Halk Edebiyatına Giriş I - Tüm Sorular
Ünite 1
Soru 1
İnsan tarafından meydana getirilerek geçmişten bu güne doğaya eklenmiş yaratmalar ve donatmalar bütününe ne ad verilir?
Seçenekler
A
Kültür
B
Kültürel Miras
C
Miras
D
Ulusal Kültür
E
Ulusal Miras
Açıklama:
KÜLTÜR KAVRAMI VE OLUŞUMUNDA SÖZLÜ İLETİŞİMİN YERİ VE ROLÜ
Soru 2
İnsanın içinde büyüdüğü, öğrendiği ve özümseyip benimsediği kültüre ne ad verilir?
Seçenekler
A
Ulusal Kültür
B
Ulusal Miras
C
Miras
D
Kültür
E
Kültür ve Miras
Açıklama:
KÜLTÜR KAVRAMI VE OLUŞUMUNDA SÖZLÜ İLETİŞİMİN YERİ VE ROLÜ
Ulusal Kültür
Ulusal Kültür
Soru 3
Duygu, düşünce, bilgi ve becerilerin aktarılma sürecine ne ad verilir?
Seçenekler
A
İletişim
B
Kök
C
Miras
D
Gelenek
E
Nizam
Açıklama:
KÜLTÜR KAVRAMI VE OLUŞUMUNDA SÖZLÜ
İLETİŞİMİN YERİ VE ROLÜ
İletişim
İLETİŞİMİN YERİ VE ROLÜ
İletişim
Soru 4
Yazı, matbaa, elektronik aletler kullanmadan yüz yüze, sese ve söze dayanılarak kurulan iletişim ortamına ne ad verilir?
Seçenekler
A
Sözlü Kültür Ortamı
B
Ulusal Kültür
C
Ulusal Miras
D
Kültürel Miras
E
Kültürel Gelenek
Açıklama:
KONUŞMAYA VE YAZIYA DAYALI İLETİŞİM BİÇİMLERİNİN TEMEL ÖZELLİKLERİ
Sözlü Kültür Ortamı
Sözlü Kültür Ortamı
Soru 5
İnsanların bilgi, duygu, düşünce ve beceri depolamak için kendi ve muhataplarının hafızalarından başka hiçbir kayıt teknolojisine sahip olmadığı sosyo-kültürel toplumsal yapıya ne ad verilir?
Seçenekler
A
Birincil Sözlü Kültür Ortamı
B
Kültürel Miras
C
Kültür
D
Sözlü Kültür Ortamı
E
Gelenek
Açıklama:
Birincil Sözlü Kültür Ortamı
Soru 6
Dinî ayin veya tören amaçlı bir örnek üzere kalıplaşmış hareketler bütününe ne ad verilir?
Seçenekler
A
Ritüel
B
Juğ Töreni
C
Tuğ Töreni
D
Sözlü Kültür Ortamı
E
Birincil Sözlü Kültür Ortamı
Açıklama:
Birincil Sözlü Kültür Ortamı
Ritüel
Ritüel
Soru 7
Tarih öncesi zamanlarda olduğuna inanılan olayları ve olağanüstü karakterleri ve tipleri konu edinen nitelikli anlatılara ne ad verilir?
Seçenekler
A
Mit
B
Rituel
C
Efsane
D
Destansı
E
Ur
Açıklama:
YÜKSEK KÜLTÜR VE HALK KÜLTÜRÜ TABAKALAŞMASI
Mit
Mit
Soru 8
"Şiir ve İnşa" eseri hangi edebiyatçıya aittir?
Seçenekler
A
Ziya Paşa
B
Vefik Paşa
C
Şinasi
D
Ziya Gökalp
E
Namık Kemal
Açıklama:
HALK EDEBİYATI KAVRAMI
Ziya Paşa
Ziya Paşa
Soru 9
Toplumunda kendini ayrıcalıklı gören tabakaya ne ad verilir?
Seçenekler
A
Havâs
B
Talas
C
Enaniyet
D
Kibr
E
Tuğ
Açıklama:
HALK EDEBİYATI KAVRAMI
Havâs
Havâs
Soru 10
Divan Edebiyatı şairlerinin şiirlerini topladığı defterlere ne ad verilir
Seçenekler
A
Divan
B
Çönk
C
Havâs
D
İhmaller
E
Seçki
Açıklama:
HALK EDEBİYATI KAVRAMI
Divan
Divan
Soru 11
Toplumunda kendini ayrıcalıklı gören tabakaya ne ad verilir?
Seçenekler
A
Avam
B
Havas
C
Kamlık
D
Teatral
E
Suje
Açıklama:
Halk Edebiyatı kavramını tanımlayabilecek bilgi ve beceriler kazanabileceksiniz.
Soru 12
Herhangi bir kültürde nesnel, eleştiriye açık, sistemli ve tutarlı bilginin ve ona dayalı yaşantıların oluşturduğu kültürel tabakaya ne ad verilir?
Seçenekler
A
Gündelik Kültür
B
Yüksek Kültür
C
Bilinen Kültür
D
Deneyimsel Kültür
E
Halk Kültürü
Açıklama:
Kültür kavramı ve oluşumunda sözlü iletişimin yeri ve rolünü açıklayabileceksiniz.
Soru 13
Duygu, düşünce ve bilgilerin yazı ve elektronik kayıt imkânlarıyla depolama ve saklama tekniklerinin var olduğu kültürel ortamlara verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
İkincil Sözlü Kültür Ortamı
B
Birincil Sözlü Kültür Ortamı
C
Düşünsel Kültür Ortamı
D
Depolanabilir Kültür Ortamı
E
Saklanabilir Kültür Ortamı
Açıklama:
Konuşmaya ve yazıya dayalı iletişim biçimlerinin temel özelliklerini tanımlayabileceksiniz.
Soru 14
Osmanlı Devleti döneminde “ulus devlet” kurma amacıyla ortaya çıkan düşünce akımı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
İslamcılık
B
Batıcılık
C
Türkçülük
D
Osmanlıcılık
E
Devletçilik
Açıklama:
Halk Edebiyatı kavramını tanımlayabilecek bilgi ve beceriler kazanabileceksiniz.
Soru 15
Tarih öncesi zamanlarda olduğuna inanılan olayları, olağanüstü karakterleri ve tipleri konu edinen nitelikli anlatılara ne ad verilir?
Seçenekler
A
Mit
B
Destan
C
Masal
D
Ninni
E
Türkü
Açıklama:
Halk Edebiyatı kavramını tanımlayabilecek bilgi ve beceriler kazanabileceksiniz.
Soru 16
“Kuttören” kavramı aşağıda verilen hangi kavramla özdeş anlamdadır?
Seçenekler
A
Ritüel
B
Ortam
C
Ulusal Kültür
D
Kültür
E
Teatral
Açıklama:
Konuşmaya ve yazıya dayalı iletişim biçimlerinin temel özelliklerini tanımlayabileceksiniz.
Soru 17
İnsanın özümseyip benimsediği, içinde büyüdüğü ve öğrendiği kültüre verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Ulusal kültür
B
Avam kültürü
C
Esas kültür
D
Halk kültürü
E
Yerleşik kültür
Açıklama:
Kültür kavramı ve oluşumunda sözlü iletişimin yeri ve rolünü açıklayabileceksiniz.
Soru 18
I. Nesnel ve eleştiriye açık olması II. Gündelik bilgiden yararlanması III. Geleneksel olması IV. Sezgi yoluyla oluşturulması Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri halk kültürünün özelliklerindendir?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
I ve II
C
II ve III
D
III ve IV
E
II, III ve IV
Açıklama:
Kültür kavramı ve oluşumunda sözlü iletişimin yeri ve rolünü açıklayabileceksiniz.
Soru 19
I. İletişim II. Değişim III. Başkalaşım IV. Yaklaşım Yukarıdakilerden hangisi kültürün ortaya çıkmasında temel oluşturan kavramlardandır?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
I ve II
D
II ve III
E
III ve IV
Açıklama:
Kültür kavramı ve oluşumunda sözlü iletişimin yeri ve rolünü açıklayabileceksiniz.
Soru 20
Türkiye’de Halkbilimi ve Halk edebiyatıyla ilgili çalışmaların başlamasına öncülük eden düşünce akımı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Osmanlıcılık
B
Batıcılık
C
Türkçülük
D
İslamcılık
E
Modernleşme
Açıklama:
Halk Edebiyatı kavramını tanımlayabilecek bilgi ve beceriler kazanabileceksiniz.
Soru 21
Aşağıdakilerden hangisi 18. Yüzyılda Avrupalı aydınların “halk” olarak tanımladıkları köylülerin önemli bir özelliğidir?
Seçenekler
A
Metropollerde yaşamaları.
B
Sosyo-kültürel değişmeleri sevmeleri.
C
Okuma-yazma bilmemeleri.
D
Yüksek yazılı kültür seviyeleri.
E
Tarımla uğraşmaları.
Açıklama:
Yüksek kültür ve halk kültürü tabakalaşmasını açıklayabileceksiniz.
Soru 22
Kültürde meydana gelen çeşitlenmeler ve farklılıklardan dolayı, neredeyse bütün kültürlerde meydana gelen ikili bir tabakalaşmaya ne ad verilir?
Seçenekler
A
Batı - Doğu kültürü
B
Türk - İslâm kültürü
C
Ulusal-Alıntı Kültür
D
Yüksek - Halk kültürü
E
Aktarılan-Yenilenen Kültür
Açıklama:
Yüksek kültür ve halk kültürü tabakalaşmasını açıklayabileceksiniz.
Soru 23
Batılı aydının “Halka Doğru” parolasıyla sözlü edebiyat derlemeye yönelmelerinin nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Köycülük tutkuları
B
Vahşi soylu hayranlığı
C
Halkçılık hayranlıkları
D
Ucuz halk populizmi
E
Pastoral hayat tutkusu
Açıklama:
Halk Edebiyatı kavramını tanımlayabilecek bilgi ve beceriler kazanabileceksiniz.
Soru 24
İnsanın doğayla olan mücadelesinde elde edilen bilgi, duygu ve tecrübeler insandan insana aktarılmasaydı kültürün bugünkü durumu hakkında ne söylenebilirdi?
Seçenekler
A
Zenginleşirdi.
B
Çeşitlenirdi.
C
Değişirdi.
D
Yaygınlaşırdı.
E
Oluşmazdı.
Açıklama:
Kültür kavramı ve oluşumunda sözlü iletişimin yeri ve rolünü açıklayabileceksiniz.
Soru 25
Halk Edebiyatı (Sözlü Edebiyat), birincil sözlü kültür döneminde hangi amaca yönelik olarak oluşturulmuştur?
Seçenekler
A
Özü saklama
B
Sözü saklama
C
Sözü aktarma
D
Özü koruma
E
Sözü dinletme
Açıklama:
Konuşmaya ve yazıya dayalı iletişim biçimlerinin temel özelliklerini tanımlayabileceksiniz.
Soru 26
Duygu, düşünce, bilgi ve tecrübelerin aktarılması sürecine ne ad verilir?
Seçenekler
A
Gelenek
B
Ritüel
C
Kültür
D
İletişim
E
Uygarlık
Açıklama:
Konuşmaya ve yazıya dayalı iletişim biçimlerinin temel özelliklerini tanımlayabileceksiniz.
Soru 27
Avrupa’da Amerikan yerlilerine karşı duyulan “vahşi soylu” hayranlığının nedeni yerlilerin hangi özelliğidir?
Seçenekler
A
Savaşçı olmaları
B
Zengin olmaları
C
Kurnaz olmaları
D
Kültürlü olmaları
E
Dürüst olmaları
Açıklama:
Halk Edebiyatı kavramını tanımlayabilecek bilgi ve beceriler kazanabileceksiniz.
Batı’da, XVI. yüzyıldan itibaren, Amerika’nın keşfiyle “yalan söylemeyen-dürüst ve üretken” yerlilere karşı duyulan “vahşi soylu” hayranlığının bir sonucu olarak, pek çok aydın, halk (das volk) olarak nitelendirdikleri, kendi köylülerine “Halka Doğru” parolasıyla yönelirler. Bu anlayışa göre halk, okuması-yazması olmayan, kırsal kesimde yaşayan, dolayısıyla sosyo-kültürel değişmelerden olabildiğince az etkilenmiş ve yazılı kültürden ziyade sözlü kültür içinde yetişmiş, ekonomik olarak da yer aldığı toplumun düşük seviyeli bir kesimi olarak tanımlanıyordu. Geçmişe duyulan romantik bir nostaljiyi de içinde barındıran bu anlayış, halk içinde yaşayan epik destanlar, mitler, türküler, ninniler ve inançlarda, Hristiyanlık öncesinden kalma “tertemiz ulusal ruhları”nın yer aldığına inanıyordu.
Batı’da, XVI. yüzyıldan itibaren, Amerika’nın keşfiyle “yalan söylemeyen-dürüst ve üretken” yerlilere karşı duyulan “vahşi soylu” hayranlığının bir sonucu olarak, pek çok aydın, halk (das volk) olarak nitelendirdikleri, kendi köylülerine “Halka Doğru” parolasıyla yönelirler. Bu anlayışa göre halk, okuması-yazması olmayan, kırsal kesimde yaşayan, dolayısıyla sosyo-kültürel değişmelerden olabildiğince az etkilenmiş ve yazılı kültürden ziyade sözlü kültür içinde yetişmiş, ekonomik olarak da yer aldığı toplumun düşük seviyeli bir kesimi olarak tanımlanıyordu. Geçmişe duyulan romantik bir nostaljiyi de içinde barındıran bu anlayış, halk içinde yaşayan epik destanlar, mitler, türküler, ninniler ve inançlarda, Hristiyanlık öncesinden kalma “tertemiz ulusal ruhları”nın yer aldığına inanıyordu.
Soru 28
Türkiye’de Halk Edebiyatı çalışmalarını başlatanlar hangi akıma mensuptur?
Seçenekler
A
İslâmcılık
B
Osmanlıcılık
C
Türkçülük
D
Batıcılık
E
Ümmetçilik
Açıklama:
Halk Edebiyatı kavramını tanımlayabilecek bilgi ve beceriler kazanabileceksiniz.
Soru 29
Aşağıdakilerden hangisi Avrupalı aydınların “halk” olarak tanımladıkları köylülerin özelliklerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Kırsal kesimde yaşamaları
B
Okuma-yazma bilmemeleri
C
Sosyo-kültürel değişmeden az etkilenmeleri
D
Ekonomik olarak düşük seviyede olmaları
E
Güzel sanatlara önem vermeleri
Açıklama:
Yüksek kültür ve halk kültürü tabakalaşmasını açıklayabileceksiniz.
Soru 30
Nesnel, eleştiriye açık, sistemli, tutarlı, yöntemsel bilgiye ne ad verilir?
Seçenekler
A
Geleneksel bilgi
B
Göreneksel bilgi
C
Bilimsel bilgi
D
Sosyal bilgi
E
Kültürel bilgi
Açıklama:
Yüksek kültür ve halk kültürü tabakalaşmasını açıklayabileceksiniz.
Soru 31
Halkın sahip olduğu destan, masal, efsane, türkü, atasözü, bilmece vb. sözlü edebiyat türleri milletlerin nesini yansıtır?
Seçenekler
A
Geleneğini
B
Tavrını
C
Bugününü
D
Ruhunu
E
Geleceğini
Açıklama:
Halk Edebiyatı kavramını tanımlayabilecek bilgi ve beceriler kazanabileceksiniz.
Soru 32
Herhangi bir kültürde bilimsel bilgiye dayalı olarak oluşan kültürel tabakaya ne ad verilir?
Seçenekler
A
Avam kültürü
B
Yüksek kültür
C
Geniş kültür
D
Engin kültür
E
Kurumsal kültür
Açıklama:
Yüksek kültür ve halk kültürü tabakalaşmasını açıklayabileceksiniz.
Soru 33
“İnsan tarafından meydana getirilerek geçmişten bu güne doğaya eklenmiş yaratmalar ve donatmalar bütünü” aşağıdakilerden hangisinin tanımıdır?
Seçenekler
A
Kültür
B
İletişim
C
Ulusal Kültür
D
Sözlü Kültür
E
Ritüel
Açıklama:
Kültür kavramı ve oluşumunda sözlü iletişimin yeri ve rolünü açıklayabileceksiniz.
İletişim; Duygu, düşünce, bilgi ve becerilerin aktarılma süreci, Ulusal Kültür; İnsanın içinde büyüdüğü, öğrendiği ve özümseyip benimsediği kültür, Sözlü Kültür; Yazı, matbaa, elektronik aletler kullanmadan yüz yüze, sese ve söze dayanılarak kurulan iletişim ortamı, Ritüel ise; Dinî ayin veya tören amaçlı bir örnek üzere kalıplaşmış harekettir. Dolayısıyla sorunun cevabı Kültür’ün tanımıdır ve doğru cevap A seçeneğidir.
İletişim; Duygu, düşünce, bilgi ve becerilerin aktarılma süreci, Ulusal Kültür; İnsanın içinde büyüdüğü, öğrendiği ve özümseyip benimsediği kültür, Sözlü Kültür; Yazı, matbaa, elektronik aletler kullanmadan yüz yüze, sese ve söze dayanılarak kurulan iletişim ortamı, Ritüel ise; Dinî ayin veya tören amaçlı bir örnek üzere kalıplaşmış harekettir. Dolayısıyla sorunun cevabı Kültür’ün tanımıdır ve doğru cevap A seçeneğidir.
Soru 34
Aşağıdakilerden hangisi ulusal kültürü anlatır?
Seçenekler
A
Geçmişten bugüne, doğaya eklenmiş yaratmalar bütünüdür
B
Kişinin içinde büyüdüğü öğrendiği ve özümsediği kültürdür
C
Toplumun sosyo-kültürel bağlamda kendini ifade edişidir
D
Maddi manevi her türlü ihtiyacı karşılayan hayat tarzıdır
E
Duygu, düşünce, teknoloji sanat vb. ifade eder.
Açıklama:
Kültür kavramı ve oluşumunda sözlü iletişimin yeri ve rolünü açıklayabileceksiniz.
Kültür kalıtımsal değildir. İnsan hangi toplumun içinde doğar büyürse o toplumun kültürünü öğrenir. Kişinin içinde büyüdüğü, öğrendiği ve özümseyip benimsediği kültür onun ulusal kültürü olur. Doğru seçenek B’dir diğer seçeneklerin tümü kültürle ilgilidir.
Kültür kalıtımsal değildir. İnsan hangi toplumun içinde doğar büyürse o toplumun kültürünü öğrenir. Kişinin içinde büyüdüğü, öğrendiği ve özümseyip benimsediği kültür onun ulusal kültürü olur. Doğru seçenek B’dir diğer seçeneklerin tümü kültürle ilgilidir.
Soru 35
Aşağıdakilerden hangisi kültürün içinde yer almaz?
Seçenekler
A
Sanat
B
Edebiyat
C
Konuşma
D
Mimari
E
Müzik
Açıklama:
Konuşmaya ve yazıya dayalı iletişim biçimlerinin temel özelliklerini tanımlayabileceksiniz.
Kültür, insan tarafından meydana getirilerek başlangıçtan bu yana doğaya eklenmiş yaratmalar ve donatmalar bütünün adıdır. Kısaca, kültür denilince bir toplumun her türlü sosyo-kültürel bağlamda kendini ifade edişlerinin tamamı veya maddi-manevi her türlü ihtiyacını karşılayan toplam hayat tarzı anlaşılmaktadır. Bu ifade edişler, davranışlardan alışkanlıklara, törelerden ve göreneklere, korkulara ve kokulara kadar pek çok değişik şekillere sahip olabilir. Aynı şekilde, sanat, müzik, mimarî, düşünce, edebiyat gibi fikrî ve estetik üretim alanları da kültür içinde yer alır. Konuşma ise iletişimin bir parçasıdır doğru seçenek C’dir
Kültür, insan tarafından meydana getirilerek başlangıçtan bu yana doğaya eklenmiş yaratmalar ve donatmalar bütünün adıdır. Kısaca, kültür denilince bir toplumun her türlü sosyo-kültürel bağlamda kendini ifade edişlerinin tamamı veya maddi-manevi her türlü ihtiyacını karşılayan toplam hayat tarzı anlaşılmaktadır. Bu ifade edişler, davranışlardan alışkanlıklara, törelerden ve göreneklere, korkulara ve kokulara kadar pek çok değişik şekillere sahip olabilir. Aynı şekilde, sanat, müzik, mimarî, düşünce, edebiyat gibi fikrî ve estetik üretim alanları da kültür içinde yer alır. Konuşma ise iletişimin bir parçasıdır doğru seçenek C’dir
Soru 36
Aşağıdakilerden hangisi “sözü saklama”dır?
Seçenekler
A
Ulusal Kültür
B
Sözlü Kültür Ortamı
C
Ritüel
D
Halk Edebiyatı
E
Teatral
Açıklama:
Kültür kavramı ve oluşumunda sözlü iletişimin yeri ve rolünü açıklayabileceksiniz.
İnsanlık çok eski çağlardan beri ahenkli tekrarların, kalıplaşmış ve ritmik ifadelerin insan hafızasında kolayca kalıp ezberlenebildiğini keşfetmiş olmalıdır. Bunun bir sonucu olarak, gerektiğinde kullanabilmek istediği duygu, düşünce, tecrübe ve becerileri şiir şeklinde söyleyerek “sözü saklama” veya başka kuşaklara ulaştırabilmek için “yarınlara yönelik olarak muhafaza etme” tekniği olan “sözlü edebiyatı” (Oral Literature) veya yaygın adlandırılmasıyla “Halk Edebiyatı”nı icat etmiştir. Doğru seçenek D’dir
İnsanlık çok eski çağlardan beri ahenkli tekrarların, kalıplaşmış ve ritmik ifadelerin insan hafızasında kolayca kalıp ezberlenebildiğini keşfetmiş olmalıdır. Bunun bir sonucu olarak, gerektiğinde kullanabilmek istediği duygu, düşünce, tecrübe ve becerileri şiir şeklinde söyleyerek “sözü saklama” veya başka kuşaklara ulaştırabilmek için “yarınlara yönelik olarak muhafaza etme” tekniği olan “sözlü edebiyatı” (Oral Literature) veya yaygın adlandırılmasıyla “Halk Edebiyatı”nı icat etmiştir. Doğru seçenek D’dir
Soru 37
Aşağıdakilerden hangisi Birincil Sözlü Kültür Ortamını tanımlar?
Seçenekler
A
Yüz yüze, sese ve söze dayanılarak kurulan iletişim ortamı
B
Duygu, düşünce, bilgi ve becerilerin aktarılma süreci
C
Geçmişten bugüne, doğaya eklenmiş yaratmalar bütünüdür
D
Duygu ve düşünceleri elektronik kayıt imkanıyla depolama ve saklama ortamı
E
İnsanların hiçbir kayıt teknolojisine sahip olmadığı sosyo-kültürel toplumsal yapı
Açıklama:
Kültür kavramı ve oluşumunda sözlü iletişimin yeri ve rolünü açıklayabileceksiniz.
İnsanların bilgi, duygu, düşünce ve beceri depolamak için kendi ve muhataplarının hafızalarından başka hiçbir kayıt teknolojisine sahip olmadığı sosyo-kültürel toplumsal yapı. Birincil Sözlü Kültür Ortamı olarak tanımlanır. Sorunun doğru cevabı E seçeneğidir.
İnsanların bilgi, duygu, düşünce ve beceri depolamak için kendi ve muhataplarının hafızalarından başka hiçbir kayıt teknolojisine sahip olmadığı sosyo-kültürel toplumsal yapı. Birincil Sözlü Kültür Ortamı olarak tanımlanır. Sorunun doğru cevabı E seçeneğidir.
Soru 38
Aşağıdakilerden hangisi iletişim biçimlerinden biri olan Birincil Sözlü Kültür Ortamı ile ilgili değildir?
Seçenekler
A
Duygu ve düşünceler yazı ile depolanıp kayıt altına alınır
B
Ezberlenecek şekilde söylenir
C
Şiir saklama ve iletme tekniği olarak seçilir
D
İlk edebi gelenekler şiir formundadır
E
Müzik ve ezgi sözü zamana karşı dayanaklı kılar
Açıklama:
Konuşmaya ve yazıya dayalı iletişim biçimlerinin temel özelliklerini tanımlayabileceksiniz.
İnsanların bilgi, duygu, düşünce ve beceri depolamak için kendi ve muhataplarının hafızalarından başka hiçbir kayıt teknolojisine sahip olmadığı sosyo-kültürel toplumsal yapı Birincil Sözlü Kültür Ortamı olarak adlandırılmaktadır. A seçeneği ise tam tersini söylemektedir dolayısıyla doğru cevap A seçeneğidir.
İnsanların bilgi, duygu, düşünce ve beceri depolamak için kendi ve muhataplarının hafızalarından başka hiçbir kayıt teknolojisine sahip olmadığı sosyo-kültürel toplumsal yapı Birincil Sözlü Kültür Ortamı olarak adlandırılmaktadır. A seçeneği ise tam tersini söylemektedir dolayısıyla doğru cevap A seçeneğidir.
Soru 39
Geniş halk kitleleri içinde yaygınlaşarak gündelik bilgi veya geleneksel sözlü kültür bilgisine dönüşebildiği ve ona dayalı yaşantıların oluşturduğu kültür tabakası aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Yüksek Kültür
B
Halk Kültürü
C
Resmi Kültür
D
Kitabî Kültür
E
Yazılı Kültür
Açıklama:
Yüksek kültür ve halk kültürü tabakalaşmasını açıklayabileceksiniz.
Kültürün doğası gereği meydana gelen bu çeşitlenmeler ve farklılıklardan dolayı da, neredeyse bütün kültürlerde yüksek kültür ve halk kültürü olarak adlandırılan ikili bir tabakalaşma oluşmaktadır. Yüksek kültüre konumu ve iletişim aracından hareketle resmî kültür veya kitabî/yazılı kültür de denilmektedir. Zamanla eskiyen ve geçerliliğini yitiren bilimsel bilgiler ve onlara dayalı olarak geliştirilmiş eski teknolojiler de geniş halk kitleleri içinde yaygınlaşarak gündelik bilgi veya geleneksel sözlü kültür bilgisine dönüşebilir. Bir kültürde bu tür bilginin ve ona dayalı yaşantıların oluşturduğu kültür tabakasına halk kültürü adı verilir. Sorunun doğru cevabı B seçeneğidir.
Kültürün doğası gereği meydana gelen bu çeşitlenmeler ve farklılıklardan dolayı da, neredeyse bütün kültürlerde yüksek kültür ve halk kültürü olarak adlandırılan ikili bir tabakalaşma oluşmaktadır. Yüksek kültüre konumu ve iletişim aracından hareketle resmî kültür veya kitabî/yazılı kültür de denilmektedir. Zamanla eskiyen ve geçerliliğini yitiren bilimsel bilgiler ve onlara dayalı olarak geliştirilmiş eski teknolojiler de geniş halk kitleleri içinde yaygınlaşarak gündelik bilgi veya geleneksel sözlü kültür bilgisine dönüşebilir. Bir kültürde bu tür bilginin ve ona dayalı yaşantıların oluşturduğu kültür tabakasına halk kültürü adı verilir. Sorunun doğru cevabı B seçeneğidir.
Soru 40
Tarih öncesi zamanlarda olduğuna inanılan olayları ve olağanüstü karakterleri ve tipleri konu edinen nitelikli anlatılara verilen isim aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Türkü
B
Destan
C
Mit
D
Fıkra
E
Masal
Açıklama:
Kültür kavramı ve oluşumunda sözlü iletişimin yeri ve rolünü açıklayabileceksiniz.
Halk kültürünün XVIII. yüzyıldan itibaren sözlü kaynaklardan derlenmeye başlanılan mit Tarih öncesi zamanlarda olduğuna inanılan olayları ve olağanüstü karakterleri ve tipleri konu edinen nitelikli anlatılara verilen isimdir. Sorunun doğru cevabı C şıkkıdır. Halk edebiyatı adı verilen masal, destan, atasözü, tekerleme, fıkra, türkü, ninni gibi mit de sözlü edebiyat türüdür.
Halk kültürünün XVIII. yüzyıldan itibaren sözlü kaynaklardan derlenmeye başlanılan mit Tarih öncesi zamanlarda olduğuna inanılan olayları ve olağanüstü karakterleri ve tipleri konu edinen nitelikli anlatılara verilen isimdir. Sorunun doğru cevabı C şıkkıdır. Halk edebiyatı adı verilen masal, destan, atasözü, tekerleme, fıkra, türkü, ninni gibi mit de sözlü edebiyat türüdür.
Soru 41
Toplumda kendini ayrıcalıklı gören tabaka aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Avâm
B
Bürokrat
C
Halk
D
Havâs
E
Divan
Açıklama:
Yüksek kültür ve halk kültürü tabakalaşmasını açıklayabileceksiniz.
Türklerin İslâmiyeti kabul etmesiyle birlikte, şehir ve kasabalarda kurulan “medrese”lerde yetişen aydınlar, yeni dinin emrinde “İslâmi ilimler” ile ilgili bilginin nicelik ve niteliği bakımından geniş halk kitlelerinden farklılaşırlar. Bu yeni aydın grubu, “bürokrasi” başta olmak üzere toplumsal yapıda ön plana çıkar. Bu gelişmelerden dolayı üstünlük duygusuna kapılan medreseliler, o güne kadar çoğunluk itibarıyla göçerevli bir hayat süren ve çok farklı zümre ve sınıflara sahip olmayan Türk milletini Havâs ve Avâm olarak ikiye ayırıp sınıflandırırlar. Havâs toplumunda kendini ayrıcalıklı gören tabakadır ve sorunun doğru cevabı D şıkkıdır.
Türklerin İslâmiyeti kabul etmesiyle birlikte, şehir ve kasabalarda kurulan “medrese”lerde yetişen aydınlar, yeni dinin emrinde “İslâmi ilimler” ile ilgili bilginin nicelik ve niteliği bakımından geniş halk kitlelerinden farklılaşırlar. Bu yeni aydın grubu, “bürokrasi” başta olmak üzere toplumsal yapıda ön plana çıkar. Bu gelişmelerden dolayı üstünlük duygusuna kapılan medreseliler, o güne kadar çoğunluk itibarıyla göçerevli bir hayat süren ve çok farklı zümre ve sınıflara sahip olmayan Türk milletini Havâs ve Avâm olarak ikiye ayırıp sınıflandırırlar. Havâs toplumunda kendini ayrıcalıklı gören tabakadır ve sorunun doğru cevabı D şıkkıdır.
Soru 42
Halk Edebiyaı olarak adlandıran anlayış Türkiye’de ne zaman ortaya çıkmıştır?
Seçenekler
A
XIX. yüzyılın başlarında
B
XVIII. yüzyılın sonlarında
C
XIX. yüzyılın ortalarında
D
XVIII. yüzyılın başlarında
E
XX. yüzyılın başlarında
Açıklama:
Halk Edebiyatı kavramını tanımlayabilecek bilgi ve beceriler kazanabileceksiniz.
Halkın asırlardan beri kuşaktan kuşağa sözlü olarak taşıdıkları sözlü kültürü Halkbilimi ve bu kültürel kesitin destan, masal, atasözü, tekerleme, efsane, türkü, ağıt ve ninni gibi manzum ve mensur anlatı ve şiir gibi verimlerini içeren kısmını da Halk Edebiyatı olarak adlandıran bu yeni anlayış Türkiye’de XX. yüzyılın başlarında ortaya çıkmıştır.
Halkın asırlardan beri kuşaktan kuşağa sözlü olarak taşıdıkları sözlü kültürü Halkbilimi ve bu kültürel kesitin destan, masal, atasözü, tekerleme, efsane, türkü, ağıt ve ninni gibi manzum ve mensur anlatı ve şiir gibi verimlerini içeren kısmını da Halk Edebiyatı olarak adlandıran bu yeni anlayış Türkiye’de XX. yüzyılın başlarında ortaya çıkmıştır.
Soru 43
Dini ayin veya tören amaçlı bir örnek üzere kalıplaşmış hareket.
Seçenekler
A
Mit
B
Formel
C
Ağıt
D
Ritüel
E
Teatral
Açıklama:
Yüksek kültür ve halk kültürü tabakalaşmasını açıklayabileceksiniz.
Ritüel
Ritüel
Soru 44
Tiyatro özelliği taşıyan anlamındadır.
Seçenekler
A
Mit
B
Ağıt
C
Kültür
D
Sahne
E
Teatral
Açıklama:
Yüksek kültür ve halk kültürü tabakalaşmasını açıklayabileceksiniz.
Teatral
Teatral
Soru 45
Tarih öncesi zamanlarda olduğuna inanılan olayları ve olağanüstü karakterleri ve tipleri konu edinen nitelikli anlatılara verilen isim.
Seçenekler
A
Mit
B
Efsane
C
Masal
D
Destan
E
Fıkra
Açıklama:
Yüksek kültür ve halk kültürü tabakalaşmasını açıklayabileceksiniz.
Mit
Mit
Soru 46
Kültür, (I) insanların biyolojik ve psikolojik varlıklarına bağlı olarak ihtiyaçlarının, doyumlarının ve doyumsuzluklarının yarattığı, şekillendirdiği, içerik kazandırdığı ve (II) insanların öğrenme yoluyla edindiği, yarattığı ve inşa ettiği (III) maddi-manevi birikimi, (IV) değerleri, yönelimleri, duygu ve düşünce dünyaları, sosyal davranışları, teknolojileri ve sanatlarının tamamını ifade eder.
Yukarıdaki tanımda numaralandırılmış kısımlardan hangisi ya da hangileri çıkarsa kültür tanımında bir eksiklik oluşmaz.
Yukarıdaki tanımda numaralandırılmış kısımlardan hangisi ya da hangileri çıkarsa kültür tanımında bir eksiklik oluşmaz.
Seçenekler
A
IV
B
II
C
I
D
III ve IV
E
I ve II
Açıklama:
Kültür kavramı ve oluşumunda sözlü iletişimin yeri ve rolünü açıklayabileceksiniz.
IV numaradaki sıralı üretimlerin hepsi “maddi - manevi” başlığı altında toparlanabilir. Ancak diğerleri ihtiyaç gereği üretim, öğrenme yoluyla aktarım gibi temel unsurlara değinildiğinden, çıkarılmaları halinde tanım eksik kalacaktır.
IV numaradaki sıralı üretimlerin hepsi “maddi - manevi” başlığı altında toparlanabilir. Ancak diğerleri ihtiyaç gereği üretim, öğrenme yoluyla aktarım gibi temel unsurlara değinildiğinden, çıkarılmaları halinde tanım eksik kalacaktır.
Soru 47
İnsanın içinde büyüyüp özümsediği kültürü ifade eden ulusal kültür kavramı, kültürün hangi özelliğiyle daha doğrudan ilişkilidir?
Seçenekler
A
Kültür öğrenilir.
B
Kültür kalıtımsaldır.
C
Kültür değişir.
D
Kültür uyarlanır.
E
Kültür semboliktir.
Açıklama:
Kültür kavramı ve oluşumunda sözlü iletişimin yeri ve rolünü açıklayabileceksiniz.
Ulusal kültür bir birikim sonunda kuşaklar boyunca geliştirilir. Ama edinimi, hayvanlarda olduğu gibi kalıtım yoluyla değil öğrenmeyle aktarılır. Bu sayede bir toplumun tüm kuşaklarında benzer kültürel izler bulunabilmektedir.
Ulusal kültür bir birikim sonunda kuşaklar boyunca geliştirilir. Ama edinimi, hayvanlarda olduğu gibi kalıtım yoluyla değil öğrenmeyle aktarılır. Bu sayede bir toplumun tüm kuşaklarında benzer kültürel izler bulunabilmektedir.
Soru 48
İletişim, “duygu, düşünce, bilgi ve becerilerin aktarılma sürecidir.” Buna göre kültür ve iletişimin kesişme noktası aşağıdakilerden hangisinde daha iyi ifade edilmektedir?
Seçenekler
A
Kültürün kuşaklara yayılması
B
Kültürün niteliklerinde
C
Kültürel unsurların nitelikleri
D
Kültürel unsur tipleri
E
Ulusal kültürün aktarılması
Açıklama:
Kültür kavramı ve oluşumunda sözlü iletişimin yeri ve rolünü açıklayabileceksiniz.
Seçeneklerin neredeyse hepsi doğrudur ama genel olarak yatay ve dikey kuşaklara kültür aktarımında iletişim ana unsurdur. Bu sayede insanlar ortak değer ve bilgilerden haberdar olup onu öğrenerek uygulayabilmektedirler. Sadece ulusal değil, her türlü kültür grubuna ait unsurun insanlar arasında yayılması ve anlaşılması için iletişim temeldir.
Seçeneklerin neredeyse hepsi doğrudur ama genel olarak yatay ve dikey kuşaklara kültür aktarımında iletişim ana unsurdur. Bu sayede insanlar ortak değer ve bilgilerden haberdar olup onu öğrenerek uygulayabilmektedirler. Sadece ulusal değil, her türlü kültür grubuna ait unsurun insanlar arasında yayılması ve anlaşılması için iletişim temeldir.
Soru 49
İletişim açısından halk edebiyatı hakkında aşağıdakilerden hangisi daha doğru bir ifadedir?
Seçenekler
A
Sözlü iletişimin özel bir biçimidir.
B
İletişimle değil ulusal kültürle ilişkisi vardır.
C
Kültürün sözlü kısmını ifade eder.
D
Ulusal iletişim biçimidir.
E
Halk bilgisinin bir parçasıdır.
Açıklama:
Konuşmaya ve yazıya dayalı iletişim biçimlerinin temel özelliklerini tanımlayabileceksiniz.
Kapsayıcı nitelikte bir seçeneğe odaklanılmalıdır. Kültür, anlamsal ifadelerin de paylaşımıdır ve aktarımında da iletişim kanallarıyla mümkündür. Halk edebiyatı unsurlarının ortak özelliklerinden biri, genellikle, sözlü olmasıdır. Ulus olarak nitelendirilsin ya da nitelendirilmesin tüm topluluklarda halk edebiyatı ürünlerine rastlanılmaktadır. Bu edebiyatın yaşatılma ve aktarılma aracı da çoğunlukla sözlüdür.
Kapsayıcı nitelikte bir seçeneğe odaklanılmalıdır. Kültür, anlamsal ifadelerin de paylaşımıdır ve aktarımında da iletişim kanallarıyla mümkündür. Halk edebiyatı unsurlarının ortak özelliklerinden biri, genellikle, sözlü olmasıdır. Ulus olarak nitelendirilsin ya da nitelendirilmesin tüm topluluklarda halk edebiyatı ürünlerine rastlanılmaktadır. Bu edebiyatın yaşatılma ve aktarılma aracı da çoğunlukla sözlüdür.
Soru 50
(I) İnsanların bilgi, duygu, düşünce ve beceri (II) depolamak için (III) kendi ve muhataplarının (IV) hafızalarından başka hiçbir kayıt teknolojisine sahip olmadığı (V) sosyo-kültürel toplumsal yapı.
Yukarıdaki numaralandırılmış ifadelerden hangisi çıkarsa Birincil Sözlü Kültür Ortamı tanımı anlamını tamamen yitirir ve kültür tanımı geride kalır.
Yukarıdaki numaralandırılmış ifadelerden hangisi çıkarsa Birincil Sözlü Kültür Ortamı tanımı anlamını tamamen yitirir ve kültür tanımı geride kalır.
Seçenekler
A
IV
B
I
C
V
D
II
E
III
Açıklama:
Kültür kavramı ve oluşumunda sözlü iletişimin yeri ve rolünü açıklayabileceksiniz.
Birincil sözlü kültür ortamına anlamını veren şey, kültürel unsurun aktarım ve muhafaza biçimidir. Bu ortamda kullanılan iletişim teknolojisinin özelliği sözlü olmasıdır. Hafıza, çıkarsa geride kalan ifadeler, kültür tanımı için yeterlidir.
Birincil sözlü kültür ortamına anlamını veren şey, kültürel unsurun aktarım ve muhafaza biçimidir. Bu ortamda kullanılan iletişim teknolojisinin özelliği sözlü olmasıdır. Hafıza, çıkarsa geride kalan ifadeler, kültür tanımı için yeterlidir.
Soru 51
“Yazı, matbaa, elektronik aletler kullanmadan yüz yüze, sese ve söze dayanılarak kurulan iletişim ortamı”.
Yukarıdaki Sözlü Kültür Ortamı tanımı verilmiştir. Bu tanımın, Birincil Sözlü Kültür Ortamından farkı aşağıdaki ifadelerden hangisinde daha iyi ifade edilmektedir?
Yukarıdaki Sözlü Kültür Ortamı tanımı verilmiştir. Bu tanımın, Birincil Sözlü Kültür Ortamından farkı aşağıdaki ifadelerden hangisinde daha iyi ifade edilmektedir?
Seçenekler
A
Hafıza yoluyla muhafazaya değinmemesi
B
Kültürün niteliklerine değinilmemesi
C
Yüz yüze iletişime dikkat çekmesi
D
İletişim teknolojilerini ayrıntılandırması
E
Sosyo-kültürel bir yapıyı ifade etmemesi
Açıklama:
Konuşmaya ve yazıya dayalı iletişim biçimlerinin temel özelliklerini tanımlayabileceksiniz.
Sözlü kültür oramı, birincil sözlü kültür ortamı gibi, kültürün belli bir iletişim teknolojisine dayandığı sosyo-kültürel bir yapıyı ifade etmektedir. Aradaki fark, sözlü kültür ortamının daha genel bir tanım olması ve anlık iletişime dikkat çekmesidir. Bu nedenle insanlar arasındaki iletişimin genel biçimine tanım vurgu yapar.
Sözlü kültür oramı, birincil sözlü kültür ortamı gibi, kültürün belli bir iletişim teknolojisine dayandığı sosyo-kültürel bir yapıyı ifade etmektedir. Aradaki fark, sözlü kültür ortamının daha genel bir tanım olması ve anlık iletişime dikkat çekmesidir. Bu nedenle insanlar arasındaki iletişimin genel biçimine tanım vurgu yapar.
Soru 52
“Bilgi, duygu ve düşünceleri yazı ve elektronik kayıt imkânlarıyla depolama, saklama tekniklerinin var olduğu kültürel ortamlar” İkincil Sözlü Kültür Ortamı olarak adlandırılır.
Bu ortamın sözlü olma niteliği, aşağıdakilerden hangisinde daha iyi ifade edilmektedir?
Bu ortamın sözlü olma niteliği, aşağıdakilerden hangisinde daha iyi ifade edilmektedir?
Seçenekler
A
Elektronik iletişim araçlarındaki iletişim biçiminin sözlü kültüre dayalı olması
B
Sözlü kültür biçimi olan halk edebiyatının yazıya geçmesi
C
Sözlü olarak aktarılan halk edebiyatı ürünlerinin ses ve video kaydının yapılması
D
İletişim ortamının yüz yüze ve sese dayalı olması
E
Yazılı kültür ortamının özelliklerinin zayıflaması ya da ortadan kalkması
Açıklama:
Konuşmaya ve yazıya dayalı iletişim biçimlerinin temel özelliklerini tanımlayabileceksiniz.
“İkincil” ifadesi, birincil olanın yazı bilinci oluşuna dikkat çekmek içindir. Öyleyse iletişimin yüz yüze olması ya da sözlü olması zorunluluğu yoktur. Yazı, ses kaydı ve video gibi doğrudan, yüz yüze iletişimdense dolaylı, sanal bir temasın da varlığı kastedilir. Önemli olan bu ileri teknolojilerden yararlanan bireylerin sözlü kültür niteliklerine uygun üretimler yapmasıdır.
“İkincil” ifadesi, birincil olanın yazı bilinci oluşuna dikkat çekmek içindir. Öyleyse iletişimin yüz yüze olması ya da sözlü olması zorunluluğu yoktur. Yazı, ses kaydı ve video gibi doğrudan, yüz yüze iletişimdense dolaylı, sanal bir temasın da varlığı kastedilir. Önemli olan bu ileri teknolojilerden yararlanan bireylerin sözlü kültür niteliklerine uygun üretimler yapmasıdır.
Soru 53
Yüksek kültür ve halk kültürü arasındaki ayrımın temel dayanağı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Toplumsal tabakalaşma
B
Kültürel ürünlerin niteliği
C
Eğitim düzeyi
D
Yaşanılan yüzyıl
E
Sözlü kültürün varlığı
Açıklama:
Yüksek kültür ve halk kültürü tabakalaşmasını açıklayabileceksiniz.
İki kültür grubu arasındaki ayrımın nedeni eğitim, yaşama çevresi ve dolayısıyla da kültürel üretime ve ortamına yansıyan toplumsal tabakalaşmadır.
İki kültür grubu arasındaki ayrımın nedeni eğitim, yaşama çevresi ve dolayısıyla da kültürel üretime ve ortamına yansıyan toplumsal tabakalaşmadır.
Soru 54
Aşağıdaki ikiliklerden hangisi, sırasıyla, yüksek ve halk kültürünün niteliklerini daha iyi ifade etmektedir?
Seçenekler
A
Bilimsel bilgi - denemeye dayalı bilgi
B
Resmi kültür - denemeye dayalı bilgi
C
Yazılı kültür - halk kültürü
D
Sezgisel - deneyimsel
E
Resmi kültür - yazılı kültür
Açıklama:
Yüksek kültür ve halk kültürü tabakalaşmasını açıklayabileceksiniz.
İkilikler, karşılaştırılan tabakaların niteliği gereği zıt olsa da karşılaştırma için eş ya da benzeri nitelikte olmalıdır. Yukarda sadece bilgi ölçütü, bu tarzda bir karşılaştırma için kullanılmıştır. Sezgisel ve deneyimsel olma, halk kültürünün; resmi ve yazılı olma da yüksek kültürün özellikleridir.
İkilikler, karşılaştırılan tabakaların niteliği gereği zıt olsa da karşılaştırma için eş ya da benzeri nitelikte olmalıdır. Yukarda sadece bilgi ölçütü, bu tarzda bir karşılaştırma için kullanılmıştır. Sezgisel ve deneyimsel olma, halk kültürünün; resmi ve yazılı olma da yüksek kültürün özellikleridir.
Soru 55
“Halkbilimi ve Halk Edebiyatının ulus devlet kurma ve bu amaçla geniş kitleleri harekete geçirmedeki yer ve rolünden hareketle Halka Doğru şeklindeki aynı parolayı kullanarak Türkler arasındaki sözlü kültürü derlemeye ve oluşturmak istedikleri yeni ulusal kültürel sentezin kaynağı ve temeli yapmaya yönelirler.”
Yukarıdaki ifadeler, hangi durumu açıklamak üzere kitabınızda yer almaktadır?
Yukarıdaki ifadeler, hangi durumu açıklamak üzere kitabınızda yer almaktadır?
Seçenekler
A
Halkbilimi ve halk edebiyatı çalışmalarının başlama nedeni
B
Ülkedeki siyasi ortamın niteliğini betimleme
C
Halk Doğru dergisinin yayın politikasını açıklama
D
Milli edebiyat geleneğinin keşfi
E
Türkçülük akımını açıklama
Açıklama:
Halk Edebiyatı kavramını tanımlayabilecek bilgi ve beceriler kazanabileceksiniz.
Avrupa’da olduğu gibi Türkiye’de de halka doğru hareketi siyasi içerikli olup bu dönemde milli bir devlet yaratmanın aracı olarak kültüre bakılıp araştırılmıştır. Ülkede halkbilim ve halk edebiyatı çalışmaları da bu politika gereği başlamıştır. Kitabınızda bu ifadeler, ülkedeki bilim adamlarınca bilim dalının ilk uygulanma gerekçesi olarak yer almıştır.
Avrupa’da olduğu gibi Türkiye’de de halka doğru hareketi siyasi içerikli olup bu dönemde milli bir devlet yaratmanın aracı olarak kültüre bakılıp araştırılmıştır. Ülkede halkbilim ve halk edebiyatı çalışmaları da bu politika gereği başlamıştır. Kitabınızda bu ifadeler, ülkedeki bilim adamlarınca bilim dalının ilk uygulanma gerekçesi olarak yer almıştır.
Soru 56
İnsanın doğayla olan mücadelesinde maddi ve manevi olarak yaratıp doğaya eklediği fiziksel ve zihinsel her şeyi kapsayan kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Fiziksel güç
B
Duygular
C
Kültür
D
Maneviyat
E
Psikoloji
Açıklama:
Kültür kavramı ve oluşumunda sözlü iletişimin yeri ve rolünü açıklayabileceksiniz.
“İnsanın doğayla olan mücadelesinde maddi ve manevi olarak yaratıp doğaya eklediği fiziksel ve zihinsel her şey bir kültür ürünüdür.”
“İnsanın doğayla olan mücadelesinde maddi ve manevi olarak yaratıp doğaya eklediği fiziksel ve zihinsel her şey bir kültür ürünüdür.”
Soru 57
Bir toplumun her türlü sosyo-kültürel bağlamda kendini ifade edişlerinin tamamı veya maddi manevi her türlü ihtiyacını karşılayan toplam hayat tarzını karşılayabilecek kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kültür
B
Alışkanlıklar
C
Töreler
D
Gelenek ve görenek
E
Sosyal davranışlar
Açıklama:
Kültür kavramı ve oluşumunda sözlü iletişimin yeri ve rolünü açıklayabileceksiniz.
Kültür denilince bir toplumun her türlü sosyo-kültürel bağlamda kendini ifade edişlerinin tamamı veya maddi manevi her türlü ihtiyacını karşılayan toplam hayat tarzı anlaşılmaktadır.
Kültür denilince bir toplumun her türlü sosyo-kültürel bağlamda kendini ifade edişlerinin tamamı veya maddi manevi her türlü ihtiyacını karşılayan toplam hayat tarzı anlaşılmaktadır.
Soru 58
Aşağıdaki fikri ve estetik üretim alanlarından hangisi kültür içinde yer alır?
I. Gelenek ve görenekler
II. Mimari
III. Düşünce
IV. Edebiyat
V. Sanat
I. Gelenek ve görenekler
II. Mimari
III. Düşünce
IV. Edebiyat
V. Sanat
Seçenekler
A
I.
B
IV.-V.
C
I.-V.
D
III.-V.
E
Hepsi
Açıklama:
Kültür kavramı ve oluşumunda sözlü iletişimin yeri ve rolünü açıklayabileceksiniz.
“… sanat, müzik, mimari, düşünce, edebiyat gibi fikri ve estetik üretim alanları da kültür içinde yer alır.”
“… sanat, müzik, mimari, düşünce, edebiyat gibi fikri ve estetik üretim alanları da kültür içinde yer alır.”
Soru 59
İnsanoğlunun öğrendiklerinin, bireysel deneyimlerinin toplumsal bir yapıya "kültüre" dönüşmesini sağlayan olgu nedir?
Seçenekler
A
Dokunma
B
İletişim
C
Yazı
D
Dans
E
Konuşma
Açıklama:
Kültür kavramı ve oluşumunda sözlü iletişimin yeri ve rolünü açıklayabileceksiniz.
“… kültürün meydana gelmesinde insanın doğayla olan mücadelesinde yarattıkları vardır. Ancak, bu bireysel deneyimlerin toplumsal bir yapıya yani kültüre dönüşmesini sağlayan olgu iletişimdir.”
“… kültürün meydana gelmesinde insanın doğayla olan mücadelesinde yarattıkları vardır. Ancak, bu bireysel deneyimlerin toplumsal bir yapıya yani kültüre dönüşmesini sağlayan olgu iletişimdir.”
Soru 60
En eski ve verimli iletişim biçimi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
İşaret
B
Resim
C
Yazı
D
Sözlü
E
Elektronik
Açıklama:
Konuşmaya ve yazıya dayalı iletişim biçimlerinin temel özelliklerini tanımlayabileceksiniz.
"Günümüzde, elektronik, yazı ve resim yoluyla pek çok iletişim aracı ve biçimi olmakla birlikte yüz binlerce yıl en eski verimli iletişim biçimi sözlü iletişimdir."
"Günümüzde, elektronik, yazı ve resim yoluyla pek çok iletişim aracı ve biçimi olmakla birlikte yüz binlerce yıl en eski verimli iletişim biçimi sözlü iletişimdir."
Soru 61
Sözlü kültür ortamında şiirin öne çıkması neye bağlanabilir?
Seçenekler
A
Kolay ezberlenebilmesine
B
Şairlerin yeteneğine
C
Sanata olan ilgi
D
Diğer edebi türlerin bilinmemesi
E
Herkesin şair ruhlu olmasına
Açıklama:
Kültür kavramı ve oluşumunda sözlü iletişimin yeri ve rolünü açıklayabileceksiniz.
"... söz sadece hafızalarda saklanabileceği için bu şartların zorlanmasıyla her türlü duygu ve düşünce hafızada kolayca kalacak, ezberlenecek şekilde söylenilmeye çalışılır. Bu nedenle ritmik tekrarların ve ahengin ezberlemeyi kolaylaştırmasına bağlı olarak “şiir” evrensel olarak tercih edilen bir söz, duygu ve düşünce saklama ve iletme tekniği olmuştur."
"... söz sadece hafızalarda saklanabileceği için bu şartların zorlanmasıyla her türlü duygu ve düşünce hafızada kolayca kalacak, ezberlenecek şekilde söylenilmeye çalışılır. Bu nedenle ritmik tekrarların ve ahengin ezberlemeyi kolaylaştırmasına bağlı olarak “şiir” evrensel olarak tercih edilen bir söz, duygu ve düşünce saklama ve iletme tekniği olmuştur."
Soru 62
Birincil Sözlü Kültür Ortamında dini ayin veya tören amaçlı kalıplaşmış hareketler nasıl adlandırılır?
Seçenekler
A
Teatral
B
Gelenek
C
Animism
D
Ritmik dans
E
Ritüel
Açıklama:
Konuşmaya ve yazıya dayalı iletişim biçimlerinin temel özelliklerini tanımlayabileceksiniz.
"Ritüel: Dini ayin veya tören amaçlı bir örnek üzere kalıplaşmış hareket."
"Ritüel: Dini ayin veya tören amaçlı bir örnek üzere kalıplaşmış hareket."
Soru 63
Aşağıdakilerden hangisi halk kültürüyle ifade edilen halkın özelliği değildir?
Seçenekler
A
Okuma-yazma bilmez
B
Kırsal kesimde yaşar
C
Ekonomik gücü elinde bulundurur
D
Sosyo-kültürel değişimden az etkilenmiştir
E
Ekonomik olarak düşük seviyededir
Açıklama:
Yüksek kültür ve halk kültürü tabakalaşmasını açıklayabileceksiniz.
"XIX. yüzyılın ilk yarısına kadar yaygın olarak kabul edilen kültür tanımına göre halk; okuma yazma bilmeyen, kırsal kesimde yaşayan, sosyo-kültürel değişimlerden olabildiğince az etkilenmiş ve ekonomik olarak da toplumun düşük bir kesimi olarak tanımlanmaktadır."
"XIX. yüzyılın ilk yarısına kadar yaygın olarak kabul edilen kültür tanımına göre halk; okuma yazma bilmeyen, kırsal kesimde yaşayan, sosyo-kültürel değişimlerden olabildiğince az etkilenmiş ve ekonomik olarak da toplumun düşük bir kesimi olarak tanımlanmaktadır."
Soru 64
Aşağıdakilerden hangisi Halk Edebiyatı olarak da adlandırılan sözlü edebiyat ürünlerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Destan
B
Masal
C
Atasözü
D
Divan
E
Türkü
Açıklama:
Halk Edebiyatı kavramını tanımlayabilecek bilgi ve beceriler kazanabileceksiniz.
"Divan: Divan Edebiyatı şairlerinin şiirlerini topladığı defterlere verilen isim."
"Divan: Divan Edebiyatı şairlerinin şiirlerini topladığı defterlere verilen isim."
Ünite 2
Soru 1
Halkbilimi çalışmalarının başlangıç tarihi, olarak hangi yıl kabul edilir.
Seçenekler
A
1812
B
1849
C
1850
D
1904
E
1908
Açıklama:
HALKBİLİM VE HALK EDEBİYATI İLİŞKİSİ
1812
1812
Soru 2
Halk bilimi adına çok önemli olan “Ev ve Çocuk Masalları” adlı masal kitabı hangi yazara aittir?
Seçenekler
A
Jacob ve Wilhelm Grimm
B
William John Thoms
C
Ziya Gökalp
D
Ambrose Merton
E
Safeguardi
Açıklama:
HALKBİLİMİ VE HALK EDEBİYATI İLİŞKİSİ
Jacob ve Wilhelm Grimm
Jacob ve Wilhelm Grimm
Soru 3
Edebiyatta masal, efsane, bilmece, oyun gibi halk edebiyatı ürünlerinin aslından az çok ayrılan değişik biçimine ne ad verilir.
Seçenekler
A
Varyant
B
Folklore
C
Folkloristics
D
SOKÜM
E
Halkiyât
Açıklama:
HALKBİLİM VE HALK EDEBİYATI İLİŞKİSİ
Varyant
Varyant
Soru 4
Halk Şiirinde temel kafiyeye ne ad verilir?
Seçenekler
A
Ayak
B
Redif
C
Uyak
D
Fus
E
Cönk
Açıklama:
HALK EDEBİYATININ SINIRLARI VE SINIFLANDIRMASI
Ayak
Ayak
Soru 5
Uzunlamasına açılan, halkın beğendiği şiir ve faydalı bilgileri yazdıkları, ince uzun defterlere ne ad verilir?
Seçenekler
A
Cönk
B
Kıyas
C
Mecmua
D
Divan
E
Koşuk
Açıklama:
HALK EDEBİYATININ SINIRLARI VE SINIFLANDIRMASI
Cönk
Cönk
Soru 6
Halk Edebiyatı terimiyle ifade edilen ve bu kavramsal çerçeve içinde yer alan edebî gelenekler, ana hatlarıyla üç ana başlık altında ele alınmaktadır. Söz konusu bu ana başlık altında Anonim Halk Edebiyatı da yer almaktadır. Bu bağlamda aşağıda yer alan türlerden hangisi Anonim Halk Edebiyatı Nazım türleri arasında yer alır?
Seçenekler
A
Koşuk
B
Hikmet
C
Nutuk
D
Nefes
E
İlâhî
Açıklama:
HALK EDEBİYATININ SINIRLARI VE SINIFLANDIRMASI
Koşuk
Koşuk
Soru 7
Eski Şairlerin biyografilerinin ve eserlerinden örneklerinin verildiği kitaplara ne ad verilir?
Seçenekler
A
Tezkire
B
Cönk
C
Devriye
D
Şathiye
E
Gülbanklar
Açıklama:
TÜRK HALK EDEBİYATININ TARİHÇESİ
Tezkire
Tezkire
Soru 8
Aşağıda verilen eserlerden hangisi devlet yönetimini anlatan Türk kültürüyle ilgili son derece zengin bilgiler veren manzum didaktik bir eserdir.
Seçenekler
A
Kutadgu Bilig
B
Dîvânu Lügâti’t-Türk
C
Dîvân-› Hikmet
D
Dede Korkut Kitabı
E
Câmi’ü’t-Tevârîh
Açıklama:
HALK EDEBİYATININ YAZILI KAYNAKLARI
Kutadgu Bilig
Kutadgu Bilig
Soru 9
Her beyti kendi içinde kafiyeli olan, uzun nazım biçimleri ile yazılan eserlere ne ad verilir?
Seçenekler
A
Mesnevî
B
Destan
C
Mani
D
Şehr-engiz
E
Sur-nâme
Açıklama:
HALK EDEBİYATININ YAZILI KAYNAKLARI
Mesnevî
Mesnevî
Soru 10
Düğünler hakkında bilgi verilen eserlere ne ad verilir?
Seçenekler
A
Sur-nâme
B
Şehr-engiz
C
Tezkire
D
Ayak
E
Varak
Açıklama:
HALK EDEBİYATININ YAZILI KAYNAKLARI
Sur-nâme
Sur-nâme
Soru 11
Uzunlamasına açılan, halkın beğendiği şiir ve faydalı bilgileri yazdıkları, ince uzun defterlere verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Cönk
B
Mecmua
C
Divan
D
Mesnevi
E
Mevlid
Açıklama:
Doğru yanıt A seçeneğidir.
Uzunlamasına açılan, halkın beğendiği şiir ve faydalı bilgileri yazdıkları, ince uzun defterlere verilen isim cönktür.
Uzunlamasına açılan, halkın beğendiği şiir ve faydalı bilgileri yazdıkları, ince uzun defterlere verilen isim cönktür.
Soru 12
1927’de Ankara’da kurulan ilk Türk Halkbilimi çalışmaları derneğinin adı nedir?
Seçenekler
A
Anadolu Halkbilgisi Derneği
B
Türk Halkbilgisi Derneği
C
Türk Yurdu Dergisi
D
Anadolu Folklor Derneği
E
Türk Folklor Derneği
Açıklama:
Halkbilimi ve Halk Edebiyatı ilişkisini açıklayabileceksiniz.
Soru 13
Halk şiirinde temel kafiyeye verilen isime ne ad verilir?
Seçenekler
A
Ayak
B
Anonim
C
Cönk
D
Varyant
E
Kalıplaşma
Açıklama:
Halk Edebiyatının sınırlarını ve sınıflandırmasını tanımlayabileceksiniz.
Soru 14
Uzunlamasına açılan, halkın beğendiği şiir ve faydalı bilgileri yazdıkları, ince uzun defterlere ne ad verilir?
Seçenekler
A
Ayak
B
Tezkire
C
Cönk
D
Anonim
E
Müstear
Açıklama:
Halk Edebiyatının yazılı kaynaklarını tanıyabileceksiniz.
Soru 15
Eski Çin tarihlerinde Hunlar, Göktürkler, Uygurlar ve Kırgızlar başta olmak üzere Türk boyları ve kültürleri hakkında son derece önemli bilgiler yer alan eser aşağıdaki hangi seçenekte yer almaktadır?
Seçenekler
A
Bengütaş Yazıtlar
B
Eski Uygur Metinleri
C
Kutadgu Bilig
D
Çin Yıllıkları
E
Dede Korkut Kitabı
Açıklama:
Türk Halk Edebiyatının tarihçesini açıklayabileceksiniz.
Soru 16
Aşağıdakilerden hangisi Tekke ve Tasavvufi Halk Edebiyatı ürünlerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Devriye
B
Şathiye
C
Türkü
D
İlahi
E
Nefes
Açıklama:
Halk Edebiyatının sınırlarını ve sınıflandırmasını tanımlayabileceksiniz.
Soru 17
Aşağıda yer alan seçeneklerden hangisi sözlü kaynaklardan halk edebiyatı derleme yöntemleri arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Gözlem (müşâhede) Yöntemi
B
Görüşme (mülâkat) Yöntemi
C
Anket Yöntemi
D
Buldurmaca Listesi Yöntemi
E
Alan Araştırması Yöntemi
Açıklama:
Halk Edebiyatının sınırlarını ve sınıflandırmasını tanımlayabileceksiniz.
Soruda cevap olarak verilen şık yanlıştır.
Soruda cevap olarak verilen şık yanlıştır.
Soru 18
Türkiye’de folkloru tanıtan ilk yazı Ziya Gökalp tarafından kaleme alınmıştır. Bu yazının ve yayınlandığı derginin adı aşağıdakilerden hangisinde bir arada verilmiştir?
Seçenekler
A
Halk Medeniyeti-I / Türk Yurdu Dergisi1
B
Türk Halkbilimi-I / Halkbilim Dergisi
C
Halk medeniyeti I-Başlangıç / Halka Doğru Dergisi
D
Türk Medeniyeti ve Halkbilimi / Halkbilgisi ve Haberleri Dergisi
E
Anadolu Halkbilgisi / Halkbilgisi Dergisi
Açıklama:
Türk Halk Edebiyatının tarihçesini açıklayabileceksiniz.
Soru 19
Türk Halk Edebiyatı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Halk şiirinin icrasında diyaloglara yer verilmemiştir.
B
Nesir-nazım karışık destan ve halk hikâyesi gibi türler İslamiyet’ten önce ve sonra daima müzikle birlikte icra edilmiştir.
C
Bütün türlerinde eserler başlangıcından bu yana büyük ölçüde irticalen yaratılmış sözlü gelenek vasıtası ile yayılmıştır.
D
Hikmet, nutuk, devriye, nefes, şathiye, ilahi, ramazaniye Tekke ve Tasavvufi Halk Edebiyatının nazım türlerindendir.
E
Türk Halk Edebiyatı, kendi içinde Anonim Halk Edebiyatı, Tekke-Tasavvufi Halk Edebiyatı ve Âşık Tarzı Halk Edebiyatı olmak üzere üç kısma ayrılır.
Açıklama:
Halk Edebiyatının sözlü kaynaklarını ve derleme yöntemlerini tanımlayabilecek, uygulayabilecek bilgi ve beceriler kazanabileceksiniz.
Soru 20
Jacob ve Wilhelm Grimm adlı iki kardeşin 1812 yılında yayınladıkları ve halkbilimi araştırmalarının başlangıcı kabul edilen kitabın adı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Köy ve Çocuk Masalları
B
Sözlü Edebiyat Ürünleri
C
Halk Masalları
D
Ev ve Çocuk Masalları
E
Tekerlemeler ve Çocuk Masalları
Açıklama:
Halkbilimi ve Halk Edebiyatı ilişkisini açıklayabileceksiniz.
KİTABIMIZIN ÖNSÖZ KISMINDA YER ALDIĞI ÜZERE: Batı’da Halk Edebiyatı çalışmalarının başlangıç tarihi olarak Alman Grimm kardeşlerin “Ev ve Çocuk Masalları” adlı sözlü gelenekten derleyerek yayınladıkları masal kitabının basıldığı yıl olan 1812 tarihi kabul edilmektedir.
KİTABIMIZIN ÖNSÖZ KISMINDA YER ALDIĞI ÜZERE: Batı’da Halk Edebiyatı çalışmalarının başlangıç tarihi olarak Alman Grimm kardeşlerin “Ev ve Çocuk Masalları” adlı sözlü gelenekten derleyerek yayınladıkları masal kitabının basıldığı yıl olan 1812 tarihi kabul edilmektedir.
Soru 21
Araştırmacısının gözlemlenen folklor olayına “aktif” olarak katılmasına ne ad verilir?
Seçenekler
A
Mülakatlı gözlem
B
Anketli gözlem
C
Katılımlı gözlem
D
Buldurmalı gözlem
E
Katılımsız gözlem
Açıklama:
Halk Edebiyatının sınırlarını ve sınıflandırmasını tanımlayabileceksiniz.
Soru 22
Aşağıda yer alan seçeneklerin hangisi Halkbilimi anlamına gelen bir kelimedir?
Seçenekler
A
Masal
B
Folklor
C
Nazariye
D
Müstear
E
Obje
Açıklama:
Halk Edebiyatının sınırlarını ve sınıflandırmasını tanımlayabileceksiniz.
Soru 23
Aşağıdaki anonim ürünlerden hangisi düz yazıdır?
Seçenekler
A
Türkü
B
Mani
C
Ninni
D
Efsane
E
Ağıt
Açıklama:
Halk Edebiyatının sınırlarını ve sınıflandırmasını tanımlayabileceksiniz.
Soru 24
Eski şairlerin biyografilerinin ve eserlerinden örneklerinin verildiği kitaplara ne ad verilir?
Seçenekler
A
Varyant
B
Müstear
C
Cönk
D
Kalıplaşma
E
Tezkire
Açıklama:
Halk Edebiyatının sınırlarını ve sınıflandırmasını tanımlayabileceksiniz.
Soru 25
Edip Ahmet Yügnekî'nin yazdığı ahlak kitabı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Dîvânu Lugati't-Türk
B
Dede Korkut
C
Divan-ı Hikmet
D
Atabetü'l-Hakâyık
E
Kutadgu Bilig
Açıklama:
Halk Edebiyatının yazılı kaynaklarını tanıyabileceksiniz.
Soru 26
Aşağıdaki Halk Edebiyatı ürünlerinden hangisi anonim değildir?
Seçenekler
A
Efsane
B
Divani
C
Fıkra
D
Masal
E
Tekerleme
Açıklama:
Halkbilimi ve Halk Edebiyatı ilişkisini açıklayabileceksiniz.
Soru 27
Aşağıdakilerden hangisi Türkiye’de halkbilimi ile ilgili ilk çalışmaları yapan isimlerden biri değildir?
Seçenekler
A
Umay Günay
B
Fuat Köprülü
C
Ziya Gökalp
D
Ziya Paşa
E
Ziyaeddin Fındıkoğlu
Açıklama:
Türk Halk Edebiyatının tarihçesini açıklayabileceksiniz.
Soru 28
Aşağıdakilerden hangisi nazım-nesir karışık olarak yazılmıştır?
Seçenekler
A
Koşma
B
Güzelleme
C
Taşlama
D
Semaî
E
Halk hikâyesi
Açıklama:
Halk Edebiyatının sınırlarını ve sınıflandırmasını tanımlayabileceksiniz.
Soru 29
"Ev ve Çocuk Masalları" adlı masal kitabının yayınlayıcıları kimlerdir?
Seçenekler
A
Anti Aarne- WilliamThomsom
B
Jacob Grimm-Wilhelm Grimm
C
Wolfram Eberhard-Pertev Naili Boratav
D
William John Thoms-Ambrose Marton
E
Ignos Kunoş
Açıklama:
Halk Edebiyatının yazılı kaynaklarını tanıyabileceksiniz.
Soru 30
Aşağıdakilerden hangisi Halk Edebiyatının yazılı kaynaklarından biri değildir?
Seçenekler
A
Göktürk Kitabeleri
B
Kargışlar
C
Codex Cumanicus
D
Şâir-nameler
E
Menâkıb-nameler
Açıklama:
Halk Edebiyatının yazılı kaynaklarını tanıyabileceksiniz.
Soru 31
Aşağıdakilerden hangisi Türk halk edebiyatı ürünlerinin sahip olması gereken evrensel niteliklerden biri değildir?
Seçenekler
A
Üreticisinin belli olması
B
Sözlü olması
C
Geleneğe bağlı olması
D
Varyantlaşabilme özelliğine sahip olması
E
Anonimleşebilmesi
Açıklama:
Türk Halk Edebiyatının tarihçesini açıklayabileceksiniz.
Soru 32
Aşağıdakilerden hangisi görüşme yönteminde dikkat edilmesi gereken hususlardan biri değildir?
Seçenekler
A
Soruları önceden hazırlamak
B
Soruların doğrudan konuyla ilgili olması
C
Anketler düzenlemek
D
Soruların kaynak kişiye kağıttan okunması
E
Kısa ve resmî görüşmelerden kaçınmak.
Açıklama:
Halk Edebiyatının sözlü kaynaklarını ve derleme yöntemlerini tanımlayabilecek, uygulayabilecek bilgi ve beceriler kazanabileceksiniz.
Soru 33
Tekke ve Tasavvufi Halk Edebiyatı çalışmalarının temelini atarak bu yöndeki araştırma eğilimini belirlediği kabul edilen ilk eser ve yazarı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Melamilik - Abdülkadir Gölpınarlı
B
Yunus Emre - Burhan Toprak
C
Türk Edebiyatında İlk Mutasavvıflar - Fuat Köprülü
D
Altın Işık - Ziya Gökalp
E
100 Soruda Türk Halk Edebiyatı - Pertev Naili Boratav
Açıklama:
Türk Halk Edebiyatının tarihçesini açıklayabileceksiniz.
Soru 34
İnsanın doğayla olan mücadelesinde elde edilen bilgi, duygu ve tecrübeler insandan insana aktarılmasaydı kültürün bugünkü durumu hakkında ne söylenebilirdi?
Seçenekler
A
Zenginleşirdi.
B
Çeşitlenirdi.
C
Değişirdi.
D
Yaygınlaşırdı.
E
Oluşmazdı.
Açıklama:
Halk Edebiyatının sözlü kaynaklarını ve derleme yöntemlerini tanımlayabilecek, uygulayabilecek bilgi ve beceriler kazanabileceksiniz.
Soru 35
Kültürün oluşmasında sözlü iletişimin temel işlevi nedir?
Seçenekler
A
Biriktirmek
B
Dinletmek
C
Tutturmak
D
Sevdirmek
E
Aydınlatmak
Açıklama:
Halkbilimi ve Halk Edebiyatı ilişkisini açıklayabileceksiniz.
Soru 36
Halk Edebiyatı (Sözlü Edebiyat), birincil sözlü kültür döneminde hangi amaca yönelik olarak oluşturulmuştur?
Seçenekler
A
Özü saklama
B
Sözü saklama
C
Sözü aktarma
D
Özü koruma
E
Sözü dinletme
Açıklama:
Halkbilimi ve Halk Edebiyatı ilişkisini açıklayabileceksiniz.
Soru 37
Duygu, düşünce, bilgi ve tecrübelerin aktarılması sürecine ne ad verilir?
Seçenekler
A
Gelenek
B
Ritüel
C
Kültür
D
İletişim
E
Uygarlık
Açıklama:
Halkbilimi ve Halk Edebiyatı ilişkisini açıklayabileceksiniz.
Soru 38
Avrupa’da “Vahşi soylu tutkusu” olarak adlandırılan ve Amerikan yerlilerine duyulan ilginin nedeni, yerlilerin hangi özelliğidir?
Seçenekler
A
Savaşçı olmaları
B
Zengin olmaları
C
Kurnaz olmaları
D
Kültürlü olmaları
E
Dürüst olmaları
Açıklama:
Halkbilimi ve Halk Edebiyatı ilişkisini açıklayabileceksiniz.
Soru 39
Türkiye’de Halk Edebiyatı çalışmalarını başlatanlar hangi akıma mensuptur?
Seçenekler
A
İslâmcılık
B
Osmanlıcılık
C
Türkçülük
D
Batıcılık
E
Ümmetçilik
Açıklama:
Halkbilimi ve Halk Edebiyatı ilişkisini açıklayabileceksiniz.
Soru 40
Aşağıdakilerden hangisi Avrupalı aydınların “halk” olarak tanımladıkları köylülerin özelliklerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Kırsal kesimde yaşamaları
B
Okuma-yazma bilmemeleri
C
Sosyo-kültürel değişmeden az etkilenmeleri
D
Ekonomik olarak düşük seviyede olmaları
E
Güzel sanatlara önem vermeleri
Açıklama:
Halkbilimi ve Halk Edebiyatı ilişkisini açıklayabileceksiniz.
Soru 41
Nesnel, eleştiriye açık, sistemli, tutarlı, yöntemsel bilgiye ne ad verilir?
Seçenekler
A
Geleneksel bilgi
B
Göreneksel bilgi
C
Bilimsel bilgi
D
Sosyal bilgi
E
Kültürel bilgi
Açıklama:
Halkbilimi ve Halk Edebiyatı ilişkisini açıklayabileceksiniz.
Soru 42
Halkın sahip olduğu destan, masal, efsane, türkü, atasözü, bilmece vb. sözlü edebiyat türleri milletlerin nesini yansıtır?
Seçenekler
A
Geleneğini
B
Tavrını
C
Bugününü
D
Ruhunu
E
Geleceğini
Açıklama:
Halkbilimi ve Halk Edebiyatı ilişkisini açıklayabileceksiniz.
Soru 43
Herhangi bir kültürde bilimsel bilgiye dayalı olarak oluşan kültürel tabakaya ne ad verilir?
Seçenekler
A
Avam kültürü
B
Yüksek kültür
C
Geniş kültür
D
Engin kültür
E
Kurumsal kültür
Açıklama:
Halkbilimi ve Halk Edebiyatı ilişkisini açıklayabileceksiniz.
Soru 44
Aşağıdakilerden hangisi halkbilimi anlamına gelir?
Seçenekler
A
Folklor
B
Varyant
C
Anonim
D
Ayak
E
Cönk
Açıklama:
Halk Edebiyatının sınırlarını ve sınıflandırmasını tanımlayabileceksiniz.
Varyant: Edebiyatta masal, efsane, bilmece, oyun gibi halk edebiyatı ürünlerinin aslından az çok ayrılan değişik biçimine denir. Anonim: Yaratıcısı belli olmayan demektir. Ayak: Halk şiirinde temel kafiyeye verilen isimdir. Cönk: Uzunlamasına açılan, halkın beğendiği şiir ve faydalı bilgileri yazdıkları, ince uzun defterlere verilen isim. Folklor, Halkbilimi anlamına gelen bir kelimedir ve sorunun doğru cevabı A seçeneğidir
Varyant: Edebiyatta masal, efsane, bilmece, oyun gibi halk edebiyatı ürünlerinin aslından az çok ayrılan değişik biçimine denir. Anonim: Yaratıcısı belli olmayan demektir. Ayak: Halk şiirinde temel kafiyeye verilen isimdir. Cönk: Uzunlamasına açılan, halkın beğendiği şiir ve faydalı bilgileri yazdıkları, ince uzun defterlere verilen isim. Folklor, Halkbilimi anlamına gelen bir kelimedir ve sorunun doğru cevabı A seçeneğidir
Soru 45
Halkbilimi çalışmalarının başlangıç tarihi sayılan ve 1812 yılında yayımlanan “Ev ve Çocuk Masalları” adlı masal kitaplarının yazarı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
William John Thoms
B
Jacob ve Wilhelm Grimm
C
Ambrose Merton
D
Sedat Veyis
E
Ziya Gökalp
Açıklama:
Halkbilimi ve Halk Edebiyatı ilişkisini açıklayabileceksiniz.
Halkbilimi çalışmalarının başlangıç tarihi, yaygın olarak Almanya’da Jacob ve Wilhelm Grimm adlı iki kardeşin, “Ev ve Çocuk Masalları” adlı sözlü gelenekten derleyerek oluşturdukları masal kitaplarını yayınladıkları 1812 yılı kabul edilmektedir. Sorunun doğru cevabı B seçeneğidir.
Halkbilimi çalışmalarının başlangıç tarihi, yaygın olarak Almanya’da Jacob ve Wilhelm Grimm adlı iki kardeşin, “Ev ve Çocuk Masalları” adlı sözlü gelenekten derleyerek oluşturdukları masal kitaplarını yayınladıkları 1812 yılı kabul edilmektedir. Sorunun doğru cevabı B seçeneğidir.
Soru 46
Aşağıdakilerden hangisi “Varyant”ın tanımıdır?
Seçenekler
A
Uzunlamasına açılan, halkın beğendiği şiir ve faydalı bilgileri yazdıkları, ince uzun defterlere verilen isimdir.
B
Beğenilen şiir ve faydalı bilgilerin toplandığı defterlere verilen isimdir.
C
Edebiyatta masal, efsane, bilmece, oyun gibi halk edebiyatı ürünlerinin aslından az çok ayrılan değişik biçimidir.
D
Halk şiirinde temel kafiyeye verilen isimdir.
E
Eski şairlerin biyografilerinin ve eserlerinden örneklerinin verildiği kitaplar.
Açıklama:
Halkbilimi ve Halk Edebiyatı ilişkisini açıklayabileceksiniz.
Edebiyatta masal, efsane, bilmece, oyun gibi halk edebiyatı ürünlerinin aslından az çok ayrılan değişik biçimidir.
Edebiyatta masal, efsane, bilmece, oyun gibi halk edebiyatı ürünlerinin aslından az çok ayrılan değişik biçimidir.
Soru 47
Türkiye’de folkloru tanıtan “Halk Medeniyeti I- Başlangıç” adlı ilk yazı kime aittir?
Seçenekler
A
Mehmed Fuad Köprülü
B
Rıza Tevfik Bölükbaşı
C
Pertev Naili Boratav
D
Ziya Gökalp
E
Dr. Rıza Nur
Açıklama:
Halkbilimi ve Halk Edebiyatı ilişkisini açıklayabileceksiniz.
Ziya Gökalp’ın Halka Doğru dergisinin 23 Temmuz 1913 tarihli sayısında yayınlanan “Halk Medeniyeti I- Başlangıç” adlı yazısı, Türkiye’de folkloru tanıtan ilk yazıdır. Doğru seçenek D’dir.
Ziya Gökalp’ın Halka Doğru dergisinin 23 Temmuz 1913 tarihli sayısında yayınlanan “Halk Medeniyeti I- Başlangıç” adlı yazısı, Türkiye’de folkloru tanıtan ilk yazıdır. Doğru seçenek D’dir.
Soru 48
Aşağıdakilerden hangisi “Anonim Halk Edebiyatı” ürünlerinden biridir?
Seçenekler
A
Şathiye
B
Nefes
C
Nutuk
D
Devriye
E
Destan
Açıklama:
Halk Edebiyatının sınırlarını ve sınıflandırmasını tanımlayabileceksiniz.
Sorunun doğru cevabı E seçeneği olan destandır. Diğer seçeneklerde verilenler “Tekke ve Tasavvufî Halk Edebiyatı” ürünlerindendir.
Sorunun doğru cevabı E seçeneği olan destandır. Diğer seçeneklerde verilenler “Tekke ve Tasavvufî Halk Edebiyatı” ürünlerindendir.
Soru 49
Aşağıdakilerden hangisi “Tekke ve Tasavvufî Halk Edebiyatı” ürünlerinden biridir?
Seçenekler
A
Hikmet
B
Koşuk
C
Mâni
D
Ağıt
E
Ninni
Açıklama:
Halk Edebiyatının sınırlarını ve sınıflandırmasını tanımlayabileceksiniz.
Sorunun doğru cevabı A seçeneği olan Hikmet’tir. Diğer seçeneklerde verilenler “Anonim Halk Edebiyatı” ürünlerindendir.
Sorunun doğru cevabı A seçeneği olan Hikmet’tir. Diğer seçeneklerde verilenler “Anonim Halk Edebiyatı” ürünlerindendir.
Soru 50
Aşağıdakilerden hangisi “Âşık Tarzı Halk Edebiyatı:” ürünlerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Koşma
B
İlâhî
C
Varsağı
D
Semaî
E
Divanî
Açıklama:
Halk Edebiyatının sınırlarını ve sınıflandırmasını tanımlayabileceksiniz.
B seçeneği olan “İlâhî”, “Tekke ve Tasavvufî Halk Edebiyatı” ürünlerinden biridir ve sorunun doğru cevabıdır.
B seçeneği olan “İlâhî”, “Tekke ve Tasavvufî Halk Edebiyatı” ürünlerinden biridir ve sorunun doğru cevabıdır.
Soru 51
Eski şairlerin biyografilerinin ve eserlerinden örneklerinin verildiği kitaplara verilen isim aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Şehr-engiz
B
Mesnevî
C
Tezkire
D
Sur-nâme
E
Mecmua
Açıklama:
Türk Halk Edebiyatının tarihçesini açıklayabileceksiniz.
Şehr-engiz: Bir şehrin güzellerinden bahseden manzum eserlere verilen isimdir. Mesnevî: Her beyti kendi içinde kafiyeli olan, uzun nazım biçimleri ile yazılan eserlere denir. Sur-nâme: Düğünler hakkında bilgi verilen eserler. Mecmua: Beğenilen şiir ve faydalı bilgilerin toplandığı defterlere verilen isim. Sorunun doğru cevabı C seçeneği yani Tezkiredir.
Şehr-engiz: Bir şehrin güzellerinden bahseden manzum eserlere verilen isimdir. Mesnevî: Her beyti kendi içinde kafiyeli olan, uzun nazım biçimleri ile yazılan eserlere denir. Sur-nâme: Düğünler hakkında bilgi verilen eserler. Mecmua: Beğenilen şiir ve faydalı bilgilerin toplandığı defterlere verilen isim. Sorunun doğru cevabı C seçeneği yani Tezkiredir.
Soru 52
Göktürk alfabesi ile çoğunluğu taşlar üzerine yazılmış, yoğun olarak Moğolistan, Tıva, Hakasya, Altay, Kırgızistan, Kazakistan sınırları içinde yer alan eserler aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kutadgu Bilig
B
Atabetü’l-Hakâyık
C
Çin Yıllıkları
D
Bengütaş Yazıtları
E
Dîvânu Lügâti’t-Türk
Açıklama:
Halk Edebiyatının yazılı kaynaklarını tanıyabileceksiniz.
Kutadgu Bilig: Yusuf Has Hacib’in 1069-1070’ te tamamlayarak Tabgac Buğ-ra Han’a sunduğu, devlet yönetimini anlatan Türk kültürüyle ilgili son derece zengin bilgiler veren manzum didaktik bir eserdir. Atabetü’l-Hakâyık: Edip Ahmet Yügnekî tarafından XII. yüzyılın ilk yarısında kaleme alınan manzum ahlak kitabıdır. Çin Yıllıkları: Eski Çin tarihlerinde Hunlar, Göktürkler, Uygurlar ve Kırgızlar başta olmak üzere Türk boyları ve kültürleri hakkında son derece önemli bilgiler yer alır. Dîvânu Lügâti’t-Türk: Kaşgarlı Mahmud’un Araplara Türkçe öğretmek ve Türkçenin Arapçadan daha zengin bir dil olduğunu göstermek amacıyla 1072-1074 arasında hazırladığı ve Türk kültür tarihinin en önemli kaynağı olan ansiklopedik bir sözlüktür. Sorunun doğru cevabı D seçeneğidir.
Kutadgu Bilig: Yusuf Has Hacib’in 1069-1070’ te tamamlayarak Tabgac Buğ-ra Han’a sunduğu, devlet yönetimini anlatan Türk kültürüyle ilgili son derece zengin bilgiler veren manzum didaktik bir eserdir. Atabetü’l-Hakâyık: Edip Ahmet Yügnekî tarafından XII. yüzyılın ilk yarısında kaleme alınan manzum ahlak kitabıdır. Çin Yıllıkları: Eski Çin tarihlerinde Hunlar, Göktürkler, Uygurlar ve Kırgızlar başta olmak üzere Türk boyları ve kültürleri hakkında son derece önemli bilgiler yer alır. Dîvânu Lügâti’t-Türk: Kaşgarlı Mahmud’un Araplara Türkçe öğretmek ve Türkçenin Arapçadan daha zengin bir dil olduğunu göstermek amacıyla 1072-1074 arasında hazırladığı ve Türk kültür tarihinin en önemli kaynağı olan ansiklopedik bir sözlüktür. Sorunun doğru cevabı D seçeneğidir.
Soru 53
Alan araştırmacısının, bir sözlü edebiyat icra olayına dıştan veya içten bakması, gördüğü durumu olduğu gibi tarif etmek suretiyle kağıda geçirmesi/yazması esasına dayanan bilgi toplama yöntemi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Alan Araştırması
B
Görüşme Yöntemi
C
Anket Yöntemi
D
Buldurmaca Listesi Yöntemi
E
Gözlem Yöntemi
Açıklama:
Halk Edebiyatının sınırlarını ve sınıflandırmasını tanımlayabileceksiniz.
Seçilen konuya ilişkin özgün ve güvenilir bilgi elde etmek için araştırmacının araştırma yapacağı bireyin, grubun, ya da topluluğun yaşadığı yere giderek yaptığı çalışmaya “alan araştırması” denir. Görüşme yöntemi, araştırmacının, araştırma yerinde kaynak kişilere araştırdığı konularda daha önce hazırladığı soruları görüşme yolu ile sorarak bilgi edinmesi yöntemidir. Anket yöntemi, araştırma konusuyla ilgili, konusuyla ilgili sorular kâğıtlara çoğaltılarak posta yoluyla veya bölgede yaşayanlara elden teslim edilerek ya da muhtar veya öğretmelere ulaştırılarak, bunlardan hazırlanan anketleri uygulamaları ve cevapları geri göndermeleri ile ilgilidir. Buldurmaca Listesi Yöntemi, ankete çok benzeyen ve bazı derleyiciler tarafından daha çok kaynak kişi bulmada kullanılan yöntemdir. Sorunun doğru cevabı E seçeneği yani gözlem yöntemidir.
Seçilen konuya ilişkin özgün ve güvenilir bilgi elde etmek için araştırmacının araştırma yapacağı bireyin, grubun, ya da topluluğun yaşadığı yere giderek yaptığı çalışmaya “alan araştırması” denir. Görüşme yöntemi, araştırmacının, araştırma yerinde kaynak kişilere araştırdığı konularda daha önce hazırladığı soruları görüşme yolu ile sorarak bilgi edinmesi yöntemidir. Anket yöntemi, araştırma konusuyla ilgili, konusuyla ilgili sorular kâğıtlara çoğaltılarak posta yoluyla veya bölgede yaşayanlara elden teslim edilerek ya da muhtar veya öğretmelere ulaştırılarak, bunlardan hazırlanan anketleri uygulamaları ve cevapları geri göndermeleri ile ilgilidir. Buldurmaca Listesi Yöntemi, ankete çok benzeyen ve bazı derleyiciler tarafından daha çok kaynak kişi bulmada kullanılan yöntemdir. Sorunun doğru cevabı E seçeneği yani gözlem yöntemidir.
Soru 54
Halkbilim çalışmalarını kim başlatmıştır?
Seçenekler
A
Grimm Kardeşler
B
Andersen Kardeşler
C
Max Lüthi
D
H. Friedrich von Diez
E
Ettori Rosi
Açıklama:
Halkbilimi ve Halk Edebiyatı ilişkisini açıklayabileceksiniz.
Halkbilimi çalışmalarının başlangıç tarihi, yaygın olarak Almanya’da Jacob ve Wilhelm Grimm adlı iki kardeşin,“Ev ve Çocuk Masalları” adlı sözlü gelenekten derleyerek oluşturdukları masal kitaplarını yayınladıkları 1812 yılı kabul edilmektedir.
Halkbilimi çalışmalarının başlangıç tarihi, yaygın olarak Almanya’da Jacob ve Wilhelm Grimm adlı iki kardeşin,“Ev ve Çocuk Masalları” adlı sözlü gelenekten derleyerek oluşturdukları masal kitaplarını yayınladıkları 1812 yılı kabul edilmektedir.
Soru 55
Edebiyatta masal, efsane, bilmece, oyun gibi halk edebiyatı ürünlerinin aslından az çok ayrılan değişik biçimine ne ad verilir?
Seçenekler
A
Kompasit
B
Teatral
C
Varyant
D
Formel
E
Halkbilimi
Açıklama:
Halkbilimi ve Halk Edebiyatı ilişkisini açıklayabileceksiniz.
Edebiyatta masal, efsane, bilmece, oyun gibi halk edebiyatı ürünlerinin aslından az çok ayrılan değişik biçimine varyant adı verilir.
Edebiyatta masal, efsane, bilmece, oyun gibi halk edebiyatı ürünlerinin aslından az çok ayrılan değişik biçimine varyant adı verilir.
Soru 56
Halk şiirinde temel kafiyeye ne ad verilir?
Seçenekler
A
Küg
B
Şlak
C
Devran
D
Ayak
E
Devriye
Açıklama:
Halk Edebiyatının sınırlarını ve sınıflandırmasını tanımlayabileceksiniz.
Ana Kafiye (Ayak): Bir halk şiirinin bütün dörtlüklerinde belli bir plan dahilinde tekrarlanan kafiyelere, “ana kafiye” (ayak) adı verilir.
Ana Kafiye (Ayak): Bir halk şiirinin bütün dörtlüklerinde belli bir plan dahilinde tekrarlanan kafiyelere, “ana kafiye” (ayak) adı verilir.
Soru 57
Halkın beğendiği şiir ve faydalı bilgileri yazdıkları, uzunlamasına açılan ince uzun defterlere ne ad verilir?
Seçenekler
A
Mecmua
B
Küg
C
Devriye
D
Name
E
Cönk
Açıklama:
Halk Edebiyatının sınırlarını ve sınıflandırmasını tanımlayabileceksiniz.
Halkın beğendiği şiir ve faydalı bilgileri yazdıkları, uzunlamasına açılan ince uzun defterlere cönk adı verilir.
Halkın beğendiği şiir ve faydalı bilgileri yazdıkları, uzunlamasına açılan ince uzun defterlere cönk adı verilir.
Soru 58
Beğenilen şiir ve faydalı bilgilerin toplandığı defterlere ne ad verilir?
Seçenekler
A
Mecmua
B
Cönk
C
Dergi
D
Devriye
E
Şatiye
Açıklama:
Halk Edebiyatının sınırlarını ve sınıflandırmasını tanımlayabileceksiniz.
Beğenilen şiir ve faydalı bilgilerin toplandığı defterlere mecmua adı verilir.
Beğenilen şiir ve faydalı bilgilerin toplandığı defterlere mecmua adı verilir.
Soru 59
Eski şairlerin biyografilerinin ve eserlerinden örneklerin verildiği kitaplara ne ad verilir?
Seçenekler
A
Çönk
B
Tezkire
C
Mecmua
D
Davraz
E
Devriye
Açıklama:
Türk Halk Edebiyatının tarihçesini açıklayabileceksiniz.
Tezkire: Eski şairlerin biyografilerinin ve eserlerinden örneklerin verildiği kitaplara verilen ad.
Tezkire: Eski şairlerin biyografilerinin ve eserlerinden örneklerin verildiği kitaplara verilen ad.
Soru 60
1919 yılında yayınlanan "Türk Edebiyatında İlk Mutasavvıflar" başlıklı çalışma kime aittir?
Seçenekler
A
Bahaeddin Öğel
B
Fuat Köprülü
C
Ziya Gökalp
D
Namık Kemal
E
Ziya Paşa
Açıklama:
Türk Halk Edebiyatının tarihçesini açıklayabileceksiniz.
Köprülü'nün, Tekke ve Tasavvufî Halk Edebiyatı çalışmalarının temelini atıp bu yöndeki araştırma eğilimini belirleyip şekillendirdiği eseri, 1919 yılında Türk Edebiyatında İlk Mutasavvıflar adıyla yayınlanan çalışmasıdır.
Köprülü'nün, Tekke ve Tasavvufî Halk Edebiyatı çalışmalarının temelini atıp bu yöndeki araştırma eğilimini belirleyip şekillendirdiği eseri, 1919 yılında Türk Edebiyatında İlk Mutasavvıflar adıyla yayınlanan çalışmasıdır.
Soru 61
Her beyti kendi içinde kafiyeli olan ve uzun nazım biçimleri ile yazılan eserlere ne denir?
Seçenekler
A
Cönk
B
Mecmua
C
Divan
D
Destan
E
Mesnevî
Açıklama:
Halk Edebiyatının yazılı kaynaklarını tanıyabileceksiniz.
Mesnevî: Her beyti kendi içinde kafiyeli olan, uzun nazım biçimleri ile yazılan eserler.
Mesnevî: Her beyti kendi içinde kafiyeli olan, uzun nazım biçimleri ile yazılan eserler.
Soru 62
Düğünler hakkında bilgi verilen yazılı eserlere ne ad verilir?
Seçenekler
A
Şehr
B
Kojan
C
Şehr-engiz
D
Sur-nâme
E
Name
Açıklama:
Halk Edebiyatının yazılı kaynaklarını tanıyabileceksiniz.
Sur-nâme: Düğünler hakkında bilgi verilen eserler.
Sur-nâme: Düğünler hakkında bilgi verilen eserler.
Soru 63
“Halkbilimi, sosyo-kültürel ekolojisi içinde insanı ve bütüncül bir bakış açısıyla insanın kültürel çevresini anlamağa çalışır.”
Aşağıdakilerden hangisi, bu amacın disipline kattığı özelliklerden bir olarak yorumlanamaz?
Aşağıdakilerden hangisi, bu amacın disipline kattığı özelliklerden bir olarak yorumlanamaz?
Seçenekler
A
Doğa bilimleri alanından bir bilim dalı olma
B
Disiplinler arası bir bilim dalı olma
C
Kültürler arası çalışma sistematiği
D
Yerel kültürden ulusal kültüre kaynak oluşturma
E
Ulusal kültürden insanlığın ortak kültürüne kaynak oluşturma
Açıklama:
Halkbilimi ve Halk Edebiyatı ilişkisini açıklayabileceksiniz.
İnsan ekolojisi ile halkbiliminde uyarlanama sonucunda oluşmuş kültürel ve toplumsal sistemi kastedilmektedir. Halkbilimi öncelikle bir insan bilimdir. Ama diğer sosyal bilimlerle de etkileşim halindedir. Fiziki çevre, kültürel olarak nasıl dönüştürüldüğüyle halkbiliminin konusuna girer.
İnsan ekolojisi ile halkbiliminde uyarlanama sonucunda oluşmuş kültürel ve toplumsal sistemi kastedilmektedir. Halkbilimi öncelikle bir insan bilimdir. Ama diğer sosyal bilimlerle de etkileşim halindedir. Fiziki çevre, kültürel olarak nasıl dönüştürüldüğüyle halkbiliminin konusuna girer.
Soru 64
“Türkiye’de Halkbilimi konusunda sistemli ve yaygın çalışmalara Türkiye Büyük Millet Meclisi Hükûmetleri döneminde başlanmış ve Cumhuriyet döneminde daha somut gelişmeler kaydedilmiştir.”
Bilim dalının tarihi gelişimindeki bu ayrıntı, nasıl değerlendirilebilir?
Bilim dalının tarihi gelişimindeki bu ayrıntı, nasıl değerlendirilebilir?
Seçenekler
A
Halk kültürünün modern Türk kültürüne kaynak oluşturduğu
B
İlk Türk halkbilimi çalışmalarının başladığı tarih
C
Halkbilimi çalışmalarında etkin rol oynayan kurumlar
D
İlk halkbilimi çalışma konularının soyut bir içeriğe sahip olduğu
E
Halk kültürünün politikacılar tarafından araştırılıp tartışıldığı
Açıklama:
Halk Edebiyatının sınırlarını ve sınıflandırmasını tanımlayabileceksiniz.
Ziya Gökalp, milliyetçilik hareketinin etkin olduğu bir dönemde, birçok Avrupalı aydın gibi, halk kültürü çalışmalarının kurulmuş ya da kurulacak olan modern devletlerin milli kültür inşasında kaynak oluşturma gücünü görmüş, böylesi araştırmaları hem teşvik etmiş, hem de yürütmüştür.
Ziya Gökalp, milliyetçilik hareketinin etkin olduğu bir dönemde, birçok Avrupalı aydın gibi, halk kültürü çalışmalarının kurulmuş ya da kurulacak olan modern devletlerin milli kültür inşasında kaynak oluşturma gücünü görmüş, böylesi araştırmaları hem teşvik etmiş, hem de yürütmüştür.
Soru 65
Aşağıdaki Âşık, Tekke ve Anonim edebiyat türlerinin ortak özelliklerinden hangisi, bu türlerin aynı kültür grubunun süreklilik halindeki bir geleneği oluşunu daha güçlü ifade etmektedir?
Seçenekler
A
Devrin ve çevrenin yaygın Türkçesini kullanmaları
B
Bir müzik aletiyle icra edilmeleri
C
Halkbilimsel unsurların evrensel ortak özelliklerini taşımaları
D
Diyaloglu anlatıma sahip olmaları
E
Doğaçlamanın yaratımda etkin olması
Açıklama:
Halk Edebiyatının sınırlarını ve sınıflandırmasını tanımlayabileceksiniz.
Bu üç edebiyat geleneğinde kullanılan müzik aletleri çeşitli olup, icracıların yetenek, bağlı oldukları çevre ve yaşadıkları döneme göre değişmektedir. Yani kültürel kopukluklar söz konusudur. Diyaloglu anlatım divan edebiyatında da karşımıza çıkmakta olup farklı kültürlerde de görülebilen bir anlatım tarzıdır. Doğaçlama kadar evrensel halkbilim unsurlarının ortak özelliklerini göstermek, söz konusu edebiyat geleneklerinin halk edebiyatının konusu olduğunun bir kanıtıdır. Dil; güncel, yerel, halk diline sahip olmaları aynı kültür grubunun süreklilik gösteren bir geleneği olmaları açısından daha belirleyicidir.
Bu üç edebiyat geleneğinde kullanılan müzik aletleri çeşitli olup, icracıların yetenek, bağlı oldukları çevre ve yaşadıkları döneme göre değişmektedir. Yani kültürel kopukluklar söz konusudur. Diyaloglu anlatım divan edebiyatında da karşımıza çıkmakta olup farklı kültürlerde de görülebilen bir anlatım tarzıdır. Doğaçlama kadar evrensel halkbilim unsurlarının ortak özelliklerini göstermek, söz konusu edebiyat geleneklerinin halk edebiyatının konusu olduğunun bir kanıtıdır. Dil; güncel, yerel, halk diline sahip olmaları aynı kültür grubunun süreklilik gösteren bir geleneği olmaları açısından daha belirleyicidir.
Soru 66
Halk edebiyatının, bir edebiyat türü olarak sınıflamada yer alması hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
Seçenekler
A
Tanzimat ve Cumhuriyetten sonra modern edebiyat biliminin gelişmesi beklenmiştir.
B
Klasik edebiyat kuralları içinde her zaman bu tanımlama bulunuyordu.
C
İslamiyet’ten sonra gelişen edebiyat türlerini belirlemek üzere türlerle birlikte icat edilmiştir.
D
Türk kültüründe karşılığı olmayan terim Batı dillerinden doğrudan çevrilmiştir.
E
Orta Asya kaynaklı anonim edebiyat ürünlerini ifade etmek üzere edebiyat bilim dalına dahil edilmiştir.
Açıklama:
Türk Halk Edebiyatının tarihçesini açıklayabileceksiniz.
Halk edebiyatı terimi batı dillerinde doğrudan bir çeviri olsa da bu türe ait örnekler tarihin her döneminde mevcuttu. Ancak bu adlandırış akademik bir sınıflama sonucunda olup modern bilim dallarının ve tabi ki modern edebiyat bilim dalının gelişmesi, çalışma konu kapsam ve yönteminin belirlenmesiyle doğrudan ilişkilidir.
Halk edebiyatı terimi batı dillerinde doğrudan bir çeviri olsa da bu türe ait örnekler tarihin her döneminde mevcuttu. Ancak bu adlandırış akademik bir sınıflama sonucunda olup modern bilim dallarının ve tabi ki modern edebiyat bilim dalının gelişmesi, çalışma konu kapsam ve yönteminin belirlenmesiyle doğrudan ilişkilidir.
Soru 67
Aşağıdakilerden hangisi, Mehmet Fuat Köprülü’nün Âşık Tarzının Menşei ve Tekâmülü adlı eserinin hak edebiyatı açısından önemini ifade etmez?
Seçenekler
A
Tezkirecilik dışında başak bir yöntemle bir edebiyat tarihi araştırması yapması.
B
Halk edebiyatında alanında kaleme aldığı ilk kitap olması
C
Tanzimat ve Divan edebiyatçıları tarafından küçümsenmiş bu alandaki sınırlı kaynakçaya katkıda bulunması.
D
Âşık edebiyatının kökeni hakkında ilk saptamalarda bulunması.
E
Aşık edebiyatında izlenecek yol ve yöntemler hakkında bilgi vermesi.
Açıklama:
Halk Edebiyatının sınırlarını ve sınıflandırmasını tanımlayabileceksiniz.
Tezkireciliğin yaygın bir edebiyat yöntemi olması, Köprülü’nün temel eleştirilerinden biri olsa da bu eleştiri Türk edebiyatı geneline yönelik olup bu nedenle Türkoloji için yöntem önerilerinde bulunmuştur. Adı geçen kitap bu yöntem önerilerine göre hazırlanmış olsa da bu genel edebiyat alanıyla ilgili bir bilgidir.
Tezkireciliğin yaygın bir edebiyat yöntemi olması, Köprülü’nün temel eleştirilerinden biri olsa da bu eleştiri Türk edebiyatı geneline yönelik olup bu nedenle Türkoloji için yöntem önerilerinde bulunmuştur. Adı geçen kitap bu yöntem önerilerine göre hazırlanmış olsa da bu genel edebiyat alanıyla ilgili bir bilgidir.
Soru 68
Aşağıdakilerden hangisi, Köprülü’nün yayınlarının ardından, Âşık ve Tekke edebiyat araştırmalarının neredeyse günümüze dek geldiği durumu daha iyi ifade etmektedir?
Seçenekler
A
Köprülü’nün ileri sürdüğü görüşleri derinleştirmekle yetinmişlerdir.
B
Özellikle Tekke edebiyatındaki yeni yöntem uygulamalarıyla Köprülü’nün eserleri eskimiştir.
C
Köprülü’nün eserleri, öğrencileri tarafından geliştirilip güncellenerek yeniden basılmıştır.
D
Bu alanlar çok çalışılmamakta olup uzmanı hala sınırlı sayıdadır.
E
Özellikle Aşık edebiyatı araştırmacıları hem sayıca hem de özgün yöntem ve incelemelerle bu alanı Köprülü’nin oldukça ilerisine taşımışlardır.
Açıklama:
Türk Halk Edebiyatının tarihçesini açıklayabileceksiniz.
Aşık edebiyatından 2000’li yıllarla dek yapılan çalışmalar Köprülü’nin çalışma tarzının bir uzantısı olup onun çalışmalarına ekleme, genişletme olarak görülebilir. Benzer durum Tekke edebiyatı için de geçerlidir. Neredeyse hiçbir çalışma Köprülü’nün eserlerinin basıldığı dönemde yarattığı etkiyi yaratamamıştır.
Aşık edebiyatından 2000’li yıllarla dek yapılan çalışmalar Köprülü’nin çalışma tarzının bir uzantısı olup onun çalışmalarına ekleme, genişletme olarak görülebilir. Benzer durum Tekke edebiyatı için de geçerlidir. Neredeyse hiçbir çalışma Köprülü’nün eserlerinin basıldığı dönemde yarattığı etkiyi yaratamamıştır.
Soru 69
Eski Uygur Metinleri, Atabetü’l-Hakâyık, Codex Cumanicus, Dede Korkut Kitabı. Adı geçen eserlerin, halk edebiyatı açısından önemi nedir?
Seçenekler
A
Türk Halk Edebiyatıyla ilgili doğrudan veya dolaylı olarak bilgiler içeren yazılı kaynaklar olmaları.
B
Ağırlıklı olarak Ortaçağda kaleme alınmış ama daha eski dönemlerde oluşturulmuş destan metinleri olmaları.
C
Orta Asya Türk boyları hakkında yabancılar tarafından kaleme alınmış eserler olmaları.
D
İslamiyet öncesi döneme ait edebi eserleri içermeleri.
E
Türk halk edebiyatının, sözlü kültürde hala devam etmekte olan türlere ait metinlerin ilk varyantlarını içermeleri.
Açıklama:
Türk Halk Edebiyatının tarihçesini açıklayabileceksiniz.
Bu eserlerin bazıları İslamiyet öncesi, bazıları ise sonrasında, yabancılar ya da Türkler tarafından çeviri, derleme ya da özgün eser olarak yazıya geçirilmiş olup destan, gramer ve dil araştırması, ahlak gibi farklı konularda kitaplardır. Bu kitaplarda geçen metin ve edebi türlerin hepsinin günümüz sözlü kültüründe sürdüğü iddia edilemez. Ama bu eserlerin hepsi halk edebiyatı hakkında veriler içermektedir.
Bu eserlerin bazıları İslamiyet öncesi, bazıları ise sonrasında, yabancılar ya da Türkler tarafından çeviri, derleme ya da özgün eser olarak yazıya geçirilmiş olup destan, gramer ve dil araştırması, ahlak gibi farklı konularda kitaplardır. Bu kitaplarda geçen metin ve edebi türlerin hepsinin günümüz sözlü kültüründe sürdüğü iddia edilemez. Ama bu eserlerin hepsi halk edebiyatı hakkında veriler içermektedir.
Soru 70
“Yazılı ve basılı kaynakları kullanmak isteyen bir araştırıcı, önce ……………………….. müracaat etmek zorundadır. Araştırdığı konuyla ilgili yazılı kaynakları bularak araştırmasının …………………. çerçevesini genişletmelidir.”
Metindeki boşluklara konabilecek ifadeler, aşağıdakilerden hangisinde birlikte ve doğru olarak verilmiştir?
Metindeki boşluklara konabilecek ifadeler, aşağıdakilerden hangisinde birlikte ve doğru olarak verilmiştir?
Seçenekler
A
bibliyografyalara - bibliyografik
B
tezkirelere - kuramsal
C
kütüphanelere - kavramsal
D
arşivlere - konu
E
derlemelere - metodolojik
Açıklama:
Halk Edebiyatının yazılı kaynaklarını tanıyabileceksiniz.
Yazılı ve basılı kaynaklar, ulusal, uluslararası, genel ve özel gibi farklı niteliklere sahip bibliyografilerde bir araya getirilmektedir. Bu tematik künye listeleri, bir araştırmacıya çalışmasının hemen başında incelediği konuyu daha ayrıntılı öğrenme ve anlama, hiç sorulmamış ya da hiç araştırılmamış konuları saptama gibi olanaklar sağlar.
Yazılı ve basılı kaynaklar, ulusal, uluslararası, genel ve özel gibi farklı niteliklere sahip bibliyografilerde bir araya getirilmektedir. Bu tematik künye listeleri, bir araştırmacıya çalışmasının hemen başında incelediği konuyu daha ayrıntılı öğrenme ve anlama, hiç sorulmamış ya da hiç araştırılmamış konuları saptama gibi olanaklar sağlar.
Soru 71
- (I) Araştırma planında, araştırmanın süresi, (II) araştırma bölgesi, (III) araştırmayı yapacaklar, (IV) kullanılacak teknikler, araştırma için gerekli araç ve gereçlerle bunların nasıl temin edileceği belirtilir. (V) Bundan sonra, araştırma yapılacak yerin tarihi, coğrafi durumu, kültür yapısıyla ilgili genel bilgiler edinilir. (VI) Araştırma alanının bir haritası temin edilmeli ve (VII) söz konusu alanın Halkbilimiyle ilgili yapılmış yayınları, araştırmaya çıkılmadan önce okunmuş olmalıdır.
Metnin numaralandırılmış parçalarından hangisi ya da hangileri, alan çalışmasına gitmeden önce tamamlanmış olmalıdır?
Metnin numaralandırılmış parçalarından hangisi ya da hangileri, alan çalışmasına gitmeden önce tamamlanmış olmalıdır?
Seçenekler
A
II, V, VII
B
I, III, VI, VII
C
I, II, III, IV
D
II, III, IV, VII
E
I, II, III, IV, V, VI, VII
Açıklama:
Halk Edebiyatının sözlü kaynaklarını ve derleme yöntemlerini tanımlayabilecek, uygulayabilecek bilgi ve beceriler kazanabileceksiniz.
Çalışma süresi sahadaki etkileşim, maddi kaynaklar, iklim gibi gerekçelerle uzatılabileceği gibi kısaltılabilir de. Yani oraya gitmeden genelde net olarak belirlenemez. Aynı şekilde karşılaşılan yapı araştırmacı sayısı ve tekniklerde de belirleyici olmaktadır. Ama nerede araştırma yapılacağı, nasıl bir toplumsal ve kültürel bir ortama dahil olunacağı, araştırma yapılacak konu üzerindeki hakimiyet, sahaya katılmadan önce kesinleştirilmiş olmalıdır.
Çalışma süresi sahadaki etkileşim, maddi kaynaklar, iklim gibi gerekçelerle uzatılabileceği gibi kısaltılabilir de. Yani oraya gitmeden genelde net olarak belirlenemez. Aynı şekilde karşılaşılan yapı araştırmacı sayısı ve tekniklerde de belirleyici olmaktadır. Ama nerede araştırma yapılacağı, nasıl bir toplumsal ve kültürel bir ortama dahil olunacağı, araştırma yapılacak konu üzerindeki hakimiyet, sahaya katılmadan önce kesinleştirilmiş olmalıdır.
Soru 72
Bir toplumsal gruba ilişkin maddi ve manevi alanlardaki kültürel ürünleri ve onların canlı, adeta bir tiyatro gibi dışavurum şeklinde icra olunan gösterimleri aşağıdakilerden hangisinin konusudur?
Seçenekler
A
Halkbilimi
B
Halk edebiyatı
C
Halk kültürü
D
Halk oyunları
E
Halk inançları
Açıklama:
Halkbilimi ve Halk Edebiyatı ilişkisini açıklayabileceksiniz.
"... bir toplumsal gruba ilişkin maddi ve manevi alanlardaki kültürel ürünleri ve onların canlı, adeta bir tiyatro gibi (teatral) dışavurum şeklinde icra olunan gösterimleri Halkbilimin konusudur."
"... bir toplumsal gruba ilişkin maddi ve manevi alanlardaki kültürel ürünleri ve onların canlı, adeta bir tiyatro gibi (teatral) dışavurum şeklinde icra olunan gösterimleri Halkbilimin konusudur."
Soru 73
Aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Halkbilimi çalışmalarının başlangıcı, yaygın olarak Almanya'da Jacop ve Wilhelm kardeşlerin sözlü gelenekten derleyerek oluşturdukları masal kitaplarını yayınlaması olarak kabul edilir.
B
Folklor kelimesi birleşik bir terim olarak "halkbilimi" anlamına gelmektedir.
C
Halk edebiyatının biri geçmişe diğeri geleceğe yönelik iki yönlü çalışma biçimi vardır.
D
Halkbilimi, yirminci yüzyılın başlarında ortaya çıkan bağımsız bilimsel bir disiplinin adıdır.
E
Halkbilim, sosyal ve beşeri bilimlerin adeta kesiştiği veya en azından bir yönleriyle birleştiği bir kavşak konumundadır.
Açıklama:
Halkbilimi ve Halk Edebiyatı ilişkisini açıklayabileceksiniz.
Halkbilimi, on dokuzuncu yüzyılın başlarında ortaya çıkan bağımsız bilimsel bir disiplinin adıdır.
Halkbilimi, on dokuzuncu yüzyılın başlarında ortaya çıkan bağımsız bilimsel bir disiplinin adıdır.
Soru 74
"Halk Medeniyeti I - Başlangıç" adlı yazısı ile Türkiye'de folkloru tanıtan ilk kişi kimdir?
Seçenekler
A
Ömer Seyfettin
B
Ziya Gökalp
C
Mehmed Fuat Köprülü
D
Rıza Tevfik Bölükbaşı
E
Ziyaeddin Fahri Fındıkoğlu
Açıklama:
Halkbilimi ve Halk Edebiyatı ilişkisini açıklayabileceksiniz.
Ziya Gökalp'in Halka Doğru dergisinin 23 Temmuz 1913 tarihli sayısında yayınlanan Halk Medeniyeti I - Başlangıç adlı yazısı, Türkiye'de folkloru tanıtan ilk yazıdır.
Ziya Gökalp'in Halka Doğru dergisinin 23 Temmuz 1913 tarihli sayısında yayınlanan Halk Medeniyeti I - Başlangıç adlı yazısı, Türkiye'de folkloru tanıtan ilk yazıdır.
Soru 75
Aşağıdakilerden hangisi Atatürk'ün emriyle 1932 yılında kurulan Halkevleri çalışmalarında yer almaz?
Seçenekler
A
Halk müziği, halk oyunları çalışmalarına önem verilmiştir.
B
Birçok genç bağlama çalmayı öğrenmiş, konserler verilmiştir.
C
Halkevleri dergilerinde folklor derlemeleri yayınlanmıştır.
D
Etnografya (halkbilim) müzesi kurulmasına çaba sarfetmiştir.
E
Halk şairlerinin etkinliklere katılımı sağlanmıştır.
Açıklama:
Halkbilimi ve Halk Edebiyatı ilişkisini açıklayabileceksiniz.
1924 yılında Türk milletinin maddi ve manevi kültürünün sergileneceği bir etnografya (halkbilim) müzesi kurulmasına karar verilmiş ve 1930 yılında Ankara'da kuruluşu tamamlanan "Etnografya Müzesi" açılmıştır. Halkevleri ise 1932 yılında kurulmuştur.
1924 yılında Türk milletinin maddi ve manevi kültürünün sergileneceği bir etnografya (halkbilim) müzesi kurulmasına karar verilmiş ve 1930 yılında Ankara'da kuruluşu tamamlanan "Etnografya Müzesi" açılmıştır. Halkevleri ise 1932 yılında kurulmuştur.
Soru 76
Aşağıda sıralanan Türk Halk Edebiyatı türlerinden hangisi daima müzikle birlikte icra edilmiştir?
Seçenekler
A
Memorat
B
Mani
C
Tekerleme
D
Bilmece
E
Şiir
Açıklama:
Halk Edebiyatının sınırlarını ve sınıflandırmasını tanımlayabileceksiniz.
"Türk halk şiiri ve nesir-nazım karışık destan ve halk hikayesi gibi türleri gerek İslamiyetten önce ve gerekse sonraki devirlerinde daima müzikle birlikte icra edilmiştir."
"Türk halk şiiri ve nesir-nazım karışık destan ve halk hikayesi gibi türleri gerek İslamiyetten önce ve gerekse sonraki devirlerinde daima müzikle birlikte icra edilmiştir."
Soru 77
Aşağıdakilerden hangisi Anonim Halk Edebiyatı Halk Tiyatrosu türlerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Meddah
B
Karagöz
C
Köy seyirlik oyunları
D
Orta oyunu
E
Tekerleme
Açıklama:
Halk Edebiyatının sınırlarını ve sınıflandırmasını tanımlayabileceksiniz.
Tekerleme, Anonim Halk Edebiyatı nesir türü içinde yer alır.
Tekerleme, Anonim Halk Edebiyatı nesir türü içinde yer alır.
Soru 78
Türkiye'de Türkolojinin (Türklük Bilimi) kurucusu aşağıdaki isimlerden hangisidir?
Seçenekler
A
Mehmed Fuad Köprülü
B
Ziya Gökalp
C
Ziyaeddin Fahri Fındıkoğlu
D
Çankırılı Ahmet Talat Onay
E
Saadettin Nüzhet (Ergun)
Açıklama:
Türk Halk Edebiyatının tarihçesini açıklayabileceksiniz.
Yaptığı ilmi çalışmalar, yetiştirdiği öğrenciler ve kurduğu kurumlar göz önünde bulundurularak Türkiye'de Türkolojinin (Türklük Bilimi) kurucusu olarak Mehmed Fuat Köprülü kabul edilir.
Yaptığı ilmi çalışmalar, yetiştirdiği öğrenciler ve kurduğu kurumlar göz önünde bulundurularak Türkiye'de Türkolojinin (Türklük Bilimi) kurucusu olarak Mehmed Fuat Köprülü kabul edilir.
Soru 79
Aşağıda sıralanan Türk Halk Edebiyatı yazılı kaynaklarından, devlet yönetimini anlatan Türk kültürüyle ilgili son derece zengin bilgiler veren manzum didaktik eser hangisidir?
Seçenekler
A
Kutadgu Bilig: Yusuf Has Hacib
B
Bengütaş Yazıtlar (Göktürk Abideleri)
C
Divanu Lügati't-Türk: Kaşgarlı Mahmut
D
Atabetü'l-Hakayık: Edip Ahmet Yügneki
E
Divan-ı Hikmet: Hoca Ahmet Yesevi
Açıklama:
Halk Edebiyatının yazılı kaynaklarını tanıyabileceksiniz.
Kutadgu Bilig: Yusuf Has Hacib'in 1069-1070'te tamamlayarak Tabgac Buğra Han'a sunduğu, devlet yönetimini anlatan Türk kültürüyle ilgili son derece zengin bilgiler veren manzum didaktik bir eserdir.
Kutadgu Bilig: Yusuf Has Hacib'in 1069-1070'te tamamlayarak Tabgac Buğra Han'a sunduğu, devlet yönetimini anlatan Türk kültürüyle ilgili son derece zengin bilgiler veren manzum didaktik bir eserdir.
Soru 80
Aşağıda Türk Halk Edebiyatı 'masal kitapları' olarak sıralananlardan hangisi bu gruba uygun değildir?
Seçenekler
A
Binbir Gece
B
Binbir Gündüz
C
Battal-name
D
Kelile ve Dimne
E
Mantıku't-Tayr
Açıklama:
Halk Edebiyatının yazılı kaynaklarını tanıyabileceksiniz.
Battal-name Anadolu'da meydana getirilen epik destanlardan olup, Destan Kitaplarında yer alır.
Battal-name Anadolu'da meydana getirilen epik destanlardan olup, Destan Kitaplarında yer alır.
Ünite 3
Soru 1
Şiirde ahenk ve ritmik tekrarların aynı olmasını sağlayan ve bir anlamda mısraları sabitleştiren araç" hangi kavramın tanımıdır?
Seçenekler
A
Ölçü (Vezin)
B
Durak
C
Kafiye
D
Redif
E
Uyak
Açıklama:
Ölçü (Vezin)
Soru 2
Mısraların gelenekselleşmiş bölümlere ayrılmasına ne denilir?
Seçenekler
A
Durak
B
Redif
C
Kafiye
D
Uyak
E
Vezin
Açıklama:
Durak
Soru 3
Hece ölçüsü hangi dilin yapısından doğmuştur?
Seçenekler
A
Türk
B
Arap
C
Fars
D
Pers
E
İran
Açıklama:
Ölçü (Vezin)
Türk
Türk
Soru 4
Şiirin en az iki mısra arasında ve en az bir ortak sese bağlı olarak meydana getirilen ses benzerliğine ne denir?
Seçenekler
A
Kafiye
B
Durak
C
Hece
D
Vezin
E
Gülmece
Açıklama:
HALK ŞİİRİNDE KAFİYE VE REDİF
Kafiye
Kafiye
Soru 5
Halk şiirlerinin dış yapı özellikleri dört tanedir. Aşağıda yer alan kalıplaşmış formlarından hangisi bu yapı özelliklerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Nazım Şekli
B
Nazım Birimi
C
Nazmın Hacmi
D
Nazmın Kafiye Örgüsü
E
Nazmın Ölçüsü
Açıklama:
Nazım Şekli
Soru 6
Bir dörtlükten oluşan, kafiye örgüsü aaxa biçiminde düzenlenen, çoğunlukla hecenin 7 ve 8’li kalıplarıyla yazılan halk şiiri nazım şekline ne ad verilir?
Seçenekler
A
Mâni
B
Koşma
C
Beyit
D
Tuyuğ
E
Rübaî
Açıklama:
Mâni
Soru 7
Halk şiirinde nakarata ne ad verilir?
Seçenekler
A
Kavuştak
B
Kıt’a:
C
Tuyuğ
D
Rübaî
E
Durak
Açıklama:
Yapılarına Göre Koşmalar
Kavuştak
Kavuştak
Soru 8
Koşmalar yapılarına göre sınıflandırılır. Aşağıda yer alan yapılardan hangisi bu söz konusu sınıflandırma içerisinde yer almaz?
Seçenekler
A
Bendli koşma
B
Asıl koşma
C
Koşma şark
D
Musammat koşma
E
Dedim-dedi’li koşma
Açıklama:
Bendli koşma
Soru 9
Yiğitlik, kahramanlık, dövüş ve savaş konularında söylenen övmeye yönelik bir anlatım tutumuyla oluşturulan ve bu türe has ezgilerle icra edilen şiirlere ne ad verilir.
Seçenekler
A
Koçaklama
B
Taşlama
C
Güzelleme
D
Ağıt
E
Varsağı
Açıklama:
Koçaklama
Soru 10
Dört mısralı bentlerle kurulan divan edebiyatı nazım şekline ne ad verilir?
Seçenekler
A
Murabba
B
Muhammes
C
Gazel
D
Müseddes
E
Selis
Açıklama:
Murabba
Soru 11
Bir şiirin en az iki mısrası arasında ve en az bir ortak sese bağlı olarak meydana getirilen ses benzerliği aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Redif
B
Ritm
C
Kafiye
D
Sembol
E
Hece
Açıklama:
Bir şiirin en az iki mısrası arasında ve en az bir ortak sese bağlı olarak meydana getirilen ses benzerliğine kafiye denir.
Soru 12
Halk şiirimizde konularına göre kaç tür koşma vardır?
Seçenekler
A
6
B
7
C
8
D
9
E
10
Açıklama:
Kitabımız, halk şiirimizde konularına göre yedi farklıkoşma türünden söz ediyor: Güzelleme, Koçaklama, Taşlama, Ağıt, Varsağı, Semai, Destan.
7
7
Soru 13
Aşağıdaki dizelerin hangisinde tam uyak vardır?
Seçenekler
A
Çiğdemin, menekşen kokar Güzeller göğsüne takar
B
Kuş olsan gezersin havayı Arayıp bulsam yuvayı
C
Geldim o dost ilinden Koka koka gülünden
D
Birini bilir birini bilmez Bu dünya kimseye kalmaz
E
Arı vardır uçup gezer Teni tenden seçip gezer
Açıklama:
Halk şiirinde kafiye ve redifleri tanıyabileceksiniz.
Soru 14
İki turnam gelmiş yolda yorulmuş Şahin vurmuş kanatları kırılmış O da benim gibi yardan ayrılmış Turnalar turnalar telli turnalar Benden yâre selam turnalar Yukarıdaki dizeler ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Bir türküden alınmıştır.
B
Uyak düzeni, koşmanın ilk dörtlüğü gibidir.
C
Ayrılık, özlem gibi duygular dile getirilmiştir.
D
Son iki dize kavuştaktır.
E
İlk üç dize birbiriyle uyaklıdır.
Açıklama:
Halk şiirinde nazım şekilleri ve nazım türlerini sıralayabileceksiniz.
Soru 15
Aşağıdakilerden hangisinde redif kullanılmamıştır?
Seçenekler
A
Düştüm ateşlere durmaz yanarım İçip aşkın dolusundan kanarım
B
Ne yaman bahçeli güllü goncalı Sinemi vurdu bir kirpiği kancalı
C
Gördü gözüm kabul ettim ölümü Geldi geçti hiç sormadı halimi
D
Ne güzel yetmiş de dostumun bağı El vurup gülleri dermenin çağı
E
Altı kardeş idik bindirdik ata Kızılırmak’a varınca oldu bir hata
Açıklama:
Halk şiirinde kafiye ve redifleri tanıyabileceksiniz.
Soru 16
Bahçelerde gül gerek Güllere bülbül gerek Senin gibi güzele Bencileyin kul gerek Bu dörtlüğün nazım biçimi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Divan
B
Mâni
C
Varsağı
D
Koşma
E
Destan
Açıklama:
Halk şiirinde nazım şekilleri ve nazım türlerini sıralayabileceksiniz.
Soru 17
Niçin kondun a bülbül Kapımdaki asmaya Ben yârimden ayrılmam Götürseler asmaya Yukarıdaki dörtlüğün uyak türü aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Tunç uyak
B
Yarım uyak
C
Cinaslı uyak
D
Tam uyak
E
Zengin uyak
Açıklama:
Halk şiirinde kafiye ve redifleri tanıyabileceksiniz.
Soru 18
Aşağıdakilerden hangisi yapılarına göre koşma çeşitlerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Zincirleme koşma
B
“Dedim-dedi”li koşma
C
Yedekli koşma
D
Asıl koşma
E
Eklemeli koşma
Açıklama:
Halk şiirinde nazım şekilleri ve nazım türlerini sıralayabileceksiniz.
Soru 19
Ölçü ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Koşma türü hem aruz hem de hece ölçüsü ile yazılan bir nazım türüdür.
B
Ölçü şiirde ahengi sağlayan bir unsurdur.
C
Halk şiirinde hem heceli hem de aruzlu nazım şekilleri vardır.
D
Ölçü kelimesinin yerine, vezin, seyrek olarak tartı kelimesi de kullanılmıştır.
E
Hece ölçüsünde mısraların hece sayılarının eşit olması gerekir.
Açıklama:
Halk şiirinde ölçü ve durak ilişkisini açıklayabileceksiniz.
Soru 20
İçerisinde iç kafiye bulunan şiire ne ad verilir?
Seçenekler
A
Mukassem
B
Mücerred
C
Muhammes
D
Musammat
E
Muhayyel
Açıklama:
Halk şiirinde kullanılan aruzlu türleri tanımlayabilecek bilgi ve beceriler kazanabileceksiniz.
Soru 21
Aşağıdakilerden hangisi yapılarına göre koşma tipleri içinde sayılamaz?
Seçenekler
A
Asıl Koşma
B
Musammat Koşma
C
"Dedim-Dedi"li Koşmalar
D
Genel Koşmalar
E
Ayaklı Koşma
Açıklama:
Halk şiirinde nazım şekilleri ve nazım türlerini sıralayabileceksiniz.
Soru 22
Aşağıdakilerden hangisi şiir dış yapısı ile ilgili bir özellik değildir?
Seçenekler
A
Nazım Birimi
B
Nazmın Hacmi
C
Nazmın Kafiye örgüsü
D
Nazmın Ölçüsü
E
Şiirin muhtevası
Açıklama:
Halk şiirinde nazım şekilleri ve nazım türlerini sıralayabileceksiniz.
Soru 23
Semaî ile aşağıdaki hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Sadece hece ölçüsü ile yazılan bir nazım şeklidir.
B
Sadece aruz ölçüsü ile yazılan bir nazım şeklidir.
C
Semaî "fe'ilâtün fe'ilâtün fe'ilâtün fe'ilün" ölçüsüyle yazılan şiirlere denilir.
D
Semaî Divan Edebiyatı nazım şekillerinden biridir.
E
Hem hece hem de aruzla yazılan bir nazım biçimidir.
Açıklama:
Halk şiirinde kullanılan aruzlu türleri tanımlayabilecek bilgi ve beceriler kazanabileceksiniz.
Soru 24
Aşağıdakilerden hangisi halk şiirinde karşılaşılan kafiye tipi örgüsüdür?
Seçenekler
A
Koşma kafiye tipi örgüsü
B
Semaî kafiye tipi örgüsü
C
Gazel kafiye tipi örgüsü
D
Musammat kafiye tipi örgüsü
E
Kaside kafiye tipi örgüsü
Açıklama:
Halk şiirinde kafiye ve redifleri tanıyabileceksiniz.
Soru 25
Hece ölçüsü ile yazılmış mısraların gelenekselleşmiş bölümlere ayrılmasına ne ad verilir?
Seçenekler
A
Duraksama
B
Taksim
C
Aheng
D
Ritm
E
Durak
Açıklama:
Halk şiirinde ölçü ve durak ilişkisini açıklayabileceksiniz.
Soru 26
Kalenin üstü direk
Suyu nerden İndirek
Mısralarında kullanılan kafiye türü aşağıdakilerden hangisidir?
Suyu nerden İndirek
Mısralarında kullanılan kafiye türü aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Yarım Kafiye
B
Tam Kafiye
C
Cinaslı Kafiye
D
Zengin Kafiye
E
Tunç Kafiye
Açıklama:
Halk şiirinde kafiye ve redifleri tanıyabileceksiniz.
Kitabımızda da belirtildiği gibi, "Kafiyeyi oluşturan ses benzeşmelerinin üçten fazla olması halinde, kafiye olan kelimelerden birinin diğerinin sonunda aynen tekrar edilmesiyle oluşan kafiyeye “tunç kafiye” denir."
Kitabımızda da belirtildiği gibi, "Kafiyeyi oluşturan ses benzeşmelerinin üçten fazla olması halinde, kafiye olan kelimelerden birinin diğerinin sonunda aynen tekrar edilmesiyle oluşan kafiyeye “tunç kafiye” denir."
Soru 27
Kafiye ile aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Kelime anlamı "arkada koşan"dır.
B
Yarım kafiye, mısra sonlarında kafiye kelimelerinin sonundaki tek ses benzerliği ile yapılır.
C
Cinaslı kafiyede kafiye kelimelerindeki üç sesin benzemesi gerekemektedir
D
Halk şiirinde çoğunlukla zengin kafiye kullanılmıştır.
E
Halk şiirinde kullanılan kafiye türlerinden biri de müesses kafiyedir.
Açıklama:
Halk şiirinde kafiye ve redifleri tanıyabileceksiniz.
Soru 28
"Özleminden yoruldum kapında durdur beni / Ucu sana dek ulaşan bir zincire vur beni" beytinde hangi kafiye türü kullanılmıştır?
Seçenekler
A
Yarım kafiye
B
Tam kafiye
C
Tunç kafiye
D
Zengin kafiye
E
Cinaslı kafiye
Açıklama:
Halk şiirinde kafiye ve redifleri tanıyabileceksiniz.
Soru 29
Dolansın yiğitler köşe bucakta Bir savaş edelim kelle kucakta Bu beyitteki kafiye türü aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Yarım kafiye
B
Tam kafiye
C
Tunç kafiye
D
Zengin kafiye
E
Cinaslı kafiye
Açıklama:
Halk şiirinde kafiye ve redifleri tanıyabileceksiniz.
Soru 30
Aşağıdaki beyitleri hangisinde redif yoktur?
Seçenekler
A
Bahçende güller bitmesin Dalında bülbül ötmesin
B
Karac’oğlan der mert gibi Yüreğim yanar ot gibi
C
Evlerinin önü çardak Elif’in elinde bardak
D
Rüzgar eser dallarımız atışır Kuşlarımız birbiriyle ötüşür
E
Çukurova bayramlığın giyerken Çıplaklığın üzerinden soyarken
Açıklama:
Halk şiirinde kafiye ve redifleri tanıyabileceksiniz.
Soru 31
Bahçelerde gül gerek Güllere bülbül gerek Senin gibi güzele Bencileyin kul gerek Bu dörtlüğün nazım biçimi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Divan
B
Varsağı
C
Destan
D
Koşma
E
Mâni
Açıklama:
Halk şiirinde nazım şekilleri ve nazım türlerini sıralayabileceksiniz.
Soru 32
Aşağıdakilerden hangisi Anonim Halk Edebiyatı ürünlerinden değildir?
Seçenekler
A
Mâni
B
Koşma
C
Ninni
D
Ağıt
E
Türkü
Açıklama:
Halk şiirinde nazım şekilleri ve nazım türlerini sıralayabileceksiniz.
Soru 33
Aşağıdakilerden hangisi şairin anlatım tutumlarından biri değildir?
Seçenekler
A
Güldürmeye/Eğlendirmeye Yönelik Anlatım Tutumu
B
Bilgilendirmeye Yönelik Anlatım Tutumu
C
Yas Tutturmaya Yönelik Anlatım Tutumu
D
Övmeye Yönelik Anlatım Tutumu
E
İncelemeye Yönelik Anlatım Tutumu
Açıklama:
Halk şiirinde nazım şekilleri ve nazım türlerini sıralayabileceksiniz.
Soru 34
Aşağıdakilerden hangisi halk şiirinde kullanılan aruzlu türlerden biri değildir?
Seçenekler
A
Divan
B
Semaî
C
Satranç
D
Kaside
E
Kalenderi
Açıklama:
Halk şiirinde kullanılan aruzlu türleri tanımlayabilecek bilgi ve beceriler kazanabileceksiniz.
Soru 35
En az beş dörtlükten başlayıp dörtlük sayısında sınır olmayan nazım biçimi nedir?
Seçenekler
A
Mani
B
Koşma
C
Destan
D
Beyit
E
Rubai
Açıklama:
En az beş dörtlükten başlayıp dörtlük sayısında sınır olmayan nazım biçimi destandır.
Soru 36
İç kafiyelere sahip olan koşma şeklidir. Mısralarının sonundaki kafiyeden başka bir de her mısra içinde bir kafiye bulunur; bu mısra içindeki ve sonundaki kafiyeler aynı zamanda birbirleriyle de kafiyeli olur. Belirtilen özellikler hangi koşma çeşidini tanımlamaktadır?
Seçenekler
A
Asıl Koşma
B
Tecnis Koşma
C
Zincirleme Koşma
D
Musammat Koşma
E
Ayaklı Koşma
Açıklama:
Musammat koşma iç kafiyelere sahip olan koşma demektir.
Soru 37
Aşağıdakilerden hangisi nazım türünü belirlemede dikkat edilmesi gereken unsurlardan biri değildir?
Seçenekler
A
Şiirin ezgisi
B
Şiirin konusu
C
Şairin anlatım tutumu
D
Şiirin içyapı özellikleri
E
Şiirin ölçüsü (vezin)
Açıklama:
A,B,C ve D şıkkı halk şiirinde nazım türünü belirlemede dikkat edilmesi gereken unsurlardır. Ölçü (vezin) ise şiirde ahenk ve ritmik tekrarların aynı olmasını sağlar, bir anlamda mısraları sabitleştirir.
Soru 38
Aşağıdakilerden hangisi övmeye yönelik anlatım tutumlarından biri değildir?
Seçenekler
A
Sicilleme
B
Koçaklama
C
Yiğitleme
D
Güzelleme
E
Methiye
Açıklama:
Övmeye yönelik anlatım tutumları koçaklama, yiğitleme, methiye ve güzelleme edasıyla yaratılan maniler, koşmalar, destanlardır. Sicilleme, yermeye yönelik bir anlatım tutumudur.
Soru 39
Kendilerine has bir ezgi çeşidine sahiptir. Özellikle sert ve dağlı diliyle söylenmeleri ayırt edici özelliklerindendir. Kahramanların düşmanlarına meydan okuyup kendini ve gücünü övmesine yönelik anlatımları vardır. Bu tanım hangi koşma türünü anlatmaktadır?
Seçenekler
A
Ağıt
B
Taşlama
C
Varsağı
D
Koçaklama
E
Semai
Açıklama:
Yukarıdaki tanım koşma türlerinden varsağı türünü tanımlamaktadır.
Soru 40
Dört mısralı bentlerle kurulan divan edebiyatı nazım şekline ne ad verilir?
Seçenekler
A
Selis
B
Gazel
C
Murabba
D
Muhammes
E
Müseddes
Açıklama:
Dört mısralı bentlerle kurulan divan edebiyatı nazım şekline ‘murabba’ denilir.
Soru 41
Aruzun “mef’ûlü mefâ’îlü mefâ’îlü fe’ûlün” kalıbıyla ve gazel, murabba, muhammes ve müseddes nazım şekilleriyle âşıklar tarafından söylenen şiirlere ne denilir?
Seçenekler
A
Satranç
B
Kalenderi
C
Vezn-i Aher
D
Divan
E
Selis
Açıklama:
Kalenderi aruzun “mef’ûlü mefâ’îlü mefâ’îlü fe’ûlün” kalıbıyla ve gazel, murabba, muhammes ve müseddes nazım şekilleriyle âşıklar tarafından söylenen şiirlere denilir.
Soru 42
Ilgıt ılgıt esen seher yelleri
Esip esip yâre değmeli değil
Ak elleri elvan elvan kınalı
Karadır gözleri sürmeli değil
Yukarıdaki dörtlüğün hece ölçüsü ve durakları nedir?
Esip esip yâre değmeli değil
Ak elleri elvan elvan kınalı
Karadır gözleri sürmeli değil
Yukarıdaki dörtlüğün hece ölçüsü ve durakları nedir?
Seçenekler
A
3+4+4=11
B
6+5+0=11
C
4+3+4=11
D
4+4+3=11
E
5+3+3=11
Açıklama:
Karacaoğlan’ın yukarıdaki dörtlüğü Türk halk şiirinde en yaygın olarak kullanılan 6+5=11 heceli ölçüde yazılmıştır.
Soru 43
Çok sürerse ayrılık aradan geçse çok sene
Biz sende olmasak bile sen bizdesin gene
mısralarında hangi kafiye türü kullanılmıştır?
Biz sende olmasak bile sen bizdesin gene
mısralarında hangi kafiye türü kullanılmıştır?
Seçenekler
A
Yarım kafiye
B
Tam kafiye
C
Cinaslı kafiye
D
Zengin kafiye
E
Tunç kafiye
Açıklama:
“sene” ve “gene” kelimelerindeki ses benzerliği “ene”lerdedir. Arapçave Farsçadan geçen kelimelerde bir sessizle bir uzun sesliden (â, û, î gibi) ibaret kelimeler, içinde uzun ünlü bulundurmaları sebebiyle zengin kafiye olarak kabul edilirler.
Soru 44
Şiirde anlamı kuvvetlendiren, ahengi artıran, kafiye kelimesinden sonra gelen anlam ve görevi bir olan ek ve kelimelere ne isim verilir?
Seçenekler
A
Ölçü
B
Uyak
C
Kafiye
D
Divan
E
Redif
Açıklama:
Redif şiirde kafiye kelimesinden sonra gelen, anlam ve görevi bir olan ek ve kelimelere denilir. Kafiyeden ayrıldığı› nokta da burasıdır. Şiirde anlamın kuvvetlendirilmesi, kafiyenin zenginleşmesi ve ahengin artması çoğu zaman redife bağlıdır. Redifler kafiyeden sonra gelirse onu zenginleştiren ve nazımda şekil bütünlüğü sağlayan bir öğe olur.
Soru 45
Bilindiği gibi halk şiirinin içinde hem bireysel hem de anonim ürünler yer alır. Halk şiiri terimiyle, halkın içinden yetişmiş kişilerin veya adları bilinmeyen halk sanatçılarının ulusal ölçü ve bu şiir geleneğine özel şekil, biçim ve türlerde ortaya koydukları manzum ürünler anlaşılır. Yukarıda bahsi geçen ulusal ölçü aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Hece ölçüsü
B
Durak
C
Kafiye
D
Redif
E
Ayak
Açıklama:
Halk şiiri kavramını tanımlayabileceksiniz.
Durak; Hece ölçüsüyle söylenmiş veya yazılmış mısraların gelenekselleşmiş bölümlere ayrılmasına denilir. Kafiye; bir şiirin en az iki mısrası arasında ve en az bir ortak sese bağlı olarak meydana getirilen ses benzerliğine denir. Redif şiirde kafiye kelimesinden sonra gelen, anlam ve görevi bir olan ek ve kelimelere denilir. Ayak ya da Ana Kafiye ise bir halk şiirinin bütün dörtlüklerinde belli bir plan dahilinde tekrarlanan kafiyelerdir. Sorunun doğru cevabı A seçeneğidir.
Durak; Hece ölçüsüyle söylenmiş veya yazılmış mısraların gelenekselleşmiş bölümlere ayrılmasına denilir. Kafiye; bir şiirin en az iki mısrası arasında ve en az bir ortak sese bağlı olarak meydana getirilen ses benzerliğine denir. Redif şiirde kafiye kelimesinden sonra gelen, anlam ve görevi bir olan ek ve kelimelere denilir. Ayak ya da Ana Kafiye ise bir halk şiirinin bütün dörtlüklerinde belli bir plan dahilinde tekrarlanan kafiyelerdir. Sorunun doğru cevabı A seçeneğidir.
Soru 46
Türk halk şiirinde en çok kullanılan ölçü hece ölçüsüdür. Bunun sebebi aşağıdakilerden hangisi olabilir?
Seçenekler
A
Halk şiirinin geleneği
B
Türk dilinin yapısı
C
Ozan ya da âşıkların tercihi
D
Türklerin kültürü
E
Sözlü şiirin temeli olması
Açıklama:
Halk şiiri kavramını tanımlayabileceksiniz.
Hece ölçüsü Türk dilinin yapısından doğmuştur. Bu ölçü, heceleri arasında “uzunluk/ kısalık vb.” nitelik bakımından bir ayrım bulunmayan Türkçeye en uygun ölçüdür. Sorunun doğru cevabı B seçeneğidir.
Hece ölçüsü Türk dilinin yapısından doğmuştur. Bu ölçü, heceleri arasında “uzunluk/ kısalık vb.” nitelik bakımından bir ayrım bulunmayan Türkçeye en uygun ölçüdür. Sorunun doğru cevabı B seçeneğidir.
Soru 47
Dadaloğlu’nun aşağıdaki dörtlüğünde hangi hece ölçüsü ve durakları kullanılmıştır?
"Belimizde kılıcımız Kirmanî /
Taşı deler mızrağımın temreni /
Hakkımızda devlet etmiş fermanı /
Ferman padişahın, dağlar bizimdir. /"
"Belimizde kılıcımız Kirmanî /
Taşı deler mızrağımın temreni /
Hakkımızda devlet etmiş fermanı /
Ferman padişahın, dağlar bizimdir. /"
Seçenekler
A
4 +3+ 4=11
B
3 +4+ 4=11 ve 6+5=11
C
4+4+3=11 ve 6+5=11
D
5 +3+ 3=11 ve 4 +3+ 4=11
E
4 +4+ 3=11
Açıklama:
Halk şiirinde ölçü ve durak ilişkisini açıklayabileceksiniz.
Dadaloğlu’nun dörtlüğünün ilk üç mısrasında onbirli hece ölçüsünün 4+4+3, son mısrasında ise 6+5 durakları kullanılmıştır. Sorunun doğru cevabı C seçeneğidir.
Dadaloğlu’nun dörtlüğünün ilk üç mısrasında onbirli hece ölçüsünün 4+4+3, son mısrasında ise 6+5 durakları kullanılmıştır. Sorunun doğru cevabı C seçeneğidir.
Soru 48
Kafiye, ses benzerliğinin azlığına, çokluğuna göre çeşitlenir. Benzerliği çoğunlukla bir tek sessiz harfe dayanan kafiyeler aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Tam Kafiye
B
Zengin Kafiye
C
Tunç Kafiye
D
Yarım Kafiye
E
Cinaslı Kafiye
Açıklama:
Halk şiirinde kafiye ve redifleri tanıyabileceksiniz.
Tam Kafiye: Ses benzerlikleri çoğunlukla bir sessiz ve bir sesli harfe dayanan kafiyelerdir. Zengin Kafiye: Mısra sonlarında redif dışında üç veya daha fazla sesin benzeşmesine denilir. Tunç Kafiye: Kafiyeyi oluşturan ses benzeşmelerinin üçten fazla olması halinde, kafiye olan kelimelerden birinin diğerinin sonunda aynen tekrar edilmesiyle oluşan kafiyeye denir. Cinaslı Kafiye: Sesçe aynı, anlamca ayrı olan kelimelerden veya kelime gruplarından yapılmış kafiyelere denir. Sorunun doğru cevabı D seçeneğidir
Tam Kafiye: Ses benzerlikleri çoğunlukla bir sessiz ve bir sesli harfe dayanan kafiyelerdir. Zengin Kafiye: Mısra sonlarında redif dışında üç veya daha fazla sesin benzeşmesine denilir. Tunç Kafiye: Kafiyeyi oluşturan ses benzeşmelerinin üçten fazla olması halinde, kafiye olan kelimelerden birinin diğerinin sonunda aynen tekrar edilmesiyle oluşan kafiyeye denir. Cinaslı Kafiye: Sesçe aynı, anlamca ayrı olan kelimelerden veya kelime gruplarından yapılmış kafiyelere denir. Sorunun doğru cevabı D seçeneğidir
Soru 49
İlk sevgiliye benzeyen ilk acı, ilk ayrılık!
Yüreğimin yaktığı ateşle hava ılık
Yukarıdaki beyitte hangi kafiye kullanılmıştır?
Yüreğimin yaktığı ateşle hava ılık
Yukarıdaki beyitte hangi kafiye kullanılmıştır?
Seçenekler
A
Yarım Kafiye
B
Zengin Kafiye
C
Cinaslı Kafiye
D
Tam Kafiye
E
Tunç Kafiye
Açıklama:
Halk şiirinde kafiye ve redifleri tanıyabileceksiniz.
Kafiyeyi oluşturan ses benzeşmelerinin üçten fazla olması halinde, kafiye olan kelimelerden birinin diğerinin sonunda aynen tekrar edilmesiyle oluşan kafiyeye “tunç kafiye” denir. "ayrılık, ılık” kelimelerindeki ses benzerliği nedeniyle sorunun doğru cevabı E seçeneği olan “Tunç Kafiye”dir
Kafiyeyi oluşturan ses benzeşmelerinin üçten fazla olması halinde, kafiye olan kelimelerden birinin diğerinin sonunda aynen tekrar edilmesiyle oluşan kafiyeye “tunç kafiye” denir. "ayrılık, ılık” kelimelerindeki ses benzerliği nedeniyle sorunun doğru cevabı E seçeneği olan “Tunç Kafiye”dir
Soru 50
"Bu gece ay solgun yıldızlar uzak
Ben yapayalnızım annemden uzak" mısralarındaki uzak kelimesi aşağıdakilerden hangisi olabilir?
Ben yapayalnızım annemden uzak" mısralarındaki uzak kelimesi aşağıdakilerden hangisi olabilir?
Seçenekler
A
Redif
B
Zengin kafiye
C
Kafiye
D
Tunç Kafiye
E
Cinaslı Kafiye
Açıklama:
Halk şiirinde kafiye ve redifleri tanıyabileceksiniz.
Redif şiirde kafiye kelimesinden sonra gelen, anlam ve görevi bir olan ek ve kelimelere denilir. Kafiyeden ayrıldığı nokta da burasıdır. Şiirde anlamın kuvvetlendirilmesi, kafiyenin zenginleşmesi ve ahengin artması çoğu zaman redife bağlıdır. Mısralarda verilen “uzak” kelimesi kafiye değil rediftir. Bu nedenle mısralar kafiyesizdir. Eğer mısra sonlarındaki kelimeler farklı anlamlara geliyorsa kafiye olur. Sorunun doğru cevabı A seçeneğidir.
Redif şiirde kafiye kelimesinden sonra gelen, anlam ve görevi bir olan ek ve kelimelere denilir. Kafiyeden ayrıldığı nokta da burasıdır. Şiirde anlamın kuvvetlendirilmesi, kafiyenin zenginleşmesi ve ahengin artması çoğu zaman redife bağlıdır. Mısralarda verilen “uzak” kelimesi kafiye değil rediftir. Bu nedenle mısralar kafiyesizdir. Eğer mısra sonlarındaki kelimeler farklı anlamlara geliyorsa kafiye olur. Sorunun doğru cevabı A seçeneğidir.
Soru 51
Kendine özgü aruz kalıpları bulunan, dört mısralı tek bentlik bir nazım şekli aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Tuyuğ
B
Kıt’a
C
Rübaî
D
Beyit
E
Mâni
Açıklama:
Halk şiirinde nazım şekilleri ve nazım türlerini sıralayabileceksiniz.
Tuyuğ; Genellikle aruzun fâ’ilâtün fâ’ilâtün fâ’ilün vezniyle yazılan, dört mısralı tek bentlik bir nazım şeklidir. Kıt’a; En az iki beyitten veya daha fazla beyitten oluşan bir nazım şeklidir. Beyit; iki mısradan oluşan nazım birimidir. Mâni; Mâni, bir dörtlükten oluşan, kafiye örgüsü aaxa biçiminde düzenlenen, çoğunlukla hecenin 7 ve 8’li kalıplarıyla yazılan halk şiiri nazım şekline denilir. Sorunun doğru cevabı C seçeneğidir.
Tuyuğ; Genellikle aruzun fâ’ilâtün fâ’ilâtün fâ’ilün vezniyle yazılan, dört mısralı tek bentlik bir nazım şeklidir. Kıt’a; En az iki beyitten veya daha fazla beyitten oluşan bir nazım şeklidir. Beyit; iki mısradan oluşan nazım birimidir. Mâni; Mâni, bir dörtlükten oluşan, kafiye örgüsü aaxa biçiminde düzenlenen, çoğunlukla hecenin 7 ve 8’li kalıplarıyla yazılan halk şiiri nazım şekline denilir. Sorunun doğru cevabı C seçeneğidir.
Soru 52
Kelime anlamı çok, daha çok, artırma; terim anlamı ise, bir nazım biçiminde sonradan eklenen mısraa verilen isim aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kavuştak
B
Beyit
C
Atışma
D
Ziyade
E
Durak
Açıklama:
Halk şiirinde nazım şekilleri ve nazım türlerini sıralayabileceksiniz.
Kavuştak; halk şiirinde nakarata verilen isimdir. Beyit; iki mısradan oluşan nazım birimi. Atışma; Saz şairlerinin deyişle tartışmaları anlamındadır. Durak; hece ölçüsüyle söylenmiş veya yazılmış mısraların gelenekselleşmiş bölümlere ayrılmasına denilir. Sorunun doğru cevabı D seçeneğidir.
Kavuştak; halk şiirinde nakarata verilen isimdir. Beyit; iki mısradan oluşan nazım birimi. Atışma; Saz şairlerinin deyişle tartışmaları anlamındadır. Durak; hece ölçüsüyle söylenmiş veya yazılmış mısraların gelenekselleşmiş bölümlere ayrılmasına denilir. Sorunun doğru cevabı D seçeneğidir.
Soru 53
Aşağıdakilerden hangisi bentlerindeki mısra sayısına göre ad alan divan edebiyatı nazım şekillerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Muhammes
B
Gazel
C
Müseddes
D
Murabba
E
Elif-nâme
Açıklama:
Halk şiirinde kullanılan aruzlu türleri tanımlayabilecek bilgi ve beceriler kazanabileceksiniz.
Elif-nâme: Genellikle mısra başlarındaki ilk harflerin alt alta dizildiğinde eliften ye harfine kadar alfabetik tarzda düzenlenmesiyle oluşturulan şiirlere denir ve sorunun doğru cevabı E seçeneğidir.
Elif-nâme: Genellikle mısra başlarındaki ilk harflerin alt alta dizildiğinde eliften ye harfine kadar alfabetik tarzda düzenlenmesiyle oluşturulan şiirlere denir ve sorunun doğru cevabı E seçeneğidir.
Soru 54
Hece ölçüsüyle söylenmiş veya yazılmış mısraların gelenekselleşmiş bölümlere ayrılmasına ne denir?
Seçenekler
A
Durak
B
Hece
C
Vezin
D
Küg
E
Şlak
Açıklama:
Halk şiirinde ölçü ve durak ilişkisini açıklayabileceksiniz.
Soru 55
Saz Şairlerinin deyişle tartışmaları anlamına gelen ifade hangisidir?
Seçenekler
A
Söz
B
Atışma
C
Güzelleme
D
Ağıt
E
Divan
Açıklama:
Halk şiirinde kafiye ve redifleri tanıyabileceksiniz.
Atışma
Atışma
Soru 56
Şiirde kafiye kelimesinden sonra gelen, anlam ve görevi bir olan ek ve kelimelere ne denir?
Seçenekler
A
Vezin
B
Uyak
C
Redif
D
Ayak
E
Baş
Açıklama:
Halk şiirinde kafiye ve redifleri tanıyabileceksiniz.
Soru 57
İki mısradan oluşan nazım birimine ne ad verilir?
Seçenekler
A
Öz
B
Uyak
C
Vezin
D
Beyit
E
Redif
Açıklama:
Halk şiirinde nazım şekilleri ve nazım türlerini sıralayabileceksiniz.
Beyit
Beyit
Soru 58
En az iki beyitten veya daha fazla beyitten oluşan bir nazım şekline ne ad verilir?
Seçenekler
A
Tuyuğ
B
Redif
C
Uyak
D
Beyit
E
Kıt’a
Açıklama:
Halk şiirinde nazım şekilleri ve nazım türlerini sıralayabileceksiniz.
Kıt’a
Kıt’a
Soru 59
Genellikle aruzun fâ’ilâtün fâ’ilâtün fâ’ilün vezniyle yazılan, dört mısralı tek bentlik bir nazım şekline ne denir?
Seçenekler
A
Tuyuğ
B
Beyit
C
Dizin
D
Redif
E
Rübai
Açıklama:
Halk şiirinde nazım şekilleri ve nazım türlerini sıralayabileceksiniz.
Tuyuğ
Tuyuğ
Soru 60
Kendine özgü aruz kalıpları bulunan, dört mısralı tek bentlik bir nazım şekline ne denir
Seçenekler
A
Ayak
B
Rübai
C
Kafiye
D
Vezin
E
Redif
Açıklama:
Halk şiirinde nazım şekilleri ve nazım türlerini sıralayabileceksiniz.
Rübai
Rübai
Soru 61
Halk şiirinde nakarat anlamında olan ifade hangisidir?
Seçenekler
A
Kavuştak
B
Duvaz
C
Beyit
D
Kıt'a
E
Rübai
Açıklama:
Halk şiirinde nazım şekilleri ve nazım türlerini sıralayabileceksiniz.
Kavuştak
Kavuştak
Soru 62
Şiirde ahenk ve ritmik tekrarların aynı olmasını sağlayan ve bir anlamda mısraları sabitleştiren araç ölçü için aşağıdaki ifadelerden hangisi uygun değildir?
Seçenekler
A
Türk halk şiirinde en çok kullanılan ölçü hece ölçüsüdür.
B
Hece ölçüsü Türk dilinin yapısından doğmuştur.
C
Hece ölçüsü, hecelerin sayısına göre kurulmuş bir vezindir.
D
Hece ölçüsünde esas, mısralardaki hece sayısının birbirine eşit olmamasıdır.
E
İki heceden yirmi heceye kadar düzenlenmiş hece ölçüsü kalıpları vardır.
Açıklama:
Halk şiirinde ölçü ve durak ilişkisini açıklayabileceksiniz.
"Hece ölçüsünde esas, mısralardaki hece sayısının birbirine eşitliğidir."
"Hece ölçüsünde esas, mısralardaki hece sayısının birbirine eşitliğidir."
Soru 63
Hece ölçüsüyle söylenmiş veya yazılmış mısraların ahengini ve ritmik tekrarları arttırmak için kullanılan öge aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Ölçü
B
Durak
C
Tartı
D
Durma
E
Vezin
Açıklama:
Halk şiirinde ölçü ve durak ilişkisini açıklayabileceksiniz.
Hece ölçüsüyle söylenmiş veya yazılmış mısraların gelenekselleşmiş bölümlere ayrılmasına "durak" denir.
Hece ölçüsüyle söylenmiş veya yazılmış mısraların gelenekselleşmiş bölümlere ayrılmasına "durak" denir.
Soru 64
Durak için aşağıdaki ifadelerden hangisi uygun değildir?
Seçenekler
A
Mısralardaki tek düzeliği önler.
B
Anlatımı zenginleştirir.
C
Geleneksel bir düzenleri vardır.
D
Mısrayı iki parçaya böler.
E
Gerekirse hece bölünebilir.
Açıklama:
Halk şiirinde ölçü ve durak ilişkisini açıklayabileceksiniz.
Mısraların duraklara ayrılmasında hece bölünmez, durak yapabilmek için mutlaka kelimenin bitmesi gerekir.
Mısraların duraklara ayrılmasında hece bölünmez, durak yapabilmek için mutlaka kelimenin bitmesi gerekir.
Soru 65
"Kalenin üstü direk
Suyu nerden indirek"
Yukarıdaki beyitte kullanılan kafiye hangisidir?
Suyu nerden indirek"
Yukarıdaki beyitte kullanılan kafiye hangisidir?
Seçenekler
A
Cinaslı kafiye
B
Zengin kafiye
C
Tam kafiye
D
Tunç kafiye
E
Yarım kafiye
Açıklama:
Halk şiirinde kafiye ve redifleri tanıyabileceksiniz.
"Tunç kafiye: Kafiyeyi oluşturan ses benzeşmelerinin üçten fazla olması halinde, kafiye olan kelimelerden birinin diğerinin sonunda aynen tekrar edilmesiyle oluşan kafiyeye 'tunç kafiye' denir.
"Tunç kafiye: Kafiyeyi oluşturan ses benzeşmelerinin üçten fazla olması halinde, kafiye olan kelimelerden birinin diğerinin sonunda aynen tekrar edilmesiyle oluşan kafiyeye 'tunç kafiye' denir.
Soru 66
Aşağıdaki dizelerde ne tür kafiye ya da redif kullanılmıştır?
Yüksek uçan yorulur bir gün
Mizan terazisi kurulur bir gün
Herkesin ettiği sorulur bir gün
Döner mi yarabbi dil yavaş yavaş
Yüksek uçan yorulur bir gün
Mizan terazisi kurulur bir gün
Herkesin ettiği sorulur bir gün
Döner mi yarabbi dil yavaş yavaş
Seçenekler
A
Ek redif
B
Cinaslı kafiye
C
Ek ve kelime redif
D
Kelime redif
E
Tam kafiye
Açıklama:
Halk şiirinde kafiye ve redifleri tanıyabileceksiniz.
Redif, bir dizenin sonunda hem kelime hem de ek redif durumunda bulunabilir, bu tür rediflere de "ek ve kelime redif" adı verilir.
Redif, bir dizenin sonunda hem kelime hem de ek redif durumunda bulunabilir, bu tür rediflere de "ek ve kelime redif" adı verilir.
Ünite 4
Soru 1
“Dilin gülzârı”, “halk mektebi”, “halk hikmeti”, “ruhun tabibi”, “aklın gözü” gibi toplumda anılan sözler günümüz Türkiye Türkçesinde, ne şekilde adlandırılır?
Seçenekler
A
Atasözü
B
Deyim
C
Alkış
D
Öğüt
E
Kargış
Açıklama:
Atasöz
Soru 2
Canlıların sınıflandırılması ve bu sınıflandırılmada kullanılan kural ve prensiplere ne ad verilir?
Seçenekler
A
Taksonomi
B
Muhâvere
C
Çömçe
D
Sayışmaca
E
Derun
Açıklama:
Taksonomi
Soru 3
Gerçek anlamı dışında kullanılarak yeni bir anlam ifade eden ve bir düşünceyi dile getiren iki veya daha fazla kelimeden oluşan kalıplaşmış söz dizisine ne ad verilir?
Seçenekler
A
Deyim
B
Atasöz
C
Alkış
D
Öğüt
E
Masal
Açıklama:
DEYiMLER
Soru 4
Tarihsel olarak da, Dîvânu Lügâti’t-Türk başta olmak üzere hemen hemen bütün yazılı
kaynaklarımızda karşımıza çıkan “alkış” ne anlam taşımaktadır?
kaynaklarımızda karşımıza çıkan “alkış” ne anlam taşımaktadır?
Seçenekler
A
Dua
B
Beddua
C
Sitem
D
Alkışlamak
E
Taktir
Açıklama:
ALKIŞLAR VE KARGIŞLAR
Alkış
Alkış
Soru 5
"Allah namerde muhtaç etmesin" sözü hangi başlık altında örnek olarak verilebilir?
Seçenekler
A
Alkış
B
Kargış
C
Deyim
D
Atasözü
E
Öğüt
Açıklama:
ALKIŞLAR VE KARGIŞLAR
Alkış
Alkış
Soru 6
Ses benzerlikleri ile uyaklardan faydalanılarak oluşturulan secili-kafiyeli ve belli bir konusu olmayan hatta önemli bir bölümü anlamlı da olmayan ses
ve sözlerin akışı bakımından şiirimsi bir türe ne ad verilir?
ve sözlerin akışı bakımından şiirimsi bir türe ne ad verilir?
Seçenekler
A
Tekerleme
B
Deyim
C
Şiir
D
Kaside
E
Destansı
Açıklama:
Tekerleme
Soru 7
Başlangıçta, ortalarında, uygun yerlerinde ve sonunda söylenen uzunca ya da çok kısa kalıplaşmış sözler nerede karşımıza çıkar?
Seçenekler
A
Masal Tekerlemeleri
B
Karagöz-Hacivat Tekerlemeleri
C
Aşıkların Söyledikleri Tekerlemeli Şiirler
D
Tören Tekerlemeleri
E
Oyun Tekerlemeleri
Açıklama:
Masal Tekerlemeleri
Soru 8
Kurallı cümle hâlinde sorulan bilmecelere ne denir?
Seçenekler
A
Mensur Bilmeceler
B
Manzum Bilmeceler
C
Beyitlerden Kurulu Bilmeceler
D
Bentlerden Kurulu Bilmeceler
E
Bağlamda Bilmeceler
Açıklama:
Mensur Bilmeceler
Soru 9
Ölçüsü, kafiyesi ve nazım birimi olan mısra, dörtlük ve bentlerden meydana gelmiş bilmecelere ne ad verilir?
Seçenekler
A
Manzum Bilmeceler
B
Mensur Bilmeceler
C
Beyitlerden Kurulu Bilmeceler
D
Beyitlerden Kurulu Olmayan Bilmeceler
E
Bentlerden Kurulu Bilmeceler
Açıklama:
Manzum Bilmeceler
Soru 10
Herhangi bir türle ilişkili olmaksızın tek başlarına gelenekte yaşayan tekerlemelere ne ad verilir?
Seçenekler
A
Bağımsız Söz Cambazlığı Tekerlemeleri
B
Aşıkların Söyledikleri Tekerlemeli Şiirler
C
Tören Tekerlemeleri
D
Oyun Tekerlemeleri
E
Karagöz-Hacivat Tekerlemeleri
Açıklama:
Bağımsız Söz Cambazlığı Tekerlemeleri
Soru 11
Aşağıdakilerden hangisi halk edebiyatı türleri içinde "konuşmalık türler" olarak sınıflandırılmaktadır?
Seçenekler
A
Karagöz
B
Bilmece
C
Meddah
D
Masal
E
Mit
Açıklama:
Halk Edebiyatı ürünlerini, mit, epik destan, masal ve efsaneler için anlatmalık türler; türkü, nini, ağıt için söylemelik türler, karagöz, köy tiyatrosu, kukla ve meddah için seyirlik türler, atasözü, deyim, bilmece, alkış-kargış ve tekerlemeler için de konuşmalık türler olarak sınıflandırmak mümkündür.
Soru 12
Aşağıda atasözleri ile ilgili verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Sağlıklı ve sağduyulu bir düşünce, keskin zeka ve idrak ürünüdürler.
B
Milletlerin karakterlerini, zihniyetlerini ifade eden ve şekillendiren özlü sözlerdir.
C
Her atasözü, bireyin uyması beklenilen bir genel kural ya da bir düstur niteliğindedir.
D
Yüksek bir ideal ve ferde bağlı bir aidiyet taşırlar.
E
Sözlü kültür ve edebiyatın en kısa türüdür.
Açıklama:
Atasözleri, çeşitli merasimlerde, çalışma sırasında, sözlü ve yazılı edebiyat kaynaklarında yer almak suretiyle ortaya çıkar ve yayılırlar. Muhakkak ki, ilk yaratılış bağlamlarında bir yaratıcıya bağlıdırlar ancak son derece kısa bir sürede ve hatta bazen hiçbir şekilde fark edilmeden yaratıcılarıyla olan bağlarını kaybederler ve anonimleşirler. Bu bağlamda, atasözü yüksek bir ideal ve ferde bağlı bir aidiyet taşımaz. O, günlük deneyimlerin özelliklerinin toplamını seslendirir ve sosyal grup öğesinin ortak özelliği olarak formüle edilir ve iş görür.
Soru 13
Aşağıdakilerden hangisi atasözlerinin yapısal olarak sahip olduğu özelliklerden biri değildir?
Seçenekler
A
Kafiye
B
Devrik cümle
C
Benzetme
D
Kısalık
E
Doğa tasviri
Açıklama:
İfadenin sanat dolu, nükteli ve gerçek olmayan şekilleri olarak, atasözleri, sözlü kültür ortamında yaratılmaları nedeniyle kolayca ezberlenip hatırlanabilmek ve zamana karşı durabilmek maksadıyla ölçü, ikili yapıyla dengeli ve ayarlı ifade, kafiye, uyum ve aliterasyon, kısalık, benzetme, devrik cümle gibi şiir sanatıyla bağdaştırılan bütün vasıtaları kullanırlar. Bu nedenle de, atasözleri ve deyimlerin büyük çoğunluğu redif ve kafiyeli olmaları bakımından şiir parçalarını hatırlatmaktadır. Dahası pek çok araştırmacı tarafından da bir çoğu şiir sayılmıştır.
Soru 14
Aşağıdakilerden hangisi atasözü çeşitlerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Olumlu tasvir
B
Olumsuz eşitleme
C
Olumlu sebebiyet
D
Olumsuz sebebiyet
E
Olumlu eşitleme
Açıklama:
Böylece atasözünün dört çeşidi vardır. Bunları atasözleri hakkındaki atasözlerinden hareketle şu şekilde örnekleyebiliriz: 1. Olumlu eşitleme: “Atasözü hikmettir” 2. Olumsuz eşitleme: “Atalarsözü pazarda satılmaz” 3. Olumlu sebebiyet: “Atalarsözünün başı vicdan korkusudur” 4. Olumsuz sebebiyet: “Atalarsözünü tutmayanı yabana atarlar.”
Soru 15
Aşağıdakilerden hangisi Türk atasözlerinde kullanılan edebi sanatlar arasında yer almaktadır?
Seçenekler
A
Bilinç akışı
B
Mübalağa
C
Akrostiş
D
Diyalog
E
Monolog
Açıklama:
Türk atasözlerinde ahengi sağlayan seci, aliterasyon ve ölçü gibi unsurların yanı sıra akis, cinas, intak, kinaye, mecaz, mübalâğa, tenasüp, teşbih, tevriye, tezat gibi edebî sanatların da kullanıldığı görülebilir.
Soru 16
Gerçek anlamı dışında kullanılarak yeni bir anlam ifade eden ve bir düşünceyi dile getiren iki veya daha fazla kelimeden oluşan kalıplaşmış söz dizisine ne ad verilmektedir?
Seçenekler
A
Masal
B
Tekerleme
C
Deyim
D
Atasözü
E
Özdeyiş
Açıklama:
Gerçek anlamı dışında kullanılarak yeni bir anlam ifade eden ve bir düşünceyi dile getiren iki veya daha fazla kelimeden oluşan kalıplaşmış söz dizisine deyim adı verilir.
Soru 17
Aşağıdakilerden hangisi deyimlerin özelliklerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Bölgelere göre farklılık gösterebilirler.
B
İsteğe bağlı olarak değiştirilebilirler.
C
Gündelik konuşmaya uygundur.
D
Halk tarafından yaratılmışlardır.
E
Kalıplaşmış sözlerdir.
Açıklama:
Deyimler kalıplaşmış sözlerdir ve isteğe bağlı olarak değiştirilemez. Deyimler halkın yarattığı ve gündelik konuşmalarında yaşattığı gibi kullanılır. Meselâ, “Kırdığı ceviz kırkı geçti” deyimi “kırdığı fındık kırkı geçti” şeklinde söylenemez. Bununla birlikte bazı deyimler farklı bölgelerde başka başka kelimelerle kalıplaşmış olarak karşımıza çıkabilir. Meselâ, “kırk dereden su getirmek” deyimi bazı bölgelerimizde “yetmiş iki dereden su getirmek” şeklinde kullanılabilir.
Soru 18
İnsanın kendisi ile yakınları, tanıdıkları, hısım ve akrabalarıyla sevdikleri başta olmak üzere içinde yaşadığı toplumun bütün bireylerinin maddi refah ve manevi saadetinde yardım ve merhametini istemek için Tanrı’ya yaptığı hitap ve seslenişe ne ad verilmektedir?
Seçenekler
A
Tekerleme
B
Kargış
C
Sayışmaca
D
Alkış
E
Özdeyiş
Açıklama:
Alkış (dua), insanın kendisi ile yakınları, tanıdıkları, hısım ve akrabalarıyla sevdikleri başta olmak üzere içinde yaşadığı toplumun bütün bireylerinin maddi refah ve manevi saadetinde yardım ve merhametini istemek için Tanrı’ya yaptığı bir hitap ve bir sesleniştir.
Soru 19
Aşağıdakilerden hangisi mensur bilmeceye örnektir?
Seçenekler
A
Yer altında yağlı kayış.
B
Üstü tül /altı gül.
C
Kuru kafa/attım rafa.
D
Allah’tan korkmaz/cennetten çıkmaz.
E
Fini fini fincan/içi dolu mercan.
Açıklama:
Kurallı cümle hâlinde sorulan bilmecelere mensur bilmeceler denir. Manzum bilmecelere nazaran sayısı az olan mensur bilmecelerin kafiyeli olmayışları nedeniyle hatırda kalmaları zordur. Aynı nedenle, mensur bilmecelerin değişikliğe uğrama ihtimalleri yüksektir.
Soru 20
Aşağıdakilerden hangisi mensur bilmecenin özelliklerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Kurallı cümle halindedirler.
B
Manzum bilmecelere nazaran sayıları azdır.
C
Kafiyeli değildirler.
D
Hatırda kalmaları kolaydır.
E
Değişikliğe uğrama ihtimalleri yüksektir.
Açıklama:
Kurallı cümle hâlinde sorulan bilmecelere mensur bilmeceler denir. Manzum bilmecelere nazaran sayısı az olan mensur bilmecelerin kafiyeli olmayışları nedeniyle hatırda kalmaları zordur. Aynı nedenle, mensur bilmecelerin değişikliğe uğrama ihtimalleri yüksektir.
Soru 21
I. Çeşitli merasimlerde, çalışma sırasında, sözlü ve yazılı edebiyat kaynaklarında yer almak suretiyle ortaya çıkar ve yayılırlar.
II. Önce belli bir yaratıcısı olan bu yaratmaların zamanla ilk yaratıcıları unutulmuşsa da, toplum bu yaratmaları benimseyerek kendisine mal etmiştir.
III. Her atasözü, toplumsal yaşantı içindeki bireyin uyması beklenilen ya bir genel
kural veya bir düstur niteliğindedir.
Atasözleri ile ilgili yukarıdakilerden hangisi / hangileri doğrudur?
II. Önce belli bir yaratıcısı olan bu yaratmaların zamanla ilk yaratıcıları unutulmuşsa da, toplum bu yaratmaları benimseyerek kendisine mal etmiştir.
III. Her atasözü, toplumsal yaşantı içindeki bireyin uyması beklenilen ya bir genel
kural veya bir düstur niteliğindedir.
Atasözleri ile ilgili yukarıdakilerden hangisi / hangileri doğrudur?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
I ve II
C
I ve III
D
II ve III
E
I, II ve III
Açıklama:
Atasözleri ile ilgili seçeneklerin tamamı doğrudur. Doğru yanıt E seçeneğidir.
Soru 22
Atasözleri ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
Seçenekler
A
Hemen hemen her zaman tek cümle hâlindedirler.
B
Kısa ve nükteli geleneksel ifadelerdir.
C
Bu türün en önemli yapısal özelliği tek parçadan meydana gelişidir.
D
Gündelik yaşamda geleneksel olarak kabul gören konuşma durumlarında kullanılırlar.
E
Sürekli tekrarlanan sosyal durumla ilişkisi olan bir tutum veya hareket tarzını ortaya koyan ifadelerdir.
Açıklama:
Sayfa 80'i de kapsamaktadır.
Bu türün en önemli yapısal özelliği iki parçadan meydana gelişidir. Şiir özelliğine sahip atasözlerinde bu ikili yapı kafiyelerle kendisini kolayca dışa vurur. Bir başka ifadeyle sözünü ettiğimiz ikili yapı kafiyelemede de işlev sahibidir. Bu özellik aynı zamanda anlam alanında da geçerlidir. Atasözü iki veya daha fazla unsurdan oluşmuş bir anlatımdır ve bu unsurlar genellikle atasözünün dengelenmiş yapısının iki kısmına uyarlar. Doğru yanıt C seçeneğidir.
Bu türün en önemli yapısal özelliği iki parçadan meydana gelişidir. Şiir özelliğine sahip atasözlerinde bu ikili yapı kafiyelerle kendisini kolayca dışa vurur. Bir başka ifadeyle sözünü ettiğimiz ikili yapı kafiyelemede de işlev sahibidir. Bu özellik aynı zamanda anlam alanında da geçerlidir. Atasözü iki veya daha fazla unsurdan oluşmuş bir anlatımdır ve bu unsurlar genellikle atasözünün dengelenmiş yapısının iki kısmına uyarlar. Doğru yanıt C seçeneğidir.
Soru 23
Aşağıdakilerden hangisi atasözlerinin niteliklerinden biri değildir?
Seçenekler
A
“Bu iş şu şekilde yapılmalı” veya “yapılmamalı” gibi hükümler içerir.
B
Öğüt verir.
C
Kabul görmüş bir doğruyu yansız bir biçimde bildirir.
D
Çoğunlukla gelecek zaman kipindedir.
E
Adet ve gelenekleri aktarır.
Açıklama:
Atasözlerinde büyük bir çoğunlukla geniş zaman kipi ve özellikle öğüt verme durumundakilerde de emir kipi kullanılmıştır. Bunların dışında kalan kiplerle kurulan az sayıdaki atasözlerinde de geniş zaman veya emir anlamı gizli olarak muhafaza edilmiştir. Doğru yanıt D seçeneğidir.
Soru 24
Aşağıdaki atasözlerinden hangisinde birlik ve beraberliğin önemi vurgulanmaktadır?
Seçenekler
A
Besle kargayı oysun gözünü.
B
Bir elin nesi var iki elin sesi var.
C
Başkasına kuyu kazan kendi düşer.
D
Dağ ne kadar yüce olsa yol üstünden aşar.
E
Aman diyene kılıç kalkmaz.
Açıklama:
Bir elin nesi var iki elin sesi var atasözü birlik ve beraberliğin önemini vurgulamaktadır. Doğru yanıt B seçeneğidir.
Soru 25
Gerçek anlamı dışında kullanılarak yeni bir anlam ifade eden ve bir düşünceyi dile getiren iki veya daha fazla kelimeden oluşan kalıplaşmış söz dizisine ne ad verilir?
Seçenekler
A
Atasözü
B
Deyim
C
Fıkra
D
Şiir
E
Nesir
Açıklama:
Gerçek anlamı dışında kullanılarak yeni bir anlam ifade eden ve bir düşünceyi dile getiren iki veya daha fazla kelimeden oluşan kalıplaşmış söz dizisine deyim denir. Doğru yanıt B seçeneğidir.
Soru 26
Deyimlerle ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Uzun cümlelerle kurulmuşlardır.
B
Konuşma dilinin yapı taşlarıdır.
C
Deyimler aracılığıyla gündelik konuşma dilinde üretilen ve tüketilen anlamlar zenginleşip çeşitlenir.
D
Bir milletin söz yaratma gücünü ortaya koyar.
E
Ulusal damga taşıyan ve ulusal kültürü zenginleştiren dil varlıklarıdır.
Açıklama:
Deyimler uzun cümlelerle değil kısa kelimelerle kurulmuşlardır. Doğru yanıt A seçeneğidir.
Soru 27
Aşağıdakilerden hangisi deyimdir?
Seçenekler
A
Hem suçlu, hem güçlü
B
Ummadık taş baş yarar
C
Az tamah çok ziyan getirir
D
Doğru söyleyeni dokuz köyden kovarlar
E
Keskin sirke küpüne zarar
Açıklama:
Hem suçlu hem güçlü bir deyimdir. Diğer seçeneklerde atasözleri yer almaktadır. Doğru yanıt A seçeneğidir.
Soru 28
Alkış ve kargış terimlerinin Türkiye Türkçesinde yaygın olarak kullanılan karşılıkları nelerdir?
Seçenekler
A
Okuma ve yazma
B
Dua ve beddua
C
İş ve aş
D
Yeme ve içme
E
İyi ve kötü
Açıklama:
Türkiye Türkçesinde yaygın olarak kullandığımız “dua” ve “beddua” terimlerinin eski ve günümüzde de Türk dünyasında yaygın şekilleri alkış ve kargıştır. Doğru yanıt B seçeneğidir.
Soru 29
Aşağıdakilerden hangisi kargışa örnektir?
Seçenekler
A
Ocağın tütedursun
B
Nice bayramlar göresiniz
C
Allah analı- babalı büyütsün
D
Allah utandırmasın
E
Kabrinde yeşil ot bitmesin
Açıklama:
Kargış beddua anlamına gelmektedir. E seçeneği bir kargıştır.
Soru 30
I. Masal tekerlemeleri
II. Oyun tekerlemeleri
III. Karagöz-Hacivat tekerlemeleri
Yukarıdakilerden hangisi / hangileri tekerleme türüdür?
II. Oyun tekerlemeleri
III. Karagöz-Hacivat tekerlemeleri
Yukarıdakilerden hangisi / hangileri tekerleme türüdür?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
I ve II
D
II ve III
E
I, II ve III
Açıklama:
Seçeneklerin tamamı tekerleme türüdür. Doğru yanıt E seçeneğidir.
Soru 31
Herhangi bir türe bağlı kalmaksızın tek başına gelenekte yaşayan, söz cambazlığı terimi ile isimlendirilen tekerlemelere ne ad verilir?
Seçenekler
A
Âşıkların söyledikleri tekerlemeler
B
Masal tekerlemeleri
C
Oyun tekerlemeleri
D
Yanıltmacalar
E
Karagöz-Hacivat tekerlemeleri
Açıklama:
Tekerlemelerin tür ve şekil özelliklerini açıklayabilecek, Bilmece türünün şekil özelliklerini tanıyabilecek bilgi ve beceriler kazanabileceksiniz.
Soru 32
Aşağıdaki atasözlerinden hangisi konuya bakış açısı bakımından diğerlerinden farklıdır?
Seçenekler
A
Huylu huyundan vaz geçmez.
B
Can çıkar huy çıkmaz.
C
Huy canın altındadır.
D
Kır atın yanında duran ya huyundan ya suyundan.
E
İnsan yedisinde neyse yetmişinde de odur.
Açıklama:
Atasözlerinin tür ve şekil özelliklerini tanımlayabileceksiniz.
Soru 33
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde deyim kullanılmamıştır?
Seçenekler
A
Sınavı kazanamadığını duyunca dünya başına yıkıldı.
B
Son vergi yasasından sonra belini doğrultamaz oldu.
C
Onun da artık eli ekmek tutuyor, kimseye muhtaç değil.
D
İlişkilerini kendi bakış açısı doğrultusunda yürüttü.
E
O, kolay para harcamaz, eli sıkıdır.
Açıklama:
Deyimlerin tür ve şekil özelliklerini tanıyabileceksiniz.
Soru 34
Düşündüklerimizin hiçbirini ne yazık ki gerçekleştiremedik, tasarladıklarımızı uygulama alanına bir türlü geçiremedik. Yukarıdaki cümlenin anlamını karşılayan deyim aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Yaş tongaya basmamak
B
Elde avuçta ne varsa tüketmek
C
Eşeği sağlam kazığa bağlamak
D
Evdeki hesap çarşıya uymaz
E
Yol yordam bilmemek
Açıklama:
Deyimlerin tür ve şekil özelliklerini tanıyabileceksiniz.
Soru 35
Aşağıdakilerden hangisi konuşmalık türlerden biri değildir?
Seçenekler
A
Tekerleme
B
Alkış
C
Kargış
D
Deyim
E
Efsane
Açıklama:
Konuşmalık tür kavramını açıklayabileceksiniz.
Soru 36
Aşağıdakilerden hangisi bir kargış örneğidir?
Seçenekler
A
Allah versin
B
Analı, babalı büyütsün
C
Nice yıllar
D
Adı batsın
E
Su gibi aziz ol
Açıklama:
Alkışlar ve Kargışların tür ve şekil özelliklerini açıklayabileceksiniz.
Soru 37
Aşağıdakilerden hangisi masal tekerlemesinin bir parçasıdır?
Seçenekler
A
Kartal kalkar dal sarkar.
B
Ben bir yalan uydurdum,duma duma dum.
C
Az gittik, uz gittik, dere tepe düz gittik.
D
Sarımsağı sarımsaklasak da mı saklasak.
E
Üç tas has hoşaf.
Açıklama:
Tekerlemelerin tür ve şekil özelliklerini açıklayabilecek, Bilmece türünün şekil özelliklerini tanıyabilecek bilgi ve beceriler kazanabileceksiniz.
Soru 38
Aşağıdakilerden hangisi atasözü yerine kullanılmaz?
Seçenekler
A
kanatlı söz
B
Cevherli nasihat
C
Aklın gözü
D
cevherli söz
E
Ruhun tabibi
Açıklama:
Atasözlerinin tür ve şekil özelliklerini tanımlayabileceksiniz.
Soru 39
En eski Türk bilmecelerini içeren eser aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Dîvânu Lugati't-Türk
B
Codex Cumanicus
C
Kutadgu Bilig
D
Orhun Kitabeleri
E
Divan-ı Hikmet
Açıklama:
Tekerlemelerin tür ve şekil özelliklerini açıklayabilecek, Bilmece türünün şekil özelliklerini tanıyabilecek bilgi ve beceriler kazanabileceksiniz.
Soru 40
Aşağıdaki deyimlerden hangisi gerçek anlamıyla kullanılmaz?
Seçenekler
A
Baltayı taşa vurmak
B
Eli açık
C
hem suçlu, hem güçlü
D
Kaşla göz arasında
E
eli uzun
Açıklama:
Deyimlerin tür ve şekil özelliklerini tanıyabileceksiniz.
Soru 41
"Dua" anlamına gelen Halk Edebiyatımterimi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Takdir
B
Kargış
C
Koşuk
D
Yuğ
E
Alkış
Açıklama:
Alkışlar ve Kargışların tür ve şekil özelliklerini açıklayabileceksiniz.
Soru 42
Bilmecelerle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Türk sözlü kültüründe bilmeceler tamamen manzum olarak düzenlenmiştir.
B
Manzum bilmeceler çoğunlukla beyitlerden ve dörtlüklerden oluşur.
C
Bilmecelerde cevabın ip uçları yer alır.
D
Bilmecelerde anlamsız doldurma kelimeler bulunabilir.
E
Bilmece, anonim halk edebiyatı türüdür.
Açıklama:
Tekerlemelerin tür ve şekil özelliklerini açıklayabilecek, Bilmece türünün şekil özelliklerini tanıyabilecek bilgi ve beceriler kazanabileceksiniz.
Soru 43
Aşağıdakilerden hangisi Anonim Halk Edebiyatının özelliklerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Halkın topluca yaratması kuramını doğrultusunda ürünler vermesi
B
Milletin “millî ruhunu” yansıtması
C
Ulusal kimliğin oluşumuna katkıda bulunması
D
Bireysel eserlere örnek teşkil etmesi
E
Ulusal kaynakların başında gelmeleri
Açıklama:
Konuşmalık tür kavramını açıklayabileceksiniz.
Soru 44
Atasözleri genel kural niteliği taşıyıp toplumun geneline seslenerek herkes için geçerlidirler. Deyimler ise kişilerin özel durumlarını yansıtırlar. Buna göre aşağıdakilerden hangisi atasözü değildir?
Seçenekler
A
Asıl azmaz bal kokmaz.
B
Kestane kabuğundan çıkmış da kabuğunu beğenmez.
C
Kavgada kılınç ödünç verilmez.
D
Rüzgar eken fırtına biçer.
E
Balta değmedik ağaç olmaz.
Açıklama:
Atasözlerinin tür ve şekil özelliklerini tanımlayabileceksiniz.
Soru 45
Aşağıdaki atasözlerinin hangisinde mecazlı bir söyleyiş yoktur?
Seçenekler
A
Bin tasa bir borç ödemez.
B
Balta değmedik ağaç olmaz.
C
Kimsenin çırası tana kadar yanmaz.
D
Balık ağa girdikten sonra aklı başına gelir.
E
Bülbülün çektiği dili belası.
Açıklama:
Atasözlerinin tür ve şekil özelliklerini tanımlayabileceksiniz.
Soru 46
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde deyim kullanılmamıştır?
Seçenekler
A
Başlarda hiç hoşlanmadığım bu işe gel zaman git zaman alışmıştım.
B
Sorunlarından bahsetmezsen sana yardımcı olamam.
C
Dükkanda alış veriş ederken terbiyesizlik yapan bu kaba saba adamı bir yerden tanıyordum.
D
Bence artık bu yaşananlara boş verip yüzünü geleceğe çevirmelisin.
E
Beni köşeye sıkıştırdığını sanıyor üzerime geldikçe geliyordu.
Açıklama:
Deyimlerin tür ve şekil özelliklerini tanıyabileceksiniz.
Soru 47
Bilmeceler genellikle aşağıdaki şekillerden hangisiyle söylenirler?
Seçenekler
A
Şiir şeklinde
B
Düz yazı şeklinde
C
Şiir ve düzyazı bir arada olmak üzere
D
Şiir veya düzyazı şeklinde
E
Herhangi bir söyleniş şekli yoktur.
Açıklama:
Tekerlemelerin tür ve şekil özelliklerini açıklayabilecek, Bilmece türünün şekil özelliklerini tanıyabilecek bilgi ve beceriler kazanabileceksiniz.
Soru 48
Aşağıdakilerden hangisi atasözlerinin sosyo-kültürel bağlamdaki özelliklerinden biri değildir?
Seçenekler
A
İlk yaratılış bağlamlarında bir yaratıcıya bağlıdırlar ancak son derece kısa bir sürede yaratıcılarıyla olan bağlarını kaybederler ve anonimleşirler.
B
Toplumsal yaşantı içindeki bireyin uyması beklenilen ya bir genel kural ya da bir düstur niteliğindedir.
C
Düşüncenin değerini arttırır ve ileri sürülen görüşlerin doğruluğunu ispatlar.
D
Sürekli tekrarlanan bir soruna gelenekselleşmiş ve kabul edilmiş bir çözüm sunar.
E
Sürekli tekrarlanan sosyal durumla ilişkisi olan bir tutum veya hareket tarzını ortaya koyan ifadelerdir.
Açıklama:
İlk yaratıda yaratıcıya bağlı olup sonrasında anonimleşmesi atasözlerinin genel özelliklerindendir, sosyo-kkültürel özelliklerinden değildir.
Soru 49
Aşağıdakilerden hangisi atasözü değildir?
Seçenekler
A
Azıcık aşım, kaygısız başım.
B
Eğilen baş kesilmez.
C
Faydasız baş mezara yaraşır.
D
Armut piş, ağzıma düş.
E
Gençliğin kıymeti ihtiyarlıkta bilinir.
Açıklama:
‘’Armut piş, ağzıma düş.’’ Atasözü değil, deyimdir.
Soru 50
Aşağıdaki atasözlerinden hangisi yapıca yanlıştır?
Seçenekler
A
Acı patlıcanı kırağı çalmaz.
B
Körle yatan şaşı kalkar.
C
Üzüm üzüme baka baka kararır.
D
Keskin sirke kabına zarar verir.
E
Abanın dostluğu köy görünceye kadar.
Açıklama:
‘’Keskin sirke kabına zarardır.’’ İfadesinde kabına ifadesi yanlıştır. Onun yerine küpüne ifadesi gelmelidir. Çünkü atasözleri kalıplaşmıştır. İçerisindeki kelimeler benzer ya da anlamdaşlarıyla değiştirilemezler.
Soru 51
Aşağıdakilerden hangisi deyimlerin özelliklerindendir?
Seçenekler
A
Problem çözme yeteneğini geliştirirler.
B
Ahlaki yönleri vardır.
C
İki veya daha fazla kelimeden oluşup kalıplaşmışlardır.
D
İfadeler eş anlamlıları ile değiştirilebilirler.
E
Oluşumlarında uyaklardan faydalanılır.
Açıklama:
Diğer özellikler deyimlerin özelliklerinden değillerdir.
Soru 52
Aşağıdaki deyimlerden hangisi karşısında belirtilen anlamda kullanılmamıştır?
Seçenekler
A
Ağzı kulaklarına varmak ( mecazi anlam)
B
Gözden düşmek (mecazi anlam)
C
Etekleri tutuşmak (mecazi anlam)
D
Hem suçlu hem güçlü (gerçek anlam)
E
Dosta düşmana karşı (mecazi anlam)
Açıklama:
‘’Dosta düşmana karşı’’ ifadesi mecazi olarak değil gerçek anlamında kullanılmıştır.
Soru 53
Aşağıdakilerden hangisi alkıştır?
Seçenekler
A
Allah belanı vermesin.
B
Meskeni viran yurt ver Yarabbi
C
Bayramlar pazarına çıkmayasın
D
Gözünü toprak doyursun
E
Huyun-suyun kurusun
Açıklama:
Türkiye Türkçesinde yaygın olarak kullandığımız “dua” ve “beddua” terimlerinin
eski ve günümüzde de Türk dünyasında yaygın flekilleri alkış ve kargıştır. ‘’Allah belanı vermesin.’’ Bir alkıştır. Diğer seçeneklerdeki ifadeler kargıştır.
eski ve günümüzde de Türk dünyasında yaygın flekilleri alkış ve kargıştır. ‘’Allah belanı vermesin.’’ Bir alkıştır. Diğer seçeneklerdeki ifadeler kargıştır.
Soru 54
Aşağıdaki cümlelerden hangisinde kargış kullanılmıştır?
Seçenekler
A
Bu iş bana göre çantada keklik.
B
Yeni işinizde Allah utandırmasın.
C
Beni bu hale soktuğu için canı çıksın.
D
Annenin ruhu şad olsun.
E
Allah ikimize ayrılık vermesin.
Açıklama:
Türkiye Türkçesinde yaygın olarak kullandığımız “dua” ve “beddua” terimlerinin eski ve günümüzde de Türk dünyasında yaygın şekilleri alkış ve kargıştır. Tarihsel olarak da, Dîvânu Lügâti’t-Türk baflta olmak üzere hemen hemen bütün yazılı kaynaklarımızda karşımıza çıkan arkaik form, “alkış” ve kargış” şeklindeki söyleyiştir. C'deki ‘’canı çıksın’’ ifadesi kargıştır.
Soru 55
Ses benzerlikleri ile uyaklardan faydalanılarak oluşturulan secili-kafiyeli ve belli bir konusu olmayan hatta önemli bir bölümü anlamlı da olmayan ses ve sözlerin akışı bakımından şiirimsi bir türdür.
Yukarıda açıklaması verilen tür aşağıdakilerden hangisidir?
Yukarıda açıklaması verilen tür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Bilmece
B
Atasözü
C
Deyim
D
Alkış
E
Tekerleme
Açıklama:
Verilen tanım tekerleme türüne aittir.
Soru 56
- Genellikle bir bazen de birden fazla cümleden oluşabilirler.
- Günlük hayatta karşılaşılabilecek hemen hemen her şeyi konu edinirler.
- Azerbaycan’da“tabmaca, tappaca”dır karşılığı.
- Daha çok beyitlerden ve dörtlüklerden oluşmaktadırlar.
- Problem çözme yeteneğini geliştirirler
Seçenekler
A
Tekerleme
B
Bilmece
C
Alkış
D
Atasözü
E
Kargış
Açıklama:
Verilen özellikler bilmece türüne aittir.
Soru 57
Aşağıdaki bilmecelerden hangisi yapısına göre diğerlerinden farklıdır?
Seçenekler
A
Fini fini fincan içi dolu mercan.
B
Yeşil yeşil gelirler, sarı sarı giderler.
C
Üstü tül, altı gül.
D
Ağzı var, dili yok; canı var, kanı yok.
E
Bir tepside iki balık. Biri sıcak biri soğuk.
Açıklama:
‘’ Yeşil yeşil gelirler, sarı sarı giderler.’’ mensur bir bilmecedir. Diğer seçeneklerdeki bilmeceler manzum bilmecelerdir.
Soru 58
Günümüz, Halkbilimi çalışmalarında, XVIII. yüzyıl sonlarında Halk Edebiyatı eserinin en çok değer verdikleri özelliği anonim olması ve Halk Edebiyatı ürünlerini topluca (kollektif) yarattığı şeklinde özetlenebilecek “Topluluk Hâlinde Yaratma Kuramı” geçerliliğini yitirmiştir. Bu kurama göre; aşağıdakilerden hangisi anonim halk edebiyatı ürünleri arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Bireysel Eserler
B
Masallar
C
Fıkralar
D
Efsaneler
E
Mitler
Açıklama:
Konuşmalık tür kavramını açıklayabileceksiniz.
Halkbiliminin XVIII. yüzyıl sonlarında bağımsız bir bilimsel disiplin olarak ortaya çıktığı günlerde yaşayan halkbilimcilerin bir Halk Edebiyatı eserinin en çok değer verdikleri özelliği bu eserin anonim olmasıydı. Çünkü o günlerde “anonim” kavramı hemen akla, halkın türkü, masal, atasözü ve benzeri Halk Edebiyatı ürünlerini topluca (kollektif) yarattığı şeklinde özetlenebilecek “Topluluk Hâlinde Yaratma” kuramını getiriyordu. Günümüz, Halkbilimi çalışmalarında “Topluluk Hâlinde Yaratma Kuramı” geçerliliğini yitirmiştir. Bu kurama göre, Halk Edebiyatı ürünlerinin bir birey tarafından değil de tarihin çok eski çağlarında onları kullanan topluluk tarafından yaratılmış olduğu kabulü, bu ürünlerin onları yaratan topluluğun “millî ruhu”nu (volkgeist) yansıttığı sonucuna varıyordu. Bu sonuca göre, Halk Edebiyatı ürünleri millî ruhu ortaya koyan en arı ve duru kaynaklardı. Bu nedenle de son derece önemliydiler. Bu kabullere bağlı olarak atasözleri, epik destanlar, türküler, mitler, masallar, fıkralar, efsaneler, tekerlemeler ve benzeri Anonim Halk Edebiyatı ürünleri yaklaşık iki yüzyıldır büyük gayretlerle sözlü ve yazılı kaynaklardan derlenerek yayınlanmaktadır. Anonim Halk Edebiyatı ürünleri, ulusal kimliğin oluşumunda ve kökleri üstünde yenilenerek çağdaş formların oluşturulmasındaki katkıları nedeniyle günümüzde de önem verilen ulusal kaynakların başında gelmektedir. Sorunun doğru cevabı A seçeneğidir.
Halkbiliminin XVIII. yüzyıl sonlarında bağımsız bir bilimsel disiplin olarak ortaya çıktığı günlerde yaşayan halkbilimcilerin bir Halk Edebiyatı eserinin en çok değer verdikleri özelliği bu eserin anonim olmasıydı. Çünkü o günlerde “anonim” kavramı hemen akla, halkın türkü, masal, atasözü ve benzeri Halk Edebiyatı ürünlerini topluca (kollektif) yarattığı şeklinde özetlenebilecek “Topluluk Hâlinde Yaratma” kuramını getiriyordu. Günümüz, Halkbilimi çalışmalarında “Topluluk Hâlinde Yaratma Kuramı” geçerliliğini yitirmiştir. Bu kurama göre, Halk Edebiyatı ürünlerinin bir birey tarafından değil de tarihin çok eski çağlarında onları kullanan topluluk tarafından yaratılmış olduğu kabulü, bu ürünlerin onları yaratan topluluğun “millî ruhu”nu (volkgeist) yansıttığı sonucuna varıyordu. Bu sonuca göre, Halk Edebiyatı ürünleri millî ruhu ortaya koyan en arı ve duru kaynaklardı. Bu nedenle de son derece önemliydiler. Bu kabullere bağlı olarak atasözleri, epik destanlar, türküler, mitler, masallar, fıkralar, efsaneler, tekerlemeler ve benzeri Anonim Halk Edebiyatı ürünleri yaklaşık iki yüzyıldır büyük gayretlerle sözlü ve yazılı kaynaklardan derlenerek yayınlanmaktadır. Anonim Halk Edebiyatı ürünleri, ulusal kimliğin oluşumunda ve kökleri üstünde yenilenerek çağdaş formların oluşturulmasındaki katkıları nedeniyle günümüzde de önem verilen ulusal kaynakların başında gelmektedir. Sorunun doğru cevabı A seçeneğidir.
Soru 59
Aşağıdakilerden hangisi atasözlerinin tür ve şekil özelliklerinden biridir?
Seçenekler
A
Kişilerin özel durumlarını yansıtırlar
B
Genel kural niteliği taşır ve toplumun geneline seslenir
C
Herhangi bir söyleniş şekli yoktur.
D
Ses benzerlikleri ile uyaklardan faydalanılarak oluşturulur.
E
Yardım ve merhametini istemek için Tanrı’ya sesleniştir.
Açıklama:
Atasözlerinin tür ve şekil özelliklerini tanımlayabileceksiniz.
A seçeneği deyimin özelliğidir. C seçeneği bilmecenin özelliğidir. D seçeneği tekerleme özelliğidir. E seçeneği ise alkış (dua) özelliğidir. Sorunun doğru cevabı B seçeneğidir.
A seçeneği deyimin özelliğidir. C seçeneği bilmecenin özelliğidir. D seçeneği tekerleme özelliğidir. E seçeneği ise alkış (dua) özelliğidir. Sorunun doğru cevabı B seçeneğidir.
Soru 60
“Mühür kimde ise Süleyman odur” atasözü aşağıdaki türlerden hangisi olabilir?
Seçenekler
A
Hilekâr insanlardan uzak durma
B
Birliğin beraberliğin önemi
C
Mevkie rağbet, kabiliyetlerin değerlendirilmesi
D
Hayırsever olmaya davet
E
Tenkide tahammülsüzlük
Açıklama:
Atasözlerinin tür ve şekil özelliklerini tanımlayabileceksiniz.
Türk atasözleri insan ve toplum ilişkilerinde, sosyal işbirliği ve dayanışmayı, sosyal hiciv, mevkie rağbet, yöneticilik, kanun fikri, mülkiyet, tasarruf, eğitim, iş ve zaman değerlendirilmesi, kabiliyetlerin değerlendirilmesi, kader, nasip, tanrı fikri, sebep-sonuç ilişkisi, değerlerin değer değiştirmesi konuları yaygın olarak işlenilmiştir. C seçeneği bu gruba dahil ve sorunun doğru cevabıdır.
Türk atasözleri insan ve toplum ilişkilerinde, sosyal işbirliği ve dayanışmayı, sosyal hiciv, mevkie rağbet, yöneticilik, kanun fikri, mülkiyet, tasarruf, eğitim, iş ve zaman değerlendirilmesi, kabiliyetlerin değerlendirilmesi, kader, nasip, tanrı fikri, sebep-sonuç ilişkisi, değerlerin değer değiştirmesi konuları yaygın olarak işlenilmiştir. C seçeneği bu gruba dahil ve sorunun doğru cevabıdır.
Soru 61
Canlıların sınıflandırılması ve bu sınıflandırılmada kullanılan kural ve prensipler aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Muhammes
B
Müseddes
C
Manzum
D
Taksonomi
E
Mensur
Açıklama:
Deyimlerin tür ve şekil özelliklerini tanıyabileceksiniz.
Muhammes: Beş mısralı bentlerle kurulan divan edebiyatı nazım şekli. Müseddes: Altı mısralı bentlerle kurulan divan edebiyatı nazım şekli Manzum: Şiir olarak söylenmiş şey. Mensur: Nesir olarak söylenmiş şey. Sorunun doğru cevabı D seçeneğidir.
Muhammes: Beş mısralı bentlerle kurulan divan edebiyatı nazım şekli. Müseddes: Altı mısralı bentlerle kurulan divan edebiyatı nazım şekli Manzum: Şiir olarak söylenmiş şey. Mensur: Nesir olarak söylenmiş şey. Sorunun doğru cevabı D seçeneğidir.
Soru 62
Gerçek anlamı dışında kullanılarak yeni bir anlam ifade eden ve bir düşünceyi dile getiren iki veya daha fazla kelimeden oluşan kalıplaşmış söz dizisi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Atasözü
B
Kargış
C
Alkış
D
Tekerleme
E
Deyim
Açıklama:
Deyimlerin tür ve şekil özelliklerini tanıyabileceksiniz.
Atasözü; milletlerin atalarından kalmış, yol, yöntem gösteren, öğüt veren sözleridir. Kargış (beddua), insanın kendisine, ailesine, toplumuna ve toplumunun değerlerine, kurumlarına zararı dokunacak şahıslara, onların düşünce ve fikirlerine karşı şiddetli bir tepkidir. Alkış (dua), insanın kendisi ile yakınları, tanıdıkları, hısım ve akrabalarıyla sevdikleri başta olmak üzere içinde yaşadığı toplumun bütün bireylerinin maddi refah ve manevi saadetinde yardım ve merhametini istemek için Tanrı’ya yaptığı bir hitap ve bir sesleniştir. Tekerleme ise, ses benzerlikleri ile uyaklardan faydalanılarak oluşturulan secili-kafiyeli ve belli bir konusu olmayan hatta önemli bir bölümü anlamlı da olmayan ses ve sözlerin akışı bakımından şiirimsi bir türdür. Sorunun doğru cevabı E seçeneğidir.
Atasözü; milletlerin atalarından kalmış, yol, yöntem gösteren, öğüt veren sözleridir. Kargış (beddua), insanın kendisine, ailesine, toplumuna ve toplumunun değerlerine, kurumlarına zararı dokunacak şahıslara, onların düşünce ve fikirlerine karşı şiddetli bir tepkidir. Alkış (dua), insanın kendisi ile yakınları, tanıdıkları, hısım ve akrabalarıyla sevdikleri başta olmak üzere içinde yaşadığı toplumun bütün bireylerinin maddi refah ve manevi saadetinde yardım ve merhametini istemek için Tanrı’ya yaptığı bir hitap ve bir sesleniştir. Tekerleme ise, ses benzerlikleri ile uyaklardan faydalanılarak oluşturulan secili-kafiyeli ve belli bir konusu olmayan hatta önemli bir bölümü anlamlı da olmayan ses ve sözlerin akışı bakımından şiirimsi bir türdür. Sorunun doğru cevabı E seçeneğidir.
Soru 63
Bazı deyimler, mecazi anlamlar oluştururken gerçek anlamlarından da tamamen sıyrılmazlar ve bazen tamamen kendi gerçek anlamlarında da kullanılabilirler. Aşağıdakilerden hangisi buna örnek olarak gösterilebilir?
Seçenekler
A
Baltayı taşa vurmak
B
Hem suçlu, hem güçlü
C
İyiye iyi kötüye kötü demek
D
Kellesi koltuğunda
E
Kaşla, göz arasında
Açıklama:
Deyimlerin tür ve şekil özelliklerini tanıyabileceksiniz.
Deyimler birkaç kelimeyle kurulmuş ve kendi anlamlarından sıyrılarak yepyeni bir anlam kazanmışlardır. “Kellesi koltuğunda” veya “kaşla, göz arasında” gibi deyimleri asıl anlamlarıyla anlayamayız. Kimsenin kellesi koltuğunda olmaz ve kaşla göz arasında ne işimiz olabilir? Fakat, gerçeğe uymayan bu anlamları dışında mecazi anlam diye adlandırılan daha başka ve daha derin anlamları vardır. Bu anlamlar, ancak sözün gelişinden ve sunumuyla birlikte konuşmanın yer aldığı bağlamdan anlaşılabilir. “Hem suçlu, hem güçlü” ve “iyiye iyi kötüye kötü demek” deyimlerinde olduğu gibi bazı deyimlerse sadece kendi gerçek anlamlarında kullanılırlar ve başka bir anlam taşımazlar. Bazı deyimlerse, mecazi anlamlar oluştururken gerçek anlamlarından da tamamen sıyrılmazlar ve bazen tamamen kendi gerçek anlamlarında da kullanılabilirler. “Baltayı taşa vurmak” deyimi yerine göre gerçekten de baltanın taşa vurulması anlamında da kullanılabilir. Sorunun doğru cevabı A seçeneğidir.
Deyimler birkaç kelimeyle kurulmuş ve kendi anlamlarından sıyrılarak yepyeni bir anlam kazanmışlardır. “Kellesi koltuğunda” veya “kaşla, göz arasında” gibi deyimleri asıl anlamlarıyla anlayamayız. Kimsenin kellesi koltuğunda olmaz ve kaşla göz arasında ne işimiz olabilir? Fakat, gerçeğe uymayan bu anlamları dışında mecazi anlam diye adlandırılan daha başka ve daha derin anlamları vardır. Bu anlamlar, ancak sözün gelişinden ve sunumuyla birlikte konuşmanın yer aldığı bağlamdan anlaşılabilir. “Hem suçlu, hem güçlü” ve “iyiye iyi kötüye kötü demek” deyimlerinde olduğu gibi bazı deyimlerse sadece kendi gerçek anlamlarında kullanılırlar ve başka bir anlam taşımazlar. Bazı deyimlerse, mecazi anlamlar oluştururken gerçek anlamlarından da tamamen sıyrılmazlar ve bazen tamamen kendi gerçek anlamlarında da kullanılabilirler. “Baltayı taşa vurmak” deyimi yerine göre gerçekten de baltanın taşa vurulması anlamında da kullanılabilir. Sorunun doğru cevabı A seçeneğidir.
Soru 64
Türkiye Türkçesinde yaygın olarak kullandığımız “dua” ve “beddua” terimlerinin eski ve günümüzde de Türk dünyasında yaygın şekilleri alkış ve kargıştır. Tarihsel olarak da, Dîvânu Lügâti’t-Türk başta olmak üzere hemen hemen bütün yazılı kaynaklarımızda karşımıza çıkan arkaik form, “alkış” ve kargış” şeklindeki söyleyiştir. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi alkış örneğidir?
Seçenekler
A
Meskeni viran yurt ver Yarabbi
B
Ermişlerden olasın
C
Yansın ocağın duman tütmesin
D
Sen düşesin yanan narın közüne
E
Tez günde yıkılsın küfrün kalesi
Açıklama:
Alkışlar ve Kargışların tür ve şekil özelliklerini açıklayabileceksiniz.
B seçeneği dışında diğer verilen örnekler “Kargış” örnekleridir. Sorunun doğru cevabı B seçeneğidir.
B seçeneği dışında diğer verilen örnekler “Kargış” örnekleridir. Sorunun doğru cevabı B seçeneğidir.
Soru 65
“Ses benzerlikleri ile uyaklardan faydalanılarak oluşturulan secili-kafiyeli ve belli bir konusu olmayan hatta önemli bir bölümü anlamlı da olmayan ses ve sözlerin akışı bakımından şiirimsi tür” aşağıdakilerden hangisinin tanımıdır?
Seçenekler
A
Bilmece
B
Atasözü
C
Tekerleme
D
Kargış
E
Deyim
Açıklama:
Tekerlemelerin tür ve şekil özelliklerini açıklayabilecek, Bilmece türünün şekil özelliklerini tanıyabilecek bilgi ve beceriler kazanabileceksiniz.
Bilmeceler; çok eski çağlardan beri oluşmuş ve yüklendiği işlevlere göre şekillenip belirli kurallar doğrultusunda günümüzdeki şeklini alarak kalıplaşmış ve kuşaktan kuşağa aktarılarak gelen sözlü edebiyat ürünü bir gelenektir. Bütün milletlerin atalarından kalmış, yol, yöntem gösteren, öğüt veren sözleri vardır. Sözlü kültür ve edebiyatın bu en kısa ve göreceli olarak en sabit metne sahip olan türü, günümüz Türkiye Türkçesinde, “atasözü” olarak adlandırılır. Kargış (beddua); insanın kendisine, ailesine, toplumuna ve toplumunun değerlerine, kurumlarına zararı dokunacak şahıslara, onların düşünce ve fikirlerine karşı şiddetli bir tepkidir. Gerçek anlamı dışında kullanılarak yeni bir anlam ifade eden ve bir düşünceyi dile getiren iki veya daha fazla kelimeden oluşan kalıplaşmış söz dizisine deyim adı verilir. Sorunun doğru cevabı ise C seçeneğidir.
Bilmeceler; çok eski çağlardan beri oluşmuş ve yüklendiği işlevlere göre şekillenip belirli kurallar doğrultusunda günümüzdeki şeklini alarak kalıplaşmış ve kuşaktan kuşağa aktarılarak gelen sözlü edebiyat ürünü bir gelenektir. Bütün milletlerin atalarından kalmış, yol, yöntem gösteren, öğüt veren sözleri vardır. Sözlü kültür ve edebiyatın bu en kısa ve göreceli olarak en sabit metne sahip olan türü, günümüz Türkiye Türkçesinde, “atasözü” olarak adlandırılır. Kargış (beddua); insanın kendisine, ailesine, toplumuna ve toplumunun değerlerine, kurumlarına zararı dokunacak şahıslara, onların düşünce ve fikirlerine karşı şiddetli bir tepkidir. Gerçek anlamı dışında kullanılarak yeni bir anlam ifade eden ve bir düşünceyi dile getiren iki veya daha fazla kelimeden oluşan kalıplaşmış söz dizisine deyim adı verilir. Sorunun doğru cevabı ise C seçeneğidir.
Soru 66
“Teknede hamur/ Bahçede çamur/ Ver Allahım ver/ Sicim gibi yağmur” tekerlemesi çeşitleri bakımından aşağıdakilerden hangi gruba aittir?
Seçenekler
A
Masal Tekerlemeleri
B
Oyun Tekerlemeleri
C
Âşıkların Söyledikleri Tekerlemeli Şiirler
D
Tören Tekerlemeleri
E
Yanıltmacalar
Açıklama:
Tekerlemelerin tür ve şekil özelliklerini açıklayabilecek, Bilmece türünün şekil özelliklerini tanıyabilecek bilgi ve beceriler kazanabileceksiniz.
Masal Tekerlemeleri: Masalların başlangıcında, ortalarında, uygun yerlerinde ve masalın sonunda söylenen uzunca ya da çok kısa kalıplaşmış sözlerdir. Oyun Tekerlemeleri (Sayışmacalar): Oyun tekerlemeleri kendileri dışında başka hiçbir türe bağlanamaz. Oyun tekerlemelerinin hepsi doğrudan doğruya oyunlarla ilişkilidir. Bunların çoğu çocuklar tarafından üretilmiştir. Âşıkların Söyledikleri Tekerlemeli Şiirler: Âşıklar tekerleme adı verilen uzun ve eğlendirici şiirler söylerler. Yanıltmacalar (Bağımsız Söz Cambazlığı Tekerlemeleri): Herhangi bir türle ilişkili olmaksızın tek başlarına gelenekte yaşayan tekerlemelerdir. Doğru cevap D seçeneğidir.
Masal Tekerlemeleri: Masalların başlangıcında, ortalarında, uygun yerlerinde ve masalın sonunda söylenen uzunca ya da çok kısa kalıplaşmış sözlerdir. Oyun Tekerlemeleri (Sayışmacalar): Oyun tekerlemeleri kendileri dışında başka hiçbir türe bağlanamaz. Oyun tekerlemelerinin hepsi doğrudan doğruya oyunlarla ilişkilidir. Bunların çoğu çocuklar tarafından üretilmiştir. Âşıkların Söyledikleri Tekerlemeli Şiirler: Âşıklar tekerleme adı verilen uzun ve eğlendirici şiirler söylerler. Yanıltmacalar (Bağımsız Söz Cambazlığı Tekerlemeleri): Herhangi bir türle ilişkili olmaksızın tek başlarına gelenekte yaşayan tekerlemelerdir. Doğru cevap D seçeneğidir.
Soru 67
Bilmeceler çok eski çağlardan beri oluşmuş ve yüklendiği işlevlere göre şekillenip belirli kurallar doğrultusunda günümüzdeki şeklini alarak kalıplaşmış ve kuşaktan kuşağa aktarılarak gelen sözlü edebiyat ürünü bir gelenektir ve yapılarına göre mensur ve manzum olmak üzere iki gruba ayrılmaktadır. Buna göre aşağıdakilerden hangisi mensur bilmece örneği değildir?
Seçenekler
A
Dal üstünde sarı oğlan
B
Yer altında yağlı kayış
C
Kış olunca cümle âlemi başına toplar
D
Havada uçar, kanadı yok
E
Dokunmayın kırılır, sıcak bulsa dirilir
Açıklama:
Tekerlemelerin tür ve şekil özelliklerini açıklayabilecek, Bilmece türünün şekil özelliklerini tanıyabilecek bilgi ve beceriler kazanabileceksiniz.
Bilmeceleri yapılarına göre mensur bilmeceler ve manzum bilmeceler olarak iki gruba ayırmak mümkündür. Kurallı cümle hâlinde sorulan bilmecelere mensur bilmeceler denir. Manzum bilmeceler ölçüsü, kafiyesi ve nazım birimi olan mısra, dörtlük ve bentlerden meydana getirilmişlerdir. E seçeneği beyitlerden kurulu manzum bilmece türü örneğidir ve sorunun doğru cevabıdır.
Bilmeceleri yapılarına göre mensur bilmeceler ve manzum bilmeceler olarak iki gruba ayırmak mümkündür. Kurallı cümle hâlinde sorulan bilmecelere mensur bilmeceler denir. Manzum bilmeceler ölçüsü, kafiyesi ve nazım birimi olan mısra, dörtlük ve bentlerden meydana getirilmişlerdir. E seçeneği beyitlerden kurulu manzum bilmece türü örneğidir ve sorunun doğru cevabıdır.
Soru 68
Canlıların sınıflandırılması ve bu sınıflandırılmada kullanılan kural ve prensibe ne ad verilir?
Seçenekler
A
Maksonomi
B
Patsonomi
C
Diacronomi
D
Matanomi
E
Taksonomi
Açıklama:
Atasözlerinin tür ve şekil özelliklerini tanımlayabileceksiniz.
Taksonomi: Canlıların sınıflandırılması ve bu sınıflandırılmada kullanılan kural ve prensipler demektir.
Taksonomi: Canlıların sınıflandırılması ve bu sınıflandırılmada kullanılan kural ve prensipler demektir.
Soru 69
Halk edebiyatında “konuşmalık tür” ifadesinin ortaya atılmasının nedeni aşağıdakilerden hangisinde daha iyi açıklanmaktadır?
Seçenekler
A
Sözlü edebiyatın teatral bir biçimde icra edilen ve anlatıcı ile dinleyici arasında bir iletişim biçimi olarak görmesi nedeniyle
B
Halk Edebiyatı ürünlerinin millî ruhu ortaya koyan en arı ve duru kaynaklar olması
C
Halk Edebiyatı ürünlerinin, ulusal kimliğin ve kökleri üstünde yenilenerek çağdaş formların oluşturulmasındaki katkıları dolayısıyla
D
Anonim Halk Edebiyatı ürünlerinin yaklaşık iki yüzyıldır sözlü ve yazılı kaynaklardan derlenmesi dolayısıyla
E
Halk Edebiyatı ürünlerinin “Topluluk Hâlinde Yaratma” ilkesine uygun üretilmesi gereği
Açıklama:
Konuşmalık tür kavramını açıklayabileceksiniz.
Halk edebiyatı ürünleri ilk kuramsal çalışmalarda ulusal kimliği yansıtan ve oluşturan anonim eserler olarak görülmüştü. Bu bakış açısı, içerik, değerler ve geleceğe ait ideallerde aracılık etme kapasitesi açısından halk edebiyatı ürünleri değerlendirir. Ama iletişim biçimi, aracı ve anlam aktarmak için kurulan türler olarak düşünmek, sürece, konuşma eylemi ve eylem anına, bağlamına dikkat çeker. Yani “konuşmalık tür” ifadesi kurumsal değişimin de bir ifadesidir.
Halk edebiyatı ürünleri ilk kuramsal çalışmalarda ulusal kimliği yansıtan ve oluşturan anonim eserler olarak görülmüştü. Bu bakış açısı, içerik, değerler ve geleceğe ait ideallerde aracılık etme kapasitesi açısından halk edebiyatı ürünleri değerlendirir. Ama iletişim biçimi, aracı ve anlam aktarmak için kurulan türler olarak düşünmek, sürece, konuşma eylemi ve eylem anına, bağlamına dikkat çeker. Yani “konuşmalık tür” ifadesi kurumsal değişimin de bir ifadesidir.
Soru 70
“…… herhangi bir fikri veya hükmü tasdik etmek yahut tenkit etmek için, ‘muhakeme edilmeksizin’ meşruiyeti, sosyal ve kültürel değerlerce onaylanmış, en uygun araçtır.”
Yukarıda, hangi halk edebiyatı türünden söz edilmektedir?
Yukarıda, hangi halk edebiyatı türünden söz edilmektedir?
Seçenekler
A
Atasözü
B
Destan
C
İlahi
D
Bilmece
E
Tekerleme
Açıklama:
Atasözlerinin tür ve şekil özelliklerini tanımlayabileceksiniz.
Atasözü, konu ettiği durum hakkında bir genellemedir. Dolayısıyla her benzer durumun etkisinin de benzer olacağı yönünde, oldukça genelleştirilmiş bir analoji, neden-sonuç ilişkisinden hareket eden, yargılayıcı özel bir türdür.
Atasözü, konu ettiği durum hakkında bir genellemedir. Dolayısıyla her benzer durumun etkisinin de benzer olacağı yönünde, oldukça genelleştirilmiş bir analoji, neden-sonuç ilişkisinden hareket eden, yargılayıcı özel bir türdür.
Soru 71
Aşağıdaki şiirin ayrıcı özelliğiyle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi, öncelikle doğrudur?
…
Tut atalar sözün kalb-i selim ol
Gönülden gönüle yol var demişler
Gider yavuzluğun tab-ı halim ol
Sert sirke kabına zarar demişler
…
…
Tut atalar sözün kalb-i selim ol
Gönülden gönüle yol var demişler
Gider yavuzluğun tab-ı halim ol
Sert sirke kabına zarar demişler
…
Seçenekler
A
Atasözlerinden oluşan bir koşmadır.
B
abab biçimli kafiye sistemi vardır.
C
Koşma biçimine sahiptir.
D
11 heceli, koşma biçimli şiirdir.
E
Bir koşmanın ilk dörtlüğüdür.
Açıklama:
Atasözlerinin tür ve şekil özelliklerini tanımlayabileceksiniz.
Şiir, öncelikle içeriği ile dikkat çekmektedir. Özgün metin yapısı dikkate alındığında, bir atasözü destanının ilk dörtlüğüdür.
Şiir, öncelikle içeriği ile dikkat çekmektedir. Özgün metin yapısı dikkate alındığında, bir atasözü destanının ilk dörtlüğüdür.
Soru 72
(I) Anonim eserlerdir. (II) Kalıplaşmış ifadelerdir. (III) Günlük konuşma dilini zenginleştirir. (IV) Genel kural niteliğinde bir söz değildir. (V) Gerçek anlamı dışında başka durumu ifade ederler.
Yukarıdaki, numaralandırılmış ifadelerden hangisi çıkarılırsa deyimdense atasözüne daha yakın bir tanımlama geriye kalır?
Yukarıdaki, numaralandırılmış ifadelerden hangisi çıkarılırsa deyimdense atasözüne daha yakın bir tanımlama geriye kalır?
Seçenekler
A
IV
B
III
C
I
D
V
E
II
Açıklama:
Deyimlerin tür ve şekil özelliklerini tanıyabileceksiniz.
Deyim ve atasözü arasındaki ana fark, bildirilen bir hükmün olup olmadığıdır. Deyimler, hüküm ifadesindense güçlü betimleyicilerdir.
Deyim ve atasözü arasındaki ana fark, bildirilen bir hükmün olup olmadığıdır. Deyimler, hüküm ifadesindense güçlü betimleyicilerdir.
Soru 73
Aşağıdakilerden hangisi deyimin atasözünden farklılaşmasını sağlayan özelliklerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Kalıplaşmış sözlerdir ancak isteğe bağlı olarak değiştirilebilir.
B
Sonu mastarla bitenleri vardır.
C
Cümle içinde görülenleri vardır.
D
Ekle türetilmiş kelime biçiminde olanları vardır.
E
Çekime girdiğinde, zaman kipi ve şahıs eki kullanılmayanları vardır.
Açıklama:
Deyimlerin tür ve şekil özelliklerini tanıyabileceksiniz.
Değişmez biçimli halk edebiyatı türlerinin hemen hepsi için geçerli olan durum; isteğe bağlı kalıp ifade özelliklerinin bozulamamasıdır.
Değişmez biçimli halk edebiyatı türlerinin hemen hepsi için geçerli olan durum; isteğe bağlı kalıp ifade özelliklerinin bozulamamasıdır.
Soru 74
Alkış ve kargışlar, sözlü kültür ürünü olsalar da halkbiliminin birden fazla türüyle de kesişmektedir. Türün bu özeliğini belirginleştirmek üzere, aşağıdaki kuramsal önerilerden hangisi izlenmelidir?
Seçenekler
A
Konuşmalık bu türlerin icra bağlamı dikkate alınmalıdır.
B
İçeriklerindeki olaylar çözümlenmelidir.
C
Biçimsel özellikleri analiz edilmelidir.
D
Halkın ruhunu yansıtan yapıları açığa çıkarılmalıdır.
E
Sözlü kültürün bu türlerinin ulusun dile dayalı yaratıcılığını beslemesi sağlanmalıdır.
Açıklama:
Alkışlar ve Kargışların tür ve şekil özelliklerini açıklayabileceksiniz.
Romantik milliyetçi yorumlar arasında sadece icracı bakış açısı, türler arası geçişe ve sözlü ürünlerin yaşayan kültür içinde gözlemlenmesine odaklanır.
Romantik milliyetçi yorumlar arasında sadece icracı bakış açısı, türler arası geçişe ve sözlü ürünlerin yaşayan kültür içinde gözlemlenmesine odaklanır.
Soru 75
Tekerlemelerin birden fazla çeşidi vardır. Ama önemli bir kısmında, mesela, masallarda, törenlerde, oyunlarda ve âşıkların halk hikâyelerinde icra ettiği tekerlemeler ortak bir işlevle kullanılmaktadır. Bu işlev aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Harekete geçirme, başlatma
B
Şaşırtıp yanıltarak eğlendirme
C
Söz oyunu olarak eğlendirme
D
Atışma yaparak mücadele ettirme
E
Eğlendirerek düşündürme
Açıklama:
Tekerlemelerin tür ve şekil özelliklerini açıklayabilecek, Bilmece türünün şekil özelliklerini tanıyabilecek bilgi ve beceriler kazanabileceksiniz.
Masallarda, törenlerde, oyunlarda ve âşıkların halk hikâyelerinde icra ettiği tekerlemeler, hemen anlatı başında ya da epizotlar arası geçişlerde kullanılır. Bu açış ve harekete geçirmelerden sonra eğlence, söz oyunu icra etme becerisi gibi diğer işlevler de karşılanmış olur.
Masallarda, törenlerde, oyunlarda ve âşıkların halk hikâyelerinde icra ettiği tekerlemeler, hemen anlatı başında ya da epizotlar arası geçişlerde kullanılır. Bu açış ve harekete geçirmelerden sonra eğlence, söz oyunu icra etme becerisi gibi diğer işlevler de karşılanmış olur.
Soru 76
Aşağıdakilerden hangisi, söz canbazlı ile âşıkların icra ettiği tekerlemeler arasındaki farklardan biri değildir?
Seçenekler
A
Aşık tekerlemeleri hayal ürünü unsur ve tasarımları öne çıkarır.
B
Söz canbazlığı güldürme ve eğlendirme işlevine sahiptir.
C
Aşık tekerlemeleri şiir biçimindedir.
D
Söz canbazlığı başlı başına bir söz oyunudur.
E
Söz canbazlığında icracılar sıradan insanlar olabilmektedir.
Açıklama:
Tekerlemelerin tür ve şekil özelliklerini açıklayabilecek, Bilmece türünün şekil özelliklerini tanıyabilecek bilgi ve beceriler kazanabileceksiniz.
Tekerlemelerin tüm çeşitlerinde tema aynı kalmaktadır: hayal, fantezi ürünü unsurlar, rüyalar, alt - üst edilmiş gerçeklikler. Dolayısıyla bu genel tür özelliği tek bir çeşit için ayırıcı bir özellik olamaz.
Tekerlemelerin tüm çeşitlerinde tema aynı kalmaktadır: hayal, fantezi ürünü unsurlar, rüyalar, alt - üst edilmiş gerçeklikler. Dolayısıyla bu genel tür özelliği tek bir çeşit için ayırıcı bir özellik olamaz.
Soru 77
Aşağıdakilerden hangisi, bilmece sınıflamada kullanılan ölçütlerden biridir?
Seçenekler
A
Manzum ve mensur oluşlarına göre
B
Anlatıcının niteliğine göre
C
Anlatım ortamına göre
D
İlişkili olduğu diğer halkbilimi türlerine göre
E
İcra edildikleri bağlama göre
Açıklama:
Tekerlemelerin tür ve şekil özelliklerini açıklayabilecek, Bilmece türünün şekil özelliklerini tanıyabilecek bilgi ve beceriler kazanabileceksiniz.
Bilmeceler, ilk çalışılan sözlü kültür ürünlerinden olup envanter çalışmalarında da metin merkezli bakış açıları güçlü bir biçimde etkili, belirleyici olmuştur.
Bilmeceler, ilk çalışılan sözlü kültür ürünlerinden olup envanter çalışmalarında da metin merkezli bakış açıları güçlü bir biçimde etkili, belirleyici olmuştur.
Soru 78
Bilmece konu başlığı altında verilen bilgiler ışığında, sizce bir bilmece en fazla kaç bölümden oluşabilir?
Seçenekler
A
Cevap, soru eki, doldurma kelimeler, cevabı çağrıştıran ipuçları, sorulan şey
B
Soru ve cevap
C
Soru, cevap ve doldurma kelimeler
D
Soru çözme yeteneği, soru eki, ip ucu, şaşırtmaca
E
Cevap, şiirin gövdesi ya da mensur metin, soyut kavram ya da canlı - cansız şeyler
Açıklama:
Tekerlemelerin tür ve şekil özelliklerini açıklayabilecek, Bilmece türünün şekil özelliklerini tanıyabilecek bilgi ve beceriler kazanabileceksiniz.
Her bilmecede soru eki yoktur ama uzun bilmecelerde açık bir soru eki de yer alır. İpuçları sayesinde sorulan şey betimlenir. Bu ipuçları yakın - uzak çağrışımlardan faydalanırlar. Sorulan şey, bilmecelerde başka bir şeyle yani yeni bir özne olarak da ifade edilebilmektedir. Şiirsel yapının bozulmaması için bilmeceler sorulan şeyden bağımsız, bazen de anlamsız ifadelerden oluşan doldurma ifadelere de sahiptir. Her bilmecenin geleneksel bir yanıtı vardır.
Her bilmecede soru eki yoktur ama uzun bilmecelerde açık bir soru eki de yer alır. İpuçları sayesinde sorulan şey betimlenir. Bu ipuçları yakın - uzak çağrışımlardan faydalanırlar. Sorulan şey, bilmecelerde başka bir şeyle yani yeni bir özne olarak da ifade edilebilmektedir. Şiirsel yapının bozulmaması için bilmeceler sorulan şeyden bağımsız, bazen de anlamsız ifadelerden oluşan doldurma ifadelere de sahiptir. Her bilmecenin geleneksel bir yanıtı vardır.
Ünite 5
Soru 1
Mitlerin, yaşadıkları kültürlerde “gerçek hikâye” olduğuna inanınılır. Bu tür toplumlarda mitler ile aşağıdaki bilgilerden hangileri doğrudur?
I-Mit, tanrısal ve olağanüstü varlıkların eylemlerinin öyküsüdür.
II-Mitlerde anlatılan bu öykü, kesinlikle gerçek ve kutsal olarak kabul edilir.
III- Mit, her zaman için bir “yaratılış” ve “köken”le ilgilidir. Bir şeyin nasıl hayata geçtiği ya da bir davranışın, bir kurumun, bir çalışma biçiminin nasıl yaratılmış olduğunu anlatır.
IV- Hem gerçek hem de kutsal kabul edilen bir öykünün anlattıkları, onlara gerçek ve kutsal olarak inananlar taraf›ndan bir model olarak düşünülür.
I-Mit, tanrısal ve olağanüstü varlıkların eylemlerinin öyküsüdür.
II-Mitlerde anlatılan bu öykü, kesinlikle gerçek ve kutsal olarak kabul edilir.
III- Mit, her zaman için bir “yaratılış” ve “köken”le ilgilidir. Bir şeyin nasıl hayata geçtiği ya da bir davranışın, bir kurumun, bir çalışma biçiminin nasıl yaratılmış olduğunu anlatır.
IV- Hem gerçek hem de kutsal kabul edilen bir öykünün anlattıkları, onlara gerçek ve kutsal olarak inananlar taraf›ndan bir model olarak düşünülür.
Seçenekler
A
I-II-III
B
II-III-IV
C
I-III-IV
D
I-II-IV
E
I-II-III-IV
Açıklama:
Mitlerin, yaşadıkları kültürlerde “gerçek hikâye” olduğuna inanılır. Bu tür toplumlarda mitler şu yapısal özellikleri gösterirler: 1) Mit, tanrısal ve olağanüstü varlıkların eylemlerinin öyküsüdür. 2) Mitlerde anlatılan bu öykü, kesinlikle gerçek ve kutsal olarak kabul edilir. 3) Mit, her zaman için bir “yaratılış” ve “köken”le ilgilidir. Bir şeyin nasıl hayata geçtiği ya da bir davranışın, bir kurumun, bir çalışma biçiminin nasıl yaratılmış olduğunu anlatır. Bu nedenle de mitler, insana özgü her anlamlı eylemin örnek tiplerini oluşturur. 4) Hem gerçek hem de kutsal kabul edilen bir öykünün anlattıkları, onlara gerçek ve kutsal olarak inananlar tarafından bir model olarak düşünülür. Dahası gerçek ve kutsal olan bu inanş ve davranış biçimleri “sosyal bir ferman” niteliğine bürünerek o sosyal ve toplumsal yapıdaki davranış ve düşünüş biçimlerini etkileyip yönlendirici bir konuma yükselir.
Soru 2
Bir ulusa, bir dine, özellikle Yunan, Latin uygarlığına ait mitlerin, efsanelerin bütününe ne ad verilir?
Seçenekler
A
Teatral
B
Mitoloji
C
Dogma
D
Determinist
E
Epistemoloji
Açıklama:
Mitoloji: Bir ulusa, bir dine, özellikle Yunan, Latin uygarlığına ait mitlerin, efsanelerin bütünüdür.
Soru 3
Olağanüstü varlıklarla görme, dokunma, hissetme ve konuşma yollarından biriyle kurulan iletişime dair kişisel hatıralara ne ad verilir?
Seçenekler
A
Efsane
B
Memorat
C
Destan
D
Animizm
E
Epistemoloji
Açıklama:
Memorat: Olağanüstü varlıklarla görme, dokunma, hissetme ve konuşma yollarından biriyle kurulan iletişime dair kişisel hatıralar.
Soru 4
Aşağıda verilen bilgilerin hangileri efsaneler için doğrudur?
I- Efsane, muayyen bir tarihî (gerçek veya hayalî) bir hadise ile birleştirilmiştir.
II- Efsane, muayyen bir şahısla, yani, bir ad verilen tarihî (gerçek veya hayalî) bir şahsiyet ile birleştirilmiştir.
III- Efsane, anlatanın coğrafî alan kavramına uygundur; yani, o, belirli bir yerle birleştirilmiştir.
IV- Efsane gerçek olmadığına inanılan bir hikâyedir.
I- Efsane, muayyen bir tarihî (gerçek veya hayalî) bir hadise ile birleştirilmiştir.
II- Efsane, muayyen bir şahısla, yani, bir ad verilen tarihî (gerçek veya hayalî) bir şahsiyet ile birleştirilmiştir.
III- Efsane, anlatanın coğrafî alan kavramına uygundur; yani, o, belirli bir yerle birleştirilmiştir.
IV- Efsane gerçek olmadığına inanılan bir hikâyedir.
Seçenekler
A
I-II-III
B
II-III-IV
C
I-III-IV
D
I-II-IV
E
I-II-III-IV
Açıklama:
I- Efsane, muayyen bir tarihî (gerçek veya hayalî) bir hadise ile birleştirilmiştir.
II- Efsane, muayyen bir şahısla, yani, bir ad verilen tarihî (gerçek veya hayalî) bir şahsiyet ile birleştirilmiştir.
III- Efsane, anlatanın coğrafî alan kavramına uygundur; yani, o, belirli bir yerle birleştirilmiştir.
IV- Efsane gerçek olduğuna inanılan bir hikâyedir.
II- Efsane, muayyen bir şahısla, yani, bir ad verilen tarihî (gerçek veya hayalî) bir şahsiyet ile birleştirilmiştir.
III- Efsane, anlatanın coğrafî alan kavramına uygundur; yani, o, belirli bir yerle birleştirilmiştir.
IV- Efsane gerçek olduğuna inanılan bir hikâyedir.
Soru 5
Kahramanlarının insan, anlattıkları zamanın tarihsel zaman ve kutsal kabul edilmeyişleri gibi özelliklerle mitlerden ayrılan, bir kahramanın başından geçen olayların çoğunlukla manzum olarak anlatıldığı uzun anlatılara ne ad verilir?
Seçenekler
A
Efsane
B
Mit
C
Memorat
D
Epik destanlar
E
Menkıbe
Açıklama:
Kahramanlarının insan, anlattıkları zamanın tarihsel zaman ve kutsal kabul edilmeyişleri gibi özelliklerle mitlerden ayrılan, bir kahramanın başından geçen olayların çoğunlukla manzum olarak anlatıldığı uzun anlatılara Epik destan denir.
Soru 6
Dile dayalı kültürel malzeme aşağıdaki akademik disiplinlerin hangilerinin ortaya çıkışında etkili olmuştur?
I. Halkbilimi
II. Arkeoloji
III. Sosyoloji
IV. Etnolojii
V. Antropoloji
I. Halkbilimi
II. Arkeoloji
III. Sosyoloji
IV. Etnolojii
V. Antropoloji
Seçenekler
A
I-II-III-IV
B
I-III-IV-V
C
I-II-IV-V
D
II-III-IV-V
E
I-II-III-IV-V
Açıklama:
Dile dayalı kültürel malzeme Halkbilimi,Sosyoloji,Etnolojii,Antropolojinin ortaya çıkmasında etkili olmuştur.
Soru 7
İnsan davranışları için model teşkil eden, hayata anlam ve önem kazandıran, dolayısıyla insanın kendini anlamlandırmasını sağlayan ve kutsal kabul edilen metinlere ne ad verilir?
Seçenekler
A
Epik destan
B
Efsane
C
Mit
D
Memorat
E
Menkıbe
Açıklama:
İnsan davranışları için model teşkil eden, hayata anlam ve önem kazandıran, dolayısıyla insanın kendini anlamlandırmasını sağlayan ve kutsal kabul edilen metinlere mit ad verilir.
Soru 8
Geleneksel halk anlatılarının anlamlı olarak bölünebildiği en küçük birime ne ad verilir?
Seçenekler
A
Epizot
B
Memorat
C
Motif
D
Mit
E
Efsane
Açıklama:
Geleneksel halk anlatılarının anlamlı olarak bölünebildiği en küçük birimine MOTİF adı verilir.
Soru 9
Halk Edebiyatı anlatılarında ana olaya bağlı yan olay anlamına gelen olgu aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Memorat
B
Motif
C
Mit
D
Animizm
E
Epizot
Açıklama:
Halk Edebiyatı anlatılarında ana olaya bağlı yan olay anlamına gelen olguya Epizot denir.
Soru 10
Belirlenimci, her olayın başka olayların gerekli ve kaçınılmaz bir sonucu olduğu öğretisini kabul eden kişiye ne ad verilir?
Seçenekler
A
Epistemolojik
B
Kült
C
Memorat
D
Determinist
E
Teatral
Açıklama:
Belirlenimci, her olayın başka olayların gerekli ve kaçınılmaz bir sonucu olduğu öğretisini kabul eden kişiye Determinist adı verilir.
Soru 11
Halk Edebiyatının çoğunlukla bir ya da birkaç kahramanın başından geçen bir
olayı geleneksel tavır ve tarzda hikâye etmeye dayalı olarak icra eden türlerine ne
ad verilir?
olayı geleneksel tavır ve tarzda hikâye etmeye dayalı olarak icra eden türlerine ne
ad verilir?
Seçenekler
A
Anlatmalık türler (narrative genres)
B
Destancılık
C
Hikâyeci âşıklık
D
Masalcılık
E
Fıkracılık
Açıklama:
Anlatmalık türler (narrative genres)
Soru 12
Aşağıdakilerden hangisi Halk Edebiyatının anonim türleri arasında anlatma eylemine dayalı olarak oluşturulan sözlü edebiyat türlerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Mitler
B
Epik Destanlar
C
Efsaneler
D
Masallar
E
Romanlar
Açıklama:
Romanlar
Soru 13
Aşağıdakilerden hangisi mitlerin genel yapısal özellikleri arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Mit, tanrısal ve olağanüstü varlıkların eylemlerinin öyküsüdür.
B
Mitler kalıplaşmış tekerlemelerle başlar ve biter.
C
Mitlerde anlatılan öykü gerçek ve kutsal olarak kabul edilir.
D
Mit, her zaman için bir 'yaratılış' ve 'köken'le ilgilidir.
E
İnsan, miti bilmekle nesnelerin 'köken'ini bilir, bu nedenle de, nesnelere egemen olmayı ve onları istediği gibi yönlendirip kullanmayı bu bilgiyle başarabileceğine inanır.
Açıklama:
Kalıplaşmış tekerlemeler genellikle masallarda görülür.
Mitler kalıplaşmış tekerlemelerle başlar ve biter.
Mitler kalıplaşmış tekerlemelerle başlar ve biter.
Soru 14
Türk mitolojisiyle ilgili yapılmış 1971 ve 1994 yıllarında yayımlanan 2 ciltlik "Türk Mitolojisi" adlı çalışma kime aittir?
Seçenekler
A
Doğan Aksan
B
Berke Vardar
C
Bahaeddin Ögel
D
Sevan Nişanyan
E
Besim Atalay
Açıklama:
Bahaeddin Ögel
Soru 15
Halkbiliminde olağanüstü varlıklarla görme, dokunma, hissetme ve konuşma yollarından biriyle kurulan iletişime dair kişisel hatıralara ne ad verilir?
Seçenekler
A
Dogma
B
Kült
C
Epik Destan
D
Memorat
E
Mit
Açıklama:
Memorat
Soru 16
Sözlü edebiyatın en eski türlerinden birisi olan, toplumlarını çoğunlukla dış düşmanlara ve felaketlere karşı koruyan olağanüstü özelliklere de sahip kahramanların hayatını ve kahramanlıklarını anlatan uzun ve çoğunlukla manzum veya manzum-mensur karışık anlatılara ne ad verilir?
Seçenekler
A
Epik Destan
B
Efsane
C
Masal
D
Mit
E
Fıkra
Açıklama:
Epik Destan
Soru 17
Türk boylarınca kullanılan 'alıptığ nımah, 'comok', 'cır', 'jır', 'batırlar cırı', 'maadırlıg tool', 'kay çörçök', 'olongho', 'epostık jırlar' gibi pek çok kelime hangi anlatı türünü işaret etmektedir?
Seçenekler
A
Masal
B
Efsane
C
Fıkra
D
Mit
E
Epik Destan
Açıklama:
Epik Destan
Soru 18
Dağ, taş, su, ağaç gibi her türlü doğal varlığın canlı ve bir ruhu olduğuna inanma durumuna ne ad verilir?
Seçenekler
A
Dogma
B
Kült
C
Determinizm
D
Animizm
E
Mitoloji
Açıklama:
Animizm
Soru 19
Türk kültüründeki büyük sufilerin, evliyaların, hayatlarından, kerametlerinden bahseden efsanelere ne ad verilir?
Seçenekler
A
Etiyolojik Efsane
B
Gezgin Efsane
C
Menkıbe
D
Memorat
E
Mesnevi
Açıklama:
Menkıbe
Soru 20
Aşağıdakilerden hangisi efsanelerin ihtiva ettikleri genel konular arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Yaratılış ve Dünyanın sonu ile ilgili efsaneler
B
Teknoloji ile ilgili efsaneler
C
Tarihi efsaneler ve medeniyet tarihi ile ilgili efsaneler
D
Olağanüstü kişiler, varlıklar ve güçlerle ilgili efsaneler
E
Dinî efsaneler
Açıklama:
Teknoloji ile ilgili efsaneler
Soru 21
Halk Edebiyatının çoğunlukla bir ya da birkaç kahramanın başından geçen bir olayı geleneksel tavır ve tarzda hikâye etmeye dayalı olarak icra eden türlerine, ne ad verilir?
Seçenekler
A
Anlatmalık Türler
B
Destansı Türler
C
Geleneksel Türler
D
Teatral Türler
E
Konuşulan Türler
Açıklama:
Giriş
Anlatmalık Türler
Anlatmalık Türler
Soru 22
İnsan davranışları için model teşkil eden, hayata anlam ve önem kazandıran, dolayısıyla insanın kendini anlamlandırmasını sağlayan ve her zaman için bir yaratılışın
öyküsünü anlatan kutsal kabul edilen metinlere ne ad verilir?
öyküsünü anlatan kutsal kabul edilen metinlere ne ad verilir?
Seçenekler
A
Mit
B
Efsane
C
Destan
D
Ağıt
E
Dogma
Açıklama:
MİT KAVRAMI VE MİTLERİN OLUŞUMU
Mit
Mit
Soru 23
Dogmanın temeli, çoğunlukla kutsal ve törenlerle ilgili olan kavram nedir.
Seçenekler
A
Mitler
B
Destanlar
C
Hikayeler
D
Masallar
E
Öyküler
Açıklama:
MİT KAVRAMI VE MİTLERİN OLUŞUMU
Mitlar
Mitlar
Soru 24
Mitoloji araştırmalarında önemli bir yere sahip olana Türk Mitolojisi adlı 2 ciltlik eser kime aittir.
Seçenekler
A
Bahaeddin Ögel
B
Abdülkadir İnan
C
Murat Uraz
D
Bilge Seyidoğlu
E
Fuzuli Bayat
Açıklama:
TÜRK MİTOLOJİSİ VE BİR KAM ALKIŞI
Bahaeddin Ögel
Bahaeddin Ögel
Soru 25
Abdülkadir İnan’ın (1986) W. Radloff’tan naklettiği “Açları Doyuran Üşümüşleri Isıtan Ateş Ana’ya ” şeklinde adlandırılabilecek mısralarda: “Otuz dişli ateş (od) anam, kırk dişli kayın anam, gündüzleri bizim için çalışıp çabalıyorsun, karanlık gecelerde bizi kötü ruhlardan koruyorsun; gelenlerin başndasın, gidenlerin arkasındasın!... şeklinde ifadeler yer almaktadır. Söz konusu bu mısralar hangi kavram altında ifade edilebilir?
Seçenekler
A
Alkış (Dua)
B
Kargış (Beddua)
C
Kült
D
Epistemoloji
E
Determinist
Açıklama:
TÜRK MİTOLOJİSİ VE BİR KAM ALKIŞI
Alkış (Dua)
Alkış (Dua)
Soru 26
Özellikle kadın ve çocuklara yardım eden kutsal bir güç konumunda olan Tanrıçaya ne ad verilmiştir?
Seçenekler
A
Umay Ana
B
Kayın Ana
C
Od Ana
D
Kadir Ana
E
Kadim Ana
Açıklama:
TÜRK MİTOLOJİSİ VE BİR KAM ALKIŞI
Umay Ana
Umay Ana
Soru 27
Aşağıda yer alan destanlardan hangisi Arkaik Destanlar arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Timur Destanı
B
Altay Destanı
C
Hakas Destanı
D
Tıva Destanı
E
Saha Destanı
Açıklama:
Yeni Türk Destanları
Timur Destanı
Timur Destanı
Soru 28
Olağanüstü varlıklarla görme, dokunma, hissetme ve konuşma yollarından biriyle kurulan iletişime dair kişisel hatıralara ne ad verilir?
Seçenekler
A
Memorat
B
Epizot
C
Animizm
D
Epistemolojik
E
Motif
Açıklama:
EFSANE KAVRAMI VE EFSANENİN ÖZELLİKLERİ
Memorat
Memorat
Soru 29
Tematik olarak son derece zengin bir çeşitliliğe sahip olan efsanelerin ihtiva ettikleri konulara göre yapılmış ve genel kabul görmüş sınıflandırması bulunmaktadır. Bu sınıflandırmaya göre aşağıda yer alan sınıflandırmalardan hangisi söz konusu Efsane sınıflandırması arasında yer almaz
Seçenekler
A
Yenilmez kahraman Efsaneleri
B
Yaratılış ve Dünyanın Sonu ile ilgili Efsaneler
C
Olağanüstü Kişiler, Varlıklar ve Güçlerle ilgili Efsaneler
D
Tarihî Efsaneler ve Medeniyet Tarihi ile ilgili Efsaneler
E
Dinî Efsaneler
Açıklama:
EFSANE KAVRAMI VE EFSANENİN ÖZELLİKLERİ
Yenilmez kahraman Efsaneleri
Yenilmez kahraman Efsaneleri
Soru 30
Sözlü edebiyatın en eski türlerinden birisi olan, toplumlarını çoğunlukla dış düşmanlara ve felaketlere karşı koruyan olağanüstü özelliklere de sahip kahramanların hayatını ve kahramanlıklarını anlatan uzun ve çoğunlukla manzum veya manzum-mensur karışık anlatılara ne ad verilir?
Seçenekler
A
Epik Destan
B
Efsane
C
Menkıbe
D
Olağanüstü Hikaye
E
Hikaye
Açıklama:
EPİK DESTAN
Epik Destan
Epik Destan
Soru 31
Aşağıdakilerden hangisi “Tarihi Efsaneler ve Medeniyet Tarihi ile İlgili Efsaneler” başlığı altında değerlendirilemez?
Seçenekler
A
Belli ve seçkin şahsiyetlerle ilgili efsaneler
B
Şekil değiştiren yaratıklarla ilgili efsaneler
C
Belli yerlerle ilgili efsaneler
D
Savaşlar ve felaketlerle ilgili efsaneler
E
İlk ve erken tarihle ilgili efsaneler
Açıklama:
Efsane kavramı ve özelliklerini açıklayabilecek ve tanımlayabilecek bilgi ve beceriler kazanabileceksiniz.
Soru 32
Aşağıdakilerden hangisi eski Türk destanlarından biri değildir?
Seçenekler
A
Ergenekon
B
Atilla
C
Alp Er Tunga
D
Oğuz Kağan
E
Köroğlu
Açıklama:
Türk epik destan geleneğini tanıyabileceksiniz.
Soru 33
Aşağıdakilerden hangisi Türk epik destan geleneğindeki başlıca tiplerden biri değildir?
Seçenekler
A
Kahramanın atı tipi
B
Bilge devlet adamı tipi
C
Alperen tipi
D
Kadın tipi
E
Erkek tipi
Açıklama:
Epik destan kavramı ve temel özelliklerini tanımlayabileceksiniz.
Soru 34
Hayvan ve bitkilerin oluşumu ve kökenini anlatan efsanelere ne ad verilir?
Seçenekler
A
Tarihsel efsane
B
Menkıbe efsane
C
Etiyolojik efsane
D
Gezgin efsane
E
Menakıpname
Açıklama:
Efsane kavramı ve özelliklerini açıklayabilecek ve tanımlayabilecek bilgi ve beceriler kazanabileceksiniz.
Soru 35
Bir ya da birkaç kahramanın başından geçen bir olayı geleneksel tavır ve tarda hikâye etmeye dayalı halk edebiyatına türlerine verilen genel isim aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Konuşmalık Türler
B
Anlatmalık Türler
C
Seyirlik Türler
D
Söylemelik Türler
E
Aktarmalık Türkler
Açıklama:
Anlatmalık tür kavramını tanıyabileceksiniz.
Soru 36
Aşağıdakilerden hangisi efsane için kullanılan terimlerden biridir?
Seçenekler
A
Meddah
B
Destan
C
Şatranc
D
Halk hikayesi
E
Menkabe
Açıklama:
Mit kavramı ve oluşumunu açıklayabileceksiniz.
Soru 37
Bazı hayvan ve bitkilerin oluşum ve kökeni hakkında bilgi veren efsanelere ne ad verilir?
Seçenekler
A
gezgin efsane
B
Etiyolojik Efsane
C
Usture
D
Menakıb-name
E
Esatir
Açıklama:
Türk mitolojisinin özelliklerini tanıyabileceksiniz.
Soru 38
Aşağıdakilerden hangisi anlatmalık tür icracılarından biridir?
Seçenekler
A
Mevlid-han
B
Gazel-han
C
Hanende
D
Şarkıcı
E
Destancı
Açıklama:
Anlatmalık tür kavramını tanıyabileceksiniz.
Soru 39
Toplumlarını çoğunlukla dış düşmanlara ve felaketler karşı koruyan olağanüstü özelliklere sahip kahramanların hayatını ve kahramanlıklarını anlatan manzum veya manzum-mensur karışık anlatılara ne ad verilir?
Seçenekler
A
Mit
B
Halk Hikayesi
C
Masal
D
Epik Destan
E
Efsane
Açıklama:
Epik destan kavramı ve temel özelliklerini tanımlayabileceksiniz.
Soru 40
Mit kavramı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
İnsan davranışları için model teşkil eder.
B
Her zaman bir yaratılış öyküsü anlatır.
C
Mitlerin kahramanları olağan kişilerdir.
D
Mitlerdeki zaman kozmik bir başlangıç zamanıdır
E
Mitlerdeki kahramanlar veya kişiler olağanüstü tanrısal varlıklarıdır.
Açıklama:
Mit kavramı ve oluşumunu açıklayabileceksiniz.
Soru 41
Aşağıdakilerden hangisi anlatmalık türlerden değildir?
Seçenekler
A
Koşma
B
Mit
C
Epik Destan
D
Halk hikâyesi
E
Fıkralar
Açıklama:
Anlatmalık tür kavramını tanıyabileceksiniz.
Soru 42
Aşağıdakilerden hangisi eski Türk destanlarındandır?
Seçenekler
A
Altın Arıg Destanı
B
Ural Batır
C
Bozkurt Destanı
D
Alpamış Destanı
E
El Samır Destanı
Açıklama:
Türk epik destan geleneğini tanıyabileceksiniz.
Soru 43
İnsan davranışları için model teşkil eden, hayata anlam ve önem kazandıran, dolayısıyla insanın kendini anlamlandırmasını sağlayan ve kutsal kabul edilen metinlere ne ad verilir?
Seçenekler
A
Epik destan
B
Efsane
C
Mit
D
Memorat
E
Menkıbe
Açıklama:
Mit kavramı ve oluşumunu açıklayabileceksiniz.
Soru 44
Yaşanmış olayların hikâyesi inancıyla, sözlü kültür ortamında ve yüz yüze bir iletişim bağlamında teatral çizgilere sahip bir biçimde anlatılıp nakledilen, temalı öykülere ne ad verilir?
Seçenekler
A
Epik destanlar
B
Efsaneler
C
Surname
D
Menakıpnameler
E
Mitler
Açıklama:
Epik destan kavramı ve temel özelliklerini tanımlayabileceksiniz.
Soru 45
Aşağıdakilerden hangisi Türk Destanları arasında değildir?
Seçenekler
A
Gılgamış Destanı
B
Ergenekon Destanı
C
Bozkurt Destanı
D
Göç Destanı
E
Oğuz Kağan Destanı
Açıklama:
Eski Türk Destanlar; Bu destanlar arasında Alp Er Tunga Destanı, Şu Destanı, Atilla Destanı, Bozkurt Destanı, Göç Destanı, Ergenekon Destanı, Mani Dininin Kabulü Destanı, Türeyiş Destanı ve Oğuz Kağan Destanı yer almaktadır. Bu destanların en yenisi bile bin yıldan daha eskidir. Bu destanlardan elimize küçük parçalar veya haklarında bilgi veren küçük kayıtlar geçmiştir. Bu destanlar arasında Oğuz Kağan Destanı, Türk destan geleneğinin dili, yapısı ve temaları hakkında bilgi edinmemizi ve Türk destan geleneğini daha iyi anlamamızı sağlayan önemli bir destandır. Doğru cevap A'dır.
Soru 46
Aşağıdakilerden hangisi Mit'lerin temel özelliklerinin başında gelir?
Seçenekler
A
Kahramanlık öykülerinden beslenmesi
B
Olağan dışı olaylardan sıkça bahsedilmesi
C
Şiirsel bir anlatımının olması
D
Yunan Medeniyetine ait bir tür olması
E
Hemen her zaman bir yaratılışın öyküsü olması
Açıklama:
İnsan davranışları için model teşkil eden, hayata anlam ve önem kazandıran, dolayısıyla insanın kendini anlamlandırmasını sağlayan ve her zaman için bir yaratılışın öyküsünü anlatan kutsal kabul edilen metinlere “mit” (myht) adı verilir. Mit evrenin yaratılışındaki kutsal bir öyküyü, yeryüzünün hatta kâinatın başlangıcını ve kökenini anlatır. Mitlerdeki zaman, tarih olarak adlandırdığımız zamanın da ötesinde kozmik bir başlangıç zamanıdır. Mitler ya bütün kâinatın veya onun yalnızca küçük bir parçası diyelim ki bir kuş veya ağaç cinsinin, bir insan davranışının, bir sosyal kurumun nasıl oluştuğunu ve kökeninin ne olduğunu anlatır. Mitler hemen her zaman bir yaratılışın öyküsüdür. Bir şeyin nasıl yaratıldığını ve nasıl var olmaya başladığını anlatır. Doğru E'dir.
Soru 47
Aşağıdakilerden hangisi Mit'lerin yapısal özellikler arasında değildir?
Seçenekler
A
Tanrısal varlıkların öyküleridir
B
Mitlerde anlatılan öyküler kutsal kabul edilir
C
Mitlerin ortaya çıkışları milattan öncedir
D
Mitler her zaman bir yaratılıştan bahseder
E
Mit'ler olağan dışı varlıkların öyküleridir
Açıklama:
Mitlerin, yaşadıkları kültürlerde “gerçek hikâye” olduğuna inanılır. Bu tür toplumlarda mitler şu yapısal özellikleri gösterirler:
1) Mit, tanrısal ve olağanüstü varlıkların eylemlerinin öyküsüdür.
2) Mitlerde anlatılan bu öykü, kesinlikle gerçek ve kutsal olarak kabul edilir.
3) Mit, her zaman için bir “yaratılış” ve “köken”le ilgilidir. Bir şeyin nasıl hayata geçtiği ya da bir davranışın, bir kurumun, bir çalışma biçiminin nasıl yaratılmış olduğunu anlatır. Bu nedenle de mitler, insana özgü her anlamlı eylemin örnek tiplerini oluşturur. Doğru cevap C'dir.
1) Mit, tanrısal ve olağanüstü varlıkların eylemlerinin öyküsüdür.
2) Mitlerde anlatılan bu öykü, kesinlikle gerçek ve kutsal olarak kabul edilir.
3) Mit, her zaman için bir “yaratılış” ve “köken”le ilgilidir. Bir şeyin nasıl hayata geçtiği ya da bir davranışın, bir kurumun, bir çalışma biçiminin nasıl yaratılmış olduğunu anlatır. Bu nedenle de mitler, insana özgü her anlamlı eylemin örnek tiplerini oluşturur. Doğru cevap C'dir.
Soru 48
"Doğruluğu sınanmadan benimsenen, bir öğretinin veya ideolojinin temeli yapılan sav" tanımı aşağıdakilerden hangisine aittir?
Seçenekler
A
Mit
B
Dogma
C
İdeoloji
D
Epik Destanlar
E
Efsaneler
Açıklama:
Mit, anlatıldığı toplumda inanca uygundur, inancı oluşturan ve yönlendirendir. O, inanılmak üzere anlatılır. Mit, inançsızların, bilgisizlerin ve şüphe etmeye karşı cevaplarıyla birlikte kendini ortaya koyar. Mitler dogmanın temelidir ve çoğunlukla kutsal ve törenlerle ilgilidir. Dogma; Doğruluğu sınanmadan benimsenen, bir öğretinin veya ideolojinin temeli yapılan savdır. Doğru cevap B'dir.
Soru 49
Aşağıdakilerden Mitolojik figürlerden hangisi Türk Mitolojisinin bir ürünüdür?
Seçenekler
A
Hera
B
Zeus
C
Apollo
D
Umay Tanrıça
E
Gılgamış
Açıklama:
Türk kültürünün de erken dönemlerinden (prehistorya/ tarih öncesi) itibaren önce kadınların hakim olduğu anaerkil bir döneme sahip oldukları ve yaratıcı gücü kadın Umay Tanrıça, (Erkek egemen yapı oluşunca eril nitelikleri olan Gök Tanrı “Kök Tenri”nin yanısıra özellikle kadın ve çocuklara yardım eden kutsal bir güç konumunda “Umay Ana” veya “Ak Ana” da denilirdi) olarak tasavvur etmişlerdir. Doğru cevap D'dir.
Soru 50
Türk boylarının tamamında "al karısı” veya “albastı" olarak adlandırılan inanışın temelinde aşağıdakilerden hangisi vardır?
Seçenekler
A
Su
B
Ateş
C
Orman
D
Ağaç
E
Hava
Açıklama:
Altay kam alkışına göre ateş ana, -Türkçe ateş “od” ve “al” kelimeleriyle ifade edilirdi- geceleri al bir kısrağın üzerine binerek gezdiğine inanılması “Sen karanlık gecelerde, genç kızlar gibi saçlarını dalgalandırarak oynuyorsun, kırmızı ipekli kumaşlar sallayarak genç al kısrak üzerinde geziyorsun” şeklinde ifade edilmektedir. Bugün Anadolu dahil bütün Türk dünyasında hangi dine inanırsa inansın Türk boylarının tamamında “al karısı” veya “albastı” olarak adlandırılan inanışla ilişkilidir. Cümle içinde yer alan “kırmızı ipekli kumaşlar sallayarak” gezme, yine Türk dünyasının hemen her yerinde rastlanılan “al karısı” efsane ve memoratlarında al karısının al ya da kırmızı renkli elbisesine ve düşkünlüğüne işaret etmektedir. Doğru cevap B'dir.
Soru 51
Aşağıda Mit'ler ve Epik destanlar ile ilgili verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Mitler kutsal anlatılardır.
B
Epik destanların kahramanları insanlardır.
C
Mitler de zaman dünyanın veya kâinatın yaratılışı gibi kozmik zamanlar yer alır.
D
Epik Destanların kahramanları tanrısal varlıklardır.
E
Epik destanlarda zaman tarihsel zamanlardır.
Açıklama:
Sözlü edebiyatın türleri arasında kronolojik olarak sıralamada en eski olduğu kabul edilen mitlerden sonra veya daha yakın zamanlar açısından da eş zamanlı olduğu düşünülen epik destanlar gelmektedir. Mitlerin kutsal anlatılar olmasına karşılık epik destanlar kutsal anlatılar değildir. Mitlerin kahramanları tanrılar, tanrıçalar ve yarı tanrılar gibi tanrısal varlıklar olmasına karşılık epik destanların kahramanları insanlardır. Bu insanlar arasında olağanüstü özelliklere sahip olanlar olsa bile bunlar yine insandırlar. Mitler de zaman dünyanın veya kâinatın yaratılışı gibi kozmik zamanlar olmasına karşılık epik destanlarda zaman tarihsel zamanlardır. Bu sıraladığımız özelliklerle epik destanlar mitlerden ayrılır. Doğru cevap D'dir.
Soru 52
Aşağıdaki Türk destanlarından hangisi "Yeni Türk Destanları" arsında yer alır?
Seçenekler
A
Alp Er Tunga Destanı
B
Göç Destanı
C
Manas Destanı
D
Ergenekon Destanı
E
Türeyiş Destanı
Açıklama:
Yeni Türk Destanları
Son yüzyıllarda sözlü kaynaklardan derlenerek yazıya geçirilmiş bu destanlar, sahip oldukları tematik ve yapısal özellikler bakımından kendi aralarında arkaik, kahramanlık ve tarihî destanlar olarak üçe ayrılırlar.
1) Arkaik Destanlar: Daha ziyade Altay, Hakas, Tıva, Saha (Yakut), Teleüt, fior gibi İslâmiyeti kabul etmemiş ve ağırlıklı olarak şamanist dünya görüşüne sahip Sibirya’da yaşayan Türk boyları arasından derlenmiş, içerisinde yaygın olarak mitolojik motişer yer alan tematik destanlar bu gruba girmektedir. Bu destanlar, içlerinde birçok eski veya arkaik temalar ve motişer nedeniyle arkaik destanlar olarak adlandırılmaktadır. Bu tür destanlara, Altın Arığ Destanı, Alıp Manaş Destanı, Maaday Kara Destanı, Ural Batır, Er Töştük, Yaratılış Destanı, Ucocoş Destanı, Olonhoy Destanı, Altın Cüs Destanı, Kula Mergen Destanı, Abat Destanı, Koğutay Destanı, Duha Kocaoğlu Deli Dumrul Destanı, Basat ve Tepegöz Destanı, Ay Manıs Destanı, Akbuzat Destanı, Altın Taycı Destanı, Er Samır Destanı ve Oğol Han Destanı örnek olarak verilebilir.
2) Kahramanlık Destanları: Kahramanın yerini, yurdunu düşmanlara karşı koruduğu ve âşık olduğu kızı elde ederek evlendiği çoğunlukla çok epizotlu bu destanlar asıl kahramanlık destanları olarak bilinir. Türk epik destan geleneğinde en yaygın olan bu tür destanlardır. Kahramanlık destanlarına, Manas Destanı, Köroğlu Destanı, Alpamış Destanı, Kambar Batır Destanı, Bozoğlan Destanı, Kobılandı Batır Destanı, Kurmanbek Destanı, Çora Batır Destanı gibi örnekler verilebilir.
3) Tarihî Destanlar: Konu ve kahramanlarını tarihî şahsiyetler ve tarihî olayların oluşturduğu kahramalık destanlarına tarihî destanlar adı verilir. Tarihi destanlara, Battal Gazi Destanı, Danişmend Gazi Destanı, Sarı Saltuk Destanı, Edigey Destanı, Karasay Kazi Destanı, Orak Mamay Destanı, Nözüğüm Destanı, Abdurrahman Han Destanı, Timur Destanı, Osman Batır Destanı ve Genç Osman Destanı örnek olarak verilebilir. Doğru cevap C'dir.
Son yüzyıllarda sözlü kaynaklardan derlenerek yazıya geçirilmiş bu destanlar, sahip oldukları tematik ve yapısal özellikler bakımından kendi aralarında arkaik, kahramanlık ve tarihî destanlar olarak üçe ayrılırlar.
1) Arkaik Destanlar: Daha ziyade Altay, Hakas, Tıva, Saha (Yakut), Teleüt, fior gibi İslâmiyeti kabul etmemiş ve ağırlıklı olarak şamanist dünya görüşüne sahip Sibirya’da yaşayan Türk boyları arasından derlenmiş, içerisinde yaygın olarak mitolojik motişer yer alan tematik destanlar bu gruba girmektedir. Bu destanlar, içlerinde birçok eski veya arkaik temalar ve motişer nedeniyle arkaik destanlar olarak adlandırılmaktadır. Bu tür destanlara, Altın Arığ Destanı, Alıp Manaş Destanı, Maaday Kara Destanı, Ural Batır, Er Töştük, Yaratılış Destanı, Ucocoş Destanı, Olonhoy Destanı, Altın Cüs Destanı, Kula Mergen Destanı, Abat Destanı, Koğutay Destanı, Duha Kocaoğlu Deli Dumrul Destanı, Basat ve Tepegöz Destanı, Ay Manıs Destanı, Akbuzat Destanı, Altın Taycı Destanı, Er Samır Destanı ve Oğol Han Destanı örnek olarak verilebilir.
2) Kahramanlık Destanları: Kahramanın yerini, yurdunu düşmanlara karşı koruduğu ve âşık olduğu kızı elde ederek evlendiği çoğunlukla çok epizotlu bu destanlar asıl kahramanlık destanları olarak bilinir. Türk epik destan geleneğinde en yaygın olan bu tür destanlardır. Kahramanlık destanlarına, Manas Destanı, Köroğlu Destanı, Alpamış Destanı, Kambar Batır Destanı, Bozoğlan Destanı, Kobılandı Batır Destanı, Kurmanbek Destanı, Çora Batır Destanı gibi örnekler verilebilir.
3) Tarihî Destanlar: Konu ve kahramanlarını tarihî şahsiyetler ve tarihî olayların oluşturduğu kahramalık destanlarına tarihî destanlar adı verilir. Tarihi destanlara, Battal Gazi Destanı, Danişmend Gazi Destanı, Sarı Saltuk Destanı, Edigey Destanı, Karasay Kazi Destanı, Orak Mamay Destanı, Nözüğüm Destanı, Abdurrahman Han Destanı, Timur Destanı, Osman Batır Destanı ve Genç Osman Destanı örnek olarak verilebilir. Doğru cevap C'dir.
Soru 53
Aşağıdakilerden hangisi "Arkaik" Destanların arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Arığ Destanı
B
Alıp Manaş Destanı
C
Maaday Kara Destanı
D
Yaratılış Destanı
E
Battal Gazi Destanı
Açıklama:
Arkaik Destanlar: Daha ziyade Altay, Hakas, Tıva, Saha (Yakut), Teleüt, fior gibi İslâmiyeti kabul etmemiş ve ağırlıklı olarak şamanist dünya görüşüne sahip Sibirya’da yaşayan Türk boyları arasından derlenmiş, içerisinde yaygın olarak mitolojik motişer yer alan tematik destanlar bu gruba girmektedir. Bu destanlar, içlerinde birçok eski veya arkaik temalar ve motişer nedeniyle arkaik destanlar olarak adlandırılmaktadır. E seçeneğinde yer alan Battal Gazi Destanı Türklerin islamiyetin kabulünden sonra ortaya çıkmıştır.
Soru 54
"Olağanüstü varlıklarla görme, dokunma, hissetme ve konuşma yollarından biriyle kurulan iletişime dair kişisel hatıralardır." Verilen tanım aşağıdakilerden hangisine aittir?
Seçenekler
A
Memorat
B
Epik Destan
C
Mit
D
Mitoloji
E
Efsane
Açıklama:
Memorat: Olağanüstü varlıklarla görme, dokunma, hissetme ve konuşma yollarından biriyle kurulan iletişime dair kişisel hatıralardır. Doğru cevap A'dır.
Soru 55
"Halk Edebiyatının çoğunlukla bir ya da birkaç kahramanın başlarından geçen bir olayı geleneksel tavır ve tarzda hikâye etmeye dayalı olarak icra edildiği türdür. Türk Halk Edebiyatında bu türlerin icracıları“ destancı”, “hikâyeci âşık” ve “masalcı” gibi uzmanlaşmıştır ve çoğunlukla da profesyonel veya yarı profesyonel geleneksel sanatçı kimliğine sahiptirler. Bu tür geleneksel sanatçılar gelenek içinde ve usta-çırak ilişkisine göre yetişirler ve sanatlarını geleneksel icra bağlamlarında icra ederler."
Bu türe ne ad verilir?
Bu türe ne ad verilir?
Seçenekler
A
Anlatmalık türler
B
İrsâl-i Mesel
C
Epik Destan
D
Teşbih
E
Mitoloji
Açıklama:
Halk Edebiyatının çoğunlukla bir ya da birkaç kahramanın başlarından geçen bir olayı geleneksel tavır ve tarzda hikâye etmeye dayalı olarak icra eden türlerine,“anlatmalık türler” (narrative genres) adı verilir.
Soru 56
İnsan davranışları için model teşkil eden, hayata anlam ve önem kazandıran, dolayısıyla insanın kendini anlamlandırmasını sağlayan ve her zaman için bir yaratılışın öyküsünü anlatan kutsal kabul edilen metinlere ne ad verilir?
Seçenekler
A
Determinist
B
Mit (myht)
C
Epistemolojik
D
Animizm
E
Epizot
Açıklama:
İnsan davranışları için model teşkil eden, hayata anlam ve önem kazandıran, dolayısıyla insanın kendini anlamlandırmasını sağlayan ve her zaman için bir yaratılışın öyküsünü anlatan kutsal kabul edilen metinlere “mit” (myht) ad› verilir. Mit evrenin yaratılışımdaki kutsal bir öyküyü, yeryüzünün hatta kainatın başlangıcını ve kökenini anlatır.
Soru 57
Mitlerin, yaşadıkları kültürlerde “gerçek hikâye” olduğuna inanılır. Aşağıdaki şıklardan hangisi bu tür toplumlarda mitlerin yapısal özelliklerinden değildir?
Seçenekler
A
Mit, tanrısal ve olağanüstü varlıkların eylemlerinin öyküsüdür.
B
Mitlerde anlatılan bu öykü, kesinlikle gerçek ve kutsal olarak kabul edilmez.
C
Mit, her zaman için bir “yaratılış” ve “köken” le ilgilidir.
D
İnsan, miti bilmekle nesnelerin “köken” ini bilir,
E
İnsan, mitlerin anlattıklarını kanıtlayan ritüeller aracığıyla, kendisine, yeniden anımsatılan ve yeniden gerçekleşme aşamasına getirilen olayların kutsal, coşku verici gücünün etkisine girmek amacıyla bunları yaşar.
Açıklama:
Mitlerin, yaşadıkları kültürlerde “gerçek hikâye” olduğuna inanılır. Bu tür toplumlarda mitler şu yapısal özellikleri gösterirler:
1) Mit, tanrısal ve olağanüstü varlıkların eylemlerinin öyküsüdür.
2) Mitlerde anlatılan bu öykü, kesinlikle gerçek ve kutsal olarak kabul edilir.
3) Mit, her zaman için bir “yaratılış” ve “köken” le ilgilidir. 4) Hem gerçek hem de kutsal kabul edilen bir öykünün anlattıkları, onlara gerçek ve kutsal olarak inananlar tarafından bir model olarak düşünülür. Dahası gerçek ve kutsal olan bu inanış ve davranış biçimleri “sosyal bir ferman” niteliğine bürünerek o sosyal ve toplumsal yapıdaki davranış ve düşünüş biçimlerini etkileyip yönlendirici bir konuma yükselir.
5) insan, miti bilmekle nesnelerin “köken”ini bilir, bu nedenle de, nesnelere egemen olmayı ve onları istediği gibi yönlendirip kullanmayı bu bilgiyle başarabileceğine inanır. Bu bilgi, “dıştan” ve “soyut” bir bilgi değildir. Mitlerde tören havas› içinde anlatılması veya kanıtını oluşturduğu törenin (ritüelin) gerçekleştirilmesiyle, tören (rit) biçiminde yaşanan bir bilgi söz konusudur.
6) insan, mitlerin anlattıklarını kanıtlayan ritüeller aracılığıyla, kendisine, yeniden anımsatılan ve yeniden gerçekleşme aşlamasına getirilen olayların kutsal, coşku verici gücünün etkisine girmek amacıyla bunları yaşar.
1) Mit, tanrısal ve olağanüstü varlıkların eylemlerinin öyküsüdür.
2) Mitlerde anlatılan bu öykü, kesinlikle gerçek ve kutsal olarak kabul edilir.
3) Mit, her zaman için bir “yaratılış” ve “köken” le ilgilidir. 4) Hem gerçek hem de kutsal kabul edilen bir öykünün anlattıkları, onlara gerçek ve kutsal olarak inananlar tarafından bir model olarak düşünülür. Dahası gerçek ve kutsal olan bu inanış ve davranış biçimleri “sosyal bir ferman” niteliğine bürünerek o sosyal ve toplumsal yapıdaki davranış ve düşünüş biçimlerini etkileyip yönlendirici bir konuma yükselir.
5) insan, miti bilmekle nesnelerin “köken”ini bilir, bu nedenle de, nesnelere egemen olmayı ve onları istediği gibi yönlendirip kullanmayı bu bilgiyle başarabileceğine inanır. Bu bilgi, “dıştan” ve “soyut” bir bilgi değildir. Mitlerde tören havas› içinde anlatılması veya kanıtını oluşturduğu törenin (ritüelin) gerçekleştirilmesiyle, tören (rit) biçiminde yaşanan bir bilgi söz konusudur.
6) insan, mitlerin anlattıklarını kanıtlayan ritüeller aracılığıyla, kendisine, yeniden anımsatılan ve yeniden gerçekleşme aşlamasına getirilen olayların kutsal, coşku verici gücünün etkisine girmek amacıyla bunları yaşar.
Soru 58
Türk dünyasında güncel ve tarihsel bağlamda, ‘’destan’’sözcüğünün yanında Türk boylarınca kullanılan terimler arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?
Seçenekler
A
Alıptığ Nımah
B
Comok
C
Batırlar Cırı
D
Kay Çörçok
E
Epik
Açıklama:
Türk dünyasında güncel ve tarihsel bağlamlarda, “destan” sözcüğünün yanında, Türk boylarınca “alıptığ nımah”, “comok”, “cır”, “jır”, “batırlar cır›”, “maadırlıg tool”, “kahramandık epos”, “kay çörçök”, “olongho”, “ölöng”, “boy”, “epos”, “epostık jırlar”, “köne epos” hatta “irtegi” veya “baırlık ertegi” gibi pek çok kelime de, “epik destan” terimi karşılığında kullamaktadır. Ancak "EPİK" kelimesi kullanılmaz.
Soru 59
Aile, soy, boy gibi kültürel süreklilik veya benzerliklere sahip toplulukların üstünde onları ortak bir kader, tasa, sevinç, kıvanç, ülkü,ilke ve yasa etrafında birleştiren kahramanların başkalarının veya hayatlarının hikâyesi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Mitoloji
B
Mit
C
Animizim
D
Epik Destan
E
Memorat
Açıklama:
Epik destanlar bir yönüyle aile, soy, boy gibi kültürel süreklilik veya benzerliklere sahip toplulukların üstünde onları ortak bir kader, tasa, sevinç, kıvanç, ülkü,ilke ve yasa etrafında birleştiren kahramanların başarılarının veya hayatlarının hikâyesidir.
Soru 60
Aşağıdakilerden hangisi eski Türk destanına örnek gösterilmez?
Seçenekler
A
Alp Er Tunga Destanı.
B
Ergenekon Destanı.
C
Olonboy Destanı.
D
Oğuz Kağan Destanı.
E
Bozkurt Destanı.
Açıklama:
Olonboy destanı Türk destanları arasında "Arkaik Destanlar" arasında yer almaktadır. Eski Türk destanlarına örnek gösterilemez.
Soru 61
Aşağıdakilerden hangisi Türk epik destan geleneğinde başlıca tipler ve taşıdıkları tipolojik özelliklerin açısından örnek olarak gösterilmez?
Seçenekler
A
Bozkurt (Gökbörü) Motifi.
B
Alperen Tipi.
C
Bilge Devlet Adamı Tipi.
D
Kadın Tipleri.
E
Kahramanın Atı Tipi
Açıklama:
Bozkurt (Gökbörü) Motifi, Türk epik destan gelneğindeki başlıca tipler arasında yer almaz . Bozkurt (Gökbörü) Motifi Türk destan motiflerindendir.
Soru 62
Aşağıdakilerden hangisi Efsanenin tanımında yer almaz?
Seçenekler
A
Efsane ,anlatıcının zaman kavramı içinde uygundur.
B
Efsane, anlatanın coğrafi alan kavramına uygundur
C
Efsane gerçek olduğuna inanılan bir hikayedir.
D
Efsane kahramanları yarı Tanrıdır.
E
Efsane muayyen bir tarihi ( gerçek veya hayali ) bir şahsiyet ile birleştirilmiştir.
Açıklama:
Efsanelerde kahramanlar, olağanüstü güçlere sahip olmalarına karşın tanrı veya yarı tanrı değildir. Efsaneler bu özellikleriyle, kahramanları genellikle tanrı ve yarı tanrı olan mitlerden ayrılırlar.
Soru 63
Türk kültüründeki büyük Sufilerin, evliyaların hayatlarından, kerametlerinden bahseden efsanelere ne ad verilir?
Seçenekler
A
Gezgin efsane.
B
Etiyolojik efsane.
C
Menkıbe.
D
Motif
E
Taş kesilme motifi.
Açıklama:
Türk kültüründeki büyük Sufilerin, evliyaların, hayatlarından, kerametlerinden bahseden efsanelere “menkıbe” ve bu tür menkıbeleri toplayan eserlere de “menakıb-nâme” adı verilir.
Soru 64
Aşağıdakilerden hangisi olağanüstü kişiler ,varlıklar ve güçlerle ilgili efsaneler arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Kaderle ilgili efsaneler.
B
Ölüm ve ölülerle ilgili efsaneler.
C
Tabiatın ve hayvanların koruyucularıyla ilgili efsaneler.
D
Tabiatta bulunan ruhlarla ilgili efsaneler.
E
Savaşlar ve felaketlerle ilgili efsaneler
Açıklama:
Olağanüstü Kişiler, Varlıklar ve Güçlerle ilgili Efsaneler şöyle sıralanabilir:
A. Kaderle ilgili efsaneler.
B. Ölüm ve ölülerle ilgili efsaneler.
C. Tabiatın ve hayvanların koruyucularıyla ilgili efsaneler.
Ç. Olağanüstü yaratıklarla ilgili efsaneler.
D. Tabiatta bulunan ruhlarla ilgili efsaneler.
E. Hayaletlerle ilgili efsaneler.
F. Şekil değiştiren yaratıklarla ilgili efsaneler.
G. Şeytanla ilgili efsaneler.
Savaşlar ve felaketlerle ilgili efsaneler olağanüstü kişi , varlık ve güçlerle ilgili efsaneler arasında yer almaz.
A. Kaderle ilgili efsaneler.
B. Ölüm ve ölülerle ilgili efsaneler.
C. Tabiatın ve hayvanların koruyucularıyla ilgili efsaneler.
Ç. Olağanüstü yaratıklarla ilgili efsaneler.
D. Tabiatta bulunan ruhlarla ilgili efsaneler.
E. Hayaletlerle ilgili efsaneler.
F. Şekil değiştiren yaratıklarla ilgili efsaneler.
G. Şeytanla ilgili efsaneler.
Savaşlar ve felaketlerle ilgili efsaneler olağanüstü kişi , varlık ve güçlerle ilgili efsaneler arasında yer almaz.
Soru 65
Aşağıdakilerden hangisi halk edebiyatı sözlü kültür ortamı için söylenemez?
Seçenekler
A
Kahramanlar veya kişiler olağanüstü tanrısal varlıklardır.
B
Anlatan ve dinleyenler olmak üzere yüz yüze ilişki söz konusudur.
C
İki tarafın geleneksel anlatılar yoluyla kurduğu bir iletişim söz konudur.
D
Teatral bir biçimde ortaya koyup sergilenir.
E
Eğer anlatıcı profesyonelse dinleyici para, bahşiş gibi yollarla beğenisini pekiştirebilir.
Açıklama:
Anlatmalık tür kavramını tanıyabileceksiniz.
Halk Edebiyatı, sözlü kültür ortamında yüz yüze bir ilişki içinde birisi konuşan, söyleyen veya anlatan kişi diğeri de dinleyici veya dinleyiciler konumunda olan iki tarafın geleneksel anlatılar yoluyla kurduğu bir iletişim biçimidir. Bu iletişim esnasında anlatıcı/söyleyici ve konuşan âdeta bir tiyatro oyununda oynarmışcasına geleneksel Halk Edebiyatı türlerine ait geleneksel konuları yine geleneksel ifade ediş yolu olan, teatral bir biçimde ortaya koyup sergiler. Sorunun doğru cevabı A seçeneğidir.
Halk Edebiyatı, sözlü kültür ortamında yüz yüze bir ilişki içinde birisi konuşan, söyleyen veya anlatan kişi diğeri de dinleyici veya dinleyiciler konumunda olan iki tarafın geleneksel anlatılar yoluyla kurduğu bir iletişim biçimidir. Bu iletişim esnasında anlatıcı/söyleyici ve konuşan âdeta bir tiyatro oyununda oynarmışcasına geleneksel Halk Edebiyatı türlerine ait geleneksel konuları yine geleneksel ifade ediş yolu olan, teatral bir biçimde ortaya koyup sergiler. Sorunun doğru cevabı A seçeneğidir.
Soru 66
Aşağıdakilerden hangisi “mit” kavramının tanımıdır?
Seçenekler
A
Söyleyen veya anlatan kişi diğeri de dinleyici veya dinleyiciler konumunda olan iki tarafın geleneksel anlatılar yoluyla kurduğu bir iletişim biçimidir.
B
İnsan davranışları için model teşkil eden, hayata anlam ve önem kazandıran ve her zaman için bir yaratılışın öyküsünü anlatan kutsal kabul edilen metinlerdir.
C
Toplumlarını çoğunlukla dış düşmanlara ve felaketlere karşı koruyan olağanüstü özelliklere de sahip kahramanların hayatını ve kahramanlıklarını anlatan anlatılardır.
D
Konu ve kahramanlarını tarihî şahsiyetler ve tarihî olayların oluşturduğu kahramanlık destanlardır.
E
Gerçek veya hayalî muayyen şahıs, hâdise veya yer hakkında gerçek olduğuna inanılarak anlatılan hikâyelerdir.
Açıklama:
Mit kavramı ve oluşumunu açıklayabileceksiniz.
İnsan davranışları için model teşkil eden, hayata anlam ve önem kazandıran, dolayısıyla insanın kendini anlamlandırmasını sağlayan ve her zaman için bir yaratılışın öyküsünü anlatan kutsal kabul edilen metinlere “mit” (myht) adı verilir.
İnsan davranışları için model teşkil eden, hayata anlam ve önem kazandıran, dolayısıyla insanın kendini anlamlandırmasını sağlayan ve her zaman için bir yaratılışın öyküsünü anlatan kutsal kabul edilen metinlere “mit” (myht) adı verilir.
Soru 67
Aşağıdakilerden hangisi mitlerin yapısal özelliklerinden bir değildir?
Seçenekler
A
Tanrısal ve olağanüstü varlıkların eylemlerinin öyküsüdür.
B
Her zaman için bir “yaratılış” ve “köken”le ilgilidir.
C
Anlatanın coğrafî alan kavramına uygundur; yani, o, belirli bir yerle birleştirilmiştir.
D
Anlatılan bu öykü, kesinlikle gerçek ve kutsal olarak kabul edilir.
E
Hem gerçek hem de kutsal kabul edilen bir öykünün anlattıkları, onlara gerçek ve kutsal olarak inananlar tarafından bir model olarak düşünülür.
Açıklama:
Mit kavramı ve oluşumunu açıklayabileceksiniz.
C seçeneği efsanenin özelliklerinden biridir ve sorunun doğru cevabıdır.
C seçeneği efsanenin özelliklerinden biridir ve sorunun doğru cevabıdır.
Soru 68
“Doğruluğu sınanmadan benimsenen, bir öğretinin veya ideolojinin temeli yapılan sav, nas” aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Teatral
B
Mitoloji
C
Determinist
D
Dogma
E
Epistemolojik
Açıklama:
Mit kavramı ve oluşumunu açıklayabileceksiniz.
Teatral: Tiyatro özelliği taşıyan anlamındadır. Mitoloji: Bir ulusa, bir dine, özellikle Yunan, Latin uygarlığına ait mitlerin, efsanelerin bütünüdür. Determinist: Belirlenimci, her olayın başka olayların gerekli ve kaçınılmaz bir sonucu olduğu öğretisini kabul eden kişidir. Epistemolojik: Bilgi kuramına ait olan anlamına gelir. Sorunun doğru cevabı Dogma yani D seçeneğidir.
Teatral: Tiyatro özelliği taşıyan anlamındadır. Mitoloji: Bir ulusa, bir dine, özellikle Yunan, Latin uygarlığına ait mitlerin, efsanelerin bütünüdür. Determinist: Belirlenimci, her olayın başka olayların gerekli ve kaçınılmaz bir sonucu olduğu öğretisini kabul eden kişidir. Epistemolojik: Bilgi kuramına ait olan anlamına gelir. Sorunun doğru cevabı Dogma yani D seçeneğidir.
Soru 69
Aşağıdakilerden hangisi Kült tanımıdır?
Seçenekler
A
Bilgi kuramına ait olan
B
Tiyatro özelliği taşıyan
C
Geleneksel halk anlatılarının anlamlı olarak bölünebildiği en küçük birim
D
Halk Edebiyatı anlatılarında ana olaya bağlı yan olay
E
Yerel özellikler taşıyan dinî törenler
Açıklama:
Mit kavramı ve oluşumunu açıklayabileceksiniz.
Bilgi kuramına ait olan Epistemolojiktir. Tiyatro özelliği taşıyan Teatral tanımıdır. Geleneksel halk anlatılarının anlamlı olarak bölünebildiği en küçük birime Motif denir. Halk Edebiyatı anlatılarında ana olaya bağlı yan olay Epizot tanımıdır. Sorunun doğru cevabı E seçeneğidir.
Bilgi kuramına ait olan Epistemolojiktir. Tiyatro özelliği taşıyan Teatral tanımıdır. Geleneksel halk anlatılarının anlamlı olarak bölünebildiği en küçük birime Motif denir. Halk Edebiyatı anlatılarında ana olaya bağlı yan olay Epizot tanımıdır. Sorunun doğru cevabı E seçeneğidir.
Soru 70
Aşağıdakilerden hangisi epik destan özelliklerindendir?
Seçenekler
A
Kahramanları insanlardan oluşur
B
Kahramanlar tanrısal varlıklardır
C
Kutsal anlatılardır
D
Kozmik zaman kullanılır
E
Kronolojik sıralama olarak en eski edebiyat türüdür
Açıklama:
Epik destan kavramı ve temel özelliklerini tanımlayabileceksiniz.
Sorunun doğru cevabı A seçeneğidir. Diğer seçeneklerden verilenler “mit”lerin özellikleridir.
Sorunun doğru cevabı A seçeneğidir. Diğer seçeneklerden verilenler “mit”lerin özellikleridir.
Soru 71
Aşağıdakilerden hangisi “Yeni Türk Destanları”ndan biridir?
Seçenekler
A
Şu Destanı
B
Arkaik Destanlar
C
Türeyiş Destanı
D
Bozkurt Destanı
E
Atilla Destanı
Açıklama:
Türk epik destan geleneğini tanıyabileceksiniz.
Son yüzyıllarda sözlü kaynaklardan derlenerek yazıya geçirilmiş bu destanlar, sahip oldukları tematik ve yapısal özellikler bakımından kendi aralarında arkaik, kahramanlık ve tarihî destanlar olarak üçe ayrılırlar. Sorunun doğru cevabı B seçeneğidir.
Son yüzyıllarda sözlü kaynaklardan derlenerek yazıya geçirilmiş bu destanlar, sahip oldukları tematik ve yapısal özellikler bakımından kendi aralarında arkaik, kahramanlık ve tarihî destanlar olarak üçe ayrılırlar. Sorunun doğru cevabı B seçeneğidir.
Soru 72
Türk epik destan geleneğindeki başlıca tipler ve taşıdıkları tipolojik özellikleri vardır. Aşağıdakilerden hangisi Alperen Tipi’nin özelliklerinden biridir?
Seçenekler
A
Bilgisini uzmanlığını devletin geleceği için kullanır.
B
Kahramanı kurtarmak için çeşitli yollara ve hilelere başvurabilirler.
C
Toplumcu bir dünya görüşüne sahiptir.
D
Mitolojik yerlerde yaşayan ve mitolojik bir aygırın aştığı kısraktan doğar.
E
Türk destanının başkahramanı olan kadındır.
Açıklama:
Türk epik destan geleneğini tanıyabileceksiniz.
Bilgisini uzmanlığını devletin geleceği için kullanan Bilge Devlet Adamı tipinin özelliğidir. Kahramanla konuşabilen ve onu kurtarmak için çeşitli yollara ve hilelere başvurabilen, mitolojik göl, ırmak ve denizlerde yaşayan mitolojik bir aygırın aştığı kısraktan doğan Kahramanın Atı Tipi özellikleridir. Altın Arığ Destanı başta olmak üzere birkaç Türk destanının baş kahramanı kadın Kadın Tipleri özellikleridir. Sorunun doğru cevabı C seçeneğidir.
Bilgisini uzmanlığını devletin geleceği için kullanan Bilge Devlet Adamı tipinin özelliğidir. Kahramanla konuşabilen ve onu kurtarmak için çeşitli yollara ve hilelere başvurabilen, mitolojik göl, ırmak ve denizlerde yaşayan mitolojik bir aygırın aştığı kısraktan doğan Kahramanın Atı Tipi özellikleridir. Altın Arığ Destanı başta olmak üzere birkaç Türk destanının baş kahramanı kadın Kadın Tipleri özellikleridir. Sorunun doğru cevabı C seçeneğidir.
Soru 73
Türk destanlarında binlerce motif yer alır. Çok karşılaştığımız motifler arasında yer alan ve Tanrı yüzü gördüğü gerekçesiyle kutsal olan motif hangisidir?
Seçenekler
A
Bozkurt Motifi
B
Kutsal Işık Motifi
C
Kutsal Dağ Motifi
D
Kutsal Su Motifi
E
Kutsal Ağaç Motifi
Açıklama:
Türk epik destan geleneğini tanıyabileceksiniz.
Kutsal Su: Tanrı yüzü gördüğü gerekçesiyle su kutsaldır. Ayrıca kainatı oluşturan beş elementten birisidir.
Kutsal Su: Tanrı yüzü gördüğü gerekçesiyle su kutsaldır. Ayrıca kainatı oluşturan beş elementten birisidir.
Soru 74
Tematik olarak son derece zengin bir çeşitliliğe sahip olan efsanelerin ihtiva ettikleri konulara göre yapılmış ve genel kabul görmüş sınıflandırılmaları yapılmıştır. Aşağıdakilerden hangisi “Olağanüstü Kişiler, Varlıklar ve Güçlerle İlgili Efsaneler” içinde yer alır?
Seçenekler
A
İsyanlarla ilgili efsaneler
B
Savaşlar ve felaketlerle ilgili efsaneler
C
Belli ve seçkin şahsiyetlerle ilgili efsaneler
D
Medeniyetle ilgili yerlerin ve şeylerin kaynağını anlatan efsaneler
E
Tabiatın ve hayvanların koruyucularıyla ilgili efsaneler
Açıklama:
Efsane kavramı ve özelliklerini açıklayabilecek ve tanımlayabilecek bilgi ve beceriler kazanabileceksiniz.
E seçeneği “Olağanüstü Kişiler, Varlıklar ve Güçlerle İlgili Efsaneler” içinde yer alır. Diğer seçeneklerden verilen bilgiler ise “Tarihî Efsaneler ve Medeniyet Tarihi ile İlgili Efsaneler” ile ilgilidir. Sorunun doğru cevabı E seçeneğidir.
E seçeneği “Olağanüstü Kişiler, Varlıklar ve Güçlerle İlgili Efsaneler” içinde yer alır. Diğer seçeneklerden verilen bilgiler ise “Tarihî Efsaneler ve Medeniyet Tarihi ile İlgili Efsaneler” ile ilgilidir. Sorunun doğru cevabı E seçeneğidir.
Ünite 6
Soru 1
Aşağıdakilerden hangisi bir edebî tür olması ve "gerçek olduğuna inanılmaması gerekliliği" bakımından diğerlerinden ayrılır?
Seçenekler
A
Masal
B
Memorat
C
Efsane
D
Epik Destan
E
Mit
Açıklama:
İnsanlık tarihinin erken dönemlerinde mitler, memoratlar, efsaneler ve epik destanlar gerçek olduklarına inanılan türler olarak birbirinin ardı sıra ortaya çıkmışlardır. Bu sözlü edebiyat türlerinin tamamının ortak paydası “gerçek olduklarına inanılması”dır. Tamamen “inanç” faktörüne dayalı bu türlerden sonra, bir edebî tür belirleyici özellik olan “gerçek olduğuna inanılmaması” gereken anlatılar ortaya çıkmıştır. Edebî tür belirleyici özelliği “gerçek olduğuna inanılmaması” olan ve kalıplaşmış bir anlatım tekniğiyle anlatılan bu anlatılara “masal” (folktale) adı verilir.
Bu bilgiler ışığında sorunun doğru cevabı A şıkkıdır.
Bu bilgiler ışığında sorunun doğru cevabı A şıkkıdır.
Soru 2
"Masal" kelimesinin Türkçe'ye, Arapça'daki hangi kelimenin anlam ve söyleyiş değişikliğine uğramasıyla geçtiği kabul edilmektedir?
Seçenekler
A
Misal
B
Mesel
C
Misil
D
Misl
E
Misel
Açıklama:
Masal kelimesinin Türkçeye, halk dilinde yaygın olarak “öğüt” anlamındaki Arapça “mesel” kelimesinin anlam ve söyleyiş değişikliğine uğramasıyla geçtiği yaygın olarak kabul edilmektedir. Bu nedenle de doğru cevap B şıkkıdır.
Soru 3
Aşağıdakilerden hangisi XIX. yüzyıla kadar Türkiye'de ve Balkanlar'da "masal" yerine kullanılan sözcükler arasında sayılamaz?
Seçenekler
A
Kıssa
B
Destan
C
Memorat
D
Hekat
E
Hikaye
Açıklama:
Masal türüne XIX. yüzyıla kadar Türkiye’de ve Balkanlar’da “kıssa”, “destan”, “hikâye”, “hekat”, “mesel” gibi adlar da verilmiştir. Memorat ise Masallardan önceki tarihlere ait bir isimlendirmedir. Bu nedenle doğru cevap C şıkkıdır.
Soru 4
Aşağıdakilerden hangisi Türkiye dışında yaşayan Türk topluluklarında "masal" yerine kullanılan sözcüklerden biri değildir?
Seçenekler
A
Erteği
B
Ötünç
C
Nagıl
D
Mani
E
Hallap
Açıklama:
Türkiye dışında yaşayan diğer Türk topluluklarında ise masal yerine Türkistan’da “erteği”, “ertek”; Azerbaycan’da “nagıl”; Çuvaşlarda “hallap”; Uygurlarda “ötünç” (öğüt verici hikâye) terimleri kullanılmaktadır. Bu nedenle doğru cevap D şıkkıdır.
Soru 5
Türkiye dışında yaşayan Türk topluluklarında masal yerine kullanılan sözcükler ile onları kullanan topluluk eşleştirmelerinden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Azerbaycan - Nagıl
B
Türkistan - Erteği
C
Türkistan - Ertek
D
Uygur - Ötünç
E
Çuvaş - Mesel
Açıklama:
Türkiye dışında yaşayan diğer Türk topluluklarında masal yerine Türkistan’da “erteği”, “ertek”; Azerbaycan’da “nagıl”; Çuvaşlarda “hallap”; Uygurlarda “ötünç” (öğüt verici hikâye) terimleri kullanılmaktadır. Bu nedenle doğru cevap E şıkkıdır.
Soru 6
Aşağıdakilerden hangisi Stith Thompson'un çalışmasına göre masal tiplerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Kahraman masalları
B
Hayvan masalları
C
Asıl masallar
D
Güldürücü masallar
E
Zincirlemeli masallar
Açıklama:
Bu çalışmalarda masallar, kahramanlarının hayvan olmalarına, olağanüstü olay
ve yaratıklara sahip olup olmamalarına, güldürmeye yönelik anlatım tutumuyla anlatılmalarına ve birbirine bir zincir gibi bağlanmış biri biterken diğeri onun içinden başlayan olaylar zincirini andırmalarına bağlı olarak;
1. Hayvan Masalları.
2. Asıl (Olağanüstü) Masallar.
3. Güldürücü Masallar.
4. Zincirlemeli Masallar.
şeklinde de sınıflandırılmışlardır.
Bu bilgiler ışığında doğru cevap A şıkkıdır.
ve yaratıklara sahip olup olmamalarına, güldürmeye yönelik anlatım tutumuyla anlatılmalarına ve birbirine bir zincir gibi bağlanmış biri biterken diğeri onun içinden başlayan olaylar zincirini andırmalarına bağlı olarak;
1. Hayvan Masalları.
2. Asıl (Olağanüstü) Masallar.
3. Güldürücü Masallar.
4. Zincirlemeli Masallar.
şeklinde de sınıflandırılmışlardır.
Bu bilgiler ışığında doğru cevap A şıkkıdır.
Soru 7
Türk masalları üzerine ilk araştırmayı yapan kişi kimdir?
Seçenekler
A
Ignacz Kunoş
B
F. W. Radloff
C
Theodor Herzel
D
Ziya Gökalp
E
Bahtaver Hanım
Açıklama:
Türk masalları üzerine ilk araştırmayı yapan kişi ünlü Türkolog F. W. Radloff’tur. Radloff, Türk boylarının Halk Edebiyatı malzemelerini “Proben” adını taşıyan 10 ciltlik bir külliyat halinde 1866-1907 yılları arasında yayınlamıştır. Bu nedenle doğru cevap B şıkkıdır.
Soru 8
Türk masallarını ilmî bir bakış açısıyla derleyen ilk kişi kimdir?
Seçenekler
A
Saim Sakaoğlu
B
Pertev Naili Boratav
C
Ignacz Kunoş
D
Theodor Herzel
E
F. W. Radloff
Açıklama:
Türk masallarını ilmî bir bakış açısıyla ilk derleyen Macar Türk halkbilimcisi Ignacz Kunoş’tur. Kunoş, Balkanlar’da ve Anadolu’da yaklaşık beş yıl süren alan araştırmalarının sonucu olarak pek çok masal derleyerek bunları 1887-1907 yılları arasında beş cilt hâlinde yayınlamıştır. Bu bilgi doğrultusunda bakıldığı zaman doğru cevap C şıkkıdır.
Soru 9
1934 yılında yayınlanan " Yörükler ve Köylülerde Hikâyeler-Masallar" adlı çalışma kim tarafından hazırlanmıştır?
Seçenekler
A
Saim Sakaoğlu
B
Mehmet Tuğrul
C
Pertev Naili Boratav
D
Yusuf Ziya Demircioğlu
E
Tahir Alangu
Açıklama:
1934 yılında yayınlanan " Yörükler ve Köylülerde Hikâyeler-Masallar" adlı çalışma Yusuf Ziya Demircioğlu tarafından hazırlanmıştır. Bu nedenle doğru cevap D şıkkıdır.
Soru 10
Aşağıdakilerden hangisi Pertev Naili Boratav'ın tespitlerine göre Halk hikayesi anlatma geleneği içinde yer alan bölümlerden biri değildir?
Seçenekler
A
Fasıl
B
Döşeme
C
Hikaye
D
Duvak kapama
E
Methiye
Açıklama:
Halk hikâyelerinin icrası, anlatıldığı çevreye ve anlatan âşığa göre farklılıklar gösterir. Pertev Naili Boratav’ın tespitlerine göre halk hikâyesi anlatma geleneği genel olarak fasıl, döşeme, asıl konu (hikâye), duvak kapamayla dört ve bazen bunlara eklenen efsanelerle beş bölüm hâlinde tertip edilir. Bu nedenle doğru cevap E şıkkıdır.
Soru 11
Masal kelimesinin Türkçeye, aşağıdaki anlamlardan hangisini karşılayan Arapça bir kelimeden geçtiği düşünülmektedir?
Seçenekler
A
Öğüt
B
Övgü
C
Destan
D
Macera
E
Güven
Açıklama:
Masal kelimesinin Türkçeye, halk dilinde yaygın olarak “öğüt” anlamındaki Arapça “mesel” kelimesinin anlam ve söyleyiş değişikliğine uğramasıyla geçtiği yaygın olarak kabul edilmektedir.
Soru 12
Masalları, mit, memorat,epik destan ve efsane türlerinden ayıran en önemli özellik hangisidir?
Seçenekler
A
Dini konulara yer vermesi
B
Gerçek olaylardan oluşması
C
Kurmacaya yer vermesi
D
Destansı dilleri
E
Mutlak doğrular üzerine kurulması
Açıklama:
Masalların diğer sözlü edebiyet türlerine göre en önemli farkı kurmacaya bolca yer vermesi ve kurmacayı merkeze alan ilk sözlü edebiyat türü olmasıdır.
Soru 13
Masalların başlangıcında türe has bir tekerleme söylenmesinin amacı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Masalı diğer sözlü edebiyat türlerinden ayırmak için
B
Masalın gerçekliğine vurgu yapmak için
C
Masalın verdiği mesaja dikkat çekmek için
D
Masalı toplum nezdinde hatırlanır kılmak için
E
Masalı dinleyecek olan çocukların ilgisini çekmek için
Açıklama:
Masalların başlangıç, orta ve sonlarında bulunan “formel” veya “tekerleme” adı verilen kalıplaşmış ifadeler gelmektedir. Türkçede “tekerleme” dediğimiz bu formel ifadeler, başlangıçtan itibaren türü, diğer sözlü edebiyat türlerinden özellikle de anlatılanın gerçek olduğuna inanılan “mit”, “efsane” ve “destan”dan ayırmak için yaratılmış veya tekerlemeler bu işlev ile donatılmış olmalıdır.
Soru 14
“Bir varmış bir yokmuş, Allah’ın kulu çokmuş. Evvel zaman içinde deve tellal iken, sıçan berber iken, ben on beş yaşında iken, anamın babamın beşiğini tıngır mıngır sallar iken... Var varanın sür sürenin destursuz bağa girenin hali budur hey...”
Yukarıda verilen ifadeler Türk masallarının hangi bölümünde kullanılır?
Yukarıda verilen ifadeler Türk masallarının hangi bölümünde kullanılır?
Seçenekler
A
Olay
B
Dilek
C
Döşeme
D
Dua
E
Geçiş
Açıklama:
Döşeme: Bu bölüm, masalcının dinleyicileri masal atmosferine ve masal biçimindeki iletişim ve etkileşim şekline hazırladığı bölümdür. Döşeme bölümünde masalcı çoğunu gelenekten öğrendiği ve bu örneklere uygun olarak kendisinin de yarattığı ya da naklettiklerine bazı unsurlar kattığı başlangıç veya masala giriş tekerlemeleri söyler. Dinleyiciler bir yandan tekerlemelerdeki komik sözlere gülerken diğer yandan da masalcıya yaklaşarak ve dikkatlerini toparlayarak masalı dinlemeye hazırlanırlar. Döşeme bölümünde söylenen tekerlemelere “Bir varmış bir yokmuş, Allah’ın kulu çokmuş. Evvel zaman içinde deve tellal iken, sıçan berber iken, ben on beş yaşında iken, anamın babamın beşiğini tıngır mıngır sallar iken.. Var varanın sür sürenin destursuz bağa girenin hali budur hey... Yananı Sefa, Bekri Mustafa, kaynadı kafa... Ak sakal kara sakal, yeni berber elinden çıkmış bir taze sakal... Kasap olsam sallayamam satırı, nalbant olsam nallayamam katırı, hamamcı olsam dost ahbap hatırı... Birisi benim kârım değil doğru kelâm, bir gün başıma yıkıldı hamam..” şeklindeki tekerleme örnek verilebilir.
Soru 15
Türk masal kahramanları, hangi özellikleri temel alınarak masal içerisinde konumlandırılmaktadır?
Seçenekler
A
Aşık ile maşukun hikayesi
B
Doğa üstü güçlerin kullanımı
C
Kahramanların mutlaka Türk olması
D
Kahramanların kurnazlığı
E
İyi ile kötü karşıtlığı
Açıklama:
Türk Masal Kahramanlarının Özellikleri: Masallarda olumlu olduğu düşünülen ve yaşatılması istenilen değerler yüceltilir, olumsuz bulunan ve onaylanmayan davranışlar da kötülenir. Bu amaca yönelik olarak da, yaşatılmak istenilen, yüceltilen değerler belirli kahramanlarda yaşatılır. Buna bağlı olarak masallarda iyi tipler ortaya çıkar. Bu iyi masal tipleri idealleştirilerek toplumda benimsenen ve herkes tarafından alkışlanan kişilik özellikleri kazanırlar. Masallarda, olumsuz bulunan, onaylanmayan ve kötülenen düşünce ve davranışlar da kötü tiplerle anlatılır. Kötü masal tipleri, iyi masal kahramanı tiplerinin iyiliklerini iyice ortaya çıkaracak şekilde karşıtlık veya zıtlıklar sağlarlar. Böylece iyi ile kötünün rekabetini ve mücadelesini ortaya koyarlar.
Soru 16
Masal karakteri Keloğlan hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
Seçenekler
A
Bulunduğu toplumda saygı duyulan bir kişidir.
B
Toplumun bastırılmış bazı duygularının temsilcisidir.
C
Toplumda hor görülen insanların sesidir.
D
Gerektiğinde şiddetin de iyi amaçla kullanılabileceğinin simgesidir.
E
Türk kültürünün iyi ile kötü savaşındaki yegane temsilcisidir.
Açıklama:
Türk masallarının en önemli erkek tiplerinden Keloğlan kötülerle savaşması ve güçlülerle olan mücadelesinde hiç beklenmeyen başarılar elde etmesi bakımından iyi bir tiptir. Keloğlan sürekli başkaları tarafından horlanan fakir ve kimsesiz bir delikanlıdır. Keloğlan tipinin şahsında fakir, kimsesiz ve horlanan insanların karşılaştıkları güçlükleri aşmaya yönelik teşvik ve başarıya susamış insanların özlemlerini görmek mümkündür. Masallarda her kesimden ve her meslekten insan yer alır. Bunlar içinde haydutlar, hırsızlar başta olmak üzere her türlü kötü insan da yer alır. Türk masallarında çevresindekilere kötü oyunlar oynamaktan zevk alan kötü tip “Köse” tipidir. İyi tipin kazanması her masalda esastır ve her zaman iyi tipin kazanması âdeta masalın temel yasasıdır. Bu nedenle, masallarda, “Köse” tipinin karşısına Keloğlan tipi çıkarılır. Keloğlan Köse’ye karşı hazırladığı zekice oyunlarıyla onu alt eder. Bu sonuç iyimser ve hoş görülü Türk masallarının, Köse’nin şahsında tüm hilekar, düzenbaz, fesat ve baş belası insanlara ve bu yollara yönelenlere uyarısından ve iyi değerlere yöneltilmelerinden başka bir şey değildir.
Soru 17
Aşıkların sözlü kültür ortamında icra ettikleri "daha önceki aşıkların eserlerine" ne ad verilmektedir?
Seçenekler
A
Kara hikaye
B
Hekât
C
Bahşı
D
Usta malı
E
Serküşte
Açıklama:
Halk hikâyesi Türk sözlü edebiyat geleneğinde XVI. yüzyıldan itibaren görülmeye başlamıştır. Genellikle âşıklar tarafından nazım-nesir karışık bir ifade tarzı ile dinleyicilere karşı yüz-yüze iletişim ortamında icra edilir. Halk hikâyeleri sözlü kültür yoluyla nesilden nesile intikal eder. Türk halk hikâyelerine devirlere ve yörelere göre değişik adlar verilmiştir. Dede Korkut Hikâyelerinde “boy”, XVII-XVIII. yüzyıllarda “hikâye”, Âzeri sahasında “hekât” günümüzde, Doğu Anadolu ve Azerbaycan’da “nağıl” da denmektedir. Ayrıca, kısa hikâyelere “kıssa”, “serküşte” (sergüzeşt), türküsüz hikâyelere de “kara hikâye” adı verilmektedir. Türk topluluk ve cumhuriyetlerinin büyük bir çoğunluğunda “halk hikâyesi” yerine “halk dessanı”, “liro epos”, “gaşıktık cır” denilmekte ve özelikle de “aşk destanı” terimi tercih edilmektedir. Dede Korkut Hikâyelerinde “ozan”ların anlattığını gördüğümüz, halk hikâyeleri, Anadolu ve Rumeli sahasında “âşık”, diğer Türk bölgelerinde, “dastançı”, “dessançı”, “hekâtçı”, “akın” ve “bahşı” adı verilen geleneksel sözlü anlatım sanatkârları tarafından oluşturularak veya usta malı (daha önceki aşıkların eserleri) olarak aktarılmak suretiyle sözlü kültür ortamlarında; bağlama, dombıra, kopuz ve benzeri çalgılarla yapılan müzik eşliğinde yüzyıllardan beri icra edilmektedirler.
Soru 18
Seçeneklerden hangisi halk hikayelerini epik destanlardan ayıran özelliklerden biridir?
Seçenekler
A
Olayların abartılı anlatılması
B
Aşk maceralarına yoğunlaşması
C
Kahramanlık hikayelerine yer verilmesi
D
Sınıf çatışmalarını desteklemesi
E
Kırsal yaşama çokça yer verilmesi
Açıklama:
Halk hikâyelerinin mutlaka bir tarihî olaya dayanma zorunlulukları yoktur. Nazım-nesir karışık olmakla birlikte zamanla nesir kısımları ağırlık kazanmıştır. Olayların gerçeğe daha uygun olması, kahramanlıktan çok aşk macerasına yer vermeleri gibi özelliklerle epik destandan ayrılmaktadırlar. Epik destanlarda bir toplumu temsil eden ve onun dış düşmanlarına karşı savaşan, barışı ve düzeni kuran kahramanların mücadelelerinin yerini halk hikâyelerinde bir toplumun kendi içindeki tabakalar, sınıflar ve bireyler arasındaki ilişkiler ve mücadeleler almıştır. Epik destanla modern roman arasındaki geçiş döneminde ortaya çıkmaları nedeniyle evrensel bir edebî kategori olarak “epik-romanesk” (épico-romanésque) diye de adlandırılan halk hikâyeleri, gerek konu gerekse şekil olarak hem epik eserlerin hem de modern romandaki tiplerin, karakterlerin ve olayların özelliklerini taşırlar. Halk hikâyelerinde, epik destanlara göre olağanüstü olayların azaldığı görülür. Aynı şekilde, halk hikâyelerinde olayların ve kişilerin yaşadığımız zamanın ölçütlerine taşınması, insanî gerçekçilikle örtüştürülmesine doğru bir eğilim hız kazanır.
Soru 19
Halk hikayelerinde, heyecanın doruğa çıktığı, en can alıcı kısmında kesilerek mola verilmesine ne ad verilir?
Seçenekler
A
Hikayenin döşeme kısmı
B
Hikayenin fasıl kısmı
C
Hikayenin asıl konusu
D
Hikayenin yatak yeri
E
Sonuç ve dua
Açıklama:
Hikâyelerin anlatımı esnasında, âşık hikâyenin belirli bir kısmını anlattıktan sonra “hikâyenin yatılacak yeri” veya “hikâyenin yatak yeri” de denilen heyecanın doruğa çıktığı ve dinleyicilerin olayın nasıl gelişeceğini çok merak ettikleri yerlerinden birinde çay, kahve, sigara içmek ve dinleyicilerin de dinlenmelerini sağlamak üzere mola verir. Moladan sonra hikâye anlatımı tekrar başlarken âşık, genellikle 8 heceli kalıpla oluşturduğu bir türküyle dinleyici topluluğuna hikâye anlatımının nerede kaldığını sorar. Geleneğe göre dinleyici ses çıkarmamalı sessizce dinleyerek âşığın kaldığı yerden hikâyesine devam etmesini beklemelidir. Geleneği bilmeyen veya bilgiçlik taslayarak âşığa hikâye anlatımı şurada kaldı diyen kişi, geleneğe göre âşığa bahşiş vermek zorundadır. Böyle âşığın türküyle sorduğu soruya cevap veren kişinin önüne gelen âşık sazını onun önüne koyarak “Sen biliyorsan, anlat öyleyse !” der. Bunun üzerine Âşığa bahşisi verilir, daha sonra âşık hikâyeye devam eder. Âşıklar çoğu kez bu bahşişi alabilmek için hikâye anlatımında nerede kaldıkları sorusunu sordukları türküyü iyice uzatırlar. Dinleyiciler arasından birisi hikâye şurada kaldı deyip âşığın bahşişini verir ve hikâye anlatımı devam eder. Bu uygulama açık işlev olarak âşığın bahşiş almasına yönelikse de gizli işlev olarak da molada kendi aralarında konuşmaya başlayan ve dikkatleri dağılan dinleyici kitlesinin dikkatini toplamak ve susarak sessizliği sağlamaya yöneliktir. Hikâyelerin büyük bir çoğunluğunun anlatması bir gecede bitmez. Bu durumlarda âşık yine “hikâyenin bir yatak yerinde” anlatımını keser ve ertesi gece devam edeceğini dinleyiciye bildirir.
Soru 20
Temel karakteri, fıkra kompozisyonundaki olay gelişimine göre hangi kahraman tip konumundadır?
Seçenekler
A
Ana tip
B
Alt tip
C
Mahalli tip
D
Dini tip
E
Tarihi tip
Açıklama:
Fıkralar, çoğunlukla, onları yaratanlar tarafından bir fıkra tipine bağlanarak anlatılma eğilimindedir. Halkı temsil yeteneği kazanan fıkra kompozisyonunda olayların etrafında geliştiği baş kahraman ana-tip konumunda bir fıkra tipidir. Fıkralarda bu ana-tipin yanısıra ana-tip olmamakla birlikte tipleşme eğilimde ikinci dereceden tipler de bulunur. Bunlara “alt tip” adı verilir. Bu durumu örneklemek gerekirse, Temel fıkralarının ana-tipi Temel’dir. Temel fıkralarında yer alan Cemal, Dursun, Fadime gibi tipler ise alt tipler olarak nitelendirilebilir. Fıkra tipleri Nasrettin Hoca, İncili Çavuş, Bekri Mustafa, Ahmet Akay gibi tarihte yaşadıkları bilinen kişiler olabileceği gibi bir bölgenin bir meslek grubunun, bir inanç öbeğinin zihniyetini veya dünya görüşünü ve buna bağlı olarak inanç ve uygulamalarını ortak bir kişilik hâlinde ortaya koyabilen hayali veya sözlü gelenekte yaratılmış Temel veya Bektaşi Baba gibi tipler de olabilir. Fıkra tiplerinin temel ve ortak özelliği, tarihte yaşadığı bilinen şahsiyetler de olsalar, şahsî kişiliklerinden arınarak toplumun onlara yüklediği gelenekselleşen tipe ait kimlikle hareket etmeleridir. Tarihte yaşadığı bilinen bir şahsiyet, ferdî kişiliklerine ait özelliklerden arınarak bir fıkra tipine dönüşürken aynı zamanda anonim bir kişilik hâli de kazanır. Anadolu’da hemen her köyün kasabanın ve şehrin bir delisi veya delileri; tuhaf davranışlarıyla ün kazanan, yaptıkları ve söyledikleri yaşadıkları çevrede anlatılan insanlar vardır. Çok büyük bir çoğunluğu yaşayan ya da yaşadığı bilinen bu insanlar “mahallî fıkra tipi” olarak adlandırılır.
Soru 21
Pertev Naili Boratav’ın tespitlerine göre halk hikâyesi anlatma geleneği genel olarak kaç bölüm hâlinde tertip edilir?
Seçenekler
A
İki
B
Üç
C
Yedi
D
Beş
E
Altı
Açıklama:
Pertev Naili Boratav’In tespitlerine göre halk hikâyesi anlatma geleneği genel olarak fasıl, döşeme, asıl konu (hikâye), duvak kapamayla dört ve bazen bunlara eklenen efsanelerle beş bölüm hâlinde tertip edilir.
Soru 22
Manzum veya mensur kalıplaşmış cümlelerden oluşan, giriş niteliğindeki, hikâyenin geçtiği zaman ve mekândan söz eden halk hikayesi bölümüne ne ad verilir?
Seçenekler
A
Asıl konu
B
Döşeme
C
Fasıl
D
Sonuç ve Dua
E
Efsane
Açıklama:
Manzum veya mensur kalıplaşmış cümlelerden oluşan bir giriş olan ve hikâyenin geçtiği zaman ve mekândan söz edilen bölüme döşeme adı verilir.
Soru 23
Aşağıdakilerden hangileri masalın özelliklerindendir?
I. Toplumun ortak hayal gücünün ürünü olması.
II. Olağanüstü olay ve kişilere yer verilmesi.
III. Olayların belirli bir zamanda ve yerde geçmesi.
IV. Dinleyenlere veya okuyanlara iyimserlik aşılanması.
V. Masal içinde manzum parçalar bulunabilmesi.
I. Toplumun ortak hayal gücünün ürünü olması.
II. Olağanüstü olay ve kişilere yer verilmesi.
III. Olayların belirli bir zamanda ve yerde geçmesi.
IV. Dinleyenlere veya okuyanlara iyimserlik aşılanması.
V. Masal içinde manzum parçalar bulunabilmesi.
Seçenekler
A
I-II-III-IV
B
I-II-III-V
C
II-III-IV-V
D
I-II-IV-V
E
I-II-III-IV-V
Açıklama:
I. Toplumun ortak hayal gücünün ürünü olması.
II. Olağanüstü olay ve kişilere yer verilmesi.
IV. Dinleyenlere veya okuyanlara iyimserlik aşılanması.
V. Masal içinde manzum parçalar bulunabilmesi.
II. Olağanüstü olay ve kişilere yer verilmesi.
IV. Dinleyenlere veya okuyanlara iyimserlik aşılanması.
V. Masal içinde manzum parçalar bulunabilmesi.
Soru 24
Aşağıdakilerden hangileri Türkiye ve Balkanlar’da “masal” yerine kullanılan kelimelerdir?
I.Menakıb
II.Destan
III.Kıssa
IV.Hekât
V. Mesel
I.Menakıb
II.Destan
III.Kıssa
IV.Hekât
V. Mesel
Seçenekler
A
I-II-III-IV
B
I-II-III-V
C
II-III-IV-V
D
I-II-IV-V
E
I-II-III-IV-V
Açıklama:
II.Destan
III.Kıssa
IV.Hekât
V. Mesel
III.Kıssa
IV.Hekât
V. Mesel
Soru 25
Aşağıdakilerden hangileri halk hikâyeleri için doğrudur?
I. Hikâyeler bilindik bir dua ile başlar.
II. Olaylar nesir; duygular nazım yoluyla anlatılır.
III. Ferhat ile Şirin, Kerem ile Aslı, Arzu ile Kamber ünlü halk hikâyeleridir.
IV. Aşk ve kahramanlık konuları işlenir.
V. Anlatımda kalıplaşmış sözlere yer verilir.
I. Hikâyeler bilindik bir dua ile başlar.
II. Olaylar nesir; duygular nazım yoluyla anlatılır.
III. Ferhat ile Şirin, Kerem ile Aslı, Arzu ile Kamber ünlü halk hikâyeleridir.
IV. Aşk ve kahramanlık konuları işlenir.
V. Anlatımda kalıplaşmış sözlere yer verilir.
Seçenekler
A
I-II-III-IV
B
I-II-III-V
C
I-II-IV-V
D
II-III-IV-V
E
I-III-IV-V
Açıklama:
II-III-IV-V
Soru 26
Aşağıdaki anlatı türlerinin hangisinin başında, ortasında ve sonunda 'tekerleme' adı verilen kalıplaşmış ifadeler yer alır?
Seçenekler
A
Masal
B
Mit
C
Destan
D
Efsane
E
Fıkra
Açıklama:
Masal
Soru 27
1975 yılında yayımlanan, Elazığ'dan sözlü kaynaklardan derlenen 70 masal metni üzerine V. Propp tarafından geliştirilen yönteme göre bir tahlil çalışması yapılan ve Halkbilimi açısından son derece önemli bir eser olan Elazığ Masalları (Metin-İnceleme) kime aittir?
Seçenekler
A
Umay Günay
B
Bilge Seyidoğlu
C
Saim Sakaoğlu
D
Pertev Naili Boratav
E
Ziya Gökalp
Açıklama:
Umay Günay
Soru 28
Türk sözlü edebiyat geleneğinde XVI. yüzyıldan itibaren görülmeye başlanan, genellikle âşıklar tarafından nazım-nesir karışık bir ifade tarzı ile dinleyicilere karşı yüz-yüze iletişim ortamında icra edilen anlatı türüne ne ad verilir?
Seçenekler
A
Memorat
B
Epik Destan
C
Efsane
D
Mit
E
Halk hikâyesi
Açıklama:
Halk hikâyesi
Soru 29
Aşağıdakilerden hangisi halk hikâyesi anlatma geleneğinin bölümlerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Fasıl
B
Döşeme
C
Asıl konu (Hikâye)
D
Hikâye ile organik bağı olmayan efsane
E
Çeşitli tekerlemelerin yer verildiği ve kesinlikle mutlu biten sonuç bölümü
Açıklama:
Çeşitli tekerlemelerin yer verildiği ve kesinlikle mutlu biten sonuç bölümü
Soru 30
Aşağıdakilerden hangisi Türk halk hikâyelerinin ana konularından biri sayılmaz?
Seçenekler
A
Mitolojik hikâyeler
B
Kahramanlık hikâyeleri
C
Dinî-hamâsî hikâyeler
D
Dinî-içtimai hikayeler
E
Aşk hikâyeleri
Açıklama:
Mitolojik hikâyeler
Soru 31
Konu olarak, insanlara ait kusurlarla sosyal ve gündelik hayatta ortaya çıkan kötü ve gülünç hadiseleri, çarpıklıkları, zıtlıkları, eski ve yeni arasındaki çatışmaları sağduyuya dayalı ince bir mizah, hikmetli bir söz, keskin ve ince bir alay (istihza) yoluyla aktaran anlatı türüne ne ad verilir?
Seçenekler
A
Fıkra
B
Masal
C
Destan
D
Mit
E
Efsane
Açıklama:
Fıkra
Soru 32
Aşağıdakilerden hangisi Türk fıkralarının etrafında teşekkül ettiği fıkra tiplerinden biri sayılmaz?
Seçenekler
A
Nasrettin Hoca
B
Bektaşî
C
Temel
D
Şah İsmail
E
İncili Çavuş
Açıklama:
Şah İsmail, bir halk hikayesi kahramanıdır.
Soru 33
Salt düşünceyle türetilmiş, olana aykırı ve geçerlenmeye kapalı bilgiler dizgesine ne ad verilir?
Seçenekler
A
Motif
B
Fabl
C
Kurmaca
D
Formel
E
Usta malı
Açıklama:
Kurmaca
Soru 34
Aşağıdakilerden hangisi masal tiplerinden biri sayılmaz?
Seçenekler
A
Hayvan masalları
B
Asıl (Olağanüstü) masallar
C
Güldürücü masallar
D
Sevda masalları
E
Zincirlemeli masallar
Açıklama:
Sevda masalları
Soru 35
Türk masalları üzerine ilk araştırmayı yapan, Türk boylarının Halk Edebiyatı malzemelerini 'Proben' adını taşıyan 10 ciltlik bir külliyat halinde 1866-1907 yılları arasında yayınlayan ünlü Türkolog kimdir?
Seçenekler
A
N. Baskakov
B
A. Kononov
C
E. Murzayev
D
V. Thomsen
E
F. W. Radloff
Açıklama:
F. W. Radloff
Soru 36
Aşağıdakilerden hangileri Türk halk hikâyelerinin kökenleri itibariyle teşekkül ettiği kabul edilen kaynaklardandır?
I. Doğu ve Güneydoğu Anadolu’da gerçek olaylardan doğmuş kısa hikâyeler: Salman Bey Hikâyesi, İlbeyoğlu Hikâyesi.
II. Yaşayan veya yaşadığı rivayet edilen âşkların hal tercümelerinden doğan hikâyeler: Kerem ile Aslı, Âşık Garip, Emrah ile Selvihan.
III. Dinî-millî hadiselerle bunlara dayalı kahramanlık konularını konu edinen halk kitapları kökenli hikâyeler: Battal Gazi, Ebû Müslim Cenkleri, Kesikbaş Hikâyesi, Güvercin Destanı.
IV. Klasik hikâyeler: Tutinâme, Binbir Gece Masalları, Ferhad ile Şirin, Leyla ve Mecnun.
V. Kahramanlık hikâyeleri: Köroğlu hikâyesi ve kolları, Celâlî Bey, Kirmanşah, Eref Bey
I. Doğu ve Güneydoğu Anadolu’da gerçek olaylardan doğmuş kısa hikâyeler: Salman Bey Hikâyesi, İlbeyoğlu Hikâyesi.
II. Yaşayan veya yaşadığı rivayet edilen âşkların hal tercümelerinden doğan hikâyeler: Kerem ile Aslı, Âşık Garip, Emrah ile Selvihan.
III. Dinî-millî hadiselerle bunlara dayalı kahramanlık konularını konu edinen halk kitapları kökenli hikâyeler: Battal Gazi, Ebû Müslim Cenkleri, Kesikbaş Hikâyesi, Güvercin Destanı.
IV. Klasik hikâyeler: Tutinâme, Binbir Gece Masalları, Ferhad ile Şirin, Leyla ve Mecnun.
V. Kahramanlık hikâyeleri: Köroğlu hikâyesi ve kolları, Celâlî Bey, Kirmanşah, Eref Bey
Seçenekler
A
I-II-III-IV
B
I-II-III-V
C
II-III-IV-V
D
I-II-IV-V
E
I-II-III-IV-V
Açıklama:
I. Doğu ve Güneydoğu Anadolu’da gerçek olaylardan doğmuş kısa hikâyeler: Salman Bey Hikâyesi, İlbeyoğlu Hikâyesi.
II. Yaşayan veya yaşadığı rivayet edilen âşkların hal tercümelerinden doğan hikâyeler: Kerem ile Aslı, Âşık Garip, Emrah ile Selvihan.
III. Dinî-millî hadiselerle bunlara dayalı kahramanlık konularını konu edinen halk kitapları kökenli hikâyeler: Battal Gazi, Ebû Müslim Cenkleri, Kesikbaş Hikâyesi, Güvercin Destanı.
IV. Klasik hikâyeler: Tutinâme, Binbir Gece Masalları, Ferhad ile Şirin, Leyla ve Mecnun.
II. Yaşayan veya yaşadığı rivayet edilen âşkların hal tercümelerinden doğan hikâyeler: Kerem ile Aslı, Âşık Garip, Emrah ile Selvihan.
III. Dinî-millî hadiselerle bunlara dayalı kahramanlık konularını konu edinen halk kitapları kökenli hikâyeler: Battal Gazi, Ebû Müslim Cenkleri, Kesikbaş Hikâyesi, Güvercin Destanı.
IV. Klasik hikâyeler: Tutinâme, Binbir Gece Masalları, Ferhad ile Şirin, Leyla ve Mecnun.
Soru 37
Aşağıdakilerden hangileri Türk halk hikâyelerinin ele alıp işlendiği konulara göre teşekkül ettiği kabul edilen kaynaklardandır?
I. Kahramanlık hikâyeleri: Köroğlu hikâyesi ve kolları, Celâlî Bey, Kirmanşah, Eşref Bey.
II. Dinî-hamâsî hikâyeler: Hz. Ali Cenkleri, Battal Gazi, Hamzanâme.
III. Dinî-içtimai, ahlaki hikâyeler: Kesik Baş, Deve Hikâyesi, Ejderha Hikâyesi, Güvercin Hikâyesi.
IV. Halk kitapları konulu hikâyeler: Battal Gazi, Ebu Müslim Cenkleri.
V. Aşk hikâyeleri: Kerem ile Aslı, Âşık Garip, Tahir ile Zühre, Emrah ile Selvihan
I. Kahramanlık hikâyeleri: Köroğlu hikâyesi ve kolları, Celâlî Bey, Kirmanşah, Eşref Bey.
II. Dinî-hamâsî hikâyeler: Hz. Ali Cenkleri, Battal Gazi, Hamzanâme.
III. Dinî-içtimai, ahlaki hikâyeler: Kesik Baş, Deve Hikâyesi, Ejderha Hikâyesi, Güvercin Hikâyesi.
IV. Halk kitapları konulu hikâyeler: Battal Gazi, Ebu Müslim Cenkleri.
V. Aşk hikâyeleri: Kerem ile Aslı, Âşık Garip, Tahir ile Zühre, Emrah ile Selvihan
Seçenekler
A
I-II-III-IV
B
I-II-III-V
C
II-III-IV-V
D
I-II-IV-V
E
I-II-III-IV-V
Açıklama:
I. Kahramanlık hikâyeleri: Köroğlu hikâyesi ve kolları, Celâlî Bey, Kirmanşah, Eşref Bey.
II. Dinî-hamâsî hikâyeler: Hz. Ali Cenkleri, Battal Gazi, Hamzanâme.
III. Dinî-içtimai, ahlaki hikâyeler: Kesik Baş, Deve Hikâyesi, Ejderha Hikâyesi, Güvercin Hikâyesi.
V. Aşk hikâyeleri: Kerem ile Aslı, Âşık Garip, Tahir ile Zühre, Emrah ile Selvihan
II. Dinî-hamâsî hikâyeler: Hz. Ali Cenkleri, Battal Gazi, Hamzanâme.
III. Dinî-içtimai, ahlaki hikâyeler: Kesik Baş, Deve Hikâyesi, Ejderha Hikâyesi, Güvercin Hikâyesi.
V. Aşk hikâyeleri: Kerem ile Aslı, Âşık Garip, Tahir ile Zühre, Emrah ile Selvihan
Soru 38
En önemli işlevi güldürmek ve mesaj vermek olan Halk Edebiyatı türü aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Destan
B
Atasözü
C
Fıkra
D
Efsane
E
Masal
Açıklama:
Fıkra
Soru 39
"Aldar Köse” fıkra tipi aşağıdaki hangi Türk topluluklarında görülür?
I. Kazaklar
II. Azeriler
III. Özbekler
IV. Kırgızlar
V. Kara Kalpaklar
I. Kazaklar
II. Azeriler
III. Özbekler
IV. Kırgızlar
V. Kara Kalpaklar
Seçenekler
A
I-II-III-IV
B
I-II-III-V
C
I-III-IV-V
D
II-III-IV-V
E
I-II-III-IV-V
Açıklama:
I. Kazaklar
III. Özbekler
IV. Kırgızlar
V. Kara Kalpaklar
III. Özbekler
IV. Kırgızlar
V. Kara Kalpaklar
Soru 40
Salt düşünceyle türetilmiş, olana aykırı ve geçerlenmeye kapalı bilgiler dizgesine ne ad verilir?
Seçenekler
A
Fabl
B
Kurmaca
C
Formel
D
Masal
E
Fıkra
Açıklama:
Kurmaca denir
Soru 41
Evrensel olarak masalları motiflerine ayırarak üst başlıklar altında tasnif ettiği Motif Index of Folk Literature adlı çalışması kime aittir?
Seçenekler
A
Stith Thompson
B
Alan Dundes
C
Theodor Herzel
D
Ignacz Kunoş
E
F.W. Radlof
Açıklama:
Masalların Sınıflandırılması
Stith Thompson
Stith Thompson
Soru 42
Türk masalları üzerine ilk araştırmayı yapan, Türk boylarının Halk Edebiyatı malzemelerini “Proben” adını taşıyan 10 ciltlik bir külliyat hâlinde 1866-1907 yılları arasında yayınlayan Türkolog kimdir.
Seçenekler
A
Radloff
B
Kunoş
C
Ziya Gökalp
D
Theodor
E
Herzel
Açıklama:
TÜRK MASALLARI
Türk masalları üzerine ilk araştırmayı yapan, Türk boylarının Halk Edebiyatı malzemelerini “Proben” adını taşıyan 10 ciltlik bir külliyat hâlinde 1866-1907 yılları arasında yayınlayan Türkolog Radloff olduğu için doğru şık A şıkkıdır, diğer şıklardaki isimler bu bağlamda uygun değildir.
Türk masalları üzerine ilk araştırmayı yapan, Türk boylarının Halk Edebiyatı malzemelerini “Proben” adını taşıyan 10 ciltlik bir külliyat hâlinde 1866-1907 yılları arasında yayınlayan Türkolog Radloff olduğu için doğru şık A şıkkıdır, diğer şıklardaki isimler bu bağlamda uygun değildir.
Soru 43
"Typen Türkischer Volksmarchen" isimli eser aşağıdakilerden hangisine aittir?
Seçenekler
A
Boratav-Eberhard
B
Radlof
C
Kunoş
D
Theodor
E
Propp
Açıklama:
TÜRK MASALLARI
A şıkkındaki "Boratav-Eberhard" cevabı doğrudur, çünkü:
Pertev Naili Boratav’ın Türk masalları üzerine yaptığı en önemli çalışma 1953 yılında Wolfram Eberhard ile birlikte hazırladıkları Typen Türkischer Volksmarchen adıyla yayınladığı Türk Masal Tipleri Katalogu’dur.
Diğer şıklar bu kapsamda uygun değildir.
A şıkkındaki "Boratav-Eberhard" cevabı doğrudur, çünkü:
Pertev Naili Boratav’ın Türk masalları üzerine yaptığı en önemli çalışma 1953 yılında Wolfram Eberhard ile birlikte hazırladıkları Typen Türkischer Volksmarchen adıyla yayınladığı Türk Masal Tipleri Katalogu’dur.
Diğer şıklar bu kapsamda uygun değildir.
Soru 44
Aşağıdakilerin hangisi Türk masalları üzerine 1975 yılında hazırlanan Elazığ Masalları (Metin-İnceleme) adlı çalışmayı yapmıştır?
Seçenekler
A
Öcal Oğuz
B
Fikret Türkmen
C
Umay Günay
D
Metin Ekici
E
A. Bican Ercilasun
Açıklama:
TÜRK MASALLARI
Umay Günay
Türk masalları üzerine yapılan bir başka önemli çalışma, 1975 yılında hazırlanan Elazığ Masalları (Metin-İnceleme) adlı çalışmadır. Bu çalışmada Elazığ’dan sözlü kaynaklardan derlenen 70 masal metni üzerine V. Propp tarafından geliştirilen yönteme göre bir tahlil çalışması yapılmıştır. Söz konusu çalışma kime aittir.
Umay Günay
Türk masalları üzerine yapılan bir başka önemli çalışma, 1975 yılında hazırlanan Elazığ Masalları (Metin-İnceleme) adlı çalışmadır. Bu çalışmada Elazığ’dan sözlü kaynaklardan derlenen 70 masal metni üzerine V. Propp tarafından geliştirilen yönteme göre bir tahlil çalışması yapılmıştır. Söz konusu çalışma kime aittir.
Soru 45
Masalcı kadınları, ozanlığın kadınlarda devam eden kısmı olarak düşünen önemli dil bilimci kimdir?
Seçenekler
A
Saim Sakaoğlu
B
Ignacz Kunoş
C
Bilge Seyidoğlu
D
Tahir Alangu
E
Ziya Gökalp
Açıklama:
a. Masalın Anlatıcısı
Ziya Gökalp masalcı kadınları, ozanlığın kadınlarda devam eden kısmı olarak düşünmüştür.
Doğru yanıt E şıkkı, diğer ifadeler uygun değildir.
Ziya Gökalp masalcı kadınları, ozanlığın kadınlarda devam eden kısmı olarak düşünmüştür.
Doğru yanıt E şıkkı, diğer ifadeler uygun değildir.
Soru 46
Aşağıdakilerin hangisi Pertev Naili Boratav’ın tespitlerine göre halk hikâyesi anlatma geleneğindeki bölüm sayısını yansıtmaktadır?
Seçenekler
A
Beş
B
Dört
C
Üç
D
İki
E
Bir
Açıklama:
HALK HİKÂYESİ
Doğru yanıt "Beş"tir: Fasıl, Döşeme, Asıl konu (hikâye), Dua ve Sonuç, Hikâye ile Organik bağı olmayan Efsane gibi beş bölüm hâlinde tertip edilir.
Bundan dolayı doğru yanıt A, diğer şıklar uygun değildir.
Doğru yanıt "Beş"tir: Fasıl, Döşeme, Asıl konu (hikâye), Dua ve Sonuç, Hikâye ile Organik bağı olmayan Efsane gibi beş bölüm hâlinde tertip edilir.
Bundan dolayı doğru yanıt A, diğer şıklar uygun değildir.
Soru 47
Aşağıdakilerin hangisi Türk fıkralarının etrafında teşekkül ettiği fıkra tiplerinden değildir?
Seçenekler
A
Nasrettin Hoca
B
Ahmet Akay
C
İncili Çavuş
D
Bekri Mustafa
E
Hilekar Kahraman
Açıklama:
TÜRK FIKRA TİPLERİ
E şıkkı "Hilekar Kahraman" doğru yanıttır, çünkü Türk fıkralarının etrafında teşekkül ettiği fıkra tiplerinden biri değildir.
Diğer şıklar bu soru bağlamında uygun ifadeler değildir.
E şıkkı "Hilekar Kahraman" doğru yanıttır, çünkü Türk fıkralarının etrafında teşekkül ettiği fıkra tiplerinden biri değildir.
Diğer şıklar bu soru bağlamında uygun ifadeler değildir.
Soru 48
Aşağıdakilerin hangisi 1975 yılında çalışmasında dünyada ve Türkiye’de masallar üzerine yapılan araştırmaları ve Erzurum masallarının tip ve olay örgüsü özelliklerini konu edinmiştir?
Seçenekler
A
Fikret Türkmen
B
Umay Günay
C
Saim Sakaoğlu
D
Bilge Seyidoğlu
E
A. Bican Ercilasun
Açıklama:
TÜRK MASALLARI
D şıkkı, Bilge Seyidoğlu doğru yanıttır, diğer şıklar uygun değildir.
D şıkkı, Bilge Seyidoğlu doğru yanıttır, diğer şıklar uygun değildir.
Soru 49
Aşağıdakilerin hangisi 1973 yılında Gümüşhane’den derlenen 70 masal metni üzerine tahlil çalışması yapıp kahraman, motif, masal başlangıç ve bitiriş tekerlemeleri, âdet ve gelenekleri değerlendirilmiştir?
Seçenekler
A
Saim Sakaoğlu
B
Fikret Türkmen
C
Umay Günay
D
Tahir Alangu
E
Bilge Seyidoğlu
Açıklama:
TÜRK MASALLARI
Saim Sakaoğlu, 1973 yılında “Gümüşhane Masalları: Metin Toplama ve
Tahlil” adlı doktora tezinde Gümüşhane’den derlenen 70 masal metni üzerine tahlil çalışması yapmıştır.
Bu nedenle doğru yanıt A şıkkı, diğer şıklardaki isimler bu kapsamda uygun değildir.
Saim Sakaoğlu, 1973 yılında “Gümüşhane Masalları: Metin Toplama ve
Tahlil” adlı doktora tezinde Gümüşhane’den derlenen 70 masal metni üzerine tahlil çalışması yapmıştır.
Bu nedenle doğru yanıt A şıkkı, diğer şıklardaki isimler bu kapsamda uygun değildir.
Soru 50
1892 yılında, Âşık Garip, Şah İsmail, Elif ile Mahmut, Melikşah, Derdiyok ile Zülfüsiyah, Tâhir ile Zühre, Râzınihan ile Mahfiruze, Gül ile Sitemkâr, Arzu ile Kamber, Âşık Kerem ve Köroğlu adlı on bir hikâyeyi yayımlayan aşağıdakilerin hangisidir?
Seçenekler
A
Ignacz Kunoş
B
V. Propp
C
F.W. Radloff
D
Otto Spies
E
Hans August Fischer
Açıklama:
HALK HİKÂYESİ
Ignacz Kunoş
Ignacz Kunoş
Soru 51
Aşağıdakilerden hangisi Türk masalları üzerine ilk araştırmayı yapan ünlü Türkologdur?
Seçenekler
A
Ignacz Kunoş
B
Yusuf Ziya Demircioğlu
C
Stith Thompson
D
F.W. Radloff
E
Tahir Alangu
Açıklama:
Türk masalları üzerine ilk araştırmayı yapan kişi ünlü Türkolog F.W. Radloff’tur. Radloff, Türk boylarının Halk Edebiyatı malzemelerini “Proben” adını taşıyan 10 ciltlik bir külliyat hâlinde 1866-1907 yılları arasında yayınlamıştır. Bu külliyatın Halk Edebiyatı bakımından son derece zengin kapsamı içinde masallar da yer almaktadır. Doğru cevap D’dir.
Soru 52
Aşağıdakilerden hangisi tiplerine göre masal sınıflandırmalarından biri değildir?
Seçenekler
A
Hayvan Masalları
B
Asıl (Olağanüstü) Masallar
C
Güldürücü Masallar
D
Didaktik Masallar
E
Zincirlemeli Masallar
Açıklama:
Masallar, kahramanlarının hayvan olmalarına, olağanüstü olay ve yaratıklara sahip olup olmamalarına, güldürmeye yönelik anlatım tutumuyla anlatılmalarına ve birbirine bir zincir gibi bağlanmış biri biterken diğeri onun içinden başlayan olaylar zincirini andırmalarına bağlı olarak;
1. Hayvan Masalları.
2. Asıl (Olağanüstü) Masallar.
3. Güldürücü Masallar.
4. Zincirlemeli Masallar.
şeklinde de sınıflandırılmışlardır. Buna bağlı olarak Doğru cevap D şıkkındaki "Didaktik Masallar"’dır.
1. Hayvan Masalları.
2. Asıl (Olağanüstü) Masallar.
3. Güldürücü Masallar.
4. Zincirlemeli Masallar.
şeklinde de sınıflandırılmışlardır. Buna bağlı olarak Doğru cevap D şıkkındaki "Didaktik Masallar"’dır.
Soru 53
I- Türk masallarını ilmî bir bakış açısıyla ilk derleyen Macar Türk halkbilimcisidir.
II- Balkanlar’da ve Anadolu’da yaklaşık beş yıl süren alan araştırmalarının sonucu olarak pek çok masal derlemiştir.
III- Türk Halk Edebiyatı adlı eserinde masal türü hakkında bilgiler vermiştir.
Yukarıdakilerden hangisi/hangileri Ignacz Kunoş ile ilgili doğru bilgi içermektedir?
II- Balkanlar’da ve Anadolu’da yaklaşık beş yıl süren alan araştırmalarının sonucu olarak pek çok masal derlemiştir.
III- Türk Halk Edebiyatı adlı eserinde masal türü hakkında bilgiler vermiştir.
Yukarıdakilerden hangisi/hangileri Ignacz Kunoş ile ilgili doğru bilgi içermektedir?
Seçenekler
A
Yalnız III
B
I-II
C
I-III
D
II-III
E
I-II-III
Açıklama:
Türk masallarını ilmî bir bakış açısıyla ilk derleyen Macar Türk halkbilimcisi Ignacz Kunoş’tur. Kunoş, Balkanlar’da ve Anadolu’da yaklaşık beş yıl süren alan araştırmalarının sonucu olarak pek çok masal derleyerek bunları 1887-1907 yılları arasında beş cilt hâlinde yayınlamıştır. I. Kunoş, 1925 yılında yayınladığı Türk Halk Edebiyatı adlı eserinde masal türü hakkında bilgiler vermiştir. Doğru cevap E’dir.
Soru 54
Aşağıdaki çalışmalardan hangisi Pertev Naili Boratav tarafından kaleme alınmıştır?
Seçenekler
A
Türk Masalları
B
Yörükler ve Köylülerde Hikâyeler-Masallar
C
Zaman Zaman İçinde
D
Billûr Köşk Masalları
E
Erzurum Halk Masalları Üzerine Araştırmalar
Açıklama:
Pertev Naili Boratav1959 yılında Zaman Zaman İçinde, 1969 yılında da Az Gittik Uz Gittik adlı masal monografilerini yayınlamıştır. Türk halkbilimcileri arasında önemli bir yere sahip olan Pertev Naili Boratav, bu çalışmalar dışında masal konusunda birçok lisans, yüksek lisans ve doktora tezleri yönetmiş, yurt dışında Türk masallarının Fransızca ve Almanca çevirilerini de yayınlamıştır.
Doğru cevap C’dır.
Doğru cevap C’dır.
Soru 55
I- Masalcının dinleyicileri masal atmosferine ve masal biçimindeki iletişim ve etkileşim şekline hazırladığı bölümdür.
II- Masalcı başlangıç veya masala giriş tekerlemeleri söyler.
III- Dinleyiciler masalcıya yaklaşarak ve dikkatlerini toparlayarak masalı dinlemeye hazırlanırlar.
Yukarıdakilerden hangisi/hangileri yapısal olarak Türk masallarının bir bölümü olan döşeme bölümü ile ilgili doğru bilgi içermektedir?
II- Masalcı başlangıç veya masala giriş tekerlemeleri söyler.
III- Dinleyiciler masalcıya yaklaşarak ve dikkatlerini toparlayarak masalı dinlemeye hazırlanırlar.
Yukarıdakilerden hangisi/hangileri yapısal olarak Türk masallarının bir bölümü olan döşeme bölümü ile ilgili doğru bilgi içermektedir?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
I-II
C
I-III
D
II-III
E
I-II-III
Açıklama:
Döşeme bölümü, masalcının dinleyicileri masal atmosferine ve masal biçimindeki iletişim ve etkileşim şekline hazırladığı bölümdür. Döşeme bölümünde masalcı çoğunu gelenekten öğrendiği ve bu örneklere uygun olarak kendisinin de yarattığı ya da naklettiklerine bazı unsurlar kattığı başlangıç veya masala giriş tekerlemeleri söyler. Dinleyiciler bir yandan tekerlemelerdeki komik sözlere gülerken diğer yandan da masalcıya yaklaşarak ve dikkatlerini toparlayarak masalı dinlemeye hazırlanırlar. Doğru cevap E’dir.
Soru 56
Aşağıdakilerden hangisi Türk masal anlatma geleneği ile ilgili olarak doğru bilgi içermemektedir?
Seçenekler
A
Sözlü kültür ortamında teatral bir biçimde anlatılır.
B
Masallar toplumsal değerleri konu edinirler.
C
Masal anlatma geleneği hala sürdürülmektedir.
D
İnsanları eğlendirmek, eğitmek ve insanların hayal gücünü geliştirmek gibi işlevlere sahiptir.
E
Masal anlatma geleneği yüzyılların deneyimiyle şekillenmiş, kendine has icra töresi veya belirli kuralları olan bir gelenektir.
Açıklama:
Türk masal anlatma geleneğinde, sözlü kültür ortamında teatral bir biçimde anlatılan masalların kendilerine has bir anlatım geleneği vardır. Masallar toplumsal değerleri konu edinirler ve anlatıldıkları toplumun değerlerini ve dünya görüşü doğrultusunda inanışlarını, özlemlerini ve hayallerini yansıtırlar. Masallarda insanların özlemlerini, sevinçlerini, hayallerini, korkularını, üzüntülerini, dileklerini, yaşam biçimlerini ve endişelerini görmek mümkündür. Masallar, insanları eğlendirmek, eğitmek ve topluca yapılan işe odaklanmasını ve kolayca hep birlikte çalışmasını sağlamak, toplumsal istekleri dile getirmek ve insanların hayal gücünü geliştirmek gibi işlevlere sahiptir. Günümüzde, masal anlatma geleneğinin eğlendirmeye ve eğitmeye yönelik olanları başta olma üzere işlevlerini üstlenen alternatif radyo, tv gibi kitle iletişim araçlarının yaygınlaşması sonucu, masal anlatma geleneği zayıflamış neredeyse yok olmaya yüz tutmuştur. Masal anlatma geleneği yüzyılların deneyimiyle şekillenmiş, kendine has icra töresi veya belirli kuralları olan bir gelenektir. Doğru cevap C’dir.
Soru 57
Aşağıdakilerden hangisi Türk halk hikâyelerine devirlere ve yörelere göre verilen değişik adlardan biri değildir?
Seçenekler
A
Boy
B
Menakıb
C
Hekât
D
Hikâye
E
Nağıl
Açıklama:
Türk halk hikâyelerine devirlere ve yörelere göre değişik adlar verilmiştir. Dede Korkut Hikâyelerinde “boy”, XVII- XVIII. yüzyıllarda “hikâye”, Âzeri sahasında “hekât” günümüzde, Doğu Anadolu ve Azerbaycan’da “nağıl” da denmektedir. Ayrıca, kısa hikâyelere “kıssa”, “serküş- te” (sergüzeşt), türküsüz hikâyelere de “kara hikâye” adı verilmektedir. Türk topluluk ve cumhuriyetlerinin büyük bir çoğunluğunda “halk hikâyesi” yerine “halk dessanı”, “liro epos”, “gaşıktık cır” denilmekte ve özelikle de “aşk destanı” terimi tercih edilmektedir. Doğru cevap B’dir.
Soru 58
I- Fasıl
II- Derleme
III- Asıl konu (hikâye)
IV- Duvak kapama
Yukarıdakilerden hangileri Pertev Naili Boratav’ın tespitlerine göre halk hikâyesi anlatma geleneğinin bölümleri arasındadır?
II- Derleme
III- Asıl konu (hikâye)
IV- Duvak kapama
Yukarıdakilerden hangileri Pertev Naili Boratav’ın tespitlerine göre halk hikâyesi anlatma geleneğinin bölümleri arasındadır?
Seçenekler
A
I-II-III
B
I-II-IV
C
I-III-IV
D
II-III-IV
E
I-II-III-IV
Açıklama:
Pertev Naili Boratav’ın tespitlerine göre halk hikâyesi anlatma geleneği genel olarak fasıl, döşeme, asıl konu (hikâye), duvak kapamayla dört ve bazen bunlara eklenen efsanelerle beş bölüm hâlinde tertip edilir. Doğru cevap C’dir.
Soru 59
Aşağıdakilerden hangisi Türk halk hikâyelerinin konularına göre sınıflardırmalarından biri değildir?
Seçenekler
A
Kahramanlık Hikâyeleri
B
Öğretici Hikâyeler
C
Dinî-hamâsî Hikâyeler
D
Dinî-içtimai, Ahlaki Hikâyeler
E
Aşk Hikâyeleri
Açıklama:
Türk halk hikâyelerini ele alıp işledikleri konularına göreyse şu şekilde tasnif etmek mümkündür:
- Kahramanlık Hikâyeleri: Köroğlu hikâyesi ve kolları, Celâlî Bey, Kirmanşah, Eşref Bey vb.
- Dinî-hamâsî Hikâyeler: Hz. Ali Cenkleri, Battal Gazi, Hamzanâme, Ebû Müslim Cenkleri.
- Dinî-içtimai, Ahlaki Hikâyeler: Kesik Baş, Deve, Güvercin Hikâyesi, Ejderha Hikâyesi.
- Aşk Hikâyeleri: Kerem ile Aslı, Âşık Garip, Tahir ile Zühre, Emrah ile Selvihan vb. Doğru cevap B’dir.
Soru 60
Aşağıdakilerden hangisi fıkralarda ana-tipin yanısıra ana-tip olmamakla birlikte tipleşme eğilimde ikinci dereceden tiplere verilen addır?
Seçenekler
A
Alt tip
B
Ara tip
C
Yardımcı tip
D
İkinci tip
E
Yan tip
Açıklama:
Halkı temsil yeteneği kazanan fıkra kompozisyonunda olayların etrafında geliştiği baş kahraman ana-tip konumunda bir fıkra tipidir. Fıkralarda bu ana-tipin yanısıra ana-tip olmamakla birlikte tipleşme eğilimde ikinci dereceden tipler de bulunur. Bunlara “alt tip” adı verilir. Bu durumu örneklemek gerekirse, Temel fıkralarının ana-tipi Temel’dir. Temel fıkralarında yer alan Cemal, Dursun, Fadime gibi tipler ise alt tipler olarak nitelendirilebilir. Doğru cevap A’dır.
Soru 61
Halk hikayesinde , hikayenin geçtiği zaman ve mekandan bahsedilen bölüm aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Fasıl
B
Asıl Konu
C
Sonuç
D
Dua
E
Döşeme
Açıklama:
Halk hikâyesi kavramını tanımlayabileceksiniz.
Soru 62
Halk hikayesi, Türk sözlü edebiyat geleneğinde kaçıncı yüzyıldan sonra görülmeye başlamıştır?
Seçenekler
A
XIV
B
XV
C
XVI
D
XVII
E
XVIII
Açıklama:
Halk hikâyesi kavramını tanımlayabileceksiniz.
Soru 63
Edebî tür belirleyici özelliği “gerçek olduğuna inanılmaması” olan ve kalıplaşmış bir anlatım tekniğiyle anlatılan bu anlatılara ne denir?
Seçenekler
A
Masal
B
Memorat
C
Mit
D
Efsane
E
Epik destan
Açıklama:
Diğer seçeneklerde Yeryüzünde masal türü ürünlere sahip olmayan kültür yoktur. İnsanlık tarihinin erken dönemlerinde mitler, memoratlar, efsaneler ve epik destanlar gerçek olduklarına inanılan türler olarak birbirinin ardı sıra ortaya çıkmışlardır. Bu sözlü edebiyat türlerinin tamamının ortak paydası “gerçek olduklarına inanılması”dır.
Edebî tür belirleyici özelliği “gerçek olduğuna inanılmaması” olan ve kalıplaşmış bir anlatım tekniğiyle anlatılan anlatılara “masal” (folktale) adı verilir.
Edebî tür belirleyici özelliği “gerçek olduğuna inanılmaması” olan ve kalıplaşmış bir anlatım tekniğiyle anlatılan anlatılara “masal” (folktale) adı verilir.
Soru 64
Aşağıdaki seçeneklerden hangisinde "soyun, boyun yahut ulusun yapılan bir yanlışlık, tanrısal bir cezalandırma ya da kötü bir gücün saldırısına karşı uğranılan kötü bir durumdan kurtarıcı bir kahramanın baflarısı ve ona bağı olarak yeniden kuruluşun bilgisi veya haberi" aktarılır?
Seçenekler
A
Epik destanlar
B
Masallar
C
Efsaneler
D
Kıssalar
E
Foktaller
Açıklama:
Sözlü edebiyat türlerinin ağırlıklı olarak işlevleri âdeta “haber”, “bilgi” ve “buyruk” vermekle sınırlı gibidir. Memorat, mit ve efsaneler, bu dünyayı yaratan aşkın güç veya güçlerin “istek”, “emir”, “dilek” ve “lütuflarını” çeşitli olaylar içinde insanlara ileten, âdeta kâinatı yaratan ve mevcut düzenini çeşitli nedenlere bağlı olarak ortaya koyan güç ya da güçlerin bu özelliklerini güncel ve aktüel olaylarla canlandırarak, yeniden yaşatan ve onları güçlendiren özellikler taşırlar.
Epik destanlarda anlatılanlar; soyun, boyun yahut ulusun yapılan bir yanlışlık, tanrısal bir cezalandırma ya da kötü bir gücün saldırısına karşı uğranılan kötü bir durumdan kurtarıcı bir kahramanın baflarısı ve ona bağı olarak yeniden kuruluşun bilgisi veya haberidir. Dolayısı ile sorunun doğru cevabı A seçeneğidir.
Epik destanlarda anlatılanlar; soyun, boyun yahut ulusun yapılan bir yanlışlık, tanrısal bir cezalandırma ya da kötü bir gücün saldırısına karşı uğranılan kötü bir durumdan kurtarıcı bir kahramanın baflarısı ve ona bağı olarak yeniden kuruluşun bilgisi veya haberidir. Dolayısı ile sorunun doğru cevabı A seçeneğidir.
Soru 65
“Bir varmış, bir yokmuş” şeklindeki ifade aşağıdakilerden hangisi ile ilişkilendirilebilir?
Seçenekler
A
Anlatılanların gerçekle ilgisi yoktur,
B
Anlatılanların gerçek olduğunu vurgular.
C
Buradakiler hilekar kahramandır.
D
Buradakiler vatan kurtaran kahramandır.
E
Anlatılanlar insanoğlunun arzularıdır.
Açıklama:
Her masalın bir kahramanı vardır.
“Bir varmış, bir yokmuş” şeklindeki ifade anlatılanların gerçek olmadığına ilişkin bir uyarıdır. Sorunun doğru cevabı A seçeneğidir.
“Bir varmış, bir yokmuş” şeklindeki ifade anlatılanların gerçek olmadığına ilişkin bir uyarıdır. Sorunun doğru cevabı A seçeneğidir.
Soru 66
“Onlar ermiş muradına biz çıkalım kerevetine” cümlesi ile sembolize edilen
“Bitiriş” veya “Kapanış” tekerlemesi hangi mesajı verir?
“Bitiriş” veya “Kapanış” tekerlemesi hangi mesajı verir?
Seçenekler
A
Artık normal ve her günkü davranış tarzına dönüldüğünü
B
Düğün dernek yapıldığını
C
Tahta, yüksek sedire oturma zamanının geldiğini
D
Halk tarafından kabul edilen velilerin Tanrı katına erişmesini
E
Geleneksel korkuların sona erdiğini
Açıklama:
Bu soru hatırlama becerisini ölçmeye yöneliktir.
Ancak, “Onlar ermiş muradına biz çıkalım kerevetine” ifadesiyle sembolize edilen “Bitiriş” veya “Kapanış” tekerlemesi ya da “formeli”nden sonra masal yoluyla iletişim ve masal icrası bitirilir. Artık normal ve her günkü davranış tarzına, günlük hayatın ve sosyal hiyerarşinin gerektirdiği kültürel koda dönmenin zamanı gelmiştir. Kapanış formeliyle dolaylı yoldan verilen mesaj bundan başka bir şey değildir. Dolayısı ile sorunun doğru cevabı A seçeneğidir.
Ancak, “Onlar ermiş muradına biz çıkalım kerevetine” ifadesiyle sembolize edilen “Bitiriş” veya “Kapanış” tekerlemesi ya da “formeli”nden sonra masal yoluyla iletişim ve masal icrası bitirilir. Artık normal ve her günkü davranış tarzına, günlük hayatın ve sosyal hiyerarşinin gerektirdiği kültürel koda dönmenin zamanı gelmiştir. Kapanış formeliyle dolaylı yoldan verilen mesaj bundan başka bir şey değildir. Dolayısı ile sorunun doğru cevabı A seçeneğidir.
Soru 67
Hangi edebi türde gerçek anlamda zaman ve mekan sorunu yoktur?
Seçenekler
A
Masal
B
Destan
C
Tekerleme
D
Yuvarlama
E
Epik
Açıklama:
Bu soruda öğrencinin ders kitabını okuyup okumadığı anlaşılmak istenmiştir.
Masallarda gerçek anlamda zaman ve mekân kavramı yoktur. Bazı masallarda yer alan Çin-ü Maçin, Hindistan, Yemen hatta İstanbul gibi gerçek yer adlarından söz edilse bile bunların kullanımı masalı, o kendine has masal dünyası ve ülkesi kavramından kopararak gerçek hayata bağlayacak nitelikte değildir. Dolayısı ile doğru cevap A seçeneğidir.
Masallarda gerçek anlamda zaman ve mekân kavramı yoktur. Bazı masallarda yer alan Çin-ü Maçin, Hindistan, Yemen hatta İstanbul gibi gerçek yer adlarından söz edilse bile bunların kullanımı masalı, o kendine has masal dünyası ve ülkesi kavramından kopararak gerçek hayata bağlayacak nitelikte değildir. Dolayısı ile doğru cevap A seçeneğidir.
Soru 68
Türk masallarını ilmî bir bakış açısıyla ilk derleyen bilim insanı kimdir?
Seçenekler
A
Wilhelm Radloff
B
Ignacz Kunof
C
Theodor Herzel
D
Ziya Gökalp
E
Bahtaver Hanım
Açıklama:
81 yıllık ömrünün büyük bir kısmını Türk Dünyasını araştırmaya adayan Alman asıllı Rus Türkolog Wilhelm Radloff, Türk masallarını ilk araştırma konusu yapan bilim insanıdır.
Türk masallarını ilmî bir bakış açısıyla ilk derleyen bilim insanı Macar Türkolog Ignacz Kunof'tur. Sorunun doğru cevabı B seçeneğidir.
Türk masallarını ilmî bir bakış açısıyla ilk derleyen bilim insanı Macar Türkolog Ignacz Kunof'tur. Sorunun doğru cevabı B seçeneğidir.
Soru 69
Aşağıdakilerden hangisi halk hikâyelerine millîlik özelliği kazandıran en önemli unsurlar arasında değildir?
Seçenekler
A
Dünya görüşü
B
Örf ve adetler
C
Halk felsefesi
D
Evrensel değerler
E
Zaman kavramının olmaması
Açıklama:
Aynı şekilde, halk hikâyelerinde olayların ve kişilerin yaşadığımız zamanın ölçütlerine taşınması, insanî gerçekçilikle örtüştürülmesine doğru bir eğilim hız kazanır.
Halk hikâyelerine millîlik özelliği kazandıran en önemli unsurlar arasında yapı ve şekillenmelerinde kullanılan malzeme ve ayrıntılar, olaylara yön veren dünya görüşü, örf, âdet ve geleneklerin devamlılığını sağlayan halk felsefesi gibi kültüre özel unsurlar sayılabilir. Halk hikâyelerinde millî ve manevi yapıya uygun formlarda ifade edilen evrensel değerler de son derece önemli bir yer tutarlar.
Halk hikâyelerine millîlik özelliği kazandıran en önemli unsurlar arasında yapı ve şekillenmelerinde kullanılan malzeme ve ayrıntılar, olaylara yön veren dünya görüşü, örf, âdet ve geleneklerin devamlılığını sağlayan halk felsefesi gibi kültüre özel unsurlar sayılabilir. Halk hikâyelerinde millî ve manevi yapıya uygun formlarda ifade edilen evrensel değerler de son derece önemli bir yer tutarlar.
Soru 70
Epik destandan halk hikâyeciliğine geçiş dönemi eseri hangisidir?
Seçenekler
A
Dede Korkut Hikâyeleri
B
Âşık Garip
C
Kerem ile Aslı
D
Leyla ile Mecnun
E
Aşık faslı
Açıklama:
Burada sayılan diğer seçeneklerin konuyla doğrudan ilişkisi bulunmamaktadır.
Epik destandan halk hikâyeciliğine geçiş dönemi eseri kabul edilen Dede Korkut Hikâyeleri Türk edebiyatında bu türün en eski örneklerinden sayılmaktadır. Sorunun doğru cevabı A seçeneğidir.
Epik destandan halk hikâyeciliğine geçiş dönemi eseri kabul edilen Dede Korkut Hikâyeleri Türk edebiyatında bu türün en eski örneklerinden sayılmaktadır. Sorunun doğru cevabı A seçeneğidir.