Eleştiri Kuramları - Türk Dili ve Edebiyatı

Ünite 1

Soru 1

Aşağıdaki düşünürlerden hangisi “Poétique” ve “Rhétorique” (Şiir sanatı ve İfade Sanatı) adlı kitaplarında edebiyatı ilk defa sistemli ve bilimsel bir şekilde incelemiştir?

Platon

Sokrates

Aristoteles

Théophraste

Kafka

Açıklama:

Aristoteles, “Poétique” ve “Rhétorique” (Şiir sanatı ve İfade Sanatı) adlı kitaplarında edebiyatı ilk defa sistemli ve bilimsel bir şekilde inceledi. Şiir sanatı ve ifade sanatının nitelikleri hakkında üzerinde hâlâ düşünülüp tartışılan felsefî ve derin fikirler geliştirdi. Doğru yanıt C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 2

Aristoteles'in sanat ve edebiyat üzerine yazılmış ilk önemli ve sistemli eseri aşağıdakilerden hangisidir?

Sanatın Öyküsü

Poetika

Dönüşüm

Poétique

Rhétorique

Açıklama:

Sanat ve edebiyat üzerine yazılmış ilk önemli ve sistemli eser Aristoteles’in Poetika’sıdır. Doğru yanıt B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 3

Platon ve Aristoteles'e göre sanatta taklit kaç farklı şekilde karşımıza çıkmaktadır?

Açıklama:

Sanatta taklit üç farklı şekilde karşımıza çıkar:
1) Sanat görünüş dünyasını yansıtır.
2) Sanat geneli yansıtır.
3) Sanat ideali yansıtır.
Bu konuda Platon da Aristoteles de aynı görüştedir. Doğru yanıt C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 4

Sanat görünüş dünyasını yansıtır.
Sanat geneli yansıtır.
Sanat ideali yansıtır.

Platon ve Aristoteles'e göre sanatta taklit farklı şekillerde karşımıza çıkmaktadır. Yukarıdakilerden hangisi / hangileri bunlar arasında yer almaktadır?

Yalnız I

Yalnız II

II ve III

Hepsi

Hiçbiri

Açıklama:

Sanatta taklit üç farklı şekilde karşımıza çıkar:
1) Sanat görünüş dünyasını yansıtır.
2) Sanat geneli yansıtır.
3) Sanat ideali yansıtır.
Doğru yanıt D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 5

Zihin,
Duyarlılık,
Hayal,
Zevk.

Yukarıdakilerden hangisi / hangileri sanatçıların ve eserlerin değerlendirilmesinde genellikle göz önünde bulundurulan kavramlar arasında yer almaktadır?

Yalnız I

Yalnız II

II ve III

Hiçbiri

Hepsi

Açıklama:

Sanatçıların ve eserlerin değerlendirilmesinde genellikle göz önünde bulundurulan kavramlar:

Zihin,
Duyarlılık,
Hayal,
Zevk.

Doğru yanıt E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 6

"Bir eseri güzel ya da kötü olarak değerlendirebilme yeteneğidir. Kendiliğinden, doğuştan var olan bir yetenek değildir. Eleştirmenlerin genel kanısına göre, sağlam bir yargılama yeteneğine, gelişmiş bir duyarlılığa ve yeterli bir hayal gücüne dayanmak zorundadır. İnsanlar tabiî olarak ona sahiptir, ancak o eğitim aracılığıyla incelir. Estetik duygular eğitimle gelişebilen duygulardır. Bu duygularının gelişmesi için klasik yazarların, değerli eleştiri yazılarının okunması ve bir estetik kültürü gerekir." açıklaması aşağıdaki sanatçıların ve eserlerin değerlendirilmesinde genellikle göz önünde bulundurulan kavramlardan hangisine aittir?

Zevk

Duyarlılık

Hayal

Zihin

Konuşabilme

Açıklama:

Zevk: Bir eseri güzel ya da kötü olarak değerlendirebilme yeteneğidir. Zevk, kendiliğinden, doğuştan var olan bir yetenek değildir. Eleştirmenlerin genel kanısına göre zevk, sağlam bir yargılama yeteneğine, gelişmiş bir duyarlılığa ve yeterli bir hayal gücüne dayanmak zorundadır. İnsanlar tabiî olarak bir zevk duygusuna sahiptir, ancak bu zevk eğitim aracılığıyla incelir. Estetik duygular eğitimle gelişebilen duygulardır. Bu duygularının gelişmesi için klasik yazarların, değerli eleştiri yazılarının okunması ve bir estetik kültürü gerekir. Doğru yanıt A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 7

Açıklık, Saflık, Tabiilik, Vecizlik, Asalet, Ahenk, Çeşitlilik, Uygunluk. Yukarıdakilerden hangisi / hangileri üslubun genel nitelikleri arasında yer almaktadır?

I ve II

I, II ve V

Yalnız III

Hepsi

Hiçbiri

Açıklama:

Üslubun genel nitelikleri de şunlardır:

Açıklık,

Saflık,

Tabiilik,

Vecizlik,

Asalet,

Ahenk,

Çeşitlilik,

Uygunluk.

Doğru yanıt D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 8

"Düşüncenin en kısa, tam ve en güzel tarzda ifade edilmesidir." tanımı aşağıdaki üslubun genel niteliklerinden hangisine aittir?

Açıklık

Saflık

Vecizlik

Asalet

Ahenk

Açıklama:

Vecizlik (kesinlik; précision): Düşüncenin en kısa, tam ve en güzel tarzda ifade edilmesidir. Gereksiz kelimelerden ve sözlerden, süslerden arındırılmış söze veciz denir. Veciz bir ifadeye ulaşmak için en uygun kelimelerin bulunup kullanılması gerekir. Doğru yanıt C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 9

"Tümevarıma dayanan bir anlayıştır. Edebiyatı metin olarak algılar ve eseri yazarla açıklar. Doğal eleştiri taraftarlarına göre edebiyatı yaratan, yazar ve eserdir. Aslında ise yazarı ve eseri
yaratan edebiyat geleneğidir (sanat, dil, eleştiri...)." tanımı aşağıdakilerden hangisine aittir?

Kuralcı anlayış

Görgücü anlayış

Yorumlayıcı anlayış

Negatif estetik

Öznel estetik

Açıklama:

Görgücü anlayış (l’illusion empirique): Tümevarıma dayanan bir anlayıştır. Edebiyatı metin olarak algılar ve eseri yazarla açıklar. Doğal eleştiri taraftarlarına göre edebiyatı yaratan, yazar ve eserdir. Aslında ise yazarı ve eseri yaratan edebiyat geleneğidir (sanat, dil, eleştiri...). Doğru yanıt B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 10

Nesnel Estetik
Pozitif Estetik
Negatif Estetik
Öznel Estetik
Doğrulama Estetiği

Yukarıdakilerden hangisi / hangileri estetik anlayışları içerisinde yer almaktadır?

II ve III

I ve IV

Yalnız V

Hiçbiri

Hepsi

Açıklama:

Eleştiri tarihi boyunca edebî eserler, genel bir bakışla değerlendirildiğinde beş değişik estetik
anlayışına göre yorumlanmıştır. Bunlar, nesnel estetik, pozitif estetik, negatif estetik, öznel estetik ve doğrulama estetiğidir. Doğru yanıt E'dir.

Doğru Cevap: E

Aşağıdakilerden hangisi üslubun genel niteliklerinden biri değildir?

Çeşitlilik

Duyarlılık

Ahenk

Asalet

Açıklık

Açıklama:

Üslubun Genel Nitelikleri Üslup, düşünceyi özel bir biçimde ifade etme sanatıdır. Buffon’a göre üslup, bizzat insanı yansıtır: “İyi yazmak, aslında iyi düşünmek, iyi hissetmek ve iyi ifade etmektir”. Üslubun genel nitelikleri de şunlardır:

1) Açıklık (clarté)
2) Saflık (düzgün ifade; pureté, correction)
3) Tabiîlik (doğallık; naturel)
4) Vecizlik (kesinlik; précision)
5) Asalet (noblesse)
6) Ahenk (harmonie)
7) Çeşitlilik (variété)
8) Uygunluk (convenance)

Doğru Cevap: B

Soru 56

Öğretici eserler, hangi şiir sanatı (Poétique) türüne dahildir?

Büyük türler

Orta türler

Küçük türler

Epik tür

Hiçbiri

Açıklama:

Şiir Sanatı (Poétique) Şiire has kurallar bütününe şiir sanatı (poetika) denir. Bu kurallar, en iyi şiir örneklerinin gözlemlenmesiyle elde edilmiştir. Şiir sanatı ile ilgili başlıca türler şunlardır: a) Büyük türler, lirik tür, epik tür ve dramatik tür olarak üçe ayrılır. b) Orta türler, Eğitici tür yahut felsefi tür, pastoral tür ve ağıtlardır. Öğretici eserler, fabllar, masallar, satirler bu tür içinde yer alır. c) Küçük türler, koşma, balad ve sone tarzında şiirlerdir. Bu ayırım edebiyat tarihlerinde göz önünde bulundurulan en önemli sınıflandırmalardan biridir. Edebî türler genel olarak bu çerçeve içinde ele alınmıştır. XIX. yüzyılda ve XX. yüzyıl başlarında Fransa’da edebiyat ve eleştiri, işte bu çerçevede ele alınıyordu. İkinci Dünya savaşından sonra bu çerçeve çok genişleyecektir.

Doğru Cevap: B

Soru 57

"Bu anlayışa göre sanat, bağlı olduğu dönemin ve çevrenin ürünüdür; dönemini ve çevresini yansıtır. Bu yansıtmada bir benzeşim (analogie) ilişkisinden çok, bir türdeşlik (homologue) ilişkisi vardır. Sanattaki değişim ve gelişimler, zihnin değişimine, düşüncenin gelişimine, tarihin akışına göre biçimlenir."
Yukarıdaki açıklama, aşağıda verilen estetik anlayışlarından hangisine aittir?

Nesnel Estetik

Pozitif Estetik

Negatif Estetik

Öznel Estetik

Doğrulama Estetiği

Açıklama:

I) Nesnel Estetik (esthétique objective): Düşüncelerimizin dışında bir dış gerçeklik vardır. Sanat ya da edebiyat, bu nesnel gerçekliği yansıtır. Yansıtma ne kadar doğruysa, eser aktif veya pasif bir biçimde bu gerçekliği ne ölçüde dile getiriyorsa, kısaca ne kadar gerçekçi ise o kadar değerlidir.
II) Pozitif Estetik (esthétique positive): Bu anlayışa göre sanat, bağlı olduğu dönemin ve çevrenin ürünüdür; dönemini ve çevresini yansıtır. Bu yansıtmada bir benzeşim (analogie) ilişkisinden çok, bir türdeşlik (homologue) ilişkisi vardır. Sanattaki değişim ve gelişimler, zihnin değişimine, düşüncenin gelişimine, tarihin akışına göre biçimlenir.
III) Negatif Estetik: Adorno ve Horkheimer Frankfurt Okulundan etkilenerek bu estetiği kurmuşlardır. Bu estetik Kant’ın aklın eleştirisi kuramına dayanır, bununla birlikte Kant’a ait “yücenin aşkın estetiği” görüşünü benimsemez. Adorno’ya göre sanatın gerçeklik değeri vardır, ancak bu değerini hür oluşundan, gerçeği, toplumu, yabancılaşmayı ve aşırı akımları inkarından alır.
IV) Öznel Estetik (esthétique subjective): Marcuse’un kuramıdır. Bu görüşe göre sanat, nesnelliğin dönüşümünü ifade eder ve bu haliyle devrimci bir güce sahiptir.
V) Doğrulama Estetiği (esthétique affirmative): Nietzche, Lyotard ve Delouze tarafından geliştirilmiştir. Bu estetiğe göre sanat, bir amaç değil, amaçlılıktır. Sanat, arzuların, “libido”nun, kuvvetin, yapma iradesinin doğrulanması gücüdür. Bu estetik, hem Platon’un nesnel estetiğine hem de Hegel’in pozitif estetiğine karşıttır; aynı zamanda negatif estetik ve öznel estetiğin de karşıtıdır.

I) Nesnel Estetik (esthétique objective): Düşüncelerimizin dışında bir dış gerçeklik vardır. Sanat ya da edebiyat, bu nesnel gerçekliği yansıtır. Yansıtma ne kadar doğruysa, eser aktif veya pasif bir biçimde bu gerçekliği ne ölçüde dile getiriyorsa, kısaca ne kadar gerçekçi ise o kadar değerlidir.
II) Pozitif Estetik (esthétique positive): Bu anlayışa göre sanat, bağlı olduğu dönemin ve çevrenin ürünüdür; dönemini ve çevresini yansıtır. Bu yansıtmada bir benzeşim (analogie) ilişkisinden çok, bir türdeşlik (homologue) ilişkisi vardır. Sanattaki değişim ve gelişimler, zihnin değişimine, düşüncenin gelişimine, tarihin akışına göre biçimlenir.
III) Negatif Estetik: Adorno ve Horkheimer Frankfurt Okulundan etkilenerek bu estetiği kurmuşlardır. Bu estetik Kant’ın aklın eleştirisi kuramına dayanır, bununla birlikte Kant’a ait “yücenin aşkın estetiği” görüşünü benimsemez. Adorno’ya göre sanatın gerçeklik değeri vardır, ancak bu değerini hür oluşundan, gerçeği, toplumu, yabancılaşmayı ve aşırı akımları inkarından alır.
IV) Öznel Estetik (esthétique subjective): Marcuse’un kuramıdır. Bu görüşe göre sanat, nesnelliğin dönüşümünü ifade eder ve bu haliyle devrimci bir güce sahiptir.
V) Doğrulama Estetiği (esthétique affirmative): Nietzche, Lyotard ve Delouze tarafından geliştirilmiştir. Bu estetiğe göre sanat, bir amaç değil, amaçlılıktır. Sanat, arzuların, “libido”nun, kuvvetin, yapma iradesinin doğrulanması gücüdür. Bu estetik, hem Platon’un nesnel estetiğine hem de Hegel’in pozitif estetiğine karşıttır; aynı zamanda negatif estetik ve öznel estetiğin de karşıtıdır.

Doğru Cevap: B

Soru 58

"Tümevarıma dayanan bir anlayıştır. Edebiyatı metin olarak algılar ve eseri yazarla açıklar. Doğal eleştiri taraftarlarına göre edebiyatı yaratan, yazar ve eserdir."
Aşağıdakilerden hangisi; yukarıda açıklaması verilen, Macherey tarafından yapılan edebi eleştiri anlayışılarındandır?

Görgücü anlayış

Kuralcı anlayış

Yargıç eleştirisi

Yorumlayıcı anlayış

Kültürel anlayış

Açıklama:

Macherey eleştirinin genel bir değerlendirmesini yapmıştır. Macherey’e göre bütün edebî eleştiriler, üç tip kuruntuya, vehme (illusion) veya saplantıya dayanır. Bunlar, görgücü anlayış, kuralcı anlayış ve yorumlayıcı anlayıştır : 1) Görgücü anlayış (l’illusion empirique): Tümevarıma dayanan bir anlayıştır. Edebiyatı metin olarak algılar ve eseri yazarla açıklar. Doğal eleştiri taraftarlarına göre edebiyatı yaratan, yazar ve eserdir. Aslında ise yazarı ve eseri yaratan edebiyat geleneğidir (sanat, dil, eleştiri...). 2) Kuralcı anlayış (l’illusion normative, virtuelle): Tümdengelime dayanan bir anlayıştır. Bu anlayışta eser estetik, ahlakî, ideolojik bir modele göre değerlendirilir. Eleştiri, bir ölçüte, bir “kod”a, bir “kip”e dayanılarak yapılır. Bu ise eserin ideolojik bir okuma ve değerlendirme ile sınırlandırılması demektir, bu durumda edebiyat bir ideolojiye indirgenir. Böylece bir yargıç eleştirisi (gazeteci, dergici...) doğar ve yargıç, yazarın efendisi olur. Bazen onu cezalandırır, bazen ona ödüller, Nobeller verir. 3) Yorumlayıcı anlayış, Kültürel anlayış (l’illusion interprétative, culturelle): Bu eleştiri, ikili estetik yahut metafizik ayırımına dayanır: İçerik / biçim, yahut iç/dış gibi. Böylece eser, eser yardımıyla, eser aracılığıyla yorumlanmış olur. Eser yorumlanırken onun bir anlam taşıdığı, ayrıca gizli, örtülü anlamları bulunabileceği varsayımından hareket edilir. Okuyucunun yahut eleştirmenin görevi, bu anlamları keşfetmek, açıklamak ve göstermektir. Bu durumda yorumcu âdeta bilimsel bir “tâbirci” olur. Tefsirler, göstergebilimsel ve psikolojik yorumlar bu tipe girer. (Lemelin)

Doğru Cevap: A

Soru 59

"Adorno ve Horkheimer Frankfurt Okulundan etkilenerek bu estetiği kurmuşlardır. Bu estetik Kant’ın aklın eleştirisi kuramına dayanır, bununla birlikte Kant’a ait “yücenin aşkın estetiği” görüşünü benimsemez. Adorno’ya göre sanatın gerçeklik değeri vardır, ancak bu değerini hür oluşundan, gerçeği, toplumu, yabancılaşmayı ve aşırı akımları inkarından alır."
Açıklaması verilen estetik anlayışı aşağıdakilerden hangisidir?

Nesnel Estetik

Pozitif Estetik

Negatif Estetik

Öznel Estetik

Doğrulama Estetiği

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 60

"Bir çeşit tümevarım yoludur, fakat tam olmayan veya eksik bir tümevarımdır. Genel dış görünüşleriyle birbirine tamamen benzemeyen iki şey arasındaki kısmî uyum ve benzerliktir."
Yukarıda açıklaması verilen kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Türdeşlik (homologue)

Benzeşim (analogie)

Öznel estetik (esthétique subjective)

Söylev türü (oratoire)

Düzenleme (disposition)

Açıklama:

Benzeşim (analogie): Bir çeşit tümevarım yoludur, fakat tam olmayan veya eksik bir tümevarımdır. Genel dış görünüşleriyle birbirine tamamen benzemeyen iki şey arasındaki kısmî uyum ve benzerliktir. Yani iki nesne arasında mevcut olan fakat tam olmayan bir benzerliktir. Analoji yoluyla akıl yürütme (raisonnement), aralarında mevcut bir dış görünüş veya bir zahirî görünüş benzerliğinden hareket ederek bilinenden bilinmeyene gidip hükümde bulunmaktır. Örnek: Voltaire, şöyle düşünür: “Nasıl saat bir saatçının varlığını gerektirirse dünya da onu yaratan bir yaratıcının varlığını gerektirir.” Burada saat ile dünya arasında bir benzerlik kurulmuş, bilinenden bilinmeyene ulaşılmıştır.

Doğru Cevap: B

Sanat ve edebiyat üzerine yazılmış ve edebiyat ve eleştiri biliminin temellerinin atıldığı ilk önemli ve sistemli eser aşağıdakilerden hangisidir?

Horace’ın L’art Poetique’ sı

Cicéron’un Orator et De Oratore’ sı

Aristoteles’in Rhetorique’ sı

Aristoteles’in Poetique’ sı

Quintilien’in L’institution Oratoire’ sı

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 72

Eserlerinde ahlakçı bir eleştirinin örneklerini veren, görüşlerini herkesin anlayabileceği bir dille ortaya koyan İskenderiyeli araştırmacı aşağıdakilerden hangisidir?

Aristarque

Ciceron

Horace

Denys d’Halicarnasse

Plutarque

Açıklama:

İskenderiyeli araştırmacılar eski Yunan yazarlarının ortaya koyduğu ilkeleri, kuralları araştırdılar. Denys d’Halicarnasse, üslup ve dilbilgisi çalışmalarını derinleştirdi, hitabet sanatının kurallarını araştırdı. Plutarque, eserlerinde ahlakçı bir eleştirinin örneklerini verdi, görüşlerini herkesin anlayabileceği bir dille ortaya koydu.

Doğru Cevap: E

Soru 73

Mutlak monarşi rejiminin ideolojik ve estetik görüşünü yansıtan Klasisizm ve bu akımın fikrî temellerini Metot üzerine konuşmaları ile atan filozof aşağıdakilerden hangisidir?

Ciceron

Aristoteles

Quintilien

Descartes

Boileau

Açıklama:

Klasisizm, mutlak monarşi rejiminin ideolojik ve estetik görüşünü yansıtıyordu. Bu akımın fikrî temellerini filozof Descartes, Metot Üzerine Konuşma (1637) adlı eseriyle atmıştır.

Doğru Cevap: D

Soru 74

Ona göre pozitif demek, gerçek, sürekli, yararlı, itiraz edilemez, kesin, görülebilir ve dokunulabilir olan şeydir. Pozitif estetik, sanatın ve edebiyatın böyle bir bilim anlayışından yola çıkılarak yorumlanması olarak ifade eden felsefeci aşağıdakilerden hangisidir?

Bacon

Galilée

Nietzche

Descartes

Comte

Açıklama:

Pozitif Dönem (l’état scientifique / positive): Bu dönemde hayal gücü ve ispatlama yerini tamamen “gözlem”e bırakır. Pozitifçilik, görgücülükten olduğu kadar mistisizmden de uzaktır. Comte’a göre pozitif demek, gerçek, sürekli, yararlı, itiraz edilemez, kesin, görülebilir ve dokunulabilir olan şeydir. Pozitif estetik, sanatın ve edebiyatın böyle bir bilim anlayışından yola çıkılarak yorumlanmasıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 75

Ona göre sanatın gerçeklik değeri vardır, ancak bu değerini hür oluşundan, gerçeği, toplumu, yabancılaşmayı ve aşırı akımları inkarından aldığını düşünen ve Frankfurt Okulundan etkilenerek bu estetiğin kurucularından olan Negatif Estetikçi aşağıdakilerden hangisidir?

Adorno

Marcuse

Nietzche

Lyotard

Delouze

Açıklama:

Negatif Estetik: Adorno ve Horkheimer Frankfurt Okulundan etkilenerek bu estetiği kurmuşlardır. Adorno’ya göre sanatın gerçeklik değeri vardır, ancak bu değerini hür oluşundan, gerçeği, toplumu, yabancılaşmayı ve aşırı akımları inkarından alır.

Doğru Cevap: A

Soru 6

Buluş,
Düzenleyiş,
Anlatma Biçimi,
Bellek,
Hareket.

Yukarıdakilerden hangisi / hangileri sözbilimin aşamaları arasında yer almaktadır?

I ve II

I ve III

Yalnız III

Hepsi

Hiçbiri

Açıklama:

Sözbilimsel dizge (sistem) bir sınıflandırma işidir. Quintilien’den bu yana sözbilimin temel olarak beş aşamasından söz edilir. Bu beş kısım söylemin temel özel likleridir ve oluşum sürecinde göz önünde bulundurulması gereken kısımlardır. Bunlar buluş, düzenleyiş, anlatma biçimi, bellek ve harekettir. Doğru yanıt D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 7

Söylemin izleği (teması) ile ilgili her türlü ikna yolunun araştırıldığı aşama hangisidir?

Hareket

Bellek

Anlatma biçimi

Düzenleyiş

Buluş

Açıklama:

Söylemin izleği (teması) ile ilgili her türlü ikna yolunun araştırıldığı aşamayı belirtir. Konuşmayla ilgili söylem türünü belirleme, bir buluş durumudur.

Doğru Cevap: E

Soru 8

Söylemin izleği (teması) ile ilgili her türlü ikna yolunun araştırıldığı sözbilimin aşaması aşağıdakilerden hangisidir?

Buluş

Bellek

Hareket

Düzenleyiş

Anlatma Biçimi

Açıklama:

Buluş: Söylemin izleği (teması) ile ilgili her türlü ikna yolunun araştırıldığı aşamayı belirtir. Konuşmayla ilgili söylem türünü belirleme, bir buluş durumudur. İyi bir konu bulmak, doğru kanıtları ve kanıtlama biçimlerini seçmek de bu aşamada düşünülür. Doğru yanıt A'dır.

Doğru Cevap: A

Soru 9

Alıcıyı eğlendirmek ve sonuçtan önce onu oyalamak için yapılan düzenleyiş aşaması hangisidir?

Söylem girişi

Anlatma

Uzatı

Somut sunum

Söylem sonu

Açıklama:

Uzatının amacı, alıcıyı eğlendirmek ve sonuçtan önce onu oyalamaktır. Bunları yapabilmek için somut sunum ve alıcının gözü önünde gerçekleştirilen canlı
betimleme gibi söz sanatlarına başvurulur

Doğru Cevap: C

Soru 10

Alıcı için hazırlanan söylemin sesletilmesi, alıcıya söylenmesini kapsayan sözbilim aşaması aşağıdakilerden hangisidir?

Buluş

Bellek

Hareket

Düzenleyiş

Anlatma Biçimi

Açıklama:

Hareket: Eylem ya da hareket, alıcı için hazırlanan söylemin sesletilmesi, alıcıya söylenmesi aşamasını belirtir. Bu süreçte vericinin sözel bildiri yanında yaptığı her türlü bürünsel (fr. prosodiqne) ve bedensel özellikler de önemli bir yer tutar. Doğru yanıt C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 11

Aşağıdaki düşünürlerden hangisi geleneksel sözbilimde kullanılacak söyleme türü olarak, yargılayıcı/savunmacı söylem, tartışma söylemi ve övgü-yergi söylemi olmak üzere üç tür söylemden söz etmiştir?

Platon

Aritoteles

Sokrates

Kafka

Nietzsche

Açıklama:

Geleneksel sözbilimde kullanılacak söylem türü olarak, Aristoteles üç tür söylemden söz eder: yargılayıcı/savunmacı söylem, tartışma söylemi ve övgü-yergi söylemi. Doğru yanıt B'dir.

Doğru Cevap: B

Soru 12

Övgü - Yergi Söylemi,
Yargılayıcı / Savunmacı Söylem,
Tartışma Söylemi.

Yukarıdakilerden hangisi / hangileri Aristoteles'in söz ettiği söylem türleri arasında yer almaktadır?

I ve II

I ve III

Yalnız II

Hiçbiri

Hepsi

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 13

Sözcük Düzeyi,
Dizim Düzeyi,
Tümcecik Düzeyi,
Metin Düzeyi.

Yukarıdakilerden hangisi / hangileri Çağdaş dilbilim kuramları sözbilim betilerini incelediği düzeyler arasında yer almaktadır?

I ve II

I ve III

I, II ve IV

Hepsi

Hiçbiri

Açıklama:

Çağdaş dilbilim kuramları sözbilim betilerini dört düzeyde ele alır:

Sözcük Düzeyi,
Dizim Düzeyi,
Tümcecik Düzeyi,
Metin Düzeyi.

Doğru yanıt D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 14

Anlam Betileri,
Sözcük Betileri,
Düşünce Betileri,
Kuruşla İlgili Betiler.

Yukarıdakilerden hangisi / hangileri söylemde / metinde kullanılan betiler arasında yer almaktadır?

I ve III

Yalnız III

Yalnız I

Hiçbiri

Hepsi

Açıklama:

Farklı araştırmacılar söylemde/metinde kullanılan betilerle ilgili bazı sınıflandırılmalar yapmışlardır. En bilineni şudur: anlam betileri, sözcük betileri, düşünce betileri ve kuruluşla ilgili betiler. Doğru yanıt E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 15

Yarı Mantıksal Kanıtlar,
Görgül Kanıtlar,
Zorlayıcı ya da Kötü İnancın Kanıtları,
Etkileyim Üzerine Kurulan Kanıtlar.

Yukarıdakilerden hangisi / hangileri metindeki farklı kanıtlama türleri arasında yer almaktadır?

Yalnız I

Yalnız II

Yalnız III

Hiçbiri

Hepsi

Açıklama:

Metindeki Farklı Kanıtlama Türleri

Yarı Mantıksal Kanıtlar,
Görgül Kanıtlar,
Zorlayıcı ya da Kötü İnancın Kanıtları,
Etkileyim Üzerine Kurulan Kanıtlar.

Doğru yanıt E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 16

Söylem türlerinin hangisi/lerinin zamanı şimdiki zamandır?
I- Yargılayıcı/savunmacı
II-Karar almaya yönelik/tartışmacı
III-Övgü/yergi

Yalnız I

Yalnız II

Yalnız III

I ve II

II ve III

Açıklama:

Yargılayıcı/savunmacı - Geçmiş zaman
Karar almaya yönelik/tartışmacı - Gelecek zaman
Övgü/yergi - Şimdiki zaman

Doğru Cevap: C

Soru 17

Söylemdeki düşünce, kanı ve duyguların yaygın ve yalın anlatımından uzaklaşan, az ya da çok değerli bir buluş olan az ya da çok çarpıcı biçime, deyişe ne denir?

Sözbilim

Beti

Biçem

Söylem

Kanıtlama

Açıklama:

Söylemdeki düşünce, kanı ve duyguların yaygın ve yalın anlatımından uzaklaşan, az ya da çok değerli bir buluş olan az ya da çok çarpıcı biçime, deyişe beti denir

Doğru Cevap: B

Soru 18

"Sözbilimin en önemli kuramından birisi olan .......... , ............ ve ........... üçlü
yapısı bir sanat, teknik ve bilim olan sözbilimin yapılanma biçimini ortaya koymaktadır."
cümlesinde boş bırakılan yerlere hangileri gelmelidir?

özbakım - etkileşim - ulama

hareket - bellek - söylem

düzenleyiş - buluş- anlatma

özsunum -etkileyim - uslamlama

sözcük -dizim - tümcecik

Açıklama:

Sözbilimin en önemli kuramından birisi olan özsunum (ethos), etkileyim (pathos) ve uslamlama (logos) üçlü yapısı bir sanat, teknik ve bilim olan sözbilimin yapılanma biçimini ortaya koymaktadır

Doğru Cevap: D

Soru 19

Bir kavrama anlam vermek için denklik ya da eşdeğerlik ilişkisi sağlayan yarı mantıksal kanıt hangisidir?

Tanımlar

Karşılaştırma

Bağdaşmazlık

Görgül kanıtlar

Etkileyim kanıtları

Açıklama:

Yarı mantıksal kanıtlar: Sözbilim temelde yalnızca yarı mantıksal kanıtlara dayanır. Bazıları kanıtları ikiye ayırır: yarı mantıksal kanıtlar ve biçimsel mantık alanına dayalı kanıtlar. İkincisi için matematikteki kanıtlamalar örnek verilebilir. Jean-Jacques Robrieux kanıtları üçe ayırır:
Tanımlar: Bir kavrama anlam vermek için denklik ya da eşdeğerlik ilişkisi
sağlar.
Karşılaştırma: Ortak özellikleri olan birden çok kavram arasında yakınlaştırarak ya da ayırarak bir nesne ya da kavramı açıklar ya da betimleme yapar.
Bağdaşmazlık: Aynı sistem içinde bir arada bulunmayacak iki kesinlemeyi belirtir. Diğerini mantıksal olarak yadsımaz, ama ikisi aynı sistem içinde bir arada bulunmaz.

Doğru Cevap: A

Soru 20

"Bütün canlılar nefes alır. Bitkiler de canlıdır. Bitkiler de nefes alır." cümlesindeki küçük önerme nedir?

Bütün canlılar

Bitkiler

Bütün canlılar nefes alır

Bitkiler de canlıdır

Bitkiler de nefes alır

Açıklama:

Tasım, kanıtlamalarda sıklıkla başvurulan bir akıl yürütme biçimidir. Anlatımlarda, kanıtlara dayanarak sonuçlar çıkarma tümdengelimsel akıl yürütme işini belirtir. Herkesin bildiği
“Tüm insanlar ölümlüdür”. (Büyük önerme)
“Sokrates insandır”. (Küçük önerme)
“Sokrates de ölümlüdür.” (Çıkarım)
üçlü yapısı bir tasımdır. İlk iki önerme üçüncü önermenin öncülleridir. Birincisine büyük önerme denir, genel bir kuralı, durumu ya da ilkeyi belirtir (Her
insan ölümlüdür). İkincisine küçük önerme denir, çünkü genel önermeden yola
çıkarak tikel bir durumu belirtir (Sokrat da insandır). Sonuncu önerme ise bir
çıkarım ve sonuçtur (Sokrat da ölümlüdür). Olası öncüller üzerine kurulur ve yalnızca gerçeğe benzer bir sonuca ulaşır. Tasım iki biçimde olabilmektedir: evrensel
- tikel karşıtlığı üzerine ya da olumlu- olumsuz karşıtlığı üzerine.

Doğru Cevap: D

Soru 21

Aşağıdakilerden hangisi sözbilimin aşamalarından değildir?

Buluş

Düzenleyiş

Figür

Bellek

Hareket

Açıklama:

Sözbilimin aşamaları buluş, düzenleyiş, anlatma biçimi, bellek ve harekettir. Cevap C'dir.

Doğru Cevap: C

Soru 22

Aşağıdakilerden hangisi sözbilimin "söylemin teması ile ilgili her türlü ikna yolunun araştırıldığı" aşamasıdır?

Buluş

Düzenleyiş

Anlatım biçimi

Bellek

Hareket

Açıklama:

Söylemin izleği (teması) ile ilgili her türlü ikna yolunun araştırıldığı aşama buluş aşamasıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 23

I. Neden bu konu seçildi?
II. Hangi metin türü kullanılacak?
III. Ne tür bir kanıtlama biçimi kullanılacak?
IV. Bu metinde düşünme düzeni nasıl olacak?
Yukarıdakilerden hangileri sözbilimin buluş aşamasında sorulacak sorulardandır?

I ve II

I ve III

I, II ve III

I, II, III ve IV

I, III ve IV

Açıklama:

Bu soruların hepsi buluş aşamasında sorulur. Cevap D'dir.

Doğru Cevap: D

Soru 24

Aşağıdakilerden hangisi sözbilimin "sunulacak bildirinin yapısını, tutarlılığını ve düzenlenişini inceleyen" aşamasıdır?

Sunuş

Düzenleyiş

Anlatım biçimi

Bellek

Hareket

Açıklama:

Sunulacak bildirinin yapısını, tutarlılığını ve düzenlenişini inceleyen sözbilim aşaması, düzenleyiştir.

Doğru Cevap: B

Soru 25

Alıcıyı eğlendirmek ve sonuçtan önce onu oyalamaya ne ad verilir?

Düzenleyiş

Söylem girişi

Uzatı

Anlatma

Söylem sonu

Açıklama:

Alıcıyı eğlendirmek ve sonuçtan önce onu oyalamaya uzatı denir.

Doğru Cevap: C

Soru 26

Sözbilimin sesletim, ton, sesin yüksekliği ya da alçaklığı ile ilgilenen aşaması aşağıdakilerden hangisidir?

Buluş

Düzenleyiş

Anlatım biçimi

Bellek

Hareket

Açıklama:

Söylemin sesletimi (telaffuzu), tonu, sesin yüksekliği ya da alçaklığı ile hareket aşaması ilgilenir.

Doğru Cevap: E

Soru 27

I. Yargılayıcı/savunmacı söylem
II. Ahlaki söylem
III. Tartışma söylemi
IV. Övgü-yergi söylemi
Yukarıdakilerden hangileri Aristoteles'in bahsettiği söylemlerdendir?

I ve II

I, II ve III

I, III ve IV

I, II ve IV

I, II, III ve IV

Açıklama:

Aristoteles yargılayıcı/savunmacı söylem, tartışma söylemi ve övgü-yergi söyleminden bahseder.

Doğru Cevap: C

Soru 28

Aşağıdaki edebi türlerden hangisi yergi söylemine örnektir?

Mersiye

Güzelleme

Taşlama

Koçaklama

Kinaye

Açıklama:

Taşlama yergi söylemine örnektir.

Doğru Cevap: C

Soru 29

Aşağıdakilerden hangisi karar almaya yönelik bir söylemin edimi olabilir?

Öğüt vermek

Savunmak

Suçlamak

Övmek

Kınamak

Açıklama:

Karar almaya yönelik bir söylemin edimi öğüt vermek ya da vermemektir.

Doğru Cevap: A

Soru 30

Atatürk’ün Cumhuriyetin Onuncu Yıl Nutku aşağıdaki söylem biçemlerinden hangisine örnektir?

Karar Almaya Yönelik ya da Tartışmacı Söylem

Kısa Anlatı Ya da Gülmeceyi Öne Çıkaran Hoşlanılacak Biçem

Bilgi Verme ve Açıklama Amaçlı İnce Ya da Yalın Biçem

Heyecanlandırmayı Amaçlayan Soylu Biçem

Yargılayıcı/Savunmacı Söylem

Açıklama:

Onuncu Yıl Nutku heyecanlandırmayı amaçlayan soylu biçeme örnektir.

Doğru Cevap: D

Sözbilimin özerk bir bilimsel disiplin olarak doğuşu kabul edilen tarih kaç yılıdır?

MÖ 465

MÖ 412

MÖ 342

MÖ 221

MÖ 112

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 40

Ortaçağdan sonra sözbilimin toplumsal saygınlığını yitirmesinin nedeni nedir?

Dine dair anlatımların önemsenmesi

Yalan söyleme sanatı olarak görülmesi

Söze değer verilmemeye başlanması

Sözün yerini resmin alması

Yasakların etkili olması

Açıklama:

Ortaçağdan sonra sözbilim toplumsal saygınlığını yitirir, uzunca bir süre kimsenin adını anmak istemediği bir alan olarak görülür. Bunun nedeni de, sözbilimin yalan söyleme sanatı olarak görülmesidir.

Doğru Cevap: B

Soru 41

Aşağıdakilerden hangisi Quintilien’in sözbilimin temel beş aşamasından biri değildir?

Buluş

Düzenleyiş

Duruş

Bellek

Hareket

Açıklama:

Quintilien’den bu yana sözbilimin temel olarak beş aşamasından söz edilir. Bu beş kısım söylemin temel özellikleridir ve oluşum sürecinde göz önünde bulundurulması gereken kısımlardır. Bunlar buluş, düzenleyiş, anlatma biçimi, bellek ve harekettir.

Doğru Cevap: C

Soru 42

Sözbilimin güzel konuşma ve ikna etme sanatı olduğunu en çok hangi söylemle ilişkilendirilerek anlatılır?

Anlatma biçimi

Hareket

Yargılayıcı/savunmacı söylem

Övgü-yergi söylemi

Tartışma söylemi

Açıklama:

Sözbilim için güzel konuşma ve ikna etme sanatı olduğu söylenir. Bu iki durum da en çok övgü-yergi söylemini ilgilendirir.

Doğru Cevap: D

Soru 43

Yargılayıcı/savunmacı söylemi öncelikli olarak hangi meslek grubu kullanır?

Öğretmen

Sanatçı

Tıp

Mühendislik

Hukuk

Açıklama:

Öncelikle adalet görevlilerine ait bir söylemdir. Amacı birisini suçlamak ya da savunmaktır. Yargılayıcı söylemde genellikle geçmiş zaman kullanılır. Bu tür söylemlerde akıl yürütme biçimi olarak tasım ya da örtük tasım kullanılır.

Doğru Cevap: E

Soru 44

Atatürk’ün Cumhuriyetin Onuncu Yıl Nutku hangi söylem biçemi içinde değerlendirilir?

Heyecanlandırmayı Amaçlayan Soylu Biçem

Bilgi Verme ve Açıklama Amaçlı İnce Ya da Yalın Biçem

Kısa Anlatı Ya da Gülmeceyi Öne Çıkaran Hoşlanılacak Biçem

Karar Almaya Yönelik ya da Tartışmacı Söylem

Övgü-Yergi Söylemi

Açıklama:

Atatürk’ün Cumhuriyetin Onuncu Yıl Nutku alıcıyı heyecanlandırmaya yönelik, soylu bir biçemi olan söylem olarak görülür. Metnin içindeki coşkulu anlatımın yanında söylemin sonundaki seslenmeler de heyecanlandırmaya yönelik anlatımlardır.

Doğru Cevap: A

Soru 45

Söylemdeki düşünce, kanı ve duyguların yaygın ve yalın anlatımından uzaklaşan, az ya da çok değerli bir buluş olan az ya da çok çarpıcı biçime, deyişe ne denir?

Konuşma

Beti

Okuma

Düşünce

İmla

Açıklama:

Söylemdeki düşünce, kanı ve duyguların yaygın ve yalın anlatımından uzaklaşan, az ya da çok değerli bir buluş olan az ya da çok çarpıcı biçime, deyişe beti denir.

Doğru Cevap: B

Soru 46

Aşağıdakilerden hangisi sözcük betilerinin sözcüklerle yapılan oyunlarından biri değildir?

Söz yaratma

Eskillik

Frekans

Kökenbilimcilik

Cinas

Açıklama:

Sözcük betileri, söz yaratma, eskillik, kökenbilimcilik, cinas gibi betiler yoluyla sözcüklerle yapılan oyunları ilgilendirir.

Doğru Cevap: C

Özgün bir imge yaratmada anlamsal ve sözdizimsel sapmalar söz konusudur; bunu gerçekleştirmek için en yaygın olarak kullanılan yol şıklardan hangisidir?

Dizge

Yerdeşlik

İmgelem

Eğretileme

Örtük anlam

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 5

Bir şeyi daha canlı ve daha duygulu bir halde anlatmak için onu başka şeylerin çizgileri ve şekilleri içinde tasarlayışa ne ad verilir?

Kategori

Yananlam

Örtük anlam

Simge

İmge

Açıklama:

TDK Sözlüğünde imge şu şekilde tanımlanır: “Bir şeyi daha canlı ve daha duygulu bir halde anlatmak için onu başka şeylerin çizgileri ve şekilleri içinde tasarlayış”.

Doğru Cevap: E

Soru 6

Yapıtlarını Aristo’nun izinde, dört temel element -toprak, su, hava, ateş- üzerine yoğunlaştırmış, İzlekçi girişimin öncüsü olarak kabul edilen kişi kimdir?

Georges Poulet

Baudelaire

Jean-Pierre Richard

Roland Barthes

Gaston Bachelard

Açıklama:

İzlekçi girişimin öncüsü olarak kabul edilen Gaston Bachelard, yapıtlarını Aristo’nun izinde, dört temel element -toprak, su, hava, ateş- üzerine yoğunlaştırmıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 7

En çok “zaman” ve “uzam”la ilgilenmiş, bu amaçla Molière, Proust, Flaubert, Montaigne, René Char, Baudelaire gibi yazar ve şairlerde zamansallık ve edebî bilinç üzerine eğilmiş İzlekçi eleştirmen şıklardan hangisidir?

Georges Poulet

Jean-Pierre Richard

Roland Barthes

Gaston Bachelard

Baudelaire

Açıklama:

Georges Poulet, en çok “zaman” ve “uzam”la ilgilenmiştir. Bu amaçla Molière, Proust, Flaubert, Montaigne, René Char, Baudelaire gibi yazar ve şairlerde zamansallık ve edebî bilinç üzerine eğilmiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 8

Yaratıcı bilinci ve yazınsal yaratının nasıl doğduğunu anlamaya çalışırken “düşünce”den çok, duyulardan, algılardan yola çıkan İzlekçi eleştirmen şıklardan hangisidir?

Roland Barthes

Georges Poulet

Jean-Pierre Richard

Gaston Bachelard

Baudelaire

Açıklama:

Fransız eleştirmen Richard da benzer biçimde yaratıcı bilinci ve yazınsal yaratının nasıl doğduğunu anlamaya çalışır. Ancak, bunu yaparken “düşünce”den çok, duyulardan, algılardan yola çıkar.

Doğru Cevap: C

Soru 9

Şıklardan hangisi izlek anlamındadır?

Mefhum

Tema

Kavram

Biçem

Yananlam

Açıklama:

Tema

Doğru Cevap: B

Soru 10

İzlek ile ilgili şıklardaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Konu izlekten daha genel bir kavramdır.

İzlek konudan daha genel bir kavramdır.

Bir edebiyat yapıtında birden çok izlek olabilir.

İzlekler karşıt çiftlerden oluşabilir.

İzlek, anlam alanlarıyla ilintilidir.

Açıklama:

İzlek konudan daha genel bir kavramdır, ifadesi yanlıştır.

Doğru Cevap: B

Simge

Konu

Örtükanlam

Ulam

İmge

Açıklama:

Edebiyatta imge en genel tanımıyla, her türden benzerlik ya
da benzeşim ilişkisine dayalı olarak gerçekleştirilen, ancak bunu alışılmış yollarla
değil de, iki varlık ya da nesneyi özgün bir biçimde bir araya getirme anlamındaki
bir söz sanatıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 36

Aşağıdaki izlekçi eleştirmenlerden hangisi dilsel ve yapısalcı yaklaşıma yakındır?

Gaston Bachelard

Georges Poulet

Jean Pierre Richard

Roland Barthes

Charles Baudelaire

Açıklama:

Bachelard ve Poulet psikoloji (ruhbilim), psikanaliz (ruhçözümleme) ve
fenomonolojiden (görüngübilim) yararlanırken, Richard dilsel yaklaşıma ve yapısalcılığa
daha yakındır

Doğru Cevap: C

Soru 37

İzlekçi eleştirinin öncüsü olan Gaston Bachelard hakkında verilen hangi bilgi yanlıştır?

İmgelemin durağan bir alan olduğu kanısına varmıştır.

Yapıtlarını -toprak, su, hava, ateş- üzerine yoğunlaştırmıştır.

İmgenin değerini belli bir anlam ağından aldığı kanısındadır.

Bir metinden hareketle genellemelere varır.

Bilim edebiyat ve şiirin “yaratıcılık” ekseninde buluştuğuna inanır.

Açıklama:

Bachelard dört elementin çok kısıtlayıcı bir alan oluşturduğunu
düşünmüştür. Ayrıca bu elementler birbirleriyle bağlantılıdır ve birbirlerine
karışabilir: su ve ateş, su ve gece, su ve toprak. Eleştirmen bu düşünceyle,
imgelemin durağan değil, hareketli bir alan olduğu kanısına varmıştır.

Doğru Cevap: A

Soru 38

"Ona göre, zaman kavramında “süre” değil, “an”lar önemlidir: sevinç, kızgınlık, öfke, intikam arzusu gibi duygu durumları hep kısacık anlarda gerçekleşir." ifadesinde hangi eleştirmen anlatılmaktadır?

Arthur Rimbaud

Jean-Pierre Richard

Gaston Bachelard

Georges Poulet

Charles Baudelaire

Açıklama:

Poulet en çok “zaman” ve “uzam”la ilgilenmiştir.

Doğru Cevap: D

Soru 39

Fransız eleştirmen Jean-Pierre Richard hakkında verilen hangi bilgi doğrudur?

Yazınsal yaratının doğuşunu anlamada düşünceden yola çıkar.

Yapıtları açıklamayı ve yorumlamayı öncelikli hedefler.

Yapıttan insana ulaşmaya çalışır.

Belli başlı takıntılı izlekleri vardır.

Ayrıntılara çok önem vermektedir.

Açıklama:

Richard “ayrıntı” üzerinde durmayı tercih etmiştir; yapıttaki
ufacık bir ayrıntıyı didiklemek, yapıtın tamamı ve yazarın kendisi hakkında da
bir fikir oluşturur ona göre.

Doğru Cevap: E

Soru 40

Dünyadaki olgu ve kavramları esenlikli (iyicil) ve esenliksiz (kötücül) olarak
iki büyük ulama ayırdığımızda aşağıdakilerden hangisi esenlikli kavramlara örnektir?

Hastalık

Tehlike

Karanlık

Umut

Başarısızlık

Açıklama:

Dolayısıyla, bir metindeki izlekleri ararken en çok gereksinim duyulan bilgi,
genel olarak anlambilim adı verilen bilimin bize sunduğu bilgilerdir. Her şeyden
önce, dünyadaki olgu ve kavramları esenlikli (iyicil) ve esenliksiz (kötücül) olarak
iki büyük ulama ayırabilmemiz gerekir. Örneğin sağlık, başarı, ışık, güven... esenlikli
kavramlardır; buna karşılık, hastalık, başarısızlık, karanlık, tehlike... esenliksiz
kavramlardır.

Doğru Cevap: D

Soru 41

Bir edebî eserde işlenen konunun anlamca ortaya koyduğu ana yönelime ne ad verilir?

Ulam

Yerdeşlik

İzlek

Dizge

İmgelem

Açıklama:

İzlek (tema), TDK sözlüğünde kısaca şöyle tanımlanmıştır: “Bir edebî eserde işlenen konunun anlamca ortaya koyduğu ana yönelim”.

Doğru Cevap: C

Soru 42

Bir yapıttaki izlek ya da izlekler çoğu zaman hangisi ile karıştırılır?

Mefhum

Simge

İmgelem

Konu

Eğretileme

Açıklama:

Bir yapıttaki izlek(ler) çoğu zaman yapıtın “konu”su ile karıştırılır; birinin yerine diğerinin kullanıldığı olur. “Konu” yapıtın dışında da var olan kavramları anlatır; oysa izlekçilere göre, izlek her yapıtın içinde yeniden yaratılan bir anlam ulamıdır. İzlek, bir (yaratıcı) öznenin dünya ile olan öznel ilişkisini anlatır.

Doğru Cevap: D

Soru 43

I. “Konu” yapıtın dışında da var olan kavramları anlatır; oysa izlekçilere göre, izlek her yapıtın içinde yeniden yaratılan bir anlam ulamıdır.
II. İzlekler her zaman metnin yüzeyinde bulunmaz, çoğu zaman derin yapıda, örtük olarak yer alırlar.
III. Bir yapıtta çoğunlukla birden çok izlek yer alır, yani her yapıt için bir izlekler bütününden söz etmek gerekir.
IV. İzlekler her zaman sözcüklerle somutlaşır, kimi zaman örtük olarak (yerdeşlik), hatta bilinçaltı veya bilinçdışı ile ilişkili olarak da metinde yer alabilirler.
Bir edebiyat yapıtının konusu ve izlekleri ile ilgili olarak verilen ifadelerden hangileri doğrudur?

I ve II

I, II ve III

I ve III

II, III ve IV

III ve IV

Açıklama:

IV numaralı ifadede yer alan bilginin bir kısmı yanlış olduğundan bu ifadenin yer almadığı seçenek olan B seçeneği sorunun doğru yanıtıdır. Doğrusu, "izlekler her zaman sözcüklerle somutlaşmaz, kimi zaman örtük olarak (yerdeşlik), hatta bilinçaltı veya bilinçdışı ile ilişkili olarak da metinde yer alabilirler" şeklindedir.

Doğru Cevap: B

Soru 44

Aşağıdakilerden hangisi bir edebiyat yapıtının konusu olabilir?

Yalnızlık

Dostluk

İki arkadaşın yol macerası

Yaşam mücadelesi

Özgürlük

Açıklama:

İzlek bir yapıtta yinelenen öğeler, olgular ya da kavramlardır. Yinelenen izlek, kimi zaman yananlamlarla, simgelerle (sembol), örtük anlamlarla da oluşturulmuş olabilir. Dolayısıyla izlekler her zaman metnin yüzeyinde bulunmaz, çoğu zaman derin yapıda, örtük olarak yer alırlar; dikkatli bir metin çözümlemesi de bu nedenle gerekli, hatta zorunludur. Bir yapıtta çoğunlukla birden çok izlek yer alır, yani her yapıt için bir izlekler bütününden söz etmek gerekir. Bu izlekler de kendi aralarında bir bağıntı içindedir. Çeşitli izlekler: yalnızlık, dostluk, sahiplenme, yaşam mücadelesi, sevinç, piş- manlık, geçmiş, özgürlük, özlem, hasret...

Doğru Cevap: C

Soru 45

İzlekçi eleştiride çoğu zaman yazarın adı yerine kullanılan terimler arasında hangisi yer almaz?

Yaratıcı ben

Yaratıcı bilinç

Yaratıcı kişi

Yaratıcı töz

Yaratıcı özne

Açıklama:

İzlekçi eleştiride çoğu zaman yazarın adı yerine, “yaratıcı ben”, “yaratıcı özne”, “yaratıcı kişi”, “yaratıcı bilinç” terimleri kullanılır. Bunlar arasında "yaratıcı töz" yer almaz.Töz, temelde olan, kurucu öz anlamındadır.

Doğru Cevap: D

Soru 46

İzlekçi eleştiri türünün önkoşulu aşağıdakilerden hangisidir?

Eğretileme

İmgelem

İç eleştiri

Yapısalcılık

Algılama

Açıklama:

“İzlekçi eleştiri metinlere bütüncül, düzenli ve mantıksal bir bakış sunar; bunu algılama, düşünme ve yazınsallık boyutlarında gerçekleştirir. (...) İzlekçi eleştiri anlama, dengeleme, sınıflama ve düzene koymaya yönelik bir çalışmadır”. Algılama, bu eleştiri türünde önemli bir konu ve önkoşuldur.

Doğru Cevap: E

İzlek ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

İzlek konudan daha genel bir kavramdır.

Bir edebiyat yapıtında birden çok izlek olabilir.

İzlekler karşıt çiftlerden oluşabilir.

İzlek, anlam alanlarıyla ilintilidir.

Konu izlekten daha genel bir kavramdır.

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Yargı

Çözümleme

Yorum

Eleştiri

Yergi

Açıklama:

İzlekçi eleştirinin amaç ve yöntemlerini tanımlayabileceksiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 62

Bir bütünün parçalarıyla olan ilişkileri göz önüne alınarak yapılan, mesafeli, nesnel ve bilimsel dayanakları olan değerlendirme yöntemine ne ad verilir?

Eleştiri

Çözümleme

Yorumlama

Analiz

Sentez

Açıklama:

İzlekçi eleştirinin amaç ve yöntemlerini tanımlayabileceksiniz.

Doğru Cevap: B

Soru 63

Aşağıdaki ifadelerden hangisi/hangileri doğrudur.I. Yorum nesnel, Eleştiri öznel, Çözümleme bilimseldirII. Yorum öznel, Eleştiri öznel, Çözümleme nesneldirIII. Yorum öznel, Eleştiri nesnel/öznel, Çözümleme bilimsel/nesneldirIV. Yorum nesnel, Eleştiri nesnel, Çözümleme öznel/nesneldir.

Yalnızca I

Yalnızca IV

Yalnızca III

I ve II

II ve III

Açıklama:

Bir edebiyat yapıtında “izlek” kavramını açıklayabilecek ve ortaya çıkarabileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 64

Edebi eserlerde yöntemli ve dilsel bir çözümlemeye dayanan "iç eleştiri" hangi yöntemlerle yapılır?

Göstergebilim, yazınbilim, izlekçilik, yapısalcılık

Yazınbilim, yapısalcılık, göstergebilim

Göstergebilim, yazınbilim, izlekçilik

İzlekçilik, yazınbiklim, yapısalcılık

İzlekçilik, yapısalcılık, göstergebilim

Açıklama:

İzlekçi eleştirinin amaç ve yöntemlerini tanımlayabileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 65

Tarih, sosyoloji, psikoloji gibi bilimlerden yardım alınarak yapılan kimi edebiyat eleştirileri hangi başlıkta toplanır?

Çözümleme

Yorumlama

İç eleştiri

Değerlendirme

Dış eleştiri

Açıklama:

Bir edebiyat yapıtında “izlek” kavramını açıklayabilecek ve ortaya çıkarabileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 66

Bir şeyi kendiliğinden, bir anda tanıma, bilme ve o şey hakkında edinilmiş temel, bütüncül bilgiye ne ad verilir?

İzlek

Kavram

Mefhum

Biçem

Yananlam

Açıklama:

Bir edebiyat yapıtının konusu ile izleklerini birbirinden ayırt edebileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 67

İzlekçilik neden biçimcilik akımının tersine bir yöntemden hareket eder ve fenomenolojiden yararlanır?

İzlek, eser sahibinin dünya ile olan öznel ilişkisini anlatır.

İzlek, kavramlar ve mefhumlardan ayrı olarak ele alınır.

İzlek eserde doğrudan yer alır ve yananlamlar içermez.

İzlek, yapısal ve formel olanla ilgilidir.

İzlek bir eserde doğrudan konunun kendisidir.

Açıklama:

Bir edebiyat yapıtında “izlek” kavramını açıklayabilecek ve ortaya çıkarabileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 68

Bir edebî eserde işlenen konunun anlamca ortaya koyduğu ana yönelime ne ad verilir?

İmge

Yananlam

Örtük anlam

İzlek

Görüngü

Açıklama:

Bir edebiyat yapıtında “izlek” kavramını açıklayabilecek ve ortaya çıkarabileceksiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 69

Şiirsel imge için "Birbirine yaklaştırılan iki gerçeklik arasındaki ilişki ne kadar uzak ve yerindeyse, imge o kadar güçlü olur" ifadesini kim kullanmıştır?

Gaston Bachelard

Georges Poulet

Jean-Pierre Richard

Laurent Dubreuil

Pierre Reverdy

Açıklama:

İzlekçi eleştirinin öncülerini tanıyabilecek ve karşılaştırabileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 70

Ateşin Psikanalizi (1937), Su ve Düşler (1940), Hava ve Hayaller (1942) ve Toprak ve İradenin Düşlemleri (1947) hangi izlekçi eleştirmene aittir?

Pierre Reverdy

Jean Poul Satre

Jean-Pierre Richard

Georges Poulet

Gaston Bachelard

Açıklama:

İzlekçi eleştirinin öncülerini tanıyabilecek ve karşılaştırabileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 71

Yapıta ve yazara çok yaklaşmanın da, yapıttan ve yaratıcısından çokuzaklaşmanın da aynı derecede tehlikeli olduğunu savunan ve hem izlenimci eleştiriyi hem de yapısalcı eleştiriyi birlikte kullanan eleştirmen aşağıdakilerden hangisidir?

Bachelard

Puoulet

Satre

Richard

Richard ve Poulet

Açıklama:

İzlekçi eleştirinin öncülerini tanıyabilecek ve karşılaştırabileceksiniz.

Doğru Cevap: B

Soru 72

Düşünce'den çok, duyulardan, algılardan yola çıkan, insandan yapıta ulaşmayı hedefleyen, yapıtları açıklamak, yorumlamak değil, yazınsal “manzaralar”ın betimlemesini yapmaktan ve her yazara özgü olan algısal alanın dökümünü yapmaktan yana olan izlekçi eleştirmen Richard hangi yötem/yöntemleri kullanır?I. Yapıtı, yaratıcısının kişiliğini ortaya çıkaran bir yapı olarak değerlendirirII. Yapıttan yola çıkarak, yazarın derin duyarlılığına varmak ister; bu nedenle, yazarın her türlü yazısını gözden geçirirIII. Yapıtın nasıl oluşturulduğunu, son biçimini aldığını, izlekler arasında bağıntılar kurarak keşfetmeye çalışırIV. Ayrıntılar üzerinde durmayı tercih eder

I ve III

I ve IV

II, III, IV

I, II ,III, IV

II ve IV

Açıklama:

İzlekçi eleştirinin amaç ve yöntemlerini tanımlayabileceksiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 73

İzleksel eleştirinin belli bir yöntem oluşturamamasına neden olan sebep aşağıdakilerden hangisidir?

Dilsel bir okumadan çok, yapıtla ve yazarla yakınlık, hatta özdeşlik kurmak.

Dilsel bir okumadan çok, yapısalcı yaklaşım ve izleklerin seçiminde nesnelliğin ön plana çıkması.

Dilsel bir okumadan çok, göstergeler ve fenomenlerden hareketle dış dünyayı açıklamaya çalışmak.

Dilsel bir okumadan çok, ruhçözümsel (psikanalitik) yaklaşımı ve izleklerin seçiminde öznelliğin ön plana çıkması, yazarla, şairle özdeşlik kurmanın güçlüğü ve belirsizliği.

Dilsel okumadan çok, sadece yazarla, şairle yakınlık hatta özdeşlik kurmak.

Açıklama:

Bir edebiyat yapıtında “izlek” kavramını açıklayabilecek ve ortaya çıkarabileceksiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 74

Art-arda kaç zemheri ,
Kurt uyur, kuş uyur, zindan uyurdu .
Dışarda gürül-gürül akan bir dünya...
Bir ben uyumadım,
Kaç leylim bahar,
Hasretinden prangalar eskittim.
Yukarıdaki şiir metninde yer alan altı çizili sözcükler hangi izlekle ilişkilendirilebilir?

/Uzam/

/Zaman/

/Uzun esaret/

/Yalnızlık/

/Hasret/

Açıklama:

Bir edebiyat yapıtında “izlek” kavramını açıklayabilecek ve ortaya çıkarabileceksiniz.
Çözümlemeye, bu şiirde yer alan sözcük ve sözcük öbeklerinden yola çıkarak,
çeşitli anlam alanlarını bir araya getirip sınıflandırmakla başlanabilir. Metinden hareketle yapacağımız bu dilsel araştırmanın sonucunda belli izleklere varılacaktır.
/Uzam/: “zindan”; “dışarda”; “dünya”; “kuyu”; “okyanus”; “cehennem”
/Zaman/: “zemheri” (= kara kış); “leyli” (= gece ile ilgili; leyla: karanlık gece)
;”bahar”; “akşam” (“akan yıldıza”; “Kurt uyur, kuş uyur, zindan uyurdu”)
/Esaret/: “pranga”
/Uzun esaret/: “art-arda kaç zemheri”; “kaç leylim bahar”; “prangalar eskittim”
/Haksız esaret/: “Namussuza, haldan bilmez / Kahpe yalana”
/Yalnızlık/: “Bir ben uyumadım”; “ıssız”; “yokluğun” (burada, “ben” ve “sen”
arasında bir uzam farkı vardır: “sen” dışarıda, “ben” içeride.)
/Hasret/: “Hasretinden prangalar eskittim”; “Yokluğun, Cehennemin öbür adıdır”
/Soğuk/: “zemheri”; “Dipsiz kuyulara”; “Üşüyorum, kapama gözlerini...”
/Işıksızlık/: “zindan”; “Dipsiz kuyulara”; “leylim”; “akşam”; “kapama gözlerini

Doğru Cevap: C

Soru 75

BİR BAŞKA TEPEDENSana dün bir tepeden baktım azîz İstanbul!Görmedim, gezmediğim, sevmediğim hiçbir yer.Ömrüm oldukça gönül tahtıma keyfince kurul!Sâde bir semtini sevmek bile bir ömre değer.Nice revnaklı şehirler görülür dünyâda,Lâkin efsunlu güzellikleri sensin yaratan.Yaşamıştır derim en hoş ve uzun rü’yâdaSende çok yıl yaşayan, sende ölen, sende yatan.Yahya Kemal BEYATLI (1884-1958)Yukarıda verilen şiirin konusu aşağıdakilerden hangisidir?

İstanbul'un yüceliği

İstanbul'a övgü

İstanbul'u yaşamak

İstanbul'u özlemek

İstanbu'un değeri

Açıklama:

Bir edebiyat yapıtının konusu ile izleklerini birbirinden ayırt edebileceksiniz.

Doğru Cevap: B

Soru 76

Anlam ulamlarının yinelenmesi aşağıdakilerden hangisinin karşılığıdır?

Töz

Dizge

Yerdeşlik

İzlek

Mefhum

Açıklama:

Bir edebiyat yapıtında “izlek” kavramını açıklayabilecek ve ortaya çıkarabileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 77

Edebi eserlerde dilsel çözümlemelerden yoruma ulaşan eleştirmen kimdir?

Richard

Bachelard

Poulet

Freud

Marx

Açıklama:

İzlekçi eleştirinin öncülerini tanıyabilecek ve karşılaştırabileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 78

Zaman kavramını “an” lara sığdıran aşağıdakilerden hangisidir?

Montaigne

Baudelaire

Poulet

Rimbaud

Rene’ Char

Açıklama:

Bir edebiyat yapıtını izlek açısından çözümleyebileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 79

İzlekçi sanat eleştirisi eseri.......yorumlamaya çalışır.

İdeolojik açıdan

Felsefi açıdan

Kendi iç yapısına göre

Psikanalize göre

Psikolojiye göre

Açıklama:

İzlekçi eleştirinin amaç ve yöntemlerini tanımlayabileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 80

Hangi felsefeciden yola çıkılarak adına eleştiri kuramı atfedilmiştir?

Kant

Hegel

Schopenhauer

Marx

Engels

Açıklama:

Bir edebiyat yapıtında “izlek” kavramını açıklayabilecek ve ortaya çıkarabileceksiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 81

Yapıtın dışında var olan kavrama……………. denir.

Tema

Konu

Biçim

Biçem

Sembol

Açıklama:

Bir edebiyat yapıtında “izlek” kavramını açıklayabilecek ve ortaya çıkarabileceksiniz.

Doğru Cevap: B

Soru 82

Eleştiri bir ürünün......ortaya çıkarma çabasıdır.

Sadece olumsuz yönlerini

Sadece olumlu yönlerini

Niteliklerini

Eksikliklerini

Tam değerini

Açıklama:

Bir edebiyat yapıtında “izlek” kavramını açıklayabilecek ve ortaya çıkarabileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 83

“ Sessiz akar zaman “ cümlesinde hangi söz sanatı cümlesi kullanılmıştır?

İmge

Simge

Yineleme

Abartma

Zıtlaşma

Açıklama:

Bir edebiyat yapıtında “izlek” kavramını açıklayabilecek ve ortaya çıkarabileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 84

“ Kesin olarak yargılamak “ kavramının karşılığı nedir?

Logos

Sophia

Criticus

Illustrare

Laudare

Açıklama:

Bir edebiyat yapıtında “izlek” kavramını açıklayabilecek ve ortaya çıkarabileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 85

Genel anlamıyla, "bir varlık, oluşum, düşünce, söylem ya da ürünün olumlu ve olumsuz yönlerini, nitelik ve eksikliklerini irdeleyip anladıktan sonra, tam değerini ortaya çıkarma, bir yargıya ulaşma çabası ve yetisi" olarak tanımlayabileceğimiz terim aşağıdakilerden hangisidir?

Çözümleme

Eleme

Yorum

Yargılama

Eleştiri

Açıklama:

Kitabımızın 47. sayfasında tanımlanan bu terim, "eleştiri"dir. Bu nedenle çözüm E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 86

I. İzlek, bir edebî eserde işlenen konunun anlamca ortaya koyduğu ana yönelimdir.
II. Bir yapıttaki izlek(ler) çoğu zaman yapıtın “konu”su ile karıştırılır.
III. İzlek, bir (yaratıcı) öznenin dünya ile olan öznel ilişkisini anlatır.
IV. İzlek terimi, yan anlam olarak da adlandırılabilir.
İzlek ile ilgili yukarıdaki ifadelerden hangisi/hangileri doğrudur?

Yalnızca I

I ve III

I, II ve III

III ve IV

Yalnızca IV

Açıklama:

Kitabımızın 49. sayfasında verilen bilgilere göre, IV no'lu ifade yanlış olduğu için sorunun çözümü C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 87

Edebiyatta ......... en genel tanımıyla, her türden benzerlik ya da benzeşim ilişkisine dayalı olarak gerçekleştirilen, ancak bunu alışılmış yollarla değil de, iki varlık ya da nesneyi özgün bir biçimde bir araya getirme anlamındaki bir söz sanatıdır.
Yukarıdaki boşluğu doldurması gereken uygun terim aşağıdakilerden hangisidir?

İmge

İmgelem

Söylem

Retorik

Yaratıcılık

Açıklama:

Kitabımızın 50. sayfasında verilen bilgiye göre, doğru yanıt A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 88

Yazarın özyaşam öyküsüne az çok mesafe koymaya çalışması, izlekçi eleştiriyi aşağıdaki hangi kurama yaklaştırır?

Marksizm

Yapısalcılık

Varoluşçuluk

Sürrealizm

Realizm

Açıklama:

Kitabımızın 51. sayfasında verilen bilgiye göre, doğru yanıt B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 89

İzlekçi girişimin öncüsü olarak kabul edilen eleştirmen aşağıdakilerden hangisidir?

Georges Poulet

Jean-Pierre Richard

Gaston Bachelard

Jean Paul Sartre

Tahsin Yücel

Açıklama:

Kitabımızın 53. sayfasında verilen bilgiye göre, doğru yanıt C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 90

Bachelard yapıtlarını hangi düşünürün etkisiyle dört temel element üzerine yoğunlaştırmıştır?

Aristoteles

Sophokles

Euripides

Heraklit

Epikür

Açıklama:

Kitabımızın 53. sayfasında verilen bilgiye göre, doğru yanıt A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 91

Yaratıcı bilinçle yakından ilgilenen, edebiyat yapıtlarındaki imge ağlarını ortaya çıkarmaya çalışan, her sanatçının kendine özgü dünyasını, imgelerin nasıl doğduğunu hem “öznel”, hem de “nesnel” bir tutumla anlatmak isteyen, en çok “zaman” ve “uzam”la ilgilenen ve bu amaçla Molière, Proust, Flaubert, Montaigne, René Char, Baudelaire gibi yazar ve şairlerde zamansallık ve
edebî bilinç üzerine eğilen eleştirmen aşağıdakilerden hangisidir?

Gaston Bachelard

Georges Poulet

Jean-Pierre Richard

Tahsin Yücel

Jean Starobinski

Açıklama:

Kitabımızın 53. sayfasında verilen bilgiye göre, yanıt B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 92

Yaratıcı bilinci ve yazınsal yaratının nasıl doğduğunu anlamaya çalışır. Ancak, bunu yaparken “düşünce”den çok, duyulardan, algılardan yola çıkar. İnsandan yapıta ulaşmayı hedefler. Yapıtları açıklamak, yorumlamak değil, yazınsal “manzaralar”ın betimlemesini yapmak, her yazara özgü algısal alanın dökümünü yapmak ister. Anlatılar kadar şiir eleştirisi ile de çokça ilgilenir. İimgelerle oluşan duyumsal deneyime, edebiyat yapıtında kullanılan dilin altında yatan, örtük anlamla ulaşmak ister.
Yukarıda çeşitli özellikleriyle tanımlanan izlekçi eleştirmen aşağıdakilerden hangisidir?

Poulet

Fayolle

Baudelaire

Richard

Rimbaud

Açıklama:

Kitabımızın 54. sayfasında verilen açıklamalara göre, bu eleştirmen Jean-Pierre Richard’dır. Bu nedenle çözüm D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 93

Bachelard ve Poulet’de hiç yer almazken, Richard’da ayrıcalıklı bir yere sahip olan çözümleme türü aşağıdakilerden hangisidir?

Dilsel çözümleme

Ruhbilimsel çözümleme

Yapısalcı çözümleme

Eleştirel çözümleme

Hiçbiri

Açıklama:

Kitabımızın 55. sayfasında verilen bilgiye göre, doğru yanıt A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 94

En genel tanımıyla, edebiyatta her türden benzerlik ya da benzeşim ilişkisine dayalı olarak gerçekleştirilen, ancak bunu alışılmış yollarla değil de, iki varlık ya da nesneyi özgün bir biçimde bir araya getirerek gerçekleştiren söz sanatının adı nedir?

Josef Breuer

Carl Gustav Jung

Sigmund Freud

Charles Mauron

Gaston Bachelard

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 16

Tedavi sürecinde hastanın doktoruna karşı sevgi ve düşmanlık gibi, karşıt duygular geliştirmesi aşağıdaki kavramlardan hangisi ile ifade edilmektedir?

Nevroz

Bilinçdışı

Yansıtma

Dürtü

Ruhsal savunma

Açıklama:

Yansıtma, tedavi sürecinde hastanın doktoruna karşı sevgi ve düşmanlık gibi, karşıt duygular geliştirmesidir. Hasta anne ve babasına duyduğu duygularını, yeniden bir çocuk olduğu psikanalitik tedavi sırasında doktoruna yansıtarak, onu ebeveynleriyle özdeşleştirir.

Doğru Cevap: C

Soru 17

Davranış üzerine etki yapan, ama pek farkına varılamayan süreçlere verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?

Dürtü

Bilinçdışı

Yansıtma

Güdülenme

İçselleştirme

Açıklama:

Bilinçdışı, davranış üzerine etki yapan, ama pek farkına varılamayan süreçlere verilen addır. Eğilimler, otomatik alışkanlıklar gibi bilinci etkileyen ya da doğa ötesi ile ilişkilerin kurulduğu, öznelliğin eksik olduğu alan.

Doğru Cevap: B

Soru 18

Yazarın “bilinçdışı” kişiliğinden kaynaklanan, metnin derin yapısını oluşturan ve o zamana değin gözden kaçmış olan “olgular” ve “bağıntılar”ın bulunup ortaya çıkarılmasını, dolayısıyla yazınsal yapıtların daha iyi anlaşılmasına katkı sağlamayı amaçlayan yöntem aşağıdakilerden hangisidir?

Köktenlik eleştirisi

Sosyolojik eleştiri kuramı

Çözümleyici ruhbilim yöntemi

Ruhçözümsel eleştiri (psikokritik) yöntemi

Ruhçözümleyimci (psikanalitik) eleştiri yöntemi

Açıklama:

Charles Mauron (1899-1966), kendinden öncekilerin yaklaşımlarına uzak durarak, birçoklarına göre, Baudouin’ın yaklaşımını geliştirerek, 1948 yılında ruhçözümsel eleştiri (psikokritik) yöntemini yaratacaktır. Bu yöntemle, yazarın “bilinçdışı” kişiliğinden kaynaklanan, metnin derin yapısını oluşturan ve o zamana değin gözden kaçmış olan “olgular” ve “bağıntılar”ın bulunup ortaya çıkarılmasını, dolayısıyla yazınsal yapıtların daha iyi anlaşılmasına katkı sağlamayı amaçlamaktadır.

Doğru Cevap: D

Soru 19

Hastanın yaşadığı olayları, sıkıntıları, gördüğü düşleri anlatırken, sırf konuşmakla bile sıkıntılarından, bilinmezliğin tutsaklığından kurtulabildiğini, rahatlayabildiğini fark eden Breuer ve Freud, “konuşan tedavi” adını taktıkları yöntem aşağıdakilerden hangisidir?

Köktenlik eleştirisi

Bilimsel eleştiri kuramı

Çözümleyici ruhbilim yöntemi

Ruhçözümsel eleştiri (psikokritik) yöntemi

Ruhçözümleyimci (psikanalitik) eleştiri yöntemi

Açıklama:

Psikanaliz (ruhçözümleyim) “konuşan tedavi” olarak doğmuştur. Terim, Freud’un ilk çalışma arkadaşlarından Josef Breuer’in kadın hastalarından birine aittir. Bu hasta, yaşadığı olayları, sıkıntıları, gördüğü düşleri anlatırken, sırf konuşmakla bile sıkıntılarından, bilinmezliğin tutsaklığından kurtulabildiğini, rahatlayabildiğini fark edince, Breuer ve Freud, henüz sistematikleştirmeden uygulamakta oldukları bu serbest çağrışım yöntemine “konuşan tedavi” adını takmıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 20

Freud’un 1901 yılında ortaya koyduğu ve rüyanın ilk kez bilimsel incelemenin konusu olduğu yapıt aşağıdakilerden hangisidir?

Ruh Tipleri

Haz İlkesinin Ötesinde

Rüyalar ve Yorumları

Histeri Üzerine İncelemeler

Ruhbilim ve Simya

Açıklama:

Freud, 1901 yılında temel çalışması olan Rüyalar ve yorumları adlı yapıtını yayınlar. Bu çalışmayla, rüya, ilk kez, bilimsel incelemenin konusu olur.

Doğru Cevap: C

Soru 21

Freud’un 1920 yılında yayınladığı, yaşam dürtüsü (Eros) ile ölüm dürtüsü (Thanatos) kavramlarını, gerçeklik ilkesi ile haz ilkesini ortaya koyarak, ruhsal mekanizmanın işleyişinde bu (altben), ben ve üstben (kültürel) kavramlarını çevirime sokan yeni bir model önererek geliştirdiği yapıtı aşağıdakilerden hangisidir?

Ruh Tipleri

Haz İlkesinin Ötesinde

Rüyalar ve Yorumları

Histeri Üzerine İncelemeler

Ruhbilim ve Simya

Açıklama:

Freud, 1920 yılında yayınladığı, Haz İlkesinin Ötesinde adlı yapıtında, yaşam dürtüsü (Eros) ile ölüm dürtüsü (Thanatos) kavramlarını, gerçeklik ilkesi ile haz ilkesini ortaya koyarak, ruhsal mekanizmanın işleyişinde bu (altben), ben ve üstben (kültürel) kavramlarını çevirime sokan yeni bir model önererek, kuramını geliştirir.

Doğru Cevap: B

Soru 22

Bireysel bilinçdışından ayrı olarak kolektif bir bilinçdışının varlığını öne süren kişi aşağıdakilerden hangisidir?

Josef Breuer

Carl Gustav Jung

Sigmund Freud

Charles Mauron

Gaston Bachelard

Açıklama:

Jung bireysel bilinçdışından ayrı olarak kolektif bir bilinçdışının varlığını öne sürer. Ruh Tipleri (1920) adlı yapıtında, insanlığın binlerce yıllık deneyim birikimini simgeleyen kolektif bilinçdışına örnekler vererek, rüyalar kadar, masal, efsane ve evrendoğum öykülerinde de hiç değişmeden karşımıza çıkan, bireysel bilinçdışını niteleyen düşsel imge’ lere özel bir yer verir.

Doğru Cevap: B

Soru 23

Es
Ego
Superego

Freud’a göre yukarıdkilerden hangisi veya hangileri bilinçdışını oluşturur?

Yalnız I

Yalnız III

I ve II

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Freud’e göre, bilinçdışı ya da ruhsal mekanizma, es (bu), ego (ben) ve superego (üstben)’dan oluşur.

Doğru Cevap: E

Soru 24

Aşağıdakilerden hangisi, ruhçözümleyimci eleştirinin, yazarın yapıtını, klinik tedavi sürecindeki bir hastanın sözleri gibi ele alarak ortaya çıkarmayı amaçladığı şeylerden biri değildir?

Yazarın bilinçaltı dünyasını ve gizli isteklerini

Yazarın insel eğilimlerini ve saplantılarını

Yazarın ilk çocukluk dönemi yaralanmalarını

Yazarın moda anlayışını

Yazarın güdülerini ve dürtülerini

Açıklama:

Birinci yaklaşım yapıttan hareket ederek yazarı açıklamayı amaçlar; bu ruhçözümleyimci eleştiri, yazarın yapıtını, klinik tedavi sürecindeki bir hastanın sözleri gibi ele alarak, yazarın bilinçaltı dünyasını ve gizli isteklerini, cinsel eğilimlerini, saplantılarını, ilk çocukluk dönemi yaralanmalarını (travmalar), güdülerini, dürtülerini, ortaya çıkartmayı amaçlayan incelemeleri kapsar. Ruhçözümleyimin bu yolda kullanılması, yapıttan hareketle yazarı açıklayan eleştiri türüdür. Yazarın bilinaçaltının çözümlenmesiyle, yazarın yaşamöyküsü oluşturulur; yapıttan, yapıtın derin anlamından söz edilmez.

Doğru Cevap: D

Soru 25

Aşağıdakilerden hangisi, Freud'un Oidipus karmaşasıyla çözümlenebileceğini işaret ettiği eserlerden birisidir?

Romeo ve Juliet

Hamlet

Othello

Bir Yaz Gecesi Rüyası

Macbeth

Açıklama:

Freud, Hamlet ’in Oidipus teması ile çözümlenebileceğini işaret eder. Bu tragedya üzerinde, 1955 yılında ruhçözümleyim yöntemini kullanarak derin bir inceleme yapan Ernest Jones olmuştur. Freud, oyun karakteri Hamlet’in ruhsal durumunun yazar Shakespeare’le özdeş olduğuna ilişkin kimi gözlemlerinde olduğu gibi, Dostoyevski ve Baba Katilliği adlı incelemelerinde, Dostoyevski’nin yaşamı hakkındaki bilgileri, yazarın yapıtlarında kurguladığı olaylara, kişilere dayandırarak, yazarın sara hastalığına, babasının ölümünü arzulamasına, belirmemiş eşcinselliğine dair sonuçlar çıkararak verir.

Doğru Cevap: B

Soru 26

Verhaeren’de İmge (1924), Sanatın Ruhçözümleyimi (1929) ve Victor Hugo’nun Ruhçözümleyimi (1943) gibi çalışmalarında yazınsal ruhçözümleyimin, ruhsal açıklama içinde, yeni yorum ve değerlendirme öğelerini ortaya koyması gerektiği üzerinde duran yazar kimdir?

Freud

Otto Rank

Carl Jung

Charles Mauron

Charles Baudouin

Açıklama:

İkinci yaklaşım ise ruhçözümleyim yöntemini, yazarın özyaşam öyküsüne ulaş- manın ötesinde, yapıtın derin anlamsal yapısını, yapıta ait özellikleri açıklamak için kullanır. Bu bağlamda, Charles Baudouin, Verhaeren’de İmge (1924), Sanatın Ruh- çözümleyimi (1929) ve Victor Hugo’nun Ruhçözümleyimi (1943) gibi çalışmalarında yazınsal ruhçözümleyimin, ruhsal açıklama içinde, yeni yorum ve değerlendirme öğelerini ortaya koyması gerektiği üzerinde durur. Baudouin, bir yandan yazarın yaşamöyküsünü, bir yandan yapıtını inceleyerek, her ikisinin de ortak öğesi olan “gizli içerik”i bulmaya, arkalarında gizlenen temel “karmaşaları” ortaya çıkarmaya çalışır.

Doğru Cevap: E

Soru 27

I. Rüyaların Yorumu II. Mallarmé’nin Ruhçözümleyimine Giriş III. Sanatın Ruhçözümleyimi IV. Saplantı Eğretilemelerden Kişisel Söylene Yukarıdakilerden hangileri, Charles Mauron'un ruhçözümsel eleştiri yöntemiyle kaleme aldığı eserlerdendir?

I ve II

I ve III

II ve III

II ve IV

III ve IV

Açıklama:

Mauron, Mallarmé’nin Ruhçözümleyimine Giriş (Introduction à la psychanalyse de Mallarmé, 1950), Racine’in Yapıtında ve Yaşamında Bilinçaltı (L’Inconscient dans l’oeuvre et la vie de J. Racine, 1957), Saplantı Eğretilemelerden Kişisel Söylene (Des métaphores obsédantes au mythe personel, 1963) gibi yapıtlarında, o güne dek Freud’la başlayan, Jung ve diğer ruhçözümcülerle gelişen ruhçözümleyim “hasta” tedavi yöntemine geniş yer verir. Mauron, ele aldığı yazar ve yapıtlarda, bol bol ruh- çözümleyim bilim alanı terimler kullanır, ve yazarın “bilinçdışı” kişiliğinden kaynaklanan, metnin derin yapısını oluşturan ve gözden kaçan olguları ve durumları bulur; ilk çocukluk, cinsellik, “bu”, “ben”, “üstben”, “bilinçdışı”, Oidipus/Elektra karmaşası, yaşam-ölüm dürtüleri, vb. Bütün bunlarla, Mauron, yalnızca yapıtın ya da yazarın aydınlatılmasında, insanı aydınlatmayı hedefleyen ruhçözümleyimin “bilimsel” gerçekleriyle ileri sürülen tüm savları örnekçelerle ortaya çıkartır. Böylece yazınsal yapıtların gizli içeriğinin açıklanmasına da katkıda bulunur

Doğru Cevap: D

Soru 28

Ozan ya da anlatıcıların imge ve eğretilemelerinin okura ulaşması için, derin bir “düş gerçeği”ne dalmaları gerektiğini vurgulayan ve yazın yapıtlarında etken olan şiirleştirici güçler (eğretilemeler) için “imgelemin devingen niteliğini yeniden canlandıracak bir ruhbilimsel eleştiri” yi öneren yazar kimdir?

Sigmund Freud

Carl Jung

Charles Baudouin

Charles Mauron

Gaston Bachelard

Açıklama:

Yapıtların derin anlamının aydınlatılması açısından Mauron’un yöntemiyle bağdaşan Gaston Bachelard’ın ruhçözümleyimine bakış açısına değinmeden geçemeyiz. Temel öğelerden -su, ateş, hava, toprak- oluşturulan imgelere ayırdığı kitaplarında, Bachelard bir yazınsal metnin değerlendirilmesinde karmaşa çözümlemesinin ne denli önemli bir araştırma ilkesi olabileceğinin üzerinde ısrarla durur. Bir eleştirmenden çok, bir ozan olan Bachelard, ozan ya da anlatıcıların imge ve eğretilemelerinin okura ulaşması için, derin bir “düş gerçeği”ne dalmaları gerektiğini vurgular ve yazın yapıtlarında etken olan şiirleştirici güçler (eğretilemeler) için “imgelemin devingen niteliğini yeniden canlandıracak bir ruhbilimsel eleştiri” yi önerir. Böylelikle okura “yaşanmış bir yorum” sunarak, okurun yazınsal imgeleri “yaşamasına” olanak sağlar.

Doğru Cevap: E

Soru 29

Mauron’un mirasçılarından biri olarak kabul edilen ve onun hiç değinmediği, okuyucunun metin karşısındaki pozisyonunu (aktarım/karşıt-aktarım) inceleyen günümüz psikanalisti kimdir?

Martha Robert

Anne Clancier

Yves Gohin

Serge Doubrovsky

Jean Bellemin-Noël

Açıklama:

Bugün, ruhçözümsel eleştiri, ruhçözümleyim bilimi gibi, insanlık kültürüne mal olmuş bir tarihçeye sahiptir. Bu eleştiri, zaman içinde, yazınsal metin üretimi konusunda yeni yaklaşımların, yeni metin açıklama kuramlarının ortaya çıkmasıyla ve sosyal bilimlerin farklı alanlarında kaydedilen ilerlemeyle doğan yeni yazınsal metin okuma biçimleriyle karşı karşıya kalmıştır. Charles Mauron’un mirasçıları, onun yöntemine sadık kalarak, diğer bakış açılarına yönlendiler. Örneğin, ünlü germanist Martha Robert, Cervantes’in Don Quichot romanını incelerken, Freud’u tanımanın verdiği kolaylıkla, belirlediğimiz iki eğilimin arasında bir ara tür olan yeni bir ruhçözümlemesini benimser. Anne Clancier, Psikanaliz ve Yazınsal Eleştiri (1973) adlı yapıtında bilinçdışı kişilikle, yazınsal dilin simgeselliği arasındaki bağıntıyı değerlendirir. Mauron’un hiç değinmediği, okuyucunun metin karşındaki pozisyonunu (aktarım/karşıt-aktarım) inceler. Yine, Yves Gohin ve Serge Doubrovsky, “ruhçözümsel okuma” terimini oluşturarak, metnin bilincini oluşturan yapılarla, metnin bilinçdışı yapılar arasındaki bağıntıları ortaya çıkarmaya hasretmişlerdir kendilerini.

Doğru Cevap: B

Soru 30

Flaubert’i çözümlediği Ailenin Aptalı adlı denemesiyle, Freud’un kuramının insan-oluş yanı kadar, bireyi, şimdinin olduğu gibi geleceğinde de var olan ruhsal oluşanlarıyla inceleyen ve “Varoluşçu Ruhçözümleyim” eleştiri akımının öncüsü olan yazar kimdir?

Jean Paul Sartre

Albert Camus

Franz Kafka

Milan Kundera

Andre Gide

Açıklama:

Bu eleştiri girişimleri, sanatçının çocukluk dönemi cinselliğinin gizlendiği bilinçdışı kişiliğinin bastırılmış yönlerini ortaya çıkarmayı amaçladığı ölçüde, izleksel metin okuma biçimlerinden ayrılırlar. Bu arada, varoluşçuluk felsefesinin temsilcisi yazar Jean Paul Sartre’ın, Flaubert’i çözümlediği Ailenin Aptalı adlı denemesi, Freud’un kuramının insan-oluş yanı kadar, bireyi, şimdinin olduğu gibi geleceğinde de var olan ruhsal oluşanlarıyla inceler ve “Varoluşçu Ruhçözümleyim” eleştiri akımının öncüsü olur.

Doğru Cevap: A

Soru 31

"Histeri Üzerine İncelemeler" adlı çalışma hangi bilim adamları tarafından ortaklaşa hazırlanarak yayınlaşmıştır?

Sigmund Freud - Otto Rank

Josef Breuer - Sigmund Freud

Otto Rank - Carl G. Jung

Marie Bonoparte - Josef Breuer

Erich Fromm - Otto Rank

Açıklama:

Cevabınız yanlış ise Freud, Ruhçözümleyim Kuramı ve Bilinçdışı konu başlığını tekrar inceleyiniz.

Doğru Cevap: B

Soru 32

Rüyanın ilk kez bilimsel bir çalışmanın konusu olduğu "Rüyalar ve Yorumlar" adlı eser kime aittir?

Josef Breuer

Mélannie Klein

Sigmund Freud

Carl Gustav Jung

Otto Rank

Açıklama:

Cevabınız yanlış ise Freud, Ruhçözümleyim Kuramı ve Bilinçdışı konu başlığını tekrar inceleyiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 33

Öğretisini Freud'un kuramının "bilinç dışı ötekinin söylemi" ve "bilin dışı bir dil ile kurulur" söylemine dayandıran . bilim adamı kimdir?

Josef Breuer

Eric Fromm

Charles Baudouin

Otto Rank

Jacgues Lacan

Açıklama:

Cevabınız yanlış ise Jung ve Lacan’ın Freud Kuramına Yaklaşımları konu başlığını tekrar inceleyiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 34

Libidonun yapısı konusunda Freud ile ayrı düşen Carl Gustov Jung'un görüşleri hakkında hangisi söylenemez?

Yetişkinlerdeki ruhsal rahatsızlıklarda çocukluğa belirleyici bir yer vermez.

Oidupus ve Elektra karmaşalarını tanımayarak, rahatsızlıkları kişi ile dünya arasındaki diyalektiğe göre tanımlar.

Jung kendi yöntemine "çözümleyici ruh bilim" adını verdi

Bireysel bilinç dışından ayrı olarak kolektif bir bilinç dışının varlığını öne sürer.

Yetişkinlerdeki ruhsal rahatsızlıklarda çocukluğa belirleyici bir yer verir.

Açıklama:

Cevabınız yanlış ise Jung ve Lacan’ın Freud Kuramına Yaklaşımları konu başlığını tekrar inceleyiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 35

"Bir şey üzerinde düşünürken aynı zamanda kendi üzerinde düşünen düşünce" tanımı aşağıdakilerden hangisine aittir?

Süperego

Refleksif

Yaşam Dürtüsü

Ölüm Dürtüsü

Ego

Açıklama:

Cevabınız yanlış ise lütfen Freud, Ruhçözümleyim Kuramı ve Bilinçdışı konu başlığını tekrar inceleyiniz.

Doğru Cevap: B

Soru 36

Hastanın anne ve babasına duyduğu duygularını, yeniden bir çocuk olduğu psikanalitik tedavi sırasında doktoruna yansıtarak onu ebeveynleriyle özleştirmesi sürecine ne ad verilir?

Dışa vurum

İçselleştirme

Özdeşleşme

Yansıtma

Güdülenme

Açıklama:

Cevabınız yanlış ise lütfen Jung ve Lacan’ın Freud Kuramına Yaklaşımları konu başlığını tekrar inceleyiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 37

Freud'a göre çözümlemenin bilinçüstüne çıkardığı şey nedir?

Libido

Öfke

Bilinçöncedinde bastırılmış çocukluk deneyimleri.

Sözel imge

İşitsel İmge

Açıklama:

Cevabınız yanlış ise lütfen RUHÇÖZÜMLEYİMCİ ELEŞTİRİDE YAZAR/YAPIT DENKLEMİ
Yazınsallık ve Ruhçözümleyim konu başlığını tekrar inceleyiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 38

1955 yılında ruhçözümleyim yöntemini kullanarak inceleme yapan bilim adamı kimdir?

Freud

Otto Rank

Charles Boudvin

Ernest Jones

Charles Mouron

Açıklama:

Cevabınız yanlış ise YAPIT DENKLEMİ konu başlığını tekrar inceleyiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 39

İnsan ruhunun anlatım yollarını ele almanın yeni bir biçimi olarak bir yazınsal metnin derin anlamını ortaya çıkartmakta kullanılan kavram nedir?

Çift Anlam

Köktenlik

Üstben

Bilinçdışı

Eğretilemeler

Açıklama:

Cevabınız yanlış ise İlgili konu başlığını tekrar inceleyiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 40

İnsanla yapıt arasındaki etkileşimin incelenmesi olarak tanımlanan kavram aşağıdakilerden hangisdir?

Travma

Ruhsal yaşam öyküsü

Bilinçdışı güdü

Metin bilinçdışı

Ruh çözümleme

Açıklama:

Cevabınız yanlış ise ilgili konu başlığını tekrar inceleyiniz.

Doğru Cevap: B

I. Victor Hugo’nun Ruhçözümleyimi
II. Mallarmé’nin Ruhçözümleyimine Giriş
III. Saplantı Eğretilemelerden Kişisel Söylene
Hangisi Charles Mauron'un eserlerindendir?

Yalnız I

Yalnız II

I ve II

II ve III

I, II ve III

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 57

Tedavi sürecinde hastanın doktoruna karşı sevgi ve düşmanlık gibi, karşıt
duygular geliştirmesi hangi kavramla adlandırılır?

Açık içerik

Nevroz

Yüceltme

İmgeleme

Yansıtma

Açıklama:

Yansıtma: Tedavi sürecinde hastanın doktoruna karşı sevgi ve düşmanlık gibi, karşıt duygular geliştirmesi. Hasta anne ve babasına duyduğu duygularını, yeniden bir çocuk olduğu psikanalitik tedavi sırasında doktoruna
yansıtarak, onu ebeveynleriyle özdeşleştirir. Doğru cevap E'dir.

Doğru Cevap: E

Soru 58

Rüyaların Yorumu adlı eser kime aittir?

Sigmund Freud

Charles Mauron

Dominique Fernandez

Jean-Michel Garet

Ferdinand de Saussure

Açıklama:

Freud sanat yapıtlarına eğilmekle bu yöntemin nasıl uygulanabileceğini gösteren ilk örnekleri vermiştir. Rüyaların Yorumu kitabında, sonradan çok işlenen Oidipus karmaşası temasını Sophokles’in Kıral Oidipus oyununda bulgular. Freud’e göre çocuğun ilk cinsel istekleri anaya yönelir ve babayı rakip bildiği için onun ölümünü ister. Doğru cevap A' dır.

Doğru Cevap: A

Soru 59

Aşağıdaki eserlerden hangisi Jean-Michel Garet' e aittir?

Mallarmé’nin Ruh çözümleyimine Giriş

Yazınsal Tipte Estetik Bir İnceleme: Robinson Cruosé

Racine’in Yapıtında ve Yaşamında Bilinçaltı

Saplantı Eğretilemelerden Kişisel Söyleme

Rüyaların Yorumu

Açıklama:

Jean-Michel Garet, Yazınsal Tipte Estetik Bir İnceleme: Robinson Cruosé (Une étude esthétique d’un type littéraire, 1973) adlı çalışmasında, ruhçözümleyim yönteminin katkısına bir bölüm ayırır. Doğru cevap B' dir.

Doğru Cevap: B

Soru 60

Aşağıdaki eserlerden hangisi Dominique Fernandez' e aittir?

Saplantı Eğretilemelerden Kişisel Söyleme

Racine’in Yapıtında ve Yaşamında Bilinçaltı

Ruhçözümleyimin Yansılamaları

Rüyaların Yorumu

Yazınsal Tipte Estetik Bir İnceleme: Robinson Cruosé

Açıklama:

Fernandez, Ruhçözümleyimin Yansılamaları (Incidences de la psychanalyse, 1970) başlıklı incelemesinde, ruhsalyaşamöyküsü adını verdiği yazınsal bir eleştiri türü karşısında eleştirmenlerin ve yazarların oluşturduğu karşıtlar birliğini aydınlatmaya ve yöntemini savunmaya çalışır. Doğru cevap C' dir.

Doğru Cevap: C

Soru 61

Ruhçözümleyimci eleştiri Avrupa sanatında hangi sanat akımı ile ilişkilendirilir?

Dışavurumculuk

Gerçeküstücülük

İzlenimcilik

Gerçekçilik

Gelecekçilik

Açıklama:

Ruhçözümleyimci eleştirinin tanımını, temelini, Freud Kuramıyla bağıntısını açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: B

Soru 62

Ruhçözümleyimci eleştiri temelde eseri incelerken hangi kriterleri baz alır?

Eser ile sanatçısı arasındaki bağı

Eser ile İzleyicisi arasındaki bağı

Eser ile toplumsal yapı arasındaki bağı

Sanatçı ile izleyicşi arasındaki bağı

Sanatçı ile toplumsal yapı arasındaki bağı

Açıklama:

Ruhçözümleyimci eleştirinin tanımını, temelini, Freud Kuramıyla bağıntısını açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 63

Ruhçözümleyimci terimini açıklayan eşdeğerde diğer kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Psikoloji

Nevroz

Psikosomatik

Psikanaliz

Terapi

Açıklama:

Ruhçözümleyimci eleştirinin tanımını, temelini, Freud Kuramıyla bağıntısını açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 64

Aşağıdakilerden hangisi Freud ve Breuer'in 1895 yılında ortaklaşa yazdıkları "Histeri Üzerine İncelemeler" adlı eserde üzerinde durulan kavramlardan değildir?

Bilinçdışı

Libido

Değiştirme

Dışavurum

Bastırma

Açıklama:

Ruhçözümleyimci eleştirinin inceleme alanı olarak yazar/ yapıt denklemi içinde yaklaşımları tartışabileceksiniz.

Doğru Cevap: B

Soru 65

Kişinin davranışını belirleyen etmen sadece kişisel güdülenme değil, aynı zamanda ………….. algılama biçimidir.

Kendisini

Çevresini

Tarihini

Geleneklerini

Benliğini

Açıklama:

Ruhçözümleyimci eleştirinin tanımını, temelini, Freud Kuramıyla bağıntısını açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: B

Soru 66

Eserlerde yer alan simgelerin kaynağı…………..

Bilinçaltıdır

Bilinçüstüdür

Bilinçdışıdır

Bilinçötesidir

Bilinçiçidir

Açıklama:

Ruhçözümleyimci eleştirinin inceleme alanı olarak yazar/ yapıt denklemi içinde yaklaşımları tartışabileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 67

Psikanaliz yöntemi ilk evrelerinde neye dayandırılmıştır?

Söze

Düşlere ve rüyalara

Sözsüz iletişime

Beden diline

Duygusal zekaya

Açıklama:

Ruhçözümleyimci eleştirinin tanımını, temelini, Freud Kuramıyla bağıntısını açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: B

Soru 68

Yazarı, yazmaya iten şey, açığa vuramadığı ve bastırmak zorunda kaldığı ….

Duygu ve düşünceleridir

Hayalleridir

Beklentileridir

Korku ve istekleridir

Hepsi

Açıklama:

Ruhçözümleyimci eleştirinin inceleme alanı olarak yazar/ yapıt denklemi içinde yaklaşımları tartışabileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 69

Freudcu savlardan ilk önce ayrı düşen bilim adamı kimdir?

Otto Rank

Josef Breuer

Dr.Jean Delay

Lacan

Carl Gustav Jung

Açıklama:

Ruhçözümleyimci eleştirinin tanımını, temelini, Freud Kuramıyla bağıntısını açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 70

Sanatçının yaratıcı eğilimlerini ve eserin içerik ve temel öğesinin çocukluk döneminde yattığını söyleyen eleştirmen kimdir?

Mauron

Mallarme

Racine

Fernandes

Sartre

Açıklama:

Ruhçözümleyimci eleştiri yöntemini, gelişim süreci içinde uygulanma alanlarını ve temsilcilerini ayırt edebileceksiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 71

Haz ilkesinin adı nedir?

Venüs

Olympos

Zeus

Eros

Medusa

Açıklama:

Ruhçözümleyim ve yazınsal eleştiri arasındaki ilişkinin nasıl kurulduğunu ve Charles Mauron’un ruhçözümsel eleştiri (psikokritik) yöntemini açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 72

Yaratma sürecini dehanın dışa vurumu olarak gören hangi bilim adamıdır?

Sigmund Freud

Otto Rank

Lacan

Friedrich Nietzsche

Carl Gustav Jung

Açıklama:

Ruhçözümleyim ve yazınsal eleştiri arasındaki ilişkinin nasıl kurulduğunu ve Charles Mauron’un ruhçözümsel eleştiri (psikokritik) yöntemini açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 73

Psikanalitik düşüncenin ana merkezi hangi şehir olmuştur?

Roma

Viyana

Paris

Londra

Berlin

Açıklama:

Ruhçözümleyimci eleştiri yöntemini, gelişim süreci içinde uygulanma alanlarını ve temsilcilerini ayırt edebileceksiniz.

Doğru Cevap: B

Soru 74

Dominique Fernandez ruhsalyaşamöyküsel incelemenin ilgi alanını tanımlarken aşağıdakilerden hangisine başvurur? I Yapıtın kimi özelliklerinde çocukluktaki ruhsal yaralanmaların (travmalar) yansımalarının bulunması II Yapıtın kaynağında yer alan insan unsuru III İnsanla yapıt arasındaki etkileşimin incelenmesi IV Sanatçının bilinçaltı

I ve III

II ve III

I ve III

II, III ve IV

I, II, III ve IV

Açıklama:

Ruhçözümleyimci eleştiri yöntemini, gelişim süreci içinde uygulanma alanlarını ve temsilcilerini ayırt edebileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 75

Aşağıdakilerden hangileri refleksif düşünce için geçerlidir? 1. Refleksif düşünce, bir şey üzerinde düşünürken aynı zamanda kendi üzerinde de düşünmektir. 2. Refleksif düşünce, aynı zamanda kendi nesnesinin oluşumunda bir payı olan, döngüsel ya da bakışık düşüncedir. 3. Refleksif düşünce, kendi içindeki bir şeyi, kendi kendine yorumlamaya ve anlamlandırmaya çalışan düşüncenin keşfidir.

1 ve 2

1 ve 3

2 ve 3

1, 2 ve 3

Yalnızca 3

Açıklama:

Ruhçözümleyimci eleştirinin tanımını, temelini, Freud Kuramıyla bağıntısını açıklayabileceksiniz.
Refleksif düşünce, bir şey üzerinde düşünürken aynı zamanda kendi üzerinde de düşünen düşünce demektir. Refleksif düşünceye, kendi nesnesinin oluşumunda bir payı olan, döngüsel ya da bakışık düşünce de diyebiriz. Başka bir deyişle, bilinçdışın keşfi, Freud’un başkasının söyleminde, kendi içindeki bir şeyi, kendi kendine yorumlamaya, anlamlandırmaya çalışan düşüncenin keşfi olarak ifade edilebilir.

Doğru Cevap: D

Soru 76

1- "İstek Öteki’ni istemektir”; insanoğlu ancak Öteki’nde kendisini bulur. 2- Simgesel düzen, insanın var olabildiği kendi öz düzeni, yani söz alanıdır. 3- İstek bilinçdışının kilit taşıdır; isteğin nedeni eksikliktir ve özne ancak bu eksiklik nedeniyle var olmaya olanak tanır". Yukarıda sıralanan görüşleri ortaya atan bilim insanı aşağıdakilerden hangiisidir?

Carl Gustav Jung

Sigmon Freud

Josef Breuer

Mélanie Klein

Jacques Lacan

Açıklama:

Ruhçözümleyimci eleştiri yöntemini, gelişim süreci içinde uygulanma alanlarını ve temsilcilerini ayırt edebileceksiniz.
Freud’un düşüncelerini benimseyen Fransız Jacques Lacan, 1966 yıllarında kendi okulunu kurdu ve derslerinde, ruhçözümleyim klinik tedavisiyle sınır›ı kalmayarak, öğretisini Freud’un kuramının şu iki söylemine dayandırdı: “bilinçdışı Öteki’nin söylemi” ve “bilinçdışı bir dil ile kurulur”. Lacan, düşüncesinin ana dayanaklarını üç ilke çerçevesinde kurar: 1- “istek Öteki’ni istemektir”; insanoğlu ancak Öteki’nde kendisini bulur. 2- Simgesel düzen, insanın var olabildiği kendi öz düzeni, yani söz alanıdır. 3- istek bilinçdışının kilit taşıdır; isteğin nedeni eksikliktir ve özne ancak bu eksiklik nedeniyle var olmaya olanak tanır.

Doğru Cevap: E

Soru 77

Aşağıdakilerden hangisi Freud'a göre ruhçözümleyimin nesnesinin, yani insan oluşunun kendisini oluşturmaktadır?

Güdülenme ve dürtüler.

İçgüdüsel eğilimler ve içgüdüsel tepkiler.

Yansıtma, bastırma ve ruhsal savunma.

Özdeşleşme, içselleştirme, dışavurum.

Hepsi

Açıklama:

Ruhçözümleyimci eleştiri yöntemini, gelişim süreci içinde uygulanma alanlarını ve temsilcilerini ayırt edebileceksiniz.
Freud’un kuramında uzun uzadıya anlatığı bütün o “güdülenme”,“dürtüler” “bastırma”, “ruhsal savunma”, “özdeşleşme”, “içselleştirme”, “dışa vurum”, “yansıtma”, “içgüdüsel eğilimler” ve “içgüdüsel tepiler” gibi süreçler, ruhçözümleyimin nesnesinin, yani insan oluşunun kendisini oluşturmaktadır.

Doğru Cevap: E

Soru 78

Freud, "İnsanların bazı istekleri, itileri vardır; fakat toplum içinde yaşadığından, dış gerçekliğe uymak zorunluluğu duyar ve bu isteklerini bastırma, örtme yoluna gider. Bu yüzden insan, gerçek hayatta kavuşamadığı bu istekleri hayal kurma (düşleme-imgelem) yolu ile elde etmeğe çalışır." diyerek aşağıdakilerden hangisini tanımlamıştır?

Libido

Nevroz

İçtepi

Yaratma

Dışavurum

Açıklama:

Ruhçözümleyimci eleştirinin tanımını, temelini, Freud Kuramıyla bağıntısını açıklayabileceksiniz.
Yaratma, bilinci aşan ve bilmediğimiz içsel bir gücün (dehanın) dışa vurumudur. Freud’un sanat kuramında açıkladığı bu ilişkiyi şöyle özetleyebiliriz: İnsanların bir takım istekleri, itileri vardır, fakat toplumiçinde yaşadığından, dış gerçekliğe uymak zorunluluğu duyar ve bu isteklerini bastırma, örtme yoluna gider. Bundan ötürü insan gerçek hayatta kavuşamadığı bu istekleri hayal kurma (düşleme-imgelem) yolu ile elde etmeğe çalışır.

Doğru Cevap: D

Soru 79

Aşağıdakilerden hangisi "Belli bir anda bir bireyin düşünceleri, duyguları, duygusal edimleri yalnızca kişisel “güdülenme” lerine değil, çevresini algılama biçimine de bağlıdır." açıklamasının karşılığıdır?

İçgüdüsel eğilimlerin

İç çatışmaların

Davranışın belirlenmesinin

Yüceltmenin

Üstbenin

Açıklama:

Ruhçözümleyimci eleştiri yöntemini, gelişim süreci içinde uygulanma alanlarını ve temsilcilerini ayırt edebileceksiniz.
”Davranışın”ın belirlenmesi: Belli bir anda bir bireyin düşünceleri, duyguları,duygusal edimleri yalnızca kişisel “güdülenme” lerine değil, çevresini algılama biçimine de bağlıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 80

1. Yön değişimi 2. Simgesel doyma 3. Ussallaştırma 4. Yüceltme
Yukarıdakilerden hangileri, iç çatışmaların, özellikle engellemelerin çözüme ulaşması için kullanılan yöntemlerdir?

1 ve 3

1, 2 ve 4

2, 3 ve 4

1 ve 4

1, 2, 3 ve 4

Açıklama:

Ruhçözümleyimci eleştirinin inceleme alanı olarak yazar/ yapıt denklemi içinde yaklaşımları tartışabileceksiniz.
İç çatışmaların, özellikle de engellemelerin önemli rolü: Genellikle yön değişimi, simgesel doyma, ussallaştırma, yüceltme gibi işlemler yoluyla bu çatışmalar çözüme ulaştırılır.

Doğru Cevap: E

Soru 81

Yazarın yapıtını, klinik tedavi sürecindeki bir hastanın sözleri gibi ele alarak, yazarın bilinçaltı dünyasını ve gizli isteklerini, cinsel eğilimlerini, saplantılarını, ilk çocukluk dönemi yaralanmalarını (travmalar), güdülerini, dürtülerini, ortaya çıkartmayı amaçlayan inceleme yöntemi Ruhçözümleyimin hangi yöntemiyle açıklanır?

Yazardan hareketle yapıtı açıklayan eleştiri yöntemi.

Yazarın imge ve simgeleri kullanarak okuyucuya ulaşma yöntemi.

Yapıtta gizli verilmiş olan anlam ve iç yaşantı deneyimleri ile yazarı çözümleme yöntemi.

Yazarın öz yaşantısından hareketle okuyucuya ulaşma yöntemi olarak seçtiği sembollerin açıklanması yöntemi.

Yapıttan hareketle yazarı açıklayan eleştiriyöntemi.

Açıklama:

Ruhçözümleyimci eleştirinin inceleme alanı olarak yazar/ yapıt denklemi içinde yaklaşımları tartışabileceksiniz.
Birinci yaklaşım yapıttan hareket ederek yazarı açıklamayı amaçlar; bu ruhçözümleyimci eleştiri, yazarın yapıtını, klinik tedavi sürecindeki bir hastanın sözleri gibi ele alarak, yazarın bilinçaltı dünyasını ve gizli isteklerini, cinsel eğilimlerini, saplantılarını, ilk çocukluk dönemi yaralanmalarını (travmalar), güdülerini, dürtülerini, ortaya çıkartmayı amaçlayan incelemeleri kapsar. Ruhçözümleyimin bu yolda kullanılması, yapıttan hareketle yazarı açıklayan eleştiri türüdür. Yazarın bilinaçaltının çözümlenmesiyle, yazarın yaşam öyküsü oluşturulur; yapıttan, yapıtın derinanlamından söz edilmez.

Doğru Cevap: E

Soru 82

Aşağıdakilerden hangisi, metnin derin yapısını oluşturan ilk çocukluk, cinsellik, “bu”, “ben”, “üstben”, “bilinçdışı”, Oidipus/Elektra karmaşası, yaşam-ölüm dürtüleri, vb. olguları ve durumları yazarın “bilinçdışı” kişiliğinde arayarak açıklamaya çalışan ruhçözümleyimi yöntemini kullanmıştır?

Charles Mauron

Otto Rank

Marie Bonaparte

Charles Baudouin

Jacques Lacan

Açıklama:

Ruhçözümleyim ve yazınsal eleştiri arasındaki ilişkinin nasıl kurulduğunu ve Charles Mauron’un ruhçözümsel eleştiri (psikokritik) yöntemini açıklayabileceksiniz.
Mauron, ele aldığı yazar ve yapıtlarda, bol bol ruhçözümleyim bilim alanı terimler kullanır, ve yazarın “bilinçdışı” kişiliğinden kaynaklanan, metnin derin yapısını oluşturan ve gözden kaçan olguları ve durumları bulur; ilk çocukluk, cinsellik, “bu”, “ben”, “üstben”, “bilinçdışı”, Oidipus/Elektrakarmaşası, yaşam-ölüm dürtüleri, vb. Bütün bunlarla, Mauron, yalnızca yapıtın ya da yazarın aydınlatılmasında, insanı aydınlatmayı hedefleyen ruhçözümleyimin “bilimsel” gerçekleriyle ileri sürülen tüm savları örnekçelerle ortaya çıkartır. Böylece yazınsal yapıtların gizli içeriğinin açıklanmasına da katkıda bulunur.

Doğru Cevap: A

Soru 83

Aşağıdakilerden hangisi, yazın yapıtlarındaki şiirleştirici güçler (eğretilemeler) için “imgelemin devingen niteliğini yeniden canlandıracak bir ruhbilimsel eleştiri” yi önererek okura “yaşanmış bir yorum” sunulmasını savunmaktadır?

Dominique Fernandez

Jean-Michel Garet

Martha Robert

Serge Doubrovsky

Gaston Bachelard

Açıklama:

Ruhçözümleyimci eleştirinin inceleme alanı olarak yazar/ yapıt denklemi içinde yaklaşımları tartışabileceksiniz.
Temel öğelerden -su, ateş, hava, toprak oluşturulan imgelere ayırdığı kitaplarında, Bachelard bir yazınsal metnin değerlendirilmesindekarmaşa çözümlemesinin ne denli önemli bir araştırılma ilkesi olabileceğinin üzerinde ısrarla durur. Bir eleştirmenden çok, bir ozan olan Bachelard, ozan ya da anlatıcıların imge ve eğretilemelerinin okura ulaşması için, derin bir “düş gerçeği”ne dalmaları gerektiğini vurgular ve yazın yapıtlarında etken olan şiirleştirici güçler (eğretilemeler) için “imgelemin devingen niteliğini yeniden canlandıracak bir ruhbilimsel eleştiri” yi önerir. Böylelikle okura “yalanmış bir yorum” sunarak, okurun yazınsal imgeleri “yaşamasına” olanak sağlar.

Doğru Cevap: E

Soru 84

Edebiyat dünyasında ruhçözümleyici eleştirinin başlangıcı, hangi akımın etkisini hissettirdiği döneme dayanmaktadır?

Gerçeküstücü

Gerçekçi

Romantik

Post-modern

Dadaist

Açıklama:

Kitabımızın 67. sayfasında verilen bilgiye göre, doğru yanıt A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 85

Ruhçözümleyimin temel ilkeleri olan bilinçdışı, değiştirme, dışavurum, bastırma kavramlarına ilk olarak aşağıdaki hangi eserde rastlanır?

Rüyalar ve Yorumları

Histeri Üzerine İncelemeler

Cinsellik Üzerine Üç Deneme

Ruh Tipleri

Ruhbilim ve Simya

Açıklama:

Kitabımızın 68. sayfasında adı geçen bu eser B şıkkında verilmiştir.

Doğru Cevap: B

Soru 86

"Ruh Tipleri" adlı yapıtında, insanlığın binlerce yıllık deneyim birikimini simgeleyen "kollektif bilinçdışı" kavramını öne süren ruhbilimci aşağıdakilerden hangisidir?

Erich Fromm

Melanie Klein

Josef Breuer

Carl Gustav Jung

Jacques Lacan

Açıklama:

Kitabımızın 69. sayfasında değinilen bu ruhbilimci D seçeneğinde doğru olarak verilmiştir.

Doğru Cevap: D

Soru 87

I. Freud, sanatçının yaratma eylemi ile nevroz arasında sıkı bir ilişki bulur.
II. Freud, sanatçının yaratıcı gücünü düşleme yolu ile ilişkilendirir.
III. Freud, sanatçıyı bir anlamda ruh hastası olarak kabul eder.
IV. Freud'a göre, yazarın açığa vuramadığı ve bastırmak zorunda olduğu istekleri, yazarın yapıtında kendisini simgeler şeklinde gösterir.
Freud'un sanatçıya bakışı ile ilgili yukarıdaki ifadelerden hangisi/hangileri doğrudur?

Yalnızca I

I ve III

II, III ve IV

I, II ve Iv

Hepsi

Açıklama:

Kitabımızın 70 ve 71. sayfalarında verilen bilgiye göre, sorudaki bütün ifadeler doğru olduğu için çözüm E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 88

I. Ruhçözümleyici yöntemde simgelerin kaynağı bilinçdışındadır.
II. Yazınsal sözde, sözel imge ile görsel ve işitsel simgeler yan yana konur.
III. Çözümlemenin bilinçüstüne çıkardığı şey, bilinçöncesinde bastırılmış çocukluk deneyimleridir.
IV. Yazarın imgesel dil yaratımı çözümlenemez.
Yazınsallık ve ruhçözümleyim ile ilgili yukarıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?

I ve II

II ve III

I, II ve IV

I, II ve III

I, III ve IV

Açıklama:

Kitabımızın 72. sayfasında verilen bilgilere göre, D seçeneği doğru cevap olmalıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 89

Shakespeare'in Hamlet adlı tragedyası üzerine ruhçözümleyim yöntemini kullanarak derin bir inceleme yapan kişi aşağıdakilerden hangisidir?

Ernest Jones

Sigmund Freud

Otto Rank

Marie Bonaparte

Charles Baudouin

Açıklama:

Kitabımızın 74. sayfasında verilen bilgiye göre, doğru yanıt A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 90

Mauron'un ruhçözümsel eleştirisinde insan ruhunun anlatım yollarını ele almanın yeni bir biçimi olarak, bir yazınsal metni ortaya çıkarmayı tanımlayan kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Ben

Üst ben

Çift anlam

Yan anlam

Köktenlik

Açıklama:

Kitabımızın 75. sayfasında verilen bilgiye göre, çözüm C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 91

1973 yılındaki çalışmasıyla Daniel Dafoe'nin Robinson karakterini ötekilerden ayıran davranışların belirtilerini ruhçözümleyim yöntemiyle ortaya koyan kişi aşağıdakilerden hangisidir?

Dominigue Fernandez

Charles Mauron

Jean-Michel Garet

Cesare Pavese

Martha Robert

Açıklama:

Kitabımızın 76. sayfasında verilen bilgiye göre, doğru yanıt C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 92

İtalyan yazarı Cesare Pavese üzerine yaptığı "Cesare'ın Başarısızlığı" adlı yapıtında ruhsalyaşamöyküsü yöntemini örnekleyen kişi aşağıdakilerden hangisidir?

Jean-Michel Garet

Dominique Fernandez

Gaston Bachelard

Charles Mauron

Martha Robert

Açıklama:

Kitabımızın 77. sayfasında verilen bilgiye göre, yanıt B seçeneğidir.

Doğru Cevap: B

Soru 93

Jean Bellemin-Noel'in içkin metin çözümlemesine ağırlık veren çağdaş eleştiri yöntemi aşağıdakilerden hangisidir?

Yazınsal eleştiri

Göstergeçözümleyim

Gösteren kuramı

Yüceltme mekanizması

Metin bilinçdışı

Açıklama:

Kitabımızın 78. sayfasında verilen bilgiye göre yanıt E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Mikhail M. Bakhtin'in geliştirdiği edebiyat kuramı hangi olgulardan etkilenmiştir?

Estetik

Karmaşa

Belirsizlik

Akıl

Sanat

Açıklama:

Doğru Cevap: C

Soru 28

Akıldışılığı keşfeden ilk kuramcı kimdir?

George Lukacs

Theodor W. Adorno

Walter Benjamin

Mikhail M. Bakhtin

Nietzsche

Açıklama:

Geliştirdiği kuramlarda zıtlıkların diyalektik birliğinden yola çıkan Bakhtin, aynı zamanda akıldışılığı keşfeden ilk kuramcıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 29

Modern Edebiyat Kuramlarının Felsefesi kimin eseridir?

Peter V. Zima

Lucien Goldmann

George Lukacs

Theodor W. Adorno

Walter Benjamin

Açıklama:

Peter V. Zima’nın en önemli eseri Modern Edebiyat Kuramlarının Felsefesi (The Philosopy of Modern Literary Theory) başlıklı çalışmasıdır.

Doğru Cevap: A

Soru 30

Gustave Lanson hangi yaklaşımı benimsemiştir?

Marksist

Hegelci

Estetik

Diyalektik

Toplumsal

Açıklama:

Lanson, edebiyatı hem sosyolojiye hem de felsefeye yaklaştırmış, böylece edebî metne bakışta kısmen Hegelci bir yaklaşımı benimsemiştir.

Doğru Cevap: B

Soru 31

Aşağıdakilerden hangisi sosyolojik eleştirinin genel ilkelerinden biri değildir?

Edebiyat toplum içinde vardır.

Dili toplum yaratır.

Yazarı, eseri ve okuru toplumsal koşullar belirler

Geleneksel edebî sanatlar ve semboller, toplumun ortak mirasından alınır

Edebî eser yaratıldıktan sonra, yazar, toplum ve diğer unsurlarla bağını koparır.

Açıklama:

Edebî eser yaratıldıktan sonra, yazar, toplum ve diğer unsurlarla bağını koparır.

Doğru Cevap: E

Soru 32

Sosyolojik eleştiri aşağıdaki yazar ve eserlerden hangisiyle başlatılır?

Giambastista Vico-La Scienza Nuove

Madame de Staël -Edebiyata Dair

Emile Zola- Deneysel Roman

Berna Moran-Edebiyat Kuramları

George Lukacs-Roman Kuramı

Açıklama:

Giambastista Vico-La Scienza Nuove

Doğru Cevap: A

Soru 33

Sosyolojik eleştiri anlayışını sistematik bir yapıya kavuşturan aşağıdakilerden hangisidir?

Madame de Staël

Giambastista Vico

Hippolyte Taine

Gustave Lanson

Lucien Goldmann

Açıklama:

Hippolyte Taine

Doğru Cevap: C

Soru 34

Aşağıdakilerden hangisi sosyolojik eleştiriden yararlanan eleştiri akımlarından biridir?

Rus Biçimciliği

Marksist Eleştiri

Çek Yapısalcılığı

Yeni Eleştiri

Yapısökücü Estetik

Açıklama:

Marksist Eleştiri

Doğru Cevap: B

Soru 35

Aşağıdaki hükümlerden hangisi George Lukacs’ın Roman Kuramı adlı eserinin önemini ortaya koyar?

Sosyolojiyi edebiyattan ayıran ilk eserdir.

Edebiyat sosyolojisinin tarihini açıklayan ilk eserdir.

George Lukacs’ın yazdığı son kitaptır.

Hegelci felsefeye ait bulguların edebî problemlerin çözümüne yönelik ilk uygulamadır.

Yukardaki hükümlerden hiçbirisi doğru değildir.

Açıklama:

Hegelci felsefeye ait bulguların edebî problemlerin çözümüne yönelik ilk uygulamadır.

Doğru Cevap: D

Soru 36

Aşağıdakilerden hangisi anlamlı yapı kavramını ve genetik yapısalcılık yöntemini keşfeden edebiyat eleştirmenidir?

Roman Jakobson

Lucien Goldmann

George Lukacs

Mikhail Bakhtin

A. J. Greimas

Açıklama:

Lucien Goldmann

Doğru Cevap: B

Soru 37

Aşağıdakilerden hangisi Marksist eleştirmenlerle Frankfurt Okulu temsilcilerinin kullandığı ortak kavramlardan biri değildir?

Maddileşme

Kapitalizm

Sosyolek

Yabancılaşma

Değişen değerler

Açıklama:

Sosyolek

Doğru Cevap: C

Soru 38

Aşağıdakilerden hangisi Adorno’nun düşüncelerinden biri değildir?

Toplum tarihsel süreç içinde sınıf hakimiyetinden kurtulmak için mücadelesini sürdürmektedir

Kapitalizmin olumsuz sonuçlarından dolayı bireyler belirli değer ve ilgilerden uzaklaşmaktadır.

Toplumda sınıf çatışması devamlılık göstermez

Yirminci yüzyılda Marksizm çökmüş, yerine sosyalizm ikame edilmiştir

Bu mücadele iyiye doğru değil, insanlığı felaketlere doğru sürükleyen bir seyir izlemektedir.

Açıklama:

Yirminci yüzyılda Marksizm çökmüş, yerine sosyalizm ikame edilmiştir

Doğru Cevap: D

Soru 39

Bakhtin’e göre, çoksesli romanın kâşifi aşağıdakilerden hangisidir?

Dostoyevski

Balzac

Halit Ziya Uşaklıgil

Turganiev

Tolstoy

Açıklama:

Dostoyevski

Doğru Cevap: A

Soru 40

Peter V. Zima yeni bir eleştirel edebiyat kuramı üzerinde çalışırken aşağıdaki sosyologlardan hangisinden etkilenmiştir?

M. Horkheimer

M. Halbswachs

J. F. Lyotard

Ziya Gökalp

Karl Mannheim

Açıklama:

Karl Mannheim

Doğru Cevap: E

Soru 41

Rus edebiyat kuramcısı Mikhail M. Bakhtin’in edebiyat kuramı edebi metinlerdeki hangi unsurlarla ilgili bir kuramdır?

Belirsizlik, çirkinlik, grotesk

Güzellik, netlik, grotesk

Grotesk, öznellik, belirsizlik

Nesnellik, grotesk, çirkinlik

Çirkinlik, öznellik, belirsizlik

Açıklama:

Edebiyat ile toplum arasındaki ilişkiyi kurabileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 42

Sosyolojik eleştirinin başlangıcı aşağıdaki yazar ve eserlerden hangisine dayandırılır?

Berna Moran - Edebiyat Kuramları

Giambastista Vico - La Scienza Nouva

Madame de Stael - Edebiyata Dair

İmmanuel Kant - Hüküm Eleştirisi

Ziya Gökalp - Türkçülüğün Esasları

Açıklama:

Sosyolojik eleştirinin tarihini ve belli başlı temsilcilerini ayırt edebileceksiniz.

Doğru Cevap: B

Soru 43

Aşağıdakilerden hangisi Frankfurt ekolü temsilcilerinin Marksistlerle ortak kullandıkları terimlerden biri değildir?

Maddileşme

Yabancılaşma

Genetik yapısalcılık

Kapitalizm

Değişen değerler

Açıklama:

Frankfurt Okulunun temsilcileri olan Adorno ve Benjamin’in görüşlerini açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 44

Sosyolojik eleştiri anlayışını sistemli bir yapıya kavuşturan kimdir ?

Vico

Madame de Stael

Villemain

Taine

Berna Moran

Açıklama:

Sosyolojik eleştirinin tarihini ve belli başlı temsilcilerini ayırt edebileceksiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 45

Dostoyevski’nin romanlarındaki çok sesliliği keşfeden eleştiri kuramcısı kimdir ?

Adorno

Benjamin

Goldmann

Bakhtin

Lukacs

Açıklama:

Sosyolojik eleştiriden yararlanan ve yirminci yüzyılda gelişen eleştiri kuramlarını açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 46

Hippolyte Taine’nin ortaya attığı kavramlar ......

Bilimsel değildir

Bilimseldir

Yöntem bakımından kesindir

Mutlaktır

Kesinlikle uygulanabilir

Açıklama:

Sosyolojik eleştirinin tarihini ve belli başlı temsilcilerini ayırt edebileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 47

Adorno’ya göre “ toplumsal sınıf çatışması” ……. sonuçlanır.

Başarı ile

İşçi sınıfının başarısı ile

Felaket ile

Toplumsal uzlaşma ile

Küreselleşmenin zaferi ile

Açıklama:

Sosyolojik eleştirinin tarihini ve belli başlı temsilcilerini ayırt edebileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 48

Kapalılığa dayalı karmaşık bir sistem hangi eleştiri kuramına zıttır ?

Psikanalitik yaklaşıma

Marksist estetik anlayışına

Hegelci kurama

Eleştirel edebiyat kuramına

Gösterge bilimsel kuramına

Açıklama:

Marksist eleştirinin felsefi ve estetik kaynaklarını ve Marksist edebiyat eleştirmenlerinin görüşlerini açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: B

Soru 49

Edebiyatın genetik sorunları üzerine çalışan kimdir ?

Engels

Marx

Goldmann

Lukacs

Adorno

Açıklama:

Sosyolojik eleştiriden yararlanan ve yirminci yüzyılda gelişen eleştiri kuramlarını açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 50

Hippolyte Taine’nin “ırk anlayışı” nın temelinde ne yatar?

Irkların üstünlüğü

Milli özellikler

Milli irade

Milliyetçilik

Şovenizm yatmaktadır

Açıklama:

Sosyolojik eleştirinin tarihini ve belli başlı temsilcilerini ayırt edebileceksiniz.

Doğru Cevap: B

Soru 51

Benjamin’in geliştirdiği kuramın temelinde ……… vardır.

Parçalanma ve uyumsuzluk

Sevgi ve saygı

Hoşgörü ve tolerans

Anlayış ve ortak değerlerin paylaşımı

İyi niyet ve dostluk

Açıklama:

Sosyolojik eleştirinin tarihini ve belli başlı temsilcilerini ayırt edebileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 52

Sosyolojik eleştirinin temelini oluşturan eserin adı : ........

Utopia

Yeni Hayat

Yeni Bilim

Saf aklın eleştirisi

Putların Alacakaranlığında

Açıklama:

Sosyolojik eleştirinin ne olduğunu açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 53

Aşağıdakilerden hangisi sosyolojik eleştirinin kriterlerinden değildir?

Eser nasıl anlatıyor.

Eserin doğduğu yer ve zaman.

Sanatçı ve sanatçının yaşadığı çevre ve dönem ile olan ilişkisi.

Eserde kullanılan semboller.

Eser neyi anlatıyor.

Açıklama:

Sosyolojik eleştirinin ne olduğunu açıklayabileceksiniz.
Sosyolojik eleştiri, edebî esere yönelik olarak sorulan “eser neyi anlat›yor?” sorusunun terk edilip, yerine, “eser nasıl anlatıyor?”sorusunun konulmasıyla başlamıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 54

Sosyolojik eleştiri, edebiyatı (edebi eser) nasıl tanımlar?

Toplum içinde gelişen ve toplumun bir ifadesi olan bir durum/alan şeklinde tanımlar.

Sanatçının yaşantısından hareketle açıklanabilecek bireysel bir tavır olarak tanımlar.

Okuyucunun beğenisini hedefleyerek tanımlar.

Tarihsel ve kültürel değerleri göz önünde bulundurarak tanımlar.

Eserin dış etkenlerden, sanatçısından ve okuyucusundan bağımsız olduğu düşüncesinden hareketle tanımlar.

Açıklama:

Sosyolojik eleştirinin ne olduğunu açıklayabileceksiniz.
Sosyolojik eleştiri, edebiyatı kendi başına değil toplum içinde gelişen ve toplumun bir ifadesi olan bir durum/alan şeklinde tanımlar.

Doğru Cevap: A

Soru 55

Aşağıdaki isimlerden hangisi sosyolojik eleştirinin gelişimine katkı sağlayan belli başlı eleştirmenlerden değildir?

Hippolyte Taine

Albert Dürer

Giambastista Vico

Gustave Lanson

Aber François Villemain

Açıklama:

Sosyolojik eleştirinin ne olduğunu açıklayabileceksiniz.
Her eleştiri yönteminde olduğu gibi, sosyolojik eleştirinin de belli bir tarihsel gelişim süreci vardır. Berna Moran’ın Edebiyat Kuramları adlı eserinde belirttiği gibi, sosyolojik eleştirinin başlangıcı Giambastista Vico’nun La Scienza Nuova (Yeni Bilim) başlıklı eserine dayandırılır. Staël’in açtığı yolu daha sonra Aber François Villemain, Hippolyte Taine ve Gustave Lanson gibi önemli isimler, tarihsel, psikolojik ve toplumsal çerçevede devam ettirmişlerdir.

Doğru Cevap: B

Soru 56

Marksist eleştiri bir eseri incelerken merkeze neyi koyar?

Eserin sanatçısını.

Eserin okuyucusunu.

Eserin üretildiği toplumu.

Eserin üretildiği zaman dilimini.

Eserin kendisini.

Açıklama:

Sosyolojik eleştiriden yararlanan ve yirminci yüzyılda gelişen eleştiri kuramlarını açıklayabileceksiniz.
Marksist eleştirinin topluma dönük bir eleştiri olduğu konusunda bütün eleştiri tarihçileri fikir birliği içindedirler. Bu açıdan bakıldığında, Marksist eleştiri sosyolojik eleştirinin önemli bir ayağını oluşturur.

Doğru Cevap: C

Soru 57

Aşağıdakilerden hangisi Frankfurt Okulu kuramcıları ile Marksist eleştirmenlerin ortaklaşa kullandıkları kavramlar arasındadır I KapitalizmII MaddileşmeIII YabancılaşmaIV Değişen değerlerV Hükmetme

I, III, V

III, IV, V

II, III, IV,

I, II, III, IV, V

I, II IV

Açıklama:

Frankfurt Okulunun temsilcileri olan Adorno ve Benjamin’in görüşlerini açıklayabileceksiniz.
Frankfurt Okulu kuramcıları, bazı kavramları Marksist eleştirmenlerle ortaklaşa kullanmışlardır. Kapitalizm, maddileşme, yabancılaşma, değişen değerler ve hükmetme kavramları Frankfurt Okulu kuramcıları ile Marksist eleştirmenlerin ortak kullandıkları kavramlardır.

Doğru Cevap: D

Soru 58

Yazarın psikolojisini, yazarın psikolojisinin de eseri etkilediği düşünülen üç temel faktör "ırk, dönem, ortam" hangi düşünür tarafından ortaya atılmıştır?

Gustave Lanson

Hippolyte Taine

George Lukacs

Lucien Goldmann

Abel François Villemain

Açıklama:

Sosyolojik eleştirinin tarihini ve belli başlı temsilcilerini ayırt edebileceksiniz.
Taine, geliştirdiği eleştiri anlayışında üç kategorinin edebî esere etkisini belirlemeye çalışmıştır. Bunlar Irk, dönem ve çevredir. Taine’ın bu kategorileri onun edebî esere yaklaşımının sosyolojik ve tarihsel bir yaklaşım olduğunu ortaya koymaktadır

Doğru Cevap: B

Soru 59

Aşağıdakilerden hangisi Karl Marks ve Friedrich Engels’ in kurduğu Marksist estetiğin temel çerçevesini belirleyen görüşlerdir?I Edebi eserdeki çokanlamlılık ve belirsizlik göz ardı edilir.II Zevk, araştırma ve bireysel sezgiler edebi eserin vazgeçilmezleridir.III Söylenen ile kastedilenin aynılığına dayanan katı bir açıklık vurgulanır.IV Irk, dönem ve çevre edebi eserin tanımlanmasında önemli kriterlerdir.

I, II, III, IV

I, III, IV

II, IV

I, II, IV

I, III

Açıklama:

Marksist eleştirinin felsefi ve estetik kaynaklarını ve Marksist edebiyat eleştirmenlerinin görüşlerini açıklayabileceksiniz.
Çünkü Marksist eleştiride edebî eserlerdeki çokanlamlılık ve belirsizlik göz ardı edilmiş; bunun yerine, söylenen ile kastedilenin aynılığına dayanan katı bir açıklık vurgulanmıştır. Buna bağlı olarak, özellikle Friedrich Engels sanat ile ilgili düşüncelerinde tiplere ve tipik karakterlere vurgu yaparken, tam anlamıyla Hegelci açıklık düşüncesinden hareket etmiştir.

Doğru Cevap: E

Soru 60

Bakhtin’in geliştirdiği edebiyat kuramı, edebi esere dair hangi özellikleri ön plana çıkartan kavramları içerir?

Kapitalizm, maddileşme ve yabancılaşma

Tarihsellik, haz ve psikoloji

Belirsizlik, grotesk ve çirkinlik

Zevk, araştırma ve bireysel sezgiler

Toplumsallık, manevi değerler ve ahlak

Açıklama:

Bakhtin’in geliştirdiği bazı kavramları açıklayabileceksiniz.
Bakhtin’in geliştirdiği edebiyat kuramı, edebî metinlerdeki belirsizlik, çirkinlik ve grotesk unsurlarla ilgili bir kuramdır.

Doğru Cevap: C

Soru 61

Bakhtin'in estetik kuramı hangi estetikçi ve filozoflarınıngörüşlerini esas almaktadır.

Marksist

Yeni Hegelci

Yeni Nesnelci

Yeni Gerçekçi

Platoncu

Açıklama:

Bakhtin’in geliştirdiği bazı kavramları açıklayabileceksiniz.
Bakhtin, genel anlamda kabanın (grotesk), gülünçlüğün, popüler kültürdeki karnaval ve karnavallaşmanın üzerinde durmuştur. Böylece Bakhtin, bir bakıma Marksist estetiğin geleneksel uyum, ciddiyet ve tek yanlı birlik anlayışına zıt bir tutum benimsemiştir. Onun kuramları, estetik kaynak bakımından, Theodor Vischer ve Nietzsche gibi XIX. yüzyılın ikinci yarısında yetişen Yeni Hegelci estetikçi ve filozoflarının görüşlerini esas almaktadır.

Doğru Cevap: B

Soru 62

Benjamin ve Adorno’nun geliştirdiği sanat ve edebiyat anlayışına göre aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Sanat bireyin psikolojisi ile var olur.

Sanat toplum gerçeğini yansıtır.

Sanat ve edebiyatın gerçekliği aynıdır.

Sanatın yönü bireye doğrudur.

Sanat toplum gerçeğini yansıtmaz.

Açıklama:

Frankfurt Okulunun temsilcileri olan Adorno ve Benjamin’in görüşlerini açıklayabileceksiniz.
Benjamin ve Adorno’nun geliştirdiği sanat ve edebiyat anlayışına göre, sanat ve edebiyat toplumsal gerçekliğin aynısı değildir. Sanat ve edebiyatın gerçekliği farklı bir gerçekliktir. Sanat toplum gerçeğini yansıtmaz. Bunun yerine, topluma örnek olur ve yol gösterir. Bununla beraber sanatın yine de bir toplumsal tarafı vardır. Sanatın yönü topluma doğrudur. Sanat özerkliğini koruyarak ve toplumu sorgulama imkânını canlı tutarak toplum içindeki varlığını sürdürür. Gerçek sanat statükoya direnmenin bir aracı olarak üretilecektir.

Doğru Cevap: E

Soru 63

I. Gerek yazar, gerek eser, gerekse edebî eserde kullanılan semboller tamamen bireyseldir.
II. Edebî eserin iç yapısını oluşturan geleneksel edebî sanatlar ve semboller (simgeler), toplumsal bir ortam içinde yaratılmıştır.
III. Edebî eserin yaratıcısı olan yazarı, yazarın yarattığı eseri ve söz konusu eseri anlamlandıran okuru toplumsal koşullar belirler.
IV. Edebiyatın ifade vasıtası olan dili toplum yaratmıştır.
Edebiyat-toplum ilişkisi ile ilgili yukarıdaki ifadelerden hangisi/hangileri doğrudur?

Yalnızca I

I ve III

Yalnızca II

I, III ve IV

II, III ve IV

Açıklama:

Kitabımızın 87. sayfasında verilen bilgilere göre, yazar, eser ve edebî eserde kullanılan sembollerin tek başına bireysel olması mümkün değildir. Bunlar da toplumsaldır. Bu nedenle I no'lu ifade yanlıştır. Geriye kalan üç doğru ifade E seçeneğinde bir arada verildiği için, sorunun çözümü E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 64

I. Edebiyat toplumsal hayatı doğrudan yansıtır.
II. Edebiyat tam anlamıyla toplumun ve toplum hayatının bir ifadesidir.
III. Edebiyat toplumsal hayatı belirli bir ölçüde taklit eder.
IV. Edebi bir eserde yazar toplumun bazı yönlerini öne çıkarırken, bazı yönlerini geri planda bırakabilir.
Edebiyat-toplum ilişkisi ile ilgili yukarıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?

I ve II

II ve III

III ve IV

I ve IV

II ve IV

Açıklama:

Kitabımızın 87. sayfasında verilen bilgilere göre, edebiyatın tam anlamıyla toplumun ve toplum hayatının bir ifadesi olduğunu kabul etmek doğru değildir ve edebiyat toplumsal hayatı doğrudan yansıtmaz. Buna göre I ve II no'lu seçenekler yanlıştır. Geriye kalan III ve IV no'lu ifadelerin doğruluğu kitabımız aracılığıyla teyit edilebildiğine göre, sorunun çözümü III ve IV no'lu ifadeleri içeren C seçeneğidir.

Doğru Cevap: C

Soru 65

I. Sosyolojik eleştiri edebî eserin içinde doğduğu yer ve zaman bağlamına yerleştirilmesini teklif eder.
II. Sosyolojik eleştiri, edebî esere yönelik olarak sorulan “eser neyi
anlatıyor?” sorusundan hareket eder.
III. Sosyolojik eleştiri, “eser nasıl anlatıyor?” sorusundan yola çıkar.
VI. Sosyolojik eleştiri, "Edebiyata nasıl yaklaşmak gerekir?" sorusunu "Ortamı göz önünde bulundurmak gerekir." şeklinde yanıtlar.
Sosyoloji-eleştiri ilişkisi ile ilgili yukarıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?

I, II ve IV

I, III ve IV

II, III ve IV

I, II ve III

Hepsi

Açıklama:

Kitabımızın 88. sayfasında verilen bilgiye göre, sosyolojik eleştiri, edebî esere yönelik olarak sorulan “eser neyi anlatıyor?” sorusunun terk edilip, yerine, “eser nasıl anlatıyor?” sorusunun konulmasıyla başlamıştır. Buna göre II no'lu ifade yanlıştır. Geriye kalan seçeneklerin doğruluğu kitabımız aracılığıyla teyit edilebilir. I, III ve IV no'lu ifadeleri içeren B şıkkı doğru yanıttır.

Doğru Cevap: B

Soru 66

Sosyolojik eleştirinin başlangıcı aşağıdaki eserlerden hangisine dayanır?

Berna Moran’ın "Edebiyat Kuramları" adlı eserine.

Madame de Staël’in "De la Littérature... (Edebiyata Dair)" adlı eserine.

Abel François Villemain'ın "Cours de littérature française (Fransız Edebiyatı Dersleri)" adlı eserine.

Giambastista Vico’nun "La Scienza Nuova (Yeni Bilim)" adlı eserine.

Hyppolite Taine'ın "Historie de la litterature anglaise (İngiliz Edebiyatı Tarihi)" adlı eserine.

Açıklama:

Kitabımızın 88. sayfasında belirtildiği üzere, Berna Moran’ın Edebiyat Kuramları adlı eserinde belirttiği gibi, sosyolojik eleştirinin başlangıcı Giambastista Vico’nun La Scienza Nuova (Yeni Bilim) başlıklı eserine dayandırılır. Bu nedenle çözüm D seçeneğidir.
Kitabımızın 88. sayfasında sosyolojik eleştirinin başlangıcı Berna Moran’ın Edebiyat Kuramları adlı eserinde belirttiği gibi, Giambastista Vico’nun La Scienza Nuova (Yeni Bilim) başlıklı eserine dayandırılır. Bu nedenle çözüm D seçeneğidir.

Doğru Cevap: D

Soru 67

1828-1893 yılları arasında yaşamıştır. Sosyolojik eleştiri anlayışını sistemli bir yapıya kavuşturan isim olarak bilinir. Onun çalışmalarıyla birlikte sosyolojik eleştiri, eleştiri kategorileri içinde tam anlamıyla yerini almıştır. Geliştirdiği eleştiri anlayışında üç kategorinin edebî esere etkisini belirlemeye çalışmıştır: Irk, dönem ve çevre.
Yukarıda tanımlanan sosyolojik eleştiri kuramcısı aşağıdakilerden hangisidir?

Hippolyte Taine

Abel François Villemain

Gustave Lanson

Karl Marks

Friedrich Engels

Açıklama:

Kitabımızın 89. sayfasında tanıtılan bu eleştiri kuramcısı Hippolyte Taine'dır. Bu nedenle çözüm A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 68

Marksist düşüncenin kurucuları Karl Marks ve .................’tir. Bu iki kuramcı, sanatın duyulara hitap ettiğini ifade eden ........’in görüşlerini takip etmişlerdir. ............ ve onun takipçisi ............, Marksist estetiği edebiyat eleştiriciliğine uyarlayan iki önemli isimdir.
Yukarıdaki boşlukları doldurması gereken isimlerin sırası aşağıdaki seçeneklerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?

Lucien Goldmann, Friedrich Hegel, George Lukacs, Friedrich Engels

Friedrich Engels, Friedrich Hegel, George Lukacs, Lucien Goldmann

George Lukacs, Friedrich Engels, Lucien Goldmann, Friedrich Hegel

Friedrich Hegel, George Lukacs, Lucien Goldmann, Friedrich Engels

Friedrich Engels, Lucien Goldmann, Friedrich Hegel, George Lukacs

Açıklama:

Kitabımızın 90 ve 91. sayfasında yer alan "Marksist eleştiri: Lukacs ve Goldmann" alt başlığı dikkatle okunduğunda, boşlukları doldurması gereken isimlerin B seçeneğinde doğru olarak sıralandığı anlaşılacaktır.

Doğru Cevap: B

Soru 69

George Lukacs'ın eserlerinden ikisi, aşağıdaki seçeneklerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?

Roman Kuramı, İdeoloji ve Ütopya

Modern Edebiyat Kuramlarının Felsefesi, Eleştirel Edebiyat Kuramına Doğru

Roman Kuramı, Tarih ve Sınıf Bilinci

İdeoloji ve Ütopya, Tarih ve Sınıf Bilinci

Tarih ve Sınıf Bilinci, Modern Edebiyat Kuramlarının Felsefesi

Açıklama:

Lukacs’ın en önemli eserlerinden birisi 1920’de yayımlanan "Roman Kuramı" başlıklı eseridir. Lukacs 1923’te "Tarih ve Sınıf Bilinci" başlıklı diğer bir eserini yayımlamıştır. Bu iki eser, C seçeneğinde doğru olarak verilmiştir.

Doğru Cevap: C

Soru 70

I. Frankfurt Okulunun en önemli isimleri Theodor W. Adorno ve Walter Benjamin’dir.
II. Frankfurt Okulu kuramcıları, geliştirdikleri sanat ve edebiyat kuramlarında, Marksist eleştirmenler kadar olmasa da, edebiyatta toplumsallığı göz önünde bulundurmuşlardır.
III. "Kapitalizm, maddileşme, yabancılaşma, değişen değerler, hükmetme" kavramları Frankfurt Okulu kuramcıları ile Marksist eleştirmenlerin ortak kullandıkları kavramlardır.
IV. Bu kavramlara Frankfurt Okulu eleştirmenlerinin yükledikleri anlam ile Marksist eleştirmenlerin yükledikleri anlam arasında farklar vardır.
Frankfurt okulu ile ilgili yukarıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?

I, II ve III

II, III ve IV

I, II ve IV

I, III ve IV

Hepsi

Açıklama:

Kitabımızın 92. sayfasında verilen bilgilere göre, tüm ifadeler doğru olduğu için çözüm E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Soru 71

Nietzsche’nin kullandığı bazı kavramlar Bakhtin’in kuramlarının da anahtar kavramlarını oluşturmaktadır. Nietzsche’nin üzerinde durduğu "daimî dönüş miti" Bakhtin’in hangi fikri/fikirleri ile benzerlik gösterir?

Karnaval dünyasındaki ruh göçü

Belirsizlik, çirkinlik ve grotesk

Zıtlıkların diyalektik birliği

Akıldışılık

Tipiklik

Açıklama:

Kitabımızın 94. sayfasında, Nietzsche’nin üzerinde durduğu daimî dönüş mitinin Bakhtin’in "karnaval dünyasındaki ruh göçü" (reenkarnasyon) fikri ile benzerlik gösterdiği ifade edilmiştir. Buna göre çözüm A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 72

Modern Edebiyat Kuramlarının Felsefesi (The Philosopy of Modern Literary Theory) kitabıyla tanınan eleştirel edebiyat kuramcısı aşağıdakilerden hangisidir?

Araba

Saat

Ayakkabı

Sanatçı

Açıklama:

Duyularla algılanan doğal dünyayı görsel ya da dilsel olarak yeniden sunan her
türlü göstergedir. E şıkkı görsel betiye örnektir. Gitar

Doğru Cevap: E

Soru 11

Aşağıdakilerin hangisinde Biçembilim'in tanımı verilmiştir?

Güzel söz söyleme, hitabet sanatı; belagat

Ölçünlü dile göre, bir metni özgün kılan dilsel öğelerin incelenmesi ve yorumlanması

Yazının işleyiş kurallarını tanımlar

Belli bir kişinin belli bir yerde, belli bir zamanda ürettiği dilsel ürün

Bireysel kullanım edimiyle dilin işleyişe geçirilmesi

Açıklama:

Biçembilim: Ölçünlü dile göre, bir metni özgün kılan dilsel öğelerin incelenmesi ve yorumlanması.

Doğru Cevap: B

Soru 12

I. Dilbilim,
II. Edimbilim
III. Retorik
IV. Stilistik)
Yukarıdakilerden hangileri 'Yazınsal göstergebilim'in yararlandığı alanlardır?

I ve II

I ve III

II ve IV

I, II ve IV

Hepsi

Açıklama:

Yazınsal göstergebilim, bağımsızlığını yitirmeden komşu alanlarla köprüler kurmuş, dilbilim, edimbilim, söz sanatları (retorik), yazınbilim, biçembilim (stilistik), kimi eleştiri yöntemleri, yazın tarihi gibi alanlardan yararlanmıştır.

Doğru Cevap: E

Soru 13

I. Söylemsel Sözdizim II. Oyunculaştırma III. Uzamsallaştırma IV. Zamansallaştırma Yukarıdakilerden hangileri Üretici Süreç Şemasındaki 'Söylemsel Yapılar'ın Sözdizimsel Bileşkeler ilişkisinin kesişim kümesi içerisinde yer almaktadır?

I ve II

I, II ve III

I, II ve IV

II, III ve IV

Hepsi

Açıklama:

Doğru Cevap: E

Soru 14

Betisel yerdeşliklerden yola çıkarak genel anlamı birleştirme işlemine ne ad verilir?

Motif

İzlekselleşme

Yerdeşlik

Anlam Belleği

Anlam İzi

Açıklama:

İzlekselleşme : Betisel yerdeşliklerden yola çıkarak genel anlamı birleştirme işlemi

Doğru Cevap: B

Soru 15

I. Anlatısal İşlevi Yüklenen
II. Anlamsal İşlevleri Yüklenen
III. Kahraman
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri Oyuncu'nun özellikleri arasında yer alır?

Yalnız I

Yalnız II

Yalnız III

I ve III

Hepsi

Açıklama:

Oyuncu: Anlatısal ve anlamsal işlevleri yüklenen, kahraman sözcüğüyle de açıklanabilen terim

Doğru Cevap: E

Soru 16

Üretici Süreç aşağıdakilerden hangisinin bir örnekçesi olarak da açıklanabilir?

Anlatı İşlevi

Çözümleme Şeması

Anlam belleği

Söylemsel Yapılar

Göstergebilimsel Yapılar

Açıklama:

Üretici süreç, sözceleme öznesinin sözcesini gerçekleştirmesi sırasında oluşan “anlam belleğinin” bir örnekçesidir.

Doğru Cevap: C

Soru 17

"Temel anlam, temel sözdizimin ve anlatısal anlamın tamamlayıcısı ve oluşturucusu olup üretici sürecin en soyut yapısıdır. Anlamın oluşturucu temel öğelerini birleştirir ve ulamlar biçiminde sıralanmasını sağlar. Bu öğeler göstergebilimsel kare üzerinde eklemlenirler." Bu tanımdan yola çıkarak aşağıda görselleştirilen göstergebilimsel kare için aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

A-B: Karşıtlık İlişkisi

B olmayan-A olmayan: Alt Karşıtlık İlişkisi

A-A olmayan : Çelişkinlik ilişkisi

B - B olmayan: İçerme ilişkisi

B-A ve A olmayan-B: İçerme ilişkisi

Açıklama:

Bu nedenle; B-B olmayan: Çelişkinlik ilişkisidir.

Doğru Cevap: D

Soru 18

I. Karakteri
II. Görünümü
III. Hikayedeki İşlevi
Yukarıdakilerden hangisi "Oyuncu"nun özellikleridir?

Yalnız I

Yalnız II

Yalnız III

I ve II

Hepsi

Açıklama:

Oyuncu: Anlatısal ve anlamsal işlevleri yüklenen, kahraman sözcüğüyle de açıklanabilen terim. Eyleyenler kısmında yer aldığı için Hikayede İşlev olarak yer almaz.

Doğru Cevap: D

Soru 19

I. Zaman
II. Uzam
III. Oyuncu
IV. Dilbilgisel terimler
Yukarıdakilerden hangileri yazılı bir metni bölümlere ayırmak için gereken nesnel ölçütlerdendir?

I ve II

II ve III

I, II ve IV

II, III ve IV

I, II, III ve IV

Açıklama:

Yazınsal metni bölümlerine ayırmak için belli, denetlenebilir ve nesnel ölçütler bulmak, bunları gerekçelendirmek gerekir. Bu konuda zaman, uzam, oyuncu, dilbilgisel terimler, betimlemeden karşılıklı konuşmaya, söylemden anlatıya geçiş, ya da tersi... gibi ölçütler kullanılabilir

Doğru Cevap: E

Soru 20

I.Oyuncular
II. Eyleyenler
III. İzlekler
IV. Motifler
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri yazınsal bir metinde anlamı oluşturur?

I ve II

I ve III

II ve III

II ve IV

III ve IV

Açıklama:

Üretici süreç, sözceleme öznesinin sözcesini gerçekleştirmesi sırasında oluşan “anlam belleğinin” bir örnekçesidir. Günümüzde çözümlemeler, yazınsal yapıtların değerlendirilmesi ve kuramın öğretim alanında kullanılmasıyla yüzeysel ve somut yapılardan başlatılarak derin ve soyut yapılara doğru gidilerek yapılmaktadır.
Betisel düzeyin anlam bileşkesinde, somut bir süreç olan izlekselleşme ve motifler belirmeye başlar. Betiler saptandıktan sonra, bu anlatının anlam olasılıkları / umut/, /karşılıksız aşk/ ve /arayış/ olarak varsayılabilir. İşte bu olası okuma izlencelerine izlekselleşme ya da izleklerin belirlenmesi denmektedir. Bu izleklerin söyleme (anlatıya) dökülmesi için betiler aracılığıyla motifler oluşur ya da oluşturulur.

Doğru Cevap: E

Soru 21

Belagat yani diğer bir deyişle güzel söz söyleme, hitabet sanatını ifade eden kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Söylem

Retorik

Biçembilim

Poetika

Mimesis

Açıklama:

Söz sanatları (retorik); güzel söz söyleme, hitabet sanatı; belagat anlamına gelmektedir.

Doğru Cevap: B

Soru 22

Ölçünlü dile göre, bir metni özgün kılan dilsel öğelerin incelenmesi ve yorumlanması aşağıdakilerden hangisi ile ifade edilmektedir?

Söylem

Retorik

Biçembilim

Poetika

Mimesis

Açıklama:

Biçembilim; ölçünlü dile göre, bir metni özgün kılan dilsel öğelerin incelenmesi ve yorumlanmasıdır.

Doğru Cevap: C

Soru 23

Yazının işleyiş kurallarını tanımlayan, bağlı kalınması gereken kuralları çözümleyen ve belirleyen bilim dalı aşağıdakilerden hangisidir?

Söylem

Retorik

Biçembilim

Poetika

Mimesis

Açıklama:

Yazınbilim (poetika); yazının işleyiş kurallarını tanımlar, bağlı kalınması gereken kuralları çözümler ve belirler.

Doğru Cevap: D

Soru 24

Betisel yerdeşliklerden yola çıkarak genel anlamı birleştirme işlemi aşağıdaki kavramlardan hangisi ile ifade edilmektedir?

Söylem

Sözceleme

Söyleşimlilik

İzlekselleşme

Erken Anlatım

Açıklama:

İzlekselleşme, betisel yerdeşliklerden yola çıkarak genel anlamı birleştirme işlemidir.

Doğru Cevap: D

Soru 25

Durum
Eylem
Plan
Yaptırım
Eyletim

Yukarıdakilerden hangileri anlatı şemasının aşamalarındandır?

I ve II

II ve III

III ve V

I, II ve III

II, IV ve V

Açıklama:

Yüzeysel anlatı sözdizimi düzleminde eyleyenler şemasının belirlenmesinden sonra, anlatı şemasına geçilebilir. Bu şema okuyucuya, anlatıda olayların nasıl eklemlendiği, eyleyenlerin hangi işlevlerle olaylara katıldığı, olayların değişik aşamalarının nasıl sunulduğu konularında bilgiler verir. Günümüzde bu şema üç aşamadan oluşur: eyletim, eylem ve yaptırım. Gerçek yaşamda, romanlarda, öykülerde birinci aşama bittikten sonra eyleyenler ikinci, üçüncü... bir anlatı şeması başlatabilirler.

Doğru Cevap: E

Soru 26

Bir yapıtın içine aldığı, yapıtın tümüyle benzerlik ilişkisi kuran bölüm aşağıdakilerden hangisi ile ifade edilmektedir?

Yerdeşlik

Sözceleme

Söyleşimlilik

İzlekselleşme

Erken Anlatım

Açıklama:

Erken anlatım; bir yapıtın içine aldığı, yapıtın tümüyle benzerlik ilişkisi kuran bölümdür.

Doğru Cevap: E

Soru 27

Anlatıcı ile yazar, anlatıcı ile oyuncunun seslerinin ve anlam evrenlerinin birbirine karışması sonucu hangisinin konuştuğunun anlaşılamaması durumu aşağıdakilerden hangisi ile ifade edilmektedir?

Yerdeşlik

Sözceleme

Söyleşimlilik

İzlekselleşme

Erken Anlatım

Açıklama:

Söyleşimlilik; anlatıcı ile yazar, anlatıcı ile oyuncunun seslerinin ve anlam evrenlerinin birbirine karışması sonucu hangisinin konuştuğunun anlaşılamamasıdır. “Çok güzel bir şarkı vardır, bir yıldıza gönül vermiş bir sürüngenden söz eder” (s. 126). Bu sözcede anlatıcı, geniş zaman kullanarak değişmez bir bilgi sunar gibidir. “Gibidir”, çünkü anlatıcının sözünü ettiği aşk bir şarkıda değil, şiir biçiminde yazılmış bir tiyatro yapıtında geçer. Böylece sözcelem öznesi Yücel biraz da kendini saklayarak, bilgi ve birikimini anlatıcı aracılığıyla sunar; okur tam olarak hangisinin konuştuğunu anlayamaz.

Doğru Cevap: C

Soru 28

Bir söylem zinciri içinde kesintisizlik etkisi yaratan anlamı oluşturan içerik öğelerinin yinelenmesi aşağıdakilerden hangisi ile ifade edilmektedir?

Yerdeşlik

Sözceleme

Söyleşimlilik

İzlekselleşme

Erken Anlatım

Açıklama:

Yerdeşlik, bir söylem zinciri içinde kesintisizlik etkisi yaratan anlamı oluşturan içerik öğelerinin yinelenmesidir.

Doğru Cevap: A

Soru 29

Duyularla algılanan doğal dünyayı görsel ya da dilsel olarak yeniden sunan her türlü gösterge aşağıdaki kavramlardan hangisi ile ifade edilmektedir?

Beti

Söylem

Retorik

Poetika

Mimesis

Açıklama:

Beti, duyularla algılanan doğal dünyayı görsel ya da dilsel olarak yeniden sunan her türlü göstergedir.

Doğru Cevap: A

Soru 30

Anlamın ancak bağlam ve kullanımın bilinmesiyle anlaşılabileceğini ortaya koyan, doğal dil öğeleriyle ilgilenen bilim dalı aşağıdakilerden hangisidir?

Söz sanatları

Biçembilim

Yazınbilim

Edimbilim

Gösterge

Açıklama:

Edimbilim, anlamın ancak bağlam ve kullanımın bilinmesiyle anlaşılabileceğini ortaya koyan, doğal dil öğeleriyle ilgilenen dilbilimin bir dalıdır.

Doğru Cevap: D

Soru 31

Belli bir kişinin belli bir yerde, belli bir zamanda ürettiği dilsel ürün aşağıdakilerden hangisidir?

Söylem

Poetika

Biçembilim

Retorik

Göstergebilim

Açıklama:

Söylem: Belli bir kişinin (ben) belli bir yerde (burada), belli bir zamanda (şimdi) ürettiği dilsel ürün.

Doğru Cevap: A

Soru 32

Anlamın ancak bağlam ve kullanımın bilinmesiyle anlaşılabileceğini ortaya koyan, doğal dil öğeleriyle ilgilenen dilbilim dalı aşağıdakilerden hangisidir?

Betisel yapı

Edimbilim

Nimesis

Yazınbilim

Biçembilim

Açıklama:

Edimbilim: Anlamın ancak bağlam ve kullanımın bilinmesiyle anlaşılabileceğini ortaya koyan, doğal dil öğeleriyle ilgilenen dilbilimin bir dalı.

Doğru Cevap: B

Soru 33

Nimesis kavramının tanımı aşağıdakilerden hangisidir?

Bir metni özgün kılan dilsel öğelerin yorumlanması

Yazının işleyiş kuralları

Doğal dünyayı sunan gösterge

Sanatta ve yazında taklide dayanan temsil

Güzel söz söyleme sanatı

Açıklama:

Mimesis: Doğa ve insan davranışının sanatta ve yazında taklide dayanan temsilidir. Aristoteles mimesinin “doğanın taklidi” olduğunu öne sürer.

Doğru Cevap: D

Soru 34

Ferdinand de Saussure’ün izinden giden Paris Göstergebilim Okulu'nun geliştirdiği şema aşağıdakilerden hangisidir?

Göstergebilim şeması

Çözümleme tablosu

Üretici süreç

Söylem tablosu

Yazınsal şema

Açıklama:

Ferdinand de Saussure’ün izinden giden Paris Göstergebilim Okulu, “üretici süreç” adı verilen bir şema geliştirmiştir.

Doğru Cevap: C

Soru 35

Bir söylem zinciri içinde kesintisizlik etkisi yaratan anlamı oluşturan içerik öğelerinin yinelenmesi aşağıdakilerden hangisidir?

Sözce

Sözceleme öznesi

İzlekselleşme

Motif

Yerdeşlik

Açıklama:

Yerdeşlik: Bir söylem zinciri içinde kesintisizlik etkisi yaratan anlamı oluşturan içerik öğelerinin yinelenmesidir.

Doğru Cevap: E

Soru 36

Betisel yerdeşliklerden yola çıkarak genel anlamı birleştirme işlemi aşağıdakilerden hangisidir?

Duygu değeri

Motif

Betileme

Yerdeşleşme

İzlekselleşme

Açıklama:

İzlekselleşme, betisel yerdeşliklerden yola çıkarak genel anlamı birleştirme işlemi.

Doğru Cevap: E

Soru 37

I. Yerdeşleme
II. Sözceleme
III. Eyletim
IV. Eylem
V. Yaptırım
Anlatım şemasının aşamaları hangi seçenekte doğru verilmiştir?

I, II, III

I, III, V

III, IV, V

II, IV, V

I, II, III

Açıklama:

Günümüzde anlatı şeması üç aşamadan oluşur: eyletim, eylem ve yaptırım.

Doğru Cevap: C

Soru 38

Söylemsel yapıların hemen altında bulunan, anlatının soyut öğelerinin bulunduğu ve eklemlendiği son derece karmaşık ve zengin düzey aşağıdakilerden hangisidir?

Anlatısal sözdizim

Eylemsel sözdizin

Uygulama

Anlatısal anlam

Derin yapı

Açıklama:

YÜZEY YAPI: ANLATISAL SÖZDİZİM
Söylemsel yapıların hemen altında bulunan bu katman, anlatının soyut öğeleri- nin bulunduğu ve eklemlendiği son derece karmaşık ve zengin bir düzeydir.

Doğru Cevap: A

Soru 39

Göstergebilim ile ilgili olarak 2000'li yıllardan itibaren değişen konu aşağıdakilerden hangisidir?

Yöntemi

Güvenilirliği

Gerekliliği

Tutarlılığı

Bilimselliği

Açıklama:

Göstergebilim 1980’li yıllara dek, metni yazarından bağımsız bir biçimde, yukarı- da aşamaları gösterilen üretici süreç içinde, nesnel ve yansız olarak incelemek için yöntemler ve araçlar geliştirdi. 2000’li yıllardan sonra, bir nesne olarak metnin yazarıyla ilişkisi, kahramanlar arasındaki duygu ve tutku ilişkileri, yazarın öznel- liği nasıl yarattığı, bunu dilin hangi öğeleriyle gerçekleştirdiği, metinde yaratılan estetik öğeler ve bunların açıklanması gibi pek çok sorun artık göstergebilimin alanına girdi.

Doğru Cevap: A

Soru 40

Bir yapıtın içine aldığı, yapıtın tümüyle benzerlik ilişkisi kuran bölümü aşağıdakilerden hangisidir?

Temel anlam

Kalıplaşmış imge

Metinleşme

Erken anlatım

Derin yapı

Açıklama:

Erken Anlatım: Bir yapıtın içine aldığı, yapıtın tümüyle benzerlik ilişkisi kuran bölümdür.

Doğru Cevap: D

Soru 41

Göstergebilimin kurucusu aşağıdakilerden hangisidir?

Émile Benveniste

Umberto Eco

Roland Barthes

Mihail Bahtin

Algirdas Julien Greimas

Açıklama:

Avrupa göstergebiliminin kurucusu Algirdas Julien Greimas’a göre, yazının temel özellikleri bir “yapıtın özgün ve indirgenemez” öğeler barındırmasıdır.

Doğru Cevap: E

Soru 42

Sunduğu örnekler ve açıklamalar ile metin okumalarını aydınlatan, incelenen yazınsal yapıtın ayırıcı, belirleyici, olağanüstü özelliklerini, konumunu, onu yazınsal açıdan farklı kılan özelliklerini yansız biçimde gösteren, iyi/kötü; okunabilir/okunamaz; yararlı/yararsız gibi değer yargıları sunmayan eleştiri kuramı aşağıdakilerden hangisidir?

Yazınsal göstergebilim

Sosyolojik eleştiri

İzlekçi eleştiri

Marksist Eleştiri

Psikanalitik eleştiri

Açıklama:

Yazınsal göstergebilim sunduğu örnekler, örnekçeler, araçlar ve açıklamalar ile metin okumalarını aydınlatır, anlamlarını bağlam içinde oluşturur ve en önemlisi de incelenen yazınsal yapıtın, ayırıcı, belirleyici, olağanüstü özelliklerini, konumunu, onu yazınsal açıdan farklı kılan özelliklerini yansız bir biçimde gösterir, ancak iyi/kötü; okunabilir/okunamaz; yararlı/ yararsız... gibi değer yargıları sunmaz, bunu okura bırakır.

Doğru Cevap: A

Soru 43

Aşağıdakilerden hangisi yazınsal göstergebilimin amaçlarından biri değildir?

Sunduğu araç ve açıklamalar ile metin okumalarını aydınlatmak

Yapıtın ayırıcı, olağanüstü özelliklerini göstermek

Yapıtın topluma faydalı olup olmadığını tespit etmek

Yapıtı kesin yargılar sunmadan incelemek

Yapıtı incelemek için anlatı şeması oluşturmak

Açıklama:

Yazınsal göstergebilim sunduğu örnekler, örnekçeler, araçlar ve açıklamalar ile
metin okumalarını aydınlatır, anlamlarını bağlam içinde oluşturur ve en önemlisi
de incelenen yazınsal yapıtın, ayırıcı, belirleyici, olağanüstü özelliklerini, konumunu, onu yazınsal açıdan farklı kılan özelliklerini yansız bir biçimde gösterir,
ancak iyi/kötü; okunabilir/okunamaz; yararlı/ yararsız... gibi değer yargıları sunmaz, bunu okura bırakır.

Doğru Cevap: C

Soru 44

Yazınsal göstergebilimde “sözceleme” teriminin anlam karşılığı aşağıdakilerden hangisidir?

Kahramanlar topluluğunun söylemi

Bireysel kullanım edimiyle dilin işleyişe geçirilmesi

Anlatısal işlevleri yüklenen kahramanın söylemi

Eserin dili

Eserdeki iletinin taşıyıcısı

Açıklama:

Sözceleme, bireysel kullanımnedimiyle dilin işleyişe geçirilmesidir.

Doğru Cevap: B

Soru 45

Yazınsal göstergebilimde sözceleme öznesinin sözcesini gerçekleştirmesi sırasında oluşan “anlam belleğinin” örneğine ne ad verilir?

Dilsel beti

Görsel beti

Çözümleme şeması

Anlatı şeması

Üretici süreç

Açıklama:

Üretici süreç, sözceleme öznesinin sözcesini gerçekleştirmesi sırasında oluşan “anlam belleğinin” bir örnekçesidir

Doğru Cevap: E

Soru 46

Betisel yerdeşliklerden yola çıkarak genel anlamı birleştirme işlemine ne ad verilir?

Duygu değeri

Eyleyenler

Yüzey yapı

Sözdizimi

İzlekselleşme

Açıklama:

İzlekselleşme, betisel yerdeşliklerden yola çıkarak genel anlamı birleştirme işlemdir.

Doğru Cevap: E

Soru 47

Bir duruma, bir eyleme etken ya da edilgen olarak katılan diğer eyleyenlerle olan ilişkileriyle tanımlanan dilsel birim aşağıdakilerden hangisidir?

Eyleyen

Duygu değeri

Motif

Gönderen

Gönderilen

Açıklama:

Eyleye, bir duruma, bir eyleme etken ya da edilgen olarak katılan diğer eyleyenlerle olan ilişkileriyle tanımlanan dilsel birimdir.

Doğru Cevap: A

Soru 48

Aşağıdakilerden hangisi anlatı şemasının özelliklerinden biridir?

Anlatının iletisini gösterir.

Eleştirmenin yargılarını gösterir.

Anlatıda olayların sonuç aşamasını gösterir.

Anlatıda eyleyenlerin hangi işlevlerde olaylara katıldığını gösterir.

Anlatıda eyleyen olarak ana kahramanı gösterir.

Açıklama:

Anlatı şeması, insanlığın ortak belleğine yerleşmiş anlatısal ve kültürel düzenlenmenin soyut bir tablo ile görselleştirilmesidir. Bu şema “yaşamın anlamını”, sanal bir yeniden sunum ile anlaşılır biçime sokar. Bu şema okuyucuya, anlatıda olayların nasıl eklemlendiği, eyleyenlerin hangi işlevlerle olaylara katıldığı, olayların değişik aşamalarının nasıl sunulduğu konularında bilgiler verir. Günümüzde bu şema üç aşamadan oluşur: eyletim, eylem ve yaptırım.

Doğru Cevap: D

Soru 49

Aşağıdakilerden hangisi anlatı şemasında yer alan, öznenin eyleminin değerlendirilerek onun ödüllendirildiği, cezalandırıldığı ya da ona kayıtsız kalındığı aşamadır?

Yaptırım

Eylem

Eyletim

Temel yapı

Metin

Açıklama:

Yaptırım, bu aşamada Gönderen ve / ya da Gönderilen, Öznenin eylemini
değerlendirerek onu ödüllendirebilir, beğenmeyerek cezalandırabilir ya da
gerçek yaşamda çok sık görüldüğü gibi kayıtsız kalabilir.

Doğru Cevap: A

Soru 50

Anlatıcı ile yazar, anlatıcı ile oyuncunun seslerinin ve anlam evrenlerinin birbirine karışması sonucu konuştuğunun anlaşılamaması olayına ne ad verilir?

Derin yapı

Kalıplaşmış deyimler

Kalıplaşmış imgeler

Erken anlatım

Söyleşimlilik

Açıklama:

Söyleşimlilik, anlatıcı ile yazar, anlatıcı ile oyuncunun seslerinin ve anlam evrenlerinin birbirine karışması sonucu hangisinin konuştuğunun
anlaşılamamasıdır

Doğru Cevap: E

Soru 51

Fransız dilbilimci Emile Benveniste’in geliştirdiği kuram aşağıdakilerden hangisidir?

Biçembilim

Yazınbilim

Yerdeşlik

Edimbilim

Sözceleme

Açıklama:

Göstergebilimsel çözümlemenin dilsel araçlarını tanımlayabileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 52

Göstergebilim bilim dalı olarak neyi kullanır ?

Altdil

Üstdil

Paradigmaları

Ruhsal durumları

Soru 1

İki ya da daha çok metin arasında bir alışveriş, bir tür konuşma ya da söyleşim biçimine ne ad verilir?

Disiplinlerarası

Yazınsallık

Çokdillilik

Metinlerarası

Sözce

Açıklama:

Metinlerarasını, (Fr. intertextualité; Ing. intertextuality) kabaca iki ya da daha çok metin arasında bir alışveriş, bir tür konuşma ya da söyleşim biçimi olarak tanımlayabiliriz. Kavram kimilerince bir yenidenyazma işlemi olarak da algılanır. Bir yazar başka bir yazarın metninden parçaları kendi metninin bağlamında kaynaştırarak yenidenyazar.

Doğru Cevap: D

Soru 2

Aşağıdakilerden hangisi bir metin ile başka bir metin arasındaki her tür alışveriş işlemi için kullanılan ifadelerden biri değildir?

Kolaj

Mozaik

Yaptakçılık

Palempsest

Bütünce

Açıklama:

Bir metin ile başka bir metin arasındaki her tür alışveriş işlemi yenidenyazma dışında alıntı, kolaj mozaik, yaptakçılık, palempsest vb. imgeleri ile gösterilir. Çoğu zaman, söz konusu imgeler bir metinlerarası alışverişi belirtmek için eşanlamlı olarak kullanılır. Bütünce, üzerinde çözümleme yapmak amacıyla benzeşik (homojen) türden metinlerin toplamına verilen addır.

Doğru Cevap: E

Soru 3

Aşağıdakilerden hangisi, karşılaştırmalı yazın eleştirisiyle ilgili, yanlış bir bilgidir?

Karşılaştırmalı yazın eleştirisi, daha çok bir ülkenin kültürünün başka ülkelere ait kültürlerle karşılaştırılmasına dayanır.

Karşılaştırmalı yazında, inceleme olarak bir bütünce (corpus) oluşturulur.

Karşılaştırma alanı hem çok dar hem de sonsuzdur.

Karşılaştırılan metinler bütün özellikleri açısından karşılaştırılır.

Karşılaştırmalı yazında anlam karşılaştırmayı yapan eleştirmence yapıtların karşı karşıya konmasına bağlı olarak çıkarılır.

Açıklama:

Karşılaştırmalı yazın eleştirisinde “temel olarak, yazınsal denilen, ya da yazınsal denilebilecek her nesnenin, bir kültürün öteki yapıcı unsurlarıyla ilişkilendirilerek incelenmesi söz konusudur” (Y. Chevrel, 2009: 7). Karşılaştırmalı yazın eleştirisi, daha çok bir ülkenin kültürünün başka ülkelere ait kültürlerle karşılaştırılmasına dayanır. Bunu yapmak için inceleme nesnesi olarak bir bütünce (corpus) oluşturulur. Bütünceden çıkarılan unsurların birbirleriyle benzerlik, koşutluk, aynı zamanda karşıtlık ilişkileri içerisinde oldukları gösterilmeye, böylelikle bir yapıt yorumlanmaya çalışılır. Buna karşın, metinlerarası, bir bütünce oluşturmak kaygısında değildir. Karşılaştırmalı eleştirinin gerektirdiği gibi, belli bir geleneğe ait iki (ya da daha çok) metin arasındaki benzerlikleri ya da ayrımları araştırmaz. Onun araştırma alanı hem çok dar hem de sonsuzdur. Sonsuzdur, çünkü bir metin sonsuz metinler alanından alıntılar yapabilir. Çok dardır, çünkü çoğu zaman, yazarca belirlenen strateji doğrultusunda, bir metne metinlerarası yöntemlerden biriyle sokulan tek bir sözcük, tek bir tümce, tek bir harf metinlerarasının araştırma konusu olabilir.

Doğru Cevap: C

Soru 4

Aşğıdakilerden hangisi, kaynak eleştiriisyle ilgili, yanlış bir bilgidir?

Kaynak kavramı parçalanmış, tek bir sözcüğe bile indirgenebilen, ayrışık, çoğu zaman kolaylıkla çıkarılamayan bir unsura ya da metne gönderir.

Kaynak eleştirisinin amacı, baskıya gitmeden önce, bir yapıtın geçtiği aşamaları izlemek; böylelikle bir yapıtı aydınlatacak tüm tarihsel bilgileri bir bütün halinde bir araya getirmektir.

Kaynak eleştirisinde, metin-öncesi araştırması yapılır.

Kaynak eleştirisinde bir göndergeye, alıntıya yeni bir anlam yüklenmemiştir, onun yalnızca ilk (ve son) kökensel anlamı ortaya çıkarılmaya çalışılır.

Kaynak eleştirisinde, bir gönderge ya da alıntı zaman geçtikçe yeni anlamlar almaz.

Açıklama:

Kaynak kavramı somut bir bütüne gönderir; metinlerarası ise tersine, parçalanmış, tek bir sözcüğe bile indirgenebilen (kimi zaman bir alıntı, kimi zaman bir yazar ya da kitap adına yalın bir gönderme yapılır, ya da bir anıştırmayla yetinilir) ayrışık, çoğu zaman kolaylıkla çıkarılamayan bir unsura ya da metne gönderir.

Doğru Cevap: A

Soru 5

Rus Biçimciler, metinlerarası incelemeyi benimsemeden önce metni nasıl inceliyorlardı?

Tarihsel açılardan

Dinî açılardan

Toplumbilimsel açılardan

Özyaşamöyküsel olarak

Salt kendi içinde

Açıklama:

Çalışmalarının ilk evrelerinde Rus Biçimcileri, Ferdinand de Saussure’ün Genel Dilbilim Dersleri’ndeki (1998) kuramlarından esinlenerek metni büyük ölçüde kendi içerisinde inceler, onun değişmez kurallarını, yapılarını saptamaya uğraşırlar. Bu amaçla yazınsal metni tarihsel, toplumbilimsel, özyaşamöyküsel vb. verilerden yola çıkarak açıklamayı reddederler.

Doğru Cevap: E

Soru 6

Kökeninde, bir sözcenin başka sözcelerle ilişki içerisinde olmadan, belli oranda birbirlerini etkilemeden var olamayacağı görüşü bulunan "söyleşimcilik" kuramını kim ortaya atmıştır?

Julia Kristeva

Mihail Bahtin

Roland Barthes

Michael Riffaterre

Gerard Genette

Açıklama:

Üstü kapalı olarak metinlerarası olgusundan söz eden, onun işlevsel alanını salt biçimlerin ve tekniklerin gelişimini izlemek olarak sınırlayan Biçimcilerin tersine, Bahtin açıkça bir yapıtın başka yapıtlarla sürekli alışveriş içerisinde olduğunu düşünür. Ona göre, bir sözce başka sözcelerle ilişki halinde olmadan, belli oranda birbirlerini etkilemeden var olamaz. Ayrıca her söylem belli bir tarihsel ve toplumsal alan içerisinde konumlanır. Tarihsel ve toplumsal olgulara sıkı sıkıya bağlı kalarak ortaya attığı, söyleşimcilik adını verdiği kuramı metinlerarası alışverişlerin kapısını aralar.

Doğru Cevap: B

Soru 7

Metinlerarasılığı bir okuma olgusuna bağlayan kuramcı kimdir?

Mihail Bahtin

Julia Kristeva

Roland Barthes

Michael Riffaterre

Gerard Genette

Açıklama:

Metinlerarası işlem, çağdaş olduğu kadar daha önce yazılmış yapıtlardan alıntı- lanan sözcelerin bir metin içerisinde eritilerek onun yeni bir anlamla donatılması, böylelikle yeni bir metin üretilmesidir. Öyleyse Barthes’a göre metin, eski alıntıların yeni bir örgüsü, metinlerarası her metnin bir koşulu, yazınsallığın temel unsurudur. Ancak Barthes, Kristeva’nın tanımlamasından ayrı olarak metinlerarasılığı bir okuma olgusuna bağlar. Metinlerarası göndermelerin algılanmasında okurun rolü üzerinde durur. Le Plaisir du texte adlı yapıtında kendi metinlerarası tanımı- na ve metinlerarası etkinliğe bir öznellik boyutu katan Barthes’a göre okuma, aynı zamanda bireysel bir uğraştır. Öyleyse, farklı metinler arasında yapılan yaklaştırmalar okumanın zorunlu bir aşamasıdır. Bu bakımdan Barthes, metinlerarasılık konusunda Michael Riffaterre’in görüşlerinin habercidir.

Doğru Cevap: C

Soru 8

Metinlerarasını büyük ölçüde okur-metin arasındaki ilişkiye göre tanımlayan kuramcı kimdir?

Mihail Bahtin

Julia Kristeva

Roland Barthes

Michael Riffaterre

Gerard Genette

Açıklama:

Julia Kristeva metin karşısında okurun rolüne hiç değinmez. Ondan ayrı olarak, Riffaterre metinlerarasını büyük ölçüde okur-metin arasındaki ilişkiye göre tanımlar: “Metinlerarası, okurun kendinden önce ya da sonra gelen bir yapıtta başka yapıtlar arasındaki ilişkileri algılamasıdır” (1980). Bir yapıt ile ondan önce ve/ya ondan sonra gelen yapıtlar arasındaki ilişkiyi okur kavrar. Böylelikle Riffaterre tanımlamalarını bir alımlama kuramı çerçevesine oturtur. Riffaterre’e göre, metinlerarası bir izin algılanmasında okurun belleği ve edinci (becerisi) temel ölçütleri oluşturur. Böylelikle ister açık bir alıntılama ister yalın bir anımsama söz konusu olsun, iki ya da daha fazla metin arasında okurun belirlediği her iz metinlerarasılığı başlatır. Okur herhangi bir yapıtı şu ya da bu yazınsal söylemin ışığında okuma olasılığına sahiptir. Çünkü yeni yapıtlar ondan önce ortaya konulan yapıtlardan güçlü bir biçimde etkilenirler. Metinlerarasılıktan söz edebilmek için okurun iki ya da daha fazla metin arasında yaklaştırmalar yapması yeterlidir.

Doğru Cevap: D

Soru 9

Aşağıdakilerden hangisi, kapalı metinlerarası ilişkilerdendir?

Alıntı

Anıştırma

Yansılama

Alaycı dönüştürüm

Öykünme

Açıklama:

Alıntı, gönderge, açık; gizli alıntı ve anıştırma, kapalı metinlerarası ilişkiler; yansılama (parodi), alaycı dönüştürüm, öykünme (pastiş) ise bir türev ilişkisine dayanan ve açık metinlerarası biçimler sayılırlar.

Doğru Cevap: B

Soru 10

Aşağıdakilerden hangisi anlamsal dönüşüm yöntemlerinden biridir?

Çeviri

Vezin dönüşümü

Biçem dönüşümü

Pragmatik dönüşüm

Kipsel dönüşüm

Açıklama:

İki tip anlamsal dönüşümden söz edilebilir: Birincisi, bir öyküsel ya da içeriksel değişikliği öne çıkaran öyküsel dönüşüm; ikincisi ise olayları ve eylemi kuran yolların değiştirilmesi olan pragmatik (edimsel) dönüşüm.

Doğru Cevap: D

Çalışmalarının ilk evrelerinde, Ferdinand de Saussure’ün Genel
Dilbilim Dersleri’ndeki kuramlarından esinlenerek metni büyük ölçüde
kendi içerisinde inceler, onun değişmez kurallarını, yapılarını saptamaya uğraşan eleştiri akımı hangisidir?

Rus biçimcileri

Fransız içerikçileri

Alman ruhçuları

İngiliz gelenekçileri

Amerikan pragmatistleri

Açıklama:

Doğru Cevap: A

Soru 16

Bir söyleşideki karşılıklı alışverişler gibi, söylemin ayrışık sesleri buluşturması olgusuna verilen ada ne denir?

Ayrışımcılık

Buluşturumculuk

Söyleşimcilik

Alışverişçilik

Karşılaştırımcılık

Açıklama:

Söyleşimcilik, bir söyleşideki karşılıklı alışverişler gibi, söylemin ayrışık sesleri buluşturması olgusuna verilen addır. Bir sözcenin başka sözcelerle ilişki içerisinde olmadan, belli oranda birbirlerini etkilemeden var olamayacağı görüşü söyleşimciliğin kökeninde bulunur.

Doğru Cevap: C

Soru 17

Riffaterre'nin tanımlamalarını çerçevesi içine oturttuğu kuram hangisidir?

Salınımlama

Bakışımlama

Kamaşımlama

Alımlama

Soydaşımlama

Açıklama:

Bir yapıt ile ondan önce ve/ya ondan sonra gelen yapıtlar arasındaki ilişkiyi okur kavrar. Böylelikle Riffaterre tanımlamalarını bir alımlama kuramı çerçevesine oturtur. Riffaterre’e göre, metinlerarası bir izin algılanmasında okurun belleği ve edinci (becerisi) temel ölçütleri oluşturur.

Doğru Cevap: D

Soru 18

Metin-ötesinin son biçimi aşağıdakilerden hangisidir?

Üst-metinsellik

Yorumsal üst-metinsellik

Yan-metinsellik

Ana-metinsellik

Metinlerarasılık

Açıklama:

Metin-ötesinin son biçimi yorumsal üst-metin’dir. Bu tür ilişki, bir metni, sözünü ettiği bir başka metne zorunlu olarak alıntı yapmadan, hatta adını anmadan bağlayan bir yorum ilişkisidir. Burada üst-metni ana-metne bağlayan bir eleştiri ilişkisi söz konusudur. Özellikle roman ve özyaşamöyküsel anlatılarda karşımıza çıkar. Yazarlar roman üzerine ileri sürdükleri kuramlara, ya da düşüncelere anlatılarının içerisinde yer verebilirler.

Doğru Cevap: B

Soru 19

Bir sözcüğün sürekli anlamsal öğelerine ya da düzanlamına kullanım sırasında katılan ve ilk anda algılanamayan, ikincil kavramlara, imgelere, öznel izlenimlere, vb. ilişkin olan duygusal, coşkusal ikincil anlama ne denir?

Tananlam

Yananlam

Altanlam

Dışanlam

Ekanlam

Açıklama:

Doğru Cevap: B

Soru 20

Bir kavramın doğrudan doğruya onu gösteren göstergeyle değil, ilgili, bağlantılı olduğu bir başka göstergeyle dile getirilmesine ne denir?

Eğretileme

Düzdeğişmece

Altanlamlandırma

Metafor

Sembol

Açıklama:

Bir kavramın doğrudan doğruya onu gösteren göstergeyle değil, ilgili, bağlantılı olduğu bir başka göstergeyle dile getirilmesine düzdeğişmece denir.

Doğru Cevap: B

Barthes
Kristeva
Riffaterre

Yukarıdaki kişilerden hangisi veya hangileri metinlerarasılığı bir okuma edimine bağlayarak okura sorumluluk yükleyecek şekilde tanımlamaktadır?

Yalnız I

Yalnız II

I ve II

I ve III

II ve III

Açıklama:

Barthes, okumada bir öznellik boyundan söz eder; öğrencisi Kristeva’dan ayrı olarak metinlerarasılığı bir okuma edimine bağlar, okura sorumluluk yükler. Bu bakımdan Michael Riffaterre’in metinlerarası tanımıyla birleşir.

Doğru Cevap: D

Soru 27

Bir kavramın doğrudan doğruya onu gösteren göstergeyle değil, ilgili, bağlantılı olduğu bir başka göstergeyle dile getirilmesi aşağıdakilerden hangisi ile ifade edilmektedir?

Taklit

Yansılama

Düzdeğişmece

Alaycı Dönüştürüm

Öykünme

Açıklama:

Düzdeğişmece; bir kavramın doğrudan doğruya onu gösteren göstergeyle değil, ilgili, bağlantılı olduğu bir başka göstergeyle dile getirilmesidir. Kısacası, bir nesneyi bir başka sözcükle belirtmek. Örneğin “bütün kentte oturanlar” yerine “bütün kent” anlatımı bir düz değişmecedir.

Doğru Cevap: C

Soru 28

Aşağıdakilerden hangisi biçimsel dönüşümlerden birisi değildir?

Çeviri

Koşuklaştırma

Düzyazılaştırma

Vezin dönüşümü

Pragmatik dönüşüm

Açıklama:

Çeviri, Koşuklaştırma, Düzyazılaştırma, Vezin Dönüşümü, Biçem Dönüşümü, Kipsel Dönüşüm biçimsel dönüşümler altında yer alırlar.

Doğru Cevap: E

Soru 29

Daha önce var olan yapıtlardan, nesnelerden, iletilerden belli sayıda unsuru alıp yeni bir yaratı içine sokmak olarak tanımlanabilen kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Alıntı

Kolaj

Yansılama

Anıştırma

Öykünme

Açıklama:

“Bir metnin başka bir metindeki somut varlığı” tanımlaması kolaj kullanımına uygun düşmektedir. Daha önce var olan yapıtlardan, nesnelerden, iletilerden belli sayıda unsuru alıp yeni bir yaratı içine sokmak olarak tanımlanır.

Doğru Cevap: B

Soru 30

Bir şeyi doğrudan anmadan belirtme; bir sözcüğün alıntılanması ya da bir başka yapıtın, kimliği söylenmeden ya da açıkça bildirilmeden anılması aşağıdaki kavramlardan hangisi ile ifade edilmektedir?

Alıntı

Kolaj

Yansılama

Anıştırma

Öykünme

Açıklama:

Açık seçik göndermede bulunmadan bir kişi ya da nesne konusunda düşünceyi uyarma biçimi olan anıştırmada söylenmesi gereken şey açıkça, doğrudan belirtilmek yerine yalnızca telkin edilir. Kişi ya da nesne konusunda yarım bilgi verildiğinden, anıştırma örtülü söylemle eşanlamlıdır. “Bir şeyi doğrudan anmadan belirtme. Doğrudan anma bir göndergedir. Anıştırma, bir sözcüğün alıntılanması ya da bir başka yapıtın, kimliği söylenmeden ya da açıkça bildirilmeden anılmasıdır.”

Doğru Cevap: D

Soru 31

Rus Biçimcilerine göre bir edebiyat eserini diğer eserlerden ayıran temel biçimsel özellik nedir?

Yazınsallık

Çok seslilik

Çok dillilik

Yaptakçılık

Söyleşimcilik

Açıklama:

Yazınsallık: Rus Biçimcilerine göre bir edebiyat eserini diğer eserlerden ayıran temel biçimsel özellik

Doğru Cevap: A

Soru 32

Kendi işlevleri dışında başka bir işlev yerine getirmesi amacıyla unsurların ya da malzemenin yeni bir bütünde bir araya getirilmesi ve montajlanmasıyla oluşan etkinliğe, düşünceye ya da yaratıya ne ad verilir?

Mozaik

Yaptakçılık

Sözce

Bütünce

Palempsest

Açıklama:

Yaptakçılık: Kendi işlevleri dışında başka bir işlev yerine getirmesi amacıyla unsurların ya da malzemenin yeni bir bütünde bir araya getirilmesi ve montajlanmasıyla oluşan etkinliğe, düşünceye ya da yaratıya verine ad.

Doğru Cevap: B

Soru 33

"Yüzeyi kazınarak üzeri yeniden yazılan parşömen; metinlerarasılık bağlamında, yazınsal bir metnin altında her zaman başka metinlerin izlerine rastlanır imgesine bağlanır."
Yukarıda verilen tanım aşağıdakilerden hangisine aittir?

Sözcelem

Alımlama

Palempsest

Değişke

Yansılama

Açıklama:

Palempsest: Yüzeyi kazınarak üzeri yeniden yazılan parşömen; metinlerarasılık bağlamında, yazınsal bir metnin altında her zaman başka metinlerin izlerine rastlanır imgesine bağlanır.

Doğru Cevap: C

Soru 34

Üzerinde çözümleme yapmak amacıyla benzeşik (homojen) türden metinlerin toplamına ne ad verilir?

Öykünme

Yansılama

Taklit

Bütünce

Bağlam değiştirme

Açıklama:

Bütünce: Üzerinde çözümleme yapmak amacıyla benzeşik (homojen) türden metinlerin toplamına verilen ad.

Doğru Cevap: D

Soru 35

Kristeva’nın, bir göstergeler dizgesinden başka bir dizgeye geçişini belirtmek için metinlerarasılık yerine kullandığı terim nedir?

Gönderme

Alıntı

Düzdeğişmece

Alaycı dönüştürüm

Bağlam değiştirme

Açıklama:

Bağlam değiştirme:
Kristeva’nın, bir göstergeler dizgesinden başka bir dizgeye geçişini belirtmek için metinlerarasılık yerine kullandığı terim.

Doğru Cevap: E

Soru 36

Kim kuramına ilk kez söyleşimcilik adını vermiştir?

Mihail Bahtin

Julia Kristeva

Roland Barthes

Michael Riffaterre

Gerard Genette

Açıklama:

Üstü kapalı olarak metinlerarası olgusundan söz eden, onun işlevsel alanını salt biçimlerin ve tekniklerin gelişimini izlemek olarak sınırlayan Biçimcilerin tersi- ne, Bahtin açıkça bir yapıtın başka yapıtlarla sürekli alışveriş içerisinde olduğunu düşünür. Ona göre, bir sözce başka sözcelerle ilişki halinde olmadan, belli oranda birbirlerini etkilemeden var olamaz. Ayrıca her söylem belli bir tarihsel ve top- lumsal alan içerisinde konumlanır. Tarihsel ve toplumsal olgulara sıkı sıkıya bağlı kalarak ortaya attığı, söyleşimcilik adını verdiği kuramı metinlerarası alışverişle- rin kapısını aralar.

Doğru Cevap: A

Soru 37

“Her metin bir alıntılar mozaiği gibi oluşur, her metin kendi içinde başka bir metnin eritilmesi ve dönüşümüdür”
Yukarıda verilen cümle kime aittir?

Mihail Bahtin

Julia Kristeva

Roland Barthes

Michael Riffaterre

Gerard Genette

Açıklama:

Kristeva’nın ortaya attığı metinlerarası kavramı, Bahtin’in söyleşimcilik kuramın- dan ve onun “söyleşim boyutundan yoksun sözce yoktur” düşüncesinden kaynak- lanır. Bahtin’e göre bir söylem (ya da sözce) hem söyleyenin hem de dinleyenin ortak ürünüdür ve kendinden önceki ya da çağdaş sözcelere gönderir; bu düşün- ceden esinlenen Kristeva metnin de her zaman öteki metinlerin kesiştiği yerde bulunduğu ilkesini benimser. Kristeva böylelikle metni bir alıntılar mozaiği olarak tanımlar: “Her metin bir alıntılar mozaiği gibi oluşur, her metin kendi içinde başka bir metnin eritilmesi ve dönüşümüdür”

Doğru Cevap: B

Soru 38

1960’ların sonundan bu yana edebiyat eserlerinin anlamı ve yorumu ile ilgili olarak okurun işlevini inceleyen çeşitli kuramlara verilen genel bir ad nedir?

Kolj

Anıştırma

Alımlama kuramı

Kaynak eleştirisi

“Temel olarak, yazınsal denilen, ya da yazınsal denilebilecek her nesnenin, bir kültürün öteki yapıcı unsurlarıyla ilişkilendirilerek incelenmesi söz konusudur."
Yukarıda belirtilen ifade aşağıdakilerden hangisini tanımlar?

Bağlam değiştirme

Bütünce

Palempsest

Karşılaştırmalı yazın eleştirisi

Kaynak eleştirisi

Açıklama:

Doğru Cevap: D

Soru 43

Palempsest”in metinlerarasılıkta anlam karşılığı aşağıdakilerden hangisidir?

Bir metnin altında her zaman başka bir metnin izlerinin olması

Homojen türdeki metinlerin toplamına verilen ad

Bir dizgeden başka bir dizgeye geçmek

Dilin ve kültürün sabitlenebilir bir yapı olmaması

Farklı alanlardaki araştırmacıların geliştirdikleri bakış açısı

Açıklama:

Yüzeyi kazınarak üzeri yeniden yazılan parşömen; metinlerarasılık bağlamında, yazınsal bir metnin altında her zaman başka metinlerin izlerine rastlanır imgesine bağlanır.

Doğru Cevap: A

Soru 44

Aşağıdakilerden hangisi metinlerarasılık kuramının ortaya çıkışında etkili olmuştur?

Sosyolojik eleştiri

Psikanalitik eleştiri

Yansımacılar

İzlenimci eleştiri

Rus Biçimciler

Açıklama:

Çalışmalarının ilk evrelerinde Rus Biçimcileri, Ferdinand de Saussure’ün Genel
Dilbilim Dersleri’ndeki kuramlarından esinlenerek metni büyük ölçüde
kendi içerisinde inceler, onun değişmez kurallarını, yapılarını saptamaya uğraşırlar.

Doğru Cevap: E

Soru 45

Bir sözcenin başka sözcelerle ilişki halinde olmadan, belli oranda birbirlerini etkilemeden var olmadığını, ayrıca her söylemin belli bir tarihsel ve toplumsal alan içerisinde konumlanması gerektiğini, tarihsel ve toplumsal olgulara sıkı sıkıya bağlı kalınarak söyleşimcilik adını verdiği kuramı ile metinlerarası alışverişlerin kapısını aralayan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

Dostoyevski

Gérard Genette

Mihail Bahtin

Roland Barthes

Julia Kristeva

Açıklama:

Mihail Bahtin' e göre bir sözce başka sözcelerle ilişki halinde olmadan, belli oranda
birbirlerini etkilemeden var olamaz. Ayrıca her söylem belli bir tarihsel ve toplumsal alan içerisinde konumlanır. Tarihsel ve toplumsal olgulara sıkı sıkıya bağlı kalarak ortaya attığı, söyleşimcilik adını verdiği kuramı metinlerarası alışverişlerin kapısını aralar.

Doğru Cevap: C

Soru 46

Metinlerarasılık kavramını öncelikle “çiftdeğerli söylemlere sahip tek tür” olarak tanımladığı roman türü üzerinden önerirken sonradan söyleşimsellik (diyaloglaştırma) ilkesinin “romansaldan çok daha geniş bir alanı kapsadığını” savunan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

Gérard Genette

Michael Riffaterre

Roland Barthes

Julia Kristeva

Mihail Bahtin

Açıklama:

Kristeva, Bahtin gibi metinlerarasılık kavramını öncelikle “çiftdeğerli söylemlere sahip tek tür” olarak tanımladığı roman türü üzerinden giderek önerir. Sonradan söyleşimsellik (diyaloglaştırma) ilkesinin “romansaldan çok daha geniş bir alanı kapsadığını” düşünür.

Doğru Cevap: D

Soru 47

Aşağıdakilerden hangisi Genette’in belirlediği beş tip metinselaşkınlık ya da metin-ötesi ilkelerinden biri değildir?

Açıklayıcı Metinsellik

Ana-Metinsellik

Yan-Metinsellik

Üst-Metinsellik

Yorumsal Üst-Metin

Açıklama:

Genette’in belirlediği beş tip metinselaşkınlık (ya da metin-ötesi) ilişkisi şunlardır:
Metinlerarası
Ana-Metinsellik
Yan-Metinsellik
Üst-Metinsellik
Yorumsal Üst-Metin

Doğru Cevap: A

Soru 48

Bir metnin başka bir metindeki varlığını en somut biçimde görünür kılan,
ilk akla gelen, en genel ve en sık karşımıza çıkan metinlerarası bir yöntem olarak adlandırılan yöntem aşağıdakilerden hangisidir?

Gönderge

Alıntı

Kolaj

Anıştırma

Gizli alıntı

Açıklama:

Alıntı, bir metnin başka bir metindeki varlığını en somut biçimde görünür kılan,
ilk akla gelen, en genel ve en sık karşımıza çıkan metinlerarası bir yöntemdir.

Doğru Cevap: B

Soru 49

Oğuz Atay’ın Tutunamayanlar romanında “mektup, günce, nüfus cüzdanı, manzum destan vb.” parçaları kullandığı tekniğe metinlerarasılıkta ne ad verilir?

Alaycı dönüştürüm

Yansılama

Epigraf(tanımlık)

Değersel- dönüşüm

Kolaj

Açıklama:

Oğuz Atay Tutunamayanlar adlı romanında “manzum, destan, manzum şerh, piyes, mektup, günce, arşiv belgeleri, nüfus cüzdanı sureti gibi birçok kurmaca parçayı kolaj nesnesi olarak kullanır”

Doğru Cevap: E

Soru 50

Bir kavramın doğrudan doğruya onu gösteren göstergeyle değil, ilgili, bağlantılı olduğu
bir başka göstergeyle dile getirilmesine ne ad verilir?

Anlatı İçinde Anlatı

Biçimsel Dönüşümler

Düzdeğişmece

Anlamsal Dönüşümler

Yenidenyazma

Açıklama:

Düzdeğişmece, bir kavramın doğrudan doğruya onu gösteren göstergeyle değil, ilgili, bağlantılı olduğu bir başka göstergeyle dile getirilmesidir. Kısacası, bir nesneyi bir başka sözcükle belirtmek.

Doğru Cevap: C

Soru 51

Mihail Bakhtin’in çoksesli romanların yazarı olarak nitelendirdiği yazar aşağıdakilerden hangisidir?

Tolstoy

Gonçarov

Turgenyev

Gogol

Dostoyevski

Açıklama:

Metinlerarasılık eleştiri yönteminin karşılaştırmalı yazın eleştirisinden ve kaynak eleştirisinden farkının ne olduğunu ayırt edebileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 52

Düzyazının dizeler halinde yeniden yazma yöntemine ne ad verilir ?

Çeviri

Biçem dönüşümü

Vezin dönüşümü

Koşuklaştırma

Kipsel dönüşüm

Açıklama:

Metinlerarasılığın tanımını yapabileceksiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 53

“Kaynak” nasıl bir kavramdır ?

Durağan

Devingen

Esnek

Seyyar

Hareketli

Açıklama:

Metinlerarasılığın tanımını yapabileceksiniz.

Doğru Cevap: A

Soru 54

Bir metni alıntı yapmadan başka bir metne bağlayan yorum ilişkisine ne denir ?

Alt - metin

Orta - metin

Üst - metin

Ara - metin

Üstün - metin

Açıklama:

Metinlerarasılık eleştiri yönteminin karşılaştırmalı yazın eleştirisinden ve kaynak eleştirisinden farkının ne olduğunu ayırt edebileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 55

“Metinlerarasılık” kavramını ortaya atan kimdir ?

Lautréamont

Proust

Joyse

Jenny

Kristeva

Açıklama:

Metinlerarasılık eleştiri yönteminin karşılaştırmalı yazın eleştirisinden ve kaynak eleştirisinden farkının ne olduğunu ayırt edebileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 56

“Metinlerarasılık” eleştiri kuramı nereye dayanmaktadır ?

Fransız ekolüne

Rus Biçimcilere

Alman filozoflarına

İtalyan sanatçılarına

İngiliz Tarihçilerine

Açıklama:

Metinlerarasılık konusunda öne çıkan temel kuramcıların yöntem konusundaki yaklaşımlarını açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: B

Soru 57

“Metinlerarasılık” kuramına göre aslında her metin kendi içinde başka … …….. eritilmesinden oluşmuştur ?

Geleneklerin

Şarkıların

Türkülerin

Metinlerin

Şiirlerin

Açıklama:

Metinlerarasılık eleştiri yönteminin karşılaştırmalı yazın eleştirisinden ve kaynak eleştirisinden farkının ne olduğunu ayırt edebileceksiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 58

Metinlerarasılık hangi imge ile gösterilir ?

Beton

Taş

Mozaik

Cam

Fresko

Açıklama:

Metinlerarasılığın tanımını yapabileceksiniz.

Doğru Cevap: C

Soru 59

Romanın sinemaya uyarlanmasına ne ad verilir ?

Biçimsel dönüşüm

Uzamsal değişim

Söylemsel dönüşüm

İzleksel değişim

Kipsel dönüşüm

Açıklama:

Metinlerarasılık eleştiri yönteminin karşılaştırmalı yazın eleştirisinden ve kaynak eleştirisinden farkının ne olduğunu ayırt edebileceksiniz.

Doğru Cevap: E

Soru 60

Metinlerarasılıkta eski anlamın yerine ne gelmektedir ?

Yeni bir ses

Yeni bir kelime

Yeni bir cümle

Yeni bir anlam

Eski yapının bir benzeri

Açıklama:

Metinlerarasılık eleştiri yönteminin karşılaştırmalı yazın eleştirisinden ve kaynak eleştirisinden farkının ne olduğunu ayırt edebileceksiniz.

Doğru Cevap: D

Soru 61

Metinlerarası eleştiri yöntemi hangi kuramcının çalışmalarına bağlı olarak ortaya çıkmıştır?

Julia Kristeva

Mihail Bahtin

Roland Barthes

Laurent Jenny

Marc Angenot

Açıklama:

Kitabımızın 129. sayfasında metinler arası eleştiri yönteminin Julia Kristeva adlı kuramcının çalışmalarına bağlı olarak ortaya çıktığı belirtilmiştir. Buna göre yanıt A seçeneğidir.

Doğru Cevap: A

Soru 62

Metinlerarasılık olgusu hangi türdeki metinlerin öne çıkan bir özelliğidir?

Sürrealist metinlerin

Realist metinlerin

Romantik metinlerin

Divan edebiyatı metinlerinin

Postmodern metinlerin

Açıklama:

Kitabımızın 130. sayfasında, metinlerarasılık olgusunun postmodern olarak adlandırılan yazınsal ürünlerin öne çıkan estetik bir özelliği olduğu belirtilmiştir. Buna göre yanıt E seçeneğidir.

Doğru Cevap: E

Taine’e göre bir edebî eserin değerini tespit ederken kullanacağımız nesnel kaç ölçüt vardır?

Açıklama:

Taine’e göre bir edebî eserin değerini tespit ederken kullanacağımız nesnel üç ölçüt vardır:
1. Sanatçının bulduğu ana karakterin önem derecesi,
2. Bu ana karakterin topluma sağlayacağı fayda derecesi,
3. Ana karakter ortaya çıkarılırken eserdeki her türlü ayrıntının bir bütünlük içinde birleştirilme başarısı.

Doğru Cevap: B

Soru 13

"Nesnel bir eleştiri mümkündür ve eleştirinin nesnel olması aynı zamanda bir gerekliliktir. Edebiyat alanında da bilimsel metotlar kullanılabilir. Bilhassa “mukayese” yönteminden yararlanılmalıdır. Çünkü hiçbir eser, hiçbir tür, hiçbir varlık tek başına değildir, onların diğer eserlere, diğer türlere ve diğer varlıklara göre bir anlamı vardır."
Yukarıda verilen fikirler kime aittir?

Hippolyte Taine

Gustave Lanson

Ferdinand Brunetière

Anatole France

Rémy de Gourmont

Açıklama:

Eleştiri türünü öznellikten kurtarıp ona nesnel ve bilimsel bir nitelik vermek için çalışanlardan birisi de Brunetière’dir. Brunetière’e göre eleştirinin konusu, “ede- biyat eserlerini yargılamak, sınıflandırmak, açıklamak”tır. Bir eseri açıklamak, eserin edebiyat tarihi içindeki yerini belirlemek, türü ile ilişkisini incelemek, ese- rin yazar ve çevresi ile bağlantılarını göstermektir.
Brunetière’e göre nesnel bir eleştiri mümkündür ve eleştirinin nesnel olması aynı zamanda bir gerekliliktir. Edebiyat alanında da bilimsel metotlar kullanılabi- lir. Bilhassa “mukayese” yönteminden yararlanılmalıdır. Çünkü hiçbir eser, hiçbir tür, hiçbir varlık tek başına değildir, onların diğer eserlere, diğer türlere ve diğer varlıklara göre bir anlamı vardır. Bir eseri değerlendirmek, her şeyden önce onu diğer eserlerle mukayese etmektir

Doğru Cevap: C

Soru 14

Gustave Lanson'un kurduğu eleştiri akımına ne ad verilir?

Sentez

İzlenimcilik

Biçimcilik

Uzman eleştirisi

Yapısalcılık

Açıklama:

XX. yüzyılda Eleştiri ve Edebiyat Tarihi anlayışını etkileyen en önemli bilginler- den birisi Gustave Lanson’dur. Kurduğu eleştiri akımına derin bilgiye dayandığın- dan “Uzman Eleştirisi” yahut “Lansonculuk” adı da verilmiştir.

Doğru Cevap: D

Soru 15

"............... bir edebî eseri değerlendirirken sadece “özenle not edilmiş izlenimler” ini dile getirir. Eleştiriyi “kitaplardan zevk almak, onlarla duyumları inceltmek ve zenginleştirmek sanatı” olarak tanımlar."
Yukarıda boş bırakılan yere kim gelmelidir?

Jules Lemaitre

Anatole France

Andre Suarez

Charles Peguy

Maurice Blanchot

Açıklama:

Jules Lemaitre (1853-1914), bir edebî eseri değerlendirirken sadece “özenle not edilmiş izlenimler” ini dile getirir. Eleştiriyi “kitaplardan zevk almak, onlarla duyumları inceltmek ve zenginleştirmek sanatı” olarak tanımlar. Lemaitre’e göre eleştiri kuramları ve doktrinler bir işe yaramaz. Çünkü zevkler ve bakış açıları durmadan değişir. Eleştiride tek güvenebileceğimiz şey, eseri okuduğumuzda on- dan alacağımız zevktir.

Doğru Cevap: A

Soru 16

Eleştirmeyi bir “yaratma” olarak gören ilk kişi kimdir?

Jean-Paul Sartre

Roland Barthes

Julien Gracq

Remy de Gourmont

Charles Pierre Baudelaire

Açıklama:

Yaratıcı eleştiri, aşırıya gitmiş bir izlenimci eleştiri olarak tanımlanabilir. Bun- lar, bir eseri vesile ederek şiir, roman, edebiyat hakkındaki fikirlerini ortaya koyar- lar. Eleştirmeyi bir “yaratma” olarak gören ilk kişi Baudlaire’dir. Baudlaire’e göre eleştiri, bir bilim değildir, sanat eseriyle yapılan bir iş birliğidir. Ancak Baudlaire’in kendisi eleştiri uygulamalarında yaptığı bu tanıma pek uymaz, eleştirdiği eserde bulunmayan güzelliklerden de söz etmeye başlayarak eserin dışına düşer.

Doğru Cevap: E

Soru 17

"Anlam, okuma boyunca okurda uyanan yaşantılardan başka bir şey değildir. Bundan dolayı her okurun bir metni kendine göre yorumlama hakkı vardır."
Yukarıdaki fikir kime aittir?

Albert Thibaudet

Stanley Fish

Paul Valery

Julien Gracq

Maurice Blanchot

Açıklama:

Stanley Fish’e göre anlam, okuma boyunca okurda uyanan yaşantılardan başka bir şey değildir. Bundan dolayı her okurun bir metni kendine göre yorumlama hakkı vardır.

Doğru Cevap: B

Soru 18

Aşağıdakilerden hangisi edebî bir eseri tahlil etmek, analiz etmek için cevabı aranması gereken sorulardan biri değildir?

Eser hangi edebî akıma aittir?

Türü nedir?

Eserin yazarı ne zaman yaşamıştır?

Metin Tipi nedir?

Duygu tonu nedir?

Açıklama:

Edebî bir eseri tahlil etmek, analiz etmek için öncelikle şu dört temel sorunun cevabı aranmaktadır:
a. Eser hangi edebî akıma aittir? b. Türü nedir?
c. Metin Tipi nedir?
d. Duygu tonu nedir?

Doğru Cevap: C

Soru 19

Aşağıdakilerden hangisi Türk Edebiyatındaki edebi akımlardan biri değildir?

Romantizm

Realizm

Sembolizm

Natüralizm

Klasisizm

Açıklama:

Natüralizm Batı Edebiyatındaki edebi akımlardan biridir.

Doğru Cevap: D

Soru 20

Aşağıdakilerden hangisi hikaye etme türü, anlatı türü değildir?

Masallar

Hikâyeler

Romanlar

Biyografiler

Dram

Açıklama:

HİKAYE ETME TÜRÜ, ANLATI TÜRÜ: Hayalî yahut gerçek olayları anla- tan eserlerdir.
a) Masallar
b) Hikâyeler
c) Romanlar
d) Biyografiler
bu tür içinde yer alır.

TİYATRO TÜRÜ: Sahneye koymak üzere yazılan eserlerdir. Bu eserler- de anlatma yerini göstermeye bırakır. Metin, karşılıklı konuşmalardan ve açıklamalardan (didascalies) oluşur.
a) Trajedi
b) Komedi
c) Dram
bu tür içinde yer alır.

Doğru Cevap: E

Soru 21

"Sanatçının ortaya koyduğu olgu ne kadar önemliyse, bu olgu topluma ne kadar yararlıysa, eserdeki unsurlar ne kadar bütünlük gösteriyorsa eser o kadar değerli olacak, eserler sıralamasında da o kadar önde yer alacaktır."
Verilen düşüncelere sahip sanat eleştirmeni aşağıdakilerden hangisidir?

Anatole France

Gustave Lanson

Ferdinand Brunetière

Hippolyte Taine

V. Propp

Açıklama:

Taine’e göre sanat, gerçeği olduğu gibi taklit etmez. Sanatçı, seçer ve olgular arasında yeni bağlantılar kurar. Bir edebî eseri anlamak için eserde anlatılan şeylere değil, onlar arasında kurulan bağıntıya dikkat etmek gerekir. Büyük sanatçı, nesneler ve olaylar arasında bizim görmediğimiz bağıntılar görür ve onları gösterir. Bu bağıntı, nesnenin yahut olgunun ana karakterini gösterecek tarzda kurulmuştur. Sanatçı, böylece ideal olanı yaratmış olur. Sanatın amacı da budur. Taine’e göre bir edebî eserin değerini tespit ederken kullanacağımız nesnel üç ölçüt vardır:
1. Sanatçının bulduğu ana karakterin önem derecesi,
2. Bu ana karakterin topluma sağlayacağı fayda derecesi,
3. Ana karakter ortaya çıkarılırken eserdeki her türlü ayrıntının bir bütünlük içinde birleştirilme başarısı.
Sanatçının ortaya koyduğu olgu ne kadar önemliyse, bu olgu topluma ne kadar yararlıysa, eserdeki unsurlar ne kadar bütünlük gösteriyorsa eser o kadar değerli olacak, eserler sıralamasında da o kadar önde yer alacaktır diye düşünüyordu.

Doğru Cevap: D

Soru 22

"Bir edebî eserin değerini tespit ederken kullanacağımız nesnel üç ölçüt vardır:1. Sanatçının bulduğu ana karakterin önem derecesi,2. Bu ana karakterin topluma sağlayacağı fayda derecesi, 3. Ana karakter ortaya çıkarılırken eserdeki her türlü ayrıntının bir bütünlük içinde birleştirilme başarısı." Bu ilkeleri tespit ederken botanik ve zooloji bilimlerinin prensiplerinden yola çıkan ünlü filozof aşağıdakilerden hangisidir?

Roman Jakobson

Anatole France

Gérard Genette

André Suarez

Hippolyte Taine

Açıklama:

Taine’e göre bir edebî eserin değerini tespit ederken kullanacağımız nesnel üç ölçüt vardır:
1. Sanatçının bulduğu ana karakterin önem derecesi,
2. Bu ana karakterin topluma sağlayacağı fayda derecesi,
3. Ana karakter ortaya çıkarılırken eserdeki her türlü ayrıntının bir bütünlük içinde birleştirilme başarısı.
Sanatçının ortaya koyduğu olgu ne kadar önemliyse, bu olgu topluma ne kadar yararlıysa, eserdeki unsurlar ne kadar bütünlük gösteriyorsa eser o kadar değerli olacak, eserler sıralamasında da o kadar önde yer alacaktır diye düşünüyordu.
Taine, bu ilkeleri tespit ederken botanik ve zooloji bilimlerinin prensiplerinden yola çıktı. Botanik ve zoolojide bitkiler ve hayvanlar sınıflandırılırken göze çarpan yüzeysel niteliklerin değil yapının esas alındığını gördü. Bezelye ve akasya bitkileri çok farklı görünüyorlardı ama ikisi de baklagillerdendi.
Aynı fikri edebiyata uygulamaya çalıştı. Aynı şekilde bir toplumun ana karakterlerini yüzeysel olarak yansıtan, orta derecede yansıtan ve en derin yönelimlerini yansıtan eserler vardı. En iyi eserler toplumun en derin niteliklerini yansıtanlardı. İkinci ölçüt, bir eser, ne kadar faydalı ve iyi şeylerden bahsediyorsa o kadar iyiydi. Üçüncü ölçüt, eserin biçimi ile ilgiliydi. Eserde bütün unsurlar bir bütün yaratacak biçimde, olmalı, olaylar, karakterler, üslup belirli bir etki yaratacak biçimde düzenlenmeliydi.

Doğru Cevap: E

Soru 23

Aşağıda verilen düşüncelerden hangisi Brunetière’e ait değildir?

Nesnel bir eleştiri mümkündür.

Edebiyat alanında da bilimsel metotlar kullanılabilir.

Her bir eserin diğer türlere ve diğer varlıklara göre bir anlamı vardır.

Eleştiri anlayışını “tür” kavramı üzerine kurmuştur.

Sanatçı, seçer ve olgular arasında yeni bağlantılar kurar.

Açıklama:

Brunetière’e göre nesnel bir eleştiri mümkündür ve eleştirinin nesnel olması aynı zamanda bir gerekliliktir. Edebiyat alanında da bilimsel metotlar kullanılabilir. Bilhassa “mukayese” yönteminden yararlanılmalıdır. Çünkü hiçbir eser, hiçbir tür, hiçbir varlık tek başına değildir, onların diğer eserlere, diğer türlere ve diğer varlıklara göre bir anlamı vardır. Bir eseri değerlendirmek, her şeyden önce onu diğer eserlerle mukayese etmektir.
Brunetière, eleştiri anlayışını “tür” kavramı üzerine kurmuştur: Edebî türler, canlı türleri gibi zaman içinde belli kurallara uyarak gelişir. Bir türün içinde yer alan her eser, o türün gelişim evrelerinin bir halkasını oluşturur. Bu yönüyle edebî eserler, hem türünün izlerini taşır, hem türün gelişim ve değişimine katkı yapar. Edebî türler, biyolojik türler gibi zaman içinde değişime uğrar, farklılaşır, daha karmaşık bir yapıya kavuşur. Böylece yeni türler doğar, toplumsal şartlar uygunsa gelişirler, zamanla da ortadan kalkarlar. Bunun en güzel örneği Fransız tragedyasıdır. Bir ara büyük bir gelişme göstermiş, en sevilen tür olmuş ama zamanla yok olup gitmiştir. Bütün edebî türlerin kaderi aynıdır. Eleştirinin ve edebiyat tarihinin yapması gereken iş, türler arasındaki soy bağlarını bulmak, türün edebiyatın evrimi içindeki yerini belirlemektir. İklim ve toplum şartlarının incelenmesi, tür incelemesinin yardımcılarıdır. Öyleyse edebiyat tarihinin ve eleştirinin asıl amacı, türlerin gelişimini ortaya koymaktır.

Doğru Cevap: E

Soru 24

XX. yüzyılda büyük bir başarı elde eden ve yapısalcılığı kuran Propp’un hareket noktası aşağıdakilerden hangisidir?

Roman Jakobson

Gérard Genette

Ferdinand Brunetière

A. Gide

Gustave Lanson

Açıklama:

XX. yüzyılda büyük bir başarı elde eden ve yapısalcılığı kuran Propp’un hareket noktası Brunetière’dir. Propp, onun gibi biyolojiden, morfolojiden (biçimbilim) yola çıkar ve “masal” incelemelerinde her masalda aynı kalan ve değişmeyen unsurları bulur. Onun bu buluşu, biçimcilik (formalisme) ve yapısalcılığın (structralisme) temelini oluşturacaktır.

Doğru Cevap: C

Soru 25

Aşağıda verilen bilgilerden hangisi Gustave Lanson'un savunduğu düşüncelerden biri değildir?

Kurduğu eleştiri akımına derin bilgiye dayandığından “Uzman Eleştirisi” adı da verilmiştir.

Yöntemi bilimsel bir nitelik göstermesine rağmen dogmatizmden tamamen kurtulamamıştır.

Art zamanlı ve eş zamanlı olarak iki düzlemde birden yürütülen geniş bir mukayese anlayışını benimsedi.

Edebî olayları ve eserleri esas alıp onları siyaset tarihi, düşünce tarihi ve toplumbilimi çerçevesinde değerlendirdi.

Edebî olguları, özelden genele, eserden edebiyatın bütününe giderek açıkladı.

Açıklama:

XX. yüzyılda Eleştiri ve Edebiyat Tarihi anlayışını etkileyen en önemli bilginlerden birisi Gustave Lanson’dur. Kurduğu eleştiri akımına derin bilgiye dayandığından “Uzman Eleştirisi” yahut “Lansonculuk” adı da verilmiştir.
Çok ciddî bir araştırmaya ve sağlam bir mantığa dayanan bir yöntem geliştirdi. Edebiyat tarihi ve eleştiri çalışmalarını seçilmiş, sağlam ve anlamı kavranmış metinlere dayandırdı. Orijinal olanı geleneksel olandan, ferdî olanı ortak olandan ayırmaktan ibaret olan dar bir mukayese anlayışının yerine art zamanlı ve eş zamanlı olarak iki düzlemde birden yürütülen geniş bir mukayese anlayışını benimsedi. Edebî olayları hem tarihî gelişimi içinde hem eş zamanlı küresel yayılımı içinde ele aldı. Edebî olguları, özelden genele, eserden edebiyatın bütününe giderek açıkladı. Toplumbilimciler gibi toplumbilimin genel hükümlerinden edebiyata yönelmedi, edebiyattan toplumbilime ulaştı. Edebî olayları ve eserleri esas alıp onları siyaset tarihi, düşünce tarihi ve toplumbilimi çerçevesinde değerlendirdi. Sanatçıyı, içinde yaşadığı kültür ortamının, zamanın ve mekanın ürünü olarak açıkladı, aynı zamanda sanatçının çevreye etkileri üzerinde de durdu. Metodu, başarılı ve ayrıntılı bir analiz düşüncesiyle hayranlık uyandıran bir senteze dayanıyordu. Üniversite eleştirisinin en iyi örneklerini vermiştir. Lanson’a göre edebiyat öğretiminin amacı, öğrencilere sadece edebiyatı tanımaları ve anlamaları için gereken temel bilgileri vermekten ibaret değildir, edebiyat tarihi ve eleştiri, öğrenciye farklı devirlerde ortaya çıkan zihniyet ve fikir değişimlerini sergilemeli ve hissettirmeli, elde ettiği bilgiler yardımıyla edebî olayları yorumlamayı öğrenmeli, yeni keşifler yapabilmelidir.

Doğru Cevap: B

Soru 26

Aşağıdakilerden hangisi "Eleştiri, her şeyden önce okumadan elde edilen izlenimler üzerine kurulur." düşüncesine sahip değildir?

V. Propp

A.Gide

A. France

Lemaître

Gourmont

Açıklama:

XIX. yüzyılda bilimsel bir eleştirinin gelişmesi, bütün sanat çevrelerinde memnuniyetle karşılanmadı, özellikle yazarlar, bilgiye boğulan bu eleştiri anlayışına karşı çıktılar. Eleştirmenin görevinin eser karşısında hissettiklerini, düşündüklerini ifade etmekten ibaret olduğunu savundular. XIX. yüzyılın sonlarında Fransa’da bütün sanat alanlarında, resimde, müzikte, edebiyat ve eleştiri alanlarında izlenimcilik en gözde akımdı. 1885-1915 yılları arasında üzerinde en çok durulan akımlardan birisi izlenimcilik oldu.
Anatole France, nesnel bir eleştirin olamayacağını ve eleştirinin diğer edebî türler gibi bir tür olduğunu ilan etti. A.Gide, A. France, Lemaître ve Gourmont’a göre eleştiri, her şeyden önce okumadan elde edilen izlenimler üzerine kurulur.
Eleştiri, eserin sistemini, düzenini ortaya çıkarmaktan çok ondan elde edilen izlenimlerin tespit edilmesi işidir. Eleştirmen, eseri yargılamak ve açıklamak zorunda da değildir.

Doğru Cevap: A

Soru 27

Aşağıda verilen düşüncelerden hangisi Rémy de Gourmont’a ait değildir?

Bir eseri değerlendirmek, her şeyden önce onu diğer eserlerle mukayese etmektir.

Mutlak güzel diye bir şey de yoktur, her şey görelidir yani bize göre güzel yahut çirkindir.

Eleştirmenin ilgileneceği en önemli şey, yazarın farklılıklarıdır yani orijinalliği ve ferdîliğidir

Kendi eğilimleri, kanıları ve alışkanlıklarıyla savaşır, eleştirmen şüphe eden ve şüphe uyandıran bir kişidir.

Eleştirinin uymak zorunda olduğu hiçbir kural ve estetik prensibi yoktur.

Açıklama:

Rémy de Gourmont’a göre mutlak güzel diye bir şey de yoktur, her şey görelidir yani bize göre güzel yahut çirkindir. Her yazar sadece kendine has olan bir estetik yaratır. Gourmont, eserin iç düzenini ortaya koyan bir kavrama eleştirisine yönelmiştir. Eleştirmenin ilgileneceği en önemli şey, yazarın farklılıklarıdır yani orijinalliği ve ferdîliğidir. Gourmont için orijinallik, sanatta en büyük değerdir, basmakalıp ve klişe olan her şey değersizdir. Eleştirinin uymak zorunda olduğu hiçbir kural ve estetik prensibi yoktur. Eleştirmen, özellikle meraklı, her şeye ve her fikre açık, sadece anlamaya çalışan iyi ve dürüst bir
okuyucu olmak zorundadır. O, okuduğunu beğenmeyebilir ama onu reddedemez ve yargılayamaz. Kendi eğilimleri, kanıları ve alışkanlıklarıyla savaşır, eleştirmen şüphe eden ve şüphe uyandıran bir kişidir. Kısaca Gourmont’un eleştirisi, bir özgürlük, bir kuşkuculuk, bir görecelik eleştirisidir.

Doğru Cevap: A

Soru 28

Aşağıda verilen düşüncelerden hangisi Jules Lemaitre'a aitdir?

Eleştirisi, bir özgürlük, bir kuşkuculuk, bir görecelik eleştirisidir.

Eleştiride tek güvenebileceğimiz şey, eseri okuduğumuzda ondan alacağımız zevktir.

Sanatçıyı, içinde yaşadığı kültür ortamının, zamanın ve mekanın ürünü olarak açıkladı.

İncelemelerinde her masalda aynı kalan ve değişmeyen unsurları bulur.

Eleştiri anlayışını “tür” kavramı üzerine kurmuştur.

Açıklama:

Jules Lemaitre, bir edebî eseri değerlendirirken sadece “özenle not edilmiş izlenimler” ini dile getirir. Eleştiriyi “kitaplardan zevk almak, onlarla duyumları inceltmek ve zenginleştirmek sanatı” olarak tanımlar. Lemaitre’e göre eleştiri kuramları ve doktrinler bir işe yaramaz. Çünkü zevkler ve bakış açıları durmadan değişir. Eleştiride tek güvenebileceğimiz şey, eseri okuduğumuzda ondan alacağımız zevktir.

Doğru Cevap: B

Soru 29

Aşağıdakilerden hangisi eleştirmeyi bir “yaratma” olarak gören ilk kişidir?

A. Gide

Baudlaire

Jules Lemaitre

André Suarez

Anatole France

Açıklama:

Yaratıcı eleştiri, aşırıya gitmiş bir izlenimci eleştiri olarak tanımlanabilir. Bunlar, bir eseri vesile ederek şiir, roman, edebiyat hakkındaki fikirlerini ortaya koyarlar. Eleştirmeyi bir “yaratma” olarak gören ilk kişi Baudlaire’dir. Baudlaire’e göre eleştiri, bir bilim değildir, sanat eseriyle yapılan bir iş birliğidir. Ancak Baudlaire’in kendisi eleştiri uygulamalarında yaptığı bu tanıma pek uymaz, eleştirdiği eserde bulunmayan güzelliklerden de söz etmeye başlayarak eserin dışına düşer.

Doğru Cevap: B

Soru 30

Edebî bir eseri tahlil etmek, analiz etmek için aran temel sorunun cevablarından biri değildir?

Eser hangi edebî akıma aittir?

Türü nedir?

Yaratıcı fikir nedir?

Metin Tipi nedir?

Duygu tonu nedir?

Açıklama:

Edebî bir eseri tahlil etmek, analiz etmek için öncelikle şu dört temel sorunun cevabı aranmaktadır:
a. Eser hangi edebî akıma aittir?
b. Türü nedir?
c. Metin Tipi nedir?
d. Duygu tonu nedir?

Doğru Cevap: C

Soru 31

Sanat Felsefesi (1865) adlı eserinde bilimsel eleştirinin nasıl yapılabileceği konusunu araştıran bilgin kimdir?

Anatole France

Hippolyte Taine

Ferdinand Brunetiére

Suut Kemal Yetkin

Gustave Lanson

Açıklama:

Hippolyte Taine. Sanat Felsefesi (1865) adlı eserinde bilimsel eleştirinin nasıl yapılabileceği konusunu araştırdı.

Doğru Cevap: B

Soru 32

Aşağıdakilerden hangisi Hippolyte Taine’e göre bir edebî eserin değerini tespit ederken kullanacağımız nesnel üç ölçüttür?
I. Sanatçının bulduğu ana karakterin önem derecesi,
II. Sanatçının bulunduğu tüm karakterlerin önem derecesi,
III. Bu ana karakterin topluma sağlayacağı fayda derecesi,
IV. Sanat gerçeği olduğu gibi taklit etmelidir,
V. Ana karakter ortaya çıkarılırken eserdeki her türlü ayrıntının bir bütünlük içinde birleştirilme başarısı,

I, III ve IV

I, II ve III

I, III ve V

II, III ve IV

II, III ve V

Açıklama:

Taine’e göre bir edebî eserin değerini tespit ederken kullanacağımız nesnel üç ölçüt vardır:

Sanatçının bulduğu ana karakterin önem derecesi,
Bu ana karakterin topluma sağlayacağı fayda derecesi,
Ana karakter ortaya çıkarılırken eserdeki her türlü ayrıntının bir bütünlük içinde birleştirilme başarısı.

Doğru Cevap: C

Soru 33

Eleştiri anlayışını “tür” kavramı üzerine kuran bilim insanı kimdir?

Gustave Lanson

Jules Lemaitre

Albert Thibaudet

Hippolyte Taine

Ferdinand Brunetiére

Açıklama:

Brunetière, eleştiri anlayışını “tür” kavramı üzerine kurmuştur.

Doğru Cevap: E

Soru 34

Kurduğu eleştiri akımına derin bilgiye dayandığından “Uzman Eleştirisi” adı da verilen bilim adamı kimdir?

Gustave Lanson

André Suarez

Ferdinand Brunetiére

Jules Lemaitre

Paul Veléry

Açıklama:

Gustave Lanson. Kurduğu eleştiri akımına derin bilgiye dayandığından “Uzman Eleştirisi” yahut “Lansonculuk” adı da verilmiştir.

Doğru Cevap: A

Soru 35

Aşırıya gitmiş bir izlenimci eleştiri olarak tanımlanan eleştiri akımı hangisidir?

İzlenimci Eleştiri.

Uzman Eleştirisi.

Yaratıcı Eleştiri.

Okura Dönük Eleştiri.

Sezgi Eleştirisi.

Açıklama:

Yaratıcı eleştiri, aşırıya gitmiş bir izlenimci eleştiri olarak tanımlanabilir.

Doğru Cevap: C

Soru 36

Fikir yazıları, Felsefi yazılar, Denemeler, Vecizeler hangi edebi tür içinde yeralır?

İspatlayıcı Türler.

Kişisel Hayat Hikayesi Türü.

Öğretici Tür.

Mektup Türü.

Tiyatro Türü.

Açıklama:

İSPATLAYICI TÜRLER: Fikir ağırlıklı yazılardır.

a) Fikir yazıları,

b) Felsefî yazılar

c) Denemeler

d) Vecizeler

Doğru Cevap: A

Soru 37

Bilinmeyen bir konu hakkında bilgi veren ve o konunun anlaşılmasını sağlayan metin tipi hangisidir?

İspatlama Metinleri

Gazete Fıkrası.

Hikaye Etme Metinleri.

Tasvir Metinleri.

Bilgi Veren Metinler.

Açıklama:

BİLGİ VEREN METİNLER: Bilinmeyen bir konu hakkında bilgi veren ve o konunun anlaşılmasını sağlayan metinlerdir.

Doğru Cevap: E

Soru 38

Yazarın ıstırap veren temler yardımıyla (ölüm, hastalık, ayrılık) okuyucunun duygularını harekete getirmesinden doğan duygu tonu hangisidir?

Trajik Ton.

İronik Ton.

Lirik Ton.

Patetik Ton.

Fantastik Ton.

Açıklama:

Patetik ton: Yazarın ıstırap veren temler yardımıyla (ölüm, hastalık, ayrılık) okuyucunun duygularını harekete getirmesinden doğar.

Doğru Cevap: D

Soru 39

Yazarın derin heyecan ve tutkularını dile getiren metinlerin tonudur. Bu tonda, acı, pişmanlık, melankoli, nostalji gibi duygular olduğu kadar sevinçler, mutluluklar da ifade edilir. Tanımı yapılan duygu tonu aşağıdakilerden hangisidir?

İronik Ton.

Lirik Ton.

Komik Ton.

Patetik Ton.

Fantastik Ton.

Açıklama:

Lirik ton: Yazarın derin heyecan ve tutkularını dile getiren metinlerin tonudur. Bu tonda, acı, pişmanlık, melankoli, nostalji gibi duygular olduğu kadar sevinçler, mutluluklar da ifade edilir.

Doğru Cevap: B

Soru 40

Ahmet Haşim’ in “Süvari” Şiirinin “edebi türü” nedir?

Lirik Şiir.

Dram.

Didaktik Şiir.

Destani Şiir.

Vecizeler.

Açıklama:

Haşim’in “Süvari” adlı bu metni, lirik bir şiirdir.

Doğru Cevap: A

Soru 41

Aşağıdakilerden hangisi gerçeği olduğu gibi taklit etmez.ve sanatçı, seçer ve olgular arasında yeni bağlantılar kurar?

Kemal Yetkin

Gustave

Lanson

Ferdinand

Taine

Açıklama:

Taine’e göre sanat, gerçeği olduğu gibi taklit etmez. Sanatçı, seçer ve olgular arasında yeni bağlantılar kurar.

Doğru Cevap: E

Soru 42

Aşağıdakilerden hangisine göre edebî eserlerin sınıflandırılması ve yargılanması tamamen nesnel bir çalışmadır?

Gustave

Gabrielle

Lanson

Brunetière

Taine

Açıklama:

Brunetière’e göre edebî eserlerin sınıflandırılması ve yargılanması tamamen nesnel bir çalışmadır.

Doğru Cevap: D

………. içinde yaşadığı kültür ortamının, zamanın ve mekanın ürünüdür. Cümede noktalı bölüme aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?

Politikacı

Sanatçı

İşadamı

Esnaf

Zanaatkar

Açıklama:

Bilimsel Eleştiri konusunu açıklayabileceksiniz.

Doğru Cevap: B

Eleştiri Kuramları - Tüm Sorular

Ünite 1

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler

Seçenekler