Ferit Develioğlu masal tanımlamasını “Terbiye ve ahlâka faydalı, yararlı olan hikâyedir.” Şeklinde yapmıştır. Doğru cevap B'dir.

Azerbaycanlılar “Masal”ı Nağıl” şeklinde adlandırmaktadırlar. Doğru cevap D'dir.

Masallarda kullanılan dil sade, yalın ve anlaşılırdır. Doğru cevap C'dir.

Genellikle Hindistan, Kaf Dağı, İran, Çin gibi masal diyarlarına yer verilmektedir. Doğru cevap B'dir.

Masalcı monotonluğu önlemek için masalının anlatım dilini değiştirebilir. Bazen geçmiş zaman bazen de şimdiki zaman kullanır. Doğru cevap D'dir.

Masalların işlevlerinden birisi de Eğlenmek, eğlendirme ve hoşça vakit geçirmeyi amaçlar. Doğru cevap A'dır.

Masalın öz Türkçe karşılığı Ötkünç’tür. Doğru cevap A'dır.

Bilge Seyidoğlu masalların içeriğinden bahseden şu tanımı yapmaktadır: “Halk arasında yüzyıllardan beri anlatılmakta olan ve içinde olağanüstü olayların bulunduğu, bir varmış bir yokmuş gibi klişe bir anlatımla başlayan, belli bir uzunluğu olan, sonunda yedi, içti, muratlarına erdiler yahut onlar erdi muratlarına biz çıkalım kerevetine, gökten üç elma düştü, biri anlatana, biri dinleyene, biri de bana gibi belirli sözlerle sona eren, zaman ve mekân kavramlarıyla kayıtlı olmayan bir sözlü anlatım türü” Doğru cevap E'dir.

Çöçek ifadesi Doğu Türkistan’da kullanılmaktadır. Doğru cevap E'dir.

ABD’li halk bilimci Dan Ben Amos masalların, yaratıldıkları toplumlardan göç ederek başka toplumlara geçişiyle birlikte kaçınılmaz değişikliklerin meydana geleceğini belirtir. Ona göre bu durum sosyal çevre, kültürel davranış ve kişisel yetenek değişkenlerinin de etkisiyle bir masalın nihai şeklinde, metninde
ve yapısında açık farklılıklar meydana getirebilir. Yazar, bir kültürden başka bir kültüre geçişte, masalların anlatma kategorilerini de aşabileceğini ve aynı anlatmanın, bir grup tarafından mit olarak kabul edilirken bir diğeri tarafından masal olarak kabul edilebileceğini söyler.

Stith Thompson’a göre motif, eskiden beri yaşama kabiliyetine sahip, masalın en
küçük unsurudur.

Sakaoğlu masalı “kahramanlarından bazıları hayvanlar ve tabiatüstü varlıklar olan, olayları masal ülkesinde cereyan eden, hayal mahsulü olduğu halde dinleyicileri inandırılabilen bir sözlü anlatım türü” olarak tanımlamaktadır.

Umay Günay masalla ilgili “asırların birikmiş irfanını ve belirli bir hayat düzenini, yaşamak zorunda olduklarımızla yaşamak istediklerimizi bir arada, kendisine has bir atmosferde ve üslupla, kendi mantık silsilesi içinde, geleneksel motiflerle anlatan masallar, sözlü anlatım türlerinin en ilgi çekici olanıdır” diyerek hem masalların içinde barındırdığı kültür birikimine dikkat çekmiş hem de “sözlü anlatım türü” ifadesini kullanarak masalların metin ve tür merkezli tanımlarının ötesinde bir yaklaşım ortaya koymuştur.

Masalı bir performans olarak gören ve bu yönde tanımlama yapan günümüz araştırmacılarından biri de Mustafa Arslan’dır.

Masalların başlığı genel geçer değildir. Bir masal yöreye göre farklı adlar altında
anlatılabilir ifadesi masalların şekilsel özellikleri arasında yer alır.

Anlatıcı masalda geçen bir ülke ya da şehir ismini değiştirebilir bu anlatımın temel yapısını bozmaz ifadesi masalların içerik özellikleri arasında yer alır.

Masalcının kendi yöresinin örf ve adetleri masal metnine yansıyabilir. Masal kahramanlarının doğumundan kahramanın evlenmesine kadar birçok unsur anlatıcının yöresindeki adetlerden izler taşıyabilir ifadesi masalların İcra, Bağlam ve anlatıcı özellikleri arasında yer alır?

Masalların dinleyici kitlesi her yaştan insanlardır. Çocuk ya da yetişkin insanlar
masalları dinleyebilir ifadesi masalların İcra, Bağlam ve Anlatıcı Özellikleri arasında yer almaktadır.

Bir kültürü bir başka kültüre empoze etme işlevi masalların işlevleri arasında yer almaz.

Dan Ben Amos’un söylediklerinden yola çıkarak masal tanımlarının da toplumdan topluma hatta aynı toplumda farklı yerel özelliklere ve masal anlatıcısının ürettiği metnin biçimine göre değişebileceği söylenebilir. Hatta bir toplumda masal olarak kabul edilen bir anlatının diğer toplumda mit olarak kabul görmesi anlatının sınırlarını belirleyen unsurların sosyal, kültürel ve ritüel dünya görüşüyle yakından ilişkili olduğunu gösterir. Tam da bu nedenlerle masalı tanımlamak zorlu bir sürece dönüşür.

Sakaoğlu’nun söylediği gibi ötkünç kelimesi Lügat’ta hikâye anlamına gelirken ötkünmek kelimesi ise hikâye anlatmak anlamındadır.

Masal araştırmaları tarihinde önemli bir isim olan Stith Thompson, The Folktale adlı kitabında masalın tanımını şu şekilde yapmıştır: “Masal, motif veya epizot silsileleri içeren belirli bir uzunluktaki anlatılardır. Belirli bir mekâna veya belirli karakterlere sahip olmayan masal gerçek dışı bir dünyada olağanüstülüklerle doludur. Bu masal ülkesinde mütevazı kahramanlar, düşmanlarını öldürür, krallığa yükselir ve prensesler ile evlenirler” (Thompson, 1977: 8).

Gültekin, Türkiye’de ve Tataristan’da masal üzerine yapılan tanımları değerlendirdikten sonra o tanımlardan farklı olarak dinleyicilerin veya okuyucuların masal kahramanlarının yaşadığı olaylar karşısında acı ve sevinç gibi duygularla masalla duygusal bir bağ kurduğunu dile getirmiştir. Bu da masalı anlatıldığı bağlam içinde anlatıcı ve dinleyici ekseninde ele alması bakımından önemlidir.

Başka bir tekrar biçimi ise üçlü form olarak adlandırılır. Bu biçimde bir kahraman ya da üç kahraman üç kez olayla karşı karşıya gelir. Daha çok ilk iki kahraman başarısız olur ve asıl kahraman yani üçüncü kahraman başarı kazanır (Boratav, 1988b: 226).

Masal kelimesinin, etimolojik kökeni ve bölgelere hatta ülkelere göre değişen karşılıklarını bilmek de önemlidir. Umay Günay, Elazığ Masalları ve Propp Metodu adlı çalışmasında “masal” kelimesinin Arapça “mesel” kelimesinin anlamının ve söylenişinin değişmesinden türediği bilgisinin Türkçe ve Osmanlıca sözlüklerde yer aldığını aktarır ve “mesel” kelimesinin “halk dilinde yaygın ve benimsenen öğüt” anlamına geldiğini söyler. Günay bu türün 19.
yüzyıldan beri masal adıyla anıldığını bu döneme kadar Türkiye’de bu türün adının “kıssa, destan, hikâye, mesel” olarak geçtiğini de ekler.
Doğru cevap D'dir.

Umay Günay’a paralel bir biçimde Saim Sakaoğlu da bugünkü “masal” kelimesinin kullanım tarihinin oldukça yeni olduğunu belirtir. 130 yıllık geçmişi olan bu kelimeden önce Türkiye’de kıssa, dâstân, hikâye vb. kelimelerin kullanıldığını aktarmaktadır. Sakaoğlu, masal kelimesinin yerine Anadolu’da “metel, mesele, matal, hekâ, hikâ, hikiya, hekeya, oranlama, ozanlama ve nagıl” kelimelerinin kullanıldığından bahseder.
Saim Sakaoğlu, Gümüşhane ve Bayburt Masalları adlı çalışmasında Divanü Lügati’t Türk’te geçen ötkünç kelimesinin sanıldığının aksine masal değil hikâye anlamına geldiğini ve Naki Tezel’in “masalın öz Türkçe karşılığı ötkünçtür” ifadesinin doğru olmadığını söyler. Sakaoğlu’nun söylediği gibi ötkünç kelimesi Lügat’ta hikâye
anlamına gelirken ötkünmek kelimesi ise hikâye anlatmak anlamındadır.
Doğru cevap B'dir.

Motif: Stith Thompson’a göre motif, eskiden beri yaşama kabiliyetine sahip, masalın en küçük unsurudur. Masallardaki temel motiflerden bazıları yasak, sihir, aldatma, ödül-ceza, talihin tersine çevrilmesi, kader ve olağanüstülüklerdir.
Doğru cevap C'dir.

Türk Dünyası masalları üzerine çalışan bir başka araştırmacı Mustafa Gültekin de Kazan Tatar Masalları (İnceleme-Metinler) adlı kitabında masalı biraz daha farklı bir pencereden değerlendirmiş ve tanımını şu şekilde vermiştir: “İnsan, hayvan veya olağanüstü varlıkların gerçek olmayan bir zaman ve mekânda başlarından geçen olayların
anlatıldığı; toplumsal tecrübe ve gözlemlerin, geleceğe dair ümit ve beklentilerin yansıtıldığı; başında sonunda ve ortasında bazı kalıp ifadelere yer verilen, inandırmak iddiası olmamakla birlikte, dinleyicilerin veya okuyucuların kahramanların yaşadığı olaylara acı, sevinç gibi duygularla katıldığı, kadın ve erkek anlatıcılar tarafından sözlü olarak yaratılıp aktarılan; bazıları çeşitli nedenlere bağlı olarak yazıya geçirilen ve bir kısmı da yazılı olarak yaratılan; dinleyicileri eğitmek, eğlendirmek ve öğüt vermek gibi işlevleri olan halk bilgisi ürünlerine masal adı verilir.” Gültekin, Türkiye’de ve Tataristan’da masal üzerine yapılan tanımları değerlendirdikten sonra o tanımlardan farklı olarak dinleyicilerin veya okuyucuların masal kahramanlarının yaşadığı olaylar karşısında acı ve sevinç gibi duygularla masalla duygusal bir bağ kurduğunu dile getirmiştir. Bu da masalı anlatıldığı bağlam içinde anlatıcı ve dinleyici ekseninde ele alması bakımından önemlidir.
Doğru cevap E'dir.

Masal, Türk dünyasında da çok yaygın bir türdür. Dolayısıyla her bölgenin kendine has bir masal adlandırması ve tanımı bulunmaktadır. Bunlardan bazıları şöyledir:
Ertek (Karakalpaklar, Özbekler)
Ertegi/ü (Kazaklar, Kırgızlar)
Erteki (Türkmenler)
Ekiyet (Başkurtlar)
Erteği-ertek (Türkistan)
Imak (Sagaylar)
Nıbah (Şorlar)
Sersek (Şorlar)
Nağıl (Azerbaycanlılar)
Hallep (Çuvaşlar)
Çöçek (Doğu Türkistan)
Çörçök (Altay Türkleri)
Cöö Comok (Kırgız Türkleri)
Ostuoruya, Kepsen (Saha/Yakut Türkleri)
Doğru cevap B'dir.

Masallar, masalın başı (giriş), masalın kendisi (gelişme), masalın sonu (sonuç) olmak üzere üç bölümden oluşmaktadır. “Başlangıçta “bir varmış bir yokmuş gibi” gibi bir giriş formülü bulunur. Bu bir tekerleme ile genişletilebilir. Bunu izleyen asıl olaylar başlamadan kısa bir giriş yapılır. Bu giriş kahramanı tasvir edebilir. Bu girişten sonra asıl masal kısmı başlar. Sonunda bir kapanış formülü bulunur. Kötüler cezalandırılır. Sevenler ise kırk gün kırk gece düğün yapar. Ya da masal dinleyicisini memnun edecek başka bir mutlu son bulunur. Sonunda anlatıcı “onlar ermiş muradına, biz de erelim muradımıza…” dileğiyle sözü kapatır”.
Doğru cevap D'dir.

Zümrüdü Anka kuşu, konuşan atlar gibi olağanüstü özellikleri olan yardımcı hayvanlar Türk masallarında sıklıkla görülür. Zümrüdü Anka kuşu gerçek hayatta var olmayan, ancak masallarda bugünkü uçak görevini üstlenen bir kuştur. Zümrüdü Anka konuşma kabiliyetine sahiptir, ayrıca sırtında kırk batman su ve masal kahramanını taşıyabilecek güçtedir.
Doğru cevap C'dir.

Masallarda yer alan mekânlar Hindistan, Kaf Dağı, İran, Çin gibi masal diyarlarıdır. Ancak masalda yerin bir önemi yoktur. Anlatıcı masalda geçen bir ülke ya da şehir ismini değiştirebilir bu anlatımın temel yapısını bozmaz.
Doğru cevap D'dir.

Masallar; masal anlatıcıları tarafından anlatılırken değişik anlatım şekilleri yaratıcı olarak kullanılır. Masallarda da günlük konuşmalarda olduğu gibi edebe, terbiyeye aykırı bir şey söyleneceği zaman “sözüm yabana”, “sözüm meclisten dışarı” sözleriyle dinleyiciden özür dilenir.
Doğru cevap B'dir.

Masalların işlevleri:
Eğlenme, eğlendirme ve hoşça vakit geçirme işlevi:
Halk kültürü ürünlerinin çoğunun kaynağında eğlenme ve eğlendirme işlevi vardır. William Bascom halk kültürünün eğlence işlevi için şunları söyler: “Eğlence folklorun en önemli işlevlerinden biridir; ancak bugün bu durum tam bir cevap olarak kabul edilemez. Şurası açıktır ki, çoğu gülme unsurunun altında daha derin anlamlar bulunmaktadır” . Bascom’un ifade ettiği gibi eğlence masalların önemli bir işlevidir. Masalların icra ortamlarına ve içeriğine bakıldığında eğlendirme ve hoşça vakit geçirme işlevinin kendiliğinden ortaya çıktığını söylemek mümkündür. Geleneksel icra ortamlarından günümüzün icra ortamlarına geçildiğinde masalın eğlendirme işlevinin etkisi daha net görülebilmektedir.
2. Değerlere, toplum kurumlarına ve törenlere destek verme:
Masallarda birçok mitik ve arkaik ritüellerin izleri görülebilir. Masal her anlatıldığında bu gelenekler bir biçimde onaylanmış ve dinleyicilerin belleğine yerleşmiş olur. Masalların bu işlevini yalnızca metin içindeki motiflerden hareketle yorumlamak yerine icranın kendisinin de bir gelenek olduğu fikrini akılda tutarak masalın anlatılması geleneğinin insanları bir araya getirdiğini ve geleneğin anlatıcı dinleyici etkileşimi ile sürdürülerek gelenek aktarımının gerçekleştiğini söylemek gerekir. Masalların geleneksel icra ortamlarında her yaştan bir araya gelen insanlar birbirleri ile sözlü olarak iletişim kurmakta ve bir yandan masalı dinlerken diğer yandan da yaşlı ve
genç kuşaklar arasındaki kopukluk giderilerek masal metinleri içindeki mitik motiflerin yeni kuşaklara aktarımı onaylanmaktadır.
3. Eğitim ve kültürün genç kuşaklara aktarılması işlevi:
Bascom bu konuda “folklorun üçüncü işlevi, özellikle -fakat yalnızca değil- okuma yazması olmayan kültürlerdeki eğitim işlevidir” demektedir. Bascom devamında masalların anlatım sebeplerinden de bahseder. Ona göre dev masalları çocukları disipline etmek için kullanılır ve onların iyi bir kişiliğe sahip olabilmeleri için ninniler
söylenir. Ahlaki ögeler içeren fabllar ve masallar çalışkanlık, dindarlık ve evlatlıkla ilgili prensipleri öğütlemek ve bunun aksine asilik, tembellik gibi özellikleri kötülemek için anlatılmaktadır.
4. Toplumsal ve kişisel baskılardan kurtulma işlevi:
Bascom’un tespit ettiği dördüncü işlev ise toplumsal ve kişisel baskılardan kurtulma işlevidir. “Davranışları, inançları, kurumları geçerli kılmak ya da doğrulamanın ötesinde, folklorun bazı şekilleri sosyal baskı uygulaması ve sosyal kontrol çalışması açısından önemlidir ” diyen Bascom “bir atasözü, bir ima şarkısı, bir bilmece ya da bir masal hoşnutsuzluğu ifade etmek için kullanılır” demiştir (Bascom, 2010: 81). Bu işlev aslında toplumca yasaklanan bazı söz, düşünce ve davranış kalıplarının halk kültürü ürünleri ile dışa vurulması anlamına gelmektedir.
Doğru cevap E'dir.

Masal, Türk dünyasında da çok yaygın bir türdür. Dolayısıyla her bölgenin kendine has bir masal adlandırması ve tanımı bulunmaktadır. Bunlardan bazıları şöyledir:
Ertek (Karakalpaklar, Özbekler)
Ertegi/ü (Kazaklar, Kırgızlar)
Erteki (Türkmenler)
Ekiyet (Başkurtlar)
Erteği-ertek (Türkistan)
Imak (Sagaylar)
Nıbah (Şorlar)
Sersek (Şorlar)
Nağıl (Azerbaycanlılar)
Hallep (Çuvaşlar)
Çöçek (Doğu Türkistan) (Sakaoğlu, 2010: 4)
Çörçök (Altay Türkleri)
Cöö Comok (Kırgız Türkleri)
Ostuoruya, Kepsen (Saha/Yakut Türkleri)

Masalcı monotonluğu önlemek için masalının anlatım dilini değiştirebilir. Bazen
geçmiş zaman bazen de şimdiki zaman kullanır.

Periler: Türk masallarında periler çok güzel ve olağanüstü güçleri olan insan şeklinde tasvir edilmektedir. Perilerin her şekle girme yetenekleri olmakla beraber, en çok güvercin biçimiyle masallarda yer alırlar. Ayrıca nar, limon gibi meyvaların, kütük gibi eşyaların içinden de çıktıkları olur (Günay, 2011: 762).

Hayvanlar: Zümrüdü Anka, konuşan atlar gibi olağanüstü özellikleri olan yardımcı hayvanlar Türk masallarında sıklıkla görülür. Zümrüdü Anka kuşu gerçek hayatta var olmayan, ancak masallarda bugünkü uçak görevini üstlenen bir kuştur. Zümrüdü Anka konuşma kabiliyetine sahiptir, ayrıca sırtında kırk batman su ve masal kahramanını taşıyabilecek güçtedir (Günay, 2011: 762).

Pertev Naili Boratav ise masalın eğitim işlevini çocukların ana dilini öğrenmesi bağlamında yorumlamıştır: “Çocuğa ana dilinin, bir işçi elindeki alet gibi nasıl kullanıldığını ilk öğreten, ona bu dilin türlü hünerlerini, kıvraklığını, zenginliğini, inceliğini ilk gösteren, kişiye kendi dilini konuşmayanlardan uzaklaştırıcı, onu konuşanlara yakınlaştırıcı duyguyu -ninnilerin, tekerlemelerin, türkülerin yanı başında, ama herhâlde onlardan daha geniş ölçüde - ilk aşılayan masaldır” (Boratav, 2009: 17). Masal ve dil öğrenimi arasındaki ilişkiye dikkat çeken araştırmacılardan biri de Mustafa Gültekin’dir. Gültekin’e göre masallar bazı özel kelime gruplarını barındırır. Çiftçilikle ilgili bir masalda geçen saban, harman, döven kelimeleri veya balıkçılıkla ilgili bir masalın içinde geçen olta, ağ, serpme, zoka gibi kelimeler bu masalı dinleyen çocuklara aktarılmış olur (Gültekin, 2013: 70).

Roger D. Abrahams, geleneksel bir türü çalışabilmenin dört yolu olduğunu söyler.

Umay Günay bu türün 19. yüzyıldan beri masal adıyla anıldığını ifade etmektedir. Doğru yanıt E şıkkında verilmiştir.

Sakaoğlu’nun söylediği gibi ötkünç kelimesi Lügat’ta hikâye anlamına gelirken ötkünmek kelimesi ise hikâye anlatmak anlamındadır. Doğru yanıt A şıkkında verilmiştir.

Günay bu türün 19. yüzyıldan beri masal adıyla anıldığını bu döneme kadar Türkiye’de bu türün adının “kıssa, destan, hikâye, mesel” olarak geçtiğini de ekler (Günay, 2011: 665). Doğru yanıt B şıkkında verilmiştir.

İstanbul’dan derlediği masalları ile bilinen Naki Tezel ise masal hakkında “olayların geçtiği yer ve zaman belirli olmayan, peri ve cin, dev, ejderha, cadıkarı, arap, padişah, vezir gibi kahramanları belirli kişileri temsil etmeyen hikâye” demiştir (Tezel, 1976: 317). Doğru yanıt D şıkkında verilmiştir.

E şıkkında verilen ifadenin doğrusu 'masal, yazılı literatürden çok sözlü kültüre aittir' şeklindedir.

Masallarda kullanılan kırk gün, üç gün, üç yıl; “evvel zaman içinde”, “pireler berber develer tellal iken” gibi söz kalıpları masalların zamanının belirsiz olduğunu gösterir. Doğru yanıt B şıkkında verilmiştir.

Masal anlatan kişilere “masal anası”, “masalcı”, “masal ebesi/ninesi”, “masal atası” gibi isimler verilmektedir. Doğru yanıt D şıkkında verilmiştir.

Masal anlatıcısı masalına başlamadan önce tekerlemeler söyler bu sayede masala
başlayacağını haber verir ve sessizliği sağlamış olur. Doğru yanıt A şıkkında verilmiştir.

Masalların bu eğitim işlevi 1970’li yıllarda radyo programlarında çocukların eğitimini amaçlayan masalların anlatılmaya başlanması, günümüzde masalların
kullanıldığı çizgi filmler aracılığıyla çocukların eğitimi gibi konular icra ortamları değişse bile masalların eğitim işlevini sürdürmekte olduğunun göstergesidir. Doğru yanıt C şıkkında verilmiştir.

Roger D. Abrahams, geleneksel bir türü çalışabilmenin dört yolu olduğunu söyler. Birincisi; ‘sanatçının şekil veren elinin önemi üzerinde durur, sanat işini ve onun seyirci üzerindeki etkisini, işi yapmanın veya yorumlayanın elle yapılan enerjilerinin yan ürünü olarak görür.’ İkincisi; ‘nesne olarak sanat çalışmasını merkeze alır, onun sanatçısını konu dışına iter. Üçüncü yaklaşım; ‘ilk olarak performansın dinleyiciyi nasıl etkilediği ile ilgilenir.’ Dördüncüsü ise ‘dinleyicinin performansı etkileyiş şekline, odaklanır. İcra eden sanatçı (performer) halk değerleri ve zevklerinden onların yükselişine ve destekleniş şekli’ne odaklanarak toplulukların nasıl etkilendiğini analiz eder (Abrahams, 2010: 97-98).
Bu bilgiler doğrultusunda doğru cevap A şıkkıdır.

Roger D. Abrahams, geleneksel bir türü çalışabilmenin dört yolu olduğunu söyler. Birincisi; ‘sanatçının şekil veren elinin önemi üzerinde durur, sanat işini ve onun seyirci üzerindeki etkisini, işi yapmanın veya yorumlayanın elle yapılan enerjilerinin yan ürünü olarak görür.’ İkincisi; ‘nesne olarak sanat çalışmasını merkeze alır, onun sanatçısını konu dışına iter. Üçüncü yaklaşım; ‘ilk olarak performansın dinleyiciyi nasıl etkilediği ile ilgilenir.’ Dördüncüsü ise ‘dinleyicinin performansı etkileyiş şekline, odaklanır. İcra eden sanatçı (performer) halk değerleri ve zevklerinden onların yükselişine ve destekleniş şekli’ne odaklanarak toplulukların nasıl etkilendiğini analiz eder (Abrahams, 2010: 97-98).
Bu bilgiler doğrultusunda doğru cevap B şıkkıdır.

Alan Dundes da “Herhangi bir halk bilgisi unsurunu bir kişi, dokusu (texture), metni (text) ve onun çevre ve şartları (context) itibariyle tahlil edebilir. Bir halk bilgisi türünün sadece bunlardan birinin temel alınarak tarif edilmesi mümkün değildir. Bir tür, ideal olarak bu üç seviyenin hepsinin göz önüne alınmasıyla tarif edilmelidir” (Dundes, 2006: 41) diyerek bir türün tanımındaki bütünlüğe dikkat çekmiştir.
Bu bilgiler doğrultusunda doğru cevap C şıkkıdır.

Umay Günay, Elazığ Masalları ve Propp Metodu adlı çalışmasında “masal” kelimesinin Arapça “mesel” kelimesinin anlamının ve söylenişinin değişmesinden türediği bilgisinin Türkçe ve Osmanlıca sözlüklerde yer aldığını aktarır ve “mesel” kelimesinin “halk dilinde yaygın ve benimsenen öğüt” anlamına geldiğini söyler. Günay bu türün 19. yüzyıldan beri masal adıyla anıldığını bu döneme kadar Türkiye’de bu türün adının “kıssa, destan, hikâye, mesel” olarak geçtiğini de ekler (Günay, 2011: 665).
Bu bilgiler doğrultusunda doğru cevap D şıkkıdır.

Masalı tanımlamaya çalışmanın zor taraflarından biri de hem masalların hem de anlatıcıların dünya üzerindeki hareketliliğidir. ABD’li halk bilimci Dan Ben Amos masalların, yaratıldıkları toplumlardan göç ederek başka toplumlara geçişiyle birlikte kaçınılmaz değişikliklerin meydana geleceğini belirtir. Ona göre bu durum sosyal çevre, kültürel davranış ve kişisel yetenek değişkenlerinin de etkisiyle bir masalın nihai şeklinde, metninde ve yapısında açık farklılıklar meydana getirebilir. Yazar, bir kültürden başka bir kültüre geçişte, masalların anlatma kategorilerini de aşabileceğini ve aynı anlatmanın, bir grup tarafından mit olarak kabul edilirken bir diğeri tarafından masal olarak kabul edilebileceğini söyler (Amos, 2006: 28).
Bu bilgiler doğrultusunda doğru cevap E şıkkıdır.

Umay Günay, Elazığ Masalları ve Propp Metodu adlı çalışmasında “masal” kelimesinin Arapça “mesel” kelimesinin anlamının ve söylenişinin değişmesinden türediği bilgisinin Türkçe ve Osmanlıca sözlüklerde yer aldığını aktarır ve “mesel” kelimesinin “halk dilinde yaygın ve benimsenen öğüt” anlamına geldiğini söyler. Günay bu türün 19. yüzyıldan beri masal adıyla anıldığını bu döneme kadar Türkiye’de bu türün adının “kıssa, destan, hikâye, mesel” olarak geçtiğini de ekler (Günay, 2011: 665).
Bu bilgiler doğrultusunda doğru cevap A şıkkıdır.

İslâm Ansiklopedisi’nin “mesel” başlıklı maddesinde masalın “mesel, masal (Arapça çoğulu amsâl), Habeşçe mesl, messâle; Aramice masla, İbranice mâsâl gibi mukayese ve karşılaştırma ifade eder; tabirler mutâd olarak bu şekli aldıkları için, bu kelime de sonra umumi olarak atalar sözü, darb-ı mesel mânâsına gelir” denilmektedir.
Bu bilgiler doğrultusunda doğru cevap B şıkkıdır.

Umay Günay’a paralel bir biçimde Saim Sakaoğlu da bugünkü “masal” kelimesinin kullanım tarihinin oldukça yeni olduğunu belirtir. 130 yıllık geçmişi olan bu kelimeden önce Türkiye’de kıssa, dâstân, hikâye vb. kelimelerin kullanıldığını aktarmaktadır. Sakaoğlu, masal kelimesinin yerine Anadolu’da “metel, mesele, matal, hekâ, hikâ, hikiya, hekeya, oranlama, ozanlama ve nagıl” kelimelerinin kullanıldığından bahseder (Sakaoğlu, 2010: 3)
Bu bilgiler doğrultusunda doğru cevap C şıkkıdır.

Günay’a paralel bir biçimde Saim Sakaoğlu da bugünkü “masal” kelimesinin kullanım tarihinin oldukça yeni olduğunu belirtir. 130 yıllık geçmişi olan bu kelimeden önce Türkiye’de kıssa, dâstân, hikâye vb. kelimelerin kullanıldığını aktarmaktadır. Sakaoğlu, masal kelimesinin yerine Anadolu’da “metel, mesele, matal, hekâ, hikâ, hikiya, hekeya, oranlama, ozanlama ve nagıl” kelimelerinin kullanıldığından bahseder (Sakaoğlu, 2010: 3). Saim Sakaoğlu, Gümüşhane ve Bayburt Masalları adlı çalışmasında Divanü Lügati’t Türk’te geçen ötkünç kelimesinin sanıldığının aksine masal değil hikâye anlamına geldiğini ve Naki Tezel’in “masalın öz Türkçe karşılığı ötkünçtür” ifadesinin doğru olmadığını söyler (Sakaoğlu, 2002: 7). Sakaoğlu’nun söylediği gibi ötkünç kelimesi Lügat’ta hikâye anlamına gelirken ötkünmek kelimesi ise hikâye anlatmak anlamındadır.
Bu bilgiler doğrultusunda doğru cevap D şıkkıdır.

Rus biçim bilimci Vladimir Propp, masal tanımı konusunda farklı bir yol izlemiştir. Propp, masalların doğrudan bir tanımını vermeden önce inceleme kısmına ağırlık verir. Mehmet Rifat, Propp’un Masalın Biçim Bilimi adlı eserine yazdığı önsözde “V. Propp, işlevleri ve kişileri belirledikten sonra, masalın birbirini izleyen iki tanımını verir. Birinci tanım işlevlerin dizilişine göre yapılan tanımdır; ikinci tanımsa masalın yedi kişiden oluşan bir taslağı izlediğini belirtir” demiştir (Rifat, 2001: 12).
Bu bilgiler doğrultusunda doğru cevap E şıkkıdır.

Sakaoğlu masalı “kahramanlarından bazıları hayvanlar ve tabiatüstü varlıklar olan, olayları masal ülkesinde cereyan eden, hayal mahsulü olduğu halde dinleyicileri inandırılabilen bir sözlü anlatım türü” olarak tanımlamaktadır (Sakaoğlu, 2010: 2).

Günay bu türün 19. yüzyıldan beri masal adıyla anıldığını bu döneme kadar Türkiye’de bu türün adının “kıssa,
destan, hikâye, mesel” olarak geçtiğini de ekler (Günay, 2011: 665).

ABD’li halk bilimci Dan Ben Amos masalların, yaratıldıkları toplumlardan göç ederek başka toplumlara geçişiyle birlikte kaçınılmaz değişikliklerin meydana geleceğini belirtir. Ona göre bu durum sosyal çevre, kültürel davranış ve kişisel yetenek değişkenlerinin de etkisiyle bir masalın nihai şeklinde, metninde ve yapısında açık farklılıklar meydana getirebilir. Doğru cevap A'dır.

Günay bu türün 19. yüzyıldan beri masal adıyla anıldığını bu döneme kadar Türkiye’de bu türün adının “kıssa, destan, hikâye, mesel” olarak geçtiğini de ekler. Doğru cevap C'dir.

Masalın tanım probleminden önce uzun süre masala hangi ismin verilmesi gerektiği konusunda tartışmalar yaşanmıştır. Folktale, FairyTale, Conte popularie, Märchen Wonder Tale, Novella, Hero Tale, Chimerat gibi pek çok ad masal karşılığı olarak önerilmiştir. Doğru cevap A'dır.

Masallar genellikle nesir (mensur) anlatılardır. Ancak bazı masalların nazım (manzum) kısımları da bulunmaktadır. Bu özellik masalların içerik değil şekil özelliğidir. Doğru cevap A'dır.

Masalların içinde diğer türlerden (mit, efsane, destan, bilmece, atasözü gibi) örneklere rastlanabilir. Bu özellik masalların şekil özelliğidir. Diğer şıklarda masalların icra, bağlam ve anlatıcı özellikleri verilmiştir. Doğru cevap A'dır.

Masalların İşlevleri

• Eğlenme, eğlendirme ve hoşça vakit geçirme işlevi
• Değerlere, toplum kurumlarına ve törenlere destek verme
• Eğitim ve kültürün genç kuşaklara aktarılması işlevi
• Toplumsal ve kişisel baskılardan kurtulma işlevi

Doğru cevap B'dir.

Roger D. Abrahams, geleneksel bir türü çalışabilmenin dört yolu olduğunu söyler. Birincisi; ‘sanatçının şekil veren elinin önemi üzerinde durur, sanat işini ve onun seyirci üzerindeki etkisini, işi yapmanın veya yorumlayanın elle yapılan enerjilerinin yan ürünü olarak görür.’ İkincisi; ‘nesne olarak sanat çalışmasını merkeze alır, onun sanatçısını konu dışına iter. Üçüncü yaklaşım; ‘ilk olarak performansın dinleyiciyi nasıl etkilediği ile ilgilenir.’ Dördüncüsü ise ‘dinleyicinin performansı etkileyiş şekline, odaklanır. Doğru cevap D'dir.

Masal araştırmaları tarihinde önemli bir isim olan Stith Thompson, The Folktale adlı kitabında masalın tanımını şu şekilde yapmıştır: “Masal, motif veya epizot silsileleri içeren belirli bir uzunluktaki anlatılardır. Belirli bir mekâna veya belirli karakterlere sahip olmayan masal gerçek dışı bir dünyada olağanüstülüklerle doludur. Bu masal ülkesinde mütevazı kahramanlar, düşmanlarını öldürür, krallığa yükselir ve prensesler ile evlenirler”. Doğru cevap A'dır.

Saim Sakaoğlu’nun aktarımına göre Ahmet Vefik Paşa masal için; “mesel, hâlâ hikâye, dâsitân, menkabe manasına fıkra ve kaziyyeden gayri” derken Muallim Naci; “mesel” olarak ele aldığı kelimeye “Dâsıtân, kıssa-i meşhûre. ‘Masal’ bundan muharreftir” demektedir. Doğru cevap E'dir.

İstanbul’dan derlediği masalları ile bilinen Naki Tezel masal hakkında “olayların geçtiği yer ve zaman belirli olmayan, peri ve cin, dev, ejderha, cadıkarı, arap, padişah, vezir gibi kahramanları belirli kişileri temsil etmeyen hikâye” demiştir. Doğru cevap C'dir.

Umay Günay, Elazığ Masalları ve Propp Metodu adlı çalışmasında “masal” kelimesinin Arapça “mesel” kelimesinin anlamının ve söylenişinin değişmesinden türediği bilgisinin Türkçe ve Osmanlıca sözlüklerde yer aldığını aktarır ve “mesel” kelimesinin “halk dilinde yaygın ve benimsenen öğüt” anlamına geldiğini söyler.

Rus biçim bilimci Vladimir Propp, masal tanımı konusunda farklı bir yol izlemiştir. Propp, masalların doğrudan bir tanımını vermeden önce inceleme kısmına ağırlık verir. Mehmet Rifat, Propp’un Masalın Biçim Bilimi adlı eserine yazdığı önsözde “V. Propp, işlevleri ve kişileri belirledikten sonra, masalın birbirini izleyen iki tanımını verir. Birinci tanım işlevlerin dizilişine göre yapılan tanımdır; ikinci tanımsa masalın yedi kişiden oluşan bir taslağı izlediğini belirtir” demiştir.

Stith Thompson’a göre motif, eskiden beri yaşama kabiliyetine sahip, masalın en küçük unsurudur. Masallardaki temel motiflerden bazıları yasak, sihir, aldatma, ödül-ceza, talihin tersine çevrilmesi, kader ve olağanüstülüklerdir.

Azerbaycanlılar masalı "nağıl" sözcüğü ile adlandırmıştır.

Sözlü kültüre ait yaratımların, çevresel ve sosyal dinamiklere göre daima değişmesi; masalların her dönemde farklı türler altında incelemeye tabi tutulması; masal ve anlatıcıların dünya üstündeki hareketliliği, masalı açıklayan standart bir tanım yapmayı zorlaştıran nedenlerdir. Masalların destan ve halk hikâyelerine göre daha kısa oluşu, tanım yapmayı zorlaştıran bir neden değildir.

Masalların, olağanüstü özelliklere sahip anonim anlatılar olması, şekil değil içerik özelliklerindendir.

Masallardaki formellerin, tekerleme ve kalıp söz biçiminde olmaları, masalların içerik özellikleri değil; şekil özelliklerinden biridir.

Söz konusu özellikler insanlara atfedilmiştir.

Türk masallarında periler çok güzel ve olağanüstü güçleri olan insan şeklinde tasvir edilmektedir. Perilerin her şekle girme yetenekleri olmakla beraber, en çok güvercin biçimiyle masallarda yer alırlar.

Bascom masallar ile eğitim ve kültürün genç kuşaklara aktarılması konusunda “folklorun üçüncü işlevi, özellikle -fakat yalnızca değil- okuma yazması olmayan kültürlerdeki eğitim işlevidir” demektedir. Bascom devamında masalların anlatım sebeplerinden de bahseder. Ona göre dev masalları çocukları disipline etmek için kullanılır ve onların iyi bir kişiliğe sahip olabilmeleri için ninniler söylenir.

Roger D. Abrahams, geleneksel bir türü çalışabilmenin dört yolu olduğunu söyler. Birincisi; ‘sanat çının şekil veren elinin önemi üzerinde durur, sanat işini ve onun seyirci üzerindeki etkisini, işi yapmanın veya yorumlayanın elle yapılan enerjilerinin yan ürünü olarak görür.’ İkincisi; ‘nesne olarak sanat çalışmasını merkeze alır, onun sanatçısını konu dışına iter. Üçüncü yaklaşım; ‘ilk olarak performansın dinleyiciyi nasıl etkilediği ile ilgilenir.’ Dördüncüsü ise ‘dinleyicinin performansı etkileyiş şekline, odaklanır

Araştırmacıların masal tanımlarına değinmeden önce masalın çeşitli sözlüklerdeki
kullanımına ve kelimenin etimolojik anlamına bakmak yerinde olacaktır. Masal kelimesinin, etimolojik kökeni ve bölgelere hatta ülkelere göre değişen karşılıklarını bilmek de
önemlidir. Umay Günay, Elazığ Masalları ve Propp Metodu adlı çalışmasında “masal” kelimesinin Arapça “mesel” kelimesinin anlamının ve söylenişinin değişmesinden türediği
bilgisinin Türkçe ve Osmanlıca sözlüklerde yer aldığını aktarır ve “mesel” kelimesinin
“halk dilinde yaygın ve benimsenen öğüt” anlamına geldiğini söyler. Günay bu türün 19.
yüzyıldan beri masal adıyla anıldığını bu döneme kadar Türkiye’de bu türün adının “kıssa,
destan, hikâye, mesel” olarak geçtiğini de ekler

Stith Thompson’a göre motif, eskiden beri yaşama kabiliyetine sahip, masalın en
küçük unsurudur. Masallardaki temel motiflerden bazıları yasak, sihir, aldatma, ödül-ceza, talihin
tersine çevrilmesi, kader ve olağanüstülüklerdir.

Masal, Türk dünyasında da çok yaygın bir türdür. Dolayısıyla her bölgenin kendine has bir masal adlandırması ve tanımı bulunmaktadır. Bunlardan bazıları şöyledir:
Ertek (Karakalpaklar, Özbekler)
Ertegi/ü (Kazaklar, Kırgızlar)
Erteki (Türkmenler)
Ekiyet (Başkurtlar)
Erteği-ertek (Türkistan)
Imak (Sagaylar)
Nıbah (Şorlar)
Sersek (Şorlar)
Nağıl (Azerbaycanlılar)
Hallep (Çuvaşlar)
Çöçek (Doğu Türkistan) (Sakaoğlu, 2010: 4)
Çörçök (Altay Türkleri)
Cöö Comok (Kırgız Türkleri)
Ostuoruya, Kepsen (Saha/Yakut Türkleri)

Masallarda kullanılan dil sade, açık ve anlaşılırdır. Ancak dilin sadeliği anlatıcının
tutumuna bağlı olarak değişebilir. Anlatıcının yerel ağız özellikleri de masalların
dil özelliklerini şekillendiren başka bir unsurdur.
A-B-C ve D şıkları ise masalların içerik özelliklerine örnektir

Masallar genellikle nesir (mensur) anlatılardır. Ancak bazı masalların nazım (manzum) kısımları da bulunmaktadır (Sakaoğlu, 2002: 9-10). Nazım kısımları nesir kısımlardan ayırmak için anlatımda basit bir melodi veya özel bir sunuş kullanılmıştır

Bütün masallarda, iyilik ve kötülüğün, güzellik ve çirkinliğin, zenginlik ve yoksulluğun, bir başka deyişle olumlu ile olumsuzun mücadelesi anlatılır. Çok az istisna dışında, masallar genellikle mutlu sonla, iyilerin, güzelliklerin, akıllıların kazanması ile biter
A-B-C ve D şeçenekleri masalların şekil özelliklerine örnektir

Masalcı kimi zaman olayların geçtiği mekânı kendi yakın çevresinden seçer. Böylelikle dinleyicinin olayları hayal etmesini bildikleri bir mekân üzerinden kolaylaştırmak ister

Masalların İşlevleri

• Eğlenme, eğlendirme ve hoşça vakit geçirme işlevi
• Değerlere, toplum kurumlarına ve törenlere destek verme
• Eğitim ve kültürün genç kuşaklara aktarılması işlevi
• Toplumsal ve kişisel baskılardan kurtulma işlevi

Masalını uzatan anlatıcılar masalın karakterlerini ve temel akışını değiştirmeden olayları geliştirir. Masalcı farklı farklı masallardan alınan bölümleri mekanik bir biçimde birbiriyle kaynaştırarak yeni masalı üretir. Bu anlatım biçiminde anlatıcı kendince bir çerçeve oluşturur ve bu çerçeve içinde birkaç masalı arka arkaya anlatabilir. Örneğin masalda adı geçen bir kahraman macerası sırasında karşılaştığı insanlara düşüncelerini sorar ve onlar da masal anlatmaya başlar. Bu profesyonel masal anlatıcılarının kullandığı bir yöntemdir (Boratav, 1988b: 226). Bu masal içinde masal olarak nitelenebilecek bir durumdur.

Saim Sakaoğlu, Gümüşhane ve Bayburt Masalları adlı çalışmasında Divanü Lügati’t Türk’te geçen ötkünç kelimesinin sanıldığının aksine masal değil hikâye anlamına geldiğini ve Naki Tezel’in “masalın öz Türkçe karşılığı ötkünçtür” ifadesinin doğru olmadığını söyler (Sakaoğlu, 2002: 7).

İstanbul’dan derlediği masalları ile bilinen Naki Tezel ise masal hakkında “olayların geçtiği yer ve zaman belirli olmayan, peri ve cin, dev, ejderha, cadıkarı, arap, padişah, vezir gibi kahramanları belirli kişileri temsil etmeyen hikâye” demiştir (Tezel, 1976: 317).

MASALLARIN ÖZELLİKLERİ
Şekil Özellikleri
1. Masallar genellikle nesir (mensur) anlatılardır.
2. Masal, yazılı literatürden çok sözlü kültüre aittir.
3. Masallardaki tekrarlar sistemli olmamakla beraber masalın bazı yerlerinde sabit ve forma uygun kelimelerle tekrarlar yapılır.
4. Masallar, masalın başı (giriş), masalın kendisi (gelişme), masalın sonu (sonuç) olmak üzere üç bölümden oluşmaktadır (Gültekin, 2013: 64).
5. Masalların başında, ihtiyaç duyulan yerlerde, ortasında ve sonunda formeller kullanılır.
6. Masallarda kullanılan dil sade, açık ve anlaşılırdır.
7. Masallar, genellikle “öğrenilen geçmiş zaman” (-mişli geçmiş zaman) ile anlatılır.
8. Masalların içinde diğer türlerden (mit, efsane, destan, bilmece, atasözü gibi) örneklere rastlanabilir.
9. Masalların başlığı genel geçer değildir.

İçerik Özellikleri
1. Masallar, olağanüstü özelliklere sahip anonim anlatılardır.
2. Masalların kahramanları ya da masalda geçen yardımcı karakterler (bir hayvan ya da insan olabilir) olağanüstü özelliklere sahip olabilirler.
3. Bütün masallarda, iyilik ve kötülüğün, güzellik ve çirkinliğin, zenginlik ve yoksulluğun, bir başka deyişle olumlu ile olumsuzun mücadelesi anlatılır.
4. Masallar hem gerçek hem de gerçek olmayan mekânda geçer.
5. Mekân ise Hindistan, Kaf Dağı, İran, Çin gibi masal diyarlarıdır. Ancak masalda yerin bir önemi yoktur.
6. Masalda sürekli kendisine sevgi duyulan bir kişi vardır.

Masal araştırmaları tarihinde önemli bir isim olan Stith Thompson, The Folktale adlı kitabında masalın tanımını şu şekilde yapmıştır: “Masal, motif veya epizot silsileleri içeren belirli bir uzunluktaki anlatılardır. Belirli bir mekâna veya belirli karakterlere sahip olmayan masal gerçek dışı bir dünyada olağanüstülüklerle doludur. Bu masal ülkesinde mütevazı kahramanlar, düşmanlarını öldürür, krallığa yükselir ve prensesler ile evlenirler” (Thompson, 1977: 8).

Pertev Naili Boratav, masalı “nesirle söylenmiş, dinlik ve büyülük inanışlardan ve törelerden bağımsız, tamamıyla hayâl ürünü, gerçekle ilgisiz ve anlattıklarına inandırmak iddiası olmayan kısa bir anlatı” olarak tanımlar (Boratav, 1973: 80).

Masalların İşlevleri
1. Eğlenme, eğlendirme ve hoşça vakit geçirme işlevi
2. Değerlere, toplum kurumlarına ve törenlere destek verme
3. Eğitim ve kültürün genç kuşaklara aktarılması işlevi
4. Toplumsal ve kişisel baskılardan kurtulma işlevi

Ferit Devellioğlu masal için “terbiye ve ahlâka faydalı, yararlı olan hikâye” derken, Bilge Seyidoğlu masalların içeriğinden bahseden şu tanımı yapmaktadır: “Halk arasında yüzyıllardan beri anlatılmakta olan ve içinde olağanüstü olayların bulunduğu, bir varmış bir yokmuş gibi klişe bir anlatımla başlayan, belli bir uzunluğu olan, sonunda yedi, içti, muratlarına erdiler yahut onlar erdi muratlarına biz çıkalım kerevetine, gökten üç elma düştü, biri anlatana, biri dinleyene, biri de bana gibi belirli sözlerle sona eren, zaman ve mekân kavramlarıyla kayıtlı olmayan bir sözlü anlatım türü” (Sakaoğlu, 2010: 2).

Sözlü kültüre ait ürünler ve yaratımlar, içinde bulundukları çevresel ve sosyal dinamiklere göre sürekli değişir ve yeni duruma uyum sağlar. Sözlü kültürün önemli türlerinden biri olan masalların da bu nedenle herkes için geçerli bir tanımını yapmak zordur.

ABD’li halk bilimci Dan Ben Amos masalların, yaratıldıkları toplumlardan göç ederek başka toplumlara geçişiyle birlikte kaçınılmaz değişikliklerin meydana geleceğini belirtir. Ona göre bu durum sosyal çevre, kültürel davranış ve kişisel yetenek değişkenlerinin de etkisiyle bir masalın nihai şeklinde, metninde ve yapısında açık farklılıklar meydana getirebilir. Yazar, bir kültürden başka bir kültüre geçişte, masalların anlatma kategorilerini de aşabileceğini ve aynı anlatmanın, bir grup tarafından mit olarak kabul edilirken bir diğeri tarafından masal olarak kabul edilebileceğini söyler (Amos, 2006: 28).

Günay bu türün 19. yüzyıldan beri masal adıyla anıldığını bu döneme kadar Türkiye’de bu türün adının “kıssa, destan, hikâye, mesel” olarak geçtiğini söyler.

Bu türün tanımı konusunda yaşanan belirsizliğin temel nedenlerinden biri İngilizcede “folktale” teriminin tam olarak masala karşılık gelmeyen tüm türleri kapsayan bir terim olmasıdır

Şükrü Elçin ise masalı şu şekilde tanımlar: “Bilinmeyen bir yerde, bilinmeyen şahıslara ve varlıklara ait hadiselerin macerası, hikâyesi… İşte, böyle bir zaman içinde, köklü geleneğe bağlı, kolektif karakter taşıyan, “hayali-gerçek”, “mücerret-müşahhas”, “maddimanevi” bir takım konu, macera, vak’a, problem, motif ve unsurlar, nesir dili ile vakit geçirmek, insanları eğlendirirken terbiye etmek düşüncesiyle, hususi bir üslupla anlatılır ve yazılırlar. Umumiyetle kadınlar tarafından anlatılan ve sonradan bir kısmı meraklılarca yazıya geçirilen bu mahsullerin kahramanlarının yaşadıkları veya bulundukları ülkeleri tayin ve tespit etmek imkânı yoktur”

Motif: Stith Thompson’a göre motif, eskiden beri yaşama kabiliyetine sahip, masalın en küçük unsurudur. Masallardaki temel motiflerden bazıları yasak, sihir, aldatma, ödül-ceza, talihin tersine çevrilmesi, kader ve olağanüstülüklerdir.

Başka bir tekrar biçimi ise üçlü form olarak adlandırılır. Bu biçimde bir kahraman ya da üç kahraman üç kez olayla karşı karşıya gelir. Daha çok ilk iki kahraman başarısız olur ve asıl kahraman yani üçüncü kahraman başarı kazanır.

Masallar, genellikle “öğrenilen geçmiş zaman” (-mişli geçmiş zaman) ile anlatılır. Bazı masallarda geniş zaman kullanıldığı da görülebilir.

Masalların işlevleri;
- Eğlenme, eğlendirme ve hoşça vakit geçirme işlevi
- Değerlere, toplum kurumlarına ve törenlere destek verme
- Eğitim ve kültürün genç kuşaklara aktarılması işlevi
- Toplumsal ve kişisel baskılardan kurtulma işlevi

“Terbiye ve ahlâka faydalı, yararlı olan hikâye tanımı Ferit Devellioğlu’na aittir.

7-8 sayfa. Masal, Türk dünyasında da çok yaygın bir türdür. Dolayısıyla her bölgenin kendine has bir masal adlandırması ve tanımı bulunmaktadır. Bunlardan bazıları şöyledir: Ertek, Ertegi/ü, Erteki,Ekiyet, Erteği-ertek, Imak ,Nıbah,Sersek ,
Nağıl, Hallep, Çöçek, Çörçök,Cöö , Ostuoruya, Kepsen gibi isimler kullanılır.

Masalın şekil özellikleri; Masallar genellikle nesir anlatılardır. Masal yazılı literatürden çok sözlü kültüre aittir. Masallar 3 bölümden oluşur. Masalların başında, ihtiyaç duyulan yerlerde, ortasında ve sonunda formeller kullanılır. Masalların dili sade ve anlaşılırdır. Masalcının kendi başından geçmiş gibi -birinci şahısla- anlattığı garip maceralardır. Doğru cevap B'dir.

Masallar, olağanüstü özelliklere sahip anonim anlatılardır. Masalların kahramanları ya da masalda geçen yardımcı karakterler olağanüstü özelliklere sahip olabilirler. masallar hem gerçek hem gerçek olmayan mekanda geçer. Masalda sürekli kendisine sevgi duyulan bir kişi vardır.

Masalın bir icra ve gösterim/performans olduğunu akılda tutarak masalların icra özellikleri hakkında şu bilgilere değinmek yerinde olacaktır: Masalların ilk üreticisinin kim olduğu belli değildir. Sözlü kültürde kuşaktan kuşağa aktarılarak gelen anonim bir türdür. Masal anlatan kişilere “masal anası”, “masalcı”, “masal ebesi/ninesi”, “masal atası” gibi isimler verilmektedir. Geleneksel kültürde genellikle belirli bir yaşın üstüne olan kadın veya erkeklerin anlattığı masallar son dönemlerde bir meslek hâline gelmeye başlamış ve gençler tarafından anlatılmaya başlanmıştır. Masal anlatıcısı masalına başlamadan önce tekerlemeler söyler bu sayede masala başlayacağını haber verir ve sessizliği sağlamış olur. Masalların genellikle kış aylarında bir ateş ya da ocak başında anlatıldığı söylenmektedir. Ancak günümüzde bu durum değişmiştir. Masallar günümüzde müzelerde, okullarda ve farklı mekânlarda anlatılmaktadır. Masalların dinleyici kitlesi her yaştan insanlardır. Çocuk ya da yetişkin insanlar masalları dinleyebilir.

Eğlenme, eğlendirme ve hoşça vakit geçirme işlevi, değerlere toplum kurumlarına ve törenlere destek verme, eğitim ve kültürün genç kuşaklara aktarımı ,toplumsal ve kişisel baskılardan kurtulma işlevi gibi görevleri bulunmaktadır.

Saim Sakaoğlu, Gümüşhane ve Bayburt Masalları adlı çalışmasında Divanü Lügati’t Türk’te geçen ötkünç kelimesinin sanıldığının aksine masal değil hikâye anlamına geldiğini belirtmiştir.

Mehmet Rifat, Propp’un Masalın Biçim Bilimi adlı eserine yazdığı önsözde “V. Propp, işlevleri ve kişileri belirledikten sonra, masalın birbirini izleyen iki tanımını verir diye belirtmiştir.

Stith ompson’ın yaptığı bu masal tanımı tipik bir biçimde dönemin dünya görüşünü yansıtmaktadır. Her şeyden önce bu tanım, masalı yalnızca bir metinden ibaret görmekte motif, epizot, tip gibi kavramları ön plana çıkarmaktadır. Tıpkı diğer çağdaşları gibi ompson da masalın belli bir mekân ve belirli karakter yapılarından yoksun olduğunu söyleyerek bağlam merkezli yaklaşımlardan uzak olduğunu göstermektedir.

Çörçök (Altay Türkleri) adlandırmasıdır.

Masallar, olağanüstü özelliklere sahip anonim anlatılardır. Diğer şıklardaki özellikler şekil özellikleridir.