Ünite 1

Soru 1

Hangi kelimede +gâh گاه zaman bildiren kelime türetmiştir?

شامكاه

خوابكاه

كذركاه

قراركاه

اقامتكاه

Açıklama:

+gâh گاه Yer ve zaman isimleri yapımında kullanılır. B seçeneğindeki خوابكاه hâbgâh “uyku yeri”, C’deki كذركاه güzergâh "geçiş yeri, geçit"; D’deki , قراركاه karârgâh "karar yeri" ve E’deki اقامتكاه ikāmetgâh "yaşanılan yer" anlamında mekân bildiren kelimeler türetmiştir. Ancak A seçeneğinde شامكاه şâmgâh "akşam vakti" kelimesinde zaman bildiren kelime türetmiştir. A, doğru seçenektir.

Doğru Cevap: A

Soru 2

“Yirmi” kelimesinin Farsça karşılığı hangisidir?

چهل

پنجاه

بيست

سى

هفتاد

Açıklama:

A seçeneğindeki چهل çihil "kırk", B’deki پنجاه pencâh "elli", C’deki سى sî "otuz" ve D’deki هفتاد heftâd "yetmiş" demektir. C seçeneğindeki بيست bîst ise "yirmi" anlamındadır. Dolasıyla C doğru cevaptır.

Doğru Cevap: C

Soru 3

Hangisi Farsça sıra sayısıdır?

دوصد

هشتاد

شست

دهم

پنجاه

Açıklama:

A seçeneğindeki دوصد dü-sad "iki yüz", B’deki هشتاد heştâd "seksen", C’deki شست şest "altmış" ve E’deki پنجاه pencâh "elli" anlamındadır. Ancak D seçeneğindeki دهم dehüm bir sıra sayı sayısıolup "onuncu" anlamındadır.Dolayısıyla D doğru seçenektir.

Doğru Cevap: D

Soru 4

"Mecusilerin ibadet yeri” anlamına gelen kelime hangisidir?

نمكسار

خرابه زار

آتشكده

ميكده

شمعدان

Açıklama:

A seçeneğindeki نمكسار nemeksâr "tuzla", B’deki خرابه زار harâbezâr "harâbelik", D’deki ميكده meykede "meyhâne" ve E’deki شمعدان şem'dan "mumluk, şamdan" anlamındadır. Ancak C seçeneğindeki آتشكده âteşkede "Mecusilerin ibadet yeri, ateş yeri" anlamındadır. Dolayısıyla C doğru seçenektir.

Doğru Cevap: C

Soru 5

چشمه سار kelimesinin anlamı nedir?

çeşmeci

gözcü

çeşmeler

çeşme başı

sulak yer

Açıklama:

+sâr سار : Yer isimleri yapımında kullanılır. Bazı örnekleri şunlardır: سنكسار sengsâr "taşlık", كوهسار kûhsâr "dağlık", نمكسار nemeksâr "tuzla", چشمه سار çeşmesâr "sulak yer" vs. Dolayısıyla E doğru seçenektir.

Doğru Cevap: E

Soru 6

Farsçada küçültme eki hangisidir?

كده

سار

وان

گر

چه

Açıklama:

Yalnızca D seçeneğinde verilen چه +çe küçültme isimleri yapar. Türkçedeki +cık/+cik, +cağız/+ceğiz eklerine karşılık gelir: باغچه bâğçe "+küçük bağ, bahçe", نايچه nâyçe "küçük ney", سراچه serâçe "küçük saray" vs. Dolayısıyla E doğru seçenektir.

Doğru Cevap: E

Soru 7

Hangisi meslek bildiren ekle türetilmiştir?

زركر

كلابدان

بتكده

كوهسار

مرغزار

Açıklama:

B seçeneğindeki كلابدان gülâbdân "gülsuyu şişesi", C’deki بتكده bütkede "puthane", D’deki كوهسار kûhsâr "dağlık" ve E’deki مرغزار mergzâr "çayırlık, mera" demektir. Oysa A seçeneğindeki زركر zerger "altıncı, kuyumcu" anlamındadır.
Farsçada +kâr كار +gâr گار, +ger گر ekleri isimlere gelerek bir işi çokça yapanı veya meslek olarak yapanı ifade ederler. Türkçede bunları çoğu zaman +cı/+ci ekleriyle karşılarız: حيله كار hilekâr "hile yapan", كناه كار günâhkâr "günah işleyen", بسته كار bestekâr "beste yapan", خدمتكار hidmetkâr "hizmetçi"; خداوندگار hudâvendgâr "efendilik eden; Allah", ستمگار sitemgâr "zulm edici, zâlim", دادكر dâdger "adaletle hareket eden", آهنكرâhenger "demirci", زركر zerger "altıncı, kuyumcu" vs. Dolayısıyla A doğru seçenektir.

Doğru Cevap: A

Soru 8

Hangi ek kelimeye “gibi” anlamı katmaktadır?

غمناك

بنده وار

خشمكين

لاله فام

مشكلترين

Açıklama:

A seçeneğindeki غمناك gamnâk "gamlı", C’deki خشمكين hışmgîn "hışımlı, öfkeli", D’deki لاله فام lâle-fâm "lâle rengi, kırmızı” ve E’deki مشكلترين müşkilterîn "en zor" anlamındadır. Oysa B’deki بنده وار bendevâr "köle gibi, kul gibi" demektir. Dolayısıyla B doğru seçenektir.

Doğru Cevap: B

Soru 9

Hangi kelimede çeşitli madde isimlerinden sonra gelerek ondan yapılmış olmayı, +lı/+li anlamını ifade eden ek bulunmaktadır?

پريوار

سيمين

بهشت آسا

کوه مانند

ماهوش

Açıklama:

B seçeneğinde yer alan سيمين sîmîn "simden, gümüşten yapılmış” kelimesinde bulunan +în ين eki, çeşitli madde isimlerinden sonra gelerek ondan yapılmış olmayı, +lı/+li anlamını ifade eder: سيمين sîmîn "simden, gümüşten yapılmış", زرين zerrîn "zerden, altından", آهنين âhenîn "demirden", سنكين sengîn "taşlı",
رنكين rengîn "renkli", شرمين şermîn "utangaç" vs. Dolayısıyla B doğru seçenektir. Diğer seçenekler ise gibi anlamı kazandıran ekler bulunmaktadır.

Doğru Cevap: B

Soru 10

Hangisi seçenekte sıfatların karşılaştırma ve üstünlük derecelerini ifade eden ekle türetilen bir kelime bulunmaktadır?

هنرمند

كلكون

سنبلى

كركسار

بهترين

Açıklama:

-ter تر ve -terîn ترين: Sıfatların karşılaştırma ve üstünlük derecelerini ifade eder. Bugünkü Türkçede bu kategori sıfatın önüne daha ve en kelimelerini getirerek yapılır: daha iyi, en iyi. Karşılaştırma ve üstünlüğün birinci derecesi -ter "daha", ikinci derecesi -terîn "en" ekleriyle yapılır: بهتر bihter "daha iyi" ® بهترين bihterîn "en iyi", ارزانتر erzânter "daha ucuz" ® ارزانترين erzânterîn "en ucuz", مشكلتر müşkilter "daha zor" ® مشكلترين müşkilterîn "en zor" vs. Bu ek yalnızca E seçeneğindeki بهترين bihterîn "en iyi" kelimesinde bulunmaktadır. Dolayısıyla E doğru seçenektir.

Doğru Cevap: E

Soru 11

Aşağıdaki kelimelerden hangisinin anlamı yanlış verilmiştir?

آب âb "su"

كوه kûh "dağ"

ماه mâh "ay"

روز rûz "yıl"

دل dil "gönül, yürek"

Açıklama:

روز rûz kelimesi gün anlamına gelmektedir. Doğru cevap D’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 12

Aşağıdaki sayı isimlerinden hangisi birleşik yapıdadır?

يك yek

سى sî

صد sad

هشت heşt

نُه صد nühsad

Açıklama:

Yek “bir”, si “otuz”, sad “yüz”, heşt “sekiz” anlamında gelen sayılardır. nüh-sad “dokuz yüz” anlamına gelmektedir. Nüh-say “dokuz” ve “yüz” kelimelerinin birleşmesiylaoluştuğu için birleşik bir kelimedir. Doğru cevap E’dir.

Doğru Cevap: E

Soru 13

Aşağıdakilerden hangisi Farsça sıra sayı sıfatıdır?

دوصد dü-sad

پنجم pencum

هفتاد heftâd

هشتاد heştâd

چار çâr

Açıklama:

dü-sad “iki yüz”, heftâd “yetmiş”, heştâd “seksen”, çâr “dört” anlamına gelen Farsça sayı sıfatlarıdır. "pencum" ise “beşinci” anlamına gelen sıra sayı sıfatıdır. Doğru cevap B’dir.

Doğru Cevap: B

Soru 14

Aşağıdakilerin hangisi yer ve zaman isimleri yapımında kullanılan +gâh ekinin muhaffef (ince) biçimidir?

اقامتكاه

قراركاه

كذركاه

شامكاه

سحرکه

Açıklama:

اقامتكاه “ikametgâh”, قراركاه “karârgâh”, كذركاه “güzergâh”, شامكاه “şâmgâh” biçiminde okunmaktadır. سحرکه “sehergeh” biçiminde okunmakta ve +geh گه biçiminde muhaffef (ince) biçimde okunmaktadır. Doğru cevap E’dir.

Doğru Cevap: E

Soru 15

Aşağıdakilerin hangisinde yer isimleri yapmak için kullanılan +sâr سار eki dağ anlamındaki kelimeye eklenerek “dağlık” anlamı katan bir kelime olmuştur?

سنكسار

كوهسار

نمكسار

چشمه سار

شاخسار

Açıklama:

Seçeneklerdeki kelimelerin okunuşu ve anlamları şöyledir: سنكسار sengsâr "taşlık", نمكسار nemeksâr "tuzla", چشمه سار çeşmesâr "sulak yer",شاخسار şahsâr “ağaçlık, koruluk”. Dağlık anlamına geleb kelime ise كوهسار “kûhsâr”dır. Doğru cevap B’dir.

Doğru Cevap: B

Soru 16

Aşağıdaki eklerden hangisi küçültme isimleri yapmaktadır?

+kâr كار

+bân بان

+çe چه

+dân دان

+zâr زار

Açıklama:

+kâr كار eki bir işi çokça yapanı veya meslek olarak yapanı ifade eder; +bân بان ~ +vân وان : Meslek isimleri yapımında kullanılır; +dân دان : Âlet isimleri yapımında kullanılır; +zâr زار : Yer isimleri yapımında kullanılır. +çe چه eki ise باغچه bâğçe "küçük bağ, bahçe", نايچه nâyçe "küçük ney", سراچه serâçe "küçük saray örneklerinde görüldüğü üzere küçültme anlamı katan bir özelliktedir. Doğru cevap C’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 17

Aşağıdaki kelimelerin hangisinde +lı/+li anlamını katan bir önek kullanılmıştır?

نامرد

بى بدل

بنام

هم فكر

برقرار

Açıklama:

Kelimelerin okunuşları ve anlamları şöyledir: نامرد nâ-merd “mert olmayan, alçak”, بى بدل bî-bedel “benzersiz”, هم فكر hem-fikr “fikirdeş, aynı fikirde olan” ve برقرار ber-karâr "karar üzere, daimî". بنام be-nâm "namlı, ünlü” kelimesinde ب be +lı/+li anlamını katan bir önek kullanılmıştır. Doğru cevap C’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 18

Aşağıdaki öneklerden hangisi eklendiği kelimeye “içinde, -da/-de” anlamlarını katmaktadır?

در

براى

تا

پر

نا

Açıklama:

Seçeneklerdeki öneklerin okunuşları ve eklendikleri kelimelere kattığı anlamlar şöyledir: براى berây "için", تا tâ- "kadar", پر pür- "dolu, +lı/li", نا nâ- “-sız/-siz”. در der- eki ise eklendiği kelimelere Türkçede "içinde, -da/-de" anlamlarını katmaktadır. Doğru cevap A’dır.

Doğru Cevap: A

Soru 19

Aşağıdaki kelimelerin hangisinde karşılaştırma bildiren bir son ek vardır?

كلى

مهرآسا

بهتر

طفلانه

كلفام

Açıklama:

Seçeneklerdeki soneklerin okunuşları ve eklendikleri kelimelere kattığı anlamlar şöyledir:
كلى gülî "gül rengi, مهرآسا mihr-âsâ "güneş gibi", طفلانه tıflâne "çocukça" كلفام gül-fâm "gül rengi, pembe", بهتر bihter sözcüğünde ise "daha iyi" anlamını veren -ter تر son eki vardır. Doğru cevap C’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 20

Hangisi “oralı olma, o şehirden olan” anlamındaki Türkçedeki “+lı/+li ekinin işlevini yapan bir ek vardır?

دردمند

شيرازى

سنبلى

غمكين

اميدوار

Açıklama:

Seçeneklerdeki kelimelerin okunuşları ve anlamları şöyledir: دردمند derdmend "dertli", سنبلى sünbülî "sümbül renginde", غمكين gam-gîn "gamlı" ve اميدوار ümîdvâr "umutlu". شيرازى Şirâzî biçiminde okunan kelimedeki -i eki İran’daki bir şehir adı ile birlikte kullanılmış ve "Şirazlı" anlamını vermektedir. Doğru cevap B’dir.

Doğru Cevap: B

Soru 21

Aşağıdaki kelimelerden ism-i âlet (alet ismi) olanı hangisidir?

شمعدان

نكهبان

بستهكار

ستمگار

باغچه

Açıklama:

+dân دان: Âlet isimleri yapımında kullanılır, daha çok nesnelerin konulduğu kapları ifade eder. Bazı örnekleri şunlardır: شمعدان "şem'dan "mumluk, şamdan". Doğru yanıt “A” şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 22

Yedi sayısının Farsça karşılığı aşağıdakilerden hangisidir?

چهار

پنچ

هفت

هشت

بيست

Açıklama:

Yedi sayısının Farsça karşılığı هفت heft şeklindedir. Doğru cevap “C” şıkkıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 23

Türkçede “taş” manasına gelen Farsça kelime aşağıdakilerden hangisidir?

آب âb

كوه kûh

سنگ seng

گرم germ

سرد serd

Açıklama:

Türkçede “taş” manasına gelen Farsça kelime سنگ seng kelimesidir. Doğru yanıt “C” şıkkıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 24

Farsça سفيد (sefîd) kelimesinin Türkçe karşılığı nedir?

İyi

Beyaz

Büyük

Güzel

Zeki

Açıklama:

Farsça سفيد (sefîd) kelimesi Türkçede “ak, beyaz” manasına gelmektedir. Doğru yanıt “B” şıkkıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 25

Hezâr هزار Türkçe hangi sayıya karşılık gelmektedir?

Dokuz

Yirmi

Üç yüz

Bin

On bin

Açıklama:

Hezâr هزار Türkçe bin (1.000) sayısıdır. Doğru yanıt “D” şıkkıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 26

كذار kelimesi aşağıdaki Farsça son eklerden hangisi ile türetilebilir?

ستان

گاه

زار

كده

بان

Açıklama:

Farsça كذار güzâr kelimesi كاه gâh eki ile türetilir ve كذارکاه “güzergâh” olarak okunur. Doğru yanıt “B” şıkkıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 27

Farsça بى ön eki kelimelere Türkçede hangi anlamı katar?

-lı, -li

-sız, -siz

-den, -dan

-üzere, -üzeri

-içinde, -de/-da

Açıklama:

بى bî-: Kelimelere Türkçedeki -sız/-siz ekinin anlamını katar. Örneğin bî-baht بى بخت : bahtsız. Doğru yanıt “B” şıkkıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 28

Türkçede -sız/-siz anlamı veren Farsça ön ek aşağıdakilerden hangisidir?

نا

هم

از

در

تا

Açıklama:

نا nâ-: bî- gibi -sız/-siz anlamında sıfatlar yapar: nâ-hoş ناخوش : hoş olmayan. Doğru yanıt “A” şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 29

Aşağıdaki Farsça son eklerden hangisi kelimeye -lı/-li anlamı katmaz?

مند

ناك

وار

گين

گون

Açıklama:

+gûn گون: Çeşitli isimlerden renk adları türetir. Doğru yanıt “E” şıkkıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 30

Aşağıdaki Farsça son eklerden hangisi lâyıklık, yakışırlık bildiren sıfatlar türetir?

آنه

ين

فام

گون

تر

Açıklama:

+âne آنه eki, lâyıklık, yakışırlık bildiren sıfatlar türetir. Doğru yanıt “A” şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 31

Aşağıdakilerden hangisi Farsça isim ve sıfatları Arapça isim ve sıfatlardan ayıran özelliktir?

Herhangi bir morfolojik özelliği yoktur.

Türkçe'de de kullanılmaktadır.

Özel kalıpları, yani vezinleri yoktur.

Yalın, türemiş ve birleşik olarak ele alınabilirler.

Özel kalıpları ve vezinleri vardır.

Açıklama:

Farsça isim ve sıfatların Arapçada olduğu gibi özel kalıpları, yani vezinleri yoktur. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 32

Aşağıdaki isim ve ya sıfatlardan hangisi Farsça değildir?

ﺑﺪ

شهر

چشم

کوه

زیرک

Açıklama:

شهر Arapça olup, "ay" anlamındadır. Farsça karşılığı ماه şeklindedir. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 33

"هزار چهارصد و پنجاه و سه"

sayısının rakamsal Türkçe karşılığı aşağıdakilerden hangisidir?

1243

1163

1876

1453

1923

Açıklama:

هزار چهارصد و پنجاه و سه : 1453 Hezâr:1000 Çehâr sad: 400
Pencâh: 50
Se: 3
Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 34

".هفتۀ هفتمين بيز قونوشاجاغيز"

cümlesi için aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Farsça sıra sayısı kullanılmıştır.

Arapça sıfat vardır.

Farsça yer adı vardır.

Türkçe zaman zaarfı vardır.

Arapça tamlama vardır.

Açıklama:

Cümlede هفتۀ هفتمين( Hafta-yı heftümîn-Yedinci hafta) şeklinde Farsça sıra sayısı vardır. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 35

".تركيستانده اتشكده جماعتى كوهسار يرلرده ياشار و شمعدان ياپارق كچينيرلردي"

cümlesinde aşağıdaki seçeneklerde yer alan isimden isim türeten eklerden herhangi biri yoktur?

+dân

+sâr

+kede

+zâr

+istân

Açıklama:

Türkistan, ateşkede, kûhsar ve şemdân söcükleri A, B, C ve E seçeneklerindeki ekleri almış olup, cümlede +zar eki kullanılmamıştır. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 36

Aşağıdakilerden hangisi Farsça meslek adıdır?

ستمکار

دولکر

حيله کار

کناهکار

ساخته کار

Açıklama:

Dülger ağaç ustası marangoz olup, meslek bildirir. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 37

Farsça "na" ön eki aşağıdakilerden hangisine olumsuzluk anlamı katmamıştır?

نامتناهی

نامرد

نافذ

نابکار

ناچار

Açıklama:

Nâfiz kelimesi etkileyici nüfuz eden anlamında olup, anlam itibariyle olumludur. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 38

"تابشام"

sıfatının anlamı aşağıdaki seçeneklerin hangisinde doğru olarak verilmiştir?

Şam güneşi

Akşam saati

Yarına kadar

Akşama kadar

Sabaha kadar

Açıklama:

Tâ-be-şâm sıfatı, Akşama kadar anlamındadır. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 39

Aşağıdaki sıfatlardan hangisi "eziyetli" anlamındadır?

ﭘﺮﺟﻮر

ﭘﺮﻓﺴﻮن

ﭘﺮﻣﻼل

ﭘﺮﺻﻔﺎ

پرکين

Açıklama:

Pür-cevr sıfatı, eziyetli anlamındadır. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 40

I. بزرگ büzürg
II. گرم germ
III. نيك nîk
IV. سرد serd
V. بد bed
Yukarıdaki zıt anlamlı Farsça sıfatlar birbiriyle eşleştirilince hangi numaralı kelime dışta kalır?

III

Açıklama:

nîk-bed (iyi-kötü) ve germ-serd(sıcak-soğuk) kelimeleri birbiriyle zıt anlamlı oldukları için eşleşir. I numaralı kelime ise dışta kalır.
بزرگ büzürg büyük anlamlı kelime dışta kalır.

Doğru Cevap: A

Soru 41

ك yek - دو dü - سه se - چهار çehâr - ..... - شش şeş - هفت heft - هشت heşt
Yukarıda sıralanan Farsça sayı dizisindeki '.....' ile gösterilen kısma getirilmesi gereken sayı aşağıdakilerden hangisidir?

پنجاه pencâh

چهل çihil

پنچ penç

ده deh

نه nüh

Açıklama:

Sayılar birer birer sıralanmıştır. Bu sırada 5 sayısı eksiktir. Bunun Farsça karşılığı پنچ penç şeklindedir.
5 sayısı olan پنچ penç gelmelidir.

Doğru Cevap: C

Soru 42

Aşağıdakilerden hangisi Farsça bir sıra sayısı değildir?

دمي düyüm

هشتم heştüm

چهارمني çehârümîn

نخست nuhust

هزار hezâr

Açıklama:

Seçeneklerde yer alan düyüm: ikinci, heştüm: sekizinci, çehârümîn: dördüncü, nuhust: birinci anlamlarına gelir. Hezâr ise bin anlamına gelir.
Hezâr bin anlamına gelir. Sıra sayısı değildir.

Doğru Cevap: E

Soru 43

Aşağıdaki Farsça kelimelerden hangisi âlet ismi yapan bir ek almıştır?

آتشدان

زمستان

كذركاه

مرغزار

نمكسار

Açıklama:

A seçeneğindeki âteşdân kelimesinin dışındaki kelimeler yer ve zaman ismi yapan ekler almıştır. -dân eki ise âlet ismi yapar. Kelime bu haliyle mangal anlamına gelir.
Âteşdân kelimesi âlet ismi yapan -dân ekini almıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 44

Aşağıdaki türemiş Farsça kelimelerden hangisinin anlamı yanlış verilmiştir?

شمعدان - mumluk

تابستان - yaz mevsimi

كوهسار - dağlık

خوابكاه - bulutlu

سنکلاخ - taşlık

Açıklama:

Verilen kelimelerdeki eklerin hangi anlamları türettiği bilindikten sonra anlam doğru tespit edilebilecektir. Hâbgâh bulutlu değil, uyku yeri anlamındadır.
Hâbgâh uyku yeri anlamına geldiği için anlamı yanlış verilmiştir.

Doğru Cevap: D

Soru 45

I. نامرد
II. باصفا
III. بيچاره
IV. برباد
V. ناشاد
Yukarıdaki türemiş sıfatlardan hangileri olumsuzluk anlamı veren bir ön ek almamıştır?

I, II, IV

III ve V

II ve IV

I, III, IV ve V

I ve V

Açıklama:

Kelimelerin anlamları şu şekildedir:
I. نامرد : mert olmayan
II. باصفا : safalı
III. بيچاره : çaresiz
IV. برباد : yele verilmiş, perişan
V. ناشاد: şad olmayan
Bâ-safâ ve ber-bâd kelimelerindeki ön ekler olumsuzluk anlamı vermez.

Doğru Cevap: C

Soru 46

Aşağıdaki Farsça ön eklerden hangisi eklendiği kelimeye "dolu, +lı/li" anlamı verir?

تا tâ-

پر pür-

در der-

هم hem-

از ez-

Açıklama:

پر pür- eki eklendiği kelimeye "dolu, +lı/li" anlamı verir. Örneğin, pür-melâl: üzüntülü, pür-safâ: safalı gibi.
پر pür- ön eki eklendiği kelimeye "dolu, +lı/li" anlamı verir.

Doğru Cevap: B

Soru 47

Aşağıdaki Farsça son eklerden hangisi, eklendiği kelimeye "gibi" kavramı katar?

+în ين

+fâm فام

+mend مند

+âsâ آسا

+âne آنه

Açıklama:

+mend مند +lı/+li anlamı verir. دردمند derdmend “dertli”, هنرمند hünermend “hünerli”, دانشمند dânişmend “bilgili”vs.
+âsâ آسا eki eklendiği kelimeye "gibi" kavramı katar.

Doğru Cevap: D

Soru 48

"Sıfatların karşılaştırma ve üstünlük derecelerini ifade ederler. Bugünkü Türkçede bu kategori sıfatın önüne daha ve en kelimelerini getirerek yapılır: daha iyi, en iyi." Yukarıda tanımı verilen Farsça son ekler aşağıdakilerden hangisinde verilmiştir?

+âsâ آسا - +veşوش

+fâm فام - +î ى

+âne آنه - +sâr سار

+în ين - +gîn گن

+ter تر - +terîn ترين

Açıklama:

Sıfatların karşılaştırma ve üstünlük derecelerini ifade eder. Bugünkü Türkçede bu kategori sıfatın önüne daha ve en kelimelerini getirerek yapılır: daha iyi, en iyi. Karşılaştırma ve üstünlüğün birinci derecesi -ter “daha”, ikinci derecesi -terîn
“en” ekleriyle yapılır: هبرت bihter “daha iyi” , هبرتين bihterîn “en iyi”, ارزانرت erzânter “daha ucuz” , ارزانرتين erzânterîn “en ucuz”, مشكلرت müşkilter “daha zor” , مشكلرتين müşkilterîn
“en zor” vs.
Karşılaştırma anlamı veren son ekler +ter تر - +terîn ترين'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 49

... بلبل (bülbül+...) : bülbül gibi.
Yukarıdaki Arap harfleriyle verilen kelimenin "bülbül gibi" anlamına gelebilmesi için "bülbül" kelimesine eklenmesi gereken Farsça ek aşağıdakilerden hangisidir?

+vâr وار

پر pür-

+gûn گون

+fâm فام

-terîn ترين

Açıklama:

... بلبل (bülbül+...) : bülbül gibi.
Yukarıdaki eşitlikteki boşluğa +vâr eki getirilmelidir. +vâr eki gibi anlamı verir.
Bülbül kelimesine +vâr eki eklendiği zaman bülbül gibi anlamı bulunur.

Doğru Cevap: A

Soru 50

Aşağıdakilerden hangisinde yürek kelimesinin Farsçadaki karşılığı doğru olarak verilmiştir?

دل

چشم

كوه

سنگ

اسب

Açıklama:

ب âb “su”, اسب esb “at”, چشم çeşm “göz”, ماه mâh “ay”, روز rûz “gün”, دل dil “gönül,
yürek”, كوه kûh “dağ”, سنگ seng “taş”, گرم germ “sıcak”, سرد serd “soğuk”, هبشت behişt
“cennet” Doğru yanıt A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 51

Aşağıdakilerden hangisinde sıfatların Türkçe karşılığı yanlış olarak verilmiştir?

نيك “iyi"

بد “beyaz”

سياه “kara”

خوب "güzel"

كوتاه "kısa"

Açıklama:

Farsçadan alınmış birçok yalın sıfat da Türkçede kullanılmıştır: نيك nîk “iyi”, بد bed “kötü”, سفيد sefîd “beyaz”, سياه siyâh “kara” بزرگ büzürg “büyük”, خوب hûb “güzel”, كوتاه kûtâh “kısa”, تنگ teng “dar”, زيرك zîrek “zeki” Doğru yanıt B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 52

Aşağıdaki seçeneklerden hangisinde sayıların Türkçe karşılığı doğru bir şekilde verilmiştir?

چهار "iki"

يك "üç"

بيست "yirmi"

چهل "elli"

پنجاه "altmış"

Açıklama:

ك yek “bir”, دو dü “iki”, سه se “üç”, چهار çehâr veya چار çâr “dört”, پنچ penç “beş”, شش şeş “altı”, هفت heft “yedi”, هشت heşt “sekiz”, نه nüh “dokuz”, ده deh “on”; بيست bîst “yirmi”, سى sî “otuz”, چهل çihil “kırk”, پنجاه pencâh “elli”, شصت şast veya شست şest “altmış”, هفتاد heftâd “yetmiş”, هشتاد heştâd “seksen”, نود neved “doksan”, صد sad “yüz”; دود dü-sad “iki yüz”, صد هُ
ن nüh-sad “dokuz yüz”, هزار hezâr “bin” Doğru yanıt C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 53

Aşağıdakilerden hangisi küçültme isimleri yapan eklerden biridir?

زار

سار

دان

چه

وان

Açıklama:

+çe چه : Küçültme isimleri yapar. Türkçedeki +cık/+cik, +cağız/+ceğiz eklerine karşılık gelir: باغچه bâğçe “küçük bağ, bahçe”, نايچه nâyçe “küçük ney”, سراچه serâçe “küçük saray” Doğru yanıt D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 54

Aşağıdakilerden hangisi ön eklerle yapılan sıfatlardan biri değildir?

نا

هم

در

وار

Açıklama:

Ön eklerle yapılan sıfatlar:
ىب bî, نا nâ, ب be, هم hem, بر ber, از ez, در der, براى berây, تا tâ, پر pür. Doğru yanıt E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 55

Aşağıdakilerden hangisi sıfatların karşılaştırma ve üstünlük derecelerini ifade eden eklerden biridir?

ين

گون

وش

فام

تر

Açıklama:

-ter تر ve -terîn ترين :Sıfatların karşılaştırma ve üstünlük derecelerini ifade eder. Doğru yanıt E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 56

Aşağıdaki seçeneklerden hangisinde sıfatlardan birinin Türkçe karşılığı yanlış verilmiştir?

اميدوار "umutlu"

شرمكن "utangaç"

زرين "renkli"

طفالنه "çocukça"

هنرمند "hünerli"

Açıklama:

ميدوار ümîdvâr “umutlu"
شرمكني şermgîn “utangaç”
زرين zerrîn “zerden, altından”
طفالنه tıflâne “çocukça
هنرمند hünermend “hünerli” Doğru yanıt C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 57

Aşağıdakilerden hangisi gibi anlamında sıfat türeten eklerden biri değildir?

آسا

آنه

وش

سار

مانند

Açıklama:

+âsâ آسا+ ,veşوش+ ,sâr سار+ ,mânend مانند vs. son ekleri de “gibi” anlamında sıfatlar türetirler. Doğru yanıt B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 58

Aşağıda karşılıkları verilen isimlerden hangisinin Türkçe karşılığı yanlış olarak verilmiştir?

شامكاه "sabah vakti"

تابستان "yaz mevsimi"

مرغزار "çayırlık"

كوهسار "dağlık"

نكهبان "muhafız"

Açıklama:

شامكاه şâmgâh “akşam vakti”
تابستان tâbistân “yaz mevsimi”
مرغزار mergzâr “çayırlık, mera"
كوهسار kûhsâr “dağlık”
نكهبان nigehbân “gözcü, muhafız” Doğru yanıt A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Ünite 2

Soru 1

Hangisi Farsçada -den دن veya -ten تن eklerinden biriyle türetilmiş mastardır?

كفتن

کردن

کودن

خويشتن

آبستن

Açıklama:

Yalnızca A seçeneğinde verilen كفتن güften “söylemek” fiili Farsçada -den دن veya -ten تن eklerinden biriyle türetilmiş mastardır. Diğer seçeneklerde geçen کردن gerden "boyun", کودن gevden "ahmak, sersem", خويشتن hîşten "kendi", آبستن âbisten "hâmile" kelimelerinde ise böyle bir durum bulunmaz.

Doğru Cevap: A

Soru 2

Aslî masdarlardan -den ve -ten ekleri atılınca ortaya çıkan şekil hâl gövdesi veya . . . . . . . . . . . . . . . . . . . gövdesi olarak da adlandırılır."
Yukarıdaki boşluğu aşağıdakilerden hangisi getirilirse ifade anlamca doğru olur?

gelecek zaman gövdesi

geniş zaman gövdesi

geçmiş zaman gövdesi

gereklilik gövdesi

istek gövdesi

Açıklama:

Aslî masdarlardan -den ve -ten ekleri atılınca ortaya çıkan şekle hâl gövdesi veya geniş
zaman gövdesi denir

Doğru Cevap: B

Soru 3

Aslî masdarlardan -den ve -ten ekleri atılınca ortaya çıkan şekil hangisine tekabül eder?

geniş zaman 1. teklik şahıs

geniş zaman 2. teklik şahıs

emir 1. teklik şahıs

emir 2. teklik şahıs

gelecek zaman 3. teklik şahıs

Açıklama:

Aslî masdarlardan -den ve -ten ekleri atılınca ortaya çıkan şekil hâl gövdesi veya geniş zaman gövdesi olarak da adlandırılır. Bunların bir kısmında fiil gövdesinin son ünsüzü birtakım ses değişmelerine uğrar. Ortaya çıkan bu gövdeler Farsça fiil çekiminde emir ikinci teklik şahsa tekabül eder.

Doğru Cevap: D

Soru 4

Farsçada bir masdarın emir gövdesi, herhangi bir ek almadan, Türkçedeki hangi sıfat-fiil karşılığında da kullanılır?

-acak / -ecek

-mış / -miş; -muş / -müş

-dık / -dik; -duk / -dük

-ar / -er

-ası / -esi

Açıklama:

Bir masdarın emir gövdesi, herhangi bir ek almadan, sıfat-fiil anlamı da taşır; yani Türkçede -an / -en, -ar / -er ekleriyle yaptığımız şekillere (yazan, yazar) karşılık gelirler.

Doğru Cevap: D

Soru 5

فرمودن fermûden fiilinin emir gövdesi hangisidir?

فرمو

فرموى

فرما

فرم

فرمه

Açıklama:

فرمودن fermûden "emretmek" fiilinin emir gövdesi فرما fermâ "buyuran, emreden" olur: : فرمان فرما fermân-fermâ, حکم فرما hüküm-fermâ

Doğru Cevap: C

Soru 6

خوردن horden "yemek" fiilinin emir gövdesi hangisidir?

خرد

خورا

خوار

خوز

خورى

Açıklama:

خوردن horden "yemek" fiilinin emir gövdesi خوار hâr (bazen hôr) "yiyen" olur: غم خوار gam-hâr, ميراث خور mîrâs-hor.

Doğru Cevap: C

Soru 7

ديدن dîden "görmek" fiilinin emir gövdesi hangisidir?

ديده

ديد

ديدا

بينا

بين

Açıklama:

ديدن dîden "görmek" fiilinin emir gövdesi بين bîn “gören“ olur: : دوربين dûr-bîn, بين خردهhurde-bîn

Doğru Cevap: E

Soru 8

Hangi fiilde -ten eki çıkarıldıktan sonra fiil tabanın son sesi /z/ ز 'ye dönüşür:

سوختن

دانستن

بوسيدن

خوردن

پروردن

Açıklama:

Farsçada -ten eki çıkarıldıktan sonra fiil tabanı /h/ خ ile bitiyorsa bu ses /z/ ز 'ye dönüşür. Bu durum yalnızca A seçeneğindeki سوختن sûhten "yakmak" fiilinde görülür ve fiilin emir gövdesi سوز sûz "yakan" olur: دل سوز dil-sûz, جانسوز cân-sûz, جهان سوز cihân-sûz.

Doğru Cevap: A

Soru 9

Fiilin emir gövdesine getirilerek hem sıfat-fiil hem de zarf-fiil teşkilinde kullanılan bir ekle türetilen kelime hangisidir?

كريان

كوينده

ديده

پروردگار

خريدار

Açıklama:

Yalnızca A seçeneğinde bulunan كريان giryân "ağlayan ~ ağlayarak" kelimesindeki -ân ان Farsçada, fiilin emir gövdesine getirilerek hem sıfat-fiil, hem de zarf-fiil teşkilinde kullanılan bir ektir: كريان giryân "ağlayan ~ ağlayarak" (< girîsten), پويان pûyân "koşan ~ koşarak" (< pûyîden), افتان üftân "düşerek" (< üftâden), خيزان hîzân"kalkarak" (< hâsten), نمايان nümâyân "görünen" (< nümûden), شايان şâyân"yakışır, lâyık" (< şâyesten) vs. Diğer kelimelerde böyle bir anlam yoktur.

Doğru Cevap: A

Soru 10

Hangisi fail ismi türeten bir ekle türetilmemiştir?

پروردگار

كريان

خريدار

فروختار

ديده

Açıklama:

Yalnızca B seçeneğindeki كريان giryân "ağlayan ~ ağlayarak" (< girîsten) kelimesi hem sıfat-fiil, hem de zarf-fiil yapan ekle türetilmiştir. Diğer seçeneklerdeki پروردگار perverdigâr "besleyici, terbiye edici; Allah" (< perverden), خريدار harîdâr "alıcı" (< harîden), فروختار fürûhtâr "satıcı" (< fürûhten), ديده dîde "görmüş, görülmüş" kelimeleri ise fail adı yapan eklerle türetilmiştir.

Doğru Cevap: B

Soru 11

Aşağıdaki Farsça sözcüklerin hangisinde Türkçe -An ekine karşılık gelen bir anlam vardır?

pesendîden

hânden

şikâften

derîden

bûs

Açıklama:

Kelimelerin Türkçe anlamları şöyledir: pesendîden "beğenmek", hânden "okumak", şikâften "yarmak" ve derîden "yırtmak". Bu kelimeler masdar biçimindedir. bûs kelimesi ise "öpen" anlamına gelmektedir. Doğru cevap E’dir.

Doğru Cevap: E

Soru 12

Aşağıdaki kelimelerden hangisi Farsça bir fiil değildir?

کردن gerden

خواندن hânden

دريدن derîden

پسنديدن pesendîden

بوسيدن bûsîden

Açıklama:

Kelimelerin Türkçe karşılıkları şöyledir: خواندن hânden "okumak", دريدن derîden "yırtmak", پسنديدن pesendîden "beğenmek" ve بوسيدن bûsîden "öpmek". Bu kelimeler birer fiildir. Farsçada sonlarında -den ve -ten bulunduğu hâlde masdar olmayan kelimeler de vardır. کردن gerden sözcüğü bir fiil değil, “boyun” anlamına gelen bir isimdir. Doğru cevap E’dir.

Doğru Cevap: A

Soru 13

Hangisi Farsça emir kipindedir?

فرمودن

افزودن

نه

نمودن

بخشودن

Açıklama:

Kelimelerin Türkçe karşılıkları şöyledir: فرمودن fermûden "emretmek", افزودن efzûden "çoğaltmak", نمودن nümûden "göstermek" ve بخشودن bahşûden "bağışlamak". Bu kelimeler aslî masdardır ancak نه nih kelimesi "koyan, koy” anlamını taşımakta ve emir kipindedir. Doğru cevap C’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 14

Hangisi Farsça bir masdardır?

سوز

دان

شكن

آويختن

روی

Açıklama:

Kelimelerin Türkçe okunuşları ve karşılıkları şöyledir:سوز sûz "yakan", دان dân "bilen", شكن şiken “kıran”, روی rûy "biten, yetişen". Bu kelimeler sıfat fiil olarak çekimlenmiştir. آويختن âvîhten "asmak" kelimesi ise bir masdardır. Doğru cevap D’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 15

Hangisi fiilde türemiş bir sıfat değildir?

ديده dîde

خنده hande

مرده mürde

آزرده âzürde

كشيده keşîde

Açıklama:

Kelimelerin okunuşları ve Türkçe karşılıkları şöyledir: ديده dîde "görmüş, görülmüş", مرده mürde "ölmüş", آزرده âzürde "incinmiş" ve كشيده keşîde "çekilmiş". Bu kelimeler fiilden türemiş sıfattır ancak خنده hande "gülme, gülüş" kelimesi fiilden türemiş bir isimdir. Doğru cevap B’dir.

Doğru Cevap: B

Soru 16

Aşağıdakilerden hangisi “ördek” anlamına gelen Farsça bir birleşik kelimedir?

كلبرك

ميرآلاى

مرغاب

مهتاب

زردالو

Açıklama:

Kelimelerin okunuşları ve Türkçe karşılıkları şöyledir: كلبرك gül-berg "gül yaprağı", ميرآلاى mîr-alay "alay komutanı, albay", مهتاب meh-tâb "mehtap, ay ışığı" ve زردالو zerdâlû "kayısı". مرغاب murg-âb kelimesi “kuş” ve “su” kelimelerinin birleşmesi ile “ördek” anlamına gelen bir birleşik kelime olmuştur. Doğru cevap C’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 17

Aşağıdakilerin hangisi iki isimden oluşmuş bir Farsça bir birleşik sıfat değildir?

دريا دل

سروقد

آهو چشم

مه پيكر

سر بلند

Açıklama:

Kelimelerin okunuşları ve Türkçe karşılıkları şöyledir: دريا دل deryâ-dil "derya gönüllü", سروقد serv-kadd "servi boylu", آهو چشم âhû-çeşm "âhû gözlü", مه پيكر meh-peyker "ay yüzlü". Bu kelimelerin her biri isimdir. سر بلند ser-bülend "yüce başlı, başı yüce" bu kelime ise sıfat+isim biçiminde oluşmuş Farsça bir birleşik sıfattır. Doğru cevap E’dir.

Doğru Cevap: E

Soru 18

Aşağıdakilerin hangisi isim ve sıfattan oluşmuş bir Farsça bir birleşik sıfat değildir?

سينه صاف

دلشاد

سركردان

خانه خراب

جنت مكان

Açıklama:

Kelimelerin okunuşları ve Türkçe karşılıkları şöyledir: صاف سينه sîne-saf "temiz yürekli, kalbi temiz", دلشاد dil-şâd "gönlü sevinçli", سركردان sergerdân "başı dönmüş, şaşkın" ve خانه خراب hâne-harâb "hânesi harab". Bu kelimeler isim ve sıfattan oluşmuş birer birleşik sıfattır ancak جنت مكان cennet-mekân “cennet mekânlı kelimesi isim + isim biçiminde oluşmuş bir birleşik sıfattır. Doğru cevap E‘dir.

Doğru Cevap: E

Soru 19

Aşağıdakilerin hangisi “baştan ayağa" anlamına gelen bir Farsça zarf grubudur?

سراسر ser-â-ser

كوناكون gûnâ-gûn

دورادور dûr-â-dûr

پا سرا ser-â-pâ

دمادم dem-â-dem

Açıklama:

Kelimelerin okunuşları ve Türkçe karşılıkları şöyledir: سراسر ser-â-ser "baştan başa", كوناكون gûnâ-gûn "türlü türlü”, دورادور dûr-â-dûr "uzaktan uzağa" ve دمادم dem-â-dem "sık sık, her zaman". پا سرا ser-â-pâ kelimesi ise "baştan ayağa" anlamına gelen bir Farsça zarf grubudur. Doğru cevap D’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 20

Aşağıdakilerin hangisi emir gövdesiyle yapılan bir birleşik sıfat değildir?

جكر سوز ciger-sûz

خونريز hûn-rîz

ستان جان cân-sitân

آرا جهان cihân-ârâ

فلاكت زده felâket-zede

Açıklama:

Kelimelerin Türkçe karşılıkları şöyledir: جكر سوز ciger-sûz "yürek yakan", خونريز hûn-rîz "kan dökücü",ستان جان cân-sitân "can alan" ve آرا جهان cihân-ârâ “dünyayı süsleyen”. Bu kelimeler emir gövdesiyle yapılan birleşik sıfatlardır. فلاكت زده felâket-zede "felâkete uğramış” kelimesi ise geçmiş zaman gövdesinden türetilen ism-i mef'ûllerle yapılan bir birleşik sıfattır. Doğru cevap E’dir.

Doğru Cevap: E

Soru 21

Farsça fiillerin sonunda yer alan -den ve -ten eklerinin Türkçedeki karşılığı aşağıdakilerden hangi eklerdir?

-ıcı, -ici, -ucu, -ücü

-mak, -mek

-dan, -den, -tan, -ten

-ar, -er

-ıp, -ip, -up, -üp

Açıklama:

Farsçada fiiller ikiye ayrılır. -den'li masdarlar ve -ten'li masdarlar şeklinde yapılan ayrım, masdar olan fiillerin ayrımıdır. Bu masdarların Türkçe karşılığı -mak, -mek eki olan masdar ekiyle karşılanır.

Doğru Cevap: B

Soru 22

Farsça masdarların sonunda bulunan -den veya -ten eki atıldığında geriye kalan yapının adı aşağıdakilerden hangisidir?

geçmiş zaman gövdesi

gelecek zaman gövdesi

gereklilik çekimi

geniş zaman gövdesi

Şimdiki zaman gövdesi

Açıklama:

Aslî masdarlardan -den ve -ten ekleri atılınca ortaya çıkan şekil hâl gövdesi veya geniş zaman gövdesi olarak da adlandırılır.

Doğru Cevap: D

Soru 23

Aşağıdakilerden hangisi Farsça emir çekimine sahip bir kelime değildir?

bûs

şikâf

der

pesend

harîd

Açıklama:

Seçeneklerdeki kelimeler şikâften-şikâf, bûsîden-bûs, derîden-der ve pesendîden-pesend şeklinde çekimlenenler emir gövdesine göre çekimlenmiştir. Ancak harîden'in geçmiş zaman gövdesi harîd şeklindedir.

Doğru Cevap: E

Soru 24

ديدن dîden (görmek) Farsça fiilinin emir çekimi aşağıdakilerden hangisidir?

bîn

dîd

dîdî

dî

dâd

Açıklama:

ديدن dîden (görmek) Farsça fiilinin emir çekimi bîn şeklindedir. Bu fiilin emir çekimi düzensiz şekillidir.

Doğru Cevap: A

Soru 25

I. âmeden-âmed
II. fürûhten-fürûht
III. şikesten-şikest
IV. reften-rev
V. harîden-harîd
Yukarıdaki masdar-geçmiş zaman gövdesi eşleştirmelerinden hangileri doğrudur?

I, II, V

I, II, III, V

IV, V

I, II, III, IV, V

II, III, IV

Açıklama:

I. âmeden-âmed
II. fürûhten-fürûht
III. şikesten-şikest
IV. reften-rev
V. harîden-harîd
sıranalan kelimelerden I, II, III ve V'te geçmiş zaman çekimleri verilmiştir. IV. kelime ise reften fiilinin emir çekimidir.

Doğru Cevap: B

Soru 26

Aşağıdaki Farsça türemiş kelimelerin hangisinde kullanılan yapı geçmiş zaman gövdesi üzerinden türetilmiştir?

nâle

bûse

güftâr

nâliş

dâniş

Açıklama:

Nâle, bûse, nâliş ve dâniş kelimeleri fiilin emir gövdesi üzerine türetilmiş kelimelerdir. Güftâr ise fiilin geçmiş zaman gövdesi üzerine türetilmiştir.

Doğru Cevap: C

Soru 27

Aşağıdakilerden hangisi iki isimden oluşan Farsça birleşik bir sıfattır?

deryâ-dil

ser-asker

gül-berg

murg-âb

meh-tâb

Açıklama:

Ser-asker, murg-âb, meh-tâb, gül-berg birleşik kelimeleri birer birleşik isimdir. Deryâ-dil ise iki kelimeden oluşmuş Farsça bir birleşik sıfattır.

Doğru Cevap: A

Soru 28

Ser-â-pâ ifadesiyle eş anlamlı olan Farsça yapı aşağıdakilerden hangisidir?

ser-be-ser

sû-be-sû

ser-tâ-ser

ser-tâ-pâ

pâ-be-ser

Açıklama:

Ser-â-pâ, baştan ayağa anlamına gelen bir zarf grubudur. Bununla eş anlamlı olan yapı ser-tâ-pâ'dır.

Doğru Cevap: D

Soru 29

Cihân-ârâ Farsça birleşik kelimesinin anlamı aşağıdakilerden hangisidir?

Dünyayı dolaşan

Dünyayı keşfeden

Dünyaya gelen

Dünyadan ayrılan

Dünyayı süsleyen

Açıklama:

Cihân-ârâ birleşik kelimesi cihân ve ârasten fiilinin emir gövdesi olan ârâ kelimesinden oluşmuştur. Ârâ süsleyen anlamına gelir. Birleşik kelimenin anlamı dünyayı süsleyen şeklindedir.

Doğru Cevap: E

Soru 30

Mihnet ü derd ü gam-ı aşkınla olmuş haste-dil
Bir belâ-keş âşık-ı dîdâr dersen işte ben
Yukarıdaki beyitte yer alan belâ-keş birleşik kelimesinin anlamı aşağıdakilerden hangisidir?

Belâ çeken

Belâ veren

Belâ gideren

Belâlı

Belâya koşan

Açıklama:

Beyitte yer alan belâ-keş kelimesi belâ ve keşîden fiilinin emir çekimi olan keş kelimesinden oluşmuştur. Birleşik kelimenin anlamı belâ çeken şeklindedir.

Doğru Cevap: A

Soru 31

Farsça fiillerde emir gövdesi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğru değildir?

Aslî masdarlardan -den ve -ten ekleri atılınca ortaya çıkan şekil hâl gövdesi veya geniş zaman gövdesi olarak da adlandırılır.

Bir kısmında fiil gövdesinin son ünsüzü birtakım ses değişmelerine uğrar.

Emir gövdesi, herhangi bir ek almazsa, sıfat-fiil anlamı taşımaz.

Fiil çekiminde emir ikinci tekil şahsa tekabül eder.

Emir gövdeleri, başka birtakım isim şekillerinin, sıfat-fiil ve zarf-fiillerin türetilmesine taban teşkil eder.

Açıklama:

Bir masdarın emir gövdesi, herhangi bir ek almadan, sıfat-fiil anlamı da taşır. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 32

"Saçmak" fiilinin Farsça'sı aşağıdaki seçeneklerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?

اﻓﺸﺎﻧﺪن

ﭘﺮﺳﺘﻴﺪن

ﺳﺘﺎدن

شكافتن

آويختن

Açıklama:

Efşânden saçmak demektir. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 33

!ا يشكذارليق ياپما

cümlesinde yer alan Farsça sıfatın fiil gövdesi aşağıdakilerden hangisidir?

كزیده

کذا

کذالک

كذاشتن

كذشت

Açıklama:

"İşgüzârlık yapma!" cümlesinde yer alan işgüzâr sıfatı Farsça Güzâşten fiilinden kaynaklıdır. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 34

Aşağıdaki fiillerin hangisinde geçmiş zaman kökü doğru verilmemiştir?

آﻣﺪن-آﻣﺪ

آوردن-آورد

ﻣﺎﻟﻴﺪن-ﻣﺎﻟﻴﺪ

ﻛﺸﻴﺪن-ﻛﺸﻴﺪ

يريندن-يريند

Açıklama:

E seçeneğinde yer alan "yerinden" kelimesi Türkçe olup, Farsça fiil ve kökü ile ilgili değildir. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 35

Aşağıdaki fiillerden hangisinin anlamı yanlıştır?

شناختن-Şinâhten "Tanımak"

ساختن-Sâhten "Yaymak"

ريختن-Rîhten "Dökmek"

ﺳﺘﺎدن-Sitâden "Almak"

ﺧﻮاﻧﺪن-Hânden "Okumak"

Açıklama:

ساختن-Sâhten fiili, "yaymak" değil "yapmak" anlamındadır. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 36

Aşağıdaki kelimelerden hangisi fiilden türemiş bir sıfatdır?

پرده

ديلده

پيده

دﻳﺪﻩ

دينده

Açıklama:

دﻳﺪﻩ-dide görmüş gören anlamında olup "e" takısyla Fiilden türeyerek sıfat olmuştur. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 37

".آويزيي تميزلديم" cümlesinde yer alan isim için aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Arapça kökenlidir.

Arapça ek alarak fiil olmuştur.

Farsça fiilden türemiş isimdir.

Farsça ön ek alarak fiil olmuştur.

Türkçe'den Farsça'ya geçmiştir.

Açıklama:

"Avizeyi temizledim." cümlesinde yer alan "avize" sözcüğü, Farsça fiil olup emir gövdesine"e" eki getirlerek alet ismi olmuştur. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 38

"سرعسکرابراهیم پاشا استانبول شهرامينی اسماعيل حقی بکه مهمانخانه اطرافينه گلبرگ اكمسي ايچون تعلیمات وردي." Yukarıdaki cümlede kaç adet Farsça birleşik isim kullanılmıştır?

Bir

İki

Üç

Dört

Beş

Açıklama:

Cümle: "Ser-asker İbrahim Paşa İstanbul şehremini İsmail Hakkı Bey'e mihman-hane(misafirhane) etrafına gül-berg(gül yaprağı) ekmesi içün talimat verdi". şeklindedir. Ser-asker, Mihmânhâne ve Gülberg olmak üzere üç adet Farsça birleşik isim kullanılmıştır. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 39

Aşağıdaki Farsça birleşik isimlerden hangisi Türkçe'de özel isim olarak kullanılmaktadır?

دردست

در سعادت

ها وهوى

آبدست

مرغاب

Açıklama:

Der-sa'âdet İstanbul'u simgelediğinden Türkçe'de özel isim olarak kullanılmaktadır. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 40

Aşağıdaki semt isimlerinden hangisi Farsça birleşik isimden geçmiştir?

İmrahor

Çengelköy

Sahra-yı cedid

Beyoğlu

Şehremini

Açıklama:

İmrahor kelimesi İstanbul'da bir semt ismi olup, Farsça ميرآخور- mîrâhûr "ahır emiri" birleşik isminden Türkçe'ye geçmiştir. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 41

Aşağıdakilerden hangisi Farsça bir fiil değildir?

کفتن - goften

کردن - gerden

خواندن -handen

پسنديدن -pesendiden

بوسيدن busiden

Açıklama:

Farsçada sonlarında -den ve -ten bulunduğu hâlde masdar olmayan kelimeler vardır: کردن gerden “boyun”, کودن gevden “ahmak, sersem”, خويشنت hîşten “kendi”, آبسنت âbisten “hâmile” gibi.
B seçeneğinde yer alan "gerden" kelimesi sonunda -den varmış gibi görünse de bu kelime bütünüyle "boyun" anlamına gelmektedir. Gerden, Farsça bir fiil tabanı değildir.

Doğru Cevap: B

Soru 42

I. Hâl gövdesi
II. Geçmiş zaman gövdesi
III. Geniş zaman gövdesi
IV. Emir gövdesi
Yukarıdakilerden hangileri Farsçada aslî masdarlardan -den ve -ten eklerini atınca ortaya çıkan şekle verilen isimlerdendir?

I ve II

II, III ve IV

II ve III

I, III ve IV

I ve IV

Açıklama:

Aslî masdarlardan -den ve -ten ekleri atılınca ortaya çıkan şekil hâl gövdesi, emir gövdesi veya geniş zaman gövdesi olarak da adlandırılır.
Emir gövdesi, hâl gövdesi ve geniş zaman gövdesi Farsçada aynı yapıyı ifade eder. I, III ve IV numaradaki ifadeler aynı yapıya işaret etmektedir.

Doğru Cevap: D

Soru 43

Farsça bir emir gövdesinin anlamı Türkçede aşağıdaki eklerden hangisiyle karşılanabilir?

-ça, -çe

-dır, -dir, -dur, -dür

-malı, -meli

-ıp, -ip, -up, -üp

-an, -en, -ar, -er

Açıklama:

Bir masdarın emir gövdesi, herhangi bir ek almadan, sıfat-fiil anlamı da taşır; yani Türkçede -an/-en, -ar/-er ekleriyle yaptığımız şekillere (yazan, yazar) karşılık gelirler.
Farsça emir çekiminde olan bir kelime Türkçede -an, -en, -ar, -er ekleriyle karşılanır.

Doğru Cevap: E

Soru 44

I. Farsça emir gövdeleri tek başına da Osmanlı Türkçesinde kullanılır.
II. Diğer adı hâl gövdesi veya geniş zaman gövdesidir.
III. Aslî masdardan -den ve -ten eki atılınca bulunur.
IV. Emir gövdesi, herhangi bir ek almadan zarf-fiil anlamı taşır.
Farsça emir gövdesiyle ilgili verilen yukarıdaki bilgilerden hangileri doğrudur?

II ve III

I ve IV

II, III ve IV

I ve III

I, II, III ve IV

Açıklama:

Emir gövdesiyle ilgili şu ifadeler doğrudur: I. Farsça emir gövdeleri tek başına da Osmanlı Türkçesinde kullanılmamış, birleşik sıfatlarda karşımıza çıkmıştır. II. Diğer adı hâl gövdesi veya geniş zaman gövdesidir. III. Aslî masdardan -den ve -ten eki atılınca bulunur. IV. Emir gövdesi, herhangi bir ek almadan sıfat-fiil anlamı taşır.
Emir gövdesi ile ilgili verilen bilgilerden sadece II ve III. öncüldeki ifadeler doğrudur.

Doğru Cevap: A

Soru 45

Aşağıdakilerden hangisinde Farsça fiille emir çekimi yanlış bir şekilde eşleştirilmiştir?

كشادن - كشاى

نمودن - نمود

بوسيدن - بوس

پروردن - پرور

آفريدن - آفرين

Açıklama:

Farsça emir çekimi -den ve -ten'in atılmasıyla bulunur. Ama bazı fiillerde değişiklik olabilir. Bu değişikliklerin neler olduğu bilinmelidir.
نمودن fiilinin emir çekimi نما şeklindedir.

Doğru Cevap: B

Soru 46

انداز şeklindeki Farsça emir çekimli kelimenin asıl fiil tabanı aşağıdakilerden hangisidir?

اندازتن

اندامتن

اندوختن

انداختن

اندخن

Açıklama:

Emir çekimi için Farsça fiillerin sonundaki -ten ve -den atılır. Ancak bazı fiillerde değişiklikler olabilir.
Sonu خ ile biten kelimelerde -ten/-den atıldıktan sonra خ da ز'ye dönüşür.
Endâz, endâhten fiilinin emir çekimidir.

Doğru Cevap: D

Soru 47

Aşağıdakilerden hangisi bilmek anlamına gelen دانستن fiilinin emir çekimidir?

داه

دنستن

دان

دانس

دانست

Açıklama:

/s/س ile biten fiillerde bu ses ya düşer veya /h/ ٥, /y/ ى/ ,n/ ن/ ,nd/ ند ,ya da / ûy/ وی harflerinden birine dönüşür. دانستن fiilinin emir çekimi دان şeklindedir.

Doğru Cevap: C

Soru 48

Farsça fiillerin geçmiş zaman gövdesine verilen diğer isim aşağıdakilerden hangisidir?

Hafifletilmiş masdar

Emir çekimi

Hâl çekimi

Geniş zaman gövdesi

Gereklilik gövdesi

Açıklama:

Fiilin geçmiş zaman gövdesi görülen geçmiş zaman teklik 3. şahsını ifade eder. Bu gövde aynı zamanda hafifletilmiş masdar denilen fiil ismini de teşkil etmektedir.
Geçmiş zaman gövdesinin diğer ismi hafifletilmiş masdardır.

Doğru Cevap: A

Soru 49

Farsça bir fiilin geçmiş zaman gövdesi nasıl elde edilir?

Fiilin sonundaki -den/-ten atılarak.

Fiilin sonuna -den/-ten eklenerek.

Fiilin sonundaki nun harfinin atılmasıyla.

Fiile getirilen -îden ekiyle.

Fiilin sonundaki -den/-ten'i atıp -î eki ekleyerek.

Açıklama:

Farsça fiillerde geçmiş zaman gövdesi fiillerin sonunda bulunan /n/ sesinin (ن harfi) atılmasıyla elde edilir. Fiilin geçmiş zaman gövdesi görülen geçmiş zaman teklik 3. şahsını ifade eder. Bu gövde aynı zamanda hafifletilmiş masdar denilen fiil ismini de teşkil etmektedir.
Fiilin sonundaki nun harfinin atılmasıyla geçmiş zaman gövdesi elde edilir.

Doğru Cevap: C

Soru 50

I. آمد - آمدن
II. شکست - شکستن
III. فريب - فريفتن
IV. رفت - رفتن
V. پسند - پسنديدن
Yukarıdaki Farsça fiil-geçmiş zaman eşleştirmelerinden hangileri doğrudur?

I, II ve IV

III ve V

II, IV ve V

I ve V

II, III ve IV

Açıklama:

Fiilin sonundaki nun harfinin atılmasıyla geçmiş zaman gövdesi, -den/-ten'in atılmasıyla emir çekimi bulunur. Emir çekiminde -den/-ten atıldıktan sonra bazı değişiklikler de olabilir.
Geçmiş zaman gövdesini bulmak için fiilin sonundaki nun harfi atılır sadece. Geçmiş zaman gövdesi verilen fiiller I, II ve IV. öncülde yer almaktadır.

Doğru Cevap: A

Ünite 3

Soru 1

Hangi kelime Farsçada tamlanan konumunda olduğunda hemze işareti kullanılır?

ديده

ملك

شهر

باب

عالم

Açıklama:

Tamlanan kelime /a/ veya /e/ okunan güzel he “٥” ile bitiyorsa sondaki güzel he’nin üstüne hemze işareti konur: ديدهٴکريان dîde-i giryân “ağlayan göz”; ليلهٴ قدر leyle-i kadr “kadir gecesi”; خانهٴ پدر hâne-i peder “baba evi”; سفينهٴ بلاغت sefîne-i belâgat “belâgat gemisi”. Bu durum yalnızca A seçeneğindeki ديده kelimesi için söz konusudur: ديدهٴکريان dîde-i giryân “ağlayan göz”.

Doğru Cevap: A

Soru 2

Hangi kelime tamlanan konumunda olduğunda Farsçada izafet esresi hemze “ء ” ile gösterilir?

دل

دين

دولت

مثنوى

آل

Açıklama:

Tamlanan kelime /î/ okunan “ی” ile bitiyorsa izafet esresi yine hemze “ء ” ile gösterilir: كشتئ نوح → keştî-i Nûh “Nuh’un gemisi”; مثنوئ مولانا → Mesnevî-i Mevlânâ “Mevlânâ’nın Mesnevi’si”; اهالئ روم → ehâlî-i Rûm “Rum (Anadolu) ahalisi”; صبئ ذكى → sabî-i zekî “zeki çocuk”. Görüldüğü gibi bu durum yalnızca D seçeneğindeki مثنوى “mesnevî” kelimesi için geçerlidir.

Doğru Cevap: D

Soru 3

Hangi kelime tamlanan konumunda olduğunda Farsçada izafet esresi yerine ye “ی” yazılır?

دل

ملك

دولت

لسان

آهو

Açıklama:

Tamlanan kelime /â/ okunan elif “ا” ve /û/ okunan vav “و” ile bitiyorsa izafet esresi yerine ye “ی” yazılır izafet esresi -yı biçiminde okunur: علماى اسلاميه ulemâ-yı İslâmiyye “İslâm âlimleri”; شعراى عثمانيه şu’arâ-yı Osmâniyye “Osmanlı şairleri”; معناى شعر ma’nâ-yı şi’r “şiirin manası”; عصاى موسى asâ-yı Mûsâ “Musa’nın asası”; ترازوى عدالت terâzû-yı adâlet “adaletin terazisi”; سبوى شراب sebû-yı şarâb “şarap testisi”; آهوى ختن âhû-yı Hoten “Hoten ahusu”; آرزوى محال ârzû-yı muhâl “imkansız arzu”. Bu durum da yalnızca E seçeneğindeki آهو “ahu” kelimesi için söz konusudur: آهوى ختن âhû-yı Hoten “Hoten ahusu”.

Doğru Cevap: E

Soru 4

“حبيب نازندهٴ خالق يکتا “ tamlamasının anlamı hangisidir?

Yaratıcının nazlı biricik sevgilisi

Yaratıcının biricik nazlı sevgilisi

Bir olan Yaratıcının nadide sevgilisi

Bir olan Yaratıcının nazlı sevgilisi

Yaratıcının yegane nazik sevgilisi

Açıklama:

حبيب نازندهٴ خالق يکتا habîb-i nâzende-i hâlık-ı yektâ olarak okunan tamlama “Bir olan Yaratıcının nazlı sevgilisi” anlamındadır.

Doğru Cevap: D

Soru 5

“زلف سياه خم بخم عنبرسای “ tamlamasının anlamı hangisidir?

Güzel kokulu, kıvrım kıvrım sevimli saç

Güzel kokulu, kıvrım kıvrım ve siyah saç

Kıvrım kıvrım sevimli güzel saçlı

Güzel görünen kıvrımlı siyah saç

Güzel kokulu, kıvrım kıvrım siyah saçlı

Açıklama:

زلف سياه خم بخم عنبرسای tamlaması “zülf-i siyâh-ı ham-be-ham-ı anbersây” olarak okunur. Bu tamlamada, baştaki tamlanan unsur olan zülf dışındaki kelimeler sıfat değerindedirler ve ayrı ayrı zülf kelimesini nitelemektedirler. Bu gibi tamlamalarda izafet kesrelerinin “ve” bağlacı anlamını taşıdığı daha önceden kitabınızda bahsedilmişti. Burada da aynı özellik söz konusudur. Dolayısıyla tamlama “Güzel kokulu, kıvrım kıvrım ve siyah saç” anlamındadır.

Doğru Cevap: B

Soru 6

“مشاهده رخسار دلآراى بيت خدا“ bu tamlamanın bünyesinde hangi tamlama bulunmaktadır?

beyt-i dil-ârâ

dil-i ârâ

beyt-i Hudâ

müşahede-i dil

ârâ-yı beyt

Açıklama:

Burada açıkça görülmektedir ki, öncelikle beyt-i Hudâ ve ruhsâr-ı dil-ârâ kendi aralarında tamlama oluşturmaktadırlar. Dil-ârâ kelimesi sıfat olduğu için kendisinden sonrakine bağlanamaz, kendisinden öncekini niteleyebilir. beyt-i Huda isim tamlaması, ruhsâr-ı dil-ârâ ise sıfat tamlamasıdır. İkisi de dil bilgisi açısından isim değerindedirler. Bunlar kendi aralarında bir isim tamlaması kurarlar: beyt-i Hudâ tamlayan, ruhsâr-ı dil-ârâ tamlanan olur: Türkçe yapıya çevirirsek: Beyt-i Hudâ'nın ruhsar-ı dil-ârâsı. Bu kelime grubu bir isim tamlaması olup yine isim değerindedir ve tamlayan olarak müşâhade kelimesini tamlar ve sonuçta ortaya bir isim tamlaması çıkar: Beyt-i Hudânın ruhsâr-ı dil-ârâsının müşâhadesi. Dolayısıyla C seçeneğindeki beyt-i Hudâ bu beş kelimeden oluşan tamlamanın içinde yer alan bir tamlamadır.

Doğru Cevap: C

Soru 7

Tamlanan tekil ve dişil olursa sıfat ile hangisiyle dişil yapılır?

Açıklama:

Tamlanan tekil ve dişil olursa sıfat ile ٥dişil yapılır: وقعهء مؤثره vak’a-i mü’essire, حادثهء مؤسفه hâdise-i mü’essife, بلدهء طيبه belde-i tayyibe, حكايهء غريبه hikâye-i garibe.

Doğru Cevap: E

Soru 8

Hangi tamlamanın her iki unsuru da çoğuldur?

دين مبين

بلدهء طيبه

علما ىكرام

بيت خدا

زلف سياه

Açıklama:

C seçeneğindeki ulemâ-yı kirâm tamlamasının her iki unsuru da çoğuldur. Diğerleri için böyle bir durum söz konusu değildir.

Doğru Cevap: C

Soru 9

Hangi tamlamanın her iki unsuru da tesniye (ikili) hâlindedir?

حرمين محترمين

دين مبين

مورخين محققين

وزرا ى فهام

حكايهء غريبه

Açıklama:

Yalnızca A seçeneğindeki حرمين محترمين Haremeyn-i muhteremeyn “İki muhterem Harem” (Mekke ve Medine) tamlamasının her iki unsuru da tesniye (ikili) hâlindedir.Diğer seçeneklerde böyle bir durum söz konusu değildir.

Doğru Cevap: A

Soru 10

Hangi tamlamada, tamlananın çokluk yapıldığı sıfata da aynı ek getirilmiştir?

حرمين محترمين

زاويتان متقابلتان

مورخين محققين

دولتين عليتين

علما ى كرام

Açıklama:

Tamlanan +în ekiyle çokluk yapılmışsa sıfat da aynı eki alır. Bu durum yalnızca C seçeneğindeki مورخين محققين müverrihîn-i muhakkikîn tamlamasında bulunmaktadır. A, B ve D seçeneklerinde tamlananın tesniye (ikili) hâlinde olup sıfatın da tesniye hâline getirilmesi söz konusudur: حرمين محترمين Haremeyn-i muhteremeyn “İki muhterem Harem” (Mekke ve Medine); زاويتان متقابلتان zâviyetân-ı mütekâbiletân “karşıt zıt açılar”; دولتين عليتين devleteyn-i aliyyeteyn “iki yüce devlet”. E’deki علما ى كرام -yı kirâm ise tamlanan da sıfat da çokluktur.

Doğru Cevap: C

Soru 11

Aşağıdaki kelimelerin hangisi Farsça tamlama oluşturulurken tamlanan olduğunda kelimenin sonunda hemze “ ء” işareti kullanılmaz?

ديده

ليله

خانه

سفينه

علما

Açıklama:

Tamlanan kelime /a/ veya /e/ okunan güzel he “٥” ile bitiyorsa sondaki güzel he’nin üstüne hemze işareti konur. ديده ,ليله ,خانه , سفينه kelimelerinin son harfi “güzel he”dir. علما “ulema” kelimesinin son harfi eliftir ve tamlanan olarak kullanıldığında izafet esresi yerine ye “ ی” yazılır. Doğru cevap E’dir.

Doğru Cevap: E

Soru 12

Aşağıdaki tamlamaların hangisinde hemze “ ء” kullanılması gerekirken bu işaret kullanılmamıştır?

عثمانيه شعراى

معناى شعر

موسى عصاى

سبوى شراب

سفينه بلاغت

Açıklama:

Tamlamaların okunuşları ve anlamları şöyledir: عثمانيه شعراى şu’arâ-yı Osmâniyye “Osmanlı şairleri”, معناى شعر ma’nâ-yı şi’r “şiirin manası”, موسى عصاى asâ-yı Mûsâ “Musa’nın asası” ve سبوى شراب sebû-yı şarâb “şarap testisi”. بلاغت سفينه sefîne-i belâgat “belâgat gemisi” tamlamasında sefine kelimesi güzel he ile bittiği için tamlamanın unsurları arasında hemze “ ء” kullanılmalıdır. Tamlama بلاغت سفينهٴ biçiminde hemzeli yazılmalıdır. Doğru cevap E’dir.

Doğru Cevap: E

Soru 13

"şevk-i müşâhade-i Ravza-i mutahhara" tamlamasının tamlayan kısmı aşağıdakilerden hangisidir?

müşâhade-i

şevk-i müşâhade

Ravza-i mutahhara

şevk

müşâhade-i Ravza

Açıklama:

Bu tamlamada öncelikle Ravza-i mutahhara tamlaması söz konusudur. Bu sıfat tamlaması isim değerinde olup müşâhade kelimesiyle tamlama kurar: müşâhade-i (tn) Ravza-i mutahhara (ty). Artık bu tamlama bir isim tamlamasıdır. Bu üç kelimelik isim tamlaması tamlayan olarak şevk kelimesini tamlar ve ortaya dört kelimeden oluşan Farsça bir isim tamlaması çıkar. Tamlayan kısım “Ravza-i mutahhara”dır. Doğru cevap C’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 14

زلف سياه خم بخم عنبرسای zülf-i siyâh-ı ham-be-ham-ı anbersây tamlaması dört kelimeden oluşmuş bir sıfat tamlamasıdır. Zülf “saç”, anbersây “güzel kokulu”, ham-be-ham “kıvrım kıvrım”, siyah “siyah, kara” anlamlarına gelmektedir. Buna göre bu sıfat tamlamasının tamlananı hangisidir?

zülf

siyâh

ham-be-ham

anbersây

zülf-i siyâh

Açıklama:

Bu tamlada zülf kelimesi isimdir. Geri kalan tüm kelimeler sıfattır. Tamlamada zülf “saç” kelimesi birden çok sıfatla nitelenmiştir dolayısıyla bir isim birden çok sıfat almış ve tamlama kurmuştur. Bu sıfat tamlamasının isim kısmı tamlanandır. Doğru cevap A’dır.

Doğru Cevap: A

Soru 15

“habîb-i nâzende-i hâlık-ı yektâ” tamlasının Türkçe karşılığı hangisidir?

yaratıcının bir (olan) sevgilisinin nazı

nazlı sevgilinin bir (olan) yaratıcısı

bir (olan) Yaratıcının nazlı sevgilisi

nazlı Yaratıcının bir (olan) sevgilisi

bir (olan) sevgilinin Yaratıcısı

Açıklama:

Bu tamlada Hâlık-ı (tn) yektâ (ty) ve Habîb-i (tn) nâzenîn (ty) tamlamaları ayrı ayrı kurulmuştur. Bunların ikisi de sıfat tamlaması olup isim değerindedir. Hâlık-ı yektâ grubu tamlayan olarak birinci grubu tamlar ve ortaya dört kelimelik bir isim tamlaması çıkmış olur. Tamlamanın Türkçe biçimi “Bir (olan) Yaratıcı-nın nazlı sevgili-si” biçimindedir. Doğru cevap C’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 16

pâymâl-i leşker-i cân-sûz-ı hicr tamlaması ile ilgili verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

“leşker-i cân-sûz” bir sıfat tamlamasıdır.

İlk tamlama leşker-i (tn) cân-sûz (ty)’dur.

“cân-sûz” kelimesi sıfat olarak kendisinden önceki kelimeyi niteler.

“hicr” kelimesi tamlayan olarak ve leşker-i cân-sûz-ı kelimeleriyle birlikte bir tamlama oluşturmaktadır.

“leşker-i cân-sûz” tamlaması bir isim tamlamasıdır.

Açıklama:

leşker-i cân-sûz tamlaması bir sıfat tamlamasıdır zira can-suz kelimesi can yakan anlamında kullanılan bir sıfat fiil grubu leşker kelimesi ise asker anlamında bir isimdir. Doğru cevap E’dir.

Doğru Cevap: E

Soru 17

Hangisinde tamlayanı da tamlananı da tesniye (ikili) olan bir sıfat tamlaması vardır?

musannifîn-i müte’ahhirîn

müverrihîn-i muhakkikin

vüzerâ-yı fihâm

Haremeyn-i muhteremeyn

şu’arâ-yı Osmâniyye

Açıklama:

Haremeyn “iki harem”, muhteremeyn “iki muhterem” anlamlarına gelen tesniye (ikili) kelimelerdir. Doğru cevap D’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 18

Farsça sıfat tamlamalarında "Tamlanan tekil ve dişil olursa sıfat ٥ ile dişil yapılır:" uyumuna aykırı tamlama aşağıdakilerden hangisidir?

بلدهء طيبه belde-i tayyibe

حادثهء مؤسفه hâdise-i mü’essife

وقعهء مؤثره vak’a-i mü’essire

دين مبين dîn-i mübîn

حكايهء غريب hikâye-i garîb

Açıklama:

بلدهء طيبه belde-i tayyibe, حادثهء مؤسفه hâdise-i mü’essife ve وقعهء مؤثره vak’a-i mü’essire tamlamalarında tamlayan ve tamlananlar dişildir. دين مبين dîn-i mübîn tamlamasındaki her iki kelime de erildir. حكايهء غريب hikâye-i garîb tamlamasında hikâye dişil, garîb eril bir kelimedir. Dolayısıyla eril dişil uyumu yoktur. Tamlamanın doğru biçimi حكايهء غريبه hikâye-i garibe biçiminde olmalıdır. Doğru cevap E’dir.

Doğru Cevap: E

Soru 19

Aşağıdaki tamlamalardan hangisi “Farsça sıfat tamlamalarında tamlanan çoğul olursa sıfat da çoğul olabilir.” kuralına uygundur?

حادثهء مؤسفه hâdise-i mü’essife

شعرا ى عثمانيه şu’arâ-yı Osmâniyye

روایات قدیمه rivâyât-ı kadîme

علما ى كرام ulemâ-yı kirâm

بلدهء طيبه belde-i tayyibe

Açıklama:

علما ى كرام ulemâ-yı kirâm tamlaması bu kurala uygundur. Tamlamanın her iki unsuru da çoğul kelimeden oluşmaktadır.
Doğru cevap D’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 20

“Osmanlı Devleti”şeklindeki Türkçe tamlamanın aynı kelimelerle Farsça yapılı şekli aşağıdakilerden hangisidir?

Açıklama:

Osmanlı Devleti tamlamasının Farsça biçimi “devlet-i âl-i Osmân”dır ve yazılışı دولت آل عثمان
biçimindedir. Doğru cevap A’dır.

Doğru Cevap: A

Soru 21

Aşağıdaki seçeneklerin hangisinde Farsça tamlama kurallarına uygun olmayan bir tamlama vardır?

Hayâl-i âlem

Bâb-ı beyt

Şehr-i İstanbul

Dîn-i İslâm

Mülk-i ezelî

Açıklama:

A şıkkındaki tamlama "alemin hayali" anlamına gelmektedir ki manasızdır. Doğrusu "âlem-i hayâl" yani "hayal dünyası" olmalıdır. Bu nedenle doğru cevap A şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 22

"Tamlanan kelime /a/ veya /e/ okunan güzel he “٥” ile bitiyorsa sondaki güzel he’nin üstüne hemze işareti konur."
Aşağıdaki seçeneklerden hangisinde yukarıdaki açıklamaya aykırı bir örnek vardır?

Dîde-i giryân

Keştî-i Nûh

Leyle-i kadr

Hâne-i peder

Sefîne-i belâgat

Açıklama:

B şıkkındaki seçenek soru kökünde verilen açıklamaya değil "Tamlanan kelime /î/ okunan “ی “ ile bitiyorsa izafet esresi yine hemze “ء “ ile gösterilir." açıklamasına uygundur. Bu nedenle doğru cevap B şıkkıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 23

"Tamlanan kelime /î/ okunan “ی “ile bitiyorsa izafet esresi yine hemze “ء “ ile gösterilir"
Aşağıdaki seçeneklerden hangisinde yukarıdaki açıklamaya uymayan bir tamlama vardır?

Mesnevî-i Mevlânâ

Ehâlî-i Rûm

Âhû-yı Hoten

Keştî-i Nûh

Sabî-i zekî

Açıklama:

C şıkkındaki tamlama soru kökünde verilen açıklamaya değil "Tamlanan kelime /â/ okunan elif “ا “ ve /û/ okunan vav “و “ ile bitiyorsa izafet esresi yerine ye “ی “ yazılır izafet esresi -yı biçiminde okunur." açıklamasına uygundur. Bu nedenle doğru cevap C şıkkıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 24

"Tamlanan kelime /â/ okunan elif “ا “ ve /û/ okunan vav “و “ ile bitiyorsa izafet esresi yerine ye “ی “ yazılır izafet esresi -yı biçiminde okunur."
Aşağıdaki seçeneklerden hangisinde yer alan tamlama yukarıdaki açıklamaya uygun bir örnek olamaz?

Ulemâ-yı İslâmiyye

Şu'arâ-yı Osmâniyye

Asâ-yı Mûsâ

Sefîne-i belâgat

Ârzû-yı muhâl

Açıklama:

D şıkkındaki tamlama soru kökündeki açıklamaya değil "Tamlanan kelime /a/ veya /e/ okunan güzel he “٥” ile bitiyorsa sondaki
güzel he’nin üstüne hemze işareti konur" açıklamasına uygundur. Bu nedenle doğru cevap D şıkkıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 25

Aşağıdaki seçeneklerden verilen tamlamalardan hangisi yapı bakımından diğerlerinden farklıdır?

Merkad-i pâk-i Muhammed

Devlet-i âl-i Osmân

Fikr-i zülf-i diber

Deryâ-yı dürer-i 'irfân

Nizâmât-ı cedîde-i hayriyye

Açıklama:

A, B, C ve D şıklarındaki tamlamalar isim tamlaması, E şıkkındaki ise sıfat tamlamasıdır. Bu nedenle doğru cevap E şıkkıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 26

Dört kelimeyle kurulan aşağıdaki tamlamaların hangisinin anlamı yanlış verilmiştir?

Pây-mâl-i leşker-i cân-sûz-ı hicr - Can yakıcı ayrılığın ayakları altında ezilen asker

Şevk-i müşâhade-i Ravza-i Mutahhara - Hz. Muhammed'in kabrini görmenin arzusu

Kâffe-i mesâlih-i devlet-i 'aliyye - Yüce devletin işlerinin tamamı

Habîb-i nâzende-i Hâlık-ı yektâ - Bir olan yaratıcının nazlı sevgilisi

Zülf-i siyâh-ı ham-be-ham-ı anber-sây - Güzel kokulu, kıvrım kıvrım ve siyah saç

Açıklama:

A şıkkındaki tamlamanın tam karşılığı "ayrılığın can yakıcı askerinin ayakları altında ezilmiş olan"dır. Bu nedenle A şıkkında anlam yanlıştır ve doğru cevap da A şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 27

Beş ve daha fazla kelimeyle kurulan aşağıdaki tamlamalardan hangisinin anlamı yanlış verilmiştir?

Tûtî-i pâk-lehçe-i şekeristân-ı sünûhât-ı gaybiyye - Gaybla ilgili söylenceler şeker bahçesinin temiz konuşmalı papağanı

Nemîka-i kalem-i gevher-bâr-ı hazret-i Haydar-ı Kerrâr - Dönerek saldıran arslan hazretlerinin cevher saçan kaleminin mürekkebi

Müşâdahe-i ruh-sâr-ı dil-ârâ-yı beyt-i Hudâ - Allah'ın evinin gönül süsleyen yüzünün görünmesi

Gedâ-yı kûşe-i rahmet-i hazret-i Ganî - Ganî hazretlerinin rahmetinin mahallesinin kölesi

Şinâver-i emvâc-ı sutûr-ı bahr-i kadîm-i Yezdânî - Allah'ın kadim denizinin satır gibi dalgalarının yüzücüsü

Açıklama:

B şıkkındaki tamlamanın doğru çevirisi "Döne döne saldıran arslan hazretlerinin cevher saçan kaleminin mektubu" olmalıydı. Bu nedenle B şıkkındaki çeviri yanlıştır ve doğru cevap da B şıkkıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 28

"Osmanlı Türkçesindeki örneklerde Arapça kelimelerle kurulan Farsça yapılı tamlamalarda bazı istisnaları olmakla birlikte söz konusu olan cinsiyet ve sayı uyumuna bağlı kalınmıştır."
Aşağıdakilerden hangisi bağlı kalınan uyumlardan biri değildir?

Tamlanan tekil ve dişil olursa sıfat "٥" ile dişil yapılır.

Tamlanan +ât eki ile çokluk veya vezne bağlı çokluk (cem’-i mükesser) olursa sıfat "٥" ile dişil yapılır.

Tamlanan +în ekiyle çokluk yapılmışsa sıfat "٥" ile dişil yapılır.

Tamlanan tekil ve eril ise sıfat da tekil ve eril olur.

Tamlanan tesniye (ikili) hâlinde ise sıfat da tesniye hâline getirilir.

Açıklama:

C şıkkındaki kuralın aslı "Tamlanan +în ekiyle çokluk yapılmışsa sıfat da aynı eki alır" şeklindedir. Bu nedenle C şıkkındaki bilgi yanlıştır ve doğru cevap da C şıkkıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 29

"Tamlanan +ât eki ile çokluk veya vezne bağlı çokluk (cem’-i mükesser) olursa sıfat "ە" ile dişil yapılır."
Aşağıdaki seçeneklerde verilen tamlamalardan hangisi yukarı bahsi geçen kurala uymamaktadır?

Şu’arâ-yı Osmâniyye

Memâlik-i İslâmiyye

Rivâyât-ı kadîme

Vak’a-i mü’essire

Bilâd-ı neviyye

Açıklama:

D şıkkındaki tamlamanın tamlanan kısmı tekil ve dişildir. Tamlayan kısmın güzel he ile dişil yapılması bu nedenledir. Diğer şıkların tamamında tamlanan çoğuldur ve soruda verilen açıklamaya uygundur. Bu nedenle doğru cevap D şıkkıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 30

Aşağıdaki tamlamalardan hangisi Farsça yapılı tamlamalarda aranan uyum kurallarına uygun bir şekilde yazılmamıştır?

Mü’min-i kâmil

Hâdise-i mü’essife

Rivâyât-ı kadîme

Vüzerâ-yı fihâm

Zâviyetân-ı mütekâbile

Açıklama:

E şıkkında bulunan ve "karşıt zıt açılar" anlamına gelen tamlamanın doğru hali, "Tamlanan tesniye (ikili) hâlinde ise sıfat da tesniye hâline getirilir" kuralı gereği "zâviyetân-ı mütekâbiletân" şeklinde olmalıdır. Bu nedenle doğru cevap E şıkkıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 31

Aşağıdaki unsurlardan hangisi Farsça yapılı tamlamaların isim veya sıfat tamlaması olduğunu göstermektedir?

Tamlayan unsur

Tamlanan unsur

Hem tamlayan hem tamlanan unsur

İzafet esresi

Harf-i cer

Açıklama:

Farsça yapılı tamlamaların isim veya sıfat tamlaması olduğunu yalnızca tamlayan unsurun cinsinden anlaşılmaktadır. Tamlayan isimse tamlama isim tamlaması; tamlayan sıfatsa, sıfat tamlamasıdır. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 32

Aşağıdakilerden hangisi izafet esresinin farklı kullanıldığı durumlara örnektir?

ﮐﺎﻓﻪٴ ﻣﺼﺎلح

ﻣﺸﺎﻫﺪﻩٴ روﺿﻪ

سبوى شراب

جديدۀ خيريه

روﺿﻪٴ ﻣﻄﻬﺮﻩ

Açıklama:

Tamlanan kelime /â/ okunan elif “ا” ve /û/ okunan vav “و” ile bitiyorsa izafet esresi yerine ye “ی” yazılır izafet esresi -yı biçiminde okunur. سبوى شراب(sebu-yı şarab) bu nedenle izafet esresinin farklı kullanım örneğidir. doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 33

Aşağıdakilerden hangisi Farsça sıfat tamlamasıdır?

دار الفنون

امير المؤمنين

حب الوطن

خالق الارض

هشت بهشت

Açıklama:

هشت بهشت Farsça'da Sekiz Cennet anlamındadır. Farsça tamlamalar ال takısı almazlar. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 34

"tahsîl-i ma‘ârif-i firâvân"şeklindeki Farsça tamlamanın Arabi harflerle yapılı şekli aşağıdakilerden hangisidir?

تحصيل مارف فاوان

تحسيل مارف فراوان

تحصيل معارف فراوان

تحسيل معارف فراوان

Açıklama:

"tahsîl-i ma‘ârif-i firâvân"şeklindeki Farsça tamlamanın Arabi harflerle yapılı şekli تحصيل معارففراوان dir. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 35

“Mevlevi tarîkatının sâlikanı” şeklindeki Türkçe tamlamanın aynı kelimelerle Farsça yapılı hâli aşağıdakilerden hangisidir?

سالكان مولوى طريقت

سالكان طريقت مولوى

طريقت سالكان مولوى

طريقت مولوى سالكان

طريقت مولوىسالكان

Açıklama:

“Mevlevi tarîkatının sâlikanı” şeklindeki Türkçe tamlamanın aynı kelimelerle Farsça yapılı hâli "سالكان طريقت مولوى" dir. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 36

"لانۀ كنجشك"

şeklindeki tamlamanın Türkçe anlamı aşağıdakilerden hangisidir?

Serçe yuvası

Küçük serçe

Kuş kanadı

Kuş gagası

Serçe gagası

Açıklama:

"لانۀ كنجشك" serçe yuvası anlamındadır. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 37

"قطرۀ آب زلآل زمزم"

tamlaması ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

"Berrak zemzem suyunun damlası" anlamındadır.

İzafet esresi kullanılmıştır.

İzafet esresi kullanılmamıştır.

Zemzem kelimesi tamlanandır.

Âb kelimesi hem tamlayan hem de tamlanandır.

Açıklama:

Bu tamlamada Katre sözcüğünde İzafet esresi kullanılmıştır. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 38

A şağıdaki tamlamaların hangisinde eril ve tekil uyumsuzluğu vardır?

افادۀ مرام

دختر حسنه

حادثۀ مۈسفه

وزرا ى ﻓﻬﺎم

زوجۀ صغير

Açıklama:

"زوجۀ صغير" tamlamasında eril-tekil uyumsuzluğu vardır. Doğrusu "زوجۀ صغيره" olmalıdır. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 39

Aşağıdaki tamlamalardan hangisi “Tamlanan çoğul olduğu durumda sıfat da çoğul olabilir.” kuralına uygundur?

اصحاب كزین

اصحاب كرام

سدارة پناهی

رسول أكرم

آب حیات

Açıklama:

اصحاب كرام tamlamasında ashâb sahabe sözcüğünün, kiram ise kerim sözcüğünün çoğuludur ve bu kurala uymaktadır. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 40

Aşağıdakilerden hangisi Farsça yapılı tamlamalarda aranan uyumlardan değildir?

Tamlanan tekil ve eril ise sıfat da tekil ve eril olur.

Tamlanan tekil ve dişil olursa sıfat ٥ ile dişil yapılır

Tamlanan +în ekiyle çokluk yapılmışsa sıfat da aynı eki alır

Tamlanan tesniye (ikili) hâlinde ise sıfat da tesniye hâline getirilir

Tamlanan +ât eki ile çokluk veya vezne bağlı çokluk (cem’-i mükesser) olursa sıfat ە ile eril yapılır.

Açıklama:

Doğrusu; Tamlanan +ât eki ile çokluk veya vezne bağlı çokluk (cem’-i mükesser) olursa sıfat ە ile dişil yapılır. olmalıdır. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 41

I. Farsça yapılı tamlamalarda tamlamanın türü tamlanana bakılarak bulunur.
II. Farsça yapılı tamlamalarda tamlayan isimse tamlama isim tamlamasıdır.
III. Farsça yapılı tamlamalarda tamlanan isimse tamlama kesinlikle isim tamlamasıdır.
IV. Farsça yapılı tamlamalarda birinci kelime tamlanandır.
Farsça tamlamalarla ilgili yukarıda verilen bilgilerden hangileri doğrudur?

I, II ve III

II ve IV

I, III ve IV

II ve III

I, II, III ve IV

Açıklama:

Farsça yapılı tamlamaların isim veya sıfat tamlaması olduğunu yalnızca tamlayan (ty) unsurun cinsinden anlıyoruz: Kısaca söylemek gerekirse, tamlayan isimse tamlama isim tamlaması; tamlayan sıfatsa, sıfat tamlamasıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 42

"Hayal dünyası" anlamına gelen Farsça tamlama aşağıdakilerden hangisidir?

دولت عثمانیه

دل بیتاب

عالم خیال

دین اسلام

باب بیت

Açıklama:

Bu tarz soruları doğru yapabilmek için öncelikle Arap harfli metinleri doğru okumak gerekir.
Seçeneklerdeki tamlamalar sırasıyla;
devlet-i Osmâniye
dil-i bî-tâb
âlem-i hayâl
dîn-i İslâm
bâb-ı beyt şeklinde okunur.
Bunlardan doğru olanı âlem-i hayâl'dir.
Hayal âlemi tamlaması, âlem-i hayâl şeklindeki Farsça tamlamanın karşılığıdır. Bu ifade C seçeneğinde yer alır.

Doğru Cevap: C

Soru 43

دولت عثمانیه ifadesinin doğru okunuşu aşağıdakilerden hangisidir?

devlet-i Osmâniyye

düvel-i uzmâviyye

dûlet-i asmâniyye

devletü'l-Osmâniyye

devlet-Osmâniyye

Açıklama:

Bu soruda Arap harfleriyle verilen ifade "devlet-i Osmâniyye" şeklinde okunur. Farsça tamlama kurallarına uygun olarak oluşturulmuştur. Diğer seçeneklerde ya tamlama mantığı yanlış kurulmuştur. Veya Arapça tamlama gibi okunmuştur. Bu okunuşların hepsi de yanlıştır.
İfadenin doğru okunuşu devlet-i Osmâniyye şeklindedir. Osmanlı devleti anlamına gelen Farsça bir tamlamadır.

Doğru Cevap: A

Soru 44

Aşağıdaki Farsça tamlamalardan hangisinin terkib i'si yanlış okunmuştur?

dîde-i giryân

keştî-i Nûh

ulemâ-yı İslâmiyye

asâ-yı Mûsâ

hâne-yi peder

Açıklama:

Farsça tamlamalarda ilk kelimenin son harfine göre bazı değişiklikler olabilir. Bu kuralların iyi bilinmesi gerekir. Sonu güzel he ile biten kelimelerde güzel he'nin üzerine bir hemze işareti konur. -i şeklinde okunur.
dîde-i giryân
leyle-i kadr
hâne-i peder gibi.
Sonu güzel he ile biten kelimelerden sonra terkib i'si yalnız başına gelir. E seçeneğindeki ifadenin doğru hâli hâne-i peder olmalıdır. Diğer seçeneklerdeki okunuşlar doğrudur.

Doğru Cevap: E

Soru 45

I. aşk
II. şu'arâ
III. Hoten
IV. Osmâniyye
V. derd
Yukarıdaki kelimeler ikili bir şekilde gruplandırıldığı zaman anlamlı iki Farsça tamlama oluşturulmaktadır. Buna göre hangi numaralı kelime dışta kalır?

III

Açıklama:

Kelimelere bakıldığı zaman derd-i aşk ve şu'arâ-yı Osmâniyye şeklinde iki tamlamayı bulabiliriz.
Bunların dışında kalan Hoten kelimesi âhû kelimesiyle tamlamaya girer. Hoten âhûsu anlamına gelen âhû-yı Hoten tamlaması bulunmuş olur.
Hoten kelimesi diğer hiçbir kelimeyle tamlamaya girmez.

Doğru Cevap: C

Soru 46

Aşağıdakilerden hangisi üç kelimeden oluşan Farsça bir tamlamadır?

مثنوئ مولانا

علماى عثمانيه

دل بيتاب

غمزۀ خونریز

دولت آل عثمان

Açıklama:

Tamlamadaki kelime sayılarına dikkat etmek gerekir.
Birleşik kelimeler tek kelime sayılır.
Gamze-i hûn-rîz ve dil-i bî-tâb da aslında üç kelime vardır ama bunların tamlayanları birleşik tek kelimedir.
Devlet-i âl-i Osmân şeklinde okunan Farsça tamlama üçlü bir tamlamadır.

Doğru Cevap: E

Soru 47

"İnleyen gönlün derdi" anlamına gelen Farsça tamlama aşağıdakilerden hangisidir?

شراب لب لعل

درد دل زار

فکر زلف دلبر

دریای درد عرفان

جیب قبای شوک

Açıklama:

Seçeneklerdeki bütün tamlamalar üçer kelimeden oluşmuştur.
Bunlardan inleyen gönlün derdi anlamına gelen tamlama derd-i dil-i zâr şeklinde okunan tamlamadır.
İnleyen gönlün derdi anlamına gelen tamlama derd-i dil-i zâr şeklinde okunan B seçeneğindeki ifadedir.

Doğru Cevap: B

Soru 48

"şevk-i müşâhede-i Ravza-i mutahhara" tamlamasının tamlananı aşağıdakilerden hangisidir?

şevk-i

şevk-i müşâhede-i

müşâhede-i Ravza-i mutahhara

Ravza-i mutahhara

mutahhara

Açıklama:

Şevk-i müşâhede-i Ravza-i mutahhara tamlaması dört kelimeden oluşmuş Farsça bir tamlamadır.
Bu tamlamada
şevk-i kısmı tamlanan
müşâhede-i Ravza-i mutahhara kısmı tamlayandır.
Bu tamlama 4 kelimeden oluşur. Bunlardan ilki tamlanandır. Yani şevk kelimesi bu tamlamanın tamlananıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 49

"Ayrılığın can yakıcı askerinin ayakları altında ezilmiş olan" anlamına gelen Farsça tamlama aşağıdakilerden hangisidir?

pâymâl-i leşker-i cân

leşker-i cân-ı sûz-ı hicr

pâymâl-i leşker-i hicr

pâymâl-i leşker-i cân-sûz-ı hicr

pâymâl-i leşker-i cân-ı sûz-hicr

Açıklama:

Farsça tamlamalarda Türkçe tamlamaların tersinden çeviri yapılır. pâymâl-i leşker-i cân-sûz-ı hicr tamlaması ayrılığın can yakıcı askerinin ayakları altında ezilmiş olan anlamına gelir.
"Ayrılığın can yakıcı askerinin ayakları altında ezilmiş olan" anlamına gelen Farsça tamlama D seçeneğinde yer alan "pâymâl-i leşker-i cân-sûz-ı hicr" ifadesidir.

Doğru Cevap: D

Soru 50

Aşağıdaki Farsça tamlamalardan hangisi erillik-dişillik bakımından uyumsuz kelimelerle kurulmuştur?

belde-i tayyibe

hâdise-i mü'essife

memâlik-i İslâmiyye

rivâyât-ı kadîme

dîn-i mübîne

Açıklama:

Farsça yapılı tamlamalarda tamlayan erilse tamlanan eril, tamlayan dişilse tamlanan dişil olur.
Buna göre seçeneklerden A, B, C ve D'de kelimeler uyumludur. Dişil-dişil uyumu vardır.
E seçeneğindeki ifade eril-dişil şeklinde olduğu için dîn-i mübîn şekline getirilmelidir.
E seçeneğindeki dîn-i mübîne tamlamasında dîn kelimesi eril olduğu için mübîn kelimesi de eril olmalıdır. Tamlamanın doğru şekli dîn-i mübîn şeklindedir.

Doğru Cevap: E

Ünite 4

Soru 1

“Pesendîde-i âlem oldu.” cümlesinde “âlem” kelimesi fiil grubunun nesidir?

özne

yüklem

zarf tamlayıcısı

nesne

yer tamlayıcısı

Açıklama:

“Pesendîde-i âlem oldu.” cümlesinde yer alan pesendîde-i âlem, Farsça isim tamlamasıdır. Olmak yardımcı fiili pesendîde “beğenilmiş” masdarına bağlanır: pesendîde olmak "beğenilmek". Tamlamanın diğer unsuru olan âlem kelimesi bu fiil grubunun zarf tamlayıcısıdır: “Herkes tarafından/herkesçe beğenildi.

Doğru Cevap: C

Soru 2

Yüklemi “teslîm-i rûh eylemek” olan bir cümlede “rûh” kelimesi fiil grubunun nesidir?

özne

yüklem

zarf tamlayıcısı

nesne

yer tamlayıcısı

Açıklama:

Teslîm-i rûh eylemek fiilinin bünyesinde bulunan teslîm-i rûh, bir isim tamlamasıdır. Eylemek yardımcı fiili, anlamca tamlamanın aslî unsuruna bağlıdır: teslîm eylemek. Teslîm eylemek, geçişli bir fiildir, yani nesne alır. Bundan dolayı rûh kelimesini bu tamlamanın nesnesi olarak değerlendirir ve Türkçe yapıya böylece çeviririz: ruhu teslim eylemek.

Doğru Cevap: D

Soru 3

Farsça tamlamayla Türkçe etmek fiiliyle kurulan “ref'-i livâ-i tuğyân eden” yapısında etmek fiili hangisine bağlanır?

ref'

livâ

tuğyân

ref'-i livâ

livâ-i tuğyân

Açıklama:

ref'-i livâ-i tuğyân, Farsça yapılı isim tamlamasıdır. Türkçe etmek yardımcı fiiliyle kullanıldığında bu yardımcı fiil doğrudan ref' masdarına bağlanır: ref' etmek "kaldırmak". Ref' etmek, geçişlidir, bundan dolayı livâ-i tuğyan "isyân bayrağı" bu fiilin nesnesi olur: livâ-i tuğyânı ref' etmek "isyan bayrağını kaldırmak".

Doğru Cevap: A

Soru 4

“Ref'-i livâ-i tuğyân eden” tamlamasının içindeki livâ-i tuğyân tamlaması fiil grubunun nesidir?

özne

yüklem

zarf tamlayıcısı

nesne

yer tamlayıcısı

Açıklama:

Ref'-i livâ-i tuğyân, Farsça yapılı isim tamlamasıdır. Türkçe etmek yardımcı fiiliyle kullanıldığında bu yardımcı fiil doğrudan ref' masdarına bağlanır: ref' etmek "kaldırmak". Ref' etmek, geçişlidir, bundan dolayı livâ-i tuğyan "isyân bayrağı" bu fiilin nesnesi olur: livâ-i tuğyânı ref' etmek "isyan bayrağını kaldırmak".

Doğru Cevap: D

Soru 5

"âb-ı Nîl... gabrâ-yı Kahire'yi mestûr-ı dâmen-i himmet ettiği..." parçasında etmek yardımcı fiili hangisine bağlanmaktadır?

mestûr

Kahire

dâmen

gabrâ

himmet

Açıklama:

Mestûr-ı dâmen-i himmet, Farsça isim tamlamasıdır; etmek yardımcı fiili bu tamlamayla birlikte kullanıldığında, doğrudan mestûr masdarına bağlanır: mestûr etmek "örtmek". Bu fiil geçişli olup, nesnesi cümlede daha önce geçmiştir; bu yüzden diğer kelimeler burada zarf tamlayıcısı görevindedir: "... dâmen-i himmet ile mestûr ettiği "himmet eteğiyle örttüğü".

Doğru Cevap: A

Soru 6

Hangisi Farsça bir birleşik isimdir?

پولاد بدن

حرمين محترمين

زاويتان متقابلتان

دولتين عليتين

مشكلترين

Açıklama:

A seçeneğinde yer alan پولاد بدن pûlâd-beden "çelik bedenli" anlamında bir birleşik isimdir. B, C ve D'dekiler tamlamadır: حرمين محترمين Haremeyn-i muhteremeyn “İki muhterem Harem” (Mekke ve Medine); زاويتان متقابلتان zâviyetân-ı mütekâbiletân “karşıt zıt açılar”; دولتين عليتين devleteyn-i aliyyeteyn “iki yüce devlet”. E'deki مشكلترين müşkilterîn ise "en zor" en zor anlamında son eklerle yapılan bir sıfattır.

Doğru Cevap: A

Soru 7

Aşağıdaki hangi tamlamada tamlayan bir birleşik isimdir?

ممالك اسلاميه

دولتين عليتين

پادشاه عالمپناه

دولت عثمانيه

شعراى عثمانيه

Açıklama:

Yalnızca C seçeneğindeki پادشاه عالمپناه pâdişâh-ı âlem-penâh "âlemin koruyucusu olan Padişah" tamlamasının tamlayanı “âlem-penâh” birleşik isimdir. A seçeneğindeki ممالك اسلاميه memâlik-i İslâmiyye, B’deki دولتين عليتين devleteyn-i aliyyeteyn “iki yüce devlet”, D’deki دولت عثمانيه devlet-i Osmâniyye “Osmanlı Devleti” ve E’deki شعراى عثمانيه şu’arâ-yı Osmâniyye “Osmanlı şairleri” birer tamlamadır.

Doğru Cevap: C

Soru 8

Hangisi “رجال دولت ابد قيام” tamlamasının doğru okunuşudur?

ricâl-i devlet-ebed-kıyâm

ricâl-i devlet-i ebed-i kıyâm

ricâl-devlet-i ebed-kıyâm

ricâl-i devlet-i ebed-kıyâm

ricâl-i devlet-ebed-i kıyâm

Açıklama:

Tamlamanın doğru okunuşu D seçeneğinde olduğu gibi “ricâl-i devlet-i ebed-kıyâm” şeklindedir.

Doğru Cevap: D

Soru 9

“رجال دولت ابد قيام” tamlamasının anlamı nedir?

ayaklanmış olan devletin yüce yöneticileri

sonsuza kadar ayakta olan devletin yöneticileri

yüce devletin ayaklanan yöneticileri

devletin önde gelen yöneticileri

sonsuz mutluluk sahipleri

Açıklama:

B seçeneğinde verildiği gibi رجال دولت ابد قيام ricâl-i devlet-i ebed-kıyâm tamlaması "sonsuza kadar ayakta olan devletin yöneticileri” anlamındadır.

Doğru Cevap: B

Soru 10

Hangi tamlama “ülkeler fetheden hükümdar” anlamındadır?

شهرياركشوركشا

سلطان آسمان احتشام

سردار عاليشان

پادشاه عالمپناه

خاقان بهرام اقدام

Açıklama:

A seçeneğindeki شهرياركشوركشا şehriyâr-ı kişver-güşâ tamlaması “ülkeler fetheden hükümdar" anlamındadır. Diğer seçeneklerdeki سلطان آسمان احتشام sultân-ı âsumân-ihtişâm "felek gibi ihtişamlı sultan", سردار عاليشان serdâr-ı âlî-şân "şanı yüce serdar", پادشاه عالمپناه pâdişâh-ı âlem-penâh "âlemin koruyucusu olan Padişah" ve خاقان بهرام اقدام Hâkan-ı Behram-ikdâm "Behram gayretli Hakan" anlamlarındadır.

Doğru Cevap: A

Soru 11

''vilâyât-ı muhtelife'' aşağıdaki tamlamalardan hangisine bir örnektir?

Sıfat tamlaması

İsim tamlaması

Belirtili isim tamlaması

Belirtisiz isim tamlaması

Zincirleme isim tamlaması

Açıklama:

vilâyât-ı muhtelife "çeşitli vilâyetler" Bu örnek, bir sıfat tamlamasıdır. Sıfat tamlamaları varlıklar âleminde bir "şey"i gösteren isim değerindedir. Tamlama bu hâliyle uygun ekler alarak Türkçe cümlenin herhangi bir tamlayıcısı olabilir.

Doğru Cevap: A

Soru 12

''teslim eylemek'' aşağıdaki sözcük türlerinden hangisine örnektir?

İsim

Sıfat

Geçişli fiil

Geçişsiz fiil

Yardımcı fiil

Açıklama:

teslîm-i rûh, bir isim tamlamasıdır. Eylemek yardımcı fiili, anlamca
tamlamanın aslî unsuruna bağlıdır: teslîm eylemek. Teslîm eylemek, geçişli bir
fiildir, yani nesne alır. Bundan dolayı rûh kelimesini bu tamlamanın nesnesi
olarak değerlendirir ve Türkçe yapıya böylece çeviririz: ruhu teslim eylemek.

Doğru Cevap: C

Soru 13

” pesendîdei âlem'', Farsça isim tamlamasıdır. Bu tamlamada geçen alem sözcüğü için aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Belirtme sıfatıdır

İşaret sıfatıdır

Zarf tamlayıcısıdır

Yer-yön zarfıdır

İsim tamlamasıdır

Açıklama:

Söz konusu masdar, Farsça da olabilir: “pesendîde-i âlem oldu.” pesendîdei âlem, Farsça isim tamlamasıdır. Olmak yardımcı fiili pesendîde “beğenilmiş”
masdarına bağlanır: pesendîde olmak "beğenilmek". Tamlamanın diğer unsuru
olan âlem kelimesi bu fiil grubunun zarf tamlayıcısıdır: “Herkes
tarafından/herkesçe beğenildi.”

Doğru Cevap: C

Soru 14

''serasker, mihman-hâne, sâhil-sarây'' aşağıdaki tamlamalardan hangisine örnektir?

Birleşik isim tamlaması

Sıfat tamlaması

Zincirleme isim tamlaması

Zarf tamlayıcı

Birleşik sıfat

Açıklama:

serasker, mihman-hâne, sâhil-sarây, gül-berg, murg-âb, İrân-zemîn, meh-tâb
yapısındaki kelimeler, birleşik isimlere örnektir. Bu yapıdaki kelimeler Osmanlı Türkçesi metinlerinde Farsça yapılı tamlamaların tamlanan (muzâf) veya tamlayan (muzâfunileyh) unsuru olabildiği gibi tek başlarına Türkçe söz diziminin herhangi bir unsuru olarak da kullanılabilirler.

Doğru Cevap: A

Soru 15

Aşağıdaki tamlamalardan hangisi iki isimden oluşmaktadır?

hûn-bâ

sitâre-sipâh

nîk-nâm

âlî-himmet

cihân-pîrâ

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 16

Aşağıdaki tamlamalardan hangisi bir isim ve sıfat-fiilden oluşmaktadır?

nusret-şi’âr

zafer-reh-ber

rûşen-zamîr

âlem-ârâ

âlî-şân

Açıklama:

Bir isim ile bir sıfat-fiilden oluşanlar:
Farsça fiillerin geçmiş zaman gövdelerinden yapılan ism-i mef'ûller ve fiillerin ism-i fâ'il anlamı taşıyan emir gövdeleri, yani Farsça sıfatfiillerle yapılan kelimeler, birleşik sıfat yapımında sıklıkla kullanılırlar. Bunları Türkçede -an/-en (gelen, bakan, koşan vs.) veya -mış/-miş (gelmiş, ölmüş, görmüş, düşmüş vs.) sıfat-fiil ekleriyle yapılan fiil
gruplarıyla karşılayabiliriz:
آرا عالم âlem-ârâ "alemi süsleyen"

Doğru Cevap: D

Soru 17

Aşağıdaki tamlamalardan hangisi bir sıfat ve isimden oluşmaktadır?

behrâm-ikdâm

hayret-bahş

âsûde-hâl

hûn-bâr

kişver-güşâ

Açıklama:

Bir sıfat ile bir isimden oluşanlar:
Bu gibi birleşik sıfatlarda önce sıfat sonra isim gelir. Bu tamlamaları aynı sırayla (sıfat tamlaması)+lı kalıbında Türkçeye çevirmek mümkündür:
حال آسوده âsûde-hâl "âsûde hâlli"
hayret-bahş, hûn-bâr, kişver-güşâ tamlamaları bir isim ve sıfatfiilden oluşurken behrâm-ikdâm iki isimden oluşmaktadır.

Doğru Cevap: C

Soru 18

Aşağıdakilerden hangisi '' انجام فرخنده ايام '' tamlaması aşağıdakilerden hangisidir?

Hâkan-ı Behram-ikdâm

İskender-i Hızr-kadr

Pâdişâh-ı âlem-penâh

Eyyâm-ı ferruh-encâm

Bâb-ı sa’âdet-me’âb

Açıklama:

انجام فرخنده ايام : eyyâm-ı ferruh-encâm, "sonu uğurlu günler"

Doğru Cevap: D

Soru 19

Aşağıdakilerden hangisi şehriyâr-ı kişver-güşâ demektir?

شهرياركشوركشا

فال فرخنده سال

هبر ظفر لشكر

حيرتبخش

عبرتنما

Açıklama:

شهرياركشوركشا şehriyâr-ı kişver-güşâ "ülkeler fetheden hükümdar"

Doğru Cevap: A

Soru 20

Aşağıdakilerden hangisi isim tamlamasıdır?

حيرتبخش

سرعسكر اوردوى همايون

عاليشان

ضمير روشن

نام نيك

Açıklama:

Aşağıdaki örnekte birleşik isim tamlanan (muzâf) olarak
kullanılmıştır:
سرعسكر اوردوى همايون : Ser-asker-i ordu-yu hümayun

Doğru Cevap: B

Soru 21

Aşağıdakilerden hangisi Farsça birleşik sıfatlara örnek olarak gösterilemez?

ser-asker

sitâre-sipâh

pûlâd-beden

nusret-şi’âr

hümâ-lâne

Açıklama:

ser asker birleşik sıfat grubu değildir.

Doğru Cevap: A

Soru 22

Aşağıdakilerden hangisi Farsçada bir isim bir sıfattan oluşan birleşik sıfatlara örnek olarak gösterilebilir?

zafer-reh-ber

âsûde-hâl

Behrâm-ikdâm

hümâ-lâne

Hızr-kad

Açıklama:

Bu gibi birleşik sıfatlarda önce sıfat sonra isim gelir. Bu tamlamaları
aynı sırayla (sıfat tamlaması)+lı kalıbında Türkçeye çevirmek
mümkündür:
حال آسوده âsûde-hâl "âsûde hâlli"

Doğru Cevap: B

Soru 23

Aşağıdakilerden hangisinde tamlanan unsuru masdar olmayan Farsça bir sıfat tamlaması vardır?

ref'-i livâ-i tuğyân eden

teslîm-i rûh

vilâyât-ı muhtelife

sebt-i sahîfe-i dikkâ

gark-ı âb olmak

Açıklama:

Tamlanan unsuru hareket, oluş veya kılış ifade etmeyen, yani masdar
olmayan bir kelimeden oluşan tamlamalarda unsurlar birbirine geriden öne
doğru başlayan bir sıra içinde bağlanarak bir bütün oluştururlar. Bu bütün
Türkçe ek veya edatları alarak herhangi bir cümle unsuru gibi kullanılabilir.
مختلفه ولايات vilâyât-ı muhtelife "çeşitli vilâyetler"
Bu örnek, bir sıfat tamlamasıdır. Sıfat tamlamaları varlıklar

Doğru Cevap: C

Soru 24

Aşağıdakilerden hangisi tamlanan unsuru masdar ifade etmeyen Farsça tamlamalardan biri değildir?

vilâyât-ı muhtelife

hengâm-ı dil-ârâm

dest-yârî-i eltâf-ı Kirdigârî

gark-ı âb olmak

rûz-ı ciğer-sûz-ı rüstâhîz

Açıklama:

gark-ı âb olmak

Doğru Cevap: D

Soru 25

Aşağıdakilerden hangisinde birleşik isim tamlanan olarak kullanılmamıştır?

ser-asker-i ordu-yı hümayûn

ser-menzil-i Safâ ve Merve

ser-halka-i kerâmet

mihmân-sarây-ı kulûb

sitâre-sipâh nübüvvet

Açıklama:

sitâre-sipâh birleşik sıfattır.

Doğru Cevap: E

Soru 26

Aşağıdakilerden hangisi Farsça bir isim bir sıfat-fiilden oluşan birleşik sıfatlardan birdir?

âlem-ârâ

nîk-nâm

rûşen-zamîr

âlî-himmet

âlî-şân

Açıklama:

âlem-ârâ "alemi süsleyen"

Doğru Cevap: A

Soru 27

Aşağıdakilerden hangisi Farsçada bir isim bir sıfat-fiilden oluşan birleşik sıfatlara örnek olarak gösterilemez?

âlem-ârâ

nîk-nâm

cihân-pîrâ

saf-şiken

hayret-bahş

Açıklama:

nîk-nâm "iyi adlı"

Doğru Cevap: B

Soru 28

Aşağıdaki Farsça tamlamalardan hangisinde sıfat-fiil kullanılmıştır?

bed-nihâd

âsûde-hâl

İskender-i Hızr-kadr

rûşen-zamîr

âlî-şân

Açıklama:

İskender-i Hızr-kadr "Hızır yüceliğinde olan İskender

Doğru Cevap: C

Soru 29

Aşağıdakilerden hangisi bir isim ve sıfat-fiil'den oluşan Farsça bir tamlama değildir?

Bâb-ı sa’âdet-me’âb

pâdişâh-ı âlem-penâh

İskender-i Hızr-kadr

nîk-nâm

ricâl-i devlet-i ebed-kıyâm

Açıklama:

nîk-nâm iyi adlı

Doğru Cevap: D

Soru 30

"hüsn-i âlem-behâ" Farsça verilmiş tamlamanın Türkiye Türkçesi aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?

âlem pahasında olan güzellik

âlem kıymetinde olan çiçekler

dünya kıymetinde olan güzellik

âlem kıymetinde olan kadınlar

âlem kıymetinde olan güzellik

Açıklama:

âlem kıymetinde olan güzellik

Doğru Cevap: E

Soru 31

“dest-yârî-i eltâf-ı Kirdigârî” tamlamasının Türkçe söz dizimine çevrilmiş doğru şekli aşağıdakilerden hangisidir?

Kirdigârî(nin) eltâf(ının) dest-yârî(si)

Eltâf(ın) Kirdigârî(sinin) dest-yârî(si)

Dest-yârî(nin) eltâf(ının) Kirdigârî(si)

Dest-yârî(nin) Kirdigârî(sinin) eltâf(ı)

Kirdigârî(nin) dest-yârî(sinin) eltâf(ı)

Açıklama:

“dest-yârî-i eltâf-ı Kirdigârî” cümlesi Türkçeye “Allah'ın lütuflarının yardımı” olarak çevrilir ve doğru bir sıra ile “Kirdigârî(nin) eltâf(ının) dest-yârî(si)” şeklinde sıralanır. Doğru yanıt “A” şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 32

“sâye-i nihâl-i bâlâ-keş-i hurmâ” cümlesinin Türkçe söz dizimine doğru şekilde çevirimi hangisidir?

Sâye(nin) nihâl(inin) hurmâ bâlâ-keş(i)

Hurmâ(nın) bâlâ-keş nihâl(inin) sâye(si)

Sâye(nin) bâlâ-keş(inin) nihâl(inin) hurmâ(sı)

Hurmâ(nın) nihâl(inin) bâlâ-keş(inin) sâye(si)

Bâlâ-keş hurmâ(nın) sâye(sinin) nihâl(i)

Açıklama:

“sâye-i nihâl-i bâlâ-keş-i hurmâ” cümlesi Türkçeye “hurmanın uzun dalının gölgesi” olarak çevrilir ve doğru bir sıra ile “Hurmâ(nın) bâlâ-keş nihâl(inin) sâye(si)” şeklinde sıralanır. Doğru yanıt “B” şıkkıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 33

“cây-ı mehbıt-ı envâr” cümlesinin Türkçe söz dizimine doğru şekilde çevirimi hangisidir?

cây(ın) mehbıt(ının) envâr(ı)

cây(ın) envâr(ının) mehbıt(ı)

mehbıt(ın) cây(ının) envâr(ı)

envâr(ın) mehbıt(ının) cây(ı)

envâr(ın) cây(ının) mehbıt(ı)

Açıklama:

“cây-ı mehbıt-ı envâr” cümlesi Türkçeye “nurların düştüğü yer” olarak çevrilir ve doğru bir sıra ile “envâr(ın) mehbıt(ının) cây(ı)” şeklinde sıralanır. Doğru yanıt “D” şıkkıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 34

Aşağıdaki Farsça birleşik sıfatların hangisi bir sıfat ile bir isimden oluşur?

kişver-güşâ كشوركشا

zafer-reh-ber ظفر رهبر

sitâre-sipâh ستاره سپاه

Behrâm-ikdâm بهرام اقدام

âsûde-hâl آسوده حال

Açıklama:

Bu gibi birleşik sıfatlarda önce sıfat sonra isim gelir. Bu tamlamaları aynı sırayla (sıfat tamlaması)+lı kalıbında Türkçeye çevirmek mümkündür: "âsûde-hâl "âsûde hâlli آسوده حال . Doğru yanıt “E” şıkkıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 35

Aşağıdaki Farsça birleşik sıfatların hangisi iki ismin yanyana gelmesiyle oluşur?

pûlâd-beden پولادبدن

bed-nihâd بد نهاد

hayret-bahş حيرتبخش

rûşen-zamîr روشن ضمير

âlî-şân عاليشان

Açıklama:

İki isim yanyana gelerek birleşik sıfat oluşturabilir. Yanyana gelen iki kelime Farsça olabileceği gibi, Arapça da olabilir. Bu gibi tamlamaları Türkçede daha çok isnat grubu, sıfat tamlaması+lı kalıbı veya sıfat-fiil grubuyla karşılarız. Bilimsel çalışmalarda bu gibi yapılarda iki kelimenin arasına (-) işareti konur : "pûlâd-beden" çelik bedenli پولادبدن . Doğru yanıt “A” şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 36

Aşağıdaki Farsça birleşik sıfatların hangisi bir isim ile bir sıfat-fiilden oluşur?

nîk-nâm نيك نام

nusret-şi’âr نصرت شعار

âlem-ârâ عالم آرا

Hızr-kadr خضرقدر

hümâ-lâne هما لانه

Açıklama:

Farsça fiillerin geçmiş zaman gövdelerinden yapılan ism-i mef'ûller ve fiillerin ism-i fâ'il anlamı taşıyan emir gövdeleri, yani Farsça sıfat-fiillerle yapılan kelimeler, birleşik sıfat yapımında sıklıkla kullanılırlar. Bunları Türkçede -an/-en (gelen, bakan, koşan vs.) veya -mış/-miş (gelmiş, ölmüş, görmüş, düşmüş vs.) sıfat-fiil ekleriyle yapılan fiil gruplarıyla karşılayabiliriz: "âlem-ârâ "alemi süsleyen عالم آرا. Doğru yanıt “C” şıkkıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 37

Aşağıdaki tamlamaların hangisinde Türkçe söz dizimi yanlıştır?

serv-i ser-efrâhte-i bostân-ı iftihâr / iftihâr(ın) bostân(ının) ser-efrâhte servi(si)

nûr-ı rây-ı âlem-ârâ / ârâ âlem rây(ı) nûr(u)

nûr-ı adl-i cihân-pîra / cihân-pîra adl nûr(u)

ricâl-i devlet-i ebed-kıyâm / ebed-kıyâm devlet ricâl(i)

mâh-ı râyet-i nûr-güsteri / nûr-güsteri râyet mâh(ı)

Açıklama:

Tamlama kaç kelimeden oluşursa oluşsun, bir birleşik sıfatın Farsça yapılı bir tamlamada daima kendisinden önceki kelimeyi nitelediği unutulmamalıdır. Rây-ı âlem-ârâ "âlemi süsleyen fikir" "...çehre-i zamân nûr-ı rây-ı راى عالم آرا âlem-ârâyile münevver ü rûşen olup...". Doğru yanıt “B” şıkkıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 38

“mebâdî-i terakkî ve i’tilâ-sı” cümlesinin Türkçe söz dizimine doğru şekilde çevirimi hangisidir?

i’tilâ ve terakkî mebâdîsi

i’tilâ ve terakkî mebâdîleri

terakkî ve i’tilâ mebâdîsi

terakkî ve i’tilâ mebâdîleri

mebâdînin i’tilâ ve terakkîsi

Açıklama:

“mebâdî-i terakkî ve i’tilâ-sı” cümlesi Türkçeye “yükselme ve ilerleme belirtileri” olarak çevrilir ve doğru bir sıra ile “i’tilâ ve terakkî mebâdî-si” şeklinde sıralanır. Doğru yanıt “A” şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 39

“istiknâh-ı habâyâ-yı umûr” cümlesinin Türkçe söz dizimine doğru şekilde çevirimi hangisidir?

umûr(un) habayâ(sına) istiknâh(ı)

umûr(un) habayâ(sına) istiknâh

umûr(un) istiknâh(ına) hanâyâ(sı)

habâyâ(nın) umûr(una) istiknâh

istiknâh(ın) habâyâ(sına) umûr

Açıklama:

“istiknâh-ı habâyâ-yı umûr” cümlesi Türkçeye “işlerin gizliliklerinin gerçeklerinin araştırılması” olarak çevrilir ve doğru bir sıra ile “umûr(un) habayâ(sına) istiknâh” şeklinde sıralanır. Doğru yanıt “B” şıkkıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 40

“kudret-i hârika-i mâhirâne-sini” cümlesinin Türkçe söz dizimine doğru şekilde çevirimi hangisidir?

mâhirâne kudret(in) hârika(sı)

kudret(inin) mâhirâne hârika(sını)

kudret(inin) hârika mâhirâne(sini)

mâhirâne hârika kudret(ini)

hârika(sının) mâhirâne kudret(i)

Açıklama:

“kudret-i hârika-i mâhirâne-sini” cümlesi Türkçeye “maharetli ve olağan üstü güc(ünü)” olarak çevrilir ve doğru bir sıra ile “mâhirâne hârika kudret(ini)” şeklinde sıralanır. Doğru yanıt “D” şıkkıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 41

I. Farsça yapılı tamlamalardan yalnızca sıfat tamlamaları Türkçede kullanılmıştır.
II. Farsça yapılı tamlamalardan yalnızca isim tamlamaları Türkçede kullanılmıştır.
III. Türkçede, Arapça yapılı tamlamalar Farsça yapılı tamlamalardan daha çok karşımıza çıkar.
IV. Türkçede, Farsça yapılı hem sıfat hem de isim tamlamaları kullanılmıştır.
Arapça ve Farsça yapılı tamlamalarla ilgili yukarıda verilen bilgilerden hangisi veya hangileri doğrudur?

I, II ve III

Yalnız IV

I ve III

Yalnız III

III ve IV

Açıklama:

Farsça yapılı tamlamalar Arapça yapılı tamlamalardan daha yaygındır. Arapça yapılı tamlamalar çok nadir görülür. Farsça tamlamaların da hem sıfat hem isim tamlamaları kullanılmıştır.
Farsça yapılı tamlamalardan hem isim hem de sıfat tamlamaları Türkçede kullanılır. Diğer seçeneklerde verilen bilgiler yanlıştır. Doğru bilgi yalnız IV. öncülde verilen bilgidir.

Doğru Cevap: B

Soru 42

ولايات مختلفه tamlamasıyla ilgili verilen aşağıdaki bilgilerden hangisi doğrudur?

Tamlamanın okunuşu "vilâyet-i mütehâlife" şeklindedir.

Bu tamlama Türkçe ek ve edatları alarak herhangi bir cümle unsuru gibi kullanılabilir.

Bu Farsça bir isim tamlamasıdır.

Tamlamadaki tamlanan unsur masdardır.

"Birbirine zıt şehirler" anlamına gelen Arapça bir tamlamadır.

Açıklama:

Tamlama Farsça bir sıfat tamlamasıdır. Çeşitli vilayetler anlamına gelir. Vilâyât-ı muhtelife şeklinde okunur.
Tamlananı masdar olmadığı için bütün Türkçe ek veya edatları alarak herhangi bir cümle unsuru gibi kullanılabilir.
Tamlamalara dikkatli bakmak gerekir. Bu tamlamanın tamlananı masdar olmadığı için bütün Türkçe ek veya edatları alarak herhangi bir cümle unsuru gibi kullanılabilir.

Doğru Cevap: B

Soru 43

"rûz-ı ciğer-sûz-ı rüstâhîz" tamlamasının anlamı aşağıdakilerden hangisidir?

gönül yakıcı günler

nurların düştüğü yer

Allah'ın kalbi ferahlatan nimetleri

âşığın gönlünü inciten bakışlar

kıyametin ciğer yakan günü

Açıklama:

Tamlamaya bakıldığında tamlanan unsurun masdar anlamı taşımayan bir isim olduğu görülür. Türkçeye göre tersten başlayarak anlam verilir.
Tamlamanın anlamı "kıyametin ciğer yakan günü" şeklindedir.

Doğru Cevap: E

Soru 44

"nurların düştüğü yer" anlamına gelen Farsça tamlama aşağıdakilerden hangisidir?

dest-yârî-i eltâf-ı Kirdigârî

sâye-i nihâl-i bâlâ-keş

cây-ı mehbıt-ı envâr

rûz-ı ciğer-sûz-ı rüstâhîz

hengâm-ı dil-ârâm

Açıklama:

Tamlamayı bulurken nur kelimesinin çoğulu olan envâr'ı bilmek gerekir. Bu kelimeyi bulduktan sonra diğer kelimeler kolayca bulunabilir. Bu tamlamanın da tamlananı masdar değildir.
"nurların düştüğü yer" anlamına gelen tamlama "cây-ı mehbıt-ı envâr" şeklindedir.

Doğru Cevap: C

Soru 45

Aşağıdaki tamlamalardan hangisinin tamlananı masdar değildir?

teslîm-i rûh

gark-ı âb

ref'-i livâ-i tuğyân

peymâne-i hâtır

pesendîde-i âlem

Açıklama:

Tamlanan unsurun masdar, yani hareket, oluş veya kılış ifade eden bir kelime olması durumunda unsurlar arasındaki ilişkinin anlaşılması, her zaman geriden öne doğru gelen bir sıralanış içinde olmaz. Bu gibi tamlamalar Türkçe söz diziminde
ister bir yardımcı fiille birlikte kullanılsınlar, isterse yardımcı fiil olmadan kullanılsınlar, masdarlardaki fiil anlamından dolayı, tamlamayı teşkil eden kelimeler, tamlanana, tıpkı bir cümlede olduğu gibi, çeşitli tamlayıcılar olarak katılırlar. Bundan dolayı bunları her zaman basit yapılı Türkçe isim ve sıfat tamlamaları hâlinde değil, küçük fiil grupları hâlinde anlarız.
Bu tamlamalardan peymâne-i hâtır'ın tamlananı masdar değildir. Bu tamlamanın tamlananı peymâne kelimesidir. Gönül kadehi anlamındaki tamlamanın tamlananı peymanedir.

Doğru Cevap: D

Soru 46

Aşağıdaki Farsça tamlamalardan hangisinde yer alan birleşik kelime tamlayan olarak kullanılmıştır?

gûşe-i kahve-hâne

ser-halka-i kerâmet

kâr-hâne-i kudret

câme-hâb-ı nâz

mihmân-sarây-ı kulûb

Açıklama:

Farsça tamlamalarda okunuşa göre ilk kelime veya kelime grubu tamlanan, ikinci kelime veya kelime grubu tamlayandır. Seçeneklerdeki tamlamalardan sadece gûşe-i kahve-hânenin tamlananı birleşik kelimedir.
Seçeneklerdeki tamlamalardan gûşe-i kahve-hânenin tamlayanı birleşik kelimedir.

Doğru Cevap: A

Soru 47

I. pûlâd-beden: çelik bedenli
II. nusret-şi'âr: şiiri kuvvetli
III. sitâre-sipâh: yıldız askerli
IV. zafer-reh-ber: rehberi zafer olan
Yukarıdaki Farsça yapılı birleşik kelimelerden hangilerinin anlamı doğru verilmiştir?

I ve IV

I, III ve IV

II ve III

I, II, III ve IV

III ve IV

Açıklama:

Birleşik kelimelerin doğru anlamları aşağıdaki gibidir:
I. pûlâd-beden: çelik bedenli
II. nusret-şi'âr: zafer şiarlı, daima zafer kazanan
III. sitâre-sipâh: yıldız askerli
IV. zafer-reh-ber: rehberi zafer olan
Verilen birleşik kelimelerden nusret-şi'âr'ın anlamı "zafer şiarlı, daima zafer kazanan" şeklindedir. Diğerlerinin anlamı doğru verilmiştir.

Doğru Cevap: B

Soru 48

"kötü huylu" anlamına gelen Farsça birleşik sıfat aşağıdakilerden hangisidir?

âsûde-hâl

nîk-nâm

bed-nihâd

rûşen-zamîr

âlî-himmet

Açıklama:

Birleşik sıfatlarda önce sıfat sonra isim gelir. Bu tamlamaları aynı sırayla (sıfat
tamlaması)+lı kalıbında Türkçeye çevirmek mümkündür.
Birleşik kelimede kötü anlamına gelen Farsça kelimenin "bed" olduğu bilinince cevap kolaylıkla bulunacaktır. "bed-nihâd" kötü huylu anlamına gelir.

Doğru Cevap: C

Soru 49

Aşağıdaki Fasça birleşik sıfatlardan hangisi bir isim ile bir sıfat-fiilden oluşmuştur?

sitâre-sipâh

hümâ-lâne

nîk-nâm

âsûde-hâl

âlem-ârâ

Açıklama:

Seçeneklerdeki Farsça birleşik kelimelerin yapısı aşağıda verilmiştir:
sitâre-sipâh: isim+isim
hümâ-lâne: isim+isim
nîk-nâm: sıfat+isim
âsûde-hâl: sıfat+isim
âlem-ârâ: isim+sıfat-fiil
Seçeneklerden âlem-ârâ bir isim ve bir sıfat-fiilden oluşmuştur.

Doğru Cevap: E

Soru 50

Aşağıdaki Farsça yapılı tamlamalardan hangisinde tamlayan birleşik bir sıfat değildir?

خاقان بهرام اقدام

پادشاه کردون وقار

تاج همالانه

حسن عالم بها

سرعسکر اوردوی همایون

Açıklama:

Seçeneklerde yer alan tamlamaların okunuşu ve yapısı şu şekildedir:
hâkân-ı behram-ikdâm: tamlayanı birleşik sıfat
pâdişâh-ı gerdûn-vakâr: tamlayanı birleşik sıfat
tâc-ı hümâ-lâne: tamlayanı birleşik sıfat
hüsn-i âlem-bahâ: tamlayanı birleşik sıfat
ser-asker-i ordu-yı hümâyûn: bu tamlamanın tamlananı birleşik kelime
ser-asker-i ordu-yı hümâyûn tamlamasında tamlayan birleşik sıfat değildir.

Doğru Cevap: E

Soru 51

Aşağıdakilerden hangisi, tamlanan unsuru hareket, oluş veya kılış ifade etmeyen, yani masdar olmayan bir kelimeden oluşan tamlamalarda unsurlar birbirine geriden öne doğru başlayan bir sıra içinde bağlanarak bir bütün oluşturur?

teslîm-i rûh eylemek

gark-ı âb olmak

sebt-i sahîfe-i dikkât

mestûr-ı dâmen-i himmet

rûz-ı ciğer-sûz-ı rüstâhîz

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 52

Aşağıdakilerden hangisi farsça isim tamlamasıdır?

vilâyât-ı muhtelife

hengâm-ı dil-ârâm

peymâne-i hâtır

cây-ı mehbıt-ı envâr

sâye-i nihâl-i bâlâ-keş-i hurmâ

Açıklama:

hengâm-ı dil-ârâm “gönle hoş gelen zaman” ve peymâne-i hâtır “gönül kadehi” tamlamalarından birincisi sıfat, ikincisi isim tamlamasıdır. Bunlar uygun ekler alarak Türkçe söz diziminde farklı tamlayıcıları karşılayabilirler: “... ol (hengâm-ı dil-ârâm)+da (peymâne-i hâtır)+ı leb-rîz eden...” Örnekte görüldüğü gibi sıfat tamlaması olan grup +da ekini alarak yer tamlayıcısı, isim tamlaması olan unsur ise yükleme hâli ekini alarak nesne olmuşlardır.

Doğru Cevap: C

Soru 53

Aşağıdakilerden hangisi farsça sıfat tamlamasıdır?

teslîm-i rûh

gark-ı âb

ref’-i livâ-i tuğyân

sebt-i sahîfe-i dikkât

hengâm-ı dil-ârâm

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 54

Aşağıdakilerden hangisi, birleşik isimler tamlanan (muzâf) olarak kullanılmıştır?

gûşe-i kahve-hâne

mesîre-i Kâğıd-hâne

levâzım-ı dâd ü sited

ser-halka-i kerâmet

Hiçbiri

Açıklama:

Aşağıdaki örneklerde birleşik isimler tamlanan (muzâf) olarak kullanılmıştır:
ser-asker-i ordu-yı hümâyûn
ser-menzil-i Safâ ve Merve
ser-halka-i kerâmet
mihmân-sarây-ı kulûb
câme-hâb-ı nâz
dest-mâye-i safa
kāfile-sâlâr-ı nübüvvet
kâr-hâne-i kudret

Doğru Cevap: D

Soru 55

Aşağıdakilerden hangisinde, birleşik isimler tamlayan olarak kullanılmıştır?

gûşe-i kahve-hâne

ser-menzil-i Safâ ve Merve

ser-halka-i kerâmet

câme-hâb-ı nâz

kâr-hâne-i kudret

Açıklama:

Birleşik isimler, tamlayan olarak da kullanılabilirler:
gûşe-i kahve-hâne
mesîre-i Kâğıd-hâne
levâzım-ı dâd ü sited

Doğru Cevap: A

Soru 56

Aşağıdakilerden hangisi farsçada iki isimden oluşan birleşik sıfatlardandır?

âsûde-hâl

nîk-nâm

sitâre-sipâh

âlî-himmet

rûşen-zamîr

Açıklama:

İki isimden oluşanlar:
İki isim yanyana gelerek birleşik sıfat oluşturabilir. Yanyana gelen iki kelime Farsça olabileceği gibi, Arapça da olabilir. Bu gibi tamlamaları Türkçede daha çok isnat grubu, sıfat tamlaması+lı kalıbı veya sıfat-fiil grubuyla karşılarız. Bilimsel çalışmalarda bu gibi yapılarda iki kelimenin arasına (- ) işareti konur:
سپاه ستاره sitâre-sipâh “yıldız askerli, yıldızlar kadar çok askeri olan”
بدن پوالد pûlâd-beden “çelik bedenli”
خضرقدر Hızr-kadr “Hızır peygamber şerefli, Hızır yüceliğine sahip”
شعار نصرت nusret-şi’âr “zafer şiarlı, daima zafer kazanan”
رهرب ظفر zafer-reh-ber “zafer rehberli, rehberi zafer olan”
اقدام هبرام Behrâm-ikdâm “Behram gayretli, gayreti Behram gibi olan”
النه مها hümâ-lâne “Hüma kuşunun yuvası olan”

Doğru Cevap: C

Soru 57

Aşağıdakilerden hangisi farsçada bir sıfat ile bir isimden oluşan birleşik sıfatlardandır?

bed-nihâd

sitâre-sipâh

pûlâd-beden

Hızr-kadr

nusret-şi’âr

Açıklama:

Bir sıfat ile bir isimden oluşanlar:
Bu gibi birleşik sıfatlarda önce sıfat sonra isim gelir. Bu tamlamaları aynı sırayla (sıfat tamlaması)+lı kalıbında Türkçeye çevirmek mümkündür:
حال آسوده âsûde-hâl “âsûde hâlli”
هناد بد bed-nihâd “kötü huylu, kötü yaratılışlı”
نام نيك nîk-nâm “iyi adlı”
ضمري روشن rûşen-zamîr “aydınlık gönüllü”
مهت عاىل âlî-himmet “yüce himmetli”
عاليشان âlî-şân “yüce şanlı”

Doğru Cevap: A

Soru 58

Aşağıdakilerden hangisi farsçada bir isim ile bir sıfat-fiilden oluşan birleşik sıfatlardandır?

dil-firîb

âsûde-hâl

rûşen-zamîr

nusret-şi’âr

pûlâd-beden

Açıklama:

Bir isim ile bir sıfat-fiilden oluşanlar:
Farsça fiillerin geçmiş zaman gövdelerinden yapılan ism-i mef ’ûller ve fiillerin ism-i fâ’il anlamı taşıyan emir gövdeleri, yani Farsça sıfat-fiillerle yapılan kelimeler, birleşik sıfat yapımında sıklıkla kullanılırlar. Bunları Türkçede -an/-en (gelen, bakan, koşan vs.) veya -mış/-miş (gelmiş, ölmüş, görmüş, düşmüş vs.) sıfat-fiil ekleriyle yapılan fiil gruplarıyla karşılayabiliriz:
آرا عامل âlem-ârâ “alemi süsleyen”
پريا جهان cihân-pîrâ “cihanı bezeyen”
دلفريب dil-firîb “gönül aldatan”
بار خون hûn-bâr “kan yağdıran, kan döken”
عربتنما ibret-nümâ “ibret gösteren”
صفشكن saf-şiken “saf kıran, saf bozan”
كشوركشا kişver-güşâ “ülke açan, fetheden”
حريتبخش hayret-bahş “hayret veren”
بسته صف saf-beste “saf bağlamış, saf tutmuş”
زانوزده zânû-zede “diz koymuş, diz çökmüş”
يافته رخصت ruhsât-yâfte “ruhsat bulmuş, izin almış” (ruhsat-yâfte-i gül-geşt-i
çemenzâr-ı ferâdis)
سرافراخته ser-efrâhte “baş uzatmış, uzamış” (serv-i ser-efrâhte-i bostân-ı iftihâr)

Doğru Cevap: A

Soru 59

''âkibet-bîn-i umûr ol-mak'' kelime grubunda anlam odağını aşağıdakilerden hangisi teşkil eder?

âkibet

bîn-i

umûr

umûr ol-mak

-bîn ve ol-mak

Açıklama:

âkibet-bîn-i umûr ol-mak
Bu kelime grubunda anlam odağını -bîn ve ol-mak yardımcı fiili teşkil eder. -bîn, dîden fiilinin emir gövdesi olup “gören” demektir. -bîn olmak “gören olmak”, yani “görmek” anlamına gelir.

Doğru Cevap: E

Soru 60

Doksan beşte İstanbul kadılığıyla manassa-nişîn-i taayyün ü iştihâr olup... Bu örnekte, fiil grubunun yer ve zarf tamlayıcısı aşağıdakilerden hangisidir?

Doksan beşte

İstanbul kadılığıyla

Doksan beşte İstanbul kadılığıyla

manassa-nişîn-i

taayyün ü iştihâr olup

Açıklama:

Aşağıdaki örnekte koyu renkli unsurlar, fiil grubunun yer ve zarf tamlayıcısıdır:
Doksan beşte İstanbul kadılığıyla manassa-nişîn-i taayyün ü iştihâr olup... “Doksan beşte (yılında), İstanbul kadılığı makamıyla, şöhret ve itibâr gerdeğine girip...”
Aşağıdaki örnekte koyu renkli unsurlar, fiil grubunun yer ve zarf tamlayıcısıdır: Doksan beşte İstanbul kadılığıyla manassa-nişîn-i taayyün ü iştihâr olup... “Doksan beşte (yılında), İstanbul kadılığı makamıyla, şöhret ve itibâr gerdeğine girip...”

Doğru Cevap: C

Soru 61

ولايات مختلفه tamlamasının anlamı hangi seçenekte doğru olarak verilmiştir?

Çeşitli vilayetler

Gönle hoş gelen zaman

Gönül kadehi

Allah lütuflarının yardımı

Kıyametin günü

Açıklama:

ولايات مختلفه vilâyât-ı muhtelife “çeşitli vilâyetler” anlamına gelmektedir. Bu bilgiden dolayı doğru cevap A şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 62

پولاد بدن birleşik sıfatının anlamı hangi seçenekte doğru olarak verilmiştir?

Daima zafer kazanan

Çelik vücutlu

Behram gayretli

Yıldızlar kadar çok askeri olan

Hızır yüceliğine sahip

Açıklama:

سپاه ستاره sitâre-sipâh “yıldız askerli, yıldızlar kadar çok askeri olan”
بدن پوالد pûlâd-beden “çelik bedenli”
خضرقدر Hızr-kadr “Hızır peygamber şerefli, Hızır yüceliğine sahip”
شعار نصرت nusret-şi’âr “zafer şiarlı, daima zafer kazanan”
رهرب ظفر zafer-reh-ber “zafer rehberli, rehberi zafer olan”
اقدام هبرام Behrâm-ikdâm “Behram gayretli, gayreti Behram gibi olan”
النه مها hümâ-lâne “Hüma kuşunun yuvası olan”
Bu bilgiler doğrultusunda doğru cevap B şıkkıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 63

"İki isim yanyana gelerek birleşik sıfat oluşturabilir. Yanyana gelen iki kelime Farsça
olabileceği gibi, Arapça da olabilir. Bu gibi tamlamaları Türkçede daha çok isnat grubu,
sıfat tamlaması+lı kalıbı veya sıfat-fiil grubuyla karşılarız. Bilimsel çalışmalarda bu gibi
yapılarda iki kelimenin arasına (-) işareti konur."
Aşağıdaki seçeneklerden hangisinde yukarıdaki tanıma uygun olmayan bir birleşik sıfat vardır?

نصرت شعار

ظفر رهرب

آسوده حال

هبرام اقدام

مها لانه

Açıklama:

A, B, D ve E şıklarındaki birleşik sıfatlar iki isimden oluşurken, C şıkkındaki birleşik sıfat bir sıfat ve bir isimden meydana gelmektedir ve bu nedenle diğerlerinden farklıdır. Bu nedenle doğru cevap C şıkkıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 64

"Bir sıfat ile bir isimden oluşan birleşik sıfatlarda önce sıfat sonra isim gelir. Bu tamlamaları aynı sırayla (sıfat tamlaması)+lı kalıbında Türkçeye çevirmek mümkündür."
Aşağıdaki seçeneklerden hangisinde yukarıdaki açıklamaya uygun olmayan bir örnek vardır?

آسوده حال

بد نهاد

نيك نام

جهان پيرا

روشن ضمير

Açıklama:

A, B, C ve E şıklarındaki birleşik sıfatlar bir sıfat ve bir isimden oluşurken, D şıkkındaki birleşik sıfat bir isim ile bir sıfat-fiilden oluşmaktadır. Bu nedenle diğerlerinden farklıdır. Bu doğrultuda doğru cevap D şıkkıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 65

"Farsça fiillerin geçmiş zaman gövdelerinden yapılan ism-i mef ’ûller ve fiillerin ism-i fâ’il anlamı taşıyan emir gövdeleri, yani Farsça sıfat-fiillerle yapılan kelimeler, birleşik sıfat yapımında sıklıkla kullanılırlar. Bunları Türkçede -an/-en (gelen, bakan, koşan vs.) veya -mış/-miş (gelmiş, ölmüş, görmüş, düşmüş vs.) sıfat-fiil ekleriyle yapılan fiil gruplarıyla karşılayabiliriz."
Aşağıdaki seçeneklerden hangisinde yukarıdaki açıklamaya uygun olmayan bir örnek yer almamaktadır?

دلفريب

صفشكن

كشوركشا

حيرتبخش

عاليشان

Açıklama:

A, B, C ve D şıklarında bir isim ile bir sıfat-fiilden oluşan birleşik sıfatlar yer alırken, E şıkkında bir sıfat ve bir isimden oluşan bir birleşik sıfat yer almaktadır. Bu nedenle doğru cevap E şıkkıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 66

روشن ضمير tamlamasının anlamı hangi seçenekte doğru olarak verilmiştir?

Aydınlık gönüllü

İyi adlı

Yüce himmetli

Yüce şanlı

Kötü huylu

Açıklama:

حال آسوده âsûde-hâl “âsûde hâlli”
هناد بد bed-nihâd “kötü huylu, kötü yaratılışlı”
نام نيك nîk-nâm “iyi adlı”
ضمري روشن rûşen-zamîr “aydınlık gönüllü”
مهت عاىل âlî-himmet “yüce himmetli”
عاليشان âlî-şân “yüce şanlı”
Bu bilgiler doğrultusunda doğru cevap A şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 67

كشوركشا tamlamasının anlamı hangi seçenekte doğru olarak verilmiştir?

Kan döken

Ülke fetheden

İbret gösteren

Alemi süsleyen

Hayret veren

Açıklama:

آرا عامل âlem-ârâ “alemi süsleyen”
پريا جهان cihân-pîrâ “cihanı bezeyen”
دلفريب dil-firîb “gönül aldatan”
بار خون hûn-bâr “kan yağdıran, kan döken”
عربتنما ibret-nümâ “ibret gösteren”
صفشكن saf-şiken “saf kıran, saf bozan”
كشوركشا kişver-güşâ “ülke açan, fetheden”
حريتبخش hayret-bahş “hayret veren”
بسته صف saf-beste “saf bağlamış, saf tutmuş”
زانوزده zânû-zede “diz koymuş, diz çökmüş”
يافته رخصت ruhsât-yâfte “ruhsat bulmuş, izin almış” (ruhsat-yâfte-i gül-geşt-i
çemenzâr-ı ferâdis)
سرافراخته ser-efrâhte “baş uzatmış, uzamış” (serv-i ser-efrâhte-i bostân-ı iftihâr)
Bu bilgiler doğrultusunda doğru cevap B şıkkıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 68

زانوزده tamlamasının anlamı hangi seçenekte doğru olarak verilmiştir?

Saf bozan

Gönül aldatan

Diz çökmüş

İbret gösteren

İzin almış

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 69

ايام فرخنده اجنام tamlamasının anlamı hangi seçenekte doğru olarak verilmiştir?

Alemin koruyucusu olan padişah

Hüma kuşunun yuvası olan tac

Falı kutlu yıl

Sonu uğurlu günler

Âlem kıymetinde olan güzellik

Açıklama:

قدر خضر اسكندر İskender-i Hızr-kadr “Hızır yüceliğinde olan İskender”
اجنام فرخنده ايام eyyâm-ı ferruh-encâm “sonu uğurlu günler”
مآب سعادت باب Bâb-ı sa’âdet-me’âb “mutluluğun sığınağı olan Kapı”
عاملپناه پادشاه pâdişâh-ı âlem-penâh “âlemin koruyucusu olan Padişah”
وقار كردون پادشاه pâdişâh-ı gerdûn-vakâr “felek vakarlı Padişah”
النه مها تاج tâc-ı hümâ-lâne “Hüma kuşunun yuvası olan tâc”
هبا عامل حسن hüsn-i âlem-behâ “âlem kıymetinde olan güzellik”
اقدام هبرام خاقان Hâkan-ı Behram-ikdâm “Behram gayretli Hakan”
آرا عامل راى rây-ı âlem-ârâ “âlemi süsleyen fikir” “...çehre-i zamân nûr-ı rây-ı âlemârâyile münevver ü rûşen olup...”
قيام ابد دولت رجال ricâl-i devlet-i ebed-kıyâm “sonsuza kadar ayakta olan devletin
yöneticileri”
دلفريب زيب zîb-i dil-firîb “gönül aldatan süs” “...mâh-ı râyet-i nûr-güsteri zîb-i dilfirîb gösterüp zemîn-i memlekete âsumân ziynetin verdi.”
فال فرخنده سال sâl-i ferhunde-fâl “falı kutlu yıl”
Bu bilgiler doğrultusunda doğru cevap D şıkkıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 70

سنان خون بار tamlamasının anlamı hangi seçenekte doğru olarak verilmiştir?

Şanı yüce serdar

Ülkeler fetheden hükümdar

İzleri kutlu askerler

Rehberi zafer olan ordu

Kan yağdıran mızrak

Açıklama:

عاليشان سردار serdâr-ı âlî-şân “şanı yüce serdar”
احتشام آمسان سلطان sultân-ı âsumân-ihtişâm “felek gibi ihtişamlı sultan”
بار خون سنان sinân-ı hûn-bâr “kan yağdıran mızrak”
كشوركشا شهريار şehriyâr-ı kişver-güşâ “ülkeler fetheden hükümdar”
پريا جهان عدل adl-i cihân-pîra “cihanı bezeyen adalet” “...arsa-i devrân nûr-ı adl-i
cihân-pîrâyile tâze gülşen oldu.”
مآثر فرخنده عساكر asâkir-i ferhunde-me’âsir “izleri kutlu askerler”
مشار اجنم لشكر leşker-i encüm-şümâr “sayıları yıldızlar kadar olan ordu”
رهرب ظفر لشكر leşker-i zafer-rehber “rehberi zafer olan ordu”
Bu bilgiler doğrultusunda doğru cevap E şıkkıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 71

Bir Farsça birleşik sıfat olan "pûlâd-beden" ifadesinin günümüz Türkçesindeki karşılığı aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?

Güçlü beden

Demir bedenli

Çelik bedenli

Sert bedenli

Altın bedenli

Açıklama:

ن پوالد pûlâd-beden “çelik bedenli” anlamına gelmektedir.

Doğru Cevap: C

Soru 72

Farsça bir tamlama olan "Ref’-i livâ-i tuğyân" ifadesinin günümüz Türkçesindeki karşılığı aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?

İşlerin sonunu görmek

Ruhunu teslim etmek

Kusurlarını örtmek

İsyan bayrağını kaldırmak

Yücelik süsünü bahşetmek

Açıklama:

Ref’-i livâ-i tuğyân, Farsça yapılı isim tamlamasıdır. Türkçe etmek yardımcı fiiliyle kullanıldığında bu yardımcı fiil doğrudan ref’ masdarına bağlanır: ref’ etmek “kaldırmak”. Ref’ etmek, geçişlidir, bundan dolayı livâ-i tuğyan “isyân bayrağı” bu fiilin nesnesi olur: livâ-i tuğyânı ref’ etmek “isyan bayrağını kaldırmak”.

Doğru Cevap: D

Soru 73

Aşağıdaki Farsça birleşik kelimelerden hangisi yapısı itibariyle diğerlerinden far rklıdır?

Sitâre-sipâh

Pûlâd-beden

Hızr-kadr

Nusret-şi’âr

rÛşen-zamîr

Açıklama:

Sitâre-sipâh, Pûlâd-beden, Hızr-kadr ve Nusret-şi’âr birleşk kelimeleri, iki isminden yapılmıştır. Rûşen-zamîr birleşik kelimesi ise bir sıfat ve bir isimden yapılmıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 74

Dil-firîb ifadesinin günümüz Türkçesindeki karşılığı aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?

Alemi süsleyen

Cihanı bezeyen

Gönül aldatan

Kan döken

İbret gösteren

Açıklama:

Dil-firîb'in karşılığı gönül aldatandır.

Doğru Cevap: C

Soru 75

Aşağıdaki Farsça tamlamalardan hangisi yapısı itibariyle diğerlerinden farklıdır?

Hûn-bâr

Hayret-bahş

Behrâm-ikdâm

Zânû-zede

Cihân-pîrâ

Açıklama:

Diğerleri bir isim ile bir sıfat fiilden oluşurken Behrâm-ikdâm iki isimden oluşur.

Doğru Cevap: C

Soru 76

Farsça bir tamlama olan Hengâm-ı dil-ârâm ifadesinin günümüz Türkçesindeki karşılığı aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?

Gönle hoş gelen zaman

Kıyametin ciğer yakan günü

Nurların düştüğü yer

Allah'ın lütuflarının yardımı

Hurmanın uzun dalının gölgesi

Açıklama:

م دل هنكام hengâm-ı dil-ârâm “gönle hoş gelen zaman” ve خاطر ء پيمانه peymâne-i hâtır “gönül kadehi” tamlamalarından birincisi sıfat, ikincisi isim tamlamasıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 77

Gark-ı ab olmak ifadesinin günümüz Türkçesindeki karşılığı aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?

Vazgeçmek

Geri gelmek

Zirveye çıkmak

Zafer kazanmak

Suya batmak

Açıklama:

Gark-ı âb olmak gark-ı âb, bir isim tamlamasıdır. Olmak yardımcı fiili, anlamca tamlamanın aslî unsuru olan gark masdarına bağlıdır: gark olmak “batmak, boğulmak”. Gark olmak, geçişsizdir, bundan dolayı âb kelimesini nesne değil başka bir tamlayıcı olarak değerlendiririz. Burada yer tamlayıcısı görevindedir: âba gark olmak “suya batmak, boğulmak”.

Doğru Cevap: E

Soru 78

Aşağıdaki tamlamalardan hangisi bir sıfat ve bir isimden oluşmaktadır?

Hümâ-lâne

Âlî-himmet

Kişver-güşâ

Hayret-bahş

Ruhsât-yâfte

Açıklama:

مهت عاىل âlî-himmet “yüce himmetli”

Doğru Cevap: B

Soru 79

Aşağıdakilerden hangisi kötü huylu, kötü yaradılışlı anlamına gelmektedir?

Âlî-şân

Nîk-nâm

Bed-nihâd

Nusret-şi’âr

Hızr-kadr

Açıklama:

Bed-nihâd “kötü huylu, kötü yaratılışlı” anlamına gelmektedir.

Doğru Cevap: C

Soru 80

Aşağıdaki Farsça tamlamalardan hangisi bir isim ile bir sıfat-fiilden oluşur?

Bed-nihâd

Nusret-şi’âr

Behrâm-ikdâm

Saf-beste

Sitâre-sipâh

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Ünite 5

Soru 1

Aşağıdakilerden hangisi Arapça benzetme edatıdır?

غير

مع

ما

لا

Açıklama:

Arapçada ke- ك “gibi” benzetme bildirir. کالاول ke’l-evvel “eskisi gibi”; کذا kezâ
“bunun gibi; هکذا hâkezâ “işte bunun gibi”; کالعدم ke’l-‘adem “yok gibi”; کأن
ke’enne “sanki”; کأن لم يکن ke’en lem-yekün “hiç olmamış gibi”; کما kemâ
“olduğu gibi”; کما کان kemâ-kân “olduğu gibi, önceden olduğu gibi”; کماهو
kemâ-hüve “olduğu gibi”; کماهی kemâ-hiye “olduğu gibi”vb.

Doğru Cevap: A

Soru 2

Hangisi Arapçada “nasıl” anlamında soru edatıdır?

غير

كيف

مع

ما

Açıklama:

Arapçada كيف keyfe “nasıl” anlamında soru edatıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 3

Hangisi seçenekte Arapça istisna edatı bulunmaktadır?

كيف مايشا

غير مسلم

کما کان

ذو فنون

مع هذا

Açıklama:

A seçeneğinde كيف keyfe “nasıl”, C’de ك ke- “gibi”, D’de ذو zû “sahip, +lı, +li”, E’de مع ma’a- “ile, birlikte” anlamlarında edatlar bulunmaktadır. Oysa B seçeneğinde bulunan غيرgayr Arapça istisna edatıdır. Türkçede "+sız/+siz” ekleriyle, “...olmayan" şekilleriyle karşılarız: غير مسلمgayri müslim "Müslüman olmayan". Dolayısıyla B doğru seçenektir.

Doğru Cevap: B

Soru 4

Hangi seçenekte Arapça “birlikte, ile” edatı bulunmaktadır?

كيف مايشا

غير مسلم

کما کان

ذو فنون

مع هذا

Açıklama:

A seçeneğinde كيف “nasıl”, B’de غير istisna, C’de ك “gibi”, D’de ذو “sahip, +lı, +li” anlamlarında edatlar bulunmaktadır. Oysa E seçeneğinde bulunan مع “ile, birlikte” edatıdır: مع هذا ma'a-hâzâ "bununla birlikte", مع ذلك ma'a-zâlik "şununla birlikte, şu var ki", مع عائله ma'a-‘â’ile "aile ile birlikte, ailecek" vb.

Doğru Cevap: E

Soru 5

Hangisi “istemeyerek, zorla” anlamındadır?

مع التأسف

مع الافتخار

مع الممنونيه

مع الاسف

مع الكراهه

Açıklama:

Arapçada ma'a- " مع birlikte, ile "anlamlarındadır: مع هذا ma'a-hâzâ "bununla birlikte", مع ذلك ma'a-zâlik "şununla birlikte, şu var ki", مع عائله ma'a-‘â’ile "aile ile birlikte, ailecek", مع زيادة ma'a-ziyâdetin "fazlasıyla, bol bol", مع الافتخار ma'a'liftihâr "iftiharla, övünerek", مع الاسف ma'a'l-esef "esefle, ne yazık ki"; مع الكراهه ma'a'l-kerâhe "kerahetle, istemeyerek, zorla", مع الممنونيه ma'a'l-memnûniyye "memnuniyetle, seve seve", مع التأسف ma'a't-teessüf "teessüfle, ne yazık ki" vs. Dolayısıyla E doğru seçenektir.

Doğru Cevap: E

Soru 6

Hangisi “yok gibi” anlamındadır?

کالاول

هکذا

کالعدم

کأن

کما کان

Açıklama:

A seçeneğindeki کالاول ke’l-evvel “eskisi gibi”; B'Deki هکذا hâkezâ “işte bunun gibi”; D'deki کأن ke’enne “sanki”; D'Deki کما کان kemâ-kân “olduğu gibi, önceden olduğu gibi” anlamlarındadır. Oysa C seçeneğindeki کالعدم ke’l-‘adem “yok gibi”; anlamındadır. C seçeneği doğru cevaptır.

Doğru Cevap: C

Soru 7

Hangi kelime grubu zarf fonksiyonu yanında Hz. Muhammed için de kullanılmıştır?

الحمد الله

رحمةً للعالمين

الحکم الله

رضاءً الل

حسبةً الله

Açıklama:

Aşağıdaki Arapça kelime grupları da söz kalıpları şeklinde Osmanlı Türkçesinde zarf fonksiyonuyla kullanılmaktadır: الحمد اللهel-hamdü li’llâh “Hamd Allah içindir”; الحکم اللهelhükmü li’llâh” “Hüküm Allah’ındır (baş sağlığı için kullanılır)”; رضاءً اللهrızâen li'llâh "Allah'ın rızası için"; رحمةً للعالمينrahmeten li'l-âlemîn "Âlemlere rahmet için, Âlemlere rahmet olarak; Hz. Muhammed"; حسبةً اللهhasbeten li'llâh "Allah rızası için"; خالصاً الله hâlisan li'llâh "Allah rızası için". Görüldüğü gibi B doğru seçenektir.

Doğru Cevap: B

Soru 8

Hangi seçenekte Arapça “sahip, +lı/+li" anlamlarındaki ذو zû edatının tamlamalardaki çokluk biçimi bulunmaktadır?

ذوى الارحام

ذو فنون

ذو اربعة الاضلاع

ذوذنب

ذوالجلال

Açıklama:

Arapça “sahip, +lı/+li" anlamlarındaki ذو zû edatının tamlamalardaki çokluk şekli ذوى zevi'dir: ذوى المفاصل zevi'lmefâsıl "mafsallılar", ذوى الارحام zevi'l-erhâm "yakın akrabalar" vs. Bu biçim de yalnızca A seçeneğinde bulunmaktadır. Dolayısıyla A doğru cevaptır.

Doğru Cevap: A

Soru 9

Arap alfabesindeki ذ harfinin çevriyazıdaki karşılığı hangisidir?

Açıklama:

Arap alfabesindeki ذ harfi için çevriyazıda şu işaretler kullanılır:

Doğru Cevap: E

Soru 10

Arap alfabesindeki ض harfinin çevriyazıdaki karşılığı hangisidir?

Açıklama:

Arap alfabesindeki ض harfi için çevriyazıda şu işaretler kullanılır:

Doğru Cevap: B

Soru 11

“Lâ” edatıyla birlikte kullanılan ve “ölmez, ölümsüz” manasına gelen Arapça kelime hangisidir?

Lâ-ya‘kıl

Lâ-yefhem

Lâ-yemût

Lâ-yu‘add

Lâ-yuhsâ

Açıklama:

Bu edat, Arapça fiillerin geniş zaman şekilleriyle de kullanılır ve getirildiği fiilin olumsuzunu yapar. Bu durumlarda genellikle kalıp hâlinde, terim veya deyim gibi kullanılmaktadır: Osmanlı Türkçesinde daha çok belli kelimelerin önünde kalıp söz oluşturmak için kullanılmış gibidir: لايموت lâ-yemût "ölmez, ölümsüz". Doğru yanıt “C” şıkkıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 12

“Bölünemez, ayrılamaz” manasına gelen Arapça “lâ-yetecezzâ” kelimesinin doğru yazılışı aşağıdakilerden hangisidir?

لايعقل

لايتجزى

لايحصى

لايموت

لامكان

Açıklama:

Osmanlı Türkçesinde daha çok belli kelimelerin önünde kalıp söz oluşturmak için kullanılmış gibidir: لايتجزى lâ-yetecezzâ "bölünemez, ayrılamaz". Doğru yanıt “B” şıkkıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 13

Arapça “iki şeyin arası, ara” manasına gelen kelimenin yazılışı aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?

مادون

ماقبل

مابين

ماكان

مافوق

Açıklama:

Arapça “iki şeyin arası, ara” manasına gelen mâ-beyn kelimesinin yazılışı مابين şeklindedir. Doğru yanıt “C” şıkkıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 14

Arapça “esefle, ne yazık ki” manasına gelen tamlama hangisidir?

مععائله

معهذا

معالافتخار

معالاسف

معالكراهه

Açıklama:

Arapça “esefle, ne yazık ki” manasına gelen ma‘a'l-esef kelimesinin yazılışı مع الاسف şeklindedir. Doğru yanıt “D” şıkkıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 15

“Âlemlere rahmet için, Âlemlere rahmet olarak” manasına gelen Arapça söz kalıbının yazılışı aşağıdakilerden hangisidir?

الحکمالله

رحمةًللعالمين

رضاءً الله

حسبةًالله

خالصاً الله

Açıklama:

Aşağıdaki kelime grupları da söz kalıpları şeklinde zarf fonksiyonuyla kullanılmaktadır: رحمةً للعالمين rahmeten li'l-âlemîn "Âlemlere rahmet için, Âlemlere rahmet olarak; Hz. Muhammed";. Doğru yanıt “B” şıkkıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 16

Aşağıdakilerden hangisi “Allah rızası için” manası taşımaz?

لاجل الله

رضاءً الله

الحکم الله

خالصاًالله

حسبةً الله

Açıklama:

الحکم الله el-hükmü li’llâh” “Hüküm Allah’ındır (baş sağlığı için kullanılır)”. Doğru yanıt “C” şıkkıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 17

Aşağıdaki Arapça tamlamalardan hangisi bir dua kalıbıdır?

عليهالرحمه

علىمراتبهم

على حاله

ابلغ من التصريح

ابا عن جد

Açıklama:

عليه الرحمه aleyhi'r-rahme “Allah'ın rahmeti üzerine olsun” manasına gelmektedir. Doğru yanıt “A” şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 18

Aşağıdaki Arapça dua kalıplarından hangisi “Allah sana güç versin, seni güçlendirsin” manasında olan Eyyedeka'llâh cümlesinin doğru yazılışıdır?

ايدهم االله

ابداالله

ايده االله

اعزاالله

ايدكاالله

Açıklama:

Arapça dua kalıplarından olan “Allah sana güç versin, seni güçlendirsin” manasında olan Eyyedeka'llâh cümlesinin doğru yazılışı ايدكاالله şeklindedir. Doğru yanıt “E” şıkkıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 19

معظم kelimesinin çeviriyazılı şekli aşağıdakilerden hangisidir?

Mu‘aẓẓam

Mu‘aẓẓâm

Muaẓẓam

Mu‘ẓamm

Ma‘ẓîm

Açıklama:

معظم kelimesinin çeviriyazılı şekli “Mu‘aẓẓam” olarak yazılmalıdır. Doğru yanıt “A” şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 20

“ḳāḍī” kelimesinin Arap harfleri ile yazılışı hangisinde doğru olarak verilmiştir?

قادی

قاضی

کادی

کاضی

قاطی

Açıklama:

“ḳāḍī” kelimesinin Arap harfleri ile yazılışı “قاضی” şeklindedir. Doğru yanıt “B” şıkkıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 21

"Eben an-ceddin" ifadesinin Türkçe karşılığı aşağıdakilerden hangisidir?

Babadan babaya, babadan dedeye

Dededen babaya, babadan babaya

Babadan dedeye, dededen dedeye

Dededen babaya, babadan dedeye

Babadan babaya, dededen dedeye

Açıklama:

Arapça yazılışı "د عن ابا " olan "eben an-ceddin" ifadesinin Türkçe karşılığı, "Babadan babaya, babadan dedeye" dir. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 22

Aşağıdaki edatlardan hangisi "birlikte, ile" anlamlarına gelmektedir?

lâ- ل

mâ- ما

ma'a- مع

ke- ك

gayr غير

Açıklama:

Arapça'da ma'a- مع" birlikte, ile "anlamlarındadır. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 23

Arapça "zû ذ" edatının anlamı aşağıdakilerden hangisidir?

İçin

O şey ki

Gibi

Nasıl

Sahip

Açıklama:

zû ذو" :Sahip, +lı/+li" anlamlarındadır. Bir kısım kalıplaşmış ifadelerde ve daha çok da bilimsel terimlerde kullanılır. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 24

Aşağıda Arapça okunuşu verilen ifadelerden hangisi "günümüzde" anlamına gelmektedir?

Bi-aynihî

Bi-mennihî

Fî-yevminâ

Fî-kitâbihî

Eblağu mine't-tasrîh

Açıklama:

"Fî-yevminâ " ifadesi "günümüzde" anlamına gelmektedir. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 25

صدقنا و آمنا cümlesinin doğru okunuşu aşağıdakilerden hangisidir?

Âmena ve saddakinâ

Âmennâ ve saddaknâ

Âminnâ ve sadaknâ

Âminnâ ve saddaknâ

Âmennâ ve saddiknâ

Açıklama:

صدقنا و آمنا cümlesinin doğru okunuşu "Âmennâ ve saddaknâ "dır. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 26

عنها االله رضى cümlesinin Türkçe karşılığı aşağıdakilerden hangisidir?

"Allah ondan ( o kadın kişiden) razı olsun."

"Allah onlardan ( o erkeklerden) razı olsun."

"Allah ondan (o erkek kişiden) razı olsun."

"Allah onlardan ( o kadınlardan) razı olsun."

"Allah onlardan ( o çocuklardan) razı olsun."

Açıklama:

عنها االله رضى cümlesinin Türkçe karşılığı "Allah ondan ( o kadın kişiden) razı olsun."dur. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 27

Aşağıdaki cümlelerden hangisi "Allah sırrını kutsasın" anlamına gelmektedir?

الله جزاك

الله الحمد

باالله العياذ

سره قدس

سره االله قدس

Açıklama:

سره االله قدس cümlesi "Allah sırrını kutsasın" anlamına gelmektedir. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 28

Aşağıdakilerden hangisi و harfinin transkripsiyon alfabesindeki karşılıklarından biri değildir?

Açıklama:

Sayfa 83'teki tabloya baktığımızda görüyoruz ki, "y" harfi و harfinin transkripsiyon alfabesindeki karşılıklarından biri değildir. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 29

ب harfinin transkripsiyon alfabesindeki karşılığı aşağıdakilerden hangisidir?

b,c

c,d

b,p

p,d

d,b

Açıklama:

ب harfinin transkripsiyon alfabesindeki karşılığı b ve p harfleridir. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 30

"Zâtü'l-cenb" tamlamasının Türkçe karşılığı aşağıdakilerden hangisidir?

Eklem iltihabı

Baştan bacaklılar

Eklem bacaklılar

Akciğer zarı iltihabı

Kulak zarı iltihabı

Açıklama:

"Zâtü'l-cenb" tamlamasının Türkçe karşılığı "akciğer zarı iltihabı"dır. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 31

Yukarıda verilen sözcükte hangi edat bulunmaktadır?

lâ-

mâ-

zû

li-

gayr

Açıklama:

zü'l-celâl "celâl sahibi" anlamına gelmekte olup zû edatını içermektedir. Doğru yanıt C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 32

Yukarıda verilen sözcükte hangi edat bulunmaktadır?

ma'a-

ke-

li-

lâ-

zû

Açıklama:

(lâ-yefhem "anlayışsız") lâ- edatını içermektedir. Doğru yanıt D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 33

Aşağıdaki sözcüklerden hangisinde gayr edatı bulunmaktadır?

Açıklama:

gayri kābil "mümkün olmayan, imkânsız". Doğru yanıt A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 34

"gibi" anlamındadır ve benzetme bildirir.
Yukarıda anlatılan edat hangisidir?

zû

ke-

lâ-

li-

ma-

Açıklama:

ke- "gibi" anlamındadır ve benzetme bildirir. Doğru yanıt B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 35

İfadesinin karşılığı aşağıdakilerden hangisidir?

bi-aynihâ "ayniyle, olduğu gibi"

alâ-hâlihî "kendi hâlinde, bulunduğu durumda"

fî-zamâninâ hâzâ "bu zamanımızda"

alâ-merâtibihim "mertebelerine göre"

eben an-ceddin "babadan babaya, babadan dedeye"

Açıklama:

eben an-ceddin "babadan babaya, babadan dedeye" anlamına gelmektedir. Doğru yanıt E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 36

Aşağıdakilerden hangisi dua/beddua cümlesidir?

Açıklama:

Dâmet ma'âlîhim "şerefleri sürekli olsun" anlamında olup dua cümlesidir. Doğru yanıt A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 37

ifadesinin karşılığı aşağıdakilerden hangisidir?

Allah onların hepsine rahmet etsin

Allah'a hamdolsun

sırrı kutsansın

faziletleri sürekli olsun

Ona selam olsun

Açıklama:

Kuddise sırruhu "sırrı kutsansın" anlamına gelmektedir. Doğru yanıt C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 38

harfinin karşılığı aşağıdakilerden hangisidir?

Açıklama:

harfinin transkripsiyon alfabesine göre karşılığı j'dir. Doğru yanıt D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 39

Osmanlı Türkçesi dönemi metinlerini yeni harflere aktarırken (transkribe ederken) dikkat etmemiz gereken bazı hususlar vardır. Aşağıdakilerden hangisi/hangileri bu hususlara dair doğru bilgi içerir?
I. Türkçe kelimelerde ünlüleri gösteren harfler, uzun ünlü gibi gösterilmez.
II. Ayın ve hemze harfleri birer ünsüzdür. Bunları kendilerine özgü kesme işaretleriyle gösterir; bunlardan sonraki ünlüyü de kelimenin Türkçede okunuşuna göre seçeriz.
III.

harfi taşı yan kelimelerdeki bu harf Türkçede kimi kelimelerde /z/, kimi kelimelerde /d/ olarak telaffuz edilmektedir.

Yalnız I

Yalnız II

Yalnız III

I ve III

I, II ve III

Açıklama:

Verilen tüm maddelerdeki bilgiler doğrudur. Doğru yanıt E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 40

ifadesinin karşılığı aşağıdakilerden hangisidir?

katil

'ömr

'izzet

magrib

mübarek

Açıklama:

ifadesi 'ömr anlamına gelmektedir. Doğru yanıt B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 41

Aşağıdakilerden hangisi birlikte,ile anlamlarında kullanılan edatlardan biridir?

مع

ما

ذو

Açıklama:

ma’a- مع” birlikte, ile “anlamlarındadır. Doğru yanıt A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 42

Aşağıdakilerden hangisinde verilen kelimelerin Türkçe karşılıklarından biri yanlıştır?

ماقبل "önceki"

ماحصل "geçmiş zaman"

مابني "ara"

کاالول "eskisi gibi"

کأن "sanki"

Açıklama:

مافوق mâ-fevk “üstte olan, üstteki”; مادون mâ-dûn “altta olan, alttaki”; ماقبل mâ-kabl “ön, önceki”; مابعد maba’d “son, sonraki”; ماحصل mâ-hasal “hâsıl olan, meydana gelen şey, netice”; مابني mâbeyn “iki şeyin arası, ara”; ماكان mâ-kâne “eskiden olduğu gibi”; مامضى mâ-mezâ “geçen şey, geçmiş zaman”; اهلل ماخلق mâ-halaka’llâh “Allah’ın yarattığı her şey”ل ke’l-evvel “eskisi gibi”; کذا kezâ “bunun gibi;
هکذا hâkezâ “işte bunun gibi”; کالعدم ke’l-‘adem “yok gibi”; کأن ke’enne “sanki” Doğru yanıt B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 43

Aşağıdaki kelimelerden hangisinde kullanılan edatlardan biri yanlış olarak verilmiştir?

ماقبل "o şey ki"

کالعدم "gibi"

كيفمااتفق "istisna edatı"

ذوفنون "sahip, +lı/+li"

رمحة للعاملن “için"

Açıklama:

mâ- ما” O şey ki”.
ke- ك” gibi”
keyfe كيف” nasıl”
zû ذو” :Sahip, +lı/+li”
li- ل” için” Doğru yanıt C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 44

Aşağıdaki kalıplaşmış ifadelerden hangisinin Türkçe karşılığı doğru olarak verilmiştir?

ابا عنجد "son derece açık"

ابلغ من التصريح "babadan babaya"

بعينها "Allah'ın lütfuyla"

سبحانه "Onu tenzih ederim"

على مراتبهم "olduğu gibi"

Açıklama:

ابا عن جد eben an-ceddin “babadan babaya, babadan dedeye”
ابلغ من التصريح eblağu mine’t-tasrîh “son derece açık”
بعينها bi-aynihî “ayniyle, olduğu gibi”
سبحانه subhânehû “Onu tenzîh ederim”
على مراتبهم alâ-merâtibihim “mertebelerine göre” Doğru yanıt D seçeneğidir

Doğru Cevap: D

Soru 45

"Bu zamanımızda" kalıplaşmış ifadenin karşılığı aşağıdaki seçeneklerden hangisinde verilmiştir?

تعاى

على حاله

ىف كتابه

ىف يومنا

ىف زماننا هذا

Açıklama:

ىف زماننا هذا fî-zamâninâ hâzâ “bu zamanımızda” Doğru yanıt E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 46

"Kendi halinde" kalıplaşmış ifadesinin karşılığı aşağıdakilerden hangisidir?

مراتبهم على

ه عليه

سبحانه

تعاى

على حاله

Açıklama:

على حاله alâ-hâlihî “kendi hâlinde, bulunduğu durumda” Doğru yanıt E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 47

آمنا و صدقنا verilen dua cümlesinin Türkçe karşılığı aşağıdakilerden hangisidir?

Doğrusunu Allah bilir

Sırrı kutsansın

Allah mübârek etsin

İnandık ve tasdik ettik

Şerefleri sürekli olsun

Açıklama:

آمنا و صدقنا Âmennâ ve saddaknâ “İnandık ve tasdik ettik” Doğru yanıt D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 48

"Allah sana güç versin, seni güçlendirsin" dua cümlesinin yazılışı aşağıdakilerden hangisidir?

ايده الله

ايدهم الله

ايدكاالله

جزاك الله

احلمد الله

Açıklama:

ايدكاالله Eyyedeka’llâh “Allah sana güç versin, seni güçlendirsin” Doğru yanıt C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 49

رضى الله عنه dua cümlesinin Türkçe karşılığı aşağıdaki seçeneklerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?

Allah ondan ( o kadın kişiden) razı olsun.

Allah ondan (o erkek kişiden) razı olsun.

Allah onlardan ( o erkeklerden) razı olsun.

Allah (senin) mükâfatını versin.

Allah (onun) mükâfâtını versin.

Açıklama:

رضى الله عنه Radıyallâhu anhu “Allah ondan (o erkek kişiden) razı olsun.”

Doğru Cevap: B

Soru 50

Aşağıdaki seçeneklerden hangisinde 'ömr kelimesinin transkripsiyon karşılığı doğru olarak verilmiştir?

عمر

معظم

ثواب

قاضى

مغرب

Açıklama:

عمر:'ömr

Doğru Cevap: A

Soru 51

Osmanlı Türkçesinde kullanılan "o şey ki" anlamına gelen Arapça edat aşağıdakilerden hangisidir?

lâ-

mâ-

ma'a-

ke-

li-

Açıklama:

mâ- Arapça edatı mâ-fevk(üstte olan), mâ-kabl(ön, önceki) gibi kelimelerde görülür. "O şey ki" anlamına gelir.
"O şey ki" anlamına gelen Arapça edat "mâ-"dır.

Doğru Cevap: B

Soru 52

Aşağıdaki kelimelerden hangisinin anlamı yanlış verilmiştir?

lâ-yemût: ölümsüz

mâ-dûn: alttaki

mâ-bihi'l-iftihâr: övünmeye vesile olan

mâ-beyn: sonraki

lâ-yefhem: anlayışsız

Açıklama:

Arapça edatlardan bazıları Osmanlı Türkçesinde de kullanılmıştır. Bu edatların kalıplaşmış bir şekilde kullanımını öğrendikten sonra anlamlarını tespit etmek oldukça kolay olacaktır.
mâ-beyn kelimesinin anlamı iki şeyin arası, ara şeklindedir.

Doğru Cevap: D

Soru 53

"keyfe-mâ-yeşâ" kelimesinin anlamı aşağıdakilerden hangisidir?

nasıl isterse öyle

kurallara uygun şekilde

keyifsizce

keyfini bozacak şekilde

ahlak dışı

Açıklama:

Keyfe-mâ-yeşâ kelimesi gibi keyfe-mattefak kelimesi de aynı Arapça edatla kurulmuştur. Keyfe-mattefakın anlamı nasıl rast gelirse şeklindedir.
keyfe-mâ-yeşâ kelimesinin anlamı nasıl isterse öyle, istediği gibi şeklindedir.

Doğru Cevap: A

Soru 54

I. El-hamdülillâh II. Rızâen lillâh III. Rahmeten li'l-âlemîn IV. El-hükmü li'llâh Aşağıdaki seçeneklerden hangisinde yer alan ifade yukarıdaki Arapça kalıp ifadelerden birinin anlamı değildir?

Âlemlere rahmet için

Hüküm Allah'ındır.

Hamd Allah içindir.

Dünya döndükçe

Allah'ın rızası için

Açıklama:

Bazı Arapça kelime grupları söz kalıpları şeklinde zarf fonksiyonuyla kullanılmaktadır. Bu kalıp ifadelerin anlamlarını doğru bir şekilde bilmek metni anlamayı kolaylaştırır.
Dünya döndükçe anlamına sahip Arapça bir kalıp ifade verilmemiştir.

Doğru Cevap: D

Soru 55

Aşağıdaki kelimelerden hangisinde yer alan Arapça edat "sahip, +lı/+li" anlamlarını vermektedir?

hâkezâ

ma'a'l-esef

ke'l-evvel

lâ-edrî

zi'l-yed

Açıklama:

zû ذو” :Sahip, +lı/+li” anlamlarındadır. Bir kısım kalıplaşmış ifadelerde ve daha çok da bilimsel terimlerde kullanılır:
ى zî, zû edatının harf-i cerli şeklidir: zî-kıymet “kıymetli”, zî-hayât “canlı” gibi.
zû edatı Arapça sahip, +lı/li anlamlarına gelir. E seçeneğindeki kelime "el sahibi; bir mali elinde tutan kimse" anlamlarına gelir.

Doğru Cevap: E

Soru 56

Arapça " على مراتبهم"alâ-merâtibihim kalıp ifadesinin anlamı aşağıdakilerden hangisidir?

günümüzde

Allah'ın lütfuyla

mertebelerine göre

kendi hâlinde

bu zamanımızda

Açıklama:

Arapça fiillerin çekimli şekilleri Türkçede kullanılmamış olmakla birlikte dua cümleleri, Kur’an-ı Kerim ve hadislerden alıntılar, atasözü ve vecizeler ve kimi kalıplaşmış kelime grupları yer yer kullanılmıştır. Kısa cümlecikler hâlindeki dualar, beddualar vs. çoğu zaman cümle dışı unsur gibi dururken bazen ismin bir sıfatı gibi değerlendirilip üzerine Türkçe ek ilâve edilmiştir.
Bahsi geçen Arapça kalıp cümlenin anlamı mertebelerine göredir.

Doğru Cevap: C

Soru 57

"Ona selam olsun" anlamına gelen Arapça kalıplaşmış cümle aşağıdakilerden hangisidir?

عليه الرحمه

عليه السلام

على حاله

الى غير النهايه

ابد الله

Açıklama:

Cümleciğin içindeki selâm kelimesinden yola çıkarak doğru anlam bulunabilir.
Ona selam olsun anlamına gelen Arapça kalıplaşmış cümle عليه السلام'dır.

Doğru Cevap: B

Soru 58

جزاك الله dua cümlesinin anlamı aşağıdakilerden hangisidir?

Allah senin mükâfatını versin

Allah onun mükâfatını versin

Allah bizim mükâfatımızı versin

Allah onun cezasını versin

Allah sana güç versin.

Açıklama:

Dua cümlesindeki kef harfi senin anlamını verir. Ceza kelimesi karşılık anlamına gelir. Günümüzde bu kelime olumsuz bir anlama sahip olsa da aslında karşılık anlamındadır.
Cezâka'llâh dua cümlesinin anlamı "Allah senin mükâfatını versin" şeklindedir.

Doğru Cevap: A

Soru 59

معظم kelimesinin çeviriyazı(transkripsiyon) işaretleriyle yazımı aşağıdakilerin hangisinde doğru olarak verilmiştir?

manẓūm

muʿaẓẓam

muʿażżam

muʿaz̮z̮am

muʾaẓẓim

Açıklama:

Zı harfinin transkripsiyon işareti z'nin altında tek nokta şeklindedir. Kelimenin okunuşu da muazzam'dır.
معظم kelimesinin çeviriyazı işaretleriyle yazımı muʿaẓẓam şeklindedir.

Doğru Cevap: B

Soru 60

ṣavāb şeklinde transkripsiyon harfleriyle yazılan kelimenin Arap harfli yazımı aşağıdakilerden hangisidir?

ثواب

سواب

صواب

طواب

صوان

Açıklama:

S'nin altındaki nokta harfin sad olduğunu gösterir. Uzun â harfi de bir uzatma olduğuna işaret eder.
Kelimenin doğru yazımı صواب şeklindedir. S'nin altındaki nokta harfin sad olduğunu gösterir.

Doğru Cevap: C

Osmanlı Türkçesi Grameri II - Tüm Sorular

Ünite 1

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

ﺑﺪ

شهر

چشم

کوه

زیرک

"هزار چهارصد و پنجاه و سه"

Seçenekler

".هفتۀ هفتمين بيز قونوشاجاغيز"

Seçenekler

Cümlede هفتۀ هفتمين( Hafta-yı heftümîn-Yedinci hafta) şeklinde Farsça sıra sayısı vardır. Doğru cevap A'dır.

Cümlede هفتۀ هفتمين( Hafta-yı heftümîn-Yedinci hafta) şeklinde Farsça sıra sayısı vardır. Doğru cevap A'dır.

".تركيستانده اتشكده جماعتى كوهسار يرلرده ياشار و شمعدان ياپارق كچينيرلردي"

Seçenekler

Seçenekler

ستمکار

دولکر

حيله کار

کناهکار

ساخته کار

Seçenekler

نامتناهی

نامرد

نافذ

نابکار

ناچار

"تابشام"

Seçenekler

Seçenekler

ﭘﺮﺟﻮر

ﭘﺮﻓﺴﻮن

ﭘﺮﻣﻼل

ﭘﺮﺻﻔﺎ

پرکين

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

نخست nuhust

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler