Eleştiri Tarihi - Türk Dili ve Edebiyatı

Ünite 1

Soru 1

Eleştiri tarihini bilmenin, kişilere kazandırdığı şeyi en doğru anlatan fikir aşağıdakilerden hangisidir?

Özgür bir eleştiri anlayışı kazanmalarını sağlar.

İnsanı bilgi sahibi yapar.

Toplum içinde değer kazanmasını sağlar.

Eleştirinin birbiriyle uyuşmaz, çelişkili bilgiler yığını olduğunu kavramasına yardımcı olur.

Edebiyatın bir bilim olduğunu anlamamızı sağlar.

Açıklama:

Eleştirinin tanımı, kapsamı, nitelikleri, sınışandırılması konularını açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 2

“Eserlerin değerli olup olmadığı konusunda yargıya varan eleştiri” aşağıda belirtilen hangi seçenekte doğru verilmiştir?

Açıklayıcı Eleştirisi

Hüküm Eleştirisi

Yorumlayıcı Eleştirisi

Bilimsel Eleştirisi

Biçimsel Eleştirisi

Açıklama:

Eleştirinin tanımı, kapsamı, nitelikleri, sınışandırılması konularını açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: B

Soru 3

“Tercüme eserler” metin tipi olarak hangi tip metin sayılır?

Art metindir.

İç metindir.

Ek metindir.

Tip metindir.

Dış metindir.

Açıklama:

Eleştirinin tanımı, kapsamı, nitelikleri, sınışandırılması konularını açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 4

Belâgat bilimine göre söz kuvvetiyle alıcıyı yani dinleyeni isteklendirmek, şevk vermek yahut nefret ettirmek için kullanılan delil tipine verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?

Cedel

Safsata

Mugalat

Vehmiyat

Şiir

Açıklama:

Belagat Bilimi ve Eleştiri konusunda açıklama yapabileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 5

Tanzimat’tan günümüze kadar gelişen yeni Türk edebiyatını besleyen üç temel kaynak vardır. Bunlar: Klasik edebiyat, Batı edebiyatı, Halk Edebiyatı’dır” görüşü kime aittir?

Doğan Aksan

Mehmet Kaplan

Ahmet Cevdet Paşa

Berna Moran

S. Yetkin

Açıklama:

Batı Edebiyatı Etkisinde Türk Eleştirisi konusunda açıklama yapabileceksiniz.

Doğru Cevap: B

Soru 6

“İzotopi” kuramı aşağıda belirtilen hangi kuramcıya aittir?

E. Kushner

H. Louis

A.J. Greimas

John Searle

P. Guiraud

Açıklama:

Belagat Bilimi ve Eleştiri konusunda açıklama yapabileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 7

Edebiyatın yöntemlerini, ilkelerini, kategorilerini ve ölçütlerini araştırır? Söz konusu tanım aşağıda belirtilen hangi kavrama aittir?

Edebiyat kuramları

Edebî eleştiri

Bilimsel Eleştiri

Yorumlayıcı Eleştir

Biçimsel Eleştiri

Açıklama:

Eleştirinin tanımı, kapsamı, nitelikleri, sınışandırılması konularını açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 8

A. Compagnon’a göre, eleştiri tarihini dolduran eleştirilerin çeşitliliğini yaratan ana olgu aşağıdakilerden hangisidir?

Eleştirmenlerin değişik nesnelere, konulara yönelmesi

Değişik bakış açılarının çokluğu

Eleştirmenlerin kültür farklılığı

Eleştirmenlerin farklı akımları temsil etmesi

Eleştirmenlerin farklı bilim dallarından yararlanmaları

Açıklama:

Eleştirinin tanımı, kapsamı, nitelikleri, sınışandırılması konularını açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 9

İlmi yazılar, raporlar ve objektif anlatımların örnek olarak verildiği metin tipolojisi aşağıdakilerden hangisidir?

Etkileme fonksiyonlu metinler

Poetik metinler

İfade fonksiyonlu metinler

Estetik fonksiyonlu metinler

Haber fonksiyonlu metinler

Açıklama:

Belagat Bilimi ve Eleştiri konusunda açıklama yapabileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 10

“Kitabı oku!” gibi bir emir cümlesinde kullanılan dil fonksiyonu aşağıdakilerden hangisidir?

Haber fonksiyonu

İfade fonksiyonu

Algılama fonksiyonu

Üst-dil fonksiyonu

Etkileme fonksiyonu

Açıklama:

Belagat Bilimi ve Eleştiri konusunda açıklama yapabileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 11

Metinler arasında beş tür ilişki vardır. Buna göre aşağıda belirtilen hangi seçenek söz konusu ilişki içerisinde yer almaz?

İç Metinlilik

Dış Metinlilik

Uygun Metinlilik

Tip Metinlilik

Art Metinlilik

Açıklama:

Eleştirinin tanımı, kapsamı, nitelikleri, sınışandırılması konularını açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 12

Söz söylemek sadece ve her zaman bir söz söyleme işi değildir, söz aynı zamanda bir iş görür, bir akd yapar, ayrıca dinleyiciyi etkiler” görüşü kime aittir?

John Searle

A.J. Greimas

E. Kushner

P. Guiraud

H. Louis

Açıklama:

Belagat Bilimi ve Eleştiri konusunda açıklama yapabileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 13

Jean Molino, edebiyat incelemelerinin, metin analizi türlerinin beş başlık altında toplanabileceği görüşündedir. Buna göre aşağıdaki seçeneklerde ifade edilen hangi başlık yanlış verilmiştir?

Kurallar modeli

Yorum modeli

Varsayım Modeli

Tarihsel Model

Dış yaklaşım Modeli

Açıklama:

Eleştirinin tanımı, kapsamı, nitelikleri, sınışandırılması konularını açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 14

Edebiyat incelemelerinde dış yaklaşım modelinin birinci planda önem verdiği olgu aşağıdakilerden hangisidir?

Kuramlara ve edebî sanatlara önem verir.

Edebî kriterlere önem verir.

Edebî sanatlara önem verir.

Toplumsal ve psikolojik olgulara önem verir.

Eserleri tarihî bağlamından bağımsız olarak incelemeye önem verir.

Açıklama:

Eleştirinin tanımı, kapsamı, nitelikleri, sınışandırılması konularını açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 15

Amacı somut ve yeni edebiyat eserleriyle ilgilenmek olan edebiyat alanı aşağıdakilerden hangisidir?

Polemik

Edebiyat tarihi

Edebiyat kuramı

Edebî eleştiri

Hiciv

Açıklama:

Eleştirinin tanımı, kapsamı, nitelikleri, sınışandırılması konularını açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 16

Lanson’un eleştirisinin uygun olduğu eleştiri türü aşağıdakilerden hangisidir?

Psikolojik eleştiri

Biçimsel eleştiri

Hüküm eleştiri

Bilimsel eleştiri

Yorumlayıcı eleştiri

Açıklama:

Eleştirinin tanımı, kapsamı, nitelikleri, sınışandırılması konularını açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 17

Türk-İslam medeniyetinde güzel konuşma ve yazma bilimi olarak ifade edilen kavram aşağıdaki seçeneklerden hangisini tanımlar?

Retorik

Belagat

Edimbilim

Sözceleme

Mütekellim

Açıklama:

Belagat Bilimi ve Eleştiri konusunda açıklama yapabileceksiniz.

Doğru Cevap: B

Soru 18

Eleştiriyi “zihinsel eserlerin üstün ve zayıf yönlerini ortaya koymak” olarak tanımlar"Söz konusu tanım kime aittir?

Scaliger

Lemaître

Beuve

Contemporaine

Rallo

Açıklama:

Eleştirinin tanımı, kapsamı, nitelikleri, sınışandırılması konularını açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 19

Aşağıdakilerden hangisi R. Jakobson'a göre, dil aracılığıyla yazılı yada sözlü bir bildirişimin gerçekleşmesinde önemli görülen altı temel elementten biri değildir?

Verici

Alıcı

Konu

Nesne

Mesaj

Açıklama:

Belagat Bilimi ve Eleştiri konusunda açıklama yapabileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 20

Dil aracılığıyla yazılı yahut sözlü bir bildirişimin gerçekleşebilmesinde R. Jakobson’a göre aşağıdaki temel elementlerden hangisi bulunmaz?

Verici.

Alıcı.

Nesne.

Mesaj

Yardımcı.

Açıklama:

Belagat Bilimi ve Eleştiri konusunda açıklama yapabileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 21

Edebiyat kuramcıları, Réne Wellek ve Austin Varren, edebiyatı inceleme tarzlarını iç ve dış yaklaşım olarak ele almaktadır. Aşağıdakilerden hangisi dış yaklaşımın konusuna girer?

Edebiyat ve psikoloji arasında ilişki kurar.

Edebi eserin üslûbunun incelenmesi.

Mit ve semboller üzerine çalışmalar.

Eserde vezin araştırmaları yapılır.

Edebi sanatlar araştırılır.

Açıklama:

Eleştirinin tanımı, kapsamı, nitelikleri, sınışandırılması konularını açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 22

Aşağıdakilerden hangisi, F.Thumerel’in Hüküm Eleştirileri tanımı içinde bulunmaz?

Eserin değeri problemiyle ilgilenir.

Eser hakkında güzel bir hüküm verir.

Eserin gelecekteki değerini belirler.

Eserin değerli olup olmadığı yargısına varır.

Eserin faydası konusunda hüküm verir.

Açıklama:

Eleştirinin tanımı, kapsamı, nitelikleri, sınışandırılması konularını açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 23

Metinler arasında farklı ilişkiler vardır. Bunlardan “Belli bir edebî türe ait olan tematik ve biçimsel özelliklerle bir metin arasındaki ilişkidir.” hangi ilişki türünün tanımıdır?

Art metinlilik.

İç metinlilik.

Dış metinlilik.

Tip metinlilik.

Ek metinlilik.

Açıklama:

Eleştirinin tanımı, kapsamı, nitelikleri, sınışandırılması konularını açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 24

Bildirişimin elementleri belli bir fonksiyonu yerine getirir. Bu fonksiyonlardan hangisi kod merkezlidir?

Etkileme fonksiyonu.

İfade fonksiyonu

Üst-dil fonksiyonu.

Algılama fonksiyonu.

Estetik fonksiyon

Açıklama:

Belagat Bilimi ve Eleştiri konusunda açıklama yapabileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 25

Aşağıdakilerden hangisi eleştiri ile ilgi değildir?

Eser tanıtımı

Eser değerlendirme

Eser yargılama

Eser hakkında hüküm verme

eser inceleme

Açıklama:

Eleştiri hem bir işin adı, hem bu iş sonunda orta çıkan ürünün adıdır. Bundan dolayı bu teriminin genel kullanımda iki farklı anlamı vardır:
1. En geniş anlamında eleştiri, sanatın yahut edebiyatın incelenmesi, tartışılması, değerlendirilmesi, yargılanması işidir.
2. Edebî bir eser yahut bir sanat eseri üzerine verilen hükümdür.
Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 26

Aşağıdakilerden hangisi edebiyat eleştirisinin ilgi alanı içerisine girmektedir?

Geçmişte kalan eserlerin incelenmesi

Yeni eserler ile ilgilenilmesi

Edebiyat yöntemleri ile ilgilenmesi

Edebiyat kategorileri ile ilgilenmesi

Eserleri tarihi kronolojik olarak ele alması

Açıklama:

Edebiyat kuramları, edebî eleştiri ve edebiyat tarihi bilimleri arasında sıkı ilişkiler vardır. Edebiyat tarihleri, kültürel gelişmeleri, yazarları ve eserleri kronolojik bir sırayla ele alır ve değerlendirir. Edebiyat kuramları, edebiyat yöntemleri, ilkeleri ve kategorileri ile ilgilenir. Edebiyat eleştirisi ise daha çok yeni ve somut eserle ile ilgilenir ve inceleme yapar. doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 27

Hangisi edebiyat tarihçisinin sorduğu sorulardan birisi değildir?

Hangi yazarlar alınacaktır?

Eserlerin değerleri ne ile ölçülecektir?

Hangi edebi kategoriler alınacaktır?

Eser bir başka esere göre niçin daha değerlidir?

Hangi zaman dilimi içerisindeki eserler alınacaktır?

Açıklama:

Edebiyat tarihi eserleri kronolojik bir sıra ile inceler. Ancak hangi döneme ait, hangi eserlerin, hangi gerekçeler ile ele alınacağına ilişkin kararlar edebiyat tarihçisi tarafından ortaya koyulmalıdır. Edebi kategoriler ve eserlerin hangi kategorilerde olduğu ise edebiyat kuramlarının ilgi alanına girmektedir. doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 28

Hangisi edebi analiz modelinde edebi eser tarihi bağlamından bağımsız olarak ele alınabilir?

Kurallar modeli

Yorum modeli

Tarihsel model

Dilbilimsel ve Yapısal model

Dış yaklaşım modeli

Açıklama:

Kurallar modeli takip edilecek yöntemlerin kuramsal ve pratik esaslarını belirler. Yorum modelinde metnin derin ve mecaz anlamlarını amaç edinen modeldir. Tarihsel modelde eserlerin kaynağı ve etkileri üzerinde durulur. dış yaklaşım modelinde ise sosyolojik ve psikolojik olgular açıklanır. Dilbilimsel ve yapısal modelde ise eser tarihi bağlamının dışında incelenebilir. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 29

Hangisi edebiyat eleştiri kuramlarından dış yaklaşıma örnek olarak verilebilir?

Necip Fazıl'ın Beklenen şiirindeki ritm

Pastoral Senfoni eserinde verilen sembollerin ahengi

Bayrak şiirinin vezin ölçüsü

Shakespeare'in hamlet eserindeki üslubu

Vadideki Zambak eserinin müzik üzerindeki etkisi

Açıklama:

Edebiyat iç yaklaşım ve dış yaklaşım olmak üzere iki yaklaşımla incelenebilir. Dış yaklaşım eser ve diğer unsurlar arasındaki etkileşime odaklanırken, iç yaklaşım eserin özelliklerine odaklanır. eserin ritm, ahenk, vezin ve üslubu iç yaklaşımda incelenen konu başlıklarıdır. Eserin diğer sanat dalları ile etkileşimi ise dış yaklaşımda incelenen bir olgudur. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 30

Aşağıda verilen metinler arası ilişkilerden hangisi önsöz ve sonsöz metinleri ile ilgilidir?

Ek metinlik

İç metinlik

Dış metinlik

Tip metinlik

Art metinlik

Açıklama:

İç metinlik metnin içinde başka bir metin bulunması, dış metinlik ise bir metin hakkında yazılan açıklama ve tahlillerle ilgilidir. Tip metinlilik edebi türe ait olan tematik ve biçimsel özelliklerle bir metin arasındaki ilişkidir. Art metinlik ise yeni bir metni eski bir metne bağlayan ilişkiler toplamıdır. Ek metinlik ise bir metnin önünde sonunda yer alan önsöz, sonsöz ve notlar gibi açıklayıcı metinlerdir. Doru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 31

Felsefe, tarih, psikoloji ve mantık gibi bilim dallarının geliştiği ülkelerde eleştirel düşünmenin gelişmiş olması hangisi ile açıklanabilir?

Kültürel açıdan zengin olması

Eleştirinin düşünme olgusuna dayanması

Dillerinin daha gelişmiş olması

Tarihi açıdan zengin birikimlerinin olması

Ekonomik açıdan refah seviyelerinin yüksel olaması

Açıklama:

Eleştiri, hangi biçimiyle olursa olsun, düşünme olgusuna dayanır. Bilim tarihi ve düşünce tarihi, daima eleştiri tarihinin temel belirleyicileri olmuştur. Felsefe, tarih, edebiyat, psikoloji ve mantık gibi konusu düşünce ve insan olan bilimlerin geliştiği ülkelerde eleştirel düşünce de gelişmiştir. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 32

Hangisi islam dünyasında bilimin çok hızlı gelişmesinin nedenleri arasında yer almaz?

Kur'an'ın mecazlı bir dile sahip olması

Arapçanın çok fazla lehçesinin olması

Kur'an'ı anlama çabası

İslamın dört büyük semavi dinden birsi olması

Hadislerin doğruluğunun anlaşılması çabası

Açıklama:

İslam dünyasında bilimin çok hızlı gelişmesinin altında yatan temel neden Kur'an'ı anlama çabasıdır. Bu süreçte Arapçanın çok fazla lehçesinin olması, hadislerinin doğruluğunun belirlenmesi çabaları ve Kur'an'da kullanılan dilin mecazlı olması gibi güçlüklerle karşılaşan islam alimleri bu güçlüklerin üstesinden gelmek için sistemli ve yöntemli çalışmalar islam dünyasında bilimin gelişmesini sağlamıştır. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 33

Aşağıdakilerden hangisi yada hangileri Türk edebiyatını besleyen temel kaynaklardandır?

Klasik edebiyat

Batı edebiyatı

Halk edebiyatı

Yalnız I

Yalnız III

I ve III

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Mehmet Kaplan’a göre, Tanzimat’tan bugüne kadarki edebiyatımız için, yeni Türk edebiyatını besleyen üç temel kaynak Klasik edebiyat, Batı edebiyatı ve Halk edebiyatıdır. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 34

Konuşan özne ile dil işaretleri arasındaki ilişkiyi inceleyen bilim dalı hangisidir?

İletişim

Dilbilim

Edimbilim

Fonoloji

Ontoloji

Açıklama:

Konuşan özne ile dil işaretleri arasındaki ilişkileri inceleyen bir bilim dalına edimbilim denir. Edimbilim, bildirişim kuramı gibidir, dili hayattan koparılmış bir parça olarak değil, hayatla birlikte, doğuş şartları içinde inceler.

Doğru Cevap: C

Soru 35

Aşağıdakilerden hangisi bütüncül olarak değerlendirildiğinde eski dil ve edebiyat anlayışına karşı çıkan Tanzimat dönemi aydınlarındandır?

Namık Kemal

Ahmet Mithat Efendi

Sait Faik Abasıyanık

Atilla İlhan

Ziya Paşa

Açıklama:

Şinasi, Ziya Paşa ve Namık Kemal gibi Osmanlı aydınları, Batı’da örneklerini gördükleri tiyatro, roman, makale gibi türlerin ilk örneklerini verdiler, önemli gördükleri eserleri tercüme ettiler. Şinasi ve Namık Kemal, eski dil ve edebiyat anlayışına karşı çıktı. Ziya Paşa, eski dil ve edebiyat anlayışını Şiir ve İnşa adlı eserinde olumsuz yönde eleştirmiştir. Ziya Paşa’nın Divan edebiyatına yaklaşımı Avrupa’dan dönüşüne kadar (1871) olumsuzdur. Fakat Avrupa dönüşünden sonra bu görüşleri Divan edebiyatı lehine değişir. Ziya Paşa, eski dil ve edebiyat anlayışına karşı olan görüşlerinden rücu etmiştir. Buna göre doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 36

Mürtecel kelimesinin anlamı nedir?

Sevilen, saygı duyulan kişi

Dinleyen kişi, kendisine hitap edilen kişi.

Hemen, düşünülmeden söylenmiş söz.

Mesajı ileten,veren kişi

Yanlış olduğu halde herkes tarafından kullanılan söz.

Açıklama:

Kelime anlamına göre mürtecel, hemen, düşünülmeden söylenmiş söz anlamına gelmektedir. Buna göre doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 37

Yazarın nesnel gerçekliği ifade ettiği metinler nasıl adlandırılır?

Haber fonksiyonlu metinler

İfade fonksiyonlu metinler

Etkileme fonksiyonlu metinler

Poetik metinler

Estetik fonksiyon

Açıklama:

Yazarın nesnel gerçeklikleri ifade ettiği metinler, haber fonksiyonlu metinlerdir:
İlmi yazılar, raporlar, objektif anlatımlar bu tiptendir. İfade fonksiyonlu
metinlerde yazar duygularını ve şahsi fikirlerini ortaya koyma amacını taşır. Mektuplar,
denemeler, lirik şiir bu gruba girer. Etkileme fonksiyonlu metinlerde yazar
okuyucuyu etkilemek, meselenin içine sokmak, harekete getirmek amacını güder.
İdeolojik edebiyat, reklam metinleri bu gruptandır. Poetik metinler, çok anlamlılıkla yüklü olan metinlerdir. Estetik fonksiyon, mesaj merkezlidir. Aynı mesaj, dilin
çeşitli imkanları kullanılarak verilebilir; bunlar arasından birisi çok zaman estetik
amaçlarla seçilir. Böylece hem mesaj verilmiş olur, hem de o mesajı verenin estetik
tercihleri ifade edilmiş olur. Bu tanımlamalara göre doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 38

Tenkid ve intikad olarak da tanımlanan terim aşağıdakilerden hangisidir?

Yardımlaşma

Edebi eser

Eleştiri

Makale

Literatür

Açıklama:

Türkçe’de kullanılan tenkid ve onun eş anlamlısı olan eleştiri kavramları, Fransızcadaki yargılamak anlamına gelen “critique” teriminin karşılı¤ıdır. Tanzimat dönemi aydınları, Batı kültüründe bulunan bu terimi önceleri “muaheze” kelimesiyle, daha sonraları “tenkid”, “intikad” kelimeleriyle karşılamışlardır. Terimleri Türkçeleştirme akımı başlayınca “eleştiri” terimi yaygınlaşmıştır.Doğru yanıt C şıkkıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 39

''........edebiyatın yöntemlerini, ilkelerini, kategorilerini ve ölçütlerini araştırır.'' boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?

Edebi eser

Edebi tür

Edebi eleştiri

Edebiyat kuramları

Edebiyat tarihi

Açıklama:

Edebiyat kuramları, edebiyatın yöntemlerini, ilkelerini, kategorilerini ve ölçütlerini araştırır. Edebî eleştiri, daha çok somut sanat eserlerini inceler. Edebiyat tarihinden farklı olarak daha çok yeni eserlerle ilgilenir. Ancak bu üç alan öylesine birbiriyle ilişkilidir ki onların birisi olmadan diğerinden söz etmek hemen hemen imkansızdır.Doğru yanıt D şıkkıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 40

Aşağıdakilerden hangisi edebi eleştiri modelleri arasında yer almaz?

Kurallar modeli

Tefsir yahut yorumlama modeli

Tarihsel model

Dilbilimsel ve yapısal model

İç yaklaşım modeli

Açıklama:

E şıkkı hariç tüm şıklar edebi analiz modellerine örnek olarak verilebilir, ancak bu modeller arasında iç yaklaşım modeli yer almaz, bunun yerine dış yaklaşım modeli vardır.Doğru yanıt E şıkkıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 41

''Bu anlayışa göre eş zamanlı analiz, art zamanlı analizden bağımsız bir şekilde yapılabilir yani edebî eser, tarihî bağlamından bağımsız olarak incelenebilir.'' verilen tanım hangi edebi analiz modeline aittir?

Kurallar modeli

Tefsir yahut yorumlama modeli

Tarihsel model

Dilbilimsel ve yapısal model

Dış yaklaşım modeli

Açıklama:

Bu anlayışa göre eş zamanlı analiz, art zamanlı analizden bağımsız bir şekilde yapılabilir yani edebî eser, tarihî bağlamından bağımsız olarak incelenebilir.doğru yanıt D şıkkıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 42

İslam dünyasında belagat biliminin ortaya çıkmasındaki ana unsur aşağıdakilerden hangisidir?

Kuran-ı Kerim'i doğru şekilde anlamak ve yorumlamak

Arapça'da bir dil birliği sağlamaya çalışmak

Tüm islam dünyası için ortak bir dil arayışı

Arap edebiyatı üzerine çalışmalar yapmak

Batı ve Doğu kültürlerini doğru şekilde analiz edebilmek

Açıklama:

İslâmiyet’in doğuşundan sonra Arap, Acem ve Türk bilginleri İskenderiye kültür çevresinin etkisiyle eski Yunan ve Roma medeniyetlerinin kaynaklarına ulaştılar, M.S. VII. yüzyıldan sonra bilimde, sanatta ve teknikte büyük başarılar elde ettiler. İslam dünyasında da eleştirel düşüncenin gelişmesi bilimin gelişmesinden sonra olmuştur. İslâm dünyasında bilimin çok hızlı ve yöntemli bir şekilde gelişmesinin asıl nedeni, Tanrı’nın buyruklarını bildiren “Kur’ân-ı Kerîm”i doğru anlama ve doğru anlatma arzusudur.Doğru yanıt A şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 43

Batı medeniyetindeki güzel yazma ve konuşma sanatının Türk-İslam medeniyetindeki karşılığı aşağıdakilerden hangisidir?

Tenkid

Belagat

Nesir

Manzum

Mesnevi

Açıklama:

Belagat: Türk-İslam medeniyetinde güzel konuşma ve yazma bilimidir,doğru yanıt B şıkkıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 44

Aşağıdakilerden hangisi yeni Türk edebiyatını inceleyen birinin Batı edebiyatı ve Klasik edebiyatla birlikte mutlaka göz atması gereken alanlardan biridir?

Japon Edebiyatı

Halk edebiyatı

Cumhuriyet dönemi edebiyatı

İngiliz edebiyatı

Amerikan edebiyatı

Açıklama:

Tanzimat’tan bugüne kadarki edebiyatımız için yapılmış en kapsamlı, en doğru tespitlerden birisi Mehmet Kaplan’a aittir. Bunlar: 1. Klasik edebiyat 2. Batı edebiyatı 3. Halk edebiyatı’dır. Doğru yanıt B şıkkıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 45

Aşağıdakilerden hangisi bildirişimin dil aracılığıyla yazılı yahut sözlü olarak gerçekleşebilmesi için temel olan elementler arasında yer almaz?

Verici

Alıcı

Nesne

Mesaj

Özne

Açıklama:

Dil aracılığıyla yazılı yahut sözlü bir bildirişimin gerçekleşebilmesinde R. Jakobson’a göre altı temel element rol alır. Bunlar, “verici”, “alıcı”, “nesne”, “mesaj”, “kanal” ve “kod”dur.Doğru yanıt E şıkkıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 46

''metni yahut mesajı taşıyan maddî araçtır. Konuşmada ses, yazıda kağıt yaprak, Göktürk yazıtlarında taşlar, bilgisayarda ve televizyonda ekran bize mesajı ileten maddî, fiziksel kanallardır.'' özellikleri verilen, bildirişimin 6 temel elementinden biri olan kavram aşağıdakilerden hangisine aittir?

Alıcı

Kod

Mesaj

Nesne

Kanal

Açıklama:

Kanal ; metni yahut mesajı taşıyan maddî araçtır. Konuşmada ses, yazıda ka¤ıt yaprak, Göktürk yazıtlarında taşlar, bilgisayarda ve televizyonda ekran bize mesajı ileten maddî, fiziksel kanallardır.Doğru yanıt E şıkkıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 47

Vericiye, belagat geleneğinde verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?

Mürtecel

Galat

Mütekellim

Mütefekkir

Muhatab

Açıklama:

Vericiye belâgat geleneğimizde “mütekellim” adı verilir. Bu gelenekte “sözlü ifade” esastır. Dilin ve ifade etmenin esası olarak söz alınmış ve söz, bildirişim ve sözceleme kuramlarında olduğu gibi doğuş şartları içinde, bağlamı içinde kavranmış ve anlatılmıştır. Sadece bu olgu bile Belâgat geleneğinin bildirişim ve sözceleme kuramları içerdiğini göstermeye yeter bir delildir. Doğru yanıt C şıkkıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 48

Aşağıdakilerden hangisi eleştiriyi “zihinsel eserlerin üstün ve zayıf yönlerini ortaya koymak” olarak tanımlar?

Sainte Beuve

Scaliger

Jules Lemaître

Contemporaine

I. Seri

Açıklama:

Scaliger, eleştiriyi “zihinsel eserlerin üstün ve zayıf yönlerini ortaya koymak” olarak tanımlar.

Doğru Cevap: B

Soru 49

......... yaygın anlamına göre bilgisine, görgüsüne, zevkine güvenen ve bu niteliklerine dayanarak diğer sanatçıların eserlerini değerlendiren kişidir.
Boş bırakılan yere uygun ifade hangi seçenekte verilmiştir?

Eleştirmen

İntikad

Tenkit

Kriz

Zihin

Açıklama:

Eleştirmen, yaygın anlamına göre bilgisine, görgüsüne, zevkine güvenen ve bu niteliklerine dayanarak diğer sanatçıların eserlerini değerlendiren kişidir

Doğru Cevap: A

Soru 50

Aşağıdakilerden hangisi edebiyatın yöntemlerini, ilkelerini, kategorilerini ve ölçütlerini araştırır?

Edebiyat tarihi

Edebiyat kuramları

Edebi eleştiri

Tenkid

İntikad

Açıklama:

Edebiyat kuramları, edebiyatın yöntemlerini, ilkelerini, kategorilerini ve ölçütlerini araştırır.

Doğru Cevap: B

Soru 51

Aşağıdakilerden hangisi edebiyat tarihinden farklı olarak daha çok yeni eserlerle ilgilenir?

Edebiyat tarihi

Edebi türler

Edebi eleştiri

Edebiyat tarihi

Edebi kuramlar

Açıklama:

Edebî eleştiri, daha çok somut sanat eserlerini inceler. Edebiyat tarihinden farklı olarak daha çok yeni eserlerle ilgilenir.

Doğru Cevap: C

Soru 52

Aşağıdakilerden hangisi eserin değeri problemiyle ilgilenir, onun hakkında iyi yahut kötü, güzel yahut çirkin, faydalı yahut zararlı tarzında bir hüküm verir?

Çözümleyici eleştiri

Bilimsel eleştiri

Yorumlayıcı eleştiri

Hüküm eleştirisi

Açıklayıcı eleştiri

Açıklama:

Hüküm Eleştirisi: Eserin değeri problemiyle ilgilenir, onun hakkında iyi ya- hut kötü, güzel yahut çirkin, faydalı yahut zararlı tarzında bir hüküm verir.

Doğru Cevap: D

Soru 53

Freud’un kuramları çerçevesinde gelişen Psikanalitik eleştiri aşağıdakilerden hangi eleştiri türündendir?

Bilimsel

Biçimsel

Bilişsel

Hükümsel

Yorumsal

Açıklama:

Yorumlayıcı eleştiri (herméneutique): Bu tip eleştiri, yazarın niyetini dikkate almaz, eserin anlamını kavramaya yönelir. Freud’ün kuramları çerçevesinde gelişen Psikanalitik eleştiri, bir yorumlayıcı eleştiri türüdür.

Doğru Cevap: E

Soru 54

Aşağıdakilerden hangisi batı medeniyetinde güzel konuşma ve güzel yazma bilimidir?

Retorik

Ek metin

Der-kenar

Art

Belagat

Açıklama:

Retorik: Batı medeniyetinde güzel konuşma ve güzel yazma bilimi.

Doğru Cevap: A

Soru 55

Eski Mısır, Hint ve Anadolu medeniyetlerinin kültür mirasından aşağıdakilerden hangisi gelişmiştir?

Dil ve sanat bilimleri

Düşünme ve mantık bilimleri

Dil ve mantık bilimleri

Din ve dil bilimleri

Din ve mantık bilimleri

Açıklama:

Eski Mısır, Hint ve Anadolu medeniyetlerinin kültür mirasından dil ve mantık bilimlerini geliştirmişlerdir

Doğru Cevap: C

Soru 56

Aşağıdakilerden hangisi Türk-İslam medeniyetinde güzel konuşma ve yazma bilimidir?

Retorik

Art

Sulh

Anonim

Belagat

Açıklama:

Belagat: Türk-İslam medeniyetinde güzel konuşma ve yazma bilimi.

Doğru Cevap: E

Soru 57

Aşağıdakilerden hangisi dil ile onu kullanan kişiler, zaman ve mekan arasındaki ilişkileri inceleyen bilim dalıdır?

Kuram

Belagat

Pragmatik

Retorik

Art

Açıklama:

Edimbilim (pragmatik): Dil ile onu kullanan kişiler, zaman ve mekan arasındaki ilişkileri inceleyen bilim dalı.

Doğru Cevap: C

Soru 58

Tanzimat sonrası Türk Edebiyatı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Hem belâgat, hem retorik biliminden yararlanılmıştır.

Sadece retorik biliminden yararlanılmıştır

Kuramlar terkedilmiş, sadece örneklerden yararlanılmıştır.

Sadece roman ve tiyatro türleri geliştirilmiştir.

Belâgat biliminden tamamen uzaklaşılmıştır.

Açıklama:

Bu üç eğilim, sırasıyla, üç farklı kurama dayanıyordu: a) Belagat, b) Retorik, c) Halk edebiyatı örnekleri. Tanzimat’tan sonra günümüze kadar savunulan ve ortaya çıkan başlıca kuramlar ve örnekler de bu üç kaynağa bağlı olmuştur.

Doğru Cevap: A

Soru 59

Aşağıdakilerden hangisi, belâgat biliminin sözleri doğruluk derecesine göre sıralayışına uygun düşer?

Hitâbet , Şiir, Burhan, Vehmiyyat, Safsata ve Mugalata, Cedel

Şiir, Burhan, Cedel, Hitâbet, Vehmiyyat, Safsata ve Mugalata

Burhan, Cedel, Hitâbet, Şiir, Vehmiyyat, Safsata ve Mugalata

Cedel, Burhan, Hitâbet, Şiir, Vehmiyyat, Safsata ve Mugalata

Hitabet, Cedel, Hitâbet, Vehmiyyat, Safsata ve Mugalata, şiir

Açıklama:

Delil değerleri açısından önermeler Beş sanat adıyla beşe ayrılırdı: a) Burhan, b) Cedel, c) Hitâbet ç) Şiir,
d) Vehmiyyat, Safsata ve Mugalata. Bu sıralama, en kuvvetli delil önermesinden en zayıf delil önermesine doğru bir sınıflandırmadır. Yani sözlerin doğruluk yönünden sınıflandırılmasıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 60

Belâgat bilimine göre hitap edilen bir kişi, verilen haber veya bilgi karşısında dört halden birinde bulunur. Aşağıdakilerden hangisi bunlardan biri değildir?

Haberi inkâr halindedir.

Haberle ilgilenmez.

Haberi bilir.

Haberi bilmez.

Haber karşısında tereddütlüdür.

Açıklama:

Dinleyici bir haberi bildiği halde onu inkâr ediyorsa haber ona bilmeyene yahut şüphe edene verildiği gibi verilir. Hitap ettiğimiz bir kişi, vereceğimiz haber yahut bilgi karşısında dört halden birinde bulunur: O, bu haberi ya bilir, ya bilmez, ya o haber karşısında tereddütlüdür ya da o haberi inkâr halindedir. Biz bazen ona bir haberi verirken içinde olduğu hale göre değil de -bir sebebe bağlı olarak- diğer üç halden birindeymiş gibi bir dil kullanarak veririz.

Doğru Cevap: B

Soru 61

Aşağıdakilerden hangisi sözceleme kuramının temel unsurlarından biri değildir?

Belli bir özne tarafından söylenen

Belli bir yerde söylenen

Belli bir alıcı için söylenen

Belli bir anda söylenen

Belli bir şekilde söylenen

Açıklama:

Bu süreç içinde, belli bir özne, belli bir anda, belli bir yerde, belli bir dinleyici (alıcı) için belli bir sözce, bir cümle yahut metin üretir. Bu beş unsur, sözceleme kuramının temel unsurlarıdır.Bu yaklaşım modelinin
hemen bütün esaslarını, genel hatlarıyla XIX. yüzyıla kadar uzanan belagat geleneğimizde bulmak mümkündür

Doğru Cevap: E

Soru 62

“Kitabı ver!” gibi bir emir cümlesinde dil hangi fonksiyonunda kullanılmıştır?

Etkileme fonksiyonunda

Üst-dil fonksiyonunda

Haber fonksiyonunda

İfade fonksiyonunda

Algılama fonksiyonunda

Açıklama:

Etkileme fonksiyonu, alıcı yahut okuyucu merkezli bir fonksiyondur. Verici, alıcıyı çok zaman etkilemeye çalışır; ifadesinde karşı tarafı etkileyecek, yönlendirecek unsurlar bulunur. Etkileme fonksiyonu, üslûpta kendisini, ikinci şahsa hitap, soru ve emir cümleleriyle gösterir.

Doğru Cevap: A

Soru 63

Bildirişim Kuramında metni veya mesajı taşıyan maddî araca ne ad verilir?

Alıcı

Nesne

Verici

Kanal

Kod

Açıklama:

Kanal, metni yahut mesajı taşıyan maddî araçtır. Konuşmada ses, yazıda kağıt yaprak, Göktürk yazıtlarında taşlar, bilgisayarda ve televizyonda ekran bize mesajı ileten maddî, fiziksel kanallardır.

Doğru Cevap: D

Soru 64

Bir eserin başında bulunan “önsöz” nasıl bir metindir?

Bir ek metindir.

Bir tip metindir

Bir art metindir.

Bir iç metindir.

Bir dış metindir.

Açıklama:

Ek metinlilik: Bir metnin önünde, sonunda yer alan başlıklar, alt başlıklar, önsöz, sonsözler, notlar, “der-kenâr”lar, yayıncı açıklamaları birer ek metindir. Bu ayırım, metin ve ek metin ayırımını yansıtmaktadır.

Doğru Cevap: A

Soru 65

Bir eleştirmenin temel görevi aşağıdakilerden hangisidir?

Genel fikirler geliştirmektir

Çağdaş somut sanat eserleriyle ilgilenmektir

Edebî türün gelişimini ortaya koymaktır.

Soyut fikirler, sistemli bakış açıları geliştirmektir.

Kurallar koymaktır.

Açıklama:

Servet-i Fünûn dönemi, Millî edebiyat ve Cumhuriyet döneminde eleştiri, daha çok Batıyı örnek alarak gelişti ve büyük bir çeşitlilik gösteren çağdaş eleştiri kuramları ülkemizde geniş ölçüde tanındı.

Doğru Cevap: B

Soru 66

Aşağıdakilerden hangisi edebiyat tarihlerinin niteliği sayılamaz?

Edebiyatın yöntemlerini, kategorilerini araştırır.

Yazarları, eserleri, olguları sınıflandırır

Edebî olguları tarihî olaylar olarak değerlendirir.

Kültürel değişimleri gösterir.

Yazarları ve eserleri kronolojik olarak inceler

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 67

Aşağıdaki hükümlerden hangisi yanlıştır?

Eleştiri eserlerinde hem kişisel, hem eleştirel unsurlar bulunabilir

Edebî kuramlar somut olgulara dayanır

Edebî kuramlar yararlıdır

Edebiyat tarihleri de kurama dayanır.

Edebiyat tarihlerinde sadece tarihî olgular yer alır

Açıklama:

Edebî eleştiri, daha çok somut sanat eserlerini inceler. Edebiyat tarihinden farklı olarak daha çok yeni eserlerle ilgilenir. Ancak bu üç alan öylesine birbiriyle ilişkilidir ki onların birisi olmadan diğerinden söz etmek hemen hemen imkansızdır. Edebiyat tarihinin ve eleştirinin ortaya koyacağı somut edebî olgular olmaksızın bir edebiyat kuramı kurmak mümkün değildir. Böyle bir kuram, tarihî ve edebî gerçeklere dayanmayacak, bir takım hayâlî ölçütler, kategoriler ve boş şemalar üretecektir. Diğer taraftan edebiyat kuramları olmadan bir edebiyat tarihi yazmak yahut edebî eleştiri yapmak da mümkün değildir.

Doğru Cevap: E

Soru 68

Aşağıdaki kavramlardan hangisi diğerlerine göre farklı bir anlam taşımaktadır?

tenkid

galat

eleştiri

intikad

muaheze

Açıklama:

Galat: Yanlış olduğu halde herkes tarafından kullanılan söz.
buna karşın
Türkçe’de kullanılan tenkid ve onun eş anlamlısı olan eleştiri kavramla- rı, Fransızcadaki yargılamak anlamına gelen “critique” teriminin karşılığıdır. Tanzimat dönemi aydınları, Batı kültüründe bulunan bu terimi önceleri “muaheze” kelimesiyle, daha sonraları “tenkid”, “intikad” kelimeleriyle karşılamışlardır. Terimleri Türkçeleştirme akımı başlayınca “eleştiri” terimi yaygınlaşmıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 69

Edebiyatın yöntemlerini, ilkelerini, kategorilerini ve ölçütlerini araştırılması hangi alanın kapsamındadır?

Edebiyat kuramları

Edebî eleştiri

Edebiyat tarihleri

Tefsir

Retorik

Açıklama:

Edebiyat kuramları, edebiyatın yöntemlerini, ilkelerini, kategorilerini ve öl- çütlerini araştırır.

Doğru Cevap: A

Soru 70

Eserin değeri problemiyle ilgilenir, onun hakkında iyi yahut kötü, güzel yahut çirkin, faydalı yahut zararlı tarzında olan eleştiri biçimi aşağıdakilerden hangisidir?

Açıklayıcı Eleştiri

Hüküm Eleştirisi

Yorumlayıcı eleştiri

Bilimsel eleştiri

Biçimsel eleştiri

Açıklama:

Hüküm Eleştirisi: Eserin değeri problemiyle ilgilenir, onun hakkında iyi ya- hut kötü, güzel yahut çirkin, faydalı yahut zararlı tarzında bir hüküm verir. Diğer eserlere göre değerli olup olmadığı konusunda bir yargıya varır.

Doğru Cevap: B

Soru 71

"Retorik" ve "Belagat" ile ilgili ifader arasında aşağıdakilerden hangisi yanlştır?

“Belagat” eski “Retorik” biliminden yararlanarak bir edebiyat kuramı ve eleştiri kuramı olarak

Batı retoriği, Yunan felsefesi, mitolojisi, destanları, trajedisi ve şiirleri üzerine kurulmuştu

İslâm belagat geleneği, görünüşe bakılırsa, Rönesans’tan sonra geliştirilemedi

İslam belâgatı, Kur’ân’ın, hadislerin ve Arap edebiyatının çerçevesinde, kur’ân merkez ve ölçü olarak alınarak kuruldu

Türk-İslâm bilim adamları tarafından kurulan Belâgat bilimi, herhangi bir eleştiri kuramınına dayanmamaktadır

Açıklama:

Türk-İslâm bilim adamları tarafından kurulan Belâgat bilimi, önemli eleştiri kuramlarına sahiptir.

Doğru Cevap: E

Soru 72

Dil aracılığıyla yazılı yahut sözlü bir bildirişimin gerçekleşebilmesinde R. Jakobson’a göre bazı temel elementler rol alır. Bunlardan hangisi "metni yahut mesajı taşıyan maddî araç" görevini yerine getirir ?

verici

kod

nesne

mesaj

kanal

Açıklama:

Kanal, metni yahut mesajı taşıyan maddî araçtır. Konuşmada ses, yazıda kağıt yaprak, Göktürk yazıtlarında taşlar, bilgisayarda ve televizyonda ekran bize mesajı ileten maddî, fiziksel kanallardır.

Doğru Cevap: E

Soru 73

Belâgat geleneğinde "hemen, düşünülmeden söylenmiş söze" ne denilmektedir?

Muhatab

Mürtecel

Galat

Mütekellim

muaheze

Açıklama:

Mürtecel: Hemen, düşünülmeden söylenmiş söz.

Doğru Cevap: B

Soru 74

Belâgat biliminde vericinin alıcıyı ikna etme yolları olan Beş Sanat arasında aşağıdakilerden hangisi bulunmaz?

Burhan

Cedel

Hitâbet

Mecaz

Vehmiyyat, Safsata ve Mugalata

Açıklama:

Belâgat biliminde vericinin alıcıyı ikna etme yollarına Beş Sanat adı verilir: Bunlar delil değerleri açısından önermeler Beş sanat adıyla beşe ayrılırdı: a) Burhan, b) Cedel, c) Hitâbet ç) Şiir, d) Vehmiyyat, Safsata ve Mugalata. Bu sıralama, en kuvvetli delil önermesinden en zayıf delil önermesine doğru bir sını andırmadır.

Doğru Cevap: D

Soru 75

Tanzimat’tan bugüne kadarki edebiyatımız için yapılmış en kapsamlı, en doğru tespitlerini yapan ve yeni Türk edebiyatını besleyen üç temel kaynağını;
1. Klasik edebiyat
2. Batı edebiyatı
3. Halk edebiyatı
olarak gösteren kişi kimdir?

Ziya Paşa

Namık Kemal

Şinâsi

Berna Moran

Mehmet Kaplan

Açıklama:

Mehmet Kaplan’ın bu tespiti, Tanzimat’tan bugüne kadarki edebiyatımız için yapılmış en kapsamlı, en doğru tespitlerden birisidir. Bu paragraf, yeni Türk edebiyatını besleyen üç temel kaynağı göstermektedir. Bunlar:
1. Klasik edebiyat
2. Batı edebiyatı
3. Halk edebiyatı’dır.

Doğru Cevap: E

Soru 76

Üst-dil fonksiyonu, bir dil işaretinin yine o dil aracılığıyla açıklanması olup hangi tür merkezli bir fonksiyondur?

Kanal

Verici

Alıcı

Kod

Mesaj

Açıklama:

Üst-dil fonksiyonu: Kod merkezli bir fonksiyondur. Üst-dil fonksiyonu, bir dil işaretinin yine o dil aracılığıyla açıklanmasıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 77

Tanzimat’tan sonraki edebiyat ve eleştiri hayatımızın esasını oluşturan kavganın adı nedir?

red ve kabul

eskiler- yeniler

Divan-Halk edebiyatı

Nazım-Nesir

Belugat- Retorik

Açıklama:

Tanzimat’tan sonraki edebiyat ve eleştiri hayatımızın esasını da bu “eskiler- yeniler” kavgası teşkil eder.

Doğru Cevap: B

Ünite 2

Soru 1

Divanların başında şiir ve şair kavramlarını açıklayan, şairin divan tertip etme gerekçesini ifade eden mensur veya manzum/mensur karışık olmak üzere yazılmış bölümlere ne ad verilir?

İham

Dibace

Tezkire

Abdar

Servera

Açıklama:

Eleştiri tarihi içinde klasik dönemin yerini açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: B

Soru 2

Belagatla ilgili Arapça ve Farsça kaynakları ilk defa Türkçeye uyarlayan Şeyh Ahmet Bardahi hangi Türk devletinin himayesinde yetişmiş bilginlerden biridir?

Karakoyunlu

Osmanlı

Timurlu

Safevi

Akkoyunlu

Açıklama:

Klasik dönemin eleştiri niteliğindeki kaynaklarını ayırt edebileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 3

Aşağıdakilerden hangisi belagat ilminde bir maksadın birbirinden farklı usullerle nasıl dile getirileceğinin anlatıldığı bölümün genel adıdır?

Meşk

Beyan

Şerh

Bedi

Meani

Açıklama:

Klasik dönemin eleştiri niteliğindeki kaynaklarını ayırt edebileceksiniz.

Doğru Cevap: B

Soru 4

Gülşen-i Şu’ara adlı tezkire aşağıda belirtilen hangi şaire aittir?

Mustafa Ali

Aşık Çelebi

Ahdi

Süha

Şeyh Galip

Açıklama:

Klasik dönemin eleştiri niteliğindeki kaynaklarını ayırt edebileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 5

Mebani’l-İnşa adlı eseri değişen zihniyetin belagat kitaplarına yansımasını göstermesi ve bir model oluşturması bakımından dikkate değer özellikler taşır. Söz konusu eser hangi şaire aittir?

Süleyman Paşa

Mehmet Efendi

Ziya Paşa

İsmail-i Ankaravî

Müstakimzâde Sadettin

Açıklama:

Klasik dönemin eleştiri niteliğindeki kaynaklarını ayırt edebileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 6

Tezkire türüne ilişkin ilk örneği aşağıdaki yazarlardan hangisi kaleme almıştır?

Süleyman Paşa

Latifi

Mehmet Efendi

Ziya Paşa

Sehi Bey

Açıklama:

Klasik dönemin eleştiri niteliğindeki kaynaklarını ayırt edebileceksiniz.
Anadolu sahasında tezkire türünün ilk örneğini, Heşt-Behişt adlı eseriyle Sehî Bey verir.

Doğru Cevap: E

Soru 7

Latifî, eserinin “Filibeli Fani” maddesinde onun şairlere öğütlerini nakleder. Söz konusu öğütlerden hangisi Latifî’ye ait değildir?

Şiire başlayan kişinin dergâh kültürüne sahip olması gerekir.

Şiirden anlamak şair olmak kadar önemlidir.

Şair, bilgisiz kişilerin övgülerine aldanıp gurura kapılmamalıdır.

Şairin kendini ve şiirini övmesi yakışık almaz.

Şair, ibadetlerini aksatacak kadar şiirle fazla meşgul olup eğlenceye dalmamalıdır.

Açıklama:

Klasik dönemde edebî eleştirinin nasıl yapıldığına ilişkin değerlendirmeler yapabileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 8

Aşağıdakilerden hangisi Recaizade Mahmut Ekrem’in edebiyatla ilgili öne çıkan üç temel niteliğinden biridir?

Tanzimat dönemi edebiyatının estetiğini yapması

Heceyle yazması

Israrla ölüm düşüncesini işlemesi

Şiirde ısrar etmesi

Servet-i Fünûn dergisini çıkarması

Açıklama:

Klasik dönemin eleştiri niteliğindeki kaynaklarını ayırt edebileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 9

Belagatla ilgili Arapça ve Farsça kaynaklar ilk defa kim tarafından Türkçeye uyarlanmıştır ?

Şeyh Ahmet Bardahî

Gelibolulu Süruri

Seyyid Şerif Cürcani

Sadettin Taftazani

Şehzade Mustafa

Açıklama:

Eleştiri tarihi içinde klasik dönemin yerini açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 10

Anadolu’da tezkire türünün ilk örneği aşağıdaki eserlerden hangisidir?

Tezkiretü’ş-Şu’ara

Heşt-Behişt

Tabsıratü’n-Nuzama

Meşa’irü’ş-Şu’ara

Miftahü’t-Teşbih

Açıklama:

Eleştiri tarihi içinde klasik dönemin yerini açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: B

Soru 11

Latifi’ye göre şairler zümresi birkaç kısımdır. Aşağıdakilerden hangisi bunlardan değildir?

Usta bir şairin şiirinde yer alan bir mazmunu ince bir nükteyle orijinal söyleyiş hâline getiren yetenekli şairler.

Hırsız şairler.

Usta şairlerin kullandığı betimlemeleri, benzetmeleri kullanarak biçimsel olarak güzel ama mana derinliği olmayan şiirler yazan yeteneksiz şairler.

Ölçülü söz söyleme yeteneğine sahip olup doğru ya da yanlış, ağızlarına geleni söyleyenler.

El değmemiş düşünceler ve kendine mahsus hayallere sahip olabilen yaratıcı şairler.

Açıklama:

Klasik dönemin eleştiri niteliğindeki kaynaklarını ayırt edebileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 12

Aşağıdakilerden hangisi divan dibacelerinde işlenen konulardan değildir ?

Şiirin tanımı.

İlk şiirin kim tarafından söylendiği.

Şairin kimliği ve sorumluluğu.

Şairin çevresi ile ilişkisi.

Şairin diğer şairler hakkında eleştirileri.

Açıklama:

Klasik dönemde edebî eleştirinin nasıl yapıldığına ilişkin değerlendirmeler yapabileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 13

Belagat bir ilim dalı olarak kısımlara ayrılır. Bunlardan “Meani” kısmının tanımı aşağıdakilerden hangisidir?

Mananın akıcı bir dille nasıl ifade edileceğini gösterir.

Sözün duruma uygun bir şekilde nasıl ifade edileceğini gösterir.

Bir maksadın birinden farlı usullerle nasıl dile getirileceğini gösterir.

Maksadı ifade eden söze anlam ve ahenk açısından güzellik verme yollarını gösterir.

Maksadı ifade etme zamanının ve yerinin nasıl seçileceğini gösterir.

Açıklama:

Eleştiri tarihi içinde klasik dönemin yerini açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: B

Soru 14

Aşağıdakilerden hangisi XVI. yüzyıldan XVIII. yüzyılın ikinci yarısına kadar devam eden klasik dönemin edebî eleştiri anlayışını ve birikimini yansıtan en önemli kaynaklardan değildir?

Dibace manzumeleri

Sebeb-i telifler

Belagat kitapları

Şair tezkireleri

Vezinli şiirler

Açıklama:

Klasik dönemin eleştiri niteliğindeki kaynaklarını ayırt edebileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 15

Latifî, eserinin “Filibeli Fani” maddesinde onun şairlere öğütlerini nakleder. Aşağıdakilerden hangisi Filibeli Fani’nin öğütlerinden değildir?

Şiire başlayan kişinin kelime dağarcığının, sözlük bilgisinin geniş olması gerekir.

Şair, bilgisiz kişilerin övgülerine aldanıp gurura kapılmamalıdır.

Şairin kendini ve şiirini övmesi yakışık almaz.

Şair, şiirini döneminin bütün ölçü ve sanat anlayışını kapsayacak şekilde yazmalıdır.

Şair, ibadetlerini aksatacak kadar şiirle fazla meşgul olup eğlenceye dalmamalıdır.

Açıklama:

Klasik dönemin eleştiri niteliğindeki kaynaklarını ayırt edebileceksiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 16

İlk Türkçe belagat kitabı kim tarafından yazılmıştır?

Amasyalı Hüsamettin

Şehzade Mustafa

Gelibolulu Sürurî

Muidî

Camî

Açıklama:

Eleştiri tarihi içinde klasik dönemin yerini açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 17

Aşağıdakilerden hangisi belagatın tanımıdır?

Bir düşünce ya da duygunun yerinde ve zamanında, manası en açık bir biçimde ve akıcı bir dille ifade edilmesidir.

Yaşanan bir maceranın yer ve zaman mefhumu olmadın uygun bir dille ifade edilmesidir.

Hiçbir gerçeklik içermeyen tüm anlatı türlerine belagat denir.

Sadece duygusal ve romantik olayların uygun bir dille yazılarak anlatılmasıdır.

Aslında manzum olduğu halde şiirsel bir dille anlatılan her tür sözlü ya da yazılı bir anlatım yöntemidir.

Açıklama:

Eleştiri tarihi içinde klasik dönemin yerini açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 18

Türk edebiyatının Anadolu'da oluşum sürecinde hangisi diğerlerine göre daha etkilidir?

Fars edebiyatı

Arap Edebiyatı

Yunan edebiyatı

Bizans edebiyatı

Çin edebiyatı

Açıklama:

Türk edebiyatının Anadolu’daki oluşum sürecinde (XIII.-XIV. yüzyıllar) Fars edebiyatının önemli eserleri çeviri, nazire ve şerhlerle Türkçeye uyarlanmıştır. Bu dönemde şairler, belagatın kurallar dizisine değil, örnek aldıkları eserlere göre ürün vermişlerdir. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 19

Hangisi klasik dönemde şiirin önemli bir yer tutmasının edebiyat üzerindeki sonuçlarından birisidir?

Halk edebiyatının daha büyük ilgi görmesi

Bütün edebi tarz ve türlerin şiir kuralları çerçevesinde gelişmesi

Şiirde kültürel öğelerin daha yaygın kullanılması

Romantizm akımının büyük bir hızla yaygınlaşması

Edebi eleştiri türünün gelişmesi

Açıklama:

Türk edebiyatının oluşum sürecinde Fars edebiyatından örnek alınan eserler uyarlanmış, bu süreçte yazın kurallarına odaklanılmamıştır. Model eserler doğrultusunda üretilen edebî ürünlerin belli bir düzeye ulaştığı XVI. yüzyıldan itibaren oluşan anlayış, şair/yazarların uymak zorunda oldukları kurallar dizisini de belirledi. Klasik dönemde şiir önemli bir yer tuttuğu için bütün edebî tarz ve türler de şiirle ilgili kurallar çerçevesinde gelişti. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 20

Klasik dönemde yazılan öğüt nitelikli kitaplarda bulunan şiir ve nesir hakkındaki değerlendirmeler eleştiri türünden sayılmaz. Bu durumun nedeni hangisidir?

Toplumsal sorunlara değinilmemiş olması

Bu kitapların manzum olması

Bir şiire veya şaire yönelik olmaması

Bu kitapların şiir kurallarına göre yazılması

Bu kitapların mesnevi kitapları olması

Açıklama:

Divan şairleri, özellikle manzum öğüt kitaplarında şiire dair görüşlerini ifade ederken eleştirel tutumlarını da sergilemişlerdir. Ayrıca mesneviler gibi öğüt nitelikli bazı kitaplarda da şiir ve nesir konusunda değerlendirmeler yer alır. Fakat bu eserlerdeki değerlendirmeler, doğrudan herhangi bir esere veya şaire yönelik olmadığı için edebî eleştiri niteliği taşımaz. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 21

Bir edebiyat eserinde edebiyat alanında yapılan herhangi bir değerlendirmenin eleştiri türünden sayılması için aşağıdaki özelliklerden hangisi ya da hangilerine sahip olması gerekir?

Belirli bir eser hakkında yazılmış olmalı

Belirli bir yazar hakkında yazılmış olmalı

Nesir/düz yazı şeklinde olmalı

Yalnız I

Yalnız II

Yalnız III

I ve II

I, II ve III

Açıklama:

Herhangi bir değerlendirmenin eleştiri türünden sayılabilmesi için doğrudan bir esere veya yazara yönelik değerlendirmeler içermesi gerekmektedir. Doğru cevap I ve II yani D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 22

Belagat ilmi meani, beyan ve bedi olmak üzere üç kısımdan oluşur. Bu kısımlardan hangisi ya da hangileri estetik güzellikle ilgilidir?

meani, beyan, bedi

meani, beyan

beyan, bedi

meani

bedi

Açıklama:

Meani, sözün duruma uygun bir şekilde nasıl ifade edileceğini; beyan bir maksadın birbirinden farklı usullerle nasıl dile getirileceğini, bedî, ise maksadı ifade eden söze, anlam ve ahenk açısından güzellik verme yollarını gösterir. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 23

Medrese eğitiminde "Meşk" ne anlama gelir?

usta-çırak ilişkisinde eğitimi

Farklı kültürlerden eser uyarlanması

sanat eğitimi

Ahlaki eğitim

tatbiki eğitim

Açıklama:

Başlangıçta sadece hat sanatıyla ilgili olarak
kullanılan meşk, zamanla musikiden mimariye ve minyatürden şiire kadar bütün geleneksel sanatların öğretiminde kullanılmış bir yöntemdir. Medreselerde bu yöntem usta-çırak ilişkisi içinde
meşk geleneğine uyarak öğretilmiştir. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 24

Türkçe yazılmış derli toplu ilk belagat kitabı aşağıdakilerden hangisidir?

Telhisül-Miftah

Bahrül-Maarif

Hadayıkus-Sihr

Enisül-Uşşak

Miftahül-Ulum

Açıklama:

Osmanlı kültüründe ilk belagat kitabı Gelibolulu Süruri tarafından yazılan Bahrül-Maariftir.

Doğru Cevap: B

Soru 25

Hangisi ya da hangileri "Herat Tezkireleri" ierisinde yer alır?

Mecalisü’n-Nefayis
Baharistan
Mefla’irü’fl-fiu’ara

Yalnız I

Yalnız II

I ve II

I ve III

I, II ve III

Açıklama:

Türk edebiyat›nda bu türün ilk örneği, Ali Şiir Nevayî’nin Mecalisü’n-Nefayis adlı eseridir. Nevayî’den önce Fars edebiyatının büyük ustası Camî, Baharistan’ını, aslen bir Türk olan Emir Devletşah da Tezkiretü’ş-Şu’ara adlı eserini aynı muhitte yazmışlardır. Osmanlı tezkire geleneğine modellik eden bu üç tezkire, “Herat Tezkireleri” diye adlandırılır. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 26

Mesnevilerin yazılış nedenlerinin anlatıldığı, bölüme ne ad verilir?

Tezkire

Belagat

Dibace

Sebeb-i telif

Mukaddime

Açıklama:

Tezkire biyografilere denir. Belagat ise bir düşüncenin akıcı bir dille anlatılmasıdır. Dibace şairin divan tertip etme gerekçesini açıkladığı bölümdür. Tezkirelerin başındaki benzer nitelikli metinler ise mukaddime olarak adlandırılır. Mesnevilerin yazılış nedenleri ise, çoğunluğu kurmaca olan konular da genellikle sebeb-i telif bölümünde anlatılır. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 27

Fenniye-i Eşar eseri kime aittir?

Nahifi

Gelibolulu Süruri

Latifi

Filibelili Fani

Hasan Yaver

Açıklama:

Fenniye-i Eşar Hasan Yaver tarafından kaleme alınmıştır. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 28

Medrese eğitiminde "yazı hocasının ders olarak verdiği yazı örneği; öğrenmek ve alışmak için yapılan çalışma" anlamına gelen pratik aşağıdakilerden hangisidir?

Meşk

Belagat

Meani

Beyan

Bedi

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 29

Türk edebiyatında klasik dönem denilince, hangi tarih aralığı anlatılmak istenir?

15-19. yüzyıllar arası

15-16. yüzyıllar arası

13-15. yüzyıllar arası

19-20. yüzyıllar arası

14-16. yüzyıllar arası

Açıklama:

Eski Türk Edebiyatına Giriş kitabınızda Türk edebiyatının evreleri anlatılırken XV.yüzyıldan XIX. yüzyıla kadar olan sürecin klasik dönem olarak adlandırıldığını hatırlayınız.

Doğru Cevap: A

Soru 30

Belagatın kısımlarından biri olan ve söze anlam ahenk açısından güzellik verme yollarını gösteren yola ne denir?

Beyan

Bedî

Meani

Meşk

Methiye

Açıklama:

Belagat, bir ilim dalı olarak üç kısma ayrılır: Meani, beyan ve bedî. Meani, sözün duruma uygun bir şekilde ifade edileceğini; beyan, bir maksadın birbirinden farklı usullerle nasıl dile getirileceğini, bedî, ise maksadı ifade eden söze, anlam ve ahenk açısından güzellik verme yollarını gösterir.

Doğru Cevap: B

Soru 31

Osmanlı kültür çevrelerinde Türkçe ilk belagat kitabının yazarı kimdir?

Şeyh Ahmet Bardahî

Ahmedî

Gelibolulu Sürurî

Sekkakî

Hatib el-Kazvinî

Açıklama:

Osmanlı kültür çevrelerinde Türkçe ilk belagat kitabı Gelibolulu Sürurî (1491-1561) tarafından yazılır. Onun Bahrü’l-Maarif’’i Türkçe yazılmış derli toplu ilk belagat kitabı sayılır.

Doğru Cevap: C

Soru 32

Belli bir meslekte şöhret bulan kişilerin biyografilerini anlatan eserlere ne denir?

Miftah

Telhis

Mutavvel

Tezkire

Muhtasar

Açıklama:

Belli bir meslekte şöhret bulan kişilerin biyografilerini anlatan eserlere tezkire,
bunlardan şairlerin hayatlarını anlatan, eserlerinden örnekler verenlere de şair tezkiresi denir.

Doğru Cevap: D

Soru 33

Türk edebiyatında tezkire türünün ilk örneğini kim yazmıştır?

Muidî

Süleyman Paşa

Reşidüttin-i Vatvat

Hatib el-Kazvinî

Ali Şir Nevayî

Açıklama:

Belli bir meslekte şöhret bulan kişilerin biyografilerini anlatan eserlere tezkire, bunlardan şairlerin hayatlarını anlatan, eserlerinden örnekler verenlere de şair tezkiresi denildiğini biliyoruz. Türk edebiyatında bu türün ilk örneği, Ali Şir Nevayî’nin Mecalisü’n-Nefayis adlı eseridir.

Doğru Cevap: E

Soru 34

Divanların başında şiir ve şair kavramlarını açıklayan, şairin divan tertip etme gerekçesini ifade eden mensur veya manzum/mensur karışık olmak üzere yazılmış bölümlere ne denir?

Dibace

Tezkire

Mukaddime

Selâset

Rekâket

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 35

Cafer Çelebi hangi mesnevisinde Türkçe söyleyen şairler arasında şöhreti olan Şeyhî ve Ahmet Paşa’yı eleştirir?

Baharistan

Heves-name

Gülşen-i Şu’ara

Meşairü’ş-Şu’ara

Hüsrev ü Şirin

Açıklama:

Cafer Çelebi Heves-name adlı mesnevisinde Türkçe söyleyen şairler arasında
şöhreti olan Şeyhî ve Ahmet Paşa’yı eleştirir.

Doğru Cevap: B

Soru 36

Klasik dönemde şairliğin göstergesi ne sahibi olmaktır?

Mesnevi sahibi olmak

Tezkire sahibi olmak

Divan sahibi olmak

Ün/Nam sahibi olmak

Tevazu sahibi olmak

Açıklama:

Klasik dönemde şairliğin göstergesi divan sahibi olmaktır. Divan, belli bir düzene
sahip şiir kitaplarının genel adıydı. Şairler, şiirlerini divan denilen kitaplarda toplarlardı.

Doğru Cevap: C

Soru 37

Klasik dönem şairlerinin söylemek istedikleri dolaylı eleştirilerini yazdıkları, nazım biçimlerinin örnekleri arasında en başta geleni hangisidir?

Terbî

Tahmis

Musammat

Nazireler

Dibace

Açıklama:

Klasik dönem şairleri doğrudan eleştiri ve değerlendirmelerin yanında dolaylı biçimde de görüşlerini yansıtırlar. Dolaylı değerlendirmenin en önemli örneklerinin başında nazireler gelir. Bu bakımdan edebî eleştiri açısından nazire mecmuları önemli ipuçları içerir. Nazireler kadar belirleyici olmasa da terbî, tahmis gibi musammat nazım biçimleriyle yazılan şiirler de şairlerin birbirine nasıl baktıklarını yansıtır.

Doğru Cevap: D

Soru 38

Hasan Yaver'in şairlerin uyması gereken kuralları sıraladığı eseri hangisidir?

Tezkiretü’ş Şu’ara

Heşt-Behişt

Hayrabad

Gülşen-i Şuara

Fenniye-i Eşar

Açıklama:

Hasan Yaver, şairlerin uyması gereken kuralları sıraladıktan sonra şiir söylemenin üstattan öğrenilmesi gereken bir sanat olduğunu belirtir. Belagat kitaplarında, tezkire mukaddimelerinde ve divan dibacelerinde söylenenlerin bir bakıma manzum özeti sayılan Fenniye-i Eşar’ın kendi içinde tutarlı, değerlendirmelerinde ise isabetli olduğu görülmektedir.

Doğru Cevap: E

Soru 39

I. Fuzulî’nin Şikâyet-namesi
II. Bağdatlı Ruhî’nin “Terkib-bend”i
III. Nefî’nin Siham-ı Kaza’sı
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri klasik dönemde eleştirel aklın işlediğine ilişkin önemli eserler arasındadır?

Yalnız I

Yalnız III

I ve II

II ve III

I, II, III

Açıklama:

Fuzulî’nin Şikâyet-namesi, Bağdatlı Ruhî’nin “Terkib-bend”i, Nefî’nin Siham-ı Kaza’sı klasik dönemde eleştirel aklın işlediğine ilişkin önemli eserlerdir.

Doğru Cevap: E

Soru 40

I. Belagat kitapları
II. Şair tezkireleri
III. Sebeb-i telifler
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri XVI. yüzyıldan XVIII. yüzyılın ikinci yarısına kadar devam eden klasik dönemin edebî eleştiri anlayışını ve birikimini yansıtan en önemli kaynaklar arasındadır?

Yalnız I

Yalnız III

I ve II

II ve III

I, II, III

Açıklama:

XVI. yüzyıldan XVIII. yüzyılın ikinci yarısına kadar devam eden klasik dönemin edebî eleştiri anlayışını ve birikimini yansıtan en önemli kaynaklar; belagat kitapları, şair tezkireleri, dibace ve sebeb-i telifler ile divan ve mesnevilerdeki eleştiri nitelikli manzumelerdir.

Doğru Cevap: E

Soru 41

Bir düşünce ya da duygunun yerinde ve zamanında, manası en açık bir biçimde ve akıcı bir dille ifade edilmesi olarak tanımlanan aşağıdakilerden hangisidir?

Belagat

Dibace

Mesnevi

Şerh

Tezkire

Açıklama:

Belagat, bir düşünce ya da duygunun yerinde ve zamanında, manası en açık bir
biçimde ve akıcı bir dille ifade edilmesidir.

Doğru Cevap: A

Soru 42

"Miftahü’l-Ulum" aşağıdakilerden hangisi tarafından yazılmıştır?

Ahmedî

Cürcanî

Kazvinî

Sekkakî

Taftazanî

Açıklama:

"Miftahü’l-Ulum" Sekkakî tarafından yazılmıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 43

Değişen zihniyetin belagat kitaplarına yansımasını göstermesi ve bir model oluşturması bakımından dikkate değer özellikler taşıyan Süleyman Paşa'ya ait eser aşağıdakilerden hangisidir?

Enisü’l-Uşşak

Hadayıku’s-Sihr

Mebani’l-İnşa

Miftahü’l-Belaga

Tezkiretü’ş-Şu’ara

Açıklama:

Süleyman Paşa’nın Mebani’l-İnşa adlı eseri değişen zihniyetin belagat kitaplarına yansımasını göstermesi ve bir model oluşturması bakımından dikkate değer özellikler taşır.

Doğru Cevap: C

Soru 44

I. Garîb
II. Selîs
III. Rindâne
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri üslup değerlendirmesi yaparken kullanılan sıfatlardandır?

Yalnız I

Yalnız III

I ve II

II ve III

I, II, III

Açıklama:

“Âbdâr, selîs, melîh, garîb” gibi sıfatlarla doğrudan eser; “âşıkâne, rindâne, şûhâne, Türkâne” gibi sıfatlar kullanılarak üslup değerlendirmesi yapılır.

Doğru Cevap: B

Soru 45

I. Şiirden anlamak şair olmak kadar önemlidir.
II. Şiire başlayan kişinin kelime dağarcığının geniş olması gerekir.
III. Şairin kendini ve şiirini övmesi yakışık almaz.
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri Latifî'nin, eserinin “Filibeli Fani” maddesinde şairlere verdiği öğütler arasında yer alır?

Yalnız I

Yalnız III

I ve II

II ve III

I, II, III

Açıklama:

Latifî, eserinin “Filibeli Fani” maddesinde onun şairlere öğütlerini nakleder. Bu öğütler, diğer kaynaklarda da yinelenen ve klasik dönemin anlayışını yansıtan genel ilkelerdir:
1. Şiire başlayan kişinin kelime dağarcığının, sözlük bilgisinin geniş olması
gerekir.
2. Şiirden anlamak şair olmak kadar önemlidir.
3. Şair, bilgisiz kişilerin övgülerine aldanıp gurura kapılmamalıdır.
4. Şairin kendini ve şiirini övmesi yakışık almaz.
5. Şair, ibadetlerini aksatacak kadar şiirle fazla meşgul olup eğlenceye dalmamalıdır (Latifî 1999: 166).

Doğru Cevap: E

Soru 46

I. Manaca uygunsuzluk
II. Aruz kusuru taşıma
III. Tam teşbih olmama
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri Gelibolulu Âlî'nin, kendi çağının geçerli olan eleştiri kuralları çerçevesinde verdiği örnek beyitleri eleştirdiği kusurlardandır?

Yalnız I

Yalnız III

I ve II

II ve III

I, II, III

Açıklama:

Tezkire yazarları söz sanatları, aruz ölçüsü açısından şiirlerde gördükleri kusurlara da işaret ederler. Öyle ki imale, rekâket, tam teşbih olmama, aruz kusuru taşıma, manaca uygunsuzluk ve yanlış eda gibi kusurlardan dolayı eleştirir.

Doğru Cevap: E

Soru 47

Divanların başında şiir ve şair kavramlarını açıklayan, şairin divan tertip etme gerekçesini ifade eden mensur veya manzum/mensur karışık olmak üzere yazılmış bölümlere verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?

Belagat

Dibace

Mesnevi

Sebeb-i telif

Tezkire

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 48

Aşağıdakilerden hangisi Hasan Yaver'in belagat kitaplarında ele alınan şiir, şair ve edebiyata dair diğer kavram ve kuralları anlattığı 429 beyitli mesnevisidir?

Fenniye-i Eşar

Gülşen-i Şu’ara

Künhü’l-Ahbar

Mecalisü’n-Nefayis

Terceme-i Telhis

Açıklama:

XVIII. yüzyıldan sonra pek çok konu manzum olarak da işlenmiştir. Bu asrın şairlerinden Hasan Yaver, belagat kitaplarında ele alınan şiir, şair ve edebiyata dair diğer kavram ve kuralları Fenniye-i Eşar adlı 429 beyitli mesnevisinde anlatır (Üstüner 2009: 826-892).

Doğru Cevap: A

Soru 49

'Şikâyet-name' adlı eser aşağıdaki şairlerden hangisine aittir?

Fuzulî

Bağdatlı Ruhî

Nefî

Taftazanî

Amasyalı Hüsamettin

Açıklama:

Şikâyet-name adlı eser Fuzulî'nin eseridir. Bu eserde eleştirel bir tutum sergilemektedir. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 50

Aşağıdakilerden hangisi Belagat'la ilgili yanlış bir bilgidir?

Belagat, bir düşünce ya da duygunun yerinde ve zamanında, manası en açık bir biçimde ve akıcı bir dille ifade edilmesidir.

Belagat, bir ilim dalı olarak üç kısma ayrılır.

Bir Belagat türü olarak Meani, sözün duruma uygun bir şekilde nasıl ifade edileceğini gösterir.

Bir Belagat türü olarak Beyan, maksadı ifade eden söze, anlam ve ahenk açısından güzellik verme yollarını gösterir.

Arapça belagat kitaplarının başında Sekkakî tarafından yazılan Miftahü’l-Ulum ile Hatib el-Kazvinî’nin yazdığı Telhisü’l-Miftah gelir.

Açıklama:

Belagat, bir düşünce ya da duygunun yerinde ve zamanında, manası en açık bir biçimde ve akıcı bir dille ifade edilmesidir. Belagat, bir ilim dalı olarak üç kısma ayrılır: Meani, beyan ve bedî. Meani, sözün duruma uygun bir şekilde nasıl ifade edileceğini; beyan, bir maksadın birbirinden farklı usullerle nasıl dile getirileceğini, bedî, ise maksadı ifade eden söze, anlam ve ahenk açısından güzellik verme yollarını gösterir. Osmanlı medreselerinde başlanıçta Arapça ve Farsça belagat kitaplarının okutulduğu bilinmektedir. Arapça belagat kitaplarının başında Sekkakî tarafından yazılan Miftahü’l-Ulum ile Hatib el-Kazvinî’nin yazdığı Telhisü’l-Miftah gelir. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 51

Arapça ve Farsça kaynaklardan mevcut bilgilere göre Belagat ilk defa kim tarafından Türkçe'ye uyarlanmıştır?

Sürurî

Sadettin Taftazan

Sekkakî

Reflidüttin-i Vatvat

Şeyh Ahmet Bardahî

Açıklama:

Belagatla ilgili Arapça ve Farsça kaynaklar, mevcut bilgilerimize göre ilk defa Akkoyunlular zamanında yaşayan Şeyh Ahmet Bardahî tarafından Türkçeye uyarlanır. Onun Kitabu Camii Envai’l-Edebi’l-Farisî (y. 1502) adlı eserinde bazı edebî sanatlar, aruz ve muamma gibi kavramlar işlenir. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 52

Osmanlı kültür çevrelerinde Türkçe ilk belagat kitabı kim tarafından yazılmıştır?

Sürurî

Şeyh Ahmet Bardahî

Taftazanî

Sekkakî

Fuzuli

Açıklama:

Osmanlı kültür çevrelerinde ise Türkçe ilk belagat kitabı Gelibolulu Sürurî (1491-1561) tarafından yazılır. Onun Bahrü’l-Maarif’’i Türkçe yazılmış derli toplu ilk belagat kitabı sayılır. Sürurî eserini Şehzade Mustafa’nın hocası olarak Amasya’da bulunduğu sırada Şehzadenin isteği üzerine kaleme almıştır (y.1549). Eserde beyan, meani, bedî, aruz, kafiye, şiir ve nesir kuralları anlatılmıştır. Yazar başta Hadayıku’s-Sihr ve Enisü’l-Uşşak olmak üzere daha önce yazılan belagat kitaplarından yararlandığını eserinde belirtmiştir. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 53

Belli bir meslekte şöhret bulan kişilerin biyografilerini anlatan eserlere ne ad verilir?

Divan

Tezkire

Meani

Dibace

Bedî

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 54

Aşağıdakilerden hangisi şair tezkirelerinin mukaddimelerinde ele alınan temel konulardan biri değildir?

Şiirin ne olduğu

Şiirin kökeni

Şiirin anlam ve ahenk açısından güzellik verme yollarını

Şiirin biçimi

Şiirin içerik bakımından özellikleri

Açıklama:

Şair tezkirelerinin mukaddimelerinde şiirin ne olduğu, kökeni, biçim ve içerik bakımından özellikleri gibi poetikaların temel konuları olan sorunlar irdelenir. Ardından gelen bölümlerde şairlerin biyografilerine ilişkin bilgiler verilir, edebî kişiliklerine ilişkin tespitler sıralanır. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 55

Divanların başında şiir ve şair kavramlarını açıklayan, şairin divan tertip etme gerekçesini ifade eden mensur veya manzum/mensur karşılık olmak üzere yazılmış bölümlere ne ad verilir?

Methiye

Belagat

Tezkire

Dibace

Meşk

Açıklama:

Divanların başında şiir ve şair kavramlarını açıklayan, şairin divan tertip etme gerekçesini ifade eden mensur veya manzum/mensur karşılık olmak üzere yazılmış bölümlere dibace denir. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 56

Mesnevilerin yazılış nedenlerinin anlatıldığı, çoğunluğu kurmaca olan konular genellikle hangi başlıklar altında anlatılır?

Meani

Beyan

Sebeb-i telif

Bedî

Tezkire

Açıklama:

Mesnevilerin yazılış nedenlerinin anlatıldığı, çoğunluğu kurmaca olan konular genellikle sebeb-i telif veya sebeb-i nazm-ı kitâbbaşlıklar altında anlatılır. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 57

Türk edebiyatında Tezkire türünün ilk örneği hangi eserdir?

Heşt-Behişt

Mecalisü’n-Nefayis

Tezkiretü’ş-Şu’ara

Tabsıratü’n-Nuzama

Istılahatu’ş-Şi’riyye

Açıklama:

Belli bir meslekte şöhret bulan kişilerin biyografilerini anlatan eserlere tezkire, bunlardan şairlerin hayatlarını anlatan, eserlerinden örnekler verenlere de şair tezkiresi denilmektedir. Türk edebiyatında bu türün ilk örneği, Ali Şir Nevayî’nin Mecalisü’n-Nefayis adlı eseridir. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 58

Aşağıdakilerden hangisi meşkle ilgili doğru bir bilgi değildir?

Yazı hocasının ders olarak verdiği yazı örneğidir.

Öğrenmek ve alışmak için yapılan çalışmalardır.

Başlangıçta sadece hat sanatıyla ilgili olarak kullanılmıştır.

Zamanla musikiden mimariye ve minyatürden şiire kadar bütün geleneksel sanatların öğretiminde kullanılmış bir yöntemdir.

Bir maksadın birbirinden farklı usullerle nasıl dile getirileceğini gösterir.

Açıklama:

Meşk: Yazı hocasının ders olarak verdiği yazı örneği. Öğrenmek ve alışmak için yapılan çalışma. Başlangıçta sadece hat sanatıyla ilgili olarak kullanılan meşk, zamanla musikiden mimariye ve minyatürden şiire kadar bütün geleneksel sanatların öğretiminde kullanılmış bir yöntemdir. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 59

Aşağıdaki eserlerden hangisi klasik döneme ait eleştirel eserler arasında yer alır?

Terkib-i bend

Vatan yahut Silistre

Araba Sevdası

Takrizat

Zavallı Kız

Açıklama:

Divan şairlerinin övgü (methiye) ve yergi (hiciv)lerinde, toplumsal sorunlardan
şikâyetlerinde eleştirel bir tutum vardır. Fuzulî’nin fiikâyet-namesi, Bağdatlı Ruhî’nin “Terkib-bend”i, Nefî’nin Siham-ı Kaza’sı klasik dönemde eleştirel aklın işlediğine ilişkin önemli eserlerdir.Doğru yanıt A şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 60

Mecalisü’n-Nefayis aşağıdakilerden hangisine ait bir örnek eserdir?

Klasik döneme ait ilk eleştiri

Batılı anlamdaki ilk roman

İlk şair tezkiresi

Aruzla yazılmış ilk eser

İlk manzum eser

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 61

Aşağıdakilerden hangisi Latifi'nin şairler zümresi üzerine yaptığı sınıflandırmada yer almaz?

El değmemiş düşünceler ve kendine mahsus hayallere sahip olabilen yaratıcı şairler

Ölçülü söz söyleme yeteneğine sahip olup doğru ya da yanlışı ağızlarına geleni söyleyenler

Hırsız şairler

Usta bir şairin şiirinde yer alan bir mazmunu ince bir nükteyle orijinal söyleyiş hâline getiren yetenekli şairler

Batıdan çeviri yapan şairler

Açıklama:

E şıkkı dışındaki tüm özellikler Latifi tarafından sınıflandırılmış ve listelenmiştir.Doğru yanıt E şıkkıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 62

Aşağıdakilerden hangisi Latifi'nin şairlere verdiği 5 öğüt arasında yer almaz?

Şiire başlayan kişinin kelime dağarcığının, sözlük bilgisinin geniş olması
gerekir

Şiirden anlamak şair olmak kadar önemlidir

Şair, bilgisiz kişilerin övgülerine aldanıp gurura kapılmamalıdır

Şairin kendini ve şiirini övmesi yakışık almaz

Şair hükümdarı hoş etmeli,güzel şiirlerle övmelidir

Açıklama:

E şıkkı hariç diğer tüm şıklardaki öğütler Latifi tarafından diğer şairlere verilmiştir.Doğru yanıt E şıkkıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 63

Tezkirelerde eleştiri amacıyla kullanılan bazı kavramlar vardır,aşağıdakilerden hangisi bunlardan biri değildir?

Abdar

Galat

Rengin

Garib

Selaset

Açıklama:

Tezkirelerde eleştiri amacıyla kullanıldıklarına dair ciddi ipuçları barındıran âbdâr, garîb, rengîn, selâset, selis, rekâket, gibi kelime ve kavramlar bulunduğuna dair ciddi işaretler vardır. Galat ise yanlış kullanılan kelime, söz anlamındadır.Doğru yanıt B şıkkıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 64

''Divanların başında şiir ve şair kavramlarını açıklayan, şairin divan tertip etme gerekçesini ifade eden mensur veya manzum/mensur karışık olmak üzere yazılmış bölümlere .........denir.'' Boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

Galat

Tenkid

Tekzip

Dibace

Telif

Açıklama:

Divanların başında şiir ve şair kavramlarını açıklayan, şairin divan tertip etme gerekçesini ifade eden mensur veya manzum/mensur karışık olmak üzere yazılmış bölümlere dibace denir. Tezkirelerin başındaki benzer nitelikli metinler ise mukaddime olarak adlandırılır. Mesnevilerin yazılış nedenlerinin anlatıldığı, çoğunluğu kurmaca olan konular da genellikle sebeb-i telif veya sebeb-i nazm-ı kitâb gibi başlıklar altında anlatılır.Doğru yanıt D şıkkıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 65

Klasik dönemde şairliğin en büyük göstergesi aşağıdakilerden hangisidir?

Divan sahibi olmak

Diğer şairler tarafından övülmek

Padişah tarafından maaşa bağlanmak

Hakkında tenkid yazılması

Yüzü aşkın şiir yazmak

Açıklama:

Klasik dönemde şairliğin göstergesi divan sahibi olmaktır. Divan, belli bir düzene sahip şiir kitaplarının genel adıydı. Şairler, şiirlerini divan denilen kitaplarda toplarlardı. Ancak her şair, düzenli bir divana (mürettep divan) sahip olacak kadar talihli olmayabilirdi. Sadece gazel söyleyen veya farklı nazım biçimlerinde olsa da az sayıda şiiri olan divançe sahibi şairlerin yanı sıra epeyce şiir söyledikleri halde farklı nedenlerden ötürü divan tertip etmeye fırsat bulamayan, eserleri değişik şiir mecmualarının arasında kalan talihsiz şairler de vardı.Doğru yanıt A şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 66

Klasik dönemde şairlerin kendilerinden önceki ustaları anmaları da bir çeşit eleştiri örneğidir, aşağıdaki şairlerden hangisi bu alanda öne çıkmaktadır?

Nabi

Nedim

Nefi

Baki

Ahmedi

Açıklama:

Nedîm’in bir kasidesinin içinde yaptığı bu değerlendirmelerin benzerine, şairlerin çağdaşlarını ve kendilerinden önce yetişen ustaları toplu olarak ele aldıkları manzumelerde sıkça rastlarız.Doğru yanıt B şıkkıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 67

Aşağıdakilerden hangisi Osmanlı medreselerinde okutulan belagat kitapları arasında yer almaz?

Telhis

Miftah

Terkib-i bend

Mutavvel

Muhtasar

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 68

Klasik dönem şairlerinin diğer şairler hakkında ne düşündüklerini dolaylı da olsa dile getirdikleri nazım türüne ad verilirdi?

Beyit

Nazire

Bend

Tekzip

Güzelleme

Açıklama:

Osmanlı medreselerinde başlangıçta Arapça ve Farsça belagat kitaplarının okutulduğu bilinmektedir. Arapça belagat kitaplarının başında Sekkakî tarafından yazılan Miftahü’l-Ulum ile Hatib el-Kazvinî’nin yazdığı Telhisü’l-Miftah gelir. Bu esere Sadettin Taftazanî’nin ve Seyyid fierif Cürcanî’nin yazdıkları şerhler, özellikle Taftazanî’nin yazdığı Mutavvel ile ona yazdığı Muhtasar adlı şerh kitabının ilgi gördüğü bilinmektedir. Medreselerde okutulan Miftah, Telhis, Mutavvel ve Muhtasar’a haşiye ve şerhler yazılmıştır Dolaylı değerlendirmenin en önemli örneklerinin başında nazireler gelir. Bu bakımdan edebî eleştiri açısından nazire mecmuları önemli ipuçları içerir. Nazireler kadar belirleyici olmasa da terbî, tahmis gibi musammat nazım biçimleriyle yazılan şiirler de şairlerin birbirine nasıl baktıklarını yansıtır. Metinlerarası ilişkiler kadar şairler arası ilişkileri anlamak açısından da önemli olan bir başka gösterge ise tazmin ve iktibastır.Doğru yanıt B şıkkıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 69

Türkçe divan dibacelerini bütüncül bir yaklaşımla derleyip ve değerlendirerek yayımlayan araştırmacı/akademisyen aşağıdakilerden hangisidir?

Ali Nihat Tarlan

Mehmed Çavuşoğlu

Haluk İpekten

Tahir Üzgör

Hasibe Mazıoğlu

Açıklama:

Klasik dönemin eleştiri niteliğindeki kaynaklarını ayırt edebileceksiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 70

Klasik dönem Türk Edebiyatında yazı hocasının ders olarak verdiği yazı örneği aşağıdakilerden hangisidir?

Aşk

Hatib

Meşk

Katib

Muhtasar

Açıklama:

Klasik dönemde edebî eleştirinin nasıl yapıldığına ilişkin değerlendirmeler yapabileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 71

Aşağıdakilerden hangisi klasik dönem Türk edebiyatının eleştiri kaynaklarına modellik etmiş Arapça belagat kitaplarından biridir?

Belagat-ı Osmaniyye

Telhisü’l-Miftah

Netayicü’l-Fünun

Mecalisü’n-Nefayis

Dekayıku’ş-Şi’r

Açıklama:

Klasik dönemin eleştiri niteliğindeki kaynaklarını ayırt edebileceksiniz.

Doğru Cevap: B

Ünite 3

Soru 1

Yeni Türk nesrini başlatan aşağıdakilerden hangisidir?

Ahmet Midhat Efendi

Beşir Fuad

Ziya Paşa

Şinasi

Namık Kemal

Açıklama:

Tanzimat Dönemi Edebiyatı’nın I. Nesil’inde eleştiri türünün ortaya çıkışı ile ilgili açıklama yapabileceksiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 2

Yeni Türk nesrini başlatan aşağıdakilerden hangisidir?

Ahmet Mithat Efendi

Namık Kemal

Ziya Paşa

Ahmet Cevdet Paşa

Şinasi

Açıklama:

Tanzimat Dönemi Edebiyatı’nın I. Nesil’inde eleştiri türünün ortaya çıkışı ile ilgili açıklama yapabileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 3

Aşağıdaki sorulardan hangisi edebiyatın çerçevesi veya sınırları ile ilgili değildir?

Edebiyatçı kimdir?

Edebiyat nedir?

Edebiyatın problemleri nelerdir?

Toplum hayatında edebiyatın işlevleri nelerdir?

Yeni edebi türler edebiyatı nasıl etkiler?

Açıklama:

belli çevrelere sıkışmış olan edebiyatı kamuoyunda üzerinde durulan, düşünülen ve tartışılan bir konu hâline getirmiştir. Bunlardan biri ve belki de en önemlisi edebiyatın çerçevesinin çizilmesi çabalarıdır. Bu noktada ilk akla gelen sorular şunlardı: “edebiyat nedir, neyi ele almalıdır, dilin ve dolayısıyla edebiyatın temel noksanları ve problemleri nelerdir, toplum hayatında edebiyatın işlevi nedir, yeni türler veya türlerin kendi içindeki zorunlu değişiklikler edebiyatı nasıl etkileyecektir...” Bütün bu soruların ortaya çıkardığı temel gerçek fluydu: “edebiyatı o güne kadarki yaklaşımlarla sürdürmek, açıklamak veya sınırlarını çizmek” mümkün değildi. A seçeneğinde ise edebiyatçı hakkındadır. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 4

Tanzimat sonrası edebiyatta gerçekleşen değişimlerde Osmanlı aydınları hangi türden yararlandılar?

Halk edebiyatından

edebiyat eleştirisinden

Naturalist eserlerden

Realist eserlerden

Romantik eserlerden

Açıklama:

edebiyatı o güne kadarki yaklaşımlarla sürdürmek, açıklamak veya sınırlarını çizmek” mümkün değildi. O hâlde, yeni yaklaşımlara, yeni bakış açılarına ihtiyaç vardı ve bu da Tanzimat sonrası aydınlarının bu konuyu bütün yönleriyle ele alıp işlemeleriyle mümkün oldu. Osmanlı aydınları bu değişimi gerçekleştirirken Batı’da örneklerini gördükleri “edebiyat eleştirisi” türünün imkânlarından yararlandılar. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 5

Şinasi'nin Türk edebiyatına getirdiği en büyük yenilik aşağıdakilerden hangisidir?

yeni edebi türler

yeni edebi şekiller

halkın anlayacağı sade dil

Edebi temalar

Yeni semboller

Açıklama:

Türk edebiyatında başta dil olmak üzere, edebî türlerin, şekillerin, temaların, şahsiyetlerin tartışılması, Batılı anlamda bir eleştiri anlayışının ortaya çıkması, daha çok Tanzimat’tan sonra olmuştur. Şinasi’nin Türk edebiyatına getirdiği en büyük değişiklik, dil anlayışıdır. Çıkardığı Tercümân-ı Ahvâl ve Tasvir-i Efkâr gazetelerinde halkın kolayca anlayacağı
sade ve sanatsız bir dil kullanmıştır. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 6

"Mesele-i mebhusetün anha" olarak bilinen edebi tartışma Şinasi ile hangi edebiyatçı arasında gerçekleşmiştir?

Muallim Naci

Recaizade Mahmut Ekrem

Namık Kemal

Sait Bey

Ziya Paşa

Açıklama:

Şinasi sadece ve halkın anlayacağı bir dil kullanmaktaydı. Çıkardığı Tasvir-i Efkar gazetesinin aksine Sait Bey'in de yazar olduğu Ruzname-i Ceride-i Havadis gazetesi eski dil kullanmakta ve Şinasi'nin dili ile alay etmekteydiler. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 7

Hangisi ya da hangileri Namık Kemal'in edebiyat eleştirileri arasında yer alır? I)Divan edebiyatı eleştirisi,II) Yeni edebi türlerin savunulması,III) Yeni bir edebiyat kurma arzusu

Yalnız I

Yalnız III

I ve III

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Mehmet Akif Ersoy, Nam›k Kemal’i, edebiyat tarihimizin ilk “münekkidi” (eleştirmeni) olarak kabul eder. Abdullah Uçman, Ahmet Hamdi Tanpınar’dan ilham alarak Namık Kemal’in eleştirilerini üç ana madde altında toplar: divan edebiyatı, yeni edebiyat kurma arzusu ve yeni türlerin savunulması. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 8

Hangisi Namık Kemal'in divan edebiyatını eleştirmesinin altında yatan en önemli nedendir?

Divan edebiyatının İran edebiyatının etkisinde kalması

Romantizm yaklaşımında olması

Fazla realist bulması

Sade bir dil kullanılmaması

Sunni olması

Açıklama:

Namık kemal eski Türk edebiyatının bütünüyle İran edebiyatı etkisi altında kaldığını iddia eden Namık Kemal, “edebiyat-ı sahîha”(gerçeğe
uygun edebiyat) adına bu edebiyatı tamamen reddeder. Divan edebiyatını “menfûr-i
tabiat”(doğallığa ters) olarak niteler. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 9

Namık Kemal'in hangi eseri Ziya Paşa'nın edebiyat görüşlerini eleştirmek için yazılmıştır?

Mukaddime-i celal

Tahrib-i Harabat

Bahar-ı daniş mukaddimesi

İntibah Mukaddimesi

renan mukaddimesi

Açıklama:

Magosa’da kaleme alınan bu eser, Ziya Paşa’nın
Harâbât adıyla yayınladığı üç ciltlik antolojisinin birinci cildini ve bilhassa mukaddime
bölümünü eleştirmek için yazılmıştır. Eserin yazılış amacı Ziya Paşa’ya karşı bir tavır almak değil, onun edebiyatla ilgili görüşlerinin yanlışlığını ortaya koymaktır. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 10

Ziya Paşa'nın edebiyat eleştirileri ile ilgili olarak aşağıda verilenlerden hangisi ya da hangileri doğrudur? I)Türk halk şiirini yüceltmiştir, II)Divan şiirini yüceltmiştir,III) Divan şiirini eleştirmiştir, IV)Halk şiirini reddetmiştir

I ve II

I ve III

II ve IV

I, II ve III

I, II, III ve IV

Açıklama:

Ziya Paşa Şiir ve İnşa eserinde halk şiirini yüceltirken divan edebiyatını eleştirmiştir. Ancak Harabat Mukaddimesi eserinde ise bunun tam tersini yaparak halk edebiyatını reddetmiş ve divan edebiyatını yüceltmiştir. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 11

Modern ilk Türk edebiyat tarihi olarak kabul edilen "Harabat Mukaddimesi" nin yazarı kimdir?

Namık Kemal

Recaizade Mahmut Ekrem

Ziya Paşa

Şinasi

Abdülhak Hamit Tarhan

Açıklama:

Harabat Mukaddimesi Ziya Paşa tarafından yazılmış ve 1874 yılınd aİstanbul'da basılmıştır. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 12

Ziya Paşa batı tiyatrosunu hangi gerekçe ile eleştirmiştir?

Sade bir dil kullanılması

Halkın anlayacağı bir dil kullanılmaması

Ayrıcalıklı bir zümreye hitap etmesi

İnsan hallerini detaylı vermesi

Halk kültürüne fazla yer verilmesi

Açıklama:

Ziya paşa batı tiyatrosunu da eleştirmiştir. Ona göre batı tiyatrosu insan hallerini detaylı vermesinden dolayı genel ahlaka hizmet etmemektedir. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 13

Şinasi’nin Türk edebiyatına getirdiği en büyük değişiklik aşağıdakilerden hangisidir?

Dil anlayışı

Edebi tür

Konu bütünlüğü

Tema çeşitliliği

Üslup eleştirisi

Açıklama:

Şinasi’nin Türk edebiyatına getirdiği en büyük değişiklik, dil anlayışıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 14

Tanzimat sonrası Türk edebiyatında edebiyat kavramını, yeni bir yaklaşımla ilk defa ele alıp tanımlayan kişi aşağıdakilerden hangisidir?

Fatin Efendi

Namık Kemal

Sait Bey

Şinasi

Ziya Paşa

Açıklama:

Tanzimat sonrası Türk edebiyatında edebiyat kavramını, yeni bir yaklaşımla ilk defa ele alıp tanımlayan kişi Şinasi'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 15

I. Yüksek rütbeli kimselerin biyografilerine yer verilirken abartılı hüküm ve
ifadelerden kaçınılmalı.
II. Tezkireye çeşitli edebî konularla ilgili bazı açıklamalar konulmalı.
III. Tezkire ifade ve anlam yanlışlıkları yönünden düzeltilmeli.
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri Fatin Tezkiresi ile ilgili olarak Şinasi'nin Fatin Efendi'nin dikkatini çektiği noktalardandır?

Yalnız I

Yalnız III

I ve II

II ve III

I, II, III

Açıklama:

Dostu Fatin Efendi, Tezkiresini (Fatin Tezkiresi) yeniden yayımlamayı düşününce Şinasi onun dikkatini şu noktalara çeker:
• Tezkireye çeşitli edebî konularla ilgili bazı açıklamalar konulmalı,
• Yüksek rütbeli kimselerin biyografilerine yer verilirken abartılı hüküm ve
ifadelerden kaçınılmalı,
• Her şairin şöhret kazandığı alandaki nitelikleri ile topluma yapmış olduğu
hizmetlere de yer verilmeli,
• Eğer intihal (aşırma) tespit edilmişse hangi şair olursa olsun bu durum açıklanmalı,
• Tezkire ifade ve anlam yanlışlıkları yönünden de düzeltilmeli.

Doğru Cevap: E

Soru 16

Namık Kemal'in özellikle Harâbât mukaddimesi dolayısıyla Ziya Paşa’ya yönelttiği eleştirilerde divan edebiyatını eleştirmesinin temel sebebi aşağıdakilerden hangisidir?

Biçimsel olarak kusurlu olması

Doğallığa ters olması

Gerçek dışı olması

Konu darlığı barındırması

Sınırlı bir kitleye hitap etmesi

Açıklama:

Namık Kemal özellikle Harâbât mukaddimesi dolayısıyla Ziya Paşa’ya yönelttiği eleştirilerde divan edebiyatını “menfûr-ı tabiat”(doğallığa ters) olarak niteler.

Doğru Cevap: B

Soru 17

I. İrfan Paşa Mektubu
II. İntibah Mukaddimesi
III. Harabat Mukaddimesi
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri Namık Kemal'e aittir?

Yalnız I

Yalnız III

I ve II

II ve III

I, II, III

Açıklama:

İrfan Paşa Mektubu ve İntibah Mukaddimesi Namık Kemal'e aittir. Harabat Mukaddimesi ise Ziya Paşa'ya aittir.

Doğru Cevap: C

Soru 18

Namık Kemal'in, 29 Mart 1883’te Sorbon’da verilen “L’Islamisme et la Science” başlıklı konferansta, İslâm dininin ilerleme, gelişme ve medeniyete engel olduğu iddiasına cevap niteliği taşıyan eseri aşağıdakilerden hangisidir?

Bahâr-ı Dâniş Mukaddimesi

İntibah Mukaddimesi

Mes-Prison Muâhezenâmesi

Renan Müdâfaanâmesi

Tahrib-i Harâbât

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 19

Ömer Faruk Akün’e göre Namık Kemal’in “bütün yazıları içinde edebiyata dair görüşlerini en geniş ölçüde açıklayan eseri" aşağıdakilerden hangisidir?

Bahâr-ı Dâniş Mukaddimesi

İntibah Mukaddimesi

Mukaddime-i Celâl

Renan Müdâfaanâmesi

Tahrib-i Harâbât

Açıklama:

Ömer Faruk Akün’e göre Namık Kemal’in “bütün yazıları içinde edebiyata dair görüşlerini en geniş ölçüde açıklayan eseri" Mukaddime-i Celâl'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 20

Tanzimat sonrası yazarları arasında edebî zevk ve zihniyet itibariyle eski anlayışa daha yakın olan aşağıdakilerden hangisidir?

Fatin Efendi

Namık Kemal

Sait Bey

Şinasi

Ziya Paşa

Açıklama:

Tanzimat sonrası yazarları arasında edebî zevk ve zihniyet itibariyle eski anlayışa daha yakın olan Ziya Paşa'dır.

Doğru Cevap: E

Soru 21

"Eski inşâlarda lûgat-ı Arabiyye ve ibârât-ı muhayyele var ise de, bâri zımnında iyi kötü bir ma’nâ dahi çıkardı. Şimdi ise, asır nâzikleşmiş ve efkâr ü politika incelmiş olduğundan, ba’zı fermânlar ve mektûb-ı Sâmîler ve takrîrlerde öyle ibâreler görülüyor ki, lûgatler herkesin bildiği şeyler iken, ma’nâ-yı sahîhi ne olduğu anlaşılmak kâbil olmuyor!"
Yukarıdaki ifadeler aşağıdakilerden hangisinde geçmektedir?

Harâbat Mukaddimesi

İrfan Paşa Mektubu

Mukaddime-i Celâl

Şiir ve İnşâ

Tahrib-i Harâbât

Açıklama:

Verilen alıntı Ziya Paşa'nın Şiir ve İnşâ eserindendir.

Doğru Cevap: D

Soru 22

Aşağıdakilerden hangisi Ziya Paşa için söylenemez?

Ziya Paşa’nın edebî eleştiri olarak iki önemli yazısı Şiir ve İnşâ Makalesi ile Harabat Mukaddimesi'dir.

Ziya Paşa’nın Divan edebiyatına yaklaşımı Avrupa’dan döndükten sonra olumsuzlaşmaya başlamıştır.

Ziya Paşa dünyadaki gelişmeleri doğru anlamak için Batı dillerini öğrenmek gerektiğini düşünür.

Ziya Paşa Batı edebiyatından yararlanırken kendi özümüzden kopmamamız gerektiğini söyler.

Ziya Paşa temel nitelikleri olumsuz etkileyecek “taklit”ten ısrarla kaçınmak gerektiğine inanır.

Açıklama:

Ziya Paşa’nın Divan edebiyatına yaklaşımı Avrupa’dan dönüşüne kadar olumsuzdur. Fakat Avrupa dönüşünden sonra bu görüşleri Divan edebiyatı lehine değişir.

Doğru Cevap: B

Soru 23

Şinasi, önemli bir meseleyi gündeme getirdi: Şinasi’ye göre Türkçe, bağımsız bir dildi, bu dilin kuralları vardı. Yabancı dillerden gelen unsurların Türkçe kullanıma uyması gerektiği fikrini savundu. Bu tartışma sırasında Şinasi, bilimsel bir tartışmanın nasıl olması gerektiğini de gösterdi. Muhataplarına eski “Münâzara” biliminin yani “tartışma kuralları” biliminin ilmî ve ahlâkî esaslarını hatırlattı ve kendisi tartışmayı bu kurallara uyarak sürdürdü. Şinasi’nin bu savunması, bir eleştiri yöntemi olarak eşsizdir ve günümüzde dahi aşılabilmiş değildir.
Yukarıda adı geçen tartışma aşağıdakilerden hangisidir?

Mesele-i mebhûsetün anha

Fatin Tezkiresi

Tasvir-i Efkâr

Tahrib-i Harâbât

Takîb

Açıklama:

“Mesele-i mebhûsetün anha” adıyla da bilinen bu tartışmada Şinasi, önemli bir meseleyi gündeme getirdi: Şinasi’ye göre Türkçe, bağımsız bir dildi, bu dilin kuralları vardı. Yabancı dillerden gelen unsurların Türkçe kullanıma uyması gerektiği fikrini savundu. Bu tartışma sırasında Şinasi, bilimsel bir tartışmanın nasıl olması gerektiğini de gösterdi. Muhataplarına eski “Münâzara” biliminin yani “tartışma kuralları” biliminin ilmî ve ahlâkî esaslarını hatırlattı ve kendisi tartışmayı bu kurallara uyarak sürdürdü. Şinasi’nin bu savunması, bir eleştiri yöntemi olarak eşsizdir ve günümüzde dahi aşılabilmiş değildir.

Doğru Cevap: A

Soru 24

Mesele-i mebhûsetün anha tartışması aşağıdakilerden hangisine aittir?

Namık Kemal

Şinasi

Ziya Paşa

Muallim Naci

Ahmet Mithad Efendi

Açıklama:

“Mesele-i mebhûsetün anha” adıyla da bilinen bu tartışmada Şinasi, önemli bir meseleyi gündeme getirdi.

Doğru Cevap: B

Soru 25

Aşağıdakilerden hangisi Şinasi'nin Fatin Tezkiresi hakkında düşüncelerinden biri değildir?

Tezkireye çeşitli edebî konularla ilgili bazı açıklamalar konulmalı

Yüksek rütbeli kimselerin biyografilerine yer verilirken abartılı hüküm ve ifadelerden kaçınılmalı

Tartışma kuralları biliminin ilmî ve ahlâkî esasları hatırlatılmalı

Eğer intihal (aşırma) tespit edilmişse hangi şair olursa olsun bu durum açıklanmalı

Tezkire ifade ve anlam yanlışlıkları yönünden de düzeltilmeli

Açıklama:

Mizaç itibariyle tartışmaya/polemiğe çok da meyilli olmayan Şinasi’nin bir başka eleştirel yaklaşımına Fâtin Tezkiresi hakkındaki bir yazısında rastlarız. Dostu Fatin Efendi, Tezkiresini (Fatin Tezkiresi) yeniden yayımlamayı düşününce Şinasi onun dikkatini şu noktalara çeker:

Tezkireye çeşitli edebî konularla ilgili bazı açıklamalar konulmalı,
• Yüksek rütbeli kimselerin biyografilerine yer verilirken abartılı hüküm ve ifadelerden kaçınılmalı,
• Her şairin şöhret kazandığı alandaki nitelikleri ile topluma yapmış olduğu hizmetlere de yer verilmeli,
• Eğer intihal (aşırma) tespit edilmişse hangi şair olursa olsun bu durum açıklanmalı,
• Tezkire ifade ve anlam yanlışlıkları yönünden de düzeltilmeli.

Doğru Cevap: C

Soru 26

Aşağıdaki eleştiri yazılarından hangisi Namık Kemal'e ait değildir?

Tahrib-i Harâbât

Takîb

İrfan Paşa Mektubu

Fâtin Tezkiresi

Bahâr-ı Dâniş Mukaddimesi

Açıklama:

Fâtin Tezkiresi dışında kalan bütün eleştiri yazıları Namık Kemal'e aittir.

Doğru Cevap: D

Soru 27

Namık Kemal'in Magosa’da yazdığı Ziya Paşa’nın Harâbât’ının ikinci ve üçüncü cildini tenkit ettiği eser aşağıdakilerden hangisidir?

Tahrib-i Harabat

Renan Müdâfaanâmesi

Mes-Prison Muâhezenâmesi

Bahâr-I Dâniş Mukaddimesi

Takîb

Açıklama:

Magosa’da yazılan bu yazı Ziya Paşa'nın Harâbât’ının ikinci ve üçüncü cildini tenkit eder. Eserin bir diğer adı Takib-i Harâbât’tır.

Doğru Cevap: E

Soru 28

Namık Kemal, eleştiri metninde Avrupa edebiyatına uymak ve onu taklit etmek zorunda olduğumuza vurgu yapar. Ana hatlarıyla Shakespeare,Walter Scott, Schiller, Lord Bayron, Victor Hugo ve Alfred de Musset gibi Batı’nın önde gelen yazarları hakkında kısa bilgiler verir. Ayrıca yazar bu yazıda romantik kelimesi üzerinde de durur.
Yukarıda bahsedilen eleştiri metni aşağıdakilerden hangisidir?

İntibah Mukaddimesi

Renan Müdâfaanâmesi

Mes-Prison Muâhezenâmesi

Mukaddime-i Celâl

Tahrib-i Harâbât

Açıklama:

İntibah Mukaddimesi , Türk edebiyatının ilk romanlar›ndan birisi olan İntibah adlı eserin “önsöz”üdür. Namık Kemal burada, Avrupa edebiyatına uymak ve onu taklit etmek zorunda olduğumuza vurgu yapar. Yazıda ayrıca romantik kelimesi üzerinde de duran Kemal, daha sonra ana hatlarıyla Shakespeare,Walter Scott, Schiller, Lord Bayron, Victor Hugo ve Alfred de Musset gibi Batı’nın önde gelen yazarları hakkında kısa bilgiler verir.

Doğru Cevap: A

Soru 29

Namık Kemal Muakddime-i Celal eserinde aşağıdaki konulardan hangisi üzerinde durmamıştır?

Eski Edebiyatın Hayal Dünyası

Gazete ve Gazetecilik Faaliyetleri

Eğitim

İmlâ

Türk Halk fiiirini Yüceliği

Açıklama:

Türk Halk Şiirini Yüceltip Divan Şiirini Yermesi:Şiir ve İnşâ - Ziya Paşa
E seçeneği dışında kalanlar Mukaddime-i Celal adlı eserinde üzerilnde durulan konulardır.

Doğru Cevap: E

Soru 30

Ziya Paşa'nın divan edebiyatını reddedip bizim gerçek edebiyatımızın halk edebiyatı olduğunu söylediği makalesi aşağıdakilerden hangisidir?

İntibah

Harabat Mukaddimesi

Şiir ve İnşa

Takib

İrfan Paşa Mektubu

Açıklama:

Şiir ve İnşâ makalesinde divan edebiyatını reddedip bizim gerçek edebiyatımızın halk edebiyatı olduğunu söyleyerek edebiyatımızda âdeta ihtilâl yapan Ziya Paşa, daha sonra Harâbat Mukaddimesi’nde kapılarını eski edebiyata tekrar açarak tezada düşer ve Namık Kemal’in çok ciddi tenkitlerine muhatap olur.

Doğru Cevap: C

Soru 31

Ziya paşa'nın Şiir ve İnşa makalesinde divan edebiyatı için söylediklerinin tersini söylediği ve tezada düştüğü eser aşağıdakilerden hangisidir?

Harâbat Mukaddimesi

Mukaddime-i Celâl

Renan Müdâfaanâmesi

Bir Şairin Hezeyânı

Nâ-kâfî

Açıklama:

Şiir ve İnşâ makalesinde divan edebiyatını reddedip bizim gerçek edebiyatımızın halk edebiyatı olduğunu söyleyerek edebiyatımızda âdeta ihtilâl yapan Ziya Paşa, daha sonra Harâbat Mukaddimesi’nde kapılarını eski edebiyata tekrar açarak tezada düşer ve Namık Kemal’in çok ciddi tenkitlerine muhatap olur.

Doğru Cevap: A

Soru 32

Türk Halk Şiirini Yüceltip Divan Şiirini Yermesi
Halk Edebiyatını Reddedip Divan Şiirini Yüceltmesi
Batı Dilleri ve Edebiyatları Karşısındaki Tutumu

Yukarıdakilerden hangisinin Ziya Paşa'nın sanat görüşlerini ve eleştirilerini yansıttığı söylenebilir?

Yalnız I

Yalnız II

I ve III

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Nurullah Çetin’in sınıflandırmasından yola çıkarak Ziya Paşa’nın sanat görüşlerini ve eleştirilerini genel anlamda üç ana kategoride ele alabiliriz. Ayrıca yapılan bu sınıflandırma ile Ziya Paşa’nın “eski ile yeni değerler arasında bocalayan kişiliği” de somut olarak ortaya çıkmaktadır:
“1. Türk Halk Şiirini Yüceltip Divan Şiirini Yermesi: Şiir ve İnşâ.
2. Halk Edebiyatını Reddedip Divan Şiirini Yüceltmesi: Harabat Mukaddimesi.
3. Batı Dilleri ve Edebiyatları Karşısındaki Tutumu: Harabat Mukaddimesi.”

Doğru Cevap: E

Soru 33

Tanzimatla birlikte ortaya çıkan yenileşme hareketlerinin edebiyat üzerindeki en büyük etkilerinden biri aşağıdakilerden hangisidir?

Eskiye dönüşün öneminin ortaya çıkarmıştır

Yeni yazarların doğmasını sağlamıştır

Edebiyatın çerçevesinin çizilmeye çalışılmasını sağlamıştır

Edebiyatı toplumdan uzaklaştırmıştır

Eleştiri kültürünün doğmasına öncülük etmiştir

Açıklama:

Tanzimat’ın ilânından sonra bafllayan yenileflme hareketleri sonucunda değişen hayat ve bu hayatın oluşturduğu kültürel ortam o güne kadar varlığı pek hissedilmeyen veya belli çevrelere sıkıştırılmış olan edebiyatı kamuoyunda üzerinde durulan, düşünülen ve tartışılan bir konu hâline getirmiştir. Bunlardan biri ve belki de en önemlisi edebiyatın çerçevesinin çizilmesi çabalarıdır. Doğru yanıt C şıkkıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 34

Tercüman-ı Ahval ve Tasvir-i Efkar adlı gazeteler aşağıdaki yazar/şairlerden hangisi tarafından yayımlanmıştır?

Namık Kemal

Şinasi

Tevfik Fikret

Ziya Paşa

Şemsettin Sami

Açıklama:

Şinasi’nin Türk edebiyatına getirdiği en büyük değişiklik, dil anlayışıdır. Çıkarığı Tercümân-ı Ahvâl ve Tasvir-i Efkâr gazetelerinde halkın kolayca anlayacağı sade ve sanatsız bir dil kullandı.

Doğru Cevap: B

Soru 35

Aşağıdaki yazar/şairlerden hangisi Tanzimat Dönemi'nde eleştiri kültürünün doğmasına öncülük edecek adımları atmıştır?

Recaizade Mahmut Ekrem

Abdülhak Hamit Tarhan

Nabizade Nazım

Muallim Naci

Şinasi

Açıklama:

Şinasi’nin Türk edebiyatına getirdiği en büyük değişiklik, dil anlayışıdır. Çıkardığı Tercümân-ı Ahvâl ve Tasvir-i Efkâr gazetelerinde halkın kolayca anlayacağı sade ve sanatsız bir dil kullandı. Yeni Türk nesri, onunla başlamıştır. Bu yeni nesir, onun dil ile ilgili eleştirel görüşlerinin uygulama halinde ortaya konulmasından başka bir şey değildi ve dönemin eski dil taraftarlarını rahatsız etmişti. 1864 yılında Rûznâme-i Cerîde-i Havâdis ile Tasvîr-i Efkâr gazeteleri arasında geçen ilk büyük dil tartışması “Şinasi’nin dili” çerçevesinde başladı. fiinasi, gazetesinde, Rûznâme-i Cerîde-i Havâdis gazetesinin aksine sade bir dil kullanıyordu.Doğru yanıt E şıkkıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 36

Mehmet Akif Ersoy tarafından edebiyat tarihimizin ilk münekkidi (eleştirmeni) kimdir?

Ziya Paşa

Şemsettin Sami

Namık Kemal

Nabizade Nazım

Ahmet Mithat Efendi

Açıklama:

Tenkit bahsinde Şinasi’den sonra dikkatimizi çeken bir başka şahsiyet Namık Kemal’dir. Mehmet Akif Ersoy, Namık Kemal’i, edebiyat tarihimizin ilk “münekkidi” (eleştirmeni) olarak kabul eder. Doğru yanıt C şıkkıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 37

Namık Kemal Eski Türk edebiyatını hangi sebeple eleştirmekte ve kabul etmemektedir?

Dilinin anlaşılmaz ve ağır oluşundan

İran Edebiyatı etkisi altında oluşundan

Edebi değerinin olmayışının düşünülmesinden

Yeni edebi akımlara kapalı oluşundan

Toplumsal sorunlara uzak oluşundan

Açıklama:

Eski Türk edebiyatının bütünüyle İran edebiyatı etkisi altında kaldığını iddia eden Namık Kemal, “edebiyat-ı sahîha”(gerçeğe uygun edebiyat) adına bu edebiyatı tamamen reddeder. Özellikle Harâbât mukaddimesi dolayısıyla Ziya Paşa’ya yönelttiği eleştirilerde divan edebiyatını “menfûr-ı tabiat”(doğallığa ters) olarak niteler.Doğru yanıt B şıkkıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 38

Namık Kemal Takib adlı eserinde hangi eseri tenkit eder?

Harâbât

Tasvir-i Efkâr

Mecmua-i İrfân

Bahar-ı Dâniş

Araba Sevdaası

Açıklama:

Magosa’da yazılan bu yazı Ziya Paşa’nın Harâbât’ının ikinci ve üçüncü cildini tenkit eder. Eserin bir diğer adı Takib-i Harâbât’tır. Tahrib-i Harâbât’a göre daha ağır bir dille yazılmıştır. Hem Tahrib hem Takîb-i Harâbât Ziya Paşa’nın üç ciltlik Harâbât adlı antolojisinin dil, üslup ve içerik yönünden eleştirildiği eserlerdir.Doğru yanıt A şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 39

Namık Kemal'in Batı edebiyatına uymak ve onu taklit etmek zorunda olduğumuza vurgu yaptığı önsöz hangi eserinde yer almaktadır?

Vatan Yahut Silistre

Tahrib-i Harabat

Cezmi

İntibah

Kanije

Açıklama:

Türk edebiyatının ilk romanlarından birisi olan intibah adlı eserin “önsöz”üdür. Namık Kemal burada, Avrupa edebiyatına uymak ve onu taklit etmek zorunda olduğumuza vurgu yapar. Yazıda ayrıca romantik kelimesi üzerinde de duran Kemal, daha sonra ana hatlarıyla Shakespeare, Walter Scott, Schiller, Lord Bayron, Victor Hugo ve Alfred de Musset gibi Batı’nın önde gelen yazarları hakkında kısa bilgiler verir. Doğru yanıt D şıkkıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 40

Namık Kemal “Tarz-ı cedîd'' kavramını hangi başlık altında ele almıştır?

Siyasî Makale, Roman ve Tiyatro

İmlâ

Eski Edebiyatın Hayal Dünyasına Yöneltilen Eleştiriler

Gazete ve Gazetecilik Faaliyetlerine Yönelik Değerlendirmeler

Eğitim

Açıklama:

Namık Kemal’in bütün bu görüşlerini özetleyen anahtar ifade “tarz-ı cedîd” (yeni tarz) kavramıdır. “Tarz-ı cedîd” kavramını, yeni bir zihniyet algısı olarak okumak yanlış olmaz. Namık Kemal’e göre bütün yeniliklerin ve değişimlerin zemininde bu algı vardır. Doğru yanıt D şıkkıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 41

Şiir ve İnşâ makalesinde divan edebiyatını reddedip bizim gerçek edebiyatımızın halk edebiyatı olduğunu söyleyerek edebiyatımızda âdeta ihtilâl
yapan yazar/şair aşağıdakilerden hangisidir?

Namık Kemal

Recaizade Mahmut Ekrem

Ahmet Mithat Efendi

Şemsettin Sami

Ziya Paşa

Açıklama:

Tanzimat’ın birinci neslinde tenkit konusunda dikkati çeken bir diğer şahsiyet de Ziya Paşa’dır. Şiir ve İnşâ makalesinde divan edebiyatını reddedip bizim gerçek edebiyatımızın halk edebiyatı olduğunu söyleyerek edebiyatımızda âdeta ihtilâl yapan Ziya Paşa, daha sonra Harâbat Mukaddimesi’nde kapılarını eski edebiyata tekrar açarak tezada düşer ve Namık Kemal’in çok ciddi tenkitlerine muhatap olur. Doğru yanıt E şıkkıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 42

Modern anlamda ilk Türk edebiyat tarihi olarak kabul edilen eser aşağıdakilerden hangisidir?

Talim-i Edebiyat

Hacle

Harabât Mukaddimesi

Demir Bey yahut İnkişaf-ı Esrar

Demdeme

Açıklama:

Ziya Paşa’ın 1874 yılında İstanbul’da bastırdııı bu eserin Mukaddeme (Önsöz) kısmının Tanzimat dönemi eleştiri metinleri içinde ayrı bir önemi vardır. Bu mukaddime ayrıca modern anlamda ilk Türk edebiyat tarihi olarak kabul edilmesi bakımından da mühimdir.Doğru yanıt C şıkkıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 43

Aşağıdakilerden hangisi Ziya Paşa’nın batı dilleri ve edebiyatları karşısındaki tutumunu yansıtmaz?

Batı dillerini öğrenmek gerektiğini düşünür.

Batı’dan yararlanmanın bir yolunun da bu dillerden tercüme yapmaktan geçtiğini ekler.

Batı dillerini öğrenirken özümüden kopmamamız gerektiğini söyler.

Batı dillerini öğrenmek gerekliliği bahsine olumsuz bakanları da anlayışla karşılar.

Batı dillerini öğrenirken olumsuz etkileyecek taklitten kaçınılması gerektiğini söyler.

Açıklama:

Tanzimat Dönemi Edebiyatı’nın I. Nesil’inde eleştiri türünün ortaya çıkışı ile ilgili açıklama yapabileceksiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 44

Rûznâme-i Cerîde-i Havâdis ile Tasvîr-i Efkâr gazeteleri arasında geçen ilk büyük dil tartışması hangi yıl başlamıştır?

1864

1866

1874

1875

1884

Açıklama:

1864 yılında Rûznâme-i Cerîde-i Havâdis ile Tasvîr-i E âr gazeteleri arasında geçen ilk büyük dil tartışması “Şinasi’nin dili” çerçevesinde başladı.

Doğru Cevap: A

Soru 45

Tanzimat sonrası Türk edebiyatında edebiyat kavramını, yeni bir yaklaşımla ilk defa ele alıp tanımlayan kişi kimdir?

Ziya Paşa

Şinasi

Namık Kemal

Muslim Naci

Ahmed Midhat Efendi

Açıklama:

Tanzimat sonrası Türk edebiyatında edebiyat kavramını, yeni bir yaklaşımla ilk defa ele alıp tanımlayan kişi de Şinasi’dir. “Fenn-i edeb bir marifettir ki insana haslet-âmûz-ı edeb olduğu için edeb ve ehli edîb tesmiye olunmuştur”. (Parlatır İ.-Çetin N., 2005: 106) şeklindeki bu tanımda, edebiyatın ahlâkla olan ilgisine de vurgu yapılır. Bu yaklaşım, Şinasi sonrası Türk edebiyatını derinden etkilemiştir.

Doğru Cevap: B

Soru 46

Şinasi, Fâtin Tezkiresi hakkındaki eleştirel yazısında aşağıdaki hangi noktaya dikkat çekmez?

Tezkireye çeşitli edebî konularla ilgili bazı açıklamalar konulmalı

Yüksek rütbeli kimselerin biyografilerine yer verilirken devletin itibarını korumak maksadıyla abartılı övgü ve ifadelere yer verilmeli,

Her şairin şöhret kazandığı alandaki nitelikleri ile topluma yapmış olduğu hizmetlere de yer verilmeli,

Eğer intihal (aşırma) tespit edilmişse hangi şair olursa olsun bu durum açıklanmalı,

Tezkire ifade ve anlam yanlışlıkları yönünden de düzeltilmeli

Açıklama:

Fatin Efendi, Tezkiresini (Fatin Tezkiresi) yeniden yayımlamayı düşününce Şinasi onun dikkatini şu noktalara çeker:
• Tezkireye çeşitli edebî konularla ilgili bazı açıklamalar konulmalı,
• Yüksek rütbeli kimselerin biyografilerine yer verilirken abartılı hüküm ve ifadelerden kaçınılmalı,
• Her şairin şöhret kazandığı alandaki nitelikleri ile topluma yapmış olduğu hizmetlere de yer verilmeli,
• Eğer intihal (aşırma) tespit edilmişse hangi şair olursa olsun bu durum açıklanmalı,
• Tezkire ifade ve anlam yanlışlıkları yönünden de düzeltilmeli.

Doğru Cevap: B

Soru 47

Ömer Faruk Akün’ün ifadesiyle; Namık Kemal’in; “bütün yazıları içinde edebiyata dair görüşlerini en geniş ölçüde açıklayan eseri" aşağıdakilerden hangisidir?

Mukaddime-i Celâl

Renan Müdâfaanâmesi

Mes-Prison Muâhezenâmesi

İntibah Mukaddimesi

Bahâr-ı Dâniş Mukaddimesi

Açıklama:

Mukaddime-i Celâl (1880/1881): Önce isimsiz olarak “Midilli Mutasarrıfı Kemal Bey Hazretlerinin Bir Makaleleridir” başlığıyla neşredilmiştir. Ömer Faruk Akün’ün ifadesiyle; Namık Kemal’in; “bütün yazıları içinde edebiyata dair görüşlerini en geniş ölçüde açıklayan eseridir.”

Doğru Cevap: A

Soru 48

Namık Kemal’in de çok ciddi tenkitlerine muhatap olan Ziya Paşa 1874 yılında İstanbul’da bastırdığı eserin adı nedir?

Defter-i Amal

Tartüf

Harâbat

Terkib-i Bend

Şiir ve İnşâ

Açıklama:

Harabât Mukaddimesi (1874): Ziya Paşa’ın 1874 yılında İstanbul’da bastırdığı bu eserin Mukaddeme (Önsöz) kısmının Tanzimat dönemi eleştiri metinleri içinde ayrı bir önemi vardır. Bu mukaddime ayrıca modern anlamda ilk Türk edebiyat tarihi olarak kabul edilmesi bakımından da mühimdir.

Doğru Cevap: C

Soru 49

"...Tanzimat sonrası Türk edebiyatının başlıca özelliğini oluşturan eski ve yeni değerler arasında bocalayan fikir ve edebiyatçıların tipik örneğidir” eleştirisi hangi yazara atfedilmiştir?

Namık Kemal

Muallim Naci

Şinasi

Ziya Paşa

Recaizade Mahmut Ekrem

Açıklama:

Ziya Paşa, Tanzimat sonrası Türk edebiyatının başlıca özelliğini oluşturan eski ve yeni değerler arasında bocalayan fikir ve edebiyatçıların tipik örneğidir.”

Doğru Cevap: D

Soru 50

Namık Kemal’in; Mukaddime-i Celâl, adlı eseri incelendiğinde içerik bakımından aşağıdaki hangi alt başlık yer almaz?

Eski Edebiyatın Hayal Dünyasına Yöneltilen Eleştiriler

Gazete ve Gazetecilik Faaliyetlerine Yönelik Değerlendirmeler

Eğitim

Şiir ve İnşâ

Siyasî Makale, Roman ve Tiyatro

Açıklama:

Tanzimat’ın birinci neslinde tenkit konusunda dikkati çeken bir diğer şahsiyet de Ziya Paşa’dır. Şiir ve İnşâ makalesinde...

Doğru Cevap: D

Soru 51

Şinasi’nin Türk edebiyatına getirdiği en büyük değişiklik nedir?

Dil anlayışı

Eleştiri anlayışı

Şiir anlayışı

Divan anlayışı

İmla anlayışı

Açıklama:

Şinasi’nin Türk edebiyatına getirdiği en büyük değişiklik, dil anlayışıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 52

Çıkardığı Tercümân-ı Ahvâl ve Tasvir-i Efkâr gazetelerinde halkın kolayca anlayacağı sade ve sanatsız bir dil kullanan yazar kimdir?

Ahmet Midhat Efendi

Şinasi

Namık Kemal

Ziya Paşa

Muallim Naci

Açıklama:

Şinasi’nin Türk edebiyatına getirdiği en büyük değişiklik, dil anlayışıdır. Çıkar- dığı Tercümân-ı Ahvâl ve Tasvir-i Efkâr gazetelerinde halkın kolayca anlayacağı sade ve sanatsız bir dil kullandı.

Doğru Cevap: B

Soru 53

Eski Türk edebiyatının bütünüyle İran edebiyatı etkisi altında kaldığını iddia eden ve “edebiyat-ı sahîha”(gerçeğe uygun edebiyat) adına bu edebiyatı tamamen red eden yazar kimdir?

Şinasi

Fatin Efendi

İrfan Paşa

Muallim Naci

Namık Kemal

Açıklama:

Eski Türk edebiyatının bütünüyle İran edebiyatı etkisi altında kaldığını iddia eden Namık Kemal, “edebiyat-ı sahîha”(gerçeğe uygun edebiyat) adına bu edebiyatı tamamen reddeder.

Doğru Cevap: E

Soru 54

Türk edebiyatında başta dil olmak üzere, edebî türlerin, şekillerin, temaların, şahsiyetlerin tartışılması, Batılı anlamda bir eleştiri anlayışının ortaya çıkması, daha çok aşağıdakilerden hangisi ile olmuştur?

Tanzimat öncesi

Tanzimat sonrası

Meşrutiyet ile

Rönesans sonrası

Cumhuriyet öncesi

Açıklama:

Türk edebiyatında başta dil olmak üzere, edebî türlerin, şekillerin, temaların, şah- siyetlerin tartışılması, Batılı anlamda bir eleştiri anlayışının ortaya çıkması, daha çok Tanzimat’tan sonra olmuştur.

Doğru Cevap: B

Soru 55

Tanzimat sonrası Türk edebiyatında edebiyat kavramını, yeni bir yaklaşımla ilk defa ele alıp tanımlayan kişi aşağıdakilerden hangisidir?

Şinasi

II. Mahmut

I.Mahmut

Fatin Efendi

Namık Kemal

Açıklama:

Tanzimat sonrası Türk edebiyatında edebiyat kavramını, yeni bir yaklaşımla ilk defa ele alıp tanımlayan kişi de Şinasi’dir.

Doğru Cevap: A

Soru 56

Aşağıdakilerden hangisi yazar ve dil üzerinde durulmasıyla “filolojik eleştiri”ye ve tarafsızlık ilkesiyle de “nesnel eleştiri”ye taraftar olduğunu ortaya koymuştur?

Namık Kemal

I.Mahmut

II.Mahmut

Şinasi

Atatürk

Açıklama:

Şinasi, böylece yazar ve dil üzerinde durulmasıyla “filolojik eleştiri”ye ve taraf-
sızlık ilkesiyle de “nesnel eleştiri”ye taraftar olduğunu ortaya koymuştur.

Doğru Cevap: D

Soru 57

Mehmet Akif Ersoy,aşağıdakilerden hangisini edebiyat tarihimizin ilk “münekkidi” (eleştirmeni) olarak kabul eder?

Namık Kemal

Şinasi

Kendisini

Atatürk'ü

II.Mahmut'u

Açıklama:

Mehmet Akif Ersoy, Namık Kemal’i, edebiyat tarihimizin ilk “münekkidi” (eleştirmeni) olarak kabul eder.

Doğru Cevap: A

Soru 58

Aşağıdakilerden hangisi Magosa’da kaleme alınan bu eser, Ziya Paşa’nın Harâbât adıyla yayınladığı üç ciltlik antolojisinin birinci cildini ve bilhassa mukaddime bölümünü eleştirmek için yazılmıştır?

Takîb (1875)

Tahrib-i Harâbât (1874)

Yeni edebî türlerin müdafaası

Lisân-ı Osmanî’nin Edebiyatı Hakkında Bazı Mülâhazâtı Şâmildir

Divan edebiyatının eleştirisi

Açıklama:

Tahrib-i Harâbât (1874): Magosa’da kaleme alınan bu eser, Ziya Paşa’nın Harâbât adıyla yayınladığı üç ciltlik antolojisinin birinci cildini ve bilhassa mukaddime bölümünü eleştirmek için yazılmıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 59

Aşağıdakilerden hangisi Türk edebiyatının ilk romanlarından birisi olan İntibah adlı eserin “önsöz”üdür?

Bahâr-ı Dâniş Mukaddimesi

Mes-Prison Muâhezenâmesi

İntibah Mukaddimesi

İrfan Paşa Mektubu

Renan Müdâfaanâmesi

Açıklama:

İntibah Mukaddimesi (1876): Türk edebiyatının ilk romanlarından birisi olan İntibah adlı eserin “önsöz”üdür.

Doğru Cevap: C

Soru 60

Aşağıdakilerden hangisi Magosa’da yazılan , Hindli Şeyh İnâyetullah Kanbu’nun Urdu dilinde kaleme aldığı Bahar-ı Dâniş adlı eserinin Namık Kemal tarafından yapılan Türkçe çevirisinin “önsöz”dür?

Tahrib-i Harâbât

İrfan Paşa Mektubu

İntibah Mukaddimesi

Mes-Prison Muâhezenâmesi

Bahâr-ı Dâniş Mukaddimesi

Açıklama:

Bahâr-ı Dâniş Mukaddimesi (1874): Yine Magosa’da yazılan bu yazı, Hindli Şeyh İnâyetullah Kanbu’nun Urdu dilinde kaleme aldığı Bahar-ı Dâniş adlı eserinin Namık Kemal tarafından yapılan Türkçe çevirisinin “önsöz”üdür.

Doğru Cevap: E

Soru 61

Aşağıdakilerden hangisi Magosa’da yazılan bu yazı Ziya Paşa’nın Harâbât’ının ikinci ve üçüncü cildini tenkit eder?

Takîb

İrfan Paşa Mektubu

Tahrib-i Harâbât

Bahâr-ı Dâniş Mukaddimesi

İntibah Mukaddimesi

Açıklama:

Takîb (1875): Magosa’da yazılan bu yazı Ziya Paşa’nın Harâbât’ının ikinci ve üçüncü cildini tenkit eder.

Doğru Cevap: A

Soru 62

Aşağıdakilerden hangi yazarda bütün bu eleştirilere verdiği cevabın özünde; Türkçe’nin mümkün olduğu kadar söz sanatlarından arınması, yalınlaşması ve uzun cümlelerin daha kısa yazılması düşüncesi vardır?

Recaizâde Mahmut Ekrem

Namık Kemal

Ernest Renan

Ömer Faruk Akün

Victor Hugo

Açıklama:

Namık Kemal’in üzerinde ısrarla durduğu konulardan biri imlâ meselesidir. Yazara göre “Yeni edebiyatın ya da daha doğrusu yeni ediplerin uğradığı bir eleştiri de “edip” ünvanına erişmekle birlikte hâlâ imlâ bilmemektir.” Kemal’in bütün bu eleştirilere verdiği cevabın özünde; Türkçe’nin mümkün olduğu kadar söz sanatlarından arınması, yalınlaşması ve uzun cümlelerin daha kısa yazılması düşüncesi vardır.

Doğru Cevap: B

Soru 63

Aşağıdakilerden hangisi Tanzimat sonrası Türk edebiyatının başlıca özelliğini oluşturan eski ve yeni değerler arasında bocalayan fikir ve edebiyatçıların tipik örneğidir?

Namık Kemal

Nurullah Çetin

Ziya Paşa

Şinasi

Aşık Kerem

Açıklama:

Başka bir ifadeyle söylersek, Ziya Paşa, Tanzimat sonrası Türk edebiyatının başlıca özelliğini oluşturan eski ve yeni değerler arasında bocalayan fikir ve edebiyatçıların tipik örneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 64

Şinasi’nin Türk edebiyatına getirdiği en büyük değişiklik nedir?

Yeni edebi türler

Şekil değişikliği

Farklı temalar

Dil anlayışı

Nesir yazıları

Açıklama:

Şinasi’nin Türk edebiyatına getirdiği en büyük değişiklik, dil anlayışıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 65

I. Tezkireye çeşitli edebî konularla ilgili bazı açıklamalar konulmalı
II. Yüksek rütbeli kimselerin biyografilerine yer verilirken abartılı hüküm ve ifadelerden kaçınılmalı
III. Her şairin şöhret kazandığı alandaki nitelikleri ile topluma yapmış olduğu hizmetlere yer verilmemeli
IV. Eğer intihal (aşırma) tespit edilmişse hangi şair olursa olsun bu durum açıklanmalı
Fatin Efendi, Tezkiresini (Fatin Tezkiresi) yeniden yayımlamayı düşününce Şinasi onun dikkatini yukarıda belirtilen hangi noktalara çekmiştir?

I, II ve III

I, II ve IV

II, III ve IV

I, III ve IV

Hepsi

Açıklama:

Fatin Efendi, Tezkiresini (Fatin Tezkiresi) yeniden yayımlamayı düşününce Şinasi onun dikkatini şu noktalara çeker: • Tezkireye çeşitli edebî konularla ilgili bazı açıklamalar konulmalı, • Yüksek rütbeli kimselerin biyografilerine yer verilirken abartılı hüküm ve ifadelerden kaçınılmalı, • Her şairin şöhret kazandığı alandaki nitelikleri ile topluma yapmış olduğu hizmetlere de yer verilmeli, • Eğer intihal (aşırma) tespit edilmişse hangi şair olursa olsun bu durum açıklanmalı, • Tezkire ifade ve anlam yanlışlıkları yönünden de düzeltilmeli

Doğru Cevap: B

Soru 66

Mehmet Akif Ersoy, edebiyat tarihimizin ilk “münekkidi” (eleştirmeni) olarak kimi kabul eder?

Şinasi

Namık Kemal

Tahir Kemal

Ziya Paşa

Mütercim Asım Efendi

Açıklama:

Mehmet Akif Ersoy, Namık Kemal’i, edebiyat tarihimizin ilk “münekkidi” (eleştirmeni) olarak kabul eder.

Doğru Cevap: B

Soru 67

I. Divan edebiyatının eleştirisi
II. Eskiden tamamen farklı yeni bir edebiyat kurma arzusu
III. Yeni edebî türlerin müdafaası
Yukarıdakilerin hangisi ya da hangileri Namık Kemal'in eleştirilerinin ana gövdesini oluşturur?

Yalnız I

Yalnız II

I ve II

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Abdullah Uçman, Ahmet Hamdi Tanpınar’dan ilham alarak Namık Kemal’in eleştirilerini üç ana madde altında toplar:
I. Divan edebiyatının eleştirisi
II. Eskiden tamamen farklı yeni bir edebiyat kurma arzusu
III. Yeni edebî türlerin müdafaası

Doğru Cevap: E

Soru 68

Namık Kemal tarafından yazılmış Tahrib-i Harâbât için aşağıdakilerin hangisi söylenemez?

Magosa'da kaleme alınmıştır

Ziya Paşa'nın Harabat adlı antolojisinin ilk cildini eleştirir

Ziya Paşa'nın edebiyatla iligili görüşlerinin yanlışlığını göstermek için yazılmıştır

Eskinin yüceltilmesi gerektiğinin altını çizer

Ziya Paşa'nın edebiyatını geliştirmesine katkı sağlamak amacı güder

Açıklama:

Tahrib-i Harâbât (1874): Magosa’da kaleme alınan bu eser, Ziya Paşa’nın Harâbât adıyla yayınladığı üç ciltlik antolojisinin birinci cildini ve bilhassa mukaddime bölümünü eleştirmek için yazılmıştır. Eserin yazılış amacı Ziya Paşa’ya karşı bir tavır almak değil, onun edebiyatla ilgili görüşlerinin yanlışlığını ortaya koymaktır. Namık Kemal, Ziya Paşa’nın bu eserde eskiyi diriltmeye çalıştığını oysa asıl yapılması gerekenin edebiyatın yenileşmesine ve gelişmesine katkı sağlamak olduğunu söyler.

Doğru Cevap: D

Soru 69

"Midilli’de yazılan bu eser, 29 Mart 1883’te Sorbon’da “L’Islamisme et la Science” başlıklı konferansda, İslâm dininin ilerleme, gelişme ve medeniyete engel olduğu iddiasına cevap niteliği taşır." bahsedilen eser aşağıdakilerden hangisidir?

Bahâr-ı Dâniş Mukaddimesi

İntibah Mukaddimesi

Renan Müdâfaanâmesi

Mes-Prison Muâhezenâmesi

Takîb

Açıklama:

• Renan Müdâfaanâmesi (1883): Midilli’de yazılan bu eser, Ernest Renan’ın (1823-1892), 29 Mart 1883’te Sorbon’da verdiği “L’Islamisme et la Science” başlıklı konferansında, İslâm dininin ilerleme, gelişme ve medeniyete engel olduğu iddiasına cevap niteliği taşır. Kemal, tarihten ve sosyal hayattan bulduğu aklî (akla dayanan) ve naklî (nakle dayanan/aktarılan) bilgilerle Renan’ın görüşlerini çürütmeye çalışır.

Doğru Cevap: C

Soru 70

Önce isimsiz olarak “Midilli Mutasarrıfı Kemal Bey Hazretlerinin Bir Makaleleridir” başlığıyla neşredilmiş olan ve Ömer Faruk Akün’ün ifadesiyle; Namık Kemal’in; bütün yazıları içinde edebiyata dair görüşlerini en geniş ölçüde açıklayan eseri olarak tarif edilen eseri aşağıdakilerin hangisidir?

Mukaddime-i Celâl

Mes-Prison Muâhezenâmesi

İntibah Mukaddimesi

Bahâr-ı Dâniş Mukaddimesi

Takîb

Açıklama:

Mukaddime-i Celâl (1880/1881): Önce isimsiz olarak “Midilli Mutasarrıfı Kemal Bey Hazretlerinin Bir Makaleleridir” başlığıyla neşredilmiştir. Ömer Faruk Akün’ün ifadesiyle; Namık Kemal’in; “bütün yazıları içinde edebiyata dair görüşlerini en geniş ölçüde açıklayan eseridir.”

Doğru Cevap: A

Soru 71

Mukaddime-i Celâl için aşağıda söylenenlerin hangisi doğru değildir?

Dokuz alt bölümden oluşur

Gazete bahsinin üzerinde durur

Tarz-ı cedîd kavramını savunur

Türkçe’nin mümkün olduğu kadar söz sanatlarından arınmamasını savunur

Siyasî Makale, Roman ve Tiyatro üzerinde durur

Açıklama:

Namık Kemal’in üzerinde ısrarla durduğu konulardan biri imlâ meselesidir. Yazara göre “Yeni edebiyatın ya da daha doğrusu yeni ediplerin uğradığı bir eleştiri de “edip” ünvanına erişmekle birlikte hâlâ imlâ bilmemektir.” Kemal’in bütün bu eleştirilere verdiği cevabın özünde; Türkçe’nin mümkün olduğu kadar söz sanatlarından arınması, yalınlaşması ve uzun cümlelerin daha kısa yazılması düşüncesi vardır.

Doğru Cevap: D

Soru 72

Ziya Paşa'nın edebi eleştirilerini dile getirdiği Şiir ve İnşa makalesi 1868 yılında Londra'da hangi gazetede yayımlanmıştır?

Hürriyet

Milliyet

The Guardian

The Observer

The Times

Açıklama:

Şahsî ve siyasî eleştirilerini dışarıda tutarsak Ziya Paşa’nın edebî eleştirilerini dile getirdiği iki önemli yazısı vardır: Şiir ve İnşâ Makalesi ile Harabat Mukaddimesi. Şiir ve İnşâ (1868): Londra’da Hürriyet Gazetesi’nde yayımlanan bu yazıyı öneminden dolayı buraya hem orijinal hem de bugünkü Türkçe’ye çevrilmiş haliyle aynen almak istiyoruz.

Doğru Cevap: A

Soru 73

I. Türk Halk Şiirini Yüceltip Divan Şiirini Yermesi
II. Halk Edebiyatını Reddedip Divan Şiirini Yüceltmesi
III. Batı Dilleri ve Edebiyatları Karşısındaki Tutumu
Ziya Paşa'nın sanat görüşü ve eleştirileri düşünüldüğünde Ziya Paşa’nın “eski ile yeni değerler arasında bocalayan kişiliği”ni yukarıdaki sınıflandırmanın hangisi ya da hangileri ortaya koymaktadır?

Yalnız I

Yalnız III

I ve II

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Nurullah Çetin’in sınıflandırmasından yola çıkarak Ziya Paşa’nın sanat görüşlerini ve eleştirilerini genel anlamda üç ana kategoride ele alabiliriz. Ayrıca yapılan bu sınıflandırma ile Ziya Paşa’nın “eski ile yeni değerler arasında bocalayan kişiliği” de somut olarak ortaya çıkmaktadır:
I. Türk Halk Şiirini Yüceltip Divan Şiirini Yermesi
II. Halk Edebiyatını Reddedip Divan Şiirini Yüceltmesi
III. Batı Dilleri ve Edebiyatları Karşısındaki Tutumu

Doğru Cevap: E

Soru 74

I. Şiir ve İnşa makalesi halk edebiyatını yüceltir
II. Mukaddime-i Celal makalesini yazmıştır
III.Harâbat Mukaddimesi ile çok ciddi tenkitlere muhatap olmuştur
Ziya Paşa için yukarıda söylenenlerden hangisi doğrudur?

Yalnız I

Yalnız II

Yalnız III

I ve III

II ve III

Açıklama:

Ziya Paşa, Şiir ve İnşâ makalesinde divan edebiyatını reddedip bizim gerçek edebiyatımızın halk edebiyatı olduğunu söyleyerek edebiyatımızda âdeta ihtilâl yapan
Ziya Paşa, daha sonra Harâbat Mukaddimesi’nde kapılarını eski edebiyata tekrar
açarak tezada düşer ve Namık Kemal’in çok ciddi tenkitlerine muhatap olur.

Doğru Cevap: D

Soru 75

I. Türk Halk Şiirini Yüceltip Divan Şiirini Yermesi
II. Halk Edebiyatını Reddedip Divan Şiirini Yüceltmesi
III. Batı Dilleri ve Edebiyatları Karşısındaki Tutumu
Yukarıda söylenenlerden hangisi ya da hangileri Ziya Paşa’nın sanat görüşlerini ve eleştirilerini oluşturmaktadır?

Yalnız I

Yalnız II

Yalnız III

I ve II

I, II ve III

Açıklama:

Ziya Paşa’nın sanat görüşlerini ve eleştirilerini genel anlamda üç ana kategoride ele alabiliriz:
1. Türk Halk Şiirini Yüceltip Divan Şiirini Yermesi: Şiir ve İnşâ.
2. Halk Edebiyatını Reddedip Divan Şiirini Yüceltmesi: Harabat Mukaddimesi.
3. Batı Dilleri ve Edebiyatları Karşısındaki Tutumu: Harabat Mukaddimesi

Doğru Cevap: E

Ünite 4

Soru 1

Türk edebiyatında ilk defa realizm ve natüralizmden bahsedip bu akımlarla ilgili bilgiler veren sanatçı aşağıdakilerden hangisidir?

Muallim Naci

Mizancı Murat

Beşir Fuad

Recaizade Mahmut Ekrem

Ziya Paşa

Açıklama:

Tanzimat Dönemi Edebiyatı’nın II. Nesline ait yazarların edebiyat eleştirisi ile ilgili çalışmalarını ana hatlarıyla açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 2

Romantik edebiyatın bütün niteliklerini taşıyıp “fena bulmuş bir vücudun bekâsı için’’ yazılan şiir aşağıdakilerden hangisidir?

Sahra

Nâ-kâfî

Makber

Merkad-ı Fatih’i Ziyaret

Bir Şairin Hezeyânı

Açıklama:

Tanzimat Dönemi Edebiyatı’nın II. Nesline ait yazarların edebiyat eleştirisi ile ilgili çalışmalarını ana hatlarıyla açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 3

Abdülhak Hamit hangi edebî türlere daha yakın bir sanatçıdır?

Şiir/Roman

Tiyatro/Roman

Roman/Deneme

Deneme/Tiyatro

Şiir/Tiyatro

Açıklama:

Tanzimat Dönemi Edebiyatı’nın II. Nesline ait yazarların edebiyat eleştirisi ile ilgili çalışmalarını ana hatlarıyla açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 4

Mizancı Murat’ın eleştiri konusundaki görüşleri dört madde altında toplanabilir. Aşağıdaki maddelerden hangisi yazarın görüşlerini yansıtmaz?

Bir dilin gelişme safhaları, en güzel şekilde tenkit eserlerinde görülebilir.

Bir edebiyatın gelişmesi, zenginleşmesi ve güzelleşmesi ancak ciddi eleştiri faaliyetleriyle olabilir.

Tenkit eserler hakkında fikir verebilir ama çoğu zaman okuyuculara yanlış bilgiler verir.

Bizim ülkemizde eleştiri öteden beri yanlış anlaşılmakta; saldırı ile eleştiri birbirine karıştırılmakta, âdeta eş anlamlı sayılmaktadır.

Avrupa’da ise eleştiri müstakil bir tür kabul edilmiş, Sainte-Beuve, Boileau ve Voltaire gibi büyük tenkitçiler sayesinde edebî seviye yükselmiştir.”

Açıklama:

Tanzimat Dönemi Edebiyatı’nın II. Nesline ait yazarların edebiyat eleştirisi ile ilgili çalışmalarını ana hatlarıyla açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 5

Tanzimat’ın I. Nesli eserlerinde genellikle “.......” anlayışını gözetmişlerdir. Tanzimat’ın II. Nesli eserlerinde daha çok “.......” öncelerler. Boşluklara sırasıyla aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?

sanatsal fayda-edebi yaklaşımı

bireysel fayda-toplumsal yaklaşımı

toplumsal fayda-bireysel yaklaşımı

sosyal fayda- estetik yaklaşımı

siyasal fayda-dini yaklaşımı

Açıklama:

Tanzimat Dönemi Edebiyatı’nın II. Neslinde eleştiri türünün genel gelişimi ile ilgili açıklama yapabileceksiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 6

Emile Zola’ya göre, natüralizmin iki temel esası vardır. Bu esaslar aşağıdakilerden hangileridir?

Duygu ve düşünce

Düşünce ve gözlem

Tecrübe ve gerçek

Duygu ve hayal

Gözlem ve tecrübe

Açıklama:

Tanzimat Dönemi Edebiyatı’nın II. Nesline ait yazarların eleştiri türündeki yazılarından en önemli birkaç tanesi hakkında değerlendirme yapabileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 7

Aşağıdakilerden hangisi Abdülhak Hamit Tarhan’ın eserlerinden değildir?

Talim-i Edebiyat

Duhter-i Hindu

Makber Mukaddimesi

Nakafi

Bir Şairin Hezeyanı

Açıklama:

Tanzimat Dönemi Edebiyatı’nın II. Nesline ait yazarların edebiyat eleştirisi ile ilgili çalışmalarını ana hatlarıyla açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 8

Aşağıdakilerden hangisi Recaizade Mahmut Ekrem'in eleştiri ile ilgili düşüncelerini içeren metinlerden biri değildir?

Takrizat

III.Zemzeme Mukaddimesi

İntikad

Talim-i Edebiyat

Takdir-i Elhan

Açıklama:

Tanzimat Dönemi Edebiyatı’nın II. Nesline ait yazarların edebiyat eleştirisi ile ilgili çalışmalarını ana hatlarıyla açıklayabileceksiniz.
Ekrem, eleştiri konusuyla ilgili düşüncelerini dört temel edebî metinde bir araya getirmiştir: Talîm-i Edebiyat, III. Zemzeme Mukaddimesi, Takdîr-i Elhân ve Takrizat.

Doğru Cevap: C

Soru 9

Ekrem hangi yazısında sanat, edebiyat ve şiirle ilgili görüşlerini dile getirmiştir?

Takrizat

III.Zemzeme Mukaddimesi

İntikad

Talim-i Edebiyat

Takdir-i Elhan

Açıklama:

Tanzimat Dönemi Edebiyatı’nın II. Nesline ait yazarların edebiyat eleştirisi ile ilgili çalışmalarını ana hatlarıyla açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: B

Soru 10

Ahmet Midhat, Batılı yazarların romanlarının Türkçe’ye aynen çevrilmesine karşıdır. Çünkü bu eserler ……….. . Bu cümleyi aşağıdaki maddelerden hangisi tamamlar?

okuyucuların hepsini Batılılaştırır.

kendi öz değerlerimizi korumamızı sağlar.

batılılaşmaya çok olumlu bakmamızı sağlar.

Osmanlı zihniyetinin korunmasına katkıda bulunur.

Osmanlı insanının yaşayış tarzına ve zihniyetine aykırıdır.

Açıklama:

Tanzimat Dönemi Edebiyatı’nın II. Nesline ait yazarların edebiyat eleştirisi ile ilgili çalışmalarını ana hatlarıyla açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 11

Emile Zola, Alphonse Daudet, Gustave Flaubert, Auguste Comte, Ludvig Büchner, Herbert Spencer, D’Alembert, Chambers, Diderot, Ribaut, Tarde ve Claude Bernard gibi Batılı yazar ve filozoflardan ilk defa bahseden yazar aşağıdakilerden hangisidir?

Beşir Fuad

Muallim Naci

Recaizade Mahmut Ekrem

Menemenlizade Mehmet Tahir

Namık Kemal

Açıklama:

Tanzimat Dönemi Edebiyatı’nın II. Nesline ait yazarların edebiyat eleştirisi ile ilgili çalışmalarını ana hatlarıyla açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 12

Aşağıdakilerden hangisi Abdülhak Hamit’in öne çıkan eleştirel edebî metinlerinden biri değildir?

Bir Şairin Hezeyânı

Nâ-kâfî

Sahra

Makber Mukaddimesi

Duhter-i Hindû’nun Hâtime Bölümü

Açıklama:

Tanzimat Dönemi Edebiyatı’nın II. Nesline ait yazarların edebiyat eleştirisi ile ilgili çalışmalarını ana hatlarıyla açıklayabileceksiniz.
Sahra doğa yaşamını anlatan pastoral bir şiirdir.

Doğru Cevap: C

Soru 13

Nâ-kâfî şiirinin ortaya çıkışının arka planında bulunan yazı aşağıdakilerden hangisidir?

Duhter-i Hindû’nun Hatime Bölümü

Makber Mukaddimesi

Bir Şairin Hezeyanı

Sahra

Merkad-ı Fatih’i Ziyaret

Açıklama:

Tanzimat Dönemi Edebiyatı’nın II. Nesline ait yazarların edebiyat eleştirisi ile ilgili çalışmalarını ana hatlarıyla açıklayabileceksiniz.
Nâ-Kâfî şiiri, Makber Mukaddi- mesi’nde geçen “nâ-kâfî” kelimesinin “sarf u nahve” (dil bilgisi kurallarına) uymadığını düşünen bir insana, bu insanın Şahsında da bir zihniyete karşı yazılmıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 14

Tanzimat’ın II. Nesli’nin, I. Nesil ile karşılaştırıldığında öncelediği yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

Eleştirel

Estetik

Poetik

Etik

Satirik

Açıklama:

Tanzimat Dönemi Edebiyatı’nın II. Neslinde eleştiri türünün genel gelişimi ile ilgili açıklama yapabileceksiniz.
Tanzimat’ın I. Nesli “sosyal ve politik fikirleri” edebiyatın merkezine yerleştirip, eserlerinde genellikle “sosyal fayda” anlayışını gözetmişlerdir. Tanzimat’ın II. Nesli ise “bireyciliği, büyük ihtiras ve ıstırapları” ön plana ç›kararak, eserlerinde daha çok “estetik yaklaşımı” öncelerler.

Doğru Cevap: B

Soru 15

Aşağıdakilerden hangisi Recaizade Mahmut Ekrem’in edebiyatla ilgili öne çıkan üç temel niteliğinden biridir?

Heceyle yazması

Israrla ölüm düşüncesini işlemesi

Şiirde ısrar etmesi

Tanzimat dönemi edebiyatının estetiğini yapması

Servet-i Fünûn dergisini çıkarması

Açıklama:

Tanzimat Dönemi Edebiyatı’nın II. Nesline ait yazarların edebiyat eleştirisi ile ilgili çalışmalarını ana hatlarıyla açıklayabileceksiniz.
Recaizade Mahmut Ekrem'in Tanzimat dönemi edebiyatının estetiğini yapması, Muallim Naci ve arkadaşlarına karşı yeni edebiyatı ve zihniyeti savunması, Servet-i Fünûn topluluğunun oluşumuna ciddi anlamda katkı sağlaması olmak üzere öne çıkan üç temel niteliği bulunmaktadır.

Doğru Cevap: D

Soru 16

“Duhter-i Hindû” eserinin tezat sanatı kullanılarak üzerine oturtulduğu iki ülke aşağıdakilerden hangisidir?

Hindistan-İran

İngiltere-Fransa

Fransa-Rusya

İngiltere-Hindistan

Rusya-Almanya

Açıklama:

Tanzimat Dönemi Edebiyatı’nın II. Nesline ait yazarların eleştiri türündeki yazılarından en önemli birkaç tanesi hakkında değerlendirme yapabileceksiniz.
Abdülhak Hamit Tarhan, “Duhter-i Hindû” eserini, sömüren İngiltere ile sömürülen Hindistan tezadı üzerine kurmuştur.

Doğru Cevap: D

Soru 17

Tanzimatın I. Nesli ile Tanzimat’ın II. Nesli’nin genel özellikleri aşağıdakilerden hangisidir?

I. Nesil bireysel olanı II. Nesil toplumsal olanı önceler

I. Nesil toplumsal olanı II. Nesil bireysel olanı önceler

I. Nesil Batılı olanı II. Nesil Doğulu olanı önceler

I. Nesil güzel olanı II. Nesil sıradan olanı önceler

I. Nesil toplumsal olanı II. Nesil toplumsal olmayanı önceler

Açıklama:

Tanzimat Dönemi Edebiyatı’nın II. Neslinde eleştiri türünün genel gelişimi ile ilgili açıklama yapabileceksiniz.
Tanzimat’ın I. Nesli “sosyal ve politik fikirleri” edebiyatın merkezine yerleştirip, eserlerinde genellikle “sosyal fayda” anlayışını gözetmişlerdir. Tanzimat’ın II. Nesli ise “bireyciliği, büyük ihtiras ve ıstırapları” ön plana çıkararak, eserlerinde daha çok “estetik yaklaşımı” öncelerler.

Doğru Cevap: B

Soru 18

Aşağıdakilerden hangisi ‘fesahat’ teriminin karşılığıdır?

İfadenin doğru olması

Karmaşık ifadelere yer vermemek

Üslupta orta yolu bulmak

İfadenin fikir ve hislerle örtüşmesi

Kulağa hoş gelecek ifadelerin kullanılması

Açıklama:

Tanzimat Dönemi Edebiyatı’nın II. Nesline ait yazarların edebiyat eleştirisi ile ilgili çalışmalarını ana hatlarıyla açıklayabileceksiniz.
Fesahat, ifadenin doğru olması ve lâfızların birbirine uygun düşmesi olarak tanımlanabilir. Dolayısıyla doğru yanıt A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 19

Aşağıdakilerden hangisi ‘munakkahiyet’ teriminin karşılığıdır?

İfadenin doğru olması

Karmaşık ifadelere yer vermemek

İfadenin fikir ve hislerle örtüşmesi

Kulağa hoş gelecek ifadelerin kullanılması

Üslupta orta yolu bulmak

Açıklama:

Tanzimat Dönemi Edebiyatı’nın II. Nesline ait yazarların edebiyat eleştirisi ile ilgili çalışmalarını ana hatlarıyla açıklayabileceksiniz.
Munakkahiyet, üslupta orta yolu bulmak, lâfzı manasından çok olmamak üzere söyleme ve yazma olarak tanımlanabilir. Dolayısıyla E seçeneği doğrudur.

Doğru Cevap: E

Soru 20

Türk edebiyatında uygulamalı eleştirinin ilkörneklerini veren yazar aşağıdakilerden hangisidir?

Mizancı Murat

Ahmet Midhat Efendi

Recaizade Mahmut Ekrem

Abdülhak Hamit

Ahmet Cevdet Paşa

Açıklama:

Tanzimat Dönemi Edebiyatı’nın II. Nesline ait yazarların eleştiri türündeki yazılarından en önemli birkaç tanesi hakkında değerlendirme yapabileceksiniz.
MizancI Murat Türk edebiyatında uygulamalı eleştirinin ilk örneklerini veren yazardır.

Doğru Cevap: A

Soru 21

Abdülhak Hamit Tarhan "Bir Şairin Hezeyanı" adlı şiirinde aşağıdaki şiir anlayışlarından hangisine bağlı kalmıştır?

Epik

Romantik

Didaktik

Pastoral

Satirik

Açıklama:

Tercümân-ı Hakikat gazetesinde yayımlanan bu şiir Hamit’in şiir anlayışını açık olarak ortaya koyduğu ilk edebî metinlerdendir. Tarhan, bu şiirde daha sonra Makber Mukaddimesi’nde de tekrarlayacağı gibi romantik şiir anlayışına bağlı olduğunu ve kendisini tabiatın bir öğrencisi olarak gördüğünü vurgular. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 22

Abdülhak Hamit Tarhan'a göre sanatın kaynağı nedir?

Ruh

Zihin

Din

Tarih

Doğa

Açıklama:

Şair sanatın kaynağının tabiatta olduğu görüşünü savunur. Bu, güzelliğin kaynağının tabiat, dolayısıyla ilahi olduğunun kabulüdür. Böyle bir güzellik anlayışı Platon'un estetik anlayışına bağlıdır. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 23

Aşağıdakilerden hangisi Recaizade Mahmut Ekrem'e ait eserlerden biri değildir?

Nâ-kâfî

Talîm-i Edebiyat

III. Zemzeme Mukaddimesi

Takdîr-i Elhân

Takrizât

Açıklama:

Nâ-kâfî, Abdülhak Hamit Tarhan'a aittir. Diğerleri Recaizade'nin eserleridir. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 24

Recaizade Mahmut Ekrem'e göre en güzel eserlerin özelliği aşağıdakilerden hangisidir?

Ümitlerin gerçekleştirilmesine yardımcı olmaları

Gerçekleri anlamayı kolaylaştırmaları

Bireyde duyguları harekete geçirmeleri

Düşünmeye devam etmeye zorlamaları

Kendilerine hayran bırakmaları

Açıklama:

Yazar’a göre, “en güzel eserler onlardır ki okunduktan sonra da insanı bir müddet düşünmeye mecbur eder.” Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 25

Recaizade Mahmut Ekrem'e göre hangisi güzel bir eserin temel dayanaklarından biri değildir?

His

Biçim

Fikir

Zevk

Hayal

Açıklama:

Fikir, his, hayal ve zevk güzel bir eserin temel dayanaklarıdır. Bu dört unsura Batı retoriğinde “edebî nitelikler (facultés litteraire)” deniliyordu. Recaizade, bu ayrımıyla Batı retoriğinin “güzel söz” ile ilgili ölçütlerini benimsemiş oluyor. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 26

Recaizade Mahmut Ekrem'in Takdîr-i Elhân adlı eseriyle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Doğaya düşünsel olarak yaklaşılır.

Devrin tenkit anlayışı eleştirilir.

Elhân adlı şiir nedeniyle yazılmıştır.

Kulak için kafiye savunulur.

Yeni tarz şiire ilişkin fikirler sunulur.

Açıklama:

Ekrem bu eserde, tabiata hissî (santimantal) bir şekilde bakar ve “bir edebî
eserin ruhu fikirdir” der. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 27

Muallim Naci'nin hangi eseri Recaizade Mahmut Ekrem tarafından kendisine yöneltilen eleştirilere cevap niteliğindedir?

Mektuplarım

İntikad

Demdeme

Istılahat-ı Edebiyye

Muhâberât ve Muhâverât

Açıklama:

Demdeme, Recaizade Mahmut Ekrem’in III. Zemzeme Mukaddimesi ile Takdîr-i Elhân adlı eserlerinde kendisine yapılan eleştirilere karşı Muallim Naci’nin Saadet gazetesinde yayımlanan cevaplarından oluşur. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 28

Abdülhak Hamit Tarhan’ın “Bir Şairin Hezeyânı” isimli şiiri hangi yıl yazılmıştır?

1872

1883

1898

1902

1910

Açıklama:

Abdülhak Hamit Tarhan’ın “Bir Şairin Hezeyânı” isimli şiiri 1883 yılında yazılmıştır. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 29

Recaizade Mahmut Ekrem’in “III. Zemzeme Mukaddimesi” isimli yazısı hangi yıla tarihlenmektedir?

1875

1880

1885

1890

1895

Açıklama:

Recaizade Mahmut Ekrem’in “III. Zemzeme Mukaddimesi” isimli yazısı 1885 yılına tarihlenmektedir. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 30

Muallim Naci’nin Ahmet Midhat Efendi ile mektuplaşmalarından oluşan 1894 tarihli eserinin adı aşağıdaki seçeneklerin hangisinde doğru verilmiştir?

Demdeme

Istılahat-ı Edebiyye

Muallim

Mektuplar

Muhâberât ve Muhâverât

Açıklama:

Muallim Naci’nin Ahmet Midhat Efendi ile mektuplaşmalarından oluşan, o dönemin devlet daireleri olan “kalemler”de çalışan memurların “arz-i ubûdiyet” (bağlılığını bildirme) gibi tavırlarının eleştirildiği bu eser Muhâberât ve Muhâverât'tır. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 31

Aşağıdakilerden hangisi Abdülhak Hamit Tarhan’ın eserlerinden biri değildir?

Bir Şairin Hezeyânı

Duhter-i Hindû’nun Hâtime Bölümü

İntikal

Nâkâfi

Makber Mukaddimesi

Açıklama:

Abdülhak Hamit Tarhan’ın eleştiri türü içerisinde değerlendirilebilecek birçok yazısı arasında dört tanesi daha belirgin olarak kendisini hissettirir: "Bir Şairin Hezeyânı" ile "Nâkâfi" şiirleri, Makber Mukaddimesi ve Duhter-i Hindû’nun Hâtime Bölümü... İntikal ise Maillim Naci'nin bir eseridir. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 32

I. Sosyal ve politik fikirlerin edebiyatın merkezine yerleştirilmesi, II. Bireyciliğin, büyük ihtiras ve ıstırapların ön plana çıkarılması,III. Eserlerinde genellikle sosyal fayda anlayışının gözetilmesi,IV. Eserlerinde daha çok estetik yaklaşımın öncelenmesi. Tanzimat dönemindeki eleştiri yaklaşımlarına yönelik yukarıda verilmiş olan değerlerden hangileri II. Nesil’e aittir.

I ve II

III ve IV

I ve III

II ve IV

II ve III

Açıklama:

Tanzimat’ı II. Nesli, “bireyciliği, büyük ihtiras ve ıstırapları” ön plana çıkararak, eserlerinde daha çok “estetik yaklaşımı” önceler. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 33

Fikrimi âsmân eder terfî’
Şi’rimi ahterân eder tarsî’
Her kim eylerse eylesin teşnî’
Bana lâz›m değil beyân ü bedi’
Köydeki çeşmesârı pek severim
Yukaradaki dizeler ile başlayan Abdülhak Hamit Tarhan'a air şiir aşağıdakilerden hangisidir?

Makber Mukaddimesi

Bir Şairin Hezeyânı

III. Zemzeme Mukaddimesi

Muallim

Nâ-kâfî

Açıklama:

Tercüman-ı Hakikat gazetesinde yayımlanan Bir Şairin Hezeyânı isimli şiir Hamit’in şiir anlayışını açık olarak ortaya koyduğu ilk edebî metinlerdendir. Tarhan, bu şiirde daha sonra Makber Mukaddimesi’nde de tekrarlayacağı gibi romantik şiir anlayışına bağlı olduğunu ve kendisini tabiatın bir öğrencisi olarak gördüğünü vurgular. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 34

Recaziade Mahmut Ekrem’in, sanat, edebiyat ve şiirle ilgili görüşlerini dile getirdiği, “en güzel eserler onlardır ki okunduktan sonra da insanı bir müddet düşünmeye mecbur eder” ifadesini içeren eseri aşağıdakilerden hangisidir?

Talîm-i Edebiyat

III. Zemzeme Mukaddimesi

Takdîr-i Elhân

Takrizât

Sanayi-i Lafziyye

Açıklama:

Recaziade Mahmut Ekrem,III. Zemzeme Mukaddimesi isimli yazısında sanat, edebiyat ve şiirle ilgili görüşlerini dile getirir. Yazar'a göre “en güzel eserler onlardır ki okunduktan sonra da insanı bir müddet düşünmeye mecbur eder.”

Doğru Cevap: B

Soru 35

Devrinin popüler edebiyat anlayışı olan romantizmi eleştiren, aynı zamanda Türk edebiyat tarihinin ilk tenkitli monografisi olan Victor Hugo isimli eser aşağıdakilerden hangisi tarafından yazılmıştır?

Recaizade Mahmut Ekrem

Muallim Naci

Mizancı Murat

Beşir Fuad

Abdülhak Hamit Tarhan

Açıklama:

Devrinin popüler edebiyat anlayışı olan romantizmi eleştiren, aynı zamanda Türk edebiyat tarihinin ilk tenkitli monografisi olan Victor Hugo isimli eser Beşir Fuad tarafından yazılmıştır. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 36

“Yazarı, romantizm ile natüralizm/realizmi karşılaştırırken güzel ile hakikati de mukayese eder. Ona göre, güzel olan “izafî ve geçici”, hakikat ise “ebedî ve değişmez” özelliklere sahiptir. Dolayısıyla sanat, doğal olmak şartıyla hem güzeli hem de çirkini göstermek zorundadır.”
İfadesi aşağıda verilmiş olan eserlerden hangisi için söylenmiştir?

Recaizade Mahmut Ekrem - Takdîr-i Elhân (1885)

Muallim Naci - Mektuplarım (1886)

Mizancı Murat - Üdebâmızın Nümûne-i İmtisalleri (1891)

Beşir Fuad - Victor Hugo (1885)

Abdülhak Hamit Tarhan - Duhter-i Hindû’nun Hâtime Bölümü (1876)

Açıklama:

Beşir Fuad, "Victor Hugo" isimli eserinde romantizm ile natüralizm/realizmi karşılaştırırken güzel ile hakikati de mukayese eder. Ona göre, güzel olan “izafî ve geçici”, hakikat ise “ebedî ve değişmez” özelliklere sahiptir. Dolayısıyla sanat, doğal olmak şartıyla hem güzeli hem de çirkini göstermek zorundadır. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 37

Batılılaşmaya olumlu bakmakla birlikte kendi öz değerlerimizi kaybetme korkusu da yaşayan, Osmanlı insanının yaşayış tarzına ve zihniyetine aykırı olduğu için Batılı yazarların romanlarının Türkçe’ye aynen çevrilmesine karşı olan isim aşağıdakilerden hangisidir?

Namık Kemal

Ahmet Midhat Efendi

Recaizade Mahmut Ekrem

Menemenlizade Mehmet Tahir

Abdullah Uçman

Açıklama:

Ahmet Midhat Efendi, Batılı yazarların romanlarının Türkçe’ye aynen çevrilmesine karşıdır. Çünkü bu eserler Osmanlı insanının yaşayış tarzına ve zihniyetine aykırı eserlerdir. Bu durum Ahmet Midhat'ın Batılılaşmaya olumlu bakmakla birlikte kendi öz değerlerimizi kaybetme korkusunu da yaşadığını gösterir. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 38

Türk Edebiyatında ilk defa realizm ve natüralizmden bahseden yazar kimdir?

Beşir Fuad

Recaizade Mahmut

Muallim Naci

Abdülhak Hamit

Halit Ziya

Açıklama:

Beşir Fuad Türk edebiyatında ilk defa realizm ve natüralizmden bahsetmiş ve bu akımlarla ilgili bilgiler aktarmıştır. Emile Zola, Alphonse Daudet, Gustave Flaubert, Auguste Comte, Ludvig Büchner, Herbert Spencer, D’Alembert, Chambers, Diderot, Ribaut, Tarde ve Claude Bernard gibi Batılı yazar ve filozoflardan ilk defa bahseden de Beşir Fuad’dır. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 39

Mizancı Murat bir eleştirmende hangi özelliği aramaz?

Kültür birikimi

Fesahat ve belagat bilgisi

Merak

Seçme kabiliyeti

Subjektiflik

Açıklama:

Mizancı Murat, nitelikli bir eleştirmende şu özellikleri arar: Geniş bir kültür birikimi,
fesahat ve belagat bilgisi, objektif davranabilme, merak ve tecessüs sahibi
olma ve seçme kabiliyeti. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 40

Türk edebiyatında uygulamalı eleştirinin ilk uygulamalarını veren kimdir?

Recaizade Mahmut

Beşir Fuad

Muallim Naci

Mizancı Murat

Abdülhak Hamit

Açıklama:

Mizancı Murat ayrıca Türk edebiyatında uygulamalı eleştirinin de ilk örneklerini veren insandır. Savunduğu “ahlâkî edebiyat” adı verilen edebî eleştiri yöntemini, Namık Kemal’in Vatan yahut Silistre, Recaizade Mahmut Ekrem’in Vuslat ve Sâmipaşazâde Sezai’nin Sürgüzeşt adlı eserlerinde uygulamıştır.Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 41

I. Politik Fikirler II. Sosyal Fayda III. Bireycilik Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri Tanzimat'ın 1. Nesilinin odaklandığı konu başlıklar arasında yer alır?

Yalnız I

Yalnız II

I ve II

I ve III

I, II ve III

Açıklama:

Tanzimat'ın 1. Nesli sosyal ve politik fikirleri edebiyatın merkezine alarak sosyal fayda anlayışını gözetmiştir. 2. nesilde ise bireycilik ön plana çıkmış ve estetik yaklaşıma geçilmiştir. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 42

Aşağıdaki konu başlıklarından hangisi Abdülhak Hamit'in milli tiyatro anlayışına uygundur?

İstanbul'un Fethi

Yardımseverlik

Ramazan ayı ve oruç

Doğruluk ve dürüstlük

Askere gitme töreni

Açıklama:

Hamit’e göre; “Halkın rağbet ettiği, millî ahlâk ve âdetlerimizi gösteren millî tiyatro eserleri, herkesin bildiğini tekrarlamaktan başka bir şey yapmayan birer ahlâk risalesidir. Asıl millî tiyatro eserleri ise; seyircilere herkesin iyi bildiği kendi hayatlarını değil, tanımadıkları cemiyetlerin veya azınlıkların hayatlarını, islâm veya Osmanlı tarihinin muhteşem olaylarını anlatan eserlerdir. Doğru cevap A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 43

Aşağıdaki eserlerden hangisi Recaizade Mahmut Ekrem'e aittir?

Duhter-i Hindu

Talim'i Edebiyat

Nakafi

Muhaberat ve Muhaverat

İntikad

Açıklama:

İntikad ve Muhaberat ve Muhaverat Muallim Nacinin eserleridir. Duhter-i Hindu ve Nakafi ise Abdülhak Hamit Tahran'ın eserleridir. Talim-i Edebiyat ise Recai Zade Mahmut Ekrem'in eseridir. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 44

Aşağıdakilerden hangisi Zemzeme Mukaddimesi eserinde Recaizade Mahmut Ekrem'in bahsettiği güzel edebiyat eserlerinin temel dayanakları arasında yer alamaz?

Fikir

His

Hayal

Konu

Zevk

Açıklama:

Recaizade Mahmut Ekrem'in Zemzeme Mukaddimesine göre bir edebî eserde fikir his ve hayal ile onları anlatan kelime ve ifadeler arasında uygunluk varsa o edebî eser manzum da olsa mensur da olsa daima güzel ve bazen hem güzel hem de ulvî (yüce) olur. Yani fikir, his, hayal ve zevk güzel bir
eserin temel dayanaklarıdır. Doğru cevap D'dir

Doğru Cevap: D

Soru 45

Aşağıda verilen Muallim Naci eserlerinden hangisi Recaizade Mahmut Ekrem'in eleştirilerine karşılık olarak yazılmıştır?

Muhaberat ve Muhaverat

Islahat-ı Edebiyye

Mektuplarım

İntikad

Demdeme

Açıklama:

Muhaberat ve Muhaverat eseri Muallim Naci'nin "Naci" mahlasını alışı, memuriyet hayatı, gazetecilik ve şiir üzerinedir. Islahat-ı Edebiyye yazın kuralları ve edebiyat terimleri üzerine bir rehber kitaptır. İntikad Beşir Fuat'ın Victor Hugo eseri hakkındadır. Mektuplarım eserinde Muallim Naci Arap, Fars edebiyat metinlerini incelemiştir. Demdeme eserini ise kendisini eleştiren Recaizade Mahmut Ekrem'e yanıt olarak yazılmıştır. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 46

Türk edebiyatında ilk kez realizm ve natüralizmden bahseden yazar hangisidir?

Beşir Fuad

Recaizade Mahmut Ekrem

Muallim Naci

Abdülhak Hamit Tahran

Mizancı Murat

Açıklama:

Pozitivist bir dünya görüşüne sahip olan Beşir Fuar, Türk edebiyatında ilk defa realizm ve natüralizmden bahsetmiş ve bu akımlarla ilgili bilgiler aktarmıştır. Doğru cevap A'dır

Doğru Cevap: A

Soru 47

Türk edebiyatının ilk eleştirel monografik eseri hangisidir?

Islahat-ı Edebiyye

Victor Hugo

İntikad

Zemzeme Mukaddimesi

Bir Şairin hezeyanı

Açıklama:

Devrin popüler edebiyat anlayışı olan romantizmi eleştiren Beşir Fuad, Victor Hugo eseri ile Türk edebiyat tarihinin ilk tenkitli monografisini kaleme almıştır. Doğru cevap B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 48

"Sanatkâr ilim adamı gibi gerçeğe objektif bir gözle bakmalıdır." Yukarıdaki görüş hangi yazara aittir?

Mizancı Murat

Muallim Naci

Beşir Fuad

Abdülhak Hamit Tarhan

Recaizade Mahmut Ekrem

Açıklama:

Tanzimat dönemi edebiyatçılardan Beşir Fuad pozitivist dünya görüşüne sahiptir ve natüralizm ve realizm akımını önererek romantizmi eleştirir. bu bakımdan edebiyatın belirli ölçüde topluma hizmet etmesi gerektiğini düşünür. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 49

I. Suni olması II. Realist olması III. Ahlaka aykırı olması Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri Mizancı Murat'ın divan edebiyatını yönelttiği eleştiriler arasında yer alır?

Yalnız I

Yalnız II

I ve II

I ve III

I, II ve III

Açıklama:

Mizancı Murat temelde Namık Kemal ile örtüşür. Mizancı Murat da Namık Kemal gibi divan edebiyatını sun’î ve hatta bir kısım eserler göz önünde bulundurulursa, ahlâka aykırı bulur. Murat Bey, bu noktada “edebiyat-ı ahlâkiyye” adını verdiği bir yolu takip eder. Ona göre Türk edebiyatında, millî özellikler taşıyan, toplumun örf ve âdet, ahlâk ve dinî yargılarına bağlı “tip”ler oluşturulmalıdır. Doğru cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 50

Mizancı Murat'a göre bir edebi eserin mükemmel olması için aşağıdaki özelliklerden hangisine sahip olması gerekir?

Gramatik olarak düzgün olması

Suni olması

Romantik olması

Toplumsal sorunlara değinmesi

Okuyucuya ibret vermesi

Açıklama:

Bir edebî eserin güzel ve mükemmel olabilmesi için, üslûp ve ifadesinin sade ve düzgün olması, bir “dram entrikası”na sahip bulunması ve mutlaka okuyucuya ibret dersi vermesi gerekir. divan edebiyatını sunni olduğu ve bazı eserlerini ise ahlaksız bulduğu için eleştirir. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 51

“Sosyal ve politik fikirleri” edebiyatın merkezine yerleştirip, eserlerinde genellikle “sosyal fayda” anlayışını gözeten edebi hareket/akım aşağıdakilerden hangisidir?

1. Yeniler

2. Yeniler

Serveti Fununcular

Tanzimatın 1. Nesli

Tanzimatın 2. Nesli

Açıklama:

Tanzimat’ın I. Nesli “sosyal ve politik fikirleri” edebiyatın merkezine yerleştirip,
eserlerinde genellikle “sosyal fayda” anlayışını gözetmişlerdir.

Doğru Cevap: D

Soru 52

Hangi akımın öncüleri “bireyciliği, büyük ihtiras ve ıstırapları” ön plana çıkararak eserlerinde daha çok “estetik yaklaşımı” önceler?

Anonim Halk edebiyatçıları

Aşık tarzı halk edebiyatçıları

Tasavvufcular

Tanzimat öncesi edebiyatçıları

Tanzimatın II. Nesli

Açıklama:

Tanzimat’ın II. Nesli ise “bireyciliği, büyük ihtiras ve ıstırapları” ön plana çıkararak, eserlerinde daha çok “estetik yaklaşımı” öncelerler.

Doğru Cevap: E

Soru 53

Toplumdan bireye, sosyal faydadan estetik yaklaşıma geçiş, edebiyatın birçok alanını olduğu kadar eleştiri türünü de etkileyerek edebiyatımızda hangi eğilimin çıkmasına neden olmuştur?

Statü için sanat

Sanat için sanat

Topum için sanat

Bireysel haz için sanat

Eğitim için sanat

Açıklama:

Tanzimat’ın II. Nesli “bireyciliği, büyük ihtiras ve ıstırapları” ön plana çıkararak, eserlerinde daha çok “estetik yaklaşımı” öncelerler. Bu toplumdan bireye, sosyal faydadan estetik yaklaşıma geçiş, edebiyatın birçok alanını olduğu kadar eleştiri türünü de hatırı sayılır derecede etkilemiştir. Böylece edebiyatımızda “sanat için sanat” eğilimleri ortaya çıkar.

Doğru Cevap: B

Soru 54

Adı daha çok şiir ve tiyatro türleriyle özdeşleşen Abdülhak Hamit tenkitçi olarak değil............... ön plana çıkar" ifadesindeki boşluğa gelecek ifade hangisidir

Sanatçı kişiliği ile

Ressam kişiliği ile

Siyasi kişiliği ile

Askeri kişiliği ile

Astronomik keşifleri ile

Açıklama:

Adı daha çok şiir ve tiyatro türleriyle özdeşleşen Abdülhak Hamit tenkitçi olarak değil sanatçı kişiliği ile ön plana çıkar.

Doğru Cevap: A

Soru 55

Makber’i “fena bulmuş bir vücudun bekâsı için” yazdığını belirterek mukaddimeye giriş yapan ve “tezat” ve “ölüm gerçeği karşısında beşerin aczi”ni vurgulayan edebiyatçı hangisidir?

Beşir Fuad

Muallim Naci

Abdülhak Hamit Tarhan

Recaizade Mahmut Ekrem

Nâ-kâfî

Açıklama:

Hamit, Makber’i “fena bulmuş bir vücudun bekâsı için” yazdığını belirterek mukaddimeye giriş yapar. Romantik edebiyatın bütün özelliklerinin görüldüğü bu eserde en çok dikkati çeken unsurlar “tezat” ve “ölüm gerçeği karşısında beşerin aczi”dir.

Doğru Cevap: C

Soru 56

Tanzimat’tan sonraki eleştiri anlayışına yeni bir yön vermeye ve yeni edebiyatın Batıdaki gerçekçi edebiyat (realizm ve natüralizm) karşısındaki durumunu belirlemeye çalışan edebiyatçı hangisidir?

Beşir Fuad

Nazım Hikmet

Cemal Süreyya

Muallim Naci

Menemenlizade Mehmet Tahir

Açıklama:

Üç Batı dilini (Almanca, İngilizce ve Fransızca) bu dilleri öğretmek için kitaplar
yazacak derecede iyi bilen Beşir Fuad, bilim ve felsefede de önemli bir birikime sahipti. “Tanzimat’tan sonraki eleştiri anlayışına yeni bir yön vermeye ve yeni edebiyatın Batıdaki gerçekçi edebiyat (realizm ve natüralizm) karşısındaki durumunu belirlemeye çalışır.”

Doğru Cevap: A

Soru 57

Beşir Fuad'ın Türk edebiyat tarihinin ilk tenkitli monografisi aşağıdakilerden hangisidir?

Hayrabad

İfadei Mahsusa

Mektubat

İntikad

Victor Hugo

Açıklama:

Victor Hugo (1885): Devrinin popüler edebiyat anlayışı olan romantizmi eleştiren bu eser, aynı zamanda Türk edebiyat tarihinin ilk tenkitli monografisidir. Romantizme karşı Emile Zola’nın natüralizmini öne çıkararak, edebiyat tarihimizde “Hayâliyyûn-Hakikiyyûn” tartışmasını başlatan da bu eserdir.

Doğru Cevap: E

Soru 58

"Şeyh Galip’in Hüsn-ü Aşk’ının manzum mukaddimesinde Nâbî’nin .................. isimli eseri ile ilgili olarak ortaya attığı fikirler bizde eleştiri çalışmalarının başlangıcı olarak düşünülebilir" ifadesindeki boşluğu doldurunuz?

Hayrâbâd

Vuslat

Takdir-i Elhan

Gözyaşları

Vatan yahut Silistre

Açıklama:

Şeyh Galip’in Hüsn ü Aşk’ının manzum mukaddimesinde Nâbî’nin Hayrâbâd’ı ile ilgili olarak ortaya attığı fikirler bizde eleştiri çalışmalarının başlangıcı olarak düşünülebilir.

Doğru Cevap: A

Soru 59

İlk edebiyat kuramcısı ve yazdığı Talim-i Edebiyat adlı eseriyle âdeta bir çığır açan sanatçı aşağıdakilerden hangisidir?

Ziya Gökalp

Recaizade Mahmut Ekrem

Abdülhak Hamit

Muallim Naci

Beşir Fuad

Açıklama:

Recaizade Mahmut Ekrem, ilk edebiyat kuramcısıdır ve yazdığı Talim-i Edebiyat adlı eseriyle âdeta bir çığır açmıştır.

Doğru Cevap: B

Soru 60

Aşağıdaki ifadelerden hangisi doğru değildir?

Recaizade Mahmut Ekrem, ilk edebiyat kuramcısıdır ve yazdığı Talim-i Edebiyat adlı eseriyle âdeta bir çığır açmıştır.

Beşir Fuad, ilk tenkitli monografiyi yazmıştır.

Mizancı Murat, tenkit bahsinde seri yazılar yazarak bu türü Namık Kemal’den sonra en içten benimseyen insan olarak karşımıza çıkar.

Mizancı Murat; 18 makaleden oluşan “Üdebâmızın Nümûne-i İmtisalleri” adlı seri yazısının da sahibidir.

Makber Mukaddimesi Mizancı Murata ait bir yapıttır.

Açıklama:

Adülhak Hamit Tarhan; Bir Şairin Hezeyânı ve Nâkâfi şiirleri, Makber Mukaddimesi adlı eserlerin sahibidir.

Doğru Cevap: E

Soru 61

I. Tanzimat’ın I. Nesli “sosyal ve politik fikirleri” edebiyatın merkezine yerleştirip, eserlerinde genellikle “sosyal fayda” anlayışını gözetmişlerdir.
II. Tanzimat’ın II. Nesli “bireyciliği, büyük ihtiras ve ıstırapları” ön plana çıkararak, eserlerinde daha çok “estetik yaklaşımı” öncelerler.
III. Tanzimatın II. Nesliyle edebiyatımızda “sanat için sanat” eğilimleri ortaya çıkar.
Yukarıdaki bilgilerden hangisi ya da hangileri doğrudur?

Yalnız I

Yalnız II

Yalnız III

I,II

I,II,III

Açıklama:

Öncüllerdeki bilgilerin hepsi doğrudur.

Doğru Cevap: E

Soru 62

Fikrimi âsmân eder terfî’
Şi’rimi ahterân eder tarsî’
Her kim eylerse eylesin teşnî’
Bana lâzım değil beyân ü bedi’
Köydeki çeşmesârı pek severim.
Yukarıda bir kıtası verilen şiir hangi edebiyatçıya aittir?

Abdülhak Hamit Tarhan

Recaizade Mahmut Ekrem

Muallim Naci

Beşir Fuat

Mizancı Murat

Açıklama:

Fikrimi âsmân eder terfî’
Şi’rimi ahterân eder tarsî’
Her kim eylerse eylesin teşnî’
Bana lâzım değil beyân ü bedi’
Köydeki çeşmesârı pek severim.
Şiir Abdulhak Hamit Tarhan'a aittir.

Doğru Cevap: A

Soru 63

Hamit'in
“Acep hûn-ı dil-i mecrûhumu sen mey mi zannettin?
Sadâ-yı makberi bir na’ra-yı heyhey mi zannettin?”
mısralarıyla hangi şairi hedef aldığı söylenebilir?

Recaizade Mahmut Ekrem

Muallim Naci

Fuzuli

Beşir Fuad

Mizancı Murat

Açıklama:

Mısralarındaki “mey” ve “na’ra-yı heyhey” ifadeleri, Muallim Naci ve çevresinde oluşmakta olan eski tarz “meyhane şiirleri”ne yöneltilmiş bir eleştiridir.

Doğru Cevap: B

Soru 64

Hamit'in
“Tasvîr-i fezâile taalluk eden cihetlerine gelince, pek nâkıs, yahut
pek nâ-kâfîdir.”
mısrasında hangi bölüm şiddetli eleştirilere yol açmıştır?

Tasvîr-i fezâile

taalluk eden

pek nâkıs

nâ-kâfi

cihetler

Açıklama:

Gayret Dergisi’nde yayımlanan bu şiirin yazılış nedeni Hamit’in şiirin altına koyduğu dipnottan anlaşılır: Dipnotta “ ‘Nâ’ edatının Farsça, ‘kâfî’ kelimesinin Arapça olması itibariyle Makber’deki ‘nâ-kâfî’ tâbirini yanlış zanneden birinin tâ’rizât-ı nâ-becâsına karşı...” denilmiş, yani bu şiir, Makber Mukaddimesi’nde geçen “nâ-kâfî” kelimesinin “sarf u nahve” (dil bilgisi kurallarına) uymadığını düşünen bir insana, bu insanın şahsında da bir zihniyete karşı yazılmıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 65

I. Talîm-i Edebiyat’ın yayımlanması, özellikle edebiyatta yenilik yapılmasını isteyen çevrelerde büyük bir memnuniyete neden olur.
II. Eski edebiyat taraftarlarınca bu eser pek hoş karşılanmaz.
III. Eseri takdir edenlerin başında Divan edebiyat taraftarı Hacı İbrahim gelir.
IV. Eser bir belâgat ve edebiyat kuramları kitabıdır.
V. İlk taş baskısı 1890 yılında yapılmıştır.
Yukarıdaki bilgilerden hangisi ya da hangileri doğrudur?

I, II, III

II,III,IV

I,II,IV

I,II,V

I,III,V

Açıklama:

(...) Bir belâgat ve edebiyat kuramları kitabıdır. Başlangıçta taş baskı usulüyle birkaç defa basılan -iilki 1879’dur- bu kitap, hurufat baskısıyla iilk defa 1882 yılında yayımlanır. (...) Talîm-ii Edebiyat yayımlanınca dönemin edebiyatçıları bu esere olumlu ve olumsuz bakanlar şeklinde iikiye ayrılır. Başını Namık Kemal ve Mizancı Murat’ın çektiğii bir grup esere olumlu bakarken; başta Hacı İbrahim Efendi olmak üzere eski edebiyat taraftarları da Talîm-ii Edebiyat’a ciddii eleştiriler yöneltirler.

Doğru Cevap: C

Soru 66

Menemenlizade Mehmet Tahir’in “Elhân” şiiri üzerine yazdığı eserle edebiyata kulak için kafiye ilkesini getiren edebiyatçı kimdir?

Abdulhak Hamit Tarhan

Recaizade Mahmut Ekrem

Muallim Naci

Beşir Fuad

Mizancı Murat

Açıklama:

Menemenlizade Mehmet Tahir’in “Elhân” şiiri üzerine dığı eserle kulak için kafiye ilkesini oluşturan Recaizade Mahmut Ekrem'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 67

Aşağıdakilerden hangisi Muallim Naci'nin Muallim adlı eserinde ortaya koyduğu eleştirel yaklaşımlardan değildir?

Dil ve ifade ile ilgili tenkitler

Vezin ve kafiye hatalarına işaret eden tenkitler

Edebî sanatlar ve özellikle mübalağa sanatı ile ilgili tenkitler

Mana, fikir ve hayal ile ilgili tenkitler

Şiirlerin hedeflediği kitleyle ilgili tenkitler

Açıklama:

Şiirlerin hedeflediği kitleyle ilgili tenkitler bu eleştirel yaklaşımlardan biri değildir.

Doğru Cevap: E

Soru 68

Aşağıdakilerden hangisi Muallim Naci'nin eserlerinden biri değildir?

Muhâberât ve Muhâverât

Mektuplarım

Fasl-ı Hazan

İntikad

Demdeme

Açıklama:

Fasl-ı Hazan Muallim Naci'nin eserlerinden biri değildir.

Doğru Cevap: C

Soru 69

Beşir Fuad’ın Victor Hugo kitabıyla yapmak istediği şey nedir?

Tanzimat devri şair ve yazarlarının büyük ölçüde klasisizme dayanan edebî temayüllerini eleştirmekti

Tanzimat devri şair ve yazarlarının büyük ölçüde romantizme dayanan edebî temayüllerini eleştirmekti

Tanzimat devri şair ve yazarlarının büyük ölçüde fütürizme dayanan edebî temayüllerini eleştirmekti

Tanzimat devri şair ve yazarlarının büyük ölçüde dadaizme dayanan edebî temayüllerini eleştirmekti

Tanzimat devri şair ve yazarlarının büyük ölçüde realizme dayanan edebî temayüllerini eleştirmekti

Açıklama:

Beşir Fuad Victor Hugo eseriyle Tanzimat devri şair ve yazarlarının büyük ölçüde romantizme dayanan edebî temayüllerini eleştirir.

Doğru Cevap: B

Soru 70

1. Bir dilin gelişme safhaları, en güzel şekilde tenkit eserlerinde görülebilir.
2. Bir edebiyatın gelişmesi, zenginleşmesi ve güzelleşmesi ancak ciddi eleştiri
faaliyetleriyle olabilir.
3. Bizim ülkemizde eleştiri öteden beri yanlış anlaşılmakta; saldırı ile eleştiri
birbirine karıştırılmakta, âdeta eş anlamlı sayılmaktadır.
4. Avrupa’da ise eleştiri müstakil bir tür kabul edilmiş, Sainte-Beuve, Bouleau
ve Voltaire gibi büyük tenkitçiler sayesinde edebî seviye yükselmiştir.
Yukarıdakilerden hangileri Mizancı Murat'ın görüşlerindendir.

1,2,3

1,3,4

2,4

1,2,3,4

1,4

Açıklama:

Öncüllerdeki fikirlerin hepsi Mizancı Murat'a aittir.

Doğru Cevap: D

Ünite 5

Soru 1

Servet-i Fünûn edebî topluluğu sanatçıları içerisinde estetik ve sanat üzerinde ayrıntılı bir şekilde duran sanatçı aşağıdakilerden hangisidir?

Hüseyin Câhit

Tevfik Fikret

Nâbizâde Nâzım

Recaizâde Ekrem

Ahmet Râsim

Açıklama:

Servet-i Fünûn sanatçılarını ve bunların eleştiri türüne katkılarını ana hatlarıyla değerlendirebileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 2

Ara Nesil sanatçılarının roman ve hikâyede benimsedikleri akımlar aşağıdakilerden hangisidir?

Romantizm

Realizm ve Natüralizm

Klasisizm

Post-modernizm

Fütürizm

Açıklama:

Ara Nesil topluluğunun ortak özelliklerini sıralayabileceksiniz.

Doğru Cevap: B

Soru 3

Aşağıdakilerden hangisi Hüseyin Cahit’e göre romanın yapısını oluşturan unsurlardan biri değildir?

Şahıslar

Ahvâl

Vakalar

Üslûp

Mekanlar

Açıklama:

Servet-i Fünûn sanatçılarını ve bunların eleştiri türüne katkılarını ana hatlarıyla değerlendirebileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 4

Aşağıdakilerden hangisi Ara Nesil sanatçıları arasında yer almaz?

Şinasi

Beşir Fuad

Ali Ulvi

Fatma Aliye Hanım

Muallim Feyzi

Açıklama:

Sanatçılar, harf sırasıyla, şu isimlerden oluşmaktadır: Abdülhalim Memduh, A. Nazım, Abdülkerim Hadi, Abdülkerim Sabit, Adanalı Ziya, Ahmet Rasim, Alaybeyzâde Naci, Ali Ferruh, Ali Feyzi, Ali Kemal, Ali Nizamî, Ali Nusret, Ali Ulvi, Andelip Fâik Esat, Beşir Fuad, Fatma Aliye Hanım, Fazlı Necip, Halil Edip, Hasan
Asaf, Hayret Efendi, Hüseyin Daniş, İsmail Safa, Makbule Leman, Manastırlı Rıfat, Mehmet Celâl, Mehmet Ziver, Menemenlizâde Mehmet Tahir, Muallim Feyzi, Muhyiddin, Mustafa Reflit, Müstecabizade İsmet, Nâbizâde Nâzım, Nigar Binti Osman, Recep Vahyî, Selânikli Tevfik, Tepedelenlizâde Kâmil. Doğru yanıt A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 5

Aşağıdakilerden hangisi Ara Nesil sanatçılarının ortak özelliklerinden biri değildir?

Genellikle 1860 sonrası açılmış yeni tarz eğitim kurumlarında yetişmişlerdir.

Eserlerini ağırlıklı olarak gazetelerde yayımlamışlardır.

Yabancı dili bizzat okudukları okullarda öğrenmişlerdir.

Farklı edebi türlerde yazılmış pek çok eseri Fransızca'dan Türkçe'ye çevirmişlerdir.

İfadeye önem veren bir anlayış benimsemişlerdir.

Açıklama:

Ara Nesil sanatçılarının döneminde dergiler ön plana çıkmıştır. Bundan dolayı sanatçılar eserlerini dergilerde yayımlamışlardır. Doğru yanıt B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 6

Aşağıdakilerden hangisi Ara Nesil sanatçılarının edebiyata yükledikleri fonksiyonlardan biridir?

Belirli sosyal meseleleri aktarmak için bir vasıta

Bireysel meseleleri aktarmak için bir vasıta

Milletin kalkınmasını sağlamada bir araç

İfadenin kulağa hoş gelen bir şekilde anlatılması

İfade gücünün öneminin yaygınlaştırılması

Açıklama:

Ara Nesil sanatçıları edebiyata milletin kalkınmasını sağlayacak bir araç olarak bakmışlar ve böylece edebiyata tam olarak ne olduğu belirli olmayan yeni bir fonksiyon yüklemişlerdir. Doğru yanıt C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 7

Halit Ziya’nın Mâi ve Siyah başlıklı romanındaki başkahraman olan Ahmet Cemil karakteri, aşağıdaki Ara Nesil sanatçılarının hangisinin şair görüşüyle örtüşmektedir?

Menemenlizâde Mehmet Tahir

Nâbizade Nazım

Beşir Fuad

Mehmet Celal

Ali Kemâl

Açıklama:

Tevfik Fikret’in Rubâb-ı Şikeste isimli şiir kitabının başında yer alan “Sühâ ile Pervin” başlıklı şiirindeki Sühâ karakteri ile Halit Ziya’nın Mâi ve Siyah başlıklı romanındaki başkahraman olan Ahmet Cemil karakteri, Mehmet Celâl’in tasvir ettiği şair tipiyle büyük ölçüde örtüşmektedir. Doğru yanıt D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 8

Servet-i Fünun dergisi kaç yılında çıkartılmaya başlanmıştır?

1895

1894

1893

1892

1891

Açıklama:

Servet-i Fünûn dergisi 27 Mart 1891’de D. Nikolaidi’nin sahibi olduğu Servet gazetesinin eki olarak çıkmaya başlamış bir yayın organıdır. Doğru yanıt E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 9

Edebiyatta sosyal fayda arayanlara da karşı çıkan ve edebiyatın gayesinin sadece güzellik olduğunu vurgulayan Servet-i Fünun şairi aşağıdakilerden hangisidir?

Ali Ekrem

Süleyman Nazif

Tevfik Fikret

Mehmet Rauf

Cenap Şehabettin

Açıklama:

Servet-i Fünûn edebiyatının şiirde en güçlü isimlerinden birisi olan Cenap Şahabettin edebiyatta sosyal fayda arayanlara da karşı çıkar ve edebiyatın gayesinin sadece güzellik olduğunu vurgular. Doğru yanıt E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 10

Aşağıdakilerden hangisi Servet-i Fünun dönemi sanatçılarının yöneldikleri akımlardan biri değildir?

Realizm

Natüralizm

Parnassizm

Romantizm

Sembolizm

Açıklama:

Tanzimat devri yazarları klasik ve romantik sanatçıların etkisindeydiler. Serveti Fünûn dönemi sanatçıları ise daha çok realizm, natüralizm, parnassizm, sembolizm akımlarına yöneldiler. Doğru yanıt D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 11

I.Eleştiri yeni ve bağımsız bir türdür. II.Eleştirilerin değişmez, mutlak kurallara bağlanmasına karşı çıkmışlardı. III.Batıda eleştirinin gelişim çizgisini bilmeye gerek yoktur. IV.Eleştiri kişisel duygu ve zevkleri ortaya koymak için yapılmalıdır. Servet-i Fünûncuların eleştiriye dair teorik görüşlerini Prof. Dr. Abdullah Uçman maddeler halinde toplamıştır. Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri bu görüşlerdendir?

Yalnız I

Yalnız III

II ve IV

I, II ve III

I, II ve IV

Açıklama:

Servet-i Fünuncular eleştirinin yeni ve bağımsız bir tür olduğunu, eleştirilerin değişmez, mutlak kurallara bağlanmasının doğru olmadığını, eleştirinin kişisel duygu ve zevkleri ortaya koymak için yapılması gerektiğini savunmuşlardır. Onlara göre ayrıca Batıda eleştirinin gelişim çizgisinin bilinmesi de gereklidir. Doğru yanıt E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 12

Halit Ziya Hikâye adlı eserinde Türk ve Batı edebiyatlarında hikâyenin ne olduğunu anlatmış ve benimsediği hikâye anlayışını etraflıca ortaya koymuştur.
Aşağıdaki seçeneklerin hangisinde Halit Ziya'nın Hikâye eserinde hikâye üzerine düşünceleri doğru olarak verilmiştir?

Hikâyeci bir fenci ya da bir bilgin kadar değerli değildir.

Hikâye türü edebiyatımızda hak ettiği yerdedir.

Hikâye ve hikâyeci insanı bütünüyle gösterir ve insanları başka insanlara tanıtır.

Hikâye insan topluluklarının kıyıda köşede kalmış hallerini dile getirir.

Hikâyede olay örgüsü her zaman ruh tahlillerinden önde gelmelidir.

Açıklama:

Eserin Mukaddime kısmında Halit Ziya, hikâyenin önemi üzerinde durur ve
bu türün edebiyatımızda ihmal edildiğini söyler. Medenî milletlerde hikâyeye daha
çok önem verildiğini vurgular. Hikâyecinin bir fenci ya da bir bilgin kadar değerli
olduğunu ifade eder. Yazar, hikâyenin ve hikâyecinin insanı bütünüyle gösterdiğini, insanları başka insanlara tanıttığını belirtir. Halit Ziya’ya göre hikâyeler insan
kalbinin en seçkin hislerini ve insan topluluklarının en mühim hallerini dile getirir. Hikâyede olaydan çok ruh tahlillerinin önemli olduğunu vurgulayan yazar,
hikâyeyi bir hayat levhası olarak kabul eder. Ardından bu türün tarihini anlatan
Halit Ziya, hikâyenin 17. yüzyıldan sonra büyük önem kazandığı görüşündedir.
Romantik ve realist akımın hikâyedeki temsilcileri hakkında bilgi veren yazar aynı
zamanda romantik (hayaliyyûn) ve realist (hakikiyyûn) hikâye anlayışını karşılaştırır. Son olarak kendisinin realist anlayışı benimsediğini sebepleriyle birlikte açıklar. Halit Ziya burada hikâye terimini anlatma esasına dayalı eserler ve özellikle roman anlamında kullanmıştır

Doğru Cevap: C

Soru 13

Servet-i Fünun sanatçıları kimi üstat olarak kabul etmektedirler?

Recaizade Ekrem Bey

Namık Kemal

Şinasi

Ziya Paşa

Muallim Naci

Açıklama:

Servet-i Fünûnda sanatçıların hemen hepsi Recaizade Ekrem’i üstad olarak kabul etmektedirler. Doğru yanıt A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 14

Türk Edebiyatında Batılı anlamda edebiyat eleştiriciliği hangi dönemde başlamıştır?

Servet-i Fünûn

Divan Edebiyatı

Tanzimat Dönemi

Lale Devri

Islahat Dönemi

Açıklama:

Bizde Batıl anlamda edebiyat eleştiriciliği Tanzimat’la birlikte başlamıştır. Tanzimat’tan önce de özellikle divanların ön sözlerinde ve şiir mecmualarında yer alan ve edebiyat eleştirisi sayılabilecek nitelikte bazı değerlendirmeler vardır. Fakat bunlar modern anlamda edebiyat eleştiriciliği sayılmazlar.

Doğru Cevap: C

Soru 15

I. Nazım Hikmet
II. Namık Kemal
III. Necip Fazıl Kısakürek
IV. Recaizade Mahmut Ekrem
Yukarıdakilerden hangileri Batılı anlamda edebiyat eleştirisinin öncülerindendir?

I ve III

II ve IV

III ve IV

Yalnız III

II ve III

Açıklama:

Şinasi, Namık Kemâl, Ziya Paşa ve Recaizade Mahmut Ekrem gibi isimler edebiyatın ne olduğu, edebî türlerin nitelikleri ve yaşadıkları dönemlerde yayımlanan edebî eserlere dair görüşlerini müstakil olarak veya çeşitli eserlere yazdıkları ön sözlerde ifade etmişlerdir.

Doğru Cevap: B

Soru 16

Türk Edebiyatında Tanzimat Dönemi'nden sonra ikinci nesil ile Servet-i Fünûn Dönemi arasında ortaya çıkan ara nesil hangi yıllar arasında var olmuştur?

1870-1880

1915-1925

1880-1895

1885-1899

1850-1865

Açıklama:

Tanzimat’tan sonra gelişen Türk edebiyatı tarihi içinde Tanzimat’ın ikinci nesli olan Ekrem-Hamit-Sezai nesli ile 1896’da kurulan Servet-i Fünûn edebî topluluğu arasında yetişmiş bir nesil vardır. Eserlerini ağırlıklı olarak 1880-1895 yılları arasında yayımlayan bu nesli Prof. Dr. Mehmet Kaplan Ara Nesil olarak adlandırmıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 17

I. Abdülkerim Sabit
II. Faik Ali
III. İsmail Sefa
IV. Süleyman Nazif
Yukarıdakilerden hangileri Ara Nesil olarak adlandırılan dönemin sanatçılarıdır?

I ve III

II ve IV

Yalnız I

III ve IV

Yalnız III

Açıklama:

Ara nesil olarak adlandırılan edebiyat döneminin sanatçıları; Abdülhalim Memduh, A. Nazım, Abdülkerim Hadi, Abdülkerim Sabit, Adanalı Ziya, Ahmet Rasim, Alaybeyzâde Naci, Ali Ferruh, Ali Feyzi, Ali Kemal, Ali Nizamî, Ali Nusret, Ali Ulvi, Andelip Fâik Esat, Beflir Fuad, Fatma Aliye Hanım, Fazlı Necip, Halil Edip, Hasan Asaf, Hayret Efendi, Hüseyin Daniş, İsmail Safa, Makbule Leman, Manastırlı Rıfat, Mehmet Celâl, Mehmet Ziver, Menemenlizâde Mehmet Tahir, Muallim Feyzi, Muhyiddin, Mustafa Reşit, Müstecabizade İsmet, Nâbizâde Nâzım, Nigar Binti Osman, Recep Vahyî, Selânikli Tevfik, Tepedelenlizâde Kâmil'dir.

Doğru Cevap: A

Soru 18

I. Yeni tarz eğitim kurumlarında yetişmişlerdir
II. Alman edebiyatıyla yakından ilgilenmişlerdir
III. Almanca eserleri Türkçe'ye tercüme etmişlerdir
IV. Söz ve mana uyumunu esas alan bir edebiyat anlayışını benimsemişlerdir
Yukarıdakilerden hangileri Ara Nesil olarak adlandırılan sanatçıların ortak özellikleridir?

Yalnız I

I ve II

II ve III

Yalnız IV

I ve IV

Açıklama:

Ara Nesil topluluğu sanatçılarının ortak özelliklerini beş maddede toplamak
mümkündür.
1. Ara Nesil yazar ve şairleri genellikle 1860’lı yıllardan sonra açılmış olan yeni tarz eğitim kurumlarında yetişmişlerdir. Bu sanatçılar, Tanzimat nesline göre, daha düzenli ve modern bir eğitim sisteminden geçmişlerdir.
2. Ara Nesil sanatçıları yabancı dili bizzat okudukları okullarda öğrenmişlerdir.
Buna bağlı olarak Batı edebiyatını, özellikle de Fransız edebiyatını, birinci
elden tanıma imkânı elde etmişlerdir.
3. Ara Nesil sanatçıları aynı zamanda roman, hikâye, şiir ve diğer edebî türlerde yazılmış pek çok eseri Fransızca’dan Türkçe’ye çevirmişlerdir. Böylece, onların tercümeleri sayesinde Türk edebiyatına yeni temler girmiştir.
4. Bu devrede gazeteciliğin yerini dergicilik aldığından dolayı, Ara Nesil sanatçıları eserlerini ağırlıklı olarak dergilerde yayımlamışlardır. Bu durum, aynı dergide yazan yazar ve şairlerin müşterek bir edebî anlayış geliştirmelerine zemin hazırlanmışltır.
5. Ara Nesil sanatçıları, anlatım tarzından çok kavrama önem veren ve edebiyata yönelik yararcı bir anlayışla bakan Tanzimat sanatçılarının aksine, ifadeye önem veren, belirli ölçüde söz ve mana uyumunu esas alan bir edebiyat anlayışı benimsemişlerdir.

Doğru Cevap: E

Soru 19

Türk edebiyatında Ara Nesil olarak adlandırılan sanatçıların edebiyat kavramına bakışları nasıl olmuştur?

Politik bir araç olarak değerlendirilmiştir

Bilimsel bir araç olarak değerlendirilmiştir

Estetik bir araç olarak değerlendirilmiştir

Propaganda aracı olarak değerlendirilmiştir

İletişimsel bir araç olarak değerlendirilmiştir

Açıklama:

Ara Nesle mensup yazar ve şairler edebiyatı kendilerinden önceki nesillerden farklı bir şekilde algılamışlar ve edebiyatı estetik bir nesne olarak kabul etmişlerdir. Onların edebiyatı estetik nesne olarak kabul etme anlayışı daha önceki neslin özellikle de Tanzimat’ın birinci neslinin edebiyat anlayışına zıt bir tutumdur. Çünkü Namık Kemâl, Ziya Paşa ve Şinasi başta olmak üzere Tanzimat sanatçılarının çoğu edebiyatın sosyal fayda yönünü öne çıkarmışlar, kavramı ve kavram hakimiyetini benimsemişler, edebiyatı belirli ideolojik, siyasal ve sosyal meseleleri aktarmak için bir vasıta olarak görmüşlerdi. Birinci Tanzimat neslinin edebiyata yönelik faydacı yaklaşımını Hamit Ekrem nesli kısmen kırmıştır. Ekrem-Hamit nesli, yaratılışlarının ve kişisel hayatlarının da etkisiyle toplumsal meselelerden ziyade bireysel meselelere yönelmişler, muhteva düzeyinden (ing. contend plane) çok ifade düzeyine (ing. Expression plane) önem vermiştir. Ara Nesil sanatçıları ise edebiyatta ifade ile muhtevanın uyumlu bütünlüğü, başka bir deyişle lafz ile mananın uyumu üzerinde durmuştur. Onların bu yaklaşımı Tanzimat’tan beri süre gelen yaklaşımın kırılmasına yönelik ilk ciddî teşebbüstür.

Doğru Cevap: C

Soru 20

I. Hüseyin Suat Yalçın
II. Ali Kemal
III. Süleyman Nazif
IV. Beşir Fuad
Yukarıdakilerden hangileri Ara Nesil edebiyat döneminin önde gelen isimlerindendir?

I ve II

II ve IV

III ve IV

I ve III

Yalnız III

Açıklama:

Ara Nesil temsilcileri eleştiri meseleleri üzerinde teorik olarak durdukları gibi aynı zamanda belirli yazar ve şairlerin eserlerine dair düşünce ve eleştirilerini de yazmışlardır. Hatta Beşir Fuad başta olmak üzere Ali Kemâl, Müstecabizade İsmet, Mehmet Ziver, Menemenlizade Mehmet Tahir, Mehmet Refet gibi ara neslin önde gelen mensuplarının eleştiri sahasında sadece devirleri açısından değil gene Türk edebiyatı tarihi açısından da önemli sayılabilecek eserleri vardır.

Doğru Cevap: B

Soru 21

Aşağıdakilerden hangisi Ara Nesil sanatçılarının eserlerini yayımladıkları gazete ya da dergilerden değildir?

Tercüman-ı Hakikat

Gayret

Muhit

Genç Kalemler

Gülşen

Açıklama:

Ara Nesil eleştirmenleri edebiyat tenkidi ile ilgili yazılarını Hazine-i Fünûn, Mektep, Gülşen, Gayret, Muhit, Tercüman-ı Hakikat, Saadet gibi gazete ve dergilerde yayımlamışlardır.

Doğru Cevap: D

Soru 22

Türk edebiyatında önemli bir yeri olan Servet-i Fünûn Dergisi kaç yılında yayımlanmaya başlamıştır?

1888

1889

1890

1891

1892

Açıklama:

Servet-i Fünûn dergisi 27 Mart 1891’de D. Nikolaidi’nin sahibi olduğu Servet gazetesinin eki olarak çıkmaya başlamış bir yayın organıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 23

I. Cenap Şahabettin
II. Ali Ekrem
III. Hamdullah Suphi
IV. Ziya Gökalp
Yukarıdakilerden hangileri Servet-i Fünûn döneminin ileri gelen isimlerindendir?

I ve II

II ve III

III ve IV

II ve IV

Yalnız III

Açıklama:

Ahmet İhsan Bey’in (Tokgöz) çabalarıyla çıkan dergi daha sonra Servet-i Fünûn edebî topluluğunun yayın organı olmuştur. 1896 yılından itibaren Halit Ziya (Uşaklıgil), Mehmet Rauf, Tevfik Fikret, Cenap Şahabettin, Süleyman Nazif, Ali Ekrem gibi şair ve yazarlar Recaizade Mahmut Ekrem’in teşvikiyle Servet-i Fünûn dergisi etrafında toplanmışlardır.

Doğru Cevap: A

Soru 24

Tanzimat’tan sonra gelişen Türk edebiyatı tarihi içinde Tanzimat’ın ikinci nesli olan Ekrem-Hamit-Sezai nesli ile 1896’da kurulan Servet-i Fünûn edebî toplulu¤u arasında yetişmiş bir nesil vardır. Eserlerini ağırlıklı olarak 1880-1895 yılları arasında yayımlayan bu nesli Prof. Dr. Mehmet Kaplan tarafından ne şekilde isimlendirilmiştir?

Ara Nesil

Öncüler

Yeniciler

Yenilikçiler

Şairler

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 25

Aşağıdakilerden hangisi Ara Nesil olarak isimlendirilen sanatçılar arasında yer alır?

Adanalı Ziya

Tevfik Fikret

Cenap Şahabettin

Mehmet Rauf

Hüseyin Cahit Yalçın

Açıklama:

A şıkkı dışındaki örnekler Serveti Fünün edebiyatı yazarlarıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 26

Ara Nesil eleştirmenleri edebiyat tenkidi ile ilgili yazılarını aşağıda belirtilen hangi dergide yayımlamamıştır?

Hazine-i Fünûn Gayret

Mektep

Tercüman-ı Hakikat

Saadet

Tercüman-ı Ahval

Açıklama:

Ara Nesil eleştirmenleri edebiyat tenkidi ile ilgili yazılarını Hazine-i Fünûn, Mektep, Gülşen, Gayret, Muhit, Tercüman-ı Hakikat, Saadet gibi gazete ve dergilerde yayımlamışlardır.

Doğru Cevap: E

Soru 27

Ara Nesil romancı ve hikâyecileri roman ve hikâyede pozitivist görüşün de etkisiyle aşağıdakilerden hangisini eserlerinde daha çok işlemişlerdir?

Realizmi ve natüralizmi

Sadece Natüralizm

Sadece realizm

Sürrealizm

Nihilist akım

Açıklama:

Ara Nesil romancı ve hikâyecileri roman ve hikâyede pozitivist görüşün de etkisiyle büyük ölçüde realizmi ve natüralizmi yani hakikiyyûn mesleğini benimsemişlerdir.

Doğru Cevap: A

Soru 28

Yadigârlarım, Hasba ve Karabibik adlı hikâye ve romanlar aşağıdakilerden hangi yazarımıza aittir?

Nazım Hikmet Ran

Orhan Veli

Sait Faik Abasıyanık

Nabizâde Nâzım

Tevfik Fikret

Açıklama:

Yadigârlarım, Hasba ve Karabibik adlı hikâye ve romanlar Nabizâde Nâzım'a ait eserlerdir.

Doğru Cevap: D

Soru 29

Emile Zola (1840-1902) aşağıdakilerden hangi akım etkisinde eserler vermiştir?

Realizm

Natüralizm

Sürrealizm

Ekspresyonizm

Konstrüktivizm

Açıklama:

Emile Zola (1840-1902), natüralizmin en yetkin romancısıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 30

Batılı anlamda tiyatro, Türk edebiyatına ilk ne zaman girmiştir?

15. yüzyılda

14. yüzyılda

Tanzimat ile birlikte

21. yüzyılda

Cumhuriyetin ilan edilmesinden sonra

Açıklama:

Batılı anlamda tiyatro, Türk edebiyatına Tanzimat’la birlikte girmiştir.

Doğru Cevap: C

Soru 31

Ara Nesil’de Eleştiri adlı eser aşağıdaki yazarlarımızdan hangisine aittir?

Ömer Seyfettin

Orhan Veli

Nazım Hikmet

Mahmut Babacan

Ahmet Hamdi Tanpınar

Açıklama:

Ara Nesil’de Eleştiri adlı eser Mahmut Babacan tarafından kaleme alınmıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 32

Servet-i Fünûn dergisi ilk olarak ne zaman çıkmıştır?

17. yüzyılda

Lale Devrinde

27 Mart 1891'de Servet gazetesinin eki olarak

Cumhuriyetin ilanı ile birlikte

1929 yılında

Açıklama:

Servet-i Fünûn dergisi ilk olarak 27 Mart 1891'de Servet gazetesinin eki olarak yayımlanmıştır.

Doğru Cevap: C

Soru 33

Aşağıdakilerden hangisi Servet-i Fünûn dergisi yazarlarındandır?

Ahmet Ümit

Elif Şafak

Küçük İskender

Halit Ziya Uşaklıgil

Orhan Pamuk

Açıklama:

1896 yılından itibaren Halit Ziya (Uşaklıgil), Mehmet Rauf, Tevfik Fikret, Cenap Şahabettin, Süleyman Nazif, Ali Ekrem gibi şair ve yazarlar Recaizade Mahmut Ekrem’in teşvikiyle Servet-i Fünûn dergisi etrafında toplanmışlardır.

Doğru Cevap: D

Soru 34

Aşağıdakilerden hangisi Ara Nesil topluluğu sanatçılarının ortak özelliklerinden biri değildir?

Ara Nesil yazar ve şairleri genellikle 1860’lı yıllardan sonra açılmış olan yeni tarz eğitim kurumlarında yetişmişlerdir.

Bu sanatçılar, Tanzimat nesline göre, daha karmaşık ve klasik bir eğitim sisteminden geçmişlerdir.

Ara Nesil sanatçıları yabancı dili bizzat okudukları okullarda öğrenmişlerdir.

Ara Nesil sanatçıları aynı zamanda roman, hikâye, şiir ve diğer edebî türlerde yazılmış pek çok eseri Fransızca’dan Türkçe’ye çevirmişlerdir.

Bu devrede gazeteciliğin yerini dergicilik aldığından dolayı, Ara Nesil sanatçıları eserlerini ağırlıklı olarak dergilerde yayımlamışlardır.

Açıklama:

Bu sanatçılar, Tanzimat nesline göre, daha karmaşık ve klasik bir eğitim sisteminden değil daha düzenli ve modern bir eğitim sisteminden geçmişlerdir.

Doğru Cevap: B

Soru 35

Aşağıdaki isimlerden hangisi Ara Nesil sanatçılarından biri olamaz?

Tevfik Fikret

Tepedelenlizâde Kâmil

Nigar Binti Osman

Selânikli Tevfik

Recep Vahyî

Açıklama:

Tevfik Fikret, Ara Nesil sanatçılarından biri olamaz, çünkü Ara Nesil Servet-i Fünun'dan önceki dönemdir.

Doğru Cevap: A

Soru 36

Aşağıdakilerden hangisi, Ara Nesil sanatçılarının edebiyatı kabul etme şeklidir?

Bir arayış nesnesi olarak

Bir rahatlama aracı olarak

Bir estetik nesne olarak

Bir liman olarak

Bir ifade biçimi olarak

Açıklama:

Ara Nesil sanatçıları edebiyatı bir estetik nesne olarak kabul etmektedir.

Doğru Cevap: C

Soru 37

Aşağıdakilerden hangisi Ara Nesil eleştirmenlerinin edebiyat tenkidi ile ilgili yazılarını yayımladığı gazete ve dergilerden biri değildir?

Hazine-i Fünûn

Mektep

Gayret

Gülben

Saadet

Açıklama:

Gülben, Ara Nesil eleştirmenlerinin edebiyat tenkidi ile ilgili yazılarını yayımladığı gazete ve dergilerden biri değildir.

Doğru Cevap: D

Soru 38

Aşağıdaki Ara Nesil şairlerinden hangisi "şiirin kafiyeli ve vezinli iki söz söylemekten ibaret olmadığını, bir söze şiir diyebilmek için vezinden ve kafiyeden ziyade mananın güzel etkiler bırakacak şekilde düzenlenmesi gerektiğini" vurgulamıştır?

Menenemlizade Mehmet Tahir

Nâbizade Nazım

Mehmet Celâl

Beşir Fuad

Fatma Aliye Hanım

Açıklama:

Menenemlizade Mehmet Tahir "şiirin kafiyeli ve vezinli iki söz söylemekten ibaret olmadığını, bir söze şiir diyebilmek için vezinden ve kafiyeden ziyade mananın güzel etkiler bırakacak şekilde düzenlenmesi gerektiğini" vurgulamıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 39

Aşağıdaki özelliklerden hangisi Ara Nesil şairlerinin özellikleri arasında gösterilemez?

Kahramanlıktan vazgeçmiştir.

İçine kapanmıştır.

Devrin siyasal şartlarının zorluğu altında ezilmiştir.

Devrin sosyal şartlarının zorluğu altında ezilmiştir.

Baş kaldırıcıdır.

Açıklama:

Baş kaldırıcı olma özelliği Ara Nesil şairlerinin özellikleri arasında gösterilemez.

Doğru Cevap: E

Soru 40

Aşağıdakilerden hangisi,Nabizâde Nâzım'ın, Karabibik’te sunduğu edebi akımdır?

Sürrealizm

Natüralizm

Magical Realizm

Romantizm

Sembolizm

Açıklama:

Natüralizm ve realizm, Nabizâde Nâzım'ın, Karabibik’te sunduğu edebi akımlardır.

Doğru Cevap: B

Soru 41

Aşağıdakilerden hangisi D. Nikolaidi’nin sahibi olduğu Servet gazetesinin eki olarak çıkmaya başlamış bir yayın organı olan Servet-i Fünûn dergisinin ilk yayımlandığı tarihtir?

27 Ocak 1890

27 Ocak 1891

27 Şubat 1891

27 Mart 1891

27 Nisan 1891

Açıklama:

D. Nikolaidi’nin sahibi olduğu Servet gazetesinin eki olarak çıkmaya başlamış bir yayın organı olan Servet-i Fünûn dergisinin ilk yayımlandığı tarih 27 Mart 1891'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 42

Aşağıdakilerden hangisi, Servet-i Fünûncuların estetiğe, güzelliğe ve edebiyata bakışıyla tamamen zıt olan kurumdur?

Namık Kemal-Ahmet Mithat Efendi-Şinasi Mektebi

Namık Kemal-Ahmet Mithat Efendi-Ziya Paşa Mektebi

Namık Kemal-Şinasi-Ziya Paşa Mektebi

Şinasi-Ahmet Mithat Efendi-Ziya Paşa Mektebi

Namık Kemal-Recaizade Mahmut Ekrem-Ziya Paşa Mektebi

Açıklama:

Namık Kemal-Şinasi-Ziya Paşa Mektebi, Servet-i Fünûncuların estetiğe, güzelliğe ve edebiyata bakışıyla tamamen zıt olan kurumdur.

Doğru Cevap: C

Soru 43

Aşağıdakilerden hangisi, Realizmin aşırısı olarak ortaya çıkan edebi akımdır?

Sembolizm

Magical Realizm

Sürrealizm

Romantizm

Natüralizm

Açıklama:

Natüralizm, realizmin aşırı bir biçimi olarak ortaya çıkmıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 44

Batılı anlamda edebiyat eleştiriciliği ne zaman başlamıştır?

Tanzimat ile birlikte.

Servet-i Fünun ile birlikte.

Fecr-i Ati Edebiyatı ile birlikte.

Milli Edebiyat ile birlikte.

Cumhuriyet Dönemi Türk Edebiyatı ile birlikte.

Açıklama:

Bizde Batılı anlamda edebiyat eleştiriciliği Tanzimat’la birlikte başlamıştır. Tanzimat’tan önce de özellikle divanların ön sözlerinde ve şiir mecmualarında yer alan ve edebiyat eleştirisi sayılabilecek nitelikte bazı değerlendirmeler vardır. Fakat bunlar modern anlamda edebiyat eleştiriciliği sayılmazlar. Bu kapsamda doğru seçenek A seçeneğidir. Diğer seçeneklerde yer alan ifadeler Tanzimat sonrası gerçekleşen dönemlerdir.

Doğru Cevap: A

Soru 45

Aşağıdaki seçeneklerden hangisi Tanzimat ile Tanzimat'tan sonra gelişen Servet-i Fünun topluluğu arasında yetişmiş bir topluluk olduğu ifade edilmektedir. Türk edebiyatında bu topluluğun adı nedir?

Ekrem-Hamit-Sezai nesli

Ara nesil

Cumhuriyet dönemi

Fecr-i Ati Edebiyatı

Milli Edebiyat

Açıklama:

Tanzimat’tan sonra gelişen Türk edebiyat› tarihi içinde Tanzimat’ın ikinci nesli olan Ekrem-Hamit-Sezai nesli ile 1896’da kurulan Servet-i Fünûn edebî topluluğu arasında yetişmiş bir nesil vardır. Eserlerini ağlıklı olarak 1880-1895 yılları arasında yayımlayan bu nesli Prof. Dr. Mehmet Kaplan Ara Nesil olarak adlandırmıştır. Ara Nesil’e mensup sanatçıların ortak duyuş tarzı, bu sanatçıların kimler oldukları, eserlerini tam olarak hangi dönemde ve hangi yayın organlarında yayımladıkları ve edebiyat anlayışlarının ortak yönleri konusunda edebiyat tarihçileri tam anlamıyla fikir birliğine varamamışlardır. Bu kapsamda doğru seçenek B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 46

Aşağıdaki seçeneklerden hangisinde Prof. Dr. Mehmet Kaplan'ın Ara Nesil olarak ifade ettiği sanatçılar arasında yer almamaktadır?

Fazlı Necip

Manastırlı Rıfat

Tevfik Fikret

Nabizade Nazım

Ali Kemal

Açıklama:

C seçeneğinde yer ala Tevfik Fikret, Servet-i Fünun Dönemi yazarları arasında yer almaktadır. Bu bağlamda doğru seçenek C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 47

Aşağıdaki seçeneklerden hangisi Ara Nesil olarak ifade edilen şairlerin ortak özelliklerinden biri değildir?

Ara Nesil yazar ve şairleri genellikle 1860’lı yıllardan sonra açılmış olan yeni tarz eğitim kurumlarında yetişmişlerdir. Bu sanatçılar, Tanzimat nesline göre, daha düzenli ve modern bir eğitim sisteminden geçmişlerdir.

Ara Nesil sanatçıları yabancı dili bizzat okudukları okullarda öğrenmişlerdir. Buna bağlı olarak Batı edebiyatını, özellikle de Fransız edebiyatını, birinci elden tanıma imkânı elde etmişlerdir.

Ara Nesil sanatçıları şiir dışında edebiyatın başka herhangi bir alanı ile ilgilenmemiştir.

Bu devrede gazeteciliğin yerini dergicilik aldığından dolayı, Ara Nesil sanatçıları eserlerini ağırlıklı olarak dergilerde yayımlamışlardır. Bu durum, aynı dergide yazan yazar ve şairlerin müşterek bir edebî anlayış geliştirmelerine zemin hazırlanmıştır.

Ara Nesil sanatçıları, anlatım tarzından çok kavrama önem veren ve edebiyata yönelik yararcı bir anlayışla bakan Tanzimat sanatçılarının aksine, ifadeye önem veren, belirli ölçüde söz ve mana uyumunu esas alan bir edebiyat anlayışı benimsemişlerdir.

Açıklama:

Ara Nesil sanatçıları aynı zamanda roman, hikâye, şiir ve diğer edebî türlerde yazılmış pek çok eseri Fransızca’dan Türkçe ’ye çevirmişlerdir. Böylece, onların tercümeleri sayesinde Türk edebiyatına yeni temler girmiştir. Bu bağlamda C seçeneğinde yer alan ifadenin hatalı olduğu anlaşılmaktadır. Doğru seçenek C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 48

Şiirin kafiyeli ve vezinli iki söz söylemekten ibaret olmadığını, bir söze şiir diyebilmek için vezinden ve kafiyeden ziyade mananın güzel etkiler bırakacak şekilde düzenlenmesi gereğini vurgulayan Ara Nesil eleştrimeni aşağıdaki seçeneklerden hangisinde yer almaktadır?

Mehmet Rauf

Tevfik Fikret

Süleyman Nazif

Ali Ekrem

Menenemlizade Mehmet Tahir

Açıklama:

Ara Nesil elefltirmenlerinin şiir hakkındaki görüfllerine ve bu görüşlerin felsefî ve estetik kaynaklarına bakalım: Menenemlizade Mehmet Tahir, Günefl mecmuasında yayımladığı bir yazısında (1301, nr.6253) , şiirin kafiyeli ve vezinli iki söz söylemekten ibaret olmadığını, bir söze şiir diyebilmek için vezinden ve kafiyeden ziyade mananın güzel etkiler bırakacak şekilde düzenlenmesi gereğini vurgulamıştır. Bu kapsamda doğru seçenek E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 49

Prof. Dr. Mehmet Kaplan tarafından "günlük küçük hassasiyetler devri" olarak ifade edilen durum ne için kullanılmıştır?

Beş Hecelililer dönemi için.

Fecr-i Ati Edebiyatı dönemi için.

Yedi Meşaleciler dönemi için.

Ara Nesil dönem sanatçılarının eser yazdıkları dönem için.

Maviciler dönemi için.

Açıklama:

Ara Nesil sanatçılarının eser yazdıkları dönem Prof. Dr. Mehmet Kaplan tarafından günlük küçük hassasiyetler devri olarak nitelendirilmiştir. Kaplan’ın bu yerinde tespiti esasında Ara Nesil dönemi şairinin hassasiyetini ve bu dönemin şaire bakıflını da özetler niteliktedir. Bu kapsamda doğru seçenek D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 50

Ara Nesil dönemi sanatçıları tiyatronun eğitim ve eğlence aracı olarak görülmesi ile görüş birliği içerisinde bulunduklarını ifade etmektedirler. Bu görüş asıl olarak aşağıdaki isimlerden hangisine aittir?

Namık Kemal

Ziya Paşa

Ali Ferruh

Recep Vahyi

Mehmet Ziver

Açıklama:

Tanzimat devrinin önde gelen isimlerinden birisi olan Namık Kemâl tiyatroyu bir eğitim ve eğlence aracı olarak görmüştür. Yazar tiyatrolarını bu işlevleri dikkate alarak kaleme almıştır. Ara Nesil dönemi tiyatro eleştirmenleri de tiyatronun işlevini Namık Kemâl’e benzer bir bakış açısıyla değerlendirmişlerdir. Bu bağlamda doğru seçenek A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 51

27 Mart 1891’de D. Nikolaidi’nin sahibi olduğu gazetenin eki olarak çıkmaya başlayan dergi aşağıdaki seçeneklerden hangisinde yer almaktadır?

Yedi İklim Dergisi

Servet-i Fünûn dergisi

Hisar

Büyük Doğu

Mavera

Açıklama:

Servet-i Fünûn dergisi 27 Mart 1891’de D. Nikolaidi’nin sahibi olduğu Servet gazetesinin eki olarak çıkmaya başlamış bir yayın organıdır. Bu bağlamda doğru seçenek B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 52

Servet-i Fünûn edebî topluluğunun eleştiri anlayışını en kapsamlı olarak aşağıdaki seçeneklerde yer alan yayınlardan hangisinde ifade etmiştir?

Servet-i Fünûnda Edebî Tenkit

Malumat

Mektep

Resimli Gazete

Hazine-i Fünûn

Açıklama:

Servet-i Fünûn edebî topluluğunun eleştiri anlayışını en kapsamlı bir şekilde Bilge Erculascın’un Servet-i Fünûnda Edebî Tenkit başlıklı eserinde bulabilirsiniz. Ercilasun, Servet-i Fünûn dergisinde çıkan eleştiri ile ilgili yazıları konularına göre edebiyat, sanat ve estetik ile ilgili meseleleri ele alan yazılar ile yazar ve eser tenkitleri olmak üzere iki başlık altında değerlendirmiştir. Bu kapsamda doğru seçenek A seçeneğidir. Diğer çalışmalar Servet-i Fünun dönemi çıkan dergi çalışmalrıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 53

Takdir-i Elhan

Taine

Abes-muktebes

Hayaliyyûn

Hakikiyyûn

Açıklama:

Sevet-i Fünûn edebî topluluğunda roman ve hikâye kadar şiir de önemli bir yer tutar. Hatta bu topluluk şiirde kafiye meselesi ile ilgili bir tartıflma neticesinde bir araya gelmiştir. Edebiyatımızda abes-muktebes tartışması diye bilinen bu polemik, edebiyat anlayışı açısından geleneksel şiir anlayışını devam ettirenlerle, Avrupaî Türk edebiyatının gelişmesinin savunanlar arasında geçmiştir. Bu kapsamda doğru seçenek C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 54

Eserlerini ağırlıklı olarak ............ yılları arasında yayımlayan bu nesli Prof. Dr. Mehmet Kaplan Ara Nesil olarak adlandırmıştır. ifadesindeki yıllar aşağıdakilerden hangisidir?

1880-1895

1900-1995

1897-1919

1980-1999

1810-1825

Açıklama:

Eserlerini ağırlıklı olarak 1880-1895 yılları arasında yayımlayan bu nesli Prof. Dr. Mehmet Kaplan Ara Nesil olarak adlandırmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 55

Aşağıdakilerden hangisi ara nesil sanatçılarından değildir?

Hasan Asaf

Hayret Efendi

Hüseyin Daniş

Makbule Leman

Halide Edip

Açıklama:

Abdülhalim Memduh, A. Nazım, Abdülkerim Hadi, Abdülkerim Sabit, Adanalı Ziya, Ahmet Rasim, Alaybeyzâde Naci, Ali Ferruh, Ali Feyzi, Ali Kemal, Ali Nizamî, Ali Nusret, Ali Ulvi, Andelip Fâik Esat, Beşir Fuad, Fatma Aliye Hanım, Fazlı Necip, Halil Edip, Hasan Asaf, Hayret Efendi, Hüseyin Daniş, İsmail Safa, Makbule Leman, Manastırlı Rıfat, Mehmet Celâl, Mehmet Ziver, Menemenlizâde Mehmet Tahir, Muallim Feyzi, Muhyiddin, Mustafa Reşit, Müstecabizade İsmet, Nâbizâde Nâzım, Nigar Binti Osman, Recep Vahyî, Selânikli Tevfik, Tepedelenlizâde Kâmil.

Doğru Cevap: E

Soru 56

Ara Nesil topluluğu sanatçılarının ortak özelliklerini toplamak gerektiğinde aşağıdakilerden hangisi bu listede yer almaz?

Ara Nesil yazar ve şairleri genellikle 1990’lı yıllardan sonra açılmış olan yeni tarz eğitim kurumlarında yetişmişlerdir.

Ara Nesil sanatçıları aynı zamanda roman, hikâye, şiir ve diğer edebî türlerde yazılmış pek çok eseri Fransızca’dan Türkçe’ye çevirmişlerdir.

Ara Nesil sanatçıları yabancı dili bizzat okudukları okullarda öğrenmişlerdir.

Ara Nesil yazar ve şairleri genellikle 1860’lı yıllardan sonra açılmış olan yeni tarz eğitim kurumlarında yetişmişlerdir.

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 57

Batılı anlamda tiyatro, Türk edebiyatına ...............’la birlikte girmiştir, ifadesini tamamlayınız.

Tanzimat

Cumhuriyet

Sözlü edebiyat

Fecri Ati

Tasavvuf

Açıklama:

Batılı anlamda tiyatro, Türk edebiyatına Tanzimat’la birlikte girmiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 58

Tanzimat devrinin önde gelen isimlerinden birisi olan hangi sanatçı, tiyatroyu bir eğitim ve eğlence aracı olarak görmüştür?

Mehmed Tahir

Beşir Fuad

Nabizade Nazım

Namık Kemal

Nazım Hikmet

Açıklama:

Tanzimat devrinin önde gelen isimlerinden birisi olan Namık Kemâl tiyatroyu bir eğitim ve eğlence aracı olarak görmüştür.

Doğru Cevap: D

Soru 59

Nabizâde Nazım realist ve natüralist romanın “fuhşiyat” ile dolu olmadığını, ayrıca yalnız ahlaksızlıkları anlatmadığını vurguladı. Hangi hikâyesini realist ve natüralist romana örnek olarak yazdığını belirtti?

Çalıkuşu

Karabibik

Mukaddime

Mürebbiye

Correspondances

Açıklama:

Nabizâde Nazım realist ve natüralist romanın “fuhşiyat” ile dolu olmadığını, ayrıca yalnız ahlaksızlıkları anlatmadığını vurguladı. Karabibik adlı hikâyesini realist ve natüralist romana örnek olarak yazdığını belirtti.

Doğru Cevap: B

Soru 60

Sembolizm, Baudlaire’in etkisinde ............... tepki olarak doğmuştu. Sembolist şairler, aşırı bir lirizm ile katı bir realizmi birleştirdiler.

naturalizme

sembolizme

realizme

kübizme

dadaizme

Açıklama:

Sembolizm, Baudlaire’in etkisinde natüralizm’e tepki olarak doğmuştu. Sembolist şairler, aşırı bir lirizm ile katı bir realizmi birleştirdiler.

Doğru Cevap: A

Soru 61

Natüralizm, ..................... aşırı bir biçimi olarak ortaya çıktı. Sosyal ve biyolojik determinizmin fert üzerindeki etkilerini sergilemeye yöneldi. Zola, romancının gözlem yapmasının yeterli olmadığını, bilim adamları gibi deneyimden de yararlanması gerektiği görüşünü savundu. ifadesini tamamlayınız.

sürrealizm

kübizm

realizm

pastoralizm

hiçbiri

Açıklama:

Natüralizm, realizmin aşırı bir biçimi olarak ortaya çıktı. Sosyal ve biyolojik determinizmin fert üzerindeki etkilerini sergilemeye yöneldi. Zola, romancının gözlem yapmasının yeterli olmadığını, bilim adamları gibi deneyimden de yararlanması gerektiği görüşünü savundu.

Doğru Cevap: C

Soru 62

.............................. göre her edebî dönem bir öncekinin eleştirisiyle hazırlanır. ifadesi aşağıdakilerden hangisi ile tamamlanmaktadır?

Servet-i Fünûncular

Tanzimatçılar

Fecri Aticiler

Sözlü Edebiyatçılar

Tasavvufçular

Açıklama:

Servet-i Fünûnculara göre her edebî dönem bir öncekinin eleştirisiyle hazırlanır.

Doğru Cevap: A

Soru 63

........................... ya göre iyi bir romanın en önemli şartı fayda fikrinden uzak olmasıdır, ifadesini tamamlayınız.

Recaizad Ekrem

Hüseyin Cahit

Halide Edip

Mehmet Rauf

Halid Ziya

Açıklama:

Mehmet Rauf’a göre iyi bir romanın en önemli şartı fayda fikrinden uzak olmasıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 64

Aşağıdakilerden hangisi Ara Nesil sanatçılarının ortak özelliklerinden biri değildir?

Bu devrede gazeteciliğin yerini dergicilik aldığından dolayı, Ara Nesil sanatçıları
eserlerini ağırlıklı olarak dergilerde yayımlamışlardır. Bu durum,
aynı dergide yazan yazar ve şairlerin müşterek bir edebî anlayış geliştirmelerine
zemin hazırlanmıştır.

Ara Nesil sanatçıları yabancı dili özel ders aldıkları yabancı hocalar yoluyla öğrenmişlerdir. Buna bağlı olarak Batı edebiyatını, özellikle de Fransız edebiyatını, birinci elden tanıma imkânı elde etmişlerdir.

Ara Nesil sanatçıları, anlatım tarzından çok kavrama önem veren ve edebiyata
yönelik yararcı bir anlayışla bakan Tanzimat sanatçılarının aksine,
ifadeye önem veren, belirli ölçüde söz ve mana uyumunu esas alan bir edebiyat
anlayışı benimsemişlerdir.

Açıklama:

Ara Nesil sanatçıları yabancı dili özel ders aldıkları yabancı hocalar yoluyla değil bizzat okudukları okullarda öğrenmişlerdir. Doğru cevap D’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 65

Ara Nesle mensup yazar ve şairler edebiyatı aşağıdaki kavramlardan hangisi olarak kabul etmişlerdir?

İdeolojik bir araç

Toplumsal fayda vasıtası

Genç kuşakların eğitimi

Türkçe’nin geliştirilmesi vasıtası

Estetik bir nesne

Açıklama:

Ara Nesle mensup yazar ve şairler edebiyatı kendilerinden önceki nesillerden farklı bir şekilde algılamışlar ve edebiyatı estetik bir nesne olarak kabul etmişlerdir. Doğru cevap E’dir.

Doğru Cevap: E

Soru 66

Aşağıdakilerden hangisi Ara Nesil eleştirmenlerinin edebiyat tenkidi ile ilgili yazılarını yayınladıkları dergilerden biridir?

Tercüman-ı Hakikat,

Mecmua-ı Fünun

Terakki-i Muhadderat

Mecmua-ı Maarif

Varaka

Açıklama:

Ara Nesil eleştirmenleri edebiyat tenkidi ile ilgili yazılarını Hazine-i Fünûn, Mektep, Gülşen, Gayret, Muhit, Tercüman-ı Hakikat, Saadet gibi gazete ve dergilerde yayımlamışlardır. Doğru cevap A’dır.

Doğru Cevap: A

Soru 67

Şiirin zevk verdiği kadar aynı zamanda faydalı olması gerektiği inancında olan, edebiyatın zevkli ve yararlı olması gerektiğini ileri süren Aristocu görüşü benimseyen, başka bir ifadeyle şiirde hem ifade düzeyine hem de muhteva düzeyine vurgu yapan Ara Nesil şairi aşağıdakilerden hangisidir?

Menenemlizade Mehmet Tahir

Nabizâde Nazım

Beşir Fuad

Mehmet Ziver

Selanikli Tevfik

Açıklama:

Söz konusu şair Nabizâde Nazım’dır. Doğru cevap B’dir.

Doğru Cevap: B

Soru 68

Mehmet Celâl’in Mürüvvet dergisinin 4 Temmuz 1888 tarihli sayısında çıkan “Şair-Şiir” başlıklı makalesinde yazdıklarına göre aşağıdakilerden hangisi devrin şairinin özellikleridir.?

İnzivaya çekilmiş, sosyal hayattan kopmuş

Hassas ve kırılgan, her an ağlamaya meyilli

Avrupa başkentlerinin balo salonlarında boy gösteren

Güçlü bir kahraman

Hayalci bir romantik

Açıklama:

Mehmet Celâl’in Mürüvvet dergisinin 4 Temmuz 1888 tarihli sayısında çıkan “Şair-Şiir” başlıklı makalesinde yazdıklarına göre devrin şairinin özellikleri hassas ve kırılgan, her an ağlamaya meyilli olmasıdır. Doğru cevap B’dir.

Doğru Cevap: B

Soru 69

Romanı bir takım hayallerin anlatıldığı bir tür olarak değil, deney ve gözleme dayalı olarak elde edilen bilgiler yardımıyla yazılabilecek bir tür olarak gören Mehmet Münci’nin, bu görüşüyle aşağıdaki Fransız yazarlardan hangisinin deneysel roman anlayışına yakın bir roman anlayışını benimsediği ortaya çıkmaktadır

Alexandre Dumas

Victor Hugo

Emile Zola

Marcel Proust

Gustave Flaubert

Açıklama:

Mehmet Müncî’nin romanı bir takım hayallerin anlatıldığı bir tür olarak değil, deney ve gözleme dayalı olarak elde edilen bilgiler yardımıyla yazılabilecek bir tür olarak görmesi, onun Fransız realist ve natüralist romancısı Emile Zola’nın deneysel roman anlayışına yakın bir roman anlayışını benimsediğini ortaya çıkarmaktadır. Doğru cevap C’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 70

Ara Nesil topluluğunun tiyatroya bakışını aşağıdakilerden hangisi tanımlar?

Tiyatro insanda arınmayı sağlar.

Tiyatro millyetçi duyguları öne çıkartır.

Tiyatro insana dair hayalleri romantik bir şekilde yaşatır.

Tiyatro bir görsel ve işitsel sanatlar bütünüdür

Tiyatro insanın bilim, sanat ve ahlâk açılarından gelişmesine katkıda bulunur.

Açıklama:

Ara Nesil topluluğunun tiyatroya bakışını “Tiyatro insanın bilim, sanat ve ahlâk açılarından gelişmesine katkıda bulunur.” cümlesi tanımlamaktadır. Doğru cevap E’dir.

Doğru Cevap: E

Soru 71

Servet-i Fünûn dergisinde estetik ve sanat ile ilgili yazılarını “Hikmet-i Bedayi” genel başlığı altında uzun makaleler şeklinde yayımlayan yazar aşağıdakilerden hangisidir?

Halit Ziya

Tevfik Fikret

Cenap Şahabettin

Hüseyin Cahit

Ali Ekrem

Açıklama:

Söz konusu yazar Hüseyin Cahit’tir. Doğru cevap D’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 72

Servet-i Fünûncular, estetiğe ve güzelliğe bakışta aşağıdaki düşünürlerden hagisi ile fikir birliği içinde olmuşlardır?

Immanuel Kant

Jean-Jacques Rousseau

Denis Diderot

George Berkeley

Gotthold Ephraim Lessing

Açıklama:

Servet-i Fünuncular güzelliğin bir nesne kavramı değil, bir zevk hükmü olduğunu, zevk hükmünün de bilişsel bir tarafı olamayacağını savunan Immanuel Kant’ın fikirleriyle aynı doğrultuda olmuşlardır. Doğru cevap A’dır.

Doğru Cevap: A

Soru 73

Romanda yazarın hayat, tabiat ve cemiyet hakkındaki duygu ve düşüncelerini ifade etmesi gerektiğini, hayalî ve sembolik olayların hikâyede kullanılabileceğini, bu durumun hikâyenin gerçekliğini bozmayacağını düşünen yazar aşağıdakilerden hangisidir?

Hüseyin Cahit

Halit Ziya

Ahmet Şuayb

Mehmet Rauf

Ali Ekrem

Açıklama:

Söz konusu yazar Mehmet Rauf’tur. Doğru cevap D’dir.

Doğru Cevap: D

Ünite 6

Soru 1

1922’de Tevhid-i Efkâr’da çıkan “Tenkit Tecrübesi ve Bir Hasbıhal Münasebetiyle” isimli yazılarında Yahya Kemal’e göre bir edebiyatın temel değerleri aşağıdakilerden hangisidir?

Doğruluk ve nesnellik

Estetik zevk ve yaratıcılık

Aşk ve ihtiras ile zekâ ve zarafet

Sosyal fayda ve tezli olma

Sanat için sanat ve kişisel duyarlılık

Açıklama:

II Meşrutiyet Döneminin eleştiri anlayışını çözümleyebileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 2

II. Meşrutiyet döneminde yeni lisan hareketiyle özdeşleşmiş edebiyat dergisi aşağıdakilerden hangisidir?

Genç Yazarlar

Kalem Dergisi

Yeni Hayat

Genç Kalemler

Yeni Kalemler

Açıklama:

II Meşrutiyet Döneminin eleştiri anlayışını çözümleyebileceksiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 3

I. Meşrutiyet döneminde tiyatro ile ilgili en etkili eleştirel faaliyetleri yürüten dergi aşağıdakilerden hangisidir?

Yeni Hayat dergisi

Servet-i Fünun dergisi

Temaşa dergisi

Şair Nedim dergisi

Malumat dergisi

Açıklama:

II Meşrutiyet Döneminin eleştiri anlayışını çözümleyebileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 4

Aşağıdaki isimlerden hangisi edebiyat ve eleştiri anlayışı geliştirilirken fikirlerinden yararlanılan başlıca batılı düşünürlerden biri değildir?

Durheim

Bergson

A. Comte

Gustave Lanson

Antoine Albalat

Açıklama:

II Meşrutiyet Döneminin eleştiri anlayışını çözümleyebileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 5

Dilde sadeleşmeye gidilmesine aşağıdaki yazarlardan hangisi karşı çıkar?

Servet-i Fünun yazarları

Fecr-i Ati üyeleri

Genç Kalemler

Yeni lisan taraftarları

Tanzimat yazarları

Açıklama:

II Meşrutiyet Döneminin eleştiri anlayışını çözümleyebileceksiniz.

Doğru Cevap: B

Soru 6

"1914’te Darülbedayi’nin kurulması ve bilhassa 1919’da Temaşa dergisinin çıkması II. Meşrutiyet sonrasında …… konusundaki en önemli aşamalardır." Boşluğa aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?

Şiir

Hikaye

Roman

Tiyatro

Nesir

Açıklama:

Tiyatro, Hikaye ve Roman ile Hece-Aruz tartışmalarını sıralayabileceksiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 7

Ali Canip’e göre neden modern zamanlarda artık epope yazılamaz ?

Başka türler epopenin yerini almıştır.

Destanlar inanç konusu olmaktan çıkmıştır.

Milletle bağlantısı artık yoktur.

Yazılabilecek bütün konularda epope yazılmıştır.

Bunu başarabilecek kaliteli yazar kalmamıştır.

Açıklama:

Tiyatro, Hikaye ve Roman ile Hece-Aruz tartışmalarını sıralayabileceksiniz.

Doğru Cevap: B

Soru 8

Genç Kalemler hareketinin en dikkate değer yönü, dile değişik açılarından bakmış olmalarıdır. Aşağıdakilerden hangisi bu bakış açılarının içinde bulunmaz?

Üslûp

Sosyoloji

Vurgu

Estetik

Dilbilimsel

Açıklama:

II Meşrutiyet Döneminin eleştiri anlayışını çözümleyebileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 9

Aşağıdaki görüşlerden hangisi Ziya Gökalp’in milli dil konusundaki görüşlerinden biri değildir?

Osmanlıcanın milli hayat ve milli uyanış için özel bir öneminin olduğunu vurgulamıştır.

Türkçeye Türk halkının bildiği ve tanıdığı her kelime millîdir, temel düşüncesini getirmiştir.

Türkiye dışındaki Türkler için İstanbul Türkçesi’nin kabul edilmesini istemiştir.

Dilin ayrılmaz bir parçası haline gelmiş bulunan kelimelerin korunmasından yanadır.

Herkes tarafından anlaşılabilen bir ortak millî dil ihtiyacına işaret etmiştir.

Açıklama:

II Meşrutiyet Döneminin eleştiri anlayışını çözümleyebileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 10

Bilimsel temelden yoksun, uygun olmayan anlamında “hükm-i karakuşî” deyimini sık sık kullanan yazar aşağıdakilerden hangisidir?

Ömer Seyfettin

Tevfik Fikret

Yahya Kemal

Fuat Köprülü

Cenap Şehabettin

Açıklama:

II Meşrutiyet Döneminin eleştiri anlayışını çözümleyebileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 11

İyi bir eleştirmenin zor yetiştiğini; çünkü eleştirinin zekâdan çok doğruyu fark etmeye, yetenekten çok çalışmaya, dehadan çok alışkanlığa ihtiyaç duyduğunu belirten yazar hangisidir?

Halit Ziya

Tevfik Fikret

Hüseyin Cahit

Ahmet Hikmet

Ali Canip

Açıklama:

II Meşrutiyet Döneminin eleştiri anlayışını çözümleyebileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 12

Aşağıdakilerden hangisi, bilhassa Hippolyte Taine’in sosyal çevre, ırk ve zamana dayalı eleştiri anlayışına bağlı bir edebiyat eleştirisini yerleştirmeye çalışan Servet-i Fünûn mensuplarından biri değildir?

Hüseyin Cahit

Tevfik Fikret

Başir Fuad

Süleyman Nazif

Halit Ziya

Açıklama:

Ahmet Şuayp başta olmak üzere Hüseyin Cahit, Halit Ziya, Tevfik Fikret, Cenap Şahabettin, Süleyman Nazif, Ahmet Hikmet, İsmail Safa gibi pek çok Servet-i Fünûn mensubu bilhassa Hippolyte Taine’in sosyal çevre, ırk ve zamana dayalı eleştiri anlayışına bağlı bir edebiyat eleştirisini yerleştirmeye çalışırlar. Beşir Fuad ise Tanzimat Dönemi yazarlarındandır. Doğru cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 13

Aşağıdakilerden hangisi Ali Canip’in devir ve eser eleştirisi bağlamındaki yazılarından biri değildir?

Millî Edebiyat Meselesi

Haluk’un Defteri

Bugünkü Fikret

Tedkik-i Edebî-Türkün Kitabı

Hazzın Bediî Hayatta Mevkiî

Açıklama:

1911’de Genç Kalemler’de çıkan Millî Edebiyat Meselesi yazısında hâlihazırdaki edebiyatı ve özellikle şairleri millî şiir yazma konusundaki başarısızlıkları dolayısıyla eleştirir ve şiirlerinde gerçek bir yaratıcılığının bulunmadığını belirtir. Yine aynı yıl aynı dergide çıkmış olan Haluk’un Defteri ve Bugünkü Fikret yazısında sadece Tevfik Fikret ve şiirini eleştirmekle kalmaz, Servet-i Fünun anlayışını da hastalıklı bulur, fakat yine de bir şiir kalitesi bulunduğunu inkâr etmez. 1913’teki Aka Gündüz’ün Türkün Kitabı isimli eserini değerlendirdiği Tedkik-I Edebî-Türkün Kitabı İçin yazısında eseri orijinal bulmakta fakat sanat ve dil yönünden zayıf bulmaktadır. Hazzın Bediî Hayatta Mevkiî isimli eseri, devir ve eser eleştirisi değil, hazzın iki noktadan ele alınabileceğini ve bunlardan biri olarak eleştiriye oldukça fazla yer ayırdığı bir yazısıdır. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 14

Aşağıdakilerden hangisi II. Meşrutiyet dönemindeki “Yeni Lisan” hareketi etrafında öne çıkmış isimlerden biri değildir?

Ali Canip

Ziya Gökalp

Yakup Kadri

Ömer Seyfettin

Hamit Tarhan

Açıklama:

Meşrutiyet döneminde dil konularındaki eleştiriler daha çok “Yeni Lisan” hareketi etrafında gerçekleşmiştir. Ömer Seyfettin, Ali Canip, Ziya Gökalp, Hamdullah Suphi, Yakup Kadri, Halit Ziya, Cenap Şahabettin, Mehmet Fuad, Raif Necdet, Şahabettin Süleyman gibi isimlerin ön plana çıktığı bu tartışmalar çok değişik edebiyat dergilerinde gerçekleştirilir. (Abdülhak) Hamit Tarhan ise Tanzimat dönemi yazarlarındandır. Doğru cevap E’dir.

Doğru Cevap: E

Soru 15

Aşağıdakilerden hangisi II. Meşrutiyet sonrasında faaliyet gösteren Türkçü derneklerden biri değildir?

Türk Bilgi Derneği

Türk Derneği

Türk Ocağı

Türk Yurdu

Türk Sözü

Açıklama:

II. Meşrutiyet sonrasında Türk Bilgi Derneği, Türk Derneği, Türk Ocağı, Türk Yurdu gibi Türkçü dernekler faaliyet göstermiştir, Türk Sözü ise, bunların yayın organı durumundaki yayınlardan birininin adıdır. Doğru cevap E’dir.

Doğru Cevap: E

Soru 16

Yeni Lisan hareketinin en önemli eleştirel yazıları hangi dergide yazılmıştır?

Bilgi Mecmuası

Büyük Emel

Genç Kalemler

Halka Doğru

Yeni Hayat

Açıklama:

Yeni Lisan hareketinin en önemli eleştirel yazıları 1911’de çıkmaya başlayan Genç Kalemler dergisinde Ali Canip, Ömer Seyfettin ve Ziya Gökalp tarafından yazılmıştır. Doğru cevap C’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 17

Ali Canip Türk Yurdunda yayınlanan, Süleyman Nazif’in Yeni Lisan hareketini “Cengiz Hastalığı”, “Gasprinski Efendi’nin Dili” olarak eleştirmesine karşılık verdiği cevaplarda milliyet ile dil arasındaki ilişkiyi ispatlamaya çalıştığı, doğu ve batı edebiyatından seçilmiş örneklerle bu fikrini desteklediği makale serisinin adı aşağıdakilerden hangisidir?

Millî Edebiyat Meselesi

Garp Mektebinin Amilleri

Edebiyat-ı Milliye Meselesi

Millî Lisan ve Millî Edebiyat

Servet-I Lehçe ve Kelimatta Hayal

Açıklama:

Ali Canip Türk Yurdundaki Millî Edebiyat Meselesi adlı seri makalede Süleyman Nazif’in Yeni Lisan hareketini “Cengiz Hastalığı”, “Gasprinski Efendi’nin Dili” olarak eleştirmesine karşılık verdiği cevaplarda milliyet ile dil arasındaki ilişkiyi ispatlamaya çalışır, doğu ve batı edebiyatından seçilmiş örneklerle bu fikrini destekler. Doğru cevap A’dır.

Doğru Cevap: A

Soru 18

II. Meşrutiyet sonrasında tiyatro konusundaki en etkili yazılar, tanıtmalar, eleştiriler hangi dergide yapılmıştır?

Temaşa

Servet-i Fünun

Rübap

Resimli Kitap

Bahçe

Açıklama:

1914’te Darülbedayi’nin kurulması ve bilhassa 1919’da Temaşa dergisinin çıkması II. Meşrutiyet sonrasında tiyatro konusundaki en önemli aşamalardır. Denilebilir ki II. Meşrutiyet sonrasında tiyatro konusundaki en etkili yazılar, tanıtmalar, eleştiriler bu dergide yapılmıştır. Doğru Cevap A’dır.

Doğru Cevap: A

Soru 19

II. Meşrutiyet döneminde Roman etrafında olmasa da bu türden kurgusal eserlerin ilk örneği bağlamında hangi edebiyat türü üzerinde karşılıklı tartışmalara varan bir eleştiri ortamı söz konusu olmuştur?

Destan

Efsane

Halk Hikayeleri

Masal

Mesnevi

Açıklama:

II. Meşrutiyet döneminde Roman etrafında olmasa da bu türden kurgusal eserlerin ilk örneği bağlamında Epope (destan) üzerinde karşılıklı tartışmalara varan bir eleştiri ortamı söz konusu olur. Ali Canip 1918’de Yeni Mecmua’da Epope Nedir? ve 1919’da Büyük Mecmua’da Epope Asrî Bir Nevi Midir? ve Yine Epopeye Dair yazılarında destanların milletle olan bağlantısına temas eder ve modern zamanlarda artık epope yazılamayacağını çünkü destanların inanç konusu olmaktan çıktığını söyler. Doğru cevap A’dır.

Doğru Cevap: A

Soru 20

1905 yılında Bahçe dergisinde aşağıdaki isimlerden hangisinin şiirleri etrafında şiddetli hece-aruz tartışmaları başlamıştı?

Ahmet Hikmet

Mehmet Emin

Mücdâd Feridun

Necip Asım

Yusuf Ziya

Açıklama:

1905 yılında Bahçe dergisinde Mehmet Emin’in şiirleri etrafında şiddetli hece-aruz tartışmaları başlamıştı. Bir anlamda II. Meşrutiyet sonrasındaki tartışmalar böyle bir hazır zeminin üzerine inşa edilir. Doğru cevap B’dir.

Doğru Cevap: B

Soru 21

1922’de Dergah dergisinde çıkan Vezinler-I, Vezinler-II ve Kafiye isimli yazılarıyla hece ile aruzun iki kardeş nehir gibi olduğunu, vezinlerin şiir sanatında nihâyet birer alet olduğunu, işin sırrının ise kalpte olduğunu belirten yazar aşağıdakilerden hangisidir?

Emir Behiç

Ömer Seyfettin

Reşat Nuri

Yahya Kemal

Yusuf Ziya

Açıklama:

Yahya Kemal, 1922’de Dergah dergisinde çıkan Vezinler-I, Vezinler-II ve Kafiye isimli yazılarıyla hece ile aruzun iki kardeş nehir gibi olduğunu, vezinlerin şiir sanatında nihâyet birer alet olduğunu, işin sırrının ise kalpte olduğunu belirtir. Doğru cevap D’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 22

II. Meşrutiyet Döneminde eleştirinin başlıca niteliklerini belirlemeye çalışan isim aşağıdakilerden hangisidir?

Ömer Seyfettin

Hüseyin Cahit

Halit Ziya

Tevfik Fikret

Cenap Şahabettin

Açıklama:

Bu dönemde eleştirinin başlıca niteliklerini belirlemeye çalışan isim ise Ömer Seyfettin’dir.Doğru cevap ''A'' şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 23

1922’de Tevhîd-i Efkâr’da çıkan Tenkit Tecrübesi ve Bir Hasbıhal Münasebetiyle yazılarında milleti en iyi edebiyatın tanıttığını yazan isim aşağıdakilerden hangisidir?

Hüseyin Cahit

Halit Ziya

Yahya Kemal

İsmail Safa

Ahmet Hikmet

Açıklama:

Yahya Kemal’dir. 1922’de Tevhîd-i Efkâr’da çıkan Tenkit Tecrübesi ve Bir Hasbıhal
Münasebetiyle yazılarında milleti en iyi edebiyatın tanıttığını; edebiyatın aşk ve ihtiras ile zeka ve zerafet gibi iki temel değerinin bulunduğunu ve Türklerin her ikisini de kendinde toplayan yegane millet olduğunu ama fikir ve tahlil konusunda ise zayıf olduğunu söyler ki burada bir edebiyatın gelişimi için eleştiri ihtiyacının ne kadar önemli olduğunu da belirtmiş olur.
Yahya Kemal’dir. 1922’de Tevhîd-i Efkâr’da çıkan Tenkit Tecrübesi ve Bir Hasbıhal Münasebetiyle yazılarında milleti en iyi edebiyatın tanıttığını; edebiyatın aşk ve ihtiras ile zeka ve zerafet gibi iki temel değerinin bulunduğunu ve Türklerin her ikisini de kendinde toplayan yegane millet olduğunu ama fikir ve tahlil konusunda ise zayıf olduğunu söyler ki burada bir edebiyatın gelişimi için eleştiri ihtiyacının ne kadar önemli olduğunu da belirtmiş olur.Doğru cevap ''C'' şıkkıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 24

Yeni Lisan, Servet-i Lehçe ve Kelimatta Hayal isimli yazılarında doğal bir işleyişin dikkate alınması gerektiğini söyleyen isim aşağıdakilerden hangisidir?

Ömer Seyfettin

Ali Canip

Mehmet Fuad

Raif Necdet

Halit Ziya

Açıklama:

Halit Ziya, Yeni Lisan, Servet-i Lehçe ve Kelimatta Hayal isimli yazılarında, yeni şiirlerin Türkçeye benzemeyen bir dille kaleme alındığını, Arapça ve Farsça kelimeleri atmakla Türkçeleşmenin sağlanamayacağını, böyle bir tutumun zengin ve nüanslı bir sanat dilini zayıflatacağını, sanatta ve hayatta değişme ve tekâmülün esas olduğunu ve dolayısıyla doğal bir işleyişin dikkate alınması gerektiğini söyler.Doğru cevap ''E'' şıkkıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 25

Servet-i Fünun’da çıkan Lisanımız isimli üç makalesinde dilin birkaç kişinin isteğine göre bir şekle sokulamayacağını, dilimize Osmanlı Türkçesi demenin uygun olacağını savunan isim aşağıdakilerden hangisidir?

Ömer Seyfettin

Celal Sahir

Ziya Gökalp

Halit Ziya

Cenap Şahabettin

Açıklama:

Celal Sahir ise Servet-i Fünun’da çıkan Lisanımız isimli üç makalesinde dilin birkaç kişinin isteğine göre bir şekle sokulamayacağını, dilimize Osmanlı Türkçesi demenin uygun olacağını, Arapça ve Farsça kelimelerin dilimizin kurallarını bozmadığını, ileri seviyedeki bütün dillerin başka dillerden kelimeler aldığını, aldıkları bu kelimeleri de kendilerine göre değişikliklere uğrattıklarını ifade eder ve dilin sadeleşmesi fikrine katılır.Doğru cevap ''B'' şıkkıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 26

Yeni Lisan hareketini eleştirenlerle en çok polemiğe giren isim aşağıdakilerden hangisidir?

Köprülüzade Mehmet Fuat

Mehmed Rauf

Ali Canip

Mahmut Talat

Cenap Şahabettin

Açıklama:

Yeni Lisan hareketini eleştirenlerle en çok polemiğe giren Ali Canip olmuştur.Doğru cevap ''C'' şıkkıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 27

Hangi yıldan sonraki yazılarında daha sistemli bir metot takip ettiğini gördüğümüz Ali Canip, bu yazılarında bir polemik ve eleştirilere cevap havasından ziyade tam bir sistem arayışı içerisinde görülür?

1910

1911

1912

1913

1914

Açıklama:

1913’ten sonraki yazılarında ise daha sistemli bir metot takip ettiğini gördüğümüz Ali Canip, bu yazılarında bir polemik ve eleştirilere cevap havasından ziyade tam bir sistem arayışı içerisinde görülür.Doğru cevap ''D'' şıkkıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 28

Millî lisan ve millî edebiyat konularını gerçek anlamda bir sistematiğe kavuşturan gerek makaleleriyle ve gerek kitaplarıyla aşağıdakilerden hangi isim olmuştur?

Mehmet Fuad

Hamdullah Suphi

Şahabettin Süleyman

Cenap Şahabettin

Ziya Gökalp

Açıklama:

Millî lisan ve millî edebiyat konularını gerçek anlamda bir sistematiğe kavuşturan gerek makaleleriyle ve gerek kitaplarıyla Ziya Gökalp olmuştur.Doğru cevap ''E'' şıkkıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 29

Resimli Kitap dergisinde 1908’de basılan Millî Tiyatro isimli konferans metninde Batılılaşma sürecindeki eksiklerimizin başında uyuşukluğumuzun geldiğini belirten isim aşağıdaki şıkların hangisinde doğru verilmiştir?

Ali Kemal

İzzet Melih

Müfit Ratip

Mehmet Rauf

Celal Sahir

Açıklama:

Resimli Kitap dergisinde 1908’de basılan Millî Tiyatro isimli konferans metninde Batılılaşma sürecindeki eksiklerimizin başında uyuşukluğumuzun geldiğini söylemekte ve bunun üstesinden gelmek için fikrî çabaya gerek olduğunu ve bunu da sağlayacak olanın her yere bir tiyatro açmak olduğunu söylemektedir.
Resimli Kitap dergisinde 1908’de basılan Millî Tiyatro isimli konferans metninde
Batılılaşma sürecindeki eksiklerimizin başında uyuşukluğumuzun geldiğini söylemekte ve bunun üstesinden gelmek için fikrî çabaya gerek olduğunu ve bunu da sağlayacak olanın her yere bir tiyatro açmak olduğunu söylemektedir.Doğru cevap ''A'' şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 30

Bâria ve Bir Feth-i Meyyit-i Edebî isimli yazısında Baria isimli eseri ağır bir dille eleştirerek ve tiyatro yazarlığı meselesini ele alan isim aşağıdaki şıklardan hangisidir?

Ali Kemal

Refik Halit

Ali Canip

Celal Sahir

Mehmet Rauf

Açıklama:

Refik Halit, Bâria ve Bir Feth-i Meyyit-i Edebî isimli yazısında Baria isimli eseri ağır bir dille eleştirir ve tiyatro yazarlığı meselesini ele alır.Doğru cevap ''B'' şıkkıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 31

1908’de konuyu bilimsel bir zeminde inceleyip bu konudaki fikirlerini Journal Asiatique ve Bosphore dergilerinde yayımlayan daha sonra bunları 1913 yılında bir kitap halinde de bastıran isim aşağıdakilerden hangisidir?

Necip Asım

Ali Kemal

Musavver Muhit

Celal Sahir

Mehmet Rauf

Açıklama:

1908’de konuyu bilimsel bir zeminde inceleyip bu konudaki fikirlerini Journal Asiatique ve Bosphore dergilerinde yayımlayan Necip Asım daha sonra bunları 1913 yılında bir kitap halinde de bastırır.Doğru cevap ''A'' şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 32

I. Gazete ve dergilerin çeşitlenmesi
II. Kitap basımının artması
III. Edebiyat, fikir, siyaset alanlarında da pek çok konunun tartışılması
Yukarıdakilerden hangisi / hangileri II. Meşrutiyet döneminde eleştiriyi etkilemiştir?

Yalnız II

Yalnız III

I ve II

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Seçeneklerin tamamı II. Meşrutiyet döneminde eleştiriyi etkilemiştir. Doğru yanıt E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 33

1917’de Yeni Mecmua’da çıkan Hazzın Bediî Hayatta Mevkiî isimli yazısında hazzın iki noktadan ele alınabileceğini belirtirken bunlardan birinin de eleştiri olduğunu söyleyen yazar kimdir?

Nazım Hikmet

Ali Canip

Tevfik Fikret

Yahya Kemal

Yaşar Kemal

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 34

1917 tarihinde Yeni Mecmua dergisinde çıkan Harabat, Ozan ve Harname isimli yazılarında eser ve dönem eleştirisine yer veren yazar kimdir?

Tevfik Fikret

Yahya Kemal

Ali Canip

Fuat Köprülü

Aka Gündüz

Açıklama:

Fuat Köprülü 1917 tarihinde Yeni Mecmua dergisinde çıkan Harabat, Ozan ve Harname isimli yazılarında eser ve dönem eleştirisine yer verir. Doğru yanıt D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 35

Ömer Seyfettin, Ali Canip ve Ziya Gökalp'in yazdığı Yeni Lisan başlıklı makalelerin içeriği ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Milletçe ilerlemenin merkezinde millî dil vardır.

Bilim, fen ve edebiyatın toplumda yaygınlaşmasıyla ilerleme mümkündür.

Eski dilimiz kullanılmaya devam etmelidir.

Süs kaygısı dilimizin suni bir hal almasına yol açmıştır.

Yazı diliyle konuşma dilinin İstanbul Türkçesi çerçevesinde birleştirilmesiyle
edebiyatımız sağlıklı bir anlatıma ulaşır.

Açıklama:

Yeni Lisan başlıklı makalelerde, eski dilimizin hasta olduğu, içinde gereksiz ve yabancı kaideler yer aldığı belirtilmiştir. Doğru yanıt C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 36

Aşağıdakilerden hangisi millî edebiyat meselesini ilk ortaya atan isimdir?

Tevfik Fikret

Fuat Köprülü

Ali Canip

Ömer Seyfettin

Ziya Gökalp

Açıklama:

Millî edebiyat meselesini ilk ortaya atan isim Ali Canip'tir. Doğru yanıt C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 37

Genç Kalemler hareketinin en dikkate değer yönü, dili farklı açılardan değerlendirmeleridir. Aşağıdakilerden hangisi bu hareketin dili ele aldığı yönlerden biri değildir?

Dilbilimsel

Üslupsal

Sosyolojik

Estetik

Tarihi

Açıklama:

Genç Kalemler hareketinin en dikkate değer yönü, dili, sadece dilbilimsel açısından ele almamaları, dile ayrıca üslûp, sosyoloji ve estetik gibi değişik açılarından da bakmış olmalarıdır. Bu meseleleri dört ayrı disiplin çerçevesinde ele almaları kültür tarihimizde ilk defa görülüyordu. Tarih bu kapsama dahil değildir. Doğru yanıt E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 38

Aşağıdakilerden hangisi millî lisan ve millî edebiyat konularını gerçek anlamda bir sistematiğe kavuşturan Ziya Gökalp'in millî dil konusundaki görüşlerini yansıtmaz?

Dil konusunu bir kültür davası olarak ele alınmıştır.

Tamamen, saf bir sadeleşmeyi savunmuş ve dilin ayrılmaz bir parçası haline gelmiş
olan kelimelerin Türkçeden ayıklanmasından yana olmuştur.

Dilin millî hayat ve millî uyanış için özel önemini görmüştür.

Halkın kullandığı dilin yanında bir Osmanlıca fikrine karşı koymuş ve herkes tarafından anlaşılabilen bir ortak millî dil ihtiyacına işaret etmiştir.

Türkiye dışındaki Türkler için İstanbul Türkçesi’nin kabul edilmesini istemiştir.

Açıklama:

Ziya Gökalp tamamen, saf bir sadeleşmeyi savunan tasfiyecilerin aksine, dilin sadeleştirilmesi meselesinde ılımlı bir yol tutan Ziya Gökalp, Türkçeye girmiş bütün
yabancı gramer şekillerini reddederken, dilin ayrılmaz bir parçası haline gelmiş
bulunan kelimelerin korunmasından yanadır. Doğru yanıt B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 39

I. 1914’te Darülbedayi’nin kurulması
II. 1919’da Temaşa dergisinin çıkması
III. Müze-i Humayun'un kurulması
Yukarıdakilerden hangisi / hangileri II. Meşrutiyet sonrasında tiyatro konusundaki önemli aşamalardır?

Yalnız I

Yalnız III

I ve II

I ve III

II ve III

Açıklama:

1914’te Darülbedayi’nin kurulması ve bilhassa 1919’da Temaşa dergisinin çıkması II. Meşrutiyet sonrasında tiyatro konusundaki en önemli aşamalardır. Doğru yanıt C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 40

1918’de Yeni Mecmua’da Epope Nedir? ve 1919’da Büyük Mecmua’da Epope Asrî Bir Nevi Midir? ve Yine Epopeye Dair yazılarında destanların milletle olan bağlantısına temas eden yazar kimdir?

Ali Canip

Ziya Gökalp

Fuat Köprülü

Reşat Nuri

Musavver Emel

Açıklama:

Ali Canip 1918’de Yeni Mecmua’da Epope Nedir? ve 1919’da Büyük Mecmua’da Epope Asrî Bir Nevi Midir? ve Yine Epopeye Dair yazılarında destanların milletle olan bağlantısına temas eder ve modern zamanlarda artık epope yazılamayacağını çünkü destanların inanç konusu olmaktan çıktığını söyler. Doğru yanıt A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 41

Aşağıdaki yazarların hangisinin şiirleri etrafında şiddetli hece aruz tartışmaları başlamıştır?

Yusuf Ziya

Ahmet Hikmet

Necip Asım

Mehmet Emin

Musavver Emel

Açıklama:

Daha 1905 yılında Bahçe dergisinde Mehmet Emin’in şiirleri etrafında şiddetli hece aruz tartışmaları başlamıştı. Bir anlamda II. Meşrutiyet sonrasındaki tartışmalar böyle bir hazır zeminin üzerine inşa edilir. Doğru yanıt D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 42

Millî Edebiyat döneminde daha çok aşağıdakilerden hangisi eleştiri konusu yapılmıştır?

Roman ve toplum ilişkisi

Zaman-mekan eleştirisi

Romanın tekniği

Roman

Epope

Açıklama:

Roman etrafında olmasa da bu türden kurgusal eserlerin ilk örneği bağlamında Epope (destan) üzerinde karşılıklı tartışmalara varan bir eleştiri ortamı söz konusu olur. Ali Canip 1918’de Yeni Mecmua’da Epope Nedir? ve 1919’da Büyük Mecmua’da Epope Asrî Bir Nevi Midir? ve Yine Epopeye Dair yazılarında destanların milletle olan bağlantısına temas eder ve modern zamanlarda artık epope yazılamayacağını çünkü destanların inanç konusu olmaktan çıktığını söyler, Ziya Gökalp’ın yeni destanlar yazılabileceği görüşünün doğru olmadığını belirtir, Fuat Köprülü’nün itirazlarına da cevap verir

Doğru Cevap: E

Soru 43

Tiyatro konusundaki eleştiriler hangi derginin yayın hayatına başlamasıyla artmıştır?

Türk Yurdu

Temaşa

Servet-i Fünun

Yeni Mecmua

Genç Kalemler

Açıklama:

1914’te Darülbedayi’nin kurulması ve bilhassa 1919’da Temaşa dergisinin çıkması II. Meşrutiyet sonrasında tiyatro konusundaki en önemli aşamalardır.

Doğru Cevap: B

Soru 44

Ali Canip, yeni lisan eleştirilerine cevap verirken, konuyu hangi boyutlarıyla ele almamıştır?

Dil-tekâmül

Üslup problemleri

Dil-batılılaşma

Dil-edebiyat

Dil-millet

Açıklama:

Yeni Lisan eleştirilerine cevap veren, eleştirileri karşılayan Ali Canip, konuyu daha ziyade dil-edebiyat, dil-millet, dil-tekâmül ve üslup problemleri etrafında şekillendirir. Ali Canip, dilin edebiyatın temeli olduğunu belirtir. Dil kelimelerden ibaret değildir; milletlerin oluşumunda dilin ve edebiyatın önemli bir yeri vardır. Milletleri birbirinden farklı kılan dilin felsefesidir

Doğru Cevap: C

Soru 45

Aşağıdakilerden hangisi Yeni Lisan hareketinin amaçları arasında yer almaz?

Türkçenin yeterliliğiyle güzelliğini ispatlanmaya çalışmak

Sade Türkçe etrafında bir edebiyat oluşturmak

İstanbul Türkçesi'ni hâkim kılmak

Arapça ve Farsça tamlama mantığını korumak

Dilde sadeleşmeyi özendirmek

Açıklama:

Lisanımızın kendi kendine Türkçeleşmesini beklemek boştur. Biz cehdedip Türkçeleştirmeli; kendimizi eski edebiyat lisanının intibalarından, selikamızdan olmayan klişe terkiplerden kurtarmalıyız.

Doğru Cevap: D

Soru 46

Yeni Lisan tartışmaları etrafında Ali Canip, Halit Ziya’nın edebiyat konusundaki hangi görüşlerine katılır?

Edebiyatımızın duraklama döneminde olduğu fikrine

Edebiyatın değiştiği ve olgunlaştığı fikrine

Edebiyatımızın Fransız edebiyatından etkilendiği fikrine

Edebiyatımızın Arap ve Fars edebiyatı etkisinde kaldığı fikrine

Eski edebiyata taraftar olma fikrine

Açıklama:

Bu konuda en çok fikir beyan edenlerden birisi Türkçülük hareketinin de önemli isimlerinden birisi olan Ali Canip’tir. Bilhassa Genç Kalemler ve Türk Yurdu’ndaki yazılarında Halit Ziya’nın sanat ve edebiyattaki değişme ve tekâmül(olgunlaşma) görüşlerine katılan Ali Canip bu hareketin bir tasfiyecilik
hareketi olmadığını bir milletin iki dili olamayacağını, eski dilin saçmalığının artık kabul edildiğini, buhranlı devirlerde sanatın aşırıya kaçabildiğini belirtir.

Doğru Cevap: B

Soru 47

II. Meşrutiyet eleştirisinde hangi tipteki eleştiri eserleri çoğunluktadır?

Karakter eleştirisi

Şekil eleştirisi

Şiir eleştirisi

Eleştiri teorisi

Devir ve eser eleştirisi

Açıklama:

Ali Canip’in bunlar haricinde devir ve eser eleştirisi bağlamında yazıları da bulunmaktadır. 1911’de Genç Kalemler’de çıkan Millî Edebiyat Meselesi yazısında hâlihazırdaki edebiyatı ve özellikle şairleri millî şiir yazma konusundaki başarısızlıkları dolayısıyla eleştirir ve şiirlerinde gerçek bir yaratıcılığının bulunmadığını belirtir.

Doğru Cevap: E

Soru 48

Fuat Köprülü, Tanzimat Dönemi yazarlarını hiciv yazma konusunda başarısız bulurken hangi eseri örnek olarak kullanır?

Recaizade’nin Talim-i Edebiyat’ını

Şeyhi’nin Harname’sini

Muallim Naci’nin Demdeme’sini

Namık Kemal’in Takib-i Harabat’ını

Ziya Paşa’nın Harabat’ını

Açıklama:

Köprülü, 1917 tarihinde Yeni Mecmua dergisinde çıkan Harabat, Ozan ve Harname isimli yazılarında eser ve dönem eleştirisine yer verir. Harabat yazısında bütün bir eski edebiyatı örnekler çerçevesinde ele alır. Ozan yazısında İslamiyet öncesi edebiyatımızı ve özelliklerini söz konusu eder. Şeyhi’nin Harname’sini ise bir hiciv eseri olması bakımından değerlendirerek Tanzimat Döneminde yazılan hicivlerin onun kadar başarılı olmadıklarını belirtir.

Doğru Cevap: B

Soru 49

Ali Canip 1911’de çıkan Millî Edebiyat Meselesi yazısında çağdaşı şairleri hangi bakımından başarısız
bulur?

Eski şekilleri kullanma

Hece vezni kullanma

Aruz vezni kullanma

Millî şiir yazabilme

Yeni konu bulamama

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 50

Ali Canip’e göre iyi bir eleştirmenin ilk özelliği nedir?

Sanatın sahip olduğu derinliğe sahip olmalı

Dikkatli olmalı

Kültürlü olmalı

Öznel olmalı

Nesnel olmalı, her türlü kişisel değerlendirmelerden uzak durmalı

Açıklama:

Ali Canip, 1917’de Yeni Mecmua’da çıkan Hazzın Bediî Hayatta Mevkiî isimli yazısında hazzın iki noktadan ele alınabileceğini belirtirken bunlardan birinin de eleştiri olduğunu söyler ve eleştiri konusuna oldukça önemli bir yer ayırır. Eleştiride sanat eseri karşısındaki duygulanmayı duymak ve sanatın sahip olduğu vukufa (derinliğe) eleştirmenin de sahip olması gerektiğini belirten Ali Canip, iyi bir eleştirmenin zor yetiştiğini; çünkü eleştirinin zekâdan çok doğruyu fark etmeye, yetenekten çok çalışmaya, dehadan çok alışkanlığa ihtiyaç duyduğunu belirtir.

Doğru Cevap: A

Soru 51

II. Meşrutiyet Döneminde, Servet-i Fünun’un benimsediği hangi eleştiri anlayışı kısmen de olsa devam
ettirilmiştir?

Öznel eleştiri

Hippolyte Taine’in çevre, zaman ve ırk görüşü

Tematik eleştiri

Yazar eleştirisi

Polemik tarzı eleştiri

Açıklama:

Ahmet Şuayp başta olmak üzere Hüseyin Cahit, Halit Ziya, Tevfik Fikret, Cenap Şahabettin, Süleyman Nazif, Ahmet Hikmet, İsmail Safa gibi pek çok Servet-i Fünûn mensubu bilhassa Hippolyte Taine’in sosyal çevre, ırk ve zamana dayalı eleştiri anlayışına bağlı bir edebiyat eleştirisini yerleştirmeye çalışırlar. Meşrutiyet Dönemine geldiğimizde işte bir taraftan kısmen Servet-i Fünûn’un bıraktığı noktadan devam eden kritik merkezli bir eleştiri anlayışı söz konusu iken, diğer taraftan tam olarak bu çerçeveye oturtamayacağımız, kişisel tutum ve davranışların, siyasi tavırların ön plana çıktığı, bir eleştiriden ziyade bir tartışma anlayışı da karşımıza çıkar.

Doğru Cevap: B

Soru 52

Eleştiride sanat eseri karşısındaki duygulanmayı duymak ve sanatın sahip olduğu vukufa (derinliğe) eleştirmenin de sahip olması gerektiğini belirten kişi aşağıdakilerden hangisidir?

Hüseyin Cahit

Halit Ziya

Tevfik Fikret

Ali Canip

İsmail Safa

Açıklama:

Sanat ve estetik konularında pek çok eseri ve müstakil yazısı bulunan Ali Canip, 1917’de Yeni
Mecmua’da çıkan Hazzın Bediî Hayatta Mevkiî isimli yazısında hazzın iki noktadan ele alınabileceğini belirtirken bunlardan birinin de eleştiri olduğunu söyler ve eleştiri konusuna oldukça önemli bir yer ayırır. Eleştiride sanat eseri karşısındaki duygulanmayı duymak ve sanatın sahip olduğu vukufa (derinliğe) eleştirmenin de sahip olması gerektiğini belirten Ali Canip, iyi bir eleştirmenin zor yetiştiğini; çünkü eleştirinin zekâdan çok doğruyu fark etmeye, yetenekten çok çalışmaya, dehadan çok alışkanlığa ihtiyaç duyduğunu belirtir.

Doğru Cevap: D

Soru 53

Aşağıdakilerden hangisi Fuat Köprülü'nün Yeni Mecmua dergisinde çıkan yazılarından biridir?

Harabat

Hazzın Bediî Hayatta Mevkiî

Kemal

Tenkit ve Terbiye

Ey Türk Uyan

Açıklama:

Bu dönemdeki eser tanıtımı ve eleştiri bağlamında dikkat çeken isimlerden birisi de Fuat Köprülü’dür. Köprülü, 1917 tarihinde Yeni Mecmua dergisinde çıkan Harabat, Ozan ve Harname isimli yazılarında eser ve dönem eleştirisine yer verir.

Doğru Cevap: A

Soru 54

I. Ali Canip'in şiirlerinde anlam değil yalnızca ritim bulunduğunun ileri sürülmesi
II. Tevhîd-i Efkâr’da Tenkit Tecrübesi adlı yazısının bulunması
III. Eleştirinin ne olduğunu, nasıl ve kimler tarafından yapılabileceği üzerine tespitlerde bulunulması
Yukarıda yer verilen bilgilerden hangisi Yahya Kemal'in faaliyetlerindendir?

Yalnız I

Yalnız II

Yalnız III

I ve II

II ve III

Açıklama:

Ali Canip, Viranbağ şiirini ele alarak burada anlam ve vezin bulunmadığını Yahya Kemal’in sadece ritme bağlı kaldığını söyler. Ömer Seyfettin, 1918 tarihli ve Akşam Gazetesinde çıkan Tenkidin Faydası, 1919 tarihli ve Büyük Mecmua’da çıkan Tenkit ve Terbiye yazılarında eleştirinin ne olduğu, nasıl yapıldığı, kimler tarafından yapılabileceği ve eleştiri-edebiyat ilişkisi, eleştiririn sınırları hakkında önemli tespitlerde bulunur. Yahya Kemal, 1922’de Tevhîd-i Efkâr’da çıkan Tenkit Tecrübesi ve Bir Hasbıhal Münasebetiyle yazılarında milleti en iyi edebiyatın tanıttığını; edebiyatın aşk ve
ihtiras ile zeka ve zerafet gibi iki temel değerinin bulunduğunu ve Türklerin her ikisini de kendinde toplayan yegane millet olduğunu ama fikir ve tahlil konusunda ise zayıf olduğunu söyler ki burada bir edebiyatın gelişimi için eleştiri ihtiyacının ne kadar önemli olduğunu da belirtmiş olur.

Doğru Cevap: B

Soru 55

"Genç Kalemler hareketi, dilde sadeleşmeyi savunuyordu, ama onlar da dilde aşırı sadeleşmeyi savunan ve adına “...............“ denilen hareketi eleştiriyordu." cümlesinde boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

Yeni Lisan

Servet-i Fünun

Tasfiyecilik

Milli Edebiyat

Sırat-ı Müstakim

Açıklama:

Genç Kalemler hareketi, dilde sadeleşmeyi savunuyordu, ama onlar da dilde aşırı sadeleşmeyi savunan ve adına “Tasfiyecilik “ denilen hareketi eleştiriyordu.

Doğru Cevap: C

Soru 56

Aşağıdakilerden hangisi Genç Kalemler hareketi tarafından savunulan görüşlerden biri değildir?

Eski dilimiz hastadır, içinde gereksiz ve yabancı kaideler yer almaktadır.

Yazı diliyle konuşma dilinin İstanbul Türkçesi çerçevesinde birleştirilmesi aydınlarla halk arasındaki dil ikiliğini ortadan kaldıracaktır.

Türkçenin gramer özellikleri öğrenilmeli ve yayılmalıdır.

Arapça, Farsça edat ve tamlamalar kullanılmamalıdır.

Türkçenin mensup olduğu dil ailesine ait kelimeler günlük dil içerisinde çoğaltılmalıdır.

Açıklama:

Dilimiz bir zamanlar Arapça Farsçanın ve bugün de Fransızcanın etkisinde kalmış olmakla tabiliğini kaybetmiştir. Bilhassa süs kaygısı dilimizin suni bir hal almasına yol açmıştır. Bütün bunlardan dilde ve edebiyatta doğallığa dönmekle kurtulabiliriz. Eski dilimiz hastadır, içinde gereksiz ve yabancı kaideler yer almaktadır. Bunların başında Türkçeye uymayan çokluk şekilleri ve tamlamalar gelmektedir; bunlar dilimizde yer aldıkça dilimiz saf ve millî sayılamaz. Yazı diliyle konuşma dilinin İstanbul Türkçesi çerçevesinde birleştirilmesi aydınlarla halk arasındaki dil ikiliğini ortadan kaldıracak ve edebiyatımız sağlıklı bir anlatıma ulaşacaktır. Türkçenin gramer özelliklerini öğrenmeli ve yaymalıyız; bu özellikleri bozan yabancı kaideleri atmalıyız. Arapça, Farsça edatları ve tamlamaları kullanmamalıyız. Tamlamaları Türkçenin mantığa göre yapmalıyız.

Doğru Cevap: E

Soru 57

Yeni Lisan hareketinin sosyolojiye dayanan fikri tarafını Ziya Gökalp yürütürken sanat tarafını ise aşağıdaki yazarlardan hangisi yürütmüştür?

Cenap Şahabettin

Ömer Seyfettin

Ali Canip

Yakup Kadri

Mehmet Fuat

Açıklama:

Yeni Lisan hareketini eleştirenlerle en çok polemiğe giren Ali Canip olmuştur. Denebilir ki hareketin sosyolojiye dayanan fikri tarafını Ziya Gökalp, sanat tarafını Ömer Seyfettin idare ederken; Köprülüzade Mehmet Fuat, Mehmed Rauf, Yakup Kadri, Mahmut Talat, Cenap Şahabettin ve Süleyman Nazif gibi bu hareketi eleştirenlere karşı polemikleri Ali Canip yürütmüştür.

Doğru Cevap: B

Soru 58

Ali Canip'in Bilhassa Servet-i Fünuncuların oldukça önemsedikleri Taine’in “ırk, muhit, an” anlayışının artık çürümüş olduğunu, bilhassa bir edebiyattaki değişikliği açıklamak için bunların artık yetmediğini belirttiği "Garp Mektebinin Amilleri" ve "Millî Lisan ve Millî Edebiyat" yazıları hangi dergide yayımlanmıştır?

Türk Yurdu

Yeni Mecmua

Yeni Hayat

Edebiyat-ı Umumiye Mecmuası

Servet-i Fünun

Açıklama:

Ali Canip, bu yazılarında bir polemik ve eleştirilere cevap havasından ziyade tam bir sistem arayışı içerisinde görülür. Bilhassa Türk Yurdu’nda çıkan Garp Mektebinin Amilleri ve Millî Lisan ve Millî Edebiyat yazısında Bilhassa Servet-i Fünuncuların oldukça önemsedikleri Taine’in “ırk, muhit, an” anlayışının artık çürümüş olduğunu, bilhassa bir edebiyattaki değişikliği açıklamak için bunların artık yetmediğini belirtir.

Doğru Cevap: A

Soru 59

Aşağıdakilerden hangisi edebiyat ve eleştiri anlayışı geliştirilirken fikirlerinden yararlanılan başlıca Batılı düşünürlerden biri değildir?

Taine

Brook

Bergson

Charles Lalo

Eugéne Véron

Açıklama:

Edebiyat ve eleştiri anlayışı geliştirilirken fikirlerinden yararlanılan başlıca Batılı düşünürler Taine, Durheim, Bergson, Höffding, Charles Lalo, Gustave Le Bon, Eugéne Véron, Antoine Albalat ve Gustave Lanson olmuştur.

Doğru Cevap: B

Soru 60

Aşağıdakilerden hangisi Ziya Gökalp'in görüşlerinden biri değildir?

Dilin millî hayat ve millî uyanış için özel önemini görmüş ve onu Türkçülük hareketinde aşılması gereken bir merhale olarak kabul etmiştir.

Halkın kullandığı dilin yanında bir Osmanlıca fikrine karşı koymuş ve herkes tarafından anlaşılabilen bir ortak millî dil ihtiyacına işaret etmiştir.

Türkçe'ye girmiş bütün yabancı gramer şekillerini reddederken, dilin ayrılmaz bir parçası haline gelmiş bulunan kelimelerin korunmasını savunmuştur.

Türkiye dışındaki Türkler için Osmanlı Türkçesi'nin kabul edilmesini ileri sürmüştür.

Türk halkının bildiği ve tanıdığı her kelimeyi millî olarak tanımlamıştır.

Açıklama:

Ziya Gökalp, Türkiye dışındaki Türkler için İstanbul Türkçesi’nin kabul edilmesini istemiştir.

Doğru Cevap: D

Soru 61

I. Servet-i Fünun dergisinde yayınlanan makaleler
II. 1914’te Darülbedayi’nin kurulması
III. 1919’da Temaşa dergisinin çıkması
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri II. Meşrutiyet sonrası tiyatro konusundaki en önemli aşamalardandır?

Yalnız I

Yalnız II

I ve II

I ve III

II ve III

Açıklama:

1914’te Darülbedayi’nin kurulması ve bilhassa 1919’da Temaşa dergisinin çıkması II. Meşrutiyet sonrasında tiyatro konusundaki en önemli aşamalardır.

Doğru Cevap: E

Soru 62

"1917’de Yeni Mecmua’da çıkan Hazzın Bediî Hayatta Mevkiî isimli yazısında hazzın iki noktadan ele alınabileceğini belirtirken bunlardan birinin de eleştiri olduğunu söyler ve eleştiri konusuna oldukça önemli bir yer ayırır." Yukarıda yer verilen bilgi aşağıdaki yazarlardan hangisine aittir?

Ali Canip

Tevfik Fikret

Ömer Seyfettin

Fuat Köprülü

Yahya Kemal

Açıklama:

Bu noktada ilk dikkati çeken isimlerden birisi Ali Canip’tir. Sanat ve estetik konularında pek çok eseri ve müstakil yazısı bulunan Ali Canip, 1917’de Yeni Mecmua’da çıkan Hazzın Bediî Hayatta Mevkiî isimli yazısında hazzın iki noktadan ele alınabileceğini belirtirken bunlardan birinin de eleştiri olduğunu söyler ve eleştiri konusuna oldukça önemli bir yer ayırır.

Doğru Cevap: A

Soru 63

1917 tarihinde Yeni Mecmua dergisinde çıkan Harabat, Ozan ve Harname isimli yazılarında eser ve dönem eleştirisine yer veren isim aşağıdakilerden hangisidir?

Fuat Köprülü

Ömer Seyfettin

Ali Cenap

Yahya Kemal

Tevfik Fikret

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 64

Edebiyatta Artta Kalış, Millî Şiirler, Ey Türk Uyan, Harp Edebiyatı, Edebiyatta Arz ve Talep gibi yazılarında yer yer eser eleştirisi ile dönem edebiyatının da bir değerlendirmesini yapan isim aşağıdakilerden hangisidir?

Tevfik Fikret

Fuat Köprülü

Ali Canip

Yahya Kemal

Ömer Seyfettin

Açıklama:

Bu dönemde eleştirinin başlıca niteliklerini belirlemeye çalışan isim ise Ömer Seyfettin’dir. Bir örneğini aşağıya aldığımız, 1918 tarihli ve Akşam Gazetesinde çıkan Tenkidin Faydası, 1919 tarihli ve Büyük Mecmua’da çıkan Tenkit ve Terbiye yazılarında eleştirinin ne olduğu, nasıl yapıldığı, kimler tarafından yapılabileceği ve eleştiri-edebiyat ilişkisi, eleştiririn sınırları hakkında önemli tespitlerde bulunur. Ayrıca Edebiyatta Artta Kalış, Millî Şiirler, Ali Canip Bey ve Sanatı, Ey Türk Uyan, Harp Edebiyatı, Edebiyatta Arz ve Talep gibi yazılarında da yer yer eser eleştirisi ile dönem edebiyatının da bir değerlendirmesini yapar.

Doğru Cevap: E

Soru 65

1922’de Tevhîd-i Efkâr’da çıkan Tenkit Tecrübesi ve Bir Hasbıhal Münasebetiyle yazılarında milleti en iyi edebiyatın tanıttığını; edebiyatın aşk ve ihtiras ile zeka ve zerafet gibi iki temel değerinin bulunduğunu ve Türklerin her ikisini de kendinde toplayan yegane millet olduğunu ama fikir ve tahlil konusunda ise zayıf olduğunu söyleyen isim aşağıdakilerden hangisidir?

Ali Canip

Ömer Seyfettin

Yahya Kemal

Fuat Köprülü

Tevfik Fikret

Açıklama:

Yazılarıyla devrin edebiyatı üzerinde etkili olan önemli bir isim de Yahya Kemal’dir. 1922’de Tevhîd-i Efkâr’da çıkan Tenkit Tecrübesi ve Bir Hasbıhal Münasebetiyle yazılarında milleti en iyi edebiyatın tanıttığını; edebiyatın aşk ve ihtiras ile zeka ve zerafet gibi iki temel değerinin bulunduğunu ve Türklerin her ikisini de kendinde toplayan yegane millet olduğunu ama fikir ve tahlil konusunda ise zayıf olduğunu söyler.

Doğru Cevap: C

Soru 66

Çocuk Dünyası, İçtihad, Sebilürreşat, Türk Yurdu, Safahat-ı Şiir ve Fikir, Takip ve Tenkit, Terbiye Mecmuası gibi dergilerin tanıtımını yapan isim aşağıdakilerden hangisidir?

Fuat Köprülü

Ali Canip

Yahya Kemal

Halide Edip

Ömer Seyfettin

Açıklama:

Yahya Kemal, Çocuk Dünyası, İçtihad, Sebilürreşat, Türk Yurdu, Safahat-ı Şiir ve Fikir, Takip ve Tenkit, Terbiye Mecmuası gibi dergilerin de tanıtımını yapar.

Doğru Cevap: C

Soru 67

Başlangıçta imzasız yazmış olduğu Yeni Lisan başlıklı makaleler serisiyle 20. yüzyılın başında önemli bir siyasal ve sosyal hareketin de sembolü olan isim aşağıdakilerden hangisidir?

Fuat Köprülü

Ali Canip

Halit Ziya

Ömer Seyfettin

Ziya Gökalp

Açıklama:

Ömer Seyfettin’in başlangıçta imzasız yazmış olduğu Yeni Lisan başlıklı makaleler serisi bir anlamda bu üç ismin ortak düşüncesinin ürünü olmakla kalmaz, yüzyılın başında önemli bir siyasal ve sosyal hareketin de sembolü olur.

Doğru Cevap: D

Soru 68

Lisânî Türkçülüğün Umdeleri aşağıdaki isimlerden hangisi tarafından yazılmıştır?

Ziya Gökalp

Ömer Seyfettin

Ali Canip

Halit Ziya

Fuat Köprülü

Açıklama:

Ziya Gökalp’in dil anlayışı, Lisânî Türkçülüğün Umdeleri başlığı altında topladığı, esas düşüncelerden hareketle incelendiğinde, müzmin bir hastalık olarak yüzyıllardır süregelmiş bulunan dil konusunun karmaşıklığı metotlu, gerçekçi, millî kalmak kaygısını taşıyan bir görünüşün ışığı altında bir kültür davası olarak ele alınmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 69

1908’de basılan Millî Tiyatro isimli konferans metninde Batılılaşma sürecindeki eksiklerimizin başında uyuşukluğumuzun geldiğini söylemekte ve bunun üstesinden gelmek için fikrî çabaya gerek olduğunu ve bunu da sağlayacak olanın her yere bir tiyatro açmak olduğunu söyleyen isim aşağıdakilerden hangisidir?

Celal Sahir

Ali Kemal

Müfit Ratip

Mehmet Rauf

İzzet Melih

Açıklama:

Bu dönemde tiyatrodan bahseden önemli isimlerden birisi Ali Kemal’dir. Resimli Kitap dergisinde 1908’de basılan Millî Tiyatro isimli konferans metninde Batılılaşma sürecindeki eksiklerimizin başında uyuşukluğumuzun geldiğini söylemekte ve bunun üstesinden gelmek için fikrî çabaya gerek olduğunu ve bunu da sağlayacak olanın her yere bir tiyatro açmak olduğunu söylemektedir.

Doğru Cevap: B

Soru 70

Servet-i Fünun’da çıkan Temaşaya Dair, Efkar-ı Münekkidin ve Efkâr-ı Umumiye, Bizde Temaşagiran ve Münekkitler, Yine Tezer Hakkında, Tezer’in Tekrarı ve Finten’den Bir Muhavere isimli yazılarında tiyatro metninin edebî boyutundan teknik özelliklerine, sahnede temsil edilmesine, yerli oyuncu yokluğuna ve edebiyatımızdaki önemli bazı tiyatro eserlerine dair tespitlerde ve eleştirilerde bulunan isim aşağıdakilerden hangisidir?

Ali Kemal

Müfit Ratip

Ali Canip

Mehmet Rauf

Celal Sahir

Açıklama:

Celal Sahir ise Servet-i Fünun’da çıkan Temaşaya Dair, Efkar-ı Münekkidin ve Efkâr-ı Umumiye, Bizde Temaşagiran ve Münekkitler, Yine Tezer Hakkında, Tezer’in Tekrarı ve Finten’den Bir Muhavere isimli yazılarında tiyatro metninin edebî boyutundan teknik özelliklerine, sahnede temsil edilmesine, yerli oyuncu yokluğuna ve edebiyatımızdaki önemli bazı tiyatro eserlerine dair tespitlerde ve eleştirilerde bulunur.

Doğru Cevap: E

Soru 71

1911’de Servet-i Fünun’da çıkan Millî Aruz Meselesi yazısında hece ve aruz vezninin tarihçesini verdikten sonra, aruzun artık Türkçeleştiğini belirten isim aşağıdakilerden hangisidir?

Tevfik Fikret

Ömer Seyfettin

Fuat Köprülü

Halit Ziya

Ziya Gökalp

Açıklama:

Fuad Köprülü de 1911’de Servet-i Fünun’da çıkan Millî Aruz Meselesi yazısında hece ve aruz vezninin tarihçesini verdikten sonra, aruzun artık Türkçeleştiğini belirtir.

Doğru Cevap: C

Ünite 7

Soru 1

Hüseyin Cöntürk’ün 1958’de basılan “Eleştirmeden Önce” isimli kitabında yerleştirmeye çalıştığı eleştiri anlayışı aşağıdakilerden hangisidir?

Öznel Eleştiri

Esere Dönük Eleştiri

Yeni Eleştiri

Yazara Dönük Eleştiri

Postmodern Eleştiri

Açıklama:

1923-1938, 1939-1960 arası edebiyatımızda eleştirinin özelliklerini kavrayabilecek ve belli başlı yazarlarını sıralayabileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 2

1929’da “Resimli Ay” dergisinde yayımlandığında sokak olaylarına da yol açan yazı ve yazarı aşağıdakilerden hangisidir?

Milli Edebiyat- Halit Ziya

Edebiyatımız Nasıldı? Nasıldır? Nasıl Olmalıdır?- Halit Fahri

Putları Kırıyoruz- Nazım Hikmet

Memleketten Bahseden Edebiyat-Yahya Kemal

Tenkit ve Münekkit- Halide EdipTenkit ve Münekkit- Halide Edip

Açıklama:

1923-1938, 1939-1960 arası edebiyatımızda eleştirinin özelliklerini kavrayabilecek ve belli başlı yazarlarını sıralayabileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 3

“Muharrir, Tohum-Bir Adam Yaratmak, Sağanak, Unutulan Adam » üzerine eleştirel değerlendirmeler bulunan eserlerdir. Bu eserler hangi edebi türde yazılmıştır ?

Şiir

Öykü

Tiyatro

Roman

Deneme

Açıklama:

1923-1938, 1939-1960 arası edebiyatımızda eleştirinin özelliklerini kavrayabilecek ve belli başlı yazarlarını sıralayabileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 4

Edebiyatın temel ilkelerinden birisi köklere dönüş olduğu için edebiyat dünyasında da bu çerçevede antolojilere ve edebiyat tarihlerine çok rastlanmaktadır. Bu özellikler hangi döneme aittir?

1923-1938

1923-1933

1939-1960

1939-1969

1923-1960

Açıklama:

1923-1938 dönem edebiyatının temel ilkelerinden birisi köklere dönüş olduğu için edebiyat dünyasında da bu çerçevede antolojilere ve edebiyat tarihlerine çok rastlanmaktadır.

Doğru Cevap: A

Soru 5

1923-1938 döneminde eleştirmenliğiyle ön plana çıkan ve Cumhuriyet dönemi Türk edebiyatında öznel eleştiri anlayışıyla dikkat çeken ilk isim olan _____________________ eleştiri üzerine görüşleriyle de eleştirinin bağımsız bir alan olması konusunda önemli katkılarda bulunmuştur.
Boş bırakılan yere aşağıdaki yazarlardan hangisi gelmelidir?

Sabahattin Ali

Nurullah Ataç

Nazım Hikmet

Ahmet Haşim

Fuat Köprülü

Açıklama:

1923-1938 döneminde eleştirmenliğiyle ön plana çıkan ve Cumhuriyet dönemi Türk edebiyatında öznel eleştiri anlayışıyla dikkat çeken ilk isim olan Nurullah Ataç eleştiri üzerine görüşleriyle de eleştirinin bağımsız bir alan olması konusunda önemli katkılarda bulunmuştur.

Doğru Cevap: B

Soru 6

1. Eleştiriyi öznel tarafı ön planda bir sanat olarak kabul eder ve eleştirmenin de objektif olamayacağı düşüncesini benimser.
2. Edebiyat tarihi, edebi eleştiri ve estetiğin sınırlarının birbiriyle karıştığı ve her üç alan birer disipline dönüştüğünde bu karışıklığın ortadan kalkacağı fikrindedir.
Yukarıda belirtilen 1923-1938 dönemi fikirleri sırasıyla hangi yazarlara aittir?

Nurullah Ataç- Ahmet Haşim

Ahmet Haşim- Sabahattin Eyüpoğlu

Nurullah Ataç- Sabahattin Eyüpoğlu

Sabahattin Eyüpoğlu- Sabahattin Ali

Nurullah Ataç- Sabahattin Ali

Açıklama:

1923-1960 edebiyat tarihi ve eleştiri arasındaki ilişki bağlamında başlayan tartışmada edebiyat tarihini nesnel bir yöntem kullanan alan olarak kabul eden Ataç, 1. Eleştiriyi öznel tarafı ön planda bir sanat olarak kabul eder ve eleştirmenin de objektif olamayacağı düşüncesini benimser.
2. Sabahattin Eyüboğlu ise, edebiyat tarihi, edebi eleştiri ve estetiğin sınırlarının birbiriyle karıştığı ve her üç alan birer disipline dönüştüğünde bu karışıklığın ortadan kalkacağı fikrindedir.

Doğru Cevap: C

Soru 7

Aşağıdakilerden hangisi 1923-1938 döneminde eleştiri yazılarına da yer veren edebiyat dergilerinden biri değildir?

Resimli Şark

Perşembe

Marmara

Bavul

Yücel

Açıklama:

Bavul dışındaki bütün dergiler 1923-1938 döneminde çıkan ve eleştiri yazılarının yer aldığı dergilerdendir.

Doğru Cevap: D

Soru 8

Şiiri sunilikten ve soluk duygulardan kurtarmak, yeni, canlı, samimi olmak niyetinde olduklarını belirterek edebiyat dünyasına kendilerini tanıtan grubun adı nedir?

Beş hececiler

İkinci yeniciler

Yeni Heceliler

Birinci Yeniciler

Yedi Meşaleciler

Açıklama:

Şiiri sunilikten ve soluk duygulardan kurtarmak, yeni, canlı, samimi olmak niyetinde olduklarını belirterek edebiyat dünyasına kendilerini tanıtan grup Yedi Meşaleciler'dir ve Baş hececileri eleştirmişlerdir.

Doğru Cevap: E

Soru 9

1923-1938 yılları arasında I. yazı devrimi II. dilde özleşme III. dil devrimi maddelerinden hangileri dil üzerine eleştirel yazıların konusunu oluşturur?

yalnız I

I ve II

II ve III

I ve III

I, II ve III

Açıklama:

1923-1938 yılları arasıdan dil üzerine eleştirel yazılar daha çok yazı devrimi, dil devrimi, dilde özleşme, konuşma dili-yazı dili ve gramer konuları etrafında yazılmıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 10

Demokrat Parti iktidarı, Köy Enstitüleri, Tercüme Bürosunun çeviri faaliyetleri hangi dönem edebiyatını şekillendirmede rol oynamıştır?

1923-1938

1939-1960

1923-1960

1939-1949

1948-1960

Açıklama:

Demokrat Parti iktidarı, Köy Enstitüleri, Tercüme Bürosunun çeviri faaliyetleri 1939-1960 dönemi edebiyatını şekillenmesinde etkili olmuştur.

Doğru Cevap: B

Soru 11

Suut Kemal Yetkin'in Yelken dergisinde yayınlanan ve Türk edebiyatında beklentilerini karşılayan; görevini ve sorumluluğunu kavramış, yaratma gücüne sahip, düşüncelerinde hür, yargılarında samimi, sabırlı ve sağlam karakterli nitelikli bir eleştirmen olmadığını söylediği yazının adı nedir?

Tenkit yazısı

Eleştirmen Yazısı

Eleştirmeci yokluğu

Tenkit eksikliği

Eleştirmen azlığı

Açıklama:

Suut Kemal Yetkin'in Yelken dergisinde yayınlanan Eleştirmeci Yokluğu yazısında; Türk edebiyatında beklentilerini karşılayan; görevini ve sorumluluğunu kavramış, yaratma gücüne sahip, düşüncelerinde hür, yargılarında samimi, sabırlı ve sağlam karakterli nitelikli bir eleştirmen olmadığını söyler.

Doğru Cevap: C

Soru 12

1939-1960 yılları arasındaki edebiyat eleştirileri yazılarında aşağıdakilerden hangisi ele alınmamıştır?

Eskilik-yenilik

Milli edebiyat

Edebiyatın konusu-amacı

Cumhuriyet edebiyatı

Edebiyatın içerik-üslubu

Açıklama:

1939-1960 arasındaki eleştiri yazılarında bir önceki dönemde de tartışılan edebiyatta eskilik-yenilik problemi ve milli edebiyat konusunun yanı sıra edebiyatın amacı ve konusu, edebiyatta içerik ve üslup problemleri üzerine de konuşulduğunu görmekteyiz.

Doğru Cevap: D

Soru 13

1939-1960 döneminde şiirin görevi hakkındaki tartışmalar hangi konu etrafında toplanmıştır?

Şiirin yenilenmesi

Şiirde ideoloji

Şiirin şekli

Hece-Aruz ölçülü şiir

Toplum için- Sanat için şiir

Açıklama:

1939-1960 döneminde şiirin görevi hakkındaki tartışmalar toplum için ya da sanat için şiir konusu etrafında toplanmıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 14

Türk Edebiyatı Tarihi adlı eserinin girişinde edebiyat tarihi kavramını ve yöntemini açıklarken edebiyat tarihi ve edebi eleştiri arasındaki ilişkiye de değinir. Ona göre edebiyat tarihi nesnel, edebi eleştiri öznel görüşü esas alır ve böylece eser farklı açılardan değerlendirilir.
Yukarıdaki görüşün sahibi yazar aşağıdakilerden hangisidir?

Namık Kemal

Şinasi

Fuat Köprülü

Yahya Kemal

Nazım Hikmet

Açıklama:

Fuat Köprülü, Türk Edebiyatı Tarihi adlı eserinin girişinde edebiyat tarihi kavramını ve yöntemini açıklarken edebiyat tarihi ve edebi eleştiri arasındaki ilişkiye de değinir. Ona göre edebiyat tarihi nesnel, edebi eleştiri öznel görüşü esas alır ve böylece eser farklı açılardan değerlendirilir.

Doğru Cevap: C

Soru 15

Cumhuriyet dönemi Türk edebiyatında öznel eleştiri anlayışıyla dikkat çeken ilk isim aşağıdakilerden hangisidir?

Asım Bezirci

Nazım Hikmet

Ahmet Haşim

Nurullah Ataç

Agah Sırrı Levent

Açıklama:

Cumhuriyet dönemi Türk edebiyatında öznel eleştiri anlayışıyla dikkat çeken ilk isim Nurullah Ataç'tır.

Doğru Cevap: D

Soru 16

Eleştirmen, “... okuduğu kitaplar dolayısıyla kendi zevkini kendi düşüncelerini, kendi duygularını söyleyen bir sanat adamıdır. Nasıl ki sanatta önemli olan tabiat değil de sanatçının kimliği ise, ‘tenkitte de asıl olan kitaplar, sözü edilen eserler değil, onları anlatan tenkitçinin yaradılışıdır’, bu yaradılışın ortaya konduğu sanatsal ürünlerdir. ‘Münekkit bir sanatkârdır. Bir şairi, bir romancıyı ne için okuyorsak, onu da öyle okuruz.’ Tenkit yazısı bir şey öğrenelim diye, hangi kitap değerliymiş, hangisi değilmiş bize onu bildirsin diye okunmaz; tenkit yazısı da herhangi bir sanat yazısı gibi, zevk almak için okunur.’ Neden derseniz eleştirmen de bir yaratıcı, bir sanatçıdır da ondan. Bundan ötürü, eleştirmenden yazarla çevresi arasında bir köprü kurmasını beklemek yersizdir.”
Nurullah Ataç'ın bu düşüncesine göre aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Öznel-izlenimci bir eleştiri anlayışı benimser.

Eleştirmenin görevi kural koymaktır.

Eleştiride eleştirilen kitabın payı büyüktür.

Eleştirmen ve roman yazarı eşdeğer olamaz.

Eleştiride keşfetmek ve öğretmek zorunluluğu vardır.

Açıklama:

Bütün bunlar Ataç’ın bir taraftan eleştiriyi bir sanat olarak kabul ettiğini, diğer bir taraftan da öznel-izlenimci bir eleştiri anlayışını benimsediğini göstermektedir.

Doğru Cevap: A

Soru 17

1931’de Resimli Şark’ta çıkan 'Bizde Niçin Münekkit Çıkmıyor?' isimli yazı aşağıdakilerden hangisine aittir?

Sadri Ertem

İbrahim Alaattin

M. Behçet Yazar

Agah Sırrı Levent

Sabahattin Eyüboğlu

Açıklama:

Sadri Ertem, 1931’de Resimli Şark’ta çıkan Bizde Niçin Münekkit Çıkmıyor? isimli yazısında sanatkârın belli bir toplumun ürünü olması gibi, eleştirmen de aynı belirli ortak özellikler etrafında kümelenmiş toplumun ürünüdür görüşündedir

Doğru Cevap: A

Soru 18

Edebiyatımızda eleştiri, deneme ve makaleleriyle tanınan Orhan Burian’ın, eleştiriyi edebiyatımızın önemli bir eksikliği olarak gördüğü Edebi Eser ve Edebi Tenkit isimli iki yazısı ve Edebiyatımızın Asıl Noksanı isimli bir diğer yazısı aşağıdaki dergilerden hangisinde çıkmıştır?

Marmara

Perşembe

Resimli Şark

Yücel

Servet-i Fünun

Açıklama:

Edebiyatımızda eleştiri, deneme ve makaleleriyle tanınan Orhan Burian ise1936’da Yücel dergisinde çıkan Edebi Eser ve Edebi Tenkit isimli iki yazısında ve Edebiyatımızın Asıl Noksanı isimli bir diğer yazısında eleştiriyi edebiyatımızın önemli bir eksikliği olarak görür.

Doğru Cevap: D

Soru 19

Eleştirmen bağlamında edebi eser ile yazar ve şairi hareket noktası alarak bunların kendilerine has duygu dünyaları, duyarlılıkları bulunduğundan hareketle eleştirmenin bunları anlaması, kendisininkiyle benzer olup olmadığı noktasında kalmaması gerektiği fikrindedir. Ona göre, edebi eleştiri edebi eserdeki edebilik ölçütünü iyi kavramalı; bunu görmeli ve göstermelidir. İyi bir eleştirmen de öncelikle tarafsız olmalı, geniş bir edebi görüşe sahip olmalı ve eleştirilerinde yıkıcı olmak yerine yapıcı olmalıdır.
Yukarıdaki düşünce aşağıdakilerden hangisine aittir?

Halide Edip Adıvar

Orhan Burian

Munis Faik Ozansoy

Nurullah Ataç

Ahmet Haşim

Açıklama:

Edebiyatımızda eleştiri, deneme ve makaleleriyle tanınan Orhan Burian, eleştirmen bağlamında edebi eser ile yazar ve şairi hareket noktası alarak bunların kendilerine has duygu dünyaları, duyarlılıkları bulunduğundan hareketle eleştirmenin bunları anlaması, kendisininkiyle benzer olup olmadığı noktasında kalmaması gerektiği fikrindedir. Ona göre, edebi eleştiri edebi eserdeki edebilik ölçütünü iyi kavramalı; bunu görmeli ve göstermelidir. İyi bir eleştirmen de öncelikle tarafsız olmalı, geniş bir edebi görüşe sahip olmalı ve eleştirilerinde yıkıcı olmak yerine yapıcı olmalıdır

Doğru Cevap: B

Soru 20

1935’te Ülkü’deki Gönüllü Saat yazısında sanatkârın inkılâp edebi yatının emrinde olması gerektiğini; bunu bir gönül, bir vicdan borcu gibi görmesi gerektiğini; çünkü ancak bu şekilde bu hareketin halkın ruhuna sinebileceğini; yeni fikir ve yeni görüşleri halkın önüne ancak sanatın koyabileceğini dile getiren yazar aşağıdakilerden hangisidir?

Nazım Hikmet

Yakup Kadri Karaosmanoğlu

Ahmet Haşim

Nurullah Ataç

Behçet Kemal

Açıklama:

Behçet Kemal 1935’te Ülkü’deki Gönüllü Saat yazısında sanatkârın inkılâp edebi yatının emrinde olması gerektiğini; bunu bir gönül, bir vicdan borcu gibi görmesi gerektiğini; çünkü ancak bu şekilde bu hareketin halkın ruhuna sinebileceğini; yeni fikir ve yeni görüşleri halkın önüne ancak sanatın koyabileceğini dile getirir.

Doğru Cevap: E

Soru 21

Cumhuriyet edebiyatının ilk döneminde dönem eleştirisi kapsamında üzerinde durulan, tartışması yapılan milli ve milliyetçi edebiyat konusu aşağıdakilerden hangisi tarafından ele alınmamıştır?

Kazım Nami Duru

Hasan Ali Yücel

Behçet Kemal Çağlar

Halit Ziya Uşaklıgil

Şinasi

Açıklama:

Cumhuriyet edebiyatının bu ilk döneminde dönem eleştirisi kapsamında üze-rinde durulan, tartışması yapılan bir başka konu da milli ve milliyetçi edebiyat konusudur. Kâzım Nami, Hasan Ali, Yaşar Nabi, Behçet Kemal, Halit Fahri, Halit Ziya, Yahya Kemal ve Fuat Köprülü gibi gerek edebiyatımızın ve gerek o dönemin önemli isimleri konuyla alakalı görüşlerini ileri sürmüşler ve eleştirel tartışmalara girmişlerdir.

Doğru Cevap: E

Soru 22

Yakup Kadri Karaosmanoğlu
Ali Canip Yöntem
İsmail Habib Sevük

Yukarıdakilerden hangisi Servet-i Fünuncular için olumlu eleştiriler yapmıştır?

Yalnız I

Yalnız II

Yalnız III

I ve II

II ve III

Açıklama:

Ali Canip, Hayat dergisindeki Servet-i Fünun’un Rolü yazısında bu edebi grubun dil konusunda başarısız olmakla beraber Türk edebiyatına getir-dikleri teknik yeniliklerin inkâr edilmemesi gerektiğini, yaptıklarının sadece edebiyat hayatı açısından değerlendirilmemesi gerektiğini, çünkü modernleşme yolundaki ilk bilinçli adımın onlar tarafından atıldığını söyler. Bu çerçevedeki aynı sosyal role İsmail Habip de temas eder ve Servet-i Fünûncuların hayatımıza laik düşünceyi getirdiklerini belirtir.

Doğru Cevap: E

Soru 23

Aşağıdakilerden hangisi 1939 - 1960 arası eser eleştirisi bağlamında dışarıda kalır?

Yaban

Matmazel Noralya’nın Koltuğu

Sinekli Bakkal

Fahim Bey ve Biz

On Türk Romanı

Açıklama:

1939-1960 arasında eser eleştirisi bağlamında çok sayıda yazı bulunduğu görülmektedir. Bunların önemli bir kısmı eser tanıtımı özelliği taşımakla birlikte, önemli bir kısmı ise eleştirel değerlendirmedir. Bu türden yazılar içerisinde ön plana çıkanlar Yaban, Sinekli Bakkal, Fahim Bey ve Biz, İçimizdeki Şeytan, Matmazel Noralya’nın Koltuğu gibi edebiyatımızın belli başlı romanları ile bu dönemde ön plana çıkan öykülerdir.

Doğru Cevap: E

Soru 24

Eleştirmenliğiyle ön plana çıkan ve Cumhuriyet dönemi Türk edebiyatında öznel eleştiri anlayışıyla dikkat çeken ilk isim olan, eleştiri üzerine görüşleriyle de eleştirinin bağımsız bir alan olması konusunda önemli katkılarda bulunan isim kimdir?

Ahmet Haşim

Nurullah Ataç

Asım Bezirci

Faik Ozansoy

Halide Edip

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 25

Resimli Şark’ta çıkan "Bizde Niçin Münekkit Çıkmıyor? isimli yazısında sanatkârın belli bir toplumun
ürünü olması gibi, eleştirmen de aynı belirli ortak özellikler etrafında kümelenmiş
toplumun ürünüdür görüşünde olan ve okuyucunun seviye bakımından yetersizliğini de bunda etkili gören kişi kimdir?

Sadri Ertem

Orhan Burian

Halit Ziya

Hasan Ali Yücel

Yaşar Nabi

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 26

Sanatçıların zorunlu olarak inkılap edebiyatının emrinde olması görüşüne karşı çıkan, zorla inkılabın etkisine giren sanatçının başarılı olamayacağını söyleyen kişi kimdir?

İsmail Hakkı

Nurullah Ataç

Yakup Kadri

Peyami Safa

Orhan Burian

Açıklama:

Sanatçıların zorunlu olarak inkılap edebiyatının emrinde olması görüşüne karşı çıkan, zorla inkılabın etkisine giren sanatçının başarılı olamayacağını söyleyen kişi Yakup Kadri'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 27

Kâzım Nami, Servet-i Fünun’un yeniliğinin ise sadece teknikte kaldığını; Yakup Kadri Servet-i Fünun döneminde tam bir müstemleke anlayışı doğurduğunu söylerken, Ali Canip,Servet-i Fünun’un Rolü yazısında bu edebi grubun dil konusunda başarısız olmakla beraber Türk edebiyatına getirdikleri teknik yeniliklerin inkâr edilmemesi gerektiğini söylemektedir.
Bu bilgilerden yola çıkarak aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Edebiyat eleştirmenleri sadece olumsuz eleştiriler yapmaktadır.

Edebi eleştirilerde fikir ayrılıkları vardır.

Servet-i Fünun edebi eleştirinin en revaçta olduğu dönemdir.

Servet-i Fünun döneminde az sayıda eser ortaya çıkmıştır.

Servet-i Fünun dönemi kaynaklarına ulaşmak zordur.

Açıklama:

Verilen bilgiler edebiyat eleştirmenlerinin görüş ayrılıkları olduğunu göstermektedir.

Doğru Cevap: B

Soru 28

1929'da Resimli Ay dergisinde imzasız olarak yayınlanan, Abdülhak Hamid’i eleştiren "Putları Kırıyoruz" yazısı kim tarafından yazılmıştır?

Mehmet Emin Yurdakul

Yakup Kadri

Hamdullah Suphi

Nazım Hikmet

Ahmet Hamdi Tanpınar

Açıklama:

1929'da Resimli Ay dergisinde imzasız olarak yayınlanan, Abdülhak Hamid’i eleştiren Putları Kırıyoruz yazısı Nazım Hikmet tarafından yazılmıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 29

1939-1960 yıllarında arasında ön plana çıkan ve kendisinden sonra da akademik çevrelerin eleştiri anlayışında etkili olan ve sistematik eleştiri anlayışını bir anlamda Türk edebiyatında kuran isim kimdir?

Sabahattin Ali

Peyami Safa

Nurullah Ataç

Nazım Hikmet

Mehmet Kaplan

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 30

1941’de Tasvir-i Efkâr’da çıkan Tenkit İhtiyacı yazısında batıdan edebiyatımıza giren roman, öykü, tiyatro gibi türlerin kendi yazarlarıyla birlikte geldiğini fakat eleştirinin ise eleştirmensiz geldiğini ve bizim eleştirimizin de en büyük zaafının bu olduğunu belirten yazar aşağıdakilerden hangisidir?

Fuat Köprülü

Suut Kemal Yetkin

Ahmet Hamdi Tanpınar

Asım Bezirci

Hüseyin Cöntürk

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 31

Şiirin şeklinde ve konusunda basitin, sadenin, sıradan olanın şiire sokulması
anlayışı ile, şiirin teorik olarak yeniden ele alınmasına yol açan hareket aşağıdakilerden hangisidir?

Birinci Yeni

Yedi Meşaleciler

Beş Hececiler

İkinci Hececiler

Sembolistler

Açıklama:

Şiirin şeklinde ve konusunda basitin, sadenin, sıradan olanın şiire sokulması
anlayışı ile, şiirin teorik olarak yeniden ele alınmasına yol açan hareket I. Yeni hareketidir.

Doğru Cevap: A

Soru 32

Şiir dilinin hiçbir zaman toplumu tam olarak veremeyeceği için şiiri toplum sorunlarının emrine vermenin gereksiz olduğunu belirten yazar aşağıdakilerden hangisidir?

Turgut Uyar

Atilla İlhan

Orhan Veli

Ahmet Hamdi Tanpınar

Suat Derviş

Açıklama:

Şiir dilinin hiçbir zaman toplumu tam olarak veremeyeceği için şiiri toplum sorunlarının emrine vermenin gereksiz olduğunu belirten yazar Ahmet Hamdi Tanpınar'dır

Doğru Cevap: D

Soru 33

"Otobüsteki insanlar kadar gerçek insanları anlatması gerektiği" ifadesi roman hakkında kimin görüşünü yansıtmaktadır?

Samet Ağaoğlu

Abdülhak Şinasi Hisar

Nafi Atuf Kansu

Melih Cevdet

Halikarnas Balıkçısı

Açıklama:

Otobüsteki insanlar kadar gerçek insanları anlatması gerektiği" ifadesi Halikarnas Balıkçısı'nın roman hakkındaki görüşüdür.

Doğru Cevap: E

Soru 34

1923-1938 arası Türk edebiyatında eleştiri ile ilgili olarak aşağıda yer verilen ifadelerden hangisi doğrudur?

Bu dönemde çok güçlü bir eleştiri teorisi söz konusu olmuştur.

Bu dönemde eleştiri anlayışı esasında Milli Edebiyat’ın bir devamı özelliğini göstermektedir.

Eleştiriyi doğrudan meslek edinen yazarlara bu dönemde rastlanmamaktadır.

Teori özelliğindeki yazılara bu dönemde yer verilmemiştir.

Edebiyat tarihi ve edebi eleştiri birbirinden ayrılmaz unsurlar olarak algılanmıştır.

Açıklama:

Öncelikle bu dönemde eleştiri anlayışı esasında Milli Edebiyat’ın bir devamı özelliği göstermektedir. Çok güçlü bir eleştiri teorisi söz konusu olmamakla birlikte en azından eleştiriyi doğrudan meslek edinen yazarların varlığı bir aşama olarak görülebilir. Teori özelliğindeki yazıların varlığına rağmen bu dönemde eleştiri daha çok eser, dönem ve yazar eleştirisi şeklinde varlığını sürdürmeye devam etmiştir. Bu dönem edebiyatının temel ilkelerinden birisi köklere dönüş olduğu için edebiyat dünyasında da bu çerçevede antolojilere ve edebiyat tarihlerine çok rastlanmaktadır. Dolayısıyla edebi eleştiri de zaman zaman bir bakıma bu eserlerle birlikte söz konusu edilmiştir. Bu dönemde edebiyat tarihini bilimsel bir perspektife oturtmaya çalışan Fuat Köprülü bu konuyu derinlemesine ele alırken eleştiriden ayrılan noktalarına da değinir.

Doğru Cevap: B

Soru 35

"Eleştiriyi bir sanat, buna bağlı olarak eleştirmeni de bir sanatçı olarak gören" yazar aşağıdakilerden hangisidir?

Agâh Sırrı Levent

Sabahattin Eyüboğlu

Asım Bezirci

Nurullah Ataç

Fuat Köprülü

Açıklama:

Ahmet Haşim’in Göl Saatleri şiir kitabı üzerine yazmış olduğu yazısıyla eleştiri alanına giren Ataç, eser eleştirilerinin yanında bu ilk dönemde eleştiri üzerine görüşler de ileri sürer. Bu dönemde öznel bir eleştiri anlayışını benimsemesi, eleştiriyi bir sanat, bir yaratma işi olarak kabul etmesinden ileri gelmektedir. Eleştiriyi bir sanat olarak gören Ataç, buna bağlı olarak eleştirmeni de bir sanatçı olarak görür.

Doğru Cevap: D

Soru 36

1935’te Perşembe dergisinde çıkan "Tenkit Yokluğu, Edebiyatta Tenkit, Tenkit Ne Demektir" adlı yazılarında eleştiri yokluğunu bilim anlayışının yeterince oturmamış olmasına, felsefi terbiyenin yokluğuna ve en önemlisi de düşünce özgürlüğüne alışkın olmayışımıza bağlayan yazar aşağıdakilerden hangisidir?

İbrahim Alaattin

Orhan Burian

Munis Faik Ozansoy

Sadri Ertem

M. Behçet Yazar

Açıklama:

İstenilen seviyede bir eleştirinin sadece edebiyatta değil, bütün bir düşünce hayatımızda yer etmediği fikrine İbrahim Alaattin de katılmaktadır. 1935’te Perşembe dergisinde çıkan Tenkit Yokluğu, Edebiyatta Tenkit, Tenkit Ne Demektir adlı yazılarında eleştiri yokluğunu bilim anlayışının yeterince oturmamış olmasına, felsefi terbiyenin yokluğuna ve en önemlisi de düşünce özgürlüğüne alışkın olmayışımıza bağlamaktadır. Ona göre eleştiri, inceleme, araştırma, yorumlama, tarif ve hüküm verme işidir; her türlü düşüncenin terazisi, ölçüsüdür. Buna uygun olarak eleştirmen de eş dost eserlerine övgüler düzen, okumadan kararlar veren, çıkarlarına uygun hareket eden bir kimse olmamalı; eleştirinin sanat ve edebiyattaki rolünü hazmetmiş, tarafsız, dürüst ve gerçekleri gören bir eleştirmen olmalıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 37

1938’de Yedigün’de çıkan "Tenkit" ve "Münekkit" isimli yazılarında eleştirmenin görevinin sadece bir eserin iyi ve kötü taraflarını ortaya koymak olmadığını; iyi bir eleştirmenin okuduğu eserin bütün parçalarını görmesi ve bunları okuyucusuna da göstermesi gerektiğini söyleyen yazar aşağıdakilerden hangisidir?

Hasan Ali Yücel

Nurullah Ataç

Hüseyin Cahid

Nahit Sırrı

Halide Edip

Açıklama:

Halide Edip 1938’de Yedigün’de çıkan "Tenkit" ve "Münekkit" isimli yazısında eleştirmenin görevinin sadece bir eserin iyi ve kötü taraflarını ortaya koymak olmadığını iyi bir eleştirmenin okuduğu eserin bütün parçalarını görmesi ve bunları okuyucusuna da göstermesi gerekir. Bizde şimdiye kadar eleştiri hep karşı tarafa hücum etmek olarak algılanmıştır. Buna bağlı olarak bizde iyi eleştirmen yetişememesinin nedenlerini Halide Edip, herkesin sanatkâr olamamasına karşılık, herkesin eleştirmen olabileceği gibi bir yanlış düşüncenin yaygınlığına; eleştirmenin dar bir çevrenin görüşüyle veya moda anlayışlarla hareket etmesine bağlar.

Doğru Cevap: E

Soru 38

Aşağıdakilerden hangisi 1923-1938 arasındaki dönem merkezli edebiyat eleştirilerinin odaklandığı edebiyat anlayışlarından biri değildir?

İnkılâp Edebiyatı

Milli Edebiyat

Çağdaş Edebiyat

Eski Edebiyat

Yeni Edebiyat

Açıklama:

Bu tarihler arasındaki, dönem merkezli edebiyat eleştirileri daha çok İnkılâp Edebiyatı, Milli Edebiyat ve Eski Edebiyat ile Yeni Edebiyat anlayışı etrafında döner. Bunlar arasında C seçeneğinde verilen "çağdaş edebiyat" yer almamaktadır.

Doğru Cevap: C

Soru 39

Cumhuriyet’in ilk şiir grubu aşağıdakilerden hangisidir?

Divan Edebiyatçılar

Beş Hececiler

İkinci Hececiler

Yedi Meşaleciler

"Putları Kırıyoruz" ekibi

Açıklama:

Cumhuriyet dönemine gelinceye kadar karşımıza çıkan bütün edebi grupların bu yenilik iddialarına karşılık, Cumhuriyet’in ilk şiir grubu sayılan Yedi Meşaleciler de aynı iddiayla kendilerini duyururlar. 1928'de yayımladıkları Yedi Meşale ortak kitabında şiiri sunilikten ve soluk duygulardan kurtarmak, yeni, canlı, samimi olmak niyetinde olduklarını belirterek edebiyat dünyasına kendilerini tanıtırlar. Şiirimizin Beş Hececiler’in elinde ufkunun daraldığını, canlılığını kaybettiğini belirtirler.

Doğru Cevap: D

Soru 40

Aşağıdakilerden hangisi cumhuriyet dönemi sonrasında eleştirel yazılarda ele alınan tiyatro eserlerinden biri değildir?

Unutulan Adam

Sağanak

Tohum-Bir Adam Yaratmak

Dokuzuncu Hariciye Koğuşu

Muharrir

Açıklama:

D seçeneğinde verilen "Dokuzuncu Hariciye Koğuşu" cumhuriyet sonrası dönemde üzerine eleştirel değerlendirmelerin yapıldığı bir tiyatro eseri değil, romandır.

Doğru Cevap: D

Soru 41

Mayakovski’yi taklit etmekle eleştirilen şair aşağıdakilerden hangisidir?

Mehmet Akif

Nazım Hikmet

Yahya Kemal

Ahmet Haşim

Tevfik Fikret

Açıklama:

Dönemin tartışmalı bir diğer ismi ise Nazım Hikmet’tir. Ahmet Haşim onun "835 Satır"ını bir orkestraya benzetip çok beğenmekle birlikte bu orkestranın sadece marş çaldığını söyleyerek şiirin ideolojik bağlamına eleştirel bir göndermede bulunur. Kendisiyle yapılan bir röportajda ise onun tamamen Mayakovski’yi taklit ettiğini; Fecr-i Ati’ye yapılan eleştirilerin bu bağlamda ona da yapılması gerektiğini söyler.

Doğru Cevap: B

Soru 42

Aşağıdakilerden hangisi 1928 sonrasındaki dönemde dil üzerine yazılan eleştirel yazıların konuları arasında yer almaz?

Yazı devrimi

Dilde özleşme

Dilde yaratıcılık

Dil devrimi

Gramer

Açıklama:

Bu dönemdeki dil üzerine eleştirel yazılar daha çok yazı devrimi, dil devrimi, dilde özleşme, konuşma dili-yazı dili ve gramer konuları etrafında yazılmıştır. Bunlar arasında C seçeneğinde verilen "Dilde yaratıcılık" yer almamaktadır.

Doğru Cevap: C

Soru 43

1939-1960 arası dönemde ön plana çıkan ve kendisinden sonra da akademik çevrelerin eleştiri anlayışında etkili olan ve sistematik eleştiri anlayışını bir anlamda Türk edebiyatında kuran isim aşağıdakilerden hangisidir?

Mehmet Kaplan

Hüseyin Cöntürk

Suut Kemal Yetkin

Ahmet Hamdi Tanpınar

Nurullah Ataç

Açıklama:

Bu dönemde ön plana çıkan ve kendisinden sonra da akademik çevrelerin eleştiri anlayışında etkili olan ve sistematik eleştiri anlayışını bir anlamda Türk edebiyatında kuran isim Mehmet Kaplan’dır.

Doğru Cevap: A

Soru 44

Cumhuriyet dönemi Türk edebiyatında öznel eleştiri anlayışıyla dikkat çeken ilk isim aşağıdakilerden hangisidir?

Nurullah Ataç

Fuat Köprülü

Hamdullah Suphi

Reşat Nuri

Peyami Safa

Açıklama:

Bu dönemde eleştirmenliğiyle ön plana çıkan ve Cumhuriyet dönemi Türk edebiyatında öznel eleştiri anlayışıyla dikkat çeken ilk isim olan Nurullah Ataç, eleştiri üzerine görüşleriyle de eleştirinin bağımsız bir alan olması konusunda önemli katkılarda bulunmuştur. Asım Bezirci, Nurullah Ataç Eleştiri Anlayışı ve Yazıları adlı çalışmasında onun eleştiri anlayışını iki bölümde ele alır. Ataç’ın birinci dönemi 1921-1951 arasını kapsamaktadır ki Asım Bezirci, bu dönemde Nurullah Ataç’ın öznel bir eleştiri anlayışına sahip olduğunu belirtmektedir. 1952-1957 döneminde ise Nurullah Ataç eleştirilerinde genellikle nesnel bir yol takip etmiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 45

I- Servet-i Fünun
II- Resimli Şark
III- Perşembe
Yukarıdaki yayınlardan hangisi ya da hangileri Cumhuriyet döneminde eleştiri yazılarına sahiplik yapmıştır?

I, II, III

I, II

I, III

II, III

Yalnız III

Açıklama:

Agâh Sırrı Levent 1930’da Servet-i Fünun’da çıkan İstediğimiz Münekkit, Sadri Ertem, 1931’de Resimli Şark’ta çıkan Bizde Niçin Münekkit Çıkmıyor? ve 1935’te Perşembe dergisinde çıkan İbrahim Alaattin'in Tenkit Yokluğu, Edebiyatta Tenkit, Tenkit Ne Demektir adlı yazıları bu dergilerden çıkan eleştiri yazılarına örnektir.

Doğru Cevap: A

Soru 46

Yaşar Nabi'nin eleştiri hakkında yazdığı Münekkitsizlik, Gene Tenkide Dair, Yaratıcı Tenkit isimli yazıları hangi dergi veya gazetede çıkmıştır?

Ulus

Haber

Cumhuriyet

Sabah

Varlık

Açıklama:

Yaşar Nabi Ulus’ta çıkan Münekkitsizlik, Gene Tenkide Dair, Yaratıcı Tenkit isimli yazılarında sanat hayatımızda gerçek eleştirmenin bulunmadığı fikrini ileri sürerek hayatını bu işe vermiş otoriter bir eleştirmenin sanat ve edebiyat hayatımıza hareket getirebileceğini söyler.

Doğru Cevap: A

Soru 47

Eleştiri konusunda batıdaki eleştiri kürsülerini örnek gösteren yazar aşağıdakilerden hangisidir?

Nahit Sırrı Örik

Nurullah Ataç

Peyami Safa

Suut Kemal

Yaşar Nabi

Açıklama:

Nahit Sırrı Örik, 1937 ve 1938’de Ülkü’de çıkan Tenkit Kürsüleri ve Öz Şiir Hakkında Bir Yazı ve O Yazı Dolayısıyla isimli yazılarında batıdaki gazetelerin eleştiri kürsülerini örnek göstererek bizim edebiyatımızda da Nurullah Ataç, Peyami Safa, Suut Kemal gibi isimlere bu tarzda kürsü vermenin daha faydalı olacağını belirtir.

Doğru Cevap: A

Soru 48

Aşağıdakilerden hangisi Behçat Kemal'in Gönüllü Saat isimli yazısının yayımlandığı dergidir?

Ülkü

Yedigün

Kadro

Ulus

Marmara

Açıklama:

Sanatçı ve inkılâp edebiyatı konusuna geçen Behçet Kemal, 1935’te Ülkü’deki Gönüllü Saat yazısında sanatkârın inkılâp edebiyatının emrinde olması gerektiğini; bunu bir gönül, bir vicdan borcu gibi görmesi gerektiğini; çünkü ancak bu şekilde bu hareketin halkın ruhuna sinebileceğini; yeni fikir ve yeni görüşleri halkın önüne ancak sanatın koyabileceğini dile getirir.

Doğru Cevap: A

Soru 49

Behçat Kemal divan edebiyatını nasıl tanımlamaktadır?

Taklit bir edebiyat olarak

Dalkavuk edebiyatı olarak

Klasik edebiyat olarak

Şekil ve dil edebiyatı olarak

Milli bir edebiyat olarak

Açıklama:

Yakup Kadri, Divan edebiyatına Klasik edebiyat demenin doğru olmadığını belirtir ve bunun Halk edebiyatı için uygun olacağını söyler; Kâzım Nami de Divan edebiyatının milli olmanın çok uzağında olduğunu ifade eder; İsmail Habip ise divan edebiyatını bir dalkavuk edebiyatı olarak görür; Behçet Kemal taklit bir edebiyat olarak tanımlar. Sabahattin Eyüboğlu ise 1938’de yayımladığı Yeni Türk Sanatkârı Yahut Frenk’ten Türk’e Dönüş yazısında bu eleştirileri doğru bulmadığı gibi edebiyatımızı Tanzimat’tan başlamanın da doğru olmadığını Fuzuli’nin de Türk olduğunu ve Türkçe yazdığını söyler. Ataç ise Divan edebiyatının bir şekil ve dil edebiyatı olduğunu, içerikte ise insanı ve hayatı yakalayamadığını ve kendisini tekrar ettiğini söyler.

Doğru Cevap: A

Soru 50

Ahmet Hamdi Tanpınar'ın Görüş dergisinde çıkan yazısının ismi nedir?

Şiir Hakkında

Edebiyatımızın Bugünkü Meseleleri

İnkılâp ve Edebiyat

Yedi Meşaleciler

Servet-i Fünun’un Rolü

Açıklama:

Ahmet Hamdi Tanpınar, 1930’da Görüş dergisinde çıkan Şiir Hakkında yazısında şiirin amacının kendisi olduğunu; kendisinde başlayıp kendisinde bittiğini ve şiirden başka görevler beklemenin doğru olmayacağını söyler.

Doğru Cevap: A

Soru 51

Dilde kirlenmeye ve yabancılaşmaya karşı çıkarak Türkçe düşünüp Türkçe yazmak için Yeni Lisan hareketinin ön gördüğü prensiplerin bir benzeri kabul edebileceğimiz altı maddelik bir teklif sunan yazar kimdir?

Halit Fahri

Ahmet Hikmet

Fuat Köprülü

Ali Seydi

Peyami Safa

Açıklama:

Halit Fahri, Servet-i Fünun’da 1932’de çıkan Güzel Türkçe Seferberliği yazısında dilde kirlenmeye ve yabancılaşmaya karşı çıkarak Türkçe düşünüp Türkçe yazmak için Yeni Lisan hareketinin ön gördüğü prensiplerin bir benzeri kabul edebileceğimiz altı maddelik bir teklif sunar.

Doğru Cevap: A

Soru 52

Suut Kemal Yetkin hangi yazısında eleştirmeni, sahte değerlerin sahte ışıklarını söndürüp gerçek değerleri bulundukları karanlıklardan çekip çıkaran kişi olarak tanımlamaktadır?

Tenkide ve Tenkitçiye Dair

Tenkit İhtiyacı

Tenkide Dair

Tiyatro Tenkidi Edebiyatı

Roman ve Biyografi

Açıklama:

Suut Kemal Yetkin, 1944’te Ulus’ta çıkan Tenkide ve Tenkitçiye Dair yazısında eleştirmeni, sahte değerlerin sahte ışıklarını söndürüp gerçek değerleri bulundukları karanlıklardan çekip çıkaran kişi olarak tanımlar. Ona göre eleştirmen, ahlaki özelliklerinin yanı sıra, sağlam felsefi bir temele dayanan; geniş bir sanat kültürüne, derin bir seziş ve çalışma kabiliyetine sahip bir kimse olmalıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 53

Mehmet Kaplan'a göre edebiyat içerik bakımından hangi olaydan önce farklılaşmaktadır?

II. Dünya Savaşı

Tanzimat Fermanı

1. Meşrutiyet

Kurtuluş Savaşı

Cumhuriyet

Açıklama:

Mehmet Kaplan, edebiyatın içerik bakımından II. Dünya Savaşı öncesinden farklılaştığını belirtir. Bu farklılaşmanın tek partili hayat ile savaş sonrasının çok partili hayatının edebiyata yansımasından kaynaklandığı düşüncesindedir.

Doğru Cevap: A

Soru 54

Cumhuriyet döneminde edebiyat tarihini bilimsel bir perspektife oturtmaya çalışan fikir adamı kim olmuştur?

Fuat Köprülü

Hamdullah Suphi

Yakup Kadri

Reşat Nuri

Peyami Safa

Açıklama:

Bu dönemde edebiyat tarihini bilimsel bir perspektife oturtmaya çalışan Fuat Köprülü bu konuyu derinlemesine ele alırken eleştiriden ayrılan noktalarına da değinmektedir.

Doğru Cevap: A

Soru 55

Nurullah Ataç, Ahmet Haşim’in hangi kitabıyla eleştiri alanına girmiştir?

Göl Saatleri

Bize Göre

Piyale

Sakın Şaşırma

Hoşgör Köftecisi

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 56

I- Servet-i Fünun: Agâh Sırrı Levent
II- Resimli Şark: Sadri Ertem
III- Perşembe: İbrahim Alaattin
Yukarıda verilen seçeneklerden hangisinde yazar ve eleştiri yazılarının çıktığı yayın isimleri doğru eşleştirilmiştir?

I, II, III

I, II

I, III

II, III

Yalnız III

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 57

Munis Faik Ozansoy ‘un 1936’da Marmara dergisinde çıkan ve eleştiriyi ele alan yazısının ismi nedir?

Tenkit ve Münekkit

Edebiyatımızın Asıl Noksanı

Tenkit Yokluğu

Tenkit Ne Demektir

Edebi Tenkit

Açıklama:

Munis Faik Ozansoy, 1936’da Marmara dergisinde yazmış olduğu Tenkit ve Münekkit yazısında iyi bir eleştirinin, katılan olmasa dahi her türlü düşünceye saygının gösterildiği, ahlaki sorumluluğun göz ardı edilmediği bir ortamda gelişebileceğini düşünmektedir.

Doğru Cevap: A

Soru 58

I- Ulus
II- Haber
III- Varlık
Yukarıda verilen yayınlardan hangisi ya da hangileri 1938 yılında Nurullah Ataç, Yaşar Nabi, Peyami Safa ile Hasan Ali Yücel arasında doğan eleştiri tartışmalarının sahnesi olmuştur?

I, II, III

I, II

II, III

Yalnız III

Açıklama:

eleştiri ve eleştirmen konusundaki farklı görüşler en nihayet 1938 yılında Nurullah Ataç, Yaşar Nabi arasında karşılıklı bir tartışmaya dönüşür ve bu tartışmaya Peyami Safa ile Hasan Ali Yücel de yazılarıyla katılırlar. Bizde arzu edildiği ölçüde bir eleştirinin ve eleştirmenin var olup olmadığı etrafındaki bu tartışmalar Ulus, Haber, Cumhuriyet, Varlık gibi gazete ve dergilerinde devam eder.

Doğru Cevap: A

Soru 59

“Bizde eleştirmen yoktur.” görüşünü ortaya atan yazar kimdir?

Yaşar Nabi

Nurullah Ataç

Peyami Safa

Hasan Ali Yücel

Fuat Köprülü

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 60

Aşağıdakilerden hangisi Yakup Kadri’nin İnkılâp Edebiyatı isimli yazısının çıktığı dergidir?

Kadro

Ülkü

Marmara

Yedigün

Ulus

Açıklama:

İnkılâp edebiyatı konusuna 1934’te Kadro dergisinde çıkan İnkılâp Edebiyatı yazısında değinen Yakup Kadri, bu edebiyatın yeni bir ruh ve yeni bir insan anlayışı demek olduğunu; tıpkı Rönesans hareketinin batıda yaptığı dinamik atılım gibi bir atılımı gerçekleştirecek bir edebiyat olması gerektiğini söyle.

Doğru Cevap: A

Soru 61

Aşağıdakilerden hangisinde, dergiler ve bu dergilerde çıkan yazılar doğru olarak verilmiştir?

Yeni Adam - Milli Bir Edebiyat Yaratabilir miyiz?

Ülkü - Milli Edebiyat, Milliyetçi Edebiyat

Varlık - Türk Edebiyatına Bir Bakış

Her Ay - Edebiyatımız Nasıldı? Nasıldır? Nasıl Olmalıdır?

Kadro - Gönüllü Saat

Açıklama:

İsmail Hakkı Yeni Adam’daki Milli Bir Edebiyat Yaratabilir miyiz? isimli yazısında konunun sadece dil seviyesinde algılanmasına karşı çıkar ve milli mahalli değerleri yücelterek iyiliği ve doğruluğu millet hayatına yaymaya çalışan bir milli edebiyat tanımı yapar

Doğru Cevap: A

Soru 62

İsmail Habip eleştirilerinde divan edebiyatını nasıl tanımlamaktadır?

Dalkavuk edebiyatı olarak

Taklit bir edebiyat olarak

Klasik edebiyat olarak

Şekil ve dil edebiyatı olarak

Milli bir edebiyat olarak

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 63

İkinci Hececiler grubuna ait genç şairler üzerinde hece ölçüsünün yeniden etkili olmasını Peyami Safa nasıl yorumlar?

Divan edebiyatına tepki olarak

Şiirle ideoloji yaymak olarak

Aruz ölçüsünün zaferi olarak

Modern edebiyatın etkisi olarak

Günümüzün gereği olarak

Açıklama:

İkinci Hececiler denilen genç şairler üzerinde hece ölçüsünün yeniden etkili olmasını Peyami Safa yüzyıllarca devam eden Divan edebiyatına bir tepki olarak yorumlar, fakat bunu beceriksizce taklit edenleri de yermekten geri durmaz.

Doğru Cevap: A

Soru 64

Aşağıdakilerden hangisi Nurullah Ataç ile ilgili doğru bilgi içermemektedir?

1923-1938 arası dönemde eleştirmenliğiyle ön plana çıkmıştır.

Eleştirinin bağımsız bir alan olması gerekliliği üzerinde durmamıştır.

Eleştiriyi bir sanat, bir yaratma işi olarak kabul etmektedir.

Bizde nitelikli eleştirmen bulunmamasının nedenini bilgisizlik ve kültürsüzlüğe bağlar.

Ahmet Haşim’in Göl Saatleri şiir kitabı üzerine yazmış olduğu yazısıyla eleştiri alanına girmiştir.

Açıklama:

Bu dönemde eleştirmenliğiyle ön plana çıkan ve Cumhuriyet dönemi Türk edebiyatında öznel eleştiri anlayışıyla dikkat çeken ilk isim olan Nurullah Ataç, eleştiri üzerine görüşleriyle de eleştirinin bağımsız bir alan olması konusunda önemli katkılarda bulunmuştur. Ahmet Haşim’in Göl Saatleri şiir kitabı üzerine yazmış olduğu yazısıyla eleştiri alanına giren Ataç, eser eleştirilerinin yanında bu ilk dönemde eleştiri üzerine görüşler de ileri sürer. Eleştiriyi bir sanat olarak gören Ataç, buna bağlı olarak eleştirmeni de bir sanatçı olarak görür. Yanı sıra Ataç, bizde nitelikli eleştirmen bulunmamasının nedenini bilgisizlik ve kültürsüzlüğe bağlar. Doğru cevap B’dir.

Doğru Cevap: B

Soru 65

Aşağıdakilerden hangisi edebiyat tarihi, edebi eleştiri ve estetiğin sınırlarının birbiriyle karıştığı ve her üç alan birer disipline dönüştüğünde bu karışıklığın ortadan kalkacağı fikrini savunan kişidir?

Sabahattin Eyüboğlu

Nurullah Ataç

İbrahim Alaattin

M. Behçet Yazar

Munis Faik Ozansoy

Açıklama:

Sabahattin Eyüboğlu, edebiyat tarihi, edebi eleştiri ve estetiğin sınırlarının birbiriyle karıştığı ve her üç alan birer disipline dönüştüğünde bu karışıklığın ortadan kalkacağı fikrindedir: “Edebiyat tarihi, edebi kişilikleri ve eserleri, gerek kişisel ve gerek sosyal bakımdan neden ve sonuç ilişkisi içinde birleştirirken, estetik ise bunun tam tersine edebiyatı zaman ve mekândan ayırarak yalnız edebi gerçek önündeki bilimsel merakımızı doyurmaya çalışır. Edebi eleştiri de ikisinin ortasında yer alır.” Doğru cevap A’dır.

Doğru Cevap: A

Soru 66

Aşağıdakilerden hangisi sanatkârın belli bir toplumun ürünü olması gibi, eleştirmen de aynı şekilde, belirli ortak özellikler etrafında kümelenmiş toplumun ürünüdür görüşünde olan kişidir?

Agâh Sırrı Levent

M. Behçet Yazar

Orhan Burian

Sadri Ertem

Yaşar Nabi

Açıklama:

Sadri Ertem, 1931’de Resimli Şark’ta çıkan Bizde Niçin Münekkit Çıkmıyor? isimli yazısında sanatkârın belli bir toplumun ürünü olması gibi, eleştirmen de aynı belirli ortak özellikler etrafında kümelenmiş toplumun ürünüdür görüşündedir ve okuyucunun seviye bakımından yetersizliğini de bunda etkili görür. Çünkü zevklerin durulup gelişmesi ve belli özellikler etrafında derinleşmesi söz konusu olmadan, o toplumda iyi bir eleştirmenin çıkması da mümkün değildir. Diğer taraftan, güçlüyü övmek ya da bir arkadaş grubuna güvenerek gelişigüzel yazmak da bizde iyi eleştirmenin ortaya çıkmasının önündeki engellerdendir ve böyle bir ortamda iyi bir eleştiri de doğmaz görüşündedir. Doğru cevap D’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 67

Aşağıdakilerden hangisi milli edebiyat kavramlarını tartışmak yerine milli edebiyatı yanlış anlayıp uygulamaya kalkanları eleştiren, yazarlarımızın görüntüde Türk olan fakat ruhen hala Avrupalı ya da Fars olan tipleri anlatmaya devam ettiğini belirten yazardır?

Kâzım Nami

Hasan Ali

Şerif Hulusi

İsmail Hakkı

Behçet Kemal

Açıklama:

Behçet Kemal Varlık’taki Edebi Bir Tasfiye yazısında bu kavramları tartışmak yerine milli edebiyatı yanlış anlayıp uygulamaya kalkanları eleştirir. Ona göre yazarlarımız görüntüde Türk olan fakat ruhen hala Avrupalı ya da Fars olan tipler anlatmaya devam etmektedirler ya da bir iki tane halk şairinin şiirini taklit etmeyi veya Baudelaire ile Yunus’u birleştirmeyi milli edebiyat yapmak sandıklarını söyleyerek bu tarz uygulamalara katılmadığını belirtir. Gerçek milli edebiyat için aydınlar zümresinin türemesi, halk evlerinin derin araştırmalar yapması, basın yayın organlarının sık sık Anadolu’dan bahsetmesi gerektiğini söyler. Doğru cevap E’dir.

Doğru Cevap: E

Soru 68

Aşağıdakilerden hangisi 1923-1938 arası dönemde Divan edebiyatı ve Tanzimat sonrasındaki edebi dönemlerle ilgili eleştirileriyle dikkat çeken yazarlardan biri değildir?

Yakup Kadri

Kâzım Nami

Halit Ziya

İsmail Habip

Peyami Safa

Açıklama:

Divan edebiyatı ve Tanzimat sonrasındaki edebi dönemlerle ilgili eleştiriler de bu dönemde eleştiri bağlamında dikkat çekmektedir. Yakup Kadri, Kâzım Nami, İsmail Habip, Sabahattin Eyüboğlu, Peyami Safa, Nurullah Ataç gibi isimler bu çerçevede dikkat çeken eleştiriler yazmışlardır. Doğru cevap C’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 69

Cumhuriyet’in ilk şiir grubu sayılmaktadırlar.
Şiiri sunilikten ve soluk duygulardan kurtarmak, yeni, canlı, samimi olmak niyetinde olduklarını belirtirler.
Şiirimizin Beş Hececiler’in elinde ufkunun daraldığını, canlılığını kaybettiğini belirtirler.

Yukarıdakilerden hangisi/hangileri Yedi Meşaleciler için doğru bilgiler içermektedir?

Yalnız I

I-II

I-III

II-III

I-II-III

Açıklama:

Cumhuriyet dönemine gelinceye kadar karşımıza çıkan bütün edebi grupların bu yenilik iddialarına karşılık, Cumhuriyet’in ilk şiir grubu sayılan Yedi Meşaleciler de aynı iddiayla kendilerini duyururlar. 1928 yayımladıkları Yedi Meşale ortak kitabında şiiri sunilikten ve soluk duygulardan kurtarmak, yeni, canlı, samimi olmak niyetinde olduklarını belirterek edebiyat dünyasına kendilerini tanıtırlar. Şiirimizin Beş Hececiler’in elinde ufkunun daraldığını, canlılığını kaybettiğini belirtirler. Doğru cevap E’dir.

Doğru Cevap: E

Soru 70

Aşağıdakilerden hangisi roman kahramanlarının hep hastalıklı tipler olduğunu ve milli karakterden uzak olduklarını; bunların hep geçmişin döküntüleri veya yabancı hayranlığının uzantıları olduğunu söyleyen yazardır?

Fuat Köprülü

Sadri Ethem

Peyami Safa

Kâzım Nami

Yaşar Nabi

Açıklama:

Teorik içerikli eleştirel yazıların bir kısmının roman ve öykünün işleviyle ilgili olduğunu görmekteyiz. 1923-1938 arası romanımızın bu yönüyle alakalı eleştirel yazılarda yazarların Anadolu’yu yeterince tanımadıkları ve dolayısıyla tanıtmakta da zorluk çektikleri iddiaları ön plana çıkmaktadır.
Örneğin Fuat Köprülü, 1926’da Hayat’ta çıkan İnkılâp ve Edebiyat yazısında roman kahramanlarının hep hastalıklı tipler olduğunu ve milli karakterden uzak olduklarını; bunların hep geçmişin döküntüleri veya yabancı hayranlığının uzantıları olduğunu söyler. Doğru cevap A’dır.

Doğru Cevap: A

Soru 71

1923-1938 arası dönemde roman ve hikaye alanındaki tek kuramsal çalışma hangi yazara aittir?

Ahmet Hamdi Tanpınar

Peyami Safa

Sadri Ethem

Nahit Sırrı

Fuat Köprülü

Açıklama:

Bu dönemdeki tek kuramsal çalışma Nahit Sırrı’nın Roman ve Hikâye adlı eseridir. Burada Nahid Sırrı, romanın, büyük ve küçük öykünün sınırlarını belirlemeye çalışmış ve bazı Türk romanları üzerine de değerlendirmelerde bulunmuştur. Doğru cevap D’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 72

Aşağıdakilerden hangisi tiyatro eleştirisi alanında yakınılan birincil problemdir?

Eski-yeni tartışması

Ciddi anlamda bir eleştirmen bulunmayışı

Tiyatronun işlevi

Halk edebiyatının bir kaynak olarak kullanılmaması

İdeoloji ve tiyatro ilişkisi

Açıklama:

Tiyatro eleştirisine baktığımızda ciddi anlamda bir eleştirmen bulunmayışının yakınılan birinci problem olduğu görülür. Buna bağlı olarak eleştirilerin de sağlıklı olmadığı dile getirilir. Doğru cevap B’dir.

Doğru Cevap: B

Soru 73

Aşağıdakilerden hangisi sistematik eleştiri anlayışını bir anlamda Türk edebiyatında kuran isimdir?

Adnan Benk

Fahir Onger

Metin And

Mehmet Kaplan

Nahit Sırrı

Açıklama:

1939-1960 arası dönemde ön plana çıkan ve kendisinden sonra da akademik çevrelerin eleştiri anlayışında etkili olan ve sistematik eleştiri anlayışını bir anlamda Türk edebiyatında kuran isim Mehmet Kaplan’dır.

Doğru Cevap: D

Ünite 8

Soru 1

Aşağıdakilerden hangisi 1960 sonrasında toplumcu gerçekçi-Marksist anlayışa karşılık milli-manevi değerleri ön plana çıkararak zaman zaman eleştiriler de yazan yazarlardan biri değildir?

Muzaffer Erdost

Nihat Sami Banarlı

Ahmet Kabaklı

Orhan Şaik Gökyay

Gültekin Samanoğlu

Açıklama:

1960 sonrasındaki eleştirinin özelliklerini açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 2

Aşağıdakilerden hangisi 1960 öncesi eleştirmenleri arasında yer aldığı gibi bu tarihten sonra da akademik eleştirinin yaygınlaşmasında önemli katkısı bulunan Mehmet Kaplan’ın eserlerinden biri değildir?

Tanpınar’ın Şiir Dünyası

Roman Tahlilleri

Şiir Tahlilleri-II

Türk Edebiyatı Üzerine Araştırmalar-I

Hikâye Tahlilleri

Açıklama:

1960 sonrasındaki eleştirinin belli başlı yazarlarını ve eserlerini sıralayabileceksiniz.

Doğru Cevap: B

Soru 3

Tanpınar’ın Şiir Dünyası

Şiir Tahlilleri-II

Türk Edebiyatı Üzerine Araştırmalar-I

Hikâye Tahlilleri

Roman Tahlilleri

Açıklama:

1960 sonrasındaki eleştirinin doğup geliştiği ortamı çözümleyebileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 4

Servet-i Fünûn edebî topluluğu sanatçıları içerisinde estetik ve sanat üzerinde ayrıntılı bir şekilde duran sanatçı aşağıdakilerden hangisidir?

Tevfik Fikret

Nâbizâde Nâzım

Recaizâde Ekrem

Hüseyin Câhit

Ahmet Râsim

Açıklama:

1960 sonrasındaki eleştirinin özelliklerini açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 5

Öznel-izlenimci eleştiri anlayışından nesnel bir eleştiri anlayışına doğru geçiş hangi dönem sonrasına denk gelir?

1960 sonrası

1970 sonrası

1980 sonrası

1990 sonrası

2000 sonrası

Açıklama:

1960 sonrasındaki eleştirinin doğup geliştiği ortamı çözümleyebileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 6

Bazı eleştirmenlere “Akademik Eleştiri Yazanlar” adının verilmesinin nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Metinlerarası ilişkilerle bağlantı kurmaları

Akademik bir çevrede yetişmiş olmaları

Estetiği ön plana çıkarmaları

Yazarın hayatından hareket etmeleri

İdeolojiyi ikinci planda düşünmeleri

Açıklama:

1960 sonrasındaki eleştirinin doğup geliştiği ortamı çözümleyebileceksiniz.

Doğru Cevap: B

Soru 7

Aşağıdakilerden hangisi 1980 sonrasında kendine has tarzıyla edebiyatımızda Marksist eleştirinin günümüzdeki önemli eleştirmenlerinden biridir?

Asım Bezirci

Fethi Naci

Nurullah Ataç

Adnan Benk

Semih Gümüş

Açıklama:

1960 sonrasındaki eleştirinin belli başlı yazarlarını ve eserlerini sıralayabileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 8

Edebiyatımızda öznel-izlenimci eleştiri tarzının öncüsü olarak hangi isim gösterilir?

Mehmet Kaplan

Hüseyin Cöntürk

Nurullah Ataç

Muzaffer Erdost

Turgut Uyar

Açıklama:

1960 sonrasındaki eleştirinin doğup geliştiği ortamı çözümleyebileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 9

Eleştiride kişisel ve öznel tutum ve düşüncelerin artık bir tarafa bırakılıp genel, evrensel ve bilimsel prensiplerin göz önüne alan eleştiri anlayışı nasıl adlandırılır?

İzlenimci-öznel eleştiri

Marksist eleştiri

Postmodern eleştiri

Gerçekçi-Marksist eleştir

Nesnel eleştiri

Açıklama:

1960 sonrasındaki eleştirinin doğup geliştiği ortamı çözümleyebileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 10

Aşağıdaki eleştiri türü-eleştirmen eşleştirmelerden hangisi yanlıştır?

Öznel-izlenimci Eleştiri - Muzaffer Erdost

Nesnel Eleştiri - Rauf Mutluay

Akademik Eleştiri - Akşit Öztürk

Marksist Eleştiri - Mehmet H. Doğan

Marksist Eleştiri - Ahmet Oktay

Açıklama:

1960 sonrasındaki eleştirinin belli başlı yazarlarını ve eserlerini sıralayabileceksiniz.
Rauf Mutluay izlenimci-öznel eleştiriyi devam ettiren yazarlar arasındadır.

Doğru Cevap: B

Soru 11

Aşağıdakilerden hangisi 1960 sonrası Türk edebiyatının içinde bulunduğu ortama ait bilgilerden biri değildir?

Tek parti iktidarı ve arkasından gelen Demokratik Parti’li yıllar

II. Dünya Savaşı’nın bütün dünyada yarattığı sıkıntılar

Dünyadaki sıkıntıların Türkiye üzerindeki baskıları

27 Mayıs askeri darbesi

II. Meşrutiyetin ilanı

Açıklama:

1960 tarihi edebiyatımızda bir yeni dönemin başlangıcı kabul edilmektedir. Tek parti iktidarı ve arkasından gelen Demokrat Parti’li yıllar, II. Dünya Savaşı’nın bütün dünyada yarattığı sıkıntılar, bunun Türkiye üzerindeki baskıları ve en nihayet 27 Mayıs 1960’da gelen askeri darbe, bu dönemi tam bir değişmeler ve kırılmalar dönemi yapar. II. Meşrutiyet’in ilanı Osmanlı dönemine aittir. Doğru Cevap E’dir.

Doğru Cevap: E

Soru 12

Türk edebiyatı hangi dönemde apolitik bir tutum sergilemiştir?

1940 sonrası

1950 sonrası

1960 sonrası

1970 sonrası

1980 sonrası

Açıklama:

1960 sonrası edebiyatımızı 1980’e kadar ayrı; 1980-1990 arasını ayrı ve 1990 sonrasını da ayrı düşünmek gerekir. 1960-1980 arasının yoğun politik ve ideolojik görünümüne karşılık, 1980 sonrası apolitik bir anlayışı sergiler. 1990 sonrası ise tümüyle yepyeni bir dünya görüşünü; postmodern bir edebiyat yönelimini sergiler. Doğru cevap E’dir.

Doğru Cevap: E

Soru 13

Aşağıdakilerden hangisi 1960-80 arası dönemdeki Türk edebiyatındaki ortaya çıkan edebi eleştiri gruplarından biri değildir?

Akademik Eleştiri

Nesnel Eleştiri

Öznel-İzlenimci Eleştiri

Dilbilimsel Eleştiri

Toplumcu Gerçekçi-Marksist Eleştiri

Açıklama:

Bu dönemdeki değişim ve dönüşümleri dikkate alarak 1960 sonrasında edebiyatımızda edebi eleştiriyi Öznel-İzlenimci Eleştiri, Nesnel Eleştiri, Akademik Eleştiri ve Toplumcu Gerçekçi-Marksist Eleştiri olarak gruplandırabiliriz. Dilbilimsel Eleştiri 1980 sonrasına aittir. Doğru cevap D’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 14

Aşağıdakilerden hangisi 1960 sonrası öznel-izlenimci bir anlayışta eleştiri yazan yazarlardan biridir?

Asım Bezirci

Cemal Süreya

Hüseyin Cöntürk

Nurullah Berk

Tahir Alangu

Açıklama:

Bir kısmı 1960 öncesinde de yazmakla birlikte Suut Kemal Yetkin, Mehmet Fuat, Yaşar Nabi, Cemal Süreya, Muzaffer Erdost gibi isimler, öznel-izlenimci bir anlayışta bu dönemde eleştiri yazmaya devam ederler. Doğru cevap B’dir.

Doğru Cevap: B

Soru 15

Aşağıdakilerden hangisi 1960 sonrası nesnel eleştiri yazan yazarlardan biridir?

Memet Fuat

Fethi Naci

Muzaffer Erdost

Suut Kemal Yetkin

Vedat Günyol

Açıklama:

Asım Bezirci, Hüseyin Cöntürk, Tahir Alangu, Cevdet Kudret, Vedat Günyol, Metin And, Nurullah Berk gibi isimler nesnel eleştiri anlayışıyla eserler vermeye çalışmışlardır.
Muzaffer Erdost, öznel-izlenimci bir anlayışta; bu dönemde eleştiri yazmıştır.
Fethi Naci, Toplumcu- gerçekçi, marksist eleştiri anlayışıyla;
Suut Kemal Yetkin, öznel-izlenimci bir anlayışta;
Memet Fuat, öznel-izlenimci bir anlayışta; eserler vermişlerdir.

Doğru Cevap: E

Soru 16

Aşağıdakilerden hangisi 1990 sonrası edebiyatımızda ortaya çıkan bir eleştiri yaklaşım grubudur?

Dilbilimsel Eleştiri

Göstergebilimsel Eleştiri

Nesnel Eleştiri

Postmdern Eleştiri

Yapısalcı Eleştiri

Açıklama:

1990 sonrasında edebiyatımızda Postmodern Eleştiri eğilimleri ortaya çıkmıştır. Doğru cevap D’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 17

Aşağıdakilerden hangisi 1990 sonrasında büyük bir kısmı üniversitelerde görev yapmakta olan, pek çok eleştiri anlayışının yanında postmodern metin eleştirisini de uygulayan eleştirmenlerden biridir?

Akşit Göktürk

Berke Vardar

Dilek Doltaş

Doğan Aksan

Tahsin Yücel

Açıklama:

1990 sonrasında büyük bir kısmı üniversitelerde görev yapmakta olan Jale Parla, Yıldız Ecevit, Orhan Koçak, Nurdan Gürbilek, Dilek Doldaş, Gürsel Aytaç gibi akademisyen-araştırmacı-eleştirmenler pek çok eleştiri anlayışının yanında postmodern metin eleştirisini de uygulamışlardır. Doğru cevap C’dir.

Doğru Cevap: C

Soru 18

Memet Fuat’ın Eleştiri Üzerine Notlar, Eleştirinin ‘L’si, Sanatçının Eleştirmenliği, Kendini Eleştirmek gibi yazılarını bir araya getirdiği 1986 tarihli eserinin adı nedir?

Bizde Eleştiri Var Mı?

Özgünlük Avı

Şair Eleştirmenler

Türk Eleştiri Tarihi

Unutulmuş Yazılar

Açıklama:

Memet Fuat, Unutulmuş Yazılar (1986)’da bir araya getirdiği Eleştiri Üzerine Notlar, Eleştirinin ‘L’si, Sanatçının Eleştirmenliği, Kendini Eleştirmek gibi yazılarında eleştiri anlayışını, eleştiri teorisi ve eleştiri tarihimizle ilgili görüşlerini aktarır. Doğru cevap E’dir.

Doğru Cevap: E

Soru 19

Aşağıdakilerden hangisi Doğan Hızlan’ın yazdığı eleştiri kitaplarından biri değildir?

Aynadaki Bakışlar

Saklı Su

Sönmüş Kibritin İzinde

Tenha Yolun Ortasında

Yazılı İlişkiler

Açıklama:

Hızlan’ın Yazılı İlişkiler, Günlerde Kalan, Sanat Günah Çıkarıyor, Kitaplar Kitabı, Saklı Su, Edebiyatımıza Dipnotlar, Şiir Çilingiri, Kitaplarla Kültür Turu, Sönmüş Kibritin İzinde ve Aynadaki Bakışlar gibi eleştiri kitapları bulunmaktadır. Tenha Yolun Ortasında, Füsun Akatlı’nın yazdığı kitaplardan biridir. Doğru cevap D’dir.

Doğru Cevap: D

Soru 20

Aşağıda isimleri verilen yazarlardan hangisi 1959-1965 yılları arasında üç cilt şeklinde yayınlanan “Cumhuriyetten Sonra Hikâye ve Roman” isimli eseriyle edebiyatımızda tanınmıştır?

Fethi Naci

Tahir Alangu

Haluk Aker

Eser Gürson

Ahmet İnan

Açıklama:

Cumhuriyetten Sonra Hikâye ve Roman (3 cilt, 1959-1965) isimli eseriyle edebiyatımızda tanınan Tahir Alangu, incelemelerinde nesnel bir anlayışı uygulamaya çalışan bir edebiyat araştırmacısı ve eleştirmendir. Doğru cevap B’dir.

Doğru Cevap: B

Soru 21

1. 1960 2. 1980 3. 1990
x) Yapısalcı eleştiri y) Öznel-izlenimci Eleştiri z) Postmodern Eleştiri
Yıl-eleştiri türü eşleştirmesi hangi şıkta doğru olarak verilmiştir?

1-y
2-x
3- z

1-x
2-y
3- z

1-z
2-y
3- x

1-z
2-x
3- y

1-x
2-z
3- y

Açıklama:

1960 sonrasında edebiyatımızda edebi eleştiri Öznel-izlenimci Eleştiri, Nesnel Eleştiri Akademik Eleştiri, Toplumcu Gerçekçi-Marksist Eleştiri; 1980 sonrasında Yapısalcı Eleştiri Göstergebilimsel Eleştiri, Dilbilimsel Eleştiri; 1990 sonrasında ise Postmodern Eleştiri olarak gruplandırılmaktadır.

Doğru Cevap: A

Soru 22

Suut Kemal Yetkin, Memet Fuat, Yaşar Nabi, Cemal Süreya, Muzaffer Erdost gibi isimler, _________________ bir anlayışta bu dönemde eleştiri yazmaya devam ederler.
Boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?

Gerçekçi-Marksist

Öznel izlenimci

Toplumcu

Nesnel

Akademik

Açıklama:

Suut Kemal Yetkin, Memet Fuat, Yaşar Nabi, Cemal Süreya, Muzaffer Erdost gibi isimler, öznel-izlenimci bir anlayışta bu dönemde eleştiri yazmaya devam ederler.

Doğru Cevap: B

Soru 23

"Eleştirmenin, eser karşısında beğenisine, duygu ve düşünce dünyasına göre tavır aldığı, genel eleştiri ilkelerinin değil, kişisel zevklerin ön plana çıktığı eleştiri anlayışıdır." tanımı hangi eleştiri türüne aittir?

Toplumcu

Gerçekçi-Marksist

Öznel-izlenimci

Nesnel eleştiri

Akademik eleştiri

Açıklama:

Öznel-izlenimci eleştiri eleştirmenin, eser karşısında beğenisine, duygu ve düşünce dünyasına göre tavır aldığı, genel eleştiri ilkelerinin değil, kişisel zevklerin ön plana çıktığı eleştiri anlayışıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 24

Aşağıdaki eleştirmenlerden hangisi öznel-izlenimci anlayışa sahip değildir?

Nurullah Ataç

Memet Fuat

Doğan Hızlan

Hüseyin Cöntürk

Füsun Akatlı

Açıklama:

Hüseyin Cöntürk nesnel eleştiri anlayışını benimsemiş bir edebiyatçıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 25

Yazılı İlişkiler, Günlerden Kalan, Sanat Günah Çıkarıyor adlı eleştiri kitaplarının yazarı aşağıdakilerden hangisidir?

Ahmet Kabaklı

Nurullah Ataç

Füsun Akatlı

Memet Fuat

Doğan Hızlan

Açıklama:

Doğan Hızlan’ın Yazılı İlişkiler (1983), Günlerde Kalan(1983), Sanat Günah Çıkarıyor (1992), Kitaplar Kitabı (1996), Saklı Su (1996),Edebiyatımıza Dipnotlar (2010), Şiir Çilingiri (2010), Kitaplarla Kültür Turu(2010), Sönmüş Kibritin İzinde (2011) Aynadaki Bakışlar (2011) gibi eleştiri kitapları bulunmaktadır.

Doğru Cevap: E

Soru 26

Aşağıdakilerden hangisi İzlenimci-Öznel Eleştiriyi devam ettiren edebiyatçılardan biri değildir?

Edip Cansever

Turgut Uyar

Muzaffer Erdost

Adnan Binyazar

Cemal Süreya

Açıklama:

İzlenimci-Öznel Eleştiriyi devam ettirenler arasına Marksist vurguları da dikkat çeken II. Yeni içerisinde şairliğiyle ön plana çıkan Cemal Süreya (1931-1990) ileTurgut Uyar (1927-1985)’ı ve Adnan Binyazar (1934- )’la Rauf Mutluay (1925- 1995)’›, Muzaffer Erdost (1932- )’u da katabiliriz.

Doğru Cevap: A

Soru 27

Eleştirmeden Önce, Çağının Şairi, Günlerin Getirdiği Götürdüğü eserlerinin yazarı, nesnel eleştiriyi uygulamaya çalışan yazar kimdir?

Turgut Uyar

Hüseyin Cöntürk

Behçet Necatigil

Füsun Akatlı

Tahir Alangu

Açıklama:

Akademik çevreler dışında nesnel eleştirinin bağımsız bir alan olarak yerleşmesi yolunda 1960 sonrasında Hüseyin Cöntürk (1918-2003) önemli bir isim olarak karşımıza çıkmaktadır. Eleştirmeden Önce, Çağının Şairi, Günlerin Getirdiği Götürdüğü gibi eserlerin yazarıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 28

Vedat Günyol, Tahir Alangu, Metin And, Nurullah Berk gibi yazarlar hangi eleştiri türünü benimsemişlerdir?

Akademik eleştiri

Toplumcu eleştiri

Nesnel eleştiri

Marksist eleştiri

Öznel eleştiri

Açıklama:

Adı geçen yazarla nesnel eleştiri anlayışını uygulamaya çalışmışlardır.

Doğru Cevap: C

Soru 29

Mehmet Kaplan, Berna Moran, Adnan Berk hangi eleştiri türünü benimsemiştir?

Nesnel eleştiri

Öznel eleştiri

Toplumcu eleştiri

Akademik eleştiri

Marksist eleştiri

Açıklama:

Bahsi geçen yazarlar akademik eleştiri anlayışını benimsemiş yazarlardır.

Doğru Cevap: D

Soru 30

Fethi Naci, Attila İlhan, Ahmet Oktay gibi yazarlar hangi eleştiri türünden eserler vermiştir?

İzlenimci- gerçekçi eleştiri

Öznel-İzlenimci eleştiri

Nesnel eleştiri

Akademik eleştiri

Toplumcu-Gerçekçi- Marksist eleştiri

Açıklama:

Bahsi geçen yazarlar toplumcu-gerçekçi- Marksist eleştiri anlayışını benimsemişlerdir.

Doğru Cevap: E

Soru 31

1960 sonrası Türk edebiyatında eleştiri bağlamında aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Genç Kalemlerin dil anlayışı bu dönemde ortaya çıkmıştır.

1990 sonrası postmodern bir edebiyat yönelimi vardır.

Sosyalist eğilimlerin yansımaları söz konusudur.

1960-1980 arası ile 1980-1990 arası eleştrel bakış farklıdır.

1980 sonrası apolitik bir anlayış sergilenir.

Açıklama:

1960 sonrası edebiyatımızı 1980’e kadar ayrı; 1980-1990 arasını ayrı ve 1990 sonrasını da ayrı düşünmek gerekir. 1960-1980 arasının yoğun politik ve ideolojik görünümüne karşılık, 1980 sonrası apolitik bir anlayışı sergiler. 1990 sonra-sı ise tümüyle yepyeni bir dünya görüşünü; postmodern bir edebiyat yöneliminisergiler. Dolayısıyla edebiyat eleştirisi de bu değişim, dönüşüm veya daha doğrubir ifadeyle kırılmalara göre şekil alır.

Doğru Cevap: A

Soru 32

Öznel-İzlenimci Eleştiri
Nesnel Eleştiri
Akademik Eleştiri

Yukarıdakilerden hangisi 1960 sonrası eleştiri bakışı için söylenebilir?

Yalnız I

Yalnız II

I ve III

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

1960 sonrasında edebiyatımızda edebi eleştiriyi Öznel-İzlenimci Eleştiri, Nesnel Eleştiri, Akademik Eleştiri, Toplumcu Gerçekçi-Marksist Eleştiri; 1980 sonrasında Yapısalcı Eleştiri, Göstergebilimsel Eleştiri, Dilbilimsel Eleştiri; 1990 sonrasında ise Postmodern Eleştiri şeklinde gruplandırabiliriz.

Doğru Cevap: E

Soru 33

Aşağıdakilerden hangisi eleştride öznel eleştiri tarafındadır?

Cemal Süreyya

Atilla İlhan

Nurullah Berk

Mehmet Kaplan

Berna Moran

Açıklama:

Bir kısmı 1960 öncesinde de yazmakla birlikte Suut Kemal Yetkin, Memet Fuat, Yaşar Nabi, Cemal Süreya, Muzaffer Erdost gibi isimler, öznel-izlenimci bir anlayışta bu dönemde elefltiri yazmaya devam ederler.

Doğru Cevap: A

Soru 34

Aşağıdakilerden hangisi 1960 sonrası eleştride nesnel eleştiri anlayışını benimsemiştir?

Muzaffer Erdost

Asım Bezirci

Fethi Naci

Adnan Benk

Berna Moran

Açıklama:

Asım Bezirci, Hüseyin Cöntürk, Tahir Alangu, Cevdet Kudret, Vedat Günyol, Metin And, Nurullah Berk gibi isimler nesnel eleştiriyi oturtmaya çalışmışlardır.

Doğru Cevap: B

Soru 35

1960 sonrası eleştiri anlayışında aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi yanlıştır?

Memet Fuat - öznel-izlenimci eleştiri

Hüseyin Cöntürk - nesnel eleştiri

Atilla İlhan - toplumcu gerçekçi-Marksist eleştiri

Berna Moran- akademik eleştiri

Mehmet Kaplan - yapısalcı eleştiri

Açıklama:

Mehmet Kaplan, Adnan Benk, Berna Moran gibi isimler ise akademik kriterlere bağlı olarak bir eleştiri anlayışını oturtmaya çalışmışlardır.

Doğru Cevap: E

Soru 36

Kendi yazarlığı üzerinde Nazım Hikmet’in etkisinin bulunduğunu söyleyen ve eleştirilerinde de daha çok şiir üzerinde duran eleştirmen aşağıdakilerden hangisidir?

Atilla İlhan

Tahsin Yücel

Memet Fuat

Asım Bezirci

Berna Moran

Açıklama:

Kendi yazarlığı üzerinde Nazım Hikmet’in etkisinin bulunduğunu söyleyen Memet Fuat, eleştirilerinde de daha çok şiir üzerinde durmuştur.

Doğru Cevap: C

Soru 37

Aşağıdakilerden hangisi edebiyatımızda 1960 sonrasında öznel eleştiri yazıları yazan önemli eleştirmen Doğan Hızlan’ın eleştiri kitapları arasında yer almaz?

Günlerde Kalan

Sanat Günah Çıkarıyor

Saklı Su

Özgünlük Avı

Aynadaki Bakışlar

Açıklama:

Hızlan’ın Yazılı İlişkiler(1983), Günlerde Kalan(1983), Sanat Günah Çıkarıyor(1992), Kitaplar Kitabı(1996), Saklı Su(1996),Edebiyatımıza Dipnotlar(2010), Şiir Çilingiri (2010), Kitaplarla Kültür Turu(2010), Sönmüş Kibritin İzinde(2011) Aynadaki Bakışlar(2011) gibi eleştiri kitapları bulunmaktadır.

Doğru Cevap: D

Soru 38

İncelemelerinde nesnel bir anlayışı uygulamaya çalışan araştırmacı ve eleştirmen Tahir Alangu edebiyatımızda hangi eseriyle tanınmıştır?

Cumhuriyetten Sonra Hikâye ve Roman

Çalakalem

Behçet Necatigil ve Edip Cansever Üstüne

Yaz Başına Neler Gelir

Türkiye’de Eleştiri ve Deneme

Açıklama:

Cumhuriyetten Sonra Hikâye ve Roman isimli eseriyle edebiyatımızda tanınan Tahir Alangu(1916-1973), incelemelerinde nesnel bir anlayışı uygulamaya çalışan bir başka edebiyat araştırmacısı ve eleştirmendir.

Doğru Cevap: A

Soru 39

....... eleştiri anlayışı eklektik bir özellik gösterir. Bu anlayış başta edebî eseri kendi içerisinde estetik ve organik bir yapı olarak kabul eden Rus Formalizmi, Yapısalcılık, Yeni Eleştiri, Arşetipçi Eleştiri, İzlenimcilik, Duygusal Etki Kuramı ile eseri devir-şahsiyetle birlikte tarafsız incelemeyi esas alan Tarihsel Eleştiri, Sosyolojik Eleştiri, Psikanalist Yöntem, Yansıtma Kuramı ve Metinler Arası İlişkiler Kuramı olmak üzere pek çok eleştiri kuramının özellikleriyle benzerlikler gösterir.
Bos bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

Atilla İlhan'ın

Mehmet Kaplan'ın

Memet Fuat'ın

Cemal Süreyya'nın

Nazım Hikmet'in

Açıklama:

Mehmet Kaplan'nın eleştiri anlayışı eklektik bir özellik gösterir. Bu anlayış başta edebî eseri kendi içerisinde estetik ve organik bir yapı olarak kabul eden Rus Formalizmi, Yapısalcılık, Yeni Eleştiri, Arşetipçi Eleştiri, İzlenimcilik, Duygusal Etki Kuramı ile eseri devir-şahsiyetle birlikte tarafsız incelemeyi esas alan Tarihsel Eleştiri, Sosyolojik Eleştiri, Psikanalist Yöntem, Yansıtma Kuramı ve Metinler Arası İlişkiler Kuramı olmak üzere pek çok eleştiri kuramının özellikleriyle benzerlikler gösterir.

Doğru Cevap: B

Soru 40

Marksist eleştirinin bir diğer önemli ismi ............’dır. Nesnel eleştiriyi benimsediğini söyleyen yazar, tıpkı çağdaşları Fethi Naci, Asım Bezirci ve Attilâ İlhan gibi Plehanov’un toplumsal gerçekçi eleştiri anlayışından yararlanır. O, eleştiride önce incelenen eserin özünü toplumbilim diline çevirmeyi, bu özün tarih ve şimdiki zaman içindeki yerini belirtip tartışmayı, sonra da özüsaran giysiyi, estetiği incelemeyi amaçlar.
Verilen boşluğa aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

Mehmet H. Doğan

Feridun Andaç

Akşit Göktürk

Tahsin Yücel

Ahmet Oktay

Açıklama:

Marksist eleştirinin bir diğer önemli ismi Ahmet Oktay’dır. Nesnel eleştiriyi benimsediğini söyleyen yazar, tıpkı çağdaşları Fethi Naci, Asım Bezirci ve Attilâ İlhan gibi Plehanov’un toplumsal gerçekçi eleştiri anlayışından yararlanır. Ahmet Oktay, eleştiride önce incelenen eserin özünü toplumbilim diline çevirmeyi, bu özün tarih ve şimdiki zaman içindeki yerini belirtip tartışmayı, sonra da özüsaran giysiyi, estetiği incelemeyi amaçlar.

Doğru Cevap: E

Soru 41

Aşağıdakilerden hangisi Doğan Hızlan'ın eleştiri üzerine görüşlerinin yer aldığı yazılarından biri değildir?

Özgünlük Avı

Edebi Pusulamız

Eleştiride Dayanaklar ve ilkeler

Eleştirmenin Dünya Görüşü

Eleştiride Öznellik Nesnellik Sorunsalı

Açıklama:

Özgünlük Avı

Doğru Cevap: A

Soru 42

Aşağıdakilerden hangisi izlenimci-öznel eleştiriyi devam ettirenler arasında sayılamaz?

Cemal Süreya

Turgut Uyar

Adnan Binyazar

Rauf Mutluay

Hüseyin Cöntürk

Açıklama:

Hüseyin Cöntürk

Doğru Cevap: E

Soru 43

Aşağıdakilerden hangisi akademik eleştiri yazanlar arasında yer almaz?

Berna Moran

Adnan Berk

Akşit Göktürk

Tahsin Yücel

Doğan Hızlan

Açıklama:

Doğan Hızlan

Doğru Cevap: E

Soru 44

Edebiyatımızda 1990 sonrasında ne tür eleştiri ağırlık kazanmıştır?

Akademik Eleştiri

Postmodern Eleştiri

Marksist Eleştiri

Yapısalcı Eleştiri

Nesnel Eleştiri

Açıklama:

Postmodern Eleştiri

Doğru Cevap: B

Soru 45

Edebiyatımızda 1980-1990 yılları arasında ne tür eleştiri ağırlık kazanmıştır?

Yapısalcı Eleştiri

Postmodern eleştiri

Nesnel eleştiri

Öznel izlenimci eleştiri

Postmodern eleştiri

Açıklama:

Yapısalcı Eleştiri

Doğru Cevap: A

Soru 46

Aşağıdakilerden hangisi Memet Fuat'ın Unutulmuş Yazılar'da bir araya getirdiği yazılarından biri değildir?

Eleştiri Üzerine Notlar

Eleştirinin L'si

Sanatçının Eleştirmenliği

Kendini Eleştirmek

Yazılı İlişkiler

Açıklama:

Memet Fuat, Unutulmuş Yazılar (1986)’da bir araya getirdiği Eleştiri Üzerine Notlar, Eleştirinin ‘L’si, Sanatçının Eleştirmenliği, Kendini Eleştirmek gibi yazılarında ve Özgünlük Avı (1996) kitabında da bir araya getirdiği Bizde Eleştiri Var mı?, Yazınsal Eleştiri, Güncel Eleştiri, Neden Şair?, Neden Eleştirmen Değil, Kitap Eleştirisi, Şair Eleştirmenler, Türk Eleştiri Tarihi, Edebiyat Eleştirisi gibi yazılarında eleştiri anlayışını, eleştiri teorisi ve eleştiri tarihimizle ilgili görüşlerini aktarır.

Doğru Cevap: E

Soru 47

Aşağıdakilerden hangisi Tahsin Yücel'in eleştiri anlayışını ve eleştirmen konusundaki görüşlerini ortaya koyduğu kitaplarından biridir?

Yazın ve Yorum

Edebiyat Kuramları ve Eleştiri

Eleştiride Zaman

Eleştiride Kırk Yıl

Cumhuriyet Döneminde Eleştiri

Açıklama:

Yazın ve Yorum

Doğru Cevap: A

Soru 48

Aşağıdakilerden hangisi Eleştiride Kırk Yıl (1984) isimli kitabın yazarıdır?

Akşit Göktürk

Ahmet Oktay

Fethi Naci

Berne Moran

Asım Bezirci

Açıklama:

Fethi Naci

Doğru Cevap: C

Soru 49

Unutulmuş Yazılar ve Özgünlük Avı adlı kitaplar hangi eleştirmene aittir?

Akşit Göktürk

Memet Fuat

Cemel Süreya

Doğan Hızlan

Füsun Akatlı

Açıklama:

Memet Fuat

Doğru Cevap: B

Soru 50

Memet Fuat eleştirilerinde daha çok hangi tür üzerinde durmuştur?

Roman

Öykü

Şiir

Tiyatro Oyunu

Makale

Açıklama:

Şiir

Doğru Cevap: C

Soru 51

1960 sonrası edebiyatında hangi dönem apolitik anlayışı sergiler?

1980

1975

1990

1995

1970

Açıklama:

1960 sonrası edebiyatımızı 1980’e kadar ayrı; 1980-1990 arasını ayrı ve
1990 sonrasını da ayrı düşünmek gerekir. 1960-1980 arasının yoğun politik ve
ideolojik görünümüne karşılık, 1980 sonrası apolitik bir anlayışı sergiler. 1990
sonrası ise tümüyle yepyeni bir dünya görüşünü; postmodern bir edebiyat yönelimini sergiler. Dolayısıyla edebiyat eleştirisi de bu değişim, dönüşüm veya daha
doğru bir ifadeyle kırılmalara göre şekil alır.

Doğru Cevap: A

Soru 52

1960 sonrasındaki edebiyatta, edebi eleştiriler ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?

1960'lardan sonra eleştirinin nesnel bilimsel bir içerik kazanmasında üniversite çevrelerinin gelişmesinin katkısı olmuştur.

Türk Dili ve Edebiyatı bölümleri ile İngiliz, Amerikan, Alman ve Fransız edebiyatları üzerinde çalışmalar yapan akademisyenlerin büyük katkısı olmuştur.

Bu akademisyenler çoğunlukla batılı yöntem ve tekniklere dayalı eleştirel araştırma-inceleme yazılarıyla karşımıza çıkarlar.

Son yıllarda bu çevrelerin nicelik bakımından gelişmiş olması eleştiri tarzındaki ürünlerin sayısında da oldukça fazla bir artışa yol açmıştır.

1960 sonrasında gazetelerin edebiyattan biraz uzaklaşmalarına karşılık, edebiyat dergilerindeki azalmada da eleştirinin gelişmesine katkıda bulunmuştur.

I,II,III,IV

I,II,IV,V

I,III,IV,V

I,II,III,V

II,III,IV,V

Açıklama:

1960lardan sonra eleştirinin nesnel bilimsel bir içerik kazanmasında üniversite çevrelerinin gelişmesinin ve özellikle de Türk Dili ve Edebiyatı bölümleri ile İngiliz, Amerikan, Alman ve Fransız edebiyatları üzerinde çalışmalar yapan akademisyenlerin büyük katkısı olmuştur. Bu akademisyenler çoğunlukla batılı yöntem ve tekniklere dayalı eleştirel araştırma-inceleme yazılarıyla karşımıza çıkarlar. Son yıllarda bu çevrelerin nicelik bakımından gelişmiş olması eleştiri tarzındaki ürünlerin sayısında da oldukça fazla bir artışa yol açmıştır. Diğer taraftan 1960 sonrasında gazetelerin edebiyattan biraz uzaklaşmalarına karşılık, edebiyat dergilerindeki artış da eleştirinin gelişmesine katkıda bulunmuştur. Bunlara bağlı olarak bir akademik çevrede bulunmamakla birlikte bir dergi veya yayınevi etrafında toplanan yazarlar grubunun da zaman zaman belli bir eleştiri anlayışına bağlı yazılar yazdıkları görülür. Son yıllarda sadece eleştiri üzerine yazılan yazılara yer veren dergilerin varlığı da ayrıca dikkat çekmektedir.

Doğru Cevap: A

Soru 53

Suut Kemal Yetkin, Memet Fuat,Yaşar Nabi, Cemal Süreya, Muzaffer Erdost gibi isimler hangi anlayışta eleştiri yazmaya devam ederler?

Yapısalcı Eleştiri

Toplumcu Gerçekçi-Marksist Eleştiri

Akademik Eleştiri

Nesnel Eleştiri

Öznel-İzlenimci Eleştiri

Açıklama:

Bir kısmı 1960 öncesinde de yazmakla birlikte Suut Kemal Yetkin, Memet Fuat,
Yaşar Nabi, Cemal Süreya, Muzaffer Erdost gibi isimler, öznel-izlenimci bir anlayışta bu dönemde eleştiri yazmaya devam ederler.

Doğru Cevap: E

Soru 54

Öznel-İzlenimci eleştri ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Eleştirmenin, eser karşısında beğenisine, duygu ve düşünce dünyasına göre tavır aldığı, genel eleştiri ilkelerinin öne çıkmadığı eleştiri anlayışıdır.

Kişisel zevklerin ön plana çıktığı eleştiri anlayışıdır.

Bu tarz eleştirinin zaman zaman denemeyle karıştığı da olur.

Edebiyatımızda bu tarzın öncüsü Nurullah Ataç’tır.

Nurullah Ataç sonrasında edebiyatımızda nesnel eleştiri gittikçe önem kaybeder.

Açıklama:

Öznel-İzlenimci eleştiri, eleştirmenin, eser karşısında beğenisine, duygu ve düşünce dünyasına göre tavır aldığı, genel eleştiri ilkelerinin değil, kişisel zevklerin ön plana çıktığı eleştiri anlayışıdır. Bu tarz eleştirinin zaman zaman denemeyle karıştığı da olur. Edebiyatımızda bu tarzın öncüsü Nurullah Ataç’tır. Nurullah Ataç sonrasında edebiyatımızda nesnel eleştiri gittikçe ağırlık kazanmasına rağmen, öznel eleştiriyi devam ettiren bazı eleştirmenler bu çerçevede yazılar yazmaya devam etmişlerdir.

Doğru Cevap: E

Soru 55

Aşağıdakilerden hangisi Doğan Hızlan kitaplarındandır?

Kırmızı Gagalı Pelikan

Zamanı Yaşatan Roman

Öykülerde Dünyalar Eleştiri Yazıları

Tenha Yolun Ortasında

Günlerde Kalan

Açıklama:

Doğan Hızlan’ın Yazılı İlişkiler (1983), Günlerde Kalan (1983), Sanat Günah Çıkarıyor (1992), Kitaplar Kitabı (1996), Saklı Su (1996),Edebiyatımıza Dipnotlar (2010), Şiir Çilingiri (2010), Kitaplarla Kültür Turu (2010), Sönmüş Kibritin İzinde (2011) Aynadaki Bakışlar (2011) gibi eleştiri kitapları bulunmaktadır. Füsun Akatlı ;Tenha Yolun Ortasında (1995), Öykülerde Dünyalar Eleştiri Yazıları (1998) ,Zamanı Yaşatan
Roman ,Zamana Direnen Şiir Roman ve Şiir Üzerine Eleştirel Denemeler (1998), Kırmızı Gagalı Pelikan-(Kırk Yıldan Kırk Sesleniş) (2010) gibi kitaplarında eleştirilerine yer vermiştir.

Doğru Cevap: E

Soru 56

Eleştiride kişisel ve öznel tutum ve düşüncelerin artık bir tarafa bırakılıp genel, evrensel ve bilimsel prensiplerin göz önüne alınmaya başlandığı bir eleştiri anlayışı aşağıdakilerden hangisidir?

Öznel-İzlenimci Eleştiri

Nesnel Eleştiri

Akademik Eleştiri

,
Toplumcu Gerçekçi-Marksist Eleştiri

Yapısalcı Eleştiri

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 57

"Cumhuriyetten Sonra Hikâye ve Roman" aşağıdaki eleştirmenlerden hangisinin eseridir?

Güven Turan

Haluk Aker

Eser Gürson

Asım Bezirci

Tahir Alangu

Açıklama:

Cumhuriyetten Sonra Hikâye ve Roman (3 cilt, 1959-1965) isimli eseriyle
edebiyatımızda tanınan Tahir Alangu (1916-1973), incelemelerinde nesnel bir
anlayışı uygulamaya çalışan bir başka edebiyat araştırmacısı ve eleştirmendir. Yeni
öykücülüğümüzün yol açıcılarını, gerçeklik ekseninde zaman zaman kesin yargılar vermekten kaçınmadan eleştirel bir perspektifle ele almıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 58

Aşağıdaki yazarlardan hangisi Mehmet Kaplan'ın eleştiri anlayışı ile benzerlik göstermez?

Berna Moran

Kazım Yetiş

Necat Birinci

Şerif Aktaş

Orhan Okay

Açıklama:

Türk Dili ve Edebiyatı Bölümlerinde Tanpınar’dan devam edip gelen bir çizginin önemli noktası olarak görebileceğimiz Mehmet Kaplan’dan sonra bu bölümlerde yetişen ve modern eleştiri anlayışlarını Türk edebiyatının metinlerine uygulayan pek çok akademisyen yetişmiştir. Mehmet Kaplan’ın ardından Orhan Okay, Şerif Aktaş, Necat Birinci, Kazım Yetiş, İnci Enginün, Zeynep Kerman, Necmettin Turinay, Sema Uğurcan, Nüket Esen, Ömer Faruk Huyugüzel, Ramazan Kaplan, Ramazan Korkmaz, İsmail Parlatır, Nurullah Çetin, Rıza Filizok, Hülya Argunşah, M.Fatih Andı, Bilge Ercilasun, Abdullah Uçman, İsmail Çetişli ve daha da sayabileceğimiz pek çok isim akademik eleştiri alanında önemli eserler vermişlerdir ve vermeye devam etmektedirler.

Doğru Cevap: A

Soru 59

Toplumcu gerçekçi-Marksist eleştiri ile ilgili aşağıdakilerden hangileri doğrudur?

Genellikle eleştiriyi, toplumsal-tarihsel işlevi,sınıfsal özelliği çerçevesinde değerlendirir.

Marks ve Engels ile onların takipçileri sanatı, tarihsel, toplumsal ve sınıfsal bağlamın bir yansıma alanı olarak ele aldılar.

Aziz Çalışlar’a göre toplumcu gerçekçi eleştiri ele aldığı eseri tüm sistemselliği içinde ele alır.

Toplumsal praksisle bağıntısı içinde gerçekliği kendi bütününde nasıl yansıttığına bakar.

Aydınlatıcı olumlayıcı ya da olumsuzlayıcı yönde yapıcı, eğitici ve bilinçlendirici, alımlayıcı kitlenin tavır almasına yol açıcı bir işlevsellik göstermez.

I,II,III,IV

I,II,IV,V

I,III,IV,V

I,II,III,V

II,III,IV,V

Açıklama:

Toplumcu gerçekçi-Marksist eleştiri genellikle eleştiriyi, toplumsal-tarihsel işlevi,
sınıfsal özelliği çerçevesinde değerlendirir. Marks ve Engels ile onların takipçileri
Plehanov, Troçki, Lukacs gibi isimler sanatı, tarihsel, toplumsal ve sınıfsal bağlamın bir yansıma alanı, bir ideoloji üretme tarzı olarak ele aldılar. Aziz Çalışlar’a göre toplumcu gerçekçi eleştiri ele aldığı eseri “.. tüm sistemselliği içinde ele alır; toplumsal praksisle bağıntısı içinde gerçekliği kendi (içerik-biçim) bütününde nasıl yansıttığına (gerçekliği özümleyip biçimlendirdiğine) baktığı kadar, onun ayrılmaz bir bileşkeni olarak sanatsal-toplumsal işlevini, yani ilettiği ‘sanatsal hakikat’ (bildirim) ile alımlayıcı kitlenin sanatsal-toplumsal çıkarları arasındaki bağıntıya...” dikkat eder ve “..aydınlatıcı olumlayıcı ya da olumsuzlayıcı yönde yapıcı, eğitici ve bilinçlendirici, alımlayıcı kitlenin tavır almasına yol açıcı bir işlevsellik gösterir.”

Doğru Cevap: A

Soru 60

1980 sonrasında Yazko Edebiyat, Yarın Dergisi, Adam Öykü, Notos Öykü gibi dergilerde yazdığı yazılarla kendisini tanıtan yazar aşağıdakilerden hangisidir?

Fethi Naci

Mehmet H. Doğan

Semih Gümüş

Ahmet Oktay

Feridun Andaç

Açıklama:

1980 sonrasında Yazko Edebiyat, Yarın Dergisi, Adam Öykü, Notos Öykü gibi dergilerde yazdığı yazılarla kendisini tanıtan Semih Gümüş (1956- ) kendine has tarzıyla edebiyatımızda Marksist eleştirinin günümüzdeki önemli eleştirmenlerinden birisi olmuştur.

Doğru Cevap: C

Soru 61

1960-1980 arası edebiyatımızın genel çerçevesi aşağıdaki kavramlardan hangisiyle çizilmiştir?

Politik

Postmodern

Modern

Apolitik

Fantastik

Açıklama:

1960-1980 arasının yoğun politik ve ideolojik görünümüne karşılık, 1980 sonrası apolitik bir anlayışı sergiler. 1990 sonrası ise tümüyle yepyeni bir dünya görüşünü; postmodern bir edebiyat yönelimini sergiler. Dolayısıyla edebiyat eleştirisi de bu değişim, dönüşüm veya daha doğru bir ifadeyle kırılmalara göre şekil alır. Doğru yanıt A şıkkıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 62

Aşağıdakilerden hangisi 1960-1980 arası edebiyatımızda edebi eleştiri anlayışları düşünüldüğünde kendine yer bulamaz?

Öznel-İzlenimci Eleştiri

Nesnel Eleştiri

Akademik Eleştiri

Toplumcu Gerçekçi-Marksist Eleştiri

Dilbilimsel Eleştiri

Açıklama:

1960 sonrasında edebiyatımızda edebi eleştiriyi Öznel-İzlenimci Eleştiri, Nesnel Eleştiri, Akademik Eleştiri, Toplumcu Gerçekçi-Marksist Eleştiri; 1980 sonrasında Yapısalcı Eleştiri, Göstergebilimsel Eleştiri, Dilbilimsel Eleştiri şeklinde gruplandırılabilir. E şıkkında yer alan Dilbilimsel Eleştiri 1980 sonrasına aittir. Doğru yanıt E şıkkıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 63

Eleştiride kişisel ve öznel tutum ve düşüncelerin artık bir tarafa bırakılıp genel, evrensel ve bilimsel prensiplerin göz önüne alınmaya başlandığı bir eleştiri anlayışı kendini göstermeye başlamıştır. Verilen özellikler aşağıdakilerden hangisine aittir?

Öznel-İzlenimci Eleştiri

Akademik Eleştiri

Yapısalcı Eleştiri

Dilbilimsel Eleştiri

Nesnel Eleştiri

Açıklama:

1960 sonrasında eleştiri alanındaki önemli bir gelişme öznel-izlenimci eleştiri anlayışından nesnel bir eleştiri anlayışına doğru geçiş olmuştur. Eleştiride kişisel ve
öznel tutum ve düşüncelerin artık bir tarafa bırakılıp genel, evrensel ve bilimsel
prensiplerin göz önüne alınmaya başlandığı bir eleştiri anlayışı yavaş yavaş kendisini göstermeye başlar. 1960 sonrasında bu tarz eleştiri yazanları gazete ve dergi
veya belli bir yayınevi etrafında bir araya gelenler ve akademik çevrelerde bulunanlar şeklinde ikiye ayırmak mümkündür. Doğru yanıt E şıkkıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 64

Aşağıdakilerden hangisi nesnel eleştiriyi benimseyen ve savunan yazarlardan biri değildir?

Vedat Günyol

Attila İlhan

Asım Bezirci

Hüseyin Cöntürk

Tahir Alangu

Açıklama:

Suut Kemal Yetkin, Memet Fuat, Yaşar Nabi, Cemal Süreya, Muzaffer Erdost gibi isimler, öznel-izlenimci bir anlayışta bu dönemde eleştiri yazmaya devam ederler. Asım Bezirci, Hüseyin Cöntürk, Tahir Alangu, Cevdet Kudret, Vedat Günyol, Metin And, Nurullah Berk gibi isimler nesnel eleştiriyi; Fethi Naci, Attila İlhan, Ahmet Oktay gibi isimler ise Toplumcu gerçekçi-Marksist bir eleştiriyi benimsemiştir. Doğru yanıt B şıkkıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 65

Çeşitli dergilerde yazmış olduğu eleştiri üzerine yazılarını ve bazı yazarlarla yaptığı söyleşilerini ise Bilimden Yana adlı kitapta toplayan yazarımız aşağıdakilerden hangisidir?

Memet Fuat

Asım Bezirci

Aziz Çalışlar

Yıldız Ecevit

Gürsel Aytaç

Açıklama:

Asım Bezirci, 1961-1985 yılları arasında çeşitli dergilerde yazmış olduğu eleştiri
üzerine yazılarını ve bazı yazarlarla yaptığı söyleşilerini ise Bilimden Yana isimli kitabında bir araya getirir. Kitabının başlarında ilk önce kuramsal çerçevedeki
yazılara yer vermektedir. Doğru yanıt B şıkkıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 66

1980 sonrasında Yazko Edebiyat, Yarın Dergisi, Adam Öykü, Notos Öykü gibi dergilerde yazdığı yazılarla kendisini tanıtan yazar aşağıdakilerden hangisidir?

Fethi Naci

Attila İlhan

Semih Gümüş

Sabahattin Eyüboğlu

Hüseyin Cöntürk

Açıklama:

1980 sonrasında Yazko Edebiyat, Yarın Dergisi, Adam Öykü, Notos Öykü
gibi dergilerde yazdığı yazılarla kendisini tanıtan Semih Gümüş (1956- ) kendine
has tarzıyla edebiyatımızda Marksist eleştirinin günümüzdeki önemli eleştirmenlerinden birisi olmuştur. Doğru yanıt C şıkkıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 67

Fethi Naci, Asım Bezirci, Attilâ İlhan ve Ahmet Oktay'ın toplumsal-gerçekçi eleştiri anlayışından etkilendiği yazar aşağıdakilerden hangisidir?

Tolstoy

Troçki

Plehanov

Bakunin

Puşkin

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 68

“Sanat, gerçekliğin alelade kopyası değildir, bu gerçekliği aşmak, değiştirmek çabasındadır; bu bir. Öyle söyleyen yazarlar olayların, insanların ardında
sürükleniyor demektir; bu iki. Oysa yazar, halk yazarı, öncü olmak, halkının yürüdüğü yolun ilerisini bir projektör gibi aydınlatmak zorundadır” sözleri hangi yazar ve eleştirmene aittir?

Ahmet Oktay

Oktay Akbal

Nurullah Ataç

Fethi Naci

Attila İlhan

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 69

..............eleştirilerinde sadece belli bir kuramı uygulamamıştır. Onun
eleştirel yazılarında edebiyat eserinin hakkını vermek için “yöntemler arası bir
yöntem” olarak tanımlanabilecek bir yol izlediği görülür. Boş bırakılan yere hangi yazar getirilmelidir?

Adnan Benk

Berna Moran

Nurullah Ataç

Ahmet Oktay

Akşit Göktürk

Açıklama:

Berna Moran eleştirilerinde sadece belli bir kuramı uygulamamıştır. Onun
eleştirel yazılarında edebiyat eserinin hakkını vermek için “yöntemler arası bir
yöntem” olarak tanımlanabilecek bir yol izlediği görülür. Doğru yanıt B şıkkıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 70

1960lardan sonra eleştirinin nesnel bilimsel bir içerik kazanmasında aşağıdakilerden hangisinin etkisinin olduğu söylenebilir?

Çok sayıda batılı eserin tercüme edilmesinin

Yazarların yurtdışı seyahatlerinin

Üniversite çevrelerinin gelişmesinin

Edebi dergilerin yaygınlaşmasının

Klasik edebiyata verilen önemin artmasının

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Eleştiri Tarihi - Tüm Sorular

Ünite 1

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler