Ünite 1

Soru 1

Aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

İsm-i fâ’il, ism-i mef ’ûl, sıfat-ı müşebbehe, mübâlağa-i fâ’il, ism-i tafdîl, ism-i mensûb cinsinden kelimeler sıfattırlar.

İsm-i fail grubuna giren bütün kelimeler, masdarlar, ism-i mekân, ism-i zaman, ism-i âlet, ism-i tasgir cinsinden kelimeler isimdirler.

Edat ve harf-i cerler hariç bu kelimeleri dilbilgisel görevlerine göre isim ve zarf olarak da sınıflandırmak mümkündür.

Asıl isimler (ism-i müştak) grubuna giren kelimeler özel isimler, cins isimleri ve sayı isimleridir.

Fiilden türemiş isimler (ism-i camid) ise masdar isimleri, ism‑i fâ'il, ism-i vb. olarak gruplara ayrılır.

Açıklama:

Asıl isimler (ism-i câmid) grubuna giren kelimeler özel isimler, cins isimleri ve sayı isimleridir.
Fiilden türemiş isimler (ism-i müştak) ise masdar isimleri, ism‑i fâ'il, ism-i
mef'ûl, sıfat-ı müşebbehe, mübâlağa-i fâ'il, ism-i tafdîl, ism-i mekân, ism-i zamân,
ism-i âlet, ism-i tasgîr, ism-i mensûb olarak gruplara ayrılır.
Edat ve harf-i cerler hariç bu kelimeleri dilbilgisel görevlerine göre isim ve sıfat
olarak da sınıflandırmak mümkündür:
İsm-i câmid grubuna giren bütün kelimeler, masdarlar, ism-i mekân, ism-i zaman, ism-i âlet, ism-i tasgir cinsinden kelimeler isimdirler.
İsm-i fâ’il, ism-i mef ’ûl, sıfat-ı müşebbehe, mübâlağa-i fâ’il, ism-i tafdîl, ism-i
mensûb cinsinden kelimeler ise sıfattırlar

Doğru Cevap: A

Soru 2

Aşağıda "zaid harfler" ile alakalı olarak verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

Hemze sadece kelime başında zâid olur.

Sin ist-, müst- ses grubuyla başlayan kelimelerde zâid olur.

Vav harfi genellikle kelime içinde uzun u sesini karşıladığında zâid olur.

Elif kelime başında, ortasında ve sonunda zâid olur.

Ye harfi kelime içinde uzun i sesini karşıladığında zâid olur.

Açıklama:

2. Elif ( ا ( kelime içinde uzun a (â) sesini karşılamak için kullanılır: ماهر mâhir,
muhâbir خمابر
3. Te (ت (kelime başında, ortasında ve sonunda zâid olarak bulunabilir: تشکيل
teşkîl, انتظار intizâr, شکايت şikâyet

Doğru Cevap: D

Soru 3

Aşağıdakilerden hangisi "fu'l" veznindedir?

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 4

Aşağıda "Aksam-ı Seb'a" ile ilgili olarak verilen ifadelerden hangisi doğrudur?

Arapçada kelimeler, aslî harflerinin niteliklerine göre üç gruba ayrılır.

Elif, Te ve Nun harfleri, içinde bulundukları kelimelerde çeşitli değişikliklere uğrayan
harfler olup bunlara illet harfleri denir.

Söz konusu illet harfleri, kelime yapımı sürecinde başka harflere dönüşür veya düşer.

Meselâ "vezn" kelimesinde illet harflerinden nun vardır.

Bu kökten yeni bir kelime üretildiğinde nun değişir ve nun'un Elif'e dönüşmesiyle mîzân
şeklini alır.

Açıklama:

Arapçada kelimeler, aslî harflerinin niteliklerine göre iki gruba ayrılır: a) sahih b) mu'tell
ى و ا harfleri, içinde bulundukları kelimelerde çeşitli değişikliklere uğrayan harfler olup bunlara illet arfleri denir. Aslî harflerin içinde bu harflerden biri veya ikisi bulunursa böyle kelimelere de mu'tell kelimeler denir.
Söz konusu illet harfleri, kelime yapımı sürecinde başka harflere dönüşür veya düşer.
Meselâ vezn kelimesinde illet harflerinden vav vardır.
Bu kökten yeni bir kelime üretildiğinde vav değişir: mivzân موزان olması gereken kelime vav'ın ye'ye dönüşmesiyle mîzân
ميزان şeklini alır

Doğru Cevap: C

Soru 5

Aşağıdaki kelimelerden hangisi Aksam-ı Seb'a'nın mehmuz kısmına örnektir?

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 6

Aşağıdaki kelimelerden hangisi Aksam-ı Seb'a'nın ecvef kısmına örnektir?

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 7

Aşağıda verilen bilgilerden hangileri doğrudur?
i. Üç aslî harften oluşan köklere sülâsî, dört aslî harften oluşanlara rubâî, beş aslî harften oluşanlara humâsî denilir.
ii. İsm-i fa'il, masdarda hareket, oluş ve kılış bildiren isimlerdir. Arapçada masdarlar mücerred, mimli, mezîdünfih ve mec’ûl olmak üzere dört gruba ayrılır.
iii. İsm-i mef'ûl, fiilde belirtilen hareket, oluş ve kılışa maruz kalanı, etkileneni ifade eden kelime türlerine verilen isimdir.
iv. İsm-i tasgir, sıfatlarda derece açısından daha üstünlüğü gösteren bir kelime kategorisidir.
v.İsm-i mekân, fiilde belirtilen hareket, kılış veya oluşun gerçekleştiği yeri ifade eden kelime kategorilerine verilen isimdir.
vi. İsm-i mensûb, esas olarak fiilde belirtilen hareket, oluş veya kılışın özne tarafından çok fazla, aşırı derecede yapıldığını ifade eder.

ii, iv, vi

i, iii, v

i, ii, iii

iv, v, vi

i, ii, v, vi

Açıklama:

Masdar, hareket, oluş ve kılış bildiren isimlerdir. Arapçada masdarlar mücer‑red, mimli, mezîdünfih ve mec’ûl olmak üzere dört gruba ayrılır.
İsm-i fâ'il, fiilde belirtilen hareketi, oluş veya kılışı yapanı ifade eden kelimetürlerine verilen isimdir. Türkçede yazıcı, kırıcı, yazan, kıran, yazar, çizer gibi kelimelerin ifade ettiği anlamlar ism-i fâ'il kategorisini oluşturur.
İsm-i mef'ûl, fiilde belirtilen hareket, oluş ve kılışa maruz kalanı, etkileneni ifadeeden kelime türlerine verilen isimdir. Türkçede kırılmış, kırık, kırgın, bozuk, bozulmuş gibi kelimelerin ifade ettiği anlamlar ism-i mef'ûl kategorisini oluşturur.
İsm-i tafdîl, sıfatlarda derece açısından daha üstünlüğü gösteren bir kelime kategorisidir. Türkçede bu anlamı üreten özel bir ek yoktur. Bunu sıfatın önüne daha, en gibi sıfatlar getirerek üretiriz: daha güzel, en büyük, en yüksek vs. gibi.
İsm-i tasgîr, isimlerde küçültme kategorisidir. Türkçedeki +cık/+cik,+cığaz/+ciğez ekleriyle yapılan kuzucuk, kızcığaz, lokmacık gibi kelimeler de ism-i
tasgîr kategorisinin örnekleri olarak düşünülebilir.
İsm-i mekân, fiilde belirtilen hareket, kılış veya oluşun gerçekleştiği yeri ifadeeden kelime kategorilerine verilen isimdir.Türkçede çoğu zaman bunu işlek birek olan +lık/+lik ile kurarız. Kimi zaman de yer kelimesinden faydalanırız. Meselâ
derslik, kömürlük, çalışma yeri, toplantı yeri vs.
Mübâlağa-i fâ'il, esas olarak fiilde belirtilen hareket, oluş veya kılışın özne tarafından çok fazla, aşırı derecede yapıldığını ifade eder. Bunu Türkçede çok yapan, çok konuşan, çok gülen gibi sıfat-fiil gruplarıyla yapabildiğimiz gibi kırılgan, pişegen örneklerinde olduğu gibi -gan/-gen ekleriyle de yapabiliriz.
İsm-i mensûb, nisbet ifade eden kelime kategorisidir. Bu kategori, kelime sonuna nispet eki getirmek suretiyle yapılır. Bu kategoriyi Türkçede değişik eklerleyaparız: İstanbullu, demirden, mektupçu vs.

Doğru Cevap: B

Soru 8

Aşağıdaki kelimelerden hangisi fu'lul veznindedir?

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 9

Aşağıdakilerden hangisi "Mekke ve Medine" anlamına gelen tesniye yapıdaki kelimedir?

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 10

Aşağıdakilerden hangisi isim-sıfat ayrımı bakımından diğerlerinden farklıdır?

İsm-i tasgîr

İsm-i tafdîl

İsm-i mensûb

İsm-i mef'ûl

İsm-i fâ'il

Açıklama:

İsm-i câmid grubuna giren bütün kelimeler, masdarlar, ism-i mekân, ism-i zaman, ism-i âlet, ism-i tasgir cinsinden kelimeler isimdirler. İsm-i fâ’il, ism-i mef ’ûl, sıfat-ı müşebbehe, mübâlağa-i fâ’il, ism-i tafdîl, ism-i mensûb cinsinden kelimeler ise sıfattırlar.
Bu bilgi doğrultusunda farklı ve doğru cevap olanın A şıkkı olduğu anlaşılacaktır.

Doğru Cevap: A

Soru 11

"İki harfli edatlar ve birkaç kelime dışında Arapçada bir kelime kökü en az üç harften oluşur. Bunlara aslî harfler denilir. Yeni kelime yapılırken bu aslî harflerin başına, ortasına veya sonuna bir veya daha fazla harf ilâve edilir. Bu ilâve harflere ... denilir."
Yukarıda boş bırakılan yere gelmesi gereken sözcük aşağıdakilerden hangisidir?

Müştak

Zâid

Câmid

Tasgîr

Tafdîl

Açıklama:

İki harfli edatlar ve birkaç kelime dışında Arapçada bir kelime kökü en az üç harften oluşur. Bunlara aslî harfler denilir. Yeni kelime yapılırken bu aslî harflerin başına, ortasına veya sonuna bir veya daha fazla harf ilâve edilir. Bu ilâve harflere zâid harfler (=ekleme harfler) denilir.
Bu bilgiler ışığında doğru cevap B şıkkıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 12

Aşağıdaki seçeneklerde yer alan harf gruplarından hangisi tamamen zâid harflerden oluşmaktadır?

ا - ن - ش

و - ى - ف

ت - س - م

ر - ظ - ت

ک - م - ٥

Açıklama:

Kelime yapımı belli kalıplara göre olduğu için, bu zâid harflerin hangi harfler olabileceği bellidir. Aşağıdaki harfler, kelimenin kalıbına göre zâid harflerden olabilir:
أ (hemze) ,ا, ت, س, م, ن, و, ٥, ى
Bu bilgi doğrultusunda doğru cevap C şıkkıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 13

Zâid harflerin nerelerde kullanıldığına dair aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?

Te ( ت ) kelime başında, ortasında ve sonunda zâid olarak bulunabilir.

Elif ( ا ) kelime içinde uzun a (â) sesini karşılayınca zâid olur.

Hemze ( أ ) sadece kelime başında zâid olur.

Mim ( م ) harfi kelime başında, ortasında ve sonunda zâid olarak bulunabilir.

Sin ( س ) ist-, müst- ses grubuyla başlayan kelimelerde zâid harf olur.

Açıklama:

Mim ( م ) harfi sadece kelime başında zâid harf olur: معلوم ma'lûm, حمکمه
mahkeme vb.
Bu bilgi doğrultusunda doğru cevap D şıkkıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 14

Zâid harflerin nerelerde kullanıldığına dair aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?

Nun ( ن ) harfi in-, mün- ses gruplarıyla başlayan kelimelerde başta, -ân ile
biten kelimelerde ise sonda zâid olur.

Vav ( و ) harfi genellikle kelime içinde uzun u (û) sesini karşıladığında zâid
olur.

He ( ٥ ) harfi kelime sonunda Arapçadaki kapalı te harfi yerine kullanıldığında zâid olur.

Ye ( ى ) harfi kelime içinde uzun i (î) sesini karşıladığında zâid olur.

Te ( ت ) harfi sadece kelime başında zâid olur.

Açıklama:

Te ( ت ) kelime başında, ortasında ve sonunda zâid olarak bulunabilir.
Bu bilgi doğrultusunda doğru cevap E şıkkıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 15

"Aslî harflerinden biri elif, vav, ye, hemze olmayan veya içinde aynı cinsten iki harf bulunmayan kelimelere ... denir."
Yukarıdaki cümlede yer alan boşluğa aşağıdakilerden hangisi gelirse anlamlı bir bütün oluşturur?

Sâlim

Mehmûz

Muzâ'af

Nâkıs

Lefîf

Açıklama:

Aslî harflerinden biri elif, vav, ye, hemze olmayan veya içinde aynı cinsten iki harf bulunmayan kelimelere sâlim denir.
Buna göre doğru cevap A şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 16

"Aslî harflerinden biri hemze olan kelimelere ... denir. Hemze birinci, ikinci veya üçüncü aslî harf olabilir."
Yukarıdaki cümlede yer alan boşluğa aşağıdakilerden hangisi gelirse anlamlı bir bütün oluşturur?

Sâlim

Mehmûz

Ecvef

Misâl

Nâkıs

Açıklama:

Aslî harflerinden biri hemze olan kelimelere mehmûz denir. Hemze birinci, ikinci veya üçüncü aslî harf olabilir.
Buna göre doğru cevap B şıkkıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 17

Aşağıdakilerden hangisi mu'tell kelimelerin kısımlarından biri değildir?

Misâl

Ecvef

Muzâ'af

Nâkıs

Lefif

Açıklama:

Sahih kelimeler üç kısımdır: sâlim, mehmûz, muzâ'af.
Mu’tell kelimeler dört kısımdır: misâl, ecvef, nâkıs, lefîf.
Buna göre doğru cevap C şıkkıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 18

Aşağıdaki çoğul sözcüklerden hangisi yapısı bakımından diğerlerinden farklıdır?

Kütüb

Düvel

Cibâl

Teslîmât

Fukarâ

Açıklama:

A, B, C ve E şıklarındaki çoğul sözcükler mükesser çokluklarıdr. D şıkkındaki ise sâlim çokluktur. Bu nedenle de diğerlerinden farklıdır. Doğru cevap D şıkkıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 19

Aşağıdaki çoğul sözcüklerden hangisi vezni bakımından diğerlerinden farklıdır?

Umûr

Mülûk

Fünûn

Ukûl

Kütüb

Açıklama:

A, B, C ve D şıkları Fu'ûl vezninde çekimlenmiş çoğul sözcükler iken, E şıkkındaki sözcük Fu'ul vezninde çekimlenerek çoğul yapılmıştır. Bu nedenle diğerlerinden farklıdır. Doğru cevap E şıkkıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 20

Aşağıdakilerden hangisi sıfat sınıfından sayılır?

ism-i mef ’ûl

ism-i mekân

ism-i zamân

ism-i tasgîr

masdar

Açıklama:

ism-i mef'ûl

Doğru Cevap: A

Soru 21

Aşağıdakilerden hangisi ekleme harflerden biri olamaz?

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 22

Aşağıdaki kelimelerden hangisinin anlamı "oturanlar"dır?

sâkin

sükkân

müsekkin

miskîn

sükûnet

Açıklama:

sükkân=oturanlar

Doğru Cevap: B

Soru 23

Aşağıdakilerden hangisi "کفران" kelimesinin kök harfleridir?

فرا

ران

کرا

کفر

کان

Açıklama:

کفر

Doğru Cevap: D

Soru 24

Aşağıdakilerden hangisi sâlim bir kelime değildir?

حکم

ضرب

أكل

لطف

حلم

Açıklama:

أكل, mehmuz bir kelimedir.

Doğru Cevap: C

Soru 25

Aşağıdakilerden hangisi "lefîf" bir kelimedir?

وفا

عفو

يسر

قرار

هيئت

Açıklama:

Aslî harflerinden herhangi ikisi illet harfi olan kelimelere lefîf denir: وفا

Doğru Cevap: A

Soru 26

Aşağıdakilerden hangisi tesniye yapısında bir kelimedir?

zâviyetân

kusûr

mü’minîn

me’mûrûn

ma'lûmât

Açıklama:

zâviyetân: iki açı

Doğru Cevap: A

Soru 27

Aşağıdakilerden hangisi müennes sâlim bir çokluktur?

kütüb

muallimât

hâzirûn

kāri'în

ekdâr

Açıklama:

Tekili dişil olan kelimelerin çoğulu da bu ekle yapılır:
معلمه muallime “hanım öğretmen” - معلمات muallimât “hanım öğretmenler”

Doğru Cevap: B

Soru 28

Aşağıdakilerden hangisi "sebepler" anlamına gelen cem’-i mükesser bir kelimedir?

اسباب esbâb

علومulûm

رسل rusül

امم ümem

حكم hikem

Açıklama:

اسباب esbâb :sebepler

Doğru Cevap: A

Soru 29

Aşağıdakilerden hangisi تواريخ tevârîh kelimesinin kalıbıdır?

Fevâ'il

Fevâ'îl

Fe'â’il

Efâ'il

Mefâ'il

Açıklama:

Fevâ'îl

Doğru Cevap: B

Soru 30

Aşağıdakilerden hangisi ism-i câmid grubuna giren isimlerdendir?

İsm-i fâ'il

Sıfat-ı müşebbehe

İsm-i tafdîl

Cins isimler

İsm-i âlet

Açıklama:

Asıl isimler (ism-i câmid) grubuna giren kelimeler özel isimler, cins isimleri
ve sayı isimleridir. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 31

Aşağıdaki harflerden hangisi yalnızca kelimenin başında zâid olur?

و

أ

ت

٥ ى

Açıklama:

Hemze ( أ ( sadece kelime başında zâid olur. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 32

Aşağıdaki kelimelerden hangisinde mim(م) ve vav(و) birlikte zâid olmuştur?

مظلوم

حمکمه

منکسر

مستقبل

عدوه

Açıklama:

مظلوم-zulme uğrayan anlamında olup, z-l-m kökünden mim ve ve vav ekleriyle türemiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 33

Aşağıdaki kelimelerden hangisi fu'ûl(فعول) vezniyle yazılmıştır?

صلح

دخول

ذوق

شرف

جواب

Açıklama:

دخول- girmek dahil olmak anlamlarında olup, d-h-l kökünden vav zâidiyle fu'ûl vezniyle yazılmıştır. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 34

Küfrân kelimesinin vezni aşağıdakilerden hangisidir?

Fi’l

Fa’îl

Fu'lân

Fi’âl

Fu’l

Açıklama:

fu'lân-فعالن → küfrânُ كْفران şeklindedir. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 35

Kâbe ve Mescid-i aksa kasdıyla tesniye olmuş keime aşağıdakilerden hangisidir?

Leyleteyn

Devleteyn

Memleketeyn

Harameyn

Kıbleteyn

Açıklama:

Kâbe ve Mescid-i aksa Müslümanların kıblesidir. İlk olarak Mescid-i aksa son olarak ve halen Kâbe kıble olmuştur. Dolayısıyla "Kıbleteyn" tesniyesiyle kasdedilen Kâbe ve Mescid-i aksa'dır. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 36

"Arapça Aslî harfler niteliklerine göre sahih ve mu'tell olmak üzere iki gruba ayrılır." Aşağıdakilerden hangisi mu'tell kelimelerin kısımlarından değildir?

Sâlim

Misâl,

Ecvef

Nâkıs

Lefîf

Açıklama:

Sahih kelimeler üç kısımdır: sâlim, mehmûz, muzâ'af.
Mu’tell kelimeler dört kısımdır: misâl, ecvef, nâkıs, lefîf
Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 37

Aslî harflerinden herhangi ikisi illet harfi olan kelimelere lefîf denir. Aşağıdakilerden hangisinde bu türden kelime mevcut değildir?

Velâyet - ولايت

Şikâyet - شکايت

Vikāye - وقايه

Rivâyet - روايت

Tayy - طی

Açıklama:

Aslî harflerinden üçüncüsü illet harflerinden biri olan kelimelere nâkıs denir. Şikâyet bu türdendir. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 38

Aşağıdakilerden hangisi ef'âl vezniyle cem' olmuştur?

Muallimin

İnkâr

Etfâl

İhrâc

İdhâl

Açıklama:

t-f-l kökünden türemiş çocuklar anlamında Etfâl şeklinde ef'âl vezniyle çoğul olmuştur. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 39

"Milli mücadelede yedi düvelle çarpıştık."
cümlesinde altı çizili kelime hangi vezinle cem' olmuştur?

Ef'âl

Fu'ûl

Fi'al

Fu'al

Fa'ale

Açıklama:

d-v-l kkökünden türeyen düvel, devletler anlamında olup, Fu'al vezniyle çokluk olmuştur. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 40

Arapçada “kelime” ile ilgili aşağıdakiifadelerden hangisi yanlıştır?

Arapçada yeni kelimeler, köklerin başına,ortasına veya sonuna zâid harflereklenmesiyle yapılır.

Arapçada kelimeler kabaca iki gruba ayrılır.

Arapçada kelimeler bükünlenme yoluylatüretilir.

Arapçada kelime kökünün başına ve sonunaekler getirilerek yeni kelime türetilir.

Arapçada, birkaç kelime dışında, kelimeleren az üç harften oluşur.

Açıklama:

Osmanlı Türkçesinde kullanılan Arapça kökenli kelimelerin yapısını tanıyabileceksiniz.
Arapça, bükünlü bir dildir; yani bir kökten yeni kelimeler türetilirken başa ve sona ekler getirilmez.

Doğru Cevap: D

Soru 41

“Aksâm-ı seb’a” terimi ne demektir?

İçinde illet harfi bulunan kelimedir.

Aslî harflerden ikincisi illet harfi olan kelimedir.

İçinde illet harfi bulunmayan kelimedir.

İçinde hemze harfi olan kelimedir.

Kelimelerin, aslî harflerin niteliklerine göre ayrıldıkları bölümlerdir.

Açıklama:

Harflerinin niteliklerine göre Arapça kelimelerin ayrıldığı kısımları (aksâm-ı seb'ayı) tanımlayabileceksiniz.
HARFLERİNE GÖRE ARAPÇA KELİMELER , s.8

Doğru Cevap: E

Soru 42

“Türemiş isim” anlamına gelen terim aşağıdakilerden hangisidir?

İsm-i Câmid

İsm-i Fâ’il

İsm-i Mef’ûl

İsm-i Müştak

İsm-i Tafdîl

Açıklama:

Osmanlı Türkçesinde kullanılan Arapça kökenli kelimelerin yapısını tanıyabileceksiniz.
ARAPÇA KELİMELERİN YAPISI , s.3

Doğru Cevap: D

Soru 43

Aşağıdaki kelime gruplarından hangisi sıfattır?

Mübâlağa-i Fâ’il

İsm-i Zamân

İsm-i Mekân

Masdar

İsm-i Tasgîr

Açıklama:

Osmanlı Türkçesinde kullanılan Arapça kökenli kelimelerin yapısını tanıyabileceksiniz.
ARAPÇA KELİMELERİN YAPISI , s.3

Doğru Cevap: A

Soru 44

Aşağıdaki terimlerden hangisi sahih kelime sınıflandırmasına girer?

Misâl

Nâkıs

Mehmûz

Ecvef

Lefîf

Açıklama:

Harflerinin niteliklerine göre Arapça kelimelerin ayrıldığı kısımları (aksâm-ı seb'ayı) tanımlayabileceksiniz.
HARFLERİNE GÖRE ARAPÇA KELİMELER

Doğru Cevap: C

Soru 45

Aslî harflerinin ikincisi ve üçüncüsü aynı cins ünsüz olan kelimelere ne ad verilir?

Muzâ’af

Lefîf

Ecvef

Nâkıs

Misâl

Açıklama:

Harflerinin niteliklerine göre Arapça kelimelerin ayrıldığı kısımları (aksâm-ı seb'ayı) tanımlayabileceksiniz.
HARFLERİNE GÖRE ARAPÇA KELİMELER, s.9

Doğru Cevap: A

Soru 46

Dört aslî harften oluşan kelimelere ne ad verilir?

Sülâsî

Humâsî

Semâ’î

Rubâ’î

Kıyâsî

Açıklama:

Çokluk kelimelerin sıkça kullanılan kalıplarını sıralayabileceksiniz.
ARAPÇADA İSİMLER VE ÇOKLUK, s.13

Doğru Cevap: D

Soru 47

Aşağıdaki türlerden hangisi sıfattır?

İsm-i mekân

İsm-i âlet

Masdar

İsm-i mensûb

Harf-i cer

Açıklama:

Harflerinin niteliklerine göre Arapça kelimelerin ayrıldığı kısımları (aksâm-ı seb'ayı) tanımlayabileceksiniz.
ARAPÇA KELİME YAPIMI , s.3

Doğru Cevap: D

Soru 48

Aşağıdaki türlerden hangisi isimdir?

İsm-i mensûb

Masdar

İsm-i fâ'il

İsm-i mef’ûl

İsm-i tafdil

Açıklama:

Harflerinin niteliklerine göre Arapça kelimelerin ayrıldığı kısımları (aksâm-ı seb'ayı) tanımlayabileceksiniz.
ARAPÇA KELİME YAPIMI ,s.3

Doğru Cevap: B

Soru 49

Arapça kelimeler, bazı istisnalar dışında en az üç harften oluşur. Yeni kelimeler yapılırken bu harflere bazı harfler eklenir. Bunlara zâid harfler denir. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi, zâid harflerden biri değildir?

elif

mim

nun

Açıklama:

Harflerinin niteliklerine göre Arapça kelimelerin ayrıldığı kısımları (aksâm-ı seb'ayı) tanımlayabileceksiniz.
ARAPÇA KELİME YAPIMI, s.4

Doğru Cevap: B

Soru 50

Aşağıdaki kelimelerin hangisinde mim harfi zâiddir?

Zulm

Hilm

Mevt

Mesken

Temâyül

Açıklama:

Harflerinin niteliklerine göre Arapça kelimelerin ayrıldığı kısımları (aksâm-ı seb'ayı) tanımlayabileceksiniz.
ARAPÇA KELİME YAPIMI, s.4

Doğru Cevap: D

Soru 51

“hitâb” kelimesinin vezni, aşağıdakilerden hangisidir?

fi’âl

fâ’il

fa’îl

fu’l

fi’l

Açıklama:

Arapça kelimelerde vezin / kalıp kavramını kavrayıp bir kelimenin veznini bulabileceksiniz.
ARAPÇA KELİMELERİN VEZNİ, ARAPÇA KELİMELERİN VEZNİNİ BULMAK, S.6

Doğru Cevap: A

Soru 52

Aynı vezinde olan kelimeler, aşağıdakilerin hangisinde birlikte ve doğru olarak verilmiştir?

Hikâyet-şikâyet-dirâyet

Zarar-karar-meyyâl

Zarîf-halîm-sâbit

Duhûl-mürûr-hükm

Medd-hiss-zann

Açıklama:

Arapça kelimelerde vezin / kalıp kavramını kavrayıp bir kelimenin veznini bulabileceksiniz.
ARAPÇA KELİMELERİN VEZNİ, s.6

Doğru Cevap: A

Soru 53

Arapça kelimeler aslî harflerin niteliğine göre kaç kısma ayrılır ve bunlara ne ad verilir ?

Dört kısma ayrılır, salim kelimeler denir.

Beş kısma ayrılır, sahih kelimeler denir.

Altı kısma ayrılır, aklâm-ı sitte denir.

Yedi kısma ayrılır, aksâm-ı seb’a denir.

Sekiz kısma ayrılır, mu’tel kelimeler denir.

Açıklama:

Harflerinin niteliklerine göre Arapça kelimelerin ayrıldığı kısımları (aksâm-ı seb'ayı) tanımlayabileceksiniz.
HARFLERİNE GÖRE ARAPÇA KELİMELER, s.8

Doğru Cevap: D

Soru 54

Arapça kelimelerde çokluk katagorisi iki gruba ayrılır. Bunlara sâlim ve mükesser denir. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi sâlim çokluk değildir?

Hâzırûn

Mu’allimîn

Teşkîlât

Şu’arâ

Tâlibîn

Açıklama:

Harflerinin niteliklerine göre Arapça kelimelerin ayrıldığı kısımları (aksâm-ı seb'ayı) tanımlayabileceksiniz.
ARAPÇADA İSİMLER VE ÇOKLUK, s.13

Doğru Cevap: D

Soru 55

İsmin aslî harflerine çeşitli zâid harfler getirilerek belli vezinlere konulmasıyla yapılan çokluklara mükesser (kırık) çokluk denir. Buna göre, aşağıdaki kelimelerden hangisi kırık çokluk değildir?

Ulemâ

Hademe

Küttâb

Umûr

Me’mûrîn

Açıklama:

Harflerinin niteliklerine göre Arapça kelimelerin ayrıldığı kısımları (aksâm-ı seb'ayı) tanımlayabileceksiniz.
ARAPÇADA İSİMLER VE ÇOKLUK, s.13

Doğru Cevap: E

Soru 56

“İsm-i fâ’il, ism-i mef’ûl, sıfat-ı müşebbehe, mübâlâga-i fâ’il, ism-i tafdîl, ism-i mensûb” cinsinden kelimeler dilbilgisel görevlerine göre hangi grubu dâhildir?

İsim

Sıfat

Zarf

Edat

Fiil

Açıklama:

Arapça kelimeler kabaca iki gruba ayrılır. Bunlar asıl isimler yani ism-i câmid ve türemiş isimler yani ism-i müştaktır. Asıl isimler (ism-i câmid) grubuna giren kelimeler özel isimler, cins isimleri ve sayı isimleridir. Fiilden türemiş isimler (ism-i müştak) ise masdar isimleri, ism-i fâ'il, ism-i mef'ûl, sıfat-ı müşebbehe, mübâlağa-i fâ'il, ism-i tafdîl, ism-i mekân, ism-i zamân, ism-i âlet, ism-i tasgîr, ism-i mensûb olarak gruplara ayrılır. Bunlardan ism-i câmid grubuna giren bütün kelimeler, masdarlar, ism-i mekân, ism-i zaman, ism-i âlet, ism-i tasgir cinsinden kelimeler isimdirler. İsm-i fâ’il, ism-i mef'ûl, sıfat-ı müşebbehe, mübâlağa-i fâ’il, ism-i tafdîl, ism-i mensûb cinsinden kelimeler ise sıfattırlar.

Doğru Cevap: B

Soru 57

I. Elif
II. Şın
III. Te
IV. Vav
V. Cim
Yukarıdaki harf veya harflerden hangisi/hangileri ekleme yani zâid harflerdendir?

Yalnız III

I-V

I-II-IV

II-V

I-III-IV

Açıklama:

İki harfli edatlar ve birkaç kelime dışında Arapçada bir kelime kökü en az üç harften oluşur. Bunlara aslî harfler denilir. Yeni kelime yapılırken bu aslî harflerin başına, ortasına veya sonuna bir veya daha fazla harf ilâve edilir. Bu ilâve harflere zâid harfler (=ekleme harfler) denilir. Kelime yapımı belli kalıplara göre olduğu için, bu zâid harflerin hangi harfler olabileceği bellidir. Bu harfler Hemze, Elif, Be, Sin, Mim, Nun, Vav, He, Ye’dir.

Doğru Cevap: E

Soru 58

Arapça kelime türetme kaidelerine göre “Kâtib” kelimesinin vezni aşağıdakilerden hangisidir?

Fa’l

Fi’âl

Fâ’il

Fu’ûl

Fu’l

Açıklama:

Her dilde olduğu gibi Arapçada da kelime türetme şekilleri bellidir. Aslî sesler belli kalıplara girerek yeni kelimeler oluştururlar. Arapça dil bilgisinde bu kalıplar vezin adı verilen yapılarla öğretilir. Bunun için, “yapmak, işlemek”anlamına gelen “fe’ale” fiilinin aslî sesleri olan fe-ayın-lâm harflerine dayanan bir model geliştirilmiştir: fe harfi kelime kökünün birinci aslî sesini, ‘ayn harfi ikinci aslî sesini, lam harfi üçüncü aslî sesini temsil eder; zâid harfler aynen bırakılır. Ortaya çıkan kalıp kelimenin veznidir. Bu bilgi doğrultusunda “kâtib” sözcüğünün aslî harflerinin kef-te-be olduğu ve aradaki elif harfinin zâid harf olduğu açıkça görülmektedir. Doğal olarak da bu sözcüğün vezni “kâtib > fâ’il” olmaktadır.

Doğru Cevap: C

Soru 59

I. Elif
II. He
III. Vav
IV. Ye
V. Hemze
Yukarıdakilerden hangisi veya hangileri kelime türetilirken içinde bulundukları kelimelerde çeşitli değişikliklere uğrayan veya düşen illetli harflerdendir?

I-III

II-IV

III-V

II-IV-V

I-III-IV

Açıklama:

Elif, vav, ye harfleri, içinde bulundukları kelimelerde çeşitli değişikliklere uğrayan harfler olup bunlara illet harfleri denir. Aslî harflerin içinde bu harflerden biri veya ikisi bulunursa böyle kelimelere de mu'tell kelimeler denir. Söz konusu illet harfleri, kelime yapımı sürecinde başka harflere dönüşür veya düşer. Bunların dönüştükleri harfler de yine bu üç harften biridir.

Doğru Cevap: E

Soru 60

Aşağıdaki seçeneklerden hangisinde içerisinde illetli harf bulunan kökten türeyen bir sözcük vardır?

İhâfe

Gurûb

Sâlih

Hitâb

Cehâlet

Açıklama:

İlleti harfler elif, vav ve ye’dir. Seçeneklerde bulunan bütün kelimeler türemiş sözcüktür. Ancak sadece A şıkkındaki “ihâfe” sözcüğünün asli harfleri arasında illetli harf bulunmaktadır. Gurûb > gayn-ra-be, sâlih > sad-lam-ha, Hitâb > hı-tı-be, cehâlet > cim-he-lam aslî harflerinden türemişlerdir. İhâfe ise hı-vav-fe kökünden gelmektedir.

Doğru Cevap: A

Soru 61

Aslî harflerinden biri elif, vav, ye, hemze olmayan veya içinde aynı cinsten iki harf bulunmayan kelimelere aksâm-ı sebaya göre ne ad verilir?

Mehmûz

Misâl

Nâkıs

Sâlim

Lefif

Açıklama:

Aslî harflerinin niteliklerine göre kelimeler sahih ve mu'tell olmak üzere iki gruba ayrılırlar. Sahih kelimeler sâlim, mehmûz, muzâ’af olmak üzere üç; Mu’tell kelimeler ise misâl, ecvef, nâkıs ve lefif olmak üzere dört kısımdır. Toplamda yedi olan bu kısımlara “Aksâm-ı Seb’a” denir. İçerisinde elif, vav, ye veya hemzeden birini içermeyen veya aynı cins harften birden fazla barındırmayan kelimeler sahih grubundan sâlim kısmına aittirler.

Doğru Cevap: D

Soru 62

Aşağıdaki seçeneklerden hangisinde bulunan aksâm-ı seb’a grupları ve tanımları arasında uyuşmazlık vardır?

Lefîf: Aslî harflerden herhangi ikisi illetli

Nâkıs: Aslî harflerden üçüncüsü illetli

Mehmûz: Aslî harflerden herhangi biri vav

Muzâ’af: Aslî harflerin son ikisi aynı

Misâl: aslî harflerin ilki vav veya ye

Açıklama:

Aslî harflerinden herhangi biri hemze olan kelimelere mehmûz denir. Bu tanımdan da anlaşılacağı üzere C şıkkında verilen mehmûz tanımı yanlıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 63

Aşağıdaki sözcüklerden hangisi Arapça kaidelere göre bakıldığında birden fazla nesne, kavram ya da kişiyi karşılamaktadır?

Sâyebân

Zâviyetân

Hirâsân

Cülcülân

Küfrân

Açıklama:

Sâyebân > Farsça Bileşik İsim (=Gölgelik); Hirâsân > Farsça Sıfat (=Korkak); Cülcülân > Arapça isim (=Kişniş); Küfrân > Arapça isim (=İyilik bilmeme); Zâviyetân > Arapça çoğul isim (=İki açı).

Doğru Cevap: B

Soru 64

Aşağıdaki Arapça çoğul isimlerden hangisi cem’-i sâlim-i müennes bir isimdir?

Hâzirûn

Müslimîn

Kâri’în

Tezâhürât

Mü’minûn

Açıklama:

Arapçada çokluk, iki gruptur: Eklemeli ve bükünlü. Eklemeli çokluklar sâlim çokluk (cem'-i sâlim) adını alır. +în, +ûn ekleri müzekker (eril), +ât eki ise müennes (dişil) çokluklar yapar. Bu bilgi doğrultusunda A, B, C ve E şıklarındaki çoğul isimlerin eril yani müzekker eklerle türetildiğini, D şıkkındaki ekin ise dişil yani müennes bir ek olduğunu anlayabiliriz.

Doğru Cevap: D

Soru 65

Aşağıdakilerden hangisi cem’-i mükesser kalıplarından biri ile çoğul hale getirilmiş bir sözcük değildir?

Eşkâl

Süfün

Kibâr

Akâ’id

Vukû’ât

Açıklama:

Başlıca cem’-i mükesser kalıpları: Ef’âl, fu’ûl, fu’ul, fu’al, fi’al, fi’âl, fu’’âl, fa’ale, fu’alâ, fe’â’il, fevâ’il, fevâ’îl, efâ’il, efâ’îl, ef’ilâ, ef’ile, mefâ’il, mefâ’îl, tefâ’îl, ef’ul vb. A şıkkındaki eşkâl ef’âl vezninde, B şıkkındaki süfün fu’ul vezninde, C şıkkındaki kibâr fi’âl vezninde, D şıkkındaki akâ’id fe’â’il vezninde çoğul isimlerdir. E şıkkındaki vukû’ât ise cem’-i sâlim-i müennes olan +at ekiyle türetilmiştir.

Doğru Cevap: E

Soru 66

Aşağıdakilerden hangisi Arapça fiilden türemiş isim gruplarından biri değildir?

Sıfat-ı müşebbehe

İsm-i Âlet

İsm-i Câmid

İsm-i Tafdîl

Mübâlağa-i Fâil

Açıklama:

Fiilden türemiş isimler (ism-i müştak) ise masdar isimleri, ism-i fâ'il, ism-i mef'ûl, sıfat-ı müşebbehe, mübâlağa-i fâ'il, ism-i tafdîl, ism-i mekân, ism-i zamân, ism-i âlet, ism-i tasgîr, ism-i mensûb olarak gruplara ayrılır. İsm-i câmid ise asıl isimlerin kavram adıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 67

Aşağıdaki fiilden türemiş kelime gruplarından hangisi sıfat görevinde kullanılır?

İsm-i Zamân

İsm-i Tasgîr

İsm-i Âlet

İsm-i Mekân

İsm-i Tafdîl

Açıklama:

İsm-i fâ’il, ism-i mef'ûl, sıfat-ı müşebbehe, mübâlağa-i fâ’il, ism-i tafdîl, ism-i mensûb cinsinden kelimeler sıfat-tırlar. İsm-i câmid grubuna giren bütün kelimeler, mas-darlar, ism-i mekân, ism-i zaman, ism-i âlet, ism-i tasgir cinsinden kelimeler ise isimdirler.

Doğru Cevap: E

Soru 68

Aşağıdaki seçeneklerden hangisinde bulunan harf zâid harf olarak kullanılamaz?

Açıklama:

Zâid harfler أ (hemze),ا , ت , س, م , ن , و ٥ , ى ‘dir. ع ise zaid bir harf olarak asla karşımıza çıkmaz.

Doğru Cevap: B

Soru 69

Zâid harflerle ilgili verilen aşağıdaki bilgilerden hangisi doğrudur?

Sin (س) ist-, müst- ses grubuyla başlayan kelimelerde zâid harf olur.

Hemze (أ) sadece kelime ortasında zâid olur.

Elif (ا) kelime içinde uzun i (î) sesini karşılamak için kullanılır.

Mim (م) harfi sadece kelime sonunda zâid harf olur.

Te (ت) sadece kelime başında zâid olur.

Açıklama:

Zâid harflerle ilgili olarak verilen bilgilerden bazıları yanlış verilmiştir. Ama sin harfinin ist-, müst- gibi ses gruplarıyla başlayan kelimelerde zâid olduğu bilgisi doğrudur.

Doğru Cevap: A

Soru 70

Aşağıdakilerden hangisi س ك ن (s-k-n) kök harflerinden türetilmiş bir kelime değildir?

Sükkân

Teskîn

Müsekkin

İnsâk

Sâkin

Açıklama:

Kök harflerden kelime türetilirken kök harflerin sırasının asla değişmemesi gerekir. Sıra değiştiği zaman başka bir kelime meydana gelmiş olur. “insâk” kelimesine bakıldığı zaman kök harflerinin (s-k-n) değil (n-s-k) olduğu görülür.

Doğru Cevap: D

Soru 71

Aşağıdaki kelimelerden hangisinin vezni doğru verilmiştir?

şeref --- fi‛âl

sihr --- fu‛l

‛irfân --- if‛âl

taleb --- fa‛ûl

duhûl --- fu‛ûl

Açıklama:

Bir kelimenin veznini bulurken kök harfleri yerine sırasıy-la fe-‛ayn-lâm harfleri getirilir ve harekeleri aynı bırakılır. Buna göre yukarıdaki kelimelerin vezinleri sırasıyla fa‛al, fi‛l, fi‛lân, fa‛al ve fu‛ûl dür. Bir tek duhûl kelimesinin vezni doğru verilmiştir.

Doğru Cevap: E

Soru 72

Aşağıdakilerden hangisi aksâm-ı seb‛adan biri değildir?

Mehmûz

Harf-i cer

Muzâ‛af

Ecvef

Nâkıs

Açıklama:

Arapça kelimeler aslî harflerinin niteliğine göre yedi kısma ayrılmış olur ki buna aksâm-ı seb'a (yedi kısım) denir. Harf-i cer bunlardan biri değildir.

Doğru Cevap: B

Soru 73

Aslî harflerinden ilki vav veya ye olan kelimelere verilen isim aşağıdakilerden hangisidir?

Misâl

Ecvef

Nâkıs

Sâlim

Lefîf

Açıklama:

Aslî harflerinden ilki vav veya ye olan kelimelere misâl adı verilmektedir.

Doğru Cevap: A

Soru 74

Arapçada sâlim ve müennes(dişil) çokluk yapmak için kullanılan ek aşağıdakilerden hangisidir?

+în

+eyn

+ât

+iyyet

+ûn

Açıklama:

+în, +ûn ekleri müzekker (eril), +ât eki ise müennes (dişil) çokluklar yapar.

Doğru Cevap: C

Soru 75

Aşağıdakilerden hangisi mükesser çokluk kategorisinden bir kelime değildir?

teşkîlât

enhâr

ukûl

milel

talebe

Açıklama:

“enhâr, ukûl, milel ve talebe” kelimeleri sırasıyla “nehir, akıl, millet ve tâlib” kelimelerinin mükesser çokluğudur. “teşkîlât” ise +ât ekiyle yapılmış sâlim bir çokluktur.

Doğru Cevap: A

Soru 76

Arapçada hangi cins kelimeler dilimizde isim kabul edilir?

Masdar

ism-i fâ’il

ism-i mef'ûl

mübâlağa-i fâ’il

ism-i mef'ûl

Açıklama:

İsm-i câmid grubuna giren bütün kelimeler, masdarlar, ism-i mekân, ism-i zaman, ism-i âlet, ism-i tasgir cinsinden kelimeler isimdirler.

Doğru Cevap: A

Soru 77

Arapçada hangi cins kelimeler dilimizde sıfat kabul edilir?

masdar

ism-i tafdîl

ism-i mekân

ism-i zaman

ism-i tasgir

Açıklama:

İsm-i fâ’il, ism-i mef'ûl, sıfat-ı müşebbehe, mübâlağa-i fâ’il, ism-i tafdîl, ism-i mensûb cinsinden kelimeler sıfattırlar.

Doğru Cevap: B

Soru 78

Arapçada yeni kelime yapılırken aslî harflerin başına, ortasına veya sonuna ilave edilen bir veya daha fazla harfe ne ad verilir?

zâid harfler

şemsî harfler

kamerî harfler

harf-i tarif

harf-i cer

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 79

Hangisi zâid harflerden birisidir?

Açıklama:

Arapçadaki ٲ (hemze), ت , س, م , ن, و, ه, ى harfleri kelimenin kalıbına göre zâid harflerden olabilir.

Doğru Cevap: A

Soru 80

Hangisi mu'tell kelimedir?

Açıklama:

ا ,و , ى harfleri, içinde bulundukları kelimelerde çeşitli değişikliklere uğrayan harfler olup bunlara illet harfleri denir. Aslî harflerin içinde bu harflerden biri veya ikisi bulunursa böyle kelimelere de mu'tell kelimeler denir.

Doğru Cevap: E

Soru 81

Hangisi sâlim kelimedir?

Açıklama:

Aslî harflerinden biri elif, vav, ye, hemze olmayan veya içinde aynı cinsten iki harf bulunmayan kelimelere sâlim denir.

Doğru Cevap: D

Soru 82

Hangisi mehmûz kelimedir?

Açıklama:

Aslî harflerinden biri hemze olan kelimelere mehmûz denir. Hemze birinci, ikinci veya üçüncü aslî harf olabilir.

Doğru Cevap: C

Soru 83

Arapça kelimeler aslî harflerinin niteliğine göre kaç gruba ayrılır?

Açıklama:

Arapça kelimeler aslî harflerinin niteliğine göre yedi kısma ayrılmış olur ki buna aksâm-ı seb'a (yedi kısım) denir.

Doğru Cevap: C

Soru 84

Misâl kelimelerin ilk harfleri hangileri olabilir?

م - و

و - ى

ل - س

ح - ى

م - ت

Açıklama:

Aslî harflerinden ilki vav veya ye olan kelimelere misâl denir.

Doğru Cevap: B

Soru 85

Hangisi ecvef kelimedir?

Açıklama:

Aslî ikinci harfi vav veya ye olan kelimelere ecvef denir.

Doğru Cevap: B

Soru 86

Aşağıdakilerden hangisi sıfattır?

ism-i mekan

ism-i zaman

ism-i alet

ism-i tasgir

ism-i tafdil

Açıklama:

İsm-i fâ’il, ism-i mef'ûl, sıfat-ı müşebbehe, mübâlağa-i fâ’il, ism-i tafdîl ism-i mensûb cinsinden kelimeler ise sıfattırlar.

Doğru Cevap: E

Soru 87

Aşağıdakilerden hangisi zaid harflerden birisidir?

ﮎ

ࢠ

Açıklama:

Aşağıdaki harfler, kelimenin kalıbına göre zâid harflerden olabilir: ا , ت , س, م , ن , و , ٥ , ى , (hemze) أ

Doğru Cevap: A

Soru 88

Aşağıdakilerin hangisinde “nun ن” harfi asli harftir?

Açıklama:

سکون sükûn "durma, kesilme, rahatlık vs." kelimesi “sakin olmak, yerleşmek, rahatlamak” fiilini oluşturan س ك ن (n-k-s) aslî harflerinden türetilmiştir. Diğer şıklardaki nun harfleri kelimelerin kalıplarından ötürü zaiddir.

Doğru Cevap: B

Soru 89

Aşağıdakilerden hangisinin vezni farklıdır?

Açıklama:

şıklarındaki kelimelerin vezni fa’al iken

şıkkındaki kelimenin vezni fa’l veznidir.

Doğru Cevap: C

Soru 90

Aşağıdaki terimlerden hangisi sahih bir kelimenin niteliğini gösterir?

nâkıs

misâl

ecvef

mehmûz

lefîf

Açıklama:

Aslî harflerinin niteliklerine göre kelimelerin sahih ve mu'tell olmak üzere iki gruba ayrıldığını ifade etmiştik Sahih kelimeler üç kısımdır: sâlim, mehmûz, muzâ'af. Mu'tell kelimeler dört kısımdır: misâl, ecvef, nâkıs, lefîf.

Doğru Cevap: D

Soru 91

Aşağıdaki Türkçe kelimelerden hangisi Arapça’da ism-i mef’ul kalıbındaki bir kelimenin karşılığı olabilir?

kırık

kıran

yazıcı

çizer

dikiş

Açıklama:

İsm-i mef'ûl, fiilde belirtilen hareket, oluş ve kılışa maruz kalanı, etkileneni ifade eden kelime türlerine verilen isimdir. Türkçede kırılmış, kırık, kırgın, bozuk, bozulmuş gibi kelimelerin ifade ettiği anlamlar ism-i mef'ûl kategorisini oluşturur.

Doğru Cevap: A

Soru 92

Aşağıdaki kelimelerden hangisi sayı kategorisi olarak diğerlerinden farklıdır?

Açıklama:

Arapça kelimelerde sayı kategorisi teklik, ikilik (tesniye) ve çokluk (cem') şekillerinde yapılır. Sadece "iki harf" anlamındaki harfân

kelimesi ikilik gösterir. Diğerleri çokluk sigalarıyla çekimlenmiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 93

sâmi'în kelimesinin anlamı aşağıdakilerden hangisidir?

Dinleyiciler

Okuyucular

Oruçlular

Sabırlılar

İnananlar

Açıklama:

Sâlim çokluğu teşkil eden eklerden +în ve +ûn ekleri eril (müzekker) çokluk yapar. سامع sâmi' = سامعين sâmi'în "dinleyiciler" demektir.

Doğru Cevap: A

Soru 94

Aşağıdakilerden hangisi جوامع - "cevâmi' kelimesinin tekilidir?

جامع - câmi'

جمع Cem'

جمعيت - Cem‘iyyet

جماعت - Cemâ‘at

مجموعه - Mecmû‘a

Açıklama:

جوامع cevâmi' câmiler anlamında gelen fevâ'il vezninde çoğul bir kelimedir. Bu kelimenin tekili câmi'dir

Doğru Cevap: A

Soru 95

Aşağıdakilerden hangisi “aklı ve kavrayışı güçlüler” anlamına gelir?

انبيا

اذكيا

اوليا

ازمنه

علما

Açıklama:

اذكيا ezkiyâ zekî’nin çoğulu olup " aklı ve kavrayışı güçlüler/zekiler" anlamına gelir.

Doğru Cevap: B

Soru 96

Arapçada ismi-camid grubuna giren bütün kelimeler isim olarak kabul edilir. Buna göre aşağıda verilenlerden hangisi bu gruba dahil edilenlerden biridir?

ism-i fâ’il

sıfat-ı müşebbehe

ism-i tafdîl

ism-i mensûb

ism-i zamân

Açıklama:

Arapçada İsm-i camid grubuna giren bütün kelimeler, mastarlar, ism-i mekân, ism-i zaman,ismi alet, ismi tagnir cinsinden kelimeler isim olarak kabul edilir.

Doğru Cevap: E

Soru 97

Arapçada kök harfler değişmez. Kök harflere eklenen yeni harflerle başka kelimeler türetilir. Buna göre değişen bu harflere ne ad verilir?

Asli harfler

Zaid harfler

Sesli harfler

Vezin harfler

Türemiş harfler

Açıklama:

Yeni kelime yapılırken asli harflerin başına, ortasına veya sonuna bir veya daha fazla harf ilâve edilir. Bu ilave harflere zaid harfler (=ekleme harfler) denilir. Kelime yapımı belli kalıplara göre olduğu için, bu zaid harflerin hangi harfler olabileceği bellidir. Bu doğrultuda doğru cevap B' dir.

Doğru Cevap: B

Soru 98

Arapça kelimelerin vezni bulunurken aşağıda verilen yollardan hangisi izlenir?

İlk önce asli sesler bulunur ve elif harfine göre çekimlenir.

İlk önce kelimenin harf sayısına bakılır ve asli sesler çıkarılır.

Harf sayısı ve zaid hafler bulunur fe-ayın-lam modeline göre çekimlenir.

Harf sayısı ve zaid hafler bulunduğunda vezin bulunmuş olur.

Zaid harflere çıkarıp asli kelimere elif-sin eklenir.

Açıklama:

Vezin bulmak için yapmak, işlemek” fiilinin aslî sesleri olan فعل (fe-ayın-lâm) harflerine dayanan bir model geliştirilmiştir. İlk önce zaid(ekleme) harfler bulunur ve asli harfler fe-ayın-lam modeline göre çekimlenir.

Doğru Cevap: C

Soru 99

سرو
طب
رد
Yukarıda verilen Arapça kelimeler aksam-ı sebaya göre hangi gruba girmektedir?

Misâl

Ecvef

Nâkıs

Lefîf

Muzâ'af

Açıklama:

Aslî harflerinin son ikisi aynı olan kelimelere muzâ'af denir. Yukarıda verilen "sürur" "tıbb" ve "redd" kelimeleri buna örnektir. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 100

Arapça kelimenin kökünü teşkil eden aslî harfler en az üç harfli olur.Bu kök harfler kimi durumlarda dört veya beş tane de olabililir.
Verilen açıklamaya göre beş asli harften oluşan kelimelere ne ad verilir?

Sülâsî,

Rubâî

Humâsî

Terzerima

Vezin

Açıklama:

Arapça kelimenin kökünü teşkil eden aslî harfler -birkaç istisna dışında- en
az üç harfli olur. Bu kök harfler kimi durumlarda dört veya beş tane de olabilir.
Üç aslî harften oluşan köklere sülâsî, dört aslî harften oluşanlara rubâî, beş aslî
harften oluşanlara humâsî denilir. Bu yüzden doğru cevap C'dir

Doğru Cevap: C

Soru 101

Türkçede +cık/+cik,+cığaz/+ciğez ekleriyle küçültme adları oluşturulur.Kadıncağız,kedicik gibi kelimeler buna örnek oluşturur.
Verilen açıklamaya dayanarak Arapçada bu kategorideki isimlere ne ad verilir?

İsm-i fâ'il

İsm-i mef'ûl

İsm-i tasgîr

İsm-i mekân

İsm-i mensûb

Açıklama:

İsm-i tasgîr, isimlerde küçültme kategorisidir. Türkçedeki+cık/+cik,+cığaz/+ciğez ekleriyle yapılan kuzucuk, kızcığaz, lokmacık gibi kelimeler de ism-i tasgîr kategorisinin örnekleridir. Bu yüzden doğru cevap C'dir

Doğru Cevap: C

Soru 102

أمور me’mûr = مأمورين me’mûrîn ~ مأمورون me’mûrûn
Yukarıda verilen kelime grubu Arapçada hangi çokluk grubuna girer?

Tesniye Çokluklar

Mükesser Çokluklar

Çokluk

Fa'ale Çokluk

Müzekker çokluk

Açıklama:

Sâlim çokluğu teşkil eden eklerden +în ve +ûn ekleri eril (müzekker) çokluk
yapar.
ن mü’min = مؤمنين mü’min+în ~ مؤمنون mü’min+ûn “müminler”; buna örnektir. Bu yüzden doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 103

مكتوب mektûb kelimesinin çokluk eki almış hali aşağıdakilerden hangisidir?

محاسبات

تسليمات

مخابرات

محاسبات

مكتوبات

Açıklama:

Fiillerin masdar şekillerinin pek çoğu ile ism-i fâ'il ve ism-i mef'ül kategorisinden kelimelerinin bazıları +ât ekiyle çokluk haline getirilir.
مكتوب mektûb مكتوبات mektûbât olduğu için doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 104

Arapça kelime yapımında ve fiil çekiminde nesnenin iki adet oluşunu, fiilde belirtilen öznenin iki kişi oluşunu ifade eden ekler vardır.Aşağıda verilenlerden hangisi bahsedilen bu kelimeye örnek gösterilebilir?

طرف

دولت

ليله

والد

دولتي

Açıklama:

Arapça kelime yapımında ve fiil çekiminde nesnenin iki adet oluşunu, fiilde belirtilen öznenin iki kişi oluşunu ifade eden ekler vardır. Bu yapıya tesniye adı verilir. Seçeneklerde sırasıyla taraf, devlet, leyle valid kelimeleri verilmiştir. bunlar çokluk belirtmez. E seçeneğinde ise devleteyn,iki devlet anlamına gelen kelime verilmiştir.Doğru cevap E' seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 105

"Milel"(ملل) kelimesinin vezni aşağıdakilerden hangisidir?

Fu'al فعل vezni

Fi'âl فعال vezni

Fa'ale فعلة vezni

Fu'alâ فعلاء vezni

Fi'al فعل vezni

Açıklama:

Milel ملل kelimesi Fi'al فعل veznindedir. Doğru cevap E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 106

Arapça kelimelerin yapısıyla ilgili verilenlerden hangisi/hangileri doğrudur?
I. Kelimenin kökünü oluşturan temel harflerin bazen hepsine birden belli harflerin ilâvesiyle yeni kelimeler yapılır.
II. Arapça kelimeler kabaca iki gruba ayrılır: asıl isimler (=ism-i müştak), türemiş isimler (=ism-i câmid).
III. İsm-i câmid grubuna giren bütün kelimeler, masdarlar, ism-i mekân, ism-i zaman, ism-i âlet, ism-i tasgir cinsinden kelimeler isimdirler.

Yalnız I

I ve II

II ve III

I ve III

I, II ve III

Açıklama:

İkinci maddede verilen "Arapça kelimeler kabaca iki gruba ayrılır: asıl isimler (=ism-i müştak), türemiş isimler (=ism-i câmid)" bilgisi doğru değildir çünkü, asıl isimler (=ism-i câmid) ve türemiş isimler (=ism-i müştak) olmalı.
Doğru yanıt D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 107

Aşağıdaki kelimelerden hangisi sıfattır?

ism-i tasgîr

ism-i tafdîl

ism-i âlet

ism-i mekân

ism-i zamân

Açıklama:

B seçeneğinde verilen ism-i tafdîl bir sıfatken diğer seçeneklerdekiler isimdir. Doğru yanıt B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 108

Aşağıda verilen sözcüklerden hangisi isimdir?

ism-i tasgîr

ism-i fâ’il

ism-i mef'ûl

ism-i mensûb

mübalağa-i fâ’il

Açıklama:

A seçeneğinde verilen ism-i tasgîr isimken, diğer seçeneklerde verilenler sıfattır. Doğru yanıt A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 109

Aşağıda verilen Arapça kelime yapımı kurallarından hangisi/hangileri doğrudur?
I. Arapçada kelimeler ön ve son eklerle değil, bükünlenme yoluyla yapılır.
II. Arapçada bir kelime kökü en az üç harften oluşur.
III. Kelimelere ilâve edilen harflere zâid harfler (=ekleme harfler) denilir.

Yalnız I

Yalnız II

Yalnız III

I ve III

I, II ve III

Açıklama:

Birleşik kelimeler dışında Arapçada kelimeler ön ve son eklerle değil, bükünlenme yoluyla yapılır. İki harfli edatlar ve birkaç kelime dışında Arapçada bir kelime kökü en az üç harften oluşur. Bunlara aslî harfler denilir. Yeni kelime yapılırken bu aslî harflerin başına, ortasına veya sonuna bir veya daha fazla harf ilâve edilir. Bu ilâve harflere zâid harfler (=ekleme harfler) denilir. Doğru yanıt E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 110

Aşağıda zâid harflerin kullanımıyla ilgili verilenlerden hangisi/hangileri doğrudur?
I. Elif kelime içinde uzun a sesini karşılamak için kullanılır.
II. Hemze kelime başında, ortasında ve sonunda zaid olarak bulunabilir.
III. Mim harfi sadece kelime başında zaid harf olur.
IV. Sin sadece kelime başında zaid olur.

I ve II

I ve III

II ve III

III ve IV

I, II ve IV

Açıklama:

I. "Elif kelime içinde uzun a sesini karşılamak için kullanılır." ifadesi doğrudur.
II. "Hemze kelime başında, ortasında ve sonunda zaid olarak bulunabilir." ifadesi doğru değil çünkü hemze sadece kelime başında zaid olur.
III. "Mim harfi sadece kelime başında zaid harf olur." ifadesi doğrudur.
IV. "Sin sadece kelime başında zaid olur." ifadesi yanlıştır, çünkü sin ist-, müst- ses grubuyla başlayan kelimelerde zaid harf olur.
Doğru yanıt B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 111

Harflerine göre Arapça kelimelerle ilgili verilenlerden hangisi/hangileri doğrudur?
I. Arapçada kelimeler harf niteliklerine göre iki gruba ayrılır.
II. İçinde illet harfleri (

) bulunan kelimelere sahih kelimeler denir.
III. Salim, mehmuz, misal sahih kelimelerdendir.
IV. Ecvef, nakıs, lefif mu'tell kelimelerdendir.

I ve II

II ve III

III ve IV

I ve IV

II ve III

Açıklama:

I. "Arapçada kelimeler harf niteliklerine göre iki gruba ayrılır." ifadesi doğrudur.
II. "İçinde illet harfleri (

) bulunan kelimelere sahih kelimeler denir." ifadesi yanlıştır çünkü bu kelimelere mu'tell kelimeler denir.
III. "Salim, mehmuz, misal sahih kelimelerdendir." ifadesi yanlıştır, çünkü misal sahih değil, mu'tell kelimelerdendir.
IV. "Ecvef, nakıs, lefif mu'tell kelimelerdendir." ifadesi doğrudur.
Doğru yanıt D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 112

Arapçada isimlere dair verilenlerden hangisi doğrudur?

İsm-i fa'il, fiilde belirtilen hareketi, oluş ve kılışı yapanı ifade eden kelime türleridir.

İsm-i mef'ul, sıfatlarda derece açısından daha üstünlüğü gösteren bir kelime kategorisidir.

İsm-i tasgir, fiilde belirtilen hareket, oluş, ve kılışa maruz kalanı, etkileneni ifade eden kelime türleridir.

İsm-i tafdil, isimlerde küçültme kategorisidir. Türkçedeki +cık/+cik, +cığaz/+ciğez ekleriyle yapılan kelimeler bunun örnekleridir.

İsm-i mensub, esas olarak fiilde belirtilen hareket, oluş veya kılışın özne tarafından çok fazla yapıldığını gösterir.

Açıklama:

İsm-i fâ'il, fiilde belirtilen hareketi, oluş veya kılışı yapanı ifade eden kelime türlerine verilen isimdir.
İsm-i mef'ûl, fiilde belirtilen hareket, oluş ve kılışa maruz kalanı, etkileneni ifade eden kelime türlerine verilen isimdir.
İsm-i tafdîl, sıfatlarda derece açısından daha üstünlüğü gösteren bir kelime kategorisidir.
İsm-i tasgîr, isimlerde küçültme kategorisidir. Türkçedeki +cık/+cik,+cığaz/+ciğez ekleriyle yapılan kuzucuk, kızcığaz, lokmacık gibi kelimeler de ism-i tasgîr kategorisinin örnekleri olarak düşünülebilir.
İsm-i mekân, fiilde belirtilen hareket, kılış veya oluşun gerçekleştiği yeri ifade eden kelime kategorilerine verilen isimdir.
Mübalağa-i fâ'il, esas olarak fiilde belirtilen hareket, oluş veya kılışın özne tarafından çok fazla, aşırı derecede yapıldığını ifade eder.
Doğru yanıt A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 113

Aşağıdakilerden hangisi mehmuz kelimelerden biridir?

Açıklama:

muza'af,

salim,

misal,

nakıs,

ise mehmuz kelimelerdendir. Doğru yanıt E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 114

Aşağıdaki kelimelerden hangisi fa'ale veznindedir?

Açıklama:

fe'a'il,

fu'ala,

fi'al,

fu''al vezninde iken,

fa'ale veznindedir. Doğru yanıt A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 115

Aşağıdaki kelimelerden hangisi تفاعیل tefâ'îl veznindedir?

Açıklama:

تفاعیل tefâ'îl vezninde olan kelime B şıkkında bulunan tesâvîr kelimesidir.

Doğru Cevap: B

Soru 116

I. Bükünlü bir dildir.
II. Kelimeler başa ve sona getirilen eklerle türetilir.
III. Kelime haznesi kabacı asıl isimler ve türemiş isimler olarak iki grupta incelenir.
IV. Kelime türetmek için kök harfler kullanılır.
Arapça hakkında yukarıda verilen ifadelerden hangileri doğrudur?

II ve IV

I, III ve IV

I, II, III ve IV

I ve IV

II, III ve IV

Açıklama:

Arapça, bükünlü bir dildir; yani bir kökten yeni kelimeler türetilirken başa ve sona ekler getirilmez. Kelimenin kökünü oluşturan temel harflerin belli bir kalıba göre başına, sonuna veya ortasına; bazan hepsine birden belli harflerin ilâvesiyle yeni kelimeler yapılır. Bu yapıdan dolayı, Arapça kelimeler klasik dil bilgisi kitaplarında bugünkü dil bilgisi anlayışından farklı bir şekilde sınıflandırılmıştır. Türkçede kullanılmayan fiil çekimlerini bir tarafa bırakırsak, Arapça kelimeler
kabaca iki gruba ayrılır:
a) asıl isimler (=ism-i câmid)
b) türemiş isimler (=ism-i müştak)
Arapçada kelimeler eklerle değil, çekimlenerek türetilir. Öncüllerdeki ifadelerden yalnızca II numaralı ifade yanlıştır. Diğerleri ise doğrudur.

Doğru Cevap: B

Soru 117

Aşağıdakilerden hangisi Arapça ism-i müştak grubundan bir tür değildir?

ism-i câmid

ism-i fâ'il

ism-i mekân

ism-i tasgîr

ism-i âlet

Açıklama:

İsm-i müştak, fiilden türemiş kelimelerin adıdır. Bu masdar isimleri, ism‑i fâ'il, ism-i mef'ûl, sıfat-ı müşebbehe, mübâlağa-i fâ'il, ism-i tafdîl, ism-i mekân, ism-i zamân, ism-i âlet, ism-i tasgîr, ism-i mensûb olarak gruplara ayrılır.
İsm-i câmid, asıl isimlerin diğer adıdır. Bu grupta özel isimler, cins isimler ve sayı isimleri yer alır.

Doğru Cevap: A

Soru 118

Aşağıdaki Arapça kelime gruplarından hangisi dilbilgisi görevi bakımından sıfattır?

ism-i âlet

ism-i zamân

ism-i mekân

ism-i mef'ûl

ism-i tasgîr

Açıklama:

İsm-i câmid grubuna giren bütün kelimeler, masdarlar, ism-i mekân, ism-i zaman, ism-i âlet, ism-i tasgir cinsinden kelimeler isimdirler.
İsm-i fâ’il, ism-i mef ’ûl, sıfat-ı müşebbehe, mübâlağa-i fâ’il, ism-i tafdîl, ism-i mensûb cinsinden kelimeler ise sıfattırlar.
İsm-i mef'ûl dilbilgisi görevi bakımından sıfat görevindedir.

Doğru Cevap: D

Soru 119

Aşağıdaki Arapça kelime gruplarından hangisi cümle içinde isim göreviyle kullanılır?

mübâlağa-i fâ'il

ism-i mensûb

sıfat-ı müşebbehe

ism-i tafdîl

masdar

Açıklama:

İsm-i fâ’il, ism-i mef ’ûl, sıfat-ı müşebbehe, mübâlağa-i fâ’il, ism-i tafdîl, ism-i mensûb cinsinden kelimeler ise sıfattırlar. İsm-i câmid grubuna giren bütün kelimeler, masdarlar, ism-i mekân, ism-i zaman, ism-i âlet, ism-i tasgir cinsinden kelimeler isimdirler
Arapça masdarlar cümle içinde isim göreviyle kullanılırlar.

Doğru Cevap: E

Soru 120

Aşağıdakilerden hangisi zaid bir harf olarak kullanılabilir?

Açıklama:

Bütün harfler aslî harf olabilir. Ancak şu harfler zaid olarak kullanılabilir:
أ (hemze , (ا , ت , س, م , ن , و , ٥ , ى
Seçeneklerde yer alan harflerden yalnızca س zaid harf olabilir.

Doğru Cevap: D

Soru 121

Aşağıdaki kelimelerin hangisinde mim (م) harfi aslî harftir?

مجهول

املاك

مدرسه

مخابر

مستقبل

Açıklama:

Kelimelerin aslî ve zaid harflerini tespit ederken kelimenin kök harfiyle olan bağlantısına dikkat etmek gerekir. Her harfin aslî harf olabileceğini, ama sadece أ (hemze , (ا , ت , س, م , ن , و , ٥ , ى harflerinin zaid olarak kullanılabileceğini unutmamak gerekir.
Emlâk kelimesindeki mim harfi aslî bir harftir. Diğerlerindeki mim harfleri ise zâiddir.

Doğru Cevap: B

Soru 122

Aşağıdaki kelimelerin hangisinde yer alan aslî harflerden biri aynı kelimede zaid harf olarak da kullanılmıştır?

مغلوب

كتابه

تعليم

انكسار

معلوم

Açıklama:

Her harf aslî harf olabilir, ancak sadece أ (hemze , (ا , ت , س, م , ن , و , ٥ , ى harfleri zaid olarak kullanılabilir.
Ma'lûm kelimesinde yer alan mim harflerinden ilki zâid, ikincisi aslîdir.

Doğru Cevap: E

Soru 123

Aşağıdaki kelimelerden hangisinin kök harfleri diğerlerinden farklıdır?

مسكن

تسكين

تنسيق

اسكان

سكّان

Açıklama:

Arapçada kelimelerin kök harflerinin daima aynı olduğu, sıralamanın asla değişmeyeceği bilinmelidir. Dört seçenekte s-k-n şeklindeki kök harfler, C seçeneğinden n-s-k şeklindedir. Bu da köklerinin aynı olmadığını gösterir.
Tensîk kelimesinin kök harfleri diğerlerinden farklıdır. n-s-k şeklinde tespit edilebilir.

Doğru Cevap: C

Soru 124

Aşağıdaki Arapça kelimelerden hangisi fu'ûl veznindedir?

خطاب

صلح

شرف

غروب

عرفان

Açıklama:

Arapça bir kelimenin vezni bulunurken aslî ve zaid harfler tespit edilir. Ardından aslî harflerin yerine sırasıyla fe-ayn-lam getirilir. zaid harfler aynen bırakılır. Ardından kelimenin harekelerine göre vezni bulunur.
Gurûb kelimesinin vezni fu'ûldür.

Doğru Cevap: D

Soru 125

Aşağıdaki Arapça kelimelerden hangisi aksâm-ı seb'aya göre ecveftir?

قول

وقوع

سرور

شكايت

ولايت

Açıklama:

Ecvef kelimelerin özelliği üç kök harften ikincisinin illetli olmasıdır. Bahsettiğimiz illet harfleri kök harflerde olmalıdır. Aksâm-ı seba konusunda kelimelerin yalnızca kök harflerine bakmak gerekir. Zaid harfler bu konuda bizi asla ilgilendirmemelidir.
K-v-l kök harflerine sahip olan kavl kelimesi ecveftir.

Doğru Cevap: A

Ünite 2

Soru 1

Aşağıdaki kelimelerin hangisi

kelimesinden zaid harfler ile türetilmiştir?

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 2

Aşağıda verilen bilgilerden hangisi doğrudur?

Arapçada masdarlar, türedikleri fiilerin teklik 3. şahıstaki çekimlerinde zâid harf bulunup bulunmamasına göre üç gruba ayrılır.

Mücerred (yalın) masdarların kalıpları, belli bir anlam üretmezler.

Fiilden türetilen bir ismin hangi vezinden türetildiğinin belli üç kuralı vardır.

Mezîdünfih masdarların üretildiği kalıplar değiştirilebilir.

Mezîdünfih masdarlarda fiilin geçişli veya geçişsiz oluşu önemli değildir.

Açıklama:

Arapçada masdarlar, türedikleri fiilerin teklik 3. şahıstaki çekimlerinde zâid harf bulunup bulunmamasına göre iki gruba ayrılır.
Mücerred (yalın) masdarların kalıpları, belli bir anlam üretmezler.
Fiilden türetilen bir ismin niçin bu vezinden türetildiğinin belli bir kuralı yoktur.
Mezîdünfih masdarların üretildiği kalıplar ise belli, değiştirilemez anlamlar üretirler.
Mezîdünfih masdarlarda fiilin geçişli veya
geçişsiz oluşu önemlidir.

Doğru Cevap: B

Soru 3

"Çeşitli isim ve sıfatlardan +iyyet son ekiyle yapılmış soyut isimler" olan masdarlar aşağıdakilerden hangisidir?

Mimli masdarlar

Mücerred masdarlar

Sülasi masdarlar

Kıyasi masdarlar

Mec'ûl masdarlar

Açıklama:

Mec’ûl masdarlar, çeşitli
isim ve sıfatlardan +iyyet
son ekiyle yapılmış soyut
isimlerdir: insâniyyet,
beşeriyyet, hürriyyet vs.

Doğru Cevap: E

Soru 4

Sülasi mücerred masdar vezninde bilhassa ..... ve ...... ve ..... veznindeki bazı kelimeler Türkçede kimi ses değişikliklerine uğramışlardır."
Boşlukları doğru şekilde tamamlayan şık aşağıdakilerden hangisidir?

fa'l- fi'l- fu'l

fa'al- fa'let- fi'let

fu'let- fu'ül- fu'ület

fa'al- fi'al- fa'alet

fi'lan- fu'lan- fa'alan

Açıklama:

Bilhassa fi'l ve fu'l ve fa'l veznindeki bazı kelimeler Türkçede kimi ses değişikliklerine uğramışlardır. Bu kelimeler görüldüğü gibi tek ünlülüdür ve birçoğunun ses yapıları Türkçenin ses yapısına uymaz. Bu gibi kelimelerden yüksek bir kullanımsıklığına sahip olanların iç seste bir ünlü türemesiyle Türkçenin ses yapısına uydurulduklarını görürüz: fikr > fikir, rızk > rızık, şi'r > şiir, küfr > küfür, şükr > şükür gibi. Bu kelimeler ünlüyle başlayan bir ek aldıklarında türeyen bu ünlü düşer: fikir > fikrimiz, rızık > rızkını, hüküm > hükmüne vs. Burada dikkat edilmesi gereken
nokta, bu kelimelerin Arapçadaki orijinal imlâlarıyla yazıldıklarıdır

Doğru Cevap: A

Soru 5

Aşağıda verilen sülasi mücerred masdarlarından hangisi tef'âl veznindedir?

تمثال

Açıklama:

Tef'âl vezninde olan kelime تکرار kelimesidir. Doğru cevap E şıkkıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 6

Dört aslî harften meydana gelen masdarların bir tek vezni vardır. Bu vezin aşağıdakilerden hangisidir?

fu'ûlet

fu'let

fa'alet

fa'lelet

fa'alan

Açıklama:

Dört aslî harften meydana gelen masdarların bir tek vezni vardır: fa'lelet.

Doğru Cevap: D

Soru 7

Aşağıdaki kelimelerden hangisi mef'alet veznindedir?

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 8

Aşağıdakilerden hangisi ism-i faildir?

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 9

Aşağıdakilerden hangisi ism-i mef'ül vezninde değildir?

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 10

Aşağıdaki kelimelerden hangisi "celse" olarak okunur?

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 11

Aşağıdaki Arapça kelimelerden hangisi "öğrenme" anlamına gelir?

علمilm

عامل âlim

معلوم ma'lûm

تعليم ta'lîm

تعلم ta'allüm

Açıklama:

“öğretme”, تعلم ta'allüm:öğrenme

Doğru Cevap: E

Soru 12

Aşağıdakilerden hangisi mezidünfih masdardır?

فتح

علم

قتل

رزق

معلم

Açıklama:

Fiillerden türetilen masdarlara mezîdünfih masdarlar (artırılmış, harf ilâve edilmiş masdarlar) adı verilir. Örnek: معلم muallim "öğretmen"

Doğru Cevap: E

Soru 13

"رطوبت" kelimesinin vezni aşağıdakilerden hangisidir?

fu'ûlet

fu'ûl

fu'l

fu'lân

fu'let

Açıklama:

fu'ûlet: rutûbet

Doğru Cevap: A

Soru 14

Aşağıdakilerden hangisinin vezni fi'l değildir?

اذن izn

حلم hilm

شرك şirk

حسن hüsn

شعر şi'r

Açıklama:

حسن hüsn: fu'l

Doğru Cevap: D

Soru 15

Aşağıdakilerde hangisi mef 'alet مفعلة veznindedir?

مسئله

مطلب

مقصد

مولد

معرفت

Açıklama:

mes'ele: mef'alet

Doğru Cevap: A

Soru 16

Aşağıdakilerden hangisi "اسالميت" kelimesi için söylenemez?

İslâmiyyet şeklinde okunur.

Anlamı “İslâmlık”tır.

Mec'ûl masdardır.

Bu kelime Osmanlı Türkçesi'ne mahsustur.

Bir sıfatın sonuna -iyyet يت eki getirilerek yapılmıştır.

Açıklama:

Masdarın sonuna -iyyet يت eki getirilerek yapılmıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 17

Aşağıdakilerden hangisi "hırsız" anlamına gelen Arapça bir kelimedir?

سارق

سرقت

جاهل

ذاكر

معمول

Açıklama:

سارق: sârik “çalan,hırsız"

Doğru Cevap: A

Soru 18

Aşağıdakilerden hangisinde "مشهود" (meşhûd) kelimesinin anlamı verilmiştir?

tanık

görme

görülen

Tanrı

bilinen

Açıklama:

meşhûd :görülen

Doğru Cevap: C

Soru 19

Aşağıdakilerden hangisi "ظلم" kelimesinin ism-i fâilidir?

عابد

ظالم

عرفان

جاهل

مظلوم

Açıklama:

ظالم-ظلم

Doğru Cevap: B

Soru 20

Aşağıdakilerden hangisi rübai mücerred masdarlardan biri değildir?

tercüme

fezleke

saltanat

şikayet

arbede

Açıklama:

şikayet: fi'âlet

Doğru Cevap: D

Soru 21

"Yalın masdarların kalıpları, belli bir anlam üretmezler; fiilden türetilen bir ismin niçin bu vezinden türetildiğinin belli bir kuralı yoktur. Toplumca o kelime üzerinde uzlaşılmıştır ve bu kelimeler dilin kullanımıyla edinilir, öğrenilir. Bu yüzden bu gruba giren masdarlara ... denir."
Yukarıdaki açıklamada boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilirse anlamlı bir cümle oluşturur?

Semâî masdarlar

Mimli masdarlar

Kıyâsî masdarlar

Mezîdünfih masdarlar

Mec'ûl masdarlar

Açıklama:

Mücerred (yalın) masdarların kalıpları, belli bir anlam üretmezler; fiilden türetilen bir ismin niçin bu vezinden türetildiğinin belli bir kuralı yoktur. Toplumca o kelime üzerinde uzlaşılmıştır ve bu kelimeler dilin kullanımıyla edinilir, öğrenilir. Bu yüzden bu gruba giren masdarlara semâî masdarlar (yani işitip öğrenmeye dayalı masdarlar) da denir.
Bu bilgi doğrultusunda doğru cevap A şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 22

"Arapçada masdarlar, türedikleri fiilerin teklik 3. şahıstaki çekimlerinde zâid
harf bulunup bulunmamasına göre iki gruba ayrılır. Birinci gruptaki zâid harfi barındırmayan fiillerden türetilen masdarlara ... adı verilir."
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilirse anlamlı bir cümle elde edilmiş olur?

Mezîdünfih masdarlar

Mücerred masdarlar

Mimli masdarlar

Kıyâsî masdarlar

Mec'ûl masdarlar

Açıklama:

Arapçada masdarlar, türedikleri fiilerin teklik 3. şahıstaki çekimlerinde zâid
harf bulunup bulunmamasına göre iki gruba ayrılır. Birinci gruptaki zâid harfi barındırmayan fiillerden türetilen masdarlara mücerred masdarlar, ikinci gruptaki zâid harfi barındıran fiillerden türetilen masdarlara mezîdünfih masdarlar adı verilir.
Bu bilgiler ışığında doğru cevap B şıkkıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 23

"Arapçada masdarlar, türedikleri fiilerin teklik 3. şahıstaki çekimlerinde zâid
harf bulunup bulunmamasına göre iki gruba ayrılır. İkinci gruptaki zâid harfi barındıran fiillerden türetilen masdarlara ... adı verilir."
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilirse anlamlı bir cümle elde edilmiş olur?

Mimli masdarlar

Mücerred masdarlar

Mezîdünfih masdarlar

Mec'ûl masdarlar

Semâî masdarlar

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 24

"Mezîdünfih masdarların üretildiği kalıplar belli, değiştirilemez anlamlar üretirler. Her fiil her kalıba getirilip yeni bir kelime üretilemez. Fiilin geçişli veya geçişsiz oluşu önemlidir. Buna göre kalıplar etken-edilgen-dönüşlü-işteş çatılarda belli anlamları üretirler. Bu özellikleri dolayısıyla geçişlilik/geçişsizlik (yani fiilin nesne alıp almaması) açısından uygun olmak şartıyla bir fiil belli bir kalıba uygulandığında belli bir anlam üretilmiş olur. Nasıl Türkçede +çı eki meslek ismi yapıyorsa ve biz bir kelime kökünden meslek ifade eden bir kelime yapmak istediğimizde bu eke başvuruyorsak Arapçanın mezîdünfih masdarları da benzer şekilde “önceden belirlenmiş” anlamları üretirler. Bu yüzden bunlara ... da denir."
Yukarıdaki açıklama dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi noktalı yere geldiğinde cümlenin anlamı tamamlanmış olur?

Semâî masdarlar

Mec'ûl masdarlar

Mimli masdarlar

Kıyâsî masdarlar

Mücerred masdarlar

Açıklama:

Mezîdünfih masdarların üretildiği kalıplar belli, değiştirilemez anlamlar üretirler. Her fiil her kalıba getirilip yeni bir kelime üretilemez. Fiilin geçişli veya geçişsiz oluşu önemlidir. Buna göre kalıplar etken-edilgen-dönüşlü-işteş çatılarda belli anlamları üretirler. Bu özellikleri dolayısıyla geçişlilik/geçişsizlik (yani fiilin nesne alıp almaması) açısından uygun olmak şartıyla bir fiil belli bir kalıba uygulandığında belli bir anlam üretilmiş olur. Nasıl Türkçede +çı eki meslek ismi yapıyorsa ve biz bir kelime kökünden meslek ifade eden bir kelime yapmak istediğimizde bu eke başvuruyorsak Arapçanın mezîdünfih masdarları da benzer şekilde “önceden belirlenmiş” anlamları üretirler. Bu yüzden bunlara kıyâsî masdarlar (yani kıyaslamaya dayalı masdarlar) da denir.
Bu bilgiler ışığında doğru cevap D şıkkıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 25

Aşağıdaki kalıp gruplarından hangisi sülasi mücerred masdarların vezinleri arasında sayılamaz?

Fa'l - Fi'l - Fu'l

Fa'let - Fi'let - Fu'let

Fi'âl - Fa'âl - Fu'ûl

Fu'ûlet - Fa'âlet - Fi'âlet

Fa'lân - Fi'lân - Fu'lân

Açıklama:

Sülasi mücerred masdarların kalıpları: fa'l, fi'l, fu'l, fa'al, fa'let, fi'let, fu'let, fu'ûl, fu'ûlet, fa'âl, fi'âl, fa'âlet, fi'âlet, fi'lân, fu'lân, fa'alân, tef'âl.
E şıkkındaki fa'lân bir kalıp değildir. Bu nedenle doğru cevap E şıkkıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 26

Aşağıdakilerden hangisi fa'âl vezninde türetilen kelimelerden biri değildir?

Maraz

Zevâl

Ta'âm

Savâb

Harâm

Açıklama:

B, C, D ve E şıklarındaki sözcükler fa'âl vezninde türetilirken, A şıkkındaki sözcük fa'al vezninde türetilmiştir. Bu nedenle doğru cevap A şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 27

Aşağıdakilerden sözcüklerden hangisi vezni gereği diğerlerinden farklıdır?

Hükûmet

Şehâdet

Bürûdet

Rutûbet

Nuhûset

Açıklama:

A, C, D ve E şıklarındaki sözcükler fu'ûlet kalıbıyla türetilmişken, B şıkkındaki sözcük fa'âlet kalıbıyla türetilmiştir. Bu nedenle doğru cevap B şıkkıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 28

Aşağıdakilerden sözcüklerden hangisi vezni gereği diğerlerinden farklıdır?

İbâdet

Vikâye

Cehâlet

Şikâyet

Himâye

Açıklama:

A, B, D ve E şıklarındaki sözcükler fi'âlet kalıbıyla türetilirken, C şıkkındaki sözcük fa'âlet kalıbıyla türetilmiştir. Bu nedenle doğru cevap C şıkkıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 29

"Dört aslî harften meydana gelen rübâî mücerred masdarların tek bir vezni vardır."
Yukarıda bahsedilen vezin aşağıdakilerden hangisidir?

Fi'lelet

Fu'lelet

Fâ'lelet

Fa'lelet

Fû'lelet

Açıklama:

Dört aslî harften meydana gelen masdarların bir tek vezni vardır: fa'lelet فعللة . Bu vezindeki ة Osmanlı Türkçesinde genellikle ٥ /e, a/; bazen de te ت olarak okunur.
Bu bilgi doğrultusunda doğru cevap D şıkkıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 30

Aşağıdakilerden hangisi rubâî mücerred masdarların kalıbı olan fa'lelet ile çekimlenmiş sözcüklerden biri değildir?

Felsefe

Saltanat

Arbede

Terceme

Velâyet

Açıklama:

Dört aslî harften meydana gelen masdarların bir tek vezni vardır: fa'lelet فعللة .Bu
vezindeki ة Osmanlı Türkçesinde genellikle ٥ /e, a/; bazen de te ت olarak okunur:
ترمجه terceme "tercüme", عربده arbede "gürültü patırtı, kavga", فذلكه fezleke
"rapor", سلطنت saltanat "sultanlık", فلسفه felsefe bunlardan bazılarıdır.
Bu bilgi doğrultusunda A, B, C ve D şıklarındaki sözcükler fa'lelet kalıbıyla türetilmiş, ancak E şıkkındaki sözcük sülasi mücerred masdar kalıplarından olan fa'âlet ile türetilmiştir. Bu nedenle doğru cevap E şıkkıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 31

Arapça dilbilgisinde fiilin en yalın halini gösteren zaman çekimi aşağıdakilerden hangisidir?

Görülen geçmiş zaman 1. tekil şahıs

Görülen geçmiş zaman 2. tekil şahıs

Görülen geçmiş zaman 3. tekil şahıs

Görülen geçmiş zaman 1. çoğul şahıs

görülen geçmiş zaman 3. çoğul şahıs

Açıklama:

Arapçanın dilbilgisinde fiilin görülen geçmiş zaman 3. teklik şahsındaki şekli
fiilin en yalın hâlidir. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 32

"Kıyâsî masdar" ifadesi aşağıdaki masdar türlerinden hangisi için kullanılır?

Mezîdünfih Masdarlar

Rubâî Masdarlar

Sülasi Mücerred Masdarlar

Semaî Masdarlar

Rubâî Masdarlar

Açıklama:

Arapçanın mezîdünfih masdarları da benzer şekilde “önceden belirlenmiş” anlamları üretirler. Bu yüzden bunlara kıyâsî masdarlar (yani kıyaslamaya dayalı masdarlar) da denir. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 33

I. Kıyâsî masdarların anlamları sözlükten bakılarak öğrenilebilir.
II. Kıyâsî masdarların sözlüğe bakmadan önce sezilecek, bilinecek bir anlam çerçevesi vardır.
III. Kıyâsî masdarlar, geçişlilik/geçişsizlik, etkenlik-edilgenlik-dönüşlülük-işteşlik çatılarını ürettikleri için anlam çerçevelerinin bilinmesi gerekir.
Yukarıdaki ifadelerden hangisi ya da hangileri Kıyâsî masdarlar için doğrudur?

I ve II

Yalnız I

Yalnız II

I-II ve III

II ve III

Açıklama:

Kıyâsî masdarların değil, anlamları sözlükten bakılarak öğrenilebilir. Semaî masdarların anlamlarını sözlükten bularak öğrenebiliriz. Dolayısıyla I. seçenek doğru değildir. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 34

Aşağıdaki kelimelerden hangisi fi'let vezninde yazılmıştır?

رحصت

شركت

طلب

حجاب

جدل

Açıklama:

شركت-Şirket kelimesi fi'let vezninde yazılmıştır. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 35

Aşağıdaki kelimelerden hangisi "حلم" kelimesiyle aynı vezinle yazılmıştır?

ختام

شهرت

ذكر

تكرار

شهادت

Açıklama:

"ذكر ve حلم" kelimeleri fi'l vezniyle yazılmıştır ve aynıdır. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 36

"حكايه" kelimesi aşağıdaki vezinlerden hangisiyle yazılmıştır?

Fu'ûlet

Fi'let

Fa'âlet

Fi'âlet

Fu'lân

Açıklama:

"حكايه-Hikâye" kelimesi Fi'âlet vezniyle yazılmıştır. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 37

Aşağıdaki kelimelerden hangisinin vezni diğerlerinden farklıdır?

رخاوت

شفاعت

سعادت

جهالت

شكايت

Açıklama:

"شكايت-Şikâyet" kelimesi, Fi'âlet vezniyle yazılmıştır ve diğerlerinden farklıdır. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 38

Aşağıdaki seçeneklerin hangisinde yer alan fiillerin kök eşleştirmeleri yanlıştır?

والدت-والد

کفر-کفران

نصرت-ولد

جلسه-جلوس

نصر-نصرت

Açıklama:

"نصرت-ولد Veled-Nusret" eşleştirmesi yanlıştır. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 39

Aşağıdakilerden hangisi Mimli Masdarların vezinlerinden değildir?

Müfâ'ale

Mef'il

Mef'ilet

Mef'al

Mef'alet

Açıklama:

"Müfâ'ale" vezni sülasi mezid fiillerdendir ve mimli masdar değildir. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 40

İffet-Mâlik

Mâlik-Nâdir

Nâdir-İffet

İdâre-Nâdir

Mâlik-İdâre

Açıklama:

Mâlik ve Nâdir kelimeleri ism-i fâ'il vezniyle yazılmıştır. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 41

Mec’ûl masdarlarla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Bazı isim ve sıfatların sonuna -iyyet eki getirilerek yapılır.

Mec’ûl masdarların başında daima zâid "mim" harfi bulunur.

Türkçede +lık, +lik ekiyle karşılanan kelimeler türetir.

Arapçada masdarlara -iyyet eki getirilmez.

- iyyet eki Osmanlı Türkçesinde masdarlarada getirilmiştir.

Açıklama:

Arapça kelime türlerinden masdarların türlerini belirleyebileceksiniz.
ARAPÇADA MASDARLAR , Mec'ûl Masdarlar, s.36

Doğru Cevap: B

Soru 42

Masdarlarla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Mücerred masdarlar işitilerek öğrenilen masdarlardır.

Kıyâsî masdarlar belirli, değiştirilemez anlamlar üretirler.

Mücerred masdarlara semâî masdar da denilir.

Arapça masdarlar Türkçede sadece -mak/-mek ve -ma/-me ekleriyle karşılanırlar.

Mücerred masdar kalıpları belirli bir anlam üretmez.

Açıklama:

Arapça kelime türlerinden masdarların türlerini belirleyebileceksiniz.
Arapçada Kelime Yapımı: Mücerred Masdarlar, İsm-i Fâ'iller ve İsm-i Mef’ûller, Mücerred (Semâî) Masdarlar , s.33

Doğru Cevap: D

Soru 43

Arapçanın dilbilgisinde fiilin görülen geçmiş zaman …………. şahsındaki şekli fiilin en yalın hâlidir.
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?

1. teklik

1. çokluk

2. teklik

3. teklik

3. çokluk

Açıklama:

Arapçanın dilbilgisinde fiilin görülen geçmiş zaman 3. teklik şahsındaki şekli fiilin en yalın hâlidir.

Doğru Cevap: D

Soru 44

Aşağıdakilerden hangisi علم ilm kelimesi için yanlış bir yargıdır?

Kıyasî bir masdardır.

Semâî/mücerred bir masdardır.

Yalın isim gibidir.

Anlamı konusunda yapısından doğan herhangi bir sezgiye sahip olamayız.

Bu kelimenin anlamını sözlükten öğrenmiş olmalıyız.

Açıklama:

علم ilm “bilim” kelimesi semâî/mücerred bir masdardır. Yalın isim gibidir. Anlamı konusunda yapısından doğan herhangi bir sezgiye sahip olamayız. Bu kelimenin anlamını bir kaynaktan öğrenmiş olmalıyız.

Doğru Cevap: A

Soru 45

Aşağıdakilerin hangisi “امر” kelimesinin veznidir?

fi‘l

fa‘l

fu‘l

fa‘al

fa‘let

Açıklama:

امر emr kelimesi fa'l veznindedir.

Doğru Cevap: B

Soru 46

Aşağıdakilerden hangisi “شهادت” masdarıyla ilgili bir kelime değildir?

şühedâ

müşâhid

müdhiş

şâhid

meşhed

Açıklama:

şühedâ, müşâhid, şâhid, meşhed kelimelerinin kök harfleri ش ه د iken; müdhiş kelimesinin kök harfleri bu sıraya uymaz.

Doğru Cevap: C

Soru 47

Aşağıdakilerden hangisi mimli masdardır?

maksad

mahcûbiyyet

mekteb

mehmûz

maraz

Açıklama:

Mimli masdarların 4 vezni vardır. Bunlar “mef‘il, mef‘ilet, mef‘al, mef‘alet”tir. Maksad kelimesi mef‘al veznindedir. Bu vezinlerin çoğu ileride göreceğimiz ism-i mekân, ism-i zaman ve ism-i âlet kategorilerinin vezinleriyle aynıdır. Aralarındaki farkı ancak cümle içindeki anlamlarından ayırt edebiliriz.

Doğru Cevap: A

Soru 48

Aşağıdaki kelimelerden hangisi Arapça’da ism-i mef‘ûl kalıbındaki bir kelimedir?

mekteb

mektûb

mekâtib

kâtib

kütüb

Açıklama:

Ketebe “yazdı” fiil kökünün ism-i fâ'ili كاتب kâtib (yazan, yazıcı), ism-i mef'ûlü مكتوب mektûb (yazılan şey)'dur.

Doğru Cevap: B

Soru 49

Aşağıdakilerden hangisi ism-i fâ‘ildir?

Abid

Ma‘mûl

Mazlûm

Amel

Masraf

Açıklama:

Kulluk anlamına gelen عابد âbid, abd “kul” kelimesinin ism-i fâ‘ilidir.

Doğru Cevap: A

Soru 50

Hangi seçenekte سؤال kelimesinin ism-i fâ‘il ve ism-i mef‘ûlü birlikte doğru olarak verilmiştir?

مسئول/ سائل

مسکون/ ساکن

مشکور/ شاکر

مسئول/ سکونت

مسکون/ سائل

Açıklama:

سؤال su'âl kelimesinin ism-i fâ‘ili سائل sâ'il, ism-i mef‘ûlü مسئول mes'ûl’dür.

Doğru Cevap: A

Soru 51

Aşağıdakilerden hangisinin vezni diğerlerinden farklıdır?

Cem‘

Nakl

‘Aşk

Deyn

Zikr

Açıklama:

İlk dört seçenekteki kelimelerin vezni fa‘l^dir. "Zikr" kelimesinin vezni ise fi‘l’dir.

Doğru Cevap: E

Soru 52

Aşağıdakilerden hangisi موعظه mev'iza kelimesinin anlamıdır?

öğüt

sorun

bilgi

konum

doğum

Açıklama:

موعظه mev'iza "öğüt, nasihat" mev'iza "öğüt” anlamına gelir.

Doğru Cevap: A

Soru 53

Aşağıdakilerden hangisi Arapça gramerine göre mezîdünfih masdarlardandır?

Ketebe

Fetaha

‘Alime

Ahsene

Nasara

Açıklama:

Arapçada masdarlar, türedikleri fiillerin teklik 3. şahıstaki çekimlerinde zâid harf bulunup bulunmamasına göre iki gruba ayrılır. Zâid harf içermeyen fiillerden türetilen masdarlara mücerred masdarlar (yalın masdarlar), zâid harf barındıran fiillerden türetilen masdarlara mezîdünfih masdarlar (artırılmış, harf ilâve edilmiş masdarlar) adı verilir. "Ketebe", "Fetaha"," ‘Alime" ve "Nasara" kelimelerinin köklerinde herhangi bir zâid harf yoktur. Ancak "Ahsene" sözcüğünde zaid harflerden hemze vardır. Bu nedenle de mezîdünfih masdardır.

Doğru Cevap: D

Soru 54

Aşağıdaki masdarlardan hangisi özellik bakımından diğerlerinden farklıdır?

Merhamet

Maksad

Mülkiyyet

Meşgale

Muhabere

Açıklama:

Kelime başındaki mim harfinin zâid olduğu durumlarda bu kelimeye mimli masdar denmektedir. +iyyet son ekiyle isim ve sıfatlardan yapılan soyut isimlere ise mec’ûl masdar denmektedir. Bu bilgi doğrultusunda bakılınca "Merhamet", "Maksad", "Meşgale", "Muhabere" kelimeleri mimli masdar, "Mülkiyyet" mec’ûl masdardır.

Doğru Cevap: C

Soru 55

Aşağıdaki kelimelerden hangisi sülâsî mücerred masdar kalıplarından “fu’let” ile türetilmiştir?

Hikmet

Gurbet

Rahmet

Fikret

Gayret

Açıklama:

Rahmet ve gayret kelimeleri fa’let kalıbıyla; fikret ve hikmet kelimeleri ise fi’let kalıbıyla türetilmiştir. Fu’let kalıbıyla türetilen tek kelime gurbettir.

Doğru Cevap: B

Soru 56

Aşağıdaki kelimelerden hangisi sülâsî mücerred masdar kalıplarından “fi’l” ile türetilmiştir?

عمر - Ömr

قتل -Katl

ذوق - Zevk

شکر - Şükr

ذکر - Zikr

Açıklama:

Zevk ve katl fa’l kalıbıyla; ömr ve şükr ise fu’l kalıbıyla türetilmiştir. Fi’l kalıbıyla türetilen tek kelime E şıkkındaki "zikr" kelimesidir.

Doğru Cevap: E

Soru 57

Aşağıdaki kelimelerden hangisi sülâsî mücerred masdar kalıplarından “fa’âlet” ile türetilmiştir?

Rehâvet

Ziyâret

Husûmet

Rutûbet

Hitâbet

Açıklama:

"Ziyâret" ve "Hitâbet" kelimeleri fi’âlet; "Husûmet" ve "Rutûbet" şıklarındaki kelimeler ise fu’ûlet kalıbıyla türemiştir. Yalnızca "rehâvet" kelimesi fa’âlet kalıbıyla türemiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 58

Aşağıdaki sözücklerden hangisi rübâî mücerred masdar kalıbı olan fa’lelet ile türetilmesine rağmen rübâî mücerred masdarlardan değildir?

Fezleke

Besmele

Arbede

Felsefe

Tercüme

Açıklama:

Fezleke, arbede, felsefe ve tercüme fa’lelet kalıbıyla türetilmiş ve dört aslî harfi sebebiyle rübâî mücerred masdar olan kelimelerdir. Ancak besmele kelimesi aynı kalıpla türetilmiş olmasına rağmen “bismillahirrahmanirrahim” kelimesinin kısaltılmış halidir. Ve bu tarz kısaltmalar Arapçada menhut olarak adlandırılır.

Doğru Cevap: B

Soru 59

Aşağıdakilerden hangisi mimli masdar yapma kalıplarından “mef’ilet” ile türetilmiş bir kelimedir?

Merhamet

Mefharet

Mev’iza

Mes’ele

Maksad

Açıklama:

Merhamet, mefharet ve mes’ele mef’alet kalıbıyla; maksad ise mef’al kalıbıyla türetilmiştir. Bir tek mev’iza mef’ilet kalıbıyla türemiştir.

Doğru Cevap: C

Soru 60

Aşağıdakilerden hangisi mimli masdar yapma kalıplarından “mef’il” ile türetilmiş bir kelimedir?

Mevlid

Matlab

Ma’rifet

Mev’iza

Masraf

Açıklama:

Ma’rifet ve mev’iza mef’ilet kalıbıyla; matlab ve masraf ise mef’al kalıbıyla türetilmiştir. Bir tek mevlid mef’il kalıbıyla türemiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 61

"Bazı sıfat ve isimlerin sonuna /iyyet/ يت eki getirilerek Türkçede +lık/+lik ekiyle karşıladığımız anlamlarda kelimeler yapılır. Bu kategorideki kelimelere mec'ûl (yapma) masdarlar denilmektedir."
Aşağıdakilerden hangisi yukarıdaki bilgi doğrultusunda türetilmiş Arapçada olmayan bir kelimedir?

Ebediyyet

Câhiliyyet

Mahcûbiyyet

Emniyyet

İnsâniyyet

Açıklama:

"Ebediyyet", "Câhiliyyet", "Mahcûbiyyet" ve "İnsâniyyet" kelimeleri Arapça gramer kurallarına uygun şekilde isim ve sıfatlardan türetilmiş ve Arapçada kullanımda olan kelimelerdir. Ancak "emniyyet" Osmanlı Türkçesinde kullanılan ancak Arapçada bulunmayan emn masdarından türetilmiş bir kelimedir.

Doğru Cevap: D

Soru 62

Aşağıdaki seçeneklerden hangisinde verilen mücerred masdar/ism-i fâ’il/ism-i mef’ûl eşleşmesi yanlıştır?

Talebe/Tâlib/Matlûb

Alime/Âlim/Ma’lûm

Ketebe/Kâtib/Mektûb

Amele/Âmil/Ma’mûl

Katele/Kâtil/Maktel

Açıklama:

Masdarların ism-i fâ’il hali fâ2il kalıbıyla çekimlenmiş halidir. Bu doğrultuda tâlib, âlim, kâtib, âmil ve kâtil doğru çekimlenmiş ism-i fâ’illerdir. İsm-i mef’ûl ise mef’ûl kalıbıyla çekimlenmiş masdarlardır. Matlûb, ma’lûm, mektûb ve ma’mûl mef’ûl kalıbıyla doğru bir şekilde çekimlenmiştir. Ancak maktel bu kalıba uymak doğrusunun maktul olması gerekmektedir.

Doğru Cevap: E

Soru 63

Aşağıdakilerden hangisi Arapça fiillerin Türkçe karşılıklarında kullanılan mas-dar eklerinden biri değildir?

-lık

-ış

-mA

-iyor

-mAK

Açıklama:

Arapça fiilerin Türkçe karşılıklarında kullanılan masdar ekleri -lık, -ış, -ma, -mak olabilir. -iyor ise fiilin şimdiki zaman çekimi için kullanılır.

Doğru Cevap: D

Soru 64

Semaî masdarlarla ilgili verilen aşağı-daki bilgilerden hangisi doğrudur?

Anlamlarını sözlükten bularak öğrenebiliriz.

Bilinebilecek bir anlam çerçevesi vardır.

Aynı vezindeki diğer kelimelerle kıyaslayarak anlamlarını bulabiliriz.

Türetilmiş kelimelerdir.

Türetilmesinde belli kuralları ve kalıpları vardır.

Açıklama:

Semaî masdarlar belli bir anlam üretmezler; fiilden türetilen bir ismin niçin bu vezinden türetildiğinin belli bir kuralı yoktur. Toplumca o kelime üzerinde uzlaşılmıştır ve bu kelimeler dilin kullanımıyla edinilir, öğrenilir. Bu yüzden bu gruba giren masdarlara semâî masdarlar (yani işitip öğrenmeye dayalı masdarlar) da denir.

Doğru Cevap: A

Soru 65

تعلم kelimesi hakkında verilen bilgilerden hangisi doğrudur?

Geçişsiz ve işteştir.

Geçişli ve etkendir.

Geçişsiz ve edilgendir.

Geçişsiz ve dönüşlüdür.

Geçişli ve dönüşlüdür.

Açıklama:

Ta‛allüm kelimesinin anlamı öğrenmedir. Kelime bu haliyle geçişli ve dönüşlüdür.

Doğru Cevap: E

Soru 66

Çeşitli isim ve sıfatlara gelerek soyut isimler yapan son ek aşağıdakilerden hangisidir?

+ân

+ist

+iyyet

+ât

+ûn

Açıklama:

İsim ve sıfatların sonuna gelerek özellikle kavram ismi türeten ek +iyyet’tir. Bu ekin terim adı mec‛ul masdardır. İnsâniyyet: İnsanlık gibi.

Doğru Cevap: C

Soru 67

Aşağıdakilerden hangisi sülâsî mücerred bir kelime değildir?

Hüsn

Câhil

Ülfet

Şirket

Zuhûr

Açıklama:

Kelimelerden câhil cehl kökünden türetilmiş, “bilmeyen” anlamına sahip bir kelimedir. Diğerleri ise yalın halde bulunan sülâsi mücerred masdarlardır.

Doğru Cevap: B

Soru 68

Aşağıdaki kelimelerden hangisinin vezni yanlış verilmiştir?

hüsrân --- fu‛lân

gurûr --- fu‛ûl

ruhsat --- fu‛let

karâr --- fa‛ûl

zikr --- fi‛l

Açıklama:

Kelimelerden dördünün vezni doğru ver-ilmiştir. Yalnız karâr kelimesinin vezni yanlıştır. Bu kelimenin vezni fa‛âl olmalıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 69

Aşağıdaki kelimelerden hangisinin kök harfleri farklıdır?

Ta‛ammül

Ta‛lîm

İ‛lâm

Mu‛allim

‛Âlim

Açıklama:

Ta‛lîm, i‛lâm, mu‛allim, ‛âlim kelimeleri ‛a-l-m kök harflerinden türemiştir. Ta‛ammül kelimesi ise ‛a-m-l kök harflerinden türemiş ve farklı bir anlama sahiptir.

Doğru Cevap: A

Soru 70

Aşağıdakilerden hangisinin ism-i fâ‛ili yanlış türetilmiştir?

cehâlet --- câhil

şuhûd --- şâdî

kudret --- kâdir

resm --- râsim

galebe --- gâlib

Açıklama:

Kelimelerden dördünün ism-i fa‛il çekimleri doğrudur. Ancak şuhûd kelimesinin ism-i fâ‛il çekimi şâhid şeklinde olmalıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 71

Aşağıdaki kelimelerden hangisi ism-i mef‛ûl türünde bir kelime değildir?

Matlûb

Mektûb

Ma‛lûm

Mesrûk

Meydân

Açıklama:

Kelimeler sırasıyla talebe, ketebe, ‛aleme, seraka köklerinden türetilmiş ve mef‛ûl kalıbına yerleştirilmiştir. Meydân kelimesinin ise vezni mef‛ûl değildir.

Doğru Cevap: E

Soru 72

Aşağıdaki kelimelerden hangisinin anlamı yanlış verilmiştir?

Şâhid --- Tanık Olan

Mazlûm --- Zulm Eden

Sârik --- Çalan

Zâkir --- Zikr Eden

Mechûl --- Bilinmeyen

Açıklama:

İsm-i fa‛îl ve ism-i mef‛ûl olarak verilen kelimelerin kök harflerinin anlamı bilin-mese de ne tür bir anlam grubuna dahil olduğu bilinir. İsm-i fâ‛il yapan, eden; ism-i mef‛ûl yapılan, işten etkilenen anlamlarını verir. mazlum kelimesine bakıldığında zulme uğrayan anlamını bulmamız gerekir. Diğer kelimelerin an-lamları doğrudur.

Doğru Cevap: B

Soru 73

Hangisi كٙتٙبٙ ketebe “yazdı” fiilinin masdarıdır?

Açıklama:

kitâbet "yazma işi, yazı yazma”, كٙتٙبٙ ketebe “yazdı” fiilinin masdar şeklidir.

Doğru Cevap: A

Soru 74

Hangisi عٙلِمٙ alime “bildi” fiilinin masdarıdır?

عالم

علما

علىم

معلم

علم

Açıklama:

علم ilm “bilme, bilgi, ilim”, عٙلِمٙ alime “bildi” fiilinin masdar şeklidir.

Doğru Cevap: E

Soru 75

Mec’ûl masdarlar genellikle Türkçedeki hangi ekle karşılanır?

+ça / +çe

+lı / +li

+çı / +çi

+sız / +siz

+lık / +lik

Açıklama:

Bazı sıfat ve isimlerin sonuna /iyyet/ eki getirilerek Türkçede +lık/+lik ekiyle karşıladığımız anlamlarda kelimeler yapılır. Bu kategorideki kelimelere mec'ûl (yapma) masdarlar denilmektedir.

Doğru Cevap: E

Soru 76

Hangisi mezîdünfih masdardır?

Açıklama:

Arapçada masdarlar, türedikleri fiilerin teklik 3. şahıstaki çekimlerinde zâid harf bulunup bulunmamasına göre iki gruba ayrılır. İçinde zâid harf bulunmayan masdarlara mücerred masdar denir. أٙحٙسٙنٙ ahsene “iyilik etti” fiilinde ise baştaki hemze zâiddir. Bu tip masdarlara ise mezîdünfih masdarlar (artırılmış, harf ilâve edilmiş masdarlar) adı verilir.

Doğru Cevap: B

Soru 77

Dört aslî harften meydana gelen masdarlara ne ad verilir?

sülasî mücerred masdarlar

humâsî mücerred masdarlar

mimli masdarlar

rubâî mücerred masdarlar

mec'ûl masdarlar

Açıklama:

Dört aslî harften meydana gelen masdarlara rubâî mücerred masdarlar denir.

Doğru Cevap: D

Soru 78

Arapçada rubâî mücerred masdarlar hangi vezinde bulunur?

Açıklama:

Dört aslî harften meydana gelen masdarların bir tek vezni vardır: فعللة fa'lelet . Bu vezindeki ة Osmanlı Türkçesinde genellikle ٥ /e, a/; bazen de te ت olarak okunur.

Doğru Cevap: A

Soru 79

Beş aslî harften meydana gelen masdarlara ne ad verilir?

Sülasî mücerred masdarlar

Humâsî mücerred masdarlar

Mimli masdarlar

Rubâî mücerred masdarlar

Mec'ûl masdarlar

Açıklama:

Arapçada aslî harfî beş olan humâsî mücerred masdarlar da vardır.

Doğru Cevap: B

Soru 80

Mimli masdarlar başlıca kaç vezinde olurlar?

Açıklama:

Semâî olan, yani bir kurala bağlı olarak üretilmeyen bazı masdarlar vardır ki, bunların ortak özelliği başlarında ekleme bir mim م olmasıdır. Böyle masdarlara mimli masdar denilir. Başlıca dört vezinde olurlar.

Doğru Cevap: B

Soru 81

Hangisi mec’ûl masdardır?

كاتب

مفخرت

جاهليت

موعظه

ترمجه

Açıklama:

Görüldüğü gibi bu bilgiye yalnızca C seçeneğindeki câhiliyyet kelimesi uymaktadır.

Doğru Cevap: C

Soru 82

Hangisi mimli masdardır?

Açıklama:

Semâî olan, yani bir kurala bağlı olarak üretilmeyen bazı masdarlar vardır ki, bunların ortak özelliği başlarında ekleme bir mim م olmasıdır. Böyle masdarlara mimli masdar denilir.

Doğru Cevap: B

Soru 83

Arapçada fiilden türemiş isim kategorisindeki kelimelere ne ad verilir?

Zarf

Zamir

Sıfat

Masdar

Edat

Açıklama:

Fiillerden türemiş isim kategorisindeki kelimelere masdar denir. Arapça'da masdarların Türkçedeki mantığından daha farklı olduğunu unutmamak gerekir.
Fiillerden türemiş isim kategorisindeki kelimelere Arapça'da masdar denir.

Doğru Cevap: D

Soru 84

Arapça dilbilgisine göre fiilin en yalın halinin şahıs ve zaman çekimi aşağıdakilerden hangisidir?

Emir 1. teklik şahıs çekimi

Görülen geçmiş zaman 3. teklik şahıs

Emir 2. teklik şahıs çekimi

Öğrenilen geçmiş zaman 3. teklik şahıs çekimi

Şimdiki zaman 3. teklik şahıs çekimi

Açıklama:

Fiilin en yalın hali Arapçada ve Türkçede birbirinden farklıdır. Türkçede fiilin en yalın hali emir 2. teklik şahıs çekimindedir. Arapçada ise "ketebe: yazdı" örneğinde olduğu gibi görülen geçmiş zaman 3. teklik şahıs çekimindedir.
Arapçanın dilbilgisinde fiilin görülen geçmiş zaman 3. teklik şahsındaki şekli fiilin en yalın hâlidir.

Doğru Cevap: B

Soru 85

Aşağıdakilerden hangisi sülâsî mücerred bir masdar değildir?

emr

hilm

mücâdele

küfr

fikret

Açıklama:

Sülâsî mücerred masdarlar işitilerek öğrenilir. Semaidir. Mezidünfih masdarlar ise kıyasi olarak öğrenilir. Müfâ'ale veznindeki diğer kelimeler gibi mücadele kelimesinin de anlam çerçevesi belirlidir.
Kelimelere bakıldığında vezni müfâ'ale olan mücadele kelimesi sülâsî mücerred değil, mezîdünfih bir masdardır.

Doğru Cevap: C

Soru 86

Aşağıdaki kelimelerden hangisinin okunuşuna göre vezni diğerlerinden farklıdır?

جهل

نهى

ذوق

بحث

ذكر

Açıklama:

Kelimelerin okunuşları şöyledir:
cehl
nehy
zevk
rızk
zikr
Bu kelimelerden ilk dördü fa'l, sondaki fi'l veznindedir.
Okunuşu zikr olan kelimenin vezni fi'l olup diğerlerinden farklıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 87

برودت kelimesinin vezni aşağıdakilerden hangisidir?

fi'let

fâ'ilet

fu'ûlet

fi'âlet

fu'let

Açıklama:

Kelimelerin veznini bulurken asli ve zaid harflerini tespit ettikten sonra vezin bulunur. Bu kelimenin vezi fu'ûlet şeklindedir.
Kelimenin okunuşu bürûdet'tir. Bu kelimenin vezni de fu'ûlet şeklindedir.

Doğru Cevap: C

Soru 88

Aşağıdakilerden hangisi mimli bir masdardır?

maksûd

merhûm

matlûb

mevlid

ma'rûf

Açıklama:

mevlid kelimesinin vezni mef'il şeklindedir. Mimli masdarların vezinleri, mef'il, mef'ilet, mef'al, mef'alet olmak üzere 4 tanedir.
Diğer seçeneklerdeki kelimelerin hepsi de mef'ûl veznindedir. Bu vezin ise edilgenlik anlamı veren ism-i mef'ûl türünün veznidir.
Seçeneklerdeki mevlid kelimesi mimli masdardır. Diğerleri ise ism-i mef'ul türündedir.

Doğru Cevap: D

Soru 89

Mec'ûl masdar eki olan -iyyet'in Türkçedeki karşılığı olan ek aşağıdakilerden hangisidir?

+cı, +ci

-arak, -erek

+lık, +lik

+lı, +li

+sız, +siz

Açıklama:

Mec'ûl masdar bazı sıfat ve isimlerin sonuna /iyyet/ يت eki getirilerek Türkçede +lık/+lik ekiyle karşıladığımız anlamlarda kelimeler yapılır.
Örneğin; insân-iyyet = insâniyyet = insanlık
-iyyet ekinin Türkçe karşılığı +lık, +lik şeklindeki ektir.

Doğru Cevap: C

Soru 90

عمل mücerred masdarının ism-i fâili aşağıdakilerden hangisidir?

عالم

عامل

لامع

معلوم

معمول

Açıklama:

Arapçada yeni kelime türetirken aslî harflerinin sırasının asla değişmemesi gerekir. Seçeneklerde bazı kelimelerin kök harfleri aynı olduğu halde sırası değişiktir. İsm-i fâ'il türündeki kelimelerin vezni fâ'il'dir.
Bu yüzden amel - âmil şeklinde ism-i fâ'il türetimi doğru olanıdır.
Amel sülâsî mücerred masdarının ism-i fâ'ili âmil şeklinde olmalıdır.

Doğru Cevap: B

Ünite 3

Soru 1

Aşağıdakilerden hangisi "istif'al babının ism-i mef'ulü'dür?

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 2

Aşağıdakilerden hangisi "ifti'al babının ism-i fa'ili"dir?

mukteseb

müftehir

muhtasar

müntehab

müşterek

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 3

"İdgam" ne demektir?

Kelimenin aslî ilk harfi ze ise vezindeki ekleme te harfinin dal'a dönüşmesidir.

Kelimenin aslî ilk harfi dad ve sad ise vezindeki ekleme te harfi tı'ya dönüşmesidir.

Arapça kelimelerde yan yana gelen aynı iki ünsüz harfin tek harfle yazılması işlemine denilir.

İstif'al babındaki kimi masdarların “sayma, addetme” anlamını üretmeleridir.

İstif'al babındaki kimi masdarların “bir şey isteme, dileme” anlamını üretmeleridir.

Açıklama:

İdgam: Arapça kelimelerde yan yana gelen aynı iki ünsüz harfin tek harfle yazılması işlemine denilir. Ressâm
kelimesi gibi.

Doğru Cevap: C

Soru 4

Aşağıda "İnfi'al babı" ile ilgili olarak verilen bilgilerden hangisi doğrudur?

Bu bâbda baştaki elif “ا", nûn “ن" ve ortadaki elif “ا" kelimenin köküdür.

Bu bâbdan türeyen masdarların çatıları özneleri bakımından genellikle işteştir.

Bu bâbdan türeyen masdarlar nesneleri bakımından geçişlidir.

Bu bâbdaki masdarların ism-i fâ'illeri münf'all vezninde gelir.

İnfi'âl bâbındaki kelimelerin ism-i mef'ûlü kullanılmaz.

Açıklama:

Bu bâbda baştaki elif “ا ,“nûn “ن “ve ortadaki elif “ا “eklemedir.
Bu bâbdan türeyen masdarların çatıları özneleri bakımından genellikle dönüşlü, bazen de edilgendir.
Nesneleri bakımından ise geçişsizdir, yani nesne almazlar.
Bu bâbdaki masdarların ism-i fâ'illeri münfa'il منفعل vezninde gelir.
İnfi'âl bâbındaki kelimelerin ism-i mef'ûlü kullanılmaz.

Doğru Cevap: E

Soru 5

Müfa'alet babının ism-i mef'ulü aşağıdakilerden hangisidir?

müşâhed

muhârib

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 6

Aşağıdakilerden hangisi "tefa'ül babının ism-i mef'ulü"dür?

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 7

Aşağıdakilerden hangisi "tefa'ul babındaki masdarların geçişli olanına" örnektir?

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 8

Aşağıdakilerden hangisi "tefa''ul babının ism-i mef'ulü"dür?

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 9

Aşağıdakilerden hangisi "if'al babının ism-i fa'ili"dir?

مسرف - müsrif

مثبت - müsbet

مجمل - mücmel

مكرم - mükerrim

مقلد - mukallid

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 10

I. İşitip öğrenmeye dayalıdır.
II. Kuralsız ve düzensizdirler.
IIII. Kıyâsîdirler.
Yukarıdakilerden hangisi Mezîdünfih masdarlar için söylenemez?

I ve III

I-II ve III

Yalnız II

Yalnız I

I ve II

Açıklama:

İşitip öğrenmeye dayalı düzensiz ve kuralsız olan masdarlar mücerred masdarlardır. Mezîdünfih masdarlar, kurallı ve düzenli olduğu için bu tür masdarlara Kıyâsî masdarlar da denilir. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 11

Mezîdünfih masdarların Osmanlı Türkçesinde sıkça kullanılan dokuz bâbı vardır. Aşağıdakilerden hangisi bu bâblardan değildir?

İf'âl

Müfâ'alet

Fa'let

İstif'âl

Tefâ'ul

Açıklama:

Fa'let vezni mücerred masdarlardandır. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 12

"كرم" fiilinin mezîdünfih masdar olabilmesi için gereken zâid harfi aşağıdakilerden hangisidir?

Vav

Ayın

Lamelif

Sad

Elif

Açıklama:

"كرم" fiili “ا “zâid, yani ekleme harfiyle → اكرام ikrâm “ağırlama” şeklinde mezîdünfih masdar olur. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 13

"افلاس" fiilinin if'âl bâbındaki ism-i Fâ'ili aşağıdakilerden hangisidir?

مثبت

مفلس

مسرف

مكرم

مدرك

Açıklama:

"افلاس- مفلس fiilinin if'âl bâbındaki ism-i fâ'ilidir. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 14

".سن ارتيق افلاح اولمازسيك"
Yukarıdaki cümlede yer alan İf'âl Bâbındaki Mezîdünfih masdar türündeki fiilin İsm-i Fâ'ili aşağıdakilerden hangisidir?

مخرج

محتاج

مفضل

مفلح

موفلح

Açıklama:

"مفلح-Müflih", İf'âl Bâbındaki Mezîdünfih masdarlı "افلاح-İflâh" fiilinin İsm-i Fâ'ilidir. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 15

İf'âl bâbındaki "انكار" fiilinin ism-i mef'ûlü ve anlamı aşağıdakilerden hangisidir?

منکر-İnkar edilen

منکّر-İnkar eden

مونكير-İnkar ettirmiş

مونككير-İnkar edilen

مونككر-İnkar eden

Açıklama:

Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 16

"مسجل - müseccel" kelimesi hangi mezîdünfih (=kıyasi) babının ism-i mef'ûlüdür?

İstif'âl

Tefâ'ul

Tef'îl

İf'âl

Müfâ'alet

Açıklama:

مسجل-Müseccel kelimesi Tef'îl veznin ism-i mef'ûlüdür.

Doğru Cevap: C

Soru 17

Tef'îl bâbının dönüşlüsü olan ve genellikle geçişsiz masdarlar türeten masdar aşağıdakilerden hangisidir?

Tefa''ul

İf'âl

Müfâ'alet

İfti'âl

if'ilâl

Açıklama:

Tefa''ul bâbı, tef'îl bâbının dönüşlüsüdür ve genellikle geçişsiz masdarlar türetir. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 18

Teslim edilen şeyi alıp kabul eden, vergi tahsildarı, voyvoda anlamlarındaki Tefa''ul Bâbının İsm-i Fâ'ili olan fiil aşağıdakilerden hangisidir?

متصرف-Mutasarrıf

ملتزم-Mültezim

متفكر-Mütefekkir

متسلم-Mütesellim

متيقظ-Müteyakkız

Açıklama:

متسلم-Mütesellim; teslim edilen şeyi alıp kabul eden, vergi tahsildarı, voyvoda anlamlarındadır. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 19

Tefâ'ul تفاعل Bâbında yazılmış, "تصادف" fiili için aaşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Öznesi bakımından dönüşlüdür.

Öznesi açısından işteşlik ifade eder.

Nesnesi açısından genellikle geçişsizdir.

Gerçekte olmayan bir hâli varmış gibi gösterme,yapmacıklık ifadesi vardır.

Genellikle geçişsizdir.

Açıklama:

Tefâ'ul Bâbında yazılmış bir kısım masdarlar ise özneleri açısından işteşlik ifade eder. Denk gelme karşılaşma anlamlarındaki"تصادف-Tesâdüf" fiili de bu şekildedir. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 20

I. if'âl افعال
II. tef'îl تفعيل
III. tefa''ul تفعل
IV. tefâ'ul تفاعل
V. sukūt سقوط
Mezîdünfih masdarların Osmanlı Türkçesinde sıkça kullanılan bâblarındandır?

Yalnız I

II - III

III - IV - V

I - II - III - IV

II - III - IV - V

Açıklama:

Mezîdünfih masdarların Osmanlı Türkçesinde sıkça kullanılan dokuz bâbı vardır:
if'âl افعال
tef'îl تفعيل
tefa''ul تفعل
tefâ'ul تفاعل
müfâ'alet مفاعلة
infi'âl انفعال
ifti'âl افتعال
if'ilâl افعالل
istif'âl استفعال
V. seçenekte verilen sukūt سقوط bir bâb değildir.

Doğru Cevap: D

Soru 21

"Bu bâbdaki masdarların çatısı geçişlidir, yani nesne alır. Geçişsiz bir fiil bu bâba nakledildiği zaman geçişli olur ve nesne alır:
علم ilm → اعالم i'lâm (bir şeyi) bildirme örnek olarak verilebilir."
Metinde verilen tanım ve örnek aşağıdaki bâb'lardan hangisine aittir?

müfâ'alet مفاعلة

if'âl افعال

infi'âl انفعال

ifti'âl افتعال

if'ilâl افعالل

Açıklama:

İf'âl افعال bâbı masdarların çatısı geçişlidir, yani nesne alır. Geçişsiz bir fiil bu bâba nakledildiği zaman geçişli olur ve nesne alır:
علم ilm → اعالم i'lâm “(bir şeyi) bildirme” şeklinde örneklendirilebilir.

Doğru Cevap: B

Soru 22

I. اكرام ikrâm → مكرم mükrim “ikram eden, ikram edici”
II. اسالم islâm → مسلم müslim “İslâm olan, müslüman”
III. اثبات isbât → مثبت müsbet “ispat olunmuş”
IV. اسراف isrâf → مسرف müsrif “israf eden, israf edici”
V. اخبار ihbâr → خمرب muhbir “haber veren, haber verici”
Yukarıdakilerden hangileri if'âl bâbının ism-i fâ'ili'ne örnek olarak verilmektedir?

I - II

III - IV

I - IV - V

I - II - IV - V

I - II - III - IV - V

Açıklama:

İf'âl bâbının ism-i fâ'ili müf'il vezninde gelir:
اكرام ikrâm → مكرم mükrim “ikram eden, ikram edici”
اسالم islâm → مسلم müslim “İslâm olan, müslüman”
اسراف isrâf → مسرف müsrif “israf eden, israf edici”
اخبار ihbâr → خمرب muhbir “haber veren, haber verici”
III. seçenekte اثبات isbât → مثبت müsbet “ispat olunmuş” if'âl bâbının ism-i mef'ûlü'ne örnektir.

Doğru Cevap: D

Soru 23

"Bu vezinde baştaki te “ت “ile ortadaki ye “ى “harfleri eklemedir. Sülâsî masdarlardan geçişli, yani nesne alan masdarlar kurar."
Metinde tanımı verilen bâb aşağıdakilerden hangisidir?

Tef'îl تفعيل Bâbı

tefâ'ul تفاعل

müfâ'alet مفاعلة

infi'âl انفعال

ifti'âl افتعال

Açıklama:

Tef'îl vezninde baştaki te “ت “ile ortadaki ye “ى “harfleri eklemedir. Sülâsî masdarlardan geçişli, yani nesne alan masdarlar kurar.
علم' ilm “bilme, bilim” → تعليم ta'lîm “öğretme” olarak örneklendirilebilir.

Doğru Cevap: A

Soru 24

I. س ders → تدرس tederrüs “ders alma”
II. تبسم tebessüm “gülümseme” → متبسم mütebessim “gülümseyen”
III. مجع cem' “toplama” → جتمع tecemmu' “toplanma”
IV. كرب kibr “büyüklük” → تكرب tekebbür “büyüklenme, kibirlenme”
V. شكل şekl → تشكل teşekkül “şekillenme, oluşma”
Yukarıdaki maddelerden hangisi Tefa''ul Bâbının İsm-i Fâ'ili'ne örnek olarak verilir?

III

Açıklama:

Tefa''ul bâbının ism-i fâ'ili mütefa''il متفعل vezninde olur:
تبسم tebessüm “gülümseme” → متبسم mütebessim “gülümseyen” örnek olarak verilebilir.
Diğer seçenekler Tefa''ul Bâbının yalın haline örnektir.

Doğru Cevap: B

Soru 25

Bu bâbda baştaki mim “م ,“ortadaki elif “ا “ve sondaki te “ة “eklemedir. Bu “ة “ Osmanlı Türkçesinde ya açık te “ت “veya “٥” (a, e) şeklinde yazılır.
خر haber → خمابره muhâbere "haberleşme" şeklinde örneklendirilebilir.
Metinde tanımı ve örneği verilen bâb aşağıdakilerden hangisidir?

Müfâ'alet مفاعلة Bâbı

Tefâ'ul تفاعل Bâbı

tef'îl تفعيل Bâbı

if'ilâl افعالل Bâbı

istif'âl استفعال Bâbı

Açıklama:

Müfâ'alet مفاعلة bâbı baştaki mim “م ,“ortadaki elif “ا “ve sondaki te “ة “eklemedir. Bu “ة “ Osmanlı Türkçesinde ya açık te “ت “veya “٥” (a, e) şeklinde yazılır.
Bu bâbdaki masdarların çatısı, nesnesi bakımından geçişli veya geçişsiz olabilir; öznesi bakımından ise genellikle işteşlik ifade ederler.

Doğru Cevap: A

Soru 26

Aşağıdakilerden hangisi infi'âl bâbının ism-i fâ'iline örnek olarak gösterilemez?

انكسار inkisâr “kırılma” → منكسر münkesir “kırılan, gücenen”

انعكاس in'ikâs “yansıma, aksetme” → منعكس mün'akis “yansıyan, akseden”

انقالب inkılâb “dönme, değişme” → منقلب munkalib “dönen, değişen”

انفساخ” bozulma, hükmü kalmama” → منفسخ münfesih “hükmü kalmayan”

مباركه mübâreke “tebrikleşme, birbirini kutlama” → مبارك mübârek “kutlu, uğurlu”

Açıklama:

Bu bâbdaki masdarların ism-i fâ'illeri münfa'il منفعل vezninde gelir:
انكسار inkisâr “kırılma” → منكسر münkesir “kırılan, gücenen”
انعكاس in'ikâs “yansıma, aksetme” → منعكس mün'akis “yansıyan, akseden”
انقالب inkılâb “dönme, değişme” → منقلب munkalib “dönen, değişen”
انفساخ” bozulma, hükmü kalmama” → منفسخ münfesih “hükmü kalmayan”
مباركه mübâreke “tebrikleşme, birbirini kutlama” → مبارك mübârek “kutlu, uğurlu” ise Müfâ'alet Bâbının İsm-i Mef'ûlüne örnektir.

Doğru Cevap: E

Soru 27

İnfi'âl انفعال bâbında baştaki elif “ا ,“nûn “ن “ve ortadaki elif “ا “eklemedir. Bu bâbdan türeyen masdarların çatıları özneleri bakımından genellikle dönüşlü, bazen de edilgendir.
Aşağıdakilerden hangisi infi'âl انفعال bâbına örnek olarak verilir?

حماربه muhârebe “savaşma” → حمارب muhârib “savaşan, savaşçı”

مشاهده müşâhade “gözleme, gözlem” → مشاهد müşâhid “gözlemci”

كشف keşf “açma” → انكشاف inkişâf “açılma, meydana çıkma”

حماسبه muhâsebe → حماسب muhâsib “hesap yapan”

مداومت müdâvemet “devam etme” → مداوم müdâvim “devam eden, devamlı”

Açıklama:

كشف keşf “açma” → انكشاف inkişâf “açılma, meydana çıkma” infi'âl انفعال bâbına örnektir.
Diğer seçenekler ise müfâ'alet bâbının ism-i fâ'iline örnek olarak verilir.

Doğru Cevap: C

Soru 28

انتخاب intihâb “seçme” → منتخب müntahab “seçilmiş”

علم ' ilm “bilme, bilim” → تعليم ta'lîm “öğretme”

انتشار intişâr “yayımlanma” → منتشر münteşir “yayımlanmış”

افتخار iftihâr “övünme” → مفتخر müftehir “övünen”

اشتراک iştirâk "ortaklık" → مشترک müşterek "ortak"

Yukarıdaki maddelerden hangilerinde ifti'âl bâbının ism-i mef'ûlü olan bir kelime vardır?

I, V

I - II

III - IV

II, IV

IV, V

Açıklama:

İfti'al bâbındaki masdarların ism-i mef'ûlü müfta'al مفتعل vezninde gelir:
انتخاب intihâb “seçme” → منتخب müntahab “seçilmiş”
اشرتاك iştirâk “ortak olma” → مشرتك müşterek “ortak olunmuş” örnek olarak verilebilir.
انتشار intişâr “yayımlanma” → منتشر münteşir “yayımlanan”
افتخار iftihâr “övünme” → مفتخر müftehir “övünen” ise ifti'âl bâbının ism-i fâ'iline örnek olarak verilebilir.
علم ' ilm “bilme, bilim” → تعليم ta'lîm “öğretme” ise Tef'îl تفعيل Bâbı'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 29

I. اعتدال i'tidâl “ölçülü davranma” → معتدل mu'tedil “ölçülü davranan”
II. استحصال istihsâl “üretme” → مستحصل müstahsil “üreten, üretici”
III. استنساخ istinsâh “bir eserin kopyasını yazma” → مستنسخ müstensih “istinsah eden”
IV. استخدام istihdâm “bir işte çalıştırma” → مستخدم müstahdim “işveren”
V. انتشار intişâr “yayımlanma” → منتشر münteşir “yayımlanan”
Yukarıdaki maddelerden hangileri istif'âl bâbının ism-i fâ'iline örnek olarak verilir?

I - II

III - V

I - II - V

II - III - IV

I - II - III - V

Açıklama:

II. III. ve IV. maddeler istif'âl bâbının ism-i fâili müstef'il مستفعل vezninde gelir:
استحصال istihsâl “üretme” → مستحصل müstahsil “üreten, üretici”
استنساخ istinsâh “bir eserin kopyasını yazma” → مستنسخ müstensih “istinsah eden”
استخدام istihdâm “bir işte çalıştırma” → مستخدم müstahdim “işveren”
I. ve V. maddelerdeki;
اعتدال i'tidâl “ölçülü davranma” → معتدل mu'tedil “ölçülü davranan”
انتشار intişâr “yayımlanma” → منتشر münteşir “yayımlanan” kelimeleri ise ifti'âl bâbının ism-i fâ'iline örnektir.

Doğru Cevap: D

Soru 30

Aşağıdakilerden hangisi Mezîdünfih masdarların Osmanlı Türkçesinde sıkça kullanılan dokuz bâbından biri değildir?

if'âl

ism-i fâil

tefa''ul

müfâ'alet

if'ilâl

Açıklama:

Mezîdünfih masdarların Osmanlı Türkçesinde sıkça kullanılan dokuz bâbı vardır:
if'âl
tef'îl
tefa''ul
tefâ'ul
müfâ'alet
infi'âl
ifti'âl
if'ilâl
istif'âl
İsm-i fail Mezîdünfih masdarların Osmanlı Türkçesinde sıkça kullanılan dokuz bâbından biri değildir. Doğru cevap B’dir.

Doğru Cevap: B

Soru 31

Aşağıdakilerden hangisi if'âl bâbına göre yanlıştır?

hurûc - ihrâc

sükût - iskât

fehm - ifhâm

kizb - tekzîb

duhûl - idhâl

Açıklama:

kizb - tekzib, tef'îl bâbına göre kurulan bir masdardır. Doğru cevap D’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 32

Aşağıdakilerden hangisi “Kerem” kelimesinin İf'âl Bâbından İsm-i Fâ'ilidir?

Tekarüm

İkram

Ekrem

Mükrem

Mükrim

Açıklama:

“Mükrim”, “Kerem” kelimesinin İf'âl Bâbından İsm-i Fâ'ilidir. Doğru cevap E’dir.

Doğru Cevap: E

Soru 33

“مرشد -mürşid” kelimesi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

"İrşâd" kelimesinin ism-i fâ'ilidir.

"Rüşd" kelimesinin ism-i fâ'ilidir.

"Reşâd" kelimesinin ism-i fâ'ilidir.

"Reşîd" kelimesinin ism-i fâ'ilidir.

"Râşid" kelimesinin ism-i fâ'ilidir.

Açıklama:

"Mürşid", "irşâd" kelimesinin ism-i fâ'ilidir.

Doğru Cevap: A

Soru 34

Aşağıdakilerden hangisi “cehl” kelimesinin Tef'îl Bâbında kurulan masdarıdır?

Câhil

Tecâhül

Techîl

Cühelâ

Cehil

Açıklama:

“Cehl” kelimesinin Tef'îl Bâbında kurulan masdarı “Techîl”dir. Doğru cevap C’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 35

Aşağıdakilerden hangisi “Te’sir” kelimesinin Tef'îl Bâbından İsm-i Fâ'ilidir?

Mü’essir

Müteessir

Etsar

Tahassür

İhtisar

Açıklama:

“Mü’essir” “Te’sir” kelimesinin Tef'îl Bâbından İsm-i Fâ'ilidir. Doğru cevap A’dır.

Doğru Cevap: A

Soru 36

Aşağıdakilerden hangisinde Tefa''ul Bâbında üretilen mastar yanlıştır?

Ders -Tederrüs

Hareket - Taharrük

Sıdk - Tasdik

Şekl -Teşekkül

Cinnet - Tecennün

Açıklama:

“Tasdik” Tef'îl Bâbında üretilen bir mastardır. Doğru cevap C’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 37

“Temâyül” kelimesinin Tefâ'ul bâbından ism-i fâili aşağıdakilerden hangisidir?

Meyl

Mümeyyez

Meyyel

Mütemâyil

Emeyyel

Açıklama:

“Temâyül” kelimesinin Tefâ'ul bâbından ism-i fâili “Mütemâyil”dir. Doğru cevap D’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 38

Aşağıdakilerden hangisi Müfâ'alet Bâbına göre yanlış oluşmuş bir masdardır?

Haber - Muhâbere

Harb - Muhârebe

Sebkat - Müsâbaka

Tıbk - Mutâbakat

Tereddüt - Mütereddit

Açıklama:

Mütereddit Tefa''ul Bâbının İsm-i Fâ'iline göre oluşmuştur. Doğru cevap E’dir.

Doğru Cevap: E

Soru 39

“İncizâb” hangi Babdan türeyen bir masdardır?

if'âl

infi'âl

tefa''ul

müfâ'alet

tef'îl

Açıklama:

“İncizâb” , “Cezb” kelimesinin İnfi'âl Bâbından türeyen masdarıdır. Doğru cevap B’dir.

Doğru Cevap: B

Soru 40

"Mezîdünfih masdarların Osmanlı Türkçesinde sıkça kullanılan dokuz bâbı vardır"
Aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi/hangileri doğrudur?
I. if'âl فعلال
II. tef'îl تفعيل
III. if'ilâl افعال
IV.istif'âl استفعال

I ve II

II ve III

I ve III

II ve IV

I, II ve IV

Açıklama:

Mezîdünfih masdarların Osmanlı Türkçesinde sıkça kullanılan dokuz bâbı vardır:
if'âl افعال
tef'îl تفعيل
if'ilâl افعلال
istif'âl استفعال
Doğru yanıt D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 41

"Bu bâbda baştaki ve ortadaki elifler “ ا” zâid, yani ekleme harflerdir. Bu bâbdaki masdarların çatısı geçişlidir, yani nesne alır. Geçişsiz bir fiil bu bâba nakledildiği zaman geçişli olur ve nesne alır"
Sözü edilen bâb aşağıdakilerden hangisidir?

tefâ'ul

müfâ'alet

if'âl

tefâ'ul

infi'âl

Açıklama:

Sözü edilen bâb if'âl bâbıdır.
<İf'âl افعال Bâbı
Bu bâbda baştaki ve ortadaki elifler “ ا” zâid, yani ekleme harflerdir. كرم kerem “cömertlik” → اكرام ikrâm “ağırlama” خروج hurûc “çıkma” → اخراج ihrâc “çıkarma, ihraç etme” سرف sarf “harcama, kullanma” → اسراف isrâf “boş yere kullanma”
Bu bâbdaki masdarların çatısı geçişlidir, yani nesne alır. Geçişsiz bir fiil bu bâba nakledildiği zaman geçişli olur ve nesne alır: علم ilm → اعلام i'lâm “(bir şeyi) bildirme” ظهور zuhûr “görünme” → اظهار izhâr “(bir şeyi) meydana çıkarma, gösterme”>
Doğru yanıt C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 42

"Bu vezinde baştaki te “ ت” eklemedir. Ayın harfinin yerinde bulunan harf de tekrarlanır, yani şeddeli okunur.
Bu bâb, tef'îl تفعيل bâbının dönüşlüsüdür ve genellikle geçişsiz masdarlar türetir. Bu ikisini karıştırmamak için yazılışa dikkat edilmelidir."
Sözü edilen bâb aşağıdakilerden hangisidir?

tefa''ul

tefâ'ul

müfâ'alet

infi'âl

ifti'âl

Açıklama:

Tefa''ul تفعل Bâbı
Bu vezinde baştaki te “ ت” eklemedir. Ayın harfinin yerinde bulunan harf de tekrarlanır, yani şeddeli okunur.
Tefa''ul تفعل bâbı, tef'îl تفعيل bâbının dönüşlüsüdür ve genellikle geçişsiz masdarlar türetir. Bu ikisini karıştırmamak için yazılışta tefa''ul vezninin ye'siz olduğuna dikkat edilmelidir.
درس ders → تدرس tederrüs “ders alma”
جمع cem' “toplama” → تجمع tecemmu' “toplanma”
كبر kibr “büyüklük” → تكبر tekebbür “büyüklenme, kibirlenme”
Doğru yanıt A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 43

Aşağıdakilerden hangisi Müfâ'alet مفاعلة Bâbı ile ilgilidir?

Bu vezinde baştaki te “ ت” ve ortadaki elif “ ا” harfleri eklemedir.

“ة” Osmanlı Türkçesinde ya açık te “ ت” veya “٥” (a, e) şeklinde yazılır.

Bu bâbdan türeyen masdarların çatıları özneleri bakımından genellikle dönüşlü, bazen de edilgendir.

Bu bâbda başta ve ortadaki elifler “ ا” eklemedir. Üçüncü aslî harf ise tekrarlanır.

Bu bâbdaki kimi masdarlar “sayma, addetme” anlamını üretirler.

Açıklama:

Müfâ'alet مفاعلة Bâbı
Bu bâbda baştaki mim “ م”, ortadaki elif “ ا” ve sondaki te “ ة” eklemedir. Bu “ة” Osmanlı Türkçesinde ya açık te “ ت” veya “٥” (a, e) şeklinde yazılır.
Bu bâbdaki masdarların çatısı, nesnesi bakımından geçişli veya geçişsiz olabilir; öznesi bakımından ise genellikle işteşlik ifade ederler:
عهد 'ahd “söz verme” → معاهده mu'âhede “anlaşma”
خبر haber → مخابره muhâbere “haberleşme, iletişim”
حرب harb → محاربه muhârebe “savaşma”
Doğru yanıt B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 44

قطع kat' “kesme” → انقطاع inkıtâ' “kesilme, kesintiye uğrama”
Yukarıda verilen örnek hangi bâbda görülebilir?

if'ilâl

tef'îl

tefa''ul

ifti'âl

infi'âl

Açıklama:

İnfi'âl انفعال Bâbı
Bu bâbda baştaki elif “ ا”, nûn “ ن” ve ortadaki elif “ ا” eklemedir. Bu bâbdan türeyen masdarların çatıları özneleri bakımından genellikle dönüşlü, bazen de edilgendir. Nesneleri bakımından ise geçişsizdir, yani nesne almazlar.
بسط bast “açma” → انبساط inbisât “açılma, ferahlanma”
جذب cezb “çekme” → انجذاب incizâb “çekilme, çekim”
حصر hasr “bir şeye mahsus kılma” → انحصار “hasrolunma”
دفع def' “kovma” → اندفاع indifâ' “defolma, ortadan kalkma”
ضم zamm “katma, ilâve etme” → انضمام inzimâm “ilâve olunma”
عكس 'aks → انعكاس in'ikâs “yansıma, aksetme”
قطع kat' “kesme” → انقطاع inkıtâ' “kesilme, kesintiye uğrama”
كشف keşf “açma” → انكشاف inkişâf “açılma, meydana çıkma”
Doğru yanıt E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 45

Aşağıdakilerden hangisi İfti'âl Bâbının İsm-i Fâ'ili'ne örnektir?

انتخاب intihâb “seçme” → منتخب müntahab “seçilmiş”

اغبرار iğbirâr “gücenme” → مغبر muğberr “gücenen”

انتشار intişâr “yayımlanma” → منتشر münteşir “yayımlanan”

تجاوز tecâvüz “haddi aşma” → متجاوز mütecâvez “tecavüz edilen, aşılan”

اخراج ihrâc → مخرج muhrec “çıkarılmış, çıkmış”

Açıklama:

İfti'âl Bâbının İsm-i Fâ'ili
Bu bâbdaki masdarların ism-i fâ'ili müfta'il مفتعل vezninde gelir:
اعتدال i'tidâl “ölçülü davranma” → معتدل mu'tedil “ölçülü davranan”
انتشار intişâr “yayımlanma” → منتشر münteşir “yayımlanan”
افتخار iftihâr “övünme” → مفتخر müftehir “övünen” vs.
Doğru yanıt C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 46

"Bu bâbdaki masdarlarda sıkça görülen bir anlam özelliği, gerçekte olmayan bir hâli varmış gibi gösterme, yapmacıklık ifadesidir"
Sözü edilen bâb aşağıdakilerden hangisidir?

tef'îl

if'ilâl

müfâ'alet

tefâ'ul

istif'âl

Açıklama:

Tefâ'ul تفاعل Bâbı
Bu vezinde baştaki te “ ت” ve ortadaki elif “ ا” harfleri eklemedir. Bu bâbdaki masdarların çatısı özneleri ve nesneleri açısından çeşitlilik gösterir:
Bu bâbdaki masdarlarda sıkça görülen bir anlam özelliği, gerçekte olmayan bir hâli varmış gibi gösterme, yapmacıklık ifadesidir:
تشاعر teşâ'ür “şairlik taslama”, تجاهل tecâhül “bilmez gibi davranma”,
تمارض temâruz “hasta olmadığı halde hastaymış gibi davranma”,
تغافل tegâfül “bilmezlikten gelme, tanımıyormuş gibi davranma” vs.
Doğru yanıt D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 47

Aşağıdakilerden hangisi Tefa''ul Bâbının İsm-i Mef'ûlü'ne örnektir?

داول tedâvül “elden ele dolaşma” → متداول mütedâvel “tedâvül olunan”

تيمن teyemmün “uğurlu sayma” → متيمن müteyemmen “uğurlu sayılan”

تفكر tefekkür “düşünme” → متفكر mütefekkir “düşünen”

تأديب te'dîb “edeblendirme” → مؤدب mü'eddeb “terbiye edilmiş”

تأليف te'lîf “kitap yazma” → مؤلف mü'ellif “kitap yazarı”

Açıklama:

Tefa''ul Bâbının İsm-i Mef'ûlü
Tefa''ul bâbının ism-i mef'ûlü mütefa''al متفعل vezninde olur:
تشبث teşebbüs “işe girişme” → متشبث müteşebbes “teşebbüs olunan şey”
تيمن teyemmün “uğurlu sayma” → متيمن müteyemmen “uğurlu sayılan”
تأسف te'essüf → متأسف müte'essef “teessüf olunan, kederlenilen” vs.
Doğru yanıt B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 48

اخبار ihbâr → مخبر muhbir “haber veren, haber verici”
Verilen örnek hangi bâbda görülebilir?

İf'âl Bâbının İsm-i Fâ'ili

İf'âl Bâbının İsm-i Mef'ûlü

Müfâ'alet Bâbının İsm-i Fâ'ili

Müfâ'alet Bâbının İsm-i Mef'ûlü

İf'ilâl Bâbının İsm-i Fâ'ili

Açıklama:

İf'âl Bâbının İsm-i Fâ'ili
İf'âl bâbının ism-i fâ'ili مُفعِل müf'il vezninde gelir:
اكرام ikrâm → مكرم mükrim “ikram eden, ikram edici”
اسلام islâm → مسلم müslim “İslâm olan, müslüman”
اسراف isrâf → مسرف müsrif “israf eden, israf edici”
اخبار ihbâr → مخبر muhbir “haber veren, haber verici”
Doğru yanıt A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 49

Aşağıdakilerden hangisi İnfi'âl Bâbının İsm-i Fâ'ili'ne örnektir?

اكتساب iktisâb → مكتسب mükteseb “kazanılmış”

استنساخ istinsâh “bir eserin kopyasını yazma” → مستنسخ müstensih “istinsah eden”

استهجان istihcân “çirkin görme” → مستهجن müstehcen “çirkin görülen” vs.

اعتدال i'tidâl “ölçülü davranma” → معتدل mu'tedil “ölçülü davranan

انقلاب inkılâb “dönme, değişme” → منقلب munkalib “dönen, değişen”

Açıklama:

İnfi'âl Bâbının İsm-i Fâ'ili
Bu bâbdaki masdarların ism-i fâ'illeri münfa'il منفعل vezninde gelir:
انكسار inkisâr “kırılma” → منكسر münkesir “kırılan, gücenen”
انعكاس in'ikâs “yansıma, aksetme” → منعكس mün'akis “yansıyan, akseden”
انقلاب inkılâb “dönme, değişme” → منقلب munkalib “dönen, değişen”
انفساخ “bozulma, hükmü kalmama” → منفسخ münfesih “hükmü kalmayan”
vs.
Doğru yanıt E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 50

Kıyasî (mezîdünfîh) masdarların mücerred masdarlardan temel farkı, aşağıdakilerden hangisidir?

Üç harfli fiil köküne belli zâid harfler eklenerek geçişli, dönüşlü veya işteş çatılarda yeni kelimeler türetirler.

Osmanlı Türkçesinde mücerred masdarlara göre daha sık kullanılırlar.

Kelimelerde şekil değişikliği olmadan farklı anlamlarda yeni kelimeler türetirler.

Mücerred masdarların anlamlarını kestirebilmek mümkün olduğu halde, kıyasî masdarların anlamlarını ancak sözlük yardımıyla bilebiliriz.

Mücerred masdarları Türkçe -ma/-me ekli fiillerle karşılayabildiğimiz halde, kıyasî masdarları -mak/mak ekli fiillerle karşılayabiliriz.

Açıklama:

Mezîdünfih masdarların bâblarını tanıyabileceksiniz.
Arapçada Kelime Yapımı: Mezîdünfih Masdarlar (Kıyâsî Masdarlar) , s.44

Doğru Cevap: A

Soru 51

Kıyasî masdarlarla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Kıyasî masdarlar da diğer masdar türleri gibi, Türkçede genel olarak -ma/-me, -mak/-mek ekli fiillerle karşılanırlar.

Kıyasî masdarların diğer masdar türlerine göre, mimli masdarlarla daha çok benzer yönleri vardır.

Kıyasî masdarların ism-i fâ'il ve ism-i mef’ûl kalıpları her masdarın kendine mahsustur ve bir ünlü farkıyla birbirinden ayrılırlar.

Kıyasî masdarlar, kelimelerin çatı anlamla-rında değişmelere yol açarlar.

Kıyasî masdarların Osmanlı Türkçesinde sıkça kullanılan dokuz çeşidi vardır.

Açıklama:

Mezîdünfih masdarların bâblarını tanıyabileceksiniz.
Arapçada Kelime Yapımı: Mezîdünfih Masdarlar (Kıyâsî Masdarlar) , s.44

Doğru Cevap: B

Soru 52

Aşağıdakilerin hangisinde kıyasî masdarlardan olmayan kelime vardır?

imkân, teskîn, mücâdele, şikâyet, terbiye

ta’zîm, tekebbür, istikbâl, mükâleme, idhâl

teşekkür, telezzüz, temsîl, tahmîn, ihmirâr

isvidâd, iftihâr, izdivâc, istimlâk, ikmâl

tekmîl, icbâr, muharebe, inkisâr, tekâmül

Açıklama:

Mezîdünfih masdarların bâblarını tanıyabileceksiniz.
Arapçada Kelime Yapımı: Mezîdünfih Masdarlar (Kıyâsî Masdarlar) , s.44

Doğru Cevap: A

Soru 53

Aşağıdakilerin hangisinde masdarın çatı anlamı ile denklik yoktur?

افعال = geçişli

تفعيل = geçişli

تفاعل = dönüşlü

مفاعلة = işteş

تفعل = işteş

Açıklama:

Bu bâbların hangi anlamlarda masdar türettiğini açıklayabileceksiniz.
Arapçada Kelime Yapımı: Mezîdünfih Masdarlar (Kıyâsî Masdarlar) , Tefa''ul تفعل Bâbı , s.50

Doğru Cevap: E

Soru 54

Aşağıdakilerin hangisinde kelimelerin masdar, ism-i fâ’il, ism-i mef’ûl sıralanışı yanlıştır?

İkrâm = mükrim = mükrem

temsîl = mümessil = mümessel

tebrîk = mübârik = mübârek

istikbâl = müstakbil = müstakbel

tahammül = mütehammil = mütehammel

Açıklama:

Mezîdünfih masdarlarının ism-i fâ'il ve ism-i mef'ûlllerini tanıyıp sıralayabileceksiniz.
Arapçada Kelime Yapımı: Mezîdünfih Masdarlar (Kıyâsî Masdarlar) , “Tef’îl Bâbının İsm-i Fâili” ve “Tef’îl Bâbının İsm-i Mef’ûlü” s.48,49.

Doğru Cevap: C

Soru 55

Aşağıdaki kelimelerin hangisinde vezin yanlıştır?

mu’allim = mufa’’il

istimlâk = ifti’âl

muhârib = mufâ’il

mütehammil = mütefa’’il

teşekkür = tefa’’ul

Açıklama:

Mezîdünfih masdarlarının ism-i fâ'il ve ism-i mef'ûlllerini tanıyıp sıralayabileceksiniz.
Arapçada Kelime Yapımı: Mezîdünfih Masdarlar (Kıyâsî Masdarlar) , İstif'âl استفعال Bâbı , s.61

Doğru Cevap: B

Soru 56

Aşağıdaki kelimelerin hangisinde okunuş ve vezin denkleştirmesinde yanlışlık vardır?

استفهام = istifhâm = istif’âl

دلالت = delâlet = fe’âlet

مستعمل = müsta’mel = müfte’al

مستخدم = müstahdem = müstef’al

ثقلت = siklet = fi’let

Açıklama:

Mezîdünfih masdarlarının ism-i fâ'il ve ism-i mef'ûlllerini tanıyıp sıralayabileceksiniz.
Arapçada Kelime Yapımı: Mezîdünfih Masdarlar (Kıyâsî Masdarlar), “İstif’âl Bâbının İsm-i Mef’ûlü” s.61

Doğru Cevap: C

Soru 57

Aşağıdakilerin hangisinde ism-i fâ’il ve ism-i mef’ûl denkleştirmesinde yanlışlık vardır?

مستحصل = müstahsil → مستحصل = müstahsel

مشاهد = müşâhid مشاهد = müşâhed

مؤسس = müessis → مؤسس = müesses

مرتب = mürettib → مرتب = mertebe

معلم = mu’allim → معلم = mu’allem

Açıklama:

Mezîdünfih masdarlarının ism-i fâ'il ve ism-i mef'ûlllerini tanıyıp sıralayabileceksiniz.
Arapçada Kelime Yapımı: Mezîdünfih Masdarlar (Kıyâsî Masdarlar), “Tef’îl Bâbının İsm-i Fâili” ve “Tef’îl Bâbının İsm-i Mef’ûlü” s.51

Doğru Cevap: D

Soru 58

Aşağıdakilerin hangisinde okunuş, kalıp ve anlam denkleştirmesinde yanlışlık vardır?

استملاك = istif’âl = mülk edinme, mülk olarak alma

افتخار = ifti'âl = iftihâr = övünme

احمرار = if'ilâl = ihmirâr = kızarma

مكتسب = müfte'al = mükteseb = kazanılmış

تبلغ = tef'îl = teblîğ = eriştirilen haberi alma

Açıklama:

Mezîdünfih masdarlarının ism-i fâ'il ve ism-i mef'ûlllerini tanıyıp sıralayabileceksiniz.
Arapçada Kelime Yapımı: Mezîdünfih Masdarlar (Kıyâsî Masdarlar), “Tef’îl Bâbının İsm-i Fâili” ve “Tef’îl Bâbının İsm-i Mef’ûlü”, s.51

Doğru Cevap: E

Soru 59

Aşağıdaki kalıplardan hangisi mezîdünfih masdarların Osmanlı Türkçesinde sıkça karşılaşılan dokuz bâbından biri değildir?

Fu’ûlet

İstif’âl

Müfâ’alet

Tefâ’ul

İnfi’âl

Açıklama:

"İstif’âl", "Müfâ’alet", "Tefâ’ul", "İnfi’âl" kelimelerindeki kalıplar mezîdünfih masdarların kalıplarındandır. Ancak "fu’ûlet" kalıbı sülâsî mücerred masdar vezinlerindendir.

Doğru Cevap: A

Soru 60

“İf’âl bâbındaki masdarların çatısı geçişlidir, yani nesne alır. Geçişsiz bir fiil bu bâba nakledildiği zaman geçişli olur ve nesne alır. Ancak bu bâbda kimi geçişsiz masdarlar da vardır.”
Aşağıdakilerden hangisi if’âl bâbında olup da geçişsiz olan masdarlardan biridir?

İzhâr

İnsâf

İkrâm

İşrâb

İhrâc

Açıklama:

"İzhâr", "İkrâm", "İşrâb", "İhrâc" nesne alabilen masdarlardır. Bir şeyi izhâr etme, bir şeyi ikrâm etme, bir şeyi işrâb etme, bir kimseyi ihrâc etme şeklinde. Ancak “insâf” masdarı nesne almaz bu neden de geçişsizdir.

Doğru Cevap: B

Soru 61

Aşağıdaki seçeneklerden hangisinde “özetleyen / özetlenen” anlamlarına gelen kelimeler bir arada verilmiştir?

Muhbir/Muhber

Muhric/Muhrec

Mücmil/Mücmel

Müsbit/Müsbet

Mükrim/Mükrem

Açıklama:

Özetlemek anlamına gelen kelime “icmâl”dir. İf’âl bâbındaki bu kelimenin ism-i fâ’ili “mücmil”; ism-i mef’ûlü ise “mücmel” olmaktadır.

Doğru Cevap: C

Soru 62

Aşağıda masdarlardan hangisi yalan anlamına gelen masdarın tef’îl bâbında çekimlenmiş halidir?

Takrîb

Tevhîd

Tekfîr

Tekzîb

Tasdîk

Açıklama:

Yalan anlamına gelen masdar “kizb”dir. Bunun tef’îl bâbına göre çekimlenmiş hali ise “tekzîb”dir.

Doğru Cevap: D

Soru 63

Aşağıdaki seçeneklerden hangisinde “düzenleyen / düzenlenmiş” anlamlarına gelen kelimeler bir arada verilmiştir?

Müderris/Müderres

Müfessir/Müfesser

Mü’ellif/Mü’ellef

Mü’essir/Mü’esser

Mürettib/Müretteb

Açıklama:

Düzenleme anlamına gelen kelime “tertîb”dir. Tef’îl bâbındaki bu kelimenin ism-i fâ’ili “mürettib”; ism-i mef’ûlü ise “müretteb” olmaktadır.

Doğru Cevap: E

Soru 64

Aşağıdaki şıklardan hangisinde “eş” anlamına gelen kelime, tefa’’ul bâbındaki hali ve aynı bâbın ism-i fâ’il ve ism-i mef’ûlü ile birlikte doğru olarak verilmiştir?

Zevc: Tezevvüc / Mütezevvic / Mütezevvec

Bülûğ: Tebelluğ / Mütebelliğ / Mütebelleğ

Kibr: Tekebbür / Mütekebbir / Mütekebber

Şekl: Teşekkül / Müteşekkil / Müteşekkel

Cem’: Tecemmu’ / Mütecemmi’ / Mütecemme’

Açıklama:

Eş anlamına gelen kelime Arapçada “zevc”dir. Tefa’’ul bâbında evlenme anlamına gelir ve “tezevvüc” olarak okunur. İsm-i fâ’il ve ism-i mef’ûlleri ise mütefa’’il ve mütefa’’al kalıplarıyla çekimlenir. Onlar da “mütezevvic” ve “mütezevvec” şeklinde okunur.

Doğru Cevap: A

Soru 65

“Tefâ’ul bâbındaki masdarların çatısı özneleri ve nesneleri açısından çeşitlilik gösterir. Bir kısım masdarlar özneleri açısından işteş veya dönüşlü; nesneleri açısından geçişli ya da geçişsiz olabilir. Ayrıca bu bâbda gerçekte olmayan bir şeyi varmış gibi gösteren yapmacıklık anlamı da vardır.”
Aşağıdaki kelimelerden hangisi içinde yapmacıklık anlamı barındırmaktadır?

Tenâkus

Tegâfül

Temâyül

Tenâsüp

Tekâmül

Açıklama:

Tekâmül ve tenâkus dönüşlü; temâyül ve tenasüp ise geçişsizdir. Tegâfül ise kelime anlamı olarak “bilmezlikten gelme, tanımıyormuş gibi davranma” demektir.

Doğru Cevap: B

Soru 66

Aşağıdaki seçeneklerden hangisinde tefâ’ul bâbının ism-i fâ’ili ve ism-i mef’ûlü olan ve “rastlayan / rastlanan” anlamlarına gelen kelimeler bir arada verilmiştir?

Müteşâ’ir / Müteşâ’er

Mütecâviz / Mütecâvez

Mütesâdif / Mütesâdef

Mütemâyil / Mütemâyel

Mütedâvil / Mütedâvel

Açıklama:

Rastlama anlamına gelen kelime “tesâdüf”tür. İsm-i fâ’ili “mütesâdif”; ism-i mef’ûlü ise “mütesâdef”tir.

Doğru Cevap: C

Soru 67

Aşağıdaki şıklardan hangisinde “geçme” anlamına gelen kelime, müfâ’alet bâbındaki hali ve aynı bâbın ism-i fâ’il ve ism-i mef’ûlü ile birlikte doğru olarak verilmiştir?

Şehd: Müşâhade / Müşâhid / Müşahed

Haber: Muhâbere / Muhâbir / Muhâber

Harb: Muhârebe / Muhârib / Muhâreb

Sebkat: Müsâbaka / Müsâbık / Müsâbak

Hesab: Muhâsebe / Muhâsıb / Muhâseb

Açıklama:

Geçme anlamına gelen kelime Arapçada “sebkat”tir. Mufâ’alet bâbında yarışma anlamına gelir ve “müsâbaka” olarak okunur. İsm-i fâ’il ve ism-i mef’ûlleri ise müfâ’il ve müfâ’al kalıplarıyla çekimlenir. Onlar da “müsâbık” ve “müsâbak” şeklinde okunur.

Doğru Cevap: D

Soru 68

“İnfi’âl bâbından türeyen masdarların çatıları özneleri bakımından genellikle dönüşlü, bazen de edilgendir. Nesneleri bakımından ise geçişsizdir, yani nesne almazlar.bu nedenle bu bâbdan türeyen masdarların ism-i mef’ûlleri kullanılmaz.”
Bu bilgi doğrultusunda aşağıdakilerden hangisi ism-i mef’ûlü bulunmayan ism-i fâ’illerden değildir?

Münkesir

Münfesih

Munkalib

Mün’akis

Münakkih

Açıklama:

"Münkesir", "Münfesih", "Munkalib", "Mün’akis" edilgen özelliktedir bu nedenle ism-i mef’ûl halleri yoktur. Ancak temizleyen anlamına gelen “münakkih”in, temizlenen anlamına gelen ve “münakkah” olarak okunan ism-i mef’ûlü vardır.

Doğru Cevap: E

Soru 69

Aşağıdakilerden hangisi mezîdünfih masdar kalıplarından biri değildir?

mef‛alet

müfâ‛alet

if‛ilâl

infi‛âl

ifti‛âl

Açıklama:

Mezîdünfih masdarların Osmanlı Türkçesinde sıkça kullanılan dokuz bâbı vardır. Mef‛alet bunlardan biri değildir. Bu mimli masdar kalıbıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 70

İf‛âl babı ile ilgili aşağıdaki verilen bilgilerden hangisi doğrudur?

Kalıpta hiçbir zâid harfe rastlanmaz.

Yalnız ortadaki elif harfi zâiddir.

Bu bâbdaki masdarların çatısı geçişlidir.

Bu babdaki masdarlar geçişsiz kelimelerdir.

Bu bâbın ism-i fâ‛ili müfa‛‛il şeklindedir.

Açıklama:

İf‛âl babındaki masdarların çatısı geçiş-lidir. Yani nesne alırlar. Baştaki ve ortadaki elifler zâiddir. İsm-i fâ‛ili de müf‛il şeklindedir.

Doğru Cevap: C

Soru 71

Aşağıdaki kelimelerden hangisinin tef‛îl babındaki çekimi yanlış verilmiştir?

şekl --- teşkîl

küfr --- tekfîr

kurb --- tekbîr

‛ilm --- ta‛lîm

kizb --- tekzîb

Açıklama:

Kurb kelimesinin kök harfleri sırasıyla k-r-b’dir. Karşısında ise k-b-r kök harflerine sahip bir kelimenin tef‛îl çekimi yapılmıştır. Doğru çekimi takrîb şeklindedir.

Doğru Cevap: C

Soru 72

Aşağıdakilerden hangisi tef‛îl babındaki bir kelimenin ism-i mef‛ûlüdür?

mürettib

mü’ellif

mu‛allim

müderris

mürekkeb

Açıklama:

Mürekkeb haricindeki kelimelerin tamamı tef‛îl babında bir kelimenin ism-i fâ‛ilidir. Yalnız mürekkeb ism-i mef‛ûlüdür.

Doğru Cevap: E

Soru 73

Aşağıdaki ism-i fa‛illeriyle eşleştirilen kelimelerden hangisinin karşılığı yanlıştır?

tekellüm --- mütekellim

te’sîr --- müte’essir

tebessüm --- mütebessim

teskîn --- müsekkin

tefekkür --- mütefekkir

Açıklama:

Te’sîr kelimesinin ism-i fâ’ili mü’essir şeklinde olmalıdır. Çünkü tef‛îl babında bir kelimedir ve bu bâbın ism-i fâ‛ili mufa‛‛al şeklindedir.

Doğru Cevap: B

Soru 74

Tefâ‛ul bâbında olan aşağıdaki kelimelerden hangisi işteşlik ifade eder?

tesâdüm

tefâhur

tezâyüd

tecâvüz

tegâfül

Açıklama:

Tamamı da aynı bâbda türetilen kelimelerin anlamları sırasıyla şöyledir: Çarpışma, övünme, çoğalma, haddi aşma, bilmezlikten gelme. İşteşlik ifade eden tek kelime tesâdüm’dür.

Doğru Cevap: A

Soru 75

Gerçekte olmayan bir hâli varmış gibi göstererek yapmacıklık ifade eden kelimeler türetebilen mezîdünfih masdar kalıbı aşağıdakilerden hangisidir?

Tef‛îl

İstif‛âl

Tefâ‛ul

Tefa‛‛ul

İf‛âl

Açıklama:

Gerçekte olmayan bir hâli varmış gibi göstererek yapmacıklık ifade eden kelimeler türetebilen mezîdünfih masdar kalıbı tefâ‛ul kalıbıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 76

Müfâ‛alet kalıbıyla türetilmiş aşağıdaki kelimelerden hangisi işteşlik belirtmez?

muhârebe

muhâbere

müsâbaka

mücâdele

muhâfaza

Açıklama:

Kelimelerin anlamları sırasıyla şöyledir: Savaşma, haberleşme, yarışma, kapışma ve koruma. Buna göre muhâfaza kelimesinin anlamı işteşlik bildirmez.

Doğru Cevap: E

Soru 77

Aşağıdakilerden hangisinin ism-i mef‛ûlü kullanılmaz?

infi‛âl

mufâ‛alet

if‛âl

tefâ‛ul

tefa‛‛ul

Açıklama:

İnfi‛âl bâbının ism-i mef‛ûlü kullanılmaz. Diğerlerinin ism-i mef‛ûl kalıpları vardır.

Doğru Cevap: A

Soru 78

İstif‛âl bâbıyla ilgili verilen aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?

Bâbın kalıbında yer alan elifler, sin ve te harfleri zâiddir.

Çatısı geçişsiz ve işteştir.

Bir şey dileme, isteme anlamı üretir.

İsm-i fâ‛ili müstef‛il şeklindedir.

İsm-i mef‛ûlü müstef‛al şeklindedir.

Açıklama:

İstif‛âl babı ile ilgili verilen bilgilerden yalnızca "Çatısı geçişsiz ve işteştir." ifadesi yanlıştır. Bu babın kelimeleri genellikle geçişlidir ve işteşlik özelliğine sahip değildir.

Doğru Cevap: B

Soru 79

Arapçada işitip öğrenmeye dayalı, kuralsız, düzensiz masdarlara ne ad verilir?

semâî

şuhûdî

tarîhî

fiilî

kıyâsî

Açıklama:

Arapçada mücerred masdarlar semâî (işitip öğrenmeye dayalı, kuralsız, düzensiz), mezîdünfih masdarlar ise kıyâsîdir (kurallı, düzenli).

Doğru Cevap: A

Soru 80

Arapçada kurallı, düzenli masdarlara ne ad verilir?

semâî

şuhûdî

tarîhî

fiilî

kıyâsî

Açıklama:

Arapçada mücerred masdarlar semâî (işitip öğrenmeye dayalı, kuralsız, düzensiz), mezîdünfih masdarlar ise kıyâsîdir (kurallı, düzenli).

Doğru Cevap: E

Soru 81

Hangisi اكرام ikrâm kelimesinin ism-i fâ’ilidir?

mükerrem

ekrem

mükrim

ikrâmîn

kârim

Açıklama:

İf'âl bâbının ism-i fâ'ili مفعل müf'il vezninde gelir. Buna göre اكرام ikrâm kelimesinin ism-i fâ’ili مكرم mükrim “ikram eden, ikram edici” şeklindedir.

Doğru Cevap: C

Soru 82

Hangisi اكرام ikrâm kelimesinin ism-i mef'ûlüdür?

mükerrem

ekrem

mükrem

ikrâmîn

kârim

Açıklama:

İf'âl bâbının ism-i mef’ûlü مُفعَل müf'al vezninde gelir. Dolayısıyla اكرام ikrâm kelimesinin ism-i mef’ulü de مكرم mükrem “ikram olunmuş edici” olur.

Doğru Cevap: C

Soru 83

Hangisi tef’îl babındaki تعليم ta'lîm “öğretme” kelimesinin ism-i fâ’ilidir?

عالم

علام

معلوم

معلم

علما

Açıklama:

Tef'îl bâbının ism-i fâ'ili müfa''il مفعل vezninde gelir. Buna göre تعليم ta'lîm “öğretme” kelimesinin ism-I fâ’ili معلم mu'allim “öğretmen” olur.

Doğru Cevap: D

Soru 84

Tef’îl babındaki

tertîb “düzenleme” kelimesinin ism-i mef’ûlü hangisidir?

Açıklama:

Tef'îl bâbındaki kelimelerin ism-i mef'ûlü müfa''al مفعل vezninde gelir. Buna göre tertîb “düzenleme” kelimesinin ism-i mef’ûlü müretteb “düzenlenmiş”olur.

Doğru Cevap: B

Soru 85

Tefa''ul bâbındaki

tefekkür “düşünme” kelimesinin ism-i fâ’ili hangisidir?

Açıklama:

Tef'îl bâbındaki kelimelerin ism-i fâ’ili mütefa''il vezninde olur. Buna göre

tefekkür “düşünme” kelimesinin ism-i fâ’ili

mütefekkir “düşünen” olur.

Doğru Cevap: A

Soru 86

Tefâ’ül bâbındaki

temâyül “meyl etme” kelimesinin ism-i fâ’ili hangisidir?

Açıklama:

Tefa''ul bâbının ism-i mef'ûl ü mütefa''al vezninde olur. Dolayısıyla

temâyül “meyl etme” kelimesinin ism-i fâ’ili

mütemâyil “meyleden, eğilimli” olur.

Doğru Cevap: C

Soru 87

Hangi kelimede işteşlik bulunmaktadır?

Açıklama:

Müfâ'alet

bâbı masdarlarının çatısı, nesnesi bakımından geçişli veya geçişsiz olabilir; öznesi bakımından ise genellikle işteşlik ifade ederler.

Doğru Cevap: A

Soru 88

muhâbere “haberleşme” kelimesinin ism-i fâ’ili nedir?

Açıklama:

Müfâ'alet bâbının ism-i fâ'ili müfâ'il veznidir. Dolayısıyla müfâ'alet bâbındaki muhâbere “haberleşme” kelimesinin ism-i fâ’ili de muhâbir “haber veren” olur.

Doğru Cevap: D

Soru 89

"Îcâr" kelimesinin İf‘âl bâbından ism-i mef‘ûlü aşağıdakilerden hangisidir?

Tâcir

Mücîr

Mûcer

Tüccâr

Mûcarrî

Açıklama:

"Îcâr" kelimesinin İf‘âl bâbından ism-i mef‘ûlü "Mûcer"dir. Doğru cevap C'iır.

Doğru Cevap: C

Ünite 4

Soru 1

Aşağıdakilerden seçeneklerden hangisi Arapçada sıfat olarak değerlendirilemez?

İsm-i tasgîr

İsm-i mensûb

İsm-i tafdîl

İsm-i fâ'il

İsm-i mef'ûl

Açıklama:

Arapça kelimelerde ism-i fâ'il, ism-i mef'ûl, sıfat-ı müşebbehe, ism-i tafdîl, mübâlağa-i fâ'il ve ism-i mensûb olarak isimlendirilen kelime çeşitleri sıfat olarak değerlendirilir. Buna göre doğru cevap A şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 2

İsm-i failler ile sıfat-ı müşebbeheler hakkında aşağıdaki cümlelerden hangisi yanlıştır?

İsm-i faillerin belirttiği nitelikler geçicidir.

Bir kelimenin sıfat-ı müşebbehe vezinlerinden hangisinden türetileceğini dilbilgisi kuralları belirler.

Sıfat-ı müşebbehelerin belirttiği durum ve nitelikler kalıcı ve süreklidir.

İsm-i failler kıyâsî yani bir kurala göre türetilirler.

Sıfat-ı müşebbeheler semâî yani kuralsızdır.

Açıklama:

Öznedeki değişmeyen bir durum ve niteliği bildiren kelimelere sıfat-ı müşebbehe denir. Bunlar ism-i fâ'illere benzedikleri için bu adı almışlardır. Ancak ism-i fâ’illerden başlıca farkı, ism-i fâ'illerin belirttiği niteliğin geçici olması; sıfat-ı müşebbehenin belirttiği durum ve niteliğin sürekli, kalıcı olmasıdır. Türkçedeki -kan/-ken (çalışkan, girişken); -kın/-kin (azgın, pişkin, düşkün) ekleri Arapçadaki sıfat-ı müşebbehe kategorisine denk gelen kelimeler türetir. İsm-i fâ'iller kıyâsîdir, yani bir kurala göre türetilirler. Sıfat-ı müşebbeheler ise semâîdir, yani kuralsızdır. Bir kelimenin sıfat-ı müşebbehe vezinlerinden hangisinden türetileceğini dilbilgisi kuralları değil, dil kullanımı, o dili kullanan insanların uzlaşımları belirler.
Bu bilgiler ışığında bakıldığı zaman doğru cevap B şıkkıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 3

Renkleri, bedendeki kusur ve sakatlıkları bildiren sıfatlar türeten sıfat-ı müşebbehe vezni aşağıdakilerden hangisidir?

Fa'îl

Fa'âl

Ef'al

Fa'ûl

Mef'il

Açıklama:

Ef ’al افعل : Bu vezinde baştaki elif (ا (ekleme bir harftir. Renkleri, bedendeki kusur ve sakatlıkları bildiren sıfatlar türetir.
Bu bilgi doğrultusunda doğru cevap C şıkkıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 4

Aşağıdaki sözcüklerden hangisi ism-i tafdîl vezniyle türetilmiş bir sözcük değildir?

Ekber

Asgar

A'zam

Ahmer

Ender

Açıklama:

ري kebîr “büyük” → اكرب ekber “en büyük”
صغري sagîr “küçük” → اصغر asgar “en küçük”
عظيم azîm “büyük, ulu” → اعظم a'zam “en büyük”
نادر nâdir “seyrek” → اندر ender “pek seyrek"
ت humret “kırmızılık” → امحر ahmer “kırmızı”
Bu bilgiler ışığında doğru cevap D şıkkıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 5

"Masdarın ifade ettiği işin çok yapıldığını, abartıyla yapıldığını veya daima yapıldığını ifade eden kelimelere mübâlağa-i fâ'il denilmektedir. Bunlar fiilde ifade edilen iş ve hareketin çok veya sıklıkla, mübâlağa ile, devamlı olarak yapıldığını ifade etmektedirler."
Aşağıdaki sözcüklerden hangisi yukarıdaki açıklamaya uygun bir örnek değildir?

Seyyâh

Hallâk

Kezzâb

Mevvâc

Sayyâd

Açıklama:

سياح seyyâh “çok gezen, gezgin”
خالق hallâk “daima yaratan, Allah”
كذاب kezzâb “çok yalan söyleyen”
مواج mevvâc “çok dalgalı”
صياد sayyâd “avcı”
Bu bilgiler ışığında doğru cevap E şıkkıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 6

Aşağıdaki vezinlerden hangisi fiildeki iş ve hareketin gerçekleştiği, olduğu yeri gösteren ism-i mekan vezinlerinden biri değildir?

Mef'ul

Mef'al

Mef'il

Mef'alet

Mef'ilet

Açıklama:

İsm-i mekân: Bu kategorideki kelimeler, fiildeki iş ve hareketin gerçekleştiği, olduğu yeri gösterirler. Dört vezinle türetilirler:
• Mef ’al مفعل : Bu vezindeki baştaki mim (م) harfi ekleme harftir.
• Mef ’il مفعل : Bu vezinde de baştaki mim (م) harfi ekleme harftir.
• Mef ’alet مفعلة : Bu vezinde baştaki mim (م) harfi ve sondaki (ة) ekleme harftir. Sondaki (ة) harfi Osmanlı Türkçesinde açık te ت veya ٥ /e/ şeklinde yazılır ve okunur.
• Mef ’ilet مفعلة :Bu vezinde baştaki mim (م) harfi ve sondaki (ة) ekleme harftir.
Bu bilgiler ışığında doğru cevap A şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 7

Aşağıdaki sözcüklerden hangisi vezin itibariyle diğerlerinden farklıdır?

Matba'a

Mesîre

Medrese

Mezbaha

Meşcere

Açıklama:

A, C, D ve E şıklarındaki sözcükler mef'alet vezniyle türemişken, B şıkkındaki sözcük mef'ilet vezniyle türemiştir. Bu nedenle doğru cevap B şıkkıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 8

Aşağıdakilerden hangisi ism-i alet vezinleri düşünüldüğünde diğerlerinden farklıdır?

Miftâh

Mi'yâr

Miğfer

Mıdrâb

Mikyâs

Açıklama:

A, B, D ve E şıklarındaki sözcükler Mif'âl vezniyle türetilmişken, C şıkkındaki sözcük mif'al vezniyle türetilmiştir. Bu nedenle doğru cevap C şıkkıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 9

Aşağıdaki kelimelerden hangisinin nisbet eki yoktur?

Ticârî

Alevî

Millî

Vâlî

Sünnî

Açıklama:

D şıkkındaki sözcüğün sonunda bulunan ی ye harfi sözcüğün kökünde yer alan bir harftir. Bu nedenle nispet eki olamaz. Doğru cevap D şıkkıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 10

Aşağıdakilerden hangisinde i'lâle uğramış bir kelime vardır?

مسكن mesken - اندر ender

طالب tullâb - صياد sayyâd

متفكر mütefekkir - وحدت vahdet

احرتام ihtirâm - حرمت hürmet

ازدواج izdivâc - تداوی tedâvî

Açıklama:

tefâ'ül bâbı nâkıs kelimelerde illet harfinin ye harfine dönüşmesiyle tefâ'î تفاعی durumuna gelir: ulüvv ّعلو” yücelik → te'âlî تعالی ”yükselme”; devâ دوا → tedâvî تداوی
Bu bilgi dahilinde bakıldığı zaman doğru cevap E şıkkıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 11

Aşağıdaki kelimelerden hangisi sıfattır?

Açıklama:

E şıkkı hariç diğerleri isimken e şıkkındaki esmer kelimesi "elif" eklemesiyle sıfat olmuştur.

Doğru Cevap: E

Soru 12

Aşağıdaki kelimelerden hangisi isimdir?

Açıklama:

C şıkkı hariç diğerleri sıfattır.

Doğru Cevap: C

Soru 13

Aşağıdakilerden hangisi "sıfat-ı müşebbehe" kategorisindeki kelimelerin vezinlerinden değildir?

Fa'il

Ef'al

Fu'lan

Fu'al

Fa'al

Açıklama:

Sıfat-ı müşebbehe kategorisindeki kelimelerin sık kullanılan vezinleri şunlardır:
• Fa’îl فعيل: Bu vezinde ortadaki ye (ی) harfi ekleme bir harftir: لطافت letâfet → لطيف latîf “güzel, hoş” كرم kerem “cömertlik” → كريم kerîm “cömert” كثرت kesret “çokluk” → كثير kesîr “çok” رحمت rahmet “esirgeme” → رحيم rahîm “esirgeyen”
• Ef’al :افعل Bu vezinde baştaki elif (ا) ekleme bir harftir. Renkleri, bedendeki kusur ve sakatlıkları bildiren sıfatlar türetir:
Sıfat-ı müşebbehe yapan başka vezinler de vardır: فعلان
fa'lân = عطشان atşân “susamış”, كسلان keslân “tembel”, سكران sekrân “sarhoş”; فعلان
fu'lân = عريان uryan “çıplak”; فعل fa'l = صعب sa'b “güç”, سهل sehl “kolay”; رطب ratb “yaş” vs.; فعل
fa'al = حسن hasan “güzel” vs. Bu vezinlerin birçoğu sülâsî mücerred masdarların vezinleriyle aynıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 14

Aşağıdaki kelimelerden hangisi "ism-i tafdil" kategorisine aittir?

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 15

Aşağıdakilerden hangisi mübalağ-ı fa'il formunda bir kelime değildir?

Açıklama:

Bu vezindeki bazı kelimeler mübâlağa manası taşımayıp meslek isimleri yaparlar. Türkçeye yerleşmiş olan bu gibi kelimelerden bazılarında çift (şeddeli) ünsüzler tekleşir:
محال hammâl “hamal”, قصاب kassâb “kasap”, بقال bakkal, دالك dellâk “tellâk,
keseci”, بواب bevvâb “kapıcı”, عطار attâr “aktar”, صياد sayyâd “avcı”, حالق hallâk
“berber”, جراح cerrâh “operatör doktor” vs.

Doğru Cevap: A

Soru 16

Aşağıdakilerden hangisi kelimenin mübalağa-i fa'il formunun fa'ul veznine bir örnektir?

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 17

Aşağıdakilerden hangisi ism-i mensub bir kelime değildir?

Açıklama:

A şıkkı hariç diğerleri ism-i mensub forundadır.

Doğru Cevap: A

Soru 18

Aşağıdaki vezinlerden hangisi ism-i mekan vezinlerinden bir değildir?

Mef'al

Mef'ala

Mef'il

Mef'alet

Mef'ilet

Açıklama:

İSM-İ MEKÂN
Bu kategorideki kelimeler, fiildeki iş ve hareketin gerçekleştiği, olduğu yeri gösterirler. Dört vezinle türetilirler:
• Mef ’al مفعل : Bu vezindeki baştaki mim (م (harfi ekleme harftir.
كتابت kitâbet “yazma” → مكتب mekteb “yazı yazma yeri; okul”
سكون sükûn “oturma” → مسكن mesken “oturma yeri”
عبادت ibâdet “Allah’a kulluk etme” → معبد ma’bed “ibadet yeri”
78 Osmanlı Türkçesi Grameri I
طبخ tabh “yemek pişirme” → مطبخ matbah “yemek pişirme yeri”
رقود rukūd “uyuma” → مرقد merkad “uyuma yeri; mezar”
• Mef ’il مفعل : Bu vezinde de baştaki mim (م (harfi ekleme harftir.
جلوس cülûs “oturma” → جملس meclis “oturma yeri”
ْزل → “inme “nüzûl نزول
من menzil “inme yeri, konak”
وقف vakf “durma” → موقف mevkıf “durma yeri, durak”
سجده secde → مسجد mescid “secde etme yeri, mescit”
• Mef ’alet مفعلة : Bu vezinde baştaki mim (م (harfi ve sondaki (ة (ekleme harftir. Sondaki (ة (harfi Osmanlı Türkçesinde açık te ت veya ٥ /e/ şeklinde
yazılır ve okunur:
طبع tab' “tabetme, basma” → مطبعه matba’a “basım yeri”
درس ders → مدرسه medrese “ders verme yeri, okul”
ذبح zebh “hayvan kesme” → مذحبه mezbaha “hayvan kesme yeri”
Asıl isimlerden (câmid isimlerden) bu vezinde ism-i mekân yapıldığında
Türkçede genellikle +lık/+lik ekiyle yapılan kelimeler türetilmiş olur:
شجر şecer “ağaç” → مشجره meşcere “ağaçlık”
ملح milh “tuz” → مملحه memleha “tuzla”
زبل zibl “çöp, süprüntü” → مزبله mezbele “çöplük” vs.
• Mef ’ilet مفعلة :Bu vezinde baştaki mim (م (harfi ve sondaki (ة (ekleme harftir. Bu vezinde daha az kelime türetilmiştir: زلتْ
من menzilet “inecek yer;
rütbe”, مسريه mesîre “gezinti yeri” vs

Doğru Cevap: B

Soru 19

Aşağıdaki kategorilerden hangisinin sadece iki vezni vardır?

İsm-i Mensub

İsm-i Mekan

İsm-i Zaman

İsm- i Alet

İsm-i Tasgir

Açıklama:

İSM-İ ZAMAN
Bu kategorideki kelimeler, fiilde ifade edilen hareketle ilgili oluş zamanını bildirirler. Mef'al مفعل ve mef'il مفعل olarak iki vezni vardır. Her iki vezinde de baştaki
mimler (م (ekleme harftir:
بدء bed’ “başlama” → مبدأ mebde’ “başlangıç”
والدت vilâdet “doğum” → مولد mevlid “doğum zamanı - Hz. Muhammed’in
doğum günü”

Doğru Cevap: C

Soru 20

"Asli harflerinden biri hemzeli olan kelime" ye ne ad verilir?

Muza'af

Mehmuz

İ'lal

Masdar

Hazf

Açıklama:

Mehmûz: Asli harflerinden
biri hemzeli olan kelime.
Muzâ'af: Asli harflerinden
ikisi aynı cins ünsüz harften
oluşan kelime
İllet harfleri nedeniyle meydana gelen bu değişikliklere gramerde i’lâl adı verilir. Kelime türetimi sırasında meydana gelen bu
değişiklikler ya illet harflerinin kelimeden çıkarılması (hazf) ya da illet harflerinin
başka bir harfe dönüştürülmesi (kalb) şeklinde meydana gelir.

Doğru Cevap: B

Soru 21

"Öznedeki değişmeyen bir durum ve niteliği bildiren kelimelere sıfat-ı müşebbehe denir."
Sıfat-ı müşebbehe aşağıdakilerden hangisine benzerliğiyle bu şekilde ifade edilmiştir?

İsm-i âlet

İsm-i mensûb

İsm-i fâ'il

İsm-i tafdîl

İsm-i tasgîr

Açıklama:

Öznedeki değişmeyen bir durum ve niteliği bildiren kelimelere sıfat-ı müşebbehe denir. Bunlar ism-i fâ'illere benzedikleri için bu adı almışlardır. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 22

Aşağıdakilerden hangisi ism-i tafdîl kategorisinin veznidir?

Fa’îl

Ef ’al

Fu’ayl

Mef ’il

Mif ’âl

Açıklama:

İsm-i tafdîl kategorisinin bir tek vezni vardır. O da Ef ’al veznidir. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 23

Aşağıdaki sıfat-ı müşebbehe ve ism-i tafdîl eşleştirmelerinden hangisi yanlıştır?

azîm عظيم-efhem افهم

cemîl مجيل-emced اجمد

elîm اليم-enfes انفس

hamîd محيد-asgarاصغر

sefîl سفيل-merkad مرقد

Açıklama:

sefîl سفيل sıfat-ı müşebbehe;merkad مرقد ise ism-i mekândır. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 24

"ودود/vedûd" kelimesinin anlam ve sıfat eşleşmesi aşağıdaki seçeneklerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?

Çok nazik-İsm-i tafdîl

Çok iyimser- İsm-i mensûb

Çok şefkatli-Mübâlağa-i Fâ'il

Çok karamsar-Sıfat-ı müşebbehe

Çok adil-İsm-i fâ'il

Açıklama:

Masdarın ifade ettiği işin çok yapıldığını, abartıyla yapıldığını veya daima yapıldığını ifade eden kelimelere mübâlağa-i fâ'il denilmektedir. Çok şefkatli anlamındaki "ودود/vedûd" kelimesi bu türden bir sıfattır. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 25

.جنوبٔ غربی قافقاس حکومت "مليسي" قارص ده قورلدي

Yukarıdaki cümlede tırnak içindeki kelime Arapça sıfat türlerinden hangisine aittir?

Sıfat-ı müşebbehe

İsm-i mensûb

İsm-i tafdîl

İsm-i âlet

İsm-i zaman

Açıklama:

Cenûb-i garbî hükûmet-i millîyesi Kars'da kuruldu. Cümlesinde tırnak içindeki "millîyesi" kelimesi; Mille(t)/ملت kelimesi (ی) ye eki ile Milli/ملی şeklinde İsm-i mensûb olmuştur. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 26

Aşağıdaki sıfatların hangisinde okunuş ve anlam eşleştirmesi doğru verilmiştir?

حسود-hasved=Keyifli

ستار-sutar=Akıcı

جبار-cubar=Zorlayıcı

کتوم-Ketûm= Sırdaş

جراح-Cerah=Yakıcı

Açıklama:

Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 27

Aşağıdakilerden hangisi ism-i mekân vezinlerinden değildir?

Muf ’al مفعل

Mef ’al مفعل

Mef ’il مفعل

Mef ’alet مفعلة

Mef ’ilet مفعلة

Açıklama:

Muf ’al مفعل vezni ism-i mekân vezinlerinden değildir.

Doğru Cevap: A

Soru 28

.مفتاح الإبر ابني خلدونيك اثريدير

Yukarıdaki cümlede yer alan sıfat tüleri hangi seçenekte doğru olarak verilmiştir?

İsm-i âlet-İsm-i tasgîr

İsm-i mekân-İsm-i zamân

İsm-i âlet-İsm-i mensûb

İsm-i zamân-İsm-i âlet

İsm-i tafdîl-İsm-i mensûb

Açıklama:

Miftâhu'l-İber İbnî Haldûn'un eseridir. cümlesinde Miftâh kelimesi İsm-i âlet, İbnî, İsm-i Mensûb'dur. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 29

Aşağıdakilerden hangisi Sülâsî Mücerred Masdarlarda Yapılan İ'lâllerdendir?

du'â-دعا

îmân-اميان

tecellî-تجلی

inkıyâd-انقياد

istîzâh-استيضاح

Açıklama:

du'â دعا fu'âl vezninin nâkıs kelimelerde fu'â' durumuna gelmiş şekldir. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 30

"Müf'il vezni ecveflerde illet harfinin ye harfine dönüşmesiyle müfîl مفيل durumuna gelir."
Aşağıdakilerden hangisi bu duruma örnektir?

مجزی-mücezzî

مرتد-mürtedd

حمتاج-muhtâc

مستهزی-müstehzî

منير-münîr

Açıklama:

اناره-inâre(aydınlatma)den منير-münîr şekline dönüşen İ'lâl bu duruma örnektir. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 31

Bu kategorideki sıfatlar, ifade ettikleri niteliğin öznede başkalarına göre daha çok veya en çok olduğunu ifade ederler.
Yukarıda özelliği verilen Arapça dil bilgisi kuralı hangisidir?

İsm-i Tafdîl

Mübâlağa-i Fâ'il

İsm-i Mensûb

İsm-i Mekân

İsm-i Zaman

Açıklama:

Açıklaması yapılan terim ism-I tafdildir. Doğru cevap A’dır.

Doğru Cevap: A

Soru 32

Arapçada ism-i tafdil hangi vezinle yapılmaktadır?

Fa’îl فعيل

Fa"âl فعال

Ef ’al افعل

Fa'ûl فعول

Mef ’al مفعل

Açıklama:

Arapçada ism-i tafdil kategorisinin bir tek vezni vardır: Ef ’al افعل veznidir. Doğru cevap C’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 33

كبير kebir “büyük”kelimesinin ism-i tafdil “en büyük” biçimi hangisidir?

ﻛﺒﺮ kibir

اكبر ekber

ﺗﻜﺒﻴﺮ tekbir

ﻣﺘﻜﺒّﺮ mütekebbir

ﺗﻜﺒّﺮ tekebbür

Açıklama:

Kebir kelimesinin ism-i tafdili yani en … anlamını veren biçimi اكبر ekber kelimesidir. Doğru cevap B’dir.

Doğru Cevap: B

Soru 34

Aşağıdakilerin hangisi sıfat-ı müşebbehe kategorisindeki bir kelimedir?

لطافت letafet

محکمه mahkeme

رحيم rahim

مولد mevlid

منبر minber

Açıklama:

رمحت rahmet “esirgeme” anlamındaki kelimenin fa’îl veznindeki ميحر rahim “esirgeyen”sıfat-I müşebbehe biçimidir. Doğru cevap C’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 35

Aşağıdakilerin hangisi ism-i tafdil biçimindedir?

صغير sagir

عظيم azim

نادر nadir

كبير kebir

اعظم a'zam

Açıklama:

Seçeneklerdeki kelimelerin Türkçe anlamları şöyledir: صغير sagir “küçük”, عظيم azim “büyük, ulu”, نادر nadir “seyrek”,كبير kebir “büyük”. En büyük anlamına gelen اعظم a'zam kelimesi ef’al vezninde ism-I tafdildir. Doğru cevap E’dir.

Doğru Cevap: E

Soru 36

Aşağıdakilerin hangisi ism-i âlettir?

فتح feth

قياس kıyas

مغفر miğfer

شرب şurb

الزم elzem

Açıklama:

Seçeneklerdeki kelimeler ve Türkçe karşılıkları şöyledir: فتح feth “açma”, قياس kıyas “kıyaslama”, شرب şurb “icme”, الزم elzem “lüzumlu” biçimindedir. مغفر miğfer kelimesi ise غفر gafr “örtme”anlamına gelen fiilin Mif ’al مفعل vezninde ism-I alet formuna sokulmuş biçimidir. Doğru cevap C’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 37

I. ا (elif)
II. و (vav)
III. ث (se)
IV. ى (ye)
V. ج (cim)
Yukarıdaki harflerin hangileri illet harfleridir?

I, II

II, III, IV

I, II, IV

III, V

IV, V

Açıklama:

Arapcada kelimelerin asli harflerin niteliklerine gore sahih ve mu’tell olarak ikiye ayrılmaktadır, ا و ى harfleri illet harfleri olarak isimlendirilmektedir. Doğru cevap C’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 38

“hubb” حبّ kelimesinin vezni aşağıdakilerden hangisidir?

fu" فُعّ

fu'l فُعل

fi'le(t) فعلة

'ile(t) علة

if'âl افعال

Açıklama:

Hubb حب (sevgi) kelimesi muza'af bir kelimedir. Yukarıdaki vezni ise fu" فُعّ dir. Doğru cevap A’dır.

Doğru Cevap: A

Soru 39

Aşağıdaki kelimelerin hangisi ism-i mekândır?

ولادت viladet

جسارت cesaret

كذاب kezzab

مسكن mesken

سياح seyyah

Açıklama:

Seçeneklerdeki kelimelerin okunuşları ve Türkçe karşılıkları şöyledir: ولادت viladet “doğum”, جسارت cesaret “cesurluk” , كذاب kezzab “çok yalan söyleyen”, سياح seyyah “çok gezen, gezgin” سكون sukun “oturma”anlamındaki fiilin Mef ’al مفعل vezninde ism-i mekân biçimi مسكن mesken “oturma yeri”şeklindedir. Doğru cevap D’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 40

Aşağıdakilerden hangisi ism-i alet grubundan bir kelime değildir?

مقراض mikraz

مفتاح miftah

مقياس mikyas

معيار mi'yar

ملح milh

Açıklama:

Seçeneklerdeki kelimeler ve Türkçe karşılıkları şöyledir: مقراض mikraz “kesme aleti, makas”, مفتاح miftah “anahtar”,مقياس mikyas “ölçek”,معيار mi'yar “ölçme aleti, ölçek”. Bu kelimelerin tümü alet ismi yani ism-i alettir. Ancak ملح milh “tuz” anlamına gelmektedir. Doğru cevap E’dir.

Doğru Cevap: E

Soru 41

Aşağıda verilen sıfat-ı müşebbehe vezinlerinden hangisinin örneği vezniyle uyuşmamaktadır?

Fa’îl: Mâyil

Ef’al: A’mâ

Fa’lân: Sekrân

Fu’lân: Üryân

Fa’al: Hasan

Açıklama:

"Fa’îl: Mâyil" örneğinde mâyil sözcüğünü türetebilmek için ilk hecesi uzun okunan bir kalıba ihtiyaç vardır. Ancak verilen sıfat-ı müşebbehe kalıbına göre ilk hece kısa ikinci hece uzun okunmalı. Mesela latîf, kerîm, kesîr, rahîm gibi kelimeler bu kalıpla türetilmiştir. Ancak mâyil kelimesi bu kalıpla türetilen bir kelime değildir.

Doğru Cevap: A

Soru 42

Aşağıdakilerden hangisi sıfat-ı müşebbehe yapma kalıplarından biri değildir?

Fa’al

Fâ’il

Fa’lân

Fu’lân

Ef’al

Açıklama:

"Fâ’il" şıkkındaki fâ’il kalıbının sıfat-ı müşebbehe kalıbı olabilmesi için ünlüleri arasında uzunluk değişimi yapmak gerekir. Yani fâ’il değil fa’îl olması gerekiyor.

Doğru Cevap: B

Soru 43

Aşağıdaki örneklerden hangisi renkleri, bedendeki kusurları ve sakatlıkları bildiren sıfatlar üretilmesine yardımcı olan ef’al vezninde türetilmiş kelimelere örnek teşkil etmez?

Ahmer

Esved

Abher

Ebkem

Ahmak

Açıklama:

Ahmer > kırmızı, esved > kara, ebkem > dilsiz, ahmak > aptal anlamlarına gelir ve ef’al vezninde türetilmiş renk ve kusur isimleridir. Ancak "abher" nergis çiçeği anlamına gelir ve türetilmemiş bir kelimedir.

Doğru Cevap: C

Soru 44

Aşağıdakilerden hangisi sıfat-ı müşebbehe kalıplarından fa’îl kalıbının örnekleri arasında yer almaz?

Kerîm

Latîf

Kesîr

Vezîr

Rahîm

Açıklama:

"Kerîm", "Latîf", "Kesîr", "Vezîr", "Rahîm" örneklerinin hepsinin kalıbı aynıdır. Fakat "vezir" kelimesi bir sıfat değil isimdir. Bu nedenle de sıfat-ı müşebbehe kategorisine girmez.

Doğru Cevap: D

Soru 45

“İsm-i tafdîl kategorisindeki sıfatlar, ifade ettikleri niteliğin öznede başkalarına göre daha çok veya en çok olduğunu ifade ederler. İsm-i tafdîl kategorisindeki kelimeler ile sıfat-ı müşebbehenin renk ve sakatlıkları bildiren kelimelerinin hepsi ef'al veznindedir. Bunların vezinleri aynı olmakla birlikte anlamları ve kategorileri tamamen farklıdır.”
Buna göre aşağıdaki örneklerden hangisi ism-i tafdîl kalıbının örneklerindendir?

Esmer

Ebkem

Ahmer

Abher

Ender

Açıklama:

Esmer ve ahmer renk isimleri, eblem sakatlık ismi, abher ise çiçek ismidir. Ender ise nâdir kelimesinden türeyen ve “pek seyrek, çok nâdir” anlamına gelen bir ism-i tafdîldir.

Doğru Cevap: E

Soru 46

“Masdarın ifade ettiği işin çok yapıldığını, abartıyla yapıldığını veya daima yapıldığını ifade eden kelimelere mübâlağa-i fâ'il denilmektedir. Vezinleri fa’’âl ve fa’ûldur. Fa’’âl veznindeki bazı kelimeler mübâlağa manası taşımayıp meslek isimleri yaparlar.”
Aşağıdaki örneklerden hangisi fa’’âl vezninde olup abartı anlamından ziyade meslek ismi anlamı taşımaktadır?

Bevvâb

Mevvâc

Kezzâb

Mekkâr

Seyyâh

Açıklama:

Mevvâc > çok dalgalı, kezzâb > çok yalancı, mekkâr > çok hileci, seyyâh > çok gezen demektir. Bevvâb ise “kapıcı” anlamına gelir ki meslek ismidir.

Doğru Cevap: A

Soru 47

Aşağıdakilerden hangisi mübâlağa-i fâ’il vezinlerinden olan fa’ûl vezninden türemiş bir kelime değildir?

Cesûr

Mevcûd

Anûd

Sabûr

Velûd

Açıklama:

Cesûr, anûd, sabur ve velûd fa’ûl vezninden türemiş kelimelerdir. Ancak mevcûd mef’ûl kalıbından türemiştir.

Doğru Cevap: B

Soru 48

Aşağıdakilerden hangisi ism-i mekân yapan vezinlerden biri değildir?

Mef’al

Mef’ilet

Mef’âl

Mef’alet

Mef’il

Açıklama:

İsm-i mekân kelimeleri fiildeki iş ve hareketin gerçekleştiği, olduğu yeri gösterir ve dört vezinle türetilir. Bunlar: mef’al, mef’alet, mef’il ve mef’ilettir. Mef’âl bu kalıplardan biri değildir.

Doğru Cevap: C

Soru 49

Aşağıdakilerden hangisi ism-i mekân kalıplarından olan mef’ilet kalıbıyla türetilmiş bir kelimedir?

Medrese

Matba’a

Mezbele

Mesîre

Memleha

Açıklama:

"Medrese", "Matba’a", "Mezbele" ve "Memleha" mef’alet kalıbıyla türetilmiş kelimelerdir. Mef’ilet kalıbıyla türetilen tek kelime mesiredir.

Doğru Cevap: D

Soru 50

Aşağıdakilerden hangisi ism-i âlet kalıplarından olan mif’al vezninden türemiş bir sözcüktür?

Miftâh

Mi’yâr

Mişrebe

Mikyâs

Miğfer

Açıklama:

İsm-i âlet kalıpları mif’al, mif’âl ve mif’aledir. "Miftâh", "Mi’yâr" ve "Mikyâs" mif’âl kalıbıyla; "Mişrebe" ise mif’ale kalıbıyla türetilmiştir. Mif’al kalıbıyla türeyen tek kelime "miğfer"dir.

Doğru Cevap: E

Soru 51

Aşağıdaki seçeneklerin hangisinde yer alan kalıpların tamamı sıfat-ı müşebbehe vezinleridir?

فاعل - fâ‛il, افعال - ef‛âl, فعلان - fa‛lân

فعلان - fu‛lân, افعل - ef‛al, فعیل - fa‛îl

فعال - fi‛âl, فاعل - fâ‛il, فعول- fa‛ûl

تفعیل - tef‛îl, افعال - if‛âl, فعل - fa‛l

فعال - fu‛âl, افعال ef‛âl, فعلان - fu‛lân

Açıklama:

Sıfat-ı müşebbehe kalıpları birden çok-tur. Ancak Osmanlı Türkçesinde sık kul-lanılanları şunlardır: Fa‛îl, ef‛al, fa‛lân, fu‛lân, fa‛l, fa‛al. Seçeneklere bakıldığında "fu‛lân, ef‛al, fa‛îl" kalıplarının tamamının sıfat-ı müşebbehe olduğu görülür.

Doğru Cevap: B

Soru 52

Aşağıdaki kelimelerden hangisinin anlamı yanlış verilmiştir?

ekber --- en büyük

ahmer --- kırmızı

ekmel --- en olgun

asgar --- sarı

ender --- pek seyrek

Açıklama:

İsm-i tafdil ve sıfat-ı müşebbehe grubundan kelimelerin yer aldığı seçeneklerdeki kelimelerin dördünün anlamı doğru verilmiştir. Asgar kelimesinin anlamı ise sagîr kökünden gelerek “en küçük” şeklinde olmalıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 53

Aşağıdakilerden hangisi mübâlağa-i fâ‛il grubundan bir kelime değildir?

kerîm

seyyâh

cesûr

cerrâh

velûd

Açıklama:

Öğrendiğimiz mübalağa-i fâ‛il kalıpları fa‛‛âl ve fa‛ûl şeklindedir. Seyyâh, cerrâh fa‛‛âl kalıbında, cesûr ve velûd ise fa‛ûl kalıbındadır. Kerîm ise fa‛îl kalıbında yani sıfat-ı müşebbehe grubundadır.

Doğru Cevap: A

Soru 54

Aşağıdakilerden hangisi ism-i mekân kalıplarından biri değildir?

mef‛al

mef‛alet

mef‛il

mef‛ilet

mef‛ûl

Açıklama:

Dört tane ism-i mekân kalıbı vardır. Bunlar mef‛al, mef‛il, mef‛alet, mef‛ilet şeklindedir. Mef‛ûl ise ism-i mef‛ûl kalıbıdır ve yapılan, edilen anlamlarını verir.

Doğru Cevap: E

Soru 55

Aşağıdakilerden hangisi hem ism-i zamân hem ism-i mekân kalıbı olarak kullanılabilir?

mif‛âl

mef‛al

mif‛âl

fu‛ayl

mufâ‛alet

Açıklama:

Bazı kalıplar birden fazla anlam türetebilmektedir. Mef‛al ve mef‛il kalıpları hem ism-i zamân hem ism-i mekân türetebilirler.

Doğru Cevap: B

Soru 56

İsm-i tasgîr vezninde bir kelimenin Türkçe karşılığı için kullandığımız ek aşağıdakilerden hangisidir?

+lar/+ler

+lık/+lik

+cık/+cik

+cı/+ci

+sız/+siz

Açıklama:

İsm-i tasgîr fu‛ayl veznindeki kelimeleri gösterir. Bu vezindeki kelimeler küçültme anlamına sahiptir. Türkçede küçültme anlamını "+cık/+cik/+cığaz/+ciğez" ekleriyle karşılamaktayız.

Doğru Cevap: C

Soru 57

Aşağıdakilerden hangisi i’lâlli bir kıyasî masdar değildir?

İkâmet

Tecâhül

Tecellî

Îzâh

Tedâvî

Açıklama:

Kelimelerin kök harflerinde illetli bir harf varsa veya kelime mehmuz ve muzâ‛af ise yapılan türetme işleminde kök harflerde değişiklikler veya düşmeler olur. Ama kök harflerinde bu durum yoksa harfler kalıba aynen yerleşir. Tecâhül kelimesinde c-h-l kök harfleri asli harflerdir. Bu yüzden değişiklik olmamıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 58

Aşağıdakilerden hangisinde kelimenin ism-i fâ‛ili yanlış verilmiştir?

‘ekl --- ‘âkil

îcâd --- mûcîd

ihyâ --- muhyî

terbiye --- mürebbî

firâr --- fârir

Açıklama:

Yukarıda yer alan kelimelerin kök harfleri sâlim olmadığı için türetme esnasında değişiklikler meydana gelmektedir. İlk dört kelime doğru türetilmiştir. Firâr kelimesinin son iki kök harfi aynı olduğu için muzâ‛aftır. Bu kelimenin fârr şeklinde türemesi gerekmektedir.

Doğru Cevap: E

Soru 59

“Takviye” kelimesinin ism-i mef‛ûlü aşağıdakilerden hangisidir?

mekvûy

mütekavvî

mukavvâ

müstakvâ

mukâvî

Açıklama:

Takviye kelimesinin son iki kök harfi illetlidir. Bu kelimenin ism-i mef‛ûl kalıbına sokulmuş hali mukavvâ olmalıdır. Takviye kuvvetlendirme demektir. Mukavvâ da takviye edilmiş anlamına gelir.

Doğru Cevap: C

Soru 60

Aşağıdaki kelimelerden hangisinin ism-i mef‛ûlü yanlış verilmiştir?

imdâd --- mümedd

irâde --- murâd

teveffî --- müteveffâ

ittihâm --- mütehhim

istisnâ --- müstesnâ

Açıklama:

Kelimelerin ism-i mef‛ulleri biri haricin-de doğru verilmiştir. Yanlış olan kelime ittihâm’dır. Kelimenin ism-i mef‛ûlü müttehem şeklinde olmalıdır. Yani ilk kök harf şeddeli olmalıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 61

Öznedeki değişmeyen bir durum ve niteliği bildiren kelimelere ne ad verilir?

sıfat-ı müşebbehe

ism-i tafdîl

mübâlağa-i fâ'il

ism-i fâ'il

ism-i mensûb

Açıklama:

Öznedeki değişmeyen bir durum ve niteliği bildiren kelimelere sıfat-ı müşebbehe denir.

Doğru Cevap: A

Soru 62

Hangisi bir sıfat-ı müşebbehedir?

Açıklama:

Sıfat-ı müşebbehe türeten vezinlerden birisi de

fa′îl veznidir. Bu vezinde ortadaki ye (ی) ekleme bir harftir. Örnek: كرم kerem “cömertlik” → كريم kerîm “cömert”.

Doğru Cevap: A

Soru 63

Hangi kelime renkleri, bedendeki kusur ve sakatlıkları bildiren sıfat-ı müşebbehe vezniyle türetilmiştir?

Açıklama:

Ef'al vezninde baştaki elif (ا) ekleme bir harftir.Bu vezin renkleri, bedendeki kusur ve sakatlıkları bildiren sıfat-ı müşebbehe türetir.

Doğru Cevap: D

Soru 64

Hangi kategorideki sıfatlar, ifade ettikleri niteliğin öznede başkalarına göre daha çok veya en çok olduğunu ifade ederler?

mübâlağa-i fâ'il

ism-i fâ'il

ism-i mensûb

ism-i tafdîl

i’lâl

Açıklama:

İsm-i tafdîl kategorisindeki sıfatlar, ifade ettikleri niteliğin öznede başkalarına göre daha çok veya en çok olduğunu ifade ederler.

Doğru Cevap: D

Soru 65

Aşağıdakilerden hangisi ism-i tafdîl veznindedir?

Açıklama:

İsm-i tafdîl kategorisinin bir tek vezni vardır: افعل ef'al. Bu vezinde de baştaki elif (ا) harfi eklemedir. نادر nâdir “seyrek” → اندر ender “pek seyrek”

Doğru Cevap: E

Soru 66

Masdarın ifade ettiği işin çok yapıldığını, abartıyla yapıldığını veya daima yapıldığını ifade eden kelimelere ne denir?

ism-i tafdîl

ism-i sagîr

i’lâl

mübâlağa-i fâ'il

kıyâsî masdar

Açıklama:

Masdarın ifade ettiği işin çok yapıldığını, abartıyla yapıldığını veya daima yapıldığını ifade eden kelimelere mübâlağa-i fâ'il denilmektedir.

Doğru Cevap: D

Soru 67

Hangisi mübâlağa-i fâ'ildir?

Açıklama:

Masdarın ifade ettiği işin çok yapıldığını, abartıyla yapıldığını veya daima yapıldığını ifade eden kelimelere mübâlağa-i fâ'il denilmektedir. Osmanlı Türkçesinde bu tür kelimeler için sıkça kullanılan vezinlerden birisi de

fa''âl veznidir. Bu vezinde ortadaki elif (ا) harfi ekleme harftir.

Doğru Cevap: A

Soru 68

Hangisi mübâlağa-i fâ'il değildir?

Açıklama:

Osmanlı Türkçesinde kullanılan mübâlağa-i fâ'il için sıkça kullanılan vezinlerden birisi

fa''âl veznidir. Bu vezinde ortadaki elif (ا) harfi ekleme harftir. Diğeri ise fa'ûl

veznidir. Bu vezinde de ortadaki vav (و) harfi ekleme harftir.

Doğru Cevap: E

Soru 69

İsm-i mensûb kategorisinde kelimeye hangi harf getirilir?

Açıklama:

Bu kategorideki kelimeler aitlik, mensupluk anlamları veren sıfatlardır. Bir şeye ait, bir şeye dair, bir şey ile ilgili vs. anlamlarındaki kelimeler bu kategoride olur. Bu kelimeler kıyâsî, yani bir kurala bağlı olarak üretilir. Bunların yapılışı Türkçedeki ekleme sistemine benzer: Kelimenin sonuna Arapçada /iyyün/ şeklinde okunan bir ye (ى ) getirilir.

Doğru Cevap: E

Soru 70

kelimesinin ism-i mensûbu hangisidir?

Açıklama:

İsm-i mensûb yaparken sonu çift ye harfi ile biten üç harfli kelimelerde ye harflerinden biri düşer, ikincisi vav harfine dönüşür; bir önceki harfin harekesi de üstün olur.

nebî (nebiyy) →

nebevî "Peygamberle ilgili"

Doğru Cevap: E

Ünite 5

Soru 1

Aşağıdakilerden hangisi "eş-şems" ifadesinin Arap harfleriyle yazılmış halidir?

الشمس

اششمس

اششمش

آلشمس

اسشمس

Açıklama:

الشمس

Doğru Cevap: A

Soru 2

Aşağıdaki tamlamalardan hangisi "fenler evi" anlamına gelir?

dârü’l-fünûn

kilîdü’l-bahreyn

Hâliku’l-arz

mâlikü’l-mülk

dârü’d-dünyâ

Açıklama:

dârü’l-fünûn: “fenler evi”

Doğru Cevap: A

Soru 3

Aşağıdaki Arapça tamlamaların hangisinde tamlayan güneş harfleriyle başlamamıştır?

اعصارالسالفه

فقرالدم

فاطرالسماوات

مالك امللك

سلسلة الزهب

Açıklama:

Mim harfi ay harflerindendir.

Doğru Cevap: D

Soru 4

Aşağıdaki Arapça tamlamalardan hangisi İstanbul için kullanılmaz?

Bâbü’s-sa’âde

Tuhfetü'l-Haremeyn

Dâru’l-hilâfe

Dârü’s-sa’âde

Dârü’s-saltana

Açıklama:

Tuhfetü'l-Haremeyn

Doğru Cevap: B

Soru 5

Aşağıdaki tamlamaların hangisinde tamlanan unsuru Osmanlı Türkçesinde üstünlü okunur ?

حفظ الصحه

حديقة الوزرا

نـهج الفراديس

فقرالدم

سيف الدين

Açıklama:

سيف الدين: Seyfe'd-din

Doğru Cevap: E

Soru 6

Aşağıdakilerden hangisi Arapça ön edatlar için söylenemez?

Kimi Türkçe hâl eklerine karşılık gelir.

Kimi son çekim edatlarına karşılık gelir.

Bu edatlar bir tamlamanın başına geldiğinde tamlanan kelimenin sonu ötreli okunur.

Bu edatlar bir tamlamanın başına geldiğinde tamlanan kelimenin sonu esreli okunur.

Dil bilgisinde Arapça ön edatlara harf-i cerr adı verilir.

Açıklama:

Bu edatlar bir tamlamanın başına geldiğinde tamlanan kelimenin sonu ötreli değil esreli okunur.

Doğru Cevap: C

Soru 7

Aşağıdakilerden hangisi Arapça yapılı bir sıfat tamlamasıdır?

nakîbü’l-eşrâf

düvelü’l-muazzama

medîdü'l-basar

yevmü’l-kıyâme

kable’t-tûfân

Açıklama:

düvelü’l-muazzama : “büyük devletler”

Doğru Cevap: B

Soru 8

Aşağıdakilerden hangisi lafzi izafet değildir?

kasîrü'l-kāme

tavîlü'l-kadd

mecrûhü'l-fu'âd

bakiyyetü's-seyf

serî'ü'l-hazm

Açıklama:

bakiyyetü's-seyf: "Kılıç artığı" anlamına gelen bir isim tamlamasıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 9

Aşağıdakilerden hangisi Arapça birleşik sıfatlarhakkında doğru bir ifade değildir?

Arapça birleşik sıfatlarda anlam bakımından iki kelime arasında herhangi bir tamlama ilgisi kurulmaz.

Lafzî izafetler, Farsçanın birleşik sıfatlarına karşılık gelen Arapça kelime gruplarıdır.

Lafzî izafetlerde birinci kelime sıfat fonksiyonundadır.

Arapçanın birleşik sıfatları Türkçeye isnat grubu,sıfat tamlaması+lı kalıbı veya sıfat-fiil grubu şeklinde aktarılabilir.

Lafzî izafetler, söz diziminde sıfat fonksiyonunda kullanılmaz.

Açıklama:

Lafzî izafetler, esas olarak birleşik sıfat anlamı taşıdıkları için söz diziminde sıfat fonksiyonunda kullanılırlar.

Doğru Cevap: E

Soru 10

Aşağıdaki ifadelerden hangisi "kusuru çok (olan) hakir (ben)" anlamına gelir?

hakîr-i kesîrü't-taksîr

hakîr-i kalîlü'l-bidâ’e

kenîse-i nâdirü'l-misl

müstecâbü'd-da've

zaleme-i adîmetü'l-insâf

Açıklama:

hakîr-i kesîrü't-taksîr: kusuru çok (olan) hakir (ben)

Doğru Cevap: A

Soru 11

Aşağıdaki seçeneklerden hangisinde verilen Arapça harflerin tamamı şemsî harflerden oluşmaktadır?

ل - ط - ص - س - ث

ز - ذ - د - ت - ب

ش - ن - ك - ط - ظ

د - ع - ر - ض - ل

ب - ذ - ن - ث - ت

Açıklama:

Güneş harfleri (Hurûfu’ş-şemsiyye): Harf-i ta’rîf alan bir kelime el-beyt, el-bint, el-veled, el-kitâb şeklinde okunur. Ancak bir kısım harfler vardır ki, kelime bu harflerle başladığı zaman harf-i ta’rîfin lâm’ını kendisine benzeştirir. Güneş harfleri (hurûfu’ş-şemsiyye) denilen bu harfler şunlardır. Bunlara şemsî harfler de denir:
ت ، ث ، د ، ذ ، ر ، ز ، س ، ش ، ص ، ض ، ط ، ظ ، ل ، ن
Bu bilgiler dahilinde doğru cevap A şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 12

Aşağıdaki harf-i tarifli kelimelerden hangisinin yazımı yanlıştır?

Eş-şems

Ev-veled

Ez-zaman

Er-ramazan

En-necat

Açıklama:

Hurûfu’ş- şemsiyye ile başlayan harf-i ta’rîfli kelimelerden örnekler:
الشمس eş-şems “güneş” el-şems değil!
الدهر ed-dehr “dünya” el-dehr değil!
الزمان ez-zamân “zaman” el-zamân değil!
الرمضان er-Ramazân “Ramazan” el-Ramazân değil!
النجات en-necât “kurtuluş” el-necât değil!
الظهر ez-zuhr “öğle vakti” el-zuhr değil!
Buradan da anlaşılacağı üzere B şıkkındaki örnek verilen örneklerin dışında kalmaktadır. Bu nedenle doğru cevap B şıkkıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 13

Aşağıdaki harf-i tarifli kelimelerden hangisinin yazımı yanlıştır?

El-bint

El-kitab

El-zuhr

El-veled

El-mülk

Açıklama:

Güneş harfleri dışındaki harfler ise ay harfleridir. Bunlara kamerî harfler de denir. Bu harflerden biriyle başlayan kelimelerde harf-i ta’rîfte herhangi bir değişiklik olmaz ve el- şeklinde okunur: el-beyt, el-hakk, el-yevm ‘gün’vs.
بيت beyt‘ev’ البيت el-beyt
كتاب kitâb الكتاب el-kitâb
ولد veled‘çocuk’ الولد el-veled
بنت bint‘kız’ البنت el-bint
Bu örnekler doğrultusunda bakıldığı zaman C şıkkının doğru cevap olduğu anlaşılacaktır.

Doğru Cevap: C

Soru 14

Aşağıdaki seçeneklerden hangisinde verilen Arapça harflerin tamamı kamerî harflerden oluşmaktadır?

ف - ن - م - ل - أ

ق - ر - أ - و - ي

أ - ش - خ - ه - م

ح - ق - م - غ - ع

ت - ف - ك - ب - ج

Açıklama:

ت ، ث ، د ، ذ ، ر ، ز ، س ، ش ، ص ، ض ، ط ، ظ ، ل ، ن bunlar şemsî harflerdir. Bunların dışında kalan bütün harfler kamerî harf olarak adlandırılır. Bu bilgi doğrultusunda bakıldığı zaman doğru cevabın D şıkkı olduğu görülecektir.

Doğru Cevap: D

Soru 15

Aşağıda Arapça isim ve sıfat tamlamaları ile ilgili verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

Tamlamalarda önce muzaf, sonra muzafun ileyh gelir.

Tamlayan kelimenin başında harf-i tarif olur.

Tamlanan kelimenin son harfi, bazı istisnalar dışında ötreli okunur.

Harf-i tarifin elifi hiçbir zaman okunmaz.

Tamlamadaki unsurlar Farsçadaki dizilişin tersinedir.

Açıklama:

Arapçada da, Farsçada olduğu gibi tamlamadaki kelime sırası Türkçedekinden farklıdır ve önce tamlanan (muzâf /mevsuf), sonra tamlayan (muzâfun ileyh / sıfat) gelir. Tamlayan kelimenin başında harf-i tarif (ال el- ) olur. Tamlanan (muzâf) kelimenin son harfi, bazı istisnalar dışında ötreli okunur. Harf-i ta’rîfin elif ’i hiçbir zaman okunmaz. Tamlamada unsurların dizilişi Farsça ile aynıdır.
Bu bilgiler doğrultusunda doğru cevap E şıkkıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 16

Aşağıdaki Arapça tamlamaların hangisinin okunuşu yanlıştır?

دارالدنيا - dârü’l-dünyâ

حب الوطن - hubbü’l-vatan

شمس العرفان şemsü’l-irfân

دين االسالم dînü’l-İslâm

مالك الملك mâlikü’l-mülk

Açıklama:

A şıkkında yer alan dünya kelimesinin ilk harfi şemsi harftir. Bu nedenle dârü'l-dünyâ değil dârü'd-dünyâ olmalıdır. Bu nedenle doğru cevap A şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 17

Aşağıdaki Arapça tamlamalardan hangisinin anlamı yanlış verilmiştir?

Emîrü’l-müminîn - “mü’minlerin emîri”

Hubbü’l-vatan - “sevgi vatanı”

Kilîdü’l-bahreyn - “iki denizin kilidi”

A’sâru’s-sâlife - “geçmiş asırlar”

Bakiyyetü’s-seyf - “kılıç artığı”

Açıklama:

Hubbü'l-vatan "sevgi vatanı" değil "vatan sevgisi" anlamına gelmektedir. Bu nedenle doğru cevap B şıkkıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 18

aşağıda yazılışı-okunuşu-anlamı verilen Arapça tamlamalardan hangisi doğru eşleştirilmiştir?

دارالسعاده - dârü’l-saâde - ‘mutluluk evi’

ليلة القدر - leyletü’l-kadr - ‘gecenin kadri’

تذكرة الاوليا - tezkiretü’l-evliyâ - ‘evliyalar tezkiresi’

يوم القيامه - yevmü’l-kıyâmet - ‘kıyamet günü’

حفظ الصحه - hıfzu’s-sıhhat - ‘sağlık koruma’

Açıklama:

leyletü’l-Kadr ‘Kadir gecesi’
tezkiretü’l-evliyâ ‘evliyalar tezkiresi’
yevmü’l-kıyâme ‘kıyamet günü’
dârü’s-saâde ‘mutluluk evi’
hıfzu’s-sıhha ‘sağlık koruma
Bu bilgiler doğrultusunda doğru cevabın C şıkkı olacağı anlaşılacaktır.

Doğru Cevap: C

Soru 19

Aşağıdaki tamlamalardan hangisinin yazımında bir yanlışlık vardır?

Abdullâh

Bedre'd-dîn

Fazlullâh

Şemsü'd-dîn

Celâle'd-dîn

Açıklama:

دين dîn kelimesiyle yapılan Arapça tamlamaların da şahıs ismi olarak sık kullanıldığı görülür. Ancak bu gibi tamlamaların tamlanan unsuru (muzâf) Osmanlı Türkçesinde ötreli değil üstünlü okunur: الدين جنم = Necmü’d-dîn değil Necme’d-dîn:
نورالدين Nûre’d-dîn, الدين سيف Seyfe’d-dîn, الدين مشس Şemse’d-dîn,
بدرالدين Bedre’d-dîn, الدين جالل Celâle’d-dîn, الدين غياث Gıyâse’d-dîn vs.
Bu bilgiler doğrultusunda doğru cevabın D şıkkı olduğu anlaşılacaktır.

Doğru Cevap: D

Soru 20

Aşağıdaki tamlamalardan hangisi yapı bakımından diğerlerinden farklıdır?

Düvelü'l-muazzama

Melikü'l-muzaffer

Ramazânü'l-mübârek

Bedâyi'ü'l-edebiyye

Medîdü'l-basar

Açıklama:

A, B, C ve D şıklarındaki tamalamalar sıfat tamalaması; E şıkkındaki ise isim tamlamasıdır. Bu nedenle diğerlerinden farklıdır. Doğru cevap E şıkkıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 21

Arapçadaki harf-i tarif eklerini oluşturan harfler hangileridir?

ا ve ل

ل ve م

ط ve س

م ve ن

ت ve د

Açıklama:

Arapçada kelimeyi belirli hâle getiren morfolojik unsur, harf-i ta’rîf denilen
bir ön ektir. Elif+lâm لَ ْ
ا şeklinde yazılan bu ön ek, kelime başında olduğunda
bazı kelimelerde el-, bazı kelimelerde ise kelimenin ilk harfi şeddeli olacak şekilde
okunur:
الوطن el-vatan
الزمان ez-zamân
Harf-i tarif başta yer alan el şeklinde okunanال takısıdır. A seçeneğindeki harflerden oluşur.

Doğru Cevap: A

Soru 22

I. ط II. ش III. ا IV. ب V. ل
Yukarıdaki harflerden hangileri şemsî harflerdir?

II ve III

II, IV ve V

I, II ve V

I, III ve V

I, II, IV ve V

Açıklama:

ت ، ث ، د ، ذ ، ر ، ز ، س ، ش ، ص ، ض ، ط ، ظ ، ل ، ن harfleri şemsi harflerdir.
Diğer harfler ise kameri harflerdir.
Elif ve ba harfleri kameri harflerdir. Diğerleri ise şemsi harflerdir.

Doğru Cevap: C

Soru 23

الرمضان ifadesinin doğru okunuşu aşağıdakilerden hangisidir?

el-ramazân

eller mizân

ele'r-ramazân

ile'r-remzân

er-ramazân

Açıklama:

İfadenin okunuşunda şemsî harfe ve harfi tarife dikkat etmek gerekir. Bunlara dikkat edince ifadeyi okumak kolay olacaktır.
İfadenin doğru okunuşu er-ramazân'dır.

Doğru Cevap: E

Soru 24

Aşağıdaki kelimelerden hangisinin başına harf-i tarif gelince ilk harfi şeddeli okunur?

كتاب

نجات

ولد

بيت

مالك

Açıklama:

Necât kelimesi başına harf-i tarif alınca ilk harfi şeddeli okunur. Çünkü kelimenin başındaki nun harfi şemsî bir harftir.
Diğer seçeneklerde yer alan kelimelerin başındaki harfler kamerî harflerdir.
B seçeneğinde yer alan Necât kelimesinin başına gelen harf-i tarif kelimenin ilk harfini şeddeli okutur.

Doğru Cevap: B

Soru 25

باب الْبيت Arapça tamlamasının anlamı aşağıdakilerden hangisidir?

Beytin uzunluğu

Kapının kolu

evin önü

evin kapısı

kapının kilidi

Açıklama:

Arapça tamlamalara anlam verirken tersten anlam vermek gerekir. Tamlamanın kelime anlamlarına bakıldığı zaman, bâb:kapı; beyt: ev anlamına gelir.
Bâbü'l-beyt şeklinde okunan Arapça tamlamanın anlamı evin kapısıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 26

I. dîn-i İslâm
II. dârü'l-fünûn
III. bâb-ı beyt
IV. hubbü'l-vatan
V. şems-i irfân
Yukarıdaki tamlamalardan hangileri Arapça yapılı tamlamalar değildir?

II ve IV

I, III ve V

I, II, V

I, II, III ve IV

II, IV ve V

Açıklama:

Arapça yapılı tamlamalarda ikinci kelime harf-i tarif alır. Aslında bunları el takısını kaldırıp araya -ı getirerek Farsça yapılı tamlamaya çevirmek de mümkündür.
Tamlamalardan I, III ve V'te yer alanlar Farsça yapılı tamlamalardır. Diğerleri ise Arapça yapılı tamlamalardır.

Doğru Cevap: B

Soru 27

"Mutluluk evi" anlamına gelen Arapça tamlama aşağıdakilerden hangisidir?

hıfzu's-sıhha

leyletü'l-Kadr

hasretü'l-mülûk

dârü's-saâde

yevmü'l-kıyâme

Açıklama:

Arapça tamlamalara tersten anlam verilir. Seçeneklere bakıldığı zaman mutluluk anlamına gelen kelimenin saâde, ev anlamına gelen kelimenin dâr olduğu görülür. Bu kelimelerden kurulan tamlama ise dârü's-saâdedir.
Mutluluk evi anlamına gelen tamlama dârü's-saâde'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 28

Aşağıdaki Arapça tamlamalardan hangisi makam ve mevki ismi olarak kullanılmış olamaz?

Nehcü'l-Ferâdîs

Dârü’s-saltana

Emîrü’l-hac

Emîrü’l-ümerâ

Re’îsü’l-küttâb

Açıklama:

Nehcü'l-Ferâdîs bir kitap ismidir. Emirü'l-ümerâ beylerbeyi, emirü'l-hac hac emiri, darü's-saltana saltanat evi, reisü'l-küttab katiplerin reisi anlamlarına gelen mevki ve makam isimleridir.
Seçeneklerde yer alan tamlamalardan Nehcü'l-Ferâdîs dışındakiler makam ve mevki ismi olarak kullanılmışlardır. Nehcü'l-Ferâdîs ise bir kitap ismidir.

Doğru Cevap: A

Soru 29

نورالدين ifadesinin doğru okunuşu aşağıdakilerden hangisidir?

Nûrü'd-dîn

Necme'd-dîn

Nûre'd-dîn

Nûrü'l-dîn

Nûr-ı el-dîn

Açıklama:

Tamlamayı okurken Arapça yapıya dikkat etmek gerekir. Ayrıca bu tamlamada bir değişiklik vardır. dîn kelimesiyle yapılan Arapça tamlamaların da şahıs ismi olarak sık
kullanıldığı görülür. Ancak bu gibi tamlamaların tamlanan unsuru (muzâf)Osmanlı Türkçesinde ötreli değil üstünlü okunur. Yani nûrü'd-dîn değil, nûre'd-dîn şeklinde okunmalıdır.
İfadenin doğru okunuşu nûre'd-dîn şeklindedir.

Doğru Cevap: C

Soru 30

Arapçadaki عنan harf-i cerrinin Türkçe karşılığı aşağıdakilerden hangisidir?

+a/ +e eki

+da/ +de eki

ile edatı

sanki, gibi anlamları

+dan/ +den hal ekleri

Açıklama:

نan: Türkçede +dan/+den hâl ekleriyle ve kimi edatlarla karşılanabilir. Bu edattan sonraki kelime tamlama hâlinde olmayan tek bir kelime ise kelimenin sonu -ın/-in tenviniyle okunur:
قريب عن an-karîb “çok geçmeden, yakında”, الزمان قريب عن an-karîbi’zzamân “yakın zamanda”, القلب صميم عن an-samîmi’l-kalb “yüreğin içinden, yürekten”, قصد عن an-kasdin “kasıtlı olarak, bile bile”, جهل عن ancehlin “bilmeyerek, cahillikten” vs.

Doğru Cevap: E

Soru 31

Aşağıdaki harflerden hangisi güneş harflerinden (Hurûfu’ş-şemsiyye) biri değildir?

Açıklama:

Güneş harfleri (Hurûfu’ş-şemsiyye) şöyledir: ت ، ث ، د ، ذ ، ر ، ز ، س ، ش ، ص ، ض ، ط ، ظ ، ل ، ن. E seçeneğindeki ب be harfi ay harflerinden (Hurûfü’l-kameriyye) biridir. Doğru cevap E’dir.

Doğru Cevap: E

Soru 32

Aşağıdaki harflerden hangisi ay harflerinden (Hurûfü’l-kameriyye) biri değildir?

كَ

Açıklama:

Kameri harfler şunlardır:ا ، ب ، ج ، ح ، خ ، ع ، غ ، فَ ، قَ ، كَ ، م ، وَ ، ه ، ى D seçeneğindeki ش şın harfi kameri harf değil, güneş harfidir. Doğru cevap D’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 33

“devlet hazinesi”anlamındaki tamlama aşağıdakilerden hangisidir?

اميرالامرا

بيت المال

باب السعاده

دار السعاده

شيخ الاسلام

Açıklama:

Seçeneklerdeki tamlamaların okunuşları ve Türkçe karşılıkları şöyledir:اميرالامرا emirü’l-ümera “beylerbeyi”, السعاده باب Babu’s-sa’ade “Saadet kapısı, İstanbul”, السلطنه دار Darü’s-saltana “saltanat evi, İstanbul” ve الاسلام شيخ şeyhü’l-islam “Din işleri reisi”. “devlet hazinesi”anlamındaki tamlama المال بيت beytu’l-mal biçimindedir. Doğru cevap B’dir.

Doğru Cevap: B

Soru 34

Aşağıdaki tamlamaların hangisi yanlış okunmuştur?

تذكرة الاوليا tezkiretü'l-evliya

مجموعة النظائر Mecmû’atü'n-nezâir

مرآة الممالك Mir’âtü'l-memâlik

ﻧﻬﺞ الفراديس Nehcü'l-Ferâdîs

حديقة الوزرا Hadîkatü'v-vüzerâ

Açıklama:

"حديقة الوزرا" " tamlamasının “okunuşu "Hadîkatü'v-vüzera" değil "Hadîkatü'l-vüzerâ"dır. Bu tamlama yanlış okunmuştur. Doğru cevap E şıkkıdır.
"

Doğru Cevap: E

Soru 35

Aşağıdaki tamlamalardan hangisi sıfat tamlaması değildir?

دول المعظمه

ملك المظفر

رمضان المبارك

بدايع الادبيه

حب الوطن

Açıklama:

Seçeneklerdeki tamlamaların okunuşu ve Türkçe karşılıkları şöyledir: دول المعظمه düvelü’l-muazzama “büyük devletler”,ملك المظفر melikü’l-muzaffer “muzaffer hükümdar”,رمضان المبارك ramazanu’l-mübarek “mübarek Ramazan”, الادبيه بدايع bedayi’ü’l-edebiyye “edebi Bedialar”. “vatan sevgisi” anlamına gelen حب الوطن hubbu’l-vatan tamlaması bir isim tamlamasıdır. Doğru cevap E’dir.

Doğru Cevap: E

Soru 36

Aşağıdaki harf-i cerrlerden hangisi “çok geçmeden, yakında” anlamına gelmektedir?

ب bi

عن an

عن قريب an-karîb

فى fi

ل li-

Açıklama:

“çok geçmeden, yakında” anlamına gelen harf-i cerr عن قريب an-karib’tir. Doğru cevap C’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 37

Aşağıdaki seçeneklerin hangisinde “-den beri,” anlamını veren bir harf-i cerr vardır?

فى سبيل الله fi-sebilillah

لذاته li-zâtihi

من القديم mine’l-kadîm

لمؤلفه li-mü’ellifihi

فى الحقيقه fi’l-hakîka

Açıklama:

Seçeneklerdeki kelimelerin okunuşları ve anlamları şöyledir: fi-sebilillah “Allah yolunda”, li-zatihi “kendiliğinden”,li-mü’ellifihi “müellifi tarafından”ve fi’l-hakika “gerçekte. C seçeneğindeki mine’l-kadim “eskiden beri” من min harf-I cerri -den dolayı, -den beri anlamını vermektedir. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 38

Aşağıdaki tamlamaların hangisinin okunuşu yanlıştır?

فى سبيل الله fî-sebîlillâh

على طريق القياس alâ-tarîki’l-kıyâs

من طرف الله min-tarafi'llâh

بامرالله bi-emrillâh

الى يوم القيامه ilâ-yevmü'l-kıyâme

Açıklama:

Edatlar bir tamlamanın önüne geldiğinde tamlananı esreli okutur. Dolayısıyla E seçeneğindeki الى يوم القيامه tamlamasının ila-yevmi'l-kıyame biçiminde okunması gerekir. Doğru cevap E’dir.

Doğru Cevap: E

Soru 39

Aşağıdakilerden hangisi bir makam ve mevki ismidir?

ذات الحركه

داء الكلب

شيخ الاسلام

قصيرالبصر

مصل الدم

Açıklama:

Seçeneklerdeki kelimelerin okunuşları ve Türkçe anlamları şöyledir: a seçeneği zâtü'l-hareke ''otomatik'', b seçeneği da'ü'l-kelb ''kuduz'', d seçeneği kasîrü'l-basar ''miyop'', e seçeneği maslü'd-dem ''serum''. شيخ الاسلام şeyhü’l-İslam tamlaması ise “din işleri reisi”anlamına gelen bir makam için kullanılmaktadır. Doğru cevap C’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 40

Aşağıdaki tamlamalardan hangisi lafzi izafet değildir?

موجب الغضب mûcibü'l-gazab

واجب الوجود vâcibü'l-vücûd

حميدالخصال hamîdü'l-hısâl

دار الدنيا dârü’d-dünyâ

عديمة الانصاف adîmetü'l-insâf

Açıklama:

Seçeneklerdeki kelimelerin okunuşları ve Türkçe karşılıkları şöyledir: a seçeneği mûcibü'l-gazab “gazabı mucib (olan)”, b seçeneği vâcibü'l-vücûd “var oluşu vâcib olan, Allah”, c seçeneği “hamîdü'l-hısâl ahlâkı övülmüş (olan)”, e seçeneği “adîmetü'l-insâf insafı yok, insafsız (olan)”. Bu tamlamaların tümü de Arapça birleşik sıfattır (lafzi izafetler). دار الدنيا dârü’d-dünyâ “dünya evi”tamlaması ise bir isim tamlamasıdır. Doğru cevap D’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 41

Arapça lafzî izafetlerle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Bu izafetlerde iki kelime arasında tamlama ilgisi kurulmaz.

Dış yapı itibarıyla Arapça isim ve sıfat tamlamalarından farklıdır.

Bu izafetler Farsçanın birleşik sıfatlarına karşılık gelen kelime gruplarıdır.

Bu izafetlerde dikkati çeken en önemli unsur, birinci kelimenin sıfat fonksiyonunda olmasıdır.

Lafzî izafetler, Türkçeye isnat grupları, sıfat tamlaması+lı kalıbı veya sıfat-fiil grubu şeklinde aktarılabilir.

Açıklama:

Arapça lafzî tamlamaları tanımlayabileceksiniz.
Lafzî İzafetlerin Kullanışı, s.103

Doğru Cevap: B

Soru 42

Aşağıdaki harf grupların hangisinde kamerî harf vardır?

ن - ل - ظ

ط - ض - ص

ش - س - ز

د - ث - ت

ب - ر - ذ

Açıklama:

Arapça tamlama yapısını tanıyabileceksiniz.
Ay Harfleri (Hurûfü’l-kameriyye) , s.94

Doğru Cevap: E

Soru 43

Arapça yapılı tamlamalarla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Tamlayan önce tamlanan sonra gelir.

İki kelime arasına “el” harf-i ta’rifi konu-lur.

Tamlanan kelimenin son harfi, bazı istisnalar dışında ötreli okunur.

Harf-i ta’rîfin elifi hiçbir zaman okunmaz.

Tamlamada ikinci kelime sıfat ise, tamlama sıfat tamlaması ismini alır.

Açıklama:

Arapça tamlama yapısını tanıyabileceksiniz.
Arapça Kelime Grupları: İsim ve Sıfat Tamlamaları, Edatlar , ARAPÇA YAPILI İSİM TAMLAMALARI , s.94

Doğru Cevap: A

Soru 44

“Fenler evi” anlamındaki tamlama aşağıdaki-lerden hangisidir?

امير المؤمنين

دار الفنون

شمس العرفان

باب السعاده

اميرالامرا

Açıklama:

Arapça tamlama yapısını tanıyabileceksiniz.
Arapça Yapılı İsim Tamlamaları”, s.94

Doğru Cevap: B

Soru 45

“Harf-i ta’rîf alan bir kelime el-beyt, el-bint, el-veled, el-kitâb şeklinde okunur. Ancak bir kısım harfler vardır ki, kelime bu harflerle başladığı zaman harf-i ta’rîfin lâm’ını kendisine benzeştirir. Bu harflere güneş harfleri, hurûfu’ş-şemsiyye veya şemsî harfler de denilir. Diğer harfler ise ay harfleri, hurûfu’l-kameriyye veya kamerî harfler adını alır.”
Buna göre aşağıdaki şıklardan hangisinde şemsî harfler doğru olarak verilmiştir?

ت, ث ، د ، ذ ، ر ، ز ، س ، ش ، ص ، ض ، ط ، ظ ، ل ، ن

ت, ث ، د ، ذ ، ر ، ز ، س ، ش ، ص ، ض ، ط ، ظ ، ل ، م

ب, ث ، د ، ذ ، ر ، ز ، س ، ش ، ص ، ض ، ط ، ظ ، ل ، ن

ت, ث ، د ، ذ ، ر ، ز ، س ، ش ، ص ، ض ، ط ، ظ ، ل ، م

ب, ث ، د ، ذ ، ر ، ز ، س ، ش ، ص ، ض ، ط ، ظ ، ل ، ن

Açıklama:

Arap alfabesinde be ve mim harfleri kamerî harflerdendir. El-bâb, el-mâ’ örnekleri onların kamerî olduğunu göstermektedir.

Doğru Cevap: A

Soru 46

Aşağıdaki örneklerden hangisi şemsî harfle başlayan bir kelime ile oluşmuş harf-i ta’rîftir?

El-yevm

El-leyl

El-kitâb

El-veled

El-beyt

Açıklama:

Harf-i ta’rîf elif+lam’dan oluşan ve “el” şeklinde okunan bir ön ektir. Kelime başında bulunduğunda kendinden önce gelen harf-i ta’rîf’in lam’ını kendi ilk harfine benzeten harflerden yani semdî harflerden olan lam harfi görünürde değişikliğe sebep olmaz lakin yine de şemsî harftir. Bu nedenle de lam harfini yine lam harfine dönüştürdüğü kabul edilir.

Doğru Cevap: B

Soru 47

Aşağıdaki Arapça tamlamaların hangisi verilen anlamına uygun olarak terkip edilmemiştir?

İrfan güneşi: Şemsü’l-irfân

Mülkün sahibi: Mâlikü’l-mülk

Vatan sevgisi: Vatanü’l-hub

Fenler evi: Dârü’l-fünûn

Arzın yaratıcısı: Hâliku’l-arz

Açıklama:

Arapçada tamlamadaki kelime sırası Türkçedekinden farklıdır ve önce tamalanan (muzâf/mevsuf), sonra da tamlayan (muzâfun ileyh/sıfat) gelir. Tamlayan kelimenin başında harf-i tarif olur. Tamlanan (muzâf) kelimenin son harfi, bazı istisnalar dışında ötreli okunur. Harf-i ta’rîfin elif’i hiçbir zaman okunmaz. Bu kurala göre bakıldığında "Vatan sevgisi: Vatanü’l-hub" vatan sevgisi anlamına gelmesi gereken terkibin vatanü’l-hub değil hubbü’l-vatan olması gerektiği görülecektir.

Doğru Cevap: C

Soru 48

Aşağıdaki Arapça tamlamalardan hangisi yanlış terkip edilmiştir?

Kilîdü’l-bahreyn (iki denizin kilidi)

Dinü’l-İslâm (İslâm dini)

Dârü’d-dünyâ (dünya evi)

Silsiletü’l-zeheb (altın zincir)

Fâtıru’s-semâvât (göklerin yaratıcısı)

Açıklama:

Elif ve be harfleri kamerî, dal, sin ve ze harfleri ise şemsîdir. Şemsî harflerin harf-i tarifleri dönüştürmesi gerekmektedir. Ancak "Silsiletü’l-zeheb (altın zincir)" tamlamasında “zeheb”in ze’si lam’ı dönüştürmemiştir. Bu nedenle hatalıdır. Doğrusu silsiletü’z-zeheb olmalıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 49

“Tamlanan (muzâf) kelime ekleme harflerden ە veya ت ile bitiyorsa bu harfler ة ile yazılır. Dilimizde ت ile biten bazı kelimeler tamlayan (muzâfun ileyh) oldukları zaman bu ت, ە olarak okunur.”
Bu bilgi doğrultusunda bakıldığı zaman aşağıdaki Arapça tamlamalardan hangisi yanlış kurulmuştur?

Leyletü’l-Kadr

Yevmü’l-kıyâme

Tezkiretü’l-evliyâ

Dârü’s-saâde

Hıfzu’l-sıhhat

Açıklama:

Soru kökünde verilen bilgi doğrultusunda bakıldığı zaman "Leyletü’l-Kadr", "Yevmü’l-kıyâme", "Tezkiretü’l-evliyâ", "Dârü’s-saâde" tamlamaları doğru terkipler içerdiği görülecektir. Ancak "Hıfzu’l-sıhhat" tamlaması terkip hem şemsi harfin harf-i ta’rîfi dönüştürmemesi dolayısıyla hem de te harfiyle biten bir kelimenin tamlayan olduğunda te sesinin okunmaması gerektiği kuralını ihlal etmesi dolayısıyla hatalıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 50

Aşağıdaki seçeneklerden hangisinde Arapça ön edatlar (harf-i cerr) doğru olarak bir arada verilmiştir?

Bi, ‘an, fî, li-, min, ke-

Be, ‘an, fî, li-, min, ke-

Bi, ‘an, fî, li-, min, ki-

Be, ‘an, fî, li-, min, ke-

Bi, ‘an, fî, li-, min, ki-

Açıklama:

Arapçada altı tane harf-i cerr vardır. Bunlar: bi, ‘an, fî, li-, min ve ke’dir.

Doğru Cevap: A

Soru 51

“Harf-i cerrler bir tamlamanın başına geldiğinde tamlanan kelimenin sonu ötreli değil esreli okunur.”
Bu kural doğrultusunda bakıldığında aşağıdaki örneklerden hangisi doğru bir şekilde yazılmıştır?

Bi-iznü’l-hakk

‘An-samîmi’l-kalb

Fî-emânüllâh

Li-ecle’l-maslaha

Min-yevmü’l-kıyâme

Açıklama:

Kural doğrultusunda bakıldığı zaman harf-i cerr alıp da kelime sonunun esreli olduğu tek örnek "‘An-samîmi’l-kalb"dir.

Doğru Cevap: B

Soru 52

“Lafzî izafetlerin en önemli özelliği, iki kelime arasında bir aitlik ilgisi kurmamaları, böylece bir isim tamlaması teşkil etmeyip bir birleşik sıfat teşkil etmeleridir. Bundan dolayı daha çok sıfat tamlamalarının sıfatı olarak kullanılırlar. Ancak isim gibi kullanılmaları da mümkündür. Dil bilgisinde sıfat kategorisinde yer alan kimi Arapça kelimeler, isim fonksiyonunda kullanılabilirler. Böyle kelimeler lafzî izafet değil, gerçek birer isim veya sıfat tamlaması teşkil etmiş olurlar.”
Bu bilgi doğrultusunda aşağıdaki örneklerin hangisinde tamlama lafzî izâfet değil gerçek isim/sıfat tamlaması konumundadır?

Kalîlü’l-bizâ’e

Zâhirü’ş-şeref

Mecrûhü’l-fu’âd

Fâtihü’l-ebvâb

Azîmü’ş-şân

Açıklama:

Kalîl > az, zâhir > görünen, mecrûh > yaralı, fâtih > fetheden, azîm > yüce. Hepsi sıfattır. Ancak tamlama içerisinde bir “fâtihü’l-ebvâb” lafzî izâfet özelliği değil gerçek isim tamlamasıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 53

Aşağıda verilen lafzî izâfetlerin hangisinin yazılışı veya anlamı yanlıştır?

Zaleme-i adîmetü'l-insâf: İnsafsız zalimler

Sultân-ı azîmü'ş-şân: Yüce şanlı sultan

Kitâb-ı celîlü’l-kadr: Değeri yüce kitap

Devlet-i kaviyyü’l-erkân: Temelleri sağlam devlet

Müselles-i kâimü’l-zâviye: Eş açılı üçgen

Açıklama:

"Zaleme-i adîmetü'l-insâf: İnsafsız zalimler", "Sultân-ı azîmü'ş-şân: Yüce şanlı sultan", "Kitâb-ı celîlü’l-kadr: Değeri yüce kitap", "Devlet-i kaviyyü’l-erkân: Temelleri sağlam devlet" tamlamalarının yazılışları da anlamları da doğru ve birbiri ile uyumludur. Ancak "Müselles-i kâimü’l-zâviye: Eş açılı üçgen" tamlamasında şemsî harf kuralı uygulanmamış yani “zâviye”nin ze’si lam’ı dönüştürmemiştir. Üstelik anlam olarak verilen eş açılı üçgen de yanlıştır. Doğrusu dik açılı üçgendir.

Doğru Cevap: E

Soru 54

Aşağıdakilerden hangisi şemsî bir harf değildir?

Açıklama:

Arapçada iki tür harf vardır. Biri şemsî, diğeri kamerî harflerdir. ت ، ث ، د ، ذ ، ر ، ز ، س ، ش ، ص ، ض ، ط ، ظ ، ل ، ن.şemsî harflerdir. Geri kala-nı ise kamerî harflerdir.

Doğru Cevap: B

Soru 55

Aşağıdaki kelimelerden hangisi kamerî bir harfle başlamaz?

hâc

veled

beyt

ramazân

kitâb

Açıklama:

Kamerî harflerle başlayan kelimelerin başına harf-i tarif gelince kelimenin ilk harfi şeddeli okunmaz. Yukarıdaki kelimelerden ramazan kelimesinin başına el harf-i tarifi gelince er-ramazân şekline döner. Diğerlerinde el aynen kalır.

Doğru Cevap: D

Soru 56

Başına harf-i tarif getirilmiş olan kelimelerden hangisinin okunuşu yanlış verilmiştir?

el-şeyh

en-necât

el-vedâ

el-kalem

ed-dehr

Açıklama:

Yukarıdaki kelimelerin ilk harfi şemsi ise ilk harf şeddeli okunur, değilse şeddeli olmaz. Şeyh kelimesinin ilk harfi şemsî bir harftir. Bu yüzden el gelince şeddeli okunması gerekir. Doğru okunuş eş-şeyh şeklinde olmalıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 57

Aşağıdaki tamlamalardan hangisi Arapça yapılı bir tamlama değildir?

Fakrü’d-dem

Bakiyyetü’s-seyf

Hâlık-ı ‛arz

Dârü’d-dünyâ

Silsiletü’z-zeheb

Açıklama:

Tamlamanın Arapça yapılı olması için tamlayan ve tamlanan arasında el harf-i tarifinin olması gerekir. Tamlamanın kelimelerinin ikisinin de Arapça olması durumu değiştirmez. Hâlık-ı ‛arz Farsça yapılı bir tamlamadır. Bu tamlamanın Arapça yapıdaki hali Hâlıku’l-‛arz şeklindedir.

Doğru Cevap: C

Soru 58

Fâtıru’s-semâvât tamlamasının anlamı aşağıdakilerden hangisidir?

Göğün sahibi

Göklere çıkan

Yeryüzünün sahibi

Yeryüzünü donatan

Göklerin yaratıcısı

Açıklama:

Fatır layık olduğu en iyi şekilde yaratan anlamına gelir. Semâvât kelimesi de gökyüzü, gök anlamına gelen semâ kelimesinin çoğuludur. Tamlama göklerin yaratıcısı şeklinde anlamlandırılabilir.

Doğru Cevap: E

Soru 59

Aşağıdakilerden hangisi İstanbul için kullanılan Arapça isim tamlamalarından biri olamaz?

Re’îsü’l-küttâb

Bâbü’s-sa‛âde

Dâru’l-hilâfe

Dârü’s-saltana

Dârü’s-sa‛âde

Açıklama:

Saadet kapısı, halifelik evi, saltanat evi, mutluluk yeri anlamlarına gelen seçeneklerin dışındaki re’îsü’l-küttâb katiplerin reisi anlamındadır. Bu kelime İstanbul için kullanılamaz.

Doğru Cevap: A

Soru 60

Aşağıdakilerden hangisi Arapça bir sıfat tamlaması değildir?

Düvelü’l-muazzama

Emîrü’l-ümerâ

Bedâyi‛ü’l-ebediyye

Ramazânü’l-mübârek

Melîkü’l-muzaffer

Açıklama:

Bir tamlamanın isim mi sıfat mı tamlaması olduğunu anlamak için Arapça tamlamalarda ikinci kelimenin türüne bakmak yeterlidir. Muazzam, ebediyye, mübârek, muzaffer kelimeleri sıfattır. Ümerâ ise emirler anlamına gelen isim türünde bir kelimedir.

Doğru Cevap: B

Soru 61

Arapça ön edat almış aşağıdaki kelimelerden hangisinin anlamı yanlış verilmiştir?

Bismillâh --- Allah’ın adıyla

An-karîbi’z-zamân --- yakın zamanda

Mine’l-ezel --- geçmişte

Fi’l-hakîka --- gerçekten

Bi’z-zarûre --- zorunlu olarak

Açıklama:

Min harf-i ceri(ön edatı) +dan/+den, dolayı, sebebinden anlamlarını verir. Mine’l-ezel, ezelden anlamına sahiptir.

Doğru Cevap: C

Soru 62

İle’l-ebed ibaresinin anlamı aşağıdakilerden hangisidir?

Geçmişten

Gelecekten

Edeble

Ebede kadar

Edebsiz bir şekilde

Açıklama:

İlâ ön edatını almış olan ifade ebed, yani sonsuzluk anlamıyla ilişkili olmalıdır. Anlamı ebede kadar, sonsuza değin şeklindedir.

Doğru Cevap: D

Soru 63

Aşağıdakilerden hangisi lafzî bir izâfet değildir?

kâmetü’l-kasîr

azîmü’ş-şân

tavîlü’l-kadd

kasîrü’l-kâme

hamîdü’l-hısâl

Açıklama:

Lafzî izâfet isim veya sıfat tamlaması olmayan ama tamlama gibi görünen yapılardır. Bunları aslında Türkçe-deki birleşik kelimeler gibi düşünmek mümkündür. Yukarıdaki ifadelerin çevirilerine bakınca zaten bu anlaşılacaktır. Azîmü’ş-şân: şânı yüce; tavîlü’l-kadd: boyu uzun; kasîrü’l-kâme: boyu kısa; hamîdü’l-hısâl: ahlâkı övülmüş anlamlarına gelir. Kâmetü’l-kasîr ise ikinci kelime sıfat olduğu için kısa boy anlamındadır.

Doğru Cevap: A

Soru 64

Arapçada kelimeyi belirli hâle getiren morfolojik bir ön ek olan unsura ne denir?

harf-i ta’rîf

harf-i cer

şemsî harf

kamerî harf

hurûf

Açıklama:

Arapçada kelimeyi belirli hâle getiren morfolojik bir ön ek olan unsura harf-i ta’rîf denir.

Doğru Cevap: A

Soru 65

Arapçada kelimeyi belirli hâle getiren morfolojik bir ön ek olan ve harf-i ta’rîf denilen unsur nasıl yazılır?

از

با

لا

Açıklama:

Arapçada kelimeyi belirli hâle getiren morfolojik bir ön ek olan ve harf-i ta’rîf denilen unsur elif+lâm اٙلْ şeklinde yazılır.

Doğru Cevap: C

Soru 66

Hangisi şemsî harftir?

Açıklama:

Güneş harfleri veya şemsî harfler (hurûfu’ş-şemsiyye) de denen bu harfler şunlardır. ت ، ث ، د ، ذ ، ر ، ز ، س ، ش ، ص ، ض ، ط ، ظ ، ل ، ن.

Doğru Cevap: E

Soru 67

Hangisi kamerî harftir?

Açıklama:

Ay harfleri veya kamerî harfler (hurûfu’l-kameriyye) denen harfler, güneş harfleri yani ت ، ث ، د ، ذ ، ر ، ز ، س ، ش ، ص ، ض ، ط ، ظ ، ل ، ن dışında kalan harflerdir.

Doğru Cevap: A

Soru 68

Hangi seçenekte hurûfu’ş- şemsiyye ile başlayan harf-i ta’rîfli kelime bulunur?

Açıklama:

Hurûfu’ş-şemsiyye, güneş harfleri veya şemsî harfleri de adlandırılan harfler şunlardır. ت ، ث ، د ، ذ ، ر ، ز ، س ، ش ، ص ، ض ، ط ، ظ ، ل ، ن.

Doğru Cevap: C

Soru 69

Hangi seçenekte hurûfu’l-kemeriyye ile başlayan harf-i ta’rîfli kelime bulunur?

Açıklama:

Hurûfu’ş-şemsiyye, güneş harfleri veya şemsî harfleri de adlandırılan harfler şunlardır. ت ، ث ، د ، ذ ، ر ، ز ، س ، ش ، ص ، ض ، ط ، ظ ، ل ، ن. İşte bu harfler dışında kalanlara ise ay harfleri, kamerî harfler veya hurûfu’l-kameriyye denir.

Doğru Cevap: B

Soru 70

Arapçada isim ve sıfat tamlamalarının yapısıyla ilgili olarak hangisi söylenemez?

Tamlayan kelimenin başında harf-i tarif ( ال el- ) olur.

Tamlanan (muzâf) kelimenin son harfi, bazı istisnalar dışında ötreli okunur.

Harf-i ta’rîfin elif’i hiçbir zaman okunmaz.

İsim tamlamalarında önce tamlanan sonra tamlayan gelir.

Sıfat tamlamalarında Türkçede olduğu gibi önce tamlayan sonra tamlanan gelir.

Açıklama:

Arapçada da, Farsçada olduğu gibi tamlamadaki kelime sırası Türkçedekinden farklıdır ve önce tamlanan (muzâf /mevsuf), sonra tamlayan (muzâfun ileyh / sıfat) gelir. Tamlayan kelimenin başında harf-i tarif ( ال el- )
olur. Tamlanan (muzâf) kelimenin son harfi, bazı istisnalar dışında ötreli okunur. Harf-i ta’rîfin elif’i hiçbir zaman okunmaz.

Doğru Cevap: E

Soru 71

Arapçada muzâfun ileyh terimi hangi kavram için kullanılır?

tamlama

tamlayan

tamlanan

iyelik eki

belirtme hâli eki

Açıklama:

Arapçada önce tamlanan (muzâf /mevsuf), sonra tamlayan (muzâfun ileyh / sıfat) gelir.

Doğru Cevap: B

Soru 72

Arapça ön edatlara ne ad verilir?

muzâf

mevsuf

muzâfun ileyh

harf-i cerr

tesniye

Açıklama:

Dil bilgisinde Arapça ön edatlara harf-i cerr adı verilir.

Doğru Cevap: D

Soru 73

Hangisi Farsça tamlamadır?

Açıklama:

Farsça tamlamada unsurların dizilişi

bâb-ı beyt örneğinde görüldüğü gibidir. Arapça tamlamadan tek farkı ikinci kelimenin başındaki harf-i ta’rîf dediğimiz ön ek bulunmaz.

Doğru Cevap: A

Osmanlı Türkçesi Grameri I - Tüm Sorular

Ünite 1

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

و

أ

ت

٥

ى

Seçenekler

مظلوم

حمکمه

منکسر

مستقبل

عدوه

مظلوم-zulme uğrayan anlamında olup, z-l-m kökünden mim ve ve vav ekleriyle türemiştir.

مظلوم-zulme uğrayan anlamında olup, z-l-m kökünden mim ve ve vav ekleriyle türemiştir.

Seçenekler

صلح

دخول

ذوق

شرف

جواب

دخول- girmek dahil olmak anlamlarında olup, d-h-l kökünden vav zâidiyle fu'ûl vezniyle yazılmıştır. Doğru cevap B'dir.

دخول- girmek dahil olmak anlamlarında olup, d-h-l kökünden vav zâidiyle fu'ûl vezniyle yazılmıştır. Doğru cevap B'dir.

Seçenekler

fu'lân-فعالن → küfrânُ كْفران şeklindedir. Doğru cevap C'dir.

fu'lân-فعالن → küfrânُ كْفران şeklindedir. Doğru cevap C'dir.

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler