcüklerde yazılışı
E seçeneğindeki ا ا ﻳ / ﻴ - / ى و i ünlüsünün Türkçe sözcüklerde yazılışını göstermektedir.
D seçeneğindeki أ ا / - ﻪ ﻩ / ﻪ ﻩ ise "e" ünlüsünün Türkçe sözcüklerde sonda-hece içinde-başta yazılışını göstermektedir.
Doğru yanıt D'dir.
Soru 60
Aşağıdakilerden hangisi o ünlüsünün harf yazılışını doğru gösterir?
Seçenekler
A
ﻭ ئﻮ اﻭ
B
ﻪ ه ا
C
ى ﻴ و او ا
D
و او
E
و ى ﻴ اﻳ ا
Açıklama:
A seçeneğindeki ﻭ ئﻮ اﻭ elif-vav, hemze-vav, vav o ünlüsünün harf yazılışını gösterir.
Doğru yanıt A'dır.
Doğru yanıt A'dır.
Soru 61
Gerilen ses dudaklarında havanın geçişi sırasında meydana gelen titremeye ne ad verilir?
Seçenekler
A
Boğumlanma
B
Ton
C
Tecvit
D
Bağlam
E
Durak
Açıklama:
Osmanlı Türkçesi alfabesindeki ünlü harflerinin ses değerlerini tanıyabileceksiniz.
Soru 62
Aşağıdakilerden hangisi Osmanlı Türkçesinde bir ünlü için nicelik değeridir?
Seçenekler
A
genişlik
B
kalınlık
C
yuvarlaklık
D
uzunluk
E
düzlük
Açıklama:
Osmanlı Türkçesi alfabesindeki ünlü harflerinin ses değerlerini tanıyabileceksiniz.
Soru 63
Aşağıdakilerden hangisi Türkçenin e ünlüsünün nitelik değerlerini gösterir?
Seçenekler
A
ince-düz-geniş
B
kalın-geniş-yuvarlak
C
ince-düz-dar
D
kalın-düz-geniş
E
ince-yuvarlak-dar
Açıklama:
Osmanlı Türkçesi alfabesindeki ünlü harflerinin ses değerlerini tanıyabileceksiniz.
Soru 64
Aşağıdakilerden hangisi Arapçaya özgü harflerden biri değildir?
Seçenekler
A
? peltek se
B
? ha
C
? tı
D
? zı
E
? te
Açıklama:
Arapça ve Farsça’ya özgü sesleri gösteren harflerle ortak sesleri karşılayan harfleri ayırabileceksiniz.
Soru 65
Aşağıdaki gruplardan hangisi dudakların düz ve yuvarlak durumuna göre çıkan ünlüleri oluşturmaktadır?
Seçenekler
A
a ı o u düz, e i ö ü yuvarlak
B
a e o ö düz, ı i u ü yuvarlak
C
ı i u ü düz, a e o ö yuvarlak
D
a e ı i düz, o ö u ü yuvarlak
E
e i ö ü düz, a ı o u yuvarlak
Açıklama:
Osmanlı Türkçesi alfabesindeki ünlü harflerinin ses değerlerini tanıyabileceksiniz.
Soru 66
Aşağıdakilerden hangisi hemze için söylenemez?
Seçenekler
A
Arapçada bir ünlü ile başlıyor gibi görünen her kelime aslında bu ünsüzle başlamaktadır.
B
Çıkış yeri dil ucunun üst yüzü ile üst ön dişlerin uçlarıdır.
C
Yazıda bu ünsüzü Araplar da göstermezler ve kürsüsü olan ? (elif)'i yazmakla yetinirler.
D
Çift ünsüzle biten tek heceli kelimelerde düşürülmüştür: ?? şey’ yerine şey, ??? cüz’ yerine cüz gibi.
E
Arapçaya özgü bu ses bir gırtlak ünsüzüdür.
Açıklama:
Ünlü sesler için kullanılmış olan birden çok işaretin ses niteliklerini değerlendirebileceksiniz.
Soru 67
Yâ-i mechûle (belirsiz ye) nedir?
Seçenekler
A
Bir tür harekedir.
B
Farsçada uzunca bir e olarak okunan ye harfidir.
C
İ’nin uzunluğunu gösteren ye harfidir.
D
Arapçada belli uzunlukta söylenen bir sestir.
E
Kelime sonunda, ? ? ile yazılan bir sestir.
Açıklama:
Osmanlı Türkçesi alfabesindeki ünlü harflerinin ses değerlerini tanıyabileceksiniz.
Soru 68
“Şikâyet, rivâyet, nâmus, nâme, hâsılat, siyâset” kelimelerindeki “a” ünlüsünün türü nedir?
Seçenekler
A
ortalama a
B
fetha
C
uzun a
D
elif-i maksûre
E
kapalıca ve incelmiş bir a (= á)
Açıklama:
Ünlü sesler için kullanılmış olan birden çok işaretin ses niteliklerini değerlendirebileceksiniz.
Soru 69
Aşağıdakilerden hangisi Arapçanın i ünlüsü için söylenemez?
Seçenekler
A
Bu ünlünün de Arapçada ortalama ve uzun olmak üzere iki türü vardır.
B
Ortalama i, kelime başında i, esreli okunan bir ? (elif)’tir.
C
Kalın ünsüz harflerinden birinin yer aldığı hecede esre, Türklerce ı okunur.
D
Arapçanın tek yuvarlak ünlüsüdür.
E
Uzun i yazıda, aynı zamanda bir ünsüz harf olan ? ? ye ile gösterilmiştir.
Açıklama:
Arapça ve Farsça’ya özgü sesleri gösteren harflerle ortak sesleri karşılayan harfleri ayırabileceksiniz.
Soru 70
Aşağıdakilerden hangisi Arapçanın u ünlüsü için söylenemez?
Seçenekler
A
Bu ünlünün Arapçada ortalama ve uzun olmak üzere iki türü vardır.
B
Ortalama u, kelime başında ötrülü hemze değerindeki ? (elif) ile yazılır.
C
Uzun u, yazıda her zaman ? (vav) ile gösterilmiştir.
D
Uzun u, kelime başında ?? şeklinde yazılır.
E
Yuvarlak te, u ünlüsü ile alakalı bir terimdir.
Açıklama:
Arapça ve Farsça’ya özgü sesleri gösteren harflerle ortak sesleri karşılayan harfleri ayırabileceksiniz.
Soru 71
Aşağıdakilerden hangisi ayın için söylenemez?
Seçenekler
A
Arapçanın kalın ünsüz harflerinden biridir.
B
Tonlu bir sestir.
C
Bu sesin çıkış yeri boğazda ?'dan biraz geridedir.
D
Bu sesi bir yabancının çıkarması son derece zordur. Tecvit okuyanlarca tam yerinden çıkarılmasına ‘ayın çatlatmak’ denmiştir.
E
Dil ucunun üst ön dişlerinin ucuna yakınlaştığı bir kapanma noktasından çıkarılır.
Açıklama:
Arapça ve Farsça’ya özgü sesleri gösteren harflerle ortak sesleri karşılayan harfleri ayırabileceksiniz.
Soru 72
Aşağıdakilerden hangisi seslendirildiğinde uzun ünlü ortaya çıkmaz?
Seçenekler
A
sema
B
emanet
C
selami
D
azamet
E
tarih
Açıklama:
Arapça ve Farsça’ya özgü sesleri gösteren harflerle ortak sesleri karşılayan harfleri ayırabileceksiniz.
Soru 73
Aşağıdakilerin hangisinde ünlüleri bakımından Arapça olmayan bir kelime vardır?
Seçenekler
A
mezar-gurur
B
kalp-gönül
C
secde-cümle
D
servet-cevdet
E
kabul-cumhur
Açıklama:
Arapça ve Farsça’ya özgü sesleri gösteren harflerle ortak sesleri karşılayan harfleri ayırabileceksiniz.
Soru 74
Aşağıdakilerin hangisinde ünlü ve ünsüzler bakımından Türkçe kelime yoktur?
Seçenekler
A
بيچقی - اورتو
B
اوستون - اسره
C
ايلك - اويمه
D
خوار - ذكا
E
آتقی - طوتماچ
Açıklama:
Arapça ve Farsça’ya özgü sesleri gösteren harflerle ortak sesleri karşılayan harfleri ayırabileceksiniz.
Soru 75
Aşağıdakilerin hangisinde, kendisinden sonra eklenecek hecelerin ince sıradan gelmesi söz konusudur?
Seçenekler
A
sürat
B
garb
C
surat
D
sanat
E
etraf
Açıklama:
Arapça ve Farsça’ya özgü sesleri gösteren harflerle ortak sesleri karşılayan harfleri ayırabileceksiniz.
Soru 76
Aşağıdakilerin hangisinde ekleme te (tâ-i merbûta) yoktur?
Seçenekler
A
لحظه
B
خلاصه
C
شفاعت
D
ثبات
E
نفقه
Açıklama:
Arapça ve Farsça’ya özgü sesleri gösteren harflerle ortak sesleri karşılayan harfleri ayırabileceksiniz.
Soru 77
Osmanlı Türkçesiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Osmanlı Türkçesi yazı dili, iki Doğu dilinden çok sayıda kelime almıştır.
B
Alıntı kelimelerin yazılışları eğitim yoluyla alındıkları dildeki biçimleriyle korunmuştur.
C
Alıntı kelimelerdeki yabansı sesler büyük ölçüde halk tarafından benimsenmiştir.
D
Konuşma diline girmiş çok sayıda kelimede yabansı seslere yer verilmemiştir.
E
Tecvit eğitimiyle Arapçanın özel sesleri pek çok kişinin diline girmiştir.
Açıklama:
Osmanlı Türkçesi alfabesindeki ünlü harflerinin ses değerlerini tanıyabileceksiniz.
Soru 78
Aşağıdakilerden hangisi Türkçe'nin hem kalın hem de düz ünlülerinden biridir?
Seçenekler
A
a
B
e
C
o
D
u
E
i
Açıklama:
A ünlüsü, Türkçe'nin hem kalın hem de düz ünlülerinden biridir.
Soru 79
Aşağıdakilerden hangisi Türkçe'nin hem geniş hem de yuvarlak ünlülerinden biridir?
Seçenekler
A
u
B
ö
C
ü
D
a
E
ı
Açıklama:
Ö ünlüsü Türkçe'nin hem geniş hem de yuvarlak ünlülerinden biridir.
Soru 80
Aşağıdakilerden hangisi ünlülerin niceliği hakkında söylenemez?
Seçenekler
A
Nicelik bir ünlünün duyulurluk süresiyle ilgili bir özelliktir.
B
Bir ünlü niceliğine göre kısa ya da uzun söylenir.
C
Türkçe'nin bütün ünlüleri nicelik bakımından ortalama uzunluktadır.
D
Yabancı asıllı kelimelerle birlikte uzun ünlüler de konuşma dilimize girmiştir.
E
Türkçe'nin ünlüleri nicelik bakımından düzlük ve yuvarlaklık özelliğine sahiptir.
Açıklama:
Düzlük ve yuvarlaklık, ünlünün niceliğine değil niteliğine göre belirlenir.
Soru 81
Bağlamı göz önüne alınmadığında آل kelimesi aşağıdakilerden hangisini karşılamaz?
Seçenekler
A
aile
B
asker
C
serap
D
kırmızı
E
yabancı
Açıklama:
Kelimenin anlamca bağlamı göz önüne alınmadığında, yanlış okuma, dolayısıyla da yanlış anlama sonucunu doğurur. Örnek olarak آل âl Arapça’da “aile, ocak, soy sop; asker; serap” gibi anlamlara gelir; ama aynı yazılış Türkçe “kırmızı” ya da “hile” anlamındaki al için ortaktır. Kelimenin yabancı anlamına gelen bir okunuşu yoktur.
Soru 82
Aşağıdaki Arapça kelimelerden hangisinde ortalama a ünlüsü diğerlerinden farklı seslendirilir?
Seçenekler
A
لوحه
B
حرف
C
عقل
D
قلم
E
غرب
Açıklama:
B, C, D, E şıklarındaki kelimelerde bulunan ortalama a'lar, Türkçe a’dan biraz farklı, kapalıca ve incelmiş bir a (= á) gibi seslendirilir. Yalnızca A şıkkında bulunan levha kelimesindeki ortalama a ünlüsü, diğer seslerle birlikte ise e’ye çok yakın bir ses verir.
Soru 83
Aşağıdakilerden hangisinde biçimce "he" bulunur?
Seçenekler
A
vefâ
B
hikâye
C
edeb
D
âmir
E
etrâf
Açıklama:
Hikâye kelimesinin sonunda biçimce he vardır: حكايه
Soru 84
Aşağıdakilerden hangisinde ortalama a’dan gelişmiş bir ünlü olan "o" bulunur?
Seçenekler
A
hor
B
zôr
C
mûr
D
şôr
E
dârû
Açıklama:
Farsça’da yalnız خ (hı) ile başlayan ünlüsü ortalama a’lı kapalı hecelerde, bir de uzun okunmayan bir vav’ın kalıntısı olarak o ünlüsü bulunmaktadır. Bu gibi kelimelerde vav, eski Farsça’daki bir tür خ hı’nın söyleyişteki yuvarlak niteliğini (خو = hv) belirtmek için yazıda kullanılmıştır: hor (eski söylenişi: hvar) gibi.
Soru 85
Aşağıdaki kelimelerin hangisinde kelime başındaki elif harfi a ünlüsünün uzunluğunu göstermek için kullanılmıştır?
Seçenekler
A
اطلس
B
اصلا
C
ﺁﻣﺮ
D
اضداد
E
اخلاق
Açıklama:
ﺁﻣﺮ: âmir şeklinde okunur ve tek bu şıkta kelime başında elif, uzun a niteliğindedir.
Soru 86
Aşağıdaki kelimelerin hangisinde “uzun i” vardır?
Seçenekler
A
ﮐﻴﺸﻰ
B
ﺍﻳﺰﻟﻪ
C
ﺍﻳﻠﻴﻚ
D
ﺁﻟﻴﻖ
E
ايجاب
Açıklama:
ايجاب: îcâb şeklinde okunur.
Soru 87
Aşağıdakilerden hangisi Osmanlı Türkçesi’nin ünlüleriyle ilgili doğru bir değerlendirmedir?
Seçenekler
A
Açık hecelerin uzun ünlülerini söylemekte okumuş şehirliler özenli davranmamıştır.
B
Arapça ve Farsça'daki değişik ünlüler ortak konuşma dilinde büyük ölçüde korunmuştur.
C
Ünlü uzunlukları bütün yörelerce tanınmıştır.
D
Aruz vezni ünlüler bakımından Türkçeyle tam uyum içindedir.
E
Alıntı kelimelerdeki yabancı ünlü sesler, bir ölçüde şehirli diline bulaşmış ve okur-yazar kesimlerce benimsenip yaşatılmıştır.
Açıklama:
Sonuç olarak söylememiz gereken, alıntı kelimelerdeki yabansı ünlü seslerin Osmanlı Türkçesi döneminde ortak konuşma diline büyük ölçüde inmediği, bir ölçüde şehirli (özellikle İstanbul’un okur-yazar şehirlisi) diline bulaştığı ve okur-yazar kesimlerce benimsenip yaşatıldığıdır.
Soru 88
Seçeneklerdekilerden hangisi dilin geriye çekilmiş durumunda çıkan kalın ünlülerden biridir?
Seçenekler
A
e
B
i
C
a
D
ö
E
ü
Açıklama:
Dilin geriye çekilmiş ya da ileri sürülmüş olmasına göre çıkan ünlüler: Bu durum ünlülerin kalınlık-incelik niteliklerini belirler. Dilin geriye çekilmiş durumunda çıkan ünlüler kalın, ileri sürülmüş durumunda çıkan ünlülerse ince ünlülerdir. Kalınlar, a, ı, o, u; inceler, e, i, ö, ü.
Soru 89
Seçeneklerdekilerden hangisi dudakların yuvarlak bulunduğu durumda çıkan ünlülerden biridir?
Seçenekler
A
e
B
i
C
a
D
ü
E
ı
Açıklama:
Dudakların düz ve yuvarlak durumuna göre çıkan ünlüler: Bu durum da ünlülerin düzlük-yuvarlaklık niteliklerini belirler. Dudakların düz ve yayvan bulunduğu durumda çıkan ünlüler düz, yuvarlak ve büzülmüş durumunda çıkanlarsa yuvarlak ünlülerdir. Düzler, a, e, ı, i; yuvarlaklar, o, ö, u, ü.
Soru 90
Seçeneklerdekilerden hangisi alt çenenin aşağı düşürülmesi durumunda çıkan ünlülerden biridir?
Seçenekler
A
ı
B
i
C
u
D
ü
E
ö
Açıklama:
Alt çenenin aşağı düşürülmesi ya da yukarı çekilmesi ile biçimlenen ünlüler: Alt çenenin aşağı düşürülmesi ile yukarı çekilmesi ağız boşluğunu genişletir ya da daraltır. İşte bu iki duruma göre de ünlüler genişlik-darlık özelliklerini kazanır. Genişler, a, e, o, ö; darlar, ı, i, u, ü.
Soru 91
Türkçede var olan ünlüleri Arap harfleri ile gösterirken kullanılan işaretlerin genel adı seçeneklerdekilerden hangisidir?
Seçenekler
A
fetha
B
hareke
C
kesre
D
zamme
E
ötrü
Açıklama:
Klâsik Arapçada uzunları da bulunan üç ünlü vardır: a i u. Ortalama uzunlukta olanların yazıda harf karşılıkları yoktur. Gösterilmek istendiğinde hareke denilen yardımcı işaretler kullanılır. Daha önce gördüğümüz bu işaretlerin Arapçadaki adları fetha (üstün), kesre (esre) ve zamme (ötrü)dir.
Soru 92
Kelime başındaki ا elif, konulmamış üstünüyle birlikte, a olarak okunur. Ancak kimi ünsüz seslerde bu kurallı durumun bozulduğu görülmektedir. Seçeneklerdeki kelimelerden hangisi bu kuralın bozulduğu duruma bir örnek teşkil eder?
Seçenekler
A
ahmak
B
ahlak
C
asla
D
ağyar
E
atfal
Açıklama:
Kelime başındaki elif, konulmamış üstünüyle birlikte a olarak okunur: ahmak, ahlâk (ahlâk), aslâ, azdâd “zıtlar”, atles, azher “pek açık, pek belli”, a‘dâd “adetler, sayılar”, ağyâr (ağyar) “yabancılar”, aklâm “kalemler”. Türkçeye girmiş olan kelimelerde de çoklukla böyledir; ancak kimi ünsüz seslerde bu kurallı durumun bozulduğu görülür: azdâd yerine ezdâd, atfâl “çocuklar” yerine etfal, atrâf yerine etrâf.
Soru 93
Türkçede var olmayan ancak Arapçada var olan uzun i sesi günümüzde kullanılmakta olan seçeneklerdeki kelimelerden hangisinde görülmektedir?
Seçenekler
A
esir
B
cemil
C
icat
D
yemin
E
tesir
Açıklama:
Arapçada belli bir uzunlukta söylenen bir sestir. Alınan kelimeler yoluyla bu uzunluk Türkçeye de geçmiştir. Özellikle edebiyat dilinde özenle korunmuş, bu korumayı eski şiirde kullanılmış olan ölçü (aruz) desteklemiştir. Şehirli okumuşların günlük diline de bulaşmış olan uzun söyleyişin daha çok açık hecelerde tutunduğu ileri sürülebilir. Bugün birçok kelimede yaşamaktadır: îcâb, îcâd, fazîlet, ganimet gibi. Kapalı hecelerdeki uzunlukların ortak söyleyişte başlangıçtan beri varlığını koruyamamış olduğu söylenebilir: esîr değil esir, Cemîl değil Cemil, rezîl değil rezil, Kerîm değil Kerim, marîz değil mariz, yemîn değil yemin, te’sîr değil tesir gibi.
Soru 94
Seçeneklerdekilerden hangisi ortalama u ünlüsünün söyleyişçe halklılaştırılmasına bir örnek teşkil etmez?
Seçenekler
A
kurban
B
hüsran
C
mühlet
D
osman
E
özür
Açıklama:
Kelime içinde harfle belirtilmez, bir ünsüz harfin ötrülü okunuşuyla duyulan sesten ibarettir: huzur, husran, kurban, bu‘d “uzaklık”, kurb “yakınlık”, zulm (zulüm) gibi. Arapça’nın tek yuvarlak ünlüsü olan bu ortalama u, Türkçede çeşitlenmiş, dört yuvarlak ünlü değeriyle söylenir duruma gelmiştir. Bu da yabancı kelimelerin söyleyişçe halklılaştırılmasından başka bir şey değildir: hurmat yerine hürmet ve hörmet, husrân yerine hüsrân, umr yerine ömür, Umar yerine Ömer, Usmân yerine Osmân, nukta yerine nokta, lukma yerine lokma, suhbat yerine sohbet, uzr yerine özür, tuhmat yerine töhmet, şuhrat yerine şöhret, muhlat yerine mühlet, möhlet gibi.
Soru 95
Seçeneklerdekilerden hangisi Farsçada yer alan ünlü harflerden biri değildir?
Seçenekler
A
u
B
i
C
a
D
ê
E
ö
Açıklama:
Farsçada üç ünlü vardır: a, i, u. Bunların hem nitelik, hem de nicelik bakımından çeşitleri bulunmaktadır: a, â, é, î, ê, û, ô. Nicelik bakımından çeşitlilik olağan olarak Farsçada da uzunluk değerinin yazıya yansıtılması ihtiyacını doğurmuştur.
Soru 96
Seçeneklerdeki kelimelerden hangisi Arapçadaki a ünlüsünün uzunluğunun günümüzde de korunmasına bir örnek teşkil etmektedir?
Seçenekler
A
deccal
B
kitap
C
şikayet
D
hisar
E
meydan
Açıklama:
Arapçadaki a ünlüsünün uzunluğu edebiyat dilinde özellikle ve özenle korunmuştur. Bu korumayı besleyen, eski şiirde kullanılmış olan aruz vezni olmuştur. Şehirli okumuşların diline de bulaşmış olan uzun söyleyişin açık hecelerde tutunup yerleştiği bugün bile birçok kelimede varlığını korumasından kolayca anlaşılabilir: şikâyet, rivâyet, nâmus, nâme, hâsılat, siyâset gibi. Kapalı hecelerdeki uzunlukların ise hecenin kapalı kaldığı durumlarda korunduğunu ileri sürmek oldukça zordur: deccal, fettan, hisar, kitap, silah, meydan gibi.
Soru 97
Seçeneklerdekilerden hangisi Arapçadaki uzun a sesinin söyleyişte halklılaşma nedeniyle kural dışı bir şekilde kısalmasına örnek oluşturmaz?
Seçenekler
A
kabahat
B
nebahat
C
cerahat
D
hasılat
E
sabahat
Açıklama:
Arapçadaki a ünlüsünün uzunluğu edebiyat dilinde özellikle ve özenle korunmuştur. Bu korumayı besleyen, eski şiirde kullanılmış olan aruz vezni olmuştur. Şehirli okumuşların diline de bulaşmış olan uzun söyleyişin açık hecelerde tutunup yerleştiği bugün bile birçok kelimede varlığını korumasından kolayca anlaşılabilir: şikâyet, rivâyet, nâmus, nâme, hâsılat, siyâset gibi. Osmanlı Türkçesi döneminin ortak konuşma dilinde bu sesin açık hecelerde bile kısalarak söyleyişte büyük ölçüde halklılaştığı söylenebilir: kabâhat değil kabahat, nebâhat değil nebahat, cerâhat değil cerahat gibi.
Soru 98
Türkçenin bütün heceleri bir ünlüyle kurulur. Bu hece kurucu ünlülerin sayısı aşağıdaki şıkların hangisinde doğru verilmiştir?
Seçenekler
A
8
B
7
C
6
D
5
E
4
Açıklama:
Türkçenin bütün heceleri bir ünlüyle kurulur. Bu hece kurucu ünlülerin sayısı 8’dir.
Soru 99
Dilin geriye çekilmiş durumunda çıkan kalın ünlüler aşağıdaki şıklarda doğru verilmiştir?
Seçenekler
A
e-ı-u-o
B
a-ı-o-u
C
i-ı-o-u
D
ö-ü-o-u
E
a-ı-o-ö
Açıklama:
Doğru cevap a-ı-o-u’dir.
Soru 100
Dudakların düz ve yayvan bulunduğu durumda çıkan ünlüler düz ünlüler aşağıdaki şıklarda doğru verilmiştir?
Seçenekler
A
ö-e-a-i
B
u-ü-e-i
C
a-o-ı-i
D
o-ö-u-ü
E
a-e-ı-i
Açıklama:
Doğru cevap a-e-ı-i’dir.
Soru 101
Bir kelimenin başka kelimelerle bir arada bulunmasından doğan anlamını belirleyici ilişki ve ortama ne ad verilir?
Seçenekler
A
Fetha
B
Zamme
C
Ortalama uzunluk
D
Hareke
E
Bağlam
Açıklama:
Bir kelimenin başka kelimelerle bir arada bulunmasından doğan anlamını belirleyici ilişki ve ortama Bağlam denilir.
Soru 102
Arapça’da ا elif’ten başka, yalnızca kelime sonlarında bulunabilen ikinci bir uzunluk işareti olan üstünle okunan bir ünsüz harfin önüne gelen ى ye ne a verilir?
Seçenekler
A
Ortalama a
B
Kürsü
C
Ekleme
D
Kısaltılmış elif
E
Uzatılmış elif
Açıklama:
Arapça’da ا elif’ten başka, yalnızca kelime sonlarında bulunabilen ikinci bir uzunluk işareti olan üstünle okunan bir ünsüz harfin önüne gelen ى ye kısaltılmış elif denilir.
Soru 103
Farsça’da üç ünlü aşağıdaki şıklardan hangisinde doğru olarak verilmiştir?
Seçenekler
A
e-i-u
B
a-i-u
C
o-ö-e
D
a-i-ı
E
u-ü-ö
Açıklama:
Doğru cevap a-i-u'dir.
Soru 104
Farsça’nın a’sı söylenişçe Arapça’nın kapalı ve incelmiş a’sına benzer; yani a ile e arasında, Türkçe’nin e’sinden daha açık bir ses olarak söylenir. Bu ses Osmanlı Türkçesi’nde söylenişte benimsenmemiştir. Azerî Türkçesi ise Arapça ve Farsça asıllı kimi kelimelerde belli ünsüz seslerle birlikte bugün de bu sesi kullanmaktadır. Buna göre aşağıdaki örneklerden hangisi yanlış kullanılmıştır?
Seçenekler
A
حركت háreket
B
خسته háste,
C
صمد sámed
D
طشت táşt
E
ظفر záfer
Açıklama:
Doğru cevap طشت táşt.
Soru 105
Harfleri ses yolunda oluştukları yere ve niteliklerine göre söylemek” anlamındaki kelime aşağıdaki şıklardan hangisinde doğru olarak verilmiştir?
Seçenekler
A
Bağlam
B
Fetha
C
Kesre
D
Zamme
E
Tecvit
Açıklama:
Doğru cevap E’dir.
Soru 106
Farsça kelimelerde ‘a’ harfinin hece içinde yazılışı aşağıdaki şıklardan hangisinde doğru olarak verilmiştir?
Seçenekler
A
ه ه
B
Harf ile gösterilmez
C
أ ا
D
او
E
اي
Açıklama:
Doğru cevap B’dir.
Soru 107
Arapça kelimelerde ‘e’ harfinin başta yazılışı aşağıdaki şıklardan hangisinde doğru olarak verilmiştir?
Seçenekler
A
أ ا
B
او
C
ا
D
ي -
E
ى
Açıklama:
Doğru cevap A’dir.
Soru 108
Aşağıdaki kelimelerden hangisinde ortalama a ünlüsüne yer verilmemiştir?
Seçenekler
A
Kurbân
B
Nazar
C
Takdîr
D
Haber
E
Kader
Açıklama:
Ortalama uzunluk: Ne kısa, ne de uzun olan, ikisi arasındaki olağan ve orta değeri anlatır. Bundan böyle ortalama uzunluk yerine kısaltılmış olarak ortalama kullanılacaktır. Kurbân” kelimesinin yazımında ortalama a ünlüsüne yer verilmemiştir.
Soru 109
Aşağıdaki kelimelerden hangisi uzun i (î) bulundurur?
Seçenekler
A
ﮐﺎﻓﺭ
B
ﻋﻨﺎﺪ
C
ﺍﻴﻨﺠﻪ
D
ﺘﺑﺭﻴﻚ
E
ﺘﺸﮐﺭ
Açıklama:
ﺘﺑﺭﻴﻚ kelimesinde uzun i bulunur.
Soru 110
Aşağıdaki kelimelerden hangisinde uzun u (û) ünlüsüne yer verilmiştir?
Seçenekler
A
ﺤﻀﻭﺭ
B
ﻗﻭﻴﻭﻦ
C
ﻈﻠﻢ
D
ﻭﺼﻑ
E
ﻤﻭﺴﻡ
Açıklama:
ﺤﻀﻭﺭ kelimesinde uzun u harfine yer verilmiştir.
Soru 111
Aşağıdaki kelimelerden hangisinde vav-ı ma’dule kullanılmıştır?
Seçenekler
A
ﻤﻭﻫﻭﻡ
B
ﺨﻭﺍﺟﻪ
C
ﻤﺭﺤﻭﻡ
D
ﻤﻭﺶ
E
ﺨﺭﮔﻭﺶ
Açıklama:
ﺨﻭﺍﺟﻪ kelimesinde vav-ı ma’dule kullanılmıştır.
Soru 112
Aşağıdaki kelimelerden hangisinde elif-i maksure kullanılmıştır?
Seçenekler
A
ﻤﻭﺴﻰ
B
ﺟﺎﻨﻰ
C
ﻓﺘﻭﺍ
D
ﺪﻋﻭﺍ
E
ﻨﺒﻰ
Açıklama:
ﺪﻋﻭﺍ kelimesinde elif-i maksure kullanılmıştır.
Soru 113
Aşağıdakilerden hangisinde ekleme te (tâ-i merbuta) yoktur?
Seçenekler
A
ﺪﻗﻴﻗﻪ
B
ﻜﻠﻤﻪ
C
ﮔﻨﺎﻩ
D
ﺠﻨﺎﻴﺖ
E
ﻜﺮﺍﻤﺖ
Açıklama:
: ﮔﻨﺎﻩ kelimesinde ekleme te yoktur.
Soru 114
Aşağıdakilerden hangisinde yâ-i marufe (uzun okunan i) kullanılmıştır?
Seçenekler
A
ﺍﻴﻥ
B
ﻴﺎﺪ
C
ﻜﻰ
D
ﻴﺎﺭ
E
ﺭﻭﺯ
Açıklama:
ﺍﻴﻥ kelimesinde ya-i marufe kullanılmıştır.
Soru 115
Aşağıdakilerden hangisinde ortalama bir ünlüye yer verilmiştir?
Seçenekler
A
مظلوم
B
معلوم
C
غلط
D
عارف
E
عاقل
Açıklama:
غلط kelimesinin yazımında ortalama ünlüsüne yer verilmiştir.
Soru 116
Aşağıdakilerden hangisinde uzun u (û) ünlüsü kullanılmamıştır?
Seçenekler
A
اصول
B
افول
C
قرب
D
صورت
E
قبول
Açıklama:
قرب kelimesinde uzun u (û) ünlüsü kullanılmamıştır.
Soru 117
Aşağıdakilerden hangisi uzun i (î) bulundurmaz?
Seçenekler
A
تنقيد
B
كبير
C
علمی
D
صيجاق
E
رذيل
Açıklama:
sıcak sözcüğünde uzun i (î) ünlüsü bulunmamaktadır.
Soru 118
Hangisi Türkçenin sekiz ünlü harfini karşılayan Arapça harflerden biri değildir?
Seçenekler
A
ا
B
و
C
ە
D
ف
E
ی
Açıklama:
Türkçenin sekiz ünlüsü için eski alfabenin sağladığı imkân dört harf ( ا elif, و vav, ە he, ی ye) ile hareke denilen kimi yardımcı işaretlerdi.
Soru 119
Kalın ünsüz harflerin hece sonunda yer alması durumunda hece ünlüsünü gösteren üstün (fetha), á gibi okunur. Hangisi bu kurala örnektir?
Seçenekler
A
جلب
B
احكام
C
كسره
D
سجده
E
ثبات
Açıklama:
Kalın ünsüz harflerinin hece sonunda yer alması durumunda hece ünlüsünü gösteren üstün (fetha), á gibi okunur. احكام (áhkâm) sözcüğü buna örnektir.
Soru 120
Elif harfine kalın ünsüz harflerden önce kelime başında ve üstünü konulmamış vaziyette yer verildiğinde alacağı ses değerine göre aşağıdaki örnek sözcüklerden hangisinin okunuşu doğrudur?
Seçenekler
A
اعداد - üdâd
B
اغيار - iğyar
C
اقالم - eklem
D
اظهر - ezher
E
اضداد - azdâd
Açıklama:
Kalın ünsüzlerden önce kelime başındaki ا elif, konulmamış üstünüyle birlikte a olarak okunur. Bu kurala göre doğru seçenek اضداد - azdâd'dır.
Soru 121
Arapçadaki tâ-i merbute'nin (ekleme te) Osmanlı Türkçesinde aldığı hale göre فتحة sözcüğünün okunuşu hangisidir?
Seçenekler
A
fethatün
B
fethattün
C
fethi
D
fetha
E
fethat
Açıklama:
Kelime sonunda yer alan ekleme te Osmanlı Türkçesi'nde a sesini verir. Buna göre doğru seçenek فتحة -fetha'dır.
Soru 122
Arapça’da ا elif’ten başka, yalnızca kelime sonlarında bulunabilen ikinci bir uzunluk işareti daha vardır: üstünle okunan bir ünsüz harfin önüne gelen ى ye. Buna elif-i maksûre denir. Hangisi buna örnektir?
Seçenekler
A
دعوی
B
ذاتی
C
ظام
D
شاكر
E
فاتح
Açıklama:
Arapça’da ا elif’ten başka, yalnızca kelime sonlarında bulunabilen ikinci bir uzunluk işareti daha vardır: üstünle okunan bir ünsüz harfin önüne gelen ى ye. Buna elif-i maksûre yani kısaltılmış elif denir. دعوی da'vâ sözcüğü buna örnektir. Diğerlerindeyse elif ünsüz harfle beraber doğrudan gösterilmiştir.
Soru 123
Arapça i ünlüsünün kullanımı üzerine verilen örneklerden hangisi diğerlerinden farklıdır?
Seçenekler
A
بالل
B
اكرام
C
معرفت
D
لسان
E
اجياب
Açıklama:
اجياب (îcâb) sözcüğünde uzun i, diğerlerindeyse ortalama i kullanılmıştır.
Soru 124
Arapçanın tek yuvarlak ünlüsü olan u, Türkçede çeşitlenmiş, dört yuvarlak ünlü değeriyle söylenir duruma gelmiştir. Hangisi bu değişime örnektir?
Seçenekler
A
صورت
B
قبول
C
حرمت
D
طور
E
ضرورت
Açıklama:
Arapça حرمت, hurmat şeklinde okulan sözcük, Türkçe'de hürmet ve hörmet'e dönüşmüştür.
Soru 125
Türkler Farsçadan aldıkları ortalama a sesini çeşitlendirip kalın ve ince ünsüz harflerine göre kendi a ve e’leri gibi söylemişlerdir. Hangisi buna örnektir?
Seçenekler
A
كنده
B
استخان
C
خور
D
خسته
E
ختته
Açıklama:
Farsçada a ile e arası bir sesle, açık e gibi söylenen ortalama a kuralına göre خسته sözcüğü "hástá" şeklinde okunur. Bu durum Türkçede değişmiş, ortalama a sesi çeşitlenip kalın ve ince ünsüz harflerine göre kendi a ve e’lerine dönüşmüştür. Yani "hástá", "hasta" olmuştur.
Soru 126
افتاده sözcüğünün özellikleri hangisinde doğru verilmiştir?
Seçenekler
A
Arapça-elifle-ortalama u
B
Farsça-elifle-ortalama u
C
Türkçe-elif-i memdûdeyle-ortalama u
D
Farsça-elif-i maksûreyle-ortalama i
E
Arapça-elifle-ortalama a
Açıklama:
افتاده uftâde sözcüğü Farsça elifle ortalama u sesi verilmiş bir sözcüktür.
Soru 127
Hangisi hâ-i resmiye'nin kullanımına örnektir?
Seçenekler
A
قهوه
B
آدم
C
آمر
D
جفاء
E
جتارت
Açıklama:
قهوه kahve sözcüğü, biçimce he de denilen hâ-i resmiye'nin kullanımına örnektir.
Soru 128
I. باقی
II. فتوی
III. والی
IV. دعوی
V. معنی
Yukarıdaki kelimelerin hangilerinde elif-i maksûre bulunur?
II. فتوی
III. والی
IV. دعوی
V. معنی
Yukarıdaki kelimelerin hangilerinde elif-i maksûre bulunur?
Seçenekler
A
II, IV ve V
B
I, II ve III
C
III ve V
D
II ve IV
E
II, IV ve V
Açıklama:
Arapça’da ا elif’ten başka, yalnızca kelime sonlarında bulunabilen ikinci bir uzunluk işareti daha
vardır: üstünle okunan bir ünsüz harfin önüne gelen ى ye. Buna kısaltılmış elif denir:
دعوی da‘vâ, معنی ma‘nâ, فتوی fetvâ gibi
II, IV ve V. kelimelerde elif-i maksûre bulunur.
vardır: üstünle okunan bir ünsüz harfin önüne gelen ى ye. Buna kısaltılmış elif denir:
دعوی da‘vâ, معنی ma‘nâ, فتوی fetvâ gibi
II, IV ve V. kelimelerde elif-i maksûre bulunur.
Ünite 3
Soru 1
Aşağıdaki harflerden hangisi yalnızca Arapça'ya özgü seslerin bir işareti olarak kullanılır?
Seçenekler
A
çim چ
B
se ث
C
ر rı
D
ك kef
E
şın ش
Açıklama:
Alfabedeki sırasına göre şu ünsüz harfleri yalnızca Arapça’ya özgü seslerin işaretleridir: ء hemze,
.ayın ع ,zı ظ ,tı ط ,dad ض ,sad ص ,ha ح ,zel ذ ,se ث .
Bu durum bilindiği zaman soru çözülebilecektir. Ancak bu harflerden sad ve tı'nın kalın sıradan Türkçe kelimelerde de karşımıza çıkabileceğini unutmamak gerekir.
Arap alfabesindeki bazı harfler yalnızca Arapça kelimelerin içinde yer alır. Bu harfler Türkçe ve Farsça kökenli kelimelerde yer almaz. se ث harfinin bulunduğu kelimenin Arapça kökenli olduğu kesin olarak söylenebilir.
.ayın ع ,zı ظ ,tı ط ,dad ض ,sad ص ,ha ح ,zel ذ ,se ث .
Bu durum bilindiği zaman soru çözülebilecektir. Ancak bu harflerden sad ve tı'nın kalın sıradan Türkçe kelimelerde de karşımıza çıkabileceğini unutmamak gerekir.
Arap alfabesindeki bazı harfler yalnızca Arapça kelimelerin içinde yer alır. Bu harfler Türkçe ve Farsça kökenli kelimelerde yer almaz. se ث harfinin bulunduğu kelimenin Arapça kökenli olduğu kesin olarak söylenebilir.
Soru 2
Arapça’da bir ünlü ile başlıyor gibi görünen her kelimenin başında aslında hangi harf bulunur?
Seçenekler
A
ء hemze
B
ayın ع
C
و vav
D
ye ی
E
ب be
Açıklama:
Arapça’da bir ünlü ile başlıyor gibi görünen her kelime aslında bu ünsüzle başlamakta ve ünlü seslere karşılık olan işaretlerle birlikte a, i, u gibi okunmaktadır. Yazıda bu ünsüzü Araplar da göstermezler ve kürsüsü olan ا elif’i yazmakla yetinirler.
Soru 3
ض dad harfi Türkçede hangi seslerin karşılığı olarak kullanılmıştır?
Seçenekler
A
t ve z
B
s ve t
C
d ve y
D
d ve z
E
s ve d
Açıklama:
Türkçe’de söyleyişte var olmayan dad harfi d ve z diş sesleriyle iki türlü söylenmiştir. Kadı, Ramazan, Darb kelimelerinde dad harfi yer almaktadır.
Soru 4
ع ayın harfi aşağıdaki kelimelerden hangisinde kendinden önceki ünlüye uzunluk değeri katmamıştır?
Seçenekler
A
شعله
B
رعنا
C
اعتراف
D
كعبه
E
شعر
Açıklama:
ع ayın Hece sonunda düşerken ünlüye uzunluk değeri katar: كعبه Kâbe, رعنا Rânâ, تعيني tâyin (halklılaştırılmış biçimiyle:tayın), اعرتاف îtiraf (itiraf), اعمار îmâr (imar), اعالن îlân (ilân), معترب mûteber (muteber), شعله şûle (Şule) gibi.
Şiir ise bunların dışındadır.
Seçeneklere bakıldığında sırasıyla kelimeler şûle, rânâ, îtiraf, Kâbe, şiir şeklinde okunan kelimelerden oluşur.
Bunlardan E seçeneğindeki şiir kelimesinde ayın harfi uzatmayı vermez.
Şiir ise bunların dışındadır.
Seçeneklere bakıldığında sırasıyla kelimeler şûle, rânâ, îtiraf, Kâbe, şiir şeklinde okunan kelimelerden oluşur.
Bunlardan E seçeneğindeki şiir kelimesinde ayın harfi uzatmayı vermez.
Soru 5
Aşağıdakilerden hangisi hem Türkçe hem de Farsça kelimelerde bulunan harflerden biri değildir?
Seçenekler
A
ژ je
B
پ pe
C
چ çim
D
ب be
E
ج cim
Açıklama:
ژ harfinin Arap alfabesinde alınması Farsça kelimelerin yazılmasında kullanılmak amacına dayanır. Daha sonra Batı dillerinden alınmış kelimelerde de kullanılmıştır.
Je harfi yalnızca Farsça kelimelerde bulunur. B, p, c ve ç ise hem Türkçe hem de Farsça kelimelerde bulunabilir.
Je harfi yalnızca Farsça kelimelerde bulunur. B, p, c ve ç ise hem Türkçe hem de Farsça kelimelerde bulunabilir.
Soru 6
Farsların Arap alfabesiyle ilgili tasarrufları hakkında verilen aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
ث se ve ص sad harflerini Farslar س sin harfinin taşıdığı ses değeriyle söylemişlerdir.
B
ذ zel XV. yüzyıla kadar uzun ya da kısa ünlüden sonraki د dal yerine kullanılmış bir harf iken, bu yüzyıldan sonra kullanımdan düşmüştür.
C
حha harfini Türkler gibi Farslar da ه he gibi söylerler.
D
ض dad ve ظ zı harfleri kendilerine özgü nitelikleriyle değil ز ze harfinin sesiyle söylenmiştir.
E
ط tı harfi bütün kalın sıradan Farsça kelimelerde kullanılır.
Açıklama:
ط tı: Bu ünsüz harfinin ses değeri Farsça’da bulunmaz; ancak birkaç kelimenin yazılışına girmiştir: طشت taşt (تشت yerine) “geniş leğen”, طلخ talh (تلخ yerine) “acı” gibi.
ط tı harfinin ses değeri Farsçada bulunmaz. Sadece birkaç kelimenin yazımında karşımıza çıkar. Diğer seçeneklerdeki ifadelerse doğrudur.
ط tı harfinin ses değeri Farsçada bulunmaz. Sadece birkaç kelimenin yazımında karşımıza çıkar. Diğer seçeneklerdeki ifadelerse doğrudur.
Soru 7
Aşağıdakilerden hangisinde yer alan harflerin tamamı niteliğine göre dudak ünsüzü olarak değerlendirilir?
Seçenekler
A
f, v, ğ, ş, l
B
b, p, m, v, f
C
d, t, ç, j, z
D
b, c, d, g, y
E
k, p, ş, t, m
Açıklama:
Dudaklardan gırtlağa kadar uzanan yoldaki oluşum noktalarına (boğumlanma yerlerine) göre sesler birtakım ortak nitelikler taşırlar. Buna göre dudak ünsüzleri b, p, m, v, f'dir.
Niteliğine göre dudak ünsüzleri b, p, m, v, f'dir. Bu harflerin yer aldığı seçenek B'dir.
Niteliğine göre dudak ünsüzleri b, p, m, v, f'dir. Bu harflerin yer aldığı seçenek B'dir.
Soru 8
Arapçanın özel sesleri Türkçeye hangi yolla geçmiştir?
Seçenekler
A
Farsça şiirlerle
B
Arap tüccarlar aracılığıyla
C
Kur'an'ı doğru seslendirmek için alınan tecvit eğitimiyle
D
Arapça ilmî eserlerle
E
Arap ülkelerine giden Türk seyyahlarla
Açıklama:
Özellikle Kur’an’ı doğru seslendirme eğitimiyle (tecvit öğrenmekle) açılan yoldan Arapça’nın özel sesleri pek çok kimsenin diline girmiştir.
Arapçanın özel sesleri Kur'an'ı doğru seslendirmek için alınan tecvit eğitimi sayesinde pek çok kimsenin diline yerleşmiştir. Bu yüzden cevap C seçeneğidir.
Arapçanın özel sesleri Kur'an'ı doğru seslendirmek için alınan tecvit eğitimi sayesinde pek çok kimsenin diline yerleşmiştir. Bu yüzden cevap C seçeneğidir.
Soru 9
Aşağıdaki kelimelerden hangisinin Arapça olmadığı kesin olarak söylenebilir?
Seçenekler
A
اكرم
B
خوف
C
نظر
D
گيومرث
E
سلطان
Açıklama:
Kelimelerin okunuşu sırasıyla şöyledir:
Ekrem
Havf
Nazar
Geyûmers
Sultân
bu kelimelere bakıldığı zaman Geyûmers kelimesinin Farsçaya özgü gef sesi içerdiği görülür.
D seçeneğinde yer alan Geyûmers kelimesinde Arapçaya özgü peltek s yer alır. Ancak bu Farsça kelimeler için istisna bir durumdur. Kelimede yer alan gef harfi asla Arapça kelimelerde yer almayacağı için bu kelimenin Arapça olmadığı kesin olarak söylenebilir.
Ekrem
Havf
Nazar
Geyûmers
Sultân
bu kelimelere bakıldığı zaman Geyûmers kelimesinin Farsçaya özgü gef sesi içerdiği görülür.
D seçeneğinde yer alan Geyûmers kelimesinde Arapçaya özgü peltek s yer alır. Ancak bu Farsça kelimeler için istisna bir durumdur. Kelimede yer alan gef harfi asla Arapça kelimelerde yer almayacağı için bu kelimenin Arapça olmadığı kesin olarak söylenebilir.
Soru 10
Aşağıdaki kelimelerin hangisinde Farsçaya özgü bir ses yer almaz?
Seçenekler
A
Cevher
B
Ejder
C
Gülşen
D
Jâle
E
Güzergâh
Açıklama:
Seçeneklerde yer alan kelimelere bakıldığı zaman cevher kelimesi haricindeki kelimelerin hepsinde de Farsçaya özgü bir ses yer alır. Bunlar:
Ejder j
Gülşen g
Jâle j
Güzergâh g şeklindedir.
Cevher kelimesinde yer alan harflerin tamamı her üç dilde de karşımıza çıkabilir. Bununla birlikte kelime Arapçadır.
Ejder j
Gülşen g
Jâle j
Güzergâh g şeklindedir.
Cevher kelimesinde yer alan harflerin tamamı her üç dilde de karşımıza çıkabilir. Bununla birlikte kelime Arapçadır.
Soru 11
Hangisi Arapça’ya özgü bu ses bir gırtlak ünsüzüdür?
Seçenekler
A
ر
B
ذ
C
ف
D
ل
E
ء
Açıklama:
ء hemze. Arapça’ya özgü bu ses bir gırtlak ünsüzüdür.
Soru 12
Hangisi kalın ünsüzdür?
Seçenekler
A
ث
B
ج
C
ذ
D
ص
E
ف
Açıklama:
Kalın ünsüz harfler şunlardır: ح ha, خ hı, ص sad, ض dad, ط tı, ظ zı, ع ayın, غ gayın, ق kaf.
Soru 13
Hangisi ince ünsüzdür?
Seçenekler
A
ح
B
ذ
C
ض
D
ظ
E
ق
Açıklama:
İnce ünsüz harfler şunlardır: ب be, ت te, ث se, ج cim, چ çim, د dal, ذ zel, ر rı, ز ze, س sin, ش şın, ف fe, ك kef, گ gef, ل lam, م mim, ن nun, و vav, ه he, ی ye.
Soru 14
Hangisi kelime içerisindeki ses/sesleri dikkate alındığında Arapça değildir?
Seçenekler
A
اژدر
B
دائره
C
علم
D
ذكر
E
ثروت
Açıklama:
A seçeneğindeki kelimede yer alan ژ je sesi Farsçada bulunur. Diğer seçeneklerde böyle bir durum yoktur. Dolayısıyla bu ejder kelimesi Arapça değildir.
Soru 15
Hangi kelimede vâv-ı ma‘dûle diye adlandırılan و harfi bulunmaktadır?
Seçenekler
A
استخوان
B
دوران
C
ثروت
D
خوف
E
مصطفی
Açıklama:
Farsça’ya özgü dudaksıl (labial) bir خvardır. Dudakların yuvarlaklaştırılmasıyla çıkarılır. Sesin bu niteliğini belirtmek için önüne her zaman bir و vav yazılır: خويش hvîş “kendi”, خواب hvâb “uyku”, خوان hvân “sofra”, خواجه hvâce, استخوان üstühvân “kemik” gibi. Bu و vav bir ünlü ya da ünsüz sesi göstermediği için “okunmayan vav” (vâv-ı ma‘dûle) diye anılmıştır. Bu durum yalnızca A seçeneğinde bulunur. B, C ve D seçeneklerindeki و harfi okunmaktadır. E seçeneğinde ise zaten و harfi yoktur.
Soru 16
Hangisi kelime içerisindeki ses/sesleri dikkate aldığımızda Farsçadır?
Seçenekler
A
بأس
B
رمضان
C
خويش
D
شعور
E
شاعر
Açıklama:
خFarsça’ya özgü dudaksıl (labial) bir خ vardır. Dudakların yuvarlaklaştırılmasıyla çıkarılır. Sesin bu niteliğini belirtmek için önüne her zaman bir و vav yazılır: خويش hvîş “kendi”, خواب hvâb “uyku”, خوان hvân “sofra”, خواجه hvâce, استخوان üstühvân “kemik” gibi. Bu و vav bir ünlü ya da ünsüz sesi göstermediği için “okunmayan vav” (vâv-ı ma‘dûle) diye anılmıştır. Bu durum yalnızca C seçeneğinde bulunmaktadır. Dolayısıyla bu kelime Farsçadır. Diğerlerinde be’s “beis”, ramazan, şuûr ve şâir kelimelerinde böyle bir durum yoktur. Bunlar da Arapçadır.
Soru 17
Hangi kelime Türkçede ikinci hecesinde bir dar ünlü getirilerek iki heceli hale getirilmemiştir?
Seçenekler
A
دور
B
فكر
C
لطف
D
حلق
E
وقف
Açıklama:
Harflerin kelime içindeki durumları değerlendirmeye alınmamıştır. Bunun sebebi bir ünsüz sesin olağan olarak bir hecenin ya başında, ya da sonunda bulunabilmesidir. Bununla birlikte sonu çift ünsüzlü alıntı kelimelerde iç ses olarak yer alabilirler. Ancak bu durumda Türkçe’de çoklukla iki ünsüz arasına bir dar ünlü gelir ve tek heceli kelime iki heceli olurken ilk ünsüz hece başında kalır: şehr-şehir, vakf-vakıf, emr-emir, devr-devir, tabl-tabul (davul), havz-havuz, lutf-lutuf gibi. D seçeneğindeki halk aynen kalır, ikinci hecede ünlü türetilmez. Ancak diğer seçeneklerdeki devr- devir, fikr-fikir, lutf-lutuf, vakf-vakıf kelimelerinde ikinci hecelerde ünlü türetilmiştir.
Soru 18
Hangisi Farsların Arap alfabesine ekledikleri harf değildir?
Seçenekler
A
پ
B
ث
C
چ
D
ژ
E
گ
Açıklama:
Farslar Arap alfabesini aldıkları zaman bu alfabede kendi dillerine özgü sesler için aslında dört küçük değişiklik yapmışlar, böylece harf sayısını 32’ye çıkarmışlardır. Bunlardan پ pe, ب be’ye eklenen iki noktayla; چçim, ج cim’e eklenen iki noktayla; ژ je, ز ze’ye eklenen iki noktayla; گ gef ise ک kef’in ‘keşide’ denilen çizgisi üzerine eklenen ikinci bir çizgiyle oluşturulmuştur. B seçeneğindeki ث se Arapçanın asli harfidir.
Soru 19
Hangi kelimede Farsların Arap alfabesine eklediği harf bulunmaktadır?
Seçenekler
A
خرد
B
آواز
C
طلخ
D
شصت
E
چمن
Açıklama:
Farslar Arap alfabesini aldıkları zaman bu alfabede kendi dillerine özgü sesler için aslında dört küçük değişiklik yapmışlar, böylece harf sayısını 32’ye çıkarmışlardır. Bunlardan پ pe, ب be’ye eklenen iki noktayla; چçim, جcim’e eklenen iki noktayla; ژ je, ز ze’ye eklenen iki noktayla; گ gef ise ک kef’in ‘keşide’ denilen çizgisi üzerine eklenen ikinci bir çizgiyle oluşturulmuştur. خرد hıred “akıl”, طلخ talh “acı”, آواز âvâz, شصت şast “altmış” kelimeleri Farsça olup Arapların kullandıkları harflerle yazılmıştır. Oysa چمن çemen kelimesinde kullanılan چ çim Farsların Arap alfabesine ekledikleri harftir.
Soru 20
Arapçadan geçen şu kelimelerin hangisinde Türkçede iki türlü telaffuz edilen ses vardır?
Seçenekler
A
نصرت
B
زيارت
C
سليم
D
بلا
E
رمضان
Açıklama:
Yalnızca E seçeneğindeki Arapçadan geçen kelimelerde bulunan ض dad sesi Türkçede iki türlü telaffuz edilmektedir.
ض dad. Bu da dilin üst damağa doğru yükselmesi ve kapaklanması ile kalın nitelik kazanan bir sestir. Söylenişi sırasında hava dilin iki yanından avurtlara sürtünerek geçer. Bu sırada dil ucu boşta kalır. Türkçe’de söyleyişte var olmamış, d ve z diş sesleriyle iki türlü söylenmiştir:
ض dad. Bu da dilin üst damağa doğru yükselmesi ve kapaklanması ile kalın nitelik kazanan bir sestir. Söylenişi sırasında hava dilin iki yanından avurtlara sürtünerek geçer. Bu sırada dil ucu boşta kalır. Türkçe’de söyleyişte var olmamış, d ve z diş sesleriyle iki türlü söylenmiştir:
- d gibi: قاضی kâdı, ضرب darb “vurma, vuruş”, فضول fodul, فاضل Fâdıl, رمضان Ramadan;
- z gibi: قضا kazâ, قاضيعسكر kazasker, اضافت izâfet, ضابط zâbit, فاضل Fâzıl, فضولى Fuzûlî, رمضان Ramazan.
Soru 21
Duyulurlukları dikkate alındığı zaman aşağıdaki ünsüzlerden hangisi diğerlerinden farklı bir niteliktedir?
Seçenekler
A
F
B
T
C
Ç
D
K
E
P
Açıklama:
Duyulurluklarındaki iki ana nitelik bakımından iki öbek oluştururlar:
a. sızmalı ünsüzler: f v ğ h j ş l r s z y;
b. patlamalı ünsüzler: b p c ç d t g k m n.
Bu bilgi ışığında bakıldığı zaman doğru cevap A şıkkıdır.
a. sızmalı ünsüzler: f v ğ h j ş l r s z y;
b. patlamalı ünsüzler: b p c ç d t g k m n.
Bu bilgi ışığında bakıldığı zaman doğru cevap A şıkkıdır.
Soru 22
Ünsüzler, dudaklardan gırtlağa kadar uzanan yoldaki oluşum noktalarına yani boğumlama yerlerine göre bakıldığı zaman birtakım ortak nitelikler doğrultusunda 4 öbeğe ayrılırlar.
Aşağıdakilerden hangisi bu öbeklerden biri değildir?
Aşağıdakilerden hangisi bu öbeklerden biri değildir?
Seçenekler
A
Dudak Ünsüzleri
B
Dil Ünsüzleri
C
Diş Ünsüzleri
D
Damak Ünsüzleri
E
Gırtlak Ünsüzleri
Açıklama:
Dudaklardan gırtlağa kadar uzanan yoldaki oluşum noktalarına (boğumlanma yerlerine) göre de birtakım ortak nitelikler taşırlar. Buna göre de dört öbeğe ayırılırlar:
a. dudak ünsüzleri: b p m v f;
b. diş ünsüzleri: d t c ç j ş z s n l r.
c. damak ünsüzleri: k g ğ . Bunlar ön (sert) damaktaki (ya da damak önündeki) boğumlanma noktasından çıkarlar. Dilimizde bunların bir de art (yumuşak) damakta (ya da damak ardında) meydana gelen boğumlanma noktasından çıkan türleri vardır. Bugünkü alfabemizde bunların işaretleri yoktur. Bunları kalın ve ince sıradan hecelerde ayırt ederiz: ka/ke (ka-ba / ke-se), ga/ge (ga-ga / ge- e),
ğan/ğen (ka-ğan / be-ğen) gibi.
d. gırtlak ünsüzleri: h ile Arapça’dan alınma kelimelerdeki ء hemze ve ع ayın’dan kalan kesme (çarpma).
Bu bilgiler ışığında doğru cevap B şıkkıdır.
a. dudak ünsüzleri: b p m v f;
b. diş ünsüzleri: d t c ç j ş z s n l r.
c. damak ünsüzleri: k g ğ . Bunlar ön (sert) damaktaki (ya da damak önündeki) boğumlanma noktasından çıkarlar. Dilimizde bunların bir de art (yumuşak) damakta (ya da damak ardında) meydana gelen boğumlanma noktasından çıkan türleri vardır. Bugünkü alfabemizde bunların işaretleri yoktur. Bunları kalın ve ince sıradan hecelerde ayırt ederiz: ka/ke (ka-ba / ke-se), ga/ge (ga-ga / ge- e),
ğan/ğen (ka-ğan / be-ğen) gibi.
d. gırtlak ünsüzleri: h ile Arapça’dan alınma kelimelerdeki ء hemze ve ع ayın’dan kalan kesme (çarpma).
Bu bilgiler ışığında doğru cevap B şıkkıdır.
Soru 23
Aşağıdaki ünsüz harflerden hangisi dudak ünsüzleri arasında sayılamaz?
Seçenekler
A
B
B
P
C
S
D
M
E
V
Açıklama:
dudak ünsüzleri: b p m v f
C şıkkındaki S dudak ünsüzü değildir. Bu nedenle doğru cevap C şıkkıdır.
C şıkkındaki S dudak ünsüzü değildir. Bu nedenle doğru cevap C şıkkıdır.
Soru 24
Aşağıdaki ünsüz harflerden hangisi diş ünsüzleri arasında sayılamaz?
Seçenekler
A
D
B
T
C
J
D
K
E
R
Açıklama:
diş ünsüzleri: d t c ç j ş z s n l r
D şıkkındaki K diş ünsüzü değil damak ünsüzüdür. Bu nedenle doğru cevap D şıkkıdır.
D şıkkındaki K diş ünsüzü değil damak ünsüzüdür. Bu nedenle doğru cevap D şıkkıdır.
Soru 25
Aşağıdaki seçeneklerden hangisinde damak ünsüzlerinin tamamı bir arada doğru olarak verilmiştir?
Seçenekler
A
D - F - K
B
G - L - Z
C
P - V - Ç
D
Y - Ğ - M
E
K - G - Ğ
Açıklama:
damak ünsüzleri: k g ğ . Bunlar ön (sert) damaktaki (ya da damak önündeki) boğumlanma noktasından çıkarlar. Dilimizde bunların bir de art (yumuşak) damakta (ya da damak ardında) meydana gelen boğumlanma noktasından çıkan türleri vardır. Bugünkü alfabemizde bunların işaretleri yoktur. Bunları kalın ve ince sıradan hecelerde ayırt ederiz.
Bu bilgi doğrultusunda bakıldığı zaman doğru cevap E şıkkı olacaktır.
Bu bilgi doğrultusunda bakıldığı zaman doğru cevap E şıkkı olacaktır.
Soru 26
Aşağıdaki seçeneklerde yer alan ünsüzlerden hangisi Türk alfabesinde karşılığı bulunan gırtlak ünsüzlerindendir?
Seçenekler
A
H
B
G
C
Ğ
D
Ç
E
Z
Açıklama:
gırtlak ünsüzleri: h ile Arapça’dan alınma kelimelerdeki ء hemze ve ع ayın’dan kalan kesme (çarpma)dır.
Bu bilgiye göre doğru cevap A şıkkıdır.
Bu bilgiye göre doğru cevap A şıkkıdır.
Soru 27
Aşağıdaki seçeneklerde bulunan ünsüz gruplarından hangisinde tonlu olmayan ünsüz/ünsüzler yer almaktadır?
Seçenekler
A
B - Z - Ğ
B
D - H - V
C
G - J - M
D
N - R - Y
E
C - L - Z
Açıklama:
tonlu ünsüzler: b c d g ğ j l m n r v y z
B şıkkındaki ünsüzlerden H tonlu ünsüz değildir. Bu nedenle doğru cevap B şıkkıdır.
B şıkkındaki ünsüzlerden H tonlu ünsüz değildir. Bu nedenle doğru cevap B şıkkıdır.
Soru 28
Aşağıdaki seçeneklerden hangisindeki ünsüz gruplarının tamamı tonsuz ünsüzlerden oluşmaktadır?
Seçenekler
A
Ç - J - K
B
P - S - R
C
F - H - Ş
D
T - Y - Z
E
G - L - C
Açıklama:
tonsuz ünsüzler: ç f h k p s ş t
Bu bilgiye göre C şıkkındaki bütün harfler tonsuz ünsüzlerdir. Bu nedenle doğru cevap C şıkkıdır.
Bu bilgiye göre C şıkkındaki bütün harfler tonsuz ünsüzlerdir. Bu nedenle doğru cevap C şıkkıdır.
Soru 29
"Osmanlı alfabesinin ünsüz harfleri, içinde bulundukları hecenin ünlüsünü kalın-ince okutmaları yönüyle iki öbekte toplanmıştır:
a. kalın ünsüz harfleri
b. ince ünsüz harfleri"
Buna göre aşağıdaki seçeneklerde verilen eşleşmelerden hangisi yanlış kabul edilmelidir?
a. kalın ünsüz harfleri
b. ince ünsüz harfleri"
Buna göre aşağıdaki seçeneklerde verilen eşleşmelerden hangisi yanlış kabul edilmelidir?
Seçenekler
A
ص'dan sonra kalın ünlü gelir.
B
گ'den sonra ince ünlü gelir.
C
ق'tan sonra kalın ünlü gelir.
D
ل'dan sonra kalın ünlü gelir.
E
ش'dan sonra ince ünlü gelir.
Açıklama:
Bu alfabenin ünsüz harfleri, içinde bulundukları hecenin ünlüsünü kalın-ince okutmaları yönüyle iki öbekte toplanmıştır:
a. kalın ünsüz harfleri: ح ha, خ hı, ص sad, ض dad, ط tı, ظ zı, ع ayın, غ gayın, ق kaf;
b. ince ünsüz harfleri: ب be, ت te, ث se, ج cim, ف ,şın ش ,sin س ,ze ز ,rı ر ,zel ذ ,dal د ,çim چ fe, ك kef, گ gef, ل lam, م mim, ن nun, و vav, .ye ی ,he ه
Bu bilgiler doğrultusunda yanlış bilgi bulunduran ve doğru olan seçenek D şıkkıdır.
a. kalın ünsüz harfleri: ح ha, خ hı, ص sad, ض dad, ط tı, ظ zı, ع ayın, غ gayın, ق kaf;
b. ince ünsüz harfleri: ب be, ت te, ث se, ج cim, ف ,şın ش ,sin س ,ze ز ,rı ر ,zel ذ ,dal د ,çim چ fe, ك kef, گ gef, ل lam, م mim, ن nun, و vav, .ye ی ,he ه
Bu bilgiler doğrultusunda yanlış bilgi bulunduran ve doğru olan seçenek D şıkkıdır.
Soru 30
Aşağıdaki ünsüz harflerden hangisi yalnızca Arapça'ya özgü seslerden biri değildir?
Seçenekler
A
ص - sad
B
ح - ha
C
ذ - zel
D
ث - se
E
ش - şın
Açıklama:
Alfabedeki sırasına göre şu ünsüz harfleri yalnızca Arapça’ya özgü seslerin işaretleridir: ء hemze, ayın ع ,zı ظ ,tı ط ,dad ض ,sad ص ,ha ح ,zel ذ ,se ث
Buna göre E şıkkındaki şın harfi Türkçe'de de bulunan Ş harfine denk geldiğinden doğru cevap E şıkkıdır.
Buna göre E şıkkındaki şın harfi Türkçe'de de bulunan Ş harfine denk geldiğinden doğru cevap E şıkkıdır.
Soru 31
Aşağıdakilerden hangisi sızmalı ünsüzlerdendir?
Seçenekler
A
m
B
k
C
f
D
c
E
d
Açıklama:
m, k, c ve d patlamalı ünsüzlerdenken f sızmalı ünsüzlerdendir.
Doğru yanıt C'dir.
Doğru yanıt C'dir.
Soru 32
Aşağıdakilerden hangisi patlamalı ünsüzlerdendir?
Seçenekler
A
t
B
h
C
ş
D
l
E
r
Açıklama:
h, ş, l ve r sızmalı ünsüzlerdenken t patlamalı ünsüzlerdendir.
Doğru yanıt A'dır.
Doğru yanıt A'dır.
Soru 33
Aşağıdakilerden hangisi tonlu ünsüzlerdendir?
Seçenekler
A
ş
B
k
C
h
D
ğ
E
f
Açıklama:
ş, h, k ve f tonsuz ünsüzlerden iken, ğ tonlu ünsüzlerdendir.
Doğru yanıt D'dir.
Doğru yanıt D'dir.
Soru 34
Aşağıdakilerden hangisi tonsuz ünsüzlerdendir?
Seçenekler
A
j
B
p
C
y
D
n
E
z
Açıklama:
j, y, n ve z tonlu ünsüzlerden iken, p tonsuz ünsüzlerdir.
Doğru yanıt B'dir.
Doğru yanıt B'dir.
Soru 35
Osmanlı alfabesinin ünsüz harfleri, içinde bulundukları hecenin ünlüsünü kalın-ince okutmaları yönüyle iki öbekte toplanmıştır: kalın ünsüz harfleri ve ince ünsüz harfleri.
Aşağıdakilerden hangisi kalın ünsüz harflerindendir?
Aşağıdakilerden hangisi kalın ünsüz harflerindendir?
Seçenekler
A 
B 
C 
D 
E 
Açıklama:
, , ve ince ünlü harflerinden iken, E seçeneğindeki kalın ünlü harflerindendir. Doğru yanıt E'dir.Soru 36
Osmanlı alfabesinin ünsüz harfleri, içinde bulundukları hecenin ünlüsünü kalın-ince okutmaları yönüyle iki öbekte toplanmıştır: kalın ünsüz harfleri ve ince ünsüz harfleri.
Aşağıdakilerden hangisi ince ünsüz harflerindendir?
Aşağıdakilerden hangisi ince ünsüz harflerindendir?
Seçenekler
A 
B 
C 
D 
E 
Açıklama:
, , ve kalın ünsüz harflerinden iken, C seçeneğindeki ince ünsüz harflerindendir. Doğru yanıt C'dir.
Soru 37
Aşağıdakilerden hangisi/hangileri Arapça'ya özgü seslerin işaretlerindendir?
I.
II.
III.
IV.
I.
II.
III.
IV.
Seçenekler
A
I ve II
B
II ve III
C
I, II ve III
D
I, III ve IV
E
I, II, III ve IV
Açıklama:
İkinci maddede verilen sesi Farsçaya özgü sayılabilecek seslerdendir. Diğer maddelerde verilen seslerin tamamı Arapçaya özgü seslerin işaretleridir.
Doğru yanıt D'dir.
sesi Farsçaya özgü sayılabilecek seslerdendir. Diğer maddelerde verilen seslerin tamamı Arapçaya özgü seslerin işaretleridir. Doğru yanıt D'dir.
Soru 38
"Hemze ünsüzü, konuşma dilinde, bugün olduğu gibi, Osmanlı Türkçesi döneminde de bulunduğu yere göre türlü değişikliklere uğratılmıştır:
Çift ünsüzle biten tek heceli kelimede düşürülmüştür:"
Aşağıdaki sözcüklerden hangisi buna uyan bir örnek olabilir?
Çift ünsüzle biten tek heceli kelimede düşürülmüştür:"
Aşağıdaki sözcüklerden hangisi buna uyan bir örnek olabilir?
Seçenekler
A 
B 
C 
D 
E 
Açıklama:
"Hemze ünsüzü, konuşma dilinde, bugün olduğu gibi, Osmanlı Türkçesi döneminde de bulunduğu yere göre türlü değişikliklere uğratılmıştır:
Çift ünsüzle biten tek heceli kelimede düşürülmüştür: şey’ yerine şey gibi."
Doğru yanıt A'dır.
Çift ünsüzle biten tek heceli kelimede düşürülmüştür:
şey’ yerine şey gibi."Doğru yanıt A'dır.
Soru 39
"Bu ses dilin damağa doğru yükselmesi ve kapaklanması sırasında dil ucunun üst ön dişlerin ortasına değmesiyle çıkarılır. Tonsuzdur. Kalın ünsüz harflerinden biridir."
Yukarıda anlatılan ses aşağıdakilerden hangisidir?
Yukarıda anlatılan ses aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A 
B 
C 
D 
E 
Açıklama:
sad. Bu ses dilin damağa doğru yükselmesi ve kapaklanması sırasında dil ucunun üst ön dişlerin ortasına değmesiyle çıkarılır. Tonsuzdur. Kalın ünsüz harflerinden biridir. Kimi kalın sıradan Türkçe kelimelerde س sin yerine kullanılmıştır.Soru 40
"
dad. Bu da dilin üst damağa doğru yükselmesi ve kapaklanması ile kalın nitelik kazanan bir sestir. Söylenişi sırasında hava dilin iki yanından avurtlara sürtünerek geçer. Bu sırada dil ucu boşta kalır. Türkçe’de söyleyişte var olmamış, d ve z diş sesleriyle iki türlü söylenmiştir."
Aşağıdakilerden hangisi bu sesin z diş sesiyle söylenmesine bir örnektir?
dad. Bu da dilin üst damağa doğru yükselmesi ve kapaklanması ile kalın nitelik kazanan bir sestir. Söylenişi sırasında hava dilin iki yanından avurtlara sürtünerek geçer. Bu sırada dil ucu boşta kalır. Türkçe’de söyleyişte var olmamış, d ve z diş sesleriyle iki türlü söylenmiştir."Aşağıdakilerden hangisi bu sesin z diş sesiyle söylenmesine bir örnektir?
Seçenekler
A 
B 
C 
D 
E 
Açıklama:
A, b, C ve D seçeneklerinde sözcükler sırasıyla Ramadan, darb, fodul ve kâdı olup d diş sesiyle söylenirken, E seçeneğindeki zâbit z diş sesiyle söylenmektedir.
Doğru yanıt E'dir.
zâbit z diş sesiyle söylenmektedir. Doğru yanıt E'dir.
Soru 41
Aşağıdaki ünsüz harflerden hangisi Farsçaya özgüdür?
Seçenekler
A
ظ
B
ع
C
گ
D
ض
E
ث
Açıklama:
Arapça ve Farsça’ya özgü ünsüz sesleri gösteren harflerle ortak sesleri karşılayan harfleri ayırabileceksiniz.
Soru 42
Aşağıda verilen kapalı tek heceli kelimelerden hangisinin okunuşu yanlıştır?
Seçenekler
A
رأى re'y
B
يأس be's
C
رؤيا rü'yâ
D
شؤم şu'm
E
جزء cüz'
Açıklama:
Arapça ve Farsça’ya özgü ünsüz sesleri gösteren harflerle ortak sesleri karşılayan harfleri ayırabileceksiniz.
Soru 43
Aşağıda verilen harflerden hangisi kalın ünsüzlerden değildir?
Seçenekler
A
ط tı
B
ح ha
C
غ gayn
D
ق kaf
E
س sin
Açıklama:
Arapça ve Farsça’ya özgü ünsüz sesleri gösteren harflerle ortak sesleri karşılayan harfleri ayırabileceksiniz.
Soru 44
Aşağıdaki harflerden hangisi ince ünsüz harfler arasında gösterilemez?
Seçenekler
A
ش
B
ز
C
ف
D
ص
E
ج
Açıklama:
Arapça ve Farsça’ya özgü ünsüz sesleri gösteren harflerle ortak sesleri karşılayan harfleri ayırabileceksiniz.
Soru 45
Osmanlı Türkçesi döneminde alıntı kelimelerin yazılışı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Dilde geniş kullanım alanı bulmuş bazı alıntı kelimelerin yazılışlarında değişiklikler yapılmıştır.
B
Arapça bazı kelimelerin yazılışında ana harfler değiştirilmiştir.
C
Arapça ve Farsçadan alınmış kelimelerin yazılışları genel olarak değiştirilmemiştir.
D
Arapça ve Farsçadan alınan bütün kelimelerin söylenişlerindeki değişiklikler yazılışlarına yansıtılmıştır.
E
Yazımda yapılmış bazı değişiklikler yazarın söyleyişi yazılışa yansıtabilme arayışının sonuçlarıdır.
Açıklama:
Osmanlı Türkçesi alfabesindeki ünsüz harflerinin ses değerlerini tanıyabileceksiniz.
Soru 46
Aşağıdakilerden hangisi iki damak ünsüzü için kullanılan ? (gayın) ve ? (kef) için söylenemez?
Seçenekler
A
? ile karşılanan ön damaklı ünsüzümüz ise patlamalı (süreksiz) niteliğiyle Türkçede kelime başında bulunamaz.
B
Bunlar Türkçe kelimelerde iç ses olarak l, m, n, r, v, y ünsüzlerinden sonra patlamalı (süreksiz) nitelikleriyle gelebilirler.
C
? ile karşılanan art damaklı ünsüzümüz, yansılamalar ile kimi ekler hariç, Türkçe kelimelerde başta bulunmaz.
D
Bu iki ünsüzümüz hece sonunda kaldığında sızmalı (sürekli) bir nitelik kazanır: bağ, dağ gibi.
E
Aynı iki ünsüz özellikle iki ünlü arasında kaldığında söyleyişte eriyip yok olur ve bir ünlü çatışmasına yol açar: baır (bağır), saır (sağır)gibi.
Açıklama:
Arapça ve Farsça’ya özgü ünsüz sesleri gösteren harflerle ortak sesleri karşılayan harfleri ayırabileceksiniz.
Soru 47
“Bugünkü yazımımızda çoğu ........ denilen harfle, bir bölüğü de …… ile yazılan kelimelerde bu seslerin dayandıkları ses, yani g, eski yazımda hep ? kef ile karşılanmıştır.” cümlesindeki boşluklar aşağıdaki seçeneklerden hangisiyle doldurulabilir?
Seçenekler
A
n, y
B
k, y
C
yumuşak g (ğ), y
D
g, y
E
yumuşak g (ğ), k
Açıklama:
Arapça ve Farsça’ya özgü ünsüz sesleri gösteren harflerle ortak sesleri karşılayan harfleri ayırabileceksiniz.
Soru 48
Aşağıdaki harflerden hangisi hem sızmalı hem dudak ünsüzüne örnektir?
Seçenekler
A
v
B
s
C
z
D
r
E
l
Açıklama:
V harfi, hem sızmalı hem dudak ünsüzdür. Bu nedenle doğru cevap A şıkkıdır
Soru 49
Aşağıdaki ünsüzlerden hangisi tonsuzdur?
Seçenekler
A
b
B
h
C
c
D
m
E
r
Açıklama:
Tonsuz ünsüzler: ç, f, h, k, p, s, ş, t harfleridir. Bu nedenle doğru cevap B şıkkıdır.
Soru 50
Aşağıdaki harflerden hangisi hecenin ünlüsünü kalın okutur?
Seçenekler
A
ك
B
ث
C
ح
D
د
E
س
Açıklama:
Osmanlı alfabesinin ünsüz harfleri, içinde bulundukları hecenin ünlüsünü kalın-ince okutmaları yönüyle iki öbekte toplanmıştır. Bunlardan kalın ünsüz harfleri okutanlar ح ha, خ hı, ص sad, ض dad, ط tı, ظ zı, ع ayın, غ gayın, ق , kaf harfleridir. Bu nedenle doğru cevap C şıkkıdır.
Soru 51
Aşağıdaki seçeneklerden hangisinde مصطفی kelimesindeki Arapça'ya mahsus harfler birarada verilmiştir?
Seçenekler
A
ف ve م
B
ص ve ط
C
ص ve ی
D
ف ve ط
E
م ve ط
Açıklama:
Alfabedeki sırasına göre şu ünsüz harfleri yalnızca Arapça’ya özgü seslerin işaretleridir: ء hemze, ث se, ذ zel, ح ha, ص sad, ض dad, ط tı, ظ zı, ع ayın. Bu nedenle doğru cevap B şıkkıdır.
Soru 52
Aşağıdaki kelimelerden hangisindeki خ harfinin niteliği diğerlerinden farklıdır?
Seçenekler
A
خوف
B
خر
C
خوب
D
خواجه
E
يخ
Açıklama:
خواجه kelimesindeki hı harfi, Farsça’ya özgü dudaksıl (labial) bir خ'dır. Bu nedenle doğru cevap D şıkkıdır.
Soru 53
Aşağıdaki kelimelerin hangisinde son ses, Türkçe söyleyişte düşürülür?
Seçenekler
A
ﺭﺃﻯ
B
رﻋﻨﺎ
C
ﺍﻋﻤﺎﺭ
D
ﺩﻋﻮﻯ
E
سماع
Açıklama:
Vedâ ﻭﺩﺍﻉ, semâ سماع gibi ünlüsü uzun kapalı hecenin son sesi Türkçe söyleyişte düşürülür. Bu nedenle doğru cevap E şıkkıdır.
Soru 54
Aşağıdaki kelimelerin hangisinde Türkçe söyleyişte ünlü uzunluğu duyulur?
Seçenekler
A
معتبر
B
شئ
C
شؤم
D
خرد
E
شعر
Açıklama:
Türkçe söyleyişte hece sonunda düşen ayın harfi düşerken ünlüye uzunluk değeri katar: mûteber şeklinde söylenen معتبر kelimesi de bunlardandır. Bu nedenle doğru cevap A şıkkıdır.
Soru 55
Sırasıyla Türkçe, Arapça ve Farsça kelimelerin başında ve sonunda ظ harfinin kullanımı ve söyleyişi için aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
Seçenekler
A
Kendi niteliğiyle/kendi niteliğiyle, kendi niteliğiyle/kendi niteliğiyle, -/-
B
-/-, kendi niteliğiyle/kendi niteliğiyle, -/-
C
z/z, kendi niteliğiyle/kendi niteliğiyle, -/-
D
z/z, kendi niteliğiyle/kendi niteliğiyle, z/z
E
z/z, z/z, z/z
Açıklama:
Sırasıyla z/z, kendi niteliğiyle/kendi niteliğiyle, -/- olmalıdır. Bu nedenle doğru cevap C şıkkıdır.
Soru 56
Aşağıdakilerden hangisi Osmanlı Türkçesi'nde okuma diliyle ilgili söylenemez?
Seçenekler
A
Konuşma dilinden farklıdır.
B
Okur-yazarlar arasında doğmuştur.
C
Bir metni yüzünden okumanın ortaya çıkardığı ikincil bir durumdur.
D
Hiçbir yabancı ünsüz ses bulunmaz.
E
Avrupalı gramercilerce özellikle belirtilen bir durumdur.
Açıklama:
Osmanlı Türkçesi yazı dilinde (edebiyat dilinde), iki Doğu dilinden alınmış çok sayıda kelime kullanılmıştır. Alfabenin ortak olması yüzünden bu alıntı kelimelerin yazılışları alındıkları dildeki biçimleriyle korunmuş ve eğitim yoluyla öylece yazılmaları sağlanmıştır. Ancak bu durum bu kelimelerdeki Türkçe’nin tanımadığı ünsüz seslerin okur-yazarların diline girmesine yol açmıştır. Özellikle Kur’an’ı doğru seslendirme eğitimiyle (tecvit öğrenmekle) açılan yoldan Arapça’nın özel sesleri pek çok kimsenin diline girmiştir. Bununla birlikte, konuşma diline inmiş çok sayıda kelimede bu yabansı seslere yer verilmemiş, seslendirme Türkçe’nin kendi ünsüzleriyle yapılmıştır. Arapça’ya özgü ünsüz harflerinin Türkçe kelimelerde sıra belirleyici olarak kullanılmak istenmesi; kurallaşmasa da, bu yoldaki uygulamalar bu harflerin ses değerlerini belirlemekte önemli göstergelerdir. Ama yapılacak değerlendirmeler açısından en önemli dayanaklar yabancıların bu yüzyıllara ait Latin harfli Türkçe metinleri, özellikle de Osmanlı Türkçesi’nin dil yapısı ve söz varlığı üzerine yazdıkları gramer ve sözlüklerdir. Bu çalışmalardan elde edilen veriler XVI-XX. yüzyıl Osmanlı Türkçesi’nin ortak konuşma dilinde hemen hiçbir yabansı ünsüz sesin bulunmadığını göstermektedir. Okur-yazarların temsil ettiği şehirli dilinde kimi ünsüz sesler tutunma şansı bulmuş olsalar bile, bunlar yüzünden ya da ezbere Kur’an okumakta olduğu gibi, yazılı bir metni yüzünden ya da bir şiiri ezbere okurken ortaya çıkan ikincil durumlardı. Demek ki ortak konuşma dili yanında bir de okur-yazarlar arasında bir okuma dili söz konusu olmaktadır. Bu husus Avrupalı gramerciler tarafından özellikle belirtilmiştir. Bu açıklama doğrultusunda doğru cevap D şıkkıdır.
Soru 57
Aşağıdakilerden hangisi patlamalı bir diş ünsüzüdür?
Seçenekler
A
t
B
ş
C
j
D
l
E
s
Açıklama:
T hem patlamalı, hem de diş ünsüzüdür. Diğerleri ise sızmalı diş ünsüzlerindendir. Bu nedenle doğru cevap A şıkkıdır.
Soru 58
Aşağıdakilerden hangisi duyulurluklarına göre sızmalı ünsüzlerden biridir?
Seçenekler
A
b
B
p
C
t
D
h
E
m
Açıklama:
Ünsüzler duyulurluklarındaki iki ana nitelik bakımından iki öbek oluştururlar: a. sızmalı ünsüzler: f v ğ h j ş l r s z y; b. patlamalı ünsüzler: b p c ç d t g k m n.
Soru 59
Aşağıdakilerden hangisi patlamalı ünsüzlerden biridir?
Seçenekler
A
f
B
v
C
b
D
s
E
z
Açıklama:
Ünsüzler duyulurluklarındaki iki ana nitelik bakımından iki öbek oluştururlar: a. sızmalı ünsüzler: f v ğ h j ş l r s z y; b. patlamalı ünsüzler: b p c ç d t g k m n.
Soru 60
Aşağıdakilerden hangisi Osmanlı alfabesindeki kalın ünsüz harflerden biridir?
Seçenekler
A
ب be
B
ل lam
C
و vav
D
ی ye
E
غ gayın
Açıklama:
Osmanlı alfabesinin ünsüz harfleri, içinde bulundukları hecenin ünlüsünü kalın-ince okutmaları yönüyle iki öbekte toplanmıştır: kalın ünsüz harfleri: ha, hı, sad, dad, tı, zı, ayın, gayın, kaf; ince ünsüz harfleri: be, te, se, cim, çim, dal, zel, rı, ze, sin, şın, fe, kef, gef, lam, mim, nun, vav, he, ye.
Soru 61
Aşağıdakilerden hangisi Osmanlı alfabesindeki ince ünsüz harflerden biridir?
Seçenekler
A
ح ha
B
ص sad
C
ط tı
D
ل lam
E
ق kaf
Açıklama:
Osmanlı alfabesinin ünsüz harfleri, içinde bulundukları hecenin ünlüsünü kalın-ince okutmaları yönüyle iki öbekte toplanmıştır: kalın ünsüz harfleri: ha, hı, sad, dad, tı, zı, ayın, gayın, kaf; ince ünsüz harfleri: be, te, se, cim, çim, dal, zel, rı, ze, sin, şın, fe, kef, gef, lam, mim, nun, vav, he, ye.
Soru 62
Aşağıdakilerden hangisi ses dudaklarının kapalı bulunduğu sırada ciğerlerden gelen havanın yaptığı baskı sonucu birden açılan dudaklardan gelen bir patlamayla duyulan Arapçaya özgü bir gırtlak ünsüzüdür?
Seçenekler
A
ث se
B
ص sad
C
ض dad
D
ء hemze
E
ع ayın
Açıklama:
Arapçaya özgü bu ses bir gırtlak ünsüzüdür. Ses dudaklarının kapalı bulunduğu sırada ciğerlerden gelen havanın yaptığı baskı sonucu birden açılan dudaklardan gelen bir patlamayla duyulan tonlu bir sestir.
Soru 63
I. Arap alfabesi temel alınarak oluşturulmuştur.
II. 36 harf bulunmaktadır.
III. پ pe ve چ çim harfleri Fars alfabesinde bulunmaktadır.
IV. گ gef , ک kef’in “keşide” denilen çizgisi üzerine eklenen ikinci bir çizgiyle yazılmaktadır.
Fars alfabesi ile ilgili ifadelerden hangileri doğrudur?
II. 36 harf bulunmaktadır.
III. پ pe ve چ çim harfleri Fars alfabesinde bulunmaktadır.
IV. گ gef , ک kef’in “keşide” denilen çizgisi üzerine eklenen ikinci bir çizgiyle yazılmaktadır.
Fars alfabesi ile ilgili ifadelerden hangileri doğrudur?
Seçenekler
A
I, II
B
II, III
C
I, III
D
I, III, IV
E
I, II, III
Açıklama:
Farslar Arap alfabesini aldıkları zaman bu alfabede kendi dillerine özgü sesler için aslında dört küçük değişiklik yapmışlar, böylece harf sayısını 32’ye çıkarmışlardır. Fars alfabesinde pe ve çim harfleri bulunmaktadır. Gef , kef’in “keşide” denilen çizgisi üzerine eklenen ikinci bir çizgiyle yazılmaktadır.
Soru 64
Aşağıdakilerden hangisi dudak ünsüzlerinden biridir?
Seçenekler
A
d
B
t
C
ş
D
z
E
m
Açıklama:
Dudaklardan gırtlağa kadar uzanan yoldaki oluşum noktalarına (boğumlanma yerlerine) göre de birtakım ortak nitelikler taşırlar. Buna göre de üç öbeğe ayırılırlar: a. dudak ünsüzleri: b p m v f.
Soru 65
Aşağıdakilerden hangisi diş ünsüzlerinden biridir?
Seçenekler
A
t
B
m
C
v
D
f
E
p
Açıklama:
Dudaklardan gırtlağa kadar uzanan yoldaki oluşum noktalarına (boğumlanma yerlerine) göre de birtakım ortak nitelikler taşırlar. Buna göre de üç öbeğe ayırılırlar: b. diş ünsüzleri: d t c ç j ş z s n l r.
Soru 66
Aşağıdakilerden hangisi damak ünsüzlerinden biridir?
Seçenekler
A
c
B
m
C
g
D
s
E
z
Açıklama:
Dudaklardan gırtlağa kadar uzanan yoldaki oluşum noktalarına (boğumlanma yerlerine) göre de birtakım ortak nitelikler taşırlar. Buna göre de üç öbeğe ayırılırlar: c. damak ünsüzleri: k g ğ. Bunlar ön (sert) damaktaki (ya da damak önündeki) boğumlanma noktasından çıkarlar. Dilimizde bunların bir de art (yumuşak) damakta (ya da damak ardında) meydana gelen boğumlanma noktasından çıkan türleri vardır. Bugünkü alfabemizde bunların işaretleri yoktur. Bunları kalın ve ince sıradan hecelerde ayırt ederiz: ka/ke (ka-ba / ke-se), ga/ge (ga-ga / ge-ce), ğan/ğen (ka-ğan / be-ğen) gibi.
Soru 67
Aşağıdakilerden hangisinde tonsuz ünsüzlerden biri yer almaktadır?
Seçenekler
A
m
B
n
C
r
D
k
E
z
Açıklama:
Türkçe’nin ünsüz sesleri bir de gırtlaktan gelen soluk akımının tonlu (titreşimli, soluklu) ya da tonsuz (titreşimsiz, soluksuz) oluşuna göre öbekleşir. Tonlu ünsüzlerde tutulan soluğun hepsi ya da büyük bir kısmı salınmış olur ve bu sırada gerilmiş olan ses dudaklarında titreşime yol açarak boğumlanma noktasından güçlü bir gürültü olarak çıkar. Tonsuzlarda ise ses dudakları gerilmez; soluk, tutulmaksızın, olağan bir biçimde bir miktar açılan dudaklar arasından akarak boğumlanma noktasına gelir ve tükenirken donuk bir gürültü şeklinde duyulur. A. tonlu ünsüzler: b c d g ğ j l m n r v y z; tonsuz ünsüzler: ç f h k p s ş t.
Soru 68
Ünsüz sesler ciğerlerden gelen havanın, ses yolundan geçerken belli noktalardaki daralma (sıkışma) ve kapanma (tıkanma) yüzünden meydana getirdiği gürültü ile duyulan seslerdir. Bu daralma ve kapanma noktalarına ne ad verilir?
Seçenekler
A
Boğulma noktaları
B
Ton
C
Ses dudakları
D
Ses telleri
E
Hemze
Açıklama:
Ünsüz sesler ciğerlerden gelen havanın, ses yolundan geçerken belli noktalardaki daralma (sıkışma) ve kapanma (tıkanma) yüzünden meydana getirdiği gürültü ile duyulan seslerdir. Bu daralma ve kapanma noktalarına boğumlanma noktaları diyoruz.
Soru 69
Sızmalı ünsüzlerden olmayan harf aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
f
B
c
C
v
D
h
E
j
Açıklama:
Sızmalı ünsüzler: f v ğ h j ş l r s z y; patlamalı ünsüzler: b p c ç d t g k m n.
Soru 70
Aşağıdakilerden hangileri patlamalı ünsüzlere örnek olarak verilmiştir?
Seçenekler
A
f-b-ı-ç
B
s-z-y-f
C
j-ş-l-r
D
f-v-ğ-h
E
b-p-c-ç
Açıklama:
Patlamalı ünsüzler: b p c ç d t g k m n.
Soru 71
Gerilen ses dudaklarında havanın geçişi sırasında meydana gelen titremeye ne ad verilir?
Seçenekler
A
Kesme
B
Boğulma noktaları
C
Ses telleri
D
Ses dudakları
E
Ton
Açıklama:
Gerilen ses dudaklarında havanın geçişi sırasında meydana gelen titremeye ton denir.
Soru 72
Aşağıdakilerden hangileri tonsuz ünsüzlere örnek olarak verilmiştir?
Seçenekler
A
l-m-s-z
B
b-s-ş-t
C
ç-h-f-k
D
r-v-y-z
E
d-g-h-k
Açıklama:
Tonsuz ünsüzler: ç f h k p s ş t.
Soru 73
Aşağıdaki işaretlerin hangisi yalnızca Arapçaya özgü seslerin işaretlidir?
Seçenekler
A
ب be
B
ع ayın
C
خ hı
D
ز ze
E
س sin
Açıklama:
Arapçaya özgü sesler: hemze, se, zel, ha, sad, dad, tı, zı ve ayın.
Soru 74
Farsçada kaç harf bulunmaktadır?
Seçenekler
A
28
B
29
C
30
D
32
E
34
Açıklama:
Farslar Arap alfabesini aldıkları zaman bu alfabede kendi dillerine özgü sesler için aslında dört küçük değişiklik yapmışlar, böylece harf sayısını 32’ye çıkarmışlardır.
Soru 75
Farslar, Arap alfabesini alırken dillerine girmeye başlayan, Arapçaya özgü hangi harfleri almışlardır?
Seçenekler
A
ث se, ح ha, ذ zel, ص sad, ض dad, ط tı, ظ zı, ع ayın
B
ه he, ی ye, ل lam, م mim, س sin
C
ط tı, ظ zı, ل lam , ن nun, س sin
D
ل lam, م mim, ن nun , س sin
E
ض dad, ط tı, س sin
Açıklama:
Farslar, Arap alfabesini alırken dillerine girmeye başlayan, Arapçaya özgü se, ha, zel, sad, dad, tı, zı ve ayın harflerini almışlardır.
Soru 76
Türkçe söyleyişte değiştirilmiş, bir diş-dudak sesi olan (v) ile söylenen sesin Farsçadaki karşılığı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
f
B
w
C
g
D
j
E
l
Açıklama:
Farsçaya özgü v, çift dudak v’sidir (= w). Türkçe söyleyişte değiştirilmiş, bir diş-dudak sesi olan v ile söylenmiştir.
Soru 77
Aşağıdakilerden hangisi Türkçede iki ünsüz arasına bir dar ünlü gelmesine ve tek heceli kelimenin iki heceli olurken ilk ünsüzün hece başında kalmasına örnek olarak verilemez?
Seçenekler
A
şehr-şehir
B
vakf-vakıf
C
devr-devir
D
kalp-kalıp
E
emr-emir
Açıklama:
Türkçede iki ünsüz arasına bir dar ünlü gelmesine ve tek heceli kelimenin iki heceli olurken ilk ünsüzün hece başında kalmasına şehr-şehir, vakf-vakıf, devr-devir, emr-emir, tabl-tabul (davul), havz-havuz, lutf-lutuf gibi örnekler verilebilir. Ancak halk, kalp gibi kelimelerdeki l’lerin durumu farklıdır ve kalp-kalıp şeklinde bir örnek verilemez.
Soru 78
Aşağıdaki kelimelerden hangisinde “y” sesi kef (ﻙ) ile yazılmaz?
Seçenekler
A
bey
B
çiy
C
eyri
D
büyü
E
büyük
Açıklama:
Büyük kelimesindeki “y” sesi kef ile yazılmaz.
Soru 79
Aşağıdakilerden hangisi ünsüzlerin tonlu veya tonsuz olması durumuna göre sınıflandırıldığında diğerlerinden farklıdır?
Seçenekler
A
ğ
B
p
C
ş
D
t
E
ç
Açıklama:
Tonlu ünsüzler: b c d g ğ j l m n r v y z. Tonsuz ünsüzler: f h k p s ş t.
Soru 80
D ve z diş sesleriyle iki türlü söylenen, örneğin “darb”, “kadı”, “kazâ”,“izâfet”, “Fuzûlî” ve “Ramazan” kelimelerinde yer alan Arapçadaki harf aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
ع ayın
B
ی ye
C
ص sad
D
ق kaf
E
ض dad
Açıklama:
Arapçadaki “dad” sesi söylenirken hava dilin iki yanından avurtlara sürtünerek geçer. Bu sırada dil ucu boşta kalır. Türkçede söyleyişte var olmamıştır, d ve z diş sesleriyle iki türlü söylenir.
Soru 81
Aşağıdaki kelimelerden hangisinde hemze (ﺀ) eriyen ünsüzlerden “ğ” ve “v” yerine kullanılmıştır?
Seçenekler
A
ﺻﻮٶﻖ
B
ﺮٶﻴﺎ
C
ﺑﺄﺱ
D
ﺮﺃﺱ
E
ﺷﺊ
Açıklama:
A seçeneğindeki “soğuk” kelimesinde hemze, eriyen ünsüzlerden ğ’nin yerine kullanılmıştır.
Soru 82
Aşağıdaki kelimelerden hangisinde hemze (ﺀ) yanlış yazılmıştır?
Seçenekler
A
ﺮٶﻴﺎ
B
ﺖﺃ
C
ﺘﺄﺮﻴﺦ
D
ﺪﺍﻴﺮۀ
E
ﺑٶﺱ
Açıklama:
ﺪﺍﻴﺮۀ kelimesinin yazımında hemze yanlış yerde yazılmıştır. Kelimenin doğru yazımı دائره şeklindedir.
Soru 83
“Kapalı tek heceli kelimede hareke, üstün (fetha) ise hemzenin kürsüsü elif (ﺍ ) olur.” Aşağıdakilerden hangisinde bu
Seçenekler
A
ﺮٶﻴﺎ
B
ﺸﺊ
C
ﺟﺯﺀ
D
ﺮﺃﻯ
E
ﺑﺋﺮ
Açıklama:
ﺮﺃﻯ kelimesinin yazılışı yukarıdaki açıklamaya uygundur.
Soru 84
Aşağıdakilerden hangisinde ilk hecenin ünlüsü gösterilmemiştir?
Seçenekler
A
ﺍﻛﺮﻯ
B
ﻴﯕﻰ
C
ﻜﻭﭽﻭﻚ
D
ﻗﺎﻻﻦ
E
ﮔﻭﺯﻟﻚ
Açıklama:
ﻴﯕﻰ kelimesinde ilk hecede ünlü harf gösterilmemiştir.
ﺍﻛﺮﻯ kelimesinde ilk hecede ünlü harf gösterilmiştir: ﺍ (kelimenin ilk harfi)
ﻜﻭﭽﻭﻚ kelimesinde ilk hecede ünlü harf gösterilmiştir: ﻭ (kelimenin ikinci harfi)
ﻗﺎﻻﻦ kelimesinde ilk hecede ünlü harf gösterilmiştir: ﺍ (kelimenin ikinci harfi)
ﮔﻭﺯﻟﻚ kelimesinde ilk hecede ünlü harf gösterilmiştir: ﻭ (kelimenin ikinci harfi)
ﺍﻛﺮﻯ kelimesinde ilk hecede ünlü harf gösterilmiştir: ﺍ (kelimenin ilk harfi)
ﻜﻭﭽﻭﻚ kelimesinde ilk hecede ünlü harf gösterilmiştir: ﻭ (kelimenin ikinci harfi)
ﻗﺎﻻﻦ kelimesinde ilk hecede ünlü harf gösterilmiştir: ﺍ (kelimenin ikinci harfi)
ﮔﻭﺯﻟﻚ kelimesinde ilk hecede ünlü harf gösterilmiştir: ﻭ (kelimenin ikinci harfi)
Soru 85
Diş ünsüzü olmayan harf aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
d
B
ç
C
v
D
z
E
n
Açıklama:
Diş ünsüzleri: d t c ç j ş z s n l r. Dudak ünsüzleri: b p m v f.
Soru 86
“Peltek se” denilen ünsüzün işareti olan Arapçadaki harf aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
ر
B
ج
C
ذ
D
م
E
ث
Açıklama:
Seçeneklerdeki harfler sırasıyla rı, cim, zel, mim ve peltek s’dir.
Soru 87
Ünsüzler kalın veya ince olması durumuna göre sınıflandırıldığında aşağıdakilerden hangisi diğerlerinden farklıdır?
Seçenekler
A
ظ
B
ك
C
ص
D
ع
E
ح
Açıklama:
Seçeneklerdeki harfler sırasıyla zı, kef, sad, ayın ve ha’dır. Kalın ünsüzler: ha, hı, sad, dad, tı, zı, ayın, gayın, kaf. İnce ünsüzler: be, te, se, cim, çim, dal, zel, rı, ze, sin, şın, fe, kef, gef, lam, mim, nun, vav, he, ye.
Soru 88
Aşağıdakilerden hangisi "sızmalı ünsüzler"den biridir?
Seçenekler
A
z
B
g
C
k
D
m
E
n
Açıklama:
sızmalı ünsüzler: f v ğ h j ş l r s z y
Soru 89
Aşağıdakilerden hangisi "patlamalı ünsüzler"den biridir?
Seçenekler
A
c
B
v
C
ğ
D
h
E
j
Açıklama:
patlamalı ünsüzler: b p c ç d t g k m n.
Soru 90
Aşağıdakilerden hangisi "dudak ünsüzleri"nden biridir?
Seçenekler
A
f
B
d
C
t
D
c
E
ç
Açıklama:
dudak ünsüzleri: b p m v f
Soru 91
Aşağıdakilerden hangisi "diş ünsüzleri"nden biridir?
Seçenekler
A
l
B
k
C
g
D
ğ
E
p
Açıklama:
diş ünsüzleri: d t c ç j ş z s n l r.
Soru 92
Aşağıdakilerden hangisi "damak ünsüzleri"nden biridir?
Seçenekler
A
g
B
ş
C
s
D
n
E
z
Açıklama:
damak ünsüzleri: k g ğ .
Soru 93
Aşağıdakilerden hangisi Osmanlı Türkçesi'ndeki "kalın ünsüz harfleri"nden biri değildir?
Seçenekler
A
ذ zel
B
ح ha
C
خ hı
D
ص sad
E
ض dad
Açıklama:
ذ zel ince ünsüz harflerindendir.
Soru 94
Aşağıdakilerden hangisi Arapça'ya özgü bir ses değildir?
Seçenekler
A
خ hı
B
ء hemze
C
ث se
D
ط tı
E
ظ zı
Açıklama:
Alfabedeki sırasına göre şu ünsüz harfleri yalnızca Arapça’ya özgü seslerin işaretleridir: ء hemze, ث se, ذ zel, ح ha, ص sad, ض dad, ط tı, ظ zı, ع ayın.
Soru 95
Aşağıdakilerden hangisinde Farsça’ya özgü sayılabilecek seslerden biri vardır?
Seçenekler
A
ا تسخوان üstühân
B
شعر şi'r
C
سماع semâ
D
قاضی kâdı
E
مشئوﻡ meş’ûm
Açıklama:
İkinci tür ﺥ Farsça’ya özgü dudaksıl (labial)bir ﺥ’dır. Dudakların yuvarlaklaştırılmasıyla çıkarılır. Sesin bu niteliğini belirtmek için önüne her zaman bir ﻭ vav yazılır: خ يوش hîş “kendi”, خواب
hâb “uyku”, خوان hân “sofra”, خواجه hâce, تسخوان
üstühân “kemik” gibi.
hâb “uyku”, خوان hân “sofra”, خواجه hâce, تسخوان
üstühân “kemik” gibi.
Soru 96
"Meninski, “ط , Türkçe’nin kendi kelimelerinde ... sesini verir” açıklamasını yapar." cümlesine aşağıdaki seçeneklerden hangisi gelmelidir?
Seçenekler
A
d
B
z
C
s
D
t
E
ş
Açıklama:
XVII. yüzyıl Osmanlı Türkçesi’ni bütün ayrıntılarıyla tanıtan Meninski, gramerinde “ط , Türkçe’nin kendi kelimelerinde d sesini verir” açıklamasını yapar ve hem د , hem de ط ile yazılmış örnekler vererek bunların Latin harfli karşılıklarını d’li kaydeder: طاغ dağ, دوغرو doğru, طوغو doğu, دوس
طوغری dosdoğru, طش طونی dış donu gibi.
طوغری dosdoğru, طش طونی dış donu gibi.
Soru 97
Aşağıdaki kelimelerden hangisi Osmanlı Türkçesi'nde ظ zı ile yazılmıştır?
Seçenekler
A
zort
B
kes
C
gez
D
cüz'
E
as
Açıklama:
ظ zı kalın ünsüz harflerinden biri olması yüzünden, kimi kalın sıradan kelimelerde ز
ze yerine kullanılmıştır: ظير zır, ظورت zort,
قاظ kaz gibi.
ze yerine kullanılmıştır: ظير zır, ظورت zort,
قاظ kaz gibi.
Ünite 4
Soru 1
Dilcilik alanında sesçil terimi uluslararası hangi terimin Türkçe karşılığıdır?
Seçenekler
A
Fonetik
B
Fonoloji
C
Alafon
D
Fonem
E
Metafoni
Açıklama:
Sesçil: Dilcilik alanında kullanılan bu terim uluslararası bir terim olan fonetik (phonetic) kelimesinin karşılığıdır.
Soru 2
Hangisinin çeviriyazı sistemiyle yazımında “â” işareti kullanılır?
Seçenekler
A
جاهل
B
طلعت
C
قدير
D
قونيه
E
تعقيب
Açıklama:
“â, î, ô, û” harflerindeki uzatma işaretleri (şapkalar), Arapça ve Farsça kelimelerde hareke karşılığı olan a, i, u ünlülerinin nicelik (uzunluk) değerleri için kullanılmış olan ا elif, ى ye, و vav harflerine karşılıktır: جاهل câhil, بصيرت basîret, صورت sûret, زور zôr gibi. Yalnızca A seçeneğindeki جاهل câhil kelimesinde “â” işareti kullanılır.
Soru 3
Hangisinin çeviriyazı sistemiyle yazımında “û” işareti kullanılır?
Seçenekler
A
ثروت
B
تلاوت
C
صورت
D
تصور
E
تواضع
Açıklama:
Çeviriyazı sistemiyle A seçeneğindeki kelime servet, B’deki tilâvet, D’deki tasavvur ve E’deki tevâzu olarak yazılır. Ancak C’deki sûret kelimesinde ise “û” işareti kullanılır.
Soru 4
Hangisinin çeviriyazı sistemiyle yazımında “î” işareti kullanılmaz?
Seçenekler
A
بصيرت
B
ترقی
C
دائمی
D
ييمك
E
عزيز
Açıklama:
"î" Arapça ve Farsçadaki uzun i sesini göstermek için kullanılır. D hariç diğer seçeneklerdeki kelimeler بصيرت basiret, ترقی terakkî, دائمی dâimî ve عزيز azîz şeklinde yazılır. Oysa D seçeneğindeki kelime Türkçedir ve kelimedeki ünlü çeviriyazıda konuşma dili söyleyişine göre “yemek” olarak yazılır.
Soru 5
Hangisinin çeviriyazı sistemiyle yazımında “ 
” işareti kullanılmaz?
” işareti kullanılmaz?Seçenekler
A
مكتوب
B
تعقيب
C
انقلاب
D
مقدس
E
انطباق
Açıklama:
“” işareti çeviriyazı sisteminde ق harfinin yerine kullanılır. A hariç diğerlerinde ق bulunmaktadır. Oysa A seçeneğindeki مكتوب “mektûb” kelimesinde ك vardır ve bu harf için “k” kullanılır.
” işareti çeviriyazı sisteminde ق harfinin yerine kullanılır. A hariç diğerlerinde ق bulunmaktadır. Oysa A seçeneğindeki مكتوب “mektûb” kelimesinde ك vardır ve bu harf için “k” kullanılır.Soru 6
Kitabınıza göre hangisinin çeviriyazı sistemiyle yazımında “
” işareti kullanılır?
” işareti kullanılır?Seçenekler
A
يورغون
B
كركين
C
كيتمك
D
غسل
E
مبالغه
Açıklama:
Kitabınızda altı noktalı g harfi (), eski alfabedeki غ’nın süreksiz, yani patlamalı söylendiği yerlerde kullanılmıştır. Nokta, yine sesin kalınlığını gösterir. Bu ses gak, gık, guk, gaga gibi ses taklidi kelimeler hariç, Türkçe kelimelerde ilk ses olarak gelmez. Ek başlarında, tonlu y, r, l, m, n, v, z ünsüzlerinden sonra bulunabilir. Bu durumda kendisinden sonra bir ünlü vardır ve böylece iki tonlu ses arasında yer almış demektir. بايغين, يورغون, طالغين, تمغا, يونغه, شيوغين بوزغون. kelimelerinin yazımında kullanılır.
), eski alfabedeki غ’nın süreksiz, yani patlamalı söylendiği yerlerde kullanılmıştır. Nokta, yine sesin kalınlığını gösterir. Bu ses gak, gık, guk, gaga gibi ses taklidi kelimeler hariç, Türkçe kelimelerde ilk ses olarak gelmez. Ek başlarında, tonlu y, r, l, m, n, v, z ünsüzlerinden sonra bulunabilir. Bu durumda kendisinden sonra bir ünlü vardır ve böylece iki tonlu ses arasında yer almış demektir. بايغين, يورغون, طالغين, تمغا, يونغه, شيوغين بوزغون. kelimelerinin yazımında kullanılır.Soru 7
Kitabınıza göre hangisinin çeviriyazı sistemiyle yazımında "
" işareti kullanılır?
" işareti kullanılır?Seçenekler
A
بوزغون.
B
تمغا
C
كلمك
D
اكرمك
E
غرابت
Açıklama:
Kitabınızda altı noktalı ğ harfi ( ) ise, yine غ için, ancak gösterdiği sesin sürekli (yumuşak) söylendiği yerlerde (غربت, غيرت, غايت, غرابت vb) kullanılmıştır.
) ise, yine غ için, ancak gösterdiği sesin sürekli (yumuşak) söylendiği yerlerde (غربت, غيرت, غايت, غرابت vb) kullanılmıştır.Soru 8
Hangisinin çeviriyazı sistemiyle yazımında ‘ (ters kesme işareti) işareti kullanılır?
Seçenekler
A
درخت
B
مسأله
C
اثبات
D
سومكده
E
قصبه جك
Açıklama:
Arapçanın ( ء hemze) ve ( ع ayın) harfleri yerine kullanılacaktır. Daha önce açıkladığımız gibi, bu ünsüz seslerin Türkçe söyleyişteki değeri bir gırtlak çarpmasından ibarettir, buna da “kesme” denmektedir. Dolayısıyla kullandığımız işaretin adı da “ters kesme işareti”dir. Yalnızca مسأله mes‘ele kelimesinin yazımında bu işaret bulunmaktadır.
Soru 9
Hangi kelimenin çeviriyazı sistemiyle yazımında kapalı e (é) sesinin gösterimi yanlıştır?
Seçenekler
A
كله جك “gélecek”
B
ايتمك étmek,
C
ايل él “yabancı”
D
ييمك yémek
E
يير yér
Açıklama:
Türkçe kelimelerde (ilk hecede) اڍ veya يڍ şeklinde yazılığında bu ses kapalı e (é) ile gösterilebilir: ايتمك étmek, ايل él “yabancı” ييمك yémek يير yér vb. A seçeneğindeki كله جك “gelecek” kelimesinde böyle bir durum yoktur.
Soru 10
Hangisinin çeviriyazı sistemiyle yazımında ہ/ ھ için yanlış harf kullanılmıştır?
Seçenekler
A
كله جك gelecek
B
كلمه مك gelmemek
C
اوه eve
D
بزده bizde
E
يانه يانه yane yane
Açıklama:
E seçeneğindeki يانه يانه kelimesi “yana yana” olarak yazılması gerekirdi.
Soru 11
Tanımı "toplumların var ettikleri bir ürün, bir toplumu oluşturan kişilerin beyinlerindeki ortak görüntüler sistemi" olan kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Dil
B
Yazı
C
Ses
D
Alfabe
E
Metin
Açıklama:
Dil toplumların var ettikleri bir ürün, bir toplumu oluşturan kişilerin beyinlerindeki ortak görüntüler sistemidir.
Bu bilgiye göre doğru cevap A şıkkıdır.
Bu bilgiye göre doğru cevap A şıkkıdır.
Soru 12
"... toplumların var ettikleri bir ürün, bir toplumu oluşturan kişilerin beyinlerindeki ortak görüntüler sistemidir. Bu sistemin kurucu birimleri ...lerdir. ... ise bir araçtır."
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yerlere aşağıdaki seçeneklerden hangisinde verilen kavramlar sırasıyla doğru olarak yerleştirilebilir?
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yerlere aşağıdaki seçeneklerden hangisinde verilen kavramlar sırasıyla doğru olarak yerleştirilebilir?
Seçenekler
A
Ses - Dil - Alfabe
B
Dil - Ses - Yazı
C
Alfabe - Ses - Yazı
D
Dil - Alfabe - Yazı
E
Yazı - Ses- Dil
Açıklama:
Dil toplumların var ettikleri bir ürün, bir toplumu oluşturan kişilerin beyinlerindeki ortak görüntüler sistemidir. Bu sistemin kurucu birimleri seslerdir. Yazı ise bir araçtır.
Bu bilgiler doğrultusunda doğru cevap B şıkkıdır.
Bu bilgiler doğrultusunda doğru cevap B şıkkıdır.
Soru 13
Bugün kullandığımız çeviriyazı sistemimizle ilgili aşağıda verilen cümlelerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Bu sistem her şeyden önce konuşma diline dayanmaktadır.
B
Türkçe'nin uyumlarına bağlı ve bugünkü ortak söyleyişe çok yakındır.
C
Arap asıllı eski alfabeyi bilmeyenler için idealdir.
D
Kaynaklardan elde edilmiş sonuçları yansıtmaktadır.
E
Yazıya değil dönemin konuşma seslerini göstermeye dayalıdır.
Açıklama:
Bu sistem her şeyden önce konuşma diline dayanacak, konuşma dilinin seslerini gösterecektir. Kaynaklardan elde edilmiş sonuçları yansıtacak olan bu seslendirme, görüleceği gibi, Türkçe’nin uyumlarına bağlı, açıkçası bugünkü ortak söyleyişe çok yakın olacaktır. Dilimizin uzun bir dönemi, hemen hemen 400 yıllık bir zaman dilimi için böylesi bir çeviriyazı sistemini seçmek ne
derecede doğru ve yerindedir? Bu sorunun cevabı bizce olumludur; çünkü özellikle Arap asıllı eski alfabeyi iyi bilmeyenler için hiçbir değer ifade etmeyen işaretlerle yüklü, büyük ölçüde yazıya bağımlı, uyumlar başta olmak üzere, Türkçe’nin temel yapı özelliklerini dikkate almayan bir çeviriyazı sisteminin, bir belirsiz dili aksettirmekten öte bir değeri olamaz. İkinci olarak, çeviriyazı alfabemiz bugünkü alfabemizin harflerine eklenmiş az sayıda işaretli harfle zenginleştirilmiş bir alfabe olacak; yazıyı değil, dönemin konuşma seslerini gösterme temeline dayalı bulunacaktır.
Bu bilgiler doğrultusunda doğru cevap C şıkkıdır.
derecede doğru ve yerindedir? Bu sorunun cevabı bizce olumludur; çünkü özellikle Arap asıllı eski alfabeyi iyi bilmeyenler için hiçbir değer ifade etmeyen işaretlerle yüklü, büyük ölçüde yazıya bağımlı, uyumlar başta olmak üzere, Türkçe’nin temel yapı özelliklerini dikkate almayan bir çeviriyazı sisteminin, bir belirsiz dili aksettirmekten öte bir değeri olamaz. İkinci olarak, çeviriyazı alfabemiz bugünkü alfabemizin harflerine eklenmiş az sayıda işaretli harfle zenginleştirilmiş bir alfabe olacak; yazıyı değil, dönemin konuşma seslerini gösterme temeline dayalı bulunacaktır.
Bu bilgiler doğrultusunda doğru cevap C şıkkıdır.
Soru 14
Dilin geçmiş dönemlerinde kullanılmış olan farklı bir alfabeyle yazılmış bir metnin, kullanılmakta olan alfabe ile aktarılmasında güdülen en önemli amaç, aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kullanılan alfabe aracılığıyla başka bir alfabenin harflerini tanıtmak
B
Yazının özelliklerini aktarmak
C
Kolay okunmasını sağlamak
D
Bir dönemde dilin seslerini ve seslendirme sistemini göstermek
E
Metnin içeriğini açıklamak
Açıklama:
Alfabe başka bir dilden alınmışsa, iki dil arasında bulunması olağan farklar yüzünden, yazı sisteminin imkânları yeni işleyişinde uyum güçlüğü çeker; kimi yönden tutarsızlık, kimi yönden de yetersizlik gösterir. Bu durum zaman içinde birtakım çözüm arayışlarına yol açar, birtakım çarelere başvurmak kaçınılmaz olur. Tutarsızlıkların en kötülerinden biri aynı ses için birden çok harfin bulunması, yetersizliklerin en kötüsü ise dile özgelik kazandıran temel seslendirme sistemini yansıtacak sayıda işaret bulunmamasıdır. Arap asıllı eski Türk alfabesi hem tutarsızlık, hem de yetersizlik açısından en çarpıcı örneklerden biridir.
Bu bilgi doğrultusunda doğru cevap D şıkkıdır.
Bu bilgi doğrultusunda doğru cevap D şıkkıdır.
Soru 15
Bir dil döneminin ses sistemini belirlemede en önemli kaynak aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Gezginlerin ve tarihlerin verdiği bilgiler
B
Metinlerde görülen farklı yazılışlar
C
Alfabedeki aynı ses için kullanılmış birden çok işaret
D
Kullanılmış olan alfabe
E
Dolaysız tanıma yoluyla dönemin dilini tasvir etmiş olanların tanıklığı
Açıklama:
Geçmişteki bir dil, ya da bir dilin belli bir dönemi söz konusu olduğunda durum değişir. Bu durumda yapılması gereken iş, dolaylı veriler elde etmek ve sistemi kurma yolunda bunların kılavuzluğuna dayanmaktır. Bu durumda başvurulacak iki ana kaynak vardır: İlk kaynağı dış malzemeler oluşturur. Bu da
o dönemde yaşayıp da söyleyişi dolaysız tanıma yoluyla tasvir etmiş kimselerin tanıklığına dayanır.
Bu bilgi doğrultusunda doğru cevap E şıkkıdır.
o dönemde yaşayıp da söyleyişi dolaysız tanıma yoluyla tasvir etmiş kimselerin tanıklığına dayanır.
Bu bilgi doğrultusunda doğru cevap E şıkkıdır.
Soru 16
Aşağıdaki sözcüklerden hangisinde kalın l sesi vardır?
Seçenekler
A
Nal
B
Lâzım
C
Eylül
D
Lâyık
E
Laf
Açıklama:
B, C, D ve E şıklarındaki sözcüklerde yer alan l sesi ince l'dir. Bir tek A seçeneğindeki l sesi standart l sesidir. Bu nedenle doğru cevap A şıkkıdır.
Soru 17
Kaynak metin yazısındaki her işareti, kullanılmakta olan alfabenin yalın ya da işaretli bir harfiyle karşılamaya ne ad verilir?
Seçenekler
A
Transformasyon
B
Transliterasyon
C
Çeviriyazı
D
Transkripsiyon
E
Fonetik
Açıklama:
Metnin yazıldığı dönem hakkında çeşitli kaynaklardan elde edilmiş veri ve delillere dayanan sonuçları yansıtan yorumlanmış çeviri uygulaması. Birincisi sesleri ve ses değerlerini göz önünde bulundurmaz, kaynak metin yazısındaki her işareti kullanılmakta olan alfabenin yalın ya da işaretli bir harfiyle karşılar. Harften harfe çeviri olduğu için bu tür uygulamaya ‘harf çevirisi (transliterasyon)’ denir. Bu tür uygulamalar ve özel alfabelerin kullanımı dilbilim çalışmalarıyla sınırlıdır. İkincisi tam bir seslendirmedir; metni, yazıldığı dönemin konuşma diline göre aktarmayı amaçlar. Bu uygulama ile, yazılı metinde ayrı işaretlerle gösterilmiş olsun olmasın, bütün ses birimleri düzenlenmiş alfabeyle olması gerektiği gibi yazıya geçirilir.
Bu bilgiye göre doğru cevap B şıkkıdır.
Bu bilgiye göre doğru cevap B şıkkıdır.
Soru 18
Aşağıdaki kelimeleri seslendirdiğinizde duyduğunuz seslere göre, hangi kelimede uzun a'dan önceki damak sesi için çeviriyazı alfabesindeki kalın k harfi kullanılmamalıdır?
Seçenekler
A
Mukâbele
B
Kâtil
C
Kâzım
D
Rekâbet
E
Kâdir
Açıklama:
Altına nokta konmuş k harfi, eski alfabedeki ق içindir. Nokta, patlamalı tonsuz bir art damak ünsüzü olan bu sesin kalınlığını gösterir. Bu sesin ön damaklısını (incesini) alfabemizin k harfi karşılamaktadır: نقطه nota / نكته nükte, قاتل âtil / كافر kâfir gibi. Çeviriyazıda ’nın kullanılması alıntı kelimelerde uzun ünlüden önceki sesin değerini göstermek bakımından gereklidir. [Not. Bugünkü alfabemizdeki k’nin Türkçe kelimelerde ünlülere göre art damaklı ve ön damaklı söylenişi, iki ayrı harfin bulunmasını gerektirmeyecek bir durumdur. Ancak alıntı kelimelerin söylenişini yazıya aktarmak bakımından bunun bir eksiklik olduğu muhakkaktır. Örnek olarak, Türkçe Sözlük’te ‘öldürmek’ anlamındaki kelime katil, bu kökten türeme ‘öldüren’ anlamındaki kelime ise kâtil olarak yazılmıştır. Ama ‘değer’ anlamındaki kadir kelimesi ile yine onunla kök bağı bulunan ve ‘güçlü’ anlamına gelen kelime kadir olarak aynı biçimde yazılmıştır. Halbuki ikincisinde k önündeki ünlü uzundur (kâdir). Öte yandan kâtip, kâfir gibi farklı sesle seslendirilen kelimelerde de uzun ünlüden önceki ünsüz ses aynı harfle yazılmaktadır. Bunlara ünlüsü söyleyişte uzun olan kafile, makale, mukabil, mukavele, mukayese gibi kelimelerde, k’nin yanlış okunmasını önlemek kaygısıyla, bu ünlü uzunluğunun gösterilmiyor olduğunu da ekleyelim. Tutarsızlık ortadadır. Problem, üzerine iki görev yüklenen uzatma işaretinin bu iki görevi birden yerine getirememesinden kaynaklanmakta, bu da, tıpkı geçmişin okuma dilindeki bozukluklar gibi, yazımın yetersizliğinden kaynaklanan bir sonuç olarak bozuk söyleyişlere yol açmaktadır.] Sonuç olarak söyleyişi yansıtmayı amaçlayan bir çeviriyazıda ق için kullanılması kaçınılmazdır.
Bu bilgilerden yola çıkılırsa doğru cevabın C şıkkı olduğu görülecektir.
Bu bilgilerden yola çıkılırsa doğru cevabın C şıkkı olduğu görülecektir.
Soru 19
Çeviriyazı alfabesine göre, aşağıdaki kelimelerin hangisinde gereksiz ya da yanlış harf yoktur?
Seçenekler
A
صوده - sûda
B
خسته لنمق - hastalañmak
C
كيجه - ğece
D
صباح - sabâh
E
جباق - bacâk
Açıklama:
â, î, ô, û
Bu harflerdeki uzatma işaretleri (şapkalar), Arapça ve Farsça kelimelerde hareke karşılığı olan a, i, u ünlülerinin nicelik (uzunluk) değerleri için kullanılmış olan ا elif, ى ye, و vav harflerine karşılıktır: جاهل câhil, بصريت basîret, صورت sûret, زور zôr gibi. Aynı harflerin Türkçe kelimelerde böyle bir değeri bulunmaz; bu yüzden çeviriyazıda herhangi bir değer ifade eden işaretle gösterilmeleri söz konusu değildir. Ancak Türkçe’nin yazım (imlâ) tarihiyle ilgili özel çalışmalarda yazılış durumlarını göstermek amacıyla birtakım işaretler kullanılabilir. Bu tür çalışmalar ise yalnızca ilim dünyasını ilgilendirir.
Bu bilgiler ışığında doğru cevap D şıkkıdır.
Bu harflerdeki uzatma işaretleri (şapkalar), Arapça ve Farsça kelimelerde hareke karşılığı olan a, i, u ünlülerinin nicelik (uzunluk) değerleri için kullanılmış olan ا elif, ى ye, و vav harflerine karşılıktır: جاهل câhil, بصريت basîret, صورت sûret, زور zôr gibi. Aynı harflerin Türkçe kelimelerde böyle bir değeri bulunmaz; bu yüzden çeviriyazıda herhangi bir değer ifade eden işaretle gösterilmeleri söz konusu değildir. Ancak Türkçe’nin yazım (imlâ) tarihiyle ilgili özel çalışmalarda yazılış durumlarını göstermek amacıyla birtakım işaretler kullanılabilir. Bu tür çalışmalar ise yalnızca ilim dünyasını ilgilendirir.
Bu bilgiler ışığında doğru cevap D şıkkıdır.
Soru 20
Dil ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Bir dönemde sesleriyle uyuşumlu olan bir yazma biçimi, bir sonraki dönemde uyuşumsuz duruma gelir.
B
Alfabe ve yazı tek şekilliğe bağımlıdır, olduğu gibi kalma eğilimindedir.
C
Dil durmadan gelişir ve değişir.
D
Harf dediğimiz biçimler giderek göstermesi gereken seslerin karşılığı olmaktan çıkar.
E
Yazının olmaması dilde değişmeye yol açar.
Açıklama:
Dil sürekli olarak değişir. Bu değişimde yazının da etkisi bulunur, ama yazının olmaması hiçbir zaman dilde değişmeye yol açmaz.
Bu bilgiye göre doğru cevap E şıkkıdır.
Bu bilgiye göre doğru cevap E şıkkıdır.
Soru 21
"Bir dilin eski bir döneminde, farklı bir alfabeyle yazılmış metinleri kullanılmakta olan alfabeye aktarma işlemine çeviriyazı (transkripsiyon), bu uygulamada kullanılan alfabeye ise çeviriyazı alfabesi denmektedir. İki alfabe sisteminin farklı olması yüzünden kullanılacak çeviri alfabesinde birtakım ayrı işaretlere yer verilmesi mümkün değildir ve bu olağandır. Ancak asıl önemli olan bu çevirinin dayandığı anlayışların ve amaçların önceden belirlenmesidir. Çeşitli anlayış ve amaçlara göre bu çeviri işlemi de çeşitlenir."
Metinde çeviriyazı ile ilgili verilen bilgilerden hangisi değiştirilmelidir?
Metinde çeviriyazı ile ilgili verilen bilgilerden hangisi değiştirilmelidir?
Seçenekler
A
Çeviriyazının tanımı
B
Çeviriyazı alfabesinin tanımı
C
İki alfabe sisteminin farklı olduğu bilgisi
D
Aynı işaretlere yer verilmesinin mümkün olmadığı
E
Çevirinin dayandığı anlayışların ve amaçların önceden belirlenmesi gerektiği
Açıklama:
Metnin genelinde de anlaşılacağı gibi D seçeneğindeki çeviri alfabesinde birtakım ayrı işaretlere yer verilmesi mümkün değildir seçeneği değiştirilmelidir.
Bir dilin eski bir döneminde, farklı bir alfabeyle yazılmış metinleri kullanılmakta olan alfabeye aktarma işlemine çeviriyazı (transkripsiyon), bu uygulamada kullanılan alfabeye ise çeviriyazı alfabesi denmektedir. İki alfabe sisteminin farklı olması yüzünden kullanılacak çeviri alfabesinde birtakım ayrı işaretlere yer verilmesi gerekebilir ve bu olağandır. Ancak asıl önemli olan bu çevirinin dayandığı anlayışların ve amaçların önceden belirlenmesidir. Çeşitli anlayış ve amaçlara göre bu çeviri işlemi de çeşitlenir.
Bir dilin eski bir döneminde, farklı bir alfabeyle yazılmış metinleri kullanılmakta olan alfabeye aktarma işlemine çeviriyazı (transkripsiyon), bu uygulamada kullanılan alfabeye ise çeviriyazı alfabesi denmektedir. İki alfabe sisteminin farklı olması yüzünden kullanılacak çeviri alfabesinde birtakım ayrı işaretlere yer verilmesi gerekebilir ve bu olağandır. Ancak asıl önemli olan bu çevirinin dayandığı anlayışların ve amaçların önceden belirlenmesidir. Çeşitli anlayış ve amaçlara göre bu çeviri işlemi de çeşitlenir.
Soru 22
"Dil toplumların var ettikleri bir ürün, bir toplumu oluşturan kişilerin beyinlerindeki ortak görüntüler sistemidir. Bu sistemin kurucu birimleri seslerdir. Yazı ise bir araçtır; konuşma dilinde zincirlenen her ses birimini işitme organımızca algılanan değeriyle görme organımızca algılanmak üzere aktarmaya yarar. Bir başka deyişle, dilin varlık
nedeni yazıyı göstermektir. Dilleri genellikle yalnız yazı aracılığıyla tanırız."
Dil, ses ve yazı ilişkisi düşünüldüğünde aşağıdaki seçeneklerden hangisi yanlıştır?
nedeni yazıyı göstermektir. Dilleri genellikle yalnız yazı aracılığıyla tanırız."
Dil, ses ve yazı ilişkisi düşünüldüğünde aşağıdaki seçeneklerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Dilleri genellikle yalnız yazı aracılığıyla tanırız.
B
Dilin varlık nedeni yazıyı göstermektir.
C
Yazı bir araçtır.
D
Sistemin kurucu birimleri seslerdir.
E
Dilleri genellikle yalnız yazı aracılığıyla tanırız.
Açıklama:
Dilin varlık nedeni yazıyı göstermek değil, yazının varlık nedeni dili göstermektir.
Dil toplumların var ettikleri bir ürün, bir toplumu oluşturan kişilerin beyinlerindeki ortak görüntüler sistemidir. Bu sistemin kurucu birimleri seslerdir. Yazı ise bir araçtır; konuşma dilinde zincirlenen her ses birimini işitme organımızca algılanan değeriyle görme organımızca algılanmak üzere aktarmaya yarar. Bir başka deyişle, yazının varlık
nedeni dili göstermektir. Dilleri genellikle yalnız yazı aracılığıyla tanırız.
Dil toplumların var ettikleri bir ürün, bir toplumu oluşturan kişilerin beyinlerindeki ortak görüntüler sistemidir. Bu sistemin kurucu birimleri seslerdir. Yazı ise bir araçtır; konuşma dilinde zincirlenen her ses birimini işitme organımızca algılanan değeriyle görme organımızca algılanmak üzere aktarmaya yarar. Bir başka deyişle, yazının varlık
nedeni dili göstermektir. Dilleri genellikle yalnız yazı aracılığıyla tanırız.
Soru 23
I. Yazı alfabeleri kavramlara dayanan ya da sesçil olarak ifade edilen türlerdedir.
II. Sesçil alfabeler, kelimede birbirini izleyen seslerin oluşturduğu zincirleme dizilişi göstermeyi amaçlar.
III. En ideal alfabe her yalın sesin bir tek işaretle gösterildiği alfabedir.
IV. Bazı dillerin yazı sisteminde ise yalnızca ünsüzlerin gösterilmesiyle yetinilir.
Alfabelere ilişkin yukarıda verilen bilgilerden hangileri doğrudur?
II. Sesçil alfabeler, kelimede birbirini izleyen seslerin oluşturduğu zincirleme dizilişi göstermeyi amaçlar.
III. En ideal alfabe her yalın sesin bir tek işaretle gösterildiği alfabedir.
IV. Bazı dillerin yazı sisteminde ise yalnızca ünsüzlerin gösterilmesiyle yetinilir.
Alfabelere ilişkin yukarıda verilen bilgilerden hangileri doğrudur?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
II - III
C
III - IV
D
I - II - IV
E
I - II - III - IV
Açıklama:
Yazı sistemleri türlü türlüdür. Kimisi, Çince gibi, kavramlara dayanır, kimisi ise sesçildir. Sesçil olanı, kelimede birbirini izleyen seslerin oluşturduğu zincirleme dizilişi göstermeyi amaçlar. Bunların da kimi hecelik, kimi de alfabetiktir, yani sözün en küçük birimlerine dayanır; Türkçe dernek, gezmek, keskinleştirmek, göstereceğim kelimelerinde olduğu gibi.
En ideal alfabe her yalın sesin bir tek işaretle gösterildiği alfabedir. Böyle bir alfabenin kullanıldığı yazı da dilin seslerini karışıklığa yol açmadan gösterebilir.
Kimi dillerin yazı sisteminde ise yalnızca ünsüzlerin gösterilmesiyle yetinilir. Örnek olarak Arap alfabesi.
En ideal alfabe her yalın sesin bir tek işaretle gösterildiği alfabedir. Böyle bir alfabenin kullanıldığı yazı da dilin seslerini karışıklığa yol açmadan gösterebilir.
Kimi dillerin yazı sisteminde ise yalnızca ünsüzlerin gösterilmesiyle yetinilir. Örnek olarak Arap alfabesi.
Soru 24
I. Yaşayan bir dilin seslerini ve bu seslerle kurulmuş sistemini ortaya koymanın yolu dolaysız tanıma yoludur.
II. Yaşayan dilde veri cansızdır, tanıtıcı değeri kaybolmuştur ve kendisine kimlik kazandıran niteliğin ayrıntısına ulaşılamaz.
III. Geçmişteki bir dil için dolaylı veriler elde etmek ve sistemi kurma yolunda verilerin kılavuzluğuna dayanmaktır.
IV. Dolaylı veri toplanırken o dönemde yaşayıp da söyleyişi dolaysız tanıma yoluyla tasvir etmiş kimselerin tanıklığına başvurulur.
V. Dolaylı veri toplamanın diğer yolu ise belli seslerin yazıda gösterilmesindeki çeşitlilik
ve edebiyatta kullanımından elde edilen delillerdir.
Ses sisteminin belirlemenin kaynaklarına ilişkin verilen maddelerden hangileri doğrudur?
II. Yaşayan dilde veri cansızdır, tanıtıcı değeri kaybolmuştur ve kendisine kimlik kazandıran niteliğin ayrıntısına ulaşılamaz.
III. Geçmişteki bir dil için dolaylı veriler elde etmek ve sistemi kurma yolunda verilerin kılavuzluğuna dayanmaktır.
IV. Dolaylı veri toplanırken o dönemde yaşayıp da söyleyişi dolaysız tanıma yoluyla tasvir etmiş kimselerin tanıklığına başvurulur.
V. Dolaylı veri toplamanın diğer yolu ise belli seslerin yazıda gösterilmesindeki çeşitlilik
ve edebiyatta kullanımından elde edilen delillerdir.
Ses sisteminin belirlemenin kaynaklarına ilişkin verilen maddelerden hangileri doğrudur?
Seçenekler
A
I - II
B
III - IV
C
II - III - IV
D
I - III - IV - V
E
I - II - III - IV - V
Açıklama:
Yaşayan bir dilin seslerini ve bu seslerle kurulmuş sistemini ortaya koymanın yolu dolaysız tanıma yoludur. Veri dilde canlıdır, tanıtıcı değeriyle yaşamaktadır ve kendisine kimlik kazandıran niteliği bütün ayrıntısıyla ele verir. Yapılacak şey ses birimlerini yaşamakta olan değerleriyle belirleyip sistemi ortaya koymak, sonra da kullanılmakta
olan işaretler sistemi, yani alfabe ile bu sistemi karşılaştırmaktır. Geçmişteki bir dil, ya da bir dilin belli bir dönemi söz konusu olduğunda durum değişir. Bu durumda yapılması gereken iş, dolaylı veriler elde etmek ve sistemi kurma yolunda bunların kılavuzluğuna dayanmaktır. Bu durumda başvurulacak iki ana kaynak vardır:
1. İlk kaynağı dış malzemeler oluşturur. Bu da o dönemde yaşayıp da söyleyişi dolaysız tanıma yoluyla tasvir etmiş kimselerin tanıklığına dayanır.
2. İkinci kaynak, seslerin dilde iç gelişimi, belli seslerin yazıda gösterilmesindeki çeşitlilik ve edebiyatta kullanımından elde edilen delillerdir.
olan işaretler sistemi, yani alfabe ile bu sistemi karşılaştırmaktır. Geçmişteki bir dil, ya da bir dilin belli bir dönemi söz konusu olduğunda durum değişir. Bu durumda yapılması gereken iş, dolaylı veriler elde etmek ve sistemi kurma yolunda bunların kılavuzluğuna dayanmaktır. Bu durumda başvurulacak iki ana kaynak vardır:
1. İlk kaynağı dış malzemeler oluşturur. Bu da o dönemde yaşayıp da söyleyişi dolaysız tanıma yoluyla tasvir etmiş kimselerin tanıklığına dayanır.
2. İkinci kaynak, seslerin dilde iç gelişimi, belli seslerin yazıda gösterilmesindeki çeşitlilik ve edebiyatta kullanımından elde edilen delillerdir.
Soru 25
I. Alfabede kullanılacak â, î, ô, û harfleri nicelik (uzunluk) değerleri için kullanılmış olan ا elif, ى ye, و vav harflerine karşılıktır.
II. a ve e üzerine konmuş kapalı aksan işareti (´) bu ünsüzlerdeki kapalılık niteliğini gösterir.
III. Altına nokta konmuş k harfi, eski alfabedeki ق içindir.
IV. Altı noktalı g harfini (g), eski alfabedeki غ’ nın süreksiz, yani patlamalı söylendiği yerlerde kullanılmıştır.
Yukarıdaki maddelerin hangileri ünitede kullanılacak alfabenin özelliklerindendir?
II. a ve e üzerine konmuş kapalı aksan işareti (´) bu ünsüzlerdeki kapalılık niteliğini gösterir.
III. Altına nokta konmuş k harfi, eski alfabedeki ق içindir.
IV. Altı noktalı g harfini (g), eski alfabedeki غ’ nın süreksiz, yani patlamalı söylendiği yerlerde kullanılmıştır.
Yukarıdaki maddelerin hangileri ünitede kullanılacak alfabenin özelliklerindendir?
Seçenekler
A
Yalnız III
B
I - II
C
II - IV
D
I - II - IV
E
I - II - III - IV
Açıklama:
Bu harflerdeki uzatma işaretleri (şapkalar), Arapça ve Farsça kelimelerde hareke karşılığı olan a, i, u ünlülerinin nicelik (uzunluk) değerleri için kullanılmış olan ا elif, ى ye, و vav harflerine karşılıktır.
a ve e üzerine konmuş kapalı aksan işareti (´) bu ünsüzlerdeki kapalılık niteliğini gösterir. Buna göre á, a ile e arasında, a’nın daralmış ve incelmiş bir değişiği (varyantı)’dır.
Altına nokta konmuş k harfi, eski alfabedeki ق içindir. Nokta, patlamalı tonsuz bir art damak ünsüzü olan bu sesin kalınlığını gösterir. Bu sesin ön damaklısını (incesini) alfabemizin k harfi karşılamaktadır.
Altı noktalı g harfini (g), eski alfabedeki غ’ nın süreksiz, yani patlamalı söylendiği yerlerde kullanacağız. Nokta, yine sesin kalınlığını gösterir.
a ve e üzerine konmuş kapalı aksan işareti (´) bu ünsüzlerdeki kapalılık niteliğini gösterir. Buna göre á, a ile e arasında, a’nın daralmış ve incelmiş bir değişiği (varyantı)’dır.
Altına nokta konmuş k harfi, eski alfabedeki ق içindir. Nokta, patlamalı tonsuz bir art damak ünsüzü olan bu sesin kalınlığını gösterir. Bu sesin ön damaklısını (incesini) alfabemizin k harfi karşılamaktadır.
Altı noktalı g harfini (g), eski alfabedeki غ’ nın süreksiz, yani patlamalı söylendiği yerlerde kullanacağız. Nokta, yine sesin kalınlığını gösterir.
Soru 26
I. بوملق bulmak
II. باشدن baştan
III. بجاق bacak
IV. صر sabr
V. خسته hasta
Yukarıdaki maddelerden hangileri yazılmayan ünlü (üstün)örneği olarak verilebilir?
II. باشدن baştan
III. بجاق bacak
IV. صر sabr
V. خسته hasta
Yukarıdaki maddelerden hangileri yazılmayan ünlü (üstün)örneği olarak verilebilir?
Seçenekler
A
V - IV - III - II - I
B
V - III - II - I
C
IV - II - I
D
V - IV
E
V - I
Açıklama:
Diğer örnekler için Tablo 4.1'e bakınız.
Türkçe, Arapça ve Farsça kelimelerde yazılmayan ünlüye (üstün) tüm seçenekler örnek olarak verilebilir:
بوملق bulmak
باشدن baştan
جباق bacak
صر sabr
خسته hasta
Türkçe, Arapça ve Farsça kelimelerde yazılmayan ünlüye (üstün) tüm seçenekler örnek olarak verilebilir:
بوملق bulmak
باشدن baştan
جباق bacak
صر sabr
خسته hasta
Soru 27
Aşağıdakilerden hangisi Türkçe, Arapça ve Farsça kelimelerde (son ses olarak) a, e kullanımına örnektir?
Seçenekler
A
هاى hani
B
آلورسه alırsa
C
يمك yemek
D
شهرت şöhret
E
يتيم yetim
Açıklama:
Seçenekler incelendiğinde Türkçe, Arapça ve Farsça kelimelerde (son ses olarak) a, e kullanımına B seçeneğindeki آلورسه alırsa kelimesi uymaktadır.
Soru 28
I. Tarihî dönem metinlerine uygulanmaktadır.
II. Yalnızca harflerin bire bir karşılıklarıyla yapılan çeviri uygulamasıdır.
III. Olgunlaştırılmış metin çeviri yazısı olarak bir türü vardır.
IV. Metnin yazıldığı dönemin kaynaklarını kullanmak yanıltıcıdır.
Yukarıdaki maddelerden hangileri metin çeviriyazısı alfabesinin özellikleri arasında gösterilmektedir?
II. Yalnızca harflerin bire bir karşılıklarıyla yapılan çeviri uygulamasıdır.
III. Olgunlaştırılmış metin çeviri yazısı olarak bir türü vardır.
IV. Metnin yazıldığı dönemin kaynaklarını kullanmak yanıltıcıdır.
Yukarıdaki maddelerden hangileri metin çeviriyazısı alfabesinin özellikleri arasında gösterilmektedir?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
I - II
C
III - IV
D
I - II - III
E
I - II - III - IV
Açıklama:
Dilin eski dönemlerinde kullanılmış olan farklı bir yazının ses işaretlerini (harflerini) kullanılmakta olan alfabelerdeki işaretlerle aktarmaya yarayan alfabe. Tarihî dönem metinlerine uygulandığı için, bu tür alfabelere ‘metin çeviriyazısı alfabesi’ denilir. Bunun iki alt türü vardır:
a. Yalnızca harflerin bire bir karşılıklarıyla yapılan çeviri uygulaması,
b. Metnin yazıldığı dönem hakkında çeşitli kaynaklardan elde edilmiş veri ve delillere
dayanan sonuçları yansıtan yorumlanmış çeviri uygulaması.
Çeviriye kaynaklık eden metinde bulunmayan ses birimi işaretleri, olağan şartlarda bulunması gerektiği var sayılan işaretlerle tamamlandığı için bu tür çeviriyazıya ‘olağanlaştırılmış metin çeviriyazısı’ adı verilir.
a. Yalnızca harflerin bire bir karşılıklarıyla yapılan çeviri uygulaması,
b. Metnin yazıldığı dönem hakkında çeşitli kaynaklardan elde edilmiş veri ve delillere
dayanan sonuçları yansıtan yorumlanmış çeviri uygulaması.
Çeviriye kaynaklık eden metinde bulunmayan ses birimi işaretleri, olağan şartlarda bulunması gerektiği var sayılan işaretlerle tamamlandığı için bu tür çeviriyazıya ‘olağanlaştırılmış metin çeviriyazısı’ adı verilir.
Soru 29
Metin yazımlarında kullanılan alfabe düşünüldüğünde aşağıdaki harf eşleşmelerinden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
ب : b
B
ت : t
C
س: d
D
چ : ç
E
ر : r
Açıklama:
C seçenğindeki س harfinin karşılığı s olmalıdır. Cevaptaki d harfi د şeklinde gösterilir.
Soru 30
I. Büyük harflerin manzum metinlerde mısra başlarında kullanılması yaygın bir uygulamadır.
II. Noktalama işaretleri arasında söz dizimi değerleri bulunan asıl noktalama işaretleri üç nokta, parantez ve kesme işaretleridir.
III. Çeviriyazılı metinlerde yazım kurallarının uygulanması, daha çok biçim yönünden fayda sağlar.
IV. Osmanlı Türkçesi yazımında kelimelerin ve kelime birliklerinin söz içinde görevlerini, işleyişçe değerlerini ayırmaya yarayan işaretlere yer verilmemiştir.
V. Yardımcı işaretler metni düzenli olarak sunmaya yarar.
Yukarıdaki maddelerin hangileri çeviri yazıda uyulması gereken kurallardandır
II. Noktalama işaretleri arasında söz dizimi değerleri bulunan asıl noktalama işaretleri üç nokta, parantez ve kesme işaretleridir.
III. Çeviriyazılı metinlerde yazım kurallarının uygulanması, daha çok biçim yönünden fayda sağlar.
IV. Osmanlı Türkçesi yazımında kelimelerin ve kelime birliklerinin söz içinde görevlerini, işleyişçe değerlerini ayırmaya yarayan işaretlere yer verilmemiştir.
V. Yardımcı işaretler metni düzenli olarak sunmaya yarar.
Yukarıdaki maddelerin hangileri çeviri yazıda uyulması gereken kurallardandır
Seçenekler
A
I - II
B
II - IV
C
I - II - V
D
I - III - IV - V
E
I - II - III - IV - V
Açıklama:
Osmanlı Türkçesi yazımında kelimelerin ve kelime birliklerinin söz içinde görevlerini, işleyişçe değerlerini ayırmaya yarayan işaretlere yer verilmemiştir. Eski yazımda kelimelerin arası bile ayrılmazdı.
Çeviriyazılı metinlerde yazım kurallarının uygulanması, daha çok biçim yönünden fayda sağlar; metni yapı birimleri bakımından çözümlemeye, kimi kelime öbeklerinde kurucu üyeler arasındaki ilişkiyi göstermeye, metni anlamca açıklamaya yarar.
Büyük harflerin manzum metinlerde mısra başlarında kullanılması yaygın bir uygulamadır. Bunun anlamla doğrudan bir ilgisi bulunmaz.
Noktalama işaretleri arasında söz dizimi değerleri bulunan asıl noktalama işaretleri nokta, noktalı virgül, iki nokta, soru ve ünlem işaretleridir.
Söz dizimi değeri bulunmayan işaretler ise yardımcı işaretlerdir. Bunların değerleri yazıya biçim verme yönündendir, metni daha düzenli olarak sunmaya yararlar.
Çeviriyazılı metinlerde yazım kurallarının uygulanması, daha çok biçim yönünden fayda sağlar; metni yapı birimleri bakımından çözümlemeye, kimi kelime öbeklerinde kurucu üyeler arasındaki ilişkiyi göstermeye, metni anlamca açıklamaya yarar.
Büyük harflerin manzum metinlerde mısra başlarında kullanılması yaygın bir uygulamadır. Bunun anlamla doğrudan bir ilgisi bulunmaz.
Noktalama işaretleri arasında söz dizimi değerleri bulunan asıl noktalama işaretleri nokta, noktalı virgül, iki nokta, soru ve ünlem işaretleridir.
Söz dizimi değeri bulunmayan işaretler ise yardımcı işaretlerdir. Bunların değerleri yazıya biçim verme yönündendir, metni daha düzenli olarak sunmaya yararlar.
Soru 31
Aşağıdakilerden hangisi Transkripsiyon'un Türkçe karşılığıdır?
Seçenekler
A
Çeviriyazı
B
Alfabe
C
Gramer
D
Dilbilgisi
E
Kompozisyon
Açıklama:
Bir dilin eski bir döneminde, farklı bir alfabeyle yazılmış metinleri kullanılmakta olan alfabeye aktarma işlemine çeviriyazı (transkripsiyon), bu uygulamada kullanılan alfabeye ise çeviriyazı alfabesi denmektedir.
Soru 32
Fonetik terimi aşağıdakilerden hangisinin karşılığıdır?
Seçenekler
A
Tınlama
B
Sesçil
C
Gramer
D
Alfabe
E
Kafiye
Açıklama:
Sesçil: Dilcilik alanında kullanılan bu terim uluslar arası bir terim olan fonetik
(phonetic) kelimesinin karşılığıdır.
(phonetic) kelimesinin karşılığıdır.
Soru 33
Aşağıdakilerden hangisi "çeviriyazı”nın tanımıdır?
Seçenekler
A
Bir dilin eski bir döneminde farklı bir alfabeyle yazılmış metinleri kullanılmakta olan alfabeye aktarma işlemidir.
B
Bir metnin yanlışlarını düzeltme işidir.
C
Hatalı yazımı düzeltme işlemidir.
D
Bir metnin özetini çıkarma işlemidir.
E
Yazının yönünü değiştirme işlemidir.
Açıklama:
Çeviriyazı, aslında bir metnin yazıldığı dönemin dilindeki ses birimleri ile bunların bildirişim sistemindeki işleyişleri hakkında bilinen ya da türlü kaynaklardan elde edilen değerlerin kullanılmasıyla gerçekleştirilen
bir seslendirme uygulamasıdır.
bir seslendirme uygulamasıdır.
Soru 34
Geçmiş dönemlerinde kullanılmış olan farklı bir alfabeyle yazılmış bir metnin, kullanılmakta olan alfabe ile aktarılmasındaki en önemli amaç, aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Metni açıklamak
B
Bir dönemde dilin seslerini ve seslendirme sistemini göstermek
C
Okumayı kolaylaştırmak
D
Başka alfabelerin harflerini tanıtmak
E
Yazının özelliğini aktarmak
Açıklama:
Çeviriyazı, aslında bir metnin yazıldığı dönemin dilindeki ses birimleri ile bunların bildirişim sistemindeki işleyişleri hakkında bilinen ya da türlü kaynaklardan elde edilen değerlerin kullanılmasıyla gerçekleştirilen
bir seslendirme uygulamasıdır.
bir seslendirme uygulamasıdır.
Soru 35
Aşağıdaki kelimeleri seslendirdiğinizde duyduğunuz seslere göre, hangi kelimede uzun a (â)’dan önceki damak sesi için çeviriyazı alfabesindeki
k harfi kullanılmamalıdır?
k harfi kullanılmamalıdır?
Seçenekler
A
kâtil
B
kâdir
C
kâzım
D
rekâbet
E
mukâbele
Açıklama:
Öte yandan kâtip, kâfir gibi farklı sesle seslendirilen kelimelerde de uzun ünlüden önceki ünsüz ses aynı harfle yazılmaktadır. Bunlara ünlüsü söyleyişte uzun olan kafile, makale, mukabil, mukavele, mukayese gibi kelimelerde, k’nin yanlış okunmasını önlemek kaygısıyla, bu ünlü uzunluğunun gösterilmiyor olduğunu da ekleyelim.
Soru 36
Kaynak metin yazısındaki her işareti, kullanılmakta olan alfabenin yalın ya da işaretli bir harfiyle karşılamaya ne ad verilir?
Seçenekler
A
Transliterasyon
B
Çeviriyazı
C
Transformasyon
D
Fonetik
E
Transkripsiyon
Açıklama:
Birincisi sesleri ve ses değerlerini göz önünde bulundurmaz, kaynak metin yazısındaki her işareti kullanılmakta olan alfabenin yalın ya da işaretli bir harfiyle karşılar. Harften harfe çeviri olduğu için bu tür uygulamaya
‘harf çevirisi (transliterasyon)’ denir.
‘harf çevirisi (transliterasyon)’ denir.
Soru 37
Kalın l aşağıdakilerin hangisinde yer almıştır?
Seçenekler
A
lüle
B
eylül
C
lazîm
D
mal
E
layîk
Açıklama:
Türkçe’nin sistemine uygun bir söyleyiş özelliği kazanmış oldukları anlaşılmaktadır. Bugün de kalın l ile söylediğimiz mal, fal, nal, hâsıl, hâsılat gibi kelimelerin bu söylenişleri, hiç şüphesiz, Osmanlı Türkçesi dönemi konuşma dilinin uzantısıdır.
Soru 38
Aşağıdaki kelimelerden hangisi yazıldığından başka biçimde de telaffuz edilebilmektedir?
Seçenekler
A
bacanak
B
açacak
C
kaçak
D
kolçak
E
saçak
Açıklama:
Çeviriyazı alfabesi, yukarıda verdiğimiz alfabede görüldüğü gibi, kullanılmakta olan alfabeye eklenmiş birtakım işaret ve işaretli harflerin yer aldığı bir alfabedir. Daha önce de belirttiğimiz üzere, çeviri çeşitli anlayış ve amaçlara dayanır, dolayısıyla kullanılacak alfabe de değişir ve çeşitlenir.
Soru 39
Aşağıdaki kelimelerin hangisinde ince l vardır?
Seçenekler
A
felek
B
salmak
C
olmak
D
kal
E
bulanmak
Açıklama:
Türkçe kelimelerde (ince), Arapça ve Farsça kelimelerde (ince)
كل gel, سيل sil, بيلمك bilmek, فلك felek, فلاكت
felâket, لاكن lâkin, لاله lâle, لالا lâlâ
كل gel, سيل sil, بيلمك bilmek, فلك felek, فلاكت
felâket, لاكن lâkin, لاله lâle, لالا lâlâ
Soru 40
Dil ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Yazının olmaması dilde değişmeye yol açar
B
Daima gelişir ve değişir
C
Bir dönemde sesleriyle uyuşumlu olan bir yazma biçimi, bir sonraki dönemde uyuşumsuz duruma gelir; bu nedenle değişikliği yansıtabilmesi amacıyla değiştirilir.
D
Alfabe ve yazı tek şekilliğe bağımlıdır, olduğu
gibi kalma eğilimindedir.
gibi kalma eğilimindedir.
E
Harf dediğimiz biçimler giderek göstermesi gereken seslerin karşılığı olmaktan çıkar.
Açıklama:
Bir dilin tarihinde değişme basamaklarının ancak birinde görülen denklik ve uyuşum sonraki basamakta görülmez; çünkü gelişme süreğen, yazım ise durağandır. Biri durmaz, ilerler; öbürü öylece kalır. Sonuç olarak
uyuşmazlık hep sürer gider.
uyuşmazlık hep sürer gider.
Soru 41
"Çeviriyazı" teriminin karşılığı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Transliterasyon
B
Transkripsiyon
C
Transfer
D
Transformasyon
E
Transistör
Açıklama:
Bir dilin eski bir döneminde, farklı bir alfabeyle yazılmış metinleri kullanılmakta olan alfabeye aktarma işlemine çeviriyazı (transkripsiyon), bu uygulamada kullanılan alfabeye ise çeviriyazı alfabesi denmektedir.
Çeviriyazı teriminin karşılığı olarak transkripsiyon kelimesi kullanılmaktadır.
Çeviriyazı teriminin karşılığı olarak transkripsiyon kelimesi kullanılmaktadır.
Soru 42
Manzum metinlerdeki kafiyenin, mensur metinlerdeki karşılığını ifade eden terim aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Seci
B
Vezin
C
Redif
D
Ahenk
E
Uyum
Açıklama:
Manzum eserlerde kafiye ses denklikleriyle sürekli bir uyumu sağlar. Bu ahenk mensur metinlerde de karşımıza çıkar. Mensur metinlerdeki ses denkliklerine seci adı verilir.
Nazımdaki kafiyenin nesirdeki karşılığı secidir.
Nazımdaki kafiyenin nesirdeki karşılığı secidir.
Soru 43
"Dilcilik alanında kullanılan ve uluslararası bir terim olan fonetik(phonetic) kelimesinin karşılığıdır."
Yukarıda tanımı verilen terim aşağıdakilerden hangisidir?
Yukarıda tanımı verilen terim aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Sesteş
B
Eşanlamlı
C
Sessiz
D
Sesçil
E
Sesletim
Açıklama:
Sesçil: Dilcilik alanında kullanılan bu terim uluslar arası bir terim olan fonetik (phonetic) kelimesinin karşılığıdır.
Yukarıda tanımı verilen terim sesçil'dir.
Yukarıda tanımı verilen terim sesçil'dir.
Soru 44
ث için kullanılan çeviriyazı işareti aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
s
B
ṣ
C
s̱
D
s̄
E
s̮
Açıklama:
Peltek s olarak bildiğimiz harfin (ث) çeviriyazı işareti s̱ şeklindedir.
Soru 45
ح harfi için kullanılan çeviriyazı işareti aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
ḥ
B
ḫ
C
h
D
ẖ
E
ḣ
Açıklama:
Ha harfi ( ح) için kullanılan çeviriyazı işareti h'nin altında nokta ile yani "ḥ" ile gösterilir.
Soru 46
Bir metinde karşımıza çıkan و harfi hangi sesin karşılığı olarak kullanılamaz?
Seçenekler
A
ö
B
u
C
û
D
v
E
î
Açıklama:
و harfi o,ö,u,ü,v,û,ô seslerinin karşılığı olarak kullanılabilir. Ama î sesinin karşılığı olarak kullanılamaz.
Soru 47
Aşağıdakilerden hangisi Arap alfabesine Farslar tarafından eklenmiş harflerden biridir?
Seçenekler
A
ث
B
پ
C
ذ
D
ش
E
غ
Açıklama:
Arap alfabesine Farslar پ, چ, ve ژ harflerini eklemiştir.
Arap alfabesine Farsların eklediği harflerden biri پ'dir.
Arap alfabesine Farsların eklediği harflerden biri پ'dir.
Soru 48
I. ت - ṭ II. ز - ż III. ص - s̱ IV. ح - ḥ V. ن - ñ
Yukarıda verilen harf-çeviriyazı eşleştirmelerinden hangileri yanlıştır?
Yukarıda verilen harf-çeviriyazı eşleştirmelerinden hangileri yanlıştır?
Seçenekler
A
I, II, III ve V
B
I, IV ve V
C
II, III ve IV
D
III, IV ve V
E
II ve III
Açıklama:
I. ت - ṭ II. ز - ż III. ص - s̱ IV. ح - ḥ V. ن - ñ şeklinde verilen eşleştirmelerin doğru şekli şöyle olmalıdır:
I. ت - t II. ز - z III. ص - ṣ IV. ح - ḥ V. ن - n
Verilen öncüllerden yalnızca IV numaradaki harfin çeviriyazı işareti doğru verilmiştir. Diğerleri yanlıştır.
I. ت - t II. ز - z III. ص - ṣ IV. ح - ḥ V. ن - n
Verilen öncüllerden yalnızca IV numaradaki harfin çeviriyazı işareti doğru verilmiştir. Diğerleri yanlıştır.
Soru 49
bīmār şeklinde çeviriyazı işaretleriyle yazılan kelimenin Arap harfleriyle doğru yazımı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
بمار
B
بومار
C
بمر
D
بيمار
E
پینار
Açıklama:
bīmār kelimesinin Arap harfleriyle doğru yazımı بيمار şeklinde olmalıdır.
Soru 50
فضولى kelimesinin çeviriyazı işaretleriyle yazımı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Fuzuli
B
Fuzûlî
C
Fużūlī
D
Fuẓulī
E
Fuẕūlī
Açıklama:
فضولى kelimesinin çeviriyazı işaretleriyle yazımı Fużūlī şeklindedir.
Soru 51
Transkripsiyon teriminin doğru tanımı aşağıdaki şıklardan hangisinde mevcuttur?
Seçenekler
A
Farklı bir alfabeyle kaleme alınan metinleri, kullanılmakta olan alfabeye aktarma işine transkripsiyon (çeviriyazı) denilmektedir.
B
Toplumun bireylerinin beyinlerindeki ortak görüntüler sistemine ve bu anlamda var ettikleri ürüne denilmektedir.
C
Bir dilin tarihindeki değişme basamaklarının birinde görülen denklik ve uyuşumdur.
D
Eski yazımın başlangıçtan beri benimsediği ana kural, alıntı ve kelimelerin yazımlarının değiştirilmesidir.
E
Farklı bir dilde yazılan metinlerin Türkçe'ye tercüme faaliyetidir.
Açıklama:
Çeviriyazının ne olduğunu kavrayıp onu tanımlayabileceksiniz.
Bir dilin eski bir döneminde, farklı bir alfabeyle yazılmış metinleri kullanılmakta olan alfabeye aktarma işlemine çeviriyazı (transkripsiyon), bu uygulamada kullanılan alfabeye ise çeviriyazı alfabesi denmektedir.
Bir dilin eski bir döneminde, farklı bir alfabeyle yazılmış metinleri kullanılmakta olan alfabeye aktarma işlemine çeviriyazı (transkripsiyon), bu uygulamada kullanılan alfabeye ise çeviriyazı alfabesi denmektedir.
Soru 52
Aşağıdaki yazı-okuma eşleştirmelerinden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
درنك dernek
B
بركت bereket
C
كزمك sezmek
D
فرصت fırsat
E
كسكينلشدرمك keskinleştirmek
Açıklama:
Çeviriyazı alfabesinin hangi amaçlarla kullanıldığını açıklayabileceksiniz.
Doğru cevap C şıkkıdır. D şıkkındaki hata düzeltilmiştir.
Doğru cevap C şıkkıdır. D şıkkındaki hata düzeltilmiştir.
Soru 53
Aşağıdakilerden hangisi Arapçanın ? (hemze) ve ? (ayın) harfleri yerine kullanılacaktır ?
Seçenekler
A
â
B
á
C
‘ (kesme işareti)
D
ñ
E
é
Açıklama:
Ünitelerde kullanacağımız çeviriyazı sistemini ve alfabesini tanıyıp, uygulayabileceksiniz.
Soru 54
Aşağıdaki işaretli harf gruplarından hangisi Arapça ve Farsça kelimelerde hareke karşılığı olan a, i, u ünlülerinin nicelik (uzunluk) değerleri için kullanılmış olan ? elif, ? ye, ? vav harflerine karşılıktır?
Seçenekler
A
l, â, î, ô
B
ñ, î, ô, û
C
?, k, â, î
D
á, é, ô, û
E
â, î, ô, û
Açıklama:
Ünitelerde kullanacağımız çeviriyazı sistemini ve alfabesini tanıyıp, uygulayabileceksiniz.
Soru 55
"Bir metnin yazıldığı dönemin dilindeki ses birimleri ile bunların bildirişim sistemindeki işleyişleri hakkında bilinen ya da türlü kaynaklardan elde edilen değerlerin kullanılmasıyla gerçekleştirilen seslendirme uygulaması" aşağıdakilerden hangisiyle adlandırılır?
Seçenekler
A
çeviriyazı
B
yazı çevirisi
C
harf çevirisi
D
dolaylı aktarma
E
dolaysız tanıma
Açıklama:
Çeviriyazı, aslında bir metnin yazıldığı dönemin dilindeki ses birimleri ile bunların
bildirişim sistemindeki işleyişleri hakkında bilinen ya da türlü kaynaklardan elde edilen değerlerin kullanılmasıyla gerçekleştirilen bir seslendirme uygulamasıdır.
bildirişim sistemindeki işleyişleri hakkında bilinen ya da türlü kaynaklardan elde edilen değerlerin kullanılmasıyla gerçekleştirilen bir seslendirme uygulamasıdır.
Soru 56
Aşağıdakilerden hangisi "dil" kavramı ile ilgili doğru bir yargıdır?
Seçenekler
A
Dilin varlık nedeni yazıyı göstermektir.
B
Dilleri genellikle yalnız yazı aracılığıyla tanırız.
C
Dil, değişken değildir.
D
Dil, toplumların varettiği bir ürün değildir.
E
Dilin kurucu birimleri cümlelerdir.
Açıklama:
Dil toplumların var ettikleri bir ürün, bir toplumu oluşturan kişilerin beyinlerindeki ortak görüntüler sistemidir. Bu sistemin kurucu birimleri seslerdir. Yazı ise bir araçtır; konuşma dilinde zincirlenen her ses birimini işitme organımızca algılanan değeriyle görme organımızca algılanmak üzere aktarmaya yarar. Bir başka deyişle, yazının varlık nedeni dili göstermektir. Dilleri genellikle yalnız yazı aracılığıyla tanırız.
Soru 57
Aşağıdakilerden hangisi "Osmanlı Türkçesi yazımı" konusunda söylenemez?
Seçenekler
A
Arap alfabesiyle yazılmıştır.
B
Alıntı kelimelerin yazımı korunmuştur.
C
Başka bir dilden aktarılmış kelimelerin nasıl söylendiği yazımdan kolaylıkla belirlenir.
D
Aynı ses için birden çok harf bulunur.
E
Tutarsızlık ve yetersizlik sorunu vardır.
Açıklama:
Halbuki başka bir dilden aktarılmış kelimelerin yazılışı bir dönemde o kelimenin nasıl söylendiğini belirlemenin en kestirme ve güvenli yoludur. Ne yazık ki, Osmanlı Türkçesi yazımı böyle bir uygulamaya yer vermemiştir.
Soru 58
Aşağıdakilerden hangisi "dolaysız tanıma" ile ilgili söylenebilir?
Seçenekler
A
Veri dilde tanıtıcı değeriyle yaşamaz.
B
Geçmişteki bir dil, ya da bir dilin belli bir dönemi söz konusu olduğunda yararlanılır.
C
Başvurulacak iki ana kaynağı vardır.
D
Yaşayan bir dilin seslerini ve bu seslerle kurulmuş sistemini ortaya koymanın yoludur.
E
Kullanılmakta olan işaretler sistemi, yani alfabe ile karşılaştırma yapılamaz.
Açıklama:
Yaşayan bir dilin seslerini ve bu seslerle kurulmuş sistemini ortaya koymanın yolu dolaysız tanıma yoludur. Veri dilde canlıdır, tanıtıcı değeriyle yaşamaktadır ve kendisine kimlik kazandıran niteliği bütün ayrıntısıyla ele verir. Yapılacak şey ses birimlerini yaşamakta olan değerleriyle belirleyip sistemi ortaya koymak, sonra da kullanılmakta olan işaretler sistemi, yani alfabe ile bu sistemi karşılaştırmaktır. Geçmişteki bir dil, ya da bir dilin belli bir dönemi söz konusu olduğunda durum değişir. Bu durumda yapılması gereken iş, dolaylı veriler elde etmek ve sistemi kurma yolunda bunların kılavuzluğuna dayanmaktır. Bu durumda başvurulacak iki ana kaynak vardır.
Soru 59
د / ط / ت ; ظ , ض / ذ / ز ; ...... harflerinde görülen nöbetleşmeler bulundukları hecelerin kalın-ince sıralarını göstermeye yarar. cümlesindeki boşluğa aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?
Seçenekler
A
ج /چ
B
غ /ع
C
ك /ل
D
ف / ق
E
س / ص
Açıklama:
د / ط / ت ; ظ , ض / ذ / ز ; س/ص / harflerinde görülen nöbetleşmeler bulundukları hecelerin kalın-ince sıralarını göstermeye yarar.
Soru 60
"Metin Yayımlarında Kullanılan Çeviriyazı Alfabesi"nde "ż", harfi aşağıdakilerden hangisini gösterir?
Seçenekler
A
ض
B
ص
C
ذ
D
ظ
E
ز
Açıklama:
"Metin Yayımlarında Kullanılan Çeviriyazı Alfabesi"nde "ż", harfi ض dat harfini gösterir.
Soru 61
Aşağıdakilerden hangisinde kef harfinin gösterdiği harf, farklıdır?
Seçenekler
A
كمال
B
آكمق
C
اكسوك
D
كمال
E
اسكى
Açıklama:
آكمق anmak kelimesinde nazal n'yi gösterir. Diğer şıklarda k harfini ifade eder.
Soru 62
Aşağıdakilerden hangisi Osmanlı Türkçesi yazımında hem ünlü hem ünsüz harfi karşılar?
Seçenekler
A
vav
B
nun
C
kaf
D
kef
E
pe
Açıklama:
Vav harfi, و, Türkçe kelimelerde u, o, ü, ö'yü, Arapça ve Farsça kelimelerde û'yu, Türkçe, Arapça ve Farsça kelimelerde v'yi gösterir.
Soru 63
Aşağıdakilerden hangisinde kalın l vardır?
Seçenekler
A
melek
B
bulanmak
C
lale
D
limon
E
felaket
Açıklama:
ł Türkçe kelimelerde (kalın) قال kał, ول ب buł, صالمق sałmaḳ, لمق او ołmak,
بولنمق bułanmak
بولنمق bułanmak
Soru 64
Aşağıdakilerden hangisinde yazılmayan bir ünlü vardır?
Seçenekler
A
ايليق
B
آباد
C
آبلا
D
ال
E
سفر
Açıklama:
Sefer سفر keimesinde kısa ünlü olan e'ler yazılmaz.
Soru 65
Bir dilin eski bir döneminde, farklı bir alfabeyle yazılmış metinleri kullanılmakta olan alfabeye aktarma işlemine ne denir?
Seçenekler
A
Çeviriyazı
B
Di
C
Ses
D
Yazı
E
Ölçü
Açıklama:
Bir dilin eski bir döneminde, farklı bir alfabeyle yazılmış metinleri kullanılmakta olan alfabeye aktarma işlemine çeviriyazı (transkripsiyon) denir.
Soru 66
Toplumların var ettikleri bir urun, bir toplumu oluşturan kişilerin beyinlerindeki ortak görüntüler sistemine ne ad verilir?
Seçenekler
A
Ses
B
Dil
C
Yazı
D
Alfabe
E
Bağlaç
Açıklama:
Toplumların var ettikleri bir urun, bir toplumu oluşturan kişilerin beyinlerindeki ortak görüntüler sistemine dil denir.
Soru 67
Toplumların var ettikleri bir urun, bir toplumu oluşturan kişilerin beyinlerindeki ortak görüntüler sisteminin kurucu birimlerine ne ad verilir?
Seçenekler
A
Çeviriyazı
B
Rakam
C
Alfabe
D
Yazı
E
Sesler
Açıklama:
Dil toplumların var ettikleri bir ürün, bir toplumu oluşturan kişilerin beyinlerindeki ortak görüntüler sistemidir. Bu sistemin kurucu birimleri seslerdir. Yazı ise bir araçtır; konuşma dilinde zincirlenen her ses birimini işitme organımızca algılanan değeriyle görme organımızca algılanmak üzere aktarmaya yarar.
Soru 68
Konuşma dilinde zincirlenen her ses birimini işitme organımızca algılanan değeriyle görme organımızca algılanmak üzere aktarmaya yarayan yapıya ne ad verilir?
Seçenekler
A
Ses
B
Alfabe
C
Dil
D
Çeviri
E
Yazı
Açıklama:
Konuşma dilinde zincirlenen her ses birimini işitme organımızca algılanan değeriyle görme organımızca algılanmak üzere aktarmaya yarayan yapıya yazı denir.
Soru 69
Dilcilik alanında kullanılan “sesçil” teriminin uluslararası karşılığı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Ünlü
B
Manzum
C
Kafiye
D
Fonetik
E
Ünsüz
Açıklama:
Fonetik, dilcilik alanında kullanılan “sesçil” teriminin uluslararası karşılığıdır.
Soru 70
a, i, o, u harflerindeki uzatma işaretleri (şapkalar), Arapca ve Farsca kelimelerde hareke karşılığı olan a, i, u ünlülerinin nicelik (uzunluk) değerleri icin kullanılmış olan aşağıdaki hangi harflere karşılıktır?
Seçenekler
A
ب be, خ hı , ز ze
B
ا elif, ى ye, و vav
C
خ hı , ز ze , س sin
D
ز ze, ا elif, س sin
E
س sin, ى ye, و vav
Açıklama:
a, i, o, u harflerindeki uzatma işaretleri (şapkalar), Arapca ve Farsca kelimelerde hareke karşılığı olan a, i, u ünlülerinin nicelik (uzunluk) değerleri icin kullanılmış olan elif, ye ve vav harflerine karşılıktır.
Soru 71
Dilin eski dönemlerinde kullanılmış olan farklı bir yazının ses işaretlerini (harflerini) kullanılmakta olan alfabelerdeki işaretlerle aktarmaya yarayan alfabeye ne ad verilir?
Seçenekler
A
Harf çevirisi
B
Translate
C
Sesçil
D
Metin çeviriyazısı alfabesi
E
Fonetik
Açıklama:
Dilin eski dönemlerinde kullanılmış olan farklı bir yazının ses işaretlerini (harflerini) kullanılmakta olan alfabelerdeki işaretlerle aktarmaya yarayan alfabeye metin çeviriyazısı alfabesi denir.
Soru 72
Harften harfe çeviri uygulamasına ne ad verilir?
Seçenekler
A
Transliterasyon
B
Harf çevirisi
C
Translate
D
Sesçil
E
Metin çeviriyazısı alfabesi
Açıklama:
Harften harfe çeviri uygulamasına transliterasyon denir.
Soru 73
Çeviriye kaynaklık eden metinde bulunmayan ses birimi işaretleri, olağan şartlarda bulunması gerektiği var sayılan işaretlerle tamamlandığı çeviriyazıya ne ad verilmektedir?
Seçenekler
A
Metin çeviriyazısı alfabesi
B
Olağanlaştırılmış metin çeviriyazısı
C
Translate
D
Alfabe
E
Sesçil
Açıklama:
Çeviriye kaynaklık eden metinde bulunmayan ses birimi işaretleri, olağan şartlarda bulunması gerektiği var sayılan işaretlerle tamamlandığı çeviriyazıya olağanlaştırılmış metin çeviriyazısı denir.
Soru 74
Metin yayımlarında kullanılan çeviriyazı alfabesinde “ و وا ” harflerinin karşılığı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
f / g
B
e / i
C
ı / i
D
ô / ö
E
g / ğ
Açıklama:
Harflerin karşılığı ô / ö şeklindedir.
Soru 75
Arap harfli eski Türk alfabesiyle yazılmış bir Osmanlı Türkçesi metninin bugünkü Latin asıllı alfabemizle yazıya geçirilmesine ne ad verilir?
Seçenekler
A
Ölçü
B
Dil
C
Ses
D
Yazı
E
Çeviriyazı
Açıklama:
Arap harfli eski Türk alfabesiyle yazılmış bir Osmanlı Türkçesi metninin bugünkü Latin asıllı alfabemizle yazıya geçirilmesine çeviriyazı (transkripsiyon) denir.
Soru 76
Aşağıdakilerden hangisi ض ünsüzünün çeviriyazıdaki karşılığıdır?
Seçenekler
A
ç
B
j
C
ż
D
ş
E
ẕ
Açıklama:
ض ünsüzünün karşılığı ḍ veya ż şeklindedir.
Soru 77
Aşağıdaki harflerden hangisi Türkçeye aktarıldığında ayırt edici bir işaretle gösterilmez?
Seçenekler
A
ﺚ
B
ﺡ
C
ﺺ
D
ﺶ
E
ﻈ
Açıklama:
ﺶ harfi Türkçeye aktarıldığında ayırt edici bir işaretle gösterilmez.
Soru 78
Aşağıdakilerden hangisinin Türkçeye aktarılması durumunda transkripsiyon işaretleri kullanılmaz?
Seçenekler
A
keder
B
sabr
C
zikr
D
kayd
E
ilm
Açıklama:
Seçeneklerden “keder” kelimesinin Türkçeye aktarılması durumunda herhangi bir çeviriyazı işareti kullanılmaz.
Soru 79
Dilcilik alanında kullanılan “sesçil” teriminin uluslararası karşılığı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Ünlü
B
Manzum
C
Kafiye
D
Fonetik
E
Ünsüz
Açıklama:
Fonetik, dilcilik alanında kullanılan “sesçil” teriminin uluslararası karşılığıdır.
Soru 80
Aşağıdakilerden hangisinde ﺘﻌﻟﻴﻡ kelimesinin çeviriyazısı doğru verilmiştir?
Seçenekler
A
tâlim
B
talim
C
ta’lîm
D
taallim
E
taliym
Açıklama:
. ﺘﻌﻟﻴﻡ kelimesinin çeviriyazısı ta’lîm şeklindedir.
Soru 81
Aşağıdaki kelimelerden hangisinin yazımında ñ (genizsi n) kullanılmaz?
Seçenekler
A
sonlanmak
B
anlamak
C
yanılmak
D
bunalmak
E
sevinmek
Açıklama:
Sonlanmak, anlamak, yanılmak, ve bunalmak kelimelerin yazımında ñ (nazal n) kullanılır ancak sevinmek kelimesinin yazımında kullanılmaz.
Soru 82
Çeviriyazıda ķ şeklinde gösterilen ünsüz aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
ق
B
چ
C
ژ
D
ب
E
ل
Açıklama:
Çeviriyazıda ķ şeklinde gösterilen ünsüz, Arap alfabesinde ق (kaf) şeklindedir.
Soru 83
I. Bir dilin bütün konuşma seslerini göstermeye çalışır.
II. Tarihî dönem metinleri için gereklidir.
III. Yerel ağızlardaki harfleri aktarır.
IV. İlim çevrelerinde kullanılır
Aşağıdakilerden hangisi veya hangileri sesçil (fonetik) çeviriyazı alfabesi ile ilgilidir?
II. Tarihî dönem metinleri için gereklidir.
III. Yerel ağızlardaki harfleri aktarır.
IV. İlim çevrelerinde kullanılır
Aşağıdakilerden hangisi veya hangileri sesçil (fonetik) çeviriyazı alfabesi ile ilgilidir?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
I, III
C
II, IV
D
I, III, IV
E
I, II, III
Açıklama:
Sesçil (fonetik) çeviriyazı alfabesi, bir dilin bütün konuşma seslerini göstermeye, kişilerin söyleyişlerindeki farklı sesleri, yerli ağızlarda görülen ses çeşitlerini aktarmaya yarayan alfabe. Daha çok ağız çalışmalarında görülen bu tür alfabeler yalnız ilim çevrelerinde kullanılır.
Soru 84
Aşağıdaki kelimelerin hangisinin Arap harfli yazımında ق (kaf) vardır?
Seçenekler
A
kemal
B
hakaret
C
zekâ
D
kesik
E
felek
Açıklama:
Hakaret kelimesinin Arap harfli yazımında ق (kaf) vardır Diğer kelimeler ise ك (kef) ile yazılır.
Soru 85
“Dil ………… , alfabe ise ……………… . ” ifadesindeki boşluklara sırasıyla aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?
Seçenekler
A
gelişir - değişir
B
olduğu gibi kalır - gelişir
C
sabittir - değişir
D
olduğu gibi kalma eğilimindedir
E
değişir - olduğu gibi kalma eğilimindedir
Açıklama:
Dil değişir, alfabe ise olduğu gibi kalma eğilimindedir.
Soru 86
Metin yayımlarında kullanılan çeviriyazı alfabesinde “ ك ” harfinin karşılığı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
y
B
z
C
k
D
l
E
m
Açıklama:
Bu harfin karşılıkları k, g ve/veya ñ şeklindedir, Seçeneklerde “k” yer almaktadır.
Soru 87
Seçeneklerden hangisi bir alfabede bulunması gereken en önemli özelliktir?
Seçenekler
A
Harf sayısının fazla olması
B
Yazımının kolay olması
C
Dünyada yaygın olması
D
Dildeki tüm sesleri göstermesi
E
Öğrenilmesinin kolay olması
Açıklama:
Bir alfabe dilin seslerini hiçbir karışıklığa yol açmadan gösterebilmelidir. Başka bir dilden alınmamış, yani daha önce kullanılmış olmaktan doğan tutarsızlık ve kusurları bulunmayan bir alfabe başlangıçta dilin seslerini en uygun biçimde yansıtabilecektir. Ne var ki yazıyla söyleyiş arasındaki uyum kısa sürede bozulacağı için, onun da yine tutarsızlık ve kusurlara bürünmesi kaçınılmazdır.
Soru 88
I. Dış Malzemeler
II. Yerel Söyleyişler
III. Seslerin Edebiyatta Kullanımından Elde Edilen Deliller
IV. Halklılaştırılmış Kelimeler
Aşağıdakilerden hangisi veya hangileri ses sisteminin belirlemenin temel iki kaynağıdır?
II. Yerel Söyleyişler
III. Seslerin Edebiyatta Kullanımından Elde Edilen Deliller
IV. Halklılaştırılmış Kelimeler
Aşağıdakilerden hangisi veya hangileri ses sisteminin belirlemenin temel iki kaynağıdır?
Seçenekler
A
I ve II
B
I ve III
C
II ve III
D
III ve IV
E
II, III ve IV
Açıklama:
Geçmişteki bir dil, ya da bir dilin belli bir dönemi söz konusu olduğunda durum değişir. Bu durumda yapılması gereken iş, dolaylı veriler elde etmek ve sistemi kurma yolunda bunların kılavuzluğuna dayanmaktır. Bu durumda başvurulacak iki ana kaynak vardır: İlk kaynağı dış malzemeler oluşturur. Bu da o dönemde yaşayıp da söyleyişi dolay-sız tanıma yoluyla tasvir etmiş kimselerin tanıklığına dayanır. İkinci kaynak, seslerin dilde iç gelişimi, belli seslerin yazıda gösterilmesindeki çeşitlilik ve edebiyatta kullanımından elde edilen delillerdir.
Soru 89
Aşağıdaki alfabelerden hangisi kavramlara dayalıdır?
Seçenekler
A
Osmanlı alfabesi
B
Arap alfabesi
C
Fars alfabesi
D
Çin alfabesi
E
Latin alfabesi
Açıklama:
Yazı sistemleri türlü türlüdür. Kimi Çince gibi, kavramlara dayanır kimi ise sesçildir. Sesçil olanı, kelimede birbirini izleyen seslerin oluşturduğu zincirleme dizilişi göstermeyi amaçlar. Bunların da kimi hecelik kimi de alfabetiktir yani sözün en küçük birimlerine dayanır; Türkçe dernek, gezmek, keskinleştirmek, göstereceğim kelimelerinde olduğu gibi.
Soru 90
Aşağıdaki ifadelerden hangisi ideal alfabeyi en iyi şekilde nitelemektedir?
Seçenekler
A
Geçmişinin çok eski zamanlara dayalı olması
B
Çok sayıda ulus tarafından kullanılıyor olması
C
Harf sayısının çok fazla olması
D
Her yalın sesin tek bir işaretle gösterilmesi
E
Yazımının ve okunmasının kolay olması
Açıklama:
En ideal alfabe her yalın sesin bir tek işaretle gösterildiği alfabedir. Böyle bir alfabenin kullanıldığı yazı da dilin seslerini karışıklığa yol açmadan gösterebilir. Bu açıdan bugünkü alfabemizin konuşma zincirindeki her sesi birer işaretle gösteren oldukça ideal bir alfabe olduğunu söyleyebiliriz.
Soru 91
Seçeneklerdekilerden hangisi kullanılacak olan çeviriyazı sistemindeki işaretli harflerden biri değildir?
Seçenekler
A
î
B
ℏ
C
ô
D
û
E
â
Açıklama:
Kullanacağımız işaretli harfler şunlardır: â, î, ô, û, á, é, ḳ, k, g, ğ, ł, ñ, ‘ (ters kesme işareti).
Soru 92
I.Sesçil Çeviriyazı Alfabesi
II. Harf Çeviriyazısı Alfabesi
III. Metin Çeviriyazısı Alfabesi
IV. Karşılaştırmalı Çeviriyazı Alfabesi
Aşağıdakilerden hangisi veya hangileri en temel çeviriyazı alfabeleridir?
II. Harf Çeviriyazısı Alfabesi
III. Metin Çeviriyazısı Alfabesi
IV. Karşılaştırmalı Çeviriyazı Alfabesi
Aşağıdakilerden hangisi veya hangileri en temel çeviriyazı alfabeleridir?
Seçenekler
A
I ve III
B
I ve IV
C
II ve III
D
III ve IV
E
II, III ve IV
Açıklama:
Çeviriyazı alfabesi, yukarıda verdiğimiz alfabede görüldüğü gibi, kullanılmakta olan alfabeye eklenmiş birtakım işaret ve işaretli harflerin yer aldığı bir alfabedir. Daha önce de belirttiğimiz üzere, çeviri çeşitli anlayış ve amaçlara dayanır, dolayısıyla kullanılacak alfabe de değişir ve çeşitlenir. Başlıcaları şunlardır: 1. Bir dilin bütün konuşma seslerini göstermeye, kişilerin söyleyişlerindeki farklı sesleri, yerli ağızlarda görülen ses çeşitlerini aktarmaya yarayan alfabe. Daha çok ağız çalışmalarında görülen bu tür alfabeler yalnız ilim çevrelerinde kullanılır ve ‘sesçil (fonetik) çeviriyazı alfabesi’ adıyla anılır. 2. Dilin eski dönemlerinde kullanılmış olan farklı bir yazının ses işaretlerini (harflerini) kullanılmakta olan alfabelerdeki işaretlerle aktarmaya yarayan alfabe. Tarihî dönem metinlerine uygulandığı için, bu tür alfabelere ‘metin çeviriyazısı alfabesi’ denilir.
Soru 93
I. Biçimsel Fayda Sağlaması
II. Metnin Yapısını Çözümlemeyi Kolaylaştırması
III. Metnin Yazımını Zorlaştırması
IV. Metni Anlamca Açıklamayı Kolaylaştırması
V. Yazımda Zaman Tasarrufu Sağlaması
Aşağıdakilerden hangisi veya hangileri çeviriyazı metinlerinde yazım kuralları ve noktalama işaretlerinin uygulanmasının yararlarındandır?
II. Metnin Yapısını Çözümlemeyi Kolaylaştırması
III. Metnin Yazımını Zorlaştırması
IV. Metni Anlamca Açıklamayı Kolaylaştırması
V. Yazımda Zaman Tasarrufu Sağlaması
Aşağıdakilerden hangisi veya hangileri çeviriyazı metinlerinde yazım kuralları ve noktalama işaretlerinin uygulanmasının yararlarındandır?
Seçenekler
A
I ve III
B
I ve IV
C
II ve III
D
I, II ve IV
E
II, III ve IV
Açıklama:
Osmanlı Türkçesi yazımında kelimelerin ve kelime birliklerinin söz içinde görevlerini, işleyişçe değerlerini ayırmaya yarayan işaretlere yer verilmemiştir. Eski yazımda kelimelerin arası bile ayrılmazdı. Çeviriyazılı metinlerde yazım kurallarının uygulanması, daha çok biçim yönünden fayda sağlar; metni yapı birimleri bakımından çözümlemeye, kimi kelime öbeklerinde kurucu üyeler arasındaki ilişkiyi göstermeye, metni anlamca açıklamaya yarar. Özellikle büyük harf ve nokta kullanımının özel adları tanıtma, cümleleri ayırma bakımından değeri büyüktür.
Soru 94
Çeviriyazı metinlerinde en sık kullanılan yardımcı noktalama işaretleri hangileridir?
Seçenekler
A
Nokta ve Noktalı Virgül
B
Ünlem ve Soru İşareti
C
Kısa Çizgi ve İki Nokta
D
Ünlem İşareti ve Ayırma İşareti
E
Ayırma İşareti ve Kısa Çizgi
Açıklama:
Noktalama işaretleri arasında söz dizimi değerleri bulunan asıl noktalama işaretleri nokta, noktalı virgül, iki nokta, soru ve ünlem işaretleridir. Bunlar manzum metinlerde hemen hemen hiç kullanılmaz. Mensur metinlerde kullanılmaları çok önemlidir. Bu önem metnin anlamca değerlendirilmesi ile ilgili bulunmasından kaynaklanır. Söz dizimi değeri bulunmayan işaretler ise yardımcı işaretlerdir. Bunların değerleri yazıya biçim verme yönündendir, metni daha düzenli olarak sunmaya yararlar. Bunlar arasında en çok kullanılanları ayırma işareti (') ve kısa çizgi (-)’dir.
Soru 95
Bir dilin eski bir döneminde, farklı bir alfabeyle yazılmış metinleri kullanılmakta olan alfabeye aktarma işlemine ne denir?
Seçenekler
A
Çeviri
B
Dizgi
C
Şerh
D
Açıklama
E
Çeviriyazı
Açıklama:
Bir dilin eski bir döneminde, farklı bir alfabeyle yazılmış metinleri kullanılmakta olan alfabeye aktarma işlemine çeviriyazı (transkripsiyon), bu uygulamada kullanılan alfabeye ise çeviriyazı alfabesi denmektedir.
Soru 96
Toplumların var ettikleri bir ürün ve bir toplumu oluşturan kişilerin beyinlerindeki ortak görüntüler sistemi olarak kabul edilen dilin kurucu birimlerine ne ad verilir?
Seçenekler
A
Harf
B
Yazı
C
Ses
D
Kelime
E
Dilbilgisi
Açıklama:
Dil toplumların var ettikleri bir ürün, bir toplumu oluşturan kişilerin beyinlerindeki ortak görüntüler sistemidir. Bu sistemin kurucu birimleri seslerdir. Yazı ise bir araçtır; konuşma dilinde zincirlenen her ses birimini işitme organımızca algılanan değeriyle görme organımızca algılanmak üzere aktarmaya yarar.
Soru 97
Seçeneklerden hangisi bir alfabede bulunması gereken en önemli özelliktir?
Seçenekler
A
Harf sayısının fazla olması
B
Yazımının kolay olması
C
Dünyada yaygın olması
D
Dildeki tüm sesleri göstermesi
E
Öğrenilmesinin kolay olması
Açıklama:
Bir alfabe dilin seslerini hiçbir karışıklığa yol açmadan gösterebilmelidir. Başka bir dilden alınmamış, yani daha önce kullanılmış olmaktan doğan tutarsızlık ve kusurları bulunmayan bir alfabe başlangıçta dilin seslerini en uygun biçimde yansıtabilecektir. Ne var ki yazıyla söyleyiş arasındaki uyum kısa sürede bozulacağı için, onun da yine tutarsızlık ve kusurlara bürünmesi kaçınılmazdır.
Soru 98
I. Dış Malzemeler II. Alıntı Kelimelerin Söylenişi III. Seslerin Edebiyatta Kullanımından Elde Edilen Deliller IV. Yaşamakta Olan Ses Değerleri Yukarıdaki seçeneklerdekilerden hangileri ses sistemini tanımaya kılavuzluk edebilecek dolaylı verilerdendir?
Seçenekler
A
I ve II
B
I, II ve III
C
II ve III
D
III ve IV
E
II, III ve IV
Açıklama:
Geçmişteki bir dil, ya da bir dilin belli bir dönemi söz konusu olduğunda durum değişir. Bu durumda yapılması gereken iş, dolaylı veriler elde etmek ve sistemi kurma yolunda bunların kılavuzluğuna dayanmaktır. Bu durumda başvurulacak iki ana kaynak vardır: İlk kaynağı dış malzemeler oluşturur. Bu da o dönemde yaşayıp da söyleyişi dolaysız tanıma yoluyla tasvir etmiş kimselerin tanıklığına dayanır. İkinci kaynak, seslerin dilde iç gelişimi, belli seslerin yazıda gösterilmesindeki çeşitlilik ve edebiyatta kullanımından elde edilen delillerdir.
Soru 99
Aşağıdakilerden hangisi kavramlara dayalı yazı sistemine sahiptir?
Seçenekler
A
Osmanlı Alfabesi
B
Arap Alfabesi
C
Fars Alfabesi
D
Çin Alfabesi
E
Latin Alfabesi
Açıklama:
Yazı sistemleri türlü türlüdür. Kimisi, Çince gibi, kavramlara dayanır, kimisi ise sesçildir. Sesçil olanı, kelimede birbirini izleyen seslerin oluşturduğu zincirleme dizilişi göstermeyi amaçlar. Bunların da kimi hecelik, kimi de alfabetiktir, yani sözün en küçük birimlerine dayanır; Türkçe dernek, gezmek, keskinleştirmek, göstereceğim kelimelerinde olduğu gibi.
Soru 100
Aşağıdakilerden hangisi ideal alfabenin özelliğidir?
Seçenekler
A
Geçmişinin çok eski zamanlara dayalı olması
B
Çok sayıda ulus tarafından kullanılıyor olması
C
Harf sayısının çok fazla olması
D
Her yalın sesin tek bir işaretle gösterilmesi
E
Yazımının ve okunmasının kolay olması
Açıklama:
En ideal alfabe her yalın sesin bir tek işaretle gösterildiği alfabedir. Böyle bir alfabenin kullanıldığı yazı da dilin seslerini karışıklığa yol açmadan gösterebilir. Bu açıdan bugünkü alfabemizin konuşma zincirindeki her sesi birer işaretle gösteren oldukça ideal bir alfabe olduğunu söyleyebiliriz.
Soru 101
Seçeneklerdekilerden hangisi kullanılacak olan çeviriyazı sistemindeki işaretli harflerden biri değildir?
Seçenekler
A
î
B
ℏ
C
ô
D
û
E
â
Açıklama:
Kullanacağımız işaretli harfler şunlardır: â, î, ô, û, á, é, ḳ, k, g, ğ, ł, ñ, ‘ (ters kesme işareti).
Soru 102
I. Sesçil Çeviriyazı Alfabesi II. Harf Çeviriyazısı Alfabesi III. Metin Çeviriyazısı Alfabesi IV. Karşılaştırmalı Çeviriyazı Alfabesi Yukarıdaki seçeneklerden hangisi veya hangileri en temel çeviriyazı alfabeleridir?
Seçenekler
A
I ve III
B
I ve IV
C
II ve III
D
III ve IV
E
II, III ve IV
Açıklama:
Çeviriyazı alfabesi, yukarıda verdiğimiz alfabede görüldüğü gibi, kullanılmakta olan alfabeye eklenmiş birtakım işaret ve işaretli harflerin yer aldığı bir alfabedir. Daha önce de belirttiğimiz üzere, çeviri çeşitli anlayış ve amaçlara dayanır, dolayısıyla kullanılacak alfabe de değişir ve çeşitlenir. Başlıcaları şunlardır: 1. Bir dilin bütün konuşma seslerini göstermeye, kişilerin söyleyişlerindeki farklı sesleri, yerli ağızlarda görülen ses çeşitlerini aktarmaya yarayan alfabe. Daha çok ağız çalışmalarında görülen bu tür alfabeler yalnız ilim çevrelerinde kullanılır ve ‘sesçil (fonetik) çeviriyazı alfabesi’ adıyla anılır. 2. Dilin eski dönemlerinde kullanılmış olan farklı bir yazının ses işaretlerini (harflerini) kullanılmakta olan alfabelerdeki işaretlerle aktarmaya yarayan alfabe. Tarihî dönem metinlerine uygulandığı için, bu tür alfabelere ‘metin çeviriyazısı alfabesi’ denilir.
Soru 103
I. Biçimsel Fayda Sağlaması II. Metnin Yapısını Çözümlemeyi Kolaylaştırması III. Metnin Yazımını Zorlaştırması IV. Metni Anlamca Açıklamayı Kolaylaştırması V. Yazımda Zaman Tasarrufu Sağlaması Yukarıdaki seçeneklerden hangisi veya hangileri çeviriyazı metinlerinde yazım kuralları ve noktalama işaretlerinin uygulanmasının yararlarındandır?
Seçenekler
A
I ve III
B
I ve IV
C
II ve III
D
I, II ve IV
E
II, III ve IV
Açıklama:
Osmanlı Türkçesi yazımında kelimelerin ve kelime birliklerinin söz içinde görevlerini, işleyişçe değerlerini ayırmaya yarayan işaretlere yer verilmemiştir. Eski yazımda kelimelerin arası bile ayrılmazdı. Çeviriyazılı metinlerde yazım kurallarının uygulanması, daha çok biçim yönünden fayda sağlar; metni yapı birimleri bakımından çözümlemeye, kimi kelime öbeklerinde kurucu üyeler arasındaki ilişkiyi göstermeye, metni anlamca açıklamaya yarar. Özellikle büyük harf ve nokta kullanımının özel adları tanıtma, cümleleri ayırma bakımından değeri büyüktür.
Soru 104
Çeviriyazı metinlerinde en sık kullanılan yardımcı noktalama işaretleri hangileridir?
Seçenekler
A
Nokta ve Noktalı Virgül
B
Ünlem ve Soru İşareti
C
Kısa Çizgi ve İki Nokta
D
Ünlem İşareti ve Ayırma İşareti
E
Ayırma İşareti ve Kısa Çizgi
Açıklama:
Noktalama işaretleri arasında söz dizimi değerleri bulunan asıl noktalama işaretleri nokta, noktalı virgül, iki nokta, soru ve ünlem işaretleridir. Bunlar manzum metinlerde hemen hemen hiç kullanılmaz. Mensur metinlerde kullanılmaları çok önemlidir. Bu önem metnin anlamca değerlendirilmesi ile ilgili bulunmasından kaynaklanır. Söz dizimi değeri bulunmayan işaretler ise yardımcı işaretlerdir. Bunların değerleri yazıya biçim verme yönündendir, metni daha düzenli olarak sunmaya yararlar. Bunlar arasında en çok kullanılanları ayırma işareti (') ve kısa çizgi (-)’dir.
Ünite 5
Soru 1
"Hemze’nin yazılışı tek ve birden çok heceli kelimelerde bulunduğu yere ve ünlüsüne göre çeşitlilik gösterir:
• Kapalı tek heceli kelimede, hareke üstün ise, kürsü görevindeki elif üzerine konur."
Aşağıdakilerden hangisi buna örnektir?
• Kapalı tek heceli kelimede, hareke üstün ise, kürsü görevindeki elif üzerine konur."
Aşağıdakilerden hangisi buna örnektir?
Seçenekler
A 
B 
C 
D 
E 
Açıklama:
B ve C seçeneklerinde verilen sözcükler "Kapalı tek heceli kelimede hareke esre ise bitişen ve bitişmeyen harften sonra kürsüsü bir diştir" kuralına,
D seçeneğindeki sözcük "Kapalı tek heceli kelimede hareke ötrü ise kürsüsü و vav’dır" kuralına,
E seçeneğindeki sözcük "Çift ünsüzle biten tek heceli kelimede hece harekesi ne olursa olsun son ses olarak Arapça’da bağımsız yazılır" kuralına örnekken,
A seçeneğinde verilen sözcük soru kökündeki "Kapalı tek heceli kelimede, hareke üstün ise, kürsü görevindeki elif üzerine konur" kuralına örnektir. Doğru yanıt A'dır.
D seçeneğindeki sözcük "Kapalı tek heceli kelimede hareke ötrü ise kürsüsü و vav’dır" kuralına,
E seçeneğindeki sözcük "Çift ünsüzle biten tek heceli kelimede hece harekesi ne olursa olsun son ses olarak Arapça’da bağımsız yazılır" kuralına örnekken,
A seçeneğinde verilen sözcük soru kökündeki "Kapalı tek heceli kelimede, hareke üstün ise, kürsü görevindeki elif üzerine konur" kuralına örnektir. Doğru yanıt A'dır.
Soru 2
Aşağıda verilen sözcüklerden hangisinde tek ünsüz sesten ibaret eklerden fiilden fiil türeten ek vardır?
Seçenekler
A 
B 
C 
D 
E 
Açıklama:
tekil 1. kişi iyelik, fiilden isim, çoğul 1. kişi, fiilden fiil, tekil 2. kişi. Doğru yanıt D'dir.Soru 3
Verilen sözcükteki ek özelliği aşağıdakilerden hangisidir?Seçenekler
A
Ünlüyle başlayıp ünsüzle sonlanan iki heceli ek- isimden isim
B
Tek ünlü sesten ibaret ek- zarf fiil
C
Tek ünsüz sesten ibaret ek- sıfat fiil
D
Bir ünsüzle başlayan, açık tek hece yapısındaki ek- takı
E
Ünlüyle başlayıp ünlüyle sonlanan iki ve üç heceli ek- zarf fiil
Açıklama:
(inanılır <şey>) sözcüğünde Tek ünsüz sesten ibaret eklerden sıfat fiil eki bulunmaktadır. Doğru yanıt C'dir.Soru 4
Verilen sözcükteki ek özelliği aşağıdakilerden hangisidir?Seçenekler
A
Bir Ünsüzle Başlayan, Açık Tek Hece Yapısındaki Ekler- isimden isim (küçültme)
B
Tek Ünlü Sesten İbaret Ekler- geçmiş zaman tekil 3. kişi
C
Ünlüyle Başlayıp Ünlüyle Sonlanan İki ve Üç Heceli Ekler- takı
D
Ünlüyle Başlayıp Ünlüyle Sonlanan İki ve Üç Heceli Ekler- Son Ünlüsü Dar Olanlar- zarf fiil
E
Ünsüzle Başlayıp Ünlüyle Sonlanan İki Heceli Ekler- gereklilik
Açıklama:
sözcüğünde "Tek Ünlü Sesten İbaret Ekler"den "geçmiş zaman tekil 3. kişi" eki vardır. Doğru yanıt B'dir.Soru 5
Verilen sözcükteki ek özelliği aşağıdakilerden hangisidir?Seçenekler
A
Ünsüzle Başlayıp Ünsüzle Sonlanan İki ve Üç Heceli Ekler- isimden isim (zarf)
B
Ünlüyle Başlayıp Ünsüzle Sonlanan İki Heceli Ekler- Ünlüsü dar olanlar- çoğul emir 2. kişi
C
Bir Ünsüzle Başlayan, Açık Tek Hece Yapısındaki Ekler- bulunma durumu
D
Ünsüzle Başlayıp Ünlüyle Sonlanan İki Heceli Ekler- Son Ünlüsü Geniş Olanlar- zarf fiil
E
Ünsüzle Başlayıp Ünsüzle Sonlanan Tek Heceli Ekler- Ünlüsü Geniş Olanlar- takı
Açıklama:
(akşama dak) sözcüğünde "Ünsüzle Başlayıp Ünsüzle Sonlanan Tek Heceli Ekler"den "Ünlüsü Geniş Olanlar" arasından "takı" bulunmaktadır. Doğru yanıt E'dir.Soru 6
Aşağıdaki sözcüklerden hangisinde "Ünsüzle Başlayıp Ünsüzle Sonlanan İki ve Üç Heceli Ekler"den biri bulunmaktadır?
Seçenekler
A 
B 
C 
D 
E 
Açıklama:
C seçeneğindeki (çıkmadan) sözcüğünde "Ünsüzle Başlayıp Ünsüzle Sonlanan İki ve Üç Heceli Ekler" den 
(madan) zarf-fiili bulunmaktadır.
Doğru yanıt C'dir.
(çıkmadan) sözcüğünde "Ünsüzle Başlayıp Ünsüzle Sonlanan İki ve Üç Heceli Ekler" den (madan) zarf-fiili bulunmaktadır. Doğru yanıt C'dir.
Soru 7
Aşağıdaki sözcüklerden hangisinde "Bir Ünsüzle Başlayan, Açık Tek Hece Yapısındaki Ekler"den biri bulunmaktadır?
Seçenekler
A 
B 
C 
D 
E 
Açıklama:
(dışarıda) sözcüğünde Bir Ünsüzle Başlayan, Açık Tek Hece Yapısındaki Ekler"den bulunma durumunda 
(-da) eki vardır. Doğru yanıt A'dır.
Soru 8
Sözcüğünün ek özelliği aşağıdaki seçeneklerden hangisinde doğru verilmiştir?Seçenekler
A
Tek Ünsüz Sesten İbaret Ekler- geniş zaman
B
Tek Ünlü Sesten İbaret Ekler- zarf fiil
C
Ünlüyle Başlayıp Ünlüyle Sonlanan İki ve Üç Heceli Ekler- isimden isim
D
Ünlüyle Başlayıp Ünsüzle Sonlanan Tek Heceli Ekler- ilgi durumu
E
Ünlüyle Başlayıp Ünsüzle Sonlanan İki Heceli Ekler- çoğul emir-istek 1. kişi
Açıklama:
(dolayı) sözcüğünde "Tek Ünlü Sesten İbaret Ekler" den 
(-ı) zarf fiili bulunmaktadır. Doğru yanıt B'dir.
Soru 9
Aşağıdaki sözcüklerden hangisinde "kâf-i nûnî" yoktur?
Seçenekler
A 
B 
C 
D 
E 
Açıklama:
(salât) sözcüğünde kâf-i nûnî ya da sağır kef yoktur. Bu sözcük Arapçada ince ya da kalın okunabilen "l"ye örnektir.Soru 10
“Arapça ve Farsça’dan alınmış kelimelerin yazılışları genel olarak değiştirilmemiştir. Bu durum yazımın ana kuralıdır. Bununla birlikte, yazıda kimi işaretlerin düşürülmesi başta olmak üzere, biçimle
ilgili değişiklikler yapılmış, ayrıca ortak dile inen birçok kelimenin Türkçe söylenişindeki farklılıklar da yer yer yazıya yansıtılmıştır. Mesela kimi kelimenin ana harfleri değiştirilmiştir. Bunların bir kısmı yazıda benimsenmiş olarak ortak kullanışa girmiş, bir kısmı ise belli metinlerde yer alan uygulama denemeleri olarak kalmıştır.”
Bu bilgilere göre hangi kelimenin yazımı değiştirilmiştir?
ilgili değişiklikler yapılmış, ayrıca ortak dile inen birçok kelimenin Türkçe söylenişindeki farklılıklar da yer yer yazıya yansıtılmıştır. Mesela kimi kelimenin ana harfleri değiştirilmiştir. Bunların bir kısmı yazıda benimsenmiş olarak ortak kullanışa girmiş, bir kısmı ise belli metinlerde yer alan uygulama denemeleri olarak kalmıştır.”
Bu bilgilere göre hangi kelimenin yazımı değiştirilmiştir?
Seçenekler
A
صفره sofra
B
كاتب kâtib
C
رسول resûl
D
حقيقت hakîkat
E
محكوم mahkûm
Açıklama:
Aşağıdaki Arapça kelimelerin yazımında değişiklik görülür: سفره yerine صفره sofra, قرمزی yerine قيرمزی kırmızı, خليفه yerine قلفه kalfa, استار yerine اصطر astar vb.
Soru 11
Aşağıdaki Farsça kökenli hangi kelimenin yazımı değiştirilmiştir?
Seçenekler
A
بت yerine پوت put
B
تريا yerine دریا deryâ
C
بحار yerine بهار bahâr
D
نومایش yerine نمایش nümâyiş
E
ناماز yerine نماز namaz
Açıklama:
Dilde geniş kullanım alanı bulmuş kimi Farsça kelimelerin yazılışlarında da değişiklikler yapılmış, bunlardan da yazımda benimsenenler olmuştur. Farsça asıllı bu kelimelerden yalnızca A seçeneğindeki put kelimesinin özgün biçimi بت yerine پوت kullanılmıştır.
Aşağıda benzer kelimeler görülmektedir:
Aşağıda benzer kelimeler görülmektedir:
Soru 12
Hangi Arapça asıllı kelimenin sonundaki “kısaltılmış elif” anlamındaki elif-i maksûre için ی ye yerine ا elif yazılmıştır?
Seçenekler
A
مصطفا Mustafa
B
علما ulemâ
C
كبرا kübra
D
شعرا şuarâ
E
اجرا icrâ
Açıklama:
Arapça’da kimi kelimelerin sonunda üstünlü okunan bir ünsüz harfinden sonraki ی ye uzunluk içindir. Buna “kısaltılmış elif” anlamında elif-i maksûre dendiğini daha önce anlatılmıştı. ـَ üstün bu ی ye ile birlikte â okunur. Bunlar ا elif ile yazılmıştır: معنی yerine معنا mana, مصطفیyerine مصطفا Mustafa, دعوی yerine دعوا dava, فتوی yerine فتوا fetva vb. Bu durum yalnızca A seçeneğindeki Mustafa kelimesinde görülür
Soru 13
Hangi seçenekte aslen tenvinli olup da bu işaretin kullanılmaması üzerine tenvinsiz kalan elif bulunmaz?
Seçenekler
A
غالبا
B
دعوا
C
اولا
D
فرضا
E
مقدما
Açıklama:
Tenvin işaretlerinden biri olan ve iki üstün denilen ـً an yazıda ء hemze, ة yuvarlak te ve ى ye dışındaki yerlerde ا elif üstüne konulur. Arapça’da tek başlarına zarf olarak kullanılan zaman ve yer gösteren isimler bu iki üstün ile yazılır ve okunur. Bunların çoğu dilimize alınmış olup bu
yazılış ve okunuş özelliklerini korumuşlardır: اخيراً ahîren “en son, biraz önce”, بعضاً bazen, نظراً nazaran, نسبةً nisbeten, موقةً muvakkaten gibi. Bununla birlikte yazıda bu tenvin işaretinin kullanılmaması yaygın bir uygulama olmuş, bu yüzden de tenvinsiz kalan elifler bir uzunluk işleyişi kazanmıştır: اولاevvelâ, دائما daimâ gibi. Hemen hepsi zarf olarak kullanılmış olan bu kelimelerden bazıları şunlardır: عجبا acabâ, اصلا aslâ, فرضا farazâ “tutalım ki”, غالبا gâlibâ, حالا hâlâ, محضا mahzâ “ancak, yalnız, salt”, mukaddemâ “bundan önce”, مطلقا mutlakâ, واقعا vakıâ “gerçekte” vb.
Yalnızca B seçeneğinde elif-i maksûre denen ی ye yerine ا elif yazılmıştır: , دعوی yerine دعوا dava. Dolayısıyla bu kelimede tenvinin kullanılmaması söz konusu değildir.
yazılış ve okunuş özelliklerini korumuşlardır: اخيراً ahîren “en son, biraz önce”, بعضاً bazen, نظراً nazaran, نسبةً nisbeten, موقةً muvakkaten gibi. Bununla birlikte yazıda bu tenvin işaretinin kullanılmaması yaygın bir uygulama olmuş, bu yüzden de tenvinsiz kalan elifler bir uzunluk işleyişi kazanmıştır: اولاevvelâ, دائما daimâ gibi. Hemen hepsi zarf olarak kullanılmış olan bu kelimelerden bazıları şunlardır: عجبا acabâ, اصلا aslâ, فرضا farazâ “tutalım ki”, غالبا gâlibâ, حالا hâlâ, محضا mahzâ “ancak, yalnız, salt”, mukaddemâ “bundan önce”, مطلقا mutlakâ, واقعا vakıâ “gerçekte” vb.
Yalnızca B seçeneğinde elif-i maksûre denen ی ye yerine ا elif yazılmıştır: , دعوی yerine دعوا dava. Dolayısıyla bu kelimede tenvinin kullanılmaması söz konusu değildir.
Soru 14
Hangi kelimede tenvinli yuvarlak te yerine elif yazılmıştır?
Seçenekler
A
عجبا
B
محضا
C
واقعا
D
اولا
E
عادتا
Açıklama:
Bu okuyuş biçimi yüzünden tenvinli yuvarlak te’ler de elifle yazılmış ve Türkçe’ye özgü bir yazılış ortaya çıkmıştır: صورةً sûreten yerine صورتا suretâ, عادةً âdeten yerine عادتا âdetâ gibi.
Soru 15
Osmanlı yazısında hangi kelimede uzunluk elifleri (â) önünde hemze düşürülerek yazılır?
Seçenekler
A
صورتا
B
عادتا
C
دائما
D
بنا
E
غالبا
Açıklama:
Hemze Osmanlı yazısında ayrıca uzunluk elifleri (â) önünde de düşürülür: ح حكماء yerine حكما hükemâ, علماء yerine علما ulemâ, بناء yerine بنا binâ, وفاء yerine وفا vefâ gibi.
Soru 16
Hemze Türkçe kelimelerde hangi ünsüzlerin erimesi sonunda kalan yuvarlak ünlüyü yazmakta kullanılmıştır?
Seçenekler
A
b-p
B
ğ-v
C
m-n
D
r-l
E
s-ş
Açıklama:
Hemze birkaç Türkçe kelimede eriyen ğ ve v ünsüzleri yerinde kalan yuvarlak hece ünlüsünü yazmakta da kullanılmıştır: صوغوق soğuk yerine صوئوق souk, طاووق tavuk yerine طائوق tauk gibi.
Soru 17
Türkçe tek heceli kelimelerin iç seslerindeki ünlülerin yazımı bakımından hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
دال dal
B
قير kır
C
يول yol
D
قول kul
E
يه ل yel
Açıklama:
Tek heceli kelimelerde, iç seste e dışındaki bütün ünlüler harfle gösterilmiştir: دال dal, قير kır, ديل dil, يول yol, كوز göz, قول kul, كول kül; ama: تك tek, يل yel, بل bel gibi.
Soru 18
Türkçe kelimelerde hangi ünsüzün bulunduğu eklerde a için ا elif kullanılmaz?
Seçenekler
A
ل
B
ق
C
ت
D
و
E
م
Açıklama:
Türk kelimelerde ünlüsü geniş olan eklerin yazılışında kurallılıktan söz edilemez. İçinde damak ünsüzü (غ، ك، ق) bulunan eklerde a için ا elif kullanılmaz.
Soru 19
Türkçede aslında iki türlü olmasına karşılık Arap alfabesinde tek bir harfle gösterilen ses hangisidir?
Seçenekler
A
d
B
f
C
l
D
s
E
z
Açıklama:
Türkçe’de aslında iki türlü l vardır. Bugünkü alfabemizde ayırıcı bir işaret bulunmaz, ses kalın ve ince ünlülerle birlikte söylenirken iki ayrı niteliğe bürünmüş olur. Örnek olarak almak’taki l ile bilmek’teki l aynı nitelikte sesler değildir. Bunlardan ilki dilin ön kısmının çukurlaştırılması, arka kısmının ise geriye, damak eteğine doğru itilmesiyle avurttan daha çok havanın geçmesi sağlanarak çıkarılan bir sestir. Buna çukur l, ya da kalın l denir. İkincisi dil ucu ön dişlere dokunurken havanın dilin iki yanından avurtlara çarparak salınmasıyla çıkarılır. Buna da düz l ya da ince l denir. Ancak buna karşılık Arap alfabesinde tek bir l ( ل ) bulunur.
Soru 20
Aşağıdakilerden hangisi/hangileri Arapça ve Farsça kelimelerin yazımında yapılan değişikliklerdendir?
I. Kelimenin ana harfleri değiştirilmiştir. Bunların bir kısmı yazıda benimsenmiş olarak ortak kullanışa girmiş, bir kısmı ise belli metinlerde yer alan uygulama denemeleri olarak kalmıştır.
II. Arapça’da yalın kelimelerin sonlarındaki ünsüz harfler un katılarak okunur: kitâbun “kitap”, bâbun “kapı” gibi. Buna tenvinli okuma denilir. Türkçe söyleyişte bu tenvinler düşürülmüştür.
III. Tenvin işaretlerinden biri olan ve iki üstün denilen ـً an yazıda ء hemze, ة yuvarlak te ve ى ye dışındaki yerlerde ا elif üstüne konulur.
I. Kelimenin ana harfleri değiştirilmiştir. Bunların bir kısmı yazıda benimsenmiş olarak ortak kullanışa girmiş, bir kısmı ise belli metinlerde yer alan uygulama denemeleri olarak kalmıştır.
II. Arapça’da yalın kelimelerin sonlarındaki ünsüz harfler un katılarak okunur: kitâbun “kitap”, bâbun “kapı” gibi. Buna tenvinli okuma denilir. Türkçe söyleyişte bu tenvinler düşürülmüştür.
III. Tenvin işaretlerinden biri olan ve iki üstün denilen ـً an yazıda ء hemze, ة yuvarlak te ve ى ye dışındaki yerlerde ا elif üstüne konulur.
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
Yalnız III
D
I ve III
E
I, II ve III
Açıklama:
Birinci maddede verilen bilgi Arapça ve Farsça kelimelerin yazımında yapılan iki ana değişiklikten ilkidir. İkinci ve üçüncü maddelerde verilenler ise "Ana harflerin değiştirilmesi yoluyla yapılan bu uygulama yanında bir de yalnızca biçimle ilgili, ama yazımda kural değeri kazanmış değiştirmelerden söz edilebilir." olarak iafe edilen ikinci ana değişikliğin alt maddelerindendir.
Dolayısıyla verilen üç madde de doğrudur. Doğru yanıt E'dir.
Dolayısıyla verilen üç madde de doğrudur. Doğru yanıt E'dir.
Soru 21
"acabâ, اصلا aslâ, فرضا farazâ “tutalım ki”, غالبا gâlibâ, حالا hâlâ, محضا mahzâ “ancak, yalnız, salt”, مقدما mukaddemâ “bundan önce”, مطلقا mutlakâ, واقعا vakıâ “gerçekte”.
Yukarıda verilen sözcükler hangi yazım değişikliği kuralına örnektir?
Yukarıda verilen sözcükler hangi yazım değişikliği kuralına örnektir?
Seçenekler
A
Tenvinsiz kalan elifler bir uzunluk işleyişi kazanmıştır.
B
Hemze’nin yazılışı tek ve birden çok heceli kelimelerde bulunduğu yere ve ünlüsüne göre çeşitlilik gösterir.
C
Kelimenin ana harfleri değiştirilmiştir.
D
Çift ünsüzle biten tek heceli kelimede hece harekesi ne olursa olsun son ses olarak Arapça’da bağımsız yazılır.
E
Kapalı tek heceli kelimede hareke ötrü ise kürsüsü و vav’dır.
Açıklama:
Bununla birlikte yazıda bu tenvin işaretinin kullanılmaması yaygın bir uygulama olmuş, bu yüzden de tenvinsiz kalan elifler bir uzunluk işleyişi kazanmıştır: اولا evvelâ, دائ ﺎﻤ daimâ gibi. Hemen hepsi zarf olarak kullanılmış olan bu kelimelerden bazıları şunlardır: "acabâ, اصلا aslâ, فرضا farazâ “tutalım ki”, غالبا gâlibâ, حالا hâlâ, محضا mahzâ “ancak, yalnız, salt”, مقدما mukaddemâ “bundan önce”, مطلقا mutlakâ, واقعا vakıâ “gerçekte”.
Doğru yanıt A'dır.
Doğru yanıt A'dır.
Soru 22
"
yerine 
"
Yukarıda verilen ifade hangi kurala örnektir?
yerine "Yukarıda verilen ifade hangi kurala örnektir?
Seçenekler
A
Kapalı tek heceli kelimede hareke esre ise bitişen ve bitişmeyen harften sonra kürsüsü bir diştir.
B
İkinci ve sonraki hecelerin başında, tıpkı kelime başında olduğu gibi, bir ünlü ses olarak okunur, yazıda düşürülmez.
C
Hemze birkaç Türkçe kelimede eriyen ğ ve v ünsüzleri yerinde kalan yuvarlak hece ünlüsünü yazmakta da kullanılmıştır.
D
Arapça’da kimi kelimelerin sonunda üstünlü okunan bir ünsüz harfinden sonraki ی ye uzunluk içindir.
E
Arapça’da yalın kelimelerin sonlarındaki ünsüz harfler un katılarak okunur.
Açıklama:
"Hemze birkaç Türk.e kelimede eriyen ğ ve v ünsüzleri yerinde kalan yuvarlak hece ünlüsünü yazmakta da kullanılmıştır: (soğuk) yerine (souk)".
Doğru yanıt C'dir.
(soğuk) yerine (souk)". Doğru yanıt C'dir.
Soru 23
"eski yazımda ünlülerimizden iki geniş-düz (a, e), iki dar-düz (ı, i) ve dört yuvarlak (o, ö, u, ü) ünlü için dört işaretin kullanılması söz konusu olmuştur"
Aşağıda verilen işaret eşleşmelerinden hangisi/hangileri doğrudur?
I. a ve e için ا elif ve ﻪ ٥
II. a ve e için ا elif ve ى ﻴ
III. ı ve i için ى ﻴ
IV. o, ö, u ve ü için و
Aşağıda verilen işaret eşleşmelerinden hangisi/hangileri doğrudur?
I. a ve e için ا elif ve ﻪ ٥
II. a ve e için ا elif ve ى ﻴ
III. ı ve i için ى ﻴ
IV. o, ö, u ve ü için و
Seçenekler
A
I ve III
B
I ve IV
C
II ve III
D
I, III ve IV
E
II, III ve IV
Açıklama:
Osmanlı Türk.esi alfabesinin Türk.e’nin ünlülerini karşılamaktaki yetersizliği, her şeyden önce ünlüleri kendi değerleriyle aktarabilmeye imkân vermemiştir. İlk ünitede gördüğümüz gibi, eski yazımda ünlülerimizden iki geniş-düz (a, e), iki dar-düz (ı, i) ve dört yuvarlak (o, ö, u, ü) ünlü için dört işaretin kullanılması söz konusu olmuştur: a ve e için ا elif ve ﻪ ٥ he; ı ve i için ى ﻴ ye; o, ö, u ve ü için و vav.
Doğru yanıt D'dir
Doğru yanıt D'dir
Soru 24
dal, قير kır, ديل dil, يول yol, كوز göz, قول kul, كول kül; ama: تك tek, يل yel, بل bel
Yukarıda verilenler hangi kurala örnektir?
Yukarıda verilenler hangi kurala örnektir?
Seçenekler
A
Tek heceli kelime köklerinde ön sesteki bütün ünlüler harfle gösterilmiştir. Bunun klasik yazımımızda bir kural olduğu söylenebilir.
B
Tek heceli kelimelerde, iç seste e dışındaki bütün ünlüler harfle gösterilmiştir.
C
İki ve üç heceli köklerde de hece ünlülerinin her biri çoklukla harfle gösterilmiştir.
D
İlk ya da ikinci hece ünlüsü için harf kullanılmamıştır.
E
Kimi tek ve iki hecelilerde ünlüler için harf kullanılmamıştır. Bunlar çok kullanılan kelimelerdir.
Açıklama:
Tek heceli kelime köklerinde ön sesteki bütün ünlüler harfle gösterilmiştir. Bunun klasik yazımımızda bir kural olduğu söylenebilir: ak, اك ek, ال el, اير ır, ايل il, اوق ok, اوج öc, اون un, اون ün. (A seçeneği)
Tek heceli kelimelerde, iç seste e dışındaki bütün ünlüler harfle gösterilmiştir: دال dal, قير kır, ديل dil, يول yol, كوز göz, قول kul, كول kül; ama: تك tek, يل yel, بل bel. (B seçeneği)
İki ve üç heceli köklerde de hece ünlülerinin her biri çoklukla harfle gösterilmiştir: آياق ayak, قولاق kulak, بوكور böğür, كوپری köprü, ايكی iki, آلتی altı, طوقوز dokuz, اوتوز otuz, اللی elli, آيی/ آيو ayı, ارسلان arslan, قاپلان kaplan, ديلكی / ديلكو tilki, آرا ﻪﻳجق arayacak gibi. (C seçeneği) Bu kuralın istisnası olmak üzere ilk ya da ikinci hece ünlüsü için harf kullanılmadığı da olmuştur: بجاناق bacanak, قنات kanat, يدی yedi, كوكس göğüs, باغر bağır, بوين boyun, رتلان sırtlan gibi. (D seçeneği)
Kimi tek ve iki hecelilerde ünlüler için harf kullanılmamıştır. Bunlar zamirler, sayı adları gibi çok kullanılan kelimelerdir: بن ben, سن sen, بز biz, سز siz, سكز sekiz, آلتمش altmış, يتمش yetmiş gibi. (E seçeneği)
Tek heceli kelimelerde, iç seste e dışındaki bütün ünlüler harfle gösterilmiştir: دال dal, قير kır, ديل dil, يول yol, كوز göz, قول kul, كول kül; ama: تك tek, يل yel, بل bel. (B seçeneği)
İki ve üç heceli köklerde de hece ünlülerinin her biri çoklukla harfle gösterilmiştir: آياق ayak, قولاق kulak, بوكور böğür, كوپری köprü, ايكی iki, آلتی altı, طوقوز dokuz, اوتوز otuz, اللی elli, آيی/ آيو ayı, ارسلان arslan, قاپلان kaplan, ديلكی / ديلكو tilki, آرا ﻪﻳجق arayacak gibi. (C seçeneği) Bu kuralın istisnası olmak üzere ilk ya da ikinci hece ünlüsü için harf kullanılmadığı da olmuştur: بجاناق bacanak, قنات kanat, يدی yedi, كوكس göğüs, باغر bağır, بوين boyun, رتلان sırtlan gibi. (D seçeneği)
Kimi tek ve iki hecelilerde ünlüler için harf kullanılmamıştır. Bunlar zamirler, sayı adları gibi çok kullanılan kelimelerdir: بن ben, سن sen, بز biz, سز siz, سكز sekiz, آلتمش altmış, يتمش yetmiş gibi. (E seçeneği)
Soru 25
Aşağıdakilerin hangisinde 1. çoğul kişi ile çekimlenmiş tek ünsüz sesten ibaret ek vardır?
Seçenekler
A 
B 
C 
D 
E 
Açıklama:
: k (ق ) Birinci çoğul kişi (aldık). Doğru yanıt A'dır.Soru 26
Verilen sözcük aşağıdakilerden hangisine örnektir?Seçenekler
A
Tek Ünsüz Sesten İbaret Ekler - fiilden isim
B
Tek Ünlü Sesten İbaret Ekler - zarf fiil
C
Bir Ünsüzle Başlayan, Açık Tek Hece Yapısındaki Ekler - isimden isim
D
Ünlüyle Başlayıp Ünlüyle Sonlanan İki ve Üç Heceli Ekler - takı
E
Ünsüzle Başlayıp Ünlüyle Sonlanan İki Heceli Ekler - gereklilik
Açıklama:
(uçurum) وم, يم ,م (-m, -ım, -im, -um, -üm)- fiilden isimDoğru yanıt A'dır.
Soru 27
"Ünlüyle Başlayıp Ünlüyle Sonlanan İki ve Üç Heceli Ekler - Son Ünlüsü Geniş Olanlar - zarf fiil"
Aşağıdakilerden hangisinde yukarıda verilen özellikte bir sözcük vardır?
Aşağıdakilerden hangisinde yukarıda verilen özellikte bir sözcük vardır?
Seçenekler
A 
B 
C 
D
E 
Açıklama:
(olmayınca) -(y)ınca ينجه , نجه Ünlüyle Başlayıp Ünlüyle Sonlanan İki ve Üç Heceli Ekler - Son Ünlüsü Geniş Olanlar - zarf fiilDoğru yanıt B'dir.
Soru 28
sözcüğünün ek özelliği aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?Seçenekler
A
Ünsüzle Başlayıp Ünsüzle Sonlanan Tek Heceli Ekler - ünlüsü dar olanlar- sıfat fiil
B
Ünlüyle Başlayıp Ünsüzle Sonlanan İki Heceli Ekler - ünlüsü geniş olanlar - gelecek zaman
C
Ünsüzle Başlayıp Ünsüzle Sonlanan İki ve Üç Heceli Ekler - isimden isim
D
Tek Ünlü Sesten İbaret Ekler - tekil 3. kişi iyelik
E
Bir Ünsüzle Başlayan, Açık Tek Hece Yapısındaki Ekler - bulunma durumu
Açıklama:
(ancılayın) جيلين (-cılayın) Ünsüzle Başlayıp Ünsüzle Sonlanan İki ve Üç Heceli Ekler - isimden isimDoğru yanıt C'dir.
Soru 29
Aşağıda eski alfabeyle yazılışı verilen sözcüklerden hangisinde bugün yazıda ve söyleyişte ses farklılığı yoktur?
Seçenekler
A 
B 
C 
D 
E 
Açıklama:
ağreti-eyreti değirmen-deyirmen çiğ-çiybüyü-büyüdüğün- düyünDoğru yanıt D'dir.
Soru 30
Arapça kökenli kelime ve zamanla değişmiş olan yazım şekli ikilisi aşağıdakilerden hangisinde yanlış verilmiştir?
Seçenekler
A
Orijinal: زره / Değiştirilmiş: زرخ
B
Orijinal: هول / Değiştirilmiş: حول
C
Orijinal: هلال / Değiştirilmiş: حلال
D
Orijinal: خلال / Değiştirilmiş: هلال
E
Orijinal: ساحل / Değiştirilmiş: ساهل
Açıklama:
“Helâl” kelimesinin Orijinal yazımı: حلال / Değiştirilmiş yazımı: هلال şeklindedir. Doğru yanıt “C” şıkkıdır.
Soru 31
Arapça kökenli kelime ve zamanla değişmiş olan yazım şekli ikilisi aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?
Seçenekler
A
Orijinal: طفان / Değiştirilmiş: طوفان
B
Orijinal: مغارا / Değiştirilmiş: مغاره
C
Orijinal: صهريج / Değiştirilmiş: صارنيج
D
Orijinal: ماشرابه / Değiştirilmiş: مشربه
E
Orijinal: خزمت / Değiştirilmiş: خذمت
Açıklama:
“sarnıç” kelimesinin Orijinal yazımı: صهريج / Değiştirilmiş yazımı: صارنيج şeklindedir. Doğru yanıt “C” şıkkıdır.
Soru 32
Arapça kökenli kelime ve zamanla değişmiş olan yazım şekli ikilisi aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?
Seçenekler
A
Orijinal: ايفاده / Değiştirilmiş: افاده
B
Orijinal: دوير / Değiştirilmiş: دور
C
Orijinal: كابه / Değiştirilmiş: كعبه
D
Orijinal: اوصطره / Değiştirilmiş: استره
E
Orijinal: نزاهت / Değiştirilmiş: نضاحت
Açıklama:
“nezâhat” kelimesinin Orijinal yazımı: نزاهت / Değiştirilmiş yazımı: نضاحت şeklindedir. Doğru yanıt “E” şıkkıdır.
Soru 33
Farsça kökenli kelime ve zamanla değişmiş olan yazım şekli ikilisi aşağıdakilerden hangisinde yanlış verilmiştir?
Seçenekler
A
Orijinal: بت / Değiştirilmiş: پوت
B
Orijinal: كاكير / Değiştirilmiş: كاركير
C
Orijinal: چادر / Değiştirilmiş: چادير
D
Orijinal: باركير / Değiştirilmiş: بيكير
E
Orijinal: چارطاق / Değiştirilmiş: چارداق
Açıklama:
“kâgir” kelimesinin Orijinal yazımı: كاركير / Değiştirilmiş yazımı: كاكير şeklindedir. Doğru yanıt “B” şıkkıdır.
Soru 34
Farsça kökenli kelime ve zamanla değişmiş olan yazım şekli ikilisi aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?
Seçenekler
A
Orijinal: امير آخور / Değiştirilmiş: امراخور
B
Orijinal: طورطی / Değiştirilmiş: دردی
C
Orijinal: ظورنا / Değiştirilmiş: سرنا
D
Orijinal: پاره كانده / Değiştirilmiş: پراكنده
E
Orijinal: سيمن / Değiştirilmiş: سكبان
Açıklama:
“imrahor” kelimesinin Orijinal yazımı: امير آخور / Değiştirilmiş yazımı: امراخور şeklindedir. Doğru yanıt “A” şıkkıdır.
Soru 35
Aşağıdaki kelimelerden hangisinde “elif-i maksûre” bulunmaz?
Seçenekler
A
سرنا
B
دعوا
C
معنا
D
فتوا
E
مصطفا
Açıklama:
سرنا kelimesinin elifi “elif-i maksûre” değildir. Doğru yanıt “A” şıkkıdır.
Soru 36
Aşağıdaki kelimelerden hangisinin uzun okunan elif ile bitmesinin sebebi tenvin yapılmamış olması değildir?
Seçenekler
A
اولا
B
دائما
C
فتوا
D
عجبا
E
فرضا
Açıklama:
فتوا (fetvâ) kelimesi tenvin ile kullanılmaz. Sonundaki elif, elif-i maksûredir. Doğru yanıt “C” şıkkıdır.
Soru 37
Kelime başlarında hemze “ئو” şeklinde yazıldığında ne şekilde okunur?
Seçenekler
A
a/e
B
e/ü
C
ı/i
D
o/u
E
ö/ü
Açıklama:
Hemze kelime başında yeni bir uygulama olmak üzere bir diş üzerine konularak da yazılmış, bununla ü ve ö ünlüleri u ve o’dan ayrılmak istenmiştir. Doğru yanıt “E” şıkkıdır.
Soru 38
“و” harfi Türkçe’de hangi sesi karşılamamaktadır?
Seçenekler
A
e
B
o
C
ö
D
u
E
ü
Açıklama:
“و” harfi Türkçe’de o, ö, u ve ü ünlülerini karşılamaktadır. Doğru yanıt “A” şıkkıdır.
Soru 39
Aşağıdaki kelimelerden hangisi ünlüyle başlayıp ünsüzle sonlanan tek heceli eklerden birini almıştır?
Seçenekler
A
باقارم
B
اولدقجه
C
ويرهسيه
D
كرسیسی
E
طولايی
Açıklama:
باقارم (bakarım) kelimesi hangisi ünlüyle başlayıp ünsüzle sonlanan tek heceli eklerden “-ım” ekini almıştır. Doğru yanıt “A” şıkkıdır.
Soru 40
I. Arapça ve Farsçadan alınmış kelimelerin yazılışlarını korunma.
II. Türkçe kelimelerin yazılışında, özel amaçlı birkaç harf dışında, bu iki Doğu diline özgü ünsüz harflerine yer verilmesi.
III. Üç dilin ünlülerinin gösterilmesinde belli sayıda harf ve işaretin ortaklaşa kullanılmaması.
Yukarıdaki ifadelerden hangisi ya da hangileri doğrudur?
II. Türkçe kelimelerin yazılışında, özel amaçlı birkaç harf dışında, bu iki Doğu diline özgü ünsüz harflerine yer verilmesi.
III. Üç dilin ünlülerinin gösterilmesinde belli sayıda harf ve işaretin ortaklaşa kullanılmaması.
Yukarıdaki ifadelerden hangisi ya da hangileri doğrudur?
Seçenekler
A
I ve II
B
Yalnız I
C
I-II ve III
D
Yalnız III
E
II ve III
Açıklama:
Osmanlı Türkçesi yazımı üç esasa dayanır: 1. Arapça ve Farsçadan alınmış kelimelerin yazılışlarının korunma;, 2. Türkçe kelimelerin yazılışında -özel amaçlı birkaç harf dışında- bu iki Doğu diline özgü ünsüz harflerine yer verilmemesi; 3. Üç dilin ünlülerinin gösterilmesinde belli sayıda harf ve işaretin ortaklaşa kullanılması. Doğru cevap B'dir.
Soru 41
Aşağıdakilerden hangisi Türkçeyi Arapça ve Farsça'ya göre zengin ve farklı kılmaktadır?
Seçenekler
A
Ünlü sayısı
B
Kelime hazinesi
C
Cümle yapısı
D
Atasözleri ve deyimler
E
Yazıya aktarma
Açıklama:
Türkçe kelimelerin Arapça ve Farsça’ya göre oldukça farklı ve zengin ünlüleri mevcuttur. Doğru cevap A'dır.
Soru 42
Aşağıdaki kelimelerden hangisinin ilk ve son hece ünlüsü harfle gösterilmiştir?
Seçenekler
A
مشاد
B
ذخيره
C
چيرك
D
قیرمزی
E
مغارا
Açıklama:
قیرمزی/Kırmızı
Kır-mı-zı yazımında ilk hecede ı/ی ve son hecede ı/ی harfle gösterilmiştir.
Doğru cevap D'dir.
Soru 43
اسباط-اثبات/ispat
Yukarıdaki değişim için aşağıdakilerden hangisi doğru değildir?Seçenekler
A
Belli metinlerde yer alırlar.
B
Evliya Çelebi'de de görülür.
C
Beli bir amaç uğruna yapılmıştır.
D
Söyleyişi yazıya yansıtmak amacıyla yapılmıştır.
E
Metin yazarlarının çoğu kez doğru yazılışı bilmemelerinden kaynaklanmaktadır.
Açıklama:
Belli metinlerde kalmış olanlar ya Evliya Çelebi’nin yaptığı gibi bir amaç uğruna bilerek yapılmış değiştirmelerdir, ya da birçok yazarın söyleyişi yazılışa yansıtabilmek arayışının sonuçlarıdır. Bu gibi örnekleri veren metin yazarlarının doğru yazılışı bilmemeleri çoğu kez söz konusu değildir. Doğru cevap E'dir.
Soru 44
Aşağıdakilerden hangisi elif-i maksûre ile ilgili değişime örnektir?
Seçenekler
A
اقربا
B
صقا
C
معنا
D
ظورنا
E
عجبا
Açıklama:
Arapça’da kimi kelimelerin sonunda üstünlü okunan bir ünsüz harfinden sonraki ی ye uzunluk içindir. Buna “kısaltılmış elif” anlamında elif-i
maksûre denilir. ـَ üstün bu ی ye ile birlikte â okunur. Bunlar ا elif ile yazılmıştır:معنی yerine معنا/mana buna örnektir.
maksûre denilir. ـَ üstün bu ی ye ile birlikte â okunur. Bunlar ا elif ile yazılmıştır:معنی yerine معنا/mana buna örnektir.
Soru 45
"طائوق" örneğinde hemzenin kullanıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Yuvarlak hece ünlüsünü yazmakta kullanılır.
B
Uzunluk elifleri (â) önünde düşürülür.
C
Kelime başındaki elif üzerine konulmuştur.
D
ü ve ö ünlüleri u ve o’dan ayırmak için kullanılmıştır.
E
İkinci ve sonraki hecenin başında ünlü ses olarak okunur.
Açıklama:
Türkçe kelimede eriyen ğ ve v ünsüzleri yerinde kalan yuvarlak hece ünlüsünü yazmakta da kullanılmıştır. Doğru cevap A'dır.
Soru 46
Aşağıdaki kelimelerden hangisi yapım eki almıştır?
Seçenekler
A
باكا
B
اوه
C
اوجاق
D
برليك
E
اشچی
Açıklama:
برليك/Birlik kelimesi بر/bir kök kelimesine isimden isim yapan ليك/lik yapım eki almıştır. Doğru cevap D'dir.
Soru 47
Aşağıdaki kelimelerden hangisinde 3. çoğul kişi eki yoktur?
Seçenekler
A
كيدرلر
B
بکلر
C
سورلر
D
اويرلر
E
يقارلر
Açıklama:
بکلر/Beyler kelimesinde sadece çoğul eki mevcuttur. Doğru cevap B'dir.
Soru 48
Aşağıdaki kelimelerden hangisi hem sıfat fiil hem de gelecek zaman anlamı içermektedir?
Seçenekler
A
مرجك
B
کرچک
C
وره جك
D
بيله جك
E
ييهجك
Açıklama:
ييهجك/Yiyecek; ecek eki hem 3. tekil kişi gelecek zaman anlamı yanı sıra yemekten yenilecek şey anlamında sıfat fiil anlamı katmaktadır. Doğru cevap E'dir.
Soru 49
Aşağıdaki kelimelerden hangisinde sağır kef mevcuttur?
Seçenekler
A
سوکیلی
B
يالکزجه
C
اوزکه
D
ترلك
E
يوزلك
Açıklama:
"يالکزجه/Yalnızca" kelimesinde kef genizsi n olarak yer almaktadır. Doğru cevap B'dir.
Soru 50
Aşağıdakilerden hangisi “düzensiz hecelerin Türkçeleştirilmesi” ile ilgili söylenemez?
Seçenekler
A
Alıntı kelimenin başında çift ünsüz varsa başa dar bir ünlü getirilmiştir: ????? iskele (< İt. scála) gibi.
B
Alıntı kelimenin başında çift ünsüz varsa iki ünsüz arasına bir dar ünlü getirilmiştir: ????? ?ıredi (< Fr. crédit) gibi
C
Alıntı kelimenin düzene uymayan çift ünsüzü sondaysa Türkçeleştirme için herhangi bir işlem yapılmamıştır.
D
Alıntı kelimenin başında çift ünsüz varsa kelimenin kendi ünlüsünün yeri değiştirilip iki ünsüz arasında kullanılmıştır: ????? pırnal (< Grek. prinali) gibi.
E
Birleşik yapılarda kelime içinde ikinci hece başında kalan çift ünsüzler de iki ünsüz arasına bir dar ünlü getirilerek bölünmüştür: ????????? ?onturato (< Fr. con-trat) gibi.
Açıklama:
Osmanlı Türkçesi yazımını başlıca özellikleriyle tanıyabileceksiniz.
Soru 51
Aşağıdakilerden hangisi Arapça kelimelerin kalıpları için söylenemez?
Seçenekler
A
Arapçada bir kelimenin kök harfleri, fiilin en yalın biçimi olan geçmiş zamanın erkek için 3. tekil kişi çekimi şeklinde yer alır.
B
Fiil köklerinin ünsüzleri için “kıldı, işledi” anlamındaki ??? fa‘ale'nin sırasıyla üç harfi, yani ? ? ? kullanılarak kalıplar oluşturulmuştur.
C
Kimi kökler dört ünsüz harfinden meydana gelir. Bunlarda dördüncü harf için ikinci bir ? kullanılır.
D
Kalıplar, ünsüzlerin bir ünlüyle ünlülendirilmesine göre çeşitlenir.
E
Ünlüyle çeşitlenme uzun ünlülerle yapılmaz.
Açıklama:
Arapça ve Farsça kelimelerin yazımında yapılan değişiklikleri tanımlayabileceksiniz.
Soru 52
Osmanlı Türkçesinde Arapça kelimelerin seslendirilmesiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
Seçenekler
A
Arapçanın sesleri günlük dile inen kelimelerde değiştirilmiş, ünlüleri Türkçenin zengin ünlüleriyle çeşitlenmiş, ünsüzleri ise dilin kendi ünsüz seslerine benzetilmiştir.
B
İçinde kalın ünsüz harflerinden (? ? ? ? ? ? ? ?) biri bulunan hecenin uzun olmayan düz geniş ünlüsü eğitimli kimselerce kalın, ancak klasik Arapçanın e'ye yakın kapalı, incelmiş a'sı gibi söylenmiştir.
C
Arapçanın tek düz dar ünlüsü Osmanlı Türkçesinde yalnızca ince olarak söylenmiştir.
D
İçinde ince ünsüz harflerinden (? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ? ) biri bulunan hecenin uzun olmayan düz geniş ünlüsü ise, ince, yani e gibi söylenmiştir.
E
Bir ünsüzden sonraki ? (elif) her zaman uzun a okunur.
Açıklama:
Türkçe kelime kökleri ve eklerinde ünlüler ve ünsüzlerin yazılışları ile ilgili eğilim ve kuralları açıklayabileceksiniz.
Soru 53
Aşağıdakilerden hangisi “düzensiz hecelerin Türkçeleştirilmesi” ile ilgili söylenemez?
Seçenekler
A
Bir ekle ya da birleşme yoluyla genişlemiş tabanlarda ünlü çoğu zaman ikinci ünsüzden sonra getirilmiştir: ?????? derdimend/derdümend (< derdmend ‘dertli’) gibi.
B
Konuşma dilinde Türkçenin hece örneklerine uymayan bütün yabancı heceler değiştirilmemiştir.
C
Alıntı kelime yalın durumda olduğunda da ünlü ikinci ünsüzden sonra getirilmiştir: servi ‘selvi’ (< Far. ??? serv) gibi.
D
Arapça ve Farsça kimi tek doruklu, düzenli hecelerde ünlü türemesi yan yana düşen iki ünsüz arasında yapılmıştır: zülüf (< zülf), ?atil (
E
Türkçe hece örneklerine benzer düzenli heceler ise olduğu gibi bırakılmıştır: sert (< Fars. ??? serd), şart (< Ar. ???) gibi.
Açıklama:
Türkçe kelime kökleri ve eklerinde ünlüler ve ünsüzlerin yazılışları ile ilgili eğilim ve kuralları açıklayabileceksiniz.
Soru 54
Aşağıdakilerden hangisi Türkçenin hece yapısı için söylenemez?
Seçenekler
A
Türkçe bir hece (ya da kelime kökü) hiçbir zaman çift ünsüzle başlamaz.
B
Türkçe kelimelerde başta çift ünsüz bulunmaması, aynı zamanda ünlüsü yazıda harfle gösterilmemiş, dolayısıyla iki ünsüz harfin yan yana bulunduğu durumlarda ilk ünsüz harfin bir ünlüyle birlikte hecelenmesi gereğine işaret etmek gibi bir fayda sağlar: ???
C
Türkçenin 5. ve 6. tip hecelerindeki çift ünsüzden ilki ancak l, r, n, m, v, y ünsüzlerinden biri ya da bir patlamalıdan önce bir sızmalı ünsüz olabilir.
D
Türkçe bir hece sonunda ikiz ünsüz bulunmaz.
E
Türkçede “ünsüz-ünlü-ünsüz-ünsüz” şeklinde hece bulunmaz.
Açıklama:
Türkçe kelime kökleri ve eklerinde ünlüler ve ünsüzlerin yazılışları ile ilgili eğilim ve kuralları açıklayabileceksiniz.
Soru 55
Arapça ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Ünsüzlere dayanan bir dildir.
B
Anlamlı bir ses birliği en az iki ünsüz sesten oluşur.
C
Yazıda gösterilmeyen sesler söz konusudur.
D
Bükümlü bir dildir.
E
Kök ünsüzlerinin belli bir sıralanma kuralı yoktur.
Açıklama:
Arapça ve Farsça kelimelerin yazımında yapılan değişiklikleri tanımlayabileceksiniz.
Türkçe’nin bir ünlüler dili olmasına karşılık, Arapça ünsüzlere dayanan bir dildir. Bir Arapça kelimede anlamlı bir ses birliği en az üç ünsüz sesten oluşur:
Türkçe’nin bir ünlüler dili olmasına karşılık, Arapça ünsüzlere dayanan bir dildir. Bir Arapça kelimede anlamlı bir ses birliği en az üç ünsüz sesten oluşur:
Soru 56
Hangisi Arapça kelimenin ana harfleri değiştirilerek yazıda benimsenmiş olarak ortak kullanışa girmiş bir yazım değildir?
Seçenekler
A
سفره yerine صفره “sofra”
B
وتن yerine وطن “vatan”
C
قرمزی yerine قيرمزی “kırmızı”
D
زقاق yerine سوقاق / سقاق “sokak”
E
خليفه yerine قلفه “kalfa”
Açıklama:
Yalnızca B seçeneğinde yer alan وطن “vatan” kelimesi Arapçadaki yazım biçimi korunmuş, kelimenin yazımında herhangi bir değişim gerçekleşmemiştir.
Soru 57
Hangisi Farsça bir kelimenin ana harfleri değiştirilerek yazıda benimsenmiş olarak ortak kullanışa girmiş yazımı değildir?
Seçenekler
A
چاريك yerine چيرك “çeyrek”
B
بت yerine پوت “put”
C
باركير yerine بيكير “beygir”
D
وراست چپ yerine چاپراز “çapraz”
E
باغچه yerine باحچه “bahçe”
Açıklama:
E seçeneğinde verilen باغچه “bağçe, bahçe” kelimesinin yazımı değişmemiştir.
Soru 58
Hangi seçenekte ek fiil 3. kişi bulunmaktadır?
Seçenekler
A
بوشدر
B
آچلمه دق
C
اوتورغ
D
يانغن
E
توتساق
Açıklama:
A seçeneğinde bulunanبوشدر “boştur” kelimesinde ek fiil 3. teklik kişi bulunmaktadır. Bunun dışında B seçeneğinde sıfat-fiil, C’de emir-istek 2. tekil kişi çekimi, D ve E’de fiilden türemiş isim bulunmaktadır.
Soru 59
Arapça’da yalın kelimelerin sonlarındaki ünsüz harfler un katılarak kitâbun “kitap”, bâbun “kapı” vb biçiminde okunmasına ne ad verilir?
Seçenekler
A
ötreli okuma
B
eksiltmeli okuma
C
arttırmalı okuma
D
tenvinli okuma
E
üstünlü okuma
Açıklama:
Arapça’da yalın kelimelerin sonlarındaki ünsüz harfler un katılarak okunur: kitâbun “kitap”, bâbun “kapı” gibi. Buna tenvinli okuma denilir.
Soru 60
Hangi seçenekteki Türkçe kelimenin yazımında hiçbir ünlü gösterilmemiştir?
Seçenekler
A
آلتمش altmış
B
يتمش yetmiş
C
صرتلان sırtlan
D
يدی yedi
E
ايكى iki
Açıklama:
B seçeneğinde bulunan يتمش “yetmiş” kelimesinde hiçbir ünlü gösterilmemiştir.
Soru 61
Hangi seçenekte fiilden fiil yapma eki bulunmaktadır?
Seçenekler
A
قورقتمق
B
يورويش
C
بولور
D
دلورمك
E
ديزيك
Açıklama:
Seçeneklerdeki kelimeler sırasıyla şöyledir: korkutmak, yürüyüş, bulur, delirmek, dizin. Görüldüğü gibi fiilden fiil yapma eki yalnızca A seçeneğinde bulunmaktadır.
Soru 62
Aşağıdakilerden hangisi bir sıfat-fiildir?
Seçenekler
A
طواليی
B
كوتوری
C
سومه ينجه
D
اوكلميه جق
E
كوردكجه
Açıklama:
D seçeneğinde bulunan onulmayacak (yara)kelimesinin bünyesindeki -(y)acak -ecek eki Osmanlı Türkçesinde bir sıfat-fiil ekiydi. Diğerleri zarf-fiildir.
Soru 63
Aşağıdakilerden hangisi bir zarf-fiildir?
Seçenekler
A
اولمغيله
B
باقمقده
C
كلملو
D
اوتلكن
E
كچلمز
Açıklama:
A seçeneğinde verilen اولمغيله “olmağıla” kelimesindeki -mağıla Osmanlı Türkçesinde kullanılan bir zarf-fiil ekiydi. B, C, D ve E seçeneğinde sıfat-fiil bulunmaktadır.
Soru 64
Aşağıdakilerden hangisinde I. tekil kişi çekim eki bulunmaktadır?
Seçenekler
A
آليم
B
كيم
C
كوزم
D
اوكك
E
باقمشم
Açıklama:
E seçeneğindeki باقمشم “bakmışım” kelimesinde I. tekil kişi çekim eki bulunmaktadır.
Soru 65
Hangi seçenekteki fiil çoğul emir-istek 1. kişi çekimindedir?
Seçenekler
A
يازاسيه
B
باقمه يكز
C
كله جك
D
سو ميه لوم
E
كوزكك
Açıklama:
D seçeneğinde yer alan سو ميه لوم“sevmeyelim” kelimesinde sev- fiili, çoğul emir-istek 1. kişi çekimindedir. A seçeneğinde -asıya zarf-fiil, B’de 2. çoğul kişi emir-istek, C’de sıfat-fiil ve E’de ise ilgi eki bulunmaktadır.
Soru 66
Arapça Kelimelerde yazımında yapılan değişikliklerde yazıda benimsenmiş olanlara aşağıdakilerden hangisini örnek olarak veremeyiz?
Seçenekler
A
(put) پوت yerine بت
B
(sofra) سفره yerine صفرا
C
(kırmızı) قرمزی yerine قیرمزی
D
غربال gırbâl yerine قالبور kalbur
E
(astar) اصتار yerine استار
Açıklama:
Arapça Kelimelerde yazımında yapılan değişikliklerde yazıda benimsenmiş olanlara ‘’(put) پوت yerine بت’’ kelimelerini örnek olarak veremeyiz.
Soru 67
Bir yapım eki almamış sözlük birimine ne ad verilir?
Seçenekler
A
Ses
B
Kök
C
Yazı
D
Alfabe
E
Bağlaç
Açıklama:
Bir yapım eki almamış sözlük birimine kök adı verilir.
Soru 68
Türkçenin hemen hemen bütün isim ve fiil kökleri kaç hecelidir?
Seçenekler
A
İki
B
Üç
C
Dört
D
Beş
E
Tek
Açıklama:
Türkçe’nin hemen hemen bütün isim ve fiil kökleri tek hecelidir.
Soru 69
Eski yazımda Türkçe ünlülerimizden iki geniş-düz ünlü harf aşağıdaki şıklardan hangisinde doğru verilmiştir?
Seçenekler
A
(ı, i)
B
(a, ı)
C
(i, e)
D
(o, e)
E
(a, e)
Açıklama:
Eski yazımda Türkçe ünlülerimizden iki geniş-düz ünlü harf (a, e) harfleridir.
Soru 70
Dört yuvarlak (o, ö, u, ü) Türkçe ünlülerinin Osmanlı Türkçesi alfabesinde karşılığı olarak aşağıdaki hangi harf kullanılmıştır?
Seçenekler
A
ی ye
B 
C 
D 
E 
Açıklama:
Dört yuvarlak (o, ö, u, ü) Türkçe ünlülerinin Osmanlı Türkçesi alfabesinde karşılığı olarak و vav harfi kullanılmıştır.
Soru 71
Dilin kelime gibi tek başına kullanılmayan, yalnızca köklere eklenerek kalıcı anlam değişikliği yapan ve farklı kavramları karşılayan ya da kelimelerin durum, sayı, zaman, kişi gibi kavramlarla ilişkilerini kuran yapı ve çekim birimine ne ad verilir?
Seçenekler
A
Ses
B
Ek
C
Yazı
D
Alfabe
E
Bağlaç
Açıklama:
Dilin kelime gibi tek başına kullanılmayan, yalnızca köklere eklenerek kalıcı anlam değişikliği yapan ve farklı kavramları karşılayan ya da kelimelerin durum, sayı, zaman, kişi gibi kavramlarla ilişkilerini kuran yapı ve çekim birimine ek denilir.
Soru 72
Bütün isim ve fiil köklerini, yapım ekleriyle genişlemiş gövdeleri, ek alabilen birleşik kelimelerle bütün alıntı kelimeleri içine alan ortak bir terime ne ad verilir?
Seçenekler
A
Ses
B
Ek
C
Yazı
D
Taban
E
Bağlaç
Açıklama:
Bütün isim ve fiil köklerini, yapım ekleriyle genişlemiş gövdeleri, ek alabilen birleşik kelimelerle bütün alıntı kelimeleri içine alan ortak bir terime taban adı verilir.
Soru 73
Hangi seçenekte bir ünsüzle başlayan, açık tek hece yapısındaki eklere örnek olarak verilebilir?
Seçenekler
A
Çokça
B
Düştü
C
Geçti
D
Örtü
E
Götürü
Açıklama:
Bir ünsüzle başlayan, açık tek hece yapısındaki eklere ‘’Çokça’’ kelimesi örnek olarak verilebilir.
Soru 74
Aşağıdakilerden hangi şıkta bir ünlüyle başlayıp ünlüyle sonlanan iki heceli yapısındaki eklere örnek olarak verilebilir?
Seçenekler
A
Tepesi
B
Yazasıya
C
Borusu
D
Atını
E
Kanlı
Açıklama:
Bir ünlüyle başlayıp ünlüyle sonlanan iki heceli yapısındaki eklere ‘’Yazasıya’’ kelimesi örnek verilebilir.
Soru 75
Aşağıdakilerden hangi şıkta bir ünlüyle başlayıp ünsüzle sonlanan iki heceli yapısındaki eklere örnek olarak verilebilir?
Seçenekler
A
sever
B
bakar
C
dernek
D
baktıkça
E
konak
Açıklama:
Bir ünlüyle başlayıp ünsüzle sonlanan iki heceli yapısındaki eklere ’’baktıkça’’ kelimesi örnek olarak verilebilir.
Soru 76
Aşağıdakilerden hangisinin hecelenmesi Türkçenin hece yapısına aykırıdır?
Seçenekler
A
İr-kil-dim
B
Sev-mi-yor-du
C
Gel-e-me-dim
D
Eğ-ril-di
E
Sap-lan-tı
Açıklama:
Gel-e-me-dim kelimesinin hecelemesi ge-le-me-dim şeklinde yapılmalıdır.
Soru 77
Aşağıdakilerden hangisi Türkçe kelimelerin özellikleri arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Hiçbir zaman çift ünsüzle başlamaz.
B
Hece sonunda iki ünlü yan yana bulunmaz.
C
Her hecede mutlaka bir tane ünlü bulunur.
D
En küçük hece bir ünlü, bir ünsüzden oluşur.
E
Söz başında c, f, ğ, l, m, z gibi ünsüzler bulunmaz.
Açıklama:
Türkçe'de en küçük hece tek bir ünlüden oluşabilir. Bu nedenle doğru cevap D şıkkıdır.
Soru 78
Aşağıdaki kelimelerden hangisinin düzensiz hece yapısı Türkçeleştirilmiştir?
Seçenekler
A
Stüdyo
B
İstasyon
C
Tren
D
Spor
E
Sfenks
Açıklama:
“İstasyon” kelimesinde düzensiz hece yapısı kelime başına "i" harfi konarak Türkçeleştirilmiştir. Bu nedenle doğru cevap B şıkkıdır.
Soru 79
Aşağıdaki Arapça kelimelerden hangisi düzensiz çift ünsüzleri nedeniyle Türkçede iki heceli yapıya geçirilmiştir?
Seçenekler
A
ﺻﺒﺮ
B
ﻈﻓﺮ
C
ﻗﻤﺮ
D
ﻋﺷﻖ
E
ﻛﺗﺎﺐ
Açıklama:
“sabr” kelimesi düzensiz çift ünsüzleri nedeniyle Türkçede “sabır” şeklinde iki heceli yapıya geçirilmiştir. Bu nedenle doğru cevap a şıkkıdır.
Soru 80
Aşağıdaki kelimelerden hangisi, Türkçenin hece yapısına uymayacak niteliktedir?
Seçenekler
A
Ulüvv
B
Sebeb
C
Cümle
D
Mahir
E
Kemal
Açıklama:
“ulüvv” kelimesi tek hecede yan yana iki ünsüz bulundurması sebebiyle Türkçe hece yapısına uymayacak niteliktetir. Bu nedenle doğru cevap A şıkkıdır.
Soru 81
Aşağıdakilerden hangisi fa’l kalıbında bir Arapça kelimedir?
Seçenekler
A
ﻨﺎﻗﻝ
B
ﻗﻟﻡ
C
ﻓﺧﺮ
D
ﺗﻛﺮﺍﺮ
E
ﻣﻆﻟﻭﻡ
Açıklama:
ﻓﺧﺮ kelimesi Arapça “fa’l” kalıbında bir kelimedir. Bu nedenle doğru cevap C şıkkıdır.
Soru 82
Aşağıdaki Arapça kelimelerden hangisi fa’âl kalıbındadır?
Seçenekler
A
ﻗﻬﺮ
B
ﻗﺮﺍﺮ
C
ﻆﺎﻟﻡ
D
ﻨﻬﺎﻴﺖ
E
ﻣﻛﺮﻡ
Açıklama:
ﻗﺮﺍﺮ kelimesi Arapça “fa’âl” kalıbında bir kelimedir. Bu nedenle doğru cevap B şıkkıdır.
Soru 83
Aşağıdakilerden hangisinde Türkçenin hece yapısına aykırı hecelenmiş bir kelime bulunmaktadır?
Seçenekler
A
كوز- لك
B
كتاب - لق
C
ايش - چى
D
اوده ك - ى
E
ديش - چى
Açıklama:
اوده ك-ى kelimesi Türkçenin hece yapısına aykırı hecelenmiştir. Doğrusu اوده - كى şeklinde olmalıdır. Bu nedenle doğru cevap D şıkkıdır.
Soru 84
Aşağıdakilerden hangisinde artık harf yoktur?
Seçenekler
A
ﺍﻛﺮﻡ
B
ﺃﺛﺮ
C
ﻛﺎﻣﻝ
D
ﻛﺑﻴﺮ
E
ﻋﺎﻟﻡ
Açıklama:
ﺃﺛﺮ kelimesinde artık harf kullanılmamıştır. Bu nedenle doğru cevap B şıkkıdır.
Soru 85
Aşağıdaki kelimelerden hangisinin kök harfleri parantez içinde sırasıyla ve doğru biçimde gösterilmemiştir?
Seçenekler
A
Kitâbet (ﻚ ﺐ ﺖ)
B
Müderris (ﺪ ﺮ ﺱ)
C
Ma’lûm (ﻉ ﻞ ﻡ)
D
Sabr (ﺹ ﺐ ﺮ)
E
Âsâr (ﺍ ﺚ ﺮ)
Açıklama:
kitâbet (ﻚ ﺐ ﺖ) kelimesinin kök harfleri ك - ت - ب şeklinde verilmelidir. Bu nedenle doğru cevap A şıkkıdır.
Soru 86
Aşağıdakilerden hangisi "Osmanlı Türkçesi"nin yazımındaki esaslardan biri değildir?
Seçenekler
A
Arapça, Farsça ve Türkçe'nin ünlülerinin gösterilmesinde belli sayıda işaretin ortaklaşa kullanılması
B
Arapça'dan alınmış kelimelerin yazılışlarının korunması
C
Farsça'dan alınmış kelimelerin yazılışlarının korunması
D
Türkçe kelimelerin yazılışında Arapça'ya özgü ünsüz harflere yer verilmemesi
E
Arapça, Farsça ve Türkçe'nin ünlülerinin gösterilmesinde belli sayıda harfin ortaklaşa kullanılması
Açıklama:
Osmanlı Türkçesi yazımı şu esaslara dayanır: 1.Arapça ve Farsçadan alınmış kelimelerin yazılışlarının korunma; 2. Türkçe kelimelerin yazılışında -özel amaçlı birkaç harf dışında- bu iki Doğu diline özgü ünsüz harflerine yer verilmemesi; 3. Üç dilin ünlülerinin gösterilmesinde belli sayıda harf ve işaretin ortaklaşa kullanılması.
Soru 87
Aşağıdakilerden hangisi "eğitim yoluyla, alıntı kelimeleri alındıkları dilleri konuşanlar gibi söyleme becerisini kazananların bir metni okurken oluşturdukları farklı seslendirme dili"ni karşılar?
Seçenekler
A
okuma dili
B
yazma dili
C
edebi dil
D
halk dili
E
yabancı dil
Açıklama:
Eğitim yoluyla, alıntı kelimeleri alındıkları dilleri konuşanlar gibi söyleme becerisini kazananlarda bir metni okurken farklı bir seslendirme dili oluşmuştur. Buna okuma dili demiştik.
Soru 88
Aşağıdaki kelimelerden hangisinin yazımı aslından farklıdır?
Seçenekler
A
قلبور
B
سفره
C
زقاق
D
اصول
E
استار
Açıklama:
غربال gırbâl yerine قلبور kalbur.
Soru 89
Aşağıdakilerden hangisinin yazımı Osmanlı Türkçesi'ne mahsustur?
Seçenekler
A
هلال helâl
B
sahil ساحل
C
saka سقا
D
حاضر hazır
E
taraf طرف
Açıklama:
Belli metinlerde kalmış olanlar ya Evliya Çelebi’nin yaptığı gibi bir amaç uğruna bilerek yapılmış değiştirmelerdir, ya da birçok yazarın söyleyişi yazılışa yansıtabilmek arayışının sonuçlarıdır. Bu gibi örnekleri veren metin yazarlarının doğru yazılışı bilmemeleri çoğu kez söz konusu değildir: حلال yerine هلال helâl gibi
Soru 90
Aşağıdaki Farsça kelimelerden hangisinin yazımı Osmanlı Türkçesi'nde kullanılan halidir?
Seçenekler
A
پوت
B
سرنا
C
چارطاق
D
كاركير
E
خركله
Açıklama:
Dilde geniş kullanım alanı bulmuş kimi Farsça kelimelerin yazılışlarında da değişiklikler yapılmış, bunlardan da yazımda benimsenenler olmuştur:بت yerine پوت put gibi.
Soru 91
Aşağıdakilerden hangisinde "Tek heceli kelimelerde, iç seste e dışındaki bütün ünlüler harfle gösterilmiştir." kuralına aykırı bir örnek bulunur?
Seçenekler
A
یه ل
B
يول
C
ديل
D
قير
E
دال
Açıklama:
Tek heceli kelimelerde, iç seste e dışındaki bütün ünlüler harfle gösterilmiştir:
دال dal, قير kır, ديل dil, يول yol, كوز göz, قول kul,كول kül; ama: تك tek, يل yel, بل bel
دال dal, قير kır, ديل dil, يول yol, كوز göz, قول kul,كول kül; ama: تك tek, يل yel, بل bel
Soru 92
Aşağıdakilerden hangisi "Kimi tek ve iki hecelilerde ünlüler için harf kullanılmamıştır." kuralına uymaz?
Seçenekler
A
بن ben
B
سن sen
C
سز siz
D
سکیز sekiz
E
آلتمشaltmış
Açıklama:
Kimi tek ve iki hecelilerde ünlüler için harf kullanılmamıştır. Bunlar zamirler, sayı adları gibi çok kullanılan kelimelerdir:بن ben, سن sen, بز biz, سز siz, سكز sekiz, آلتمشaltmış, يتمش yetmiş gibi.
Soru 93
َAşağıdakilerden hangisi "bunalmak" kelimesinin doğru yazımıdır?
Seçenekler
A
بوكلمق
B
بوزلمق
C
بولنمق
D
بونلمق
E
بوكورمك
Açıklama:
بوكلمق bunalmak
Soru 94
Aşağıdaki kelimelerden hangisinde zarf-fiil eki yoktur?
Seçenekler
A
اولدقجه
B
اسدكجه
C
كوردكجه
D
باقدقجه
E
ايچمكده
Açıklama:
sıfat-fiil -mekte, -makta: içmekte (olmak) ايچمكده
Soru 95
Aşağıdakilerin hangisinde "düz l" vardır?
Seçenekler
A
almak
B
yalak
C
bol
D
çatlamak
E
meselâ
Açıklama:
Türkçe’de aslında iki türlü l vardır. Bugünkü alfabemizde ayırıcı bir işaret bulunmaz, ses kalın ve ince ünlülerle birlikte söylenirken iki ayrı niteliğe bürünmüş olur. Örnek olarak almak’taki l ile bilmek’teki l aynı nitelikte sesler değildir.Arapçanın l’si incedir; bu sesin Türkçe’ye girmiş olan kelimelerdeki söylenişini yazıya aktarmak, bugünkü yazımımızın da çözüm bulamadığı bir meseledir. Uzun ünlüden önceki l’nin inceliği ünlü üzerine konan şapka işaretiyle belirtilir (meselâ gibi).
Ünite 6
Soru 1
Hangi seçenekte hiç kapalı hece bulunmaz?
Seçenekler
A
o-ku-ya-lı
B
baş-la-ya-rak
C
gör-ül-dük-çe
D
ya-tak-la-rı-mı-za
E
yü-re-ğin-de-ki-le-ri
Açıklama:
Kapalı hecelerin sonu ünsüzle biter. Yalnızca A seçeneğindeki o-ku-ya-lı kelimesinde hiç kapalı hece yoktur. Diğer her seçenekte en az bir kapalı hece bulunmaktadır.
Soru 2
Hangisi Türkçenin hecelerinde bulunabilecek çift ünsüz kuralına uymaktadır?
Seçenekler
A
cebr
B
kadr
C
üst
D
kuds
E
zikr
Açıklama:
Türkçe’nin hecelerindeki çift ünsüzden ilki ancak l, r, n, m, v, y ünsüzlerinden biri (alt, kırk, sanç-mak gibi), ya da bir patlamalıdan önce bir sızmalı ünsüz olabilir: üst kelimesindeki s gibi.
Soru 3
Hangi seçenekte çift doruklu hece bulunmaktadır?
Seçenekler
A
kırk
B
alt
C
üst
D
sarp
E
kabr
Açıklama:
Türkçe’nin hecelerindeki çift ünsüzden ilki ancak l, r, n, m, v, y ünsüzlerinden biri (alt, kırk, sanç-mak gibi), ya da bir patlamalıdan önce bir sızmalı ünsüz olabilir: üst kelimesindeki s gibi. Buna tek dorukluluk denir.
Bu düzene uymayan (düzensiz) her hecede kapalılıktan sonra yeniden açılmaya yol açan bir ses sıralanması var demektir. Böyle hecelere de çift doruklu hece diyoruz. Çift doruklu heceler Türkçe’ye yabancı dillerden girmiş kelimelerde bulunur (meselâ, Arapça ķabr ‘kabir’de olduğu gibi). Kelimeleri tanımak bakımından bu ayırıcı özelliği bilmek önemlidir.
Bu düzene uymayan (düzensiz) her hecede kapalılıktan sonra yeniden açılmaya yol açan bir ses sıralanması var demektir. Böyle hecelere de çift doruklu hece diyoruz. Çift doruklu heceler Türkçe’ye yabancı dillerden girmiş kelimelerde bulunur (meselâ, Arapça ķabr ‘kabir’de olduğu gibi). Kelimeleri tanımak bakımından bu ayırıcı özelliği bilmek önemlidir.
Soru 4
Aruz ölçüsüyle yazılmış şiirde Türkçenin ana heceleme kuralının bozularak ahengi sağlayan hece öbeklerinin ayrılmasına ne ad verilir?
Seçenekler
A
sekte
B
imâle
C
zihaf
D
tek dorukluluk
E
lafz
Açıklama:
Türkçe’nin ana hecelenme kuralı şiirde bozulabilir. Hece ve aruz ölçüleriyle yazılmış şiirlerde ahengi sağlayan, ölçüleri oluşturan farklı sayıdaki birimler (kalıplar)dır; hecede 2 dört (8); 2 dört, bir 3 (11) ya a bir 6, bir 5 (11) hecelik birimler, aruzda 4 mefâ‘îlün kalıbındaki ya da 3 fe‘ilâtün ile 1 fe‘ilün (fa‘lün) kalıplarındaki hece topluluklarının oluşturduğu birimler gibi. Şiiri bu ölçülere göre okurken ahengi sağlayan hece öbeklerini birbirinden ayırırız. Buna ahenk durgusu (sekte) denir.
Soru 5
Hangi seçenekte aruz veznine göre ilki uzun ikincisi kısa hece değerinde hece bulunmaktadır?
Seçenekler
A
haber
B
Hüdâ
C
mihr
D
şâfî
E
bernâ
Açıklama:
Heceyle yazılmış bir şiirde, durgu yerinde kelimenin bölünmesi kusur sayılır. Aruzda ise kelimeler bölünebilir, çünkü ahengi sağlayan, kalıpların hece sayıları yanında bu hecelerdeki ünlülerin nicelikleri, yani kısalık ve uzunluklarıdır. Ünlüsü kısa kapalı heceler ünlüsü uzun bir açık heceye denk sayıldığı gibi, ünlüsü uzun okunan kapalı heceler ile (tekrâr, garîb gibi) sonu çift ünsüzlü heceler de (mihr ‘güneş’ gibi) yerine göre ilki uzun, ikincisi kısa iki hece değerinde kullanılabilir.
Soru 6
Yapım ve çekim ekleriyle genişleme sırasında hecelerin ünlü alışı ya da genişleyen kelimede kurulan yeni hecelere ünlülerin gelişine ne ad verilir?
Seçenekler
A
ünlülenme
B
ünsüzlenme
C
gramerleşme
D
taban
E
sözlük kelimeleri
Açıklama:
Ünlülenme (Vocalization): Yapım ve çekim ekleriyle genişleme sırasında hecelerin ünlü alışı ya da genişleyen kelimede kurulan yeni hecelere ünlülerin gelişi demektir.
Soru 7
Hangisi bir gramer kelimesidir?
Seçenekler
A
دلى قانليلق delikan-łı-łık
B
فرصتجيلق fırsat-çı-łık
C
وطنداش vatan-daş
D
وفاسز vefâ-sız
E
قارشيده karşı-da
Açıklama:
Söz içinde kelimeleri başka kelimelerle ilişkilendirmeye yarayan unsurdur. Çekim eki almış bir kelime (isim ya da fiil) ile başka bir kelime arasında bir anlam ilişkisi kurulmuş olur, böylece kelime yalın biçiminden uzaklaşarak yeni bir biçim kazanır ve bu yeni biçimiyle gramerce birtakım özellikler gösterir. Bu yüzden kelimelerin çekim ekli biçimlerini gramer kelimeleri diye adlandırıyoruz. Yalnızca E seçeneğinde çekim eki bulunmaktadır. Diğerlerinin tamamı yapım eki almıştır.
Aşağıda çekim eki almış örnekler verilmektedir:
Aşağıda çekim eki almış örnekler verilmektedir:
Soru 8
Türkçede kelime başında bulunmayan ünsüzler dikkate alındığında hangisi çocuk geçme yansıma bir kelimedir?
Seçenekler
A
yuva
B
nini
C
belek
D
beşik
E
su
Açıklama:
Türkçe kelimeler ğ, ğ, ł, l, m, n, r , r, z ünsüzleriyle başlamaz. Ancak kimi yansıma (ses taklidi) kelimeler ł, l, n, z ile başlayabilir. Soru zamiri ne hariç, n ünsüzü sadece çocuk dilinden geçme birkaç yansıma kelimenin başında bulunur (nene, ninni gibi). m ünsüzü yalnızca yansıma kelimelerin başında ve m’li ikilemelerde pek nadir olarak görülür (miyavlamak, mışıl mışıl gibi); ancak yine de m hiçbir zaman bir öz fiil kökünün başında görülmez. z ünsüzü bir iki yansıma kelime ve ikileme dışında ilk ses olarak bulunmaz (zırıl zırıl, zonklamak gibi).
Soru 9
Hangi seçenekte yapım eki almış bir kelime bulunmaktadır?
Seçenekler
A
النده كى elindeki
B
اوستده كنى üsttekini
C
اوموزينه omzuna
D
اوك ev-iñ
E
فرصتجى fırsat-çı
Açıklama:
Köklerin taşıdığı anlamlarda değişiklik yapan, onları anlamca başkalaştıran üyelere denir. Yapım ekleri yalnız köklere değil, birleşik kelimelere ve başka dillerden alınmış kelimelere de getirilebilir. Böylece bunlardan da yeni anlamlarda yeni kelimeler elde edilir. Yalnızca E seçeneğindeki +çı eki fırsat kelimesinin anlamını değiştirmiştir. Diğer seçeneklerdeki eklerin tamamı çekim ekidir.
Soru 10
I. Türkçe bir hece ya da kelime kökü hiçbir zaman çift ünsüzle başlamaz.
II. Türkçe bir hece sonunda iki ünsüz dışında başka türlü bir ses öbekleşmesi olamaz.
III. Türkçe bir hece sonunda ikiz ünsüz bulunmaz.
Türkçenin hece yapısıyla ilgili yukarıda verilen bilgilerden hangisi veya hangileri doğrudur?
II. Türkçe bir hece sonunda iki ünsüz dışında başka türlü bir ses öbekleşmesi olamaz.
III. Türkçe bir hece sonunda ikiz ünsüz bulunmaz.
Türkçenin hece yapısıyla ilgili yukarıda verilen bilgilerden hangisi veya hangileri doğrudur?
Seçenekler
A
I ve III
B
I ve II
C
I, II ve III
D
II ve III
E
Yalnız I
Açıklama:
1. Türkçe bir hece (ya da kelime kökü) hiçbir zaman çift ünsüzle başlamaz. [Not: Meninski (1680) براقمق biçiminde yazılan kelimenin çeviriyazısını bramak olarak verir, ancak aynı kelimenin برياقمق biçimli
yazılışı da vardır. Ayrıca Viguier (1790) bu kelimenin buramak olarak da söylendiğini kaydeder. Meninski’nin ılızayiriveç kelimelerine Türkçe bramaķ yanında bre ünlemi ile Farsça trup (< türb, türüb) ve traş (< terāş) kelimelerini de katabiliriz. Bu örnekler br, tr arasında ı’nın tutunamadığını ve duyulurluk değerinin sıfır (ø) olduğunu gösterir.
Batı dillerinden gelmiş olan bratva, brava, transi, trinketa kelimelerinin çeviriyazılarında da aynı değerlendirme yapılmıştır.]
Türkçe kelimelerde başta çift ünsüz bulunmaması, aynı zamanda ünlüsü yazıda harfle gösterilmemiş, dolayısıyla iki ünsüz harfin
yan yana bulunduğu durumlarda ilk ünsüz harfin bir ünlüyle birlikte hecelenmesi gereğine işaret etmek gibi bir fayda sağlar: قره ara, صرارمق sararma, صرتالن sırtłan gibi.
2.
Öncüllerde verilen bilgilerin hepsi de doğrudur.
yazılışı da vardır. Ayrıca Viguier (1790) bu kelimenin buramak olarak da söylendiğini kaydeder. Meninski’nin ılızayiriveç kelimelerine Türkçe bramaķ yanında bre ünlemi ile Farsça trup (< türb, türüb) ve traş (< terāş) kelimelerini de katabiliriz. Bu örnekler br, tr arasında ı’nın tutunamadığını ve duyulurluk değerinin sıfır (ø) olduğunu gösterir.
Batı dillerinden gelmiş olan bratva, brava, transi, trinketa kelimelerinin çeviriyazılarında da aynı değerlendirme yapılmıştır.]
Türkçe kelimelerde başta çift ünsüz bulunmaması, aynı zamanda ünlüsü yazıda harfle gösterilmemiş, dolayısıyla iki ünsüz harfin
yan yana bulunduğu durumlarda ilk ünsüz harfin bir ünlüyle birlikte hecelenmesi gereğine işaret etmek gibi bir fayda sağlar: قره ara, صرارمق sararma, صرتالن sırtłan gibi.
2.
Öncüllerde verilen bilgilerin hepsi de doğrudur.
Soru 11
Aşağıdakilerden hangisi Türkçe’nin heceleri için olan altı ana örnekten birisi değildir?
Seçenekler
A
ünlü
B
ünlü-ünsüz
C
ünsüz-ünlü
D
ünsüz-ünlü-ünlü
E
ünsüz-ünlü-ünsüz-ünsüz
Açıklama:
Türkçe’nin heceleri için olan altı ana örnek arasında “ünsüz-ünlü-ünlü” yoktur. Doğru yanıt “D” şıkkıdır.
Soru 12
“Çocuk Esirgeme Kurumu” birleşik kelimesinin doğru hecelenişi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
ço-cuk-e-sir-ge-me-ku-ru-mu
B
çoc-uk-e-sir-ge-me-ku-ru-mu
C
ço-cuk-es-ir-ge-me-ku-ru-mu
D
ço-cu-ke-sir-ge-me-ku-ru-mu
E
ço-cu-kes-ir-ge-me-ku-ru-mu
Açıklama:
“Çocuk Esirgeme Kurumu” birleşik kelimesinin doğru hecelenişi “ço-cu-ke-sir-ge-me-ku-ru-mu” şeklindedir. Doğru yanıt “D” şıkkıdır.
Soru 13
“Geçen akşam erkenden uyudum” cümlesinin doğru hecelenişi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Ge-çe-nak-şa-mer-ken-de-nu-yu-dum
B
Ge-çen-ak-şa-mer-ken-de-nu-yu-dum
C
Ge-çe-nak-şam-er-ken-de-nu-yu-dum
D
Ge-çe-nak-şa-mer-ken-den-u-yu-dum
E
Ge-çe-nak-şa-mer-ken-de-nu-yud-um
Açıklama:
“Geçen akşam erkenden uyudum” cümlesinin doğru hecelenişi “Ge-çe-nak-şa-mer-ken-de-nu-yu-dum” şeklindedir. Doğru yanıt “A” şıkkıdır.
Soru 14
Aşağıdakilerden hangisi bir gramer kelimesidir?
Seçenekler
A
delikanlı
B
kapıcıbaşılık
C
sevilecek
D
beraberlik
E
tepeli
Açıklama:
“sevilecek” kelimesi gramer kelimeleri olarak adlandırılan kelimelerin çekim ekli biçimlerinden biridir. Doğru yanıt “C” şıkkıdır.
Soru 15
Aşağıdakilerden hangisi yapım eki ile oluşturulmuş bir gövdedir?
Seçenekler
A
evin
B
borçluya
C
tepeli
D
karşıda
E
sivrisinekler
Açıklama:
“tepeli” kelimesi yapım eki ile oluşturulmuş bir gövdedir. Doğru yanıt “C” şıkkıdır.
Soru 16
Aşağıdakilerden hangisi bir “gramer kelimesi” değildir?
Seçenekler
A
evin
B
borçluya
C
satıcının
D
beraberlik
E
dağdan
Açıklama:
“beraberlik” kelimesi yapım eki ile üretilmiş bir gövdedir. Doğru yanıt “D” şıkkıdır.
Soru 17
Aşağıdakilerden hangisi yapım eki ile üretilmiş bir gövde değildir?
Seçenekler
A
boyacı
B
delikanlı
C
zorluk
D
vefâsız
E
sivrisinekler
Açıklama:
“sivrisinekler” kelimesi bir gramer kelimesidir. Doğru yanıt “E” şıkkıdır.
Soru 18
Aşağıdakilerden hangisinde “İkinci hecenin ünlüsü düz genişse, öylece kalır ve kendisinden sonraki hece ünlüleri de ona uyar” kuralı söz konusudur?
Seçenekler
A
silinmek
B
konağında
C
buruşukluk
D
sürgülü mü
E
kutuyu
Açıklama:
“konağında” kelimesinde “İkinci hecenin ünlüsü düz genişse, öylece kalır ve kendisinden sonraki hece ünlüleri de ona uyar” kuralı söz konusudur. Doğru yanıt “B” şıkkıdır.
Soru 19
Aşağıdaki kelimelerin hangisinde incelik bakımından ünlü uyumu mevcuttur?
Seçenekler
A
oturtmak
B
esirgemek
C
bucağında
D
delibozuk
E
isteyor
Açıklama:
“esirgemek” kelimesinde incelik bakımından ünlü uyumu mevcuttur. Doğru yanıt “B” şıkkıdır.
Soru 20
“Türkçe kelimelerde ilk heceden sonraki hecelerde geniş yuvarlak ünlüler (o ve ö) bulunmaz.” aşağıdakilerden hangisinde bu kural işlemez?
Seçenekler
A
üsttekini
B
süpründü
C
ılıkça
D
alakoymak
E
koyulaştı
Açıklama:
“Türkçe kelimelerde ilk heceden sonraki hecelerde geniş yuvarlak ünlüler (o ve ö) bulunmaz.” kuralı “alakoymak” gibi bitişik yazılan birleşik kelimelerde ve bir birleşik yapıdan gelen şimdiki zaman ekinde işlemez. Doğru yanıt “D” şıkkıdır.
Soru 21
"Yapım ve çekim ekleriyle genişleme sırasında hecelerin
ünlü alışı ya da genişleyen kelimede kurulan yeni hecelere ünlülerin gelişi demektir."
Yukarıda tanımı verilen terim aşağıdakilerden hangisidir?
ünlü alışı ya da genişleyen kelimede kurulan yeni hecelere ünlülerin gelişi demektir."
Yukarıda tanımı verilen terim aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Ünlülenme
B
Sesletim
C
Göçüşme
D
Benzeşme
E
Daralma
Açıklama:
Ünlülenme (Vocalization): Yapım ve çekim ekleriyle genişleme sırasında hecelerin ünlü alışı ya da genişleyen kelimede kurulan yeni hecelere ünlülerin gelişi demektir.
Tanımı verilen terim ünlülenme(vocalization)'dir.
Tanımı verilen terim ünlülenme(vocalization)'dir.
Soru 22
Türkçenin anlam çekirdeği denebilecek en temel anlam birimini verilen isim aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Gövde
B
Kök
C
Ek
D
Taban
E
Fonem
Açıklama:
Tek başına bir anlam taşıyan, bölünemez, daha küçük parçalara ayrılamaz bir ses topluluğudur. Başka anlam katıcı birimlerin eklenmesiyle zenginleşebilen bu temel anlam birimine anlam çekirdeği de diyebiliriz.
Türkçenin anlam çekirdeği denebilecek en temel anlam birimini kök denir.
Türkçenin anlam çekirdeği denebilecek en temel anlam birimini kök denir.
Soru 23
"Yapım ekleriyle genişleyip uzatılmış kelimelere ....... adı verilir.
Yukarıdaki tanımda ....... işaretleriyle boş bırakılan yere getirilmesi gereken terim aşağıdakilerden hangisidir?
Yukarıdaki tanımda ....... işaretleriyle boş bırakılan yere getirilmesi gereken terim aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kök
B
Çekim eki
C
Taban
D
Gramer kelimesi
E
Gövde
Açıklama:
Yapım ekleriyle genişleyip uzatılmış kelimelere, gövde (köken, radical) adını veriyoruz.
Tanımda boş bırakılan yere gövde kelimesi getirilmelidir.
Tanımda boş bırakılan yere gövde kelimesi getirilmelidir.
Soru 24
I. beraberlik II. karşıda III. zararlı IV. gözlük V. sivrisinekler
Yukarıdaki kelimelerden hangileri sözlük kelimeleridir?
Yukarıdaki kelimelerden hangileri sözlük kelimeleridir?
Seçenekler
A
I, II ve III
B
I, III ve IV
C
II ve III
D
II ve V
E
III, IV ve V
Açıklama:
Gerek kökler, gerekse gövdeler kelimelerin yalın (çekimsiz) biçimleridirler ve her ikisi de çekim ekleri alabilirler. Kelimeler yalın biçimleriyle yalnızca sözlüklerde yer alabildikleri için bunlara sözlük kelimeleri de denir. Daha önce gördüğümüz gibi; kök, gövde, birleşik veya alıntı bütün kelimelerin yalın hâllerine aynı zamanda taban diyoruz.
Kelimelerin çekim eki almamış haline yani tabanlarına sözlük kelimesi denilir. Seçeneklerde yer alan kelimelerden I, III ve IV'teki sözlük kelimeleridir.
Kelimelerin çekim eki almamış haline yani tabanlarına sözlük kelimesi denilir. Seçeneklerde yer alan kelimelerden I, III ve IV'teki sözlük kelimeleridir.
Soru 25
I. Dudak benzeşmesi
II. Kalınlık-incelik uyumu
III. Damak uyumu
IV. Düzlük-yuvarlaklık uyumu
V. Dil benzeşmesi
Yukarıdakilerden hangileri "büyük ünlü uyumu" teriminin yerine kullanılmaktadır?
II. Kalınlık-incelik uyumu
III. Damak uyumu
IV. Düzlük-yuvarlaklık uyumu
V. Dil benzeşmesi
Yukarıdakilerden hangileri "büyük ünlü uyumu" teriminin yerine kullanılmaktadır?
Seçenekler
A
I ve IV
B
I, IV ve V
C
II, IV ve V
D
I, II ve V
E
II, III ve V
Açıklama:
Bir Türkçe kelimede ya a, ı, o, u ya da e, i, ö, ü ünlüleri bir
arada bulunabilir. İşte bu kurallı benzeşmeye kalınlık-incelik
uyumu diyoruz. Dil benzeşmesi, damak uyumu ve büyük ünlü uyumu da denir.
Büyük ünlü uyumunun yerine kullanılan diğer terimler II, III ve V. maddede yer almaktadır.
arada bulunabilir. İşte bu kurallı benzeşmeye kalınlık-incelik
uyumu diyoruz. Dil benzeşmesi, damak uyumu ve büyük ünlü uyumu da denir.
Büyük ünlü uyumunun yerine kullanılan diğer terimler II, III ve V. maddede yer almaktadır.
Soru 26
Aşağıdakilerden hangisi düzlük-yuvarlaklık uyumuna uymaz?
Seçenekler
A
ḳonağında
B
örtüsündeki
C
kutucukları
D
Mecidözü
E
omuzlarına
Açıklama:
Türkçe kelimelerde ilk heceden sonraki hecelerde geniş yuvarlak ünlülerin (o ve ö) bulunmamasıdır. Ancak, bitişik yazılan birleşik kelimelerde ve bir birleşik yapıdan gelen şimdiki zaman ekinde bu kural işlemez:
ايسته يور ,ałakoymak آلهقوميق ,delibozuk دىل بوزوق ,boşbaşı باشى بوش ,Tepegöz تپهكوز ,Mecidözü جميد اوزى isteyor, آتهيور atayor, آليور ałıyor, وورييور vuruyor gibi.
Mecidözü kelimesi düzlük-yuvarlaklık uyumuna uymaz.
ايسته يور ,ałakoymak آلهقوميق ,delibozuk دىل بوزوق ,boşbaşı باشى بوش ,Tepegöz تپهكوز ,Mecidözü جميد اوزى isteyor, آتهيور atayor, آليور ałıyor, وورييور vuruyor gibi.
Mecidözü kelimesi düzlük-yuvarlaklık uyumuna uymaz.
Soru 27
Aşağıdaki kelimelerden hangisinin sonundaki tonlu ses ünlü ile başlayan bir ek aldığında yumuşamaz?
Seçenekler
A
kanat
B
çocuk
C
tasdik
D
böcek
E
çok
Açıklama:
Tasdik kelimesi Arapça bir kelime olduğu için sonundaki sert sessiz yumuşamaya girmez. Türkçe bazı tek heceli kelimelerin sonundaki sert ünsüzlerin de yumuşamadığı görülmektedir.
Tasdik kelimesi ünlü ile başlayan ek alsa da sondaki k yumuşamaz.
Tasdik kelimesi ünlü ile başlayan ek alsa da sondaki k yumuşamaz.
Soru 28
Osmanlı Türkçesindeki جى yapım eki aşağıdakilerden hangisindeki şekilde okunamaz?
Seçenekler
A
+ce
B
+cı
C
+çı
D
+ci
E
+çu
Açıklama:
جى eki cı, ci, cu, cü, çı, çi, çu, çü şekillerinde seslendirilebilir.
جى eki +ce şeklinde seslendirilemez.
جى eki +ce şeklinde seslendirilemez.
Soru 29
Arap harfleriyle yazılan aşağıdaki kelimelerin hangisinde ekin kalıplaşmış yazımından kaynaklanan bir ünsüz uyumsuzluğu bulunmaktadır?
Seçenekler
A
بورغو
B
كوزكو
C
آلدى
D
اردر
E
آمچقده
Açıklama:
Açmakta şeklinde okunan kelimedeki ek kalıplaşmış yazımla karşımıza çıkar. Dal harfiyle yazılan ek t şeklinde okunmaktadır.
Soru 30
Kalınlık-incelik uyumu gösteren aşağıdaki kelimenin anlamı nedir?
باجاق
باجاق
Seçenekler
A
oturak
B
ip
C
askı
D
kol
E
bacak
Açıklama:
Bacak kelimesinin Osmanlı Türkçesi yazım şekli görülmektedir.
Soru 31
Kalınlık-incelik uyumu gösteren aşağıdaki kelimenin anlamı nedir?
آچيقده
آچيقده
Seçenekler
A
kapak
B
açıkta
C
birikmek
D
sula
E
kaçak
Açıklama:
Açıkta kelimesinin Osmanlı Türkçesi yazım şekli görülmektedir.
Soru 32
Düzlük-yuvarlaklık uyumu gösteren aşağıdaki kelimenin anlamı nedir?
بيچاق
بيچاق
Seçenekler
A
bıçak
B
çatal
C
soğuk
D
ağır
E
sıcak
Açıklama:
"Bıçak" kelimesinin Osmanlı Türkçesi yazım şekli görülmektedir.
Soru 33
Düzlük-yuvarlaklık uyumu gösteren aşağıdaki kelimenin anlamı nedir?
آغر
آغر
Seçenekler
A
ağır
B
silinmek
C
hafif
D
sinek
E
silecek
Açıklama:
"ağır" kelimesinin Osmanlı Türkçesi yazım şekli görülmektedir.
Soru 34
Aşağıda Osmanlı Türkçesi yazılışı verilen kelimenin anlamı nedir?
ديپ
ديپ
Seçenekler
A
dört
B
güç
C
eder
D
dip
E
dibi
Açıklama:
Kelime dip anlamına gelir.
Soru 35
Aşağıda Osmanlı Türkçesi yazılışı verilen kelimenin anlamı nedir?
ايدر
ايدر
Seçenekler
A
gider
B
eder
C
gücü
D
katında
E
göçer
Açıklama:
Kelime eder anlamına gelir.
Soru 36
Aşağıda Osmanlı Türkçesi yazılışı verilen kelimenin anlamı nedir?
چوجوغه
چوجوغه
Seçenekler
A
böceği
B
çocuğa
C
çoğu
D
kanadı
E
dördü
Açıklama:
Kelime çocuğa anlamına gelir.
Soru 37
Aşağıda Osmanlı Türkçesi yazılışı verilen kelimenin anlamı nedir?
بقر
بقر
Seçenekler
A
göçer
B
bakar
C
çeker
D
kaçak
E
saçı
Açıklama:
Kelime bakar anlamına gelir.
Soru 38
Aşağıda Osmanlı Türkçesi yazılışı verilen kelimenin anlamı nedir?
قپاق
قپاق
Seçenekler
A
çoğalmak
B
olmak
C
kapak
D
işidir
E
oradaki
Açıklama:
Kelime kapak anlamına gelmektedir.
Soru 39
Aşağıda Osmanlı Türkçesi yazılışı verilen kelimenin anlamı nedir?
ياصى
ياصى
Seçenekler
A
yassı
B
yarar
C
kökten
D
kuştur
E
güzelce
Açıklama:
Kelime yassı anlamına gelir.
Soru 40
Aşağıdakilerden hangisi bir dişil kurallı çoğuldur?
Seçenekler
A
??????? mahlû?ât
B
?????? müslimîn
C
?????? hâzırûn
D
????? avâlim
E
????? Haremeyn
Açıklama:
Türkçe’nin kelimelerini ses düzenleri bakımından tanıyabileceksiniz.
Soru 41
Aşağıdakilerden hangisi adlarda sayı (kemiyet) için söylenemez?
Seçenekler
A
Türkçede canlı ve cansız varlıkların ve kavramların birden çok olduğunu anlatan ek ?? -ler'dir.
B
Arapça ve Farsçadan alınma her türden ismin çoğulu Osmanlı Türkçesinde genel olarak ?? -ler eki ile yapılmıştır.
C
Farsçada çoklular (çoğullar) kurallı ve kuralsız olmak üzere iki türlüdür.
D
Arapçada isim sınıfından kelimeler sayı bakımından üç durumda bulunurlar: tekli (tekil), ikili (ikil), ve çoklu (çoğul).
E
Farsçada ?? -ân ve ?? -hâ olmak üzere iki çoğul eki vardır.
Açıklama:
Türkçe’nin kelimelerini ses düzenleri bakımından tanıyabileceksiniz.
Soru 42
Şiiri ölçülere göre okurken ahengi sağlayan hece öbeklerini birbirinden ayırmaya ne denir?
Seçenekler
A
sekte
B
nüzul
C
durgun
D
bölüm
E
taksim
Açıklama:
Hece ve aruz ölçüleriyle yazılmış şiirlerde ahengi sağlayan, ölçüleri oluşturan farklı sayıdaki birimler (kalıplar) bulunur. Hecede 2 dört (8); 2 dört, bir 3 (11) ya da bir 6, bir 5 (11) hecelik birimler, aruzda 4 mefâ‘îlün kalıbındaki ya da 3 fe‘ilâtün ile 1 fe‘ilün (fa‘lün) kalıplarındaki hece topluluklarının oluşturduğu birimler gibi ölçülere göre yazılmış şiiri okurken ahengi sağlayan hece öbeklerini birbirinden ayırırız. Buna ahenk durgusu (sekte) denir.
Soru 43
Hangisi birleşik kelimedir?
Seçenekler
A
كوزلك
B
فرصتجيلق
C
تكليفسزجه
D
يريتنريجسينه
E
دلى قانلى
Açıklama:
A seçeneğindeki gözlük, B’deki fırsatçılık, C’deki teklifsizce ve D’deki yırtınırcasına kelimeleri türemiş, ancak E seçeneğinde verilen 
“delikanlı” kelimesi deli ve kanlı kelimelerinin birleşmesiyle oluşturulmuştur.
“delikanlı” kelimesi deli ve kanlı kelimelerinin birleşmesiyle oluşturulmuştur. Soru 44
Hangi seçenekte sözlük kelimesi bulunmaktadır?
Seçenekler
A
بوياجى
B
آچلمدق
C
النده كى
D
طاشنده غى
E
ايسته يور
Açıklama:
Kelimeler yalın biçimleriyle yalnızca sözlüklerde yer alabildikleri için bunlara sözlük kelimeleri de denir. B seçeneğindeki açılmaduk, C’de elindeki, D’de taşındagı “dışındaki”, E’de istiyor kelimelerinin hepsi çekim ekleri almışlardır. Oysa A seçeneğindeki boyacı kelimesi yapım eki almıştır ve sözlükte maddebaşı olarak bulunur.
Soru 45
Hangi seçenekte gramer kelimesi bulunmaktadır?
Seçenekler
A
بوياجى
B
كوزلك
C 
D
النده كى
E
سورمه
Açıklama:
Çekim eki almış bir kelime (isim ya da fiil) ile başka bir kelime arasında bir anlam ilişkisi kurulmuş olur, böylece kelime yalın biçiminden uzaklaşarak yeni bir biçim kazanır ve bu yeni biçimiyle gramerce birtakım özellikler gösterir. Bu yüzden kelimelerin çekim ekli biçimlerini gramer kelimeleri diye adlandırıyoruz. A seçeneğindeki boyacı, B’deki gözlük, C’deki vefasız ve E’deki sürme kelimeleri yapım ekleriyle türetilmiş sözlük kelimeleridir. Oysa D’deki elindeki kelimesi sırasıyla 2. teklik şahıs iyelik, bulunma hâli ve aitlik eklerini almıştır. Bu seçenekte gramer kelimesi bulunmaktadır.
Soru 46
Türkçe kelimelerde görülen ve dudak benzeşmesi olarak da adlandırılan uyumun diğer adı nedir?
Seçenekler
A
Büyük ünlü uyumu
B
Darlık-genişlik uyumu
C
Küçük ünlü uyumu
D
Ünsüz uyumu
E
Ünlü-ünsüz uyumu
Açıklama:
Türkçe kelimede düz ve yuvarlak ünlüler arasındaki kurallı benzeşmeye düzlük-yuvarlaklık uyumu diyoruz. Ayrıca dudak ünlülerinin benzeşmesine dayandığı için dudak benzeşmesi denildiği gibi, düz geniş ünlüleri etkilememesi, yani sınırlılığı yüzünden küçük ünlü uyumu olarak da anılır.
Soru 47
Hangi seçenekteki kelime çift ünsüzle telaffuz edildiği halde yazıda tek ünsüzle gösterilir?
Seçenekler
A
belli
B
sallamak
C
yellemek
D
ıssız
E
yassı
Açıklama:
A seçeneğindeki belli kelimesi بللى, B’deki sallamak صاللمق, C’deki yellemek يللمك ve D’deki ıssız kelimesi اسسز, şekillerinde yazılır. Oysa E seçeneğindeki yassı kelimesi ياصى biçiminde yazılır.
Soru 48
Hangi kelimenin yazımında ünsüz uyumu gösterilmemiştir?
Seçenekler
A
بوراجقده
B
چالغى
C
بولدردى
D
سودى
E
طوتقون
Açıklama:
A seçeneğinde bulunan buracıkta kelimesinin yazımında ünsüz uyumu gösterilmemiştir. Diğer seçeneklerde bulunan çalgı, buldurdu, sevdi, tutkun kelimelerinde ise ünsüz uyumu görülmektedir.
Soru 49
Düzlük-yuvarlaklık uyumu Türkiye Türkçesinde hangi yüzyılda gerçekleşmeye başlamıştır?
Seçenekler
A
XII
B
XIII
C
XIV
D
XV
E
XVI
Açıklama:
Düzlük yuvarlaklık uyumu (dudak uyumu)na gelince; bu uyumun XVI. yüzyıl içinde gerçekleşmeye başladığını, sonraki yüzyıl içinde hızla gelişerek tamamlandığını söyleyebiliriz.
Soru 50
Hangisi Türkçeye yabancı dillerden girmiş olup sınırlı sayıda kelimelerde bulunan ünsüzdür?
Seçenekler
A
b
B
ç
C
j
D
ş
E
m
Açıklama:
C seçeneğindeki j ünsüzü Türkçe'ye yabancı dillerden girmiş sınırlı sayıda kelimede bulunur (jâle ‘çiğ’, jülîde ‘dağınık’ gibi).
Soru 51
Hangisi Türkçe kelimelerin sonunda bulunmayan ünsüz değildir?
Seçenekler
A
b
B
c
C
d
D
g
E
f
Açıklama:
Türkçe kelimelerin sonunda patlamalı tonlu b, c, d, g ünsüzleri bulunmaz, bunların yerine tonsuzları olan p, ç, t, k sesleri bulunur: ديپ dip, تورد dört, ايتمك et-(mek), كوچ güç, چوق çoḳ, چكمك çek-(mek) gibi.
Soru 52
Türkçe kelimelerde aşağıdakilerden hangisi ünlü-ünsüze örnek olarak verilebilir?
Seçenekler
A
Aş
B
Kal
C
Art
D
Geçit
E
Yüz
Açıklama:
’’aş’’ Türkçe kelimelerde ünlü-ünsüze örnek olarak verilebilir.
Soru 53
Bir ünlüden ibaret ya da ünlüyle biten hecelere ne ad verilir?
Seçenekler
A
Tek dorukluk
B
Açık hece
C
Kapalı hece
D
Geçit
E
Bağlaç
Açıklama:
Bir ünlüden ibaret ya da ünlüyle biten hecelere ‘’Açık hece’’ adı verilir. Bu nedenle oğru cevap B şıkkıdır.
Soru 54
Ünsüzle biten hecelere ne ad verilir?
Seçenekler
A
Tek dorukluk
B
Açık hece
C
Kapalı hece
D
Geçit
E
Bağlaç
Açıklama:
Ünsüzle biten hecelere ‘’Kapalı hece’’ denilir. Bu nedenle doğru cevap C şıkkıdır.
Soru 55
Kelimedeki ünlü harf, hecenin kurucu üyesi ve direğidir. Öteki üyeler (ünsüzler) bunun ardında ve önünde açıklık derecelerine göre yer alırlar. Seslerin bu düzenli sıralanışı Türkçe’nin bütün hecelerinde kapalıdan en açığa doğru yükselen, sonra da bu en açıktan en kapalıya doğru inen bir düzenlilik özelliği kazandırmıştır. Türk hecesindeki bu özelliğe ne ad verilir?
Seçenekler
A
Tek dorukluk
B
Açık hece
C
Kapalı hece
D
Geçit
E
Bağlaç
Açıklama:
Kelimedeki ünlü harf, hecenin kurucu üyesi ve direğidir. Öteki üyeler (ünsüzler) bunun ardında ve önünde açıklık derecelerine göre yer alırlar. Seslerin bu düzenli sıralanışı Türkçe’nin bütün hecelerinde kapalıdan en açığa doğru yükselen, sonra da bu en açıktan en kapalıya doğru inen bir düzenlilik özelliği kazandırmıştır. Türk hecesindeki bu özelliğe ‘’Tek dorukluk’’ adı verilir. Bu nedenle doğru cevap A şıkkıdır.
Soru 56
Yapım ve çekim ekleriyle genişleme sırasında hecelerin ünlü alışı ya da genişleyen kelimede kurulan yeni hecelere ünlülerin gelişine ne ad verilmektedir?
Seçenekler
A
Kök
B
Yapım eki
C
Çekim eki
D
Ünlülenme
E
Anlam çekirdeği
Açıklama:
Yapım ve çekim ekleriyle genişleme sırasında hecelerin ünlü alışı ya da genişleyen kelimede kurulan yeni hecelere ünlülerin gelişine ‘’Ünlülenme’’ adı verilmektedir. Bu nedenle doğru cevap D şıkkıdır.
Soru 57
Tek başına bir anlam taşıyan, bölünemez, daha küçük parçalara ayrılamaz bir ses topluluğudur. Başka anlam katıcı birimlerin eklenmesiyle zenginleşebilen bu temel anlam birimine ne ad verilir?
Seçenekler
A
Gövde
B
Yapım eki
C
Çekim eki
D
Ünlülenme
E
Anlam çekirdeği
Açıklama:
Tek başına bir anlam taşıyan, bölünemez, daha küçük parçalara ayrılamaz bir ses topluluğudur. Başka anlam katıcı birimlerin eklenmesiyle zenginleşebilen bu temel anlam birimine ‘’ Anlam çekirdeği’’ denilir. Bu nedenle doğru cevap E şıkkıdır.
Soru 58
Yapım ekleriyle genişleyip uzatılmış kelimelere ne ad verilir?
Seçenekler
A
Gövde
B
Ek
C
Yazı
D
Taban
E
Bağlaç
Açıklama:
Yapım ekleriyle genişleyip uzatılmış kelimelere gövde denilir. Bu nedenle doğru cevap A şıkkıdır.
Soru 59
Gerek kökler, gerekse gövdeler kelimelerin yalın (çekimsiz) biçimleridirler ve her ikisi de çekim ekleri alabilirler. Kelimeler yalın biçimleriyle yalnızca sözlüklerde yer alabildikleri için bunlara ne ad verilir?
Seçenekler
A
Sözlük kelimeleri
B
Taban
C
Gövde
D
Bağlaç
E
Geçit
Açıklama:
Gerek kökler, gerekse gövdeler kelimelerin yalın (çekimsiz) biçimleridirler ve her ikisi de çekim ekleri alabilirler. Kelimeler yalın biçimleriyle yalnızca sözlüklerde yer alabildikleri için bunlara Sözlük kelimeleri denilir. Bu nedenle doğru cevap A şıkkıdır.
Soru 60
Kök, gövde, birleşik veya alıntı bütün kelimelerin yalın hâllerine ne ad verilir?
Seçenekler
A
Gövde
B
Ek
C
Yazı
D
Taban
E
Bağlaç
Açıklama:
Kök, gövde, birleşik veya alıntı bütün kelimelerin yalın hâllerine ‘’Taban’’ denilir. Bu nedenle doğru cevap D şıkkıdır.
Soru 61
Bir Türkçe kelimede ya "a, ı, o, u" ya da "e, i, ö, ü" ünlüleri bir arada bulunabilir. Bu kurallı benzeşmeye ne ad verilir?
Seçenekler
A
Düz - yuvarlak uyumu
B
Küçük ünlü uyumu
C
Tonluluk-tonsuzluk uyumu
D
Kalınlık-incelik uyumu
E
Damak uyumu
Açıklama:
Bir Türkçe kelimede ya a, ı, o, u ya da e, i, ö, ü ünlüleri bir arada bulunabilir. Bu kurallı benzeşmeye Kalınlık-İncelik uyumu denilir. Bu nedenle doğru cevap D şıkkıdır.
Soru 62
Aşağıdakilerden hangisi Türkçe'nin "ünsüz+ünlü+ünsüz" hece sıralamasına uygun bir örnek değildir?
Seçenekler
A
art
B
gel
C
gir
D
böl
E
yüz
Açıklama:
ünsüz-ünlü-ünsüz: kal, gel, kır, gir, kol, böl, bul, yüz
Soru 63
Aşağıdakilerden hangisi Türkçe için söylenemez?
Seçenekler
A
Türkçe bir hece sonunda iki ünsüz dışında başka türlü bir ses öbekleşmesi olamaz.
B
Türkçe bir hece sonunda ikiz ünsüz bulunmaz.
C
Türkçe kelimelerde başta çift ünsüz bulunmaz.
D
Türkçe’nin bütün hecelerinde mutlaka bir ünlü bulunur.
E
Türkçe’nin bütün heceleri çift dorukludur.
Açıklama:
Türkçe’nin bütün heceleri tek dorukludur.
Soru 64
"Kök, gövde, birleşik veya alıntı bütün kelimelerin yalın hâllerine aynı zamanda ......" diyoruz. cümlesindeki boşluğa aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?
Seçenekler
A
taban
B
ünlülenme
C
tek dorukluluk
D
ünsüz düzeni
E
gramer kelimeleri
Açıklama:
"Kök, gövde, birleşik veya alıntı bütün kelimelerin yalın hâllerine aynı zamanda taban" diyoruz.
Soru 65
Aşağıdakilerden hangisinde küçük ünlü uyumu kuralı işlemez?
Seçenekler
A
ağır
B
bıçak
C
silinmez
D
omuz
E
Tepegöz
Açıklama:
Küçük ünlü uyumundan çıkan önemli bir sonuç, Türkçe kelimelerde ilk heceden sonraki hecelerde geniş yuvarlak
ünlülerin (o ve ö) bulunmamasıdır. Ancak,bitişik yazılan birleşik kelimelerde ve bir birleşik yapıdan gelen şimdiki zaman ekinde bu kural işlemez:مجيد اوزى Mecidözü, ﺗپهكوز Tepegöz;آليور ałıyor gibi.
ünlülerin (o ve ö) bulunmamasıdır. Ancak,bitişik yazılan birleşik kelimelerde ve bir birleşik yapıdan gelen şimdiki zaman ekinde bu kural işlemez:مجيد اوزى Mecidözü, ﺗپهكوز Tepegöz;آليور ałıyor gibi.
Soru 66
Aşağıdaki yazımların hangisinde "ünsüz uyumu" bulunur?
Seçenekler
A
آچمقده
B
سومكده
C
ايچدكده
D
آشجى
E
باشتن
Açıklama:
Yazımın henüz kalıplaşmadığı XIV. ve XV. yüzyıl metinlerinde karşılaşılan باشتن baş-tan, طرفتن taraf-tan, ايچتى iç-ti, قاچتى aç-tı ve ايشتّ / ايشتدى işitti gibi yazılışlar, bu uyumun, tıpkı kalınlık-incelik uyumu gibi, eskiliğini ve süregeldiğini gösterir.
Soru 67
Aşağıdakilerden hangisi Türkçe'de yalnızca yansıma kelimelerin başında bulunabilir?
Seçenekler
A
f
B
k
C
g
D
t
E
y
Açıklama:
c ve f yansıma tabanların ve ikilemelerin ilk sesi olarak kullanılabilir (cort, cıvıl cıvıl; fısıl fısıl, foşur foşur gibi).
Soru 68
Aşağıdakilerden hangisinin hecelenmesi Türkçe’nin hece yapısına aykırıdır?
Seçenekler
A
bi-lek
B
boy-un
C
e-mek
D
kor-kunç
E
ol-du
Açıklama:
bo-yun
sıç-ra-mak
sıç-ra-mak
Soru 69
Aşağıdaki kelimelerden hangisinde köke getirilen ekler yanlış gösterilmiştir?
Seçenekler
A
sev-in-ir-ce-si-ne
B
uyu-t-mak
C
baş-ła-t-mak
D
çöz-ül-ür
E
bö-lüm-len-miş
Açıklama:
böl-üm-len-miş
Soru 70
Aşağıdakilerden hnagisi "gramer kelimesi"dir?
Seçenekler
A
سيورى سنكلر
B
دلى قانليلق
C
تكليفسزجه
D
فرصتجى
E
وفاسز
Açıklama:
Kelimelerin çekim ekli biçimlerini gramer kelimeleri diye adlandırıyoruz: سيورى سنكلر sivrisinek-ler
Soru 71
Aşağıdakilerden hnagisi "sözlük kelimesi"dir?
Seçenekler
A
وطنداش
B
قارشيده
C
داغدن
D
صاتيجينك
E
سوركولدى
Açıklama:
وطنداش vatan-daş
Gerek kökler, gerekse gövdeler kelimelerin yalın (çekimsiz) biçimleridirler ve her ikisi de çekim ekleri alabilirler. Kelimeler yalın biçimleriyle yalnızca sözlüklerde yer alabildikleri için bunlara sözlük kelimeleri de denir.
Gerek kökler, gerekse gövdeler kelimelerin yalın (çekimsiz) biçimleridirler ve her ikisi de çekim ekleri alabilirler. Kelimeler yalın biçimleriyle yalnızca sözlüklerde yer alabildikleri için bunlara sözlük kelimeleri de denir.
Ünite 7
Soru 1
Hangi alıntı kelime Türkçe hece örneklerin benzer düzenli heceli olduğu için korunmuştur?
Seçenekler
A
zülf
B
vasf
C
rabt
D
şart
E
katl
Açıklama:
Arapça ve Farsça kimi tek doruklu, düzenli hecelerde bölünme yapılmıştır: zülüf (< zülf), kayıt (
Ayrıca 6. ünitedeki Hecede Kurucu Ses bahsine bakınız.
Ayrıca 6. ünitedeki Hecede Kurucu Ses bahsine bakınız.
Soru 2
Sözün gramer kurallarına uygun, düzgün, açık, anlaşılır olması ve yerinde kullanılmasına ne ad verilir?
Seçenekler
A
safahat
B
fesahat
C
sefahat
D
terakkiyat
E
matbuat
Açıklama:
Fesahat, “sözün gramer kurallarına uygun, düzgün, açık, anlaşılır olması ve yerinde kullanılması” demektir.
Soru 3
Hangi alıntı kelimede başına ünlü türetilerek düzensiz hece Türkçeleştirilmiştir?
Seçenekler
A
اسكمله
B
عقل
C
شكر
D
مهربان
E
سرو
Açıklama:
A seçeneğinde verilen iskemle kelimesi Grekçe scamni kelimesinin Türkçeleştirilmiş biçimidir. Diğer seçeneklerde böyle bir durum bulunmaz.
Aşağıdaki örnekleri inceleyiniz.
Aşağıdaki örnekleri inceleyiniz.
Soru 4
Alıntı kelimelerin Türkçeleştirilmesinde başvurulan yollardan biri olan ikinci ünsüzden sonra ünlü türetme hangisinde görülmez?
Seçenekler
A
مهربان
B
شهريار
C
بزركوار
D
دردمند
E
زخمناك
Açıklama:
Bir ekle ya da birleşme yoluyla genişlemiş tabanlarda ünlü çoğu zaman ikinci ünsüzden sonra getirilmiştir: مهربان mihrübân/mihribân (< mihrbân ‘seven, dost, şefkatli’), شهريار şehriyâr (< şehryâr ‘hükümdar’), بردبار bürdibâr/bürdübâr (< bürdbâr ‘hamal’), بزركوار büzürgüvâr (< büzürgvâr ‘büyük, anlı şanlı, yüksek mertebeli’, دردمند derdimend / derdümend (< derdmend ‘dertli’), دستبرد destübürd (< destbürd ‘üstünlük’); ama: زخمناك zahımnâk (< zahmnâk ‘yaralı’).
Soru 5
Hangi alıntı kelimede hece sonundaki çift ünsüzler arasında türeyen ünlü, hece ünlüden ibaret ya da başında ünlü bulunan bir ekle bölündüğünde düşürülmez?
Seçenekler
A
davul
B
hısım
C
kavim
D
ömür
E
sabır
Açıklama:
Hece sonundaki çift ünsüzler arasında türeyen ünlü, hece ünlüden ibaret ya da başında ünlü bulunan bir ekle bölündüğü zaman çoklukla düşürülür: ömür, ama: ömre, ömrün; şükür, ama: şükrü; kahır, ama: kahrından gibi. Ancak düşürülmediği de olur: davulun havuzun, tohuma gibi. Bu durum kelimenin halklılaşma derecesiyle ilgilidir.
Soru 6
Arapçanın kendine özgü yapısı olan bükümlülüğe başka ne ad verilir?
Seçenekler
A
tasrif
B
tertib
C
takdir
D
tarz
E
tenkıs
Açıklama:
Arapça’nın kendine özgü yapısına bükümlülük (=tasrîf) denir. Bu özelliği taşıyan diller de bükümlü diller (=tasrîfî diller) olarak anılır.
Soru 7
Arapçadan alınan hangi kelimedeki ünlü kalın söylenmiştir?
Seçenekler
A
ادب
B
تجللى
C
ثروت
D
جمره
E
ضرب
Açıklama:
İçinde kalın ünsüz harflerinden (خ, ص , ض , ط , ظ , ع , غ ,ق ) biri bulunan hecenin uzun olmayan düz geniş ünlüsü eğitimli kimselerce kalın, ancak klasik Arapça’nın e’ye yakın kapalı, incelmiş a’sı gibi söylenmiştir. Örnekleri inceleyiniz.
Soru 8
Arapçadan alınan hangi kelimedeki ünlü ince söylenmiştir?
Seçenekler
A
غرب
B
صلات
C
هيبت
D
ضرر
E
قبول
Açıklama:
Arapçadan geçen kelimelerin içinde aşağıdaki ince ünsüz harflerinden biri bulunan hecenin uzun olmayan düz geniş ünlüsü ise, ince, yani e gibi söylenmiştir: 
ادب edeb. بيت beyt “ev”, تثبيت tesbît, تجللى tecellî, ثروت servet, جمره cemre, درجه derece, كرم kerem, كثرت kesret “çokluk”, ليل leyl “gece”, مزرع mezrá‘, ندرت nedret “azlık”, هيجان heyecân, هيبت heybet, يزيد yezîd gibi.
ادب edeb. بيت beyt “ev”, تثبيت tesbît, تجللى tecellî, ثروت servet, جمره cemre, درجه derece, كرم kerem, كثرت kesret “çokluk”, ليل leyl “gece”, مزرع mezrá‘, ندرت nedret “azlık”, هيجان heyecân, هيبت heybet, يزيد yezîd gibi.
Soru 9
Arapçada dört ünsüz kökten oluşan kelimelerin kalıbını gösterirken dördüncü harf olarak hangisi kullanılır?
Seçenekler
A
ف
B
ع
C
ل
D
د
E
س
Açıklama:
Arapça her kelime bir kalıba uyar ve Arapça kelimeler bu kalıplara göre tanınır. Kök ünsüzleri bir takım kalıplar içine sokulmakla taşıdıkları çekirdek anlam yeni anlam katkıları alır ve kelime tür bakımından çeşitlenir. Bu yüzden bir Arapça kelimeyi kalıbına göre tanımak, ne tür bir kelime olduğunu ve buna göre de anlamını belirlemek açısından büyük bir önem taşır. Bunun için de kalıp çeşitlerinden önce, kalıbın nasıl oluşturulduğu hakkında bilgilenmemiz gerekir.
Arapça’da bir kelimenin kök harfleri, fiilin en yalın biçimi olan geçmiş zamanın erkek için 3. tekil kişi çekimi şeklinde yer alır: Örnek olarak, “yazmak” anlamındaki bir kökten türemiş bütün kelimelerin kök harfleri olan “ ك ت ب yazdı” anlamındaki كتب ketebe çekim şeklinde ortaya çıkar. İşte bunu göstermek için, fiil köklerinin ünsüzleri için “kıldı, işledi” anlamındaki فعل fa‘ale’nin sırasıyla üç harfi, yani ف ع ل kullanılarak kalıplar oluşturulmuştur. Buna göre her kalıpta ilk kök ünsüzü ف
ile, ikinci kök ünsüzü عile, üçüncü kök ünsüzü de ل harfi ile gösterilir.
Kimi kökler dört ünsüz harfinden meydana gelir. Bunlarda dördüncü harf için ikinci bir ل kullanılır.
Arapça’da bir kelimenin kök harfleri, fiilin en yalın biçimi olan geçmiş zamanın erkek için 3. tekil kişi çekimi şeklinde yer alır: Örnek olarak, “yazmak” anlamındaki bir kökten türemiş bütün kelimelerin kök harfleri olan “ ك ت ب yazdı” anlamındaki كتب ketebe çekim şeklinde ortaya çıkar. İşte bunu göstermek için, fiil köklerinin ünsüzleri için “kıldı, işledi” anlamındaki فعل fa‘ale’nin sırasıyla üç harfi, yani ف ع ل kullanılarak kalıplar oluşturulmuştur. Buna göre her kalıpta ilk kök ünsüzü ف
ile, ikinci kök ünsüzü عile, üçüncü kök ünsüzü de ل harfi ile gösterilir.
Kimi kökler dört ünsüz harfinden meydana gelir. Bunlarda dördüncü harf için ikinci bir ل kullanılır.
Soru 10
Farsçadan alıntı hangi kelimede ön ek bulunmaktadır?
Seçenekler
A
سازنده
B
مردانه
C
آشنا
D
بختيار
E
نوميد
Açıklama:
Farsça’da, az sayıda da olsa, ön ekler de vardır. Bunların en önemlileri دشمن düşmen, دشوار düşvâr “zor” ve دشنام düşnâm “küfür” kelimelerindeki “kötü” demek olan düş- eki ile, Türkçe’nin -sız ekine karşılık olan, aşağıdaki örneklerdeki نا nâ- ve ن ne-’dir: نوميد nevmîd “umutsuz”, ناپاك nâ-pâk “kirli, bulaşık, arı olmayan”, ناكاه nâ-gâh “birden, ansızın” gibi.
Soru 11
Türkçe ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğru değildir?
Seçenekler
A
XII. ve XIX. yüzyıllar arasında Arapça ve Farsça'dan alınmış çok sayıda kelime mevcuttur.
B
Yabancı dillerden alınan bütün kelimeler Türkçe'nin düzenli hece yapısına uygundur.
C
Eklemeli bir dildir.
D
Yabancı dillerden aldığı kelimelerdeki bütün düzensiz heceleri Türkçeleştirmiştir.
E
Yabancı dilden alınan kelimede çift ünsüz baştaysa başa dar bir ünlü getirilerek Türkçeleştirilir.
Açıklama:
Yabancı dillerden alınan kelimelerde Türkçe’nin düzenli hece yapısına uyan heceler yanında uymayan heceler de bulunmaktadır. Doğru cevap B'dir.
Soru 12
Pruse/Burusa/Bursa örneğiTürkçe'leştirme kurallarından hangisine uygun olarak türetilmiştir?
Seçenekler
A
Düzene uymayan çift ünsüz sondaysa, iki ünsüz arasınabir dar ünlü getirilerek Türkçe'leştirilir.
B
Çift ünsüz baştaysa, iki ünsüz arasına bir dar ünlü getirilerek Türkçe'leştirilir.
C
Ünlü türemesi olayı kimi zaman birleşme sırasında yan yana düşen iki ünsüz arasında da gerçekleşir.
D
Bir ekle ya da birleşme yoluyla genişlemiş tabanlarda ünlü çoğu zaman ikinci ünsüzden sonra getirilir.
E
Çift ünsüz baştaysa, kelimenin kendi ünlüsünün yerini değiştirip iki ünsüz arasında kullanarak Türkçe'leştirilir.
Açıklama:
Çift ünsüz baştaysa kelimenin kendi ünlüsünün yerini değiştirip iki ünsüz arasında kullanarak türetitilir. Doğru cevap E'dir.
Soru 13
"Türkçeleştirme daha çok iki ünsüz arasına bir dar ünlü getirilerek sağlanmıştır."
Aşağıdaki kelimelerden hangisi bu kurala uygun değildir?
Aşağıdaki kelimelerden hangisi bu kurala uygun değildir?
Seçenekler
A
عمر
B
علم
C
وهم
D
جر
E
خصم
Açıklama:
Arapça’nın kimi tek heceli kelimelerinin sonunda ikiz ünsüz bulunur. Osmanlı
Türkçesi yazımında harekesiz metinlerde bu işarete yer verilmemiştir. Bu gibi kelimeler yalın hâllerinde tek ünsüzle söylenmiş, başı ünlü bir ek aldıklarında ise ikiz ünsüz ortaya çıkarılmıştır. "جر" cerr/cer kelimesi bu kurala uygundur. Doğru cevap D'dir.
Türkçesi yazımında harekesiz metinlerde bu işarete yer verilmemiştir. Bu gibi kelimeler yalın hâllerinde tek ünsüzle söylenmiş, başı ünlü bir ek aldıklarında ise ikiz ünsüz ortaya çıkarılmıştır. "جر" cerr/cer kelimesi bu kurala uygundur. Doğru cevap D'dir.
Soru 14
"عوف" kelimesi için Türkçe'leştirilmesi bakımından aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Çift ünsüzden ikincisinin düşürülmesi yoluyla yapılmıştır.
B
İki ünsüz arasına bir dar ünlü getirilerek türetilmiştir.
C
Kelimenin kendi ünlüsünün yerini değiştirip iki ünsüz arasında kullanarak türetilmiştir.
D
Ünlü türemesi olayı kimi zaman birleşme sırasında yan yana düşen iki ünsüz arasında da gerçekleşmiştir.
E
Bir ekle ya da birleşme yoluyla genişlemiş tabanlarda ünlü çoğu zaman ikinci ünsüzden sonra getirilmiştir.
Açıklama:
Düzensiz hecelerin Türkçe’de düzene sokulması çift ünsüzden ikincisinin düşürülmesi yoluyla da yapılmıştır. Avf/Af örneği buna uygundur. Doğru cevap A'dır.
Soru 15
Aşağıdakilerden hangisi tasrifli diller grubuna dahildir?
Seçenekler
A
Türkçe
B
Arapça
C
Farsça
D
Hintçe
E
Çince
Açıklama:
Arapça’nın bu kendine özgü yapısına bükümlülük (=tasrîf) denir. Bu özelliği taşıyan diller de bükümlü diller (=tasrîfî diller) olarak anılır. Doğru cevap B'dir.
Soru 16
"Meninski kalın ünsüz harfleri yanındaki bu ünlüyü, okuma diline göre, her kelimede, her yerde ı ile göstermiştir."
Aşağıdakilerden hangisi bu duruma örnektir?
Aşağıdakilerden hangisi bu duruma örnektir?
Seçenekler
A
جمع
B
حسد
C
خرجلق
D
عبارت
E
اکرام
Açıklama:
عبارت Meninski'ye göre "ıbaret" şeklinde okunur. Doğru cevap D'dir.
Soru 17
I. Hece sonunda bulunmayan ünsüzler.
II. Ünsüz benzeşmeleri.
III. Düzensiz hecelerde ünsüzler arasında ünlü türemesi.
Yukarıdakilerden hangisi Arapça kelimelerin Türkçe’deki seslendirilmeleriyle ilgilidir?
II. Ünsüz benzeşmeleri.
III. Düzensiz hecelerde ünsüzler arasında ünlü türemesi.
Yukarıdakilerden hangisi Arapça kelimelerin Türkçe’deki seslendirilmeleriyle ilgilidir?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
I ve II
C
I-II-III
D
II ve III
E
Yalnız III
Açıklama:
Arapça kelimelerin Türkçe’de seslendirilmeleri bakımından üç önemli konuyla bağlantılıdır. Bunlar;
1. Hece sonunda bulunmayan ünsüzler.
2. Ünsüz benzeşmeleri.
3. Düzensiz hecelerde ünsüzler arasında ünlü
türemesi. şeklindedir. Doğru cevap C'dir.
1. Hece sonunda bulunmayan ünsüzler.
2. Ünsüz benzeşmeleri.
3. Düzensiz hecelerde ünsüzler arasında ünlü
türemesi. şeklindedir. Doğru cevap C'dir.
Soru 18
Aşağıdaki Arapça kelimelerden hangisi için Türkçe'ye nakillerinde ünsüz benzeşmesi söz konusu değildir?
Seçenekler
A
B
کاتب
C
شجره
D
سابق
E
تﺜبيت
Açıklama:
سابق/Sâbık kelimesi "Sapık" şeklinde ünsüz benzeşmesi kuralına uymaz. Zira anlam kayması olur. Doğru cevap D'dir.
Soru 19
Aşağıdaki kelimelerden hangisinde Arapça kök harf mevcuttur?
Seçenekler
A
مهاجر
B
دشمن
C
سوکیلی
D
ایپلکچی
E
اونلق
Açıklama:
Muhacir kelimesi arapça olup h-c-r kök harflerinden türemiştir. Doğru cevap A'dır.
Soru 20
Aşağıdakilerden hangisi Türkçe ve Farsça'nın ortak özelliğidir?
Seçenekler
A
Her ikisi de Hint-Avrupa dil ailesindendir.
B
Tarihin her döneminde aynı alfabeyle yazılmışlardır.
C
Ses sistemleri aynıdır.
D
Her ikisinde de zarflar ve isimler ön takı olarak kullanılmaz.
E
Her ikisinde de kelimelerin çoğu ekleme yoluyla türetilir.
Açıklama:
Gerek Türkçe gerek Farsça eklemeli diller grubundadır. Doğru cevap E'dir.
Soru 21
Aşağıda verilen sözcük ne anlama gelir?
تخمﺖ
تخمﺖ
Seçenekler
A
Nokta
B
Şöhret
C
Mücadele
D
Ücret
E
Hazımsızlık
Açıklama:
Kelime, Tohmet (hazımsızlık) anlamına gelmektedir.
Soru 22
Aşağıda verilen sözcük ne anlama gelir?
محكم
محكم
Seçenekler
A
mühkem
B
mühtac
C
lokma
D
yapı
E
itaatkar
Açıklama:
Kelime, mühkem anlamına gelir.
Soru 23
Aşağıda verilen kelime hangi anlama gelir?
حكمﺖ
حكمﺖ
Seçenekler
A
ağırlık
B
hikmet
C
civar
D
hıcab
E
akıl
Açıklama:
Kelime, hikmet anlamına gelir.
Soru 24
Hangisi aşağıda verilen kelimenin anlamlarından biri değildir?
صدر
صدر
Seçenekler
A
göğüs
B
ön
C
baş
D
arka
E
başkan
Açıklama:
sádr “göğüs, ön, baş, önder, başkan” anlamlarına gelmektedir.
Soru 25
Aşağıdaki kelimenin anlamı nedir?
صﺒﺮ
صﺒﺮ
Seçenekler
A
yara
B
şehir
C
ceviz
D
sabır
E
kadı
Açıklama:
Kelime, sabır anlamına gelmektedir.
Soru 26
Aşağıdaki kelime ne anlama gelmektedir?
كﺮيم
كﺮيم
Seçenekler
A
selim
B
nezih
C
kerim
D
nasir
E
kadir
Açıklama:
Kelime, kerim anlamına gelmektedir.
Soru 27
Aşağıdaki kelime ne anlama gelmektedir?
ادب
ادب
Seçenekler
A
edeb
B
sebeb
C
hare
D
ihrac
E
zıdd
Açıklama:
Kelime, edeb anlamına gelmektedir.
Soru 28
Aşağıdaki kelime ne anlama gelmektedir?
انكار
انكار
Seçenekler
A
ender
B
eşref
C
inkar
D
gizlemek
E
çalışmak
Açıklama:
Kelime, inkar anlamına gelmektedir.
Soru 29
Aşağıdaki kelime ne anlama gelmektedir?
ﻣستقبل
ﻣستقبل
Seçenekler
A
müstakbel
B
donma
C
donuk
D
müstakıl
E
mütecasir
Açıklama:
Kelime, müstakbel anlamına gelmektedir.
Soru 30
Aşağıdaki kelime ne anlama gelmektedir?
جاريهجك
جاريهجك
Seçenekler
A
civarındağı
B
habbazlık
C
sağlamlık
D
cariyecik
E
insanlık
Açıklama:
Kelime, cariyecik anlamına gelmektedir.
Soru 31
Aşağıdaki kelimelerden hangisi başa dar bir ünlü getirilerek Türkçeleştirilmiştir?
Seçenekler
A
kral
B
pırasa
C
iskemle
D
kredi
E
asıl
Açıklama:
Türkçe, tarihi boyunca yabancı dillerden aldığı kelimelerdeki bütün düzensiz heceleri Türkçeleştirmiştir. Osmanlı Türkçesi döneminde de, hangi yabancı dilden alınmış olursa olsun, bütün alıntı kelimelerdeki düzensiz heceler üzerinde sürmüş
olan bu işlem birkaç yolla gerçekleştirilmiştir.
Başa dar bir ünlü getirilerek: اسقندل isandil
(< İt. scandaglio), اسكله iskele (< İt. scála),
اسكمله iskemle (< Grek. scamni), اسكدار Üsküdar (< Scutari), ايستاتيستيق istatistik ( Fr. státistique), استاسيون istasyon (< Fr. státion), استمبوت istimbot (< İng. steamboat), استاوروز
istavroz (< Grek. stavros), اسقومربى / اسقومرى
isombri, isumri ‘uskumru’ (< Grek. skombrus) ve eskimiş bir söyleyişe göre: ispor (< İng. sport)
Grekçe scamni kelimesinden gelen iskemle, başa dar bir ünlü getirilerek Türkçeleştirilmiştir.
olan bu işlem birkaç yolla gerçekleştirilmiştir.
Başa dar bir ünlü getirilerek: اسقندل isandil
(< İt. scandaglio), اسكله iskele (< İt. scála),
اسكمله iskemle (< Grek. scamni), اسكدار Üsküdar (< Scutari), ايستاتيستيق istatistik ( Fr. státistique), استاسيون istasyon (< Fr. státion), استمبوت istimbot (< İng. steamboat), استاوروز
istavroz (< Grek. stavros), اسقومربى / اسقومرى
isombri, isumri ‘uskumru’ (< Grek. skombrus) ve eskimiş bir söyleyişe göre: ispor (< İng. sport)
Grekçe scamni kelimesinden gelen iskemle, başa dar bir ünlü getirilerek Türkçeleştirilmiştir.
Soru 32
Aşağıdaki kelimelerden hangisinde kelimenin aslında yer almayan iki ünsüz arasına getirilmiş bir dar ünlü yoktur?
Seçenekler
A
akıl
B
havuz
C
hısım
D
iskele
E
şehir
Açıklama:
Düzene uymayan çift ünsüzler sondaysa Türkçeleştirme daha çok iki ünsüz arasına bir dar ünlü getirilerek sağlanmıştır: عقل
aıł (<‘al), اصل asıł (< asl), جوز ceviz (<
cevz), حوض havuz (< havz), طبل tabuł, davuł
(< tabł), خصم hısım (< hısm), قهر ahır (< ahr), حلم lahım (< lahm), صرب sabır (< sabr), شهر şehir (< şehr), شكل şekil (< şekl),
غصل ğusul (< ğusl), قدر adır (< adr), كفر
küfür (< küfr), مهر mühür (< mühr), صبح subuh (< subh), شكر şükür (< şükr), عمر ömür
(<‘umr), طخم tuhum, tohum (< tuhm), يسر
yüsür (< yüsr ‘kolaylık’), عشر uşur, öşür
(<‘uşr “onda bir”).
İskele kelimesinde kelimenin aslında yer almayan iki sessiz arasında bir dar ünlü bulunmaz. Kelimenin aslına sadece başta bir sesli eklenmiştir.
aıł (<‘al), اصل asıł (< asl), جوز ceviz (<
cevz), حوض havuz (< havz), طبل tabuł, davuł
(< tabł), خصم hısım (< hısm), قهر ahır (< ahr), حلم lahım (< lahm), صرب sabır (< sabr), شهر şehir (< şehr), شكل şekil (< şekl),
غصل ğusul (< ğusl), قدر adır (< adr), كفر
küfür (< küfr), مهر mühür (< mühr), صبح subuh (< subh), شكر şükür (< şükr), عمر ömür
(<‘umr), طخم tuhum, tohum (< tuhm), يسر
yüsür (< yüsr ‘kolaylık’), عشر uşur, öşür
(<‘uşr “onda bir”).
İskele kelimesinde kelimenin aslında yer almayan iki sessiz arasında bir dar ünlü bulunmaz. Kelimenin aslına sadece başta bir sesli eklenmiştir.
Soru 33
Aşağıdaki Türkçeleştirilmiş Arapça kelimelerden hangisinde ünlüyle başlayan bir ek aldığında hece sonunda sessiz harfler arasındaki türeyen sesli harf düşmez?
Seçenekler
A
tohum
B
ömür
C
şükür
D
kahır
E
şehir
Açıklama:
Hece sonundaki çift ünsüzler arasında türeyen ünlü, hece ünlüden ibaret ya da başında ünlü bulunan bir ekle bölündüğü zaman çoklukla düşürülür: ömür, ama: ömre,
ömrün; şükür, ama: şükrü; kahır, ama: kahrından gibi. Ancak düşürülmediği de olur: davulun havuzun, tohuma gibi. Bu durum kelimenin halklılaşma derecesiyle ilgilidir.
Kelimelerin sonuna sesli ile başlayan bir ek gelince tohum kelimesinde herhangi bir düşme olmaz. Örneğin, tohum+a=tohuma
ömrün; şükür, ama: şükrü; kahır, ama: kahrından gibi. Ancak düşürülmediği de olur: davulun havuzun, tohuma gibi. Bu durum kelimenin halklılaşma derecesiyle ilgilidir.
Kelimelerin sonuna sesli ile başlayan bir ek gelince tohum kelimesinde herhangi bir düşme olmaz. Örneğin, tohum+a=tohuma
Soru 34
I. Türkçe’nin bir ünlüler dili olmasına karşılık, Arapça ünsüzlere dayanan bir dildir.
II. Bir Arapça kelimede anlamlı bir ses birliği en az üç ünsüz sesten oluşur.
III. Arapçada ünlü harfler için mutlaka ا و ى harflerinden biri kullanılmalıdır.
IV. ا و ى harfleri Arapçada daima sessiz harf olarak kullanılırlar.
Yukarıda verilen bilgilerden hangileri doğrudur?
II. Bir Arapça kelimede anlamlı bir ses birliği en az üç ünsüz sesten oluşur.
III. Arapçada ünlü harfler için mutlaka ا و ى harflerinden biri kullanılmalıdır.
IV. ا و ى harfleri Arapçada daima sessiz harf olarak kullanılırlar.
Yukarıda verilen bilgilerden hangileri doğrudur?
Seçenekler
A
I ve IV
B
I ve II
C
I, II ve IV
D
III ve IV
E
II, III ve IV
Açıklama:
Türkçe’nin bir ünlüler dili olmasına karşılık, Arapça ünsüzlere dayanan bir dildir. Bir Arapça kelimede anlamlı bir ses birliği en az üç ünsüz sesten oluşur.
Arapçada ünlü sesler için herhangi bir harf kullanılmaz. ا و ى harfleri kendi başına sessiz bir değere sahip olabildiği gibi fazladan bir harf ise uzun Â, Î ve Û seslerini karşılar.
I. Türkçe’nin bir ünlüler dili olmasına karşılık, Arapça ünsüzlere dayanan bir dildir.
II. Bir Arapça kelimede anlamlı bir ses birliği en az üç ünsüz sesten oluşur.
Öncüllerde verilen yukarıdaki bilgiler doğrudur. Diğer maddeler ise yanlış bilgiler içerir.
Arapçada ünlü sesler için herhangi bir harf kullanılmaz. ا و ى harfleri kendi başına sessiz bir değere sahip olabildiği gibi fazladan bir harf ise uzun Â, Î ve Û seslerini karşılar.
I. Türkçe’nin bir ünlüler dili olmasına karşılık, Arapça ünsüzlere dayanan bir dildir.
II. Bir Arapça kelimede anlamlı bir ses birliği en az üç ünsüz sesten oluşur.
Öncüllerde verilen yukarıdaki bilgiler doğrudur. Diğer maddeler ise yanlış bilgiler içerir.
Soru 35
Aşağıdaki seçeneklerde yer alan kelimelerden hangisini anlamı yanlış verilmiştir?
Seçenekler
A
batn: karın
B
semer: meyve
C
lehv: levha
D
mezc: karıştırma
E
basar: görme
Açıklama:
Türkçede Arapça kökenli pek çok kelime yer alır. Bu kelimelerden bazıları yazılı metinlerde sıklıkla kullanılmıştır. Bu kelimelerin anlamlarını bilmek metinlerin daha doğru anlaşılmasını sağlayacaktır.
lehv kelimesinin anlamı levha değil, oyun ve eğlencedir.
lehv kelimesinin anlamı levha değil, oyun ve eğlencedir.
Soru 36
Aşağıdaki Arapça kelimelerin hangisinin Türkçe seslendirmesinde ünsüz benzeşmesi görülmez?
Seçenekler
A
مقربه
B
تصديق
C
اثباط
D
مسجد
E
رمحت
Açıklama:
Konuşma dili Arapça kelimelerde iç seste karşılaşan çift ünsüzler arasında da Türkçe’nin benzeşme kanununu işletmiştir. Türkçe’nin iki ana kanunundan biri olan bu ünsüz benzeşmesi çeviriyazılı malzemelerde gösterilmiştir.
Makbere, isbât, akdem, mescit kelimelerinde görüldüğü gibi sert sessizlerden sonra gelen yumuşak sessizler okunuşta sertleşir. Ancak Rahmet kelimesinde böyle bir durum söz konusu değildir.
Rahmet şeklinde okunan kelimede ünsüz benzeşmesine örnek olabilecek herhangi bir hece bulunmamaktadır. Doğru cevap E seçeneğidir.
Makbere, isbât, akdem, mescit kelimelerinde görüldüğü gibi sert sessizlerden sonra gelen yumuşak sessizler okunuşta sertleşir. Ancak Rahmet kelimesinde böyle bir durum söz konusu değildir.
Rahmet şeklinde okunan kelimede ünsüz benzeşmesine örnek olabilecek herhangi bir hece bulunmamaktadır. Doğru cevap E seçeneğidir.
Soru 37
Arapça kelimelerin kalıplarını ifade etmek için kullanılan üç kök harf aşağıdaki seçeneklerin hangisinde verilmiştir?
Seçenekler
A
ا ي و
B
ب ذ ل
C
ك ر ب
D
ل ع ف
E
ف ل ك
Açıklama:
Arapça’da bir kelimenin kök harfleri, fiilin en yalın biçimi olan geçmiş zamanın erkek için 3. tekil kişi çekimi şeklinde yer alır: Örnek olarak, “yazmak” anlamındaki bir kökten türemiş bütün kelimelerin kök harfleri olan ب ت ك” yazdı” anlamındaki كتب ketebe çekim şeklinde ortaya çıkar. İşte bunu göstermek için, fiil köklerinin ünsüzleri için “kıldı, işledi” anlamındaki فعل fa‘ale’nin sırasıyla üç harfi, yani ل ع ف kullanılarak kalıplar oluşturulmuştur. Buna göre her kalıpta ilk kök ünsüzü ف ile, ikinci kök ünsüzü ع ile, üçüncü kök ünsüzü de ل harfi ile gösterilir.
Arapça kelimelerin kalıplarını ifade etmek için kullanılan üç kök harf fe, ayn, lâm'dır. Bu harfler kök harflerin formülleri için kullanılan kök harflerdir.
Arapça kelimelerin kalıplarını ifade etmek için kullanılan üç kök harf fe, ayn, lâm'dır. Bu harfler kök harflerin formülleri için kullanılan kök harflerdir.
Soru 38
Aşağıdaki harflerden hangisi Arapça kelimelerde "artık harf" olarak kullanılmaz?
Seçenekler
A
س
B
ك
C
م
D
ت
E
ن
Açıklama:
Elif, vav, ye harfleri uzatmayı verince kelimede artık harf olur. Bunun dışında elif, te, sin, mim ve nun kelimede artık harf olarak yer alabilir.
ك harfi daima asli harf olarak Arapça kelimelerde yer alır.
ك harfi daima asli harf olarak Arapça kelimelerde yer alır.
Soru 39
مستقبل kelimesinin kök harfleri aşağıdakilerden hangisinde verilmiştir?
Seçenekler
A
ق ب ل
B
م ت ق ل
C
ت ق ل
D
م ت ق
E
م س ت ق ب ل
Açıklama:
Kelimelerin kök harflerini bulurken artık harfler atılır. Geriye kalan üç harf kök harfleri teşkil eder. Kelime başlarındaki, ilk kök harfindenönce müste- olarak okunan ve ilk kök
ünsüzünü alarak iki hece oluşturan مست mim+sin+te harf öbeği içindeki kısım artıktır.
Müstakbel veya müstakbil kelimesinin kök harfleri ق ب ل'dir.
ünsüzünü alarak iki hece oluşturan مست mim+sin+te harf öbeği içindeki kısım artıktır.
Müstakbel veya müstakbil kelimesinin kök harfleri ق ب ل'dir.
Soru 40
Aşağıdaki Farsça kelimelerin hangisinde Farsça bir ön ek bulunmaz?
Seçenekler
A
Nâgâh
B
Düşnâm
C
Nevmîd
D
Düşmen
E
Dilâver
Açıklama:
Farsçada kelimeler genellikle son ekle veya kelime birleşimiyle türetilir. Bazı ön ekler de kullanılır. Farsça’da, az sayıda da olsa, ön ekler de vardır.
Bunların en önemlileri دمشن düşmen, دشوار düşvâr “zor” ve دشنام düşnâm “küfür” kelimelerindeki “kötü” demek olan düş- eki ile, Türkçe’nin -sız ekine karşılık olan, aşağıdaki örneklerdeki نا nâ- ve ن ne-’dir: نوميد nevmîd “umutsuz”, ناپاك nâ-pâk “kirli, bulaşık, arı olmayan”, ناكاه nâ-gâh “birden, ansızın” gibi.
Dilâver kelimesinin başında herhangi bir ön ek yer almamaktadır.
Bunların en önemlileri دمشن düşmen, دشوار düşvâr “zor” ve دشنام düşnâm “küfür” kelimelerindeki “kötü” demek olan düş- eki ile, Türkçe’nin -sız ekine karşılık olan, aşağıdaki örneklerdeki نا nâ- ve ن ne-’dir: نوميد nevmîd “umutsuz”, ناپاك nâ-pâk “kirli, bulaşık, arı olmayan”, ناكاه nâ-gâh “birden, ansızın” gibi.
Dilâver kelimesinin başında herhangi bir ön ek yer almamaktadır.
Soru 41
Hangisi aslında başında çift ünsüz bulunurken başına ünlü türetilerek Türkçeleştirilmiş alıntı kelime değildir?
Seçenekler
A
استاسيون
B
ايستاتيستيق
C
اسكله
D
اسكمله
E
المده
Açıklama:
A, B, C ve D seçeneklerinde yer alan استاسيون istasyon (< Fr. státion), ايستاتيستيق istatistik ( Fr. státistique), اسكله iskele (< İt. scála), اسكمله iskemle (< Grek. scamni) kelimelerinin başındaki çift ünsüzlerin önüne bir dar ünlü getirilerek düzensiz heceleri Türkçeleştirilmiştir. Oysa E seçeneğindeki elimde kelimesi zaten Türkçedir.
Soru 42
Hangi kelime sonundaki düzene uymayan çift ünsüz, iki ünsüz arasına bir dar ünlü getirilerek Türkçeleştirilmiştir?
Seçenekler
A
mihribân
B
şükür
C
şehriyâr
D
dırahmi
E
pırlanta
Açıklama:
B seçeneğinde bulunan şükür kelimesinin aslı شكر şükr olup kelime sonunda bulunan düzene uymayan çift ünsüz araya ü ünlüsü getirilerek Türkçeleştirilmiştir. Dolayısıyla B doğru seçenektir.
Soru 43
Hangi seçenekteki kelimenin sonundaki çift ünsüzler arasında türeyen ünlü, ünlüyle başlayan veya ünlüden ibaret bir ekle bölündüğü zaman düşmez?
Seçenekler
A
havuz
B
ömür
C
zikir
D
sabır
E
hısım
Açıklama:
Hece sonundaki çift ünsüzler arasında türeyen ünlü, hece ünlüden ibaret ya da başında ünlü bulunan bir ekle bölündüğü zaman çoklukla düşürülür: ömür, ama: ömre, ömrün; şükür, ama: şükrü; kahır, ama: kahrından gibi. Ancak düşürülmediği de olur: davulun havuzun, tohuma gibi.
Soru 44
Hangi seçenekteki tek hecenin sonunda ikiz ünsüz bulunur?
Seçenekler
A
sen
B
kim
C
yüz (100)
D
yok
E
hür
Açıklama:
Arapça’nın kimi tek heceli kelimelerinin sonunda ikiz ünsüz bulunur: سرّ sırr, حرّ hürr, درّ dürr ‘inci’, ذلّ züll ‘alçaklık’ gibi. Osmanlı Türkçesi yazımında harekesiz metinlerde bu işarete yer verilmemiştir. Bu
gibi kelimeler yalın hâllerinde tek ünsüzle söylenmiş, başı ünlü bir ek aldıklarında
ise ikiz ünsüz ortaya çıkarılmıştır: sır, hür, dür, zül, ama: sırrı, hürriyet, dürrü, züllü gibi.
gibi kelimeler yalın hâllerinde tek ünsüzle söylenmiş, başı ünlü bir ek aldıklarında
ise ikiz ünsüz ortaya çıkarılmıştır: sır, hür, dür, zül, ama: sırrı, hürriyet, dürrü, züllü gibi.
Soru 45
Hangi seçenekteki kelimenin düzensiz hecesi, Türkçe’de düzene sokulurken çift ünsüzünden ikincisinin düşürülmesi yoluna gidilmiştir?
Seçenekler
A
cevz
B
fikr
C
ömür
D
bahtiyâr
E
af
Açıklama:
Düzensiz hecelerin Türkçe’de düzene sokulması çift ünsüzden ikincisinin düşürülmesi yoluyla da yapılmıştır. Yazıya yansımış bir örnek: فق fıḳ ‘fıkıh’(< Ar. فقه fıḳh); krş. af (< Ar. ‘عفو afv). Bu da Türkçeleştirmenin bir başka yoludur.
Soru 46
Sözün gramer kurallarına uygun, düzgün, açık, anlaşılır olması ve yerinde kullanılması anlamına gelen kavram hangisidir?
Seçenekler
A
fesahat
B
safahat
C
sefahat
D
muhaberat
E
kitabet
Açıklama:
Edebiyat dilinde fesahat, “sözün gramer kurallarına uygun, düzgün, açık, anlaşılır olması ve yerinde kullanılması” demektir.
Soru 47
Arapça kelimede anlamlı bir ses birliği en az kaç ünsüz sesten oluşur?
Seçenekler
A
1
B
2
C
3
D
4
E
5
Açıklama:
Arapça kelimede anlamlı bir ses birliği en az üç ünsüz sesten oluşur.
Soru 48
Arapça'da toplamda kaç ünlü bulunur?
Seçenekler
A
3
B
7
C
8
D
9
E
4
Açıklama:
Görüldüğü gibi, Türkçe’de her biri yeni bir anlam katkısı sağlayan eklerle elde edilen
kelimeler, Arapça’da, uzunları da bulunan üç ünlüyle oluşturulmaktadır.
kelimeler, Arapça’da, uzunları da bulunan üç ünlüyle oluşturulmaktadır.
Soru 49
Arapçada kelimelerin kalıbını bildirmek için hangi harflerden yararlanılır?
Seçenekler
A 
B 
C 
D 
E 
Açıklama:
Soru 50
Düzensiz hecelerin Türkçeleştirilmesinde çift ünsüz baştaysa başa dar bir ünlü getirilerek yapılan kelimeye aşağıdaki şıklardan hangisi örnek olarak verilebilir?
Seçenekler
A
iskele
B
kulüp
C
kandil
D
geçit
E
pırasa
Açıklama:
Düzensiz hecelerin Türkçeleştirilmesinde çift ünsüz baştaysa, başa dar bir ünlü getirilerek yapılan kelimeye ‘’İskele’’ örnek olarak verilebilir.
Soru 51
Düzensiz hecelerin Türkçeleştirilmesinde çift ünsüz baştaysa kelimenin kendi ünlüsünün yerini değiştirip iki ünsüz arasında kullanarak yapılan kelimeye aşağıdaki şıklardan hangisi örnek olarak verilebilir?
Seçenekler
A
B 
C 
D 
E 
Açıklama:
Düzensiz hecelerin Türkçeleştirilmesinde çift ünsüz baştaysa, kelimenin kendi ünlüsünün yerini değiştirip iki ünsüz arasında kullanarak yapılan kelimeye ‘’ پرنال pırnał (Grek. prinali)’’ örnek olarak verilebilir.
Soru 52
Düzensiz hecelerin Türkçeleştirilmesinde düzene uymayan çift ünsüz sondaysa, iki ünsüz arasına bir dar ünlü getirilerek yapılan kelimeye aşağıdaki şıklardan hangisi örnek olarak verilebilir?
Seçenekler
A 
B 
C 
D 
E 
Açıklama:
Düzensiz hecelerin Türkçeleştirilmesinde düzene uymayan çift ünsüz sondaysa, iki ünsüz arasına bir dar ünlü getirilerek yapılan kelimeye ‘’ عقل aḳıł (‘aḳl)’’ örnek olarak verilebilir.
Soru 53
Seçenekler
A 
B 
C 
D 
E 
Açıklama:
İçinde kalın ünsüz harflerinden (خ ص ض ط ظ ع غ ق (biri bulunan hecenin uzun olmayan düz geniş ünlüsü eğitimli kimselerce kalın, ancak klasik Arapça’nın e’ye yakın kapalı, incelmiş a’sı gibi söylenmesine حسد hásed, kelimesi örnek olarak verilebilir.
Soru 54
Arapçada ı ünlüsü yoktur, kalın ve ince ünsüz harfleri önünde ve ardında bulunduğu var sayılan esre (kesre) ince, yani i gibi okunan kelimeye aşağıdaki şıklardan hangisi örnek olarak verilebilir?
Seçenekler
A 
B
C 
D 
E 
Açıklama:
Arapça ’da ı ünlüsü yoktur, kalın ve ince ünsüz harfleri önünde ve ardında bulunduğu var sayılan esre (kesre) ince, yani i gibi okunan kelimeye ấhir آخر kelimesi örnek olarak verilebilir.
Soru 55
Edebiyat metinlerinde, özellikle de şiirde, kapalı hecelerin son ünsüzü çoğu zaman bir ekin, kimi zaman da önündeki kelimenin ön sesi olan ünlünün çekim alanına girer ve oluşan yeni hecenin başında yer alarak açık kalan hecede ünlü, uzunluğunu yeniden kazanmasına ne ad verilir?
Seçenekler
A
İmâle
B
Ek
C
Yazı
D
Taban
E
Bağlaç
Açıklama:
Edebiyat metinlerde, özellikle de şiirde, bu tür kapalı hecelerin son ünsüzü çoğu zaman bir ekin, kimi zaman da önündeki kelimenin ön sesi olan ünlünün çekim alanına girer ve oluşan yeni hecenin başında yer alarak açık kalan hecede ünlü, uzunluğunu yeniden kazanır. Bu kullanıma İmâle ade verilir.
Soru 56
Arapçanın ötrü ile karşılanan dar yuvarlak ünlüsü, kalın ünsüz harfleriyle birlikte ve onların yer aldığı heceler önündeki hecelerde kalın, ince ünsüz harfleriyle birlikte ise ince okunmasına örnek aşağıdaki şıkların hangisinde doğru olarak verilmiştir?
Seçenekler
A
مؤلف mü‘ellif
B
اسكله iskele
C
اسكدار Üsküdar
D
پرالنته pırlanta
E
استاسيون istasyon
Açıklama:
Arapçanın ötrü ile karşılanan dar yuvarlak ünlüsü, kalın ünsüz harfleriyle birlikte ve onların yer aldığı heceler önündeki hecelerde kalın, ince ünsüz harfleriyle birlikte ise ince okunmasına خمرب muhrib kelimesi örnek olarak verilebilir.
Soru 57
Konuşma dili Arapça kelimelerde iç seste karşılaşan çift ünsüzler arasında da Türkçenin benzeşme kanununu işletmiştir. Türkçenin iki ana kuralından biri olan bu ünsüz benzeşmesine aşağıdaki şıklardan hangisi örnek olarak verilemez?
Seçenekler
A 
B 
C 
D 
E 
Açıklama:
Konuşma dili Arapça kelimelerde iç seste karşılaşan çift ünsüzler arasında da Türkçenin benzeşme kanununu işletmiştir. Türkçenin iki ana kanunundan biri olan bu ünsüz benzeşmesine ḳm-ḳl : اقدم aḳtem “daha önce”, تقدير takdir kelimeleri örnek olarak verilemez.
Soru 58
Farsçanın kelimelerinde hece sayıları kaç adettir?
Seçenekler
A
40
B
32
C
25
D
Kelimeler Arapçanınkiler gibi kalıplara bağlı olmadığından, belirli sayıda değildir.
E
50
Açıklama:
Farsçanın kelimelerinde hece sayıları kelimeler Arapçanınkiler gibi kalıplara bağlı olmadığından, belirli sayıda değildir.
Soru 59
Arapça kısa ünlüleri göstermek için yazıda ünlü harf kullanılmaz; oysa uzun ünlüleri göstermek için ünlü harfe ihtiyaç vardır.Mesela kitâb kelimesinde “i” gösterilmez; ama “a” elif (ﺍ) ile gösterilir.Buna göre aşağıdakilerden hangisinde yukarıdaki kurala uyulmamasından kaynaklanan bir yanlışlık vardır?
Seçenekler
A
ikaz ﺍﻴﻗﺎﻅ
B
izah ﺍﻴﻀﺎﺡ
C
iman ﺍﻴﻤﺎﻦ
D
icad ﺍﻴﺠﺎد
E
insan ﺍﻴﻨﺴﺎﻦ
Açıklama:
“İnsan” kelimesinde uzun ünlü olmamasına rağmen “i” harfi gösterilmiştir. Bu nedenle doğru cevap E şıkkıdır.
Soru 60
Aşağıdaki kelimelerden hangisi fa’al kalıbındadır?
Seçenekler
A
Kalem
B
Şems
C
Zühd
D
Zümre
E
Tuhaf
Açıklama:
“kalem” kelimesi “fa’al” kalıbındadır. Bu nedenle doğru cevap A şıkkıdır.
Soru 61
Aşağıdakilerden hangisi “haklılaşmış söyleyiş”i yansıtan bir kelime olarak kabul edilebilir?
Seçenekler
A
خستهلق
B
دل آرام
C
بازركانلكى
D
آشياندكى
E
سبزه زارندكى
Açıklama:
Haklılaşmış söyleyiş konuşma diline göre şekillenmiş söyleyişleri ifade eder. Haklılaşmış söyleyişin karşısındaki diğer bir söyleyiş ise “okumuşça söyleyiş” olup tahsilli kişilerin imlasını ihtiva etmektedir. Seçeneklerdeki ifadelerden sadece A’daki “hastalık” kelimesi konuşma dilini örnekler. Diğer seçeneklerdeki “dil-ârâm” (B), “bâzirgânligi”(C), “âşiyândegi” (D) ve “sebzezârındegi” (E) kelimeleri okumuş kesiminin söyleyişlerini ifade etmektedir. Bu nedenle doğru cevap A şıkkıdır.
Soru 62
“Mecnûn” kelimesinin Arap harfleriyle yazılışı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A 
B 
C 
D 
E 
Açıklama:
“Mecnûn” kelimesi ﻤﺟﻨﻭﻦ şeklinde yazılmaktadır. Bu nedenle doğru cevap B şıkkıdır.
Soru 63
Aşağıdakilerden hangisi dişil cem-i sâlim bir kelimedir?
Seçenekler
A
Muallimât
B
Hâzırûn
C
Mü’minîn
D
Müslimîn
E
Nihâyet
Açıklama:
“muallimât” kelimesi dişil cem-i salim bir kelimedir.
Soru 64
“كرامت” kelimesinin kalıbı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Fi’âlet
B
Fe’âlet
C
Fu’ûlet
D
Fâ’il
E
İf’âl
Açıklama:
Soruda verilen kelime “kerâmet” olup “fe’âlet” kalıbına denk gelir. Bu nedenle doğru cevap B şıkkıdır.
Soru 65
Aşağıdakilerden hangisi Arapça kelimelerde görülen “şc-şç” ünsüz benzeşmesine örnek verilebilir?
Seçenekler
A
Tespîh
B
Eşçâr
C
Tastîk
D
Aktem
E
Taktîr
Açıklama:
Soruda benzeşme görülen ünsüz dizisi “şc-şç” olarak verilmiştir. Seçeneklerde bu ünsüzlere sahip olan tek seçenek B’dir. Yani doğrusu “eşcâr” (ağaçlar) olan kelime ünsüz benzeşmesine uğrayınca “eşçâr” biçiminde söylenmiştir. Bu nedenle doğru cevap B şıkkıdır.
Soru 66
مجنون kelimesinin kalıbı aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?
Seçenekler
A
Fâ’il
B
Mef’ûl
C
Mufa’’al
D
Fa’l
E
Fu’l
Açıklama:
مجنون kelimesi “mecnûn” olarak okunmaktadır. Mef’ûl kalıbındadır. Bu nedenle doğru cevap B şıkkıdır.
Soru 67
Aşağıdakilerden hangisi fâ’il kalıbındadır?
Seçenekler
A
جاهل
B
اجهل
C
جهالت
D
مجهول
E
تجاهل
Açıklama:
جاهل kelimesi fâ'il kalıbındadır. Okunuşu câhil şeklindedir. Bu nedenle doğru cevap A şıkkıdır.
Soru 68
Aşağıdaki Arapça kelimelerin hangisi “artık harf” içermemektedir?
Seçenekler
A
كاتب
B
كريم
C
اجهل
D
علم
E
محروم
Açıklama:
علم kelimesinin yazımında yalnızca kök harfler kullanılmıştır ve dolayısıyla artık harf yoktur. Bu nedenle doğru cevap D şıkkıdır.
Soru 69
Aşağıdakilerden hangisi Arapça için söylenemez?
Seçenekler
A
İlim dili olamamıştır.
B
Bükümlü dillerdendir.
C
Uzunlarıyla birlikte 6 ünlüsü bulunur.
D
Cins ayrımı vardır.
E
Ünsüzlere dayalı bir dildir.
Açıklama:
Arapça her şeyden önce bir din dilidir. İslâm dinini kabul etmiş bütün milletler tarafından benimsenmiş, işlenmiş ve kullanılmıştır. Türkler bu dini kabul ettikleri tarihten başlayarak, Farslar gibi, Arapça ile yakından ilgilenmişler, geniş İslâm coğrafyasında kurulan öğretim kurumlarında (medreselerde) bu dili ikinci dil olarak öğrenmiş ve yüz yıllarca ilim dili olarak kullanmışlardır.
Soru 70
Aşağıdakilerin hangisinde düzensiz hece başa dar bir ünlü getirilerek Türkçeleştirilmiştir?
Seçenekler
A
اسقندل iskandil
B
قرال kıral
C
پراسه pırasa
D
پرلانته pırłanta
E
قونطوراتو konturato
Açıklama:
Başa dar bir ünlü getirilerek: اسقندل iskandil (< İt. scandaglio)
Soru 71
Aşağıdakilerin hangisinde kelimenin kendi ünlüsünün yerini değiştirip iki ünsüz arasında kullanarak düzensiz hece Türkçeleştirilmiştir?
Seçenekler
A
بورسه Bursa
B
قره دى kıredi
C
ا ﻮﻘﺳمﺒﺮى iskumri
D
عقل akıł
E
ايستاتيستيق istatistik
Açıklama:
Kelimenin kendi ünlüsünün yerini değiştirip iki ünsüz arasında kullanarak: بورسه Bursa (< Pruse), پرنال pırnał (< Grek. prinali),پرلانته pırłanta(İtal. brillànte).
Soru 72
Aşağıdakilerin hangisi "Düzene uymayan çift ünsüz sondaysa, Türkçeleştirme daha çok iki ünsüz arasına
bir dar ünlü getirilerek sağlanmıştır." kuralına uygun bir örnek olabilir?
bir dar ünlü getirilerek sağlanmıştır." kuralına uygun bir örnek olabilir?
Seçenekler
A
قهر kahır
B
دراخمى dırahmi
C
مهربان mihrübân
D
برّ birr
E
فق fık
Açıklama:
قهر kahır (
Soru 73
Aşağıdakilerden hangisi Arapça için söylenemez?
Seçenekler
A
Her şeyden önce bir din dilidir.
B
Ünsüzlere dayanan bir dildir.
C
Bükümlü bir dildir.
D
Anlamlı bir ses birliği en az üç ünsüz sesten oluşur.
E
ى و ا harfleriyle gösterilen â, î,û kökün anlamını değiştirmez.
Açıklama:
Bu ünsüz seslerin yazıda harfle gösterilmeyen a (e), i, u ve bunların uzunları olup yazıda ى و ا ile gösterilen â, î, û ile ünlülendirilmesiyle kökün çekirdek anlamına bağlı, ama yeni anlam katkılarıyla farklılaşmış kelimeler elde edilir:
كتب ketb “yazma”, كتب ketebe “yazdı”, كتاب
kitâb “yazılmış şey”, كاتب kâtib “yazıcı”, مكتوب
mektûb “birine yazılmış yazı”, مكتب mekteb “yazı
öğrenilen yer”, كتاب küttâb “kâtipler”, مكاتيب
mekâtîb “mektuplar/okullar”, gibi.
كتب ketb “yazma”, كتب ketebe “yazdı”, كتاب
kitâb “yazılmış şey”, كاتب kâtib “yazıcı”, مكتوب
mektûb “birine yazılmış yazı”, مكتب mekteb “yazı
öğrenilen yer”, كتاب küttâb “kâtipler”, مكاتيب
mekâtîb “mektuplar/okullar”, gibi.
Soru 74
Aşağıdaki Arapça kelimelerden hangisi "verme, dağıtma, saçma" anlamına gelir?
Seçenekler
A
eser
B
bast
C
bezl
D
bağl
E
cem'
Açıklama:
بذل : ب ذ ل bezl “verme, dağıtma, saçma”
Soru 75
Aşağıdaki Arapça kelimelerin hangisinde "hecenin uzun olmayan düz geniş ünlüsü klasik Arapça’nın e’ye yakın kapalı, incelmiş a’sı gibi" söylenmiştir?
Seçenekler
A
ادب
B
نظر
C
كثرت
D
هيبت
E
درجه
Açıklama:
İçinde kalın ünsüz harflerinden ق غ ع ظ ط ض ص خ biri bulunan hecenin uzun olmayan düz geniş ünlüsü eğitimli
kimselerce kalın, ancak klasik Arapça’nın e’ye yakın kapalı, incelmiş a’sı gibi söylenmiştir: نظر názár gibi.
kimselerce kalın, ancak klasik Arapça’nın e’ye yakın kapalı, incelmiş a’sı gibi söylenmiştir: نظر názár gibi.
Soru 76
Aşağıdakilerin hangisi "Bir ünsüzden sonraki ا (elif) her zaman uzun a okunur. Ancak bu a da bilgili kimselerin
okumalarında daralmış ve incelmiş bir sestir, uzun e’ye yakındır." açıklamasına uygun bir kullanışı örnekler?
okumalarında daralmış ve incelmiş bir sestir, uzun e’ye yakındır." açıklamasına uygun bir kullanışı örnekler?
Seçenekler
A
كنارنده كی kenâ´rindegi
B
جانبنده غی cânıbındağı
C
جوابنده غی cevâbındağı
D
جوارنده غی civârındağı
E
اطرافنده غی etrâfındağı
Açıklama:
Okuma dilinin bu söyleyişi yani bir ünsüzden sonraki ا (elif) her zaman uzun a okunur. Ancak bu a da bilgili kimselerin okumalarında daralmış ve incelmiş bir sestir, uzun e’ye yakın olması XVI. yüzyıl metinlerinde yazıya geçirilmiştir:
م ا زريدوكی mezâ´r-idügi, حصارده كی hisâ´rdegi,
ديارده كی diyâ´rdegi, كنارنده كی kenâ´rindegi.
م ا زريدوكی mezâ´r-idügi, حصارده كی hisâ´rdegi,
ديارده كی diyâ´rdegi, كنارنده كی kenâ´rindegi.
Soru 77
Aşağıdaki Arapça kelimelerin hangisinde hece sayısı en çoktur?
Seçenekler
A
افكار
B
اعتراض
C
تكرار
D
مساعد
E
متحمل
Açıklama:
متحمل mütehammil
Soru 78
Aşağıdakilerden hangisi Farsça için söylenemez?
Seçenekler
A
Hind-Avrupa dil ailesindendir.
B
Geniş bir coğrafi alanda edebiyat dili olarak kullanılmıştır.
C
Eskiden “İran saray dili” anlamında Derî denmekteydi.
D
Bir yönüyle de önden eklemeli dil özelliği gösterir.
E
Tasrifî dillerdendir.
Açıklama:
Tasrifî dillerden değildir.
Soru 79
Aşağıdaki Farsça kelimelerden hangisinin söyleyişi halklılaşmış söyleyişi yansıtır?
Seçenekler
A
hastalık
B
hastelik
C
sebzezâ´rindegi
D
âşiyâ´nindegi
E
dilá‘verlik
Açıklama:
Ancak Farsça’yı iyi bilenlerin bu dilin seslerini çıkarabilme yeteneği kazanmış olmaları yüzünden, eğitimli kişiler arasında farklı söyleyişlerin, daha çok da okuyuş seslendirmelerinin bulunduğunu hem Arap harfli metinlerden, hem de çeviriyazılı metinlerden biliyoruz. Örnek olarak metinlerde خسته kelimesinin hem لق ekli (hastałık), hem de لك ekli ( hástelik) biçimleri görülür. Bunlardan ilki halklılaşmış söyleyişi, ikincisi ise okumuşça söyleyişi yansıtır. Yine XVI. yüzyıl metinlerinde rastlanan ince sıralı ek almış سبزه زارنده كی sebzezâ´rindegi, آشياننده كی âşiyâ´nindegi, دلاورلك dilá‘verlik gibi kelimeler, Farsça’nın kapalı ve incelmiş a’sı ile olan okumuşça söyleyişlerini yansıtır.