İşletmelerde Sosyal Sorumluluk ve Etik - Tüm Sorular
Ünite 1
Soru 1
Aşağıdakilerden hangisi işletmelerin yasal sorumluluklarındandır?
Seçenekler
A
Çalışanları ücretsiz tatile göndermek
B
Çalışanların çocuklarının eğitim ve öğretim masraflarına katkı sağlamak
C
İş sözleşmesinin gereklerini yerine getirmek
D
Çalışanların verimliliği için daha iyi çalışma ortamı hazırlamak
E
Çalışanların eğitim ve gelişimlerine yönelik seminer düzenlemek
Açıklama:
İşletmelerin sorumluluklarını tanımlayabilecek ve listeleyebileceksiniz.
Soru 2
Bireysel sorumluluk için aşağıdakilerden hangisi olmazsa olmazlar arasında sayılamaz?
Seçenekler
A
Ehil olma
B
Özgür irade
C
Güvenilir olma
D
Akıl
E
Yetki sahibi olma
Açıklama:
Sorumluluk kavramını tanımlayabileceksiniz.
Soru 3
Müşteri ihtiyaçlarının karşılanması, aşağıdaki işletme sorumluluklarının hangisinin içinde değerlendirilir?
Seçenekler
A
Ekonomik sorumluluk
B
Yasal sorumluluk
C
Ahlaki sorumluluk
D
Gönüllü sorumluluk
E
Hukuki sorumluluk
Açıklama:
İşletmelerin sorumluluklarını tanımlayabilecek ve listeleyebileceksiniz.
Soru 4
İşletme çevresindeki okula gitmekte zorlanan çocuklara okul masraflarını karşılama desteği veren bir şirket aşağıdaki sorumluluklardan hangisini yerine getirmiş olur?
Seçenekler
A
Gönüllü sorumluluk
B
Ticari sorumluluk
C
Ahlaki sorumluluk
D
Ekonomik sorumluluk
E
Yasal sorumluluk
Açıklama:
İşletmelerin sorumluluklarını tanımlayabilecek ve listeleyebileceksiniz.
Soru 5
Hayat standartları ve yaşam kalitesinin yükseltilmesine katkı, aşağıdaki işletme sorumluluklarının hangisinin içinde değerlendirilir?
Seçenekler
A
Gönüllü sorumluluk
B
Ekonomik sorumluluk
C
Ahlaki sorumluluk
D
Etik sorumluluk
E
Yasal sorumluluk
Açıklama:
İşletmelerin sorumluluklarını tanımlayabilecek ve listeleyebileceksiniz.
Soru 6
İşletmelerde sosyal sorumluluğun aleyhindeki görüşler arasında aşağıdakilerden hangisi yer alır?
Seçenekler
A
Kârın maksimizasyonu asıl olandır
B
Kamu beklentilerinin değişmesi
C
Kamu imajı
D
Daha iyi bir işletme çevresi
E
Sosyo-kültürel normlar
Açıklama:
İşletmelerin ekonomik ve sosyal sorumluluklarını açıklayabileceksiniz.
Soru 7
İşletmelerde sosyal sorumluluğun lehindeki görüşler arasında aşağıdakilerden hangisi yer alır?
Seçenekler
A
Kamu beklentilerinin değişmesi
B
Kârın maksimizasyonu asıl olandır
C
Sosyal sorumluluk işletme için maliyet unsurudur
D
İşletmeler sosyal yeteneklere sahip değildir
E
Sosyal sorunlardan işletmeler sorumlu değildir
Açıklama:
İşletmelerin ekonomik ve sosyal sorumluluklarını açıklayabileceksiniz.
Soru 8
Adam Smith’in, 1776 Yılı’nda ortaya koymuş olduğu, “kâr maksimizasyonu” ve “görünmez elin piyasayı düzenlemesi” ilkelerini geliştiren iktisatçı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Milton Friedman
B
Jean Bodin
C
Vilfredo Pareto
D
John Stuart Mill
E
Carl Menger
Açıklama:
İşletmelerin ekonomik ve sosyal sorumluluklarını açıklayabileceksiniz.
Soru 9
İşletmelerin sosyal sorumlulukları birincil ve ikincil sorumluluklar şeklinde sınıflandırıldığında aşağıdakilerden hangisi ikincil derecedeki sorumluluklar arasında değerlendirilebilir?
Seçenekler
A
Müşterilerin ihtiyaçlarına uygun mal ve hizmet üretme sorumluluğu
B
Etkinlik kriterlerine uyma sorumluluğu
C
İş dünyasında iş ahlâkı değerlerinin yerleştirilmesi sorumluluğu
D
Verimliliği esas alarak çalışma sorumluluğu
E
Mal ve hizmet üretme sorumluluğu
Açıklama:
İşletmelerin sorumluluklarını tanımlayabilecek ve listeleyebileceksiniz.
Soru 10
Bir öğrencinin dersleriyle ilgili sorumlulukları, onun hangi sorumlulukları arasında yer alır?
Seçenekler
A
Sadece sosyal sorumluluk
B
Hem görev sorumluluğu hem bireysel sorumluluk
C
Sadece bireysel sorumluluk
D
Hem ahlaki hem yasal sorumluluk
E
Hem sosyal hem ahlaki sorumluluk
Açıklama:
Bireysel ve sosyal sorumluluklar ile yönetici sorumlulukları arasındaki farkları ayırt edebileceksiniz.
Soru 11
Sorumlulukla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Sorumluluk bir başkasına devredilebilmesine karşın yetki, asla bir başkasına devredilemez
B
Sorumluluk bireysel ve sosyal açılardan ele alınması gereken bir kavramdır
C
Gerek ahlaki gerekse hukuki sorumluluk, herhangi bir durumda kendisinden bekleneni yapmayan kişi için vardır
D
Bireysel sorumluluğun kişinin yakın çevresini kapsamaya başladığı nokta bir diğer açıdan, bireyin sosyal sorumluluğunun başlangıcı› olarak da kabul edilebilir
E
İnsanı bireysel sorumluluktan sosyal sorumluluklarının bilincine doğru yönlendirmede sosyal sorumlulukla ilgili kurumsal çabalara ihtiyaç duyulmaktadır
Açıklama:
Sorumluluk kavramını tanımlayabileceksiniz.
Soru 12
”Kişinin kendi davranışlarını veya kendi yetki alanına giren herhangi bir olayın sonuçlarını üstlenmesi; mesuliyet” şeklinde tanımlanan kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Sorumluluk
B
Güç
C
Yetki
D
Karar verme
E
Etik
Açıklama:
Sorumluluk kavramını tanımlayabileceksiniz.
Soru 13
İşletme çevresindeki okula gitmekte zorlanan çocuklara okul masraflarını karşılama desteği veren bir şirket aşağıdaki sorumluluklardan hangisini yerine getirmiş olur?
Seçenekler
A
Ticari sorumluluk
B
Ahlaki sorumluluk
C
Ekonomik sorumluluk
D
Gönüllü sorumluluk
E
Yasal sorumluluk
Açıklama:
İşletmelerin ekonomik ve sosyal sorumluluklarını açıklayabileceksiniz.
Soru 14
Aşağıdakilerden hangisi işletmelerin sosyal sorumluluklarıyla ilgili klasik yaklaşımın iddiaları arasında yer almaz?
Seçenekler
A
İşletmelerin hedefi pazar değerinin maksimizasyonudur.
B
İşletmeler toplumsal sorunlarla ilgilenmelidirler.
C
İşletme yönetimlerinin temel sorumlulukları pay sahiplerine karşıdır.
D
İşletmeler kâr etmeli ve yatırım yapmalıdırlar.
E
Kâr, işletmelerin en önemli sorumlulukları arasındadır.
Açıklama:
İşletmelerin sorumluluklarını tanımlayabilecek ve listeleyebileceksiniz.
Soru 15
Rekabetin kurallarına göre davranmak, aşağıdaki işletme sorumluluklarının hangisinin içinde değerlendirilir?
Seçenekler
A
Yasal sorumluluk
B
Ekonomik sorumluluk
C
Ahlaki sorumluluk
D
Gönüllü sorumluluk
E
Etik sorumluluk
Açıklama:
İşletmelerin ekonomik ve sosyal sorumluluklarını açıklayabileceksiniz.
Soru 16
Sorumluluklarla ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Yasal sorumlulukları gerçekleştirmek ahlaki sorumlulukları da yerine getirmektir.
B
Gönüllü sorumluluklar diğer tüm sorumluluklar karşılandığında anlamlıdır.
C
Ahlaki sorumluluklar diğer tüm sorumluluklar için yeterlidir.
D
Yasal sorumlulukları gerçekleştirmek ekonomik sorumlulukları da yerine getirmektir.
E
Ekonomik sorumlulukları gerçekleştirmek yasal sorumlulukları da yerine getirmektir.
Açıklama:
İşletmelerin ekonomik ve sosyal sorumluluklarını açıklayabileceksiniz.
Soru 17
“Bireyin herhangi bir konuda ehil olması yanında, kendisine bulunduğu topluluk ya da kurum içindeki rolü, statüsü ve konumu gereği verilmiş yazılı ya da yazılı olmayan bir güç” anlamına gelen kavram
Seçenekler
A
Yetki
B
Sorumluluk
C
Güç
D
Karar verme
E
Etik
Açıklama:
Sorumluluk kavramını tanımlayabileceksiniz.
Soru 18
Bir kişinin silah zoruyla, tehdit altında yaptığı eylemlerden sorumlu tutulamamasının sebebi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Özgür iradesini kullanamaması
B
Akıl yetisini kullanma yeteneğine sahip olmaması
C
Yetkili olması
D
İradeli olmaması
E
Akıllı olmaması
Açıklama:
Sorumluluk kavramını tanımlayabileceksiniz.
Soru 19
Aşağıdakilerden hangisi Toffler’e göre insanın sorumsuz davranmasına yol açan temel unsurlardan biri değildir?
Seçenekler
A
Karakter
B
Bilgiye dayalı nedenler
C
Beklentiye dayalı nedenler
D
Yargılamaya dayalı nedenler
E
Tecrübeye dayalı nedenler
Açıklama:
Sorumluluk kavramını tanımlayabileceksiniz.
Soru 20
Bir pilotun görevinden kaynaklanan uçuş esnasında güvenliğin sağlanması sorumluluğu ne tür bir sorumluluktur?
Seçenekler
A
İleriye doğru sorumluluk
B
Geriye doğru sorumluluk
C
Ahlaki sorumluluk
D
Biçimsel olmayan sorumluluk
E
Sosyal sorumluluk
Açıklama:
Sorumluluk kavramını tanımlayabileceksiniz.
Soru 21
İlk yardımcı kimlik kartına sahip bir kişinin sokak ortasında kalp krizi geçiren birine müdahale etmesi durumunda, etrafında kimse kendisinin böyle bir kimlik kartına sahip olduğunu bilmediğine göre, ilk yardımda bulunan kişi için aşağıdakilerden hangisi etkili olmuş olabilir?
Seçenekler
A
Dış sorumluluk
B
İç sorumluluk
C
İleriye doğru sorumluluk
D
Sosyal baskı
E
Geriye doğru sorumluluk
Açıklama:
Bireysel ve sosyal sorumluluklar ile yönetici sorumlulukları arasındaki farkları ayırt edebileceksiniz.
Soru 22
Aşağıdakilerden hangisi İş Döngüsü Yaklaşımına ait görüşlerden biri değildir?
Seçenekler
A
Müşteriler, işletmeler için birinci derecede öneme sahiptir ve işletme gelirinin sağlayıcısıdırlar.
B
Pay sahipleri önemli bir çıkar grubu olmakla birlikte yöneticiler asli unsurdur.
C
İşletmenin hedefi pay sahiplerine iyi bir getiri sağlanırken diğer çıkar gruplarının haklarının korunmasıdır.
D
İşletmelerin sosyal sorumlulukları, karlarını maksimize etmeleridir.
E
İşletmenin özel karlılığı kadar kamu çıkarlarına da hizmet etmesi gereklidir.
Açıklama:
İşletmelerin ekonomik ve sosyal sorumluluklarını açıklayabileceksiniz.
Soru 23
Aşağıdakilerden hangisi işletmelerin sosyal sorumluluklarının aleyhindeki görüşlerden biri değildir?
Seçenekler
A
Kârın maksimizasyonu asıldır
B
Sorunlar kara dönüştürülebilir.
C
İşletmeler sosyal yeteneklere sahip değildir
D
Sosyal sorumluluk faaliyetlerinin bedelini toplum ödemelidir
E
Sosyal sorunlardan işletmeler sorumlu değildir.
Açıklama:
İşletmelerin ekonomik, sosyal ve ahlaki sorumluluklarını karşılaştırabileceksiniz.
Soru 24
Aşağıdakilerden hangisi işletmelerin sosyal sorumluluklarının lehindeki görüşlerden biri değildir?
Seçenekler
A
Sosyal sorumluluk daha iyi bir işletme çevresi oluşturur.
B
Sosyal sorumluluk kamu imajını güçlendirir.
C
Sosyal sorumluluk işletme için maliyet etkenidir.
D
Sosyal sorumluluk devlet düzenlemelerinden kaçınmaya neden olur.
E
Sosyal sorumluluk kamu beklentilerinin değişmesine neden olur.
Açıklama:
İşletmelerin ekonomik ve sosyal sorumluluklarını açıklayabileceksiniz.
Soru 25
"Sorumluluk" kavramıyla ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Birey kendi davranışları yanında yetki sahibi olduğu konuların sonuçlarından da sorumludur.
B
Her bireyin gündelik hayatı biçimsel olsun ya da olmasın sorumluluklarla karşı karşıya kalmasını zorunlu kılar.
C
Herkesin eyleminden sorumlu olması demek geriye doğru sorumluluklar genel olup ileriye doğru sorumluluklar tikeldir.
D
Sorumluluk kavramının özelliği önce plan, niyet ve konuşmaya göre açıklanır daha sonra çevre şartları, çalışma şartları ve yaşam koşullarına göre belirlenir.
E
Bir iş yerinde sıradan bir çalışanın sorumluluğu kendisine verilen işleri yapmak ve sonuçlarına ilişkindir.
Açıklama:
Sorumluluk kavramını tanımlayabileceksiniz.
Soru 26
Kişinin herhangi bir eylem veya davranışı yapma ya da yapmama noktasında özgürce karar verebilme ve verilen kararı uygulamaya geçirebilme gücü olarak tanımlanan kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Akıl
B
Vicdan
C
Özgür irade
D
Yetki
E
Sorumluluk
Açıklama:
Sorumluluk kavramını tanımlayabileceksiniz.
Soru 27
Aşağıdakilerden hangisi bir sorumluluk türü değildir?
Seçenekler
A
İleriye doğru sorumluluk
B
Yasal sorumluluk
C
Sosyal sorumluluk
D
Bireysel sorumluluk
E
Kitlesel sorumluluk
Açıklama:
Sorumluluk kavramını tanımlayabileceksiniz.
Soru 28
Aşağıdakilerden hangisi işletmenin birincil sorumlulukları arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Müşterilerin ihtiyaç ve isteklerine uygunluk
B
Çalışanların haklarının gözetilmesi
C
Mal ya da hizmet yönetimi
D
Üretimde ekonomiklik
E
Tüm süreçlerde dürüstlük ve sözleşmelere uygun davranılması
Açıklama:
İşletmelerin sorumluluklarını tanımlayabilecek ve listeleyebileceksiniz.
Soru 29
Aşağıdakilerden hangisi işletmelerin temel sorumluluklarından birisidir?
Seçenekler
A
Bireysel Sorumluluk
B
Ekonomik Sorumluluk
C
Yönetsel Sorumluluk
D
Görev Sorumluluğu
E
Klasik Sorumluluk
Açıklama:
İşletmelerin sorumluluklarını tanımlayabilecek ve listeleyebileceksiniz.
Soru 30
Aşağıdakilerden hangisi doğal olarak, bir biçimsellik gerektirmeksizin ortaya çıkan; yazılı olarak karşımıza çıkmayan ama gündelik hayatta yerine getirmeye çalıştığımız sorumluluklarımızdandır?
Seçenekler
A
Vergimizi vermek
B
Sağlığımızı korumak
C
Kanunlara uygun hareket etmek
D
İşyerimizde bize verilen görevleri yapmak
E
Ev arkadaşımızla iş paylaşımı yapmak
Açıklama:
Sorumluluk kavramını tanımlayabileceksiniz.
Soru 31
İşletmelerin sosyal sorumluluklarının aleyhindeki görüş aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kamu imajı
B
Karın maksimizasyonu asıldır
C
İşletmenin kaynaklara sahip olması
D
Sorumluluğun yetki ile dengelenmesi
E
Sosyo- Kültürel normlar
Açıklama:
İşletmelerin ekonomik, sosyal ve ahlaki sorumluluklarını karşılaştırabileceksiniz.
Soru 32
İşletmelerin sosyal sorumlulukları konusundaki modern yaklaşımlardan biri olan "İş Döngüsü Yaklaşımı" hangi tarihte ortaya konulmuştur?
Seçenekler
A
1972
B
1978
C
1982
D
1988
E
1992
Açıklama:
İşletmelerin ekonomik, sosyal ve ahlaki sorumluluklarını karşılaştırabileceksiniz.
Soru 33
Sorumluluk açıklamasında üç durumdan söz edilir: (1) Bir kişiyi överken onun sorumluluk sahibi biri olduğu ya da sorumlu bir kişi olduğu söylenir. (2) Bir kişi bir eylemi yaptığında ya da bir suç işlediğinde bundan sorumlu tutulur. (3) Bir şey yapılması gerekli olduğu halde yapılmadığında, onu yapması gereken kişi o işten sorumludur denir. Bu bağlamda:Bir kişiye birinci durumdaki gibi bir işten sorumludur demekle aşağıdakilerden hangisi ifade edilmek istenmektedir?
Seçenekler
A
Kişinin bir eylemden sorumlu tutulmasının koşullarının belirlenmesi gerekliliği üzerinde durulur.
B
O kişinin karakterine ilişkin ahlaki olarak onaylayıcı bir durumdan söz edilmiş olur.
C
Çevrenin onayladığı bir kişi olduğu belirtilmektedir.
D
İşlerin yapılmaması üzerinde durulmaktadır.
E
Kişinin genelde sorumsuz davranışlar göstermediği belirtilmektedir.
Açıklama:
Sorumluluk kavramını tanımlayabileceksiniz.
Yukarıda verilen tanımlamanın şıkları karşılaştırılmalı ve çevremizde gözlemlenen örnekler dikkate alınmalıdır.
Yukarıda verilen tanımlamanın şıkları karşılaştırılmalı ve çevremizde gözlemlenen örnekler dikkate alınmalıdır.
Soru 34
"Akıl, normal olarak her insanda bulunan ve vücuttaki yeri, işleyişi keşfedilemeyen,düşünce, anlama ve tedbir alma hassası; idrak, anlama, kavrayış ve zeka olaraktanımlanmaktadır. Örnek olarak; Akıl hastası olmayan ya da aklını kullanmayetisini kaybetmemiş aklı başında her birey, bebek olmayan, bunamamış aklıbaşında normal her insan, davranışlarının sonuçlarına yönelik sorumluluk üstlenirler."Yukarıdaki açıklamadan aşağıdaki sonuçlardan hangisi ortaya çıkar?
Seçenekler
A
Akıl ve sorumluluk aynı düzlemde çalışır.
B
Akıllı olmayan insan da sorumluluk taşıyabilir.
C
Akıl sorumluluktan sonra gelir sonucu çıkar.
D
Sorumluluk ancak akıllı olanlarda ait bir tutumdur.
E
Akıl sorumluluğun gerekli şartıdır sonucu çıkar.
Açıklama:
Sorumluluk kavramını tanımlayabileceksiniz.
Sorumluluk davranışa ve onun sonuçlarına bağlıdır. Niyetlenilen bir davranışın gerçekleşmesiinde ya da davranışın sonucunda normlara ya da yasal düzenlemelere aykırı bir sonuç ortaya çıkmadıkça niyet farklı olsa da kişi sorumlu tutulmaz. Dolayısıyla akıl sahibi olmak ve akli melekelerini kullanabilme yetisinde bulunmak, sorumluluk için olmazsa olmazlardandır.
Sorumluluk davranışa ve onun sonuçlarına bağlıdır. Niyetlenilen bir davranışın gerçekleşmesiinde ya da davranışın sonucunda normlara ya da yasal düzenlemelere aykırı bir sonuç ortaya çıkmadıkça niyet farklı olsa da kişi sorumlu tutulmaz. Dolayısıyla akıl sahibi olmak ve akli melekelerini kullanabilme yetisinde bulunmak, sorumluluk için olmazsa olmazlardandır.
Soru 35
Bir iş yerinde sıradan bir çalışanın sorumluluğu kendisine verilen işleri yapmak vesonuçlarına ilişkindir. Bu kapsamda sıradan çalışanın sorumluluğu genel olarakgeriye doğrudur. Bir otobüste ya da uçakta seyahat eden kişinin sorumluluğu ise, otobüs ya da uçak seçiminde süre, güvenilirlik, ücret ve benzeri konularlailgili kendisini ilgilendiren konulara ilişkin sorumluluklardır. Bu örneklere karşılık;otobüs şoförü ya da uçağın pilotunun, onların yardımcılarının sorumlulukları ne türde sorumluluk örnekleridir? Yukarıda geriye doğru sorumluluk için verilen örnek ile karşılaştırınız.
Seçenekler
A
Geniş kapsamlı ve ileriye dönük sorumluluktur.
B
Geriye dönük bir sorumluluk örneğidir.
C
Daha geniş bir alanı kapsar.
D
Aynı kapsamda sorumluluk ifade eder.
E
Geriye ve ileriye dönük bir sorumluluk alanını ifade eder.
Açıklama:
Sorumluluk kavramını tanımlayabileceksiniz.
Otobüs şoförü ya da uçağın pilotunun, onların yardımcılarının sorumlulukları kendi yetkileriyle genişleyen oranda yükümlülükleri de içerir. Kendi güvenlikleri yanında, zamanında ve güvenli bir şekilde ulaşımın sağlanması, hizmetlerin aksatılmadan yerine getirilmesi, ortaya çıkabilecek özel durumlarda (örneğin lastiğin patlaması, iniş takımlarının açılmaması gibi) ise yine bazı yükümlülüklerin üstlenilmesi de söz konusudur.
Otobüs şoförü ya da uçağın pilotunun, onların yardımcılarının sorumlulukları kendi yetkileriyle genişleyen oranda yükümlülükleri de içerir. Kendi güvenlikleri yanında, zamanında ve güvenli bir şekilde ulaşımın sağlanması, hizmetlerin aksatılmadan yerine getirilmesi, ortaya çıkabilecek özel durumlarda (örneğin lastiğin patlaması, iniş takımlarının açılmaması gibi) ise yine bazı yükümlülüklerin üstlenilmesi de söz konusudur.
Soru 36
Vicdan, insanın kendi davranışları veya başkalarının davranışları hakkında“doğru” veya “yanlış” şeklinde yargılar yapmasına yarar. Vicdan, kişiyi hem ahlakidavranışta tutarsızlıklardan kurtarır hem de dışarıdan bir kontrol olmadan da ahlaklıdavranmasını sağlar.Vicdan ve İç Sorumluluk kavramları arasında nasıl bir ilişki vardır?
Seçenekler
A
Vicdan dış sorumluluk ile ilgilidir.
B
İç sorumluluk, kişinin vicdanına karşı sorumluluğunu ifade eder.
C
İki kavram birbirinden bağımsızdır.
D
İç sorumluluk ve vicdan aynı kavramlardır.
E
İç ve dış sorumluluk birarada vicdanı oluşturur.
Açıklama:
Sorumluluk kavramını tanımlayabileceksiniz.
Kişinin kendisiyle başbaşa kaldığında, vicdan muhasebesi yapması, vicdanının onu rahatlatması ya da rahatsız etmesi iç sorumluluğun çalıştığının bir göstergesi olarak kabul edilebilir.
Kişinin kendisiyle başbaşa kaldığında, vicdan muhasebesi yapması, vicdanının onu rahatlatması ya da rahatsız etmesi iç sorumluluğun çalıştığının bir göstergesi olarak kabul edilebilir.
Soru 37
Bireyin iç ve dış sorumluluğunun onun ahlaki ve hukukisorumlulukları şeklinde de ifade edilmesi uygundur. Bu tür bir ayrımönemlidir, çünkü herhangi bir duruma ilişkin birey hukuki açıdan sorumlu tutulmayacağı halde ahlaki açıdan sorumlu tutulabilir. Çalışma arkadaşının performansının kendisinden düşük görünmesi amacıyla bir satış elemanının arkadaşının bilgisayarındaki raporları karıştırması veya müşterilerini yanıltıcı bilgi vermesi durumu ahlaki ve/veya hukuki sorumlulukları gündeme getirebilir. Bu örnekteki sorumluluk/lar durumunu aşağıdakilerden hangisi en iyi açıklar?
Seçenekler
A
Bu örnekte hukuki ya da ahlaki sorumluluk söz konusu değildir.
B
Bu çalışan hukuki açıdan bir sorumluluk konusu değildir.
C
Örnekteki çalışanın davranışı hem hukuki hem de ahlaki açıdan sorumluluk yükler.
D
Bu davranış, kanıtlanamasa bile, hukuki açıdan sorumluluk getirir.
E
Bu konu kanıtlanmadığı sürece hukuki bir sorumluluk söz konusu değildir, ancak ahlaki açıdan kişiye sorumluluk yükler.
Açıklama:
Bireysel ve sosyal sorumluluklar ile yönetici sorumlulukları arasındaki farkları ayırt edebileceksiniz.
önemlidir, çünkü herhangi bir duruma ilişkin birey hukuki açıdan sorumlu tutulmayacağı halde ahlaki açıdan sorumlu tutulabilir. Çalışma arkadaşının performansının kendisinden düşük görünmesi amacıyla bir satış elemanının arkadaşının bilgisayarındaki raporları karıştırması veya müşterilerini yanıltıcı bilgi vermesi durumu kanıtlanmadığı sürece hukuki açıdan bu satış elemanına bir sorumluluk getirmeyebilir. Ancak bu satış elemanının vicdani anlamda kendini rahatlatması ne kadar mümkün olabilir, başka bir deyişle burada ahlaki sorumluluk ortadan kalkmaz. Çünkü burada satış elemanı vicdani açıdan toplum tarafından kabul görmeyecek bir davranışta bulunarak iş arkadaşına bilerek zarar verme amacındadır.
önemlidir, çünkü herhangi bir duruma ilişkin birey hukuki açıdan sorumlu tutulmayacağı halde ahlaki açıdan sorumlu tutulabilir. Çalışma arkadaşının performansının kendisinden düşük görünmesi amacıyla bir satış elemanının arkadaşının bilgisayarındaki raporları karıştırması veya müşterilerini yanıltıcı bilgi vermesi durumu kanıtlanmadığı sürece hukuki açıdan bu satış elemanına bir sorumluluk getirmeyebilir. Ancak bu satış elemanının vicdani anlamda kendini rahatlatması ne kadar mümkün olabilir, başka bir deyişle burada ahlaki sorumluluk ortadan kalkmaz. Çünkü burada satış elemanı vicdani açıdan toplum tarafından kabul görmeyecek bir davranışta bulunarak iş arkadaşına bilerek zarar verme amacındadır.
Soru 38
Bir güvenlik görevlisi, görevi icabı bir yandan suçun önlenmesine, diğer yandansuçlunun bulunması, yakalanması, etkisiz hale getirilmesi sorumluluklarınıyerine getirmeye çalışırken; birlikte çalıştığı insanların güvenlik sorumluluklarını, ve suçlu ya da suçluların yaşam sorumluluklarını gözetmekle de yükümlüdür.Yukardaki örnek Görev Sorumluluğu ve Bireysel Sorumluluk ilişkisini nasıl açıklar?
Seçenekler
A
Görev sorumluluğu ve bireysel sorumluluk farklı düzlemlerde ortaya çıkan yükümlülükleri ifade eder.
B
Görev sorumluluğu bireysel sorumlulukları kapsamaz, yalnızca göreve odaklanır.
C
Görev sorumluluğu bireysel sorumlulukları ortadan kaldırmaz, hatta görev icabı sorumlulukları üstlenilen diğer bireysel sorumlulukları da kapsar.
D
Görev sorumluluğu ve bireysel sorumluluklar arasında güvenlik görevlisi örneği bağlamında bir ilişki yoktur.
E
Bireysel sorumluluk görev sorumluluklarını da kapsar.
Açıklama:
Bireysel ve sosyal sorumluluklar ile yönetici sorumlulukları arasındaki farkları ayırt edebileceksiniz.
Görev sorumluluğu, herhangi bir görevi yerine getiren kişinin bireysel sorumluluğunun yanında hem görev icabı rol sorumluluğunun hem de sorumluluk alanındaki diğer bireysel sorumlulukların üstlenilmesini gerektirir. Bu yönüyle görev sorumluluğu, bireysel sorumluluk ve bunun üzerine eklenen sorumluluklar toplamıdır. Diğer bir deyişle görev sorumluluğu bireysel sorumlulukları ortadan kaldırmaz, hatta görev icabı sorumlulukları üstlenilen diğer bireysel sorumlulukları da kapsar.
Görev sorumluluğu, herhangi bir görevi yerine getiren kişinin bireysel sorumluluğunun yanında hem görev icabı rol sorumluluğunun hem de sorumluluk alanındaki diğer bireysel sorumlulukların üstlenilmesini gerektirir. Bu yönüyle görev sorumluluğu, bireysel sorumluluk ve bunun üzerine eklenen sorumluluklar toplamıdır. Diğer bir deyişle görev sorumluluğu bireysel sorumlulukları ortadan kaldırmaz, hatta görev icabı sorumlulukları üstlenilen diğer bireysel sorumlulukları da kapsar.
Soru 39
Adam Smith’in ifadesiyle çoğu zaman amaçlarla araçların birbirine karıştırılması ve paranın kendi içinde bir amaç haline gelebilir. Bu bağlamda; para kazanmagüdüsünün ve girişimciliğin amaç-araç dengesini bozabildiği, işletmeler açısındansorumlulukların bazen içinin boşaltılması, bazen de göz ardı edilmesine yol açtığı söylenebilir.Bu görüş işletmeler açısından hangi kavramın daha fazla vurgulanmasını ve önem verilmesini gerektirir?
Seçenekler
A
İşletmelerde büyüme ve karlılık
B
Girişimci işletme kavramı
C
İşletmelerde sürdürülebilirlik
D
İşletmelerde sorumluluk kavramı
E
İşletme paydaşları kavramı
Açıklama:
İşletmelerin sorumluluklarını tanımlayabilecek ve listeleyebileceksiniz.
Keynes’in ahlaki açıdan sevimsiz bulduğu ve er geç aşılacağına inandığı kapitalizm, yine Keynes tarafından başarılı bulunmakta, bu başarının ardında ise “ekonomik mekanizmanın temel yönlendiricisi olarak insanların para kazanma ve parayı sevme eğilimlerinin” yattığı belirtilmektedir. Ancak bu durum, Adam Smith’in ifadesiyle çoğu zaman amaçlarla araçların birbirine karıştırılması ve paranın kendi içinde bir amaç haline gelmesine yol açabilir. Bu durumun para kazanma güdüsünün ve girişimciliğin amaç-araç dengesini bozabildiği, işletmeler açısından sorumlulukların bazen içinin boşaltılması, bazen de göz ardı edilmesine ve karlılık kaygısının ön plana çıkmasına neden olabildiği belirtilmektedir.
Keynes’in ahlaki açıdan sevimsiz bulduğu ve er geç aşılacağına inandığı kapitalizm, yine Keynes tarafından başarılı bulunmakta, bu başarının ardında ise “ekonomik mekanizmanın temel yönlendiricisi olarak insanların para kazanma ve parayı sevme eğilimlerinin” yattığı belirtilmektedir. Ancak bu durum, Adam Smith’in ifadesiyle çoğu zaman amaçlarla araçların birbirine karıştırılması ve paranın kendi içinde bir amaç haline gelmesine yol açabilir. Bu durumun para kazanma güdüsünün ve girişimciliğin amaç-araç dengesini bozabildiği, işletmeler açısından sorumlulukların bazen içinin boşaltılması, bazen de göz ardı edilmesine ve karlılık kaygısının ön plana çıkmasına neden olabildiği belirtilmektedir.
Soru 40
Sosyal sorumluluk; bir işletmenin kendini toplum için yükümlü hissetmesi şeklinde tanımlanabilir. Sosyal açıdan sorumluluk,toplum üzerindeki olumlu etkileri maksimum, olumsuz etkileri ise minimumyapmaktır. Bu tanım, aslında yukarıda son sınıflamada verilmiş olan, ekonomik,yasal, ahlaki ve gönüllü sorumlulukları kapsar. Sosyal sorumluluğa sahip olmak, .............................................., insan kaynağına, çevreye ve ilgili paydaşlarla ilişkilere daha çok yatırım yapmayı da gerektirir.Yukarıda işletmelerin sosyal sorumluluğu ile ilgili açıklamada, eksik bırakılan kısım aşağıdakilerden hangisi ile tamamlanmalıdır?
Seçenekler
A
...karlılık durumuna göre,...
B
...büyüme amaçları doğrultusunda,...
C
...piyasalardaki konjonktüre göre,...
D
...yasal beklentilerin ötesinde,....
E
...paydaşların isteklerine göre,...
Açıklama:
İşletmelerin ekonomik ve sosyal sorumluluklarını açıklayabileceksiniz.
İşletmelerde sosyal sorumluluk kavramı düz sorumlulukların ötesinde düşünülmelidir. Bu bağlamda işletmelerin paydaşların beklentilerini aşacak şekilde, topluma daha fazla ne katkı sağlanabilir çabası içerisinde olmaları gerekir.
İşletmelerde sosyal sorumluluk kavramı düz sorumlulukların ötesinde düşünülmelidir. Bu bağlamda işletmelerin paydaşların beklentilerini aşacak şekilde, topluma daha fazla ne katkı sağlanabilir çabası içerisinde olmaları gerekir.
Soru 41
İşletmelerin sosyal sorumlulukları Klasik ve Modern yaklaşımlarda farklı içerikte açıklanmıştır. Klasik yaklaşımcılardan Friedman'a göre; " işletme yöneticilerininasıl sorumluluğu işletmeye sermaye koymuş olan ortaklara karşı işletmekârının artırılmasıdır".İşletmelerin sosyal sorumlulukları ile ilgili olarak Modern Yaklaşımı yansıtan ifade aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
İşletmenin öncelikli hedefinin kâr elde etmektir.
B
Pay sahiplerine iyi bir kâr getirisi sağlanmalı, fakat diğer çıkar gruplarının da yasal hakları korunmalıdır.
C
İşletmelerin sorumluluklarından değil insanların sorumluluklarından söz etmek gerekir.
D
İşletmelerin sorumluluğu açık ve özgür bir rekabet ortamında kârı arttırmaya yönelik faaliyetleri sürdürmektir.
E
Serbest pazarda pazar değerinin geliştirilmesiyle işletme çalışanlarına karşı olan sosyal sorumluluklarını da aslında yerine getirmiş olmaktadır.
Açıklama:
İşletmelerin ekonomik ve sosyal sorumluluklarını açıklayabileceksiniz.
Modern Yaklaşıma göre müşteriler, işletme için birinci derecede öneme sahiptir ve işletme gelirinin sağlayıcıları olarak görülürler. Friedman’ın görüşünün tersine iş döngüsü yaklaşımında, pay sahipleri de önemli bir çıkar grubudur ancak yöneticiler asli unsurlar olarak görülür. İş döngüsü yaklaşımında işletmenin hedefi Friedman yaklaşımında olduğu gibi açıktan tanımlanmamıştır.Pay sahiplerine iyi bir kâr getirisi sağlanmalı, fakat diğer çıkar gruplarının da yasal hakları korunmalıdır.
Modern Yaklaşıma göre müşteriler, işletme için birinci derecede öneme sahiptir ve işletme gelirinin sağlayıcıları olarak görülürler. Friedman’ın görüşünün tersine iş döngüsü yaklaşımında, pay sahipleri de önemli bir çıkar grubudur ancak yöneticiler asli unsurlar olarak görülür. İş döngüsü yaklaşımında işletmenin hedefi Friedman yaklaşımında olduğu gibi açıktan tanımlanmamıştır.Pay sahiplerine iyi bir kâr getirisi sağlanmalı, fakat diğer çıkar gruplarının da yasal hakları korunmalıdır.
Soru 42
Bir bireyin aklını kullanma yetisine sahip olması, akıllı olması ve özgür iradesini kullanabilmesi, yani ehliyet sahibi olması gibi unsurlar aşağıdakilerden hangisinin ön koşulu olarak kabul görür?
Seçenekler
A
Bireyin sorumlu tutulması ve sorumluluk üstlenebilmesinin
B
Bireylerin işletmelerdeki yerlerinin belirlenmesinin
C
Bireylerin özel yaşamlarındaki mutluluk durumlarının
D
İşletmelerle bireyler arasındaki kopukluğun giderilmesinin
E
Bireylerin iç dünyalarındaki huzurun
Açıklama:
Sorumluluk kavramını tanımlayabileceksiniz.
Bir bireyin aklını kullanma yetisine sahip olması, akıllı olması ve özgür iradesini kullanabilmesi, yani ehliyet sahibi olması gibi unsurlar, o bireyin sorumluluk üstlenebilmesinin ve herhangi bir şeyden sorumlu tutulabilmesinin ön koşullarını oluşturan unsurlardır.
Bir bireyin aklını kullanma yetisine sahip olması, akıllı olması ve özgür iradesini kullanabilmesi, yani ehliyet sahibi olması gibi unsurlar, o bireyin sorumluluk üstlenebilmesinin ve herhangi bir şeyden sorumlu tutulabilmesinin ön koşullarını oluşturan unsurlardır.
Soru 43
İnsanın sorumsuzca davranış sergileme nedenleri aşağıdaki seçeneklerden hangisinde toplu olarak doğru verilmiştir?
Seçenekler
A
Genetik faktörler Mutsuzluk İfade özgürlüğünden yoksun olmak Yeterli eğitim sürecinden geçmemek
B
Kültürel nedenler Yaşanılan kente bağlı değişkenler Karakter İş yaşamındaki olumsuzluklar
C
Karakter Bilgiye bağlı nedenler Beklentiye dayalı nedenler Yargılamaya dayalı nedenler
D
Eğitim düzeyi Bilgiye bağlı nedenler Kültürel nedenler Mutsuzluk
E
Yargılamaya dayalı nedenler Genetik faktörler İş yaşamındaki olumsuzluklar Kültürel nedenler
Açıklama:
Sorumluluk kavramını tanımlayabileceksiniz.
Sorumsuzca davranma ya da insanın sorumsuz hareket etmesi konusunda Toffler şu dört ana etken üzerinde durmaktadır: Karakter Bilgiye dayalı nedenler Beklentiye dayalı nedenler Yargılamaya dayalı nedenler
Sorumsuzca davranma ya da insanın sorumsuz hareket etmesi konusunda Toffler şu dört ana etken üzerinde durmaktadır: Karakter Bilgiye dayalı nedenler Beklentiye dayalı nedenler Yargılamaya dayalı nedenler
Soru 44
İnsanın kendi davranışları veya başkalarının davranışları hakkında "doğru" veya "yanlış" şeklinde yargılar yapmasına yarayan, kişiyi hem ahlaki davranışlarında tutarsızlıktan kurtaran hem de dışarıdan bir kontrol olmadan ahlaklı davranmasını sağlayan kontrol mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Sorumluluk
B
Karakter
C
Mutluluk
D
Entelektüelite
E
Vicdan
Açıklama:
Sorumluluk kavramını tanımlayabileceksiniz.
Vicdan insanın kendi davranışları veya başkalarının davranışları hakkında "doğru" ya da "yanlış" şeklinde yargılar yapmasına yarar. Vicdan, kişiyi hem ahlaki davranışta tutarsızlıktan kurtarır, hem de dışarıdan bir kontrol olmadan da ahlaklı davranmasını sağlar.
Vicdan insanın kendi davranışları veya başkalarının davranışları hakkında "doğru" ya da "yanlış" şeklinde yargılar yapmasına yarar. Vicdan, kişiyi hem ahlaki davranışta tutarsızlıktan kurtarır, hem de dışarıdan bir kontrol olmadan da ahlaklı davranmasını sağlar.
Soru 45
-Kişinin vicdanına karşı sorumluluğudur-Kişinin kendisiyle baş başa kaldığında vicdan muhasebesi yapması, vicdanının onu rahatlatması ya da rahatsız etmesi "onun" çalıştığının göstergesi olarak kabul edilir.Yukarıda verilen tanımlar aşağıdaki kavramlardan hangisine aittir?
Seçenekler
A
Dış sorumluluk
B
Ahlak
C
Dürüstlük
D
İç sorumluluk
E
Doğruluk
Açıklama:
Bireysel ve sosyal sorumluluklar ile yönetici sorumlulukları arasındaki farkları ayırt edebileceksiniz.
İç sorumluluk, kişinin vicdanına karşı sorumluluğudur. Bununla beraber kişinin kendisiyle baş başa kaldığında vicdan muhasebesi yapması, vicdanının onu rahatlatması ya da rahatsız etmesi iç sorumluluğun çalıştığının göstergesi olarak kabul edilir.
İç sorumluluk, kişinin vicdanına karşı sorumluluğudur. Bununla beraber kişinin kendisiyle baş başa kaldığında vicdan muhasebesi yapması, vicdanının onu rahatlatması ya da rahatsız etmesi iç sorumluluğun çalıştığının göstergesi olarak kabul edilir.
Soru 46
Yöneticinin bir yandan bireysel ahlaki sorumlulukları varken, öte yandan yöneticilikgörevi ve performansı bakımından yüklenmiş olduğu sorumluluklar vardır.Bu açıdan yöneticinin bireysel sorumluluklarının bir de sosyal yönü vardır. Yöneticilerin bu sorumluluk alanları aşağıdaki şıkların hangisinde doğru verilmiştir?
Seçenekler
A
Özel yaşam-Ekonomik ilişkiler, Liderlik Bilinci-Sosyallik
B
Bireysel kalkınma bilinci-Saygı-Entelektüel birikim-Dürüstlük
C
Çalışma disiplini-İnsan sevgisi-Ekonomik İlişkiler-Entelektüel Birikim
D
Saygı-Yönetim becerisi-Çalışma Disiplini-İnsan Sevgisi
E
İşletme kurallarına uygun davranma-Sevecen Olma-Çalışma disiplini-Bireysel kalkınma bilinci
Açıklama:
Bireysel ve sosyal sorumluluklar ile yönetici sorumlulukları arasındaki farkları ayırt edebileceksiniz.
Yöneticilerin sorumluluk alanları sırasıyla özel yaşam, ekonomik ilişkiler, liderlik bilinci ve sosyallik olarak sıralanmaktadır.
Yöneticilerin sorumluluk alanları sırasıyla özel yaşam, ekonomik ilişkiler, liderlik bilinci ve sosyallik olarak sıralanmaktadır.
Soru 47
Aşağıdaki bulunan şıklardaki hangi iki unsur işletmelerin birincil sorumluluklarındandır?
Seçenekler
A
Çalışanlarının özel yaşamlarına saygı duymak İşsizlere destek olmak
B
Çalışanların haklarını gözetmek Müşterilerin ihtiyaç ve isteklerine uygun davranmak
C
Müşterilerin özel yaşantılarını takip etmek İşletme karı dışında hiçbir şeyle ilgilenmemek
D
Kar güdüsüyle hareket etmek Çalışanları kültürel düzeylerine göre konumlandırmak
E
Çalışanların refah seviyelerini yükseltmek Müşteri ve işletme arasındaki bağları kuvvetlendirmek
Açıklama:
İşletmelerin sorumluluklarını tanımlayabilecek ve listeleyebileceksiniz.
Mal ya da hizmet üretimi, bunların üretiminde ekonomiklilik, çalışanların haklarının gözetilmesi, müşterilerin ihtiyaç ve isteklerine uygunluk, işletmelerin birincil sorumlulukları arasında yer alır.
Mal ya da hizmet üretimi, bunların üretiminde ekonomiklilik, çalışanların haklarının gözetilmesi, müşterilerin ihtiyaç ve isteklerine uygunluk, işletmelerin birincil sorumlulukları arasında yer alır.
Soru 48
Aşağıdakilerden hangisi işletmelerin temel sorumluluklarından biri olan ekonomik sorumluluk başlığı altında bulunması gereken unsurlardır?
Seçenekler
A
Yasalara ve ilgili mevzuata uymak Rekabetin kurallarına göre davranmak
B
Ahlaki değerlere uyum Sosyal ve kültürel normlara özen
C
Müşteri ihtiyaçlarının karşılanması Verimlilik Karlılık
D
Toplumsal sorunların çözümüne gönüllü katılım Hayat standartları ve yaşam kalitesinin yükseltilmesine katkı
E
Müşterilerle kurulan ikili ilişkilere özen gösterilmesi Kar faktörünü önemsememek
Açıklama:
İşletmelerin sorumluluklarını tanımlayabilecek ve listeleyebileceksiniz.
Ekonomik sorumluluk, işletmelerin temel sorumlulukları arasında ileri çıkan asıl sorumluluklardan biridir. Bu başlık altında incelenmesi gereken unsurlar ise sırasıyla: müşteri ihtiyaçlarının karşılanması, verimlilik ve karlılık şeklinde sıralanmaktadır.
Ekonomik sorumluluk, işletmelerin temel sorumlulukları arasında ileri çıkan asıl sorumluluklardan biridir. Bu başlık altında incelenmesi gereken unsurlar ise sırasıyla: müşteri ihtiyaçlarının karşılanması, verimlilik ve karlılık şeklinde sıralanmaktadır.
Soru 49
Keynes'e göre "Kapitalizm"in başarılı olarak değerlendirilmesinin altında yatan sebep aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
İnsanların para kazanma ve parayı sevme eğilimleri
B
Toplumsal sorumluluğa verilen önem
C
Çevresel duyarlılıklara hassasiyet
D
İşletme kaynaklarını verimli kullanabilme
E
İşletme pazar değerinin maksimizasyonu
Açıklama:
Keynes kapitalizm'in başarısının ardındaki sebebin "ekonomik mekanizmanın temel yönlendiricisi olan insanın para kazanma ve parayı sevme eğilimi" olarak vurgulamaktadır.
Soru 50
"Rekabetin kurallarına göre davranmak" işletmenin temel sorumlulukları sınıflamasında aşağıdakilerden hangisinin kapsamında değerlendirilir?
Seçenekler
A
Yasal Sorumluluk
B
Ahlaki Sorumluluk
C
Ekonomik Sorumluluk
D
Gönüllü Sorumluluk
E
Toplumsal Sorumluluk
Açıklama:
"Rekabetin kurallarına göre davranmak" işletmenin temel sorumlulukları sınıflamasında Yasal Sorumluluk kavramı bağlamında yer almaktadır.
Soru 51
"Kişinin vicdanına karşı sorumluluk" aşağıdakilerden hangisi ile ifade edilir?
Seçenekler
A
İç Sorumluluk
B
Dış Sorumluluk
C
Toplumsal Sorumluluk
D
Gönüllü Sorumluluk
E
Vicdansal Sorumluluk
Açıklama:
İç sorumluluk, kişinin vicdanına karşı sorumluluğu olarak ifade edilir.
Soru 52
Sorumluluklarla ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
Seçenekler
A
Bazı toplumlarda sorumluluk gerekli olmayabilir.
B
Sorumluluklarımız yalnızca kendimize karşıdır.
C
İleriye doğru sorumlulukta zamir her zaman tekildir.
D
İleriye doğru sorumlulukta zamir çoğul olabilir.
E
Geriye dönük sorumluluklar tikeldir.
Açıklama:
Aile içinde, iş ve arkadaşlık ortamlarında, ortak paylaşılan mekanlarda sonuçta topluma ve çevreye karşı sorumluluklarımız vardır. Birey ve toplum varsa sorumluluk kaçınılmazdır. Geriye doğru sorumlulukta zamir her zaman tekildir ama ileriye doğru sorumlulukta zamir çoğul olabilir. Herkesin eyleminden sorumlu olması bağlamında geriye dönük sorumluluklar genel olup, ileriye doğru sorumluluk tikeldir. Doğru cevap D seçeneğidir.
Soru 53
Bir bireyin sorumluluk üstlenebilmesi için aşağıdakilerden hangisi/hangileri gereklidir?
1. Aklını kullanabilme yetisinin olması
2. Özgür iradesini kullanabilmesi
3. Ehliyetli olmaması
1. Aklını kullanabilme yetisinin olması
2. Özgür iradesini kullanabilmesi
3. Ehliyetli olmaması
Seçenekler
A
Yalnız 1
B
Yalnız 2
C
1 ve 2
D
2 ve 3
E
Yalnız 3
Açıklama:
Bir bireyin sorumluluk üstlenebilmesi ya da sorumlu tutulmasının üç önemli koflulu; akıllı olması ve aklını kullanma yetisine sahip olması, özgür iradesini kullanabilmesi ile yetki sahibi, yani ehliyetli olmasıdır. Doğru cevap C seçeneğidir.
Soru 54
Herhangi bir konuda karar vermek, bir eylem yahut etkinliği gerçekleştirmek için gerekli olan bilinçli muhakeme gücü ve kararlılığı, alternatifler arasında bilerek ve isteyerek seçim yapabilme yetisi hangi kavramla ifade edilmektedir?
Seçenekler
A
Zeka
B
İrade
C
Akıl
D
Vicdan
E
Sorumluluk
Açıklama:
Herhangi bir konuda karar vermek, bir eylem yahut etkinliği gerçekleştirmek için gerekli olan bilinçli muhakeme gücü ve kararlılığı, alternatifler arasında bilerek ve isteyerek seçim yapabilme yetisi olarak tanımlanmaktadır. Doğru cevap B seçeneğidir.
Soru 55
"Bireysel sorumluluk" kavramıyla ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi/hangileri doğrudur?
1. İç sorumluluk, kişinin vicdanına karşı sorumluluğudur.
2. İç sorumluluğa ilişkin gösterge dışarıdan fark edilebilir.
3. Dış sorumluluk sosyal normlarla ilişkili olabilir.
1. İç sorumluluk, kişinin vicdanına karşı sorumluluğudur.
2. İç sorumluluğa ilişkin gösterge dışarıdan fark edilebilir.
3. Dış sorumluluk sosyal normlarla ilişkili olabilir.
Seçenekler
A
Yalnız 1
B
Yalnız 2
C
Yalnız 3
D
1 ve 2
E
1 ve 3
Açıklama:
İç sorumluluk, kişinin vicdanına karşı sorumluluğudur. Vicdan soyut olduğundan, iç sorumluluğa ilişkin gösterge dışarıdan fark edilemez. Dış sorumluluk ise sınırları kanun ve hukuk normlarıyla çizilmiş sorumluluklar yanında sosyal normlarla da ilişkili olabilir. Doğru cevap E seçeneğidir.
Soru 56
Sorumluluklarla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi/hangileri söylenebilir?
1. Bireysel sorumlulukların tamamının sosyal boyutu vardır.
2. Görev sorumluluğu yalnızca bireysel sorumluluğu kapsar.
3. Farklı konum ve rolleri bireye görev sorumluluğu yükler.
1. Bireysel sorumlulukların tamamının sosyal boyutu vardır.
2. Görev sorumluluğu yalnızca bireysel sorumluluğu kapsar.
3. Farklı konum ve rolleri bireye görev sorumluluğu yükler.
Seçenekler
A
Yalnız 1
B
1 ve 2
C
2 ve 3
D
Yalnız 2
E
1 ve 3
Açıklama:
Bireysel sorumlulukların tamamının sosyal boyutu vardır. Görev sorumluluğu herhangi bir görevi yerine getiren kişinin bireysel sorumluluğunun yanında hem görev icabı rol sorumluluğunun hem de sorumluluk alanındaki diğer bireysel sorumlulukların üstlenilmesini gerektirir. Bu yönüyle görev sorumluluğu bireysel sorumluluk ve bunun üzerine eklenen sorumluluklar toplamıdır. Farklı konum ve rolleri bireye görev sorumluluğu yükler. Doğru cevap E seçeneğidir.
Soru 57
Ekonomik mekanizmanın motorunun bireylerin para kazanma içgüdüleri olduğunu düşünen kişi kimdir?
Seçenekler
A
Joseph Alais Schumpeter
B
Alvin Toffler
C
John Maynard Keynes
D
Adam Smith
E
Milton Friedman
Açıklama:
Keynes’in, “ekonomik mekanizmanın motoru olarak büyük ölçüde bireylerin
para kazanma içgüdülerinin ortaya çıkması” şeklinde ifade ettiği gerçeklikler, aslında
işletmelerin sorumluluktan nasıl hızla uzaklaşabileceklerini bize göstermektedir. Doğru cevap C seçeneğidir.
para kazanma içgüdülerinin ortaya çıkması” şeklinde ifade ettiği gerçeklikler, aslında
işletmelerin sorumluluktan nasıl hızla uzaklaşabileceklerini bize göstermektedir. Doğru cevap C seçeneğidir.
Soru 58
Aşağıdakilerden hangisi/hangileri işletme içine ve dışına yönelik sorumluluklar sınıflandırıldığında işletme içi olarak nitelendirilmektedir?
1. Pay sahipleri
2. Çalışanlar
3. Yöneticiler
4. Toplum
1. Pay sahipleri
2. Çalışanlar
3. Yöneticiler
4. Toplum
Seçenekler
A
1 ve 2
B
2 ve 3
C
2,3 ve 4
D
1,2 ve 3
E
1,2,3 ve 4
Açıklama:
İşletme içine ve dışına yönelik sorumluluklar sınıflandırmasında, pay sahipleri, çalışanlar ve yöneticiler işletme içi ve bunun dışındaki kişi, grup ya da organizasyonlar ile toplum işletme dışı olarak değerlendirilir. Doğru cevap D seçeneğidir.
Soru 59
Aşağıdakilerden hangisi işletmelerin ikincil sorumluluklarındandır?
Seçenekler
A
Devlete vergi ödenmesi
B
Mal ya da hizmet üretimi
C
Mal ve hizmet üretiminde ekonomiklik
D
Çalışanların haklarının gözetilmesi
E
Müşterilerin ihtiyaç ve isteklerine uygunluk
Açıklama:
Mal ya da hizmet üretimi, bunların üretiminde ekonomiklik, çalışanların haklarının
gözetilmesi, müşterilerin ihtiyaç ve isteklerine uygunluk birincil sorumluluklar
iken devlete vergi ödenmesi konusunda kayıt sorumluluğu gibi sorumluluklar ise ikincil derecedeki sorumluluklar şeklinde değerlendirilebilir. Doğru cevap A seçeneğidir.
gözetilmesi, müşterilerin ihtiyaç ve isteklerine uygunluk birincil sorumluluklar
iken devlete vergi ödenmesi konusunda kayıt sorumluluğu gibi sorumluluklar ise ikincil derecedeki sorumluluklar şeklinde değerlendirilebilir. Doğru cevap A seçeneğidir.
Soru 60
Aşağıdakilerden hangisi işletmelerin temel sorumluluklarından biri değildir?
Seçenekler
A
Ekonomik
B
Yasal
C
Ahlaki
D
Gönüllü
E
Birincil
Açıklama:
İşletmelerin temel sorumlulukları sınıflandırmasında birincil sorumluluk yoktur. Doğru cevap E seçeneğidir.
Soru 61
Adam Smith, “kâr maksimizasyonu” ve “görünmez elin piyasayı düzenlemesi” ilkelerini kaç yılında ortaya koymuştur?
Seçenekler
A
1770
B
1776
C
1780
D
1786
E
1796
Açıklama:
Adam Smith, “kâr maksimizasyonu” ve “görünmez elin piyasayı düzenlemesi” ilkelerini 1776 yılında ortaya koymuştur.
Soru 62
"Kişinin kendi davranışlarını veya kendi yetki alanına giren herhangi bir olayın sonuçlarını üstlenmesi; mesuliyet" aşağıdakilerden hangisinin tanımıdır?
Seçenekler
A
Gönüllülük
B
Sorumluluk
C
İrade
D
Yetki sahibi olma
E
Etkinlik
Açıklama:
Sorumluluk; “kişinin kendi davranışlarını veya kendi yetki alanına giren herhangi
bir olayın sonuçlarını üstlenmesi; mesuliyet”, şeklinde tanımlanmaktadır.
bir olayın sonuçlarını üstlenmesi; mesuliyet”, şeklinde tanımlanmaktadır.
Soru 63
I. İş yerinde üzerimize düşen sorumluluklar
II. Ev arkadaşımızla paylaştığımız işlerin sorumlulukları
III. Toplumsal normlara yönelik sorumlulukları
IV. Aile içindeki rolümüzün getirdiği sorumlulukları
Yukarıdakilerden hangileri biçimsel sorumluluklarımız arasında yer almaktadır?
II. Ev arkadaşımızla paylaştığımız işlerin sorumlulukları
III. Toplumsal normlara yönelik sorumlulukları
IV. Aile içindeki rolümüzün getirdiği sorumlulukları
Yukarıdakilerden hangileri biçimsel sorumluluklarımız arasında yer almaktadır?
Seçenekler
A
I ve II
B
I ve III
C
II ve III
D
II ve IV
E
III ve IV
Açıklama:
Sorumluluklarımızın bir kısmı doğal olarak, herhangi bir biçimsellik gerektirmeksizin ortaya çıkar ve gelişir. Örneğin, sağlığımızı korumak, aile içindeki rolümüzün gerekliliklerini yerine getirmek, arkadaşlarımıza yardımcı olmak, toplumsal normları gözetmek, çevreyi kirletmemek gibi sorumluluklar büyük ölçüde biçimsel olmayan, yazılı olarak karşımıza çıkmayan ama gündelik hayatta yerine getirmeye çalıştığımız sorumluluklarımızdır. Buna karşılık, çalıştığımız işte bize verilen görevlerin sorumluluklarını üstlenmek, aynı evi paylaştığımız arkadaşlarımızla iş paylaşımının gereği olan sorumlulukları yerine getirmek, kanunlara uygun hareket etmenin gereklerini yapmak, vergi, savunma gibi vatandaşlık sorumluluklarını yerine getirmek ise, çerçevesi ve sınırları daha belirgin ve biçimsel sorumluluklara işaret eder. Doğru yanıt A'dır.
Soru 64
Bir kişinin sorumluluk üstlenebilmesi için gerekli olan özellikler aşağıdaki seçeneklerden hangisinde doğru bir şekilde verilmiştir?
Seçenekler
A
Akıl, güç ve uzmanlık
B
Akıl, özgür irade ve yetki
C
Yetki, uzmanlık ve bilgi
D
Uzmanlık, güç ve özgür irade
E
Yetki, akıl ve bilgi
Açıklama:
Sorumluluk bir yönüyle sebep sonuç ilişkisini içinde barındırır, bir yönüyle de eylemde bulunan kişide bazı nitelikleri gerektirir. Dolayısıyla bir kişinin sorumluluk üstlenebilmesi, o kişinin akıl, özgür irade ve yetki sahibi olmasına bağlıdır. Doğru yanıt B'dir.
Soru 65
Bir iş yerinde yönetici asistanı olarak Ayşe Hanım'a yöneticisi tarafından, yönetim kademesini ilgilendiren konularla ilgili kendisi yerine imza atma görevi verilmiştir. Ancak Ayşe Hanım'ın attığı bu imzaların sonuçları doğrudan yöneticiyi ilgilendirmektedir. Bu durumda sorumlulukla birlikte bulunması gereken özelliklerden hangisi ihmal edilmiştir?
Seçenekler
A
Akıl-sorumluluk dengesi
B
Makam-sorumluluk dengesi
C
İrade-sorumluluk dengesi
D
Yetki-sorumluluk dengesi
E
Uzmanlık-sorumluluk dengesi
Açıklama:
Yetki sahibi olma, bireyin herhangi bir konuda ehil olması yanında, kendisine bulunduğu topluluk ya da kurum içindeki rolü, statüsü ve konumu gereği verilmiş yazılı olan ya da olmayan bir güç olarak tanımlanabilir. Yetki yazılı ya da biçimsel olduğunda, yapılması gerektiği halde yapılmayan davranışlardan ötürü ya da yapılan yanlış davranışlar ve bunların sonuçlarının ortaya çıkaracağı zarardan dolayı, yükümlülüklerin ihmali nedeniyle sorumluluk ortaya çıkar. Yetkinin yazılı veya biçimsel olmaması da sorumluluğu ortadan kaldırmaz. Örnekte Ayşe Hanım'a yöneticisi tarafından sorumluluk verilmiş olsa da Ayşe Hanım'ın bu konuda yetkisi verilmiş olsa da bu imzalardan sorumlu olan kişi yöneticinin kendisidir. Sorumluluk-yetki dengesi kurulmamıştır. Doğru yanıt D'dir.
Soru 66
Bireyciliğin baskın olduğu bir konumda çalışanların, özel hayatında yaşadığı sorunlar nedeniyle zamanında tamamlayamayan bir çalışma arkadaşlarına yardımcı olma sorumluluğunu almamaları, aşağıdaki nedenlerden hangisine dayandırılmalıdır?
Seçenekler
A
Karaktere ilişkin nedenler
B
Bilgiye dayalı nedenler
C
Beceriye dayalı nedenler
D
Beklentiye dayalı nedenler
E
Yargılamaya dayalı nedenler
Açıklama:
Her akıllı birey hem kendisine hem de başkalarına ilişkin tutum ve davranışları değerlendirir ve yargılar. Başka bir deyişle insanın karakteristik özellikleri yanında öğrenme süreci boyunca kazandıklarıyla kişide değer yargıları oluşur. Bu yargılarla insan, kişi, olgu ve olayları yargılar. Değer yargılarında bireysel farklılıklar yanında kültürel farklılıklar da etkilidir. Tüm bu farklılaştırıcı unsurlarla birlikte, ayrıca kişinin amaçları, durumsal faktörler ve yargılama konusuna karşı duyarlılıkları onun yargılamasını etkiler. Örnek olayda verilen durum kültürel etmenler sonucu ortaya çıkan yargılara işaret etmektedir. Doğru yanıt E'dir.
Soru 67
Akın Bey, bir ilkokulda öğretmenlik olarak görev yapmaktadır. Bir gün sınıfta bir öğrenciye haksız yere bağırmıştır. Akşam eve geldiğinde konuyu enine boyuna düşünmüş ve öğrenciye karşı haksızlık ettiğinin farkına vararak derin bir üzüntü duymuştur. Bu durum aşağıda verilenlerden hangisini örneklendirmektedir?
Seçenekler
A
İç sorumluluk
B
Toplumsal sorumluluk
C
Kültürel sorumluluk
D
Dış sorumluluk
E
İleriye dönük sorumluluk
Açıklama:
İç sorumluluk, kişinin vicdanına karşı sorumluluğudur. Kişinin kendiyle baş başa kaldığında, vicdan muhasebesi yapması, vicdanının onu rahatlatması ya da rahatsız etmesi iç sorumluluğun çalıştığının göstergesi olarak kabul edilebilir. Elbette daha önce de söz edildiği üzere, vicdan soyut olduğundan, iç sorumluluğa ilişkin gösterge dışarıdan fark edilemez. Olsa olsa kişinin zaman zaman öz eleştiri yapmasıyla ya da bazı tutumlarıyla anlaşılabilir ve hissedilebilir. Soru kökünde verilen durum, iç sorumluluğu örneklendirmektedir. Doğru yanıt A'dır.
Soru 68
Bireyin sorumluluğunun, kişinin yakın çevresini kapsamaya başladığı nokta, aşağıdakilerden hangisinin başlangıcı olarak kabul edilmektedir?
Seçenekler
A
Sosyal farkındalık
B
Yargısal sorumluluk
C
Sosyal sorumluluk
D
Yargısal beklenti
E
Kültürel irdae
Açıklama:
Bireysel sorumluluğun kişinin yakın çevresini kapsamaya başladığı nokta bir diğer açıdan, bireyin sosyal sorumluluğunun başlangıcı olarak da kabul edilebilir. Örneğin kişilerin daha sağlıklı yemek yemesi toplumsal açıdan daha düşük sağlık ve sosyal güvenlik maliyeti anlamı taşıdığı gibi, insanın daha dikkatli araç kullanması da yolların diğer sürücüler için daha güvenli olması ve böylece yine sağlık ve sosyal güvenlik maliyetlerinin azalması anlamı taşıyacaktır. Doğru yanıt A'dır.
Soru 69
Aşağıda verilenlerden hangisi yöneticilerin sorumluluk alanlarından biri değildir?
Seçenekler
A
Özel yaşam
B
Ekonomik ilişkiler
C
Liderlik bilinci
D
Kitlesel üretime katılım
E
Toplum üyesi olarak sosyallik
Açıklama:
Yöneticilerin sorumluluk alanlarını, özel yaşam, ekonomik ilişkiler, liderlik bilinci ve toplum üyesi olarak sosyallik şeklinde dört başlık altında toplamak da mümkündür. Doğru yanıt D'dir.
Soru 70
Aşağıdakilerden hangisi işletmelerin birincil sorumlulukları arasında yer almaktadır?
Seçenekler
A
Çalışan haklarının gözetilmesi
B
Tüm süreçlerde dürüstlük
C
Vergi ödenmesi konusunda kayıt sorumluluğu
D
Sözleşmelere uygun davranılması
E
İş dünyasında iş ahlakı değerlerinin yerleşmesine katkı sağlanması
Açıklama:
Mal ya da hizmet üretimi, bunların üretiminde ekonomiklik, çalışanların haklarının gözetilmesi, müşterilerin ihtiyaç ve isteklerine uygunluk birincil sorumluluklar iken, bu sorumluluklar yerine getirilirken ahlaki ve sosyal sorumlulukların gözetilmesi, tüm süreçlerde dürüstlük ve sözleşmelere uygun davranılması, iş dünyasında iş ahlakı değerlerinin yerleştirilmesine katkı sağlanması ve devlete vergi ödenmesi konusunda kayıt sorumluluğu gibi sorumluluklar ise ikincil derecedeki sorumluluklar şeklinde değerlendirilebilir. Doğru yanıt A'dır.
Soru 71
I. Müşteri ihtiyaçlarının karşılanması-Ekonomik sorumluluk
II. Rekabetin kurallarına göre davranmak-Ahlaki sorumluluk
III. Yasalara ve ilgili mevzuata uymak-Yasal sorumluluk
IV. Sosyal ve kültürel normlara özen-Gönüllü sorumluluk
Yukarıda işletmelerin temel sorumluluklarına ilişkin verilen eşleştirmelerden hangileri doğrudur?
II. Rekabetin kurallarına göre davranmak-Ahlaki sorumluluk
III. Yasalara ve ilgili mevzuata uymak-Yasal sorumluluk
IV. Sosyal ve kültürel normlara özen-Gönüllü sorumluluk
Yukarıda işletmelerin temel sorumluluklarına ilişkin verilen eşleştirmelerden hangileri doğrudur?
Seçenekler
A
I ve II
B
I ve III
C
II ve III
D
II ve IV
E
III ve IV
Açıklama:
İşletmelerin temel sorumlulukları geniş anlamda; ekonomik, yasal, ahlaki ve gönüllü sorumluluklar şeklinde sınıflandırılabilir. Ekonomik sorumlulukları arasında müşteri ihtiyaçlarının karşılanması, etkililik, verimlilik ve karlılık yer almaktadır. Yasal sorumlulukları arasında yasalara ve ilgili mevzuata uymak ile rekabetin kurallarına göre davranmak yer almaktadır. Ahlaki sorumlulukları arasında ahlaki değerlere uyum ile sosyal ve kültürel normlara özen yer almaktadır. Gönüllü sorumlulukları arasında ise toplumsal sorunların çözümüne gönüllü katılım ile hayat standartları ve yaşam kalitesinin yükseltilmesine katkı yer almaktadır. Doğru yanıt B'dir.
Soru 72
İşletmelerin sosyal sorumluluklarına ilişkin klasik yaklaşımın temelinde aşağıdakilerden hangisi yer almaktadır?
Seçenekler
A
İnsan ilişkilerinin geliştirilmesi
B
Çevre kirliliğinin giderilmesi
C
Karlılığın arttırılması
D
Sürdürülebilirliğin sağlanması
E
Sosyal dayanışmanın arttırılması
Açıklama:
İşletmelerin sosyal sorumluluklarıyla ilgili klasik yaklaşımın öncülerinden Friedman “işletmelerin sosyal sorumlulukları, kârlarını maksimize etmeleridir” şeklindeki görüşü ile karın arttırılması vurgusu yapmaktadır. Doğru yanıt C'dir.
Soru 73
Sorumluluk ile ilgili olarak aşağıdaki ifadelerden hangisi/hangileri doğrudur?
1. İleriye doğru sorumluluk tikeldir.
2. Geriye doğru sorumluluklar geneldir.
3. Sorumluluk aynı zamanda mesuliyet anlamına gelir.
1. İleriye doğru sorumluluk tikeldir.
2. Geriye doğru sorumluluklar geneldir.
3. Sorumluluk aynı zamanda mesuliyet anlamına gelir.
Seçenekler
A
Yalnız 1
B
Yalnız 2
C
1 ve 2
D
1 ve 3
E
1, 2 ve 3
Açıklama:
Sorumluluk; mesuliyet anlamına gelmektedir. Sorumluluk iki ana başlık altında toplanabilir: Geriye doğru sorumluluk
ve ileriye doğru sorumluluk. Geriye doğru sorumlulukta zamir her zaman tekildir ama ileriye doğru sorumlulukta zamir çoğul olabilir. İkinci tür sorumluluklar “yetkili konumda olma durumu” olarak da tanımlanabilir. Herkesin eyleminden
sorumlu olması bağlamında geriye dönük sorumluluklar genel olup, ileriye doğru sorumluluk tikeldir. Doğru cevap E seçeneğidir.
ve ileriye doğru sorumluluk. Geriye doğru sorumlulukta zamir her zaman tekildir ama ileriye doğru sorumlulukta zamir çoğul olabilir. İkinci tür sorumluluklar “yetkili konumda olma durumu” olarak da tanımlanabilir. Herkesin eyleminden
sorumlu olması bağlamında geriye dönük sorumluluklar genel olup, ileriye doğru sorumluluk tikeldir. Doğru cevap E seçeneğidir.
Soru 74
Alkol ve uyuşturucu kullanan biri için sorumluluk bağlamında nasıl bir değerlendirmede bulunulabilir?
1. Özgür iradesini kullanmamaktadır.
2. İradesini kullanamamaktadır.
3. Özgür iradesini kullanma problemi vardır.
1. Özgür iradesini kullanmamaktadır.
2. İradesini kullanamamaktadır.
3. Özgür iradesini kullanma problemi vardır.
Seçenekler
A
Yalnız 1
B
1 ve 2
C
Yalnız 2
D
2 ve 3
E
Yalnız 3
Açıklama:
Alkol veya uyuşturucu kullanan kişinin iradesini kullanamadığı söylenebilir. Ancak bu durumdaki kişinin alkol ve uyuşturucu kullanırken özgür iradesiyle hareket ettiği unutulmamalıdır. Dolayısıyla alkol ve uyuşturucu kullanmak suretiyle iradesini kullanamama noktasındaki kişinin başında özgür iradesini belirli bir davranış lehine kullandığı hatırlanmalıdır. Fakat alkol veya uyuşturucu bağımlısı olanların bu noktada özgür iradelerini kullanma
problemleri bulunduğu da kabul edilmelidir. Doğru cevap D seçeneğidir.
problemleri bulunduğu da kabul edilmelidir. Doğru cevap D seçeneğidir.
Soru 75
Yetki sahibi olma ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
Seçenekler
A
Bireye verilmiş yazılı bir güçtür.
B
Yetki sahibi olan kişi sorumluluk sahibi değildir.
C
Bir konuda ehliyetli olmak yetkili olmak anlamına gelmez.
D
Yetkiler bir kişiye statü gereği verilmez.
E
Yetki yazılı olduğunda sorumluluk ortaya çıkar.
Açıklama:
Yetki sahibi olma, bireyin herhangi bir konuda ehil olması yanında, kendisine bulunduğu topluluk ya da kurum içindeki rolü, statüsü ve konumu gereği verilmiş yazılı olan ya da olmayan bir güç olarak tanımlanabilir. Yetki yazılı ya da biçimsel
olduğunda, yapılması gerektiği halde yapılmayan davranışlardan ötürü ya da yapılan yanlış davranışlar ve bunların sonuçlarının ortaya çıkaracağı zarardan dolayı, yükümlülüklerin ihmali nedeniyle sorumluluk ortaya çıkar. Yetkinin yazılı
veya biçimsel olmaması da sorumluluğu ortadan kaldırmaz. Zira olması gereken şekilde eylemde bulunmama sonuçlara bakılmaksızın bir kusur olarak değerlendirilir. Sorumluluk açısından yetki sahibi olmak demek, mutlaka yazılı yetkiye sahip olmak anlamına gelmez, söz konusu durumla ilgili ehliyetli olmak, yani yetenekli olmak yeterlidir. Doğru cevap E seçeneğidir.
olduğunda, yapılması gerektiği halde yapılmayan davranışlardan ötürü ya da yapılan yanlış davranışlar ve bunların sonuçlarının ortaya çıkaracağı zarardan dolayı, yükümlülüklerin ihmali nedeniyle sorumluluk ortaya çıkar. Yetkinin yazılı
veya biçimsel olmaması da sorumluluğu ortadan kaldırmaz. Zira olması gereken şekilde eylemde bulunmama sonuçlara bakılmaksızın bir kusur olarak değerlendirilir. Sorumluluk açısından yetki sahibi olmak demek, mutlaka yazılı yetkiye sahip olmak anlamına gelmez, söz konusu durumla ilgili ehliyetli olmak, yani yetenekli olmak yeterlidir. Doğru cevap E seçeneğidir.
Soru 76
İnsanın sorumluluklarını test etmesinde en önemli kontrol mekanizması nedir?
Seçenekler
A
Akıl
B
Yetki
C
Karakter
D
Vicdan
E
Ahlak
Açıklama:
İnsanın sorumluluklarını test etmesinde en önemli kontrol mekanizması vicdandır. Doğru cevap D seçeneğidir.
Soru 77
Aşağıdakilerden hangisi kişinin kendi davranışlarını veya kendi yetki alanına giren herhangi bir olayın sonuçlarını üstlenmesi olarak tanımlanır?
Seçenekler
A
Geriye doğru sorumluluk
B
Sorumluluk
C
İleriye doğru sorumluluk
D
İrade
E
Yükümlülük
Açıklama:
Sorumluluk, kişinin kendi davranışlarını veya kendi yetki alanına giren herhangi bir olayın sonuçlarını üstlenmesi; mesuliyet”, şeklinde tanımlanmaktadır. Doğru cevap B’dir.
Soru 78
I. Akıllı olması II. Özgür iradesini kullanabilmesi III. Yazılı yetkiye sahip olma Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri bir bireyin sorumluluk üstlenebilmesi ya da sorumlu tutulmasının koşullarındandır?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
I ve II
D
I ve III
E
I, II ve III
Açıklama:
Bir bireyin sorumluluk üstlenebilmesi ya da sorumlu tutulmasının üç önemli koşulu; akıllı olması ve aklını kullanma yetisine sahip olması, özgür iradesini kullanabilmesi ile yetki sahibi, yani ehliyetli olmasıdır. Buna göre I ve II bir bireyin sorumluluk üstlenebilmesi ya da sorumlu tutulmasının koşullarındandır. Yetki sahibi olma ise, bireyin herhangi bir konuda ehil olması yanında, kendisine bulunduğu topluluk ya da kurum içindeki rolü, statüsü ve konumu gereği verilmiş yazılı olan ya da olmayan bir güç olarak tanımlanabilir. Sorumluluk açısından yetki sahibi olmak demek, mutlaka yazılı yetkiye sahip olmak anlamına gelmez, söz konusu durumla ilgili ehliyetli olmak, yani yetenekli olmak yeterlidir. Buna göre ifade III bireyin sorumluluk üstlenebilmesi ya da sorumlu tutulmasının koşullarından değildir. Doğru cevap C’dir.
Soru 79
Bir trafik kazasına tanık olan ve yardıma ihtiyacı olan kazazedelere yardım etmeden hızlıca işine yetişmeye çalışan bir doktorun, yardım etmediği kazazedelerin öldüğünü öğrendiğinde arkadaşlarına “benim toplantım çok önemliydi ve toplantıya yetişmem gerekiyordu” ifadesini kullanan doktorun hangi davranış içinde olduğu söylenebilir?
Seçenekler
A
Meşrulaştırma
B
Olayın sorumluluğundan kaçma
C
Bencilliğini örtbas etme
D
Akılcı davrandığını açıklama
E
Hukuki davadan kaçma
Açıklama:
İç sorumluluk, kişinin vicdanına karşı sorumluluğudur. Kişinin kendiyle baş başa kaldığında, vicdan muhasebesi yapması, vicdanının onu rahatlatması ya da rahatsız etmesi iç sorumluluğun çalıştığının göstergesi olarak kabul edilebilir. Elbette daha önce de söz edildiği üzere, vicdan soyut olduğundan, iç sorumluluğa ilişkin gösterge dışarıdan fark edilemez. Olsa olsa kişinin zaman zaman öz eleştiri yapmasıyla ya da bazı tutumlarıyla anlaşılabilir ve hissedilebilir. Bazı durumlarda ise bireyin iç sorumluluğun kişiyi rahatsız edici etkilerinden kurtulma adına sorumluluktan kaçınma, sorumluluk almama veya sorumsuzca davranış sonuçlarına ilişkin eylem veya eylemsizliklerini meşrulaştırma çabası içinde olduğu da gözlemlenebilmektedir. Bu noktada kişinin bazen bu meşrulaştırma çabasında vicdanını rahatlatma adına çevresindeki bazı kişilerle paylaşım içine girmesi ya da onaylatma yoluna gitmesi de söz konusu olabilmektedir. Buna göre soruda verilen doktorun arkadaşlarına “benim toplantım çok önemliydi ve toplantıya yetişmem gerekiyordu” ifadesini kullanması doktorun meşrulaştırma çabası içinde olduğu söylenebilir. Doğru cevap A’dır.
Soru 80
“Sosyal ve kültürel normlara özen gösterme” eylemi işletmelerin hangi temel sorumluluğu altındadır?
Seçenekler
A
Yasal sorumluluk
B
Ahlaki sorumluluk
C
Gönüllü sorumluluk
D
İkincil sorumluluk
E
Ekonomik sorumluluk
Açıklama:
İşletmelerin temel sorumlulukları ve ilgili başlıklar/eylemleri aşağıdaki gibidir;
Ekonomik Sorumluk
Ekonomik Sorumluk
- Müşteri ihtiyaçlarının karşılanması
- Verimlilik / Etkinlik
- Kârlılık
- Yasalara ve ilgili mevzuata uymak
- Rekabetin kurallarına göre davranmak
- Ahlaki değerlere uyum
- Sosyal ve kültürel normlara özen
- Toplumsal sorunların çözümüne gönüllü̈ katılım
- Hayat standartları ve yaşam kalitesinin yükseltilmesine katkı
Soru 81
Aşağıdakilerden hangisi işletmelerin ikincil sorumluluklarından biridir?
Seçenekler
A
Üretilen malların müşterilerin ihtiyaçlarına uygunluğu
B
Üretimde ekonomiklik
C
Mal veya hizmet üretimi
D
Devlete vergi ödemede kayıt sorumluluğu
E
Çalışanların haklarının gözetilmesi
Açıklama:
Mal ya da hizmet üretimi, bunların üretiminde ekonomiklik, çalışanların haklarının gözetilmesi, müşterilerin ihtiyaç ve isteklerine uygunluk birincil sorumluluklar iken, bu sorumluluklar yerine getirilirken ahlaki ve sosyal sorumlulukların gözetilmesi, tüm süreçlerde dürüstlük ve sözleşmelere uygun davranılması, iş dünyasında iş ahlakı değerlerinin yerleştirilmesine katkı sağlanması ve devlete vergi ödenmesi konusunda kayıt sorumluluğu gibi sorumluluklar ise ikincil derecedeki sorumluluklar şeklinde değerlendirilebilir. Buna göre D seçeneğinde verilen devlete vergi ödemede kayıt sorumluluğu işletmelerin ikincil sorumlulukları arasında yer alır. Doğru cevap D’dir.
Soru 82
Aşağıdakilerden hangisi işletmelerin temel sorumluluğudur?
Seçenekler
A
İşletmenin kendini toplum için yükümlü hissetme
B
Pazarın ihtiyaçlarını beklentilere uygun olarak karlı ve verimli bir şekilde karşılamak
C
Yasal beklentileri yerine getirmek
D
Hayat standartları ve yaşam kalitesinin yükseltilmesine katkıda bulunmak
E
Tüm paydaşları memnun olmasına katkıda bulunmak
Açıklama:
Pazardaki tüketici ihtiyaçlarının karşılanmasına yönelik olarak örgütlenen işletmelerin asıl sorumlulukları, pazarın ihtiyaçlarını istek ve beklentilere uygun olarak, kârlı ve verimli bir şekilde karşılamalarıdır. Doğru cevap B’dir.
Soru 83
Ürettiği oyuncaklarda kanserojen maddeler kullanan bir şirketin kimsesiz çocuklar için sosyal sorumluluk projeleri yürütmesi aşağıdaki davranışlardan hangisi olarak algılanabilir?
Seçenekler
A
Yasal sorumluluklardan kaçma
B
Rekabeti arttırma
C
Daha fazla kar etme çabası
D
Paydaşlarını memnun etme
E
Reklam yapma çabası
Açıklama:
Müşterilere sunulan bir mal veya hizmette yasal boşluklardan yararlanarak sorunlu kısımları gizlemeye çalışan, ürün iadesinde zorluk çıkaran, rekabet etme adına üründe kullanıcıya zarar verecek bir maddeyi kullanan ya da benzeri tutum ve davranışları sergileyen bir işletmenin gönüllü sorumlulukları yerine getirme adına bir derslik yaptırması, rahatlıkla kendi içinde tutarsızlıklar barındıran bir davranış veya reklâm amaçlı bir çaba olarak değerlendirilebilir. Buna göre soruda verilen şirketin reklam yapma çabası içinde olduğu söylenebilir. Doğru cevap E’dir.
Soru 84
I. İşletmenin kaynaklara sahip olması
II. İşletmenin esas amacını aksatması
III. İşletmelerin sosyal yeteneklere sahip olmaması
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri işletmelerin sosyal sorumluluklarıyla ilgili aleyhte olan görüşlerdendir?
II. İşletmenin esas amacını aksatması
III. İşletmelerin sosyal yeteneklere sahip olmaması
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri işletmelerin sosyal sorumluluklarıyla ilgili aleyhte olan görüşlerdendir?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
I ve II
D
I ve III
E
II ve III
Açıklama:
Lehteki görüşlere karşılık, işletmelerin sosyal sorumluluklarıyla ilgili aleyhte olan görüşler de mevcuttur. Sosyal sorumluluğun aleyhindeki görüşleri aşağıdaki gibi sıralamak mümkündür:
- Kârın maksimizasyonu asıldır.
- Sosyal sorumluluk işletme için maliyet etkenidir.
- Sosyal sorumluluk faaliyetlerinin bedelini toplum ödemelidir.
- İşletmeler sosyal yeteneklere sahip değildir
- İşletmenin esas amacını aksatır.
- Sosyal sorunlardan işletmeler sorumlu değildir.
Soru 85
Aşağıdakilerden hangisi işletmelerin sosyal sorumluluklarıyla ilgili modern yaklaşımın destek görmesine yol açan sebeplerden biri değildir?
Seçenekler
A
Yoğunluk kazanan çevre kirliliği
B
Enerji ve hammadde yetersizliği
C
Toplumsal refahın önem kazanması
D
İşletmelerin tekelleşmesi
E
Bazı politik rahatsızlıklar
Açıklama:
Son zamanlarda büyük bir yoğunluk kazanan çevre kirliliği, enerji ve hammadde yetersizliği, işletmelerin tekelleşmesi ve bazı politik rahatsızlıklar, modern yaklaşımın büyük bir destek görmesine yol açmıştır. Buna göre C seçeneğinde verilen toplumsal refahın önem kazanması modern yaklaşımın destek görmesine yol açan sebeplerden biri değildir. Doğru cevap C’dir.
Soru 86
Bireysel sorumlulukla ilişkili olarak aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi yapılabilir?
Seçenekler
A
Sorumluluk sadece bireysel olarak ele alınması gereken bir kavramdır.
B
Kişinin kendisine karşı bireysel sorumluluğu yoktur.
C
İç sorumluluk kişinin topluma karşı sorumluluğudur.
D
Dış sorumluluk kanunlarla çizilmiş sınırlara sahip değildir.
E
Dış sorumluluklar yerine gelmediğinde ayıplanma şeklinde yaptırım uygulanabilir.
Açıklama:
Sorumluluk, bireysel ve sosyal açılardan ele alınması gereken bir kavramdır. Kişi, her şeyden önce, birey olarak kendisine karşı sorumludur. İç sorumluluk, kişinin vicdanına karşı sorumluluğudur. Dış sorumluluk ise sınırları kanun ve hukuk normlarıyla çizilmiş sorumluluklar yanında sosyal normlarla da ilişkili olabilir. Dış sorumluluklar yerine gelmediğinde ayıplanma şeklinde yaptırım uygulanabilir.Doğru cevap E seçeneğidir.
Soru 87
Sosyal sorumluluk kavramı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi/hangileri doğrudur?
1. Bireysel sorumlulukların sosyal boyutu yoktur.
2. Sağlıklı kişi, çevresine daha fazla bakım maliyeti yükler.
3. Sosyal sorumluluk eğitimi ailede başlar.
1. Bireysel sorumlulukların sosyal boyutu yoktur.
2. Sağlıklı kişi, çevresine daha fazla bakım maliyeti yükler.
3. Sosyal sorumluluk eğitimi ailede başlar.
Seçenekler
A
Yalnız 1
B
1 ve 2
C
1 ve 3
D
Yalnız 3
E
2 ve 3
Açıklama:
Çoğu durumda bireyle sınırlı gibi gözüken sorumlulukların aslında sosyal boyutları vardır. Sosyal Sorumluluklarla iç içe
olan bireysel sorumlulukların toplumsal maliyeti de oldukça yüksek olabilmektedir.Bireysel sorumlulukların sosyal boyutu yoktur. Sağlıklı kişi, çevresine daha az bakım maliyeti yükler. Sosyal sorumluluk eğitimi ailede başlar. Doğru cevap D seçeneğidir.
olan bireysel sorumlulukların toplumsal maliyeti de oldukça yüksek olabilmektedir.Bireysel sorumlulukların sosyal boyutu yoktur. Sağlıklı kişi, çevresine daha az bakım maliyeti yükler. Sosyal sorumluluk eğitimi ailede başlar. Doğru cevap D seçeneğidir.
Soru 88
Aşağıdakilerden hangisi yöneticilerin sorumluluk alanlarından biri değildir?
Seçenekler
A
Özel yaşam
B
Ekonomik ilişkiler
C
Liderlik bilinci
D
Sosyallik
E
Görev sorumluluğu
Açıklama:
Yöneticilerin sorumluluk alanlarını, özel yaşam, ekonomik ilişkiler, liderlik bilinci ve toplum üyesi olarak sosyallik şeklinde dört başlık altında toplamak mümkündür. Doğru cevap E seçeneğidir.
Soru 89
İşletmelerin sorumluluklarına ilişkin aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Sanayi sonrası toplumlarda işletmelerin sorumlulukları daha az vurgulanmaktadır.
B
Keynes kapitalizmi başarısız bulmaktadır.
C
İşletmeler genellikle amaç ve araç dengesini sağlayamamaktadır.
D
İşletmenin hayatiyetini devam ettirebilmesi için 1. koşul kar elde etmek değildir.
E
İşletmelerin sosyal sorumluluklarını dengelemeleri oldukça kolaydır.
Açıklama:
Sanayi sonrası toplumlarda işletmelerin sorumluluklarına gittikçe artan oranda vurgu yapılmaya başlanmıştır. Kapitalizm, Keynes tarafından başarılı bulunmakta, bu başarının ardında ise “ekonomik mekanizmanın temel yönlendiricisi olarak insanların para kazanma ve parayı sevme eğilimlerinin” yattığı belirtilmektedir. Para kazanma
güdüsünün ve girşimciliğin amaç-araç dengesini bozabildiği, işletmeler açısından sorumlulukların bazen içinin boşaltılması, bazen de göz ardı edilmesine yol açtığı söylenebilir. İşletmeciliğin ve iş dünyasının dinamik olma özelliği yanında girişimcilerin amaç-araç dengesini sağlayamamalarının da, bugün işletmelerin sorumluluklarının daha fazla konuşuluyor olmasına yol açtığı söylenebilir. İşletmenin hayatiyetini devam ettirebilmesi için kar etmek mutlak koşuldur. Doğru cevap C seçeneğidir.
güdüsünün ve girşimciliğin amaç-araç dengesini bozabildiği, işletmeler açısından sorumlulukların bazen içinin boşaltılması, bazen de göz ardı edilmesine yol açtığı söylenebilir. İşletmeciliğin ve iş dünyasının dinamik olma özelliği yanında girişimcilerin amaç-araç dengesini sağlayamamalarının da, bugün işletmelerin sorumluluklarının daha fazla konuşuluyor olmasına yol açtığı söylenebilir. İşletmenin hayatiyetini devam ettirebilmesi için kar etmek mutlak koşuldur. Doğru cevap C seçeneğidir.
Soru 90
"İşletmenin tek bir sosyal sorumluluğu vardır, o da karı maksimize etmektir" sözü kime aittir?
Seçenekler
A
Alvin Toffler
B
Milton Friedman
C
John Maynard Keynes
D
Adam Smith
E
Hiçbiri
Açıklama:
"İşletmenin tek bir sosyal sorumluluğu vardır, o da karı maksimize etmektir" sözü Milton Friedman'a aittir. Doğru cevap B seçeneğidir.
Soru 91
İş Döngüsü Yaklaşımı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi/hangileri doğrudur?
1. 1981 yılında ortaya konmuş bir kavramdır.
2. İşetmenin kâr yanında kamu faydasını gözetmesini öngörür.
3. Müşteriler, işletme için birinci derecede öneme sahiptir.
1. 1981 yılında ortaya konmuş bir kavramdır.
2. İşetmenin kâr yanında kamu faydasını gözetmesini öngörür.
3. Müşteriler, işletme için birinci derecede öneme sahiptir.
Seçenekler
A
Yalnız 1
B
1 ve 2
C
2 ve 3
D
Yalnız 2
E
1 ve 3
Açıklama:
İş Döngüsü Yaklaşımı 1972 yılında ortaya konmuş olup, 1981’de kavramın geliştirilmesiyle işletmenin özel karlılığı kadar kamu çıkarlarına da hizmet etmesi gerektiği vurgulanmıştır. Modern yaklaşıma göre müşteriler, işletme için birinci derecede öneme sahiptir. Doğru cevap C seçeneğidir.
Soru 92
Toffler'a göre insan sorumsuzca davranmasının bazı nedenleri bulunmaktadır. Aşağıdakilerden hangisi bunun temel nedenlerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Karakter
B
Bilgiye dayalı nedenler
C
Beklentiye dayalı nedenler
D
Yargılamaya dayalı nedenler
E
İrade
Açıklama:
Toffler, insanın niçin sorumsuzca davrandğı konusunda şu dört temel hususa işaret eder:
• Karakter,
• Bilgiye dayalı nedenler,
• Beklentiye dayalı nedenler ve
• Yargılamaya dayalı nedenler.
Cevap E
• Karakter,
• Bilgiye dayalı nedenler,
• Beklentiye dayalı nedenler ve
• Yargılamaya dayalı nedenler.
Cevap E
Soru 93
Bireyin en temel sroumluluğu aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Beden ve ruh sağlığını koruma
B
Eğitim verme
C
Ahlaki sorumluluk
D
Dini sorumluluk
E
Ekonomik sorumluluklar
Açıklama:
Bireyin en temel sroumluluğu beden ve ruh sağlığını koruma sroumluluğudur. Doğru cevap A.
Soru 94
Aşağıdakilerden hangisi işletmelerin sorumluluklarından biri değildir?
Seçenekler
A
İşletme içine ve dışına yönelik
B
Birincil ve ikincil
C
Çıkar gruplarına yönelik
D
Eğitim kurumlarına yönelik
E
Ekonomik, yasal, ahlaki ve gönüllü
Açıklama:
İşletmelerin sorumlulukları farklı şekillerde sınıflandırılabilir. Bir sınıflandırma önerisi olarak aşağıdakiler sıralanabilir:
Doğru cevap D.
- İşletme içine ve dışına yönelik
- Birincil ve ikincil
- Çıkar gruplarına yönelik
- Ekonomik, yasal, ahlaki ve gönüllü
Doğru cevap D.
Soru 95
İşletmelerin sosyal sorumlulukları konusundaki modern yaklaşımlardan hangisi işletmenin kâr yanında kamu faydasını gözetmesini öngörür?
Seçenekler
A
Klasik yaklaşım
B
İş döngüsü yaklaşımı
C
Durumsallık yaklaşımı
D
Stratejik yönetim yaklaşımı
E
Bilimsel yönetim yaklaşımı
Açıklama:
İşletmelerin sosyal sorumlulukları konusundaki modern yaklaşımlardan İş Döngüsü Yaklaşımı işletmenin kâr yanında kamu faydasını gözetmesini öngörür.
Doğru cevap B.
Doğru cevap B.
Soru 96
"İşletmenin tek bir sosyal sorumluluğu vardır o da karı maksimize etmektir" diyen bir bilim adamının hangi yaklaşımı benimsediğini söylenebilir?
Seçenekler
A
Modern Yaklaşım
B
Durumsallık Yaklaşımı
C
Klasik Yaklaşımı
D
Stratejik Yönetim Yaklaşımı
E
Örgütsel Davranış Yaklaşımı
Açıklama:
"İşletmenin tek bir sosyal sorumluluğu vardır o da karı maksimize etmektir" diyen Friedman Klasik Yaklaşım savunucularındandır.
Doğru cevap C.
Doğru cevap C.
Soru 97
İnsanın sorumluluklarını test etmesinde en önemli kontrol mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Karakter
B
İrade
C
Yetki
D
Akıl
E
Vicdan
Açıklama:
İnsanın sorumluluklarını test etmesinde en önemli kontrol mekanizması vicdandır. Doğru cevap E.
Soru 98
Bireyin vicdanına karşı sorumluluğu hangi sorumluluk sınıflandırmasına girmektedir?
Seçenekler
A
Bireysel sorumluluk
B
Ekonomik sorumluluk
C
Görev sorumluluğu
D
Sosyal sorumluluk
E
Yönetsel sorumluluk
Açıklama:
Bireyin vicdanına karşı sorumluluğu bireysel sorumluluk sınıflandırmasına girer.
Soru 99
Aşağıdakilerden hangisi işletmelerin sosyal sorumlulukları ile ilgili görüşlere karşı olan görüşlerden biri değildir?
Seçenekler
A
Kamu beklentilerinin değişmesi dikkate alınmamalıdır.
B
Sosyal sorumluluk işletme için maliyet etkenidir.
C
Sosyal sorumluluk faaliyetlerinin bedelini toplum ödemelidir.
D
İşletmeler sosyal yeteneklere sahip değildir.
E
Karın maksimizasyonu esastır.
Açıklama:
Sosyal sorumluluğun aleyhindeki görüşleri aşağıdaki gibi sıralamak mümkündür:
• Kârın maksimizasyonu asıldır.
• Sosyal sorumluluk işletme için maliyet etkenidir
• Sosyal sorumluluk faaliyetlerinin bedelini toplum ödemelidir
• İşletmeler sosyal yeteneklere sahip değildir
• İşletmenin esas amacını aksatır
• Sosyal sorunlardan işletmeler sorumlu değildir.
Doğru cevap: A
• Kârın maksimizasyonu asıldır.
• Sosyal sorumluluk işletme için maliyet etkenidir
• Sosyal sorumluluk faaliyetlerinin bedelini toplum ödemelidir
• İşletmeler sosyal yeteneklere sahip değildir
• İşletmenin esas amacını aksatır
• Sosyal sorunlardan işletmeler sorumlu değildir.
Doğru cevap: A
Soru 100
- Aklını kullanma yetisine sahip olması,
- Özgür iradesini kullanabilmesi
- Yetki sahibi olması
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
Yalnız III
D
I,II
E
I,II,III
Açıklama:
Aklını kullanma yetisine sahip olması, özgür iradesini kullanabilmesi ve yetki sahibi olması bir bireyin sorumluluk üstlenebilmesi ya da sorumlu tutulmasının önemli koşullarındandır.
Doğru cevap E.
Doğru cevap E.
Soru 101
Herhangi bir konuda karar vermek, bir eylem yahut etkinliği gerçekleştirmek için gerekli olan bilinçli muhakeme gücü ve kararlılığına ve alternatifler arasında bilerek ve isteyerek seçim yapabilme yetisine ne ad verilir?
Seçenekler
A
İrade
B
Karakter
C
Akıl
D
Yetki
E
Vicdan
Açıklama:
Herhangi bir konuda karar vermek, bir eylem yahut etkinliği gerçekleştirmek için gerekli olan bilinçli muhakeme gücü ve kararlılığı alternatifler arasında bilerek ve isteyerek seçim yapabilme yetisine irade denir. Doğru cevap A.
Soru 102
Aşağıdakilerden hangisi bireyin herhangi bir konuda ehil olması yanında, kendisine bulunduğu topluluk ya da kurum içindeki rolü, statüsü ve konumu gereği verilmiş yazılı olan ya da olmayan bir güç olarak tanımlanabilir?
Seçenekler
A
Yetki sahibi olma
B
Gönüllü olma
C
İç sorumluluk
D
Sosyal sorumluluk
E
İradeli olma
Açıklama:
Yetki sahibi olma, bireyin herhangi bir konuda ehil olması yanında, kendisine bulunduğu topluluk ya da kurum içindeki rolü, statüsü ve konumu gereği verilmiş yazılı olan ya da olmayan bir güç olarak tanımlanabilir.
Soru 103
Aşağıdakilerden hangisi insanın benliğinde yerleşmiş bir durum olup, fiillerin düşünmeksizin, kolaylıkla ve kişi farklı zihinsel durumlarda da olsa gerçekleştirilmesidir?
Seçenekler
A
Yetki
B
Sorumluluk
C
İrade
D
Karakter
E
Yargı
Açıklama:
Karakter, insanın benliğinde yerleşmiş bir durum olup, fiillerin düşünmeksizin, kolaylıkla ve kişi farklı zihinsel durumlarda da olsa gerçekleştirilmesi şeklinde tanımlanabilir.
Soru 104
Aşağıdakilerden hangisi insanın kendi davranışları veya başkalarının davranışları hakkında “doğru” veya “yanlış” şeklinde yargılara varmasına yarar?
Seçenekler
A
Akıl
B
İrade
C
Vicdan
D
İdrak
E
Karakter
Açıklama:
Vicdan, insanın kendi davranışları veya başkalarının davranışları hakkında “doğru” veya “yanlış” şeklinde yargılara varmasına yarar.
Soru 105
Kişinin kendiyle baş başa kaldığında, vicdan muhasebesi yapması, vicdanının onu rahatlatması ya da rahatsız etmesi aşağıdakilerden hangisinin çalıştığının göstergesi olarak kabul edilebilir?
Seçenekler
A
Akıl
B
İç sorumluluk
C
İrade
D
Dış sorumluluk
E
Ahlak
Açıklama:
Kişinin kendiyle baş başa kaldığında, vicdan muhasebesi yapması, vicdanının onu rahatlatması ya da rahatsız etmesi iç sorumluluğun çalıştığının göstergesi olarak kabul edilebilir.
Soru 106
Bireysel sorumluluğun kişinin yakın çevresini kapsamaya başladığı nokta birey için aşağıdakilerden hangisinin başlangıcı olarak da kabul edilebilir?
Seçenekler
A
Çevresel sorumluluk
B
Görev sorumluluğu
C
Yetki sahibi olma
D
Gönüllülük
E
Sosyal sorumluluk
Açıklama:
Bireysel sorumluluğun kişinin yakın çevresini kapsamaya başladığı nokta bir diğer açıdan, bireyin sosyal sorumluluğunun başlangıcı olarak da kabul edilebilir.
Soru 107
Aşağıdakilerden hangisi işletmelerin sorumlulukları arasında sınıflandırılmaz?
Seçenekler
A
Ekonomik, yasal, ahlaki ve gönüllü sorumluluklar
B
Birincil ve ikincil sorumluluklar
C
Görev sorumluluğu
D
Paydaşlara (çıkar gruplarına) yönelik sorumluluklar
E
İşletme içine ve dışına yönelik sorumluluklar
Açıklama:
İşletmelerin sorumlulukları farklı şekillerde sınıflandırılabilir. Bir sınıflandırma önerisi olarak şunlar sıralanabilir:
• İşletme içine ve dışına yönelik sorumluluklar
• Birincil ve ikincil sorumluluklar
• Paydaşlara (çıkar gruplarına) yönelik sorumluluklar
• Ekonomik, yasal, ahlaki ve gönüllü sorumluluklar
• İşletme içine ve dışına yönelik sorumluluklar
• Birincil ve ikincil sorumluluklar
• Paydaşlara (çıkar gruplarına) yönelik sorumluluklar
• Ekonomik, yasal, ahlaki ve gönüllü sorumluluklar
Soru 108
Aşağıdakilerden hangisi işletmelerin ekonomik sorumluluklarından biridir?
Seçenekler
A
Rekabetin kurallarına göre davranmak
B
Ahlaki değerlere uyum
C
Yasalara ve ilgili mevzuata uymak
D
Müşteri ihtiyaçlarının karşılanması
E
Hayat standartları ve yaşam kalitesinin yükseltilmesine katkı
Açıklama:
Ekonomik Sorumluk:
- Müşteri ihtiyaçlarının karşılanması
- Verimlilik
- Karlılık
Soru 109
Aşağıdakilerden hangisi işletmenin özel kârlılığı kadar kamu çıkarlarına da hizmet etmesi gerektiğini vurgulamaktadır?
Seçenekler
A
Klasik yaklaşım
B
İş döngüsü yaklaşımı
C
Ekonomik sorumluluk
D
Yetki sahibi olma
E
Görev sorumluluğu
Açıklama:
İş Döngüsü Yaklaşımı 1972 yılında ortaya konmuş olup, 1981’de kavramın geliştirilmesiyle işletmenin özel kârlılığı kadar kamu çıkarlarına da hizmet etmesi gerektiği vurgulanmıştır.
Soru 110
Aşağıdakilerden hangisi sosyal sorumluluğun aleyhindeki görüşlerden biridir?
Seçenekler
A
Sorumluluğun yetki ile dengelenmesi
B
İşletmenin kaynaklara sahip olması
C
Sosyo-kültürel normlar
D
Kârın maksimizasyonu asıldır
E
Kamu imajı
Açıklama:
Sosyal sorumluluğun aleyhindeki görüşleri aşağıdaki gibi sıralamak mümkündür :
• Kârın maksimizasyonu asıldır
• Sosyal sorumluluk işletme için maliyet etkenidir
• Sosyal sorumluluk faaliyetlerinin bedelini toplum ödemelidir
• İşletmeler sosyal yeteneklere sahip değildir
• İşletmenin esas amacını aksatır
• Sosyal sorunlardan işletmeler sorumlu değildir.
• Kârın maksimizasyonu asıldır
• Sosyal sorumluluk işletme için maliyet etkenidir
• Sosyal sorumluluk faaliyetlerinin bedelini toplum ödemelidir
• İşletmeler sosyal yeteneklere sahip değildir
• İşletmenin esas amacını aksatır
• Sosyal sorunlardan işletmeler sorumlu değildir.
Soru 111
"Kişinin kendi davranışlarını veya kendi yetki alanına giren herhangi bir olayın sonuçlarını üstlenmesi" aşağıdakilerden hangisinin tanımıdır ?
Seçenekler
A
Görev
B
Başarı
C
Sorumluluk
D
Yetki
E
Tepki
Açıklama:
Kişinin kendi davranışlarını veya kendi yetki alanına giren herhangi bir olayın sonuçlarını üstlenmesi "sorumluluk" olarak tanımlanır. Doğru cevap C'dir.
Soru 112
Bireyin "yetki sahibi olduğu konuların sonuçlarından da sorumlu olduğu" durumu anlatan sorumluluk kavramı aşağıdakilerden hangisi/hangileri kapsamında yer alır?
I . Geriye doğru sorumluluk
II . Anlık sorumluluk
III . İleriye doğru sorumluluk
I . Geriye doğru sorumluluk
II . Anlık sorumluluk
III . İleriye doğru sorumluluk
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
Yalnız III
D
I ve II
E
I ve III
Açıklama:
Yetkili konumda olan birey gerçekleşebilecek davranış ve sonuçlardan sorumludur. Yetkili durumda olma ileriye doğru sorumluluk kapsamında yer alır. Doğru cevap C'dir.
Soru 113
Kişiliğin önemli alt yapısındaki karakteristik özelliklerinden hangisinin sorumluluk davranışına etkisi olmaz?
Seçenekler
A
Heyecanlı olmak
B
Hızlı hareket etmek
C
Korkak olmak
D
Titiz olmak
E
Akıllı olmak
Açıklama:
Kişiliğin önemli alt yapısında karakteristik özellikler yer alır. Bunlar; heyecanlı olmak, daha rahat ya da geniş olmak, hızlı hareket etmek, acelecilik, korkaklık, cesurca davranmak, titiz olmak, görünür olmaya çalışmak, önde olmaktan hoşlanmamak ve benzeri birçok karakteristik özellik, bireyin sorumluluk alması, sorumluluk üstlenmesi için niyetlenmesi, davranışlarının sonuçlarında sorumluluklara katlanması, sorumluluktan kaçınması gibi sonuçlar doğurur. Cevap E'dir.
Soru 114
Bir kişinin herhangi bir konuya ilişkin sahip olduğu bilginin miktarı ve niteliği onun sorumluluk alması ya da almamasına yol açabileceği gibi sorumsuzca davranmasına da yol açabilir buna göre aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Doktorların uzmanlık alanında olmayan bir konuda sorumluluk alması,
B
Bu durum bilgiye dayalı nedenler olarak kişinin sorumsuzca davranmasına ve hata yapmasına sebep olabilir,
C
Terfi almayı bekleyen kişinin yanlış yapmaya başlaması, iş yapmamaya başlaması
D
Bir elektrik mühendisinin su tesisatına ilişkin konuda sorumluluk üstlenmesi,
E
Bir elektrik mühendisinin kendi alanındaki gelişmelerden habersiz biçimde bir proje çizmesi ve karar alması
Açıklama:
Sorumluluk üstelenecek bireyin beklentileri de elbette onun karar ve davranışlarına yön verecek ve etkili olacaktır. Her zaman olmasa da, bireysel beklentiler kişinin sorumluluktan kaçınması, sorumluluk almaması ya da sorumsuzca davranmasını beraberinde getirebilir.
Soru 115
Aşağıdakilerden hangisi ya da hangileri vicdanın yapıları arasında yer alır?
I . Doğru
II . Yanlış
III . İyi
I . Doğru
II . Yanlış
III . İyi
Seçenekler
A
I ve II
B
Yalnız I
C
Yalnız II
D
I ve III
E
II ve III
Açıklama:
Vicdan, insanın kendi davranışları veya başkalarının davranışları hakkında “doğru” veya “yanlış” şeklinde yargılar yapmasına yarar. Cevap A'dır.
Soru 116
Halk arasında vicdan muhasebesi olarak tanımlanan kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Akıl
B
Vicdanın sesi
C
Ahlak
D
Karakter
E
Sorumluluk
Açıklama:
Halk dilinde vicdan muhasebesi denilen, kişinin kendi içine dönük olarak kendi kendini yargılaması sonucu beliren değer yargısına vicdanın sesi denir. Doğru cevap B'dir.
Soru 117
Sorumluluğun öznesinde olan kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Vicdan
B
İnsan
C
Karakter
D
Yetki
E
Bilgi
Açıklama:
Sorumluluğun öznesi konumundaki insan aynı zamanda örgüt, topluluk ya da toplumun bir üyesidir. Bu üyeliğin biçimsel olup olmaması aidiyet gerektirip gerektirmemesi, bireyin rolünün ve etkisinin az veya çok, önemli ya da önemsiz olmaması, bireysel ve sosyal sorumluluklara ilişkin konunun özünü değiştirmez. Cevap B'dir.
Soru 118
Aşağıdakilerden hangisi işletmelerde sosyal sorumluluğun lehindeki görüştür?
Seçenekler
A
Kamu imajı
B
Karın maksimize edilmesi
C
Sosyal sorunlardan işletme sorunlu değildi
D
İşletmeler sosyal yeteneklere sahip değildi
E
Sosyal sorumluluk faaliyetlerin bedelini toplum öder
Açıklama:
İşletmelerin sosyal sorumluluklarının lehindeki görüşler;
- Kamu beklentilerinin değişmesi
- Daha iyi bir işletme çevresi
- Kamu imajı
- Devlet düzenlemelerinden kaçınma
- Sosyo-kültürel normlar
- Sorumluluğun yetki ile dengelenmesi
- İşletmenin kaynaklara sahip olması olarak tanımlanır.
Soru 119
Aşağıdakilerden hangisi işletmelerin gönüllü sorumluluklarından biridir?
Seçenekler
A
Verimlilik ve Etkililik
B
Rekabetin kurallarına göre davranmak
C
Sosyal ve kültürel normlara özen
D
Toplumsal sorunların çözümüne katılım
E
Müşteri ihtiyaçlarının karşılanması
Açıklama:
İşletmelerin gönüllü sorumlulukları, toplumsal sorunların çözümüne gönüllü katılmak ve hayat standartları ve yaşam kalitesinin yükseltilmesine katkı sağlamaktır. Cevap D'dir.
Soru 120
Aşağıdakilerden hangisi işletmelerin sosyal sorumluluklarıyla ilgili aleyhteki görüşlerden biri değildir?
Seçenekler
A
Sosyal sorumluluk işletme için maliyet etkenidir
B
Toplum faaliyetlerin bedelini ödemelidir
C
İşletmenin esas amacını aksatır
D
Sosyal sorunlarda işletmelerin payı vardır
E
Karın maksimizasyonu asıldır.
Açıklama:
İşletmelerin sosyal sorumluluklarıyla ilgili aleyhte olan görüşler de mevcuttur. Sosyal sorumluluğun aleyhindeki görüşleri aşağıdaki gibi sıralamak mümkündür
• Kârın maksimizasyonu asıldır
• Sosyal sorumluluk işletme için maliyet etkenidir
• Sosyal sorumluluk faaliyetlerinin bedelini toplum ödemelidir
• İşletmeler sosyal yeteneklere sahip değildir
• İşletmenin esas amacını aksatır
• Sosyal sorunlardan işletmeler sorumlu değildir.
Cevap D'dir.
• Kârın maksimizasyonu asıldır
• Sosyal sorumluluk işletme için maliyet etkenidir
• Sosyal sorumluluk faaliyetlerinin bedelini toplum ödemelidir
• İşletmeler sosyal yeteneklere sahip değildir
• İşletmenin esas amacını aksatır
• Sosyal sorunlardan işletmeler sorumlu değildir.
Cevap D'dir.
Ünite 2
Soru 1
Aşağıdakilerden hangisi normatif iş ahlakını anlatan cümlelerden birisi değildir?
Seçenekler
A
İş ahlakına uygun davranışları inceler
B
İş ahlakının ilkeleri üzerinde çalışır
C
Temelini ahlaki sağduyu oluşturur
D
Davranış bilimlerinin yöntemlerini kullanır
E
Mevcut ahlaki değerlere bağlıdır
Açıklama:
Betimleyici iş ahlakı; iş dünyasında var olan ahlaki sorunları ve bu konudaki tutum ve davranışları ortaya çıkarmak üzerinde yoğunlaşırken daha çok davranış bilimlerinin yöntemlerini kullanır. Doğru cevap D seçeneğidir
Soru 2
Dinler hangi iki alanda düzenleme yapar?
Seçenekler
A
İnsan-doğaüstü
B
İnsan-insan
C
İnsan-tanrı, insan-insan
D
İnsan-insan, insan-doğaüstü
E
İnsan-ahlak, insan-doğaüstü
Açıklama:
Dinler iki alanda düzenleme yapar; insanla doğaüstü arasında. Buna bağlı olarak insanla insan arasındaki ilişkileri de düzenler. Doğru cevap D seçeneğidir.
Soru 3
Aşağıdakilerden hangisi Mengüşoğlu'nun (1983) tarihi süreç içinde ahlakı ayırdığı bölümlerden birisi değildir?
Seçenekler
A
Eski Yunan ahlakı
B
Kant ahlakı
C
Kant sonrası modern ahlak
D
Değerler ahlakı
E
Özel ahlak
Açıklama:
Mengüşoğlu (1983) tarihi süreç içinde ahlakı üçe ayırmıştır:
Eski Yunan ahlakı
Kant ahlakı
Kant sonrası modern ahlak (değerler ahlakı)
Doğru cevap E seçeneğidir
Eski Yunan ahlakı
Kant ahlakı
Kant sonrası modern ahlak (değerler ahlakı)
Doğru cevap E seçeneğidir
Soru 4
Yahudi kutsal kitaplarının tefsiri sayılan Talmud’da aşağıdaki hükümlerden hangisi yer almaz?
Seçenekler
A
Zarar
B
Sosyal adalet
C
Özel mülkiyet
D
Fiyat kontrolü
E
Kar
Açıklama:
Yahudi kutsal kitaplarının tefsiri sayılan Talmud’da sosyal adalet, özel mülkiyet, kâr, fiyat kontrolü, ölçüler tartılar ve kalite hakkında hükümler yer almıştır. Doğru cevap A seçeneğidir.
Soru 5
Tekel konumundaki şirketlerin kârları konusu ahlak kavramı ile ilgili hangi konuya örnek olabilir?
Seçenekler
A
Din ve iş dünyası
B
Kalvinizm
C
İşletmecilikte ahlaki değerler
D
Profesyonellik
E
Küresel iş ahlakı
Açıklama:
İşletmecilikte ahlaki değerler sorgulanmaya başlanmıştır. Örneğin, tekel konumundaki şirketlerin kârları da bu bağlamda ele alınmıştır. Doğru cevap C seçeneğidir.
Soru 6
ABD'de oluşturulan Daha İyi İşletmecilik Dairesi hangi ahlaki konuları kapsar?
Seçenekler
A
Kadın ve çocukların çalışma koşullarının iyileştirilmesi
B
Kadın ve çocukların çalışma koşullarının iyileştirilmesi, işçilerin tazminat hakları
C
Reklamlarda gerçeğe uygun bilgi verilmesi
D
Kadın ve çocukların çalışma koşullarının iyileştirilmesi, işçilerin tazminat hakları ve reklamlarda gerçeğe uygun bilgi verilmesi
E
Çocukların çalışma koşullarının iyileştirilmesi
Açıklama:
1900-1920 yılları arasında ahlakçılar, kadın ve çocukların çalışma koşullarının iyileştirilmesi, işçilerin tazminat hakları ve reklamlarda gerçeğe uygun bilgi verilmesi gibi ahlaki konuları tartışmışlardır. Bunun için ABD’de “Daha iyi işletmecilik Dairesi” oluşturulmuş ve üniversitelerde iş ahlakı dersleri gerek kurs gerekse ders programlarında yer almaya başlamıştır. Doğru cevap D seçeneğidir.
Soru 7
Almanya’da Max Weber’in “Protestan Ahlakı ve Kapitalizmin Ruhu” adlı çalışması ve Britanya’da da R. H. Tawney’in “Din ve Kapitalizmin Yükselişi” adlı kitabı hangi konuyu gündeme getiren eserlerdir?
Seçenekler
A
Din
B
Kapitalizm
C
Ahlak
D
Siyaset
E
Meslek ahlakı
Açıklama:
Almanya’da Max Weber’in “Protestan Ahlakı ve Kapitalizmin Ruhu” adlı çalışması ve Britanya’da da R. H. Tawney’in “Din ve Kapitalizmin Yükselişi” adlı kitabı, 20. yüzyılın başında yayınlanmış iş ahlakı konusunu özellikle meslek ahlakı boyutuyla gündeme getiren eserlerdir. Doğru cevap E seçeneğidir
Soru 8
Esas olan mutluluk ya da fayda değil, mutluluğu hak etmek ve doğru olmaktır, düşüncesi hangi filozofa aittir?
Seçenekler
A
Weber
B
Immanuel Kant
C
R. H. Tawney
D
F. W. Taylor
E
Hoper
Açıklama:
Ahlaklılığı kişisel çıkarlardan tamamen ayrı tutan ahlak felsefesi Alman filozof Immanuel Kant tarafından geliştirilmiştir. Kant’ın ahlakında esas olan mutluluk ya da fayda değil, mutluluğu hak etmek ve doğru olmaktır. Doğru cevap B seçeneğidir
Soru 9
"Bir insana acı vermek; eğer acı verici eylem tedaviyle sonuçlanıyorsa iyi, yaralanmayla sonuçlanıyorsa kötüdür." cümlesi hangi teoriye örnektir?
Seçenekler
A
Sonuçsalcı
B
Haklar
C
İş ahlakı
D
Değer
E
İyilik
Açıklama:
Sonuçsalcılık (teleoloji) teorisine göre bir eylem kendi başına iyi ya da kötü değildir. O eylemi iyi ya da kötü yapan eylemin sonuçlarıdır. Örneğin, bir insana acı vermek eğer acı verici eylem tedaviyle sonuçlanıyorsa iyi yaralanmayla sonuçlanıyorsa kötüdür. Doğru cevap A seçeneğidir
Soru 10
Karar süreçlerine, uygulamalara veya anlaşmalara ilişkin doğrulara işaret eden adalet görüşü aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Dengeleyici
B
Cezalandırıcı
C
Usule ilişkin
D
Dağıtıcı
E
Sosyal
Açıklama:
Usule ilişkin adalet; karar süreçlerine, uygulamalara veya anlaşmalara ilişkin doğrulara işaret eden adalet görüşünü açıklamaktadır. Doğru cevap C seçeneğidir.
Soru 11
Aşağıdakilerden hangisi örgütsel ve kültürel düzeyde iş ahlakı kültürüne duyulan ihtiyaçlardan biri değildir?
Seçenekler
A
Tüm dünyada daha fazla demokrasi ve insan haklarına talep vardır.
B
Bilişim devrimi ve küreselleşme ile birlikte kalite kavramı iş ahlakını da içerir
hale gelmiştir.
hale gelmiştir.
C
Etnik köken, dil, din, cinsiyet gibi konularda iş hayatında ayrımcılık yapılmamalıdır.
D
İş ahlakı felsefi analizler yapmalıdır.
E
Artan çevre kirliliği çevreye duyarlı bir iş dünyasını zorunlu kılmaktadır.
Açıklama:
İş ahlakının amacı yalnızca felsefi analizler yapmak değildir. İktisadi faaliyetlerin toplum için hayati önemde olması iktisadi hayatta ahlaki sorunların önemini daha da artırmaktadır. İş ahlakındaki felsefi analizler ihtiyaç değil, gerekliliktir. Doğru cevap D şıkkıdır.
Soru 12
İş ahlakı hakkındaki araştırmalar, 20. yüzyılın başlarında Avrupa ve Amerika’daki geleneksel liberal anlayışın zayıflaması ve sosyalist akımın güçlenmesiyle başlamıştır. Aşağıdakilerden hangisi bu akımın sonuçlarından biri değildir?
Seçenekler
A
Sosyalist ve liberal hareket arasında şiddetlenen tartışmalar aynı zamanda işletmelerin ve işletmeciliğin amaçlarının ve topluma katkı veya zararlarının da tartışılmaya başlanmasına neden olmuştur.
B
Örgüt teorisinin bulguları kullanılmaya başlanmış ve bu doğrultuda işletme bir ahlaki birim ya da bütün olarak ele alınmıştır.
C
ABD’de daha somut ve uygulamalı ahlakın konusuna giren sorunlar tartışılmıştır.
D
Ahlakçılar, kadın ve çocukların çalışma koşullarının iyileştirilmesi, işçilerin tazminat hakları ve reklamlarda gerçeğe uygun bilgi verilmesi gibi ahlaki konuları tartışmışlardır.
E
Özellikle gazetecilik, muhasebecilik ve hukukçuluk ahlaki yönden mercek altına alınmıştır.
Açıklama:
İkinci dünya savaşından sonra 1950-1970 yılları arasındaki yirmi yıl ekonominin hem ABD’de hem de Avrupa’da patlama yaptığı refah yılları olarak bilinmektedir. Bu dönemin 2. yarısında Örgüt teorisinin bulguları kullanılmaya başlanmış ve bu doğrultuda işletme bir ahlaki birim ya da bütün olarak ele alınmıştır. Doğru cevap B şıkkıdır.
Soru 13
Aşağıdakilerden hangisi 1990 sonrası küresel iş ahlakının bir yansımasıdır?
Seçenekler
A
İş ahlakı ayrı bir disiplin olarak ortaya çıkmasına rağmen bu dönemde felsefeciler ve teologlar, iş ahlakına katkı vermeye devam etmişlerdir.
B
Bu dönemde iş ve çalışma sosyolojisiyle ilgili kavramlar da iş ahlakı kapsamında ele alınmaya başlanmıştır.
C
Bu dönemin ikinci yarısında örgüt teorisinin bulguları kullanılmaya başlanmış ve bu doğrultuda işletme bir ahlaki birim ya da bütün olarak ele alınmıştır.
D
Bu yüzyılın son on yılında gelişen enformasyon teknolojileri ve internet, gezegenimizi şimdiye kadar hiç olmadığı kadar bir bütün haline getirmiş ve bir iletişim devrimi yaşanmıştır.
E
Bu dönem içinde Batı dünyasında iş ahlakını ilgilendiren iki yeni gelişme daha
gündeme gelmiştir. Bunlardan biri eskiden hekimlik, hukukçuluk, akademisyenlik ve papazlıkla sınırlı olan meslek (profession) sayısının artmasıydı.
gündeme gelmiştir. Bunlardan biri eskiden hekimlik, hukukçuluk, akademisyenlik ve papazlıkla sınırlı olan meslek (profession) sayısının artmasıydı.
Açıklama:
1990 ve sonrası küresel iş Ahlakında, 20. yüzyılın son on yılında gelişen enformasyon teknolojileri ve internet, gezegenimizi şimdiye kadar hiç olmadığı kadar bir bütün haline getirmiş ve bir iletişim devrimi yaşanmıştır. Doğru cevap D şıkkıdır.
Soru 14
Aşağıdakilerden hangisi iş ahlakı alanında uygulanabilecek evrensel ilkelerden biri değildir?
Seçenekler
A
Şirket haklarının ve büyümesi için politikalar geliştirmek
B
Kişileri fiziksel, ruhsal ya da cinsel olarak taciz etmemek
C
Çevreye zarar vermemek
D
Doğruluk dürüstlük ve adalet ilkelerine uymak
E
Tüketicilerin ve çalışanların ve paydaşların haklarına saygılı olmak
Açıklama:
Şirket haklarının ve büyümesi için politikalar geliştirmek, iş ahlakı alanında uygulanabilecek evrensel ilkelerden değildir. Doğru cevap A şıkkıdır.
Soru 15
Aşağıdakilerden hangisi Kant tarafından savunulmuş, Deontoloji olarak da bilinen haklar teorisinin bir özelliğidir?
Seçenekler
A
Bir kişi hangi değerleri benimserse benimsesin bu değerleri ilerletmek ve geliştirmek için çalışmalıdır.
B
Bu teoriye göre bir eylem kendi başına iyi ya da kötü değildir.
C
Ahlaki olan bir şey, insanlar için de iyi olan bir şey olmak durumundadır.
D
Kişi belirli koşullarda erdemli eylemlerde bulunabilir. Ancak bu onun tümüyle erdemli biri olduğunu göstermez.
E
Buna göre belli bazı şeyler sonuçları ne olursa olsun insanlık için ahlaki olarak bağlayıcıdır.
Açıklama:
Deontoloji olarak da bilinen haklar teorisi Kant tarafından savunulmuştur. Buna göre belli bazı şeyler sonuçları ne olursa olsun insanlık için ahlaki olarak bağlayıcıdır. Örneğin, öldürmek, tecavüz etmek, işkence etmek, soykırım yapmak sonuçları ne olursa olsun kötü eylemlerdir. Doğru cevap E şıkkıdır.
Soru 16
Sufiler, Kur`an-ı Kerimin çeşitli ayetlerine dayanarak, insan nefsinin altı mertebesinin olduğunu ileri sürmüşler, buna aşağıdakilerden hangisi mümkün mertebe Allah`ın emir ve yasaklarına uyan nefistir?
Seçenekler
A
Nefs-i Kâmile
B
Nefs-i Mardiyye
C
Nefs-i Mülheme
D
Nefs-i Levvâme
E
Nefs-i Emmâre
Açıklama:
Nefs-i Mülheme; Mümkün mertebe Allah`›n emir ve yasaklar›na uyan nefistir. Doğru cevap C şıkkıdır.
Soru 17
Aşağıdakilerden hangisi insan nefsinin altı mertebesinden Nefs-i Kâmile' nin tanımıdır?
Seçenekler
A
Bütün benliği ile Hakk`a teslim olan ve böylece Allah`ın kendisinden razı olduğu nefistir.
B
Allah`ın emirlerine bazen uyan, bazen uymayan, işlediği günahlardan dolayı üzülen ve sevaplardan dolayı sevinen nefistir.
C
Allah`ın emirlerine uymayan, yasaklarını çekinmeden yapan ve zevkine tabi olan nefistir.
D
Mümkün mertebe Allah`ın emir ve yasaklarına uyan nefistir.
E
Bütün kötülüklerden sıyrılıp manevi olgunluğa eren nefistir.
Açıklama:
Nefs-i Kâmile; Bütün kötülüklerden sıyrılıp manevi olgunluğa eren nefis.
Bu mertebeye erişen bir kişinin bütün sıfatları güzeldir ve her hali ibadet
sayılır. Doğru cevap E şıkkıdır.
Bu mertebeye erişen bir kişinin bütün sıfatları güzeldir ve her hali ibadet
sayılır. Doğru cevap E şıkkıdır.
Soru 18
Hinduizm’de ve ondan etkilenen Teozofi gibi akımlarda da insan benliğinin yedi katı vardır. Aşağıdakilerden hangisi, bu katlardan insanın evrenin kozmik zekâsı ile paylaştığı üst benlik ya da bilinçlerini temsil eder?
Seçenekler
A
Saf akıl
B
Arzuların aklı
C
Astral beden
D
Enerjetik beden
E
Fiziki beden
Açıklama:
Hinduizm’de ve ondan etkilenen Teozofi gibi akımlarda da insan benliğinin yedi katı vardır. Bunların ilk dördüne Kama Manas yani arzuların aklı denir ki insanın aşağı benliğini ifade eder. Bunların üstünde ise, saf akıl, sezgi, saf irade vardır. Doğru cevap A şıkkıdır.
Soru 19
İnsanın evrenin kozmik zekâsı ile paylaştığı üst benlik ya da bilinçlerini yani ruhunu temsil eden katlarından aşağıdakilerden hangisi doğru olarak verilmiştir?
Seçenekler
A
Arzuların aklı - Astral beden - Saf akıl
B
Astral beden (can) - Arzuların aklı - Saf irade
C
Fiziki beden - Saf akıl - Sezgi
D
Saf akıl - Sezgi - Saf irade
E
Enerjetik beden - Astral beden (can) - Arzuların aklı
Açıklama:
Saf akıl, Sezgi, Saf irade; bunlar da insanın evrenin kozmik zekâsı ile paylaştığı üst benlik ya da bilinçlerini yani ruhunu temsil eder. Doğru cevap D şıkkıdır.
Soru 20
İşletmelerin sosyal sorumluluğunun önemli bir parçası da işletmenin paydaşlarına (ortaklarına) karşı olan sorumluluğudur, buna göre aşağıdakilerden hangisi paydaşların temel haklarından biri değildir?
Seçenekler
A
Dağıtıldığında kâr payı almak,
B
Çevre kirlenmesini önlemek ya da en aza indirmek,
C
Sermaye artırımında rüçhan hakkını kullanmak,
D
İşletme faaliyetlerine ilişkin yıllık almak,
E
Sahip olduğu hisseleri başkalarına satabilmek,
Açıklama:
Çevre kirlenmesini önlemek ya da en aza indirmek, işletmenin çevreye karşı sorumluluğudur. Doğru cevap B şıkkıdır.
Soru 21
Dünyada iş ahlakı hakkındaki araştırmalar aşağıdaki dönemlerin hangisinde başlamıştır?
Seçenekler
A
1900-1920
B
1960-1980
C
1940-1960
D
1920-1940
E
1980-2000
Açıklama:
“İş ahlakı” kavramını, ortaya çıkış nedenlerini, bu nedenlerin oluşumu ve kavramın gelişimini anlayabileceksiniz.
Soru 22
İş ahlaki ile ilgili araştırmalar ilk olarak hangi dönemde başlamıştır?
Seçenekler
A
1950-1970
B
1920-1950 arası
C
Orta çağda
D
1900-1920 arası
E
Antik çağda
Açıklama:
İş ahlakının dayandığı temelleri ve tarih içinde geçirdiği aşamaları ifade edebileceksiniz.
Soru 23
İşletmenin performansından beklentilerin çok hızlı değiştiği ve örgütlerdeki ahlaki davranışın öneminin arttığı dönem aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
1960-1980
B
1940-1960
C
1920-1940
D
1900-1920
E
1880-1900
Açıklama:
Örgütsel ve küresel düzeyde etik kültüre duyulan ihtiyacın nedenini açıklayabileceksiniz.
Soru 24
Aşağıdakilerden hangisi iş ahlakının ikilem konularından biri değildir?
Seçenekler
A
Ayrımcılık
B
İfşaat ve örgüte bağlılık
C
Örgüt imajı
D
İşten çıkarmalar
E
Çevre ile ilgili sorunlar
Açıklama:
İşletmelerde iş ahlakıyla ilgili olarak karşılaşılan sorunları başlıklar halinde açıklayabileceksiniz.
Soru 25
Borden ve Hoper tarafından 1921 yılında yayımlanan ve üniversitelerde okutulan ilk iş ahlakı kitabı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Bankacılık ve iş ahlakı
B
Sigortacılık ve iş ahlakı
C
İşletmecilik ve iş ahlakı
D
Örgütlerde iş ahlakı
E
İş ahlakı ve medeniyet
Açıklama:
“İş ahlakı” kavramını, ortaya çıkış nedenlerini, bu nedenlerin oluşumu ve kavramın gelişimini anlayabileceksiniz.
Soru 26
Aşağıdakilerden hangisi iş ahlakının çağımızın bir gerekliliği olması gerçeği için söylenemez?
Seçenekler
A
Bir çalışanın iç sorumluluklarının artması
B
Dünya genelinde açıklık ve bilgi paylaşımının sağlanmış olması
C
Yasal zeminin sanayi devriminden sonra geliştirilmesi
D
Tarım toplumundan çıkış
E
Sorumlulukların azalması
Açıklama:
“İş ahlakı” kavramını, ortaya çıkış nedenlerini, bu nedenlerin oluşumu ve kavramın gelişimini anlayabileceksiniz.
Soru 27
Ahlaklılığı kişisel çıkarlardan tamamen ayrı tutan bir ahlak felsefesi geliştiren filozof aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Immanuel Kant
B
Max Weber
C
F. W. Taylor
D
Elton Mayo
E
Jean-Jacques Rousseau
Açıklama:
İş ahlakının dayandığı temelleri ve tarih içinde geçirdiği aşamaları ifade edebileceksiniz.
Soru 28
İslam Medeniyetinin “iş ahlakı” ile ilgisinin, İslamiyet’in ortaya çıkış tarihi kadar eski olmasının -en önemli nedeni- aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
İslam Dini Peygamberinin tüccar olması
B
Faiz yasağının 19. yüzyılın ikinci yarısına kadar Kilise tarafından korunmuş olması
C
Arap Yarımadasında tüccarların bulunması
D
İslamiyet’te faiz yasağının benimsenmesi
E
Arap tüccarların iş ahlakına önem vermeleri
Açıklama:
“İş ahlakı” kavramını, ortaya çıkış nedenlerini, bu nedenlerin oluşumu ve kavramın gelişimini anlayabileceksiniz.
Soru 29
İş ahlakı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
İş ahlakı, iş yerinde iyi ve nazik olmak ya da kâra ve servete karşı olmak gibi bir anlam taşır
B
İş ahlakı, uygulamalı bir ahlak bilgisidir ve iş hayatında karşılaşılan tüm ahlaki sorunları inceler
C
İş ahlakı konusunda reddedilmesi gereken ilk yargı, iş dünyasına ait özel bir ahlakın olduğu buna da iş ahlakı denildiği şeklindeki yanlış kanıdır
D
İş ahlakı ya da iş dünyasında karşılaşılan ahlaki sorunlar genel ahlaki sorunlardan ayrı bir yöntemle ele alınmazlar
E
İş ahlakının bir disiplin olarak ortaya çıkmasında iş dünyasındaki ahlaki duyarlılığın artırılması gibi önemli bir ihtiyaç yatmaktadır
Açıklama:
“İş ahlakı” kavramını, ortaya çıkış nedenlerini, bu nedenlerin oluşumu ve kavramın gelişimini anlayabileceksiniz.
Soru 30
İş ahlakının işletmeler açısından öneminin artması konusunda aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
Seçenekler
A
İşletmelerin çevreye daha fazla duyarlı olması gerekliliği
B
Tüm dünyada insan haklarının önceliği olması ve bu konunun iş ortamına taşınma gerekliliği
C
Çokuluslu işletmelerin farklı kültürlerden insanları çalıştırması sebebiyle faaliyetlerine kısıtlama getirilmesi gerekliliği
D
Etnik köken, cinsiyet, din ve dil gibi konularda ayrımcılık yapılmaması gerekliliği
E
Büyük firmaların küresel bir sosyal sorumluluk ile sınırlandırılması gerekliliği
Açıklama:
Örgütsel ve küresel düzeyde etik kültüre duyulan ihtiyacın nedenini açıklayabileceksiniz.
Soru 31
İş ahlakının işletmeler açısından öneminin artması konusunda aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
Seçenekler
A
İşletmelerin hükümetle ve yerel yönetimlerle daha fazla işbirliğine gitme zorunluluğu
B
Din, dil ve etnik ayrımcılığın işletmelerde daha sık gündeme gelir olması
C
İnsan haklarının dünyanın birinci önceliği olması ve bu konunun iş ortamına taşınma gerekliliği
D
Çokuluslu işletmelerin farklı kültürlerden insanları çalıştırması sebebiyle faaliyetlerine kısıtlama getirilmesi gerekliliği
E
İşletmelerin daha fazla çevreye duyarlı olması gerekliliği
Açıklama:
Örgütsel ve küresel düzeyde etik kültüre duyulan ihtiyacın nedenini açıklayabileceksiniz.
Soru 32
“Protestan Ahlakı ve Kapitalizmin Ruhu” adlı yapıt aşağıdaki bilim insanlarının hangisi tarafından yazılmıştır?
Seçenekler
A
Max Weber
B
F. W. Taylor
C
Adam Smith
D
Elton Mayo
E
Jean-Jacques Rousseau
Açıklama:
“İş ahlakı” kavramını, ortaya çıkış nedenlerini, bu nedenlerin oluşumu ve kavramın gelişimini anlayabileceksiniz.
Soru 33
Tasavvufta “bütün kötülüklerden sıyrılıp manevi olgunluğa eren nefis” anlamına gelen tamlama aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Nefs-i Kâmile
B
Nefs-i Emmâre
C
Nefs-i Levvâme
D
Nefs-i Mülheme
E
Nefs-i Mardiyye
Açıklama:
İş ahlakının dayandığı temelleri ve tarih içinde geçirdiği aşamaları ifade edebileceksiniz.
Soru 34
Aşağıdakilerden hangisi paydaşların temel haklarından biri değildir?
Seçenekler
A
Sahip olduğu hisseleri başkalarına satamamak
B
Dağıtıldığında kâr payı almak
C
Sermaye artırımında rüçhan hakkını kullanmak
D
Genel kurulda yönetimi belirlemek
E
İşletme faaliyetlerine ilişkin yıllık almak
Açıklama:
İşletmelerde iş ahlakıyla ilgili olarak karşılaşılan sorunları başlıklar halinde açıklayabileceksiniz.
Soru 35
İyi iradeyi, “ödevi yerine getirme”ye bağlayan yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Sonuçsalcılık
B
Erdem ahlakı
C
Adalet ahlakı
D
Antik Yunan Ahlakı
E
Kant yaklaşımı
Açıklama:
İş ahlakının dayandığı temelleri ve tarih içinde geçirdiği aşamaları ifade edebileceksiniz.
Soru 36
Kant sonrası modern ahlak ile hangi kavrama ulaşılmıştır?
Seçenekler
A
Toplam ahlak yönetimi
B
İnsan hakları
C
Evrensel değerler
D
Kişisel farklılıklardan genele ulaşma
E
Ekonomi -sosyal yapı-kültür zinciri
Açıklama:
İş ahlakının dayandığı temelleri ve tarih içinde geçirdiği aşamaları ifade edebileceksiniz.
Soru 37
İş ahlakını teorik ahlak felsefesinden ayıran en önemli özellik aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Toplumdaki mevcut değer yargıları ile ilgilenilmesi
B
Felsefi analizler yapılması
C
Dünyevi ilişkileri düzenlemesi
D
İlkelerinin olması
E
Davranış bilimlerinden yararlanılması
Açıklama:
Örgütsel ve küresel düzeyde etik kültüre duyulan ihtiyacın nedenini açıklayabileceksiniz.
Soru 38
İş ahlakının tarihsel gelişimi göz önüne alındığında aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
Seçenekler
A
Yahudilik serveti, Tanrının bir lütfu olarak görüyor ve kişinin işindeki başarısını tanrısal bir onay olarak kabul ediyordu.
B
Faiz yasağı her üç semavi dinde de vardı ancak, hıristiyanlıkta bu yasağın kalkması Katolik mezhebi sebebiyle olmuştur.
C
İş ve çalışma kölelerin ve aşağı sınıfların bir özelliği olarak bilinirdi, bu tutum ticari faaliyetler için de sürdürülmüştür.
D
O tarihlerde bu tür faaliyetleri para kazanma hırsı, yalan ve dolanla karışmış varsayılır ve barbar tüccarlarla ilişki sonunda medeniyetlerinin bu toplumlardan bulaşacak yolsuzluklarla dejenere edileceği düşünülürdü.
E
Eski Yunan ve Roma dünyasının yazar ve filozofları işletmecilik ve ticari faaliyetlere iyi gözle bakmazlardı.
Açıklama:
İş ahlakının dayandığı temelleri ve tarih içinde geçirdiği aşamaları ifade edebileceksiniz.
Soru 39
Hangisi işletmecilikte ahlaki değerlerin de sorgulanmaya başlandığı dönemdir?
Seçenekler
A
(1900 - 1920) Arası: Ahlakı Arayan iş Dünyası
B
(1920 - 1950) Profesyonellik ve iş Ahlakı
C
(1950 - 1970) İş Ahlakı ve Büyüyen Karmaşıklık
D
(1970 -1990) İş Ahlakında Düzen Getirme Girişimleri
E
(1990 - ) Küresel iş Ahlakı
Açıklama:
“İş ahlakı” kavramını, ortaya çıkış nedenlerini, bu nedenlerin oluşumu ve kavramın gelişimini anlayabileceksiniz.
Soru 40
Eşit olan bireylere eşit olmayan bireylere eşit olmayacak şekilde davranma ilkesini benimseyen yaklaşım hangisidir?
Seçenekler
A
Kant Yaklaşımı
B
Antik Yunan Ahlakı
C
Adalet Ahlakı
D
Erdem Ahlakı
E
Meslek Ahlakı
Açıklama:
İş ahlakının dayandığı temelleri ve tarih içinde geçirdiği aşamaları ifade edebileceksiniz.
Soru 41
İş ahlakıyla ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Çalışanlar ile çalışanlar arasındaki sorunları inceler.
B
Çalışanlar ile yöneticiler arasındaki sorunları inceler.
C
İşletme ve çevresel faktörler arasındaki soruları inceler.
D
İş ahlakı ya da iş dünyasında karşılaştırılan ahlaki sorunlar genel ahlaki sorunlardan ayrı bir yöntemle ele alınırlar.
E
İş ahlakı uygulamalı bir ahlak bilgisidir.
Açıklama:
“İş ahlakı” kavramını, ortaya çıkış nedenlerini, bu nedenlerin oluşumu ve kavramın gelişimini anlayabileceksiniz.
Soru 42
Hangisi faydacı yaklaşımla uyuşmamaktadır?
Seçenekler
A
Acıdan kaçınmayı, mutluluğu artırmayı öngörür.
B
Daha büyük kötülükten korunmak için, daha az kötü olan şeyler hoş görülebilir.
C
Faydacılık söz konusu olduğunda sadece maddi faydaları düşünmek gerekir.
D
Doğru eylem en çok iyiliği üretecek olan eylemdir.
E
Sonuçsalcı teorinin en iyi bilinen örneğidir.
Açıklama:
“İş ahlakı” kavramını, ortaya çıkış nedenlerini, bu nedenlerin oluşumu ve kavramın gelişimini anlayabileceksiniz.
Soru 43
Aşağıdakilerden hangisi belli bir mesleğin mensuplarının uyması gereken ahlaki ilkelerdir?
Seçenekler
A
Adalet Ahlakı
B
Erdem Ahlakı
C
Kant’ın Ödev Ahlakı
D
Meslek Ahlakı
E
İslam Ahlakı
Açıklama:
İşletmelerde iş ahlakıyla ilgili olarak karşılaşılan sorunları başlıklar halinde açıklayabileceksiniz.
Soru 44
Aşağıdakilerden hangisi işletmelerde iş ahlakına ilişkin problem ve ikilemli konulardan değildir?
Seçenekler
A
Ayrımcılık
B
İşten çıkarmalar
C
Yıldırma
D
Örgüt tasarımı
E
Çevreyle ilgili Sorunlar
Açıklama:
İşletmelerde iş ahlakıyla ilgili olarak karşılaşılan sorunları başlıklar halinde açıklayabileceksiniz.
Soru 45
Aşağıdakilerden hangisi iş ahlakı alanında uygulanabilecek evrensel ilkelerden değildir?
Seçenekler
A
Mevcut ve potansiyel müşterileri, çalışanları, ilişkili olunan diğer firma ve kurumları ve toplumu aldatmamak
B
Kişileri fiziksel, ruhsal ya da cinsel olarak taciz etmemek
C
Doğruluk dürüstlük ve adalet ilkelerine uymak
D
Sanayi ve ticari faaliyetlerde verimlilik ilkesini uygulamamak
E
Çevreye zarar vermemek
Açıklama:
İş ahlakının dayandığı temelleri ve tarih içinde geçirdiği aşamaları ifade edebileceksiniz.
Soru 46
Meslekle ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Belirli bir akademik eğitim süresini gerektirirler.
B
Mesleğin mensuplarının birincil amacı kendilerine ihtiyaç duyanlara yardım etmektir.
C
Bir meslekte bütün meslek mensuplarının bulunduğu organize bir meslek örgütünün varlığı gereklidir.
D
Meslek mensuplarının asıl amacı kar elde etmektir.
E
Mesleki faaliyetlerin başarıyla ölçülmesi zordur.
Açıklama:
İşletmelerde iş ahlakıyla ilgili olarak karşılaşılan sorunları başlıklar halinde açıklayabileceksiniz.
Soru 47
…………….. ahlak nasıl davranılması gerektiği üzerinde dururken, …………………… ahlak insanların hâlihazırda nasıl davrandıkları ve bunların nedenleri üzerinde durur.
Seçenekler
A
Çözümleyici/Normatif
B
Normatif/Betimleyici
C
Normatif/Çözümleyici
D
Betimleyici/Çözümleyici
E
Betimleyici/Normatif
Açıklama:
Örgütsel ve küresel düzeyde etik kültüre duyulan ihtiyacın nedenini açıklayabileceksiniz.
Soru 48
Hangisi (1920 - 1950) Profesyonellik ve İş Ahlakı döneminde yapılmamıştır?
Seçenekler
A
Max Weber’in “Protestan Ahlakı ve Kapitalizmin Ruhu” adlı çalışması
B
R. H. Tawney’in “Din ve Kapitalizmin Yükselişi” adlı kitabı
C
Pazarlama, personel yönetimi, halkla ilişkiler fonksiyonlarının oluşmaya başlaması
D
Britanya’da Endüstriyel Yönetim Enstitüsü kurulması
E
ABD’de reklamcılık konulu akademik dergilerin yayınlanması
Açıklama:
“İş ahlakı” kavramını, ortaya çıkış nedenlerini, bu nedenlerin oluşumu ve kavramın gelişimini anlayabileceksiniz.
Soru 49
I. Yolsuzluk, rüşvet, torpil ve kayırmacılık gibi uygulamalardan kaçınmakII. Mevcut ve potansiyel müşterileri, çalışanları, ilişkili olunan diğer firma ve kurumları ve toplumu aldatmakIII. Kişileri fiziksel, ruhsal ya da cinsel olarak taciz etmemekIV. Doğruluk dürüstlük ve adalet ilkelerine uymakV. Çevreye zarar vermekYukarıdakilerden hangileri iş ahlakı alanında uygulanabilecek evrensel ilkelerden sayılmaktadır?
Seçenekler
A
I-II-III
B
II-III-V
C
I-III-IV
D
I-II-V
E
III-IV-V
Açıklama:
İş ahlakının dayandığı temelleri ve tarih içinde geçirdiği aşamaları ifade edebileceksiniz.
Soru 50
I. Nefsi MardiyyeII. Nefsi MutmainneIII. Nefsi LevvâmeYukarıdakilerden hangisi/hangileri insan nefsinin yedi mertebesindendir?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız III
C
I ve II
D
I ve III
E
I-II ve III
Açıklama:
İş ahlakının dayandığı temelleri ve tarih içinde geçirdiği aşamaları ifade edebileceksiniz.
Soru 51
I.Astral bedenII.Kozmik bedenIII.Fiziki bedenIV.Enerjetik bedenHinduizm’de ve ondan etkilenen Teozofi gibi akımlarda da insan benliğinin yedi katı vardır. Yukarıda verilenlerden hangisi ya da hangileri bunlardan biridir?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız IV
C
I-III-IV
D
I-II-III
E
I-II-III-IV
Açıklama:
İş ahlakının dayandığı temelleri ve tarih içinde geçirdiği aşamaları ifade edebileceksiniz.
Soru 52
İş ahlakına uygun davranışların neler olması gerektiği konusunu inceleyerek, iş ahlakı ilkelerinin belirlenmesi üzerinde çalışan ne yapılmalı ne yapılmamalı sorusuna cevap arayan iş ahlakı türü aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Betimleyici iş ahlakı
B
Normatif iş ahlakı
C
Bilişim ahlakı
D
Tanımlayıcı iş ahlakı
E
Sürdürülebilir iş ahlakı
Açıklama:
Örgütsel ve küresel düzeyde etik kültüre duyulan ihtiyacın nedenini açıklayabileceksiniz.
Soru 53
İnsanların yapıp etmelerini ve bunları yöneten ilkeleri etik disiplininin yanında “Ne yapmalıyız?” “Ne yapmamız gerek?” gibi sorularla uğraşan normatif ahlak türüne ne ad verilmektedir?
Seçenekler
A
Ahlak metafiziği
B
Ahlak felsefesi
C
Betimleyici ahlak
D
Kurgusal ahlak
E
Ahlak kuramı
Açıklama:
“İş ahlakı” kavramını, ortaya çıkış nedenlerini, bu nedenlerin oluşumu ve kavramın gelişimini anlayabileceksiniz.
Soru 54
İngilizce “Whistle Blowing” yani düdük çalma terimiyle ifade edilerek, ahlaki olmayan uygulamaları düdük çalarak haber vermek ve dikkati çekmek şeklinde bir benzetmeye dayanan kavram aşağıdakilerden hangisiyle ifade edilmektedir?
Seçenekler
A
Maksim
B
Deontoloji
C
Sadakat
D
İfşaat
E
Etik
Açıklama:
İşletmelerde iş ahlakıyla ilgili olarak karşılaşılan sorunları başlıklar halinde açıklayabileceksiniz.
Soru 55
Genellikle toplumsal kültür ve değerlerden bağımsız olarak belli bir mesleğin mensuplarının uyması gereken ahlaki ilkelere ne ad verilmektedir?
Seçenekler
A
Meslek hukuku
B
Meslek etiği
C
Meslek ahlakı
D
Toplum mühendisliği
E
Mesleki gelenekler
Açıklama:
İşletmelerde iş ahlakıyla ilgili olarak karşılaşılan sorunları başlıklar halinde açıklayabileceksiniz.
Soru 56
I. TerfiII. Lakap takmaIII. Promosyon IV. Yok saymaV. Fiziksel şiddetİş yerinde yöneticilerin astlarına ya da çalışanların birbirlerine karşı uyguladıkları kişiyi işten ayrılmaya zorlayan yıldırma davranışları aşağıdakilerden hangisi ya da hangileridir?
Seçenekler
A
I-III-IV
B
II-IV-V
C
II-III-IV
D
I-IV-V
E
I-II-III-IV-V
Açıklama:
İşletmelerde iş ahlakıyla ilgili olarak karşılaşılan sorunları başlıklar halinde açıklayabileceksiniz.
Soru 57
I. Kilisenin iş ahlakı konusundaki düzenlemeleri iş faaliyetlerine sınırlayıcı bir etki yapmıştır. II. Faiz yasağı, Kilise ile finans dünyası arasında bir gerilim yaratmıştır. III. Yunan ve Roma’dan gelen bir gelenek olarak faiz yasağı 19. yüzyılın ikinci yarısına kadar Kilise tarafından korunmuştur. IV. Borç verilen miktardan daha fazlasını istemek bir günah olarak kabul edilmiştir.Orta Çağ’daki yukarıda gerçekleşen gelişmelerden hangileri doğrudur?
Seçenekler
A
Yalnız II
B
Yalnız IV
C
II-III-IV
D
I-II-III
E
I-II-III-IV
Açıklama:
“İş ahlakı” kavramını, ortaya çıkış nedenlerini, bu nedenlerin oluşumu ve kavramın gelişimini anlayabileceksiniz.
Soru 58
Geçmiş haksızlıkların telafi edilmesini ya da çekilen sıkıntıların bertaraf edilmesini ifade eden kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Usule ilişkin adalet
B
Dengeleyici adalet
C
Cezalandırıcı adalet
D
Dağıtıcı adalet
E
Kuralcı adalet
Açıklama:
İş ahlakının dayandığı temelleri ve tarih içinde geçirdiği aşamaları ifade edebileceksiniz.
Soru 59
Allah'ın emirlerine bazen uyan, bazen uymayan, işlediği günahlardan dolayı üzülen ve sevaplardan dolayı sevinen nefise verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Nefs-i Emmare
B
Nefs-i Levvame
C
Nefs-i Mülheme
D
Nefs-i Radiye
E
Nefs-i Kamile
Açıklama:
İş ahlakının dayandığı temelleri ve tarih içinde geçirdiği aşamaları ifade edebileceksiniz.
Allah'ın emirlerine bazen uyan, bazen uymayan, işlediği günahlardan dolayı üzülen ve sevaplardan dolayı sevinen nefise, Nefs-i Levvame denir.
Allah'ın emirlerine bazen uyan, bazen uymayan, işlediği günahlardan dolayı üzülen ve sevaplardan dolayı sevinen nefise, Nefs-i Levvame denir.
Soru 60
Borden ve Hoper tarafından 1921 yılında Chicago'da yayınlanan, iş ahlakı alanındaki ilk teorik ve sistematik çalışmayı oluşturan ve üniversitelerde okutulan ilk iş ahlakı kitabı olma özelliğine sahip kitabın adı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Profesyonellik ve İş Ahlakı
B
Ahlakı Arayan İş Dünyası
C
Bankacılık ve İş Ahlakı
D
Küresel İş Ahlakı
E
Ahlakı Arayan İş Dünyası
Açıklama:
“İş ahlakı” kavramını, ortaya çıkış nedenlerini, bu nedenlerin oluşumu ve kavramın gelişimini anlayabileceksiniz.
Bankacılık ve İş Ahlakı adlı kitap, Borden ve Hoper tarafından 1921 yılında Chicago'da yayınlanan, iş ahlakı alanındaki ilk teorik ve sistematik çalışmayı oluşturan ve üniversitelerde okutulan ilk iş ahlakı kitabı olma özelliğine sahiptir.
Bankacılık ve İş Ahlakı adlı kitap, Borden ve Hoper tarafından 1921 yılında Chicago'da yayınlanan, iş ahlakı alanındaki ilk teorik ve sistematik çalışmayı oluşturan ve üniversitelerde okutulan ilk iş ahlakı kitabı olma özelliğine sahiptir.
Soru 61
İş ahlakının tarihi gelişimi ilk olarak hangi dönemde başlar?
Seçenekler
A
Antik Çağda
B
Orta Çağda
C
1900-1920 arası
D
1920-1950 arası
E
1950-1970 arası
Açıklama:
“İş ahlakı” kavramını, ortaya çıkış nedenlerini, bu nedenlerin oluşumu ve kavramın gelişimini anlayabileceksiniz.
İş ahlakının tarihi gelişimi ilk olarak Antik Çağda başlar.
İş ahlakının tarihi gelişimi ilk olarak Antik Çağda başlar.
Soru 62
Bir işletmede iş ahlakına uygun olmayan uygulamalar meydana geliyorsa, çalışanların bu uygulamaları önce firma yönetimine, eğer önlem alınmıyorsa kamuoyuna veya hukuki mercilere bildirme hakkının varlığına ne ad verilir?
Seçenekler
A
Rekabete dayalı sorunlar
B
İş yerinde cinsel taciz
C
Ayrımcılık
D
İfşaat
E
Yıldırma
Açıklama:
İşletmelerde iş ahlakıyla ilgili olarak karşılaşılan sorunları başlıklar halinde açıklayabileceksiniz.
Bir işletmede iş ahlakına uygun olmayan uygulamalar meydana geliyorsa, çalışanların bu uygulamaları önce firma yönetimine, eğer önlem alınmıyorsa kamuoyuna veya hukuki mercilere bildirme hakkına İfşaat denir.
Bir işletmede iş ahlakına uygun olmayan uygulamalar meydana geliyorsa, çalışanların bu uygulamaları önce firma yönetimine, eğer önlem alınmıyorsa kamuoyuna veya hukuki mercilere bildirme hakkına İfşaat denir.
Soru 63
Aşağıdakilerden hangisi adalet görüşünün türlerinden değildir?
Seçenekler
A
Dengeleyici adalet
B
Cezalandırıcı adalet
C
Usule ilişkin adalet
D
Dağıtıcı adalet
E
Küresel adalet
Açıklama:
İş ahlakının dayandığı temelleri ve tarih içinde geçirdiği aşamaları ifade edebileceksiniz.
Adalet görüşünün türleri: Dengeleyici adalet, Cezalandırıcı adalet, Usule ilişkin adalet ve Dağıtıcı adalettir.
Adalet görüşünün türleri: Dengeleyici adalet, Cezalandırıcı adalet, Usule ilişkin adalet ve Dağıtıcı adalettir.
Soru 64
1920-50 yılları arasında Batı dünyasında iş ahlakını ilgilendiren iki yeni gelişme gündeme gelmiştir. Bunlardan biri eskiden hekimlik, hukukçuluk, akademisyenlikve papazlıkla sınırlı olan meslek (profession) sayısının artmasıdır. Bu bağlamda diğer önemli gelişme aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
İşyerlerinde ücret artışına ilişkin olarak talepler ve örgütsel çatışma artmaya başlamıştır.
B
Çeşitli meslekler de çalışanların sayısında artış olmuştur.
C
İşletmelerde iletişim ve aidiyet gereksinmesi artmıştır.
D
Meslek sayısının artması trendine bağlı olarak, yöneticilik de işletme sahipliğinden ayrılarak tamamen ayrı bir mesleki grup haline gelmiştir.
E
İşletme sahipleri yöneticilik alanında birikim olarak geride kalmaya başlamıştır.
Açıklama:
“İş ahlakı” kavramını, ortaya çıkış nedenlerini, bu nedenlerin oluşumu ve kavramın gelişimini anlayabileceksiniz.
1920-1950 yılları arasını kapsayan otuz yıl içinde iş ve meslek ahlakı ilkelerinin belirlenmesi, ticaret faaliyetlerinde standartların geliştirilmesi, reklamların gerçeğe uygun olması, bankerler, sigortacılar ve avukatlarla ilgili sorunlar gibi konular ele alınmıştır. Bu dönemde özellikle bankacılık, hukukçuluk, muhasebecilik ve reklamcılık gibi alanlarda gerek meslek sahibi kişilerin gerekse işletmelerin topluma karşı ahlaki sorumlulukları gibi günümüzde de devam eden konular tartışılmaya başlanmıştır. Meslek ahlakı ilkelerinin oluşturulması bu dönemin en belli başlı karakteristiğidir. Bu gelişmelere bağlı olarak sözü edilen alanlarda mesleki kurumsallaşma gereği ortaya çıkmıştır. Yukarıda sıralanan mesleklere ilave olarak ve aslında tümünü kapsayan şekilde yöneticiliğin de bir meslek olarak ele alınmasının önemi ortaya çıkmıştır. Bu şekilde yöneticilik ahlakı başta olmak üzere çalışma ilkeleri belirlenmeye başlanmıştır.
1920-1950 yılları arasını kapsayan otuz yıl içinde iş ve meslek ahlakı ilkelerinin belirlenmesi, ticaret faaliyetlerinde standartların geliştirilmesi, reklamların gerçeğe uygun olması, bankerler, sigortacılar ve avukatlarla ilgili sorunlar gibi konular ele alınmıştır. Bu dönemde özellikle bankacılık, hukukçuluk, muhasebecilik ve reklamcılık gibi alanlarda gerek meslek sahibi kişilerin gerekse işletmelerin topluma karşı ahlaki sorumlulukları gibi günümüzde de devam eden konular tartışılmaya başlanmıştır. Meslek ahlakı ilkelerinin oluşturulması bu dönemin en belli başlı karakteristiğidir. Bu gelişmelere bağlı olarak sözü edilen alanlarda mesleki kurumsallaşma gereği ortaya çıkmıştır. Yukarıda sıralanan mesleklere ilave olarak ve aslında tümünü kapsayan şekilde yöneticiliğin de bir meslek olarak ele alınmasının önemi ortaya çıkmıştır. Bu şekilde yöneticilik ahlakı başta olmak üzere çalışma ilkeleri belirlenmeye başlanmıştır.
Soru 65
20. yüzyılın son on yılnda gelişen enformasyon teknolojileri ve internet, dünyada iletişim devrimin yaşanmasına neden olmuştur.1993’te Sovyetler Birliğinin çöküşüyle sosyalist sistem de çökmüş,pazar ekonomisi sosyalist devletin hala varlığını sürdürdüğü Çin’e kadar girmiştir.Bu gelişmelerle birlikte artan iş hacmi ve dünya nüfusunun çevreyi ciddiboyutlarda tehdit etmeye başlaması iş ahlakının kapsamına firmaların neden olduğuçevresel sorunları da eklemiştir. Küreselleşmenin bir sonucu olarak ortaya çıkançok uluslu ve küresel firmalarda, kültürel farklılıkların üstesinden gelme, ayrımcılık,iş ahlakı kavramlarına farklı yaklaşımlar gibi konuların öne çıkmaya başladığı dönem aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
(1970 -1990), İş Ahlakında Düzen Getirme Girişimleri
B
(1900 - 1920) Arası: İş Dünyasında Ahlak Arayışları
C
(1990 - ) Küresel İş Ahlakı Dönemi
D
(1950 - 1970): İş Ahlakı ve Büyüyen Karmaşıklık Dönemi
E
(1920 - 1950) Profesyonellik ve İş Ahlakı Dönemi
Açıklama:
İş ahlakının dayandığı temelleri ve tarih içinde geçirdiği aşamaları ifade edebileceksiniz.
20.Yüzyılda küreselleşmeyle birlikte ahlak ve iş ahlakı konularında farklı kavramlar ortaya çıkmaya başlamıştır. Özellikle küresel işletmelerin sayıca artması, çokuluslu ve çok kültürlü ortamlara belirli ortak ilkeler getirme çabalarını artırmıştır. Bu dönem küresel işletmelerin faaliyetlerini düzenleme çabalarının öne çıkması ve etik kavramlarını olabildiğince ortaklaştırmak amacıyla nedeniyle Küresel İş Ahlakı Dönemi olarak bilinir.
20.Yüzyılda küreselleşmeyle birlikte ahlak ve iş ahlakı konularında farklı kavramlar ortaya çıkmaya başlamıştır. Özellikle küresel işletmelerin sayıca artması, çokuluslu ve çok kültürlü ortamlara belirli ortak ilkeler getirme çabalarını artırmıştır. Bu dönem küresel işletmelerin faaliyetlerini düzenleme çabalarının öne çıkması ve etik kavramlarını olabildiğince ortaklaştırmak amacıyla nedeniyle Küresel İş Ahlakı Dönemi olarak bilinir.
Soru 66
Alman filozof Immanuel Kant tarafından geliştirilen yaklaşıma göre “Bazı evrensel doğrular vardır ve bunlar zaman ve şartlara göre değişmezler”. Bunagöre belli bazı eylemler sonuçları ne olursa olsun insanlık için ahlaki olarak bağlayıcıdır. Örneğin, öldürmek, tecavüz etmek, işkence etmek ve benzeri sonuçları ne olursa olsun kabul edilemez eylemlerdir.Yukarıda özetlenen yaklaşım aşağıdakilerden hangisi ile ifade edilir?
Seçenekler
A
Teleontoloji- Sonuçsalcılık
B
Teleoloji- Haklar teorisi
C
Adalet ahlakı
D
Erdem ahlakı
E
Deontoloji-Haklar teorisi
Açıklama:
İş ahlakının dayandığı temelleri ve tarih içinde geçirdiği aşamaları ifade edebileceksiniz.
Alman filozof Immanuel Kant tarafından geliştirilen yaklaşıma göre “Bazı evrensel doğrular vardır ve bunlar zaman ve şartlara göre değişmezler”. Buna göre belli bazı eylemler sonuçları ne olursa olsun insanlık için ahlaki olarak bağlayıcıdır. Burada temel konu Kant'ın ideal durumu saf bir ahlak teorisi ile bağdaştırmaya çalışmasıdır. Hareket noktası ise her bireyin zarar görmeme hakkı olduğu ve yapılan bir olumsuz davranışın karşılık bulması noktasıdır.
Alman filozof Immanuel Kant tarafından geliştirilen yaklaşıma göre “Bazı evrensel doğrular vardır ve bunlar zaman ve şartlara göre değişmezler”. Buna göre belli bazı eylemler sonuçları ne olursa olsun insanlık için ahlaki olarak bağlayıcıdır. Burada temel konu Kant'ın ideal durumu saf bir ahlak teorisi ile bağdaştırmaya çalışmasıdır. Hareket noktası ise her bireyin zarar görmeme hakkı olduğu ve yapılan bir olumsuz davranışın karşılık bulması noktasıdır.
Soru 67
Ahlak teorilerini sonuçsalcı (teleolojik) ve sonuçsalcı olmayan (deontolojik) olarak ayırmak mümkündür.Bunlardan ilki sonuçsalcı (teleolojik), diğeri sonuçsalcı olmayan (deontolojik) teorilerdir.Aşağıdaki açıklamalardan hangisi teleolojik teori ile ilgilidir?
Seçenekler
A
Eylemlerin ahlaki değeri onların sonuçlarından değil öznenin eylemine temel yaptığı ilkeden gelir.
B
Bu teoriye göre bir ödevi yerine getirdiysek iyi bir iş yapılmış demektir.
C
Gerçek ahlaki eylemler ödevden dolayı yapılan eylemlerdir.
D
Teleolojiye göre yaşamın amacı mutluluktan zevk almaktır.
E
Bir eylemi iyi ya da kötü yapan o eylemin sonuçlarıdır.
Açıklama:
İş ahlakının dayandığı temelleri ve tarih içinde geçirdiği aşamaları ifade edebileceksiniz.
Kantçı deontolojik görüşe göre ödevlerin yerine getirilmesi ile ahlaki ve iyi işler yapılır. Kant bu şekilde, iradeyi ödeve bağlamıştır. Gerçek ahlaki eylemler ödevden dolayı yapılan eylemlerdir. Burada sonuçlara bağlı olmayan koşula bağlı bir ahlaki eylemden söz edilmektedir. Bunun karşısındaki teori sonuçsalcı dır. Teleolojik ya da sonuçsalcılık ise, ahlaki ve iyi olma özelliğini sonuçlarıyla ölçer.Bir eylemin sonucu olumsuz etkiler yaratıyorsa eylem kötü ya da ahlaka uygun olmayan bir eylemdir. Sonuçları olumlu olan eylemler ise iyi ve ahlaka uygun olan eylemler olarak değerlendirilir. Peki iyi olmanın ölçüsü nedir diye sorarsak genelde verilen yanıt "doğru olan eylem aynı zamanda iyi olan eylemdir" olur. Kuşkusuz iyi ve doğru olan da koşullara göre değişebilir ancak bu konuda belirli standartlara uymak her durumda gereklidir.
Kantçı deontolojik görüşe göre ödevlerin yerine getirilmesi ile ahlaki ve iyi işler yapılır. Kant bu şekilde, iradeyi ödeve bağlamıştır. Gerçek ahlaki eylemler ödevden dolayı yapılan eylemlerdir. Burada sonuçlara bağlı olmayan koşula bağlı bir ahlaki eylemden söz edilmektedir. Bunun karşısındaki teori sonuçsalcı dır. Teleolojik ya da sonuçsalcılık ise, ahlaki ve iyi olma özelliğini sonuçlarıyla ölçer.Bir eylemin sonucu olumsuz etkiler yaratıyorsa eylem kötü ya da ahlaka uygun olmayan bir eylemdir. Sonuçları olumlu olan eylemler ise iyi ve ahlaka uygun olan eylemler olarak değerlendirilir. Peki iyi olmanın ölçüsü nedir diye sorarsak genelde verilen yanıt "doğru olan eylem aynı zamanda iyi olan eylemdir" olur. Kuşkusuz iyi ve doğru olan da koşullara göre değişebilir ancak bu konuda belirli standartlara uymak her durumda gereklidir.
Soru 68
Faydacılığın da iki türünden söz etmek mümkündür. Bunlar, “eylem faydacılık” ve “kural faydacılıkır. Eylem faydacılığa göre, belli bir durumda belli bir eylemin bu eylemden etkilenenlere ne gibisonuçlar getireceği hesap edilmelidir. Eğer öngörülen sonuçlar, diğer eylem seçeneklerine göre daha fazla toplam iyilik ya da fayda getiriyorsa söz konusu eylemahlaken tercih edilmelidir. Buna karşılık, kural faydacılara göre faydacı standartlar, bireysel eylemlere değil fakat bir bütün olarak ahlak kurallarına uygulanmalıdır.Kural faydacılığı açıklayan bir ifade aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kural faydacılar, faydacılığı, mutluluktan başka sonuçları da kapsayıcı şekilde değiştirmişlerdir.
B
Kural faydacılık , mutluluğu maksimize etmek için bir toplumun ne tür ahlak kurallarını benimsemesi gerektiğini temel soru olarak ortaya koyar.
C
Kural faydacılığa göre, belli bir durumda belli bir eylemin bu eylemden etkilenenlere ne gibi sonuçlar getireceği hesap edilmelidir.
D
Bu teoriye göre esas olan, bir kişinin en çok ne yapmaktan zevk aldığıdır.
E
Kural faydacılık, "hedonik hesaplaşma" yı vurgular.
Açıklama:
“İş ahlakı” kavramını, ortaya çıkış nedenlerini, bu nedenlerin oluşumu ve kavramın gelişimini anlayabileceksiniz.
Kural faydacılar, eylem faydacılara göre ahlak kavramını daha geniş açıdan görmüşlerdir. Eylem faydacılığa göre, belli bir durumda belli bir eylemin bu eylemden etkilenenlere ne gibi sonuçlar getireceği hesap edilmelidir. Görüldüğü gibi burada birey ve belirli bir eylem ele alınmaktadır. Buna karşılık kural faydacılık konuyu genel bakış açısıyla görür. Buna göre, faydacı standartlar, bireysel eylemlere değil fakat bir bütün olarak ahlak kurallarına uygulanmalıdır. Bu durumda ahlak kuralları toplumun geneline mutluluğu maksimize edecek şekilde yaygınlaşacaktir.
Kural faydacılar, eylem faydacılara göre ahlak kavramını daha geniş açıdan görmüşlerdir. Eylem faydacılığa göre, belli bir durumda belli bir eylemin bu eylemden etkilenenlere ne gibi sonuçlar getireceği hesap edilmelidir. Görüldüğü gibi burada birey ve belirli bir eylem ele alınmaktadır. Buna karşılık kural faydacılık konuyu genel bakış açısıyla görür. Buna göre, faydacı standartlar, bireysel eylemlere değil fakat bir bütün olarak ahlak kurallarına uygulanmalıdır. Bu durumda ahlak kuralları toplumun geneline mutluluğu maksimize edecek şekilde yaygınlaşacaktir.
Soru 69
Eşit olan bireylere eşit olmayan bireylereeşit olmayacak şekilde davranılmasını ifade eder.Adalet (justice) kavramı yaygın olarak hem genel kural ve ilkeler hem de belirlidurumlar karşısında bireylere yardımcı olması için geliştirilen özel kurallar için kullanılmaktadır.Adalet görüşünün değişik türleri vardır. Örneğin; cezalandırıcı adalet (retributive justice), yasalara uymayanların ya da suçluların cezalandırılmalarını kapsamaktadır.Aşağıdakilerden hangisi “usule ilişkin (procedural)” adalet kavramını açıklar?
Seçenekler
A
Geçmiş haksızlıkların telafi edilmesini ya da çekilen sıkıntıların bertaraf edilmesini ifade eder.
B
Karar süreçlerine, uygulamalara veya anlaşmalara ilişkin doğrulara işaret eden adalet görüşüdür.
C
Sosyal yarar ve yükümlülüklerin uygun biçimde dağıtımını ifade eden adalet görüşüdür.
D
Eşit olan bireylere eşit olmayan bireylere eşit olmayacak şekilde davranılmasını ifade eder.
E
Bir eylemin ahlaki açıdan uygun olup olmadığını varılan sonuçlara bakarak değerlendiren görüştür.
Açıklama:
İş ahlakının dayandığı temelleri ve tarih içinde geçirdiği aşamaları ifade edebileceksiniz.
Adalet görüşünün değişik türleri vardır. Sosyal yarar ve yükümlülüklerin uygun biçimde dağıtımını ifade eden adalet görüş "dağıtıcı adalet"tir. Geçmiş haksızlıkların telafi edilmesini ya da çekilen sıkıntıların bertaraf edilmesi "dengeleyici adalet" tir. Bir eylemin ahlaki açıdan uygun olup olmadığını varılan sonuçlara bakarak değerlendiren görüş "erdem ahlakı" dır. Eşit olan bireylere eşit, eşit olmayan bireylere eşit olmayacak şekilde davranılması ise genel adalet yaklaşımı ile ilgilidir. Yukarıdaki görüşlere karşılık, karar süreçlerine, uygulamalara veya anlaşmalara ilişkin doğrulara işaret eden adalet görüşü ise usulün önemini vurgular.
Adalet görüşünün değişik türleri vardır. Sosyal yarar ve yükümlülüklerin uygun biçimde dağıtımını ifade eden adalet görüş "dağıtıcı adalet"tir. Geçmiş haksızlıkların telafi edilmesini ya da çekilen sıkıntıların bertaraf edilmesi "dengeleyici adalet" tir. Bir eylemin ahlaki açıdan uygun olup olmadığını varılan sonuçlara bakarak değerlendiren görüş "erdem ahlakı" dır. Eşit olan bireylere eşit, eşit olmayan bireylere eşit olmayacak şekilde davranılması ise genel adalet yaklaşımı ile ilgilidir. Yukarıdaki görüşlere karşılık, karar süreçlerine, uygulamalara veya anlaşmalara ilişkin doğrulara işaret eden adalet görüşü ise usulün önemini vurgular.
Soru 70
“İfşaat” , “Whistle Blowing” yani düdük çalma terimiyle ifade edilmektedir.Bu terim, ahlaki olmayan uygulamaları düdük çalarak haber vermek ve dikkatiçekmek şeklinde bir benzetmeye dayanmaktadır. Bir işletmede iş ahlakınauygun olmayan uygulamalar meydana geliyorsa, çalışanların bu uygulamaları öncefirma yönetimine eğer önlem alınmıyorsa kamuoyuna veya hukuki mercilerebildirme hakkının varlığı kabul edilmektedir. Aşağıdakilerden hangisi, ifşaat edilebilir durumlar arasında sayılmaktadır?
Seçenekler
A
Çevrenin korunmasına yeterince önem verilmemesi.
B
İşe eleman alınırken etnik azınlıklara ayrımcılık uygulanması.
C
İşletme içinde örgütsel çatışma unsurlarının varlığı.
D
Çalışma arkadaşlarının aşırı rekabetçi bir tutum içinde olması.
E
İnsan haklarına aykırı faaliyet ya da tutum içinde olunması.
Açıklama:
İşletmelerde iş ahlakıyla ilgili olarak karşılaşılan sorunları başlıklar halinde açıklayabileceksiniz.
İfşaat bir durumu açık etmek demektir. Bu terim, genel ve mesleki ahlaka uygun olmayan uygulamaları düdük çalarak haber vermek ve dikkati çekmek şeklinde bir benzetmeye dayanmaktadır. Bir işletmede iş ahlakına uygun olmayan uygulamalar meydana geliyorsa ve süreklilik kazanmaya başlarsa çalışanların bu uygulamaları önce firma yönetimine eğer önlem alınmıyorsa kamuoyuna veya hukuki mercilere bildirme hakkının varlığı kabul edilmektedir. Yukarıdaki yanıtlar arasındaki rekabetçi ve örgütsel çatışma içinde olmak belirli bir düzeye kadar olumlu hatta gerekli olabilir. İşe eleman alınması sırasında etnisite gözetmek ayrımcılıktır. Çevreye zarar davranışı ise çoğu kez bilgisizlik ve ihmalden kaynaklanır. İnsan haklarına aykırı özellikle yöneticilerden kaynaklanan davranışlar,yasalara da aykırı olan ve üst düzeyde ele alınması gereken, bu nedenle ifşa edilmesi gereken durumlardır.
İfşaat bir durumu açık etmek demektir. Bu terim, genel ve mesleki ahlaka uygun olmayan uygulamaları düdük çalarak haber vermek ve dikkati çekmek şeklinde bir benzetmeye dayanmaktadır. Bir işletmede iş ahlakına uygun olmayan uygulamalar meydana geliyorsa ve süreklilik kazanmaya başlarsa çalışanların bu uygulamaları önce firma yönetimine eğer önlem alınmıyorsa kamuoyuna veya hukuki mercilere bildirme hakkının varlığı kabul edilmektedir. Yukarıdaki yanıtlar arasındaki rekabetçi ve örgütsel çatışma içinde olmak belirli bir düzeye kadar olumlu hatta gerekli olabilir. İşe eleman alınması sırasında etnisite gözetmek ayrımcılıktır. Çevreye zarar davranışı ise çoğu kez bilgisizlik ve ihmalden kaynaklanır. İnsan haklarına aykırı özellikle yöneticilerden kaynaklanan davranışlar,yasalara da aykırı olan ve üst düzeyde ele alınması gereken, bu nedenle ifşa edilmesi gereken durumlardır.
Soru 71
İşletmelerin paydaşları sosyal sorumluluklarının önemli bir parçasıdır. Paydaşlardan hisse sahipleri özel ya da tüzel kişiler olabilir. İşletme yönetimi paydaşların çıkarlarını korumak zorundadır. Hisse sahiplerinin temel hakları arasında; kar payı almak, genel kurulda oy kullanmak gibi konular vardır. Hisse sahiplerinin temel haklarından bir diğeri aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Doğal çevrenin korunmasına destek sağlamak.
B
Hisselerini başkalarına satabilmek.
C
Haksız rekabetten korunmak.
D
Psikolojik tacizle ilgili hak aramak.
E
İşten çıkarılmaya karşı yasal hak talep edebilmek.
Açıklama:
İşletmelerde iş ahlakıyla ilgili olarak karşılaşılan sorunları başlıklar halinde açıklayabileceksiniz.
İşletmelerin sosyal sorumlulukları tüm paydaşlarına karşıdır. Bu kapsamda iç ve dış paydaşların farklı beklentilerinin dengeli olarak karşılanması önem kazanır. Paydaşlardan hisse sahiplerinin yasal hakları ve beklentisi daha çok kar getirisi, finansal çıkar ve şirket üyeliği ile ilgilidir. Bu bağlamda yanıtlar arasında hisselerin satılması ve beraberinde finansal kazanç sağlanması hisse sahiplerinin temel hakları arasında düşünülür.
İşletmelerin sosyal sorumlulukları tüm paydaşlarına karşıdır. Bu kapsamda iç ve dış paydaşların farklı beklentilerinin dengeli olarak karşılanması önem kazanır. Paydaşlardan hisse sahiplerinin yasal hakları ve beklentisi daha çok kar getirisi, finansal çıkar ve şirket üyeliği ile ilgilidir. Bu bağlamda yanıtlar arasında hisselerin satılması ve beraberinde finansal kazanç sağlanması hisse sahiplerinin temel hakları arasında düşünülür.
Soru 72
Betimleyici iş ahlaki ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
İş ahlakına uygun davranışların neler olması gerektiği konusunu inceler
B
İş ahlakı ilkelerinin belirlenmesi üzerinde çalışır
C
Ne yapılmalı ne yapılmamalı sorusuna cevap arar
D
Temelini ahlaki sağduyudan yapılan çıkarsamalar oluşturur
E
İş dünyasında var olan ahlaki sorunları ve bu konudaki tutum ve davranışları ortaya çıkarmak üzerinde yoğunlaşır
Açıklama:
İş ahlakı normatif ve betimleyici iş ahlakı olarak ikiye ayrılır. Normatif iş ahlakı, iş ahlakına uygun davranışların neler olması gerektiği konusunu inceler ve iş ahlakı ilkelerinin (code of conducts) belirlenmesi üzerinde çalışır. Normatif iş ahlakı, ne yapılmalı ne yapılmamalı sorusuna cevap arar. Normatif iş ahlakının temelini ahlaki sağduyudan yapılan çıkarsamalar oluşturur. Ahlaki sağduyu ise mevcut ahlaki değerlere bağlı bir kavramdır. Betimleyici iş ahlakı ise iş dünyasında var olan ahlaki sorunları ve bu konudaki tutum ve davranışları ortaya çıkarmak üzerinde yoğunlaşırken daha çok davranış bilimlerinin yöntemlerini kullanır. İş ahlakını teorik ahlak felsefesinden ayıran en önemli özellik toplumdaki mevcut değer yargıları ile de ilgilenmesidir.
Soru 73
İş ahlakının 1900 - 1950 yılları arasındaki gelişimi ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Daha çok politik ekonomi yoluyla sistem tartışmalarına ağırlık verilmiştir.
B
Daha somut ve uygulamalı ahlakın konusuna giren sorunlar tartışılmıştır.
C
Kadın ve çocukların çalışma koşullarının iyileştirilmesi, işçilerin tazminat hakları gibi ahlaki konuları tartışılmıştır.
D
İş ahlakı din, siyaset ve felsefeden bağımsız bir disiplin olarak gelişmiştir.
E
İş ve meslek ahlakı ilkelerinin belirlenmesi ile ilgili sorunlar ele alınmıştır.
Açıklama:
İş ahlakı hakkındaki araştırmalar, 20. yüzyılın başlarında Avrupa ve Amerika’daki geleneksel liberal anlayışın zayıflaması ve sosyalist akımın güçlenmesiyle başlamıştır. Kıta Avrupası’nda ise daha çok politik ekonomi yoluyla sistem tartışmalarına ağırlık verilmiştir. Oysa ABD’de daha somut ve uygulamalı ahlakın konusuna giren sorunlar tartışılmıştır. 1900-1920 yılları arasında ahlakçılar, kadın ve çocukların çalışma koşullarının iyileştirilmesi, işçilerin tazminat hakları ve reklamlarda gerçeğe uygun bilgi verilmesi gibi ahlaki konuları tartışmışlardır. Amerika Birleşik Devletlerinde iş ahlakı din, siyaset ve felsefeden bağımsız bir disiplin olarak gelişmiştir. 1920-1950 yılları arasını kapsayan otuz yıl içinde iş ve meslek ahlakı ilkelerinin belirlenmesi, ticaret faaliyetlerinde standartların geliştirilmesi, reklamların gerçeğe uygun olması gibi konular ele alınmıştır.
Soru 74
Avrupa İş Ahlakı Örgütünün kuruluş yılı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
1987
B
1990
C
1992
D
1994
E
1997
Açıklama:
1980’li yılların sonunda iş ahlakı konusunda uluslararası organizasyonlar kurulmaya başlamıştır. Bunlardan en önemlisi 1987 yılında Hollanda’da kurulan Avrupa iş Ahlakı Örgütüdür.
Soru 75
Göreli kavramlarla insan ahlakının incelenemeyeceğini ilk kez belirten bilim insanı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Immanuel Kant
B
Jeremy Bentham
C
Thomas Hobbes
D
David Hume
E
John Stuart Mill
Açıklama:
İlk defa Kant, örneğin mutluluk gibi göreli bir kavramla insan ahlakının incelenemeyeceğini söylemiştir. Çünkü mutluluk kişiden kişiye değişen öznel bir kavramdır. Böylece birinin ahlaklı dediği bir eyleme bir başkası ahlaki değil diyebilecektir. Kant’a göre ahlakın temelini herkese göre değişmeyen bir şey oluşturmalıdır. Bu da “iyiliği isteme ve ahlak yasasıdır.” Kant için ahlak yasası hiç bir kayıt ve koşula bağlı olmayan yani koşullu (hipotetik) değil, koşulsuz (kategorik) olan bir buyruktur (Imperative). insan öyle hareket etmelidir ki hareket ve davranışları aynı zamanda başka insanlar için de bir ilke ve yasa olsunlar.
Soru 76
Borden ve Hoper’ın 1921 yılında yayınladıkları, iş ahlakı konusundaki ilk teorik ve sistematik çalışma olma özelliği bulunan eserlerinin adı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Yönetim ve İş Ahlakı
B
Bankacılık ve İş Ahlakı
C
İş Ahlakının Temel İlkeleri
D
İş Ahlakının Esasları
E
İş Ahlakı ve İş Etiği
Açıklama:
Borden ve Hoper’in “Bankacılık ve iş Ahlakı” adlı kitapları 1921’de Chicago’da yayınlanarak bu alandaki ilk teorik ve sistematik çalışmayı oluşturmuştur. Bu çalışma aynı zamanda üniversitelerde okutulan ilk iş ahlakı kitabıdır.
Soru 77
- Dengeleyici adalet
- Cezalandırıcı adalet
- Dağıtıcı adalet
- Geçmiş haksızlıkların telafi edilmesini ya da çekilen sıkıntıların bertaraf edilmesini ifade etmektedir.
- Yasalara uymayanların ya da suçluların cezalandırılmalarını kapsamaktadır.
- Sosyal yarar ve yükümlülüklerin uygun biçimde dağıtımını içermektedir. Yukarıda yer alan adalet görüşleri ve tanımları arasındaki doğru eşleştirme aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?
Seçenekler
A
I-a, II-b, III-c
B
I-b, II-a, III-c
C
I-c, II-a, III-b
D
I-a, II-c, III-b
E
I-b, II-c, III-a
Açıklama:
Adalet görüşünün değişik türleri vardır. “Dengeleyici adalet” (Conpensatory Justice), geçmiş haksızlıkların telafi edilmesini ya da çekilen sıkıntıların bertaraf edilmesini ifade etmektedir. “Cezalandırıcı adalet” (retributive justice), yasalara uymayanların ya da suçluların cezalandırılmalarını kapsamaktadır. “Usule ilişkin adalet” procedural justice), karar süreçlerine, uygulamalara veya anlaşmalara ilişkin doğrulara işaret eden adalet görüşünü açıklamaktadır. “Dağıtıcı adalet” (distributive justice) ise, sosyal yarar ve yükümlülüklerin uygun biçimde dağıtımını içermektedir.
Soru 78
Karar süreçlerine, uygulamalara veya anlaşmalara ilişkin doğrulara işaret eden adalet görüşünü ifade den kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Usule ilişkin adalet
B
Dengeleyici adalet
C
Cezalandırıcı adalet
D
Dağıtıcı adalet
E
Telafi edici adalet
Açıklama:
“Usule ilişkin adalet”(procedural justice), karar süreçlerine, uygulamalara veya anlaşmalara ilişkin doğrulara işaret eden adalet görüşünü açıklamaktadır.
Soru 79
Normatif iş ahlakı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
İş ahlakına uygun davranışların neler olması gerektiği konusunu inceler.
B
Daha çok davranış bilimlerinin yöntemlerini kullanır.
C
İş ahlakı ilkelerinin belirlenmesi üzerinde çalışır
D
Ne yapılmalı ne yapılmamalı sorusuna cevap arar.
E
Temelini ahlaki sağduyudan yapılan çıkarsamalar oluşturur.
Açıklama:
Normatif iş ahlakı, iş ahlakına uygun davranışların neler olması gerektiği konusunu inceler ve iş ahlakı ilkelerinin (code of conducts) belirlenmesi üzerinde çalışır. Normatif iş ahlakı, ne yapılmalı ne yapılmamalı sorusuna cevap arar. Normatif iş ahlakının temelini ahlaki sağduyudan yapılan çıkarsamalar oluşturur. Ahlaki sağduyu ise mevcut ahlaki değerlere bağlı bir kavramdır. Betimleyici iş ahlakı ise iş dünyasında var olan ahlaki sorunları ve bu konudaki tutum ve davranışları ortaya çıkarmak üzerinde yoğunlaşırken daha çok davranış bilimlerinin yöntemlerini kullanır. Doğru yanıt B’dir.
Soru 80
Eski Yunan ahlakının temeli aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kişisel ahlak
B
Toplumsal ahlak
C
Mutluluk ahlakı
D
İş ahlakı
E
Mesleki ahlak
Açıklama:
Kişisel ahlak, toplumsal ahlak, iş ve meslek ahlakı farklı kavramlardır. Eski Yunan ahlakının temeli mutluluk ahlakı olup, daha çok mutluluğa ulaşmanın yolları araştırılır. Temel sorun da mutluluğun ne olduğudur. Doğru yanıt C’dir.
Soru 81
Aşağıdakilerden hangisi 1900-1920 yılları arasında iş ahlakı ile ilgili tartışılan konular arasındadır?
Seçenekler
A
Bankerler, sigortacılar ve avukatlarla ilgili sorunlar
B
Ticaret faaliyetlerinde standartların geliştirilmesi
C
Reklamların gerçeğe uygun olması
D
Kadın ve çocukların çalışma koşullarının iyileştirilmesi
E
İş ve meslek ahlakı ilkelerinin belirlenmesi
Açıklama:
İş ahlakı hakkındaki araştırmalar, 20. yüzyılın başlarında Avrupa ve Amerika’daki geleneksel liberal anlayışın zayıflaması ve sosyalist akımın güçlenmesiyle başlamıştır. Bu aynı zamanda işletmeciliğin bir meslek olarak ortaya çıkışı ve yönetim biliminin de bir disiplin olarak belirmeye başladığı yıllara denk gelmektedir. 1900-1920 yılları arasında ahlakçılar, kadın ve çocukların çalışma koşullarının iyileştirilmesi, işçilerin tazminat hakları ve reklamlarda gerçeğe uygun bilgi verilmesi gibi ahlaki konuları tartışmışlardır. 1920-1950 yılları arasını kapsayan otuz yıl içinde iş ve meslek ahlakı ilkelerinin belirlenmesi, ticaret faaliyetlerinde standartların geliştirilmesi, reklamların gerçeğe uygun olması, bankerler, sigortacılar ve avukatlarla ilgili sorunlar gibi konular ele alınmıştır. Doğru yanıt D’dir.
Soru 82
Zekâ ve hayal gücünden kaynaklanan zevkleri fiziksel zevklerden daha üstün tutan filozof aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Jeremy Bentham
B
Richard Brandt
C
Immanuel Kant
D
John Stuart Mill
E
John Rawls
Açıklama:
Faydacılığın savunucularından Jeremy Bentham (1748-1832) ve John Stuart Mill’dir (1806-1873). Bentham’a göre zevk ve acı, sayı, yoğunluk ve süre olarak farklılaşan duyumlardır. O’na göre zevkler kişiden kişiye değişir. Kimileri entellektüel zevklere sahipken kimileri de basit fiziki ihtiyaçlardan yukarı çıkamayabilirler ama bu hiç de önemli değildir. Önemli olan kişinin en çok ne yapmaktan zevk aldığıdır. John Stuart Mill, Jeremy Bentham’ın zevk ilkesini çok basit bulmuştur. Mill, zekâ ve hayal gücünden kaynaklanan zevkleri fiziksel zevklerden daha üstün tutmuştur. Faydacılık, “eylem faydacılık” ve “kural faydacılık” olarak ikiye ayrılır. Kural faydacılık kuramının en bilinen savunucusu Michigan Üniversitesinden Profesör Richard Brandt’dır. Immanuel Kant ahlaklılığı kişisel çıkarlardan tamamen ayrı tutan ahlak felsefesinin kurucusudur. Amerikalı felsefecilerden John Rawls ise Kant’ın yaklaşımına dayalı olarak geniş kabul gören bir adalet teorisi geliştirmiştir. Doğru yabıt D’dir.
Soru 83
Geçmiş haksızlıkların telafi edilmesini ya da çekilen sıkıntıların bertaraf edilmesini ifade eden adalet görüşü aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Çözümleyici adalet
B
Dengeleyici adalet
C
Cezalandırıcı adalet
D
Dağıtıcı adalet
E
Usule ilişkin adalet
Açıklama:
Adalet görüşünün değişik türleri vardır. “Dengeleyici adalet”, geçmiş haksızlıkların telafi edilmesini ya da çekilen sıkıntıların bertaraf edilmesini ifade etmektedir. “Cezalandırıcı adalet”, yasalara uymayanların ya da suçluların cezalandırılmalarını kapsamaktadır. “Usule ilişkin adalet”, karar süreçlerine, uygulamalara veya anlaşmalara ilişkin doğrulara işaret eden adalet görüşünü açıklamaktadır. “Dağıtıcı adalet” ise, sosyal yarar ve yükümlülüklerin uygun biçimde dağıtımını içermektedir. Doğru yanıt B’dir.
Soru 84
Her yönüyle Hakk`a yönelen, Allah`tan gâfil olmama şuuruna eren, hikmetine ve hükmüne teslim olarak Rabbinden râzı ve hoşnut hâle gelmiş olan nefis aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Nefs-i Mülheme
B
Nefs-i Radiye
C
Nefs-i Mardiyye
D
Nefs-i Kâmile
E
Nefs-i Emmâre
Açıklama:
Tasavvufta benlik “nefs” terimi ile ifade edilir. Nefis ruhun dışavurumudur ve yedi kattan oluşur. Sufiler, Kur`an-ı Kerimin çeşitli ayetlerine dayanarak, insan nefsinin altı mertebesinin olduğunu ileri sürmüşler ve kendilerinden de yedincisi diye nefs-i-kâmileyi ilave ederek yedi mertebeye çıkarmışlardır.
Doğru yanıt B’dir.
- Nefs-i Emmâre: Allah`ın emirlerine uymayan, yasaklarını çekinmeden yapan ve zevkine tabi olan nefistir.
- Nefs-i Levvâme: Allah`ın emirlerine bazen uyan, bazen uymayan, işlediği günahlardan dolayı üzülen ve sevaplardan dolayı sevinen nefistir.
- Nefs-i Mülheme: Mümkün mertebe Allah`ın emir ve yasaklarına uyan nefistir.
- Nefs-i Mutmainne: İmân esaslarına inanan, İslâm`ın emir ve yasaklarına uyan, bu konularda hiç bir şüphe ve tereddüdü olmayan, neticede Allah ile manevî bir bağ kuran ve bunun lezzetine ulaşan nefistir.
- Nefs-i Radiye: Dâimâ Hakk’a yönelmek sûretiyle Allâh ile beraber olma şuuruna erişmiş, hikmetine ve hükmüne teslim olarak Rabbinden râzı ve hoşnud hâle gelmiş olan nefistir.
- Nefs-i Mardiyye: Bütün benliği ile Hakk`a teslim olan ve böylece Allah`ın kendisinden razı olduğu nefistir
- Nefs-i Kâmile: Bütün kötülüklerden sıyrılıp manevi olgunluğa eren nefis. Bu mertebeye erişen bir kişinin bütün sıfatları güzeldir ve her hali ibadet sayılır.
Doğru yanıt B’dir.
Soru 85
Hinduizm’deki insan benliği katmanlarından hangisi Freud’un ego kavramına karşılık gelmektedir?
Seçenekler
A
Sezgi
B
Saf irade
C
Saf akıl
D
Kama
E
Astral beden
Açıklama:
Hinduizm’de ve ondan etkilenen Teozofi gibi akımlarda da insan benliğinin yedi katı vardır. Bunların ilk dördüne Kama Manas yani arzuların aklı denir ki insanın aşağı benliğini ifade eder. 1. Fiziki beden 2. Enerjetik beden 3. Astral beden (can) 4. Arzuların aklı (Kama), Bu dört bedenin üzerinde ise 5. Saf akıl 6. Sezgi 7. Saf irade Bulunur ki bunlar da insanın evrenin kozmik zekâsı ile paylaştığı üst benlik ya da bilinçlerini yani ruhunu temsil eder. Burada da ilk dört benliğin Freud sisteminde idi saf aklın egoyu, sezgi ve saf iradenin de süperegoyu temsil ettiği söylenebilir. Doğru yanıt C’dir.
Soru 86
İkinci dünya savaşından sonraki yıllarda yirmi yıl ekonomi ABD'de ve Avrupa'da patlama yapmıştır ve refah yılları yaşanmıştır bu dönem iş ahlak açısından "iş ahlakı ve büyüyen karmaşıklık" dönemidir bu dönemle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Bu yıllarda kitle üretimi yapan dev firmalar ve uluslararası şirketler iş dünyasının vazgeçilmez unsurları haline gelmişlerdir.
B
Bu yıllarda işletme yöneticiliği işletmelerin hacmi büyüdüğü için karmaşık bir meslek haline gelmiştir.
C
Pazarlama, pazar araştırması, personel yönetimi, halkla ilişkiler gibi yeni işletme fonksiyonları ortaya çıkmıştır.
D
Bu dönemde ahlaki problemler kişisel meseleler olarak ele alınmıştır.
E
Tüketicinin haklı olduğu taraflar ya da reklamların ne kadar etkili olduğunun maliyetlerine göre belirlenmesi "tüketici hakları" ile netleştirilmiştir.
Açıklama:
Tüketici odağı bir niyet ifadesidir. Organizasyonun durağanlığa karşı çıktığı, yeni yönetim disiplini ve kavramlarını kucaklamaya hazır olduğu anlamındadır. Ayrıca en iyi organizasyonlar tarafından benimsenmiştir. Ayrıca tüketicilere en iyi hizmeti vermeyi ve işleri bir seferde doğru yapmayı sağlayacak yeni sistem ve süreçler yaratma anlamına gelir. Tüketici odaklılık, devrimsel değil evrimsel bir süreçtir. Çok fazla özen, gayret ve sabır ister. Sürece tam hakim olmayı ve tüketiciyi çalışan olarak algılamayı gerekli kılar. Tüketici odaklılık, somut bir kavram olmaktan ziyade, optimum performans ve yüksek başarıya ulaşmaya yönelik bir yaklaşım, bir düşünce şeklidir. Doğru yanıt E’dir.
Soru 87
Aşağıdakilerden hangisi evrensel iş ahlakı ilkelerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Doğruluk, dürüstlük ve adalet ilkelerine uymak
B
Çevreye zarar vermemek
C
İşletmenin çıkarları ile çelişmeyen ahlak ilkelerini uygulamak
D
Tüketicilerin ve çalışanların ve paydaşların haklarına saygılı olmak
E
Sanayi ve ticari faaliyetlerde verimlilik ilkesini ahlaki sınırları aşmadan gerçekleştirmek
Açıklama:
İş ahlakı alanında uygulanabilecek bazı evrensel ilkelere değinmek gerekirse şunları sayabiliriz: • Mevcut ve potansiyel müşterileri, çalışanları, ilişkili olunan diğer firma ve kurumları ve toplumu aldatmamak • Kişileri fiziksel, ruhsal ya da cinsel olarak taciz etmemek • Doğruluk dürüstlük ve adalet ilkelerine uymak • Çevreye zarar vermemek • Tüketicilerin ve çalışanların ve paydaşların haklarına saygılı olmak • Yolsuzluk, rüşvet, torpil ve kayırmacılık gibi uygulamalardan kaçınmak • Sanayi ve ticari faaliyetlerde verimlilik ilkesini ahlaki sınırları aşmadan gerçekleştirmek. Doğru yanıt C’dir.
Soru 88
Üniversitelerde okutulan ilk iş ahlakı kitabı aşağıdakilerden hangisine aittir?
Seçenekler
A
Weber
B
Borden ve Hoper
C
Tawney
D
Rawls
E
Aristotales
Açıklama:
Almanya’da Max Weber’in “Protestan Ahlakı ve Kapitalizmin Ruhu” adlı çalışması ve Britanya’da da R. H. Tawney’in “Din ve Kapitalizmin Yükselişi” adlı kitabı, 20. yüzyılın başında yayınlanmış iş ahlakı konusunu özellikle meslek ahlakı boyutuyla gündeme getiren eserlerdir. Borden ve Hoper’in “Bankacılık ve İş Ahlakı” adlı kitapları 1921’de Chicago’da yayınlanarak bu alandaki ilk teorik ve sistematik çalışmayı oluşturmuştur. Bu çalışma aynı zamanda üniversitelerde okutulan ilk iş ahlakı kitabıdır. Aristotales’in erdemleri anlattığı kitabı ise “Nikomakhos’a Etik”’tir. Doğru yanıt B’dir.
Soru 89
Belli bir dönemde belli insan topluluklarınca benimsenmiş olan, bireylerin birbirleriyle ilişkilerini düzenleyen törel davranış kurallarının, yasalarının ve ilkelerinin toplamına ne ad verilir?
Seçenekler
A
Ahlak
B
Felsefe
C
Antropoloji
D
Psikoloji
E
Etik
Açıklama:
Belli bir dönemde belli insan topluluklarınca benimsenmiş olan, bireylerin birbirleriyle ilişkilerini düzenleyen törel davranış kurallarının, yasalarının ve ilkelerinin toplamına ahlak denilmektedir. Buna göre doğru yanıt A'dır.
Soru 90
İnsanın yapıp etmelerini özel bir problem alanı olarak araştırarak, bu alanın varlık-nitelikleri ile bu alanı yöneten ilkelerin (değerlerin) varlık-niteliklerini, insanın yapıp etmelerinin bağımlı ya da bağımsız olduklarını inceleyen disipline ne ad verilir?
Seçenekler
A
Ahlak
B
Etik
C
Kültür
D
Gelenek
E
Psikoloji
Açıklama:
İnsanın yapıp etmelerini özel bir problem alanı olarak araştırarak, bu alanın varlık-nitelikleri ile bu alanı yöneten ilkelerin (değerlerin) varlık-niteliklerini, insanın yapıp etmelerinin bağımlı ya da bağımsız olduklarını inceleyen disipline etik adı verilmektedir. Doğru yanıt B'dir.
Soru 91
Aşağıda sıralanan ilişkilerin hangisi iş ahlakının ilgilendiği konulardan değildir?
Seçenekler
A
Çalışanlar arasında
B
Çalışanlarla yöneticiler arasında
C
İşletme ve işletme ile alışverişte bulunanlar arasında
D
Çalışanların aile bireyleri arasında
E
İşletme ve çevresel faktörler arasında
Açıklama:
İş ahlakı çalışanlar arası, yöneticilerle ilişkileri, işletmenin çevresel faktörleri ile işletme ile alışverişte bulunanlar arasında geçerlidir. Çalışanların aile üyeleri ile ilişkisi ise iş ahlakının dışında kalan bir konudur. Doğru yanıt D'dir.
Soru 92
Aşağıdakilerden hangisi iş ahlakı hakkındaki araştırmaların ortaya çıkışında etkili olmuştur?
Seçenekler
A
Faizin yasaklanması
B
Kapitalizmin yaygınlaşması ve özellikle iş çevrelerinde uygulanması
C
Avrupa ve Amerika’daki geleneksel liberal anlayışın zayıflaması ve sosyalist akımın güçlenmesi
D
Faiz yasağının kaldırılması, ticari ve mesleki başarıyı tanrısal bir lütuf sayılması
E
Yunan düşüncesinden gelen bir mantıkla paranın ancak bir mübadele aracı görülmesi
Açıklama:
İş ahlakı hakkındaki araştırmalar, 20. yüzyılın başlarında Avrupa ve Amerika’daki geleneksel liberal anlayışın zayıflaması ve sosyalist akımın güçlenmesiyle başlamıştır. Bu aynı zamanda iiletmeciliğin bir meslek olarak ortaya çıkışı ve yönetim biliminin de bir disiplin olarak belirmeye başladığı yıllara denk gelmektedir.
Soru 93
İş ve meslek ahlakı ilkelerinin belirlenmesi, ticaret faaliyetlerinde standartların geliştirilmesi, reklamların gerçeğe uygun olması, bankerler, sigortacılar ve avukatlarla ilgili sorunlar gibi konular hangi yıllar arasında gerçekleşmiştir?
Seçenekler
A
1900-1920
B
1920-1950
C
1950-1970
D
1970-1990
E
1990-2000
Açıklama:
1920-1950 yılları arasını kapsayan otuz yıl içinde iş ve meslek ahlakı ilkelerinin belirlenmesi, ticaret faaliyetlerinde standartların geliştirilmesi, reklamların gerçeğe uygun olması, bankerler, sigortacılar ve avukatlarla ilgili sorunlar gibi konular ele alınmıştır. Doğru cevap B şıkkıdır.
Soru 94
Aşağıdakilerden hangisi 1950-1970 yılları arasında gözlemlenen belirtilerinden biridir?
Seçenekler
A
İş ve çalışma sosyolojisiyle ilgili kavramlar da iş ahlakı kapsamında ele alınmaya başlanmıştır
B
Üniversitelerde iş ahlakı merkezleri açılmaya başlamış ve iş ahlakı (business ethics) artık bu adla kurumlaşmaya başlamıştır
C
İşletmelerin ahlaki teorileri oluşmaya başlamıştır
D
Ekonominin hem ABD’de hem de Avrupa’da patlama yaptığı refah yılları olarak bilinmektedir
E
İşletmecilik alanında iş ahlakı konusunda yapılan alan araştırmaların sayısı hızla artmaya başlamıştır
Açıklama:
İkinci Dünya Savaşı’ndan sonra 1950-1970 yılları arasındaki yirmi yıl ekonominin hem ABD’de hem de Avrupa’da patlama yaptığı refah yılları olarak bilinmektedir. Diğer şıklar ise 1970-1990 yılları arasında gerçekleşen gelişmeler arasında sayılmaktadır.
Soru 95
I. Biyolojik ve askeri teknolojiler
II. Çok ulusluluk
III. Kalite kavramı
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri örgütsel ve küresel düzeyde iş ahlakı kültürüne duyulan ihtiyacın sebeplerindendir?
II. Çok ulusluluk
III. Kalite kavramı
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri örgütsel ve küresel düzeyde iş ahlakı kültürüne duyulan ihtiyacın sebeplerindendir?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
I ve II
D
II ve III
E
I, II ve III
Açıklama:
Yeni geliştirilen biyolojik ve askeri teknolojiler iş dünyasının kontrolündedir. Eğer bunlar belli bir sorumlulukla ele alınmazsa dünyayı yok edebilecek bir tehdit ve tehlike söz konusu olacaktır. Yani artık büyük firmalar neredeyse büyük devletler kadar güçlü hale gelmişlerdir. Bu da onların küresel bir sosyal sorumluluk ile sınırlandırılmaları gereğini ortaya koymaktadır. Buna göre ifade I örgütsel ve küresel düzeyde iş ahlakı kültürüne duyulan ihtiyacın sebeplerindendir.
Küreselleşme sonucunda değişik kültürlerden gelen insanların çok uluslu firmalarda çalışması yeni ahlaki sorunları da beraberinde getirmiştir. Bu tür ortamlarda insanlar birbirlerini anlamalı ve bir diğerinin kültürüne saygı göstermelidirler. Buna göre ifade II de örgütsel ve küresel düzeyde iş ahlakı kültürüne duyulan ihtiyacın sebeplerindendir.
Bilişim devrimi ve küreselleşme ile birlikte kalite kavramı iş ahlakını da içerir hale gelmiştir. şöyle ki bir mal ya da hizmetin üretim süreci içinde iş ahlakına uygun olmayan işlemler varsa, bu ürünün pazarlanmasında sıkıntılar çıkabilmektedir. İnternet yolu ile kısa sürede ürüne yönelik boykot kampanyaları başlatılabilmektedir. Bu ürünü üreten firmanın hisse senetleri de bu olaylardan türü değer kaybedebilmektedir. Buna göre ifade III de örgütsel ve küresel düzeyde iş ahlakı kültürüne duyulan ihtiyacın sebeplerindendir. Böylece ifadelerin hepsi örgütsel ve küresel düzeyde iş ahlakı kültürüne duyulan ihtiyacın sebeplerindendir. Doğru cevap E’dir.
Küreselleşme sonucunda değişik kültürlerden gelen insanların çok uluslu firmalarda çalışması yeni ahlaki sorunları da beraberinde getirmiştir. Bu tür ortamlarda insanlar birbirlerini anlamalı ve bir diğerinin kültürüne saygı göstermelidirler. Buna göre ifade II de örgütsel ve küresel düzeyde iş ahlakı kültürüne duyulan ihtiyacın sebeplerindendir.
Bilişim devrimi ve küreselleşme ile birlikte kalite kavramı iş ahlakını da içerir hale gelmiştir. şöyle ki bir mal ya da hizmetin üretim süreci içinde iş ahlakına uygun olmayan işlemler varsa, bu ürünün pazarlanmasında sıkıntılar çıkabilmektedir. İnternet yolu ile kısa sürede ürüne yönelik boykot kampanyaları başlatılabilmektedir. Bu ürünü üreten firmanın hisse senetleri de bu olaylardan türü değer kaybedebilmektedir. Buna göre ifade III de örgütsel ve küresel düzeyde iş ahlakı kültürüne duyulan ihtiyacın sebeplerindendir. Böylece ifadelerin hepsi örgütsel ve küresel düzeyde iş ahlakı kültürüne duyulan ihtiyacın sebeplerindendir. Doğru cevap E’dir.
Soru 96
Normatif iş ahlakı aşağıdaki sorulardan hangisine cevap arar?
Seçenekler
A
Uygun davranışlar nelerdir?
B
Ne yapılmalı?
C
İş ahlakı ilkeleri nelerdir?
D
Değer yargıları nelerdir?
E
Ahlaki sorunlar nelerdir?
Açıklama:
İş ahlakının amacı yalnızca felsefi analizler yapmak değildir. İktisadi faaliyetlerin toplum için hayati önemde olması iktisadi hayatta ahlaki sorunların önemini daha da artırmaktadır. İş ahlakı normatif ve betimleyici iş ahlak olarak ikiye ayrılır. Normatif iş ahlakı, iş ahlakına uygun davranışların neler olması gerektiği konusunu inceler ve iş ahlakı ilkelerinin (code of conducts) belirlenmesi üzerinde çalışır. Normatif iş ahlakı ne yapılmalı ne yapılmamalı sorusuna cevap arar. Doğru cevap B’dir.
Soru 97
Aşağıdakilerden hangisi iş ahlakı hakkındaki araştırmalarının başladığı zaman gelişen olaylardan biri değildir?
Seçenekler
A
Geleneksel liberal anlayışın zayıflaması
B
Yöneticiliğin meslek haline gelmesi
C
Sosyalist akımın güçlenmesi
D
İşletmeciliğin bir meslek olarak ortaya çıkışı
E
Yönetim biliminin disiplin olarak belirmeye başlaması
Açıklama:
İş ahlakı hakkındaki araştırmalar, 20. yüzyılın başlarında Avrupa ve Amerika’daki geleneksel liberal anlayışın zayıflaması ve sosyalist akımın güçlenmesiyle başlamıştır. Bu aynı zamanda işletmeciliğin bir meslek olarak ortaya çıkışı ve yönetim biliminin de bir disiplin olarak belirmeye başladığı yıllara denk gelmektedir. B seçeneğinde verilen “yöneticiliğin meslek haline gelmesi” olayı ise, iş ahlakı gelişimin bir sonraki dönemi olan 1920-1950 yılları arasında gerçekleşir. Doğru cevap B’dir.
Soru 98
I. Üniversitelerde iş ahlakı merkezlerinin açılması
II. Firmaların uyması beklenen ahlaki ilkelerin oluşmaya başlaması
III. ABD’deki işletmecilik okullarının iş ahlakı derslerini programlarına alması
Yukarıdaki olaylardan hangisi ya da hangileri iş ahlakında düzen getirme girişimlerinin gerçekleştiği 1970-1990 yılları arasında gerçekleşmiştir?
II. Firmaların uyması beklenen ahlaki ilkelerin oluşmaya başlaması
III. ABD’deki işletmecilik okullarının iş ahlakı derslerini programlarına alması
Yukarıdaki olaylardan hangisi ya da hangileri iş ahlakında düzen getirme girişimlerinin gerçekleştiği 1970-1990 yılları arasında gerçekleşmiştir?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
I ve II
C
I ve III
D
II ve III
E
I, II ve III
Açıklama:
1977 yılına gelindiğinde işletmelerin ahlaki teorileri de oluşmaya başlamıştır. İş ahlakı ayrı bir disiplin olarak ortaya çıkmasına rağmen felsefeciler ve teologlar, iş ahlakına katkı vermeye devam etmişlerdir. ABD’deki işletmecilik okullarının neredeyse yarıya yakını 1970’lerin ikinci yarısında iş ahlakı derslerini programlarına almışlardı. Üniversitelerde iş ahlakı merkezleri açılmaya başlamış ve iş ahlakı (business ethics) artık bu adla kurumsallaşmaya başlamıştır. Buna göre ifade I ve III’de verilen olaylar bu yıllar arasında gerçekleşmiştir. Yine bu dönemde, yavaş yavaş firmalardan uyması beklenen ahlaki ilkeler oluşmaya başlamış, firma politikalarının ahlaki boyutu ortaya çıkmıştır. İfade II’de verilen olay da bu yıllar arasında gerçekleşmiştir. Doğru cevap E’dir.
Soru 99
Aşağıdakilerden hangisi geçmiş haksızlıkların telafi edilmesini ya da çekilen sıkıntıların bertaraf edilmesini ifade eden adalet türüdür?
Seçenekler
A
Dengeleyici adalet
B
Sosyal adalet
C
Cezalandırıcı adalet
D
Dağıtıcı adalet
E
Usule ilişkin adalet
Açıklama:
Adalet görüşünün değişik türleri vardır. “Dengeleyici adalet” (Conpensatory Justice), geçmiş haksızlıkların telafi edilmesini ya da çekilen sıkıntıların bertaraf edilmesini ifade etmektedir. Doğru cevap A’dır.
Soru 100
Kant’a göre ahlakın temelini ne oluşturmalıdır?
Seçenekler
A
Göreli eylemler
B
İyi niyet
C
Mutluluk
D
İyiliği isteme ve ahlak yasası
E
Değerler
Açıklama:
İlk defa Kant, örneğin mutluluk gibi göreli bir kavramla insan ahlakının incelenemeyeceğini söylemiştir. Çünkü mutluluk kişiden kişiye değişen öznel bir kavramdır. Böylece birinin ahlaklı dediği bir eyleme bir başkası ahlaki değil diyebilecektir. Kant’a göre ahlakın temelini herkese göre değişmeyen bir şey oluşturmalıdır. Bu da “iyiliği isteme ve ahlak yasasıdır.” Doğru cevap D’dir.
Soru 101
Aşağıdakilerden hangisi Bergsoncu epistemolojiye göre ahlakın ve metafiziğin kaynağıdır?
Seçenekler
A
Zekâ
B
Sevgi
C
Sezgi
D
Ruh
E
Varoluş
Açıklama:
Bergsoncu epistemolojiye göre... Ahlakın ve metafiziğin kaynağı zekâ değil sezgidir. Doğru cevap C’dir.
Soru 102
I. Belli bir akademik eğitim süresi gerektirmesi
II. Başkalarına ve topluma hizmet etmeyi esas alması
III. Meslek örgütünün olması
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri bir işin meslek sayılabilmesi için gereken koşullardandır?
II. Başkalarına ve topluma hizmet etmeyi esas alması
III. Meslek örgütünün olması
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri bir işin meslek sayılabilmesi için gereken koşullardandır?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
I ve II
C
I ve III
D
II ve III
E
I, II ve III
Açıklama:
Bir işin meslek sayılabilmesi için bazı koşullar vardır.
- Mesleklerin entellektüel bir boyutu vardır ve belli bir akademik eğitim süresini gerektirirler. Buna göre I bir işin meslek sayılabilmesi için gereken koşullardandır.
- Bir mesleğin mensuplarının amacı birinci olarak kendilerine ihtiyaç duyanlara hizmet etmektir. (hastalar, öğrenciler, müvekkiller) Başkalarına ve topluma hizmet etmek meslek olmanın esasını teşkil eder. Buna göre II bir işin meslek sayılabilmesi için gereken koşullardandır.
- Bir meslekte bütün meslek üyelerinin yer aldığı organize bir meslek örgütünün varlığı gereklidir. Buna göre III bir işin meslek sayılabilmesi için gereken koşullardandır.
- Meslekler toplumda çok özel bir ilişki içindedirler. Bu özel ilişki, belirli meslek sahiplerine bazı güç ve ayrıcalıklar verir. Bu tür ayrıcalıkların ardında yatan neden, genellikle tekel özelliği taşıyan bu mesleklerin topluma karşı görevlerini etkili bir şekilde yerine getirebilmeleri ve mesleklerinin gereklerini yapabilmeleri için bu tür ihtiyaçlara ihtiyaç olduğudur.
Soru 103
Batı ülkelerinde işe eleman alınırken etnik azınlıklara yönelik en sık rastlanan sorun aşağıdakilerden Oryantasyonhangisidir?
Seçenekler
A
Ayrımcılık
B
İfşaat
C
Küçülme
D
Oryantasyon
E
Kayırma
Açıklama:
İnsan kaynaklarının başlangıç fonksiyonu olan işe alma, bir çok ahlaki soruna neden olacak kararları almayı gerektirir. Batı ülkelerinde en sık rastlanan sorun işe eleman alınırken etnik azınlıklara ayrımcılık uygulanmasıdır. Örneğin ABD’de beyazlar genellikle zencilere karşı ayrımcılık yaptıkları için “Eşit Fırsatlar Yasası” adıyla bilinen bir federal yasa işletmelere belli oranda zenci, kadın veya etnik azınlık çalıştırma yükümlülüğü getirmektedir. Buna göre, işletmelere beli oranda zenci, kadın veya etnik azınlık çalıştırma yükümlülüğü getirilmesi ayrımcılık ile ilgilidir. Doğru cevap A’dır.
Soru 104
I. Dağıtıldığında kâr payı almak
II. İşletme faaliyetlerine ilişkin yıllık almak
III. Sahip olduğu hisseleri başkalarına satabilmek
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri işletmelerin ortakları olan paydaşların temel haklarındandır?
II. İşletme faaliyetlerine ilişkin yıllık almak
III. Sahip olduğu hisseleri başkalarına satabilmek
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri işletmelerin ortakları olan paydaşların temel haklarındandır?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
I ve II
D
II ve III
E
I, II ve III
Açıklama:
paydaşlar işletmenin ortaklarıdır ve işletme yönetimi ortakların çıkarlarını korumak durumundadır. Paydaşlar, yönetimde söz sahibi olan büyük paya sahip ortaklar olabileceği gibi, menkul kıymetler borsasından o işletmenin hisse senetlerini almış olan küçük yatırımcılar da olabilir. Paydaşların temel hakları şunlardır:
Buna göre I, II ve III’ün hepsi paydaşların temel haklarındandır. Doğru cevap E’dir.
- Dağıtıldığında kâr payı almak,
- Sermaye artırımında rüçhan hakkını kullanmak (Artırılan sermayede payına düşen yeni hisseleri öncelikli ve ucuza alma hakkı),
- Genel kurulda yönetimi belirlemek ve gündemdeki diğer konularda oy kullanmak,
- İşletme faaliyetlerine ilişkin yıllık almak,
- Sahip olduğu hisseleri başkalarına satabilmektir.
Buna göre I, II ve III’ün hepsi paydaşların temel haklarındandır. Doğru cevap E’dir.
Soru 105
Hangi dönemde çok uluslu ve küresel firmalarda, kültürel farklılıkların üstesinden gelme ve ayrımcılık gibi konular iş ahlakı araştırmalarının popüler konuları arasına girmiştir?
Seçenekler
A
1900-1920
B
1920-1950
C
1950-1970
D
1970-1990
E
1990 ve sonrası
Açıklama:
(1990- ) Küresel İş Ahlakı 20. yüzyılın son on yılında gelişen enformasyon teknolojileri ve İnternet, gezegenimizi şimdiye kadar hiç olmadığı kadar bir bütün haline getirmiş ve bir iletişim devrimi yaşanmıştır. Küreselleşme sonrası (1990 ve sonraki yıllarda) çok uluslu ve küresel firmalarda, kültürel farklılıkların üstesinden gelme, ayrımcılık gibi konular iş ahlakı araştırmalarının popüler konuları arasına girmiştir.
Soru 106
Ahlaklılığı kişisel çıkarlardan tamamen ayrı tutan ahlak felsefesi kim tarafından ortaya atılmıştır?
Seçenekler
A
Jeremy Bentham
B
John Stuart Mill
C
Immanuel Kant
D
Aristotales
E
Karl Marx
Açıklama:
Ahlaklılığı kişisel çıkarlardan tamamen ayrı tutan ahlak felsefesi Alman filozof Immanuel Kant tarafından geliştirilmiştir. Kant’ın ahlakında esas olan mutluluk ya da fayda değil, mutluluğu hak etmek ve doğru olmaktır. Buna göre doru yanıt C'dir.
Soru 107
Kantçı görev ahlakının karşısındaki ahlak teorisi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Deontolojik Yaklaşım
B
Sonuçsalcılık (Teleoloji)
C
Erdem Ahlakı
D
Adalet Ahlakı
E
İfşaat
Açıklama:
Deontolojik yaklaşım yani Kantçı görev ahlakının karşısındaki ahlak teorisi sonuçsalcılıktır (Teleoloji). Nasıl yaşanması gerekti¤ine dair ahlak teorileri en azından iki farklı kavramı içermelidir. Birincisi iyi ve kötünün ne oldu¤una yönelik bir görüş diğeri de eylemlerimizle neyi gerçekleştirmek istediğimize yönelik görüştür.
Soru 108
İslam felsefesi olarak sayılan Tasavvuf anlayışına göre; imân esaslarına inanan, İslâm'ın emir ve yasaklarına uyan, bu konularda hiç bir şüphe ve tereddüdü olmayan, neticede Allah ile manevî bir bağ kuran ve bunun lezzetine ulaşan nefs türü aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Nefs-i Emmâre
B
Nefs-i Levvâme
C
Nefs-i Mülheme
D
Nefs-i Mutmainne
E
Nefs-i Radiye
Açıklama:
İslam felsefesi olarak sayılan Tasavvuf anlayışına göre; imân esaslarına inanan, İslâm`ın emir ve yasaklarına uyan, bu konularda hiç bir şüphe ve tereddüdü olmayan, neticede Allah ile manevî bir bağ kuran ve bunun lezzetine ulaşan nefs türü Nefs-i Mutmainne'dir.
Soru 109
Türk iş ahlakı açısından en önemli tarihi referans olan; başkalarının sırtından geçinme duygusu ve amacıyla mücadele etmek ve kendi el emeği ile geçinme ülküsünü yayıp, kendi kendine yeter olma hedefini güden kuruluş aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Sufilik
B
Adillik
C
Ahilik
D
Milliyetçilik
E
Erdemlilik
Açıklama:
Türk iş ahlakı açısından en önemli tarihi referans olan; başkalarının sırtından geçinme duygusu ve amacıyla mücadele etmek ve kendi el emeği ile geçinme ülküsünü yayıp, kendi kendine yeter olma hedefini güden kuruluş Ahilik kuruluşudur.
Soru 110
Aşağıdakilerden hangisi işletmelerde iş ahlakına ilişkin problem ve ikilemli konular arasında değildir?
Seçenekler
A
Ayrımcılık
B
Taciz ve kadınlara yönelik sorunlar
C
Rekabete ilişkin sorunlar
D
Teknolojik gelişmelere yönelik sorunlar
E
Yıldırma
Açıklama:
Teknolojik gelişmelere yönelik sorunlar işletmelerde iş ahlakına ilişkin problem ve ikilemli konular arasında yer almaz. Buna göre doğru yanıt D'dir.
Ünite 3
Soru 1
Aşağıdakilerden hangisi doğrunun, iyinin, yükümlülüğün ne olduğunu sorgulayan, bu sorgulamalar sırasında oluşan yargılar için nedenler göstermeye çalışan düşünme şeklidir?
Seçenekler
A
Tanımlayıcı inceleme
B
Normatif düşünme
C
Meta-etik düşünme
D
Teleolojik düşünme
E
Deontolojik düşünme
Açıklama:
Teoriler aracılığıyla ahlakın üç tür düşünme şekli olduğunu söyleyebiliriz. Bu düşünme şekillerinden biri olan normatif düşünme, neyin doğru, iyi, yükümlülük olduğunu sorar. Dolayısıyla ‘daima doğruyu söyle’, ‘birine zarar vermek her zaman yanlıştır’, şeklindeki normatif yargılar ileri sürme ve bu yargılar için nedenler göstermeye çalışır.
Soru 2
Aşağıdakilerden hangisi teolojik ahlak teorileri içerisinde yer alan egoizmin özelliklerindendir?
Seçenekler
A
Davranışların ancak bireyin kendisi için en yüksek iyiye izin vermesi durumunda gösterilmesi gereklidir.
B
Bir davranışın ahlaki durumunu belirleyen tek etkili faktör sonuçların iyiliğidir.
C
Eylemin doğruluk ve yanlışlıklarını, iyilik ve kötülüğünü sonuçlarına bakarak değerlendirir.
D
Ahlaki davranışlar hedef yönelimlidir.
E
İnsan davranışı tek başına ne doğru ne de yanlıştır.
Açıklama:
Egoizm, herhangi bir bireyin, başkalarına karşı ne yükümlülüğe mecbur, ne de bir fedakârlığa katlanmak zorunda olmadığını öne sürerek davranışların ancak bireyin kendisi için en yüksek iyiye izin vermesi durumunda gösterilmesi gerektiği düşüncesini kabul etmiştir. Bu çerçevede egoistler, bir davranışın doğruluğunu ölçerken, kendileri için en iyi ve uzun vadeli kazançları esas alırlar. Eğer bir davranış uzun vadede birey için kötüye oranla ‘en yüksek iyi’yi ortaya çıkarıyorsa ya da muhtemelen çıkaracaksa, bireyler o davranışı ortaya koymalıdır.
Soru 3
Aşağıdakilerden hangisi ‘insan insanın kurdudur’ şeklindeki meşhur tanımlaması, insan doğasını bencillikle ve saldırganlıkla karakterize etmesiyle ahlaki egoizmin temellerini atan düşünürdür?
Seçenekler
A
Plato
B
Moore
C
Hobbes
D
Aristippos
E
Epikuros
Açıklama:
İlk örneğini Thomas Hobbes (1588-1679)’un görüşlerinin oluşturduğu ahlaki egozim, kişisel çıkarın ahlak yoluyla meşrulaştırılmasıdır. Hobbes’un, ‘insan insanın kurdudur’ şeklindeki meşhur tanımlaması, insan doğasını bencillikle ve saldırganlıkla karakterize etmiştir. İnsan doğal durumunda bencildir ve varlığını koruma içgüdüsüyle hareket etmektedir.
Soru 4
Aşağıdaki görüşlerden hangisi Sokrates’in öğrencisi Aristippos ve Epikuros tarafından geliştirilen hedonizmin temel felsefesini yansıtmaktadır?
Seçenekler
A
Nasıl iyi bir insan olunacağını göstermeye çalışır.
B
İnsan daima doğruyu söylemelidir.
C
Eğer sonuçlar iyi ise ya da arzu edilir ise o zaman davranışlar doğrudur.
D
Yaşamın amacı arzu edilen sonuçlara ulaşmaktır.
E
Hayatın en önemli değeri haz ve zevk almaktır.
Açıklama:
Hazcılık ya da hedonizm ilk kez Sokrates’in öğrencisi Aristippos ve Epikuros tarafından geliştirilmiştir. Hedone, eski Yununca’da haz ve zevk anlamına gelmektedir. Hedonizm ise hazcılık demektir. Hedonizmin temelinde, ‘hayatın en önemli değeri haz ve zevk almaktır ve ideal yaşama ancak bu şekilde ulaşılır’ fikri vardır.
Soru 5
Aşağıdakilerden hangisi "Herkes için en fazla iyi sonucu veya en az kötü sonucu gerektirecek olan davranış veya uygulama seçildiği takdirde doğru davranış da seçilmiş olacaktır." felsefesini benimseyen teleolojik teori türlerindendir?
Seçenekler
A
Egoizm
B
Ahlaki egoizm
C
Hazcılık
D
Faydacılık
E
Hedonizm
Açıklama:
Faydacılığın temel konularını ele alan ve bu teoriyi geliştiren filozoflar belirttiğimiz gibi Jeremy Bentham (1748-1832) ve John Stuart Mill (1806-1873)’dir. Bentham ve Mill’in geliştirdiği bu teoriye göre, herhangi bir davranışın doğru veya yanlış olması davranıştan etkilenen kişilere iyilik ya da kötülük getirmesine bağlıdır. Faydacılıkta, belli bir davranışa karar vermeden önce diğer davranış seçeneklerinin de gözden geçirilmesi gereklidir. ‘Herkes için en fazla iyi sonucu veya en az kötü sonucu gerektirecek olan davranış veya uygulama seçildiği takdirde doğru davranış da seçilmiş olacaktır.’
Soru 6
Faydacılık teorisi, sağladığı birtakım katkı ve sahip olduğu bir takım kolaylıklar yanında bazı eksik ve zayıf yönleri nedeniyle de eleştirilere maruz kalmıştır. Aşağıdakilerden hangisi bu eleştirilerden biri değildir?
Seçenekler
A
Bazı önemli durumlarda davranışın sonuçlarını tahmin edemeyebiliriz.
B
Davranışın fayda ve değeri hesaplanamayabilir.
C
Bireyden davranışta bulunmadan önce muhtemel sonuçlarını ölçmesini beklemek gerçekçi olmayabilir.
D
İyi sonuçlar verse bile bazı davranış veya eylemler özünde yanlış olabilir.
E
Bir eylemin doğruluğuna karar vermede sonuçları yeter şart olarak almak çok basit bir yaklaşımdır.
Açıklama:
Eleşltirilerden birincisi, faydacılığın gerçekten işleyen bir teori olup olmadığının sorgulanması gerekliliğine ilişkindir. Bu bakış açısına göre, bazı önemli durumlarda davranışın sonuçlarını tahmin edemeyebiliriz yani davranışın fayda ve değeri hesaplanamayabilir. Bu nedenle bireyden davranışta bulunmadan önce muhtemel sonuçlarını ölçmesini beklemek gerçekçi olmayabilir. Söz konusu teoriye yapılan diğer bir eleştiri, iyi sonuçlar verse bile bazı davranış veya eylemlerin özünde yanlış olabileceğidir (hırsızlık, cinayet, işkence, kölelik vb.). Diğer bir eleştiri ise faydacılığın adil olmadığıyla ilgilidir.
Soru 7
I. Göreve ya da ödeve dayanan teorilerdir.
II. Ahlaki iyiliği, mutluluk, haz ve faydayla sağlayacak hiçbir şeyin olmadığını ileri süren filozofuyla ünlüdür.
III. Kant Ahlak'ı olarak da bilinir.
IV. Eylemlerin sonuçları esas alınır.
V. Ödev, ilke, irade, yükümlülük, yasa ve kurallar teoride kullanılan temel kavramlardır.
Yukarıdakilerden hangileri Deontolojik Teori'nin özelliklerindendir?
II. Ahlaki iyiliği, mutluluk, haz ve faydayla sağlayacak hiçbir şeyin olmadığını ileri süren filozofuyla ünlüdür.
III. Kant Ahlak'ı olarak da bilinir.
IV. Eylemlerin sonuçları esas alınır.
V. Ödev, ilke, irade, yükümlülük, yasa ve kurallar teoride kullanılan temel kavramlardır.
Yukarıdakilerden hangileri Deontolojik Teori'nin özelliklerindendir?
Seçenekler
A
I, II, III, IV
B
I, II, IV, V
C
I, II, III ,V
D
II, III, IV, V
E
I, II, III, IV, V
Açıklama:
Deontolojik teoriler, göreve ya da ödeve dayanan teorilerdir. Bu teoriler, ahlaki iyiliği, mutluluk, haz ve faydayla sağlayacak hiçbir şeyin olmadığını ileri süren filozofuyla ünlüdür. Bu nedenle ‘Kant Ahlakı’ olarak da bilinir. Deontolojistlere göre, faydacılar ahlak dünyamızın çok basit bir resmini çizmişlerdir. Bir eylemin doğruluğuna karar vermede sonuçları yeter şart olarak almak çok basit bir yaklaşımdır. Bu nedenle, deontolojik teori eylemlerin sonuçlarını değil, bizatihi eylemin kendisini esas alır. En azından bazı davranışlar sonucuna bakılmaksızın ahlaken bir yükümlülüktür. Ödev, ilke, irade, yükümlülük, yasa ve kurallar deontolojik teorinin anahtar kavramlarıdır.
Soru 8
Aşağıdakilerden hangisi Kant ahlakına göre ahlakiliğin belirlenmesinin ve temellendirilmesinin tek yoludu olan iyiyi istemenin kaynağıdır?
Seçenekler
A
Kategorik buyruk
B
İmperativ
C
İsteme
D
Maksim
E
Bölüşüm
Açıklama:
Kant ahlakına göre ahlakiliğin belirlenmesinin ve temellendirilmesinin tek yolu ‘kategorik buyruk’dan kaynaklanan iyiyi istemedir.
Soru 9
Hak, kişinin bir şey ile ilgili olarak sahip olduğu ruhsattır. Haklar birkaç grupta ele alınabilir. Aşağıdakilerden hangisi bu gruplama içerisinde yer alan özel haklara örnek verilebilir?
Seçenekler
A
Yaşama hakkı
B
Kontratlar
C
Seyahat hakkı
D
Anlaşmalarla elde edilen haklar
E
Evrensel haklar
Açıklama:
Özel haklar kişilerle sınırlıdır. Örneğin, kontratlar kişilere özel haklardır. Tarafların hak ve görevleri karşılıklı olup sadece o kişileri ilgilendirir.
Soru 10
Ahlaki prensip ve ilkeler farklı zaman, mekân ve bölgesel çeşitliliği karşıladığında ahlak alanında rölativizm hâkim olacak ve her şey rölatif olarak değerlendirilecektir. Böylece birilerinin iyi dediğini, diğerleri beklenmedik şekilde red edecek; birilerinin ödev olarak gördüğünü diğerleri gülünç bulacak ve birilerinin örnek davranış olarak nitelediklerine diğerleri yaptırımla karşılık verecektir. Dolayısıyla evrensel ve herkes için geçerli ahlaki prensip ve normlardan söz edilmeyecektir.
Yukarıda verilen örnek normatif olmayan ahlak teorilerinden hangisi kapsamında değerlendirilebilir?
Yukarıda verilen örnek normatif olmayan ahlak teorilerinden hangisi kapsamında değerlendirilebilir?
Seçenekler
A
Tanımlayıcı ahlak
B
Göreceli ahlak
C
Meta ahlak
D
Sezgicilik
E
İdrakçilik
Açıklama:
Objektif değer teorisini kabul etmeyen göreceliliğe göre, ahlaki değerler insan zihninin ürünüdür, dolayısıyla farklı zaman, mekân ve toplumlarda değişmeyen ve kişilere sorumluluk yükleyen ahlaki değerlerden söz edilemez. Ahlaki prensip ve ilkeler farklı zaman, mekân ve bölgesel çeşitliliği karşıladığında ahlak alanında rölativizm hâkim olacak ve her şey rölatif olarak değerlendirilecektir. Böylece birilerinin iyi dediğini, diğerleri beklenmedik şekilde red edecek; birilerinin ödev olarak gördüğünü diğerleri gülünç bulacak ve birilerinin örnek davranış olarak nitelediklerine diğerleri yaptırımla karşılık verecektir. Dolayısıyla evrensel ve herkes için geçerli ahlaki prensip ve normlardan söz edilmeyecektir.
Soru 11
Neyin doğru, iyi, yükümlülük olduğunu soran düşünme ahlakın hangi düşünme şeklinin açıklamasıdır?
Seçenekler
A
Tanımlayıcı inceleme
B
Normatif
C
Mate-etik
D
Kavramsal
E
Bireysel
Açıklama:
Normatif düşünme şekli neyin doğru, iyi, yükümlülük olduğunu sorar. Doğru cevap B seçeneğidir
Soru 12
Aşağıdakilerden hangisi normatif ahlak olgularından birisi değildir?
Seçenekler
A
Sonuçsalcı
B
Teleolojik
C
Ödev ahlakı
D
Erdem ahlakı
E
Tanımlayıcı
Açıklama:
Normatif ahlak üçe ayrılmaktadır:
1. Sonuçsalcı ahlak (teleolojik ahlak)
2. Ödev ahlakı (deontolojik ahlak)
3. Erdem ahlakı
Doğru cevap E seçeneğidir.
1. Sonuçsalcı ahlak (teleolojik ahlak)
2. Ödev ahlakı (deontolojik ahlak)
3. Erdem ahlakı
Doğru cevap E seçeneğidir.
Soru 13
Herhangi bir bireyin, başkalarına karşı ne yükümlülüğe mecbur, ne de bir fedakârlığa katlanmak zorunda olmadığını öne süren davranış biçimi aşağıdakilerden hangisi ile ifade edilir?
Seçenekler
A
Faydacılık
B
Eylem
C
Egoizm
D
Kural
E
Ahlak
Açıklama:
Egoizm, herhangi bir bireyin, başlkalarına karşı ne yükümlülüğe mecbur, ne de bir fedakârlığa katlanmak zorunda olmadığını öne sürerek davranışların ancak bireyin kendisi için en yüksek iyiye izin vermesi durumunda gösterilmesi gerektiği düşüncesini kabul etmiştir. Doğru cevap C seçeneğidir
Soru 14
Aşağıdakilerden hangisi hazcılığı tartışan filozoflardan birisi değildir?
Seçenekler
A
Plato
B
Mill
C
Moore
D
Hobbes
E
Ross
Açıklama:
Plato, Aristotle, Mill, Moore, Sidgwick, Ross, Broad ve Epikuros da hazcılığı tartışan filozoflardandır. Doğru cevap D seçeneğidir
Soru 15
Yoğun bir emek ve uzun bir süreç gerektiren keman çalmak aşağıdakilerden hangisine örnektir?
Seçenekler
A
Egoizm
B
Eylem
C
Faydacılık
D
Hazcılık
E
Kişisel çıkar
Açıklama:
Uzun vadede haz veren ve zevk alınan pek çok eylemde kısa vadede acılarla içiçe bireyi bırakır. Örneğin, yoğun bir emek ve uzun bir süreç gerektiren keman çalmak kişiye kısa vadede acı uzun vadede haz verir. Doğru cevap D seçeneğidir
Soru 16
Bentham’a göre, en çok sayıdaki insan için en fazla mutluluk cümlesi aşağıdakilerden hangi teorinin açıklamasıdır?
Seçenekler
A
Hazcılık
B
Ahlaki egoizm
C
Kural
D
Normatif ahlak
E
Faydacılık
Açıklama:
Faydacılığın öne çıkan isimlerinden olan Bentham’a göre, en faydalı yani en doğru eylem, en çok sayıdaki insan için en fazla mutluluktur. Doğru cevap E seçeneğidir
Soru 17
Göreve ya da ödeve dayanan teoriler aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Deontolojik
B
Faydacılık
C
Teleolojik
D
Haklar
E
Adalet
Açıklama:
Deontolojik teoriler, göreve ya da ödeve dayanan teorilerdir. Doğru cevap A seçeneğidir.
Soru 18
Kant açısından bir davranışın ahlaki olması için o davranışın bazı genel prensiplere uygun olması gerekir. Aşağıdakilerden hangisi bu prensiplerden birisi değildir?
Seçenekler
A
Evrenselleştirilebilirlik
B
Tersine çevrilir olması
C
Başka varlıklara saygı duyulması
D
Yaşamın güvenlik içinde olması
E
Kendi yeteneklerini başkalarının yararına geliştirmek
Açıklama:
Kant açısından bir davranışın ahlaki olması için o davranışın bazı genel prensiplere uygun olması gerekir. Bunlar;Kendi yeteneklerini başkalarının yararına geliştirmek, başka varlıklara saygı duyulması, tersine çevrilir olması, evrenselleştirilebilirlik. Doğru cevap D seçeneğidir
Soru 19
İş dünyasında firmalarda, kimyasal maddelerin kullanımına sınırlamalar getirilmesi örneği hangi temel hakların açıklamasıdır?
Seçenekler
A
Doğruluk
B
Gizlilik
C
Yaşama ve güvenlik
D
Vicdan özgürlüğü
E
Özel mülkiyet
Açıklama:
Yaşama ve Güvenlik; bireylerin yaşamının güvenlik içinde olmasıdır. Bu hak özellikle iş dünyasında firmalarda, kimyasal maddelerin kullanımına sınırlamalar getirilmesini sağlar. Doğru cevap C seçeneğidir
Soru 20
Aşağıdakilerden hangisi Normatif Ahlak Teorilerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Deontolojik teori
B
Kant ahlakı
C
Meta ahlak
D
Erdem ahlakı
E
Teleolojik teori
Açıklama:
Normatif ahlak teorisinin bakış açısını açıklayabileceksiniz.
Soru 21
“Bir davranışın ahlâki durumunu belirlemede tek etkili faktör sonuçlardır.” ifadesi hangi ahlâk teorisinin temelini oluşturur?
Seçenekler
A
Deontolojik teori
B
Haklar teorisi
C
Adalet teorisi
D
Kant ahlâkı
E
Teleolojik teori
Açıklama:
Normatif ahlak teorisinin bakış açısını açıklayabileceksiniz.
Soru 22
Aşağıdakilerden hangisi, deontolojik ahlak teorisini açıklamaktadır?
Seçenekler
A
Doğru davranış, herkes için en fazla iyi sonucu gerektirecek olan davranıştır.
B
Hayatın en önemli değeri haz ve zevk almaktır.
C
Herhangi bir birey, başkalarına karşı ne yükümlülüğe mecbur, ne de bir fedakârlığa katlanmak zorundadır.
D
Sonuçlarına bakılmaksızın bazı ahlaki ilkeler bağlayıcıdır.
E
Doğru davranış, birey, grup ve toplumsal kültüre göre değişir.
Açıklama:
Normatif ahlak teorisinin bakış açısını açıklayabileceksiniz.
Soru 23
Aşağıdaki kavramlardan hangisi deontolojik teorinin anahtar kavramlarından biri değildir?
Seçenekler
A
Fayda
B
Ödev
C
İlke
D
Yükümlülük
E
Kurallar
Açıklama:
Normatif ahlak teorisinin bakış açısını açıklayabileceksiniz.
Soru 24
“Bireylere veya gruplara ahlaki seçimleri yaparken hangi inançlar sistemi eşlik etmektedir?” sorusuna hangi ahlak teorisi cevap aramaya çalışmaktadır?
Seçenekler
A
Faydacı ahlak
B
Hazcı ahlak
C
Teleolojik ahlak
D
Deontolojik ahlak
E
Tanımlayıcı ahlak
Açıklama:
Normatif olmayan ahlak teorisinin bakış açısını açıklayabileceksiniz.
Soru 25
Aşağıdakilerden hangisi Faydacılık Teorisini geliştiren filozoflardan biridir?
Seçenekler
A
John Rawls
B
Immanuel Kant
C
Jeremy Bentham
D
Abraham Axcel
E
Thomas Hobbes
Açıklama:
Normatif ahlak teorisinin bakış açısını açıklayabileceksiniz.
Soru 26
Mutluluğu, “insanın yaşayış amaçlarından ve ahlakın ölçütlerinden biri” olarak gören düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Jose Lopez
B
Immanuel Kant
C
Manuel G. Velasquez
D
Jeremy Bentham
E
John Stuart Mill
Açıklama:
Normatif ahlak teorisinin bakış açısını açıklayabileceksiniz.
Soru 27
Aşağıdakilerden hangisi Normatif Ahlak Teorilerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Kant ahlakı
B
Erdem ahlakı
C
Deontolojik teori
D
Meta ahlak
E
Teleolojik teori
Açıklama:
Normatif ahlak teorisinin bakış açısını açıklayabileceksiniz.
Soru 28
Ödev Ahlâkı’nın Batı felsefesindeki en büyük temsilcisi aşağıdaki düşünürlerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kant
B
Hobbes
C
Aristippos
D
Plato
E
Epikuros
Açıklama:
Normatif ahlak teorisinin bakış açısını açıklayabileceksiniz.
Soru 29
Göreceli Ahlak ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Doğru farklı kültürlere, toplumlara, zamanlara ve hatta kişilere göre değişemez.
B
Davranışa ahlaki standartlar koyulabilir.
C
Bütün insanları bağlayıcı temel prensipleri olan ahlak sistemleri kurmak mümkündür.
D
Sonsuz anlamlandırma değil, tek veya birkaç anlamlandırma vardır.
E
'Ahlaki plüralizm' olarak da adlandırılmaktadır.
Açıklama:
Normatif olmayan ahlak teorisinin bakış açısını açıklayabileceksiniz.
Soru 30
Kişilere, yaşamın temel ihtiyaçlarını elde etme, kullanma ve sahip olma hakkı veren temel hak hangisidir?
Seçenekler
A
Yaşama ve Güvenlik
B
Gizlilik
C
Vicdan Özgürlüğü
D
Özel Mülkiyet
E
Doğruluk
Açıklama:
Normatif ahlak teorisinin bakış açısını açıklayabileceksiniz.
Soru 31
Tanımlayıcı ahlak ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Norm bildirmek ya da kural koymak yerine, sadece insan eylemlerinin sonuçlarını tanımlamaktadır.
B
Hangi değerlerin benimsenmesi, hangi ideallerin peşine düşülmesi gerektiği sorulara cevap vermektedir
C
Dünyanın nasıl bir yer olması gerektiği veya olup olmadığı hakkında hiçbir sonuca ulaşmadan dünyayı sadece tanımlar.
D
İnsanların hâlihazırda ne yaptıkları, nasıl davrandıkları ile ilgilenmektedir.
E
İnsan davranışlarının nedenleri üzerinde durmaktadır.
Açıklama:
Normatif olmayan ahlak teorisinin bakış açısını açıklayabileceksiniz.
Soru 32
Aşağıdakilerden hangisi Dağıtım (Bölüşüm) Adaletine göre yanlıştır?
Seçenekler
A
İnsanlar arasında iyinin ve kötünün hakkaniyetle paylaştırılmasıyla ilgilidir.
B
Herhangi bir konuda bireyler eğer o konunun sınırları içerisinde eşitlerse, diğer yönlerden farklı olsalar bile faydalar ve maliyetler eşit olarak dağıtılmalıdır.
C
Çalışılan saate göre ücret alınıyorsa bile daha uzun çalışan ile daha kısa çalışana aynı ücret ödenebilir.
D
Temelinde insanlara hak ettiklerinin vermek vardır.
E
Aynı işi yapanlara aynı maaşın verilmesi gerekir.
Açıklama:
Normatif ahlak teorisinin bakış açısını açıklayabileceksiniz.
Soru 33
Aşağıdakilerden hangisi Kant Ahlakı ile çelişmektedir?
Seçenekler
A
Temeli, her yerde ve her zaman ‘neyi yapmak gerektiğine’ değil, ‘neyi istemek gerektiği’ne dayanır.
B
Kant’a göre ‘iyi olan şey’ nesne olamaz, iyi olan tek şey ‘iyi niyet’tir.
C
Kant’a göre bir davranışın doğru olması ahlaki olması arasında ilişki yoktur.
D
Kant’ın ahlak sisteminde ‘isteme’ye verilen önem iç dünyada herkese tam hürriyet ve eşitlik sağlamaktır.
E
Ahlakiliğin belirlenmesinin ve temellendirilmesinin tek yolu ‘kategorik buyruk’tan kaynaklanan iyiyi istemedir.
Açıklama:
Normatif ahlak teorisinin bakış açısını açıklayabileceksiniz.
Soru 34
Amacı ahlak olgusunu açıklamak ya da ahlaki etik sorularla beraber bir insan doğası teorisi oluşturmak olan ahlaki düşünme türü hangisidir?
Seçenekler
A
Tanımlayıcı inceleme
B
Normatif düşünme
C
Meta-Etik düşünme
D
Teolojik düşünme
E
Deontolojik düşünme
Açıklama:
Ahlak teorilerinin işlevini tanımlayabileceksiniz.
Soru 35
Aşağıdakilerden hangisi normatif olmayan ahlak teorilerindendir?
Seçenekler
A
Teleolojik
B
Sonuçsalcı
C
Deontolojik
D
Erdem Ahlakı
E
Tanımlayıcı
Açıklama:
Normatif olmayan ahlak teorisinin bakış açısını açıklayabileceksiniz.
Soru 36
Aşağıdakilerden hangisi meta-etiğin anlamlandırmaya çalıştığı kavramalardan değildir?
Seçenekler
A
Erdem
B
Sorumluluk
C
Görecelilik
D
İyi
E
Ödev
Açıklama:
Normatif olmayan ahlak teorisinin bakış açısını açıklayabileceksiniz.
Soru 37
Aşağıdaki düşünme şekillerinden hangisi "daima doğru söyle", "birine zarar vermek her zaman yanlıştır" şeklindeki yargıları ileri sürmektedir?
Seçenekler
A
Normatif düşünme
B
Tanımlayıcı inceleme
C
Meta- etik düşünme
D
Erdemlilik ilkesi
E
Teolojik teori
Açıklama:
Normatif ahlak teorisinin bakış açısını açıklayabileceksiniz.
Soru 38
1960'larda Ford markası yeni bir araba üretir. Ancak arabada bazı sıkıntılara rastlanır. Yapılan testler sonucunda bu hatanın düzeltilmesi 137 milyon $'a mal olacaktır. Düzeltilmemesi sonucunda ise üretime devam edilip insanlara verilen hasar sonucunda toplamda 49 milyon $ gibi (sigorta şirketlerinin masrafı) bir zararla karşılaşılacaktır. Bu durumda faydacılık teorisine göre yapılacak olan işlem aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Daha fazla zarar pahasına da olsa üretime devam etmek
B
Daha fazla insana daha fazla kazanç ve en az zarar fikrinden yola çıkarak üretime devam etmek.
C
Üretimde düzeltmeye gitmek
D
Uzun vadede oluşacak sonuçların kestirilememesi neticesinde kararsızlık aşamasında bulunmak.
E
Ölümler ve yanık vakaları oluşabileceği düşüncesiyle arabanın üretimi baştan iptal etmek
Açıklama:
Normatif ahlak teorisinin bakış açısını açıklayabileceksiniz.
Soru 39
Deontolojistlere göre, faydacılar ahlak dünyamızın çok basit bir resmini çizmişlerdir. Bir eylemin doğruluğuna karar vermede sonuçları yeter şart olarak almak çok basit bir yaklaşımdır. En azından bazı davranışlar sonucuna bakılmaksızın ahlaken bir yükümlülüktür. Sonuçlarına bakılmaksızın bazı ahlaki ilkeler bağlayıcıdırBu paragraftan hareketle aşağıdaki anahtar kelimelerden hangisi deotolojik teoriye ait değildir?
Seçenekler
A
Ödev
B
İlke
C
Haz
D
Yükümlülük
E
İrade
Açıklama:
Normatif ahlak teorisinin bakış açısını açıklayabileceksiniz.
Soru 40
Kant oldukça orijinal felsefi bir yapı geliştirmiştir. O, felsefi ahlak amacının, ahlaki geçerliliği olan nihai temelleri oluşturmak olduğunu belirtmiştir. Bu nihai temeller, sezgi, vicdan ve faydaya değil; ahlaka dayanmaktadır.Bu bağlamda ahlakın nasıl bir sistem olduğunu ifade eden cümle aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Bireyin en fazla yarar göreceği sonuca ulaşmasını sağlayan bir sistemdir.
B
Neyi yapmak gerektiğine dayalı olan bir sistemdir.
C
İyi olan şey niyet değil nesne olabilir mantığıyla hareket eden bir sistemdir.
D
Her bireye yol gösteren ve bu bireylere görevler yükleyen bir sistemdir.
E
Uygun davranılacak olan kuralların evrensel olmasından ziyade yerel olması gerektiğine dikkat çeken bir sistemdir.
Açıklama:
Normatif ahlak teorisinin bakış açısını açıklayabileceksiniz.
Soru 41
Meta- etik kavramı normatif değil, bilimsel bir kavramdır. Bu cümleden çıkarılacak yargıya göre aşağıdakilerden hangisi meta- etik kavramı ile ilgili doğru bir ifadedir?
Seçenekler
A
Herhangi bir ahlaki ilke önermek bu kavramın temel ilkelerindendir.
B
Özür dileme, söz verme ve eylem gibi kavramların anlamlarından ziyade doğru ya da yanlış olup olmamasına bakmaktadır.
C
Bireylerin ahlaki bakımdan iyi karaktere ulaşıp ulaşmayacağı konusunda kriterler belirler.
D
Hata işlenmesi durumunda, hatayı yapan kişinin cezalandırılması durumunda adil olmayı öngörür.
E
Etik yargıların ve değer yargılarının gösterilip gösterilmediği ve bunların kanıtlanabilir olup olmadığı konusunda sorular sormaktadır.
Açıklama:
Normatif olmayan ahlak teorisinin bakış açısını açıklayabileceksiniz.
Soru 42
"Hayal edilen amaçlara ulaşmayı" veya "arzu edilen sonuçları elde etmeyi"; doğru davranış, ahlaki yükümlülük ya da ödev gibi kavramlara tercih etmek anlamına gelen terim aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Teleoloji
B
Deontoloji
C
Meta- etik
D
Özel mülkiyet
E
Ahlaki plüralizm
Açıklama:
Normatif ahlak teorisinin bakış açısını açıklayabileceksiniz.
Soru 43
Hobbes'un "insan insanın kurdudur" sözünden yola çıkarak oluşturulabilecek cümle aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
İnsana verilen düşünce ve akıl yeteneği ile birlikte iyiyi kötüden ayırt etmek ve hangisini seçeceğine karar vermek ona kalmıştır.
B
Her birey sadece kendisinin irade ve kontrolünde niyet ettiklerini, arzu ve isteklerini gerçekleştirmesini "iyilik" olarak değerlendirmektedir.
C
Ahlak anlayışının temeli her yerde ve her zaman "neyi yapmak gerektiğine " değil " neyi istemek gerektiğine" dayanmaktadır.
D
Kişi davranışlarıyla başkalarını kendi amacı için kullanmıyorsa ve onların seçimlerine saygı duyuyorsa ahlaklıdır.
E
Kendin için isteyebileceğin bir yasa, başkalarının da isteyebileceği bir yasa olmalıdır.
Açıklama:
Normatif ahlak teorisinin bakış açısını açıklayabileceksiniz.
Soru 44
Hz. Muhammed'in "kendiniz için istediğinizi başkaları için de isteyin, kendiniz için istemediğinizi başkaları için de istemeyin" sözü Kant'ın hangi prensibine girmektedir?
Seçenekler
A
Başka varlıklara saygı duyulması
B
Kendi yeteneklerini başkalarının yararına geliştirmek
C
Evrenselleştirilebilirlik ve tersine çevrilir olması
D
Normatiflik yerine bilimselliği esas alması
E
Kısas adaleti
Açıklama:
Normatif ahlak teorisinin bakış açısını açıklayabileceksiniz.
Soru 45
Bireylerin yasal hakları vardır. Bu haklar iktidarla ve kanunla değişebilirler. Çünkü kültürlerin ahlaki gelenek ve görenekleri hakların oluşmasında etkili olmaktadırlar. Bu doğrultuda aşağıdaki haklardan hangisi yasal haklara girmez?
Seçenekler
A
Seyahat edebilme hakkı
B
Anlaşmalara göre edinilen haklar
C
Eğitimden yararlanma hakkı
D
Yaşama hakkı
E
Seçme ve seçilme hakkı
Açıklama:
Normatif ahlak teorisinin bakış açısını açıklayabileceksiniz.
Soru 46
Rawls "doğruluk olarak adalet" fikrini savunmaktadır. Buna göre aşağıdaki cümlelerden hangisi bu düşünceyi desteklemez?
Seçenekler
A
İstihdam edilen kişilere verilen aylık maaş, yaptıkları belli bir iş için ise aynı işi yapanlara aynı maaşın verilmesi .
B
Zarar görenin zararıyla orantılı telafinin verilmesi.
C
Hatayı yapana verilecek cezanın, kim tarafından yapılırsa yapılsın aynı cezayla karşılık görmesi.
D
Benzer puanlarla liseye giren öğrencilere, tembel ya da çalışkan olmasına bakılmaksızın aynı eğitimin verilmesi.
E
Verilen cezanın hatayı yapan kişiye göre ayarlanması.
Açıklama:
Normatif ahlak teorisinin bakış açısını açıklayabileceksiniz.
Soru 47
Bir kimse bir toplum düzeni içersinde ne yapması gerektiği üzerinde durarak; “Ne yapmalıyım?",”Nasıl yapmalıyım?” sorularını cevaplamaya çalışır ve hayatını ahlaki ilkelere dayandırma çabasını gösterir. Sonrasında ise o düşüncesini cisimleştirerek davranışta bulunur.
Teoriler aracılığıyla ahlakın üç tür düşünme şekli olduğu söylenebilir. Bunlardan biri “Ahlakın tarihsel ya da bilimsel incelemeleridir. Burada amaç, ahlak olgusunu açıklamak ya da/ahlaki/etik sorularla beraber bir insan doğası teorisi oluşturmak” şeklinde ifade edilir. Bu ifade aşağıdakilerden hangi ahlaki düşünce yaklaşımı ile ilgilidir?
Teoriler aracılığıyla ahlakın üç tür düşünme şekli olduğu söylenebilir. Bunlardan biri “Ahlakın tarihsel ya da bilimsel incelemeleridir. Burada amaç, ahlak olgusunu açıklamak ya da/ahlaki/etik sorularla beraber bir insan doğası teorisi oluşturmak” şeklinde ifade edilir. Bu ifade aşağıdakilerden hangi ahlaki düşünce yaklaşımı ile ilgilidir?
Seçenekler
A
Normatif düşünme
B
Meta-etik inceleme
C
Kavramsal düşünme
D
Tanımlayıcı inceleme
E
Etik düşünme
Açıklama:
Ahlak teorilerinin işlevini tanımlayabileceksiniz.
İnsanlar bir toplum düzeni içersinde genel ilke ve değerlere uyarak ahlaki yaşam sürdürmeye çalışırlar. Bu bağlamda bir toplum düzeni içersinde ne yapmaları gerektiği üzerinde durarak; “Ne yapmalıyım?’”,”Nasıl yapmalıyım?” sorularını cevaplamaya çalışırlar ve hayatını ahlaki ilkelere dayandırma çabasını gösterirler. Sonrasında ise o düşüncesini cisimleştirerek davranışta bulunurlar. Ahlaki düşünme ve davranma belli yaklaşımlarla gerçekleşir. Bunlardan biri koşulları ve beraberinde ortaya çıkan ahlak kavramını açıklamak olan "Tanımlayıcı" incelemedir.
İnsanlar bir toplum düzeni içersinde genel ilke ve değerlere uyarak ahlaki yaşam sürdürmeye çalışırlar. Bu bağlamda bir toplum düzeni içersinde ne yapmaları gerektiği üzerinde durarak; “Ne yapmalıyım?’”,”Nasıl yapmalıyım?” sorularını cevaplamaya çalışırlar ve hayatını ahlaki ilkelere dayandırma çabasını gösterirler. Sonrasında ise o düşüncesini cisimleştirerek davranışta bulunurlar. Ahlaki düşünme ve davranma belli yaklaşımlarla gerçekleşir. Bunlardan biri koşulları ve beraberinde ortaya çıkan ahlak kavramını açıklamak olan "Tanımlayıcı" incelemedir.
Soru 48
Normatif ahlakta filozof böylece bir takım ahlaki ilkeler koyup, bir hayat modeli oluşturur. K. Nielsen’in ifadesiyle ‘sadece neyin iyi ve doğru olduğunu değil, nasıl iyi bir insan olunacağını da göstermeye çalışır’. Normatif ahlak üçe ayrılır: Teleolojik ahlak; Ödev ahlakı; Erdem ahlakı.
Eylemlerin ahlaki olup olmadığını değerlendirmede ahlak noktasının “sonuçlar” olduğu görüş aşağıdakilerden hangisidir?
Eylemlerin ahlaki olup olmadığını değerlendirmede ahlak noktasının “sonuçlar” olduğu görüş aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Ödev ahlakı
B
Deontolojik ahlak
C
Teleolojik ahlak
D
Erdem ahlakı
E
Kişisel ahlak
Açıklama:
Normatif ahlak teorisinin bakış açısını açıklayabileceksiniz.
Normatif ahlakta filozof böylece bir takım ahlaki ilkeler koyup, bir hayat modeli oluşturur. K. Nielsen’in ifadesiyle ‘sadece neyin iyi ve doğru olduğunu değil, nasıl iyi bir insan olunacağını da göstermeye çalışır’. Normatif ahlak teorileri çeşitlidir. Bunlar, toplum içersinde kabul görmek için davranışlarımıza yön veren görüşlerdir. Bunlardan sonuçlara odaklanan teleolojik görüş amaçları esas alır. Teleoloji kavramı "hayal edilen amaçlara ulaşma" anlamını vurgular.
Normatif ahlakta filozof böylece bir takım ahlaki ilkeler koyup, bir hayat modeli oluşturur. K. Nielsen’in ifadesiyle ‘sadece neyin iyi ve doğru olduğunu değil, nasıl iyi bir insan olunacağını da göstermeye çalışır’. Normatif ahlak teorileri çeşitlidir. Bunlar, toplum içersinde kabul görmek için davranışlarımıza yön veren görüşlerdir. Bunlardan sonuçlara odaklanan teleolojik görüş amaçları esas alır. Teleoloji kavramı "hayal edilen amaçlara ulaşma" anlamını vurgular.
Soru 49
Sokrates’in öğrencileri tarafından geliştirilen bir akım “Hayatın en önemli değeri haz ve zevk almaktır, ideal yaşama ancak bu şekilde ulaşılır” biçimindeki felsefe ile ifade edilir. Sözü edilen akım aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Hedonizm
B
Egoizm
C
Ahlaki egoizm
D
Sonuçsalcılık
E
Faydacılık
Açıklama:
Normatif ahlak teorisinin bakış açısını açıklayabileceksiniz.
Hazcılık ile hedonizm aynı görüşü ifade eden kavramlardır. Bunlar normatif ahlak teorilerinin bir parçasıdır. Ahlak davranışlarının nasıl geliştiğini anlatan yaklaşımlar arasında haz kavramını vurgulayan bu yaklaşıma göre ahlaki eylemin amacını haz bulmaya bağlar. Haz insanı insan eden duygudur.
Hazcılık ile hedonizm aynı görüşü ifade eden kavramlardır. Bunlar normatif ahlak teorilerinin bir parçasıdır. Ahlak davranışlarının nasıl geliştiğini anlatan yaklaşımlar arasında haz kavramını vurgulayan bu yaklaşıma göre ahlaki eylemin amacını haz bulmaya bağlar. Haz insanı insan eden duygudur.
Soru 50
Jeremy Bentham tarafından temelleri atılıp, Mill ve Sidgwick gibi düşünürler tarafından geliştirilen ahlak teorilerinden “Faydacılık” teorisini aşağıdakilerden hangisi açıklar?
Seçenekler
A
Uzun vadede haz veren bir eylem kısa vadede olumsuzluk yaratabilir.
B
Kabul edilebilir tek geçerli davranış standardı kendini geliştirmedir.
C
Bireyler için doğru kabul edilen davranışlar kişisel çıkarları ile bağlantılıdır.
D
Her birey çıkarlarını maksimize edecek şekilde davranır.
E
Bir davranışın doğru veya yanlış olması o davranıştan etkilenen kişilere iyilik ya da kötülük getirmesine bağlıdır.
Açıklama:
Normatif ahlak teorisinin bakış açısını açıklayabileceksiniz.
Sorunun doğru yanıtı fayda görmeyi açıklayan ve fayda-zarar sonuçlarını karşılaştıran E sıkkıdır. Önceki şıklar ahlak davranışlarını egoizm ve haz alma ile açıklayan yaklaşımları ifade eder.
Sorunun doğru yanıtı fayda görmeyi açıklayan ve fayda-zarar sonuçlarını karşılaştıran E sıkkıdır. Önceki şıklar ahlak davranışlarını egoizm ve haz alma ile açıklayan yaklaşımları ifade eder.
Soru 51
Kant’a göre “bir davranışın ahlaki olması için bazı prensiplere sahip olması gerekir”. Bunlardan bazıları “Başka varlıklara saygı duyulması” ve “Evrenselleştirilebilirlik”tir.
Bunlar dışında, Kant tarafından ifade edilen bir prensip aşağıdakilerden hangisidir?
Bunlar dışında, Kant tarafından ifade edilen bir prensip aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Başkalarını araç olarak kullanmamak
B
Kendi yeteneklerini başkaları yararına geliştirmek
C
Bir davranışın genel geçer olması
D
Başkalarının seçimlerine saygı duyulması
E
Tersine çevrilebilir bir davranış olması
Açıklama:
Normatif ahlak teorisinin bakış açısını açıklayabileceksiniz.
Kant Ödev Ahlakı ile ilgili en büyük düşünürlerden biridir. Kant'ın ahlak anlayışının temeli her yerde ve her zaman neyi yapmak gerektiğine değil neyi istemek gerektiğine dayanır. Bu bağlamda kimi prensipler öne sürmüştür. Bunlar ahlaki olanın doğru davranış olduğunu vurgulayan prensiplerdir. Bunlar; evrenselleştirmek, başka varlıklara saygı duyulması ve kişisel yeteneklerin başkaları yararına geliştirilmesidir.
Kant Ödev Ahlakı ile ilgili en büyük düşünürlerden biridir. Kant'ın ahlak anlayışının temeli her yerde ve her zaman neyi yapmak gerektiğine değil neyi istemek gerektiğine dayanır. Bu bağlamda kimi prensipler öne sürmüştür. Bunlar ahlaki olanın doğru davranış olduğunu vurgulayan prensiplerdir. Bunlar; evrenselleştirmek, başka varlıklara saygı duyulması ve kişisel yeteneklerin başkaları yararına geliştirilmesidir.
Soru 52
Normatif olmayan ahlak teorileri normatif ahlak teorilerine eleştirel gözle yaklaşır.
Aşağıdakilerden hangisi normatif olmayan ahlak teorilerinin eleştirel görüşünü açıklar?
Aşağıdakilerden hangisi normatif olmayan ahlak teorilerinin eleştirel görüşünü açıklar?
Seçenekler
A
Normatif teoriler yalnızca “olan” durumla ilgilidir.
B
Normatif teoriler “olan” yerine “olması gerekenler” üzerinde odaklanmıştır.
C
Normatif teoriler normlar geliştirememiştir.
D
“Olan” yerine “olması gerekenlere” odaklanmak gerekir.
E
Normatif teoriler ahlak kavramını tam olarak açıklayamamıştır.
Açıklama:
Normatif olmayan ahlak teorisinin bakış açısını açıklayabileceksiniz.
Normatif olmayan ahlak teorileri normatif ahlak teorilerine eleştirel gözle yaklaşır. Buna göre normatif teoriler "herkes kendi çıkar ve faydasını gözetmelidir" şeklinde yönlendirmede bulunur. Bu yaklaşımla "olan" ihmal edilerek, "olması gereken" üzerinde durularak yönlendirme yapılması doğru değildir.
Normatif olmayan ahlak teorileri normatif ahlak teorilerine eleştirel gözle yaklaşır. Buna göre normatif teoriler "herkes kendi çıkar ve faydasını gözetmelidir" şeklinde yönlendirmede bulunur. Bu yaklaşımla "olan" ihmal edilerek, "olması gereken" üzerinde durularak yönlendirme yapılması doğru değildir.
Soru 53
Tanımlayıcı ahlak, bu alandaki bilimsel yaklaşımı vurgular. Norm bildirmek ya da kural koymak yerine, sadece insan eylemlerinin sonuçları ile ilgilenir.
Aşağıdakilerden hangisi tanımlayıcı ahlak kavramını açıklar?
Aşağıdakilerden hangisi tanımlayıcı ahlak kavramını açıklar?
Seçenekler
A
Meta-etik değerlendirmeleri kapsar.
B
Doğru farklı kültürlere göre değişebilir.
C
Toplumsal herhangi bir düzende birden çok ahlaki norm ve ilkeler vardır.
D
Ahlak normları zaman içersinde değişebilir.
E
Ahlaki davranış ve inançların, olaylara ve olgulara dayanarak tanımlanmasıdır.
Açıklama:
Normatif olmayan ahlak teorisinin bakış açısını açıklayabileceksiniz.
Tanımlayıcı ahlak, ahlak çalışmaları alanındaki bilimsel yaklaşımı vurgular. Normatif olmayan bir inceleme alanıdır. Bu bağlamda tanımlayıcı ahlak, norm bildirmek ya da kural koymak yerine, sadece insan eylemlerinin sonuçları ile ilgilenir. Bir diğer ifadeyle, ahlaki davranışı doğrudan tanımlamak yerine olay ve olgulara dayanarak tanımlar.
Tanımlayıcı ahlak, ahlak çalışmaları alanındaki bilimsel yaklaşımı vurgular. Normatif olmayan bir inceleme alanıdır. Bu bağlamda tanımlayıcı ahlak, norm bildirmek ya da kural koymak yerine, sadece insan eylemlerinin sonuçları ile ilgilenir. Bir diğer ifadeyle, ahlaki davranışı doğrudan tanımlamak yerine olay ve olgulara dayanarak tanımlar.
Soru 54
Rawls tarafından ortaya atılan adalet teorisi dürüstlük, eşitlik ve tarafsızlık ilkelerini esas almaktadır. Önemli olan adaletli davranmak ve adil olanı seçmeye çalışmaktır.
Adalet teorisinde yukarıdaki görüşe hizmet eden üç alt başlık vardır. Bunlar “dağıtım adaleti”, “kısas adaleti” ve “telafi adaleti” dir. Aşağıdakilerden hangisi “kısas adaleti” ni ifade eder?
Adalet teorisinde yukarıdaki görüşe hizmet eden üç alt başlık vardır. Bunlar “dağıtım adaleti”, “kısas adaleti” ve “telafi adaleti” dir. Aşağıdakilerden hangisi “kısas adaleti” ni ifade eder?
Seçenekler
A
İnsanlar arasında iyinin ve kötünün adaletli dağıtılmasıdır.
B
İnsanlar arasındaki faydalar ve maliyetlerin hakkaniyetli olmasıdır.
C
Birinin zarar görmesi ya da haksızlığa uğraması durumunda ortaya çıkan durum onarılmalıdır.
D
Telafi durumu varsa, telafinin verilen zararla eşit olması gerekir.
E
Hatayı ya da yanlış işi yapanın hata ile orantılı ve adil şekilde cezalandırılması gerekir.
Açıklama:
Ahlak teorilerinin işlevini tanımlayabileceksiniz.
Rawls tarafından ortaya atılan adalet teorisi dürüstlük, eşitlik ve tarafsızlık ilkelerini esas almaktadır. Önemli olan adaletli davranmak ve adil olanı seçmeye çalışmaktır. Adalet teorisinde yukarıdaki görüşe hizmet eden üç alt başlık vardır. Bunlar “dağıtım adaleti”, “kısas adaleti” ve “telafi adaleti” dir. Bunlar birbirini tamamlayan ve uyulduğunda bir bütün olarak adaletli davranışı ortaya çıkaran görüşlerdir. Yukarıda son şıktan önceki cevaplar dağıtım ve telafi adaleti ile ilgilidir. Son şıkta yer alan ifade ise kısas yani eşit oranıtlı tepkiyi ya da cezayı ifade etmektedir.
Rawls tarafından ortaya atılan adalet teorisi dürüstlük, eşitlik ve tarafsızlık ilkelerini esas almaktadır. Önemli olan adaletli davranmak ve adil olanı seçmeye çalışmaktır. Adalet teorisinde yukarıdaki görüşe hizmet eden üç alt başlık vardır. Bunlar “dağıtım adaleti”, “kısas adaleti” ve “telafi adaleti” dir. Bunlar birbirini tamamlayan ve uyulduğunda bir bütün olarak adaletli davranışı ortaya çıkaran görüşlerdir. Yukarıda son şıktan önceki cevaplar dağıtım ve telafi adaleti ile ilgilidir. Son şıkta yer alan ifade ise kısas yani eşit oranıtlı tepkiyi ya da cezayı ifade etmektedir.
Soru 55
“Dolaylı sonuçlar dışında eyleme ilişkin hiçbir ahlaki ilke ya da hedef önermeyip sedece temel kavramların anlamlarının analizinin gerçekleştirilmesi” aşağıdakilerden hangisi ile ilgilidir?
Seçenekler
A
Tanımlayıcı ahlak
B
Normatif olmayan ahlak teorisi
C
Normatif ahlak teorisi
D
Meta-Etik
E
Göreceli ahlak
Açıklama:
Normatif olmayan ahlak teorisinin bakış açısını açıklayabileceksiniz.
Meta- etik normatif olmayıp bilimseldir. İddialar ortaya atmayıp, sistem ve görüşlerin analizini yapar, diğer bir ifadeyle bilimsel yaklaşım uygular. Bu bağlamda meta-etik ahlak ve etikle ilgili görüşleri bir araya getirir ve felsefesini yapar.
Meta- etik normatif olmayıp bilimseldir. İddialar ortaya atmayıp, sistem ve görüşlerin analizini yapar, diğer bir ifadeyle bilimsel yaklaşım uygular. Bu bağlamda meta-etik ahlak ve etikle ilgili görüşleri bir araya getirir ve felsefesini yapar.
Soru 56
"Daima doğruyu söyle" gibi yargılar için nedenler göstermeye çalışan düşünme şekli aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Tanımlayıcı inceleme
B
Akademik inceleme
C
Normatif düşünme
D
Kavramsal düşünme
E
Normatif olmayan düşünme
Açıklama:
Bu düşünme şekli neyin doğru, iyi, yükümlülük olduğunu sorar. Dolayısıyla ‘daima doğruyu söyle’, ‘birine zarar vermek her zaman yanlıştır’, şeklindeki normatif yargılar ileri sürme ve bu yargılar için nedenler göstermeye çalışır.
Soru 57
Aşağıdaki yaklaşımlardan hangisinde bireyin bir davranışı ortaya koyması, o davranışın bireye uzun vadede en yüksek iyiyi ortaya koymasına bağlıdır?
Seçenekler
A
Hazcılık
B
Egoizm
C
Faydacılık
D
Ödev ahlakı
E
Meta-etik düşünme
Açıklama:
Egoizm, herhangi bir bireyin, başkalarına karşı ne yükümlülüğe mecbur, ne de bir fedakârlığa katlanmak zorunda olmadığını öne sürerek davranışların ancak bireyin kendisi için en yüksek iyiye izin vermesi durumunda gösterilmesi gerektiği düşüncesini kabul etmiştir. Bu çerçevede egoistler, bir davranışın doğruluğunu ölçerken, kendileri için en iyi ve uzun vadeli kazançları esas alırlar. Eğer bir davranıış uzun vadede birey için kötüye oranla ‘en yüksek iyi’yi ortaya çıkarıyorsa ya da muhtemelen çıkaracaksa, bireyler o davranışı ortaya koymalıdır.
Soru 58
I- Ahlaki olarak kimin iyi ya da kötü olduğununa karar verilmesini sağlayan ilkeler üretir
II- Erdem ve sorumluluk gibi temel kavramların anlamlarının analiz edilmesini sağlar
III- Doğru ve yanlış gibi kavramların yer aldığı yargıların anlam ve öneminin ne olduğuna ilişkin sorular sorar
Meta-etik ile ilgili yukarıda verilen ifadelerden hangisi/hangileri doğrudur?
II- Erdem ve sorumluluk gibi temel kavramların anlamlarının analiz edilmesini sağlar
III- Doğru ve yanlış gibi kavramların yer aldığı yargıların anlam ve öneminin ne olduğuna ilişkin sorular sorar
Meta-etik ile ilgili yukarıda verilen ifadelerden hangisi/hangileri doğrudur?
Seçenekler
A
Yalnız II
B
Yalnız I
C
II ve III
D
I ve III
E
I ve II
Açıklama:
Ahlaki olarak kimin iyi ya da kötü olduğununa karar verilmesini sağlayan ilkeler normatif ahlak tarafından üretilir.
Soru 59
I- Hak ve ilkelere niçin saygı gösterilmesi gerektiğini açıklamada başarısızdır
II- Bir hak ya da kuralın hangi durumlarda ihlal edilebileceğini açıklamamaktadır
III- Ahlaki iyiliği ve mutluluğu sağlayacak hiçbir şey yoktur
Yukarıda verilen ifadelerden hangisi/hangileri Deontolojik teoriye getirilen eleştirilerden değildir?
II- Bir hak ya da kuralın hangi durumlarda ihlal edilebileceğini açıklamamaktadır
III- Ahlaki iyiliği ve mutluluğu sağlayacak hiçbir şey yoktur
Yukarıda verilen ifadelerden hangisi/hangileri Deontolojik teoriye getirilen eleştirilerden değildir?
Seçenekler
A
Yalnız II
B
Yalnız III
C
I ve III
D
II ve III
E
I ve II
Açıklama:
Deontolojik teoriler, göreve ya da ödeve dayanan teorilerdir. Bu teoriler, ahlaki iyiliği, mutluluk, haz ve faydayla sağlayacak hiçbir şeyin olmadığını ileri süren filozofuyla ünlüdür. Bu nedenle ‘Kant Ahlak›’ olarak da bilinir. Dolayısıyla bu öncül bir eleştiri değil, Deontolojik teorinin özelliklerinden birisidir
Soru 60
Bireysel ve toplumsal olarak doğruları ve yanlışları belirleyen sosyal süreçlerdeki kurallar, değerler ve inançlarla ilgili olan kavrama ne ad verilir?
Seçenekler
A
Teori
B
Teleolojik
C
Meta-Etik
D
Etik
E
Ahlak
Açıklama:
Ahlak, bireysel ve toplumsal olarak doğruları ve yanlışları belirleyen sosyal süreçlerdeki kurallar, değerler ve inançlarla ilgilidir. Doğru cevap E'dir.
Soru 61
- Tanımlayıcı inceleme
- Normatif düşünme
- Meta-etik (kavramsal) düşünme
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
II ve III
D
I, II ve III
E
I ve III
Açıklama:
Teoriler aracılığıyla ahlakın üç tür düşünme şekli olduğunu söyleyebiliriz. Bunlar;
- Tanımlayıcı inceleme
- Normatif düşünme
- Meta-etik (kavramsal) düşünme
Soru 62
"Daima doğruyu söyle", "birine zarar vermek her zaman yanlıştır" şeklindeki yargıları ileri süren ve bu yargılar için nedenler göstermeye çalışan düşünme şekli aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Tanımlayıcı inceleme
B
Normatif düşünme
C
Meta-etik düşünme
D
Ahlak teorisi
E
Etik teorisi
Açıklama:
Normatif düşünme: Bu düşünme şekli neyin doğru, iyi, yükümlülük olduğunu sorar. Dolayısıyla ‘daima doğruyu söyle’, ‘birine zarar vermek her zaman yanlıştır’, şeklindeki normatif yargılar ileri sürme ve bu yargılar için nedenler göstermeye çalışır. Doğru cevap B'dir.
Soru 63
- Sonuçsalcı ahlak
- Ödev ahlakı
- Erdem ahlakı
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
II ve III
D
I ve III
E
I, II ve III
Açıklama:
Normatif ahlak üçe ayrılmaktadır:
- Sonuçsalcı ahlak (teleolojik ahlak)
- Ödev ahlakı (deontolojik ahlak)
- Erdem ahlakı
Soru 64
Bireylerin yapmış olduğu eylemlerin sonuçları üzerine odaklanan ve eylemin doğruluk ve yanlışlığını, iyilik ve kötülüğünü sonuçlarına bakarak değerlendiren teori aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Deontolojik teori
B
Erdem ahlakı
C
Teleolojik teori
D
Ödev ahlakı
E
Egoizm
Açıklama:
Teleolojik teori bireylerin yapmış olduğu eylemlerin sonuçları üzerine odaklanır ve eylemin doğruluk ve yanlışlığını, iyilik ve kötülüğünü sonuçlarına bakarak değerlendirir. Bu teoriye göre ahlaki davranışlar hedef yönelimlidir. Dolayısıyla teleolojik görüş açısından insan davranışı tek başına ne doğru ne de yanlıştır. Önemli olan husus, belirli bir durumda bir davranışın sonucu olarak meydana gelen şeydir. Doğru cevap C'dir.
Soru 65
‘Kişisel çıkar, zenginlik, güç, şöhret, başarılı bir kariyer, iyi bir özel yaşam ve sağlık’ gibi olgular karşısında bir kişinin hiçbir yükümlülük ve fedakârlığa mecbur olmadan kendi çıkarlarını maksimize edişini ahlaki bir tercih olarak gören kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Egozim
B
Faydacılık
C
Eylem
D
Kural
E
Teleolojik Teori
Açıklama:
Egoizm, herhangi bir bireyin, başkalarına karşı ne yükümlülüğe mecbur, ne de bir fedakârlığa katlanmak zorunda olmadığını öne sürerek davranışların ancak bireyin kendisi için en yüksek iyiye izin vermesi durumunda gösterilmesi gerektiği düşüncesini kabul etmiştir. Egoizm ‘kişisel çıkar, zenginlik, güç, şöhret, başarılı bir kariyer, iyi bir özel yaşam ve sağlık’ gibi olgular karşısında bir kişinin hiçbir yükümlülük ve fedakârlığa mecbur olmadan kendi çıkarlarını maksimize edişini ahlaki bir tercih olarak görür. Doğru cevap A'dır.
Soru 66
"İnsan insanın kurdudur" sözü aşağıdaki düşünürlerden hangisine aittir?
Seçenekler
A
Aristippos
B
Moore
C
Thomas Hobbes
D
Plato
E
K.Nielsen
Açıklama:
Hobbes’un, ‘insan insanın kurdudur’ şeklindeki meşhur tanımlaması, insan doğasını bencillikle ve saldırganlıkla karakterize etmiştir. İnsan doğal durumunda bencildir ve varlığını koruma içgüdüsüyle hareket etmektedir. Dolayısıyla her insanın insanla savaşı söz konusudur. Hobbes, iyi ve kötüyü arzularımızın tatmin ve tatminsizliğiyle ilişkilendirerek, her bireyin sadece kendisinin irade ve kontrolünde niyet ettiğini arzu ve isteklerini gerçekleştirmesini ‘iyilik’ olarak değerlendirmiştir. Doğru cevap C'dir.
Soru 67
Jeremy Bentham ve John Stuart Mill'in ele aldığı teori aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Hazcılık
B
Faydacılık
C
Egoizm
D
Ödev ahlakı
E
Teleolojik Teori
Açıklama:
Faydacılığın temel konularını ele alan ve bu teoriyi geliştiren filozoflar Jeremy Bentham (1748-1832) ve John Stuart Mill (1806-1873)’dir. Bentham ve Mill’in geliştirdiği bu teoriye göre, herhangi bir davranışın doğru veya yanlış olması davranıştan etkilenen kişilere iyilik ya da kötülük getirmesine bağlıdır. Doğru cevap B'dir.
Soru 68
Göreve ya da ödeve dayanan teoriler aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Egoizm
B
Hazcılık
C
Faydacılık
D
Teleolojik Teori
E
Deontolojik Teori
Açıklama:
Deontoloji terimi yapılması gereken, kurallar, görevler ve emirler anlamındaki ‘deontos’ (duty, ödev) sözcüğünden türetilmiştir. Deontolojik teoriler, göreve ya da ödeve dayanan teorilerdir. Bu teoriler, ahlaki iyiliği, mutluluk, haz ve faydayla sağlayacak hiçbir şeyin olmadığını ileri süren filozofuyla ünlüdür. Bu nedenle ‘Kant Ahlakı’ olarak da bilinir. Doğru cevap E'dir.
Soru 69
Erdem, sorumluluk, iyi, ödev, yükümlülük gibi temel kavramların anlamlarının analiz edilmesini sağlayan teori aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Tanımlayıcı Ahlak
B
Objektivizm
C
Görecelilik
D
Meta-Etik
E
Teleolojik Teori
Açıklama:
Meta-etik, ‘erdem’, ‘sorumluluk’, ‘iyi’, ‘ödev’, ‘yükümlülük’ gibi temel kavramların anlamlarının analiz edilmesini sağlamaktadır. Böylece normatif ahlak da olduğu gibi ahlak yargıları vermekten değil, ahlaki ifadeler üzerine yargılar vermekten; ahlaki akıl yürütmeden değil, ahlaki akıl yürütme üzerine akıl yürütmelerden meydana gelmiştir. Meta-etikçiler göre, etik ‘ahlak yargıları alanı’dır. Doğru cevap D'dir.
Soru 70
Aşağıdakilerden hangisi, ahlaki belirsizlik durumlarında normatif kuralları genelleştirme ve ahlakı sistemli ve akla uygun bir hâle getirme ile ilgili girişimdir?
Seçenekler
A
Etik
B
Norm
C
Erdem
D
Kültür
E
Betimleme
Açıklama:
Etik, ahlaki belirsizlik durumlarında normatif kuralları genelleştirme ve ahlakı sistemli ve akla uygun bir hâle getirme ile ilgili bir girişimi gösterir.
Soru 71
Gaye (amaç) teorisi olarak adlandırılan, eylemlerin ahlakiliğini değerlendirmede odak noktası sonuçlar olan teori aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Deontolojik ahlak
B
Erdem ahlakı
C
Tanımlayıcı Ahlak
D
Teleolojik ahlak
E
Faydacı ahlak
Açıklama:
Teleolojik teori bireylerin yapmış olduğu eylemlerin sonuçları üzerine odaklanır ve eylemin doğruluk ve yanlışlığını, iyilik ve kötülüğünü sonuçlarına bakarak değerlendirir.
Soru 72
Aşağıdakilerden hangisi Deontolojik ahlak teorilerinden biridir?
Seçenekler
A
Objektivizm
B
Görecelik
C
Hazcılık
D
Egoizm
E
Kant Ahlâkı
Açıklama:
Deontolojik ahlak teorileri, Kant ahlakı, haklar teorisi ve adalet teorisidir.
Soru 73
Aşağıdaki ahlak anlayışlarından hangisinin temeli, her yerde ve her zaman "neyi yapmak gerektiğine" değil, "neyi istemek gerektiğine" dayanan ahlak anlayışına dayanır?
Seçenekler
A
Faydacı ahlak
B
Kant ahlakı
C
Erdem ahlakı
D
Tanımlayıcı ahlak
E
Göreceli ahlak
Açıklama:
Kant ahlakı
Soru 74
"Kişinin bir şey ile ilgili olarak sahip olduğu ruhsattır" ifadesi aşağıdakilerden hangisinin tanımıdır?
Seçenekler
A
Adalet
B
Erdem
C
Norm
D
Hak
E
Etik
Açıklama:
Hak, kişinin bir şey ile ilgili olarak sahip olduğu ruhsattır.
Soru 75
"Doğruluk Olarak Adalet" görüşüyle öne çıkan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Aristotle
B
Sidgwick
C
Kant
D
Anscombe
E
Rawls
Açıklama:
Rawls adaletin ilkelerini ve konumunu belirlemeye çalıştığı "Doğruluk Olarak Adalet" görüşüyle öne çıkar ve adaleti sosyal kurumların bir erdemi olarak ele alır, ancak adaletin tek başına kullanılan bir kavram olmadığını da belirtir.
Soru 76
Eylemde bulunan kişinin "ahlaksal iyiyi" içselleştirip içselleştiremediği ya da ahlaki bakımdan "iyi karakter"e ulaşıp ulaşamadığını temel kriter olarak alan ahlak aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Erdem ahlakı
B
Meta ahlâk
C
Tanımlayıcı ahlak
D
Göreceli ahlak
E
Faydacı ahlak
Açıklama:
Erdem Ahlakı
Soru 77
"İnsan herşeyin ölçütüdür" şeklinde önermeyi ortaya atan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Rawls
B
Sidgwick
C
Protagoras
D
Kant
E
Anscombe
Açıklama:
"İnsan herşeyin ölçütüdür" şeklinde önermeyi ortaya atan düşünür Yunanlı filozof Protagoras’tır.
Soru 78
Neyin doğru, iyi ve yükümlülük olduğunu soran düşünce şekli aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Tanımlayıcı inceleme
B
Normatif düşünme
C
Meta-etik düşünme
D
Etik
E
Ahlak
Açıklama:
- Normatif düşünme şekli neyin doğru, iyi, yükümlülük olduğunu sorar. Dolayısıyla ‘daima doğruyu söyle’, ‘birine zarar vermek her zaman
yanlıştır’, şeklindeki normatif yargılar ileri sürme ve bu yargılar için nedenler göstermeye çalışır. Doğru cevap B seçeneğidir.
yanlıştır’, şeklindeki normatif yargılar ileri sürme ve bu yargılar için nedenler göstermeye çalışır. Doğru cevap B seçeneğidir.
Soru 79
I. Sonuçsalcı Ahlak
II. Ödev Ahlakı
III. Erdem Ahlakı
Yukarıdakilerden hangisi normatif düşünce şeklidir?
II. Ödev Ahlakı
III. Erdem Ahlakı
Yukarıdakilerden hangisi normatif düşünce şeklidir?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
I ve II
C
Yalnız III
D
II ve III
E
Hepsi
Açıklama:
Normatif ahlak üçe ayrılmaktadır:
1. Sonuçsalcı ahlak (teleolojik ahlak)
2. Ödev ahlakı (deontolojik ahlak)
3. Erdem ahlakı
Doğru cevap E seçeneğidir.
1. Sonuçsalcı ahlak (teleolojik ahlak)
2. Ödev ahlakı (deontolojik ahlak)
3. Erdem ahlakı
Doğru cevap E seçeneğidir.
Soru 80
İlk örneğini Thomas Hobbes'un görüşlerinin oluşturduğu kişisel çıkarın ahlak yoluyla meşrulaştırılması olan bakış açısı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Ahlaki egoizm
B
Hazcılık
C
Faydacılık
D
Ödev Ahlakı
E
Sonuçsalcı teori
Açıklama:
İlk örneğini Thomas Hobbes (1588-1679)’un görüşlerinin oluşturduğu ahlaki
egozim, kişisel çıkarın ahlak yoluyla meşrulaşltırılmasıdır. Doğru cevap A seçeneğidir.
egozim, kişisel çıkarın ahlak yoluyla meşrulaşltırılmasıdır. Doğru cevap A seçeneğidir.
Soru 81
''Herhangi bir davranışın doğru veya yanlış olması davranıştan etkilenen kişilere iyilik ya da kötülük getirmesine bağlıdır.'' düşüncesini savunan teori aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Hazcılık
B
Ahlaki egoizm
C
Faydacılık
D
Haklar Teorisi
E
Adalet Teorisi
Açıklama:
Bentham ve Mill’in geliştirdiği faydacılık teorisine göre, herhangi bir davranışın doğru veya yanlış olması davranıştan etkilenen kişilere iyilik ya da kötülük getirmesine bağlıdır. Doğru cevap C seçeneğidir.
Soru 82
Yaşama Hakkı aşağıdakilerin hangisi içerisindedir?
Seçenekler
A
Genel Haklar
B
Özel Haklar
C
Ahlaki Haklar
D
Yasal Haklar
E
Seyahat edebilme hakkı
Açıklama:
Haklar Teorisi içindeki yaşama hakkı genel hakların içindedir. Doğru cevap A seçeneğidir.
Soru 83
Aşağıdakilerden hangisi temel haklar içerisine girmez?
Seçenekler
A
Yaşama ve Güvenlik
B
Doğruluk
C
Gizlilik
D
Vicdan özgürlüğü
E
Seyahat özgürlüğü
Açıklama:
Yaşama ve güvenlik, doğruluk, gizlilik, vicdan özgürlüğü ve özel mülkiyet temel haklar içerisine girmektedir. Doğru cevap E seçeneğidir.
Soru 84
Ahlakı, felsefenin normlar koyan bir alanı olarak kabul etmekte olan ahlak türü aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Normatif ahlak
B
Normatif olmayan ahlak
C
Sonuçsalcı ahlak
D
Ödev ahlakı
E
Erdem ahlakı
Açıklama:
Normatif ahlak, ahlakı, felsefenin normlar koyan bir alanı olarak kabul etmektedir. Normatif ahlak, insanların değerlendirmelerinin ve eylemlerinin çoğu zaman normlar tarafından belirlendiğine vurgu yapar. Dolayısıyla normatif ahlak, nasıl ahlaklı yaşanması gerektiğini anlatır. Doğru cevap A'dir.
Soru 85
I. Sonuçsalcı ahlak
II. Ödev ahlakı
III. Erdem ahlakı
Yukarıdakilerden hangisi normatif ahlakın bölümleri arasındadır?
II. Ödev ahlakı
III. Erdem ahlakı
Yukarıdakilerden hangisi normatif ahlakın bölümleri arasındadır?
Seçenekler
A
I ve II
B
I ve III
C
I, II ve III
D
II ve III
E
Yalnız III
Açıklama:
Normatif ahlak üçe ayrılmaktadır:
1. Sonuçsalcı ahlak (teleolojik ahlak)
2. Ödev ahlakı (deontolojik ahlak)
3. Erdem ahlakı
Doğru cevap C'dir.
1. Sonuçsalcı ahlak (teleolojik ahlak)
2. Ödev ahlakı (deontolojik ahlak)
3. Erdem ahlakı
Doğru cevap C'dir.
Soru 86
Hayal edilen amaçlara ulaşmayı veya arzu edilen sonuçları elde etmeyi; doğru davranış, ahlaki yükümlülük ya da ödev gibi kavramlara tercih etme teorisine ne ad verilir?
Seçenekler
A
Teleoloji
B
Deontoloji
C
Erdem
D
Etik
E
Kural
Açıklama:
Teleoloji, ‘hayal edilen amaçlara ulaşmayı’ veya ‘arzu edilen sonuçları elde etmeyi’; doğru davranış, ahlaki yükümlülük ya da ödev gibi kavramlara tercih etmektedir. Doğru cevap A'dır.
Soru 87
Herhangi bir bireyin, başkalarına karşı ne yükümlülüğe mecbur, ne de bir fedakârlığa katlanmak zorunda olmadığını öne sürerek davranışlarının ancak bireyin kendisi için en yüksek iyiye izin vermesi durumunda gösterilmesi gerektiği düşüncesini kabul eden kavrama ne ad verilir?
Seçenekler
A
Hazcılık
B
Eylem
C
Kural
D
Egoizm
E
Faydacılık
Açıklama:
Herhangi bir bireyin, başkalarına karşı ne yükümlülüğe mecbur, ne de bir fedakârlığa katlanmak zorunda olmadığını öne sürerek davranışlarının ancak bireyin kendisi için en yüksek iyiye izin vermesi durumunda gösterilmesi gerektiği düşüncesini kabul eden kavrama egoizm denir. Doğru cevap D'dir.
Soru 88
Temelinde, ‘hayatın en önemli değeri haz ve zevk almaktır ve ideal yaşama ancak bu şekilde ulaşılır’ fikri olan yaklaşıma ne ad verilir?
Seçenekler
A
Ahlaki egoizm
B
Hazcılık
C
Eylem
D
Kural
E
Fayda
Açıklama:
Hedone, eski Yununca’da haz ve zevk anlamına gelmektedir. Hedonizm ise hazcılık demektir. Hedonizmin temelinde, ‘hayatın en önemli değeri haz ve zevk almaktır ve ideal yaşama ancak bu şekilde ulaşılır’ fikri vardır. Doğru cevap B'dir.
Soru 89
Göreve ya da ödeve dayanan teorilere ne ad verilir?
Seçenekler
A
Hazcılık
B
Faydacılık
C
Deontolojik teori
D
Egoizm
E
Ahlak
Açıklama:
Deontoloji terimi yapılması gereken, kurallar, görevler ve emirler anlamındaki ‘deontos’ (duty, ödev) sözcüğünden türetilmiştir. Deontolojik teoriler, göreve ya da ödeve dayanan teorilerdir. Doğru cevap C'dir.
Soru 90
Kant açısından bir davranışın ahlaki olması için o davranışın bazı genel prensiplere uygun olması gerekir.
Aşağıdakilerden hangisi bu prensipler arasında bulunmaz?
Aşağıdakilerden hangisi bu prensipler arasında bulunmaz?
Seçenekler
A
Evrenselleştirilebilirlik
B
Tersine çevrilir olması
C
Kendi yeteneklerini başkalarının yararına geliştirmek
D
Başka varlıklara saygı duyulması
E
Değiştirilemez olması
Açıklama:
Kant açısından bir davranışın ahlaki olması için o davranışın bazı genel prensiplere uygun olması gerekir. Bu prensipler şunlardır: Evrenselleştirilebilirlik ve tersine çevrilir olması, Başka varlıklara saygı duyulması, Kendi yeteneklerini başkalarının yararına geliştirmek. Doğru cevap E'dir.
Soru 91
Hak, kişinin bir şey ile ilgili olarak sahip olduğu ruhsat olarak ele alındığında seyahat edebilme hangi hak grubuna girer?
Seçenekler
A
Yasal hak
B
Ahlaki hak
C
Özel hak
D
Hukuki hak
E
Genel hak
Açıklama:
Bireylerin yasal hakları vardır; bunlar iktidarla ve kanunlarla değişebilir, uluslara göre farklılaşabilir. Çünkü kültürlerin ahlaki gelenek ve görenekleri hakların oluşmasında etkili olmaktadır. Seyahat edebilme hakkı ya da anlaşmalara göre edinilen haklar bu gruptandır. Doğru cevap A'dır.
Soru 92
Ahlaki olarak neyin doğru neyin yanlış, yükümlülüklerimizin neler olduğunu, neyin ya da kimin ahlak olarak iyi, kötü ya da sorumlu olduğuna karar vermemizi sağlayacak yükümlülük ilkeleri ve genel değer yargılarını ortaya koyan ahlak türüne ne ad verilir?
Seçenekler
A
Göreceli ahlak
B
Normatif ahlak
C
Tanımlayıcı ahlak
D
Meta ahlak
E
Erdem ahlakı
Açıklama:
Ahlaki olarak neyin doğru neyin yanlış, yükümlülüklerimizin neler olduğunu, neyin ya da kimin ahlak olarak iyi, kötü ya da sorumlu olduğuna karar vermemizi sağlayacak yükümlülük ilkeleri ve genel değer yargılarını ortaya koyan ahlak türüne normatif ahlak denir. Doğru cevap B'dir.
Soru 93
Meta-etik (kavramsal) düşünme ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
Seçenekler
A
İnsan doğası teorisi oluşturma amaçlanır.
B
Ahlakın tarihsel ve bilimsel incelemeleridir.
C
Neyin doğru, iyi, yükümlülük olduğunu sorar.
D
Normatif yargılar ileri sürülür.
E
Ahlaki olan veya olmayan arasındaki farkın ne olduğu sorulur.
Açıklama:
Tanımlayıcı inceleme, ahlakın tarihsel ya da bilimsel incelenmesidir. Burada amaç, ahlak olgusunu açıklamak ya da ahlaki-etik sorularla beraber bir insan doğasıteorisi oluşturmaktır. Normatif düşünme ise neyin doğru, iyi, yükümlülük olduğunu sorar. Dolayısıyla "daima doğruyu söyle", "birine zarar vermek her zaman yanlıştır" şeklinde normatif yargılar ileri sürme ve bu yargılar için nedenler göstermeye çalışılır. Meta-etik (kavramsal) düşünmede ise kavramsal bilgi kuramsal bir yaklaşımla "Ahlaki olarak iyi ve doğru ifadelerin anlamı ve işlevi nedir?", "Ahlaki yargılar ya da değerler nasıl oluşturulur ya da doğrulanır?", "Ahlaki olan veya olmayan arasındaki fark nedir?" şekinde sorular sorulur. Doğru cevap E'dir.
Soru 94
Kişilere yaşamın temel ihtiyaçlarını elde etme, kullanma ve sahip olma hakkı veren temel hak aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Yaşama ve güvenlik
B
Vicdan özgürlüğü
C
Özel mülkiyet
D
Gizlilik
E
Doğruluk
Açıklama:
Yaşama ve güvenlik, bireylerin yaşamının güvenlik içinde olmasıdır. Bu hak özellikle iş dünyasında firmalarda, kimyasal maddelerin kullanımına sınırlamalar getirilmesini sağlar. Doğruluk, bireylerin bilgilendirilmeleri gereken konularda kasıtlı olarak aldatılamayacağını belirtir. Gizlilik, vatandaşların kendilerine ait kişisel bilgileri, hükümetten, diğer kurum ve kişilerden, çalışanlardan koruma hakları olduğuna işaret eder. Vicdan özgürlüğü, kişilerin, kendi inanç ve ahlaki ilkelerini ihlal edecek emirleri yerine getirmeme haklarının olduğunu belirtir. Özel mülkiyet, ise kişilere, yaşamın temel ihtiyaçlarını elde etme, kullanma ve sahip olma hakkı verir. Doğru cevap C'dir.
Soru 95
Aşağıdakilerden hangisi normatif olmayan ahlak teorilerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Tanımlayıcı ahlak
B
Meta ahlak
C
Görecelik
D
Teleolojik
E
Objektivizm
Açıklama:
Şekil 3.5
Normatif olmayan ahlak teorileri:
1- Tanımlayıcı ahlak (Objektivizm, Görecelilik)
2- Meta ahlak (İdrakçilik, Sezgicilik)
Normatif olmayan ahlak teorileri:
1- Tanımlayıcı ahlak (Objektivizm, Görecelilik)
2- Meta ahlak (İdrakçilik, Sezgicilik)
Soru 96
Fiziksel dünyanın yasalarının bulunabileceğini gösteren kişi Newton iken tinsel dünyanın kesin ahlak yasalarının akıl tarafından bilinebileceğine ilk işaret eden kişi olarak aşağıdakilerden hangisine "ahlakın Newton'u" yakıştırması yapılmıştır?
Seçenekler
A
Jeremy Bentham
B
Aristippos
C
Thomas Hobbes
D
Kant
E
Aristo
Açıklama:
Jeremy Bentham faydacılık, Aristippos hazcılık, Thomas Hobbes ahlaki egoizm ve Aristo adalet teorisinin öncüleridir. Doğru cevap D'dir.
Soru 97
Adalet teorisinin kısas adaleti ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
Seçenekler
A
İnsanlar arasında iyinin ve kötünün, hakkaniyetle paylaştırılmasıyla iligilidir.
B
Hatayı yapanı cezalandırmak ile ilgilidir.
C
Zarar görenin zararlarının telafi edilmesi esasına dayanır.
D
İşe alınma, terfi ettirilme, ücret ödenme ve işten çıkarılmada bölüşümün din, dil, ulus, cinsiyet farkı gözetmeksizin haklı olmasını savunur.
E
Haksızlığa uğranması durumunda ortaya çıkan haksızlığı giderecek şekilde davranılır.
Açıklama:
İnsanlar arasında iyinin ve kötünün, hakkaniyetle paylaştırılması ve işe alınma, terfi ettirilme, ücret ödenme ve işten çıkarılmada bölüşümün din, dil, ulus, cinsiyet farkı gözetmeksizin haklı olmasını savunma dağıtım (bölüşüm) adaleti ile ilgiliyken, zarar görenin zararlarının telafi edilmesi ve haksızlığa uğranması durumunda ortaya çıkan haksızlığı giderecek şekilde davranılması telafi adaleti ile ilgilidir. Doğru cevap B'dir.
Soru 98
Göreceli ahlak ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
Seçenekler
A
Ahlaki plüralizm olarak da adlandırılmaktadır.
B
Doğru farklı kültürlere, toplumlara, zamanlara ve kişilere göre değişmez ilkesini savunur.
C
Objektif değer teorisini kabul etmez.
D
Toplumsal düzende bir değil, birden çok ahlaki norm ve ilke olduğunu ileri sürer.
E
Bütün insanları bağlayıcı temel prensipleri olan kural koyucu ahlak sistemleri kurmanın mümkün olmadığını ifade eder.
Açıklama:
Doğru davranışın tüm insan toplulukları için aynı olduğunu yani tek ve mutlak bir
doğru olduğunu savunan mutlak ahlak anlayışının karşısında olan göreceli ahlak teorisine göre, doğru farklı kültürlere, toplumlara, zamanlara ve hatta kişilere göre değşlebilir. Başka bir deyişle, ‘doğru’, ‘yanlış’; ‘iyi’ ve ‘kötü’ gibi ahlaki değerlendirmeler birey, grup ve toplumsal kültüre göre değişir. Dolayısıyla davranışa ahlaki standartlar koymak doğru değildir. Doğru cevap B'dir.
doğru olduğunu savunan mutlak ahlak anlayışının karşısında olan göreceli ahlak teorisine göre, doğru farklı kültürlere, toplumlara, zamanlara ve hatta kişilere göre değşlebilir. Başka bir deyişle, ‘doğru’, ‘yanlış’; ‘iyi’ ve ‘kötü’ gibi ahlaki değerlendirmeler birey, grup ve toplumsal kültüre göre değişir. Dolayısıyla davranışa ahlaki standartlar koymak doğru değildir. Doğru cevap B'dir.
Soru 99
Meta-etik ile ilgili aşağıda verilen ifadelerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Normatif ahlak teorilerindendir.
B
Her şartta eyleme ilişkin ahlaki ilke ya da hedefler önerilmektedir.
C
Bilimsel değildir.
D
Ahlaki prensibin yerinin ne olacağı, bu prensibin kaynağının nereye yerleştirileceği konularında eleştirilmektedir.
E
Erdem, sorumluluk, iyi, ödev, yükümlülük gibi temel kavramların anlamlarının analiz edilmesini sağlamaktadır.
Açıklama:
Meta-etik normatif olmayan ahlak teorilerindendir. Normatif ahlak, ahlaki olarak neyin doğru neyin yanlış, olduğuna karar vermeyi sağlayacak yükümlülük ilkeleri ve genel değer yargılarını ortaya koyar. Meta-etik normatif değil bilimseldir. Göreceli teori, ahlaki prensibin yerinin ne olacağı, bu prensibin kaynağının nereye yerleştirileceği konularında eleştirilmektedir.
Metaetik dolaylı sonuçlar dışında eyleme ilişkin hiçbir ahlaki ilke ya da hedef önermez; esas olarak sadece felsefi analizden oluşur. Metaetik, böylece ‘erdem’, ‘sorumluluk’, ‘iyi’, ‘ödev’, ‘yükümlülük’ gibi temel kavramların anlamları nın analiz edilmesini sağlamaktadır.
Doğru cevap E'dir.
Metaetik dolaylı sonuçlar dışında eyleme ilişkin hiçbir ahlaki ilke ya da hedef önermez; esas olarak sadece felsefi analizden oluşur. Metaetik, böylece ‘erdem’, ‘sorumluluk’, ‘iyi’, ‘ödev’, ‘yükümlülük’ gibi temel kavramların anlamları nın analiz edilmesini sağlamaktadır.
Doğru cevap E'dir.
Soru 100
Kişinin birşey ile ilgili sahip olduğu ruhsata ne ad verilir?
Seçenekler
A
Ahlak
B
Etik
C
Hak
D
Adalet
E
Erdem
Açıklama:
Hak, kişinin bir şey ile ilgili olarak sahip olduğu ruhsattır. Doğru cevap C'dir.
Soru 101
Kant ahlakına göre ahlaki geçerliliği olan nihai temeller aşağıdakilerden hangisine dayanır?
Seçenekler
A
Sezgi
B
Vicdan
C
Fayda
D
Adalet
E
Akıl
Açıklama:
Kant oldukça orijinal felsefi bir yapı geliştirmiştir. Kant, felsefi ahlakın amacının, ahlaki geçerliliği olan nihai temelleri oluşturmak olduğunu belirtmiştir. Bu nihai temeller, sezgi, vicdan ve faydaya değil, akla dayanmaktadır. Bu bağlamda ahlak, ‘her bir bireyin kişisel çıkar ve amaçlarından tamamen uzak, herkese yol gösteren ve görevler yükleyen kural ve prensipler manzumesini sağlayan bir sistem’dir. Ahlaki kurallar, eğer evrensel olarak benimsenir ve bütün rasyonel bireyler tarafından kabul edilirse aklın prensipleri olarak karşımıza çıkar. Doğru cevap E'dir.
Soru 102
I. Etik II. Ahlak III. Ahlak teorisi
Yukarıda verilenler hiyerarşik olarak nasıl sıralanır?
Yukarıda verilenler hiyerarşik olarak nasıl sıralanır?
Seçenekler
A
I-II-III
B
III-II-I
C
II-III-I
D
I-III-II
E
II-I-III
Açıklama:
Ahlak, etikten önce gelir ve etik gerekçelendirmeler sonrasında ise ahlak teorisine
dönüşür.
dönüşür.
Soru 103
Hangisi normatif olmayan ahlak teorilerinden değildir?
Seçenekler
A
Objektivizm
B
Görecelik
C
Faydacılık
D
İdrakcilik
E
Sezgicilik
Açıklama:
Normal olmayan ahlak teorileri kendi içinde; tanımlayıcı ahlak ve meta ahlak olmak üzere ikiye ayrılır. Bunlardan tanımlayıcı ahlak; objektivizm ve görecelik olarak ikiye ve meta ahlak; sezgicilik ve idrakçılık olarak ikiye ayrılır bu nedenle doğru cevap C’dir.
Soru 104
Ödev ahlakının (Deontolojik Teori) Batı felsefesindeki en büyük temsilcisi hangi filozoftur?
Seçenekler
A
Jeremy Bentham
B
Immanuel Kant
C
Thomas Hobbes
D
John Stuart Mill
E
Aristippos
Açıklama:
Deontolojik teoriler, görev ya da ödeve dayanan teorilerdir. Bu teoriler, ahlaki iyiliğin mutluluk, haz ve fayda sağlayacak hiçbir özelliği olmadığını ileri süren filozofuyla ünlüdür. Bu nedenle Kant Ahlakı olarak bilinir. Doğru cevap B’dir.
Soru 105
Aristo için insanı özgür bir varlık kılan eylem tarzı veya işlev hangisidir ?
Seçenekler
A
Ego
B
Haz
C
Doğruluk
D
Adalet
E
Erdem
Açıklama:
Aristo için insanı özgür bir varlık kılan eylem tarzı veya işlev erdemdir. Cevap E'dir.
Soru 106
Thomas Hobbes'un "insan insanın kurdudur" tanımlamasıyla desteklediği teori aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Ahlaki Egoizm
B
Hazcılık
C
Faydacılık
D
Meta - Etik
E
Göreceli Ahlak
Açıklama:
Thomas Hobbes'un "insan insanın kurdudur" tanımlaması, insan doğasını bencillikle ve saldırganlıkla karakterize etmiştir.
Soru 107
Hangisi teolojik ahlak alt kategorilerinden biridir?
Seçenekler
A
Kant Ahlakı
B
Göreceli Ahlak
C
Faydacı Ahlak
D
Erdem Ahlakı
E
Meta - Etik
Açıklama:
Egoizm ve faydacılık teolojik ahlakın alt boyutlarıdır. Cevap C'dir.
Soru 108
Bölüşüm adaleti, kısas adaleti ve telafi adaleti hangi teorinin alt başlıklarıdır ?
Seçenekler
A
Adalet Teorisi
B
Erdem Ahlakı Teorisi
C
Göreceli Ahlak Teorisi
D
Haklar Teorisi
E
Meta - Etik
Açıklama:
Bölüşüm adaleti, kısas adaleti ve telafi adaleti kavramları adalet teorisine hizmet eden alt başlıklardır.
Soru 109
"……….." , herhangi bir bireyin başkalarına karşı ne yükümlüğe mecbur, ne de bir fedakarlığa katlanmak zorunda olmadığını öne sürerek davranışların ancak bireyin kendisi için en yüksek iyiye izin vermesi durumunda gösterilmesi gerektiği düşüncesini kabul etmiştir.
Yukarıdaki ifadede boşluk bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi gelmelidir ?
Yukarıdaki ifadede boşluk bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi gelmelidir ?
Seçenekler
A
Faydacılık
B
Adalet Teorisi
C
Egoizm
D
Erdem Ahlakı
E
Tanımlayıcı Ahlak
Açıklama:
Egoizm, herhangi bir bireyin başkalarına karşı ne yükümlüğe mecbur, ne de bir fedakarlığa katlanmak zorunda olmadığını öne sürerek, davranışların ancak bireyin kendisi için en yüksek iyiye izin vermesi durumunda gösterilmesi gerektiği düşüncesidir. Cevap C'dir.
Soru 110
Kontratlar hangi tür hak grubuna girer?
Seçenekler
A
Ahlaki Haklar
B
Özel Haklar
C
Genel Haklar
D
Özel Mülkiyet Hakkı
E
Gizlilik Hakkı
Açıklama:
Kontratlar, kişilere özel haklardır. Tarafların hak ve görevleri karşılıklı olup sadece o kişileri ilgilendirir. Cevap B'dir.
Soru 111
Aşağıdaki filozoflardan hangisi ya da hangileri faydacılık teorisini geliştirmiştir?
I. J. S. Mill
II. Immanuel Kant
III. John Rawls
IV. Jeremy Bentham
I. J. S. Mill
II. Immanuel Kant
III. John Rawls
IV. Jeremy Bentham
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
I ve II
D
II ve III
E
I ve IV
Açıklama:
Faydacılara göre, faydacılık bir ahlak teorisidir. Jeremy Bentham tarafından temelleri atılıp sonra John Stuart Mill, Henry Sidgwick, A. Marshall vb. tarafından geliştirilen bu teori bir yüzyıldan daha fazla baskın ahlak ve adalet teorisi olarak kabul görmüştür.
Soru 112
Aşağıdakilerden hangileri normatif ahlakın alt başlıklarıdır?
I. Teleojik
II. Deontolojik
III. Meta-Etik
IV. Tanımlayıcı Ahlak
V. Erdem Ahlakı
I. Teleojik
II. Deontolojik
III. Meta-Etik
IV. Tanımlayıcı Ahlak
V. Erdem Ahlakı
Seçenekler
A
I, II ve III
B
III, IV ve V
C
I, III ve V
D
I, II ve V
E
II, III ve IV
Açıklama:
Normatif ahlak; Teleojik, Deontolojik ve Erdem Ahlakı olarak üzere üçe ayrılır. Doğru cevap D'dir.
Soru 113
Adaleti sosyal kurumların bir erdemi olarak ele alan düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Aristo
B
Hobbes
C
Locke
D
Rawls
E
Rousseau
Açıklama:
Rawls, adaleti sosyal kurumların bir erdemi olarak ele alır, ancak adaletin tek başına kullanılan bir kavram olmadığını belirtir. Adalet teorisi de hak teorisi gibi görev temelli olup, haklarla yakından ilişkilidir. Doğru cevap D seçeneğidir.
Soru 114
Bir değerin gerçekleştirilmesinde öznenin belirli bir tarzda eylemde bulunabilme kapasitesi, yetisi ve yeterliliğine ne denir?
Seçenekler
A
Ahlak
B
Erdem
C
Adalet
D
Etik
E
Objektivizm
Açıklama:
Erdem ilkçağ ve ortaçağın değerleri varlığını içinde gören, rasyonel ve nesnel öğretilerinin aksine, özneye ait bir şeydir ve değerlere yönelik eylem için öznenin ihtiyaç duyduğu liyakat, yararlılık ve yeterlilik olarak anlaşılabilir. Başka bir deyişle erdem, bir değerin gerçekleştirilmesinde öznenin belirli bir tarzda eylemde bulunabilme kapasitesi, yetisi ve yeterliliği anlamına gelir. Doğru cevap B seçeneğidir.
Soru 115
‘Doğru’, ‘yanlış’; ‘iyi’ ve ‘kötü’ gibi ahlaki değerlendirmelerin birey, grup ve toplumsal kültüre göre değiştiğini savunan ahlak anlayışı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Göreceli Ahlak
B
Meta - Ahlak
C
Ahlaki Egoizm
D
Tanımlayıcı Ahlak
E
Objektif Ahlak
Açıklama:
Doğru davranışın tüm insan toplulukları için aynı olduğunu, yani tek ve mutlak bir
doğru olduğunu savunan mutlak ahlak anlayışının karşısında olan göreceli ahlak
teorisine göre doğru, farklı kültürlere, toplumlara, zamanlara ve hatta kişilere göre değişebilir. Başka bir deyişle, ‘doğru’, ‘yanlış’; ‘iyi’ ve ‘kötü’ gibi ahlaki değerlendirmeler birey, grup ve toplumsal kültüre göre değişir. Doğru cevap A seçeneğidir.
doğru olduğunu savunan mutlak ahlak anlayışının karşısında olan göreceli ahlak
teorisine göre doğru, farklı kültürlere, toplumlara, zamanlara ve hatta kişilere göre değişebilir. Başka bir deyişle, ‘doğru’, ‘yanlış’; ‘iyi’ ve ‘kötü’ gibi ahlaki değerlendirmeler birey, grup ve toplumsal kültüre göre değişir. Doğru cevap A seçeneğidir.
Soru 116
Esas olarak sadece felsefi analizden oluşan ahlak teorisi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Normatif Ahlak Teorisi
B
Tanımlayıcı Ahlak
C
Meta-etik ahlakı
D
Ödev Ahlakı
E
Göreceli ahlak
Açıklama:
Meta-etik, dolaylı sonuçlar dışında eyleme ilişkin hiçbir ahlaki ilke ya da hedef
önermez; esas olarak sadece felsefi analizden oluşur.Doğru cevap C seçeneğidir.
önermez; esas olarak sadece felsefi analizden oluşur.Doğru cevap C seçeneğidir.
Ünite 4
Soru 1
İşletmelerin doğası ve sosyal sorumluluğuyla ilgili üç farklı görüşe vardır. Aşağıdakilerden hangisi ikinci görüşe ait açıklamalardır?
Seçenekler
A
İşletmelerin vicdanı yoktur
B
Sadece hissedarlarına karşı sorumludurlar
C
İşletmeleri bir ekonomik ve sosyal etkilenen olarak açıklamaktadır.
D
İşetmelerin vicdanı vardır ve etkilenenleriyle ilişkilerinde bir etik kurumu gibi davranr.
E
Kişiliği olmayan kurumlardır
Açıklama:
İşetmelerin doğası ve sosyal sorumluluğuyla ilgili üç farklı görüşe dayanmaktadır:
1) İşletmelerin vicdanı yoktur ve kişiliği olmayan kurumlardır, sadece hissedarlarına karşı sorumludurlar.
2) İkinci görüşe göre işetmeler bireylere benzer. İşetmelerin vicdanı vardır ve etkilenenleriyle ilşkilerinde bir etik kurumu gibi davranır.
3) Üçüncü bakış açısı ise işetmeleri bir ekonomik ve sosyal etkilenen olarak açıklamaktadır.
Doğru cevap D seçeneğidir
1) İşletmelerin vicdanı yoktur ve kişiliği olmayan kurumlardır, sadece hissedarlarına karşı sorumludurlar.
2) İkinci görüşe göre işetmeler bireylere benzer. İşetmelerin vicdanı vardır ve etkilenenleriyle ilşkilerinde bir etik kurumu gibi davranır.
3) Üçüncü bakış açısı ise işetmeleri bir ekonomik ve sosyal etkilenen olarak açıklamaktadır.
Doğru cevap D seçeneğidir
Soru 2
Aşağıdakilerden hangisi işletme etkilenenlerinden birisi değildir?
Seçenekler
A
Çalışanlar
B
Tedarikçiler
C
Müşteriler
D
Hükümet kurumları
E
Hissedarlar
Açıklama:
İşletme lideri ve üst düzey yöneticileri, sermayedarların ve işletme sahiplerinin karlarını maksimize etmek için kiralanmışlardır. Ancak bunu başarmak için çeşitli etkilenenlerin; çalışanlar, müşteriler, tedarikçiler, hükümet kurumlar beklentilerini, haklarını ve taleplerini karşılamak zorundadır. Doğru cevap E seçeneğidir
Soru 3
Aşağıdakilerden hangisi Davis'in işletme profesyonellerinin sosyal sorumlu olmak için izlemesi gereken geniş ilke ya da yükümlülüklerden birisi değildir?
Seçenekler
A
İşletmeler toplumun kaynaklarının vekili gibi bir sosyal role sahiptir.
B
İşletmeler iki açık sistem gibi faaliyet göstermelidir.
C
İşletme faaliyetlerini, ürünleri ya da hizmetlerinin sosyal
etkileriyle desteklenmelidir.
etkileriyle desteklenmelidir.
D
Ürünün ve hizmetin sosyal maliyeti, tüketicinin tüketiminin toplum üzerindeki etkilerini ödeyecek şekilde ücretlendirilmelidir.
E
İşletmelerin ekonomik beklentileri içeren etkinliği için bir birey gibi yükümlülükleri vardır.
Açıklama:
İşetmeler, temel sosyal beklentileri içeren etkinliği için bir birey gibi yükümlülükleri vardır. Doğru cevap E seçeneğidir
Soru 4
Peter French’a göre ise işletmeler amaçlar yönünde davranmalıdır ve faaliyetlerinden etik açıdan sorumlu tutulmalıdırlar. French’e göre işletmeler kendi “işletme iç karar yapısı”na göre hareket etmelidir.
Yukarıdaki açıklama, işletmelerin hangi özelliği ile ilgilidir?
Yukarıdaki açıklama, işletmelerin hangi özelliği ile ilgilidir?
Seçenekler
A
İşletmelerin vicdanı yoktur.
B
İşletmeler kaç amaçlı kurumlardır
C
İşletmelerin vicdanı vardır
D
İşletmelerin sosyal etkilenenleri vardır
E
İşletmelerin ekonomik etkilenenleri vardır
Açıklama:
Peter French’a göre ise işletmeler amaçlar yönünde davranmalıdır ve faaliyetlerinden etik açıdan sorumlu tutulmalıdırlar. French’e göre işletmeler kendi “işletme iç karar yapısı”na göre hareket etmelidir. Doğru cevap C seçeneğidir
Soru 5
Aşağıdakilerden hangisi yatırım stratejisinin işletme üzerindeki etkilerinden birisi değildir?
Seçenekler
A
İşletmenin beklentileri
B
İş görme yolları
C
Ödülleri
D
Motivasyon
E
Kar
Açıklama:
Yatırım stratejisi, işletmenin beklentilerini, iş görme yollarını, ödülleri, motivasyonunu performansını oluşturur ve etkiler. Doğru cevap E seçeneğidir
Soru 6
Yatırım, firma, işletme ve fonksiyonel, kavramları bize işletmelerle ilgili hangi bilgiyi verir?
Seçenekler
A
İşletme stratejileri
B
Yatırım stratejisi
C
İşletme faaliyeti
D
İşletme ahlakı
E
İşletme etkileneni
Açıklama:
İşletmeler, stratejileri en az dört düzeyde belirler: Yatırım, firma, işletme ve fonksiyonel. Doğru cevap A seçeneğidir
Soru 7
İşletme stratejisini, pazarlama, ar-ge, üretim, satış ve diğer fonksiyonel alanlara göre ayrıntılandıran strateji türü aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Yatırım
B
İşletme
C
Firma
D
Fonksiyonel
E
Sosyal
Açıklama:
Fonksiyonel strateji; işletme stratejisini, pazarlama, ar-ge, üretim, satış ve diğer fonksiyonel alanlara göre ayrıntılandırır. Doğru cevap D seçeneğidir.
Soru 8
Aşağıdakilerden hangisinde stratejik yönetim süreci doğru olarak verilmiştir?
Seçenekler
A
1) amaçların belirlenmesi,
2) stratejilerin oluşturulması
3) stratejilerin uygulanması
2) stratejilerin oluşturulması
3) stratejilerin uygulanması
B
1) amaçların belirlenmesi,
2) stratejilerin oluşturulması
3) stratejilerin denetimi
2) stratejilerin oluşturulması
3) stratejilerin denetimi
C
1) amaçların belirlenmesi,
2) stratejilerin oluşturulması
3) stratejilerin uygulanması
4) stratejilerin denetimi,
5) strateji geliştirme
6) çevrenin analiz edilmesini
2) stratejilerin oluşturulması
3) stratejilerin uygulanması
4) stratejilerin denetimi,
5) strateji geliştirme
6) çevrenin analiz edilmesini
D
1) stratejilerin uygulanması
2) stratejilerin denetimi,
3) strateji geliştirme
4) çevrenin analiz edilmesini
2) stratejilerin denetimi,
3) strateji geliştirme
4) çevrenin analiz edilmesini
E
1) amaçların belirlenmesi,
2) stratejilerin oluşturulması
3) stratejilerin uygulanması
4) stratejilerin denetimi,
2) stratejilerin oluşturulması
3) stratejilerin uygulanması
4) stratejilerin denetimi,
Açıklama:
Stratejik yönetim süreci;
1) amaçların belirlenmesi,
2) stratejilerin oluşturulmas›,
3) stratejilerin uygulanması,
4) stratejilerin denetimi,
5) strateji gelifltirme
6) çevrenin analiz edilmesini içerir.
Doğru cevap C seçeneğidir
1) amaçların belirlenmesi,
2) stratejilerin oluşturulmas›,
3) stratejilerin uygulanması,
4) stratejilerin denetimi,
5) strateji gelifltirme
6) çevrenin analiz edilmesini içerir.
Doğru cevap C seçeneğidir
Soru 9
Doğru şeyleri yapmayı amaçlayan, teorisi Peter Druker’ın prensiplerine dayanan liderlik biçimi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Manipülatör
B
Bürokratik
C
Zorlayıcı
D
Profesyonel
E
Rasyonel
Açıklama:
Profesyonel lider, etkinliği yani “doğru şeyleri yapmayı” amaçlar. Bu tarzın teorisi Peter Druker’ın prensiplerine dayanır ve liderler başkaları vasıtasıyla etkin bir şekilde iş yapmak için araçlara ve yeteneklere sahip bir profesyoneldir. Doğru cevap D seçeneğidir.
Soru 10
Çalışanları güçlendirmeye önem verir ancak, bu özellik yönetimin tam olarak yapması gereken görevler arasında değildir. Lider tanımı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Bürokratik
B
Dönüşümcü
C
Manipulatif
D
Profesyonel
E
Denetleyici
Açıklama:
Dönüşümcü lider, çalışanları güçlendirmeye önem verir ancak, bu özellik yönetimin tam olarak yapması gereken görevler arasında değildir. Doğru cevap B seçeneğidir
Soru 11
Çevre analizi, işletmenin etik ve sosyal sorumlukla ilgili yapacakları açısından ne anlam ifade eder?
Seçenekler
A
Doğrusal bir süreç
B
Politik ve ekonomik konuları içerme
C
Strateji uygulama ve geliştirmenin içinde olma
D
Strateji ve amaçların yeniden belirlenmesi
E
Karşılıklı etkileşimli bir süreç
Açıklama:
İşletmeler ve liderler için etik sorumluluğun ne anlama geldiğini ifade edebileceksiniz.
Soru 12
Günümüzde geçerli olan etik görüş aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Etik ve sosyal sorumluluk işletmelere sınırlar çizer.
B
İşbirliği ve fikirbirliği isteyen etik, büyük işletmelerde kolektif davranışın farklılık göstermesi sebebiyle çok zordur.
C
İşletmelerin etik ve sosyal sorumlu olma gerekliliği kişisel fikirler ölçeğinde olma durumunu korumaktadır.
D
İşletmelerin işleyişi için şart olan “ baskı unsuru” nun gerekliliği kabul edilmelidir.
E
İşletmelerde eşit, kolektif ve tam katılımın sağlanabileceği bir yapı mümkün değildir.
Açıklama:
İşletmeler ve liderler için etik sorumluluğun ne anlama geldiğini ifade edebileceksiniz.
Soru 13
“İşletmelerin vicdanı yoktur.” Görüşünü ilk savunan bilim adamı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Henry FAYOL
B
Frederic TAYLOR
C
Adam SMITH
D
Peter SENGE
E
Peter DRUCKER
Açıklama:
Etkilenenler yaklaşımının tanımını ve gelişim aşamalarını açıklayabileceksiniz.
Soru 14
Bir sosyal ve ekonomik etkilenen olarak işletmeyi görme görüşünün temeli neye dayanır?
Seçenekler
A
İşletme ile kamuoyu arasındaki ilişkiye
B
İşletme ile hizmet götürdüğü kurumlar arasındaki ilişkiye
C
İşletme ile insan arasındaki ilişkiye
D
İşletme ile devlet arasındaki ilişkiye
E
İşletme ile işletme arasındaki ilişkiye
Açıklama:
Etkilenenler yaklaşımının tanımını ve gelişim aşamalarını açıklayabileceksiniz.
Soru 15
“İşletmelerin vicdanı yoktur.” görüşünü ilk savunan bilim adamı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Peter DRUCKER
B
Peter SENGE
C
Frederic TAYLOR
D
Henry FAYOL
E
Adam SMITH
Açıklama:
Etkilenenler yaklaşımının tanımını ve gelişim aşamalarını açıklayabileceksiniz.
Soru 16
“Sosyal dinleyiciler” in işletmedeki varlığının nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Sosyal sorunları ortaya çıkarmak
B
SWOT analizini sosyal sorunlar temelinde gerçekleştirmek
C
İnsan sevgisi, azınlıklar, kirlilik/çevre, tüketim-etkilerini örgüt kültürünün parçası haline getirmek
D
Mevcut muhasebe standartlarının sosyal performansın ölçümünü gerçekleştirmesi
E
Paydaşlara etik örgüt imajı verebilmek
Açıklama:
Etik ile liderlik, işletme yapısı, işletmenin denetim sistemi ve örgüt kültürü arasındaki ilişkiyi anlatabileceksiniz.
Soru 17
“Sözleşmeye dayanan etik” kavramını ilk kullanan bilim adamı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Theodore LEVİTT
B
John MATTHEWS
C
Kenneth GOODPASTER
D
Peter FRENCH
E
Laura NASH
Açıklama:
İşletmeler ve liderler için etik sorumluluğun ne anlama geldiğini ifade edebileceksiniz.
Soru 18
Aşağıdakilerden hangisi etik liderlik tarzlarından biri değildir?
Seçenekler
A
Doğal Lider
B
Bürokratik Lider
C
Profesyonel Lider
D
Dönüşümcü Lider
E
Manipülatör Lider
Açıklama:
Liderlik tarzının işletmedeki etik anlayışı ve örgüt kültürünü nasıl şekillendirdiğini açıklayabileceksiniz.
Soru 19
Aşağıdakilerden hangisi zayıf örgüt kültürünün özelliklerinden değildir?
Seçenekler
A
Kısa dönemli odaklanma
B
İçine batmış alt kültürler
C
Parçalanma ve tutarsızlık
D
Hızlı değişim
E
Duygusal patlamalar
Açıklama:
Etik ile liderlik, işletme yapısı, işletmenin denetim sistemi ve örgüt kültürü arasındaki ilişkiyi anlatabileceksiniz.
Soru 20
Aşağıdakilerden hangisi Keith Davis’a göre işletme profesyonellerinin izlemesi gereken ilke ve yükümlülüklerden biri değildir?
Seçenekler
A
İşletmeler, toplumdan aldıkları girdilerin açık bir makbuzunu ve kamuoyuna faaliyetleriyle ilgili açık bilgilendirme ile yani iki açık sistem gibi faaliyet göstermelidir
B
İşletme içi faaliyetlerin, ürünün ve hizmetin sosyal maliyeti, tüketicinin tüketiminin toplum üzerindeki etkilerini ödeyecek şekilde ücretlendirilmelidir.
C
İşletmeler, temel sosyal beklentileri içeren etkinliği için bir birey gibi yükümlülükleri vardır.
D
Faaliyetlerin, ürünün ya da hizmetin karlılığını hesaplamak işletmenin üretime devam etme kararındaki tek etken olmalıdır.
E
İşletmeler “toplumun kaynaklarının vekili” gibi bir sosyal role sahiptir.
Açıklama:
İşletmeler ve liderler için etik sorumluluğun ne anlama geldiğini ifade edebileceksiniz.
Soru 21
Güçlü bir örgüt kültürü aşağıdaki özelliklerden hangisine sahip değildir?
Seçenekler
A
Geniş bir şekilde paylaşılan bir felsefeye sahip olma
B
İşletmede çalışan personelin sayıca çok olması
C
İnsanların önemli değerlerinin varlığı
D
İşletmenin başarısında sembolize edilen kahramanların varlığı
E
Biz ve birlik ruhunu geliştirmek için gereken paylaşma ve taşıma fırsatları yaratan tören gelenekleri
Açıklama:
Etik ile liderlik, işletme yapısı, işletmenin denetim sistemi ve örgüt kültürü arasındaki ilişkiyi anlatabileceksiniz.
Soru 22
Aşağıdakilerden hangisi “İşletmelerin vicdanı yoktur.” görüşünün savunucularından değildir?
Seçenekler
A
Adam Smith
B
Max Weber
C
Thomas Hobbes
D
Milton Friedman
E
Theodore Levitt
Açıklama:
Etkilenenler yaklaşımının tanımını ve gelişim aşamalarını açıklayabileceksiniz.
Soru 23
Aşağıdakilerden hangisi strateji uygulama sürecinde çevreyi analiz etmek için dikkate alınması gereken etmenlerden biri değildir?
Seçenekler
A
Teknolojik
B
Politik
C
Ekonomik
D
Organizasyonal
E
Yatırım odaklı
Açıklama:
İşletmeler ve liderler için etik sorumluluğun ne anlama geldiğini ifade edebileceksiniz.
Soru 24
Aşağıdakilerden hangisi stratejinin düzeylerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Tasarruf
B
Yatırım
C
Firma
D
İşletme
E
Fonksiyonel
Açıklama:
Etik ile liderlik, işletme yapısı, işletmenin denetim sistemi ve örgüt kültürü arasındaki ilişkiyi anlatabileceksiniz.
Soru 25
“İşletmelerin vicdanı yoktur.” görüşünden yola çıkarak faydacılık yaklaşımının esasları doğrultusunda işletmeleri etik dışı kurumlar olarak ilk kabul eden bilim adamı kimdir?
Seçenekler
A
Peter Drucker
B
Peter Senge
C
Frederic Taylor
D
Adam Smith
E
Henry Fayol
Açıklama:
Etkilenenler yaklaşımının tanımını ve gelişim aşamalarını açıklayabileceksiniz.
Soru 26
Aşağıdakilerden hangisi "işletmelerin vicdanı vardır" yaklaşımını savunan Peter French’in görüşlerinden birisi değildir?
Seçenekler
A
İşletmelerin iç karar yapısı ile bireylerin kararları ilişkili olmadığında etik davranışlar güçlenir.
B
İşletmeler faaliyetlerinden sorumludur.
C
Bir işletmenin etik başarısı “ iç karar mekanizmaları”nı sağlıklı işletebilmesine bağlıdır.
D
İç karar mekanizması akış şemaları, politikalar ve prosedürlerden oluşur.
E
Bireylerin kararları işletmenin kolektif karar yapısını yansıtır.
Açıklama:
İşletmeler ve liderler için etik sorumluluğun ne anlama geldiğini ifade edebileceksiniz.
Soru 27
“Sözleşmeye dayanan etik”, kavramını ilk kim kullanmıştır?
Seçenekler
A
Peter French
B
Kenneth Goodpaster
C
Laura Nash
D
John Matthews
E
Theodore Levitt
Açıklama:
Etkilenenler yaklaşımının tanımını ve gelişim aşamalarını açıklayabileceksiniz.
Soru 28
Liderin rekabet analizi yaparak stratejilerine etik misyonunu ve bakış açısını dahil ettiği stratejik yönetim aşaması hangisidir?
Seçenekler
A
Amaçların belirlenmesi
B
Strateji oluşturulması
C
Stratejilerin geliştirilmesi
D
Strateji uygulaması
E
Stratejilerin denetimi
Açıklama:
İşletmeler ve liderler için etik sorumluluğun ne anlama geldiğini ifade edebileceksiniz.
Soru 29
Stratejiler uygulanırken liderlerin çevre analizi yapma nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
İşletmenin daha fazla etik faaliyetler geliştirebilmesi
B
Liderin yasal gücünü kullanabilmesi
C
Paydaşlarıyla etkileşimin kalitesini artırabilmesi
D
Toplumda sosyal sermaye yaratabilmesi
E
Politik ve ekonomik ağlara dahil olabilmesi
Açıklama:
İşletmeler ve liderler için etik sorumluluğun ne anlama geldiğini ifade edebileceksiniz.
Soru 30
Aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Adam Smith’e göre bireyler, kişisel çıkarlarla motive olur “görünmez el” ilkesini benimser ve toplumun ekonomik refahını destekler
B
Thomas Hobbes’a göre işletmeler öncelikle, işletme sahipleri, hissedarlar ve kâr elde etme kapasitesini artıran gruplarla ilgilenmelidir
C
Milton Friedman’a göre işletmelerin yalnızca bir sorumluluğu vardır, kaynaklarını, karlarını artırmak için kaynaklarını ve faaliyetlerini tasarlamak
D
Theodore Levitt’e göre maddi kazancın yollarını araştırmak işletmelerin en temel sorumluluğudur
E
Manuel Velasquez’e göre işletmeler birey gibi davranan ya da amaçları olan kurumlardır
Açıklama:
“İşletmelerin kişiliği yoktur, kâr amaçlı kurumlardır” görüşü, “işletmelerin öncelikli görevi kâr elde etmektir, etik sorumlulukla hareket etmek değildir” temeline dayanır. Faydacılık temelli bu görüş, işletmelerin geniş kesimi için en iyiyi sağladığını varsayar. Adam Smith (1723-1790), bu görüşü ilk savunan bilim insanıdır. Ona göre bireyler, kişisel çıkarlarla motive olur “görünmez el” ilkesini benimser ve toplumun ekonomik refahını destekler. Thomas Hobbes ve Locke’nin felsefesi de bu mantığı yansıtmaktadır. Onların görüşüne göre işletmeler öncelikle, işletme sahipleri, hissedarlar ve kâr elde etme kapasitesini artıran gruplarla ilgilenmelidir. Bu görüşü savunan günümüz bilim adamlarından biri Milton Friedman’dır. Ona göre işletmelerin sadece bir sosyal sorumluluğu vardır. O da kaynaklarını, karlarını artırmak için kaynaklarını ve faaliyetlerini tasarlamaktır. Benzer şekilde Theodore Levitt’e göre işletmelerin sadece iki sorumluluğu vardır: Birincisi asgari seviyede yüz yüze ilişkilerde nezaket kurallarına uyma ve ikincisi maddi kazancın yollarını araştırmaktır. Velasquez’e göre işletmelerin sosyal ve etik yükümlülüklerine rağmen, işletmeler bir birey gibi davranan ya da amaçları olan kurumlar değildir.
Soru 31
- İşletmeler toplumun kaynaklarının vekili gibi bir role sahiptir.
- Faaliyetlerin karlılığı kadar sosyal maliyeti de göz önünden bulundurulmalıdır.
- İşletmelerin bireyler gibi yükümlülükleri bulunmaktadır. Yukarıda yer alan ifadelerden hangisi ya da hangileri Keith Davis’in önerdiği sosyal sorumluluk ilkeleri kapsamında değerlendirilebilir?
Seçenekler
A
I, II ve III
B
I ve II
C
I ve III
D
Yalnız II
E
Yalnız III
Açıklama:
Davis işletme profesyonellerinin sosyal sorumlu olmak için izlemesi gereken beş geniş ilke ya da yükümlülük önermiştir: İşletmeler “toplumun kaynaklarının vekili” gibi bir sosyal role sahiptir. İşletmeler, toplumdan aldıkları girdilerin açık bir makbuzunu ve kamuoyuna faaliyetleriyle ilgili açık bilgilendirme ile yani iki açık sistem gibi faaliyet göstermelidir. Faaliyetlerin, ürünün ya da hizmetin kârlılığı kadar sosyal maliyeti de göz önünde bulundurulmalıdır. İşletme içi faaliyetlerin, ürünün ve hizmetin sosyal maliyeti, tüketicinin tüketiminin toplum üzerindeki etkilerini ödeyecek şekilde ücretlendirilmelidir. İşletmelerin, bir birey gibi yükümlülükleri vardır.
Soru 32
Strateji kavramı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Strateji, işletme faaliyetlerinin tüm yönetsel yönlerini belirler.
B
Strateji yönetim için etik açıdan neyin önemli olduğunu yansıtır.
C
Strateji, işletme faaliyetlerinin yönünü ve niteliğini belirler
D
Strateji işletmenin değerlerini vurgular.
E
Rekabette başarılı olmak için yapı stratejiden bağımsız olarak belirlenir.
Açıklama:
Yönetim literatüründe “yapı stratejiyi izler” kabul edilmiş bir organizasyon prensibidir. Bir işletmenin yapısı, yönetsel bağlılık teorisine göre, stratejisi ile uyumlu olmalıdır. Strateji, işletme faaliyetlerinin tüm yönetsel yönlerini belirler. Strateji, liderin değerlerinin ve ödüllendirme faaliyetlerinin denetimini vurgular. Bu yolla strateji, yönetim için etik açıdan neyin önemli olduğunu yansıtır. Strateji, işletme faaliyetlerinin yönünü ve niteliğini belirler.
Soru 33
Aşağıdakilerden hangisi diğerlerine göre en geniş strateji düzeyini temsil eder?
Seçenekler
A
Firma stratejisi
B
Yatırım stratejisi
C
İşletme stratejisi
D
Fonksiyonel strateji
E
Operasyonel strateji
Açıklama:
İşletmeler, stratejileri en az dört düzeyde belirler: Yatırım, firma, işletme ve fonksiyonel. Yatırım stratejisi, en geniş düzeydir. İşletmenin toplumdaki rolünü, işletmenin gelecekte paydaşlar tarafından nasıl algılanacağını tanımlar, işletmenin prensiplerini ve değerlerini ortaya koyar ve işletmenin varlık sebebini gösterir.
Soru 34
Stratejik yönetim sürecinin aşağıdaki aşamalarından hangisi birinci adımı oluşturur?
Seçenekler
A
Amaçların belirlenmesi
B
Stratejilerin uygulanması
C
Stratejilerin denetimi
D
Strateji geliştirme
E
Çevre analizi
Açıklama:
Stratejik yönetim süreci 1) amaçların belirlenmesi, 2) stratejilerin oluşturulması, 3) stratejilerin uygulanması, 4) stratejilerin denetimi, 5) strateji geliştirme 6) çevrenin analiz edilmesini içerir.
Soru 35
Stratejik yönetim sürecinin aşağıdaki aşamalarından hangisinde sonuçlar, ortaya konan amaçlarla aynı çizgide değilse düzeltici faaliyetler gerçekleştirilir?
Seçenekler
A
Strateji oluşturma
B
Amaçların belirlenmesi
C
Strateji denetimi
D
Çevre analizi
E
Strateji geliştirme
Açıklama:
Strateji denetimi aşamasında eğer sonuçlar, ortaya konan amaçlarla aynı çizgide değilse, düzeltici faaliyet gerçekleştirilmelidir.
Soru 36
- Merkezleşmemiş bir yapı ile merkez politika ve prosedürleri arasında az ya da hiç koordinasyon olmaması etiğe uygun olmayan davranışlar için bir iklimi teşvik edebilir.
- Gerçekçi olmayan kısa dönemli ve alt seviyelerdeki kâr payları, çalışanlar üzerindeki etiğe uygun olmayan faaliyetleri kabul etme baskılarını arttırabilir.
- Etiğe uygun olamayan organizasyonel ve iş birimleri kültürü, yasa dışı ve etiğe uygun olmayan hareketlere göz yumulan bir çevre yaratabilir. İşletme yapısı ve etik ile ilgili yukarıdaki ifadelerden hangisi ya da hangileri doğrudur?
Seçenekler
A
I, II, ve III
B
I ve II
C
I ve III
D
II ve III
E
Yalnız III
Açıklama:
Büyük işletmelerdeki liderler, kişisel etik değerleriyle işletmenin beklentilerini uyumlaştırmanın pek çok nedenini ortaya atmaktadırlar:
- Merkezleşmemiş bir yapı ile merkez politika ve prosedürleri arasında az ya da hiç koordinasyon olmaması, artan kâr elde etme baskıları söz konusu olduğunda etiğe uygun olmayan davranışlar için bir iklimi teşvik etmektedir.
- Gerçekçi olmayan kısa dönemli ve alt seviyelerdeki kâr payları, çalışanlar üzerindeki etiğe uygun olmayan faaliyetleri kabul etme baskılarını artırır.
- Çok sayıdaki finansal teşvik yönelimleri üzerindeki aşırı baskılar, olası kararların kısa yolunu cesaretlendirir.
- Etiğe uygun olamayan organizasyonel ve iş birimleri kültürü, yasa dışı ve etiğe uygun olmayan hareketlere göz yumulan bir çevre yaratır.
Soru 37
Aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
İzleyiciler olmadan, lider olamaz
B
Tek ya da en iyi ahlaki liderlik ya da yönetim tarzı yoktur
C
Lider, işletmedeki tek etik örnektir
D
Liderler stratejiyi, kültürü, denetim ve ödül sistemlerini etkiler
E
Liderlik, bazı açılardan izleyicilerin bir fonksiyonudur.
Açıklama:
Liderlik tarzının etiğe uygun ya da uygun olmayan kültüre ve yönelimlerine olan etkilerine işletme liderliğinin doğasıyla ilgili genellemelerle başlanabilir:
- İzleyiciler olmadan, lider olamaz. Liderlik, bazı açılardan izleyicilerin bir fonksiyonudur. Gerçekte alt seviyedeki pek çok çalışan, faaliyetleri yoluyla işletmenin vicdanını şekillendirir.
- Bir kişi, bu lider de olsa, işletmedeki tek etik örnek olamaz. Liderin etik niteliği ve örnekleri oluşturmasına rağmen, izleyiciler ahlaki çevreyi zenginleştirmek için ahlaki liderliği paylaşmak zorundadır.
- Tek ya da en iyi ahlaki liderlik ya da yönetim tarzı yoktur.
Soru 38
Peter Drucker’ın prensiplerine dayanan, etkinliği yani doğru şeyleri yapmayı amaçlayan liderlik tarzı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Profesyonel Lider
B
Manipülatör Lider
C
Bürokratik Lider
D
Dönüşümcü Lider
E
Kuralcı Lider
Açıklama:
Profesyonel lider, etkinliği yani “doğru şeyleri yapmayı” amaçlar. Bu tarzın teorisi Peter Drucker’ın prensiplerine dayanır ve liderler başkaları vasıtasıyla etkin bir şekilde iş yapmak için araçlara ve yeteneklere sahip bir profesyoneldir.
Soru 39
Weber’in teorilerine dayanan, ideal organizasyonel bürokrasiyi şekillendiren rasyonel prensiplerle hareket eden liderlik tarzı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Bürokratik Lider
B
Dönüşümcü Lider
C
Profesyonel Lider
D
Manipülatör Lider
E
Yenilikçi Lider
Açıklama:
Bürokratik lider, kural temelli etik liderlik biçimidir. Ünlü Alman sosyolog Weber’in teorisi üzerine oturmuştur. Bürokratik lider, ideal organizasyonel bürokrasiyi şekillendiren rasyonel prensiplerle hareket eder. Bu organizasyonun fonksiyonlarını ve amacını açıklayan kuralların bir bileşimidir. Denetim yapısının emir-komuta zincirini gösteren bir hiyerarşi, iyi tanımlanmış iş tanımları, iletişim kuran ve kuralları empoze eden profesyonel yönetici, derece ve ayrıcalıklarla ödüllendirilmiş, konusunda uzman olarak kabul edilen teknik açıdan kaliteli çalışanlar demektir. Bu liderlik tarzında zorlayıcı güç “doğru şeyleri yapmak” anlamında etkinlikten çok “işleri doğru yapmak” anlamında verimliliktir.
Soru 40
Aşağıdakilerden hangisi işletmelerin tıpkı bireyler gibi vicdana sahip olması gerektiğini savunan bilim insanlarından biridir?
Seçenekler
A
Adam Smith
B
Thomas Hobbes
C
John Matthews
D
John Kenneth Galbraith
E
Theodore Levitt
Açıklama:
“İşletmelerin kişiliği yoktur, kâr amaçlı kurumlardır” görüşü, “işletmelerin öncelikli görevi kâr elde etmektir, etik sorumlulukla hareket etmek değildir” temeline dayanır. Bu görüş, kuruma etik mesuliyet ve sorumluluğun bir katkı sağlamayacağını iddia eder. Adam Smith (1723-1790), bu görüşü ilk savunan bilim adamıdır. Bu görüşe göre işletmeler kişisel çıkarları ve sahiplerinin ekonomik beklentilerini karşılayan etik dışı kurumlardır. Thomas Hobbes ve Locke’nin felsefesi de bu mantığı yansıtmaktadır. Onların görüşüne göre işletmeler öncelikle, işletme sahipleri, hissedarlar ve kâr elde etme kapasitesini artıran gruplarla ilgilenmelidir. Theodore Levitt’e göre işletmelerin sadece iki sorumluluğu vardır: Birincisi asgari seviyede yüz yüze ilişkilerde nezaket kurallarına uyma ve ikincil maddi kazancın yollarını araştırmaktır. Bu bakış açısıyla etik sorumluluğun kaynakları, işletmelerin dışındadır. Bu görüşün destekleyicilerinden olan John Kenneth Galbraith’a göre ise işletmeler kişiliği olmayan kurumlardır ve hükümetler işletmelerin sosyal sorumluluğunu artırmak yerine faaliyetlerini etik açıdan denetlemelidir. Karşıt görüşe göre ise işletmeler, tıpkı bireyler gibidir. İşletmelerin vicdanı vardır ve işletmeler, işletmenin sahiplerine ve etkilenenlerine karşı bir etik kurum gibi davranmalıdır. Kenneth Goodpaster ve John Matthews’e göre işletmeler amaçlara, ekonomik değerlere ve stratejilere sahip olmalarıyla nedeniyle bir vicdana sahip olmalılardır. Doğru yanıt C’dir.
Soru 41
Peter French’in işletmelerin etik sorumluluklarına ilişkin görüşleri ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
İşletmeler amaçlar yönünde davranmalıdır.
B
İşletmeler faaliyetlerinden etik açıdan sorumlu tutulmalıdırlar.
C
İşletmeler kendi işletme iç karar yapısına göre hareket etmelidir.
D
İşletmelerin kararları bireylerin işletme içindeki kararlarıyla benzerdir.
E
İşletme içi karar yapısı bireylerin, bireysel hareketlerinin kolektif biçimidir.
Açıklama:
Peter French’a göre ise işletmeler amaçlar yönünde davranmalıdır ve faaliyetlerinden etik açıdan sorumlu tutulmalıdırlar. French’e göre işletmeler kendi “işletme iç karar yapısı”na göre hareket etmelidir. “İşletme iç karar yapısı”, işletmenin akış şemaları ve politikalarından oluşturulur. İşletme kararları akış şemalarının ve işletme politikalarının karar yapısıyla vücut bulur. French’e göre işletmenin kararları ile bireylerin “işletme içi karar yapısı”na yönelik fikirleri bağlantılıdır. “işletme içi karar yapısı” bireylerin, bireysel hareketlerinin kolektif biçimidir. French’e göre işletmelerin kararları bireylerin işletme içindeki kararlarıyla benzer değildir. Doğru yanıt D’dir.
Soru 42
Toplumun kaynaklarını kullanmaları için işletmelere emanet etmesi nedeniyle işletmelerin sadece işletme sahipleri, müşteriler ve sendikanın değil tüm etkilenenlerinin çıkarlarına hizmet etmek zorunda olması aşağıdaki kavramlardan hangisi ile açıklanmaktadır?
Seçenekler
A
Toplumun kaynaklarının vekili
B
Sözleşmeye dayanan etik
C
Minimum etik
D
Karşılıklı güvenen dayanan ilişkiler
E
İşletme iç karar yapısı
Açıklama:
Sözleşmeye dayanan etik” işletmeler, müşteriler ve etkilenenler arasındaki sosyal olduğu kadar ekonomik ilişkilerin önemine vurgu yapar. İşletme yöneticileri ve müşteriler arasındaki ilişkiler ve sosyal sözleşmeler, bir “satıcı sorumludur” anlayışına dayanır, “satıcının ya da alıcının dikkat etmesi” değildir. “Minimum etik” standardına göre işletmeler diğerlerini olası zamandan koruma faaliyetleri konusunda taahhüt etmeli ürünü ya da hizmeti üretmemelidir. En azından işletmeler belli standartlara göre satacağı güvenli ürünleri tasarlamalı, üretmeli, dağıtmalı ve satmalıdır. Patricia Werhane tarafından kullanılan “karşılıklı güvene dayanan ilişkiler” kavramı, bir etkilenenin ya da grubun bir diğerinin çıkarını gözeterek davranması anlamına gelen “ güven ve bağlılık” temeline dayanmaktadır. “İşletme iç karar yapısı” ise işletmenin akış şemaları ve politikalarından oluşturulur. İşletme kararları akış şemalarının ve işletme politikalarının karar yapısıyla vücut bulur. “İşletme içi karar yapısı” bireylerin, bireysel hareketlerinin kolektif biçimidir. İşletmeler “toplumun kaynaklarının vekili” gibi bir sosyal role sahiptir. Toplum, kaynaklarını kullanmaları için işletmelere emanet etmesi için işletmeler sadece işletme sahipleri, müşteriler ve sendikanın değil tüm etkilenenlerinin çıkarlarına hizmet etmek zorundadır. Doğru yanıt A’dır.
Soru 43
Aşağıdaki işletme stratejilerden hangisi en geniş düzeyde stratejileri içermektedir?
Seçenekler
A
Fonksiyonel strateji
B
Yatırım stratejisi
C
Firma stratejisi
D
İşletme stratejisi
E
Yönetim stratejisi
Açıklama:
İşletmeler, stratejileri en az dört düzeyde belirler: Yatırım, firma, işletme ve fonksiyonel. Yatırım stratejisi, en geniş düzeydir. İşletmenin toplumdaki rolünü, işletmenin gelecekte paydaşlar tarafından nasıl algılanacağını tanımlar, işletmenin prensiplerini ve değerlerini ortaya koyar ve işletmenin varlık sebebini gösterir. Firma stratejisi, işletmenin amaçlarını, hedeflerini, politika ve planlarının odaklandığı iş alanlarını belirler. İşletme stratejisi, firma stratejisindeki ayrıntılandırılmış amaç ve hedefleri, özel işletme faaliyetleri için dönüştürür. Fonksiyonel strateji, işletme stratejisini, pazarlama, ar-ge, üretim, satış ve diğer fonksiyonel alanlara göre ayrıntılandırır. Doğru yanıt B’dir.
Soru 44
İşletmelerin örgütsel birim bazındaki stratejilerine ne ad verilir?
Seçenekler
A
Fonksiyonel strateji
B
Yatırım stratejisi
C
Firma stratejisi
D
İşletme stratejisi
E
Yönetim stratejisi
Açıklama:
İşletmeler, stratejileri en az dört düzeyde belirler: Yatırım, firma, işletme ve fonksiyonel. Yatırım stratejisi, en geniş düzeydir. İşletmenin toplumdaki rolünü, işletmenin gelecekte paydaşlar tarafından nasıl algılanacağını tanımlar, işletmenin prensiplerini ve değerlerini ortaya koyar ve işletmenin varlık sebebini gösterir. Firma stratejisi, işletmenin amaçlarını, hedeflerini, politika ve planlarının odaklandığı iş alanlarını belirler. İşletme stratejisi, firma stratejisindeki ayrıntılandırılmış amaç ve hedefleri, özel işletme faaliyetleri için dönüştürür. Fonksiyonel strateji, işletme stratejisini, pazarlama, ar-ge, üretim, satış ve diğer fonksiyonel alanlara göre ayrıntılandırır. Pazarlama, ar-ge, üretim, satış ve diğer fonksiyonel alanlar örgütteki birimleri oluşturmaktadır. Doğru yanıt A’dır.
Soru 45
Aşağıdaki stratejik yönetim süreci aşamalarından hangisi yönetsel, finansal ve sosyal konular açısından işletmenin güçlü ve zayıf yönlerinin bir rekabetçi analizinin yapılmasını gerektirmektedir?
Seçenekler
A
Amaçların belirlenmesi
B
Stratejilerin denetimi
C
Stratejilerin oluşturulması
D
Stratejilerin uygulanması
E
Çevrenin analiz edilmesi
Açıklama:
Stratejik yönetim süreci 1) amaçların belirlenmesi, 2) stratejilerin oluşturulması, 3) stratejilerin uygulanması, 4) stratejilerin denetimi, 5) strateji geliştirme 6) çevrenin analiz edilmesini içerir. Amaçların belirlenmesi aşamasında, etik ve sosyal sorumluluk konuları ve öncelikleri üst yönetim tarafından belirlenmesi ve taktik planların hazırlanması gerekir. Strateji oluşturma aşaması, yönetsel, finansal ve sosyal konular açısından işletmenin güçlü ve zayıf yönlerinin bir rekabetçi analizini de içerir. Sosyal konular için bir etik bakış açısı bu aşamada açıkça ifade edilmelidir ve bir işletmenin stratejilerindeki sosyal konuları görme imkânı, zedelenme olasılığı ve yükümlülükler için bir ilgiyi yansıtmalıdır. Üçüncü aşama olan strateji uygulaması boyunca, organizasyondaki tüm yönetici ve çalışanlar, farklı yollarla bu sürecin içinde yer alırlar. Sosyal ve etik sorumluluklar, strateji uygulaması aşamasında bazı şeyleri güvence altına alarak bir rol oynar. Uygulamada strateji ve kaynakların ortaya konması için prosedürler adil, doğru ve eşit olmalıdır. Dördüncü aşama olan strateji denetimi ve beşinci aşama strateji geliştirme boyunca işletme yöneticileri, faaliyetlerin gerçekleşen performansı ile hedeflenen performansı ölçmek için standartlar oluşturur. Strateji denetimi aşamasında eğer sonuçlar, ortaya konan amaçlarla aynı çizgide değilse, düzeltici faaliyet gerçekleştirilmelidir. Son olarak, strateji uygulama süreci olan altıncı aşamada, çevre analiziyle liderler, 1) teknolojik, 2) politik, 3) ekonomik ve 4) organizasyondaki konuları ve eğilimleri tarar, tanımlar, gözlemler ve tahmin ederler. Doğru yanıt C’dir.
Soru 46
Aşağıdaki işletme stratejilerinden hangisi işletme misyonunu kapsamaktadır?
Seçenekler
A
Fonksiyonel strateji
B
Yatırım stratejisi
C
Firma stratejisi
D
İşletme stratejisi
E
Yönetim stratejisi
Açıklama:
İşletmeler, stratejileri en az dört düzeyde belirler: Yatırım, firma, işletme ve fonksiyonel. Yatırım stratejisi, en geniş düzeydir. İşletmenin toplumdaki rolünü, işletmenin gelecekte paydaşlar tarafından nasıl algılanacağını tanımlar, işletmenin prensiplerini ve değerlerini ortaya koyar ve işletmenin varlık sebebini gösterir. Firma stratejisi, işletmenin amaçlarını, hedeflerini, politika ve planlarının odaklandığı iş alanlarını belirler. İşletme stratejisi, firma stratejisindeki ayrıntılandırılmış amaç ve hedefleri, özel işletme faaliyetleri için dönüştürür. Fonksiyonel strateji, işletme stratejisini, pazarlama, ar-ge, üretim, satış ve diğer fonksiyonel alanlara göre ayrıntılandırır. Misyon örgütün varlık nedeni belirten ifadedir. Doğru yanıt B’dir.
Soru 47
Aşağıdakilerden hangisi yüksek etik değerlere sahip işletmelerin özelliklerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Çeşitli iç ve dış paydaşlarla ilişkileri kolaydır.
B
Sorumluluklar genellikle müşterektir.
C
Kurallar, bireylerin kendilerinden sorumlu olduklarını belirtir.
D
Kurallarda çalışanların kişisel çıkarlarına da önem verilir.
E
Amaç, işletmeyi çevresiyle birbirine bağlamaktır.
Açıklama:
Yüksek etik değerlere sahip işletmeler ve kültürlerin dört prensibe sahip olduğu belirlenmiştir:
Prensip 1. Yüksek etik değerlere sahip işletmenin, çeşitli iç ve dış paydaşlarla ilişkileri kolaydır. Bu işletmelerdeki kurallar, işletmenin güçlü birer parçası olan paydaşlarla iyi ilişkiler kurmasını sağlar.
Prensip 2. Yüksek etik değerlere sahip işletme “doğruluk” ile zihnini meşgul eder. İşletme kurallarında işletmenin çıkarlarına olduğu kadar çalışanların kişisel çıkarlarına da önem verilir.
Prensip 3. Yüksek etik değerlere sahip işletmede sorumluluklar müşterek olmaktan çok bireyseldir. Bireyler sorumluluğu, işletmenin faaliyetleri için olduğunu farz ederler. Böylesi işletmelerdeki kurallar, bireylerin kendilerinden sorumlu olduklarını belirtir.
Prensip 4. Yüksek etik değerlere sahip işletmede, işletme faaliyetlerinde, işletme değerlerinin unsurları, harekete geçirmenin bir yolu olarak amaç edinilmiştir. Ve ayrıca amaç, işletmeyi çevresiyle birbirine bağlamaktır. Doğru yanıt B’dir.
Prensip 1. Yüksek etik değerlere sahip işletmenin, çeşitli iç ve dış paydaşlarla ilişkileri kolaydır. Bu işletmelerdeki kurallar, işletmenin güçlü birer parçası olan paydaşlarla iyi ilişkiler kurmasını sağlar.
Prensip 2. Yüksek etik değerlere sahip işletme “doğruluk” ile zihnini meşgul eder. İşletme kurallarında işletmenin çıkarlarına olduğu kadar çalışanların kişisel çıkarlarına da önem verilir.
Prensip 3. Yüksek etik değerlere sahip işletmede sorumluluklar müşterek olmaktan çok bireyseldir. Bireyler sorumluluğu, işletmenin faaliyetleri için olduğunu farz ederler. Böylesi işletmelerdeki kurallar, bireylerin kendilerinden sorumlu olduklarını belirtir.
Prensip 4. Yüksek etik değerlere sahip işletmede, işletme faaliyetlerinde, işletme değerlerinin unsurları, harekete geçirmenin bir yolu olarak amaç edinilmiştir. Ve ayrıca amaç, işletmeyi çevresiyle birbirine bağlamaktır. Doğru yanıt B’dir.
Soru 48
Aşağıdakilerden hangisi zayıf örgüt kültürünün özelliklerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Bir işe odaklanma
B
Alt kültürler arasında uyuşmazlık
C
İçine batmış alt kültürler
D
İşletmeyle ilgili farklı inanışlar
E
Uzun dönemli odaklanma
Açıklama:
Sorunlar içeren örgüt kültürü ya da zayıf örgüt kültürünün özellikleri şunlardır: • Bir işe odaklanma • Kısa dönemli odaklanma • Etik ve motivasyon sorunları • Duygusal patlamalar • Parçalanma ve tutarsızlık (giysilerde, konuşmalarda, fiziksel konularda, çalışma alışkanlıklarında) • Alt kültürler arasında uyuşmazlık • İçine batmış alt kültürler • Paylaşılan işletme değerlerinin üzerinde alt kültürlerin baskınlığı • Nasıl başarılı olunacağı ile ilgili açık olmayan değerler ya da inanışlar • Hangisinin önemli olduğu ile ilgili pek çok inanışta önceliklerin açık olmaması • İşletmeyle ilgili farklı inanışlar • Neyin önemli olduğu ile ilgili genel algıyı inşa eden kahramanlardan ziyade yıkıcı ya da bozucu kültürel kahramanlar • İyi organize edilmemiş ya da bozucu günlük gelenekler. Doğru yanıt E’dir.
Soru 49
Profesyonel liderlikteki temel etik problem aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Temel olarak ekonomik olma ile motive ediliyor olması
B
Kısa dönemli amaçlara odaklanması
C
Egoist bir liderlik anlayışını benimsiyor olması
D
Güven ve ilişkiler oluşturma konusunu ihmal etmesi
E
Yönetim kadrosunun etik dışı davranışlar sergileme olasılığı
Açıklama:
Manipülatör liderlik biçimi, liderliği etik çerçevesi dışında gören, Machivellian etik üzerine oturmuştur. Bu nedenle son hak, ulaşılması beklenen amacı ifade etmektedir. Bu yaklaşımda etik liderlik tarzı egoisttir ve temel olarak ekonomik olma ile motive edilmiştir. Güven ve ilişkilerin oluşturma ilgilerine ve kaliteden yoksundur. Kısa dönemli amaçlara odaklanmıştır. Profesyonel lider, etkinliği yani “doğru şeyleri yapmayı” amaçlar. Bu tarzın teorisi Peter Druker’ın prensiplerine dayanır ve liderler başkaları vasıtasıyla etkin bir şekilde iş yapmak için araçlara ve yeteneklere sahip bir profesyoneldir. Bir sosyal anlaşma olarak etik, bu yönetim biçiminde tıpkı önceki iki tarzda olduğu gibi faaliyetler yerine getirmek için etiğe uygun olmayan teknik ve tavırları uygular. Bu liderlik biçiminde temel etik problem, örgüt kültürü ve yönetim kadrosunun etiğe uygun olmayan davranışlar sergileme olasılığıdır. Doğru yanıt E’dir.
Soru 50
"Bireyler, kişisel çıkarlarla motive olur “görünmez el” ilkesini benimser ve toplumun
ekonomik refahını destekler." görüşünü savunan ilk bilim adamı kimdir?
ekonomik refahını destekler." görüşünü savunan ilk bilim adamı kimdir?
Seçenekler
A
Adam Smith
B
Thomas Hobbes
C
Theodore Levitt
D
Kenneth Goodpaster
E
John Matthews
Açıklama:
Adam Smith (1723-1790), bu görüşü ilk savunan bilim adamıdır. Ona göre bireyler, kişisel çıkarlarla motive olur “görünmez el” ilkesini benimser ve toplumun ekonomik refahını destekler. Bu görüşe göre işletmeler kişisel çıkarları ve sahiplerinin ekonomik beklentilerini karşılayan etik dışı kurumlardır. Sosyal sorumlulukta kurallar ve bu kuralların uygulanması gereklidir. Bu hükümetlerin görevidir, işletmelerin değil. Doğru cevap A seçeneğidir.
Soru 51
İşletmenin amaçlarını, hedeflerini, politika ve planlarının odaklandığı iş alanlarını belirleyen strateji düzeyine ne ad verilir?
Seçenekler
A
Yatırım stratejisi
B
İşletme stratejisi
C
Fonksiyonel strateji
D
Merkezileşme stratejisi
E
Firma stratejisi
Açıklama:
Yatırım stratejisi, en geniş düzeydir. işletmenin toplumdaki rolünü, işletmenin gelecekte paydaşlar tarafından nasıl algılanacağını tanımlar, işletmenin prensiplerini ve değerlerini ortaya koyar ve işletmenin varlık sebebini gösterir Firma stratejisi, işletmenin amaçlarını, hedeflerini, politika ve planlarının odaklandığı iş alanlarını belirler. İşletme stratejisi, firma stratejisindeki ayrıntılandırılmış amaç ve hedefleri, özel işletme faaliyetleri için dönüştürür. Fonksiyonel strateji, işletme stratejisini, pazarlama, ar-ge, üretim, satış ve diğer fonksiyonel alanlara göre ayrıntılandırır.Doğru cevap E seçeneğidir.
Soru 52
İşletme stratejisini, pazarlama, ar-ge, üretim, satış ve diğer alanlara göre ayrıntılandıran strateji düzeyine ne ad verilir?
Seçenekler
A
İşletme stratejisi
B
Yatırım stratejisi
C
Firma stratejisi
D
Fonksiyonel strateji
E
Büyüme stratejisi
Açıklama:
Yatırım, firma, işletme ve fonksiyonel. Yatırım stratejisi, en geniş düzeydir. işletmenin toplumdaki rolünü, işletmenin gelecekte paydaşlar tarafından nasıl algılanacağını tanımlar, işletmenin prensiplerini ve değerlerini ortaya koyar ve işletmenin varlık sebebini gösterir Firma stratejisi, işletmenin amaçlarını, hedeflerini, politika ve planlarının odaklandığı iş alanlarını belirler. İşletme stratejisi, firma stratejisindeki ayrıntılandırılmış amaç ve hedefleri, özel işletme faaliyetleri için dönüştürür. Fonksiyonel strateji, işletme stratejisini, pazarlama, ar-ge, üretim, satış ve diğer fonksiyonel alanlara göre ayrıntılandırır. Doğru cevap D seçeğidir.
Soru 53
“…….........., en geniş düzeydir. işletmenin toplumdaki rolünü, işletmenin gelecekte paydaşlar tarafından nasıl algılanacağını tanımlar, işletmenin prensiplerini ve değerlerini ortaya koyar ve işletmenin varlık sebebini gösterir”
Yukarıdaki paragrafta boş bırakılan yere getirilecek en uygun ifade aşağıdakilerden hangisidir?
Yukarıdaki paragrafta boş bırakılan yere getirilecek en uygun ifade aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Firma stratejisi
B
Yatırım stratejisi
C
İşletme stratejisi
D
Fonksiyonel strateji
E
Merkezileşme stratejisi
Açıklama:
Yatırım stratejisi, en geniş düzeydir. İşletmenin toplumdaki rolünü, işletmenin gelecekte paydaşlar tarafından nasıl algılanacağını tanımlar, işletmenin prensiplerini ve değerlerini ortaya koyar ve işletmenin varlık sebebini gösterir Firma stratejisi, işletmenin amaçlarını, hedeflerini, politika ve planlarının odaklandığı iş alanlarını belirler. İşletme stratejisi, firma stratejisindeki ayrıntılandırılmış amaç ve hedefleri, özel işletme faaliyetleri için dönüştürür. Fonksiyonel strateji, işletme stratejisini, pazarlama, ar-ge, üretim, satış ve diğer fonksiyonel alanlara göre ayrıntılandırır. Doğru cevap B seçeneğidir.
Soru 54
Aşağıdakilerden hangisi stratejik yönetim sürecinin ilk aşamasıdır?
Seçenekler
A
Amaçların belirlenmesi
B
Stratejilerin oluşturulması
C
Strateji geliştirme
D
Stratejilerin denetimi
E
Stratejilerin uygulanması
Açıklama:
Stratejik yönetim süreci 1) amaçların belirlenmesi, 2) stratejilerin oluşturulması, 3) stratejilerin uygulanması, 3) stratejilerin denetimi, 5) strateji geliştirme 6) çevrenin analiz edilmesini içerir. Doğru cevap A seçeneğidir.
Soru 55
“…………….. aşaması, yönetsel, finansal ve sosyal konular açısından işletmenin güçlü ve zayıf yönlerinin bir rekabetçi analizini de içerir. Bu aşama boyunca, yöneticiler sadece hedeflediği özel amaçlardaki işletmenin risklerini ve fırsatları tahmin etmekle kalmamalı, aynı zamanda mevcut paydaşlarına olan yükümlülüklerini ayrıntılarıyla açıklamak zorundadır.”
Yukarıdaki paragrafta boş bırakılan yere getirilebilecek stratejik yönetim süreci aşaması aşağıdakilerden hangisidir?
Yukarıdaki paragrafta boş bırakılan yere getirilebilecek stratejik yönetim süreci aşaması aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Stratejilerin denetimi
B
Stratejilerin uygulanması
C
Stratejilerin oluşturulması
D
Strateji geliştirme
E
Çevrenin analiz edilmesini
Açıklama:
Strateji oluşturma aşaması, yönetsel, finansal ve sosyal konular açısından işletmenin güçlü ve zayıf yönlerinin bir rekabetçi analizini de içerir. Sosyal konular için bir etik bakış açısı bu aşamada açıkça ifade edilmelidir ve bir işletmenin stratejilerindeki sosyal konuları görme imkânı, zedelenme olasılığı ve yükümlülükler için bir ilgiyi yansıtmalıdır. Bu aşama boyunca, yöneticiler sadece hedeflediği özel amaçlardaki işletmenin risklerini ve fırsatları tahmin etmekle kalmamalı, aynı zamanda mevcut paydaşlarına olan yükümlülüklerini ayrıntılarıyla açıklamak zorundadır. Doğru cevap C seçeneğidir.
Soru 56
"Bu liderlik biçimi liderliği etik çerçevesi dışında gören, Machivellian etik üzerine oturmuştur. Bu yaklaşımda etik liderlik tarzı egoisttir ve temel olarak ekonomik olma ile motive edilmiştir."
Yukarıdaki paragrafta bahsedilen liderlik türü aşağıdakilerden hangisidir?
Yukarıdaki paragrafta bahsedilen liderlik türü aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Bürokratik liderlik
B
Manipülatör liderlik
C
Profesyonel liderlik
D
Dönüşümcü liderlik
E
Tüm liderlik yaklaşımlarını içeren liderlik
Açıklama:
Manipülatör liderlik biçimi, liderliği etik çerçevesi dışında gören, Machivellian etik üzerine oturmuştur. Bu nedenle son hak, ulaşılması beklenen amacı ifade etmektedir. Bu yaklaşımda etik liderlik tarzı egoisttir ve temel olarak ekonomik olma ile motive edilmiştir. Güven ve ilişkilerin oluşturma ilgilerine ve kaliteden yoksundur. Kısa dönemli amaçlara odaklanmıştır. Doğru cevap B seçeneğidir.
Soru 57
“…………………, etkinliği yani “doğru şeyleri yapmayı” amaçlar. Bu tarzın teorisi Peter Druker’ın prensiplerine dayanır ve liderler başkaları vasıtasıyla etkin bir şekilde iş yapmak için araçlara ve yeteneklere sahiptir.”
Yukarıdaki paragrafta boş bırakılan yere getirilebilecek en uygun ifade aşağıdakilerden hangisidir?
Yukarıdaki paragrafta boş bırakılan yere getirilebilecek en uygun ifade aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Bürokratik liderlik
B
Manipülatör liderlik
C
Dönüşümcü liderlik
D
Tüm liderlik yaklaşımlarını içeren liderlik
E
Profesyonel liderlik
Açıklama:
Profesyonel lider, etkinliği yani “doğru şeyleri yapmayı” amaçlar. Bu tarzın teorisi Peter Druker’ın prensiplerine dayanır ve liderler başkaları vasıtasıyla etkin bir şekilde iş yapmak için araçlara ve yeteneklere sahip bir profesyoneldir. Bir sosyal anlaşma olarak etik, bu yönetim biçiminde tıpkı önceki iki tarzda olduğu gibi faaliyetler yerine getirmek için etiğe uygun olmayan teknik ve tavırları uygular. Doğru cevap E seçeneğidir.
Soru 58
İzleyicilerin kendilerini gerçekleştirmelerinin ve büyümelerinin içinde yer alan; izleyicileri potansiyelleri ile değerlendiren; onları motive eden, yücelten; diğerlerinin liderliğini teşvik eden tliderlik tipine ne ad verilmektedir?
Seçenekler
A
Profesyonel liderlik
B
Manipülatör liderlik
C
Dönüşümcü liderlik
D
Tüm liderlik yaklaşımlarını içeren liderlik
E
Bürokratik liderlik
Açıklama:
Dönüşümcü liderlik biçimi, James Macgregor Burns’un teorisine dayalıdır. Kişisel etik temeli üzerine kuruludur. Dönüşümcü lider, izleyicilerle olan ilişkilerinin etkinliğini temel alır. Aynı zamanda bu liderlik biçimi, ilişkilere karizma, enerji ve heyecan katmalıdır. Dönüşümcü lider, izleyicilerin kendilerini gerçekleştirmelerinin ve büyümelerinin içinde yer alır ve izleyicileri potansiyelleri ile değerlendirir. Bu tip lider diğerlerini motive eder, değerlerini belirler ve yüceltir. Personel güçlendirme, koçluk ve diğerlerinin liderliğini teşvik etmek tipik özelliğidir. Bu liderlik biçiminde etik, “liderlerin ve izleyicilerin her ikisinin arzuları ve insani tavırlarının düzeyinden doğar ve sonuç olarak her ikisinin üzerinde dönüşümcü bir etkiye sahiptir. Doğru cevap C seçeneğidir.
Soru 59
Aşağıdakilerden hangisi yüksek etik değerlere sahip işletmeler ve kültürlerin prenspilerine uygun değildir?
Seçenekler
A
Bu işletmelerin çeşitli iç ve dış paydaşlarla ilişkileri kolaydır.
B
Bu işletmeler “doğruluk” ile zihnini meşgul eder.
C
Bu işletmelerin kurallarında çalışanların kişisel çıkarlarına da önem verilir.
D
Sorumluluklar müşterek olmaktan çok bireyseldir.
E
Bu işletmede sadece işletmenin çıkarları önemlidir.
Açıklama:
Prensip 1. Yüksek etik değerlere sahip işletmenin, çeşitli iç ve dış paydaşlarla ilişkileri kolaydır. Bu işletmelerdeki kurallar, işletmenin güçlü birer parçası olan paydaşlarla iyi ilişkiler kurmasını sağlar. Prensip 2. Yüksek etik değerlere sahip işletme “doğruluk” ile zihnini meşgul eder. İşletme kurallarında, işletmenin çıkarlarına olduğu kadar çalışanların kişisel çıkarlarına da önem verilir. Prensip 3. Yüksek etik değerlere sahip işletmede sorumluluklar müşterek olmaktan çok bireyseldir. Bireyler sorumluluğu, işletmenin faaliyetleri için olduğunu farz ederler. Böylesi işletmelerdeki kurallar, bireylerin kendilerinden sorumlu olduklarını belirtir. Prensip 4. Yüksek etik değerlere sahip işletmede, işletme faaliyetlerinde, işletme değerlerinin unsurları, harekete geçirmenin bir yolu olarak amaç edinilmiştir. Ve ayrıca amaç, işletmeyi çevresiyle birbirine bağlamaktır. Doğru cevap E seçeneğidir.
Soru 60
İşletmelerin doğası ve sosyal sorumluluğuyla ilgili kaç farklı görüş söylenebilir?
Seçenekler
A
bir
B
iki
C
üç
D
dört
E
beş
Açıklama:
İşletmelerin doğası ve sosyal sorumluluğuyla ilgili üç farklı görüş söz konusudur. 1- işletmelerin vicdanı yoktur 2- işletmeler bireylere benzer 3- işletmeler bir sosyal ve ekonomik etkilenendir
Soru 61
Faydacılık temelli görüşü ilk savunan bilim adamı kimdir?
Seçenekler
A
Edward Hubble
B
Adam Smith
C
John Maynard Keynes
D
Milton Friedman
E
Jan Tinbergen
Açıklama:
Adam Smith (1723-1790) bu görüşü ilk savuna bilim adamıdır.
Soru 62
İşletmeler öncelikle, işletme sahipleri, hissedarlar ve kar elde etme kapasitesini artıran gruplarla ilgilenmelidir görüşü kimlere aittir?
Seçenekler
A
Keynes ve Smith
B
Hubble ve Smith
C
Kynes ve Locke
D
Hobbes ve Locke
E
Smith ve Hobbes
Açıklama:
Thomas hobbes ve Locke'ın felsefesidir.
Soru 63
Friedman'a göre işletmelerin tek sosyal sorumluluğu nedir?
Seçenekler
A
Oyunu kurallarına göre oynamak
B
Kaynakları azaltmak
C
Karları durağan hale getirmek
D
Faaliyetleri plan dışına almak
E
Hazineye aktarım yapmak
Açıklama:
Tek sosyal sorumluluk, kaynaklarını, karları arttırmak için kaynaklarını ve faaliyetlerini tasarlamak olduğu kadar oyunu kurallarına göre oynamaktır.
Soru 64
Theodore Levitt'e göre işletmelerin kaç tane sorumluluğu vardır?
Seçenekler
A
Bir
B
İki
C
Üç
D
Dört
E
Beş
Açıklama:
Benzer şekilde Theodore Levitt’e göre işletmelerin sadece iki sorumluluğu vardır: Birincisi asgari seviyede yüz yüze ilişkilerde nezaket kurallarına uyma ve ikincil maddi kazancın yollarını araştırmaktır.
Soru 65
İşletmelerin vicdanı yoktur görüşünün karşıt görüşü nedir?
Seçenekler
A
İşletmelerin sahiplerine ve etkilenenlerine karşı bir etik kurum gibi davranmasına gerek yoktur.
B
işletmelerin davranışı tıpkı bireyler gibi değildir, devlet gibidir.
C
İşletmelerin davranışları ve devletin çeşitli kurumlarının davranışları aynı biçimde etik açıdan denetlenmeli ve kısıtlanmalıdır.
D
İşletmeler sadece yasal, kamusal ve etik açıdan hareketlerinden sorumludurlar sosyal sorumlu davranmadan sorumlu değildirler kamuoyu sorumludur.
E
İşletmelerin vicdanı vardır ve tıpkı bireyler gibidirler.
Açıklama:
İşletmelerin vicdanı vardır
Karşıt görüşe göre işletmeler, tıpkı bireyler gibidir. İşletmelerin vicdanı vardır, gerçekten değil ama işletmenin sahiplerine ve etkilenenlerine karşı bir etik kurum gibi davranmalıdır. İşletme davranışı bu nedenle tıpkı bireylerin davranışı gibi etik standartlara göre geliştirilmelidir. İşletmeler amaçlara yönelik hareket eder ve bu nedenle hareketlerinin etik açıdan hesabını vermelidir.
Karşıt görüşe göre işletmeler, tıpkı bireyler gibidir. İşletmelerin vicdanı vardır, gerçekten değil ama işletmenin sahiplerine ve etkilenenlerine karşı bir etik kurum gibi davranmalıdır. İşletme davranışı bu nedenle tıpkı bireylerin davranışı gibi etik standartlara göre geliştirilmelidir. İşletmeler amaçlara yönelik hareket eder ve bu nedenle hareketlerinin etik açıdan hesabını vermelidir.
Soru 66
İşletmeler amaçlar yönünde davranmalıdır görüşü kime aittir?
Seçenekler
A
Hobbes
B
Hubble
C
Friedman
D
Locke
E
French
Açıklama:
Peter French'e aittir.
Soru 67
Karşılıklı güvene dayanan ilişkiler kavramını kim kullanmıştır?
Seçenekler
A
Keynes
B
Locke
C
Werhane
D
Nash
E
Smith
Açıklama:
Patricia Werhane kullanmıştır.
Soru 68
İşletmelerin yükümlülüklerinin kar elde etmeden çok daha fazla olduğunu kimler belirtmiştir?
Seçenekler
A
Bowie ve Dusk
B
Keynes ve Smith
C
Locke ve Friedman
D
Winkler ve Reilly
E
Hoofman ve Tennes
Açıklama:
Norman Bowie ve Ronald Duska’a göre işletmelerin yükümlülükleri kâr elde etmeden çok daha fazladır. Yükümlülükler, dürüst davranmaı, kaçınılamayan ya da savunması olmayan zararlara neden olma ve diğerleri için zararlı olabilecek durumlar ile diğerlerinin düzeltemeyeceği durumları engellemeyi de içerir.
Soru 69
Bir işletmenin yapısı, yönetsel bağlılık teorisine göre, ______________ ile uyumlu olmalıdır?
Seçenekler
A
Karlılığı
B
Müşteri sayısı
C
Saygınlığı
D
Bilinirliği
E
Stratejisi
Açıklama:
Bir işletmenin yapısı, yönetsel bağlılık teorisine göre, stratejisi ile uyumlu olmalıdır
Soru 70
"İşletmelerin kişiliği yoktur, kar amaçlı kurumlardır.” görüşünü ilk kez savunan bilim adamı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Adam Smith
B
Peter French
C
Kenneth Goodpaster
D
John Matthews
E
Laura Nash
Açıklama:
Adam Smith (1723-1790), bu görüşü ilk savunan bilim adamıdır. Ona göre bireyler, kişisel çıkarlarla motive olur "görünmez el" ilkesini benimser ve toplumun ekonomik refahını destekler. Bu görüşe göre işletmeler kişisel çıkarları ve sahiplerinin ekonomik beklentilerini karşılayan etik dışı kurumlardır. Sosyal sorumlulukta kurallar ve bu kuralların uygulanması gereklidir. Bu hükümetlerin görevidir, işletmelerin değil.
Soru 71
İşetmelerin; asgari seviyede yüz yüze ilişkilerde nezaket kurallarına uyma ve maddi kazancın yollarını araştırma olmak üzere sadece iki sorumluluğu olduğunu savunan bilim adamı kimdir?
Seçenekler
A
Thomas Hobbes
B
Milton Friedman
C
Manuel Velasquez
D
Theodore Levitt
E
John Kenneth Galbraith
Açıklama:
Söz konusu bilim adamı, Theodore Levitt'tir.
Soru 72
Aşağıdaki bilim adamlarından hangisi işletmelerin amaçlar yönünde davranmaları ve faaliyetlerinden etik açıdan sorumlu tutulmaları gerektiğini savunmaktadır?
Seçenekler
A
Milton Friedman
B
Theodore Levitt
C
John Kenneth Galbraith
D
Manuel Velasquez
E
Peter French
Açıklama:
Peter French'e göre ise işletmeler amaçlar yönünde davranmalıdır ve faaliyetlerinden etik açıdan sorumlu tutulmalıdırlar. French’e göre işletmeler kendi “işletme iç karar yapısı”na göre hareket etmelidir. “İşletme iç karar yapısı”, işletmenin akış şemaları ve politikalarından oluşturulur. İşletme kararları akış şemalarının ve işletme politikalarının karar yapısıyla vücut bulur.
Soru 73
- Etkilenenler yaklaşımı, işletmeyi yasal bir varlık ve bireylerin/grupların işbirliği olarak görür.
- İşletme lideri ve üst düzey yöneticileri, sermayedarların ve işletme sahiplerinin karlarını maksimize etmek için kiralanmışlardır.
- İşletme çeşitli etkilenenlerin (çalışanlar, müşteriler, tedarikçiler, hükümet kurumları) beklentilerini, haklarını ve taleplerini karşılamak zorunda değildir.
- Etkilenenler yaklaşımı, doğru ve yanlışı değerlendiren belli etik prensipleri destekler.
Seçenekler
A
Yalnız I
B
I ve II
C
I, II ve III
D
III ve IV
E
Hepsi
Açıklama:
Bu bakış açısına göre, işletmenin temel yükümlülüğü, işletme sahiplerinin ekonomik beklentilerini karşılamaktır. Ancak hayatta kalmak ve başarılı olmak için iç ve dış etkilenenlerin yasal, sosyal, politik ve çevresel taleplerini cevaplamak zorundadır. İşletmeler, daha sonra etkilenenleriyle olan ilişkilerinde sosyal ve etik açıdan sorumludur. Etkilenenlerin yasal hakları, dürüstlük ve doğruluk gibi etik standartlara yönelik talepleri kadar maliyet ve fayda analizini faydacılığa göre gerçekleştirmek zorundadır. Etkilenenler analizi, doğru ve yanlışı değerlendiren belli bir etik prensibi desteklemez ancak, farklı durumlarda işletmenin ve etkilenenlerinin etik prensiplere uyum sağlamasını sağlar.
Soru 74
"Sözleşmeye dayanan etik" kavramını kullanan ekonomist aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Laura Nash
B
Patricia Werhane
C
Peter French
D
Kenneth Goodpaster
E
John Matthews
Açıklama:
"Sözleşmeye dayanan etik" kavramını kullanan kişi Laura Nash'tir.
Soru 75
"Sorumluluğun kati yasası"nı ifade eden düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Patricia Werhane
B
Laura Nash
C
Ronald Duska
D
Norman Bowie
E
Keith Davis
Açıklama:
Keith Davis’e göre işletmelerin ve liderin sosyal sorumluluğu sosyal güç ve "eğer işletmeler güce sahip olduklarında sadece kurulan ilişkiler işletmelerin aynı zamanda bu alanlarda hareketlerinden dolayı sorumlu tutulmalarını zorunlu kılacağı" görüşüne dayanır. Bu bakış açısı "sorumluluğun kati yasası" olarak da adlandırılmaktadır.
Soru 76
Aşağıdakilerden hangisi Davis'in önerdiği beş ilkeden biri değildir?
Seçenekler
A
İşletmeler iki açık sistem gibi faaliyet göstermelidir.
B
Faaliyetlerin, ürünün ya da hizmetin karlılığı kadar sosyal maliyeti, üretime devam edilip edilmeyeceği kararı için göz önünde bulundurulmalı ve hesaplanmalıdır.
C
İşletme içi faaliyetlerin, ürünün ve hizmetin sosyal maliyeti, tüketicinin tüketiminin toplum üzerindeki etkilerini ödeyecek şekilde ücretlendirilmelidir.
D
İşletmeler herhangi bir sosyal role sahip değildir.
E
İşletmelerin, temel sosyal beklentileri içeren etkinliği için bir birey gibi yükümlülükleri vardır.
Açıklama:
İşletmeler "toplumun kaynaklarının vekili" gibi bir sosyal role sahiptir. İşletmeler sadece işletme sahipleri, müşteriler ve sendikanın değil tüm etkilenenlerinin çıkarlarına hizmet etmek zorundadır.
Soru 77
Aşağıdakilerden hangisi stratejinin dört düzeyinden biri değildir?
Seçenekler
A
Yatırım
B
Etik
C
Firma
D
İşletme
E
Fonksiyonel
Açıklama:
İşletmeler, stratejileri en az dört düzeyde belirler: Yatırım, firma, işletme ve fonksiyonel.
Soru 78
1) Firma stratejisi, organizasyon çalışanlarının ve paydaşlarının değerlerinin bir anlayışını yansıtmak zorundadır.
2) Firma stratejisi, stratejik tercihin etik doğasını yansıtmak zorundadır.
Yukarıdaki düşünceleri ifade eden iki yazar hangi şıkta doğru olarak verilmiştir?
2) Firma stratejisi, stratejik tercihin etik doğasını yansıtmak zorundadır.
Yukarıdaki düşünceleri ifade eden iki yazar hangi şıkta doğru olarak verilmiştir?
Seçenekler
A
Freeman ve Gilbert
B
Goodpaster ve Matthews
C
Nash ve Werhane
D
Bowie ve Duska
E
Davis ve Freeman
Açıklama:
"Firma stratejisini anlamak, tüm paydaşların rekabetteki talep ettikleri değerleri anlamak demektir”. Bu görüşü desteklemek üzere Freeman ve Gilbert, firma stratejisi için yukarıdaki iki gerçeği belirtmiştir.
Soru 79
James Macgregor Burns’un teorisine dayalı olan liderlik biçimi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Makyavelist liderlik
B
Profesyonel liderlik
C
Dönüşümcü liderlik
D
Manipülatör liderlik
E
Bürokratik liderlik
Açıklama:
Dönüşümcü liderlik biçimi, James Macgregor Burns’un teorisine dayalıdır. Kişisel etik temeli üzerine kuruludur. Dönüşümcü lider, izleyicilerle olan ilişkilerinin etkinliğini temel alır. Aynı zamanda bu liderlik biçimi, ilişkilere karizma, enerji ve heyecan katmalıdır. Dönüşümcü lider, izleyicilerin kendilerini gerçekleştirmelerinin ve büyümelerinin içinde yer alır ve izleyicileri potansiyelleri ile değerlendirir.
Soru 80
“İşletmelerin kişiliği yoktur, kâr amaçlı kurumlardır” ve “işletmelerin öncelikli görevi kâr elde etmektir, etik sorumlulukla hareket etmek değildir” görüşlerini ilk savunan ekonomist kimdir?
Seçenekler
A
Adam Smith
B
Thomas Hobbes
C
Manuel Velasquez
D
Theodore Levitt
E
John Kenneth Galbraith
Açıklama:
“İşletmelerin kişiliği yoktur, kâr amaçlı kurumlardır” ve “işletmelerin öncelikli görevi kâr elde etmektir, etik sorumlulukla hareket etmek değildir” görüşlerini ilk savunan ekonomist Adam Smith'dir.
Soru 81
İşletmelerin vicdanı vardır anlayışına göre aşağıdaki yargılardan hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
İşletmeler bireylerden farklı görülmelidir.
B
İşletmelerin sadece etik ve yasal açıdan sorumlulukları vardır.
C
İşletme içi çıkar gurupları dikkate alınmalıdır.
D
İşletmeler iyi vatandaş olmalıdırlar.
E
Amaçlara, stratejilere ve ekonomik değerlere sahip olmak vicdan sahibi olamanın önündeki bir engeldir.
Açıklama:
İşletmeler bireylerden farklı görülmemelidir.
İşletmelerin sadece etik ve yasal açıdan sorumlulukları yoktur ayrıca sosyal olarak ta sorumlulukları vardır.
İşletme içi çıkar gurupları gözardı edilir.
İşletmeler iyi vatandaş olmalıdırlar.
Amaçlara, stratejilere ve ekonomik değerlere sahip olmak vicdan sahibi olamanın önündeki bir engel değildir.
İşletmelerin sadece etik ve yasal açıdan sorumlulukları yoktur ayrıca sosyal olarak ta sorumlulukları vardır.
İşletme içi çıkar gurupları gözardı edilir.
İşletmeler iyi vatandaş olmalıdırlar.
Amaçlara, stratejilere ve ekonomik değerlere sahip olmak vicdan sahibi olamanın önündeki bir engel değildir.
Soru 82
İşletmeler karşılıklı güvene dayanan ilişkilerle yaşamını sürdürmek ve ______elde
etmek için yasal, ________ve çevresel olduğu kadar sosyal ve ________yükümlülükleri
vardır.
Yukarıda boş bırakılan yerlere hangi kelimeler hangi seçenekte doğru sırada verilmiştir?
etmek için yasal, ________ve çevresel olduğu kadar sosyal ve ________yükümlülükleri
vardır.
Yukarıda boş bırakılan yerlere hangi kelimeler hangi seçenekte doğru sırada verilmiştir?
Seçenekler
A
zarar-etik-ekonomik
B
kâr -ekonomik-etik
C
kâr -ekolojik-etnik
D
zarar-ekolojik-etnik
E
prestij- etik- ekonomik
Açıklama:
İşletmeler karşılıklı güvene dayanan ilişkilerle yaşamını sürdürmek ve kâr elde
etmek için yasal, ekonomik ve çevresel olduğu kadar sosyal ve etik yükümlülükleri
vardır.
etmek için yasal, ekonomik ve çevresel olduğu kadar sosyal ve etik yükümlülükleri
vardır.
Soru 83
Aşağıdaki yargılardan hangisi işletme profesyonellerinin sosyal sorumlu olmak için izlemesi gereken ilkelerden biri değildir?
Seçenekler
A
Üretim devamı için sosyal maliyet bir belirleyici konumundadır.
B
İşletmelerin toplum üzerinde birey gibi sorumlulukları vardır.
C
Şirket kullandığı kaynaklarda istediği gibi tasarrufta bulunma hakkına sahiptir.
D
Maliyetlerin belirlenmesinde üretici topluma olan maliyeti gözardı etmez
E
Şirket kamuoyuna açık bilgilendirme yapmakla yükümlüdür.
Açıklama:
- İşletmeler “toplumun kaynaklarının vekili” gibi bir sosyal role sahiptir. Toplum, kaynaklarını kullanmaları için işletmelere emanet etmesi için işletmeler sadece işletme sahipleri, müşteriler ve sendikanın değil tüm etkilenenlerinin çıkarlarına hizmet etmek zorundadır.
- İşletmeler, toplumdan aldıkları girdilerin açık bir makbuzunu ve kamuoyuna faaliyetleriyle ilgili açık bilgilendirme ile yani iki açık sistem gibi faaliyet göstermelidir.
- Faaliyetlerin, ürünün ya da hizmetin kârlılığı kadar sosyal maliyeti, üretime devam edilip edilmeyeceği kararı için göz önünde bulundurulmalı ve hesaplanmalıdır. Teknik ve ekonomik kriterler, işletmenin üretime devam etme kararından önce işletme faaliyetlerini, ürünleri ya da hizmetlerinin sosyal etkileriyle desteklenmelidir.
- İşletme içi faaliyetlerin, ürünün ve hizmetin sosyal maliyeti, tüketicinin tüketiminin toplum üzerindeki etkilerini ödeyecek şekilde ücretlendirilmelidir.
- İşletmeler, temel sosyal beklentileri içeren etkinliği için bir birey gibi yükümlülükleri vardır
Soru 84
________ işletmenin beklentilerini, iş görme yollarını, ödülleri, motivasyonunu performansını oluşturur ve etkiler.
Seçenekler
A
Fonksiyonel strateji
B
Firma Stratejisi
C
İnsan kaynakları stratejisi
D
Genel Strateji
E
Yatırım stratejisi
Açıklama:
Yatırım stratejisi işletmenin beklentilerini, iş görme yollarını, ödülleri, motivasyonunu performansını oluşturur ve etkiler.
Soru 85
I. Stratejilerin uygulanması
II. Stratejilerin oluşturulması
III. Stratejilerin denetimi
IV. Strateji geliştirme
V. Çevrenin analiz edilmesi
VI. Amaçların belirlenmesi
Stratejik yönetim süreci düşünüldüğünde aşağıdaki sıralamalardan hangisi doğrudur?
II. Stratejilerin oluşturulması
III. Stratejilerin denetimi
IV. Strateji geliştirme
V. Çevrenin analiz edilmesi
VI. Amaçların belirlenmesi
Stratejik yönetim süreci düşünüldüğünde aşağıdaki sıralamalardan hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
I-III-IV-V-VI-II
B
II-I-III-IV-V-VI
C
VI-II-I-III-IV-V
D
III-IV-V-VI-II-I
E
IV-V-VI-II-I-III
Açıklama:
I. Amaçların belirlenmesi
II. Stratejilerin oluşturulması,
III. Stratejilerin uygulanması
IV. Stratejilerin denetimi
V. Strateji geliştirme
VI. Çevrenin analiz edilmesi
II. Stratejilerin oluşturulması,
III. Stratejilerin uygulanması
IV. Stratejilerin denetimi
V. Strateji geliştirme
VI. Çevrenin analiz edilmesi
Soru 86
Aşağıdakilerden hangisi büyük işletmelerdeki liderlerin, kişisel etik değerleriyle işletmenin beklentilerini uyumlaştırmanın nedenleri arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Merkezleşmemiş bir yapı ile merkez politika ve prosedürleri arasında az ya da hiç koordinasyon olmaması
B
Kâr elde etme baskıları
C
Gerçekçi olmayan kısa dönemli ve alt seviyelerdeki kâr payları
D
Az sayıdaki finansal teşvik yönelimleri üzerindeki aşırı baskılar
E
Etiğe uygun olamayan organizasyonel ve iş birimleri kültürü
Açıklama:
- Merkezleşmemiş bir yapı ile merkez politika ve prosedürleri arasında az ya da hiç koordinasyon olmaması, artan kâr elde etme baskıları söz konusu olduğunda etiğe uygun olmayan davranışlar için bir iklimi teşvik etmektedir.
- Gerçekçi olmayan kısa dönemli ve alt seviyelerdeki kâr payları, çalışanlar üzerindeki etiğe uygun olmayan faaliyetleri kabul etme baskılarını artırır.
- Çok sayıdaki finansal teşvik yönelimleri üzerindeki aşırı baskılar, olası kararların kısa yolunu cesaretlendirir.
- Etiğe uygun olamayan organizasyonel ve iş birimleri kültürü, yasa dışı ve etiğe uygun olmayan hareketlere göz yumulan bir çevre yaratır.
Soru 87
"Liderliği etik çerçevesi dışında gören, Machivellian etik üzerine oturmuştur. Bu nedenle son hak, ulaşılması beklenen amacı ifade etmektedir. Bu yaklaşımda etik liderlik tarzı egoisttir ve temel olarak ekonomik olma ile motive edilmiştir. Güven ve ilişkilerin oluşturma ilgilerine ve kaliteden yoksundur. Kısa dönemli amaçlara odaklanmıştır" tanımına uyan etik liderlik tipi hangisidir?
Seçenekler
A
Manipülatör lider
B
Bürokratik lider
C
Profesyonel lider
D
Dönüşümcü lider
E
Dönüştürücü lider
Açıklama:
Manipülatör liderlik biçimi liderliği etik çerçevesi dışında gören, Machivellian etik üzerine oturmuştur. Bu nedenle son hak, ulaşılması beklenen amacı ifade etmektedir. Bu yaklaşımda etik liderlik tarzı egoisttir ve temel olarak ekonomik olma ile motive edilmiştir. Güven ve ilişkilerin oluşturma ilgilerine ve kaliteden yoksundur. Kısa dönemli amaçlara odaklanmıştır.
Soru 88
Aşağıdakilerden hangisi zayıf örgüt kültürünün özelliklerinden biridir?
Seçenekler
A
Çoklu işlere odaklanma
B
Etik davranışlar
C
Duyguların etkin kontrolü
D
Tutarsızlık ve parçalanma
E
Uzun döneme odaklanma
Açıklama:
Sorunlar içeren örgüt kültürü ya da zayıf örgüt kültürünün özellikleri şunlardır:
- Bir işe odaklanma
- Kısa dönemli odaklanma
- Etik ve motivasyon sorunları
- Duygusal patlamalar
- Parçalanma ve tutarsızlık (giysilerde, konuşmalarda, fiziksel konularda, çalışma alışkanlıklarında) • Alt kültürler arasında uyuşmazlık
- İçine batmış alt kültürler • Paylaşılan işletme değerlerinin üzerinde alt kültürlerin baskınlığı
- Nasıl başarılı olunacağı ile ilgili açık olmayan değerler ya da inanışlar
- Hangisinin önemli olduğu ile ilgili pek çok inanışta önceliklerin açık olmaması
- İşletmeyle ilgili farklı inanışlar
- Neyin önemli olduğu ile ilgili genel algıyı inşa eden kahramanlardan ziyade yıkıcı ya da bozucu kültürel kahramanlar
- İyi organize edilmemiş ya da bozucu günlük gelenekler
Soru 89
Etik değerlere sahip işletmelerin kendi çıkarlarına olduğu kadar çalışanların kişisel
çıkarlarına da önem veren prensip hangi prensiple açıklanabilir?
çıkarlarına da önem veren prensip hangi prensiple açıklanabilir?
Seçenekler
A
yüksek karlılık
B
işletme değerleri unsurları
C
bireysel sorumluluklar
D
dış paydaş ilişkileri
E
doğruluk
Açıklama:
Yüksek etik değerlere sahip işletme, güçlü etik kültüre sahiptir. Pastin’in Motorola, 3M, Cadbury Schweppes, Arco, Hilby Wilson, Northern Chemical and Apple gibi 25 “yüksek etik değerler”e “yüksek karlılık”a sahip işletmede yaptığı araştırmada, yüksek etik değerlere sahip işletmeler ve kültürlerin dört prensibe sahip olduğunu belirlemiştir.
Prensip 1. Yüksek etik değerlere sahip işletmenin, çeşitli iç ve dış paydaşlarla ilişkileri kolaydır. Bu işletmelerdeki kurallar, işletmenin güçlü birer parçası olan paydaşlarla iyi ilişkiler kurmasını sağlar.
Prensip 2. Yüksek etik değerlere sahip işletme “doğruluk” ile zihnini meşgul eder. İşletme kurallarında, işletmenin çıkarlarına olduğu kadar çalışanların kişisel çıkarlarına da önem verilir.
Prensip 3. Yüksek etik değerlere sahip işletmede sorumluluklar müşterek olmaktan çok bireyseldir. Bireyler sorumluluğu, işletmenin faaliyetleri için olduğunu farz ederler. Böylesi işletmelerdeki kurallar, bireylerin kendilerinden sorumlu olduklarını belirtir.
Prensip 4. Yüksek etik değerlere sahip işletmede, işletme faaliyetlerinde, işletme değerlerinin unsurları, harekete geçirmenin bir yolu olarak amaç edinilmiştir. Ve ayrıca amaç, işletmeyi çevresiyle birbirine bağlamaktır.
Prensip 1. Yüksek etik değerlere sahip işletmenin, çeşitli iç ve dış paydaşlarla ilişkileri kolaydır. Bu işletmelerdeki kurallar, işletmenin güçlü birer parçası olan paydaşlarla iyi ilişkiler kurmasını sağlar.
Prensip 2. Yüksek etik değerlere sahip işletme “doğruluk” ile zihnini meşgul eder. İşletme kurallarında, işletmenin çıkarlarına olduğu kadar çalışanların kişisel çıkarlarına da önem verilir.
Prensip 3. Yüksek etik değerlere sahip işletmede sorumluluklar müşterek olmaktan çok bireyseldir. Bireyler sorumluluğu, işletmenin faaliyetleri için olduğunu farz ederler. Böylesi işletmelerdeki kurallar, bireylerin kendilerinden sorumlu olduklarını belirtir.
Prensip 4. Yüksek etik değerlere sahip işletmede, işletme faaliyetlerinde, işletme değerlerinin unsurları, harekete geçirmenin bir yolu olarak amaç edinilmiştir. Ve ayrıca amaç, işletmeyi çevresiyle birbirine bağlamaktır.
Soru 90
Aşağıdakilerden hangisi işletmelerin kişisel çıkarları ve sahiplerinin ekonomik beklentilerini karşılayan etik dışı kurumlar olduğunu savunan bilim adamıdır?
Seçenekler
A
Thomas Hobbes ve Locke
B
Adam Smith
C
Milton Friedman
D
Theodore Levitt
E
John Kenneth Galbraith
Açıklama:
“İşletmelerin kişiliği yoktur, kâr amaçlı kurumlardır” görüşü, “işletmelerin öncelikli görevi kâr elde etmektir, etik sorumlulukla hareket etmek değildir” temeline dayanır. Bu görüş, işletme etiğinin çerçevesi için önemlidir çünkü işletmelerin kişiliği olmayan varlık” olarak tanımlanması, kuruma etik mesuliyet ve sorumluluğun bir katkı sağlamayacağını iddia eder. Faydacılık temelli bu görüş, işletmelerin geniş kesimi için en iyiyi sağladığını varsayar. Adam Smith (1723-1790), bu görüşü ilk savunan bilim adamıdır. Ona göre bireyler, kişisel çıkarlarla motive olur “görünmez el” ilkesini benimser ve toplumun ekonomik refahını destekler. Bu görüşe göre işletmeler kişisel çıkarları ve sahiplerinin ekonomik beklentilerini karşılayan etik dışı kurumlardır.
Soru 91
Aşağıdakilerden hangisi işletmelerin görevinin topluma yardım etmek olmadığını savunan bilim adamıdır?
Seçenekler
A
John Kenneth Galbraith
B
Thomas Hobbes ve Locke
C
Theodore Levitt
D
Adam Smith
E
Milton Friedman
Açıklama:
’a göre işletmelerin sadece bir sosyal sorumluluğu vardır. O da kaynaklarını, karlarını artırmak için kaynaklarını ve faaliyetlerini tasarlamak olduğu kadar oyunu kurallarına göre oynamaktır. Oyunun kuralları ise müdahale ve sahtekarlık olmaksızın açık ve özgür rekabettir. Ona göre serbest pazar sistemi “oyunun kurallarını”tanımlar ve bu toplumun işletmelerin temel sorumluluğu olan işletme sahiplerinin ve hissedarları için kâr elde etmeyi başarmada topluma yardımcı olması için elverişlidir. Friedman, işletmelerin görevinin topluma yardım etmek olmadığını savunmuştur. Ona göre işletmede sosyal sorumluluk faaliyetleri tasarladıkları gibi gerçekleştiren yöneticiler, hissedarların parasını kullanmazlar. Bu yöneticiler hissedarların vergi memurlarıdır çünkü onlar temel çalışanlar yerine kamu görevlileri gibi hareket etmiş olurlar.
Soru 92
Aşağıdakilerden hangi bilim adamına göre işletmeler kendi “işletme iç karar yapısı”na göre hareket etmelidir?
Seçenekler
A
Peter French
B
Kenneth Goodpaster
C
John Matthews
D
Patricia Werhane
E
John Kenneth Galbraith
Açıklama:
Peter French’a göre ise işletmeler amaçlar yönünde davranmalıdır ve faaliyetlerinden etik açıdan sorumlu tutulmalıdırlar. French’e göre işletmeler kendi “işletme iç karar yapısı”na göre hareket etmelidir. “İşletme iç karar yapısı”, işletmenin akış şemaları ve politikalarından oluşturulur. İşletme kararları akış şemalarının ve işletme politikalarının karar yapısıyla vücut bulur. French’e göre işletmenin kararları ile bireylerin “işletme içi karar yapısı”na yönelik fikirleri bağlantılıdır. “İşletme içi karar yapısı” bireylerin, bireysel hareketlerinin kolektif biçimidir. French’e göre işletmelerin kararları bireylerin işletme içindeki kararlarıyla benzer değildir.
Soru 93
Stratejik sosyal ve ahlak sorumluluk yönelimlerinde sosyal konular için bir etik bakış açısının açıkça ifade edilmesi, stratejik yönetim sürecinin hangi aşamasında gerçekleştirilmelidir?
Seçenekler
A
Amaçların belirlenmesi
B
Stratejilerin oluşturulması
C
Stratejilerin uygulanması
D
Stratejilerin denetimi
E
Strateji geliştirme
Açıklama:
Strateji oluşturma aşaması, yönetsel, finansal ve sosyal konular açısından işletmenin güçlü ve zayıf yönlerinin bir rekabetçi analizini de içerir. Sosyal konular için bir etik bakış açısı bu aşamada açıkça ifade edilmelidir ve bir işletmenin stratejilerindeki sosyal konuları görme imkânı, zedelenme olasılığı ve yükümlülükler için bir ilgiyi yansıtmalıdır. Bu aşama boyunca, yöneticiler sadece hedeflediği özel amaçlardaki işletmenin risklerini ve fırsatları tahmin etmekle kalmamalı, aynı zamanda mevcut paydaşlarına olan yükümlülüklerini ayrıntılarıyla açıklamak zorundadır.
Soru 94
Aşağıdaki işletme liderliği ile ilgili bilgilerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Liderlik, tüm açılardan izleyicilerin bir fonksiyonudur.
B
Gerçekte üst seviyedeki pek çok çalışan, faaliyetleri yoluyla işletmenin vicdanını şekillendirir.
C
Bir kişi, bu lider de olsa, işletmedeki tek etik örnek olur.
D
Liderin etik niteliği ve örnekleri oluşturmasına rağmen, izleyiciler ahlaki çevreyi zenginleştirmek için ahlaki liderliği paylaşmak zorundadır.
E
Tek liderlik ya da yönetim tarzı vardır.
Açıklama:
AÇIKLAMA
Liderler stratejiyi, kültürü, denetim ve ödül sistemlerini hatta işletmedeki etkileşimin doğasını bile etkiler. Liderlik tarzının etiğe uygun ya da uygun olmayan kültüre ve yönelimlerine olan etkilerine işletme liderliğinin doğasıyla ilgili bilgiler aşağıdadır.
Liderler stratejiyi, kültürü, denetim ve ödül sistemlerini hatta işletmedeki etkileşimin doğasını bile etkiler. Liderlik tarzının etiğe uygun ya da uygun olmayan kültüre ve yönelimlerine olan etkilerine işletme liderliğinin doğasıyla ilgili bilgiler aşağıdadır.
- İzleyiciler olmadan, lider olamaz. Liderlik, bazı açılardan izleyicilerin bir fonksiyonudur. Gerçekte alt seviyedeki pek çok çalışan, faaliyetleri yoluyla işletmenin vicdanını şekillendirir.
- Bir kişi, bu lider de olsa, işletmedeki tek etik örnek olamaz. Liderin etik niteliği ve örnekleri oluşturmasına rağmen, izleyiciler ahlaki çevreyi zenginleştirmek için ahlaki liderliği paylaşmak zorundadır.
- Tek ya da en iyi ahlaki liderlik ya da yönetim tarzı yoktur.
Soru 95
Aşağıdakilerden hangisi manipülatör liderlik biçiminin özelliklerindendir?
Seçenekler
A
Kural temelli etik liderlik biçimidir.
B
Kısa dönemli amaçlara odaklanmıştır.
C
Ünlü Alman sosyolog Weber’in teorisi üzerine oturmuştur.
D
Denetim yapısının emir-komuta zincirini gösteren bir hiyerarşi, iyi tanımlanmış iş tanımları, iletişim kuran ve kuralları empoze eden profesyonel yönetici, derece ve ayrıcalıklarla ödüllendirilmiş, konusunda uzman olarak kabul edilen teknik açıdan kaliteli çalışanlar demektir.
E
Bu liderlik tarzında zorlayıcı güç “doğru şeyleri yapmak” anlamında etkinlikten çok “işleri doğru yapmak” anlamında verimliliktir.
Açıklama:
Manipülatör liderlik biçimi, liderliği etik çerçevesi dışında gören, Machivellian etik üzerine oturmuştur. Bu nedenle son hak, ulaşılması beklenen amacı ifade etmektedir. Bu yaklaşımda etik liderlik tarzı egoisttir ve temel olarak ekonomik olma ile motive edilmiştir. Güven ve ilişkilerin oluşturma ilgilerine ve kaliteden yoksundur. Kısa dönemli amaçlara odaklanmıştır.
Soru 96
Aşağıdakilerden hangisi bürokratik liderlik biçiminin özelliklerindendir?
Seçenekler
A
Etkinliği yani “doğru şeyleri yapmayı” amaçlar.
B
Bu tarzın teorisi Peter Druker’ın prensiplerine dayanır.
C
Bu liderlik biçiminde temel etik problem, örgüt kültürü ve yönetim kadrosunun etiğe uygun olmayan davranışlar sergileme olasılığıdır.
D
Yetenekler ve eğitim yoluyla profesyonel yönetici hala etiğe uygun olmayan davranışlara eğilimlidir.
E
İdeal organizasyonel bürokrasiyi şekillendiren rasyonel prensiplerle hareket eder.
Açıklama:
Bürokratik lider, kural temelli etik liderlik biçimidir. Ünlü Alman sosyolog Weber’in teorisi üzerine oturmuştur. Bürokratik lider, ideal organizasyonel bürokrasiyi şekillendiren rasyonel prensiplerle hareket eder. Bu organizasyonun fonksiyonları nı ve amacını açıklayan kuralların bir bileşimidir. Denetim yapısının emir-komuta zincirini gösteren bir hiyerarşi, iyi tanımlanmış iş tanımları, iletişim kuran ve kuralları empoze eden profesyonel yönetici, derece ve ayrıcalıklarla ödüllendirilmiş, konusunda uzman olarak kabul edilen teknik açıdan kaliteli çalışanlar demektir. Bu liderlik tarzında zorlayıcı güç “doğru şeyleri yapmak” anlamında etkinlikten çok “işleri doğru yapmak” anlamında verimliliktir. Bu liderlik biçiminin sadece amaçlar, rasyonel kriterlere dayanan temel kararlar gibi arzu edilen bir amaca sahiptir, ahlakla ilgili sorunlar genellikle “ihmal suçu” ile ilgilidir. Buradaki lider, tüm kuralları tam olarak uygulayabilir ancak kurallarda ve emirlerde yer almaması nedeniyle kanunların öngördüğü insan ihtiyaçlarına özen gösterilmemesiyle, bir kişiyi istemeden incitebilir. Kurallar, tüm sorunların ve ihtiyaçların adresi olamaz. İyi niyetli bir bürokratik yönetici etiğe uygun olmayan davranışlar sergileyebilir ancak yöneticinin çabaları diğerleri için etik olmayan sonuçlar doğurabilir.
Soru 97
Aşağıdakilerden hangisi profesyonel liderlik biçiminin özelliklerindendir?
Seçenekler
A
Bu liderlik biçiminde temel etik problem, örgüt kültürü ve yönetim kadrosunun etiğe uygun olmayan davranışlar sergileme olasılığıdır. dir.
B
Kurallar, tüm sorunların ve ihtiyaçların adresi olamaz.
C
Liderliği etik çerçevesi dışında gören, Machivellian etik üzerine oturmuştur.
D
Bu organizasyonun fonksiyonlarını ve amacını açıklayan kuralların bir bileşimidir.
E
Bu lider, izleyicilerin kendilerini gerçekleştirmelerinin ve büyümelerinin içinde yer alır ve izleyicileri potansiyelleri ile değerlendirir.
Açıklama:
Profesyonel lider, etkinliği yani “doğru şeyleri yapmayı” amaçlar. Bu tarzın teorisi Peter Druker’ın prensiplerine dayanır ve liderler başkaları vasıtasıyla etkin bir şekilde iş yapmak için araçlara ve yeteneklere sahip bir profesyoneldir. Bir sosyal anlaşma olarak etik, bu yönetim biçiminde tıpkı önceki iki tarzda olduğu gibi faaliyetler yerine getirmek için etiğe uygun olmayan teknik ve tavırları uygular. Bu liderlik biçiminde temel etik problem, örgüt kültürü ve yönetim kadrosunun etiğe uygun olmayan davranışlar sergileme olasılığıdır. “Grupthink” ortaya çıkabilir. Topluluk, kendisinin yoldan çıkmasına neden olabilir. Yetenekler ve eğitim yoluyla profesyonel yönetici hala etiğe uygun olmayan davranışlara eğilimlidir.
Soru 98
Aşağıdakilerden hangisi dönüşümcü liderlik biçiminin özelliklerindendir?
Seçenekler
A
Etkinliği yani “doğru şeyleri yapmayı” amaçlar.
B
Kural temelli etik liderlik biçimidir.
C
Kısa dönemli amaçlara odaklanmıştır.
D
Yetenekler ve eğitim yoluyla profesyonel yönetici hala etiğe uygun olmayan davranışlara eğilimlidir.
E
Bu tip lider diğerlerini motive eder, değerlerini belirler ve yüceltir.
Açıklama:
Son olarak dönüşümcü liderlik biçimi, James Macgregor Burns’un teorisine dayalıdır. Kişisel etik temeli üzerine kuruludur. Dönüşümcü lider, izleyicilerle olan ilişkilerinin etkinliğini temel alır. Aynı zamanda bu liderlik biçimi, ilişkilere karizma, enerji ve heyecan katmalıdır. Dönüşümcü lider, izleyicilerin kendilerini gerçekleştirmelerinin ve büyümelerinin içinde yer alır ve izleyicileri potansiyelleri ile değerlendirir. Bu tip lider diğerlerini motive eder, değerlerini belirler ve yüceltir. Personel güçlendirme, koçluk ve diğerlerinin liderliğini teşvik etmek tipik özelliğidir. Bu liderlik biçiminde etik, “liderlerin ve izleyicilerin her ikisinin arzuları ve insani tavırlarının düzeyinden doğar ve sonuç olarak her ikisinin üzerinde dönüşümcü bir etkiye sahiptir.
Soru 99
Aşağıdakilerden hangisi zayıf örgüt kültürünün özelliklerindendir?
Seçenekler
A
Birkaç işe odaklanma
B
Uzun dönemli odaklanma
C
Duygusal patlamalar
D
Paylaşılan işletme değerlerinin üzerinde alt kültürlerin pasifliği
E
İşletmeyle ilgili aynı inanışlar
Açıklama:
Yoğun rekabet, kârlılık, ekonomik ya da paydaşlara olan yükümlülüklerin üzerindeki kişisel çıkarlara dönük olma ve etiğe uygun olmayan yönelimlere sahip işletmelerde örgüt kültürü sorunlar içerir. Sorunlar içeren örgüt kültürü ya da zayıf örgüt kültürünün özellikleri şunlardır:
- Bir işe odaklanma
- Kısa dönemli odaklanma
- Etik ve motivasyon sorunları
- Duygusal patlamalar
- Parçalanma ve tutarsızlık (giysilerde, konuşmalarda, fiziksel konularda, çalışma alışkanlıklarında)
- Alt kültürler arasında uyuşmazlık
- İçine batmış alt kültürler
- Paylaşılan işletme değerlerinin üzerinde alt kültürlerin baskınlığı
- Nasıl başarılı olunacağı ile ilgili açık olmayan değerler ya da inanışlar
- Hangisinin önemli olduğu ile ilgili pek çok inanışta önceliklerin açık olmaması
- İşletmeyle ilgili farklı inanışlar
- Neyin önemli olduğu ile ilgili genel algıyı inşa eden kahramanlardan ziyade yıkıcı ya da bozucu kültürel kahramanlar
- İyi organize edilmemiş ya da bozucu günlük gelenekler
Soru 100
Aşağıdakilerden hangisi stratejik yönetim sürecinin ilk aşamasıdır?
Seçenekler
A
Amaçların belirlenmesi
B
Stratejilerin oluşturulması
C
Stratejilerin uygulanması
D
Stratejilerin denetimi
E
Strateji geliştirme
Açıklama:
Stratejik yönetim süreci; 1) amaçların belirlenmesi, 2) stratejilerin oluşturulması, 3) stratejilerin uygulanması, 3) stratejilerin denetimi, 5) strateji geliştirme 6) çevrenin analiz edilmesini içerir. Doğru cevap A'dır.
Soru 101
Sosyal sözleme kavramını "karşılıklı güvene dayanan ilişkiler” olarak ifade eden kimdir?
Seçenekler
A
Laura Nash
B
Patricia Werhane
C
Norman Bowie
D
Ronald Duska
E
Keith Davis
Açıklama:
Sosyal Sözleşme: İşletmelere etkilenenler bakış açısıyla bakan görüş aynı zamanda “sosyal sözleşme” kavramı temeline de oturmaktadır. İşletme ile etkilenenleri arasındaki sosyal sözleşme, kesin ve açık fikir birliğine dayanır. Benzer şekilde Patricia Werhane “karşılıklı güvene dayanan ilişkiler” kavramını kullanmış ve bir etkilenenin ya da grubun bir diğerinin çıkarını gözeterek davranması anlamına gelen “ güven ve bağlılık” temeline dayanır. Doğru cevap B'dir.
Soru 102
Aşağıdakilerden hangisi işletmelerin bireylerle eşit düzeyde bir vicdana sahip olmaları gerektiğine inanan bilim insanıdır?
Seçenekler
A
Adam Smith
B
Thomas Hobbes
C
Kenneth Goodpaster
D
Milton Friedman
E
Theodore Levitt
Açıklama:
Kenneth Goodpaster ve John Matthews örneğin, işletmeler amaçlara, ekonomik değerlere ve stratejilere sahip olmalarıyla inanıldığı için, bir vicdana sahip olmalılar. Bu bilim adamları gerçekte işletmelerin bireylerle eşit düzeyde bir vicdana sahip olmaları gerektiğine inanmaktadırlar ancak işletmeleri bir birey olarak kabul etmek, işletmelerin sorumluluğunu analiz etmede bir iskelet sunar. Doğru cevap C'dir.
Soru 103
“İşletmelerin kişiliği yoktur, kâr amaçlı kurumlardır” görüşü hangi bilim adamına aittir?
Seçenekler
A
Kenneth Goodpaster
B
John Matthews
C
Peter French
D
Adam Smith
E
Norman Bowie
Açıklama:
“İşletmelerin kişiliği yoktur, kâr amaçlı kurumlardır” görüşü, “işletmelerin öncelikli görevi kâr elde etmektir, etik sorumlulukla hareket etmek değildir” temeline dayanır. Bu görüş, işletme etiğinin çerçevesi için önemlidir çünkü işletmelerin kişiliği olmayan varlık” olarak tanmlanması, kuruma etik mesuliyet ve sorumluluğun bir katkı sağlamayacağını iddia eder. Faydacılık temelli bu görüş, işletmelerin geniş kesimi için en iyiyi sağladığını varsayar. Adam Smith (1723-1790), bu görüşü ilk savunan bilim adamıdır. Ona göre bireyler, kişisel çıkarlarla motive olur “görünmez el” ilkesini benimser ve toplumun ekonomik refahını destekler. Doğru cevap D'dir.
Soru 104
Aşağıdakilerden hangisi Keith Davis'in işletme profesyonellerinin sosyal sorumlu olmak için izlemesi gereken beş geniş ilke ya da yükümlülük önerisinden biri değildir?
Seçenekler
A
İşletmeler sadece işletme sahipleri, müşteriler ve sendikanın değil tüm etkilenenlerinin çıkarlarına hizmet etmek zorundadır.
B
İşletmeler, toplumdan aldıkları girdilerin açık bir makbuzunu ve kamuoyuna faaliyetleriyle ilgili açık bilgilendirme yapmalıdır.
C
Teknik ve ekonomik kriterler, işletmenin üretime devam etme kararından önce işletme faaliyetlerini, ürünleri ya da hizmetlerinin sosyal etkileriyle desteklemelidir.
D
İşletme içi faaliyetlerin, ürünün ve hizmetin sosyal maliyeti, tüketicinin tüketiminin toplum üzerindeki etkilerini ödeyecek şekilde ücretlendirilmelidir
E
İşletmeler, önce ekonomik çıkarıları doğrultusunda sosyal sorunluluk projeleri yapmalıdır.
Açıklama:
Davis işletme profesyonellerinin sosyal sorumlu olmak için izlemesi gereken beş geniş ilke ya da yükümlülük önermiştir:
- İşletmeler “toplumun kaynaklarının vekili” gibi bir sosyal role sahiptir. Toplum, kaynaklarını kullanmaları için işletmelere emanet etmesi için işletmeler sadece işletme sahipleri, müşteriler ve sendikanın değil tüm etkilenenlerinin çıkarlarına hizmet etmek zorundadır.
- İşletmeler, toplumdan aldıkları girdilerin açık bir makbuzunu ve kamuoyuna faaliyetleriyle ilgili açık bilgilendirme ile yani iki açık sistem gibi faaliyet göstermelidir.
- Faaliyetlerin, ürünün ya da hizmetin kârlılığı kadar sosyal maliyeti, üretime devam edilip edilmeyeceği kararı için göz önünde bulundurulmalı ve hesaplanmalıdır. Teknik ve ekonomik kriterler, işletmenin üretime devam etme kararından önce işletme faaliyetlerini, ürünleri ya da hizmetlerinin sosyal etkileriyle desteklenmelidir
- İşletme içi faaliyetlerin, ürünün ve hizmetin sosyal maliyeti, tüketicinin tüketiminin toplum üzerindeki etkilerini ödeyecek şekilde ücretlendirilmelidir.
- İşletmeler, temel sosyal beklentileri içeren etkinliği için bir birey gibi yükümlülükleri vardır. Doğru cevap E'dir.
Soru 105
Aşağıdakilerden hangisi işletmelerde belirlenen stratejinin dört düzeyinden biri değildir?
Seçenekler
A
Yatırım stratejisi
B
Firma stratejisi
C
İşletme starejisi
D
Fonksiyonel strateji
E
Sosyal sorumluluk stratejisi
Açıklama:
İşletmeler, stratejileri en az dört düzeyde belirler: Yatırım, firma, işletme ve fonksiyonel. Doğru cevap E'dir.
Soru 106
Liderliği etik çerçevesi dışında gören, Machivellian etik üzerine oturtan liderlik biçimi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Bürokratik lider
B
Manipülatör liderlik
C
Profesyonel liderlik
D
Dönüşümcü liderlik
E
Otokratik liderlik
Açıklama:
Manipülatör liderlik biçimi, liderliği etik çerçevesi dışında gören, Machivellian etik üzerine oturmuştur. Bu nedenle son hak, ulaşılması beklenen amacı ifade etmektedir. Bu yaklaşımda etik liderlik tarzı egoisttir ve temel olarak ekonomik olma ile motive edilmiştir. Güven ve ilişkilerin oluşturma ilgilerine ve kaliteden yoksundur. Kısa dönemli amaçlara odaklanmıştır. Doğru cevap B'dir.
Soru 107
Başkaları vasıtasıyla etkin bir şekilde iş yapmak için araçlara ve yeteneklere sahip liderlik biçimi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Profesyonel lider
B
Dönüşümcü lider
C
Bürokratik lider
D
Manipülatör lider
E
Otokratik lider
Açıklama:
Profesyonel lider, etkinliği yani “doğru şeyleri yapmayı” amaçlar. Bu tarzın teorisi Peter Druker’ın prensiplerine dayanır ve liderler başkaları vasıtasıyla etkin bir şekilde iş yapmak için araçlara ve yeteneklere sahip bir profesyoneldir. Doğru cevap A'dır.
Soru 108
Kural temelli etik liderlik biçimi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Manipülatör liderlik
B
Profesyonel liderlik
C
Dönüşümcü liderlik
D
Bürokratik liderlik
E
Otokratik liderlik
Açıklama:
Bürokratik lider, kural temelli etik liderlik biçimidir. Ünlü Alman sosyolog Weber’in teorisi üzerine oturmuştur. Bürokratik lider, ideal organizasyonel bürokrasiyi şekillendiren rasyonel prensiplerle hareket eder. Bu organizasyonun fonksiyonlarını ve amacını açıklayan kuralların bir bileşimidir. Denetim yapısının emir-komuta zincirini gösteren bir hiyerarşi, iyi tanımlanmış iş tanımları, iletişim kuran ve kuralları empoze eden profesyonel yönetici, derece ve ayrıcalıklarla ödüllendirilmiş, konusunda uzman olarak kabul edilen teknik açıdan kaliteli çalışanlar demektir. Doğru cevap D'dir.
Soru 109
Aşağıdakilerden hangisi güçlü örgüt kültürünün özelliklerinden biri olamaz?
Seçenekler
A
Geniş bir şekilde paylaşılan bir felsefeye sahip olma
B
İnsanların önemli değerleri
C
Sabit fikirlerin olması
D
Biz ve birlik ruhunu geliştirmek için gereken paylaşma ve taşıma fırsatları yaratan tören gelenekleri
E
İşletmenin başarısında sembolize edilen kahramanların varlığı
Açıklama:
Güçlü örgüt kültürü aşağıdaki özelliklere sahiptir:
- Geniş bir şekilde paylaşılan bir felsefeye sahip olma,
- İnsanların önemli değerleri,
- İşletmenin başarısında sembolize edilen kahramanların varlığı,
- Biz ve birlik ruhunu geliştirmek için gereken paylaşma ve taşıma fırsatları yaratan tören gelenekleri.
Ünite 5
Soru 1
İş ahlakının iş yaşamında kimleri kapsadığı ifade edilecek olunursa; iş ahlakı,
aşağıdakilerden hangisini grubunda barındırmaz?
aşağıdakilerden hangisini grubunda barındırmaz?
Seçenekler
A
İşletmeler arasındaki ilişkiler
B
İşletme çalışanları ile müşteri aralarındaki ilişkiler
C
İşletme çalışanlarının kendi aralarındaki ilişkiler
D
İşletme ile müşterileri arasındaki ilişkiler
E
İşletme ile kamu yönetimleri arasındaki ilişkiler
Açıklama:
İş ahlakının iş yaşamında kimleri kapsadığı ifade edilecek olunursa; iş ahlakı,
bu gruplar arasındaki ilişkileri içermektedir:
İşletmeler arasındaki ilişkiler, işletme yöneticileri ile çalışanları arasındaki ilişkiler işletme çalışanlarının kendi aralarındaki ilişkiler, işletme ile müşterileri arasındaki ilişkiler, işletme ile tedarikçiler arasındaki ilişkiler, işletme ile kamu yönetimleri arasındaki ilişkiler, işletme ile çevresel faktörler arasındaki ilişkiler, işletme ile diğer kuruluşlar (kredi kurumlar›, sendikalar, sivil toplum örgütleri vb.)arasındaki ilişkilerdir.
İşletme çalışanları ile müşteri aralarındaki ilişkiler bu grupta yer almaz. Doğru cevap B şıkkıdır.
bu gruplar arasındaki ilişkileri içermektedir:
İşletmeler arasındaki ilişkiler, işletme yöneticileri ile çalışanları arasındaki ilişkiler işletme çalışanlarının kendi aralarındaki ilişkiler, işletme ile müşterileri arasındaki ilişkiler, işletme ile tedarikçiler arasındaki ilişkiler, işletme ile kamu yönetimleri arasındaki ilişkiler, işletme ile çevresel faktörler arasındaki ilişkiler, işletme ile diğer kuruluşlar (kredi kurumlar›, sendikalar, sivil toplum örgütleri vb.)arasındaki ilişkilerdir.
İşletme çalışanları ile müşteri aralarındaki ilişkiler bu grupta yer almaz. Doğru cevap B şıkkıdır.
Soru 2
Büyük işletmeler sahip oldukları etki alanlarına göre incelenebilir. Aşağıdakilerden hangisi, toplumsal yaşamınn tüm alanlarını etkileme yeteneğini anlatır?
Seçenekler
A
Ekonomik Güç
B
Teknolojik Güç
C
Sosyal ve Kültürel Güç
D
Politik Güç
E
Fiziki Çevre Üzerindeki Güç
Açıklama:
Politik Güç, işletmelerin politik yaşamı oluşturan karar süreçlerini ve böylece
toplumsal yaşamın tüm alanlarını etkileme yeteneğini anlatır. Doğru cevap D şıkkıdır.
toplumsal yaşamın tüm alanlarını etkileme yeteneğini anlatır. Doğru cevap D şıkkıdır.
Soru 3
Aşağıdakilerden hangisi etik dış örgütlerin 12 temel noktasından biri değildir?
Seçenekler
A
Uzun vadeli planlar üzerinden kısa dönemli kârlara önem verirler.
B
Profesyonel etik kodların kurulmasına önem verirler veya baskı yaparlar.
C
Çalışanlarına tüketicilerden farklı davranmazlar.
D
Etik problemlerin çözümünü hafife alırlar.
E
Halkla ilişkiler gibi konuları etik olarak incelerler.
Açıklama:
Çalışanlarına tüketicilerden farklı davranmazlar, kuralı etik dış örgütlerin 12 temel noktasından biri değildir. doğru cevap C şıkkıdır.
Soru 4
Aşağıdakilerden hangisi örgütlerde etik davranış modelinde kültürel etkinlikler arasında sayılabilir?
Seçenekler
A
Medya/Eğlence
B
Etik Kodlar
C
Ödüllendirme
D
Rol Modelleri
E
Ekonomik Etkiler
Açıklama:
Etik veya etik - dışı davranışlar kişi - durum etkisinin bir sonucudur. Bu nedenlerle örgütün etik iklimini ve karar vericilerin ahlak prensiplerini tartışılmakta yarar görülmektedir. Medya/Eğlence ise kültürel etkiler başlığı altında incelenebilir. Doğru cevap A şıkkıdır.
Soru 5
Aşağıdakilerden hangisi işletmenin sosyal sorumluluk piramidinin gönüllü sorumluluk başlığı altında yer alır?
Seçenekler
A
Oyunu Kurallarına Göre Oynamak
B
Kar Amacı Gütmek
C
Kanunlara ve Kurallara Uygun Davranmak
D
Dürüst ve Adil Olmak
E
Yaşam Kalitesini Arttırmak
Açıklama:
Yaşam kalitesini arttırmak, örgüt etiği ve sosyal sorumlulukta işletmenin sosyal
sorumluluk piramidinin gönüllü sorumluluk başlığı altında yer alır. Doğru cevap E şıkkıdır.
sorumluluk piramidinin gönüllü sorumluluk başlığı altında yer alır. Doğru cevap E şıkkıdır.
Soru 6
Aşağıdakilerden hangisi işletmenin sosyal sorumluluk piramidinde yer alan sorumluluklardan biri değildir?
Seçenekler
A
Gönüllü Sorumluluk
B
Bireysel Sorumluluk
C
Ekonomik Sorumluluk
D
Yasal Sorumluluk
E
Ahlaki Sorumluluk
Açıklama:
Sosyal sorumluluk yasal, etik ve gönüllü sorumlulukları kapsamaktadır. işletmelerin yasal sorumlulukları uymak zorunda oldukları yasalar tarafından belirlenmektedir, bireysel sorumluluk bunlardan biri değildir. Doğru cevap B şıkkıdır.
Soru 7
İş ilişkilerinin ve standartların oluşmasında kontrol görevi üstlenmekte iş
etiği oluşumunu oluşturan etik kodlarla yönetebilmektedir. Aşağıdakilerden hangisi bu ilkelerden biri değildir?
etiği oluşumunu oluşturan etik kodlarla yönetebilmektedir. Aşağıdakilerden hangisi bu ilkelerden biri değildir?
Seçenekler
A
dürüstlük ve şeffaflık
B
güvenilirlik
C
bilgilendirme
D
İtibarsızlaştırma
E
kişisel ve örgütsel gizliliğin korunması
Açıklama:
etik kodların içeriği üzerine yap›lan bir çalışmalarda ortaya konulan etik ilkeler arasında İtibarsızlaştırma yer almaz. doğru cevap D şıkkıdır.
Soru 8
Aşağıdakilerden hangisi örgütlerde etik davranış modelinde cinsiyet hangi başlık altındadır?
Seçenekler
A
Bireyler
B
Etik Kodlar
C
Kültürel Etkiler
D
Rol Modeller
E
Cezaland›rma
Açıklama:
Örgütlerde etik davranış modelinde bireyler; Kişilik, değerler, ahlaki değerler, tarihi güçlendirmek ve cinsiyet başlığı altında toplanır. Doğru cevap A şıkkıdır.
Soru 9
Aşağıdakilerden hangisi örgüt içi gruplara olan etik sorumluluklardan biridir?
Seçenekler
A
Bir malın reklamı yapılırken, yalan ve yanıltıcı bilgi verilmemesi gerekmektedir.
B
Satış sözleşmesinin koşullarına uyumlu olmaktır.
C
Yöneticilerin hissedarlara karşı birincil sorumluluğu kârı arttırmak ve maliyetleri azaltmaktır.
D
Satın alınan malın tüm özellikleri ve riskleri doğru olarak tüketiciye anlatılmış olmalıdır.
E
Tüketiciler birtakım baskı yada kanunsuzlukla etkilenmemelidir.
Açıklama:
Yöneticilerin hissedarlara karşı birincil sorumluluğu kârı arttırmak ve maliyetleri azaltmak, örgüt içi gruplara olan etik sorumluluklardan biridir. Doğru cevap C şıkkıdır.
Soru 10
1986 yılında kurulan, “İş Ahlakı ve Türkiye’de İş Ahlakına Yönelik
Tutumlar” adıyla bir araştırma yayınları bulunan dernek aşağıdakilerden hangisidir?
Tutumlar” adıyla bir araştırma yayınları bulunan dernek aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
TÜSİAD
B
TEDMER
C
İGİAD
D
HÜEM
E
TÜGİAD
Açıklama:
TÜGİAD (Türkiye Genç İşadamları Derneği - 1986). Doğru cevap E şıkkıdır.
Soru 11
Yöneticilerin hissedarlara karşı birincil sorumluluğu aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Adil ücret ve sorumluluk
B
Rasyonel ve etik sorumluluk
C
Amaçlar doğrultusunda çaba harcamak
D
Norm ve değerlere sahip çıkmak
E
Kârı arttırmak ve maliyetleri azaltmak
Açıklama:
Örgütlerde etik kavramının önemini açıklayabileceksiniz.
Soru 12
Aşağıdakilerden hangisi büyük işletmelerin sahip oldukları alanlarından biri değildir?
Seçenekler
A
Ekonomik güç
B
Sosyal ve kültürel güç
C
Teknolojik güç
D
Dini güç
E
Politik güç
Açıklama:
Örgütlerde etik kavramının önemini açıklayabileceksiniz.
Soru 13
Örgütlerde etik gelişim sürecinin en alt aşaması aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Etik kuralların incelenmesi
B
Etik amaç ve ilkelerin kabul edilirliğinin gözlenmesi
C
Yasal olmayan davranışların örgütle ilgili kısmının incelenmesi
D
Kararların verilmesi
E
Etik kodların oluşturulması
Açıklama:
Örgütlerde etik davranış modelini tanımlayabileceksiniz.
Soru 14
Aşağıdakilerden hangisi, işletmelerin doğal kaynakların yönetimine katılma ve bölgesel gelişme politikalarını etkileme gücünü açıklayan etki alanlarından biridir?
Seçenekler
A
Fiziki çevre üzerindeki güç
B
Ekonomik güç
C
Birey üzerindeki güç
D
Kültürel güç
E
Teknolojik güç
Açıklama:
Örgüt etiği ve sosyal sorumluluk ilişkisini ifade edebileceksiniz.
Soru 15
Aşağıdakilerden hangisi iş ahlaki ile ilgili gruplar arasında yer almaz?
Seçenekler
A
İşletmeler arasındaki ilişkiler
B
İşletme ile müşteriler arasındaki ilişkiler
C
İşletme ile çevresel faktörler arasındaki ilişkiler
D
İşletme ile tedarikçiler arasındaki ilişkiler
E
İşletme ile çalışanların aileleri arasındaki ilişkiler
Açıklama:
Örgüt etiği ve sosyal sorumluluk ilişkisini ifade edebileceksiniz.
Soru 16
Aşağıdakilerden hangisi örgütlerin etik olarak sorumlu oldukları gruplardan biri değildir?
Seçenekler
A
Tüketiciler
B
Çevre
C
Hükümet
D
Hissedarlar
E
Danışmanlık şirketleri
Açıklama:
Örgüt etiği ve sosyal sorumluluk ilişkisini ifade edebileceksiniz.
Soru 17
Aşağıdakilerden hangisi örgütlerde etik davranış modeli içerisinde yer alan örgütsel etkilerden biri değildir?
Seçenekler
A
Etik kodlar
B
Örgüt kültürü
C
Ödüllendirme ve cezalandırma
D
Medya/Eğlence
E
Rol modelleri
Açıklama:
Örgütlerde etik davranış modelini tanımlayabileceksiniz.
Soru 18
Örgütlerde etik davranış modelinde eğitim hangi etik konular arasında yer alır?
Seçenekler
A
Yasal faktörler
B
Örgütsel etkiler
C
Ekonomik etkiler
D
Kültürel etkiler
E
Bireysel faktörler
Açıklama:
Örgüt etiği ve sosyal sorumluluk ilişkisini ifade edebileceksiniz.
Soru 19
Toplumun işletmeden istediği etkinliklerde bulunmak ve yaşam kalitesini artırmak hangi sosyal sorumluluk piramidi içerisinde yer almaktadır?
Seçenekler
A
Gönüllü sorumluluk
B
Ahlaki sorumluluk
C
Yasal sorumluluk
D
Sosyal sorumluluk
E
Ekonomik sorumluluk
Açıklama:
Örgütlerde etik davranış modelini tanımlayabileceksiniz.
Soru 20
Aşağıdakilerden hangisi Bell ve Bryman tarafından etik kodların içeriği üzerine yapılan çalışmada ortaya konulan etik ilkeler arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Bilgilendirme
B
Araştırma bulgularında yönlendirme
C
Dürüstlük ve şeffaflık
D
Güvenilirlik
E
Kişisel ve örgütsel gizliliğin korunması
Açıklama:
Örgüt etiği ve sosyal sorumluluk ilişkisini ifade edebileceksiniz.
Soru 21
Aşağıdakilerden hangisi etik dışı örgütlerin özelliklerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Profesyonel etik kodlarının kurulmasına önem verirler veya baskı yaparlar.
B
Etik problemlerin çözümünü yalnızca hukuk departmanına bırakmazlar.
C
Çalışanlar arasındaki gammazlığı ortadan kaldırmazlar.
D
Etik problemlerin çözümünü hafife alırlar.
E
Çalışanları kişisel etiklerinden vazgeçmeleri konusunda teşvik ederler.
Açıklama:
Örgüt etiği ve sosyal sorumluluk ilişkisini ifade edebileceksiniz.
Soru 22
Aşağıdakilerden hangisi örgütlerde etik davranış modelinde yer alan faktörlerden biri değildir?
Seçenekler
A
Örgütsel etkiler
B
Kültürel etkiler
C
Fiziksel etkiler
D
Bireyler
E
Politik-yasal-ekonomik etkiler
Açıklama:
Örgütlerde etik davranış modelini tanımlayabileceksiniz.
Soru 23
İşletmelerin sunulan mal ve hizmetlerin tür, kalite, fiyat ve satış koşullarını belirleme yeteneğine dayanan güç aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Ekonomik güç
B
Sosyal ve kültürel güç
C
Teknolojik güç
D
Politik güç
E
Fiziki çevre üzerindeki güç
Açıklama:
Örgütlerde etik kavramının önemini açıklayabileceksiniz.
Soru 24
Aşağıdakilerden hangisi örgütlerin etki alanlarından biri değildir?
Seçenekler
A
Sosyal ve kültürel güç
B
Teknolojik güç
C
Doğal güç
D
Politik güç
E
Birey üzerindeki güç
Açıklama:
Örgütlerde etik kavramının önemini açıklayabileceksiniz.
Soru 25
Aşağıdakilerden hangisi büyük işletmelerin sunulan mal ve hizmetlerin tür, kalite, fiyat ve satış koşullarını belirleme yeteneğini ifade eder?
Seçenekler
A
Ekonomik Güç
B
Sosyal ve Kültürel Güç
C
Teknolojik Güç
D
Politik Güç
E
Fiziki Çevre Üzerindeki Güç
Açıklama:
İşletmeler, günümüz toplumlarında saf iktisadi örgütler olmaktan çok özel bir güce sahiptir. Büyük işletmeler sahip oldukları etki alanlarına göre çeşitli boyutlarda incelenebilirler. (Schulze 1997: 37). Bunlardan biri olan ekonomik güç, sunulan mal ve hizmetlerin tür, kalite, fiyat ve satış koşullarını belirleme yeteneğine dayanır. Ekonomik güç, işletmelerin diğer beş alandaki güç ve etkisinin de kaynağıdır.
Soru 26
İşletmelerin doğrudan ve dolaylı olarak etki alanı içinde bulunan bireyler üzerindeki bireysel seçimler, tercihler, düşünce ve davranışlar üzerindeki etkileme gücünü ifade eden kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Birey üzerindeki güç
B
Fiziki çevre üzerindeki güç
C
Ekonomik güç
D
Teknolojik güç
E
Politik güç
Açıklama:
Birey Üzerindeki Güç, işletmelerin doğrudan ve dolaylı olarak etki alanı içinde bulunan bireyler üzerindeki bireysel seçimler, tercihler, düşünce ve davranışlar üzerindeki etkileme gücünü ifade eder.
Soru 27
Etik dışı örgütlerle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Etik problemlerin çözümünü hafife alırlar.
B
Finansal kayıplara neden olabilecek etik konulara isteksiz yaklaşırlar.
C
Çalışanlara etik dışı davranışları teşvik edici çevre yaratırlar.
D
Çalışanlarına tüketicilerden farklı davranırlar.
E
Kısa dönemli karlar ve uzun dönemli karlar etik problemler değildir.
Açıklama:
Etik dışı örgütlerin özelliklerini şu şekilde sıralamak mümkündür: Uzun vadeli planlar üzerinden kısa dönemli kârlara önem verirler, Etik problemlerin çözümünü hafife alırlar. Finansal kayıplara neden olabilecek etik konulara isteksiz yaklaşırlar, Çalışanlara etik dışı davranışları teşvik edici çevre yaratırlar, Çalışanlarına tüketicilerden farklı davranırlar.
Soru 28
- Keyfi veya haksız performans değerleme standartları uygulamak
- Etik problemlerin çözümünü yalnızca hukuk departmanının sorumluluğuna bırakmak
- Etik problemleri çözümlemede referans olabilecek rehberleri kullanmamak Etik dışı örgütlerle ilgili yukarıdaki ifadelerden hangisi ya da hangileri doğrudur?
Seçenekler
A
I, II ve III
B
I ve II
C
II ve III
D
Yalnız II
E
Yalnız III
Açıklama:
Etik dışı örgütler, Keyfi veya haksız performans değerleme standartları uygular, Etik problemlerin çözümünü yalnızca hukuk departmanının sorumluluğuna bırakır ve Etik problemleri çözümlemede referans olabilecek rehberleri kullanmazlar.
Soru 29
Örgütlerde etik davranış modeline göre aşağıdakilerden hangisi karar vericiler olarak etik davranışların merkezi durumundadır?
Seçenekler
A
Örgütler
B
Bireyler
C
Örgüt Kültürü
D
Ödüllendirme Mekanizmaları
E
Rol Modeller
Açıklama:
Bireyler karar vericiler olarak etik davranışların merkezi durumundadır. Kişisel özellikler, değerler, ahlak gibi bireysel faktörler etik davranışları etkiler.
Soru 30
Sanata ve eğitime işletmeler tarafından yapılan mali destekler işletmelerin aşağıdaki sorumluluklarından hangisi kapsamında değerlendirilebilir?
Seçenekler
A
Gönüllü sorumluluk
B
Yasal sorumluluk
C
Etik sorumluluk
D
Ekonomik sorumluluk
E
Kar elde etme sorumluluğu
Açıklama:
Gönüllü sorumluluklar toplumun işletmeden istediği etkinliklerdir. ihtiyari sorumluluklardır. Örneğin sanata ve eğitime işletmeler tarafından yapılan mali destekler bu tür sorumlulukların sonucu olarak görülebilir. Toplum işletmelerden bu tür desteklerde bulunmasını bekler, ancak bu tür desteklerde bulunmayan işletmelerin davranışları da etik - dışı olarak nitelendirilmez.
Soru 31
Doğru, dürüst ve adil olmak, zarar vermekten kaçınmak işletmelerin aşağıdaki sorumluluklarından hangisi kapsamında değerlendirilebilir?
Seçenekler
A
Ekonomik sorumluluk
B
Gönüllü sorumluluk
C
Yasal sorumluluk
D
Ahlaki sorumluluk
E
Kar elde etme sorumluluğu
Açıklama:
Doğru, dürüst ve adil olmak, zarar vermekten kaçınmak ahlaki sorumluluk kapsamında değerlendirilmektedir. Kar amacı gütmek, Ekonomik Sorumluluk; kanunlara ve kurallara uygun davranmak, Yasal sorumluluk; gönüllü etkinliklerde bulunmak ve yaşam kalitesini arttıran faaliyetlerde bulunmak Gönüllü Sorumluluk kapsamında değerlendirilir.
Soru 32
Aşağıdakilerden hangisi işletme yöneticilerinin tüketicilere karşı yerine getirmek zorunda oldukları görevlerden biri değildir?
Seçenekler
A
İşletme karını arttırmak
B
Satış sözleşmesinin koşullarına uyumlu olmak
C
Satılan malın kullanımındaki riskleri belirtmek
D
Satılan mal, belli bir süre içinde bozulursa, tamir gibi işlerin işletme tarafından üstlenilmesi
E
Reklamlarda yalan ve yanıltıcı bilgi vermekten kaçınmak
Açıklama:
İşletmelerin ve yöneticilerin tüketicilere karşı dört temel görevi vardır. Bunlar kısaca şöyledir: Satış sözleşmesinin koşullarına uyumlu olmak, satın alınan malın, tüketicinin kullanmayı düşündüğü süre boyunca bozulmadan kullanılması, garanti sorumluluğu, son olarak işletmelerin satılan malın kullanımındaki riskleri belirtmeleri güvencesidir.
Soru 33
- Küresel piyasada rekabet avantajının elde edilmesinde insanların tutum ve davranışlarının etkisinin artması
- Ekonomik ilişkilerde uluslararası etik vizyonun ve ilkelerin gücünün hissedilmesi
- Bazı uluslararası uzman kuruluşlar tarafından etik kodların belirlenmesi ve kullanılması Yukarıdaki ifadelerden hangisi ya da hangileri küreselleşme sürecinin iş etiği ve etiksel ilkeler üzerindeki etkileri kapsamında değerlendirilebilir?
Seçenekler
A
I, II ve III
B
I ve II
C
II ve III
D
Yalnız I
E
Yalnız II
Açıklama:
Küreselleşme sürecinin, iş etiği ve etiksel ilkeler üzerindeki etkisi üç boyutta ele alınabilir Ilk olarak; küresel piyasada rekabet avantajının elde edilmesinde insanların tutum ve davranışlarının etkisinin artmasıdır. ikinci etkisi ekonomik ilişkilerde uluslararası etik vizyonun ve ilkelerin gücünün hissedilmesidir. işletmelerin uluslararası ticari ilişkilerini geliştirmelerinde veya bir takım birliklere katılımlarında ya da uluslararası ekonomi piyasasında destek kazanmalarında iş etiği ilkeleri belirleyici bir rol oynamaktadır. Üçüncü etkisi ise, küreselleşme ile birlikte, bazı uluslararası uzman kuruluşlar tarafından etik kodların belirlenmesi ve kullanılmasıdır.
Soru 34
İşletmelerin toplumda oluşan kültürel değerler üzerindeki etkisini ifade eden kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Sosyal ve kültürel güç
B
Ekonomik güç
C
Teknolojik güç
D
Politik güç
E
Fiziki çevre üzerindeki güç
Açıklama:
Sosyal ve Kültürel Güç, işletmelerin diğer toplumsal sistemlerin normatif ve süreçsel özelliklerini etkileme imkanıdır. Toplumda oluşan kültürel değerler ve yaşam tarzı üzerindeki etki gücüdür.
Soru 35
Örgütlerde etik kavramına ilişkin aşağıdakilerden hangisi/hangileri söylenebilir?
1.İşletmelerin özel bir ahlaki sorumluluğu vardır.
2. İş ahlakı bir disiplin dalı değildir.
3. İş ahlakı sadece işletme ve müşteriler arasındaki ilişkileri düzenler.
1.İşletmelerin özel bir ahlaki sorumluluğu vardır.
2. İş ahlakı bir disiplin dalı değildir.
3. İş ahlakı sadece işletme ve müşteriler arasındaki ilişkileri düzenler.
Seçenekler
A
Yalnız 1
B
Yalnız 2
C
1 ve 2
D
Yalnız 3
E
1 ve 3
Açıklama:
İş ahlakı sadece işletme ve müşterileri arasındaki ilişkileri değik aynı zamanda işletmeler arasındaki ilişkiler, işletme yöneticileri ve çalışanları arasındaki ilişkiler, çalışanların kendi aralarındaki ilişkiler gibi pek çok farklı boyutu kapsamaktadır.
Bu ilişkilerin her birisinde, iş ahlakı bakımından sorunların olması bu alanın bir disiplin dalı olarak ortaya çıkmasına zemin hazırlamıştır. İşletmelerin günümüz toplumlarında özel bir ahlaki sorumluluğu olduğu kabul edilmektedir. Doğru cevap A seçeneğidir.
Bu ilişkilerin her birisinde, iş ahlakı bakımından sorunların olması bu alanın bir disiplin dalı olarak ortaya çıkmasına zemin hazırlamıştır. İşletmelerin günümüz toplumlarında özel bir ahlaki sorumluluğu olduğu kabul edilmektedir. Doğru cevap A seçeneğidir.
Soru 36
Büyük işletmelerin sahip oldukları etki alanlarına ilişkin olarak aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
Seçenekler
A
Ekonomik güç toplumda oluşan kültürel değerler ve yaşam tarzı üzerindeki etki gücüdür.
B
Sosyal ve kültürel güç işletmelerin teknolojik ilerleme ve dönüşümde üstlendikleri rolü ifade eder.
C
Politik güç işletmelerin doğal kaynakların yönetimine katılma politikalarını etkileme gücünden kaynaklanır.
D
Birey üzerindeki güç sunulan mal ve hizmetlerin tür, kalite, fiyat ve satış koşullarını
belirleme yeteneğine dayanır.
belirleme yeteneğine dayanır.
E
Sosyal ve kültürel güç işletmelerin diğer toplumsal sistemlerin normatif ve süreçsel
özelliklerini etkileme imkanıdır.
özelliklerini etkileme imkanıdır.
Açıklama:
Sosyal ve kültürel güç işletmelerin diğer toplumsal sistemlerin normatif ve süreçsel
özelliklerini etkileme imkanıdır. Toplumda oluşan kültürel değerler ve yaşam tarzı üzerindeki etki gücüdür. Teknolojik güç, işletmelerin teknolojik ilerleme ve dönüşümde üstlendikleri rolü ifade eder. Fiziki çevre üzerindeki güç işletmelerin doğal kaynakların yönetimine katılma politikalarını etkileme gücünden kaynaklanır. Ekonomik güç sunulan mal ve hizmetlerin tür, kalite, fiyat ve satış koşullarını belirleme yeteneğine dayanır. Doğru cevap E seçeneğidir.
özelliklerini etkileme imkanıdır. Toplumda oluşan kültürel değerler ve yaşam tarzı üzerindeki etki gücüdür. Teknolojik güç, işletmelerin teknolojik ilerleme ve dönüşümde üstlendikleri rolü ifade eder. Fiziki çevre üzerindeki güç işletmelerin doğal kaynakların yönetimine katılma politikalarını etkileme gücünden kaynaklanır. Ekonomik güç sunulan mal ve hizmetlerin tür, kalite, fiyat ve satış koşullarını belirleme yeteneğine dayanır. Doğru cevap E seçeneğidir.
Soru 37
Örgütlerde etik değerlerle ilgili olarak aşağıdaki ifadelerden hangisi/hangileri doğrudur?
1. Etik problemler yasal problemlerdir.
2. İş etiğinin eksikliği örgüte ayrı bir maliyet yüklemez.
3. Haksız davranışlar örgütün etiksel yapısını gösterebilir.
1. Etik problemler yasal problemlerdir.
2. İş etiğinin eksikliği örgüte ayrı bir maliyet yüklemez.
3. Haksız davranışlar örgütün etiksel yapısını gösterebilir.
Seçenekler
A
Yalnız 1
B
1 ve 2
C
Yalnız 2
D
Yalnız 3
E
1 ve 3
Açıklama:
Etik problemler yasal problemler değildir. İş etiğinin eksikliği örgüte ayrı bir maliyet yükleyecektir ve çalışanlara yönelik haksız davranışlar örgütün etiksel yapısını gösterebilir. Doğru cevap D seçeneğidir.
Soru 38
Aşağıdakilerden hangisi etik dışı örgütlerin temel noktalarından biri değildir?
Seçenekler
A
Kısa vadeli planlar üzerinden uzun dönemli kârlara önem verirler.
B
Profesyonel etik kodların kurulmasına önem verirler.
C
Etik problemlerin çözümünü hafife alırlar.
D
Çalışanlarına tüketicilerden farklı davranırlar.
E
Çalışanlar arasındaki gammazlığı ortadan kaldırmazlar.
Açıklama:
Etük dışı örgütler uzun vadeli planlar üzerinden kısa dönemli kârlara önem verirler. Doğru cevap A seçeneğidir.
Soru 39
Aşağıdakilerden hangisi örgütlerde etik davranış modeline ait bir değerlendirmedir?
Seçenekler
A
En alt aşamada etik kurallar vardır.
B
İkinci aşama yasal olmayan davranışların incelendiği aşamadır.
C
Üçüncü aşamada kararların doğruluğu ispatlanır.
D
Örgütün aldığı kararlar sadece kendisini etkiler.
E
Örgütlerde etik davranış modeli karmaşık yapılardan oluşmaz.
Açıklama:
En alt aşama, yasal olmayan davranışların sadece örgütle ilgili kısmının incelendiği aşamadır. İkinci aşamada, etik kurallar vardır. Ancak bu kurallar sadece yol göstericidir. Örgütün etik davranışının üçüncü aşaması etiksel karar alma süreci ile kurumun karar alma sürecinin bütünleştiği bir aşamadır. Kararların doğruluğu etik bir davranış olması ile ispatlanır. Bir örgüt toplumla iç içe yaşar ve aldıkları kararlar kendileri kadar başkalarını da etkiler. Örgütlerde etik davranış modeli birbirini etkileyebilecek karmaşık yapılardan oluşmaktadır. Doğru cevap C seçeneğidir.
Soru 40
Aşağıdakilerden hangisi örgütlerde etik davranış modeli içerisinde yer alan bireyler başlığına ait bir alt başlıktır?
Seçenekler
A
Aile
B
Değerler
C
Eğitim
D
Etik kodlar
E
Cezalandırma
Açıklama:
Aile ve eğitim kültürel etkilerin; etik kodlar ve cezalandırma örgütsel etkilerin, değerler ise bireysel etkilerin alt başlıkları arasında yer almaktadır. Doğru cevap B seçeneğidir.
Soru 41
İşletmenin sosyal sorumluluk piramidine ilişkin aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
Seçenekler
A
Ekonomik sorumluluk piramidin en üstünde yer almaktadır.
B
Ahlaki sorumluluğun içinde gönüllü etkinliklerde bulunmak vardır.
C
Yasal sorumluluklar arasında kar amacı gütmek vardır.
D
Yasal sorumluluk piramidin en alt basamağıdır.
E
Tüm sorumlulukların dayanak noktası kar amacı gütmektir.
Açıklama:
İşletmenin sosyal sorumluluk piramidinin en üstünde gönüllü sorumluluk yer almaktadır. Gönüllü etkinliklerde bulunmak gönüllü sorumluluğa ait bir sorumluluktur. Piramidin en alt basamağında ekonomik sorumluluk vardır. Kar amacı gütmek yasal bir sorumluluk değil, ekonomik bir sorumluluk olup tüm sorumlulukların temel dayanak noktasıdır. Doğru cevap E seçeneğidir.
Soru 42
Örgütlerin etik sorumluluklarına ilişkin aşağıdakilerden hangisi/hangileri doğrudur?
1. Bir işletme ile tüketiciler arasındaki ilişki sözleşmeye dayanmaz.
2. İşletmecinin tüketiciye garanti sorumluluğu vardır.
3. İşletmeler hükumetle ilişkilerini genişletmek etik sorumluluklarındandır.
1. Bir işletme ile tüketiciler arasındaki ilişki sözleşmeye dayanmaz.
2. İşletmecinin tüketiciye garanti sorumluluğu vardır.
3. İşletmeler hükumetle ilişkilerini genişletmek etik sorumluluklarındandır.
Seçenekler
A
Yalnız 1
B
Yalnız 2
C
1 ve 3
D
1 ve 3
E
2 ve 3
Açıklama:
Bir işletme ile tüketiciler arasındaki ilişki bir sözleşmeye dayanır ve işletmecinin tüketiciye garanti sorumluluğu vardır. Ayrıca işletmelerin hükumetle ilişkilerini genişletmek etik sorumluluklarındandır. Doğru cevap E seçeneğidir.
Soru 43
Küreselleşme ve iş etiği ilişkisine ilişkin aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
Seçenekler
A
Bazı etik konular kültürden kültüre değişebilir.
B
Küresel piyasada rekabet esastır.
C
Etik konusu çok kültürlülük bağlamında irdelenemez.
D
Küreselleşme ile birlikte örgüt psikolojisi konusunda gelişmeler sağlanmıştır
E
Küreselleşmeyle iş etiği önlemleri artmıştır
Açıklama:
Özellikle bazı etik konular kültüre göre değişebildiği için, etik konusunun çok
kültürlülük ve uluslararası bir bağlamda incelenmesi gerekliliği ortaya çıkmaktadır. Doğru cevap C seçeneğidir.
kültürlülük ve uluslararası bir bağlamda incelenmesi gerekliliği ortaya çıkmaktadır. Doğru cevap C seçeneğidir.
Soru 44
Türkiye Etik Değerler Mekezi Vakfı (TEDMER) hangi yılda ve nerede kurulmuştur?
Seçenekler
A
2000-Ankara
B
2001-Ankara
C
2001-İstanbul
D
2002-İstanbul
E
2002-Ankara
Açıklama:
Türkiye Etik Değerler Mekezi Vakfı (TEDMER) 2001'de İstanbul'da kurulmuştur.
Soru 45
Sunulan mal ve hizmetlerin tür, kalite, fiyat ve satış koşullarını belirleme yeteneğine dayanan güç aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Sosyal Güç
B
Teknolojik Güç
C
Fiziki Çevre Üzerindeki Güç
D
Ekonomik Güç
E
Politik Güç
Açıklama:
Sunulan mal ve hizmetlerin tür, kalite, fiyat ve satış koşullarını belirleme yeteneğine dayanan güç ekonomik güçtür ve bu güç işletmelerin diğer beş alandaki güç ve etkisinin de kaynağıdır.
Soru 46
Örgütlerde etik davranış modelinde Ödüllendirme ve Cezalandırma hangi etik konular arasında yer alır?
Seçenekler
A
Bireysel faktörler
B
Örgütsel etkiler
C
Ekonomik etkiler
D
Yasal faktörler
E
Kültürel etkiler
Açıklama:
Örgütsel etkiler
Soru 47
Aşağıdakilerden hangisi etik davranış modelinin merkezinde yer alır?
Seçenekler
A
Kültür
B
Örgüt
C
Ekonomi
D
Birey
E
Yasallar
Açıklama:
Örgütlerde etik davranış modelinin merkezinde bireyler yer almaktadır. Çünkü bireylerin etik dışı davranışları örgütlerde gerçekleştirdiğinde model olma, kültürel bir davranış olarak yerleşme, norm ve değerleri oluşturmada etkin olacaktır.
Soru 48
Bir işletmenin sanata ve eğitime mali destekte bulunması aşağıdaki sorumluluklardan hangisi kapsamında değerlendirilir?
Seçenekler
A
Gönüllü sorumluluk
B
Ahlaki sorumluluk
C
Çevresel sorumluluk
D
Yasal sorumluluk
E
Ekonomik sorumluluk
Açıklama:
Gönüllü sorumluluklar toplumun işletmeden istediği etkinliklerdir. İhtiyari sorumluluklardır. Sanata ve eğitime işletmeler tarafından yapılan mali destekler bu tür sorumlulukların sonucu olarak görülebilir.
Soru 49
İşletmeyi devam ettirerek, yatırımcıları memnun etmek ve toplumun istek ve gereksinimlerini sağlamaya yönelik olarak mal ve hizmetleri üretmek hangi sosyal sorumluluk piramidi içerisinde yer almaktadır?
Seçenekler
A
Ekonomik Sorumluluk
B
Yasal Sorumluluk
C
Ahlaki Sorumluluk
D
Gönüllü Sorumluluk
E
Politik Sorumluluk
Açıklama:
Bir işletmenin ekonomik sorumluluğu, işletmeyi devam ettirerek yatırımcıları memnun etmek ve toplumun istek ve gereksinimlerini sağlamaya yönelik olarak mal ve hizmetleri üretmektir.
Soru 50
Aşağıdakilerden hangisi etik davranış modelinde örgütsel etkiler başlığı altında yer alır?
Seçenekler
A
Ahlaki değerler
B
Tarihi Güçlendirmek
C
Kişilik
D
Cinsiyet
E
Rol Modelleri
Açıklama:
Etik davranış modelinde örgütsel etkiler başlığı altında Rol Modelleri yer alır. Diğer seçenekler bireyler başlığı altındadır.
Soru 51
Türkiye Etik Değerler Merkezi Vakfı ( TEDMER) kaç yılında kurulmuştur?
Seçenekler
A
2000
B
2001
C
2002
D
2003
E
2004
Açıklama:
Türkiye Etik Değerler Merkezi Vakfı ( TEDMER) 2001 yılında İstanbul'da kurulmuştur.
Soru 52
Türkiye'de 2008 yılında İş Ahlakı Dergisi adıyla bir dergi yayınlayan sivil toplum kuruluşu aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Türkiye Etik Değerler Merkezi Vakfı
B
Türkiye Genç İşadamları Derneği
C
Türk Sanayicileri ve İşadamları Derneği
D
İktisadi Girişim ve İş Ahlakı Derneği
E
Müstakil Sanayici ve İşadamları Derneği
Açıklama:
Türkiye'de 2008 yılında İş Ahlakı Dergisi adıyla bir dergi yayınlayan sivil toplum kuruluşu İktisadi Girişim ve İş Ahlakı Derneği'dir.
Soru 53
Sosyal Sorumluluk kavramı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Yasal, etik ve gönüllü sorumlulukları kapsar
B
Sadece üst yönetimle ilgili değil aynı zamanda örgüt tarafından istihdam edilen bireyleri de kapsar
C
Kapsamı toplumdan topluma, işletmeden işletmeye, kişiden kişiye değişiklik göstermez evrenseldir
D
Örgütlerin sosyal çevresindeki gruplara ve bireylere olan davranış biçimi ile ilgilidir
E
Zaman içinde değişiklik gösterir
Açıklama:
Sosyal sorumluluğun anlamı, kapsamı toplumdan topluma, işletmeden işletmeye, kişiden kişiye değişebilir. Zaman içinde değişiklik gösterir.
Soru 54
Aşağıdakilerden hangisi işletme çalışanlarının temel etik ödevidir ?
Seçenekler
A
İşletmenin amaçları doğrultusunda çalışmak
B
Rekabet kurallarına uygun davranmak
C
Adil Ücret
D
Karı artırmak
E
Maliyetleri azaltmak
Açıklama:
Genel olarak çalışanların temel etik ödevi, işletmenin amaçları doğrultusunda çalışmak ve amaçlara zarar verebilecek herhangi bir etkinlikten kaçınmaktır.
Soru 55
Hangi merkez araştırmalarını “Etik Barometre Araştırması” adıyla yayınlamaktadır?
Seçenekler
A
İGİAD
B
TÜGİAD
C
TÜSİAD
D
HÜEM
E
TEDMER
Açıklama:
2001 yılında İstanbul’da kurulan TEDMER (Türkiye Etik Değerler Mekezi Vakfı)in, 2002, 2005, 2007 ve 2008 yılında yayınlanmış İş ahlakı alanında araştırmaları mevcuttur. Merkez, araştırmalarını “Etik Barometre Araştırması” adıyla yayınlamaktadır.
Soru 56
İşletmelerin güvenlik ve iş sağlığı gibi etiksel konularda dikkatli davranmalarını gerektiren durum aşağıdaki maddelerden hangisi ile ilgilidir?
Seçenekler
A
Yalandan kaçınmak
B
Malları özelliklerini taşımalı tüketicilere doğruları anlatmak
C
Küreselleşmenin ekonomik ilişkilerde uluslararası etik vizyonun ve ilkelerin gücünün hissedilmesi
D
Satış sözleşmesinin koşullarına uyumlu olmak
E
Baskı ve zorlama yapmaktan kaçınmak
Açıklama:
Küreselleşme sürecinin, iş etiği ve etiksel ilkeler üzerindeki etkisi üç boyutta ele alınabilir. Ilk olarak; küresel piyasada rekabet avantajının elde edilmesinde insanların tutum ve davranışlarının etkisinin artmasıdır. Küreselleşme ile birlikte örgüt psikolojisi konusundaki gelişmeler, hayat standartlarındaki iyileşmeler ve çalışanların beklentilerindeki değişimler, iş koşullarının iyileştirilmesine ve iş etiğine ilişkin önlemleriiçeren alternatif anlayışın yükselen bir ivme kazanmasına yol açmıştır. İkinci etkisi ekonomik ilişkilerde uluslararası etik vizyonun ve ilkelerin gücünün hissedilmesidir. İşletmelerin uluslararası ticari ilişkilerini geliştirmelerinde veya bir takım birliklere katılımlarında ya da uluslararası ekonomi piyasasında destek kazanmalarında iş etiği ilkeleri belirleyici bir rol oynamaktadır. Örneğin, Avrupa Birliğine katılım sürecindeki ilişkiler, çalışma süresi, eşit ödeme, güvenlik ve iş sağlığı gibi etiksel konularda işletmelerin dikkatli davranmalarını gerektirmektedir. Bu gereklilik iş çevresinde, işletmelerin ilişkide bulundukları tüm kişi ve kuruluşların ihtiyaçlarının giderilebilmesi için gereksinim duyulan kurumsallaşmış uygulamaların gelişmesini sağlamaktadır. Üçüncü etkisi ise, küreselleşme ile birlikte, bazı uluslararası uzman kuruluşlar tarafından etik kodların belirlenmesi ve kullanılmasıdır. Son yıllarda, iş ilişkilerin deki davranışları düzenlemek amacıyla uzman gruplar tarafından kullanılan etik kodlar, yönetim alanındaki araştırmaların da ilgi alanını oluşturmaktadır.
Soru 57
Aşağıdakilerden hangisi örgüt içi gruplara olan etik sorumluluklar arasında yer almaktadır?
Seçenekler
A
Hava, su ve toprağın yaşamı tehdit edecek boyutlarda kirlenmesi
B
Çalışanların, işletmenin amaçları doğrultusunda çalışmak ve amaçlara zarar verebilecek herhangi bir etkinlikten kaçınmak
C
Kimi doğal kaynakların tükenme tehlikesi
D
Endüstrinin yaydığı tehlikeli gaz, toz ve sıvılar
E
Doğal gıda maddelerinin kirlenmesi
Açıklama:
İşletmelerin ve dolayısıyla yöneticilerin sorumlu oldukları iki grup vardır. Bunlardan birincisi hissedarlar, ikincisi de çalışanlardır. Bir işletmede üretimi gerçekleştiren ve işletme asıl gücünü oluşturan, o işletmenin çalışanlarıdır. İşletmenin ve çalışanların karşılıklı hak ve yükümlülükleri bazı sözleşmelere tabidir. Fakat son yıllarda kabul edilen görüşe göre, çalışanların haklarını korumak için bu sözleşme yeterli kalmamaktadır. Tarafların birbirlerine karşı da etik sorumlulukları vardır. Taraflar arasında yalnız sözleşmeye dayalı düzenlemeler olduğunu ele alan rasyonel örgüt teorisi, temel etik sorumlulukları iki alanda toplamaktadır. Birincisi, çalışanların örgütsel amaç gerçekleştirmesinde gayretli olması ve sadakati olması ikincisi ise, yöneticilerin çalışanlara adil ücret ve çalışma koşullarını sağlamasıdır. Genel olarak çalışanların temel etik ödevi, işletmenin amaçları doğrultusunda çalışmak ve amaçlara zarar verebilecek herhangi bir etkinlikten kaçınmaktadır.
Soru 58
Aşağıdaki davranışlardan hangisi işletmelerin ve yöneticilerin tüketicilere karşı dört temel görevinin üçüncüsü ile ilgilidir?
Seçenekler
A
Yalandan kaçınmaktır.
B
Tüketiciler birtakım baskı ya da kanunsuzlukla etkilenmemelidir.
C
Satış sözleşmesinin koşullarına uyumlu olmaktır.
D
Yeni sözleşme taraflar arasında özgürce yapılmalıdır.
E
Satın alınan malın tüm özellikleri ve riskleri doğru olarak tüketiciye anlatılmış olmalıdır.
Açıklama:
Bu kurama göre işletmelerin ve yöneticilerin tüketicilere karşı dört temel görevi vardır. Bunlar kısaca şöyledir. Birincisi, satış sözleşmesinin koşullarına uyumlu olmaktır. Yani üretilen mal veya hizmetin kaliteli ve önceden belirtilen nitelikleri taşıması gerekir. Bunu belirleyen faktörler ise güvenirlilik, hizmet süresi, garanti sorumluluğu ve üretim güvenliğidir. İkinci faktör olan hizmet süresinde önemli olan konu, satın alınan malın, tüketicinin kullanmayı düşündüğü süre boyunca bozulmadan kullanılmasıdır. Kısaca, tüketici bir malı satın alırken, onu ne kadar süre kullanabileceğini bilmelidir. Üçüncü faktör garanti sorumluluğudur. Satın alınan mal, belli bir süre içinde bozulursa, tamir gibi işlerin işletme tarafından üstlenilmesini ifade etmektedir. Son faktör olan üretim güvenliği, işletmelerin satılan malın kullanımındaki riskleri belirtmeleri güvencesidir. Bu kuramın ikinci temel görevi, malın özelliklerini taşımasıdır. Yeni sözleşme taraflar arasında özgürce yapılmalıdır. Fakat özgürlük doğru bilgilendirme ile anlamı olur. Satın alınan malın tüm özellikleri ve riskleri doğru olarak tüketiciye anlatılmış olmalıdır. Üçüncü temel görevi, yalandan kaçınmaktır. Özellikle bir malın reklamı yapılırken, yalan ve yanıltıcı bilgi verilmemesi gerekmektedir. Zaten özellikle reklamcılık konusunda tüketici ve işletme arasında bir çatışma bulunmaktadır. Son temel görev, baskı ve zorlama yapmaktan kaçınmaktır. Tüketiciler birtakım baskı yada kanunsuzlukla etkilenmemelidir. Özellikle tüketiciler bazen yoğun, duygusal baskılara maruz kalarak rasyonel davranışlarını değiştirebilmektedir.
Soru 59
Yasalar tarafından değil, toplum tarafından işletmelerden yapması beklenen davranış ve aktiviteler aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Sosyal sorumluluk
B
Yasal sorumluluk
C
Etik sorumluluk
D
Gönüllü sorumluluk
E
İhtiyari sorumluluk
Açıklama:
Etik sorumluluklar, yasalar tarafından değil, toplum tarafından işletmelerden yapması beklenen davranış ve aktiviteler olarak tanımlanmaktadırlar.
Soru 60
Aşağıdakilerden hangisi örgütün etik davranışının üçüncü aşaması ile ilgilidir?
Seçenekler
A
Yasal olmayan davranışların sadece örgütle ilgili kısmının incelendiği aşamadır.
B
Hiçbir yasa çiğnenmediği sürece, örgüt istediği gibi davranmaya özgürdür.
C
Etik kurallar sadece yol göstericidir.
D
Kararların doğruluğu etik bir davranış olması ile ispatlanır.
E
Herhangi bir etik davranış uygun olmasa da eğer yasal ise tolere edilebilir.
Açıklama:
Örgütler de bireyler gibi etik gelişimin farklı aşamalarında olabilirler. En alt aşama, yasal olmayan davranışların sadece örgütle ilgili kısmının incelendiği aşamadır. Hiçbir yasa çiğnenmediği sürece, örgüt istediği gibi davranmaya özgürdür. İkinci aşamada, etik kurallar vardır. Ancak bu kurallar sadece yol göstericidir. Yani uyup uymamak örgüte aittir. Herhangi bir etik davranış uygun olmasa da eğer yasal ise tolere edilebilir. Yapılan davranış kısa dönemli bir yarar sağlamayı hedeflemektedir. Örgütün etik davranışının üçüncü aşaması etiksel karar alma süreci ile kurumun karar alma sürecinin bütünleştiği bir aşamadır. Kararların doğruluğu etik bir davranış olması ile ispatlanır. Etik amaç ve ilkelerin kabul edildiği gözlenir. Etik davranışları gerçekleştirmek için tekniklerin, ilkelerin neler olduğunu anlamaz ise örgüt bu aşamaya ulaşamaz.
Soru 61
Aşağıdakilerden hangisi etik davranışı benimseyen örgütlerde ortaya çıkar?
Seçenekler
A
Hata oranlarında artış
B
Hastalıklar
C
Devamsızlık
D
Düşük verim
E
Aktarılan mali kaynaklar
Açıklama:
En verimli personel, en iyi müşteri, aktarılan mali kaynaklar etik davranışı benimseyen örgütler olacaktır. Hata ve istifa oranlarında artış, hastalıklar, stres ve devamsızlık, düşük verim, etik olmayan iş faaliyetleri sonucu ortaya çıkan problemlerden bazılarıdır.
Soru 62
Aşağıdakilerden hangisi örgütler çalışmak için tercih edilen örgütlerin özellikleri arasındadır?
Seçenekler
A
Uzun dönemli sonuçlar üzerinden, kısa dönemli geliri çalışanına empoze etmeye çalışan bir örgüt.
B
Çalışanlar üzerinde etik kurallar geliştirmeyi hedeflemiş bir örgüt.
C
Ekonomik çıkarlar nedeniyle etik olmayan davranışları destekleyen bir örgüt.
D
Etik davranışlar konusunda çalışanlarını yönlendirmeyen örgütler.
E
Çalışanlara yönelik haksız davranışlarda bulunan örgütler
Açıklama:
İş arayan bireyler örgütün ekonomik gücünün yanında, işverenin etik davranışlarını da araştırabilirler. Örneğin uzun dönemli sonuçlar üzerinden, kısa dönemli geliri çalışanına empoze etmeye çalışan bir örgüt etik olmayan bir atmosfer yaratabilir. Örgütler öncelikle çalışanlar üzerinde etik kurallar geliştirmeyi hedeflemelidirler. Ekonomik çıkarlar nedeniyle etik olmayan davranışları destekleyen veya etik davranışlar konusunda çalışanlarını yönlendirmeyen örgütler çalışmak için tercih edilmemelidirler. Her şeyden önce etiksel problemler, yasal problemler değildir. Çalışanlara yönelik haksız davranışlar, örgütün etiksel yapısını gösterebilir. Çalışanlara, müşterilerine davrandıkları gibi davranmıyorlarsa veya performans değerleme standartları adil değilse, örgüt etik olmayabilir. Bunun yanında, ahlaki konuların ele alınma biçimi hakkında belirli prosedürlerin yokluğu ile çalışanlar ve yöneticiler arasında temel iletişim ağı yok ise, bu durum örgütün etik yönünden riskte olduğunu gösterir. Halka karşı görevlerinin yanında, hissedarlara olan sorumluluklarını bilmeyen ve çalışanların kişisel etiklerini evde bırakacağına inanan örgütler etik olmayan davranışlar sergileyebilirler.
Soru 63
Aşağıdakilerden hangisi büyük işletmeler sahip oldukları etki alanlarından Politik Gücü tanımlar?
Seçenekler
A
İşletmelerin diğer beş alandaki güç ve etkisinin de kaynağıdır.
B
İşletmelerin diğer toplumsal sistemlerin normatif ve süreçsel özelliklerini etkileme imkanıdır.
C
İşletmelerin karar süreçlerini ve böylece toplumsal yaşamın tüm alanlarını etkileme yeteneğini anlatır.
D
İşletmelerin doğal kaynakların yönetimine katılma ve bölgesel gelişme politikalarını etkileme gücünden kaynaklanır.
E
İşletmelerin doğrudan ve dolaylı olarak etki alanı içinde bulunan bireyler üzerindeki bireysel seçimler, tercihler, düşünce ve davranışlar üzerindeki etkileme gücünü ifade eder.
Açıklama:
Büyük işletmeler sahip oldukları etki alanlarına göre altı boyutta incelenebilirler. Politik Güç: İşletmelerin politik yaşamı oluşturan karar süreçlerini ve böylece toplumsal yaşamın tüm alanlarını etkileme yeteneğini anlatır.
Soru 64
İşletmelerin doğal kaynakların yönetimine katılma ve bölgesel gelişme politikalarını etkileme gücü hangi etki alanlarından kaynaklanır?
Seçenekler
A
Ekonomik Güç
B
Sosyal ve Kültürel Güç
C
Politik Güç
D
Fiziki Çevre Üzerindeki Güç
E
Birey Üzerindeki Güç
Açıklama:
İşletme etiği kavramı çerçevesinde geliştirilen görüşlerin önemli bir bölümünün hareket noktası işletmelerin günümüz toplumlarında özel bir ahlaki sorumluluğu olduğunun kabul edilmesidir. Bu kabulün dayanağı, işletmelerin toplumdaki ayrıcalıklı konum ve etkinliğidir. İşletmeler, günümüz toplumlarında saf iktisadi örgütler olmaktan çok özel bir güce sahiptir. Büyük işletmeler sahip oldukları etki alanlarına göre altı boyutta incelenebilirler. Ekonomik Güç: Sunulan mal ve hizmetlerin tür, kalite, fiyat ve satış koşullarını belirleme yeteneğine dayanır. Ekonomik güç, işletmelerin diğer beş alandaki güç ve etkisinin de kaynağıdır. Sosyal ve Kültürel Güç: İşletmelerin diğer toplumsal sistemlerin normatif ve süreçsel özelliklerini etkileme imkanıdır. Toplumda oluşan kültürel değerler ve yaşam tarzı üzerindeki etki gücüdür. Teknolojik Güç: İşletmelerin araştırma ve geliştirme faaliyetleri ve bir bütün olarak teknolojik ilerleme ve dönüşümde üstlendikleri rolü ifade eder. Politik Güç: İşletmelerin politik yaşamı oluşturan karar süreçlerini ve böylece toplumsal yaşamın tüm alanlarını etkileme yeteneğini anlatır. Fiziki Çevre Üzerindeki Güç: İşletmelerin doğal kaynakların yönetimine katılma ve bölgesel gelişme politikalarını etkileme gücünden kaynaklanır. Birey Üzerindeki Güç: İşletmelerin doğrudan ve dolaylı olarak etki alanı içinde bulunan bireyler üzerindeki bireysel seçimler, tercihler, düşünce ve davranışlar üzerindeki etkileme gücünü ifade eder.
Soru 65
I. Mükemmellik
II. Kaliteye ulaşma
III. Rekabet
Örgütlerde etik konusu yukarıdakilerden hangisinin ya da hangilerinin doğal sonucu olarak ortaya çıkmaktadır?
II. Kaliteye ulaşma
III. Rekabet
Örgütlerde etik konusu yukarıdakilerden hangisinin ya da hangilerinin doğal sonucu olarak ortaya çıkmaktadır?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
I ve II
D
II ve III
E
I, II ve III
Açıklama:
Örgütlerde en karmaşık, zor tartışılması gereken konulardan birini etik konusu oluşturmaktadır. Etik konusu örgütlerin mükemmellik, kaliteye ulaşma, rekabet çabalarının doğal bir sonucu olarak ortaya çıkmaktadır. Doğru cevap E’dir.
Soru 66
Aşağıdakilerden hangisi büyük işletmelerin, sunulan mal ve hizmetlerin tür, kalite, fiyat ve satış koşullarını belirleme yeteneği ile ilgili güçtür?
Seçenekler
A
Sosyal ve kültürel
B
Ekonomik
C
Teknolojik
D
Politik
E
Birey üzerindeki güç
Açıklama:
Büyük işletmeler sahip oldukları etki alanlarına göre altı boyutta incelenebilirler.
Ekonomik Güç: Sunulan mal ve hizmetlerin tür, kalite, fiyat ve satış koşullarını belirleme yeteneğine dayanır. Ekonomik güç, işletmelerin diğer beş alandaki güç ve etkisinin de kaynağıdır.
Sosyal ve Kültürel Güç: İşletmelerin diğer toplumsal sistemlerin normatif ve süreçsel özelliklerini etkileme imkanıdır. Toplumda oluşan kültürel değerler ve yaşam tarzı üzerindeki etki gücüdür.
Teknolojik Güç: İşletmelerin araştırma ve geliştirme faaliyetleri ve bir bütün olarak eknolojik ilerleme ve dönüşümde üstlendikleri rolü ifade eder.
Politik Güç: İşletmelerin politik yaşamı oluşturan karar süreçlerini ve böylece toplumsal yaşamın tüm alanlarını etkileme yeteneğini anlatır.
Fiziki Çevre Üzerindeki Güç: İşletmelerin doğal kaynakların yönetimine katılma ve bölgesel gelişme politikalarını etkileme gücünden kaynaklanır.
Birey Üzerindeki Güç: İşletmelerin doğrudan ve dolaylı olarak etki alanı içinde bulunan bireyler üzerindeki bireysel seçimler, tercihler, düşünce ve davranışlar üzerindeki etkileme gücünü ifade eder.
Doğru cevap B’dir.
Ekonomik Güç: Sunulan mal ve hizmetlerin tür, kalite, fiyat ve satış koşullarını belirleme yeteneğine dayanır. Ekonomik güç, işletmelerin diğer beş alandaki güç ve etkisinin de kaynağıdır.
Sosyal ve Kültürel Güç: İşletmelerin diğer toplumsal sistemlerin normatif ve süreçsel özelliklerini etkileme imkanıdır. Toplumda oluşan kültürel değerler ve yaşam tarzı üzerindeki etki gücüdür.
Teknolojik Güç: İşletmelerin araştırma ve geliştirme faaliyetleri ve bir bütün olarak eknolojik ilerleme ve dönüşümde üstlendikleri rolü ifade eder.
Politik Güç: İşletmelerin politik yaşamı oluşturan karar süreçlerini ve böylece toplumsal yaşamın tüm alanlarını etkileme yeteneğini anlatır.
Fiziki Çevre Üzerindeki Güç: İşletmelerin doğal kaynakların yönetimine katılma ve bölgesel gelişme politikalarını etkileme gücünden kaynaklanır.
Birey Üzerindeki Güç: İşletmelerin doğrudan ve dolaylı olarak etki alanı içinde bulunan bireyler üzerindeki bireysel seçimler, tercihler, düşünce ve davranışlar üzerindeki etkileme gücünü ifade eder.
Doğru cevap B’dir.
Soru 67
Örgütlerin etik kurallarının olduğu ancak bu kuralların sadece yol gösterici olduğu aşama aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
En alt aşama
B
İkinci aşama
C
Üçüncü aşama
D
Dördüncü aşama
E
Beşinci aşama
Açıklama:
Örgütler de bireyler gibi etik gelişimin farklı aşamalarında olabilirler. En alt aşama, yasal olmayan davranışların sadece örgütle ilgili kısmının incelendiği aşamadır. Hiçbir yasa çiğnenmediği sürece, örgüt istediği gibi davranmaya özgürdür. İkinci aşamada, etik kurallar vardır. Ancak bu kurallar sadece yol göstericidir. Yani uyup uymamak örgüte aittir. Herhangi bir etik davranışa uygun olmasa da eğer yasal ise tolere edilebilir. Yapılan davranış kısa dönemli bir yarar sağlamayı hedeflemektedir. Örgütün etik davranışının üçüncü aşaması etiksel karar alma süreci ile kurumun karar alma sürecinin bütünleştiği bir aşamadır. Kararların doğruluğu etik bir davranışı olması ile ispatlanır. Etik amaç ve ilkelerin kabul edildiği gözlenir. Etik davranışları gerçekleştirmek için tekniklerin, ilkelerin neler olduğunu anlamaz ise örgüt bu aşamaya ulaşamaz. Buna göre soruda verilen örgütlerin etik kurallarının olduğu ancak bu kuralların sadece yol gösterici olduğu aşama ikinci aşamadır. Doğru cevap B’dir.
Soru 68
“Eğitim” unsuru örgütlerde etik davranış modelinde aşağıdakilerden hangisinin altında yer alır?
Seçenekler
A
Roller
B
Örgütsel
C
Kültürel
D
Bireyler
E
Politik-yasal-ekonomik
Açıklama:
Örgütlerde etik davranış modelinde kültürel etkiler altında, aile, eğitim, din ve medya/eğlence unsurları yer alır. Buna göre eğitim unsuru kültürel etkiler altında yer alır. Doğru cevap C’dir.
Soru 69
Aşağıdakilerden hangisi işletmenin sosyal sorumluluk piramidinde en aşağıda yer alır?
Seçenekler
A
Ahlaki sorumluluk
B
Yasal sorumluluk
C
Gönüllü sorumluluk
D
Ekonomik sorumluluk
E
Örgütsel sorumluluk
Açıklama:
İşletmenin sosyal sorumluluk piramidinde yukarıdan aşağıya, gönüllü, ahlaki, yasal ve ekonomik sorumluluklar yer alır. Buna göre bu piramidin en altında ekonomik sorumluluk yer alır. Doğru cevap D’dir.
Soru 70
İşletmelerin kadınların ve azınlıkların korunması ile ilgili bir sorumluluğu hangi sorumluluk alanına girer?
Seçenekler
A
Adalet
B
Çevre
C
Toplum
D
İnsan kaynakları
E
Mamul
Açıklama:
İşletmelerin çevre (koruma ve geliştirme), işletme uygulamalarında adalet (kadınların ve azınlıkların korunması, özürlülere destek verme), insan kaynakları (insan sağlığını ve güvenliğini arttırma, eğitim), toplum (kamu sağlığı projelerine destek verme, eğitime ve sanata destek verme) ve mamul (mamul güvenliğini artırma, ambalaj ve etiketlemede gelişmeler) gibi sorumlulukları vardır. Doğru cevap A’dır.
Soru 71
Örgütlerin Avrupa Birliğine katılım sürecinde çalışan süresi, eşit ödeme gibi konularda dikkatli davranmaları, küreselleşmenin hangi etkisi ile ilgilidir?
Seçenekler
A
Rekabet avantajının elde edilmesinde insanların tutum ve davranışlarının etkisinin artması
B
Örgüt psikolojisi konusundaki gelişmeler
C
Ekonomik ilişkilerde uluslararası etik vizyonun ve ilkelerin hissedilmesi
D
Bazı uluslararası uzman kuruluşlar tarafından etik kodların belirlenmesi
E
Etik kodların yönetim alanındaki araştırmaların ilgi alanı oluşturması
Açıklama:
Küreselleşme sürecinin, iş etiği ve etiksel ilkeler üzerindeki etkisi üç boyutta ele alınabilir.
İlk olarak; küresel piyasada rekabet avantajının elde edilmesinde insanların tutum ve davranışlarının etkisinin artmasıdır. Küreselleşme ile birlikte örgüt psikolojisi konusundaki gelişmeler, hayat standartlarındaki iyileşmeler ve çalışanların beklentilerindeki değişimler, iş koşullarının iyileştirilmesine ve iş etiğine ilişkin önlemleri içeren alternatif anlayışın yükselen bir ivme kazanmasına yol açmıştır.
İkinci etkisi ekonomik ilişkilerde uluslararası etik vizyonun ve ilkelerin gücünün hissedilmesidir. İşletmelerin uluslararası ticari ilişkilerini geliştirmelerinde veya bir takım birliklere katılımlarında ya da uluslararası ekonomi piyasasında destek kazanmalarında iş etiği ilkeleri belirleyici bir rol oynamaktadır. Örneğin, Avrupa Birliğine katılım sürecindeki ilişkiler, çalışma süresi, eşit ödeme, güvenlik ve iş sağlığı gibi etiksel konularda işletmelerin dikkatli davranmalarını gerektirmektedir. Bu gereklilik iş çevresinde, işletmelerin ilişkide bulundukları tüm kişi ve kuruluşların ihtiyaçlarının giderilebilmesi için gereksinim duyulan kurumsallaşmış uygulamaların gelişmesini sağlamaktadır.
Üçüncü etkisi ise, küreselleşme ile birlikte, bazı uluslararası uzman kuruluşlar tarafından etik kodların belirlenmesi ve kullanılmasıdır. Son yıllarda, iş ilişkilerindeki davranışları düzenlemek amacıyla uzman gruplar tarafından kullanılan etik kodlar, yönetim alanındaki araştırmaların da ilgi alanını oluşturmaktadır.
Buna göre soruda verilen örgütlerin Avrupa Birliğine katılım sürecinde çalışan süresi, eşit ödeme gibi konularda dikkatli davranmaları, küreselleşmenin ikinci etkisi olan ekonomik ilişkilerde uluslararası etik vizyonun ve ilkelerin hissedilmesi ile ilgilidir. Doğru cevap C’dir.
İlk olarak; küresel piyasada rekabet avantajının elde edilmesinde insanların tutum ve davranışlarının etkisinin artmasıdır. Küreselleşme ile birlikte örgüt psikolojisi konusundaki gelişmeler, hayat standartlarındaki iyileşmeler ve çalışanların beklentilerindeki değişimler, iş koşullarının iyileştirilmesine ve iş etiğine ilişkin önlemleri içeren alternatif anlayışın yükselen bir ivme kazanmasına yol açmıştır.
İkinci etkisi ekonomik ilişkilerde uluslararası etik vizyonun ve ilkelerin gücünün hissedilmesidir. İşletmelerin uluslararası ticari ilişkilerini geliştirmelerinde veya bir takım birliklere katılımlarında ya da uluslararası ekonomi piyasasında destek kazanmalarında iş etiği ilkeleri belirleyici bir rol oynamaktadır. Örneğin, Avrupa Birliğine katılım sürecindeki ilişkiler, çalışma süresi, eşit ödeme, güvenlik ve iş sağlığı gibi etiksel konularda işletmelerin dikkatli davranmalarını gerektirmektedir. Bu gereklilik iş çevresinde, işletmelerin ilişkide bulundukları tüm kişi ve kuruluşların ihtiyaçlarının giderilebilmesi için gereksinim duyulan kurumsallaşmış uygulamaların gelişmesini sağlamaktadır.
Üçüncü etkisi ise, küreselleşme ile birlikte, bazı uluslararası uzman kuruluşlar tarafından etik kodların belirlenmesi ve kullanılmasıdır. Son yıllarda, iş ilişkilerindeki davranışları düzenlemek amacıyla uzman gruplar tarafından kullanılan etik kodlar, yönetim alanındaki araştırmaların da ilgi alanını oluşturmaktadır.
Buna göre soruda verilen örgütlerin Avrupa Birliğine katılım sürecinde çalışan süresi, eşit ödeme gibi konularda dikkatli davranmaları, küreselleşmenin ikinci etkisi olan ekonomik ilişkilerde uluslararası etik vizyonun ve ilkelerin hissedilmesi ile ilgilidir. Doğru cevap C’dir.
Soru 72
Aşağıdakilerden hangisi İngiltere ve ABD’deki akademik sosyal araştırma kuruluşunun belirlediği etik kodların incelenmesi ile ortaya çıkan etik ilkelerden biri değildir?
Seçenekler
A
İtibar saygı
B
Bilgilendirme
C
Güvenirlik
D
Çalışanların gereksinimlerini karşılama
E
Dürüstlük ve şeffaflık
Açıklama:
Bell ve Bryman (2007) tarafından İngiltere ve ABD’deki birçok akademik sosyal araştırma kuruluşunun belirlediği etik kodların içeriği üzerine yapılan bir çalışmada, ortaya konulan etik ilkeler şu şekilde özetlenebilir.
Buna göre çalışanların gereksinimlerini karşılama bu etik kodlar arasına yer almaz. Doğru cevap D’dir.
- İtibar saygı,
- Bilgilendirme,
- Güvenilirlik,
- Kişisel ve örgütsel gizliliğin korunması,
- Dürüstlük ve şeffaflık,
- Araştırma bulgularında yanlış beyan, anlatım ve yönlendirmelerden kaçınılması.
Buna göre çalışanların gereksinimlerini karşılama bu etik kodlar arasına yer almaz. Doğru cevap D’dir.
Soru 73
Türkiye’de iş etiği ile ilgili 2001 yılında kurulan STK aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
İGİAD
B
TEDMER
C
TÜGİAD
D
HÜEM
E
TÜSİAD
Açıklama:
Bu konuya sivil toplum kuruluşlarının ilgisi de çok zayıf kalmıştır. Konu ile ilgili faaliyetleri olan çok az STK mevcuttur. Bunlardan bir tanesi, 2001 yılında İstanbul’da kurulan TEDMER (Türkiye Etik Değerler Merkezi Vakfı) dır. Doğru cevap B’dir.
Soru 74
I. Etik problemlerin çözümünü hafife alırlar.
II. Çalışanlar arasındaki gammazlığı ortadan kaldırmazlar.
III. Finansal kayıplara neden olabilecek etik konulara isteksiz yaklaşırlar.
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri etik dışı örgütlerin temel noktalarındandır?
II. Çalışanlar arasındaki gammazlığı ortadan kaldırmazlar.
III. Finansal kayıplara neden olabilecek etik konulara isteksiz yaklaşırlar.
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri etik dışı örgütlerin temel noktalarındandır?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
I ve II
D
II ve III
E
I, II ve III
Açıklama:
Etik Dışı Örgütlerin 12 Temel Noktası:
- Uzun vadeli planlar üzerinden kısa dönemli kârlara önem verirler.
- Profesyonel etik kodların kurulmasına önem verirler veya baskı yaparlar.
- Etik problemlerin çözümünü hafife alırlar.
- Finansal kayıplara neden olabilecek etik konulara isteksiz yaklaşırlar.
- Çalışanlara etik dışı davranışları teşvik edici çevre yaratırlar.
- Etik problemlerin çözümünü hukuk departmanına gönderirler.
- Halkla ilişkiler gibi konuları etik olarak incelerler.
- Çalışanlarına tüketicilerden farklı davranırlar.
- Keyfi veya haksız performans değerleme standartları uygularlar.
- Etik problemleri çözümlemede referans olabilecek rehberleri kullanmazlar.
- Çalışanlar arasındaki gammazlığı ortadan kaldırmazlar.
- Çalışanları kişisel etiklerinden vazgeçmeleri konusunda teşvik ederler.
Soru 75
Aşağıdakilerden hangisi işletmelerin sahip oldukları etki alanlarından biri değildir?
Seçenekler
A
Ekonomik güç
B
Sosyal ve kültürel güç
C
Teknolojik güç
D
Politik güç
E
Medya üzerindeki güç
Açıklama:
Büyük iflletmeler sahip oldukları etki alanlarına göre altı boyutta incelenebilirler.
- Ekonomik Güç
- Sosyal ve Kültürel Güç
- Teknolojik Güç
- Politik Güç
- Fiziki Çevre Üzerindeki Güç
- Birey Üzerindeki Güç
Soru 76
İşletmelerin diğer toplumsal sistemlerin normatif ve süreçsel özelliklerini etkilemesi durumu aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Politik Güç
B
Fiziki Çevre Üzerindeki Güç
C
Sosyal ve Kültürel Güç
D
Birey Üzerindeki Güç
E
Ekonomik Güç
Açıklama:
Sosyal ve Kültürel Güç: İşetmelerin diğer toplumsal sistemlerin normatif ve süreçsel
özelliklerini etkileme imkanıdır. Toplumda oluflan kültürel de¤erler ve yaşam
tarzı üzerindeki etki gücüdür.
Doğru cevap C.
özelliklerini etkileme imkanıdır. Toplumda oluflan kültürel de¤erler ve yaşam
tarzı üzerindeki etki gücüdür.
Doğru cevap C.
Soru 77
Yasalar tarafından değil, toplum tarafından işletmelerden yapması beklenen davranış ve aktivitelere ne ad verilir?
Seçenekler
A
Gönülllü sorumluluk
B
Etik sorumluluk
C
Yasal sorumluluk
D
Bireysel sorumluluk
E
Ekonomik sorumluluk
Açıklama:
Yasalar tarafından değil, toplum tarafından işletmelerden yapması beklenen davranış ve aktivitelere etik sorumluluk denir.
Soru 78
Aşağıdakilerden hangisi etik ilkelerden biri değildir?
Seçenekler
A
Bilgilendirme
B
Güvenirlik
C
Yanlış beyandan kaçınılması
D
Kişisel ve örgütsel gizliliğin olmaması
E
İtibar saygı
Açıklama:
- İtibar saygı, bilgilendirme, güvenilirlik, kişisel ve örgütsel gizliliğin korunması, dürüstlük ve şeffaflık, yanlış beyan, anlatım ve yönlendirmelerden kaçınılmasıdır.
Doğru cevap D.
Soru 79
Oyunu kurallarına uygun oynadıklarını belirten bir işletme işletmenin sosyal sorumluluk piramidinden hangisine uyduğunu belirtmiştir?
Seçenekler
A
Yasal sorumluluk
B
Gönüllü sorumluluk
C
Ahlaki sorumluluk
D
Ekonomik sorumluluk
E
Bireysel sorumluluk
Açıklama:
Yasal Sorumluluk: Kanunlara ve Kurallara Uygun Davranmak, Oyunu Kurallarına Göre
Oynamak
Doğru cevap A.
Oynamak
Doğru cevap A.
Soru 80
Bireyler gruplar ya da topluluklar tarafından benimsenen kabul edilen ve inanılan davranış kurallarına verilen ad aşağıdakilerden hangsidir?
Seçenekler
A
Bireysel etik
B
Sosyal sorumluluk
C
Gönüllü sorumluluk
D
Ekonomik sorumluluk
E
İş etiği
Açıklama:
İş etiği, bireyler gruplar ya da topluluklar tarafından benimsenen kabul edilen ve inanılan davranış kurallarıdır.
Doğru cevap E
Doğru cevap E
Soru 81
Aşağıdakilerden hangisi örgütlerin etik dışı davranışlarından biri değildir?
Seçenekler
A
Uzun vadeli planlar üzerinden kısa dönemli kârlara önem verirler
B
Profesyonel etik kodların kurulmasına önem verirler veya baskı yaparlar.
C
Çalışanlarına tüketicilerden farklı davranırlar
D
İşletmenin çevreye zararlı ürünleri üretmekten kaçınması
E
Çalışanları kişisel etiklerinden vazgeçmeleri konusunda teşvik ederler.
Açıklama:
- Uzun vadeli planlar üzerinden kısa dönemli kârlara önem verirler
- Profesyonel etik kodların kurulmasına önem verirler veya baskı yaparlar.
- Çalışanlarına tüketicilerden farklı davranırlar.
- Çalışanları kişisel etiklerinden vazgeçmeleri konusunda teşvik ederler.
Etik dışı örgütlerin temel noktalarındandır.
Doğru cevap D.
Soru 82
Yöneticilerin hissedarlara karşı birincil sorumluluğu aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kârı arttırmak ve maliyetleri azaltmak
B
Kişisel ve örgütsel gizliliğin korunması,
C
Dürüstlük
D
Şeffaflık
E
Güvenirlik
Açıklama:
Yöneticilerin hissedarlara karşı birincil sorumluluğu kârı arttırmak ve maliyetleri
azaltmaktır.
Doru cevap A
azaltmaktır.
Doru cevap A
Soru 83
Aşağıdakilerden hangisi işletmelerin ve yöneticilerin tüketicilere karşı temel görevlerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Satış sözleşmesinin koşullarına uyumlu olmak
B
Malın belirtilen özelliklerde olması
C
Yalandan kaçınmak
D
Çalışan ve müşteriye eşit davranmak
E
Baskı ve zorlama yapmaktan kaçınmak
Açıklama:
İşletmelerin ve yöneticilerin tüketicilere karşı temel görevleri aşağıdaki gibidir:
- Satış sözleşmesinin koşullarına uyumlu olmak
- Malın belirtilen özelliklerde olması
- Yalandan kaçınmak
- Baskı ve zorlama yapmaktan kaçınmak
Soru 84
Aşağıdakilerden hangisi üretilen mal veya hizmetin kaliteli ve önceden belirtilen nitelikleri taşımasını belirleyen faktörlerden biri değildir?
Seçenekler
A
Güvenirlilik
B
Hizmet süresi
C
Garanti sorumluluğu
D
Üretim güvenliği
E
Doğal ortam
Açıklama:
Üretilen mal veya hizmetin kaliteli ve önceden belirtilen nitelikleri taşımasını belirleyen faktörler aşağıdaki gibidir:
- Güvenirlilik
- Hizmet süresi
- Garanti sorumluluğu
- Üretim güvenliği
Soru 85
Aşağıdakilerden hangisi iş ahlakı, arasında yer alan şu gruplar arasındaki ilişkileri içermemektedir?
Seçenekler
A
İşletmeler arasında ilişkiler
B
İşletme yöneticileri ve çalışanlar arasındaki ilişkiler
C
İşletme ile aileler arasındaki ilişkiler
D
İşletme ile tedarikçiler arasındaki ilişkiler
E
İşletme ile kamu yönetimleri arasındaki ilişkiler
Açıklama:
İşletmeler ile aileler arasındaki ilişkiler yer almaz
Soru 86
Aşağıdakilerden hangisi büyük işletmelerin sahip oldukları etki alanları içerisinde yer almaz?
Seçenekler
A
Ailesel güç
B
Ekonomik güç
C
Teknolojik güç
D
Sosyal ve Kültürel güç
E
Politik güç
Açıklama:
Ailesel güç büyük işletmelerin sahip oldukları etki alanları içerisinde yer almaz.
Soru 87
Aşağıdakilerden hangisi Etik dışı Örgütlerin temel noktaları arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Uzun vadeli planlar üzerinden k›sa dönemli kârlara önem verirler
B
Etik problemlerin çözümünü hafife alırlar.
C
Çalışanlara etik dışı davranışları teşvik edici çevre yaratırlar.
D
Çalışanlar arasında gammazlığı ortadan kaldırırlar
E
Halkla ilişkiler gibi konuları etik olarak incelerler
Açıklama:
Çalışanlar arasında gammazlığı ortadan kaldırmazlar
Soru 88
Aşağıdakilerden hangisi işletmelerin sorumlulukları arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Kişilerin yaşam kalitesini artırmak
B
İşletme uygulamalarında adalet
C
İnsan sağlığını ve güvenliğini artırma
D
Kamu sağlığı projelerine destek verme
E
Sanata destek verme
Açıklama:
Kişilerin yaşam kalitesini artırmak değildir
Soru 89
Aşağıdakilerden hangisi etik ilkeler arasında yer almaz?
Seçenekler
A
• İtibar saygı,
B
• bilgilendirme,
C
• güvenilirlik,
D
Araştırma bulgularnda yanlış beyan
E
• kişisel ve örgütsel gizliliğin korunması,
Açıklama:
Araştırma bulgularında yanlış beyandan kaçınılması esastır
Soru 90
Doğru, dürüst ve adil olmak, zarar vermekten kaçınmak hangi sosyal sorumluluk piramidi içersinde yer almaktadır?
Seçenekler
A
Ahlaki sorumluluk
B
Gönüllü sorumluluk
C
Yasal sorumluluk
D
Sosyal sorumluluk
E
Ekonomik sorumluluk
Açıklama:
Ahlaki sorumluluk içerisinde yer alır
Soru 91
Gönüllü Etkinliklerde Bulunmak, Yaşam Kalitesini Arttırmak hangi sosyal sorumluluk piramidi içerisinde yer almaktadır?
Seçenekler
A
Ekonomik Sorumluluk
B
Yasal Sorumluluk
C
Ahlaki Sorumluluk
D
Gönüllü Sorumluluk
E
Siyasi Sorumluluk
Açıklama:
Gönüllü Sorumluluk sosyal piramidi içerisinde yer almaktadır
Soru 92
Kanunlara ve Kurallara Uygun Davranmak, oyunu Kurallarına Göre
oynamak hangi sosyal sorumluluk piramidi içersinde yer almaktadır?
oynamak hangi sosyal sorumluluk piramidi içersinde yer almaktadır?
Seçenekler
A
Gönüllü Sorumluluk
B
Ahlaki Sorumluluk
C
Siyasi Sorumluluk
D
Ekonomik Sorumluluk
E
Yasal Sorumluluk
Açıklama:
Yasal sorumlulık sosyal sorumluluk piramidi içerisinde yer almaktadır?
Soru 93
Kar amacı gütmek hangi sosyal sorumluluk piramidi içerisinde yer almaktadır?
Seçenekler
A
Yasal Sorumluluk
B
Ahlaki Sorumluluk
C
Gönüllü Sorumluluk
D
Siyasi Sorumluluk
E
Ekonomik sorumluluk
Açıklama:
Kar Amacı Gütmek: Bu Sorumluluk Diğer Sorumlulukların Dayanak
Noktasıdır.Ekonomik sorumluluk piramidi içerisinde yer almaktadır?
Noktasıdır.Ekonomik sorumluluk piramidi içerisinde yer almaktadır?
Soru 94
Aşağıdakilerden hangisi işletmelerin ve yöneticilerin tüketicilere karşı olan temel görevleri arasında yer almaz?
Seçenekler
A
İşletmeci çevresel faktörler hakkında bilgi vermeli
B
Satış sözleşmesinin koşullarına uyumlu olmak
C
Yalandan kaçınmalı
D
Baskı ve zorlamadan kaçınmalı
E
Malların özelliklerini taşımalı tüketicilere doğruları anlatmalı
Açıklama:
İşletmecinin çevresel faktörler hakkında bilgi vermesi yer almaz
Soru 95
İş ahlakı iş yaşamında hangi gruplar arasındaki ilişkileri kapsar?
Seçenekler
A
İşletme yöneticileri ile çalışanları arasındaki ilişkileri
B
İşverenle yöneticiler arasındaki ilişkileri
C
İşverenle işletme çalışanlarının aileleri arasındaki ilişkileri
D
Çalışanlarla işletme dışı arkadaşları arasındaki ilişkileri
E
İşletme ile işveren arasındaki ilişkiler
Açıklama:
İş ahlakı, aşağıda yer alan şu gruplar arasındaki ilişkileri içermektedir;
- İşletmeler arasındaki ilişkiler
- İşletme yöneticileri ile çalışanları arasındaki ilişkiler
- İşletme çalışanlarının kendi aralarındaki ilişkiler
- İşletme ile müşteriler arasındaki ilişkiler
- İşletme ile tedarikçiler arasındaki ilişkiler.
Soru 96
Aşağıdakilerden hangisi büyük işletmelerin etki alanlarına göre olan inceleme boyutlarından biri değildir?
Seçenekler
A
Ekonomik güç
B
Sosyal güç
C
Teknolojik güç
D
Sayısal güç
E
Kültürel güç
Açıklama:
Büyük işletmeler sahip oldukları etki alanlarına göre altı boyutta incelenebilirler: ekonomik güç, sosyal ve kültürel güç, teknolojik güç, politik güç, fiziki çevre üzerindeki güç ve birey üzerindeki güç.
Soru 97
Etik konusu örgütlerin hangi değer sonucu olarak ortaya çıkar?
Seçenekler
A
Örgütlerin eğitimi
B
Örgütlerin kaliteye ulaşma çabaları
C
Örgütlerin büyüklüğü
D
Örgütlerin organizasyonu
E
Örgüt kültürü
Açıklama:
Etik konusu örgütlerin mükemmellik, kaliteye ulaşma, rekabet çabalarının doğal bir sonucu olarak ortaya çıkar.
Soru 98
Aşağıdakilerden hangisi etik dışı örgütlerin temel noktalarından biri değildir?
Seçenekler
A
Etik problemlerin çözümünü hafife alırlar
B
Çalışanlarına tüketicilerden farklı davranırlar
C
Halkla ilişkiler gibi konuları etik olarak incelerler
D
Keyfi veya haksız performans değerleme standartları uygularlar
E
Çalışanlar arasındaki gammazlığı ortadan kaldırırlar
Açıklama:
Etik dışı örgütler çalışanlar arasındaki gammazlığı ortadan kaldırmazlar.
Soru 99
Etik sorumluluklar kimler tarafından işletmelerden yapması beklenen davranış ve aktiviteler olarak tanımlanmaktadırlar?
Seçenekler
A
Çalışanlar
B
Denetçiler
C
Toplum
D
Yasalar
E
Değerler
Açıklama:
Etik sorumluluklar, yasalar tarafından değil, toplum tarafından işletmelerden yapması beklenen davranış ve aktiviteler olarak tanımlanmaktadırlar.
Soru 100
Gönüllü etkinliklerde bulunmak ve yaşam kalitesini arttırmak, işletmenin sosyal sorumluluk piramidinin hangi basamağında yer alır?
Seçenekler
A
Ahlaki sorumluluk
B
Yasal sorumluluk
C
Ekonomik sorumluluk
D
Gönüllü sorumluluk
E
Sosyal sorumluluk
Açıklama:
Gönüllü etkinliklerde bulunmak, yaşam kalitesini arttırmak işletmenin gönüllülük basamağında yer alır.
Soru 101
Hangisi etik sorumluluk kuramına göre işletmelerin ve yöneticilerin tüketicilere karşı sorumlu olduğu görevlerden biri değildir?
Seçenekler
A
Satış sözleşmesinin koşullarına uyumlu olmak
B
Malın özelliklerini taşıması gereklidir
C
Yalandan kaçınılmalıdır
D
Kar gütme esastır
E
Baskı ve zorlama yapmaktan kaçınılmalıdır
Açıklama:
İşletme ve yöneticiler etik sorumluluk kuramı kapsamında tüketicilere karşı dört görev üstlenirler. bunlar; satış sözleşmesinin koşullarına uyumlu olmak, malın vaad ettiği özellikleri taşıması gereklidir, yalandan kaçınılmalıdır ve son olarak baskı ve zorlama yapmaktan kaçınılmalıdır.
Soru 102
Yöneticilerin çalışanlara karşı temel sorumlulukları hangisidir?
Seçenekler
A
Tazminat ödemek
B
Sağlık güvencesini sağlamak
C
Sosyal ortamı sağlamak
D
Adil ücret ve çalışma koşulları sağlamak
E
İşletmenin amaçları doğrultusunda çalıştırmak
Açıklama:
Taraflar arasında yalnız sözleşmeye dayalı düzenlemeler olduğunu ele alan rasyonel örgüt teorisi, temel etik sorumlulukları iki alanda toplamaktadır. Birincisi, çalışanların örgütsel amaç gerçekleştirmesinde gayretli olması ve sadakati olması ikincisi ise, yöneticilerin çalışanlara adil ücret ve çalışma koşullarını sağlamasıdır.
Soru 103
Aşağıdakilerden hangisi etik ilkelerinden biridir?
Seçenekler
A
Kişisel ve örgütsel gizlilik
B
Verimlilik
C
Fedakarlık
D
Geliştirilebilirlik
E
Etik kodlar
Açıklama:
Etik kodların içeriği üzerine yapılan bir çalışmada, ortaya konulan etik ilkeler şu şekilde özetlenebilir.
- İtibar, saygı
- Bilgilendirme
- Güvenilirlik
- Kişisel ve örgütsel gizliliğin korunması
- Dürüstlük ve şeffaflık
Soru 104
Türkiye'de ilk iş ahlakı konusu tam olarak ne zaman uygulanmaya başlanmıştır?
Seçenekler
A
1960
B
1970
C
1980
D
1990
E
2000
Açıklama:
Türkiye'de iş dünyasının özellikle 1960-1970’li yıllardan itibaren iş ahlakı konusuna hem iş yaşamında hem de bilimsel çalışmalarda verdiği önem, ancak 1990’lı yılların ikinci yarısından itibaren yansımış bulunmaktadır.
Ünite 6
Soru 1
Aşağıdakilerden hangisi işletmelerde işletme içine yönelik iş ahlakı konuları dediğimizde işletmenin önemli iç paydaşlarından birisi olan "yönetim kurullarının" temel iş ahlakı stratejisinin belirlenmesinde "yönetim kurullarının" ilk ele aldığı konu aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
İşletmenin tüm kademelerinde görev alacak yöneticilerin dış çevresini belirlemek
B
İşletmenin bir bütün olarak iş ahlakına yönelik duruşunu belirlemek
C
Ahlaki davranışların ve işletme için ne anlama geldiğini önem derecesine göre belirlemek
D
Etik kodların uzunluğunu ve içerdiği kelime sayısını sınırlandırmak
E
Ahlaki davranışların işletmeye, yöneticilere ve çalışanlara en az zarar verenlerini belirlemek
Açıklama:
Yönetim kurullarının iş ahlakına yönelik sorumluluklarını açıklayabileceksiniz.
Temel İş Ahlakı Stratejisinin belirlenmesi
Yönetim kurulları işletmelerinin bir bütün olarak iş ahlakına yönelik "duruşunu" belirlemelidir.
Temel İş Ahlakı Stratejisinin belirlenmesi
Yönetim kurulları işletmelerinin bir bütün olarak iş ahlakına yönelik "duruşunu" belirlemelidir.
Soru 2
Aşağıdakilerden hangisi ahlaklı yöneticinin özelliklerine uymamaktadır?
Seçenekler
A
Çalışanlarla etkileşim içinde olmak
B
Ödüllendirici olmak
C
Despotluk
D
Hesap verici olmak
E
Uygulayıcı olmak
Açıklama:
Yöneticilerin iş ahlakına yönelik sorumluluklarını açıklayabileceksiniz.
Soru 3
Aşağıdakilerden hangisi çalışanlara yönelik dağıtım adaletiyle ilgili bir sorundur?
Seçenekler
A
Bazı çalışanlara daha fazla görev verilmesi
B
Bazı çalışanlara haksız yere ceza verilmesi
C
Bazı çalışanlara daha fazla araç-gereç imkanı sunulması
D
Bazı çalışanların performansının eksik ölçülmesi
E
Bazı çalışanlara haksız yere ödül verilmesi
Açıklama:
Yöneticilerin iş ahlakına yönelik sorumluluklarını açıklayabileceksiniz.
Soru 4
Aşağıdakilerden hangisi yöneticilerin etkileşim adaletiyle ilgili ahlaki sorumluluklarındandır?
Seçenekler
A
İşe alma sürecinde adaylara adil şartlarda bir yarış imkanı tanımak
B
Çalışanlara karşı davranışlarda saygılı, açık yürekli ve içten olmak
C
İşletmenin sağladığı eğitim fırsatlarının adil paylaşımını sağlamak
D
İşe alım ve performans değerleme süreçlerinde etkin geribildirim sağlamak
E
Performans değerleme süreçlerinde adaletli davranmak
Açıklama:
Yöneticilerin iş ahlakına yönelik sorumluluklarını açıklayabileceksiniz.
Soru 5
Aşağıdakilerden hangisi işgören mahremiyetinin ihlali ile ilgili sorunlardan biri değildir?
Seçenekler
A
Çalışanlarının telefonlarının dinlenmesi
B
Çalışanlara ait kişisel bilgilerin üçüncü şahıslarla paylaşımı
C
İletişim teknolojilerinin kullanımının engellenmesi
D
Bir görev için aslında yetmeyecek bir süre verip verilen süreden de önce işin bitmesinin beklenmesi
E
Çalışanların performansları veya davranışlarının kameralar aracılığıyla gözetlenmesi
Açıklama:
Yöneticilerin iş ahlakına yönelik sorumluluklarını açıklayabileceksiniz.
Soru 6
Aşağıdaki ahlaki sorumluluklardan hangisi yöneticilerin hesap verebilir olmalarını ifade etmektedir?
Seçenekler
A
Adalet
B
Dürüstlük
C
Şeffaflık
D
İnsan haklarına saygı
E
Katılımcı yönetim
Açıklama:
Yöneticilerin iş ahlakına yönelik sorumluluklarını açıklayabileceksiniz.
Soru 7
Aşağıdakilerden hangisi çalışanların işletmeye karşı ahlaki sorumluluklarından değildir?
Seçenekler
A
Katılımcı yönetimi sağlama
B
Sözleşme hükümlerine uygun hareket etme
C
Haksız menfaat temin etmeme
D
Yasal olmayan uygulamaları bildirme
E
İşveren mahremiyetini ve itibarını koruma
Açıklama:
Çalışanların iş ahlakına yönelik sorumluluklarını açıklayabileceksiniz.
Soru 8
Aşağıdakilerden hangisi işletmelerde çalışanların sağlık vb. kişisel problemlerinden dolayı görevlerini tam olarak yerine getiremeyecekleri halde işe gelmeleri ve düşük performansla çalışmaları durumunu ifade etmektedir?
Seçenekler
A
Presenteeism
B
İçeriden öğrenenlerin ticareti
C
Whistleblowing
D
İşveren itibarını korumama
E
Kaytarma
Açıklama:
Çalışanların iş ahlakına yönelik sorumluluklarını açıklayabileceksiniz.
Soru 9
Aşağıdakilerden hangisi çalışanların iş ahlaki kapsamında haksız menfaat temin etme davranışına örnektir?
Seçenekler
A
Verilen işleri yapmamak için mazeretler üretilmesi
B
Gereksiz yere rapor alınarak işe gelmeme,
C
İşin yapılması ile ilgili bilgi ve becerilerin kasıtlı olarak geliştirilmemesi
D
Kaytarma
E
Müşteri tarafından unutulan eşyaların sahiplenilmesi
Açıklama:
Çalışanların iş ahlakına yönelik sorumluluklarını açıklayabileceksiniz.
Soru 10
Aşağıdakilerden hangisi çalışanların işletmelerindeki birtakım yasa dışı sorunları ve uygulamaları gerek çalıştıkları dönemde gerekse ayrıldıktan sonra sorunu çözebilecek gücü ve yetkisi olan mercilere bildirmesini ifade etmektedir?
Seçenekler
A
Paternalizm
B
Presenteeism
C
Whistleblowing
D
Kaytarma
E
İşveren itibarını korumama
Açıklama:
Çalışanların iş ahlakına yönelik sorumluluklarını açıklayabileceksiniz.
Soru 11
Doğrudan ve dolaylı olarak işletmelerin faaliyetlerinden etkilenen ve işletme faaliyetlerini etkileyen çevresel faktörler nasıl adlandırılır?
Seçenekler
A
Paydaş
B
Güç mesafesi
C
Bilgi asimetrisi
D
Örgüt kültürü
E
Örgüt iklimi
Açıklama:
İşletme içi paydaşları tanımlayabileceksiniz.
Soru 12
Aşağıdakilerden hangisi iş ahlakı stratejisinin kurumsallaştırılmasında izlenebilecek yöntemlerden değildir?
Seçenekler
A
Değerlerle yönetim
B
Etik örgütsel kültürün oluşturulması
C
Etik örgütsel iklimin oluşturulması
D
Etik kodların oluşturulması
E
Sadece yasal zorunluluklara uyulması
Açıklama:
Yönetim kurullarının iş ahlakına yönelik sorumluluklarını açıklayabileceksiniz.
Soru 13
İşletmelerde geçerli ahlak kurallarının neler olduğunu, işletme açısından ahlaki açıdan kritik karar durumlarında neyin ahlaki neyin ahlak dışı kabul edildiğinin belirtildiği kurallar dizisine ne ad verilir?
Seçenekler
A
Örgüt kültürü
B
Etik kodlar
C
Güç mesafesi
D
Bilgi asimetrisi
E
Etkileşim adaleti
Açıklama:
Yönetim kurullarının iş ahlakına yönelik sorumluluklarını açıklayabileceksiniz.
Soru 14
Yöneticilerin bazı çalışanların fikirlerini alıp diğerlerini sürekli yok sayması aşağıdaki kavramlardan hangisi ile ilişkilidir?
Seçenekler
A
Etkileşim adaleti
B
Dağıtım adaleti
C
İşlem adaleti
D
Performans değerlendirme adaleti
E
Ödül-ceza adaleti
Açıklama:
Yöneticilerin iş ahlakına yönelik sorumluluklarını açıklayabileceksiniz.
Soru 15
Aşağıdakilerden hangisi çalışanların ahlaki sorumluluklarından biri değildir?
Seçenekler
A
İşletmeye ait gizli bilgilerin korunması
B
İşletmede yaşanan yasa dışı uygulamaları ilgili mercilere bildirmek
C
Etik kodların uygulanmasını takip etmek
D
İşletme menfaatlerine zarar vermemek
E
Haksız menfaat sağlamamak
Açıklama:
Çalışanların iş ahlakına yönelik sorumluluklarını açıklayabileceksiniz.
Soru 16
Örgüt kültürünün çalışanlar tarafından benimsenmesi için aşağıdaki yöntemlerden hangisi kullanılamaz?
Seçenekler
A
etik kodların geliştirilmesi
B
etik dışı davranan çalışanların bir kerelik affedilmesi
C
etik eğitimi programları düzenlemesi
D
etik komiteleri oluşturulması
E
etik dışı davranışların bildirilmesini kolaylaştıracak sistemler kurulması
Açıklama:
Yönetim kurullarının iş ahlakına yönelik sorumluluklarını açıklayabileceksiniz.
Soru 17
Aşağıdakilerden hangisi haksız menfaate verilebilecek bir örnek olamaz?
Seçenekler
A
İş yerine ait araç gereç ve malzemenin şahsi amaçlarla kullanımı
B
Çalışma arkadaşlarının başarılarının sahiplenilmesi
C
Müşteri tarafından unutulan eşyaların sahiplenilmesi
D
Müşteri tarafından verilen hediyelerin kabul edilmemesi
E
Şahsi hataların başkalarına yüklenmeye çalışılması
Açıklama:
Çalışanların iş ahlakına yönelik sorumluluklarını açıklayabileceksiniz.
Soru 18
Aşağıdakilerden hangisi yöneticilerin çalışanlara karşı ahlaki sorumluluklarından değildir?
Seçenekler
A
Etik liderlik
B
Katılımcı yönetim
C
Yüksek güç mesafesi
D
Adalet
E
Dürüstlük ve şeffaflık
Açıklama:
Yöneticilerin iş ahlakına yönelik sorumluluklarını açıklayabileceksiniz.
Soru 19
Aşağıdakilerden hangisi işgören mahremiyetinin ihlal edildiği bir durum değildir?
Seçenekler
A
Telefon ve bilgisayar gibi bilgi ve iletişim teknolojilerinin kullanımının engellenmesi
B
Çalışanlara ait kişisel bilgilerin güvenliğinin sağlanması
C
Performans ölçümü amacıyla çalışanların kameralar aracılığıyla gözetlenmesi
D
İşletmelerin çalışanlara ait bilgi iletişim araçlarını izlemesi
E
Çalışanlara ait kişisel bilgilerin üçüncü şahıslarla paylaşılması
Açıklama:
Yöneticilerin iş ahlakına yönelik sorumluluklarını açıklayabileceksiniz.
Soru 20
Doğrudan ve dolaylı olarak işletmelerin faaliyetlerinden etkilenen ve işletme faaliyetlerini etkileyen tüm kesimleri ifade etmek için kullanılan kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Çalışan
B
Paydaş
C
Devlet
D
Yönetici
E
Sendika
Açıklama:
İşletme içi paydaşları tanımlayabileceksiniz.
Soru 21
İşletmeyle ilgili en önemli kararları alan işletmenin en üst düzey karar alma organı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Genel Müdür
B
CEO
C
İşletme Müdürü
D
Yönetim Kurulu
E
Üst Yönetim
Açıklama:
Yönetim kurullarının iş ahlakına yönelik sorumluluklarını açıklayabileceksiniz.
Soru 22
Bir işletmede hem uyulması gereken ahlaki prensipleri hem de bu prensiplere uyulmaması durumunda gündeme gelecek yaptırımları içeren kurallar dizisine ne ad verilir?
Seçenekler
A
Örgüt iklimi
B
Örgütsel değerler
C
İş ahlakı
D
İşlem adaleti
E
Etik kodlar
Açıklama:
Yönetim kurullarının iş ahlakına yönelik sorumluluklarını açıklayabileceksiniz.
Soru 23
Doğrudan veya dolaylı olarak işletmelerin faaliyetlerinden etkilenen ve işletme faaliyetlerini etkileyen faktörlerin her birine verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Paydaş
B
Arkadaş
C
Ortak
D
Rakip
E
Müşteri
Açıklama:
İşletme içi paydaşları tanımlayabileceksiniz.
Soru 24
Aşağıdakilerden hangisi işletmelerin yönetim kurullarının iş ahlakıyla ilgili en önemli sorumluluklarından biridir?
Seçenekler
A
İş ahlakına yönelik temel stratejiyi belirlemek
B
Müşterilerine iş ahlakı eğitimi vermek
C
İş ahlakını yasal zorunluluklarla sınırlandırmak
D
Çalışanlarının her birinin kendisine uygun iş ahlakı ilkeleri geliştirmelerini sağlamak
E
İş ahlakı ilkelerini gerektiğinde askıya almak
Açıklama:
Yönetim kurullarının iş ahlakına yönelik sorumluluklarını açıklayabileceksiniz.
Soru 25
Bir çalışana haksız yere ceza verilmesi aşağıdakilerden hangisi ile ilişkilendirilir?
Seçenekler
A
Dağıtım adaleti
B
İşlem adaleti
C
Etkileşim adaleti
D
Ayrımcılık
E
Örgütsel bağlılık
Açıklama:
Yöneticilerin iş ahlakına yönelik sorumluluklarını açıklayabileceksiniz.
Soru 26
Çalışanların işletmelerindeki birtakım yasa dışı sorunları ve uygulamaları sorunu çözebilecek gücü ve yetkisi olan makamlara bildirmesini ifade eden kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Sosyal pazarlama
B
Insider trading
C
Whistleblowing
D
Presenteeism
E
Bilgi asimetrisi
Açıklama:
Çalışanların iş ahlakına yönelik sorumluluklarını açıklayabileceksiniz.
Soru 27
İşletme içerisinde tüm çalışanların bildiği, paylaştığı ve uyduğu, ancak hiç bir yerde yazılı olmayan değer, inanç, tutum ve varsayımlar bütününe verilen ada aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Örgüt kültürü
B
Örgüt iklimi
C
Örgüt yönetimi
D
Örgüt bilinci
E
Örgüt eğitimi
Açıklama:
Yöneticilerin iş ahlakına yönelik sorumluluklarını açıklayabileceksiniz.
Soru 28
Aşağıdakilerden hangisi çalışanların işletmeye karşı ahlaki sorumlulukları arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Çalıştıkları işletmelerin masraflarına maddi anlamda katkıda bulunmak
B
Sözleşme hükümlerine uygun hareket etme
C
Haksız menfaat temin etmeme
D
İşveren mahremiyetini ve itibarını koruma
E
Yasal olmayan uygulamaları bildirme
Açıklama:
Çalışanların iş ahlakına yönelik sorumluluklarını açıklayabileceksiniz.
Soru 29
İşletmelerde yönetim kurullarının ahlaki sorumluluklarından ilki aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Temel iş ahlakı stratejisinin belirlenmesi
B
Değerlerle yönetim
C
Etik örgütsel kültürün oluşturulması
D
Etik iklimin oluşturulması
E
Etik kodlarının oluşturulması
Açıklama:
Yönetim kurullarının iş ahlakına yönelik sorumluluklarını açıklayabileceksiniz.
Soru 30
Etik Kodların geliştirilmesi kimin sorumluluğundadır?
Seçenekler
A
Yönetim Kurulu
B
Genel Kurul
C
Üst düzey yöneticiler
D
Orta düzey yöneticiler
E
Alt düzey yöneticiler
Açıklama:
Yöneticilerin iş ahlakına yönelik sorumluluklarını açıklayabileceksiniz.
Soru 31
Güç mesafesinden kaynaklanan sorunların ortadan kaldırılmasında aşağıdakilerden hangisi etkilidir?
Seçenekler
A
Katılımcı yönetim
B
Paternalistik yönetim
C
Otoriter yönetim
D
Serbest yönetim
E
Yerinden yönetim
Açıklama:
Yöneticilerin iş ahlakına yönelik sorumluluklarını açıklayabileceksiniz.
Soru 32
Aşağıdakilerden hangisi işletmenin dış paydaşlarından birisidir?
Seçenekler
A
Sendikalar
B
Yöneticiler
C
Hissedarlar
D
Çalışanlar
E
Medya
Açıklama:
İşletme içi paydaşları tanımlayabileceksiniz.
Soru 33
Aşağıdakilerden hangisi yöneticilerin ahlaki sorumluluklarından biridir?
Seçenekler
A
Temel iş ahlakı stratejisinin belirlenmesi
B
Değerlerle yönetim
C
Etik liderlik
D
Etik kodların oluşturulması
E
Etik bir örgütsel iklimin oluşturulması
Açıklama:
Yöneticilerin iş ahlakına yönelik sorumluluklarını açıklayabileceksiniz.
Soru 34
Aşağıdakilerden hangisi yöneticilerin, güç mesafesine ilişkin ahlaki sorumluluğudur?
Seçenekler
A
Şeffaflık
B
İnsan haklarına saygı
C
Adalet
D
Katılımcı yönetim
E
Dürüstlük
Açıklama:
Yöneticilerin iş ahlakına yönelik sorumluluklarını açıklayabileceksiniz.
Soru 35
Aşağıdakilerden hangisi yöneticilerin, iş gören mahremiyetinin korunmasına ilişkin ahlaki sorumluluğudur?
Seçenekler
A
Adalet
B
Katılımcı yönetim
C
İnsan haklarına saygı
D
Şeffaflık
E
Değerlerle yönetim
Açıklama:
Yöneticilerin iş ahlakına yönelik sorumluluklarını açıklayabileceksiniz.
Soru 36
Çalışanların işletmelerindeki birtakım yasa dışı sorunları ve uygulamaları gerek çalıştıkları dönemde gerekse ayrıldıktan sonra sorunu çözebilecek gücü ve yetkisi olan mercilere bildirmesini ifade eden kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Whistlebowing
B
Presenteeism
C
Güç mesafesi
D
Paternalizm
E
Kaytarma
Açıklama:
Çalışanların iş ahlakına yönelik sorumluluklarını açıklayabileceksiniz.
Soru 37
İşlem adaletine uygun bir yönetim aşağıdakilerden hangisinde bir artışa yol açmaz?
Seçenekler
A
Örgütsel çatışma
B
Örgütsel adalet algılaması
C
Örgütsel bağlılık algılaması
D
İş tatmini algılaması
E
Örgütsel vatandaşlık davranışları
Açıklama:
Yöneticilerin iş ahlakına yönelik sorumluluklarını açıklayabileceksiniz.
Soru 38
Aşağıdakilerden hangisi çalışanların ahlaki sorumlulukları içinde yer alır?
Seçenekler
A
Yasal olmayan uygulamaları bildirme
B
Etik liderlik
C
Değerlerle yönetim
D
Etik kodların oluşturulması
E
Katılımcı yönetim
Açıklama:
Çalışanların iş ahlakına yönelik sorumluluklarını açıklayabileceksiniz.
Soru 39
Aşağıdakilerden hangisi işletmelerin dış çevresel paydaşlarından biri değildir?
Seçenekler
A
devlet
B
rakipler
C
çalışanlar
D
medya
E
tedarikçiler
Açıklama:
İşletme içi paydaşları tanımlayabileceksiniz.
Soru 40
Aşağıdakilerden hangisi yönetim kurullarının sorumlulukları arasında değildir?
Seçenekler
A
iş ahlakını kurumsallaştırması
B
etik bir örgütsel kültürün ve iklimin oluşmasını sağlaması
C
işletmenin iş ahlakıyla ilgili bütün tutum ve davranışlarını belirlemesi ve yönetmesi
D
işletmeleri doğrudan yönetmesi
E
çalışanların ahlaki ikilemlerle karşılaştıklarında yararlanabilecekleri etik kodları oluşturması
Açıklama:
Yönetim kurullarının iş ahlakına yönelik sorumluluklarını açıklayabileceksiniz.
Soru 41
Aşağıdakilerden hangisi işletmelerde en gelişmiş ahlaki stratejidir?
Seçenekler
A
İşletme imajını olumsuz etkileyebilecek ahlaki sorunları engellemeye yönelik bir anlayışın benimsenmesi ve en az zararla atlatılmaya çalışılması
B
İşletmelerin işleyiş ile ilgili kararlarını alırken sadece yasal zorunluluklarla yetinilmesi
C
Etik kodlar şeklinde belirli ahlaki standartların belirlenmesi ve onlara uyum sağlanmaya çalışılması
D
İşletmenin tüm kademelerindeki karar alma mekanizmalarının öncelikli kriterinin etik ilkeler ve ahlaki bakış açısı olması
E
Ahlaki davranışların belirli standartlara uyma davranışını aşarak bir kültür haline getirilmesi
Açıklama:
Yönetim kurullarının iş ahlakına yönelik sorumluluklarını açıklayabileceksiniz.
Soru 42
İşletmelerde iş ahlakına yönelik temel stratejiyi belirlemek ve iş ahlakını kurumsallaştıracak adımları atmak kimin veya kimlerin sorumluluğundadır?
Seçenekler
A
Genel Müdür
B
CEO
C
Yönetim Kurulu
D
Sendika
E
Genel Kurul
Açıklama:
Yönetim kurullarının iş ahlakına yönelik sorumluluklarını açıklayabileceksiniz.
Soru 43
İşletmelerde geçerli ahlak kurallarının neler olduğunu, işletme açısından ahlaki açıdan kritik karar durumlarında neyin ahlak dışı kabul edildiğinin belirtildiği kurallar dizisine ne denir?
Seçenekler
A
İşlem Adaleti Standardı
B
Paternal
C
Örgüt kültürü
D
Değerler
E
Etik kodlar
Açıklama:
Yönetim kurullarının iş ahlakına yönelik sorumluluklarını açıklayabileceksiniz.
Soru 44
Güç mesafesinin büyüklüğü nasıl bir sonuca yol açabilir?
Seçenekler
A
Hiyerarşik yapı bozulabilir.
B
Çalışanların işletme yönetimine katkıları azalabilir.
C
İçeriden öğrenenlerin ticareti azalır.
D
Haksız menfaat temin etme engellenir.
E
Kişisel ayrıcalıklar azalır.
Açıklama:
Yöneticilerin iş ahlakına yönelik sorumluluklarını açıklayabileceksiniz.
Soru 45
Bir çalışana haksız yere ceza verilmesi hangi tür adalet konusudur?
Seçenekler
A
Etkileşim adaleti
B
Sosyal adalet
C
İdari adalet
D
Dağıtım adaleti
E
İşlem adaleti
Açıklama:
Yöneticilerin iş ahlakına yönelik sorumluluklarını açıklayabileceksiniz.
Soru 46
Aşağıdakilerden hangisi çalışanların ahlaki sorumluluklarından değildir?
Seçenekler
A
Sözleşme hükümlerine uygun hareket etmek.
B
Haksız menfaat temin etmemek.
C
Çalışanlar arasındaki rekabeti istismar etmemek.
D
İşveren mahremiyetini ve itibarını korumak.
E
Yasal olmayan uygulamaları bildirmek.
Açıklama:
Çalışanların iş ahlakına yönelik sorumluluklarını açıklayabileceksiniz.
Soru 47
Aşağıdaki örgüt iklimi, örgüt kültürü ve etik kodlara ilişkin ifadelerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Örgüt iklimi, ahlaki uygulamaları zorunlu olarak yerleştirmeye çalışır.
B
Örgüt kültürü daha derin bir örgütsel olguyu yansıtır.
C
Örgütsel iklimde çalışanlar ahlaki davranmayı gönüllü, hatta kimi zaman doğal bir davranış biçimi olarak algılarlar.
D
Etik kodlar işletmelerde geçerli ahlak kurallarının neler olduğunu, işletme açısından, ahlaki açıdan kritik karar durumlarında neyin ahlaki neyin ahlak dışı kabul edildiğinin belirtildiği kurallar dizisidir.
E
Etik kodlar hem uyulması gereken ahlaki prensipleri hem de bu prensiplere uyulmaması durumunda gündeme gelecek yaptırımları içermektedir.
Açıklama:
Yönetim kurullarının iş ahlakına yönelik sorumluluklarını açıklayabileceksiniz.
Soru 48
Aşağıdakilerden hangisi çalışanların iş ahlakına yönelik sorumluluklarından biri değildir?
Seçenekler
A
İş ahlakı açısından çalışanların sorumluluğu imzaladıkları iş sözleşmesinin hükümlerini tam olarak yerine getirmeye çalışmaktır.
B
Çalışanların ahlaki sorumluluklarından biri iş yerindeki konumları ve görevlerini kullanarak haksız menfaat sağlamamaktır.
C
Çalışanların işletme ile ilgili sahip oldukları bilgileri başkalarıyla paylaşmayarak işverenlerinin mahremiyetine saygı göstermeleri ve üçüncü şahıslara karşı işverenin itibarını koruyacak biçimde davranmaları da çalışma ahlakının gereklerindendir.
D
Çalışanlara tanınan hakların istismar edilmemesi gerekmektedir.
E
Çalışanların işletmelerde yasal olmayan uygulamaları üçüncü şahıslarla paylaşmaması gerekmektedir.
Açıklama:
Çalışanların iş ahlakına yönelik sorumluluklarını açıklayabileceksiniz.
Soru 49
Aşağıdakilerden hangisi işletmelerin faaliyetlerini etkileyen dış çevresel faktörlerden birisi değildir ?
Seçenekler
A
Devlet
B
Müşteriler
C
Tedarikçiler
D
Medya
E
Hissedarlar
Açıklama:
İşletme içi paydaşları tanımlayabileceksiniz.
Soru 50
İşletmelerde belli örgüt kültürlerinin çalışanlar tarafından benimsenmesi için aşağıdakilerden hangisine gereksinim yoktur ?
Seçenekler
A
Etik olmayan kodların geliştirilmesi.
B
Etik eğitimi programları düzenlenmesi.
C
Etik komitelerinin oluşturulması.
D
Etik kodların geliştirilmesi.
E
Etik dışı davranışların bildirilmesini kolaylaştıracak sistemlerin kurulması.
Açıklama:
Yönetim kurullarının iş ahlakına yönelik sorumluluklarını açıklayabileceksiniz.
Soru 51
Aşağıdakilerden hangisi işletmelerde yöneticilerin üstlendikleri ahlaki sorumlulular arasında yer almaz ?
Seçenekler
A
İşletmelerin günlük faaliyetlerinin planlanması.
B
İşletmelerin örgütlenmesi.
C
İşletmelerin atılımlarında saldırgan bir tutum takınılması.
D
İşletmelerin koordinasyonu.
E
İşletmelerin yönlendirilmesi ve denetlenmesi.
Açıklama:
Yöneticilerin iş ahlakına yönelik sorumluluklarını açıklayabileceksiniz.
Soru 52
İşletme yöneticilerinin en önemli görevi aşağıdaki şıklardan hangisinde doğru verilmiştir ?
Seçenekler
A
Ahkali bir yönetim modeli ortaya koyan birer ahlaklı yönetici olmak.
B
İşletmenin karı için her şeyi göze almak.
C
Çalışanlar içinde ayrıma yol açıcı tavırlar sergilemek.
D
Çalışanların şirketin çıkarına yönelik her hamlesini desteklemek.
E
İşletmelerin kusursuz görünmelerini sağlamak.
Açıklama:
Yöneticilerin iş ahlakına yönelik sorumluluklarını açıklayabileceksiniz.
Soru 53
Aşağıdakilerden hangisi işletmelerde yöneticilerin çalışanlara yönelik ahlaki sorumlulukları arasında yer almaz ?
Seçenekler
A
Etik liderlik.
B
Katılımcı yönetim.
C
Adalet.
D
Lüks yaşantı modeline özendirmek.
E
İnsan haklarına saygı.
Açıklama:
Yöneticilerin iş ahlakına yönelik sorumluluklarını açıklayabileceksiniz.
Soru 54
Bir işletmede yöneticiler, çalışanlar arasında etik prensiplerin yaygınlaşmasını sağlamak amacıyla aşağıdakilerden hangisini yapabilirler ?
Seçenekler
A
Gerekli ödül ve müeyyidelerin uygulanması.
B
Etik kodların uygulanmasının takip edilmemesi.
C
Etik komitelerin kurulmasının önlenmesi.
D
İş ahlakına yönelik gerekli önlemlerin alınmasının engellenmesi.
E
Bazı çalışanlara ayrıcalık tanınması.
Açıklama:
Yöneticilerin iş ahlakına yönelik sorumluluklarını açıklayabileceksiniz.
Soru 55
Çalışanların haklarıyla ilgili en önde gelen düzenleme olan SA 8000 Sosyal Sorumluluk Standartlarına göre işletmelerin çalışanlarına karşı sorumlulukları arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz ?
Seçenekler
A
Çocuk yaşta işçi çalıştırmamak.
B
Aşırı çalışma saatleri uygulamamak.
C
Asgari ücretin altında ücret vermemek.
D
Sigortasız işçi çalıştırmamak.
E
İş saatlerini çalışanlarının isteklerine göre düzenlemek.
Açıklama:
Yöneticilerin iş ahlakına yönelik sorumluluklarını açıklayabileceksiniz.
Soru 56
Aşağıdakilerden hangisi işletmelerde çalışanlardan kaynaklanan ahlaki problemler arasında yer almaz ?
Seçenekler
A
İşyerine ait araç gereçleri hor kullanmak.
B
İşe geç gelmek.
C
Yıllık izin kullanmak.
D
İş yapmamak için mazeretler üretmek.
E
İşin yapılmasıyla ilgili yetileri kasıtlı olarak geliştirmemek.
Açıklama:
Çalışanların iş ahlakına yönelik sorumluluklarını açıklayabileceksiniz.
Soru 57
Aşağıdakilerden hangisi bir işletmede çalışanların haksız yere menfaat temin ettiklerinin göstergesi olarak gösterilebilir ?
Seçenekler
A
İş yaptığı kişilerden hediye kabul etmek.
B
İşe saatinde gelip gitmek.
C
İşyerinde uygunsuz davranışlardan kaçınmak.
D
Uygunsuz bir duruma tanık olunduğunda işletme içi yetkililere durumu aktarmak.
E
Haksız kazanç elde etmemek.
Açıklama:
Çalışanların iş ahlakına yönelik sorumluluklarını açıklayabileceksiniz.
Soru 58
Aşağıdakilerden hangisi yönetim kurullarının iş ahlakını kurumsallaştırmada yararlandıkları yöntemlerden biri değildir?
Seçenekler
A
Etik kodların oluşturulması
B
Etik bir iklimin oluşturulması
C
Etik felsefesi eğitimlerine katılınması
D
Etik bir kültürün oluşturulması
E
Değerlerle yönetim
Açıklama:
Yönetim kurullarının iş ahlakına yönelik sorumluluklarını açıklayabileceksiniz.
Soru 59
Aşağıdakilerden hangisi yönetim kurullarının iş ahlakını kurumsallaştırmada yararlandıkları yöntemlerden biri değildir
Seçenekler
A
Etik liderin yetiştirilmesi
B
Etik kodların oluşturulması
C
Etik bir iklimin oluşturulması
D
Etik bir kültürün oluşturulması
E
Değerlerle yönetim
Açıklama:
Yönetim kurullarının iş ahlakına yönelik sorumluluklarını açıklayabileceksiniz.
Soru 60
Doğruluk, dürüstlük, saygı, nezaket, şeffaflık gibi temel ilkelerden oluşan ve yaşama rehberlik eden kavrama ne ad verilir?
Seçenekler
A
Etik
B
Ahlak
C
İnsan hakları
D
Psikolojik sözleşme
E
Değer
Açıklama:
İşletme içi paydaşları tanımlayabileceksiniz.
Soru 61
Doğruluk, dürüstlük, saygı, nezaket, şeffaflık, hatayı kabullenme, özür dileme gibi temel ancak kısa sürede öğrenilemediklerinden kalıcı hale gelmeleri için çaba gösterilmesi gereken kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Etik
B
Ahlak
C
İnsan hakları
D
Psikolojik sözleşme
E
Değer
Açıklama:
İşletme içi paydaşları tanımlayabileceksiniz.
Soru 62
İşletmelerin en üst düzeyindeki yönetim kademesi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Genel kurul
B
Yönetim kurulu
C
Üst yönetim
D
Genel müdürlük
E
Bölüm yönetimi
Açıklama:
Yönetim kurullarının iş ahlakına yönelik sorumluluklarını açıklayabileceksiniz.
Soru 63
Son yıllarda yönetim kurullarının öneminin artması hangi anlayışın gelişimiyle yakından ilişkilidir?
Seçenekler
A
Toplam kalite yönetimi
B
Kurumsal yönetim
C
Katılımcı yönetim
D
İnsan haklarına saygı
E
Değerlerle yönetim
Açıklama:
Yönetim kurullarının iş ahlakına yönelik sorumluluklarını açıklayabileceksiniz.
Soru 64
Bir çalışana haksız yere ceza verilmesi aşağıdakilerden hangisiyle ilgili bir sorundur?
Seçenekler
A
İşlem adaleti
B
Dağıtım adaleti
C
Etkileşim adaleti
D
Etik liderlik
E
Dürüstlük
Açıklama:
Yöneticilerin iş ahlakına yönelik sorumluluklarını açıklayabileceksiniz.
Soru 65
Hem uyulması gereken ahlaki prensipleri hem de bu prensiplere uyulmaması durumunda gündeme gelecek yaptırımları içeren kurallar dizisine ne ad verilir?
Seçenekler
A
Etik kodlar
B
Değerler
C
Etik
D
Güç mesafesi
E
İş ahlakı
Açıklama:
Yöneticilerin iş ahlakına yönelik sorumluluklarını açıklayabileceksiniz.
Soru 66
Çalışanların yöneticiyle iletişim kurmasını zorlaştıran, astlar ile üstler arasındaki güç farkının fazlalığını ifade eden kavram hangisidir?
Seçenekler
A
Paternalizm
B
Etik kod
C
Güç mesafesi
D
Etkileşim adaleti
E
Bilgi Asimetrisi
Açıklama:
Yöneticilerin iş ahlakına yönelik sorumluluklarını açıklayabileceksiniz.
Soru 67
Aşağıdakilerden hangisi çalışanların işletmeye karşı sorumluluklarından değildir?
Seçenekler
A
Sözleşme Hükümlerine Uygun Hareket Etme
B
Haksız Menfaat Temin Etmeme
C
İşveren Mahremiyetini ve itibarını Koruma
D
Yasal Olmayan Uygulamaları Bildirme (Whistleblowing)
E
Şeffaflık
Açıklama:
Çalışanların iş ahlakına yönelik sorumluluklarını açıklayabileceksiniz.
Soru 68
İşletmelerde çalışanların sağlık vb. kişisel problemlerinden dolayı görevlerini tam olarak yerine getiremeyecekleri halde işe gelmeleri ve düşük performansla çalışmaları durumunu ifade eden bir kavrama ne ad verilir?
Seçenekler
A
Güç mesafesi
B
Hatayı kabullenme
C
Paternalizm
D
İşyerinde varken yok olma
E
İçeriden öğrenenlerin ticareti
Açıklama:
Çalışanların iş ahlakına yönelik sorumluluklarını açıklayabileceksiniz.
Soru 69
İşletmelerin faaliyetlerinden etkilenen ve işletme faaliyetlerini etkileyen tüm kesimleri ifade eden kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Paydaş
B
İç paydaş
C
Dış Paydaş
D
Yönetim kurulu
E
Genel kurul
Açıklama:
İşletme içi paydaşları tanımlayabileceksiniz.
Soru 70
Çalışanların işletmelerindeki birtakım yasa dışı sorunları ve uygulamaları gerek çalıştıkları dönemde gerekse ayrıldıktan sonra sorunu çözebilecek gücü ve yetkisi olan mercilere bildirmesini ifade eden kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Yasal olmayan uygulamaları bildirme
B
İşvereni itibarsızlaştırma
C
İçeriden öğrenilen ticaret
D
Paternalizm
E
İşyerinde varken yok olmak
Açıklama:
Çalışanların iş ahlakına yönelik sorumluluklarını açıklayabileceksiniz.
Soru 71
Aşağıdakilerden hangisi yöneticinin yönetim kurulu ve diğer paydaşlara karşı sorumluluklarından birdir?
Seçenekler
A
Etik liderlik
B
Katılımcı yönetim
C
Adalet
D
İnsan haklarına saygı
E
Şeffaflık
Açıklama:
Yöneticilerin iş ahlakına yönelik sorumluluklarını açıklayabileceksiniz.
Soru 72
Aşağıdakilerden hangisi işletmenin iç paydaşlarındandır?
Seçenekler
A
Devlet
B
Müşteriler
C
Rakipler
D
Hissedarlar
E
Tedarikçiler
Açıklama:
İşletme içi paydaşları tanımlayabileceksiniz.
Soru 73
Yönetim kurulunun ahlaki sorumluluklarıyla ilgili aşağıdaki kavramlardan hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Yönetici atamalarını yapar.
B
Paydaşlar adına işletmeyi denetler.
C
İş ahlakı stratejisini belirler.
D
İş ahlakının kurumsallaştırılması için çalışmalar yürütür.
E
Haksız menfaat etmeme sorumluluğunu benimser.
Açıklama:
Yönetim kurullarının iş ahlakına yönelik sorumluluklarını açıklayabileceksiniz.
Soru 74
Aşağıdakilerden hangisi işletmenin iç paydaşlarından biri değildir?
Seçenekler
A
Sendikalar
B
Yöneticiler
C
Hissedarlar
D
Çalışanlar
E
Tedarikçiler
Açıklama:
İşletme içi paydaşları tanımlayabileceksiniz.
Diğerleri paydaş iken tedarikçiler değildir
Diğerleri paydaş iken tedarikçiler değildir
Soru 75
Aşağıdakilerden hangisi yönetim kurullarının ahlaki sorumluluklarından birisi değildir?
Seçenekler
A
Temel iş ahlakı stratejisinin belirlenmesi
B
Değerlerle yönetim
C
Etik liderlik
D
Etik kodlar›n oluşturulması
E
Etik bir örgütsel iklimin oluşturulması
Açıklama:
Yönetim kurullarının iş ahlakına yönelik sorumluluklarını açıklayabileceksiniz.
Etik liderlik
Etik liderlik
Soru 76
Aşağıdakilerden hangisi yöneticilerin yönetim kurullarına karşı ahlaki sorumluluklarından birisidir?
Seçenekler
A
Şeffaflık
B
İnsan haklarına saygı
C
Adalet
D
Katılımcı yönetim
E
Değerlerle yönetim
Açıklama:
Yöneticilerin iş ahlakına yönelik sorumluluklarını açıklayabileceksiniz.
Şeffaflık
Şeffaflık
Soru 77
Aşadakilerden hangisi özellikle sermaye piyasalarında çalışanların neden olduğu haksız kazançlarla ilgili bir ahlaki problemi ifade etmektedir?
Seçenekler
A
Presenteeism
B
İçeriden öğrenenlerin ticareti
C
İşeren itibarını korumama
D
Whistleblowing
E
Kaytarma
Açıklama:
Çalışanların iş ahlakına yönelik sorumluluklarını açıklayabileceksiniz.
İçeriden öğrenenlerin ticareti
İçeriden öğrenenlerin ticareti
Soru 78
Aşağıdakilerden hangisi işletmelerin hızla değişen çevresel faktörlere karşı çalışanlarının sürekli kendilerini geliştirerek uyum sağlayabilmeleri açısından daha önemlidir?
Seçenekler
A
Etik kodlar
B
Değerler
C
Örgüt kültürü
D
Örgütsel iklim
E
Misyon ve vizyon
Açıklama:
Yöneticilerin iş ahlakına yönelik sorumluluklarını açıklayabileceksiniz.
Değerler
Değerler
Soru 79
Aşağıdakilerden hangisi kimileri tarafından ahlaki bir problem olarak da kabul edilebilen bir ahlaki sorumluluktur?
Seçenekler
A
Presenteeism
B
İçeriden öğrenenlerin ticareti
C
İşveren itibarını korumama
D
Whistleblowing
E
Kaytarma
Açıklama:
Çalışanların iş ahlakına yönelik sorumluluklarını açıklayabileceksiniz.
Whistleblowing kimileri tarafından ahlaki bir problem olarak da kabul edilebilen bir ahlaki sorumluluktur.
Whistleblowing kimileri tarafından ahlaki bir problem olarak da kabul edilebilen bir ahlaki sorumluluktur.
Soru 80
Aşağıdakilerden hangisi belli örgüt kültürlerinin işletmelerde yaygın kabul görebilmesi için yönetim kurulları tarafından izlenen yöntemlerden birisi değildir?
Seçenekler
A
Etik kodların geliştirilmesi
B
Etik eğitimi programları düzenlemek
C
Etik komiteleri oluşturmak
D
Etik dışı davranışları bildirme sistemleri kurmak
E
Etik liderlik göstermek
Açıklama:
Yöneticilerin iş ahlakına yönelik sorumluluklarını açıklayabileceksiniz.
Etik liderlik göstermek
Etik liderlik göstermek
Ünite 7
Soru 1
İşletmeler ürettikleri değere göre sınıflandırıldıklarında aşağıdakilerden hangisi ticaret işletmelerinin görevidir?
Seçenekler
A
yer altından çıkarma
B
analiz
C
satma
D
sentez
E
yetiştirme
Açıklama:
İşletmeler ürettikleri değere göre sınıflandırıldıklarında üretim işletmeleri, ticaret işletmeleri ve hizmet işletmeleri olmak üzere üç temel grupta toplanabilirler. Üretim işletmeleri analiz, sentez, yer altından çıkarma, yetiştirme gibi yollarla üretim yaparlar. İşletmelerden bir kısmı da üretilen bu
ürünleri üçüncü kişilere satarak değer üretirler. Doğru cevap C şıkkıdır.
ürünleri üçüncü kişilere satarak değer üretirler. Doğru cevap C şıkkıdır.
Soru 2
Aşağıdakilerden hangisi ürün güvenliği ile ilgilidir?
Seçenekler
A
Dağıtımda Ahlaki Konular
B
Mal ve Hizmetlerle İlgili Ahlaki Konular
C
Yeni Pazarlama Araçlarında Ahlaki Konular
D
Reklamlarda Ahlaki Konular
E
Fiyatlandırma ile İlgili Ahlaki Konular
Açıklama:
Fonksiyonlarını yerine getirme bakımından ele alındığında konu daha çok üretimle ilgili hale gelmektedir. Bu nedenle ürün güvenliği ile ilgili konu
sonraki başlıklardan biri olan üretimle ilgili ahlaki konular başlığı altında ele alınmaktadır. Doğru cevap B şıkkıdır.
sonraki başlıklardan biri olan üretimle ilgili ahlaki konular başlığı altında ele alınmaktadır. Doğru cevap B şıkkıdır.
Soru 3
Bir ürün ya da markasının tüketicinin zihninde rakip ürünlere
kıyasla yeri nedir?
kıyasla yeri nedir?
Seçenekler
A
Konumlandırma
B
ürün güvenliği
C
Etiket
D
kota
E
planlı ürün eskitme
Açıklama:
Mal ve hizmetlerle ilgili olarak ele alınan üçüncü konu konumlandırmadır. Konumlandırma büyük oranda marka ile yapılmaktadır. Doğru cevap A şıkkıdır.
Soru 4
Reklamda ahlaki olmayan konuların oluşumunda paydaşlardan hangisi en son sırada yer alır?
Seçenekler
A
Medya
B
Reklam veren
C
Reklam ajans
D
Reklam
E
Tüketici
Açıklama:
Reklamda ahlaki olmayan konuların oluşumunda paydaşlardan hangisi en son sırada tüketici yer alır. Doğru cevap E şıkkıdır.
Soru 5
Aşağıdakilerden hangisi girişimci için, karşılığını ödediği emekten, hammaddeden yeteri kadar yararlanamamak demektir?
Seçenekler
A
Üretim ve Çevre
B
Standartlara Uygunluk
C
Üretimde Ahlak
D
İsraf
E
Üretimde İnsan
Açıklama:
İsraf, hammadde, enerji, emek gibi üretim faktörlerinin gereksiz kullanımı demektir. Başka bir ifadeyle israf, girişimcinin perspektifinden verimsizlik demektir. Doğru cevap D şıkkıdır.
Soru 6
Aşağıdakilerden hangisi muhasebe meslek mensuplarının uyması gereken etik
kurallardaki genel ilkelerden biridir?
kurallardaki genel ilkelerden biridir?
Seçenekler
A
Potansiyel anlaşmazlık
B
Yeterli uzmanlıkla faaliyet gösterme
C
Mesleki yeterlilik ve özen
D
Tüm hizmetlerde tarafsızlık
E
Teşvikler
Açıklama:
Mesleki yeterlilik ve özen, muhasebeciler için geçerli genel ilkelerdendir. Doğru cevap C şıkkıdır.
Soru 7
Aşağıdakilerden hangisi muhasebede yer alan işleyiş ve standartlardan biri değildir?
Seçenekler
A
sendika işlemleri,
B
stok giriş ve çıkışı,
C
kıymetli evrakların kaydı,
D
banka,
E
cari hesap işlemlerinin takip edilmesi,
Açıklama:
Muhasebe, stok giriş ve çıkışı, kıymetli evrakların kaydı, banka, cari hesap işlemlerinin takip edilmesi ile ilgili bir kay›t sistemi olduğu için daha belirli bir işleyişe ve standartlara sahiptir. doğru cevap A şıkkıdır.
Soru 8
Aşağıdakilerden hangisi bağımlı çalışan muhasebeciler için geçerli ilkelerden biridir?
Seçenekler
A
Müşteri varlıklarının muhafazası
B
Ücretler ve diğer gelirler
C
Tüm hizmetlerde tarafsızlık
D
İkincil görüşler
E
Mali çıkarlar
Açıklama:
Mali çıkarlar ilkesi, bağımlı çalışan muhasebeciler için geçerli ilkelerden biridir. Doğru cevap E şıkkıdır.
Soru 9
İşletmenin kârının sermaye olarak işletmede bırakılmasına ne denir?
Seçenekler
A
Paranın maliyeti
B
Ortakların işletmeye sermaye katması
C
Özkaynak
D
otofinansman
E
dış kaynaklardan borçlanma
Açıklama:
İşletmenin kârının sermaye olarak işletmede bırakılmasına otofinansman denir. Doğru cevap D şıkkıdır.
Soru 10
Çalışanlar ve iş ahlakı dediğimizde işletmelerde çalışanları ilgilendiren iş ahlakıyla ilgili önemli konular vardır aşağıdakilerden hangisi bu konulardan birisi değildir?
Seçenekler
A
Sözleşme hükümlerine uygun hareket etme
B
İşletmelerin ticari sırlarının devlet tarafından korunması
C
Haksız menfaat temin etmeme
D
İşveren mahremiyetini ve itibarını koruma
E
Yasal olmayan uygulamaları bildirme
Açıklama:
İşletmelerde iş ahlakına uygun davranışlar göstermesi beklenen en önemli taraf işletmenin yönetimi olarak kabul edilse de bir iş ilişkisinin en önemli ikinci tarafı olarak çalışanların da uymaları gereken ahlaki sorumlulukları bulunmaktadır.
Soru 11
Aşağıdakilerden hangisi işletmelerin temel fonksiyonlarından biri değildir?
Seçenekler
A
Muhasebe
B
Finans
C
Üretim
D
İstatistik
E
Pazarlama
Açıklama:
İşletmenin fonksiyonlarında yaşanan başlıca ahlaki problemleri açıklayabileceksiniz.
Soru 12
Aşağıdakilerden hangisi tüketicilerin satın alarak kullandığı ürünlerin değerini düşürecek yeni ürünleri geliştirme, fakat eski üründen yeteri kadar kazanç elde ettikten sonra yeni ürünün pazara sunulması düşüncesini ifade etmektedir?
Seçenekler
A
Ezici fiyatlandırma
B
Planlı ürün eskitme
C
Konumlandırma
D
İtme stratejisi
E
Gizli fiyat anlaşmaları
Açıklama:
İşletmenin fonksiyonlarında yaşanan başlıca ahlaki problemleri açıklayabileceksiniz.
Soru 13
Aracı işletmelerin veya satış elemanlarının başarılarının bir göstergesi olarak kullanılan ve belirlenmiş bir zaman diliminde, belirlenmiş bir bölgede ulaşmayı hedeflediği satış miktarı aşağıdakilerden hangisiyle ifade edilir?
Seçenekler
A
Kota
B
Dağıtım kanalı
C
Etiket
D
İskonto
E
Ticaret
Açıklama:
İşletmenin fonksiyonlarında yaşanan başlıca ahlaki problemleri açıklayabileceksiniz.
Aracı işletmelerin veya satış elemanlarının başarılarının bir göstergesi olarak kullanılan ve belirlenmiş bir zaman diliminde, belirlenmiş bir bölgede ulaşmayı hedeflediği satış miktarına kota denir.
Aracı işletmelerin veya satış elemanlarının başarılarının bir göstergesi olarak kullanılan ve belirlenmiş bir zaman diliminde, belirlenmiş bir bölgede ulaşmayı hedeflediği satış miktarına kota denir.
Soru 14
Aşağıdakilerden hangisi internet üzerinden dağıtımda ve tutundurmada yaşanan başlıca ahlaki problemlerden biri değildir?
Seçenekler
A
İnternet üzerinden güvenli alışveriş yapma
B
Kopyalama/çalma
C
Tıklamayı artırıcı ama içeriği boş unsurlar
D
Saldırgan reklamlar
E
Kişisel bilgileri amaç dışı kullanma
Açıklama:
İşletmenin fonksiyonlarında yaşanan başlıca ahlaki problemleri açıklayabileceksiniz.
İnternet üzerinden güvenli alışveriş yapma
İnternet üzerinden güvenli alışveriş yapma
Soru 15
Aşağıdaki kuruluşlardan hangisi ölçümleme, cihazları yöntemleri, sertifikasyonla ilgili yetkili devlet kuruluşudur?
Seçenekler
A
TCK
B
TÜİK
C
TÜRKAK
D
TSE
E
TÜBİTAK
Açıklama:
İşletmelerin ortaya çıkardığı ahlaki problemlerin sonuçları hakkında yorum yapabileceksiniz.
TÜRKAK
TÜRKAK
Soru 16
Çalışanların daha sağlıklı ve verimli çalışmalarını sağlamak üzere çalışma yerlerinin, çalışılan makinelerin insan fizyolojisine ve psikolojisine uygun dizayn edilmesi aşağıdakilerden hangisiyle tanımlanmaktadır?
Seçenekler
A
Mobing
B
Etik
C
İnovasyon
D
Akreditasyon
E
Ergonomi
Açıklama:
İşletmelerin ortaya çıkardığı ahlaki problemlerin sonuçları hakkında yorum yapabileceksiniz.
Ergonomi, çalışanların daha sağlıklı ve verimli çalışmalarını sağlamak üzere çalışma yerlerinin, çalışılan makinelerin insan fizyolojisine ve psikolojisine uygun dizayn edilmesidir.
Ergonomi, çalışanların daha sağlıklı ve verimli çalışmalarını sağlamak üzere çalışma yerlerinin, çalışılan makinelerin insan fizyolojisine ve psikolojisine uygun dizayn edilmesidir.
Soru 17
Aşağıdakilerden hangisi özellikle akrabaları ve yakın arkadaşları kayırmayı anlatan, ayrımcılığın bir türüdür?
Seçenekler
A
Nepotizm
B
Mobing
C
İntihal
D
İrtişa
E
Liyakat
Açıklama:
İşletmelerin neden olduğu ahlaki problemlere karşı farkındalık oluşturabileceksiniz.
Nepotizm
Nepotizm
Soru 18
Aşağıdakilerden hangisi en çok kullanılan halkla ilişkiler yöntemlerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Yıl dönümü kutlamaları
B
Basın bültenleri
C
Çalışanlarına mobing uygulama
D
İşletme ve çalışanları için özel günlerde düzenlenen törenler ve sponsorluklar
E
Haber formatında medyada yer alma
Açıklama:
İşletmelerin neden olduğu ahlaki problemlere karşı farkındalık oluşturabileceksiniz.
Çalışanlarına mobing uygulama
Çalışanlarına mobing uygulama
Soru 19
Aşağıdakilerden hangisi bir ürün ya da markasının tüketicinin zihninde rakip ürünlere kıyasla yeridir?
Seçenekler
A
Ürün güvenliği
B
Konumlandırma
C
Ambalaj
D
Ayrımcı fiyatlandırma
E
Müşteri mahremiyeti
Açıklama:
İşletmenin fonksiyonlarında yaşanan başlıca ahlaki problemleri açıklayabileceksiniz.
Konumlandırma
Konumlandırma
Soru 20
Aşağıdakilerden hangisi üretici ya da toptancı bir işletmenin dağıtım kanalında kendisinden sonra gelen işletmelere sattığı ürünlerde, haklı bir nedene dayalı olmaksızın endüstriyel müşterileri arasında bir ya da bir kaç işletmenin avantaj sağlaması için fiyat belirlemesidir?
Seçenekler
A
Ayrımcı fiyatlandırma
B
Fiyat dışı unsurlarla fiyat artırılması
C
Ezici fiyatlandırma
D
Gizli fiyat anlaşmaları
E
Fiyat ıskontolarının gerçeği yansıtmaması
Açıklama:
İşletmenin fonksiyonlarında yaşanan başlıca ahlaki problemleri açıklayabileceksiniz.
Ayrımcı fiyatlandırma
Ayrımcı fiyatlandırma
Soru 21
Reklamlarla ilgili ahlaki konular açısından olumsuz olmayan durum aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Aldatıcı yanıltıcı reklamların yayınlanması
B
Çocukların reklamlara maruz kalmaları
C
Reklam sayısının azlığı
D
Kadınların ya da erkeklerin cinsel obje olarak kullanılması
E
Bilinçaltı reklamcılık
Açıklama:
İşletmelerin ortaya çıkardığı ahlaki problemlerin sonuçları hakkında yorum yapabileceksiniz.
Reklam sayısının azlığı
Reklam sayısının azlığı
Soru 22
Reklamda ahlaki olmayan konuların oluşumunda ürünlerinin tanıtılması için reklam hazırlanmasını isteyen paydaş aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Reklam ajansı
B
Medya
C
Tüketici
D
Reklamveren
E
Politik çevre
Açıklama:
İşletmelerin neden olduğu ahlaki problemlere karşı farkındalık oluşturabileceksiniz.
Reklamveren
Reklamveren
Soru 23
Reklamda ahlaki olmayan konuların oluşumunda reklamların, hazırlanması ve yayınlanması konusunda uzmanlaşmış olan paydaş aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Reklamveren
B
Medya
C
Politik çevre
D
Tüketici
E
Reklam ajansı
Açıklama:
İşletmelerin neden olduğu ahlaki problemlere karşı farkındalık oluşturabileceksiniz.
Reklam ajansı
Reklam ajansı
Soru 24
Aşağıdakilerden hangisi yeni pazarlama araçlarından birisi olan internetin pazarlama karmalarından ikisini birden( dağıtım ve tutundurma) içeriyor olması ile yaşanan başlıca ahlaki problemlerden birisi değildir?
Seçenekler
A
Saldırgan reklamlar (pop up)
B
Tıklamayı artırıcı ama içeriği boş unsurlar
C
Kişisel bilgileri amaç dışı kullanma
D
Alışveriş güvenliği
E
Reklamların işleyerek elde edilmesi ya da parçaların birleştirilmesi
Açıklama:
İşletmelerin neden olduğu ahlaki problemlere karşı farkındalık oluşturabileceksiniz.
Reklamların işleyerek elde edilmesi ya da parçaların birleştirilmesi diye bir cevap metinde yok, reklamların nasıl hazırlandığı "etik" başlığında bir konu olarak ele alınmamıştır.
Reklamların işleyerek elde edilmesi ya da parçaların birleştirilmesi diye bir cevap metinde yok, reklamların nasıl hazırlandığı "etik" başlığında bir konu olarak ele alınmamıştır.
Soru 25
Standartlara uygunluk aşağıdakilerden hangisinde etik bir konu olarak ele alınmaktadır?
Seçenekler
A
Muhasebe ve finansta
B
İnsan kaynaklarında
C
Hakla ilişkilerde
D
Üretim ve tedarikte
E
Pazarlamada
Açıklama:
İşletmelerin neden olduğu ahlaki problemlere karşı farkındalık oluşturabileceksiniz.
Üretim ve tedarikte
Üretim ve tedarikte
Soru 26
Eşit işe eşit ücret ilkesi aşağıdakilerden hangisinde etik bir konu olarak ele alınmaktadır?
Seçenekler
A
Pazarlamada
B
Hakla ilişkilerde
C
İnsan kaynaklarında
D
Üretim ve tedarikte
E
Muhasebe ve finansta
Açıklama:
İşletmelerin neden olduğu ahlaki problemlere karşı farkındalık oluşturabileceksiniz.
İnsan kaynaklarında
İnsan kaynaklarında
Soru 27
Hak kayıplarına yol açan sözleşme maddelerinin varlığı aşağıdakilerden hangisi kapsamında değerlendirilen etik sorundur?
Seçenekler
A
Muhasebe
B
Finans
C
Üretim
D
Dağıtım
E
İnsan kaynakları
Açıklama:
İşletmelerin neden olduğu ahlaki problemlere karşı farkındalık oluşturabileceksiniz.
Finans
Finans
Soru 28
Çalışanların bir kısmının, kabadayılık, psikolojik baskı, yıldırma, zorlama gibi yöntemlerle diğer bazı çalışanları sindirmesi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Mobing
B
Çalışma haklarının gözetilmesi
C
Nepotizm
D
Yol gösterme
E
Çalışan mahremiyeti
Açıklama:
İşletmelerin neden olduğu ahlaki problemlere karşı farkındalık oluşturabileceksiniz.
Mobing
Mobing
Soru 29
Aşağıdakilerden hangisi tüketicilerin etiketlerde bulmayı bekledikleri, eksikliği ya da gerektiği gibi bulunmaması halinde işletme açısından ahlaki bir problemoluşturacak konulardan birisi değildir.
Seçenekler
A
Kullanma talimatı
B
Üretildiği yer
C
Firma adı
D
İletişim bilgileri
E
Ürün bileşimi
Açıklama:
İşletmenin fonksiyonlarında yaşanan başlıca ahlaki problemleri açıklayabileceksiniz.
İletişim bilgileri
İletişim bilgileri
Soru 30
Aşağıdakilerden hangisi üretim ve tedarikteki etik konulardan birisi değildir?
Seçenekler
A
Standartlara uygunluk
B
Müşteri mahremiyeti
C
Genetiği değiştirilmiş organizmalar
D
Ürün güvenliği
E
İş güvenliği
Açıklama:
İşletmenin fonksiyonlarında yaşanan başlıca ahlaki problemleri açıklayabileceksiniz.
Müşteri mahremiyeti
Müşteri mahremiyeti
Soru 31
Tüketicinin sahip olduğu bilgisizlik ya da işletmecinin sahip olduğu göreceli olarak daha fazla bilginin işletmenin lehine bir avantaj doğurması aşağıdakilerden hangisiyle açıklanabilir?
Seçenekler
A
Asimetrik bilgi
B
Bilgi teknolojisi
C
Bilgi dezenformasyonu
D
Bilgi yoğunluğu
E
Bilgi dağarcığı
Açıklama:
İşletmelerin ortaya çıkardığı ahlaki problemlerin sonuçları hakkında yorum yapabileceksiniz.
Asimetrik bilgi
Asimetrik bilgi
Soru 32
Aşağıdakilerden hangisi pazarlama fonksiyonu kapsamında ele alınmaz?
Seçenekler
A
Halkla İlişkilerde ahlaki konular
B
Fiyatlandırmada ahlaki konular
C
Dağıtımda ahlaki konular
D
Reklamlarda ahlaki konular
E
Mal ve hizmetlerde ahlaki konular
Açıklama:
İşletmelerin neden olduğu ahlaki problemlere karşı farkındalık oluşturabileceksiniz.
Halkla İlişkilerde ahlaki konular
Halkla İlişkilerde ahlaki konular
Soru 33
Aşağıdakilerden hangisi mal ve hizmetler ile ilgili ahlaki konulardan birisidir?
Seçenekler
A
Konumlandırma
B
İsraf
C
Mobing
D
Kurumsal itibar
E
Ezici fiyatlandırma
Açıklama:
İşletmenin fonksiyonlarında yaşanan başlıca ahlaki problemleri açıklayabileceksiniz.
Konumlandırma
Konumlandırma
Soru 34
Tüketicilerin satın alarak kullandığı ürünlerin değerini düşürecek yeni ürünleri geliştirme, fakat eski üründen yeteri kadar kazanç elde ettikten sonra yeni ürünün pazara sunulmasına ne ad verilir?
Seçenekler
A
Ayrımcı fiyatlandırma
B
İtme stratejisi
C
Aldatıcı yanıltıcı reklam
D
Taklit ürün
E
Planlı ürün eskitme
Açıklama:
İşletmenin fonksiyonlarında yaşanan başlıca ahlaki problemleri açıklayabileceksiniz.
Planlı ürün eskitme
Planlı ürün eskitme
Soru 35
Aşağıdakilerden hangisi pek çok ürün türü ile ilgili olarak geliştirilmiş uluslararası standartları temsil eden ifadedir?
Seçenekler
A
TSE
B
GDO
C
ISO
D
KOTA
E
HACCP
Açıklama:
İşletmelerin ortaya çıkardığı ahlaki problemlerin sonuçları hakkında yorum yapabileceksiniz.
ISO
ISO
Soru 36
İşletmeler ürettikleri değere göre sınıflandırıldıklarında kaç temel grupta toplanabilirler?
Seçenekler
A
2
B
3
C
4
D
5
E
6
Açıklama:
İşletmenin fonksiyonlarında yaşanan başlıca ahlaki problemleri açıklayabileceksiniz.
3
3
Soru 37
Tüketicilerin satın alarak kullandığı ürünlerin değerini düşürecek yeni ürünleri geliştirme, fakat eski üründen yeteri kadar kazanç elde ettikten sonra yeni ürünün pazara sunulması düşüncesine ne ad verilir?
Seçenekler
A
Mobing
B
Nepotizm
C
Kandırma
D
Planlı ürün eskitme
E
Yanıltma
Açıklama:
İşletmelerin ortaya çıkardığı ahlaki problemlerin sonuçları hakkında yorum yapabileceksiniz.
Planlı ürün eskitme
Planlı ürün eskitme
Soru 38
Aşağıdakilerden hangisi tüm muhasebecilerin uyması gereken temel etik ilkelerden birisi değildir?
Seçenekler
A
Mesleki yeterlilik ve özen
B
Bağımsızlık
C
Kurumsal itibar
D
Güvenirlilik
E
Sosyal sorumluluk
Açıklama:
İşletmelerin neden olduğu ahlaki problemlere karşı farkındalık oluşturabileceksiniz.
Kurumsal itibar
Kurumsal itibar
Soru 39
Aşağıdakilerden hangisi insan kaynakları yönetimi ile ilgili bir etik problemdir?
Seçenekler
A
Nepotizm
B
Liyakat
C
Ergonomik çalışma ortamı
D
Fazla mesai
E
Eşit işe eşit ücret
Açıklama:
İşletmelerin neden olduğu ahlaki problemlere karşı farkındalık oluşturabileceksiniz.
Nepotizm
Nepotizm
Soru 40
Çalışanların daha sağlıklı ve verimli çalışmalarını sağlamak üzere çalışma yerlerinin, çalışılan makinelerin insan fizyolojisine ve psikolojisine uygun dizayn edilmesine ne ad verilir?
Seçenekler
A
Nepotizm
B
Mobing
C
Kurumsal itibar
D
İş güvenliği
E
Ergonomi
Açıklama:
İşletmelerin ortaya çıkardığı ahlaki problemlerin sonuçları hakkında yorum yapabileceksiniz.
Ergonomi
Ergonomi
Soru 41
Aşağıdakilerden hangisi işletmelerin temel fonksiyonları arasında yer almaz?
Seçenekler
A
tüketim
B
pazarlama
C
muhasebe
D
finans
E
insan kaynakları
Açıklama:
İşletmenin fonksiyonlarında yaşanan başlıca ahlaki problemleri açıklayabileceksiniz.
tüketim
tüketim
Soru 42
Aşağıdakilerden hangisi pazarlamada etik konularından biri değildir?
Seçenekler
A
Mal ve hizmetler
B
Fiyatlandırma
C
Dağıtım
D
Reklam
E
Müşterilerin özel yaşamı
Açıklama:
İşletmenin fonksiyonlarında yaşanan başlıca ahlaki problemleri açıklayabileceksiniz.
Müşterilerin özel yaşamı
Müşterilerin özel yaşamı
Soru 43
Aşağıdakilerden hangisi mal ve hizmetlerle ilgili ahlaki konulardan biridir?
Seçenekler
A
konumlandırma
B
ayrımcı fiyatlandırma
C
aldatıcı yanıltıcı reklamlar
D
bayileri atlama
E
müşteri mahremiyetini ihlal etme
Açıklama:
İşletmenin fonksiyonlarında yaşanan başlıca ahlaki problemleri açıklayabileceksiniz.
konumlandırma
konumlandırma
Soru 44
Reklamların hazırlanması ve yayınlanması konusunda uzmanlaşmış işletmelere ne denir?
Seçenekler
A
Reklam Ajansı
B
Medya ajansı
C
Gazete ajansı
D
Tasarım ajansı
E
Kültür ajansı
Açıklama:
İşletmelerin ortaya çıkardığı ahlaki problemlerin sonuçları hakkında yorum yapabileceksiniz.
Reklam Ajansı
Reklam Ajansı
Soru 45
Akrabaları ve yakın arkadaşları kayırmayı anlatan ayrımcılık türüne verilen ad aşağuıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Mobing
B
Nepotizm
C
Paternalizm
D
Liyakat
E
Etik
Açıklama:
İşletmelerin neden olduğu ahlaki problemlere karşı farkındalık oluşturabileceksiniz.
Nepotizm
Nepotizm
Soru 46
Aşağıdakilerden hangisi işletmelerinin temel fonksiyonlarından değildir?
Seçenekler
A
Üretim
B
Pazarlama
C
Muhasebe
D
İnsan kaynakları
E
Lojistik
Açıklama:
İşletmenin fonksiyonlarında yaşanan başlıca ahlaki problemleri açıklayabileceksiniz.
üretim, pazarlama, muhasebe ve insan kaynakları işletmenin temel fonksiyonlarıdır. Fakat lojistik temel bir fonksiyon değildir.
üretim, pazarlama, muhasebe ve insan kaynakları işletmenin temel fonksiyonlarıdır. Fakat lojistik temel bir fonksiyon değildir.
Soru 47
Tüketicinin sahip olduğu bilgisizlik ya da işletmecinin sahip olduğu göreceli olarak daha fazla bilgi nedeniyle oluşan bilgi dengesizliği durumuna ne isim verilir?
Seçenekler
A
Asimetrik bilgi
B
Konumlandırma
C
Yanıltma
D
Avantajlı bilgi
E
Menfaatçilik
Açıklama:
İşletmenin fonksiyonlarında yaşanan başlıca ahlaki problemleri açıklayabileceksiniz.
Tüketicinin sahip olduğu bilgisizlik ya da işletmecinin sahip olduğu göreceli olarak daha fazla bilgi işletmenin lehine bir avantaj doğurmaktadır. Bilgi kaynaklarına sahip olma nedeniyle bir tür bilgi dengesizliği durumu oluşmaktadır. Asimetrik bilgi olarak isimlendirilen bu durum işletmeler tarafından kendi menfaatleri doğrultusunda kullanılabilmektedir.
Tüketicinin sahip olduğu bilgisizlik ya da işletmecinin sahip olduğu göreceli olarak daha fazla bilgi işletmenin lehine bir avantaj doğurmaktadır. Bilgi kaynaklarına sahip olma nedeniyle bir tür bilgi dengesizliği durumu oluşmaktadır. Asimetrik bilgi olarak isimlendirilen bu durum işletmeler tarafından kendi menfaatleri doğrultusunda kullanılabilmektedir.
Soru 48
Özellikle monopol piyasalarda pazardaki işletmelerin, yeni giriş teşebbüsleri olması durumunda pazara yeni giren işletmeyi pazardan kovabilmek amacıyla geçici bir süre için, maliyetlerin altında fiyat belirlemelerine ne ad verilir?
Seçenekler
A
Ayrımcı fiyatlandırma
B
Ezici fiyatlandırma
C
Fiyat dışı unsurlarla fiyat arttırma
D
Gerçeği yansıtmayan fiyat iskontoları
E
Gizli fiyat anlaşması
Açıklama:
İşletmenin fonksiyonlarında yaşanan başlıca ahlaki problemleri açıklayabileceksiniz.
Özellikle monopol piyasalarda pazardaki işletme, yeni giriş teşebbüsleri olması durumunda pazara yeni giren işletmeyi pazardan kovabilmek amacıyla geçici bir süre için, maliyetlerin altında bir fiyat belirleyebilmektedir. Ezici fiyatlandırma olarak isimlendirilen bu yöntemin sık sık şehirlerarası otobüs taşımacılığında sınırlı sayıda otobüs firmasının çalıştığı hatlarda uygulandığı görülmektedir. Bu şekilde başlayan rekabet, firmalardan birisinin pazardan çekilişine kadar sürmektedir.
Özellikle monopol piyasalarda pazardaki işletme, yeni giriş teşebbüsleri olması durumunda pazara yeni giren işletmeyi pazardan kovabilmek amacıyla geçici bir süre için, maliyetlerin altında bir fiyat belirleyebilmektedir. Ezici fiyatlandırma olarak isimlendirilen bu yöntemin sık sık şehirlerarası otobüs taşımacılığında sınırlı sayıda otobüs firmasının çalıştığı hatlarda uygulandığı görülmektedir. Bu şekilde başlayan rekabet, firmalardan birisinin pazardan çekilişine kadar sürmektedir.
Soru 49
Aşağıdakilerden hangisi 19.10.2007 tarihinde resmi gazetede yayınlanan “Serbest Muhasebeciler, Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler ve Yeminli Mali Müşavirlerin Mesleki Faaliyetlerinde Uyacakları Etik İlkeler Hakkında Yönetmelik”e göre tüm muhasebe meslek mensuplarının uyması gereken temel etik ilkelerden değildir?
Seçenekler
A
Dürüstlük
B
Tarafsızlık
C
Saygınlık
D
Mesleki yeterlilik ve özen
E
Gizlilik
Açıklama:
İşletmenin fonksiyonlarında yaşanan başlıca ahlaki problemleri açıklayabileceksiniz.
Resmi Gazetede 19.10.2007 tarihinde “Serbest Muhasebeciler, Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler ve Yeminli Mali Müşavirlerin Mesleki Faaliyetlerinde Uyacakları Etik İlkeler Hakkında Yönetmelik” yayınlanmıştır. Bu yönetmeliğe göre, serbest çalışan ya da bağımlı çalışan tüm muhasebe meslek mensuplarının uyması gereken temel etik ilkeleri, “(1)dürüstlük, (2)tarafsızlık, (3)mesleki yeterlilik ve özen, (4)gizlilik ve (5)mesleki davranış olarak sayılmıştır.
Resmi Gazetede 19.10.2007 tarihinde “Serbest Muhasebeciler, Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler ve Yeminli Mali Müşavirlerin Mesleki Faaliyetlerinde Uyacakları Etik İlkeler Hakkında Yönetmelik” yayınlanmıştır. Bu yönetmeliğe göre, serbest çalışan ya da bağımlı çalışan tüm muhasebe meslek mensuplarının uyması gereken temel etik ilkeleri, “(1)dürüstlük, (2)tarafsızlık, (3)mesleki yeterlilik ve özen, (4)gizlilik ve (5)mesleki davranış olarak sayılmıştır.
Soru 50
Adam kayırma olarak da bilinen özellikle akrabaları ve yakın arkadaşları kayırmayı anlatan ayrımcılığın bir türü aşağıdaki şıklardan hangisinde verilmiştir?
Seçenekler
A
Mobing
B
Liyakat
C
Pozitivizm
D
Nepotizm
E
Hedonizm
Açıklama:
İşletmenin fonksiyonlarında yaşanan başlıca ahlaki problemleri açıklayabileceksiniz.
Nepotizm: Özellikle akrabaları ve yakın arkadaşları kayırmayı anlatan, ayrımcılığın bir türüdür.
Nepotizm: Özellikle akrabaları ve yakın arkadaşları kayırmayı anlatan, ayrımcılığın bir türüdür.
Soru 51
Aşağıdakilerden hangisi dağıtım ile ilgili etik problemlerden biridir?
Seçenekler
A
Planlı ürün eskitme
B
Aldatıcı yanıltıcı reklamlar
C
Bayileri atlama
D
Ayrımcı fiyatlandırma
E
Konumlandırma
Açıklama:
İşletmenin fonksiyonlarında yaşanan başlıca ahlaki problemleri açıklayabileceksiniz.
Şıklardan yalnızca bayiler ile ilgili olan şık dağıtım ile ilgilidir. Diğerleri reklamlar, mal ve hizmetler gibi konulara girmektedir.
Şıklardan yalnızca bayiler ile ilgili olan şık dağıtım ile ilgilidir. Diğerleri reklamlar, mal ve hizmetler gibi konulara girmektedir.
Soru 52
Aşağıdakilerden hangisi üreticilerin çalışanlarına karşı ahlaki sorumluluklarından biri değildir?
Seçenekler
A
Ergonomik iş ortamı sağlamak
B
Atık yönetimi
C
İş güvenliği için tedbirler almak
D
Üretim temposunu çalışanlara göre belirlemek
E
Çalışanların çalışma haklarını gözetmek
Açıklama:
İşletmenin fonksiyonlarında yaşanan başlıca ahlaki problemleri açıklayabileceksiniz.
atık yönetimi üretim ve çevre ile ilgili bir konudur. Çalışanlara karşı ahlaki sorumluluk çerçevesinde değerlendirilemez.
atık yönetimi üretim ve çevre ile ilgili bir konudur. Çalışanlara karşı ahlaki sorumluluk çerçevesinde değerlendirilemez.
Soru 53
Bir ürün ya da markasının tüketicinin zihninde rakip ürünlere kıyasla yerini ifade eden kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Konumlandırma
B
Ayrımcı fiyatlandırma
C
Ezici fiyatlandırma
D
Ergonomi
E
Nepotizm
Açıklama:
İşletmenin fonksiyonlarında yaşanan başlıca ahlaki problemleri açıklayabileceksiniz.
Konumlandırma: Bir ürün ya da markasının tüketicinin zihninde rakip ürünlere kıyasla yeridir.
Konumlandırma: Bir ürün ya da markasının tüketicinin zihninde rakip ürünlere kıyasla yeridir.
Soru 54
Kaynağından aldığı bilgi, eğlence gibi yazılı, işitsel ve görsel mesajları, sahip olduğu aynı anda çok sayıda kişiye ulaşma yöntemleri ile hedef kitleye aktaran araçlara ne ad verilir?
Seçenekler
A
Reklam ajansı
B
Reklam veren
C
Bayi
D
Medya
E
RTÜK
Açıklama:
İşletmenin fonksiyonlarında yaşanan başlıca ahlaki problemleri açıklayabileceksiniz.
Medya: Kaynağından aldığı bilgi, eğlence gibi yazılı, işitsel ve görsel mesajları, sahip olduğu aynı anda çok sayıda kişiye ulaşma yöntemleri ile hedef kitleye aktaran araçlardır.
Medya: Kaynağından aldığı bilgi, eğlence gibi yazılı, işitsel ve görsel mesajları, sahip olduğu aynı anda çok sayıda kişiye ulaşma yöntemleri ile hedef kitleye aktaran araçlardır.
Soru 55
Aşağıdakilerden hangisi çalışanların ahlaki sorumluluklarından biri değildir?
Seçenekler
A
İşe zamanında gelip gitmek
B
Dışarıda işletmeyi temsil etmek
C
İşten ayrılmadan önce haber vermek
D
Başka işte çalışmamak
E
Makinelerin üretim hızına ayak uydurmak
Açıklama:
İşletmenin fonksiyonlarında yaşanan başlıca ahlaki problemleri açıklayabileceksiniz.
Makinelerin üretim hızına ayak uydurmak ahlakla ilgisi olmayan bir konudur. Üretim şekliyle ilgili olabilir fakat yine de ahlakla bağdaştırılamaz.
Makinelerin üretim hızına ayak uydurmak ahlakla ilgisi olmayan bir konudur. Üretim şekliyle ilgili olabilir fakat yine de ahlakla bağdaştırılamaz.
Soru 56
Kişisel bilgileri amaç dışı kullanma hangi alanda daha yaygındır?
Seçenekler
A
Dağıtım
B
İnternet
C
Toptancılık
D
Üretim
E
Finans
Açıklama:
İşletmenin fonksiyonlarında yaşanan başlıca ahlaki problemleri açıklayabileceksiniz.
İnternet üzerinden dağıtımda ve tutundurmada yaşanan başlıca ahlaki problemler şunlardır: Alışveriş güvenliği, kişisel bilgileri amaç dışı kullanma, dürüst olmama, kopyalama, çalma, çocuklara uygun olmayan içerik, aşırı cinsellik kullanımı, saldırgan reklamlar (pop up), tıklamayı artırıcı ama içeriği boş unsurlar.
İnternet üzerinden dağıtımda ve tutundurmada yaşanan başlıca ahlaki problemler şunlardır: Alışveriş güvenliği, kişisel bilgileri amaç dışı kullanma, dürüst olmama, kopyalama, çalma, çocuklara uygun olmayan içerik, aşırı cinsellik kullanımı, saldırgan reklamlar (pop up), tıklamayı artırıcı ama içeriği boş unsurlar.
Soru 57
Gıda üretimi sırasında, gıda güvenliğini etkileyebilecek tehlikelerin analizi, kritik kontrol noktalarında standartlara uygunluğun tanımlanması ve denetlenmesini öngören sistemin kısa adı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
TSEK
B
HACCP
C
DİE
D
IFAC
E
NASDAQ
Açıklama:
İşletmenin fonksiyonlarında yaşanan başlıca ahlaki problemleri açıklayabileceksiniz.
HACCP: Tehlike Analizi ve Kritik Kontrol Noktaları Sistemi: Gıda üretimi sırasında, gıda güvenliğini etkileyebilecek tehlikelerin analizi, kritik kontrol noktalarında standartlara uygunluğun tanımlanması ve denetlenmesidir.
HACCP: Tehlike Analizi ve Kritik Kontrol Noktaları Sistemi: Gıda üretimi sırasında, gıda güvenliğini etkileyebilecek tehlikelerin analizi, kritik kontrol noktalarında standartlara uygunluğun tanımlanması ve denetlenmesidir.
Soru 58
Monopol piyasalarda pazardaki işletmenin, yeni giriş teşebbüsleri olması durumunda pazara yeni giren işletmeyi pazardan kovabilmek amacıyla geçici bir süre için, maliyetlerin altında bir fiyat belirlemesine ne ad verilir?
Seçenekler
A
Gizli fiyat anlaşması
B
Ayrımcı fiyatlandırma
C
Ezici fiyatlandırma
D
Fiyat ıskontosu
E
Fiyat dışı unsurlarla fiyatı artırma
Açıklama:
İşletmenin fonksiyonlarında yaşanan başlıca ahlaki problemleri açıklayabileceksiniz.
Özellikle monopol piyasalarda pazardaki işletme, yeni giriş teşebbüsleri olması durumunda pazara yeni giren işletmeyi pazardan kovabilmek amacıyla geçici bir süre için, maliyetlerin altında bir fiyat belirleyebilmektedir. Ezici fiyatlandırma olarak isimlendirilen bu yöntemin sık sık şehirlerarası otobüs taşımacılığında sınırlı sayıda otobüs firmasının çalıştığı hatlarda uygulandığı görülmektedir. Bu şekilde başlayan rekabet, firmalardan birisinin pazardan çekilişine kadar sürmektedir.
Özellikle monopol piyasalarda pazardaki işletme, yeni giriş teşebbüsleri olması durumunda pazara yeni giren işletmeyi pazardan kovabilmek amacıyla geçici bir süre için, maliyetlerin altında bir fiyat belirleyebilmektedir. Ezici fiyatlandırma olarak isimlendirilen bu yöntemin sık sık şehirlerarası otobüs taşımacılığında sınırlı sayıda otobüs firmasının çalıştığı hatlarda uygulandığı görülmektedir. Bu şekilde başlayan rekabet, firmalardan birisinin pazardan çekilişine kadar sürmektedir.
Soru 59
Aşağıdakilerden hangisi kanal yönetiminde özellikle üreticinin güçlü olması durumunda talep üretmesi ve gayretli davranması için aracıları tüketicilere doğru zorlamasına ne ad verilir?
Seçenekler
A
Dağıtım kanalı
B
Bayileri atlama
C
Rakipleri kötüleme
D
Satın alma
E
İtme stratejisi
Açıklama:
İşletmenin fonksiyonlarında yaşanan başlıca ahlaki problemleri açıklayabileceksiniz.
Pazarlamada Etik Konular
Pazarlamada Etik Konular
Soru 60
Bilgi kaynaklarına sahip olma nedeniyle oluşan bilgi dengesizliği durumuna ne ad verilir?
Seçenekler
A
Konumlandırma
B
Bilgi asimetrisi
C
Mobing
D
Nepotizm
E
Liyakat
Açıklama:
İşletmenin fonksiyonlarında yaşanan başlıca ahlaki problemleri açıklayabileceksiniz.
Bilgi Asimetrisi: İşletme faaliyetleri ve sonuçları hakkında işin başındaki icracı yöneticilerin yönetim kurulu veya hissedarlara oranla daha fazla bilgi sahibi olmalarını ifade eden bir kavramdır.
Bilgi Asimetrisi: İşletme faaliyetleri ve sonuçları hakkında işin başındaki icracı yöneticilerin yönetim kurulu veya hissedarlara oranla daha fazla bilgi sahibi olmalarını ifade eden bir kavramdır.
Soru 61
Aşağıdakilerden hangisi mal ve hizmetlerle ilgili ahlaki konulardan biri değildir?
Seçenekler
A
Bir ürünün yasal olarak korunmuş haklarının izinsiz şekilde kopyalanarak ticari kar elde edecek şekilde çoğaltılması
B
Bir ürün ya da markanın tüketicinin gözünde rakip ürünleri kötüleyecek şekilde kıyaslanarak yer edinmesi
C
Alkol, sigara gibi zararlı olduğu konusunda şüphe olmayan ürünlerin işletmeler tarafından üretilmeye devam edilmesi
D
Bir tüketiciye yeni bir ürünü sunabilmek için tüketiciler için zaten kullanılan ürünlerin eskidiği gerekçesiyle terk edilmeye teşvik edilmesi
E
Reklamlarda bilinçaltına yönelik mesajların verilmesi
Açıklama:
İşletmenin fonksiyonlarında yaşanan başlıca ahlaki problemleri açıklayabileceksiniz.
Reklamlarda bilinçaltına yönelik mesajların verilmesi reklamlarda ahlahaki konular çerçevesinde değerlendirilmesi gereken bir konudur.
Reklamlarda bilinçaltına yönelik mesajların verilmesi reklamlarda ahlahaki konular çerçevesinde değerlendirilmesi gereken bir konudur.
Soru 62
Aşağıdakilerden hangisi yönetimde etik ilkelerden biri değildir?
Seçenekler
A
Adalet
B
Eşitlik
C
Dürüstlük ve doğruluk
D
Sübjektiflik
E
Sorumluluk
Açıklama:
İşletmenin fonksiyonlarında yaşanan başlıca ahlaki problemleri açıklayabileceksiniz.
Yönetimde etik ilkeler, adalet, eşitlik, dürüstlük ve doğruluk, tarafsızlık, sorumluluk, bağlılık, tutumluluk, açıklık, emeğin hakkını verme olarak sayılmaktadır. Bu ilkelerden herhangi birisinin ihlal edilmiş olması ahlaki problem anlamına gelmektedir.
Yönetimde etik ilkeler, adalet, eşitlik, dürüstlük ve doğruluk, tarafsızlık, sorumluluk, bağlılık, tutumluluk, açıklık, emeğin hakkını verme olarak sayılmaktadır. Bu ilkelerden herhangi birisinin ihlal edilmiş olması ahlaki problem anlamına gelmektedir.
Soru 63
Aşağıdakilerden hangisi çalışanların ahlaki sorumluluklarından biri değildir?
Seçenekler
A
İşe gerekli özeni göstermek
B
İşe zamanında gelip gitmek
C
İşverenin haklarına riayet etmek
D
Nepotizmden kaçınmak
E
İşten ayrılmadan önce haber verme
Açıklama:
İşletmenin fonksiyonlarında yaşanan başlıca ahlaki problemleri açıklayabileceksiniz.
Nepotizm: Özellikle akrabaları ve yakın arkadaşları kayırmayı anlatan, ayrımcılığın bir türüdür. Dolayısıyla Nepotizm çalışanların kaçınabileceği bir ahlaki sorumluluk olamaz. İşverenlerle ilgili bir konudur.
Nepotizm: Özellikle akrabaları ve yakın arkadaşları kayırmayı anlatan, ayrımcılığın bir türüdür. Dolayısıyla Nepotizm çalışanların kaçınabileceği bir ahlaki sorumluluk olamaz. İşverenlerle ilgili bir konudur.
Soru 64
Aşağıdakilerden hangisi finansla ilgili ahlaki konulardan biridir?
Seçenekler
A
Fazla mesai ücretlerinin zamanında ve tam ödenmemesi
B
İşletmelerin ipotek karşılığında aldığı kredilerde ipotek olarak gösterilen varlıkların olduğundan fazla gösterilmesi
C
Yönetimde adaleti sağlayamama: ayrımcılık ve nepotizm
D
Mobinge maruz bırakma
E
Emeğin hakkını vermeme
Açıklama:
İşletmenin fonksiyonlarında yaşanan başlıca ahlaki problemleri açıklayabileceksiniz.
İşletmelerin ipotek karşılığında aldığı kredilerde ipotek olarak gösterilen varlıkların olduğundan fazla gösterilmesi finansla ilgili etik bir konudur. Diğer şıklar insan kaynaklarında etik konular kapsamında değerlendirilmelidir.
İşletmelerin ipotek karşılığında aldığı kredilerde ipotek olarak gösterilen varlıkların olduğundan fazla gösterilmesi finansla ilgili etik bir konudur. Diğer şıklar insan kaynaklarında etik konular kapsamında değerlendirilmelidir.
Soru 65
Aşağıdakilerden hangisi tüm muhasebeciler için geçerli olan ilkelerden biri değildir?
Seçenekler
A
Gizlilik-mahremiyet
B
Mesleki davranış-sosyal sorumluluk
C
Teşvik etmek
D
Dürüstlük-güvenirlik
E
Tarafsızlık-bağımsızlık
Açıklama:
İşletmenin fonksiyonlarında yaşanan başlıca ahlaki problemleri açıklayabileceksiniz.
Resmi Gazetede 19.10.2007 tarihinde “Serbest Muhasebeciler, Serbest Muhasebeci Mali Mü-şavirler ve Yeminli Mali Müşavirlerin Mesleki Faaliyetlerinde Uyacakları Etik İlkeler Hakkında Yönetmelik” yayınlanmıştır. Bu yönetmeliğe göre, serbest çalışan ya da bağımlı çalışan tüm muhasebe meslek mensuplarının uyması gereken temel etik ilkeleri, “(1)dürüstlük, (2)tarafsızlık, (3)mesleki yeterlilik ve özen, (4)gizlilik ve (5)mesleki davranış olarak sayılmıştır. Bu maddeleri iyi bir muhasebe meslek mensubunun asgari sahip olması gereken özellikler olarak anlamak da mümkündür.
Resmi Gazetede 19.10.2007 tarihinde “Serbest Muhasebeciler, Serbest Muhasebeci Mali Mü-şavirler ve Yeminli Mali Müşavirlerin Mesleki Faaliyetlerinde Uyacakları Etik İlkeler Hakkında Yönetmelik” yayınlanmıştır. Bu yönetmeliğe göre, serbest çalışan ya da bağımlı çalışan tüm muhasebe meslek mensuplarının uyması gereken temel etik ilkeleri, “(1)dürüstlük, (2)tarafsızlık, (3)mesleki yeterlilik ve özen, (4)gizlilik ve (5)mesleki davranış olarak sayılmıştır. Bu maddeleri iyi bir muhasebe meslek mensubunun asgari sahip olması gereken özellikler olarak anlamak da mümkündür.
Soru 66
Aşağıdakilerden hangisi reklamlarda ahlaki konulardan biri değildir?
Seçenekler
A
Çocukların reklama maruz kalmasının yasaklanması
B
Reklam sayısının fazlalığı
C
Aldatıcı yanıltıcı reklamların yayınlanması
D
Cinselliği çağrıştırıcı unsurların kullanılması
E
Bilinçaltına yönelik mesajların verilmesi
Açıklama:
İşletmenin fonksiyonlarında yaşanan başlıca ahlaki problemleri açıklayabileceksiniz.
Çocukların reklamlara maruz kalmaları durumunda kullanılan mesajlar ve mesajın verme biçimleri çocukların bozuk davranışlar sergilemelerine yol açabilmektedir. Gerek medyada aldığı yer ve zaman, gerekse içerik olarak reklam verenlerin bu konuda daha sorumlu davranması gerekmektedir. Özellikle çocukların doğruyu yanlışı ayırt etme yeteneğine sahip olamadan karşılaştıkları reklam mesajları, yanlış algılamalar oluşturabilmekte, bu da çocukların kalıcı veya uzun sureli problemler yaşanmasına neden olabilmektedir.
Dolayısıyla Çocukların reklama maruz kalmasının yasaklanması gerekmez. Yalnızca bu konuda yeterli özenin gösterilmesi gerekir.
Çocukların reklamlara maruz kalmaları durumunda kullanılan mesajlar ve mesajın verme biçimleri çocukların bozuk davranışlar sergilemelerine yol açabilmektedir. Gerek medyada aldığı yer ve zaman, gerekse içerik olarak reklam verenlerin bu konuda daha sorumlu davranması gerekmektedir. Özellikle çocukların doğruyu yanlışı ayırt etme yeteneğine sahip olamadan karşılaştıkları reklam mesajları, yanlış algılamalar oluşturabilmekte, bu da çocukların kalıcı veya uzun sureli problemler yaşanmasına neden olabilmektedir.
Dolayısıyla Çocukların reklama maruz kalmasının yasaklanması gerekmez. Yalnızca bu konuda yeterli özenin gösterilmesi gerekir.
Soru 67
Aşağıdakilerden hangisi işletmeler tarafından değişik alanlarda üretilen mal ve hizmetlerin uygunluğunu denetleme ve uygunluk belgesi düzenleme yetkisi veren akreditasyon kurumudur?
Seçenekler
A
RTÜK
B
TSE
C
ISO
D
TÜRKAK
E
GDO
Açıklama:
İşletmenin fonksiyonlarında yaşanan başlıca ahlaki problemleri açıklayabileceksiniz.
Türkiye’de akreditasyon verme yetkisi ise 2001 yılında kurulmuş bulunan TÜRKAK (Türk Akreditasyon Kurumu) görevlendirilmiştir. TÜRKAK, değişik alanlarda üretilen mal ve hizmetlerin uygunluğunu denetleme yetkisini vermektedir. Ayrıca üretimde kullanılan makine ve teçhizatın, muayene raporları, kalibrasyon sertifikaları, yönetim sistemi bilgileri, ürün belgeleri gibi “uygunluk belgesi”nin düzenleme yetkisi de aynı kuruluş tarafından verilmektedir.
Türkiye’de akreditasyon verme yetkisi ise 2001 yılında kurulmuş bulunan TÜRKAK (Türk Akreditasyon Kurumu) görevlendirilmiştir. TÜRKAK, değişik alanlarda üretilen mal ve hizmetlerin uygunluğunu denetleme yetkisini vermektedir. Ayrıca üretimde kullanılan makine ve teçhizatın, muayene raporları, kalibrasyon sertifikaları, yönetim sistemi bilgileri, ürün belgeleri gibi “uygunluk belgesi”nin düzenleme yetkisi de aynı kuruluş tarafından verilmektedir.
Soru 68
Tüketici ile işletmeci arasında bulunan bilgi düzeyindeki farklılık nasıl adlandırılır?
Seçenekler
A
Yanlış bilinç
B
Asimetrik bilgi
C
Doğru bilgi
D
Bilgi eksikliği
E
Stratejik bilgi
Açıklama:
İşletmenin fonksiyonlarında yaşanan başlıca ahlaki problemleri açıklayabileceksiniz.
Tüketicinin sahip olduğu bilgisizlik ya da işletmecinin sahip olduğu göreceli olarak daha fazla bilgi işletmenin lehine bir avantaj doğurmaktadır. Bilgi kaynaklarına sahip olma nedeniyle bir tür bilgi dengesizliği oluşabilir. Bu durum, bilginin işletmeler tarafından kendi menfaatlerine göre kullanılmasına yol açabilir. Buna asimetrik bilgi adı verilir.
Tüketicinin sahip olduğu bilgisizlik ya da işletmecinin sahip olduğu göreceli olarak daha fazla bilgi işletmenin lehine bir avantaj doğurmaktadır. Bilgi kaynaklarına sahip olma nedeniyle bir tür bilgi dengesizliği oluşabilir. Bu durum, bilginin işletmeler tarafından kendi menfaatlerine göre kullanılmasına yol açabilir. Buna asimetrik bilgi adı verilir.
Soru 69
Halk dilinde çakma olarak isimlendirilen ürünleri pazara sunan bir işletme, mal ve hizmetlerde yaşanan ahlaki sorunlardan öncelikle hangisini gerçekleştirmiş olur?
Seçenekler
A
Taklit
B
Konumlandırma
C
Ürün güvenliği
D
Ürün sunumu
E
Fiyatlandırma
Açıklama:
İşletmenin fonksiyonlarında yaşanan başlıca ahlaki problemleri açıklayabileceksiniz.
Mal ve hizmetler konusunda ahlaki bakımından ele alınması gereken konu taklit konusudur. Bir ürünün yasal olarak korunmuş haklarının izinsiz şekilde kopyalanarak bundan ticari kâr elde edecek şekilde çoğaltmak ve pazara sunmak o ürünün taklidi anlamına gelmektedir. Halk dilinde “çakma” olarak isimlendirilen bu ürünlerin pazarının büyük olması bu konudaki zaafın büyüklüğünün debir göstergesidir
Mal ve hizmetler konusunda ahlaki bakımından ele alınması gereken konu taklit konusudur. Bir ürünün yasal olarak korunmuş haklarının izinsiz şekilde kopyalanarak bundan ticari kâr elde edecek şekilde çoğaltmak ve pazara sunmak o ürünün taklidi anlamına gelmektedir. Halk dilinde “çakma” olarak isimlendirilen bu ürünlerin pazarının büyük olması bu konudaki zaafın büyüklüğünün debir göstergesidir
Soru 70
Üretim ve son kullanma tarihi, fiyat, miktar, üretildiği yer, firma adı, ürün bileşimi, kullanma talimatı gibi unsurlar, aşağıdakilerden hangisinin ifadesidir?
Seçenekler
A
İşletmelerin dikkat etmesi gereken unsurlar
B
Ürünlerle ilgili alan araştırmaları
C
Tüketici haklarının bilinmesi
D
Tüketicilerin etiketlerde bulmayı beklediği konular
E
Üreticilerin ürün ile ilgili uyarıları
Açıklama:
İşletmenin fonksiyonlarında yaşanan başlıca ahlaki problemleri açıklayabileceksiniz.
Tüketicilerin etiketlerde bulmayı bekledikleri konular önemsırasına göre şu şekilde sıralanmaktadır: Üretim ve son kullanma tarihi, fiyat, miktar,üretildiği yer, firma adı, ürün bileşimi kullanma talimatı. Bunların her birisinin eksikliği ya da gerektiği gibi bulunmaması işletme açısından ahlaki bir problem oluşturmaktadır.
Tüketicilerin etiketlerde bulmayı bekledikleri konular önemsırasına göre şu şekilde sıralanmaktadır: Üretim ve son kullanma tarihi, fiyat, miktar,üretildiği yer, firma adı, ürün bileşimi kullanma talimatı. Bunların her birisinin eksikliği ya da gerektiği gibi bulunmaması işletme açısından ahlaki bir problem oluşturmaktadır.
Soru 71
İşletmeler sürekli olarak mal ve hizmet satmak zorundadırlar. Bir tüketiciye yeni bir ürünü sunabilmek için tüketiciler tarafından zaten kullanılan ürünlerin eskidiği gerekçesiyle terk edilmeye teşvik edilmesi aşağıdakilerden hangisi ile ifade edilebilir?
Seçenekler
A
Ürün güvenliği
B
Etiket değiştirme
C
Planlı ürün eskitme
D
Ambalajlama
E
Ezici fiyatlandırma
Açıklama:
İşletmenin fonksiyonlarında yaşanan başlıca ahlaki problemleri açıklayabileceksiniz.
Tüketicilerin satın alarak kullandığı ürünlerin değerini düşürecek yeni ürünler geliştirilir ve böylelikle eski üründen yeteri kadar kazanç elde ettikten sonra yeni ürün pazara sunulur. Buna, planlı ürün eskitme adı verilir.
Tüketicilerin satın alarak kullandığı ürünlerin değerini düşürecek yeni ürünler geliştirilir ve böylelikle eski üründen yeteri kadar kazanç elde ettikten sonra yeni ürün pazara sunulur. Buna, planlı ürün eskitme adı verilir.
Soru 72
Aynı mal ve hizmeti sunan işletmeler, yaptıkları gizli fiyat anlaşmaları ile fiyat konusunda kartelleşmeyi sağlamakta ve yeni işletmelerin pazara girmesini önlerken aynı zamanda tüketicinin muhtemel tepkisini ortadan kaldırmayı amaçlamaktadır. Özellikle monopol piyasalarda pazardaki işletme, yeni giriş teşebbüsleri olması durumunda pazara yeni giren işletmeyi pazardan kovabilmek amacıyla geçici bir süre için, maliyetlerin altında bir fiyat belirleyebilmektedir. Yukarıdaki paragrafa göre aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Fiyat dışı unsurlarla fiyat artırılmıştır.
B
Ayrımcı fiyatlandırma uygulanmıştır.
C
Fiyat iskontolarının gerçeği yansıtmaması durumu söz konusudur.
D
Fiyatın esas mesaj olduğu ifade edilmiştir.
E
Ezici fiyatlandırma uygulaması vardır.
Açıklama:
İşletmenin fonksiyonlarında yaşanan başlıca ahlaki problemleri açıklayabileceksiniz.
Örneğin şehirler arası taşımacılık işletmeleri göz önüne alınırsa, bir kentte bulunan yirmi işletmenin piyasanın geri kalanına göre maliyetleri birdenbire düşürmesi durumu, hem geriye kalan aynı nitelikteki işletmeleri, hem de pazara yeni giren işletmeleri mali açıdan zor bir duruma sokar. Kimi zaman bazı işletmelerin piyasadan çekilmelerine yol açacak kadar yüksek oranlarda ezici fiyatlandırma uygulamasına gidilebilmektedir.
Örneğin şehirler arası taşımacılık işletmeleri göz önüne alınırsa, bir kentte bulunan yirmi işletmenin piyasanın geri kalanına göre maliyetleri birdenbire düşürmesi durumu, hem geriye kalan aynı nitelikteki işletmeleri, hem de pazara yeni giren işletmeleri mali açıdan zor bir duruma sokar. Kimi zaman bazı işletmelerin piyasadan çekilmelerine yol açacak kadar yüksek oranlarda ezici fiyatlandırma uygulamasına gidilebilmektedir.
Soru 73
300 gram ekmeğin fiyatı 60 kuruş iken fiyatı değiştirmeden gramajı 250 grama düşürülen ekmeğin birim fiyatı %20 yükseltilmiş olur ancak ödenen fiyat değişmez. Yukarıdaki duruma göre aşağıdakilerden hangisi gerçekleşmiş olur?
Seçenekler
A
Fiyat dışı unsurlarla fiyat artırılmış olur
B
Ezici fiyatlandırma uygulanmış olur
C
Fiyatlarda tüketicinin yararına bir düşüş gerçekleşmiş olur
D
Ürün niteliğinde değişiklik gerçekleşmemiş olur
E
Üretici zarar etmiş olur
Açıklama:
İşletmenin fonksiyonlarında yaşanan başlıca ahlaki problemleri açıklayabileceksiniz.
Fiyat, talebi artırmaya ya da kısmaya imkân veren bir yapıdadır. Fiyatı yükselen bir ürünün talebinin düşeceği varsayılmaktadır. Bazı işletmeler ürünler üzerindeki fiyat aynı kalırken özelliklerde, miktarda ya da fonksiyonlarda azaltma yaparak aslında daha yüksek fiyat uygulayabilmektedir. Bunun en yaygın örneği ekmek fiyatlarına zam yapmak yerine gramajını düşürmek şeklinde görülmektedir.
Fiyat, talebi artırmaya ya da kısmaya imkân veren bir yapıdadır. Fiyatı yükselen bir ürünün talebinin düşeceği varsayılmaktadır. Bazı işletmeler ürünler üzerindeki fiyat aynı kalırken özelliklerde, miktarda ya da fonksiyonlarda azaltma yaparak aslında daha yüksek fiyat uygulayabilmektedir. Bunun en yaygın örneği ekmek fiyatlarına zam yapmak yerine gramajını düşürmek şeklinde görülmektedir.
Soru 74
İşletmelerin bazıları müşterilerinin kişisel bilgilerini ve tüketim alışkanlıklarını içeren veri tabanını başka işletmelerle paylaşma yoluna gidebilmektedirler. Yukarıdaki durum, işletme fonksiyonlarına yönelik iş ahlakı konularından hangisinin ihlal edildiğini gösterir?
Seçenekler
A
Üretici hakları
B
Tüketici hakları
C
Müşteri mahremiyeti
D
Perakendeci hakları
E
İşletmeci hakları
Açıklama:
İşletmenin fonksiyonlarında yaşanan başlıca ahlaki problemleri açıklayabileceksiniz.
Bazı işletmeler, diğer bazı işletmelerle işbirliği içerisine girerek müşterilerinin kayıtlı kişisel bilgilerini içeren verilerini kendi çıkarları uğruna paylaşabilmektedirler. Bu durumda müşteri mahremiyeti ihlal edilmiş olur.
Bazı işletmeler, diğer bazı işletmelerle işbirliği içerisine girerek müşterilerinin kayıtlı kişisel bilgilerini içeren verilerini kendi çıkarları uğruna paylaşabilmektedirler. Bu durumda müşteri mahremiyeti ihlal edilmiş olur.
Soru 75
Dikkat çekmeye çalışan yüzlerce işletme, mesajlarını medya aracılığıyla vermek isterken tüketiciler reklam bombardımanına maruz kalmaktadır. Dikkat çekmek isteyen işletmeler reklam konusunda aşırı bir çaba harcarlarken öncelikle aşağıdakilerden hangisinin aynı oranda artmasına yol açmış olurlar?
Seçenekler
A
Reklamların niteliklerinin artmasına
B
Reklamların niteliklerinin azalmasına
C
Reklamlarda kullanılan oyuncu sayısının artmasına
D
Reklam sayısının fazlalığına
E
Reklam maliyetlerinin artmasına
Açıklama:
İşletmenin fonksiyonlarında yaşanan başlıca ahlaki problemleri açıklayabileceksiniz.
İşletmeler kendi adlarını duyurmak ve daha fazla kar sahibi olmak amacıyla hem reklam temalarında hem de içeriklerinde aşırılıklara kaçmaktadırlar. Bu durum öncelikle reklam sayısının fazlalaşmasına neden olmaktadır.
İşletmeler kendi adlarını duyurmak ve daha fazla kar sahibi olmak amacıyla hem reklam temalarında hem de içeriklerinde aşırılıklara kaçmaktadırlar. Bu durum öncelikle reklam sayısının fazlalaşmasına neden olmaktadır.
Soru 76
Hem zamandan hem de maliyetten tasarruf etmek isteyen üreticiler, iş güvenliği tedbirlerini yeterince almaktan kaçınmaktadırlar. Bu durum aşağıdakilerden hangisine yol açmaktadır?
Seçenekler
A
İş güvenliğinin önemine vurgu yapmaya
B
İş kazaları nedeniyle ölümlere ve yaralanmalara
C
İşçilerle işveren arasındaki ilişkileri kuvvetlendirmeye
D
İşletmelerin israftan kaçınmalarına
E
Tüketicilerin daha güvenli hissetmelerine
Açıklama:
İşletmenin fonksiyonlarında yaşanan başlıca ahlaki problemleri açıklayabileceksiniz.
Maliyetten ve zamandan tasarruf etmek isteyen işletmelerin bir kısmı, çalışanların ölüm ve yaralanma ihtimallerini göz ardı ederek güvenlik önlemlerini minimum seviyede tutmayı göze alabilmektedirler. Bu durum, hayati sonuçlara yol açabilmekte ve pek çok kişi bu sebeplerle mağdur edilmektedir.
Maliyetten ve zamandan tasarruf etmek isteyen işletmelerin bir kısmı, çalışanların ölüm ve yaralanma ihtimallerini göz ardı ederek güvenlik önlemlerini minimum seviyede tutmayı göze alabilmektedirler. Bu durum, hayati sonuçlara yol açabilmekte ve pek çok kişi bu sebeplerle mağdur edilmektedir.
Soru 77
İnsan kaynakları yöneticilerinin sık sık şikâyet edildikleri konulardan birisi nepotizmdir. Adam kayırma olarak da isimlendirilen bu durumda yöneticiler bazınedenlerle çalışanların bazılarını diğerlerine tercih etmektedirler. Adam kayırmanın tersi de bir ahlaki problem oluşturmaktadır. Adam kayırmanın tersi olarak düşünülebilecek bir başka ahlaki problem, dil, din, ırk, cinsiyet, dış görünüş gibi unsurlardaki farklılıklar nedeniyle bazı çalışanlara daha az değerliymiş gibi davranmak ayrımcılık olarak isimlendirilmektedir. Yukarıdaki tanımlar göz önüne alınırsa ahlaki bakımdan hangi ilke çiğnenmiş olur?
Seçenekler
A
Yönetimde idari sorumluluk ilkesi
B
Yönetimde ileri görüşlülük ilkesi
C
Yönetimde liderlik ilkesi
D
Yönetimde kazanç ilkesi
E
Yönetimde adalet ilkesi
Açıklama:
İşletmenin fonksiyonlarında yaşanan başlıca ahlaki problemleri açıklayabileceksiniz.
Nepotizm ve ayrımcılık konuları işletme fonksiyonlarına yönelik ahlaki konularda adalet ya da adaletsizliğe ilişkin konularla yakın ilişkili olmaları bağlamında, uygulandıkları takdirde yönetimde adalet ilkesi çiğnenmiş olur.
Nepotizm ve ayrımcılık konuları işletme fonksiyonlarına yönelik ahlaki konularda adalet ya da adaletsizliğe ilişkin konularla yakın ilişkili olmaları bağlamında, uygulandıkları takdirde yönetimde adalet ilkesi çiğnenmiş olur.
Soru 78
İnsan kaynaklarının çalışanlarına, sadece insan olmalarından dolayı ilk borcu aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
İnsanca davranma
B
Fazla mesai
C
Eşit işe eşit ücret
D
Tazminat ödeme
E
Çalışanların haklarının gözetilmesi
Açıklama:
İşletmelerin neden olduğu ahlaki problemlere karşı farkındalık oluşturabileceksiniz.
İnsan kaynaklar›, üretim, ticaret ya da hizmet işletmelerinde çalışan “insan”ların yönetimi işidir. Değer üretmede önemli bir etken olarak insan, duygularıyla düşünceleriyle, zaaflarıyla, tecrübesiyle ve kişiliğiyle işletme de çalışmaktadır. İnsan kaynaklarının ilk olarak çalışanlarına, sadece insan olmalarından dolayı insanca davranma borcu bulunmaktadır.
İnsan kaynaklar›, üretim, ticaret ya da hizmet işletmelerinde çalışan “insan”ların yönetimi işidir. Değer üretmede önemli bir etken olarak insan, duygularıyla düşünceleriyle, zaaflarıyla, tecrübesiyle ve kişiliğiyle işletme de çalışmaktadır. İnsan kaynaklarının ilk olarak çalışanlarına, sadece insan olmalarından dolayı insanca davranma borcu bulunmaktadır.
Soru 79
Genellikle işletmenin kurumsal kimliğinin değeri aşağıdakilerden hangisi ile açıklanır?
Seçenekler
A
Kurumsal itibar
B
Kurumsal iletişim
C
Kurumsallaşma
D
Kurumsal strateji
E
Kurumsal performans
Açıklama:
İşletmelerin neden olduğu ahlaki problemlere karşı farkındalık oluşturabileceksiniz.
İşletmenin ürünlerinin markasının, yöneticilerinin bir değeri olduğu gibi işletmenin kurumsal kimli¤inin de pazarda bir de¤eri bulunmaktadır. Genellikle işletmenin kurumsal kimli¤inin de¤eri kurumsal itibar kavramı ile açıklanmaktadır. Ürünler için yap›lan bilgilendirme, hatırlatma ve ikna etme amaçlı kampanyalar yöntem değiştirerek işletmenin kurumsal itibarının artması için de yapılmaktadır.
İşletmenin ürünlerinin markasının, yöneticilerinin bir değeri olduğu gibi işletmenin kurumsal kimli¤inin de pazarda bir de¤eri bulunmaktadır. Genellikle işletmenin kurumsal kimli¤inin de¤eri kurumsal itibar kavramı ile açıklanmaktadır. Ürünler için yap›lan bilgilendirme, hatırlatma ve ikna etme amaçlı kampanyalar yöntem değiştirerek işletmenin kurumsal itibarının artması için de yapılmaktadır.
Soru 80
Aşağıdakilerden hangisi pazarlamadaki etik konulardan biri değildir?
Seçenekler
A
Mal ve hizmetlerle ilgili ahlaki konular
B
Fiyatlandırma ile ilgili ahlaki konular
C
Dağıtımda ahlaki konular
D
Standartlara uygunluk açısından ahlaki konular
E
Reklamlarda ahlaki konular
Açıklama:
İşletmenin fonksiyonlarında yaşanan başlıca ahlaki problemleri açıklayabileceksiniz.
Standartlara uygunluk açısından ahlaki konular üretim ve tedarikte etik konular kapsamında değerlendirilir.
Standartlara uygunluk açısından ahlaki konular üretim ve tedarikte etik konular kapsamında değerlendirilir.
Soru 81
I- Yöneticinin yetkisinin verdiği gücü olumsuz şekilde davranışıyla çalışanına hissettirmesi II- Yöneticinin çalışanına psikolojik olarak baskı kurması III- Yöneticinin çalışanına yıldırma ve zorlama amacıyla görev tanımı dışında görevler yüklemesiYukarıda belirtilen durumlar insan kaynaklarıyla ilgili hangi etik sorunu ifade etmektedir?
Seçenekler
A
ayrımcılık
B
nepotizm
C
liyakat
D
hedonizm
E
mobing
Açıklama:
İşletmenin fonksiyonlarında yaşanan başlıca ahlaki problemleri açıklayabileceksiniz.
Şıklardaki ifadeler mobbing i açıklamaktadır.
Şıklardaki ifadeler mobbing i açıklamaktadır.
Soru 82
Aşağıdakilerden hangisi bağımlı çalışan muhasebecilerin uyması gereken etik kurallardan biri değildir?
Seçenekler
A
Müşteri varlıklarının muhafazası
B
Bilginin hazırlanması ve raporlanması
C
Yeterli uzmanlıkla faaliyet gösterme
D
Mali çıkarlar
E
Teşvikler
Açıklama:
İşletmenin fonksiyonlarında yaşanan başlıca ahlaki problemleri açıklayabileceksiniz.
Müşteri varlıklarının muhafazası serbest çalışanlar için uyulması gereken etik kurallardan biridir.
Müşteri varlıklarının muhafazası serbest çalışanlar için uyulması gereken etik kurallardan biridir.
Soru 83
Bir tüketiciye yeni bir ürünü sunabilmek için tüketiciler tarafından zaten kullanılan ürünlerin eskidiği gerekçesiyle terk edilmeye teşvik edilmesine ne denir?
Seçenekler
A
Yenilikçi ürün pazarlama
B
Konumlandırma
C
Planlı ürün eskitme
D
Genetiği değiştirme
E
Yanıltıcı reklam
Açıklama:
İşletmenin fonksiyonlarında yaşanan başlıca ahlaki problemleri açıklayabileceksiniz.
İşletmeler sürekli olarak mal ve hizmet satmak zorundadırlar. Bir tüketiciye yeni bir ürünü sunabilmek için tüketiciler tarafından zaten kullanılan ürünlerin eskidiği gerekçesiyle terk edilmeye teşvik edilmektedir. Buna planlı ürün eskitme adı verilmektedir. Örneğin, beyaz eşya firmaları beyaz eşyaların ömrünü 10 yıl gibi bir süre ile sınırlamaktadırlar. Bazı yazılım firmaları yeni versiyonlarını pazara sürdüklerinde eskilerine destek vermeyi bırakmakta ve tüketicileri yeni ürüne geç- meye zorlamaktadırlar.
İşletmeler sürekli olarak mal ve hizmet satmak zorundadırlar. Bir tüketiciye yeni bir ürünü sunabilmek için tüketiciler tarafından zaten kullanılan ürünlerin eskidiği gerekçesiyle terk edilmeye teşvik edilmektedir. Buna planlı ürün eskitme adı verilmektedir. Örneğin, beyaz eşya firmaları beyaz eşyaların ömrünü 10 yıl gibi bir süre ile sınırlamaktadırlar. Bazı yazılım firmaları yeni versiyonlarını pazara sürdüklerinde eskilerine destek vermeyi bırakmakta ve tüketicileri yeni ürüne geç- meye zorlamaktadırlar.
Soru 84
Aşağıdakilerden hangisi "Dağıtımda Ahlaki Konular" arasında değildir?
Seçenekler
A
Aracılara kota hedefleri koymak
B
Rakipleri kötüleme
C
Bayileri atlama
D
Müşterilere ait veri tabanını başka firmalarla paylaşma
E
Yönetimde adalet ilkesi
Açıklama:
İşletmenin fonksiyonlarında yaşanan başlıca ahlaki problemleri açıklayabileceksiniz.
Yönetimde adalet ilkesi insan kaynaklarında etik konular kapsamındadır. Bu nedenle dağıtımda ahlaki konular kapsamında değerlendirilmesi mümkün değildir.
Yönetimde adalet ilkesi insan kaynaklarında etik konular kapsamındadır. Bu nedenle dağıtımda ahlaki konular kapsamında değerlendirilmesi mümkün değildir.
Soru 85
Haklı bir nedene dayalı olmaksızın müşteriler arasında bazılarına avantaj belirleyecek şekilde fiyat belirlenmesine ne ad verilir?
Seçenekler
A
Ezici fiyatlandırma
B
Ergonomik fiyatlandırma
C
Bağımsız fiyatlandırma
D
Ayırımcı fiyatlandırma
E
Nepotist fiyatlandırma
Açıklama:
İşletmenin fonksiyonlarında yaşanan başlıca ahlaki problemleri açıklayabileceksiniz.
Üretici ya da toptancı bir işletmenin dağıtım kanalında kendisinden sonra gelen işletmelere sattığı ürünlerde, haklı bir nedene dayalı olmaksızın endüstriyel müşterileri arasında bir ya da bir kaç işletmenin avantaj sağlaması için fiyat belirlemesine ayrımcı fiyatlandırma adı verilmektedir. Ayrımcı fiyat, rüşvet, hediye, tanıdık olması gibi nedenlerle uygulanmaktadır.
Üretici ya da toptancı bir işletmenin dağıtım kanalında kendisinden sonra gelen işletmelere sattığı ürünlerde, haklı bir nedene dayalı olmaksızın endüstriyel müşterileri arasında bir ya da bir kaç işletmenin avantaj sağlaması için fiyat belirlemesine ayrımcı fiyatlandırma adı verilmektedir. Ayrımcı fiyat, rüşvet, hediye, tanıdık olması gibi nedenlerle uygulanmaktadır.
Soru 86
Aşağıdakilerden hangisi reklamlardaki ahlaki olmayan konuların oluşumunda paydaş değildir.
Seçenekler
A
Medya
B
Reklam veren
C
Finansör
D
Reklam ajansı
E
Tüketici
Açıklama:
İşletmenin fonksiyonlarında yaşanan başlıca ahlaki problemleri açıklayabileceksiniz.
medya, reklam veren, reklam ajansı, tüketici paydaşlardır. fakat finansörler bu kategoride değerlendirilemez.
medya, reklam veren, reklam ajansı, tüketici paydaşlardır. fakat finansörler bu kategoride değerlendirilemez.
Soru 87
Nepotizm nedir?
Seçenekler
A
Tazminat ödemekten kaçınma
B
İş yerinde taciz
C
Fazla mesai ücreti ödemekten kaçınma
D
Adam kayırma
E
Eşit işe eşit ücret vermeme
Açıklama:
İşletmenin fonksiyonlarında yaşanan başlıca ahlaki problemleri açıklayabileceksiniz.
Nepotizm: Özellikle akrabaları ve yakın arkadaşları kayırmayı anlatan, ayrımcılığın bir türüdür.
Nepotizm: Özellikle akrabaları ve yakın arkadaşları kayırmayı anlatan, ayrımcılığın bir türüdür.
Soru 88
Aşağıdakilerden hangisi tüketicilerin etiketlerde bulmayı bekledikleri öncelikli bilgilerden biri değildir?
Seçenekler
A
Üretimde kullanılan hammaddelerin menşei
B
Üretim ve son kullanma tarihi
C
Fiyat
D
Miktar
E
Üretildiği yer
Açıklama:
Etiketler ürünleri kısaca tanıtmak için hazırlanırlar. Tüketicilerin etiketlerde bulmayı bekledikleri konular önem sırasına göre şu şekilde sıralanmaktadır: Üretim ve son kullanma tarihi, fiyat, miktar, üretildiği yer, firma adı, ürün bileşimi, kullanma talimatı. Bunların her birisinin eksikliği ya da gerektiği gibi bulunmaması işletme açısından ahlaki bir problem oluşturmaktadır.
Soru 89
Geliştirilen yeni ürünlerin eski üründen yeteri kadar kazanç elde ettikten sonra pazara sunulması düşüncesi olarak tanımlanan kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
İnovasyon
B
Planlı Ürün Eskitme
C
Yenilik
D
Pazara Nüfuz Etme
E
Ürün Geliştirme
Açıklama:
İşletmeler sürekli olarak mal ve hizmet satmak zorundadırlar. Bir tüketiciye yeni bir ürünü sunabilmek için tüketiciler tarafından zaten kullanılan ürünler eskidiği gerekçesiyle terk edilmeye teşvik edilmektedir. Buna planlı ürün eskitme adı verilmektedir. Örneğin, beyaz eşya firmaları beyaz eşyaların ömrünü 10 yıl gibi bir süre ile sınırlamaktadırlar.
Soru 90
Bir ürün ya da markasının tüketicinin zihninde rakip ürünlere kıyasla yeri olarak tanımlanan kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
İtibar yönetimi
B
Halkla ilişkiler
C
Konumlandırma
D
Tutundurma
E
Promosyon
Açıklama:
Konumlandırma, bir ürün ya da markasının tüketicinin zihninde rakip ürünlere kıyasla yeridir.
Soru 91
Üretici ya da toptancı bir işletmenin dağıtım kanalında kendisinden sonra gelen işletmelere sattığı ürünlerde, haklı bir nedene dayalı olmaksızın endüstriyel müşterileri arasında bir ya da bir kaç işletmenin avantaj sağlaması için fiyat belirlemesine ne ad verilir?
Seçenekler
A
Ayrımcı fiyatlandırma
B
Ezici fiyatlandırma
C
Gizli fiyatlandırma
D
Maliyetlere göre fiyatlandırma
E
Rakiplere göre fiyatlandırma
Açıklama:
Üretici ya da toptancı bir işletmenin dağıtım kanalında kendisinden sonra gelen işletmelere sattığı ürünlerde, haklı bir nedene dayalı olmaksızın endüstriyel müşterileri arasında bir ya da bir kaç işletmenin avantaj sağlaması için fiyat belirlemesine ayrımcı fiyatlandırma adı verilmektedir. Ayrımcı fiyat, rüşvet, hediye, tanıdık olması gibi nedenlerle uygulanmaktadır.
Soru 92
İş yerinde çalışanların bir kısmının, kabadayılık, psikolojik baskı, yıldırma, zorlama gibi yöntemlerle diğer bazı çalışanları sindirmesine ne ad verilir?
Seçenekler
A
Mobing
B
Nepotizm
C
Ayrımcılık
D
Rol Çatışması
E
Sorumsuzluk
Açıklama:
Mobing, iş yerinde çalışanların bir kısmının, kabadayılık, psikolojik baskı, yıldırma, zorlama gibi yöntemlerle diğer bazı çalışanları sindirmesidir.
Soru 93
- Dürüstlük
- Tarafsızlık
- Mesleki yeterlilik ve özen
- Gizlilik ve mesleki davranış Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri Serbest Muhasebeciler, Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler ve Yeminli Mali Müşavirlerin Mesleki Faaliyetlerinde Uyacakları Etik ilkeler Hakkında Yönetmeliğe göre muhasebe meslek mensuplarının uyması gereken temel etik ilkelerindendir?
Seçenekler
A
III ve IV
B
I, III ve IV
C
I, II ve IV
D
I, II ve III
E
I, II, III ve IV
Açıklama:
Resmi Gazetede 19.10.2007 tarihinde “Serbest Muhasebeciler, Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler ve Yeminli Mali Müşavirlerin Mesleki Faaliyetlerinde Uyacakları Etik ilkeler Hakkında Yönetmelik” yayınlanmıştır. Bu yönetmeliğe göre, serbest çalışan ya da bağımlı çalışan tüm muhasebe meslek mensuplarının uyması gereken temel etik ilkeleri, “(1)dürüstlük, (2)tarafsızlık, (3)mesleki yeterlilik ve özen, (4)gizlilik ve (5)mesleki davranış olarak sayılmıştır. Bu maddeleri iyi bir muhasebe meslek mensubunun asgari sahip olması gereken özellikler olarak anlamak da mümkündür.
Soru 94
Çalışanların daha sağlıklı ve verimli çalışmalarını sağlamak üzere çalışma yerlerinin, çalışılan makinelerin insan fizyolojisine ve psikolojisine uygun dizayn edilmesini ifade eden kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Ergonomi
B
İş Güvenliği
C
İş Etüdü
D
Zaman Etüdü
E
Verimlilik
Açıklama:
Ergonomi, Çalışanların daha sağlıklı ve verimli çalışmalarını sağlamak üzere çalışma yerlerinin, çalışılan makinelerin insan fizyolojisine ve psikolojisine uygun dizayn edilmesidir.
Soru 95
Aracı işletmelerin veya satış elemanlarının başarılarının bir göstergesi olarak kullanılan ve belirlenmiş bir zaman diliminde, belirlenmiş bir bölgede ulaşmayı hedeflediği satış miktarına ne ad verilir?
Seçenekler
A
Tarife
B
Kota
C
Damping
D
İskonto
E
İtme stratejisi
Açıklama:
Kota, aracı işletmelerin veya satış elemanlarının başarılarının bir göstergesi olarak kullanılan ve belirlenmiş bir zaman diliminde, belirlenmiş bir bölgede ulaşmayı hedeflediği satış miktarıdır.
Soru 96
Ürün güvenliği konusunda görev alan kurumlardan birisi olarak TÜRKAK (Türk Akreditasyon Kurumu) değişik alanlarda üretilen mal ve hizmetlerin uygunluğunu denetleme yetkisini veren kurumdur aşağıdakilerden hangisi TÜRKAK'ın görevlerinden birisi değildir?
Seçenekler
A
Sistem dışı gelen bilgileri düzenleme
B
Üretimde kullanılan makine ve teçhizatın uygunluk belgesini vermek
C
Muayene raporlarını hazırlama
D
Kalibrasyon sertifikalarını hazırlama
E
Ürün belgelerini düzenleme
Açıklama:
Türkiye’de akreditasyon verme yetkisi konusunda 2001 yılında kurulmuş bulunan TÜRKAK (Türk Akreditasyon Kurumu) görevlendirilmiştir. TÜRKAK, değişik alanlarda üretilen mal ve hizmetlerin uygunluğunu denetleme yetkisini vermektedir. Ayrıca üretimde kullanılan makine ve teçhizatın, muayene raporları, kalibrasyon sertifikaları, yönetim sistemi bilgileri, ürün belgeleri gibi “uygunluk belgesi”nin düzenleme yetkisi de aynı kuruluş tarafından verilmektedir.
Soru 97
Monopol piyasalarda pazardaki işletmenin, yeni giriş teşebbüsleri olması durumunda pazara yeni giren işletmeyi pazardan kovabilmek amacıyla geçici bir süre için, maliyetlerin altında bir fiyat belirleyebilmesine ne ad verilir?
Seçenekler
A
Ezici fiyatlandırma
B
Ayrımcı fiyatlandırma
C
Gizli fiyatlandırma
D
Coğrafik fiyatlandırma
E
Rakip temelli fiyatlandırma
Açıklama:
Monopol piyasalarda pazardaki işletme, yeni giriş teşebbüsleri olması durumunda pazara yeni giren işletmeyi pazardan kovabilmek amacıyla geçici bir süre için, maliyetlerin altında bir fiyat belirleyebilmektedir. Buna ezici fiyatlandırma adı verilir.
Soru 98
I.Üretim ve son kullanma tarihi
II.Miktar
III.Kullanma talimatı
IV.Üretildiği yer
V.Fiyat
VI.Firma adı
VII.Ürün bileşimi
Tüketicilerin etiketlerde bulmayı bekledikleri konular önem sırasına göre yukarıdan aşağıya dizildiğinde hangi sıralama doğrudur?
II.Miktar
III.Kullanma talimatı
IV.Üretildiği yer
V.Fiyat
VI.Firma adı
VII.Ürün bileşimi
Tüketicilerin etiketlerde bulmayı bekledikleri konular önem sırasına göre yukarıdan aşağıya dizildiğinde hangi sıralama doğrudur?
Seçenekler
A
I-V-II-IV-VI-VII-III
B
III-V-I-II-IV-VI-VII
C
VII-VI-V-III-IV-II-I
D
V-I-III-IV-II-VI-VII
E
VI-I-II-V-VII-III-IV
Açıklama:
A şıkkındaki sıralama doğrudur. Cevap A şıkkıdır.
Soru 99
Hangisi insan kaynakları açısından etik dışı uygulamalardan biridir?
Seçenekler
A
Nepotizm
B
Ürün GÜvenliği
C
Etiket
D
Ambalaj
E
Konumlandırma
Açıklama:
Diğerleri pazarlama açısıdan etik dışı uygulamalardandır. Cevap A şıkkıdır.
Soru 100
X araba markasının rakiplerinden daha "eğlenceli, benzersiz ve heyecen verici" olarak ifade edilmesi aşağıdakilerden hangisine örnektir?
Seçenekler
A
Ürün güvenliği
B
Etiket
C
Konumlandırma
D
Ürün patenti
E
Ürün dizaynı
Açıklama:
Markayı tanıtmak isteyen işletme "ürünümüz daha iyidir vs." ifadelerini kullanarak avantajlı bir konum elde etmeye çalışır. Cevap C şıkkıdır.
Soru 101
Hangisi tutundurma çabaları ile ilgili etiksel sorunlar yaşanan konulardan biridir?
Seçenekler
A
Reklam
B
Ezici fiyatlandırma
C
Kota
D
Müşteri mahremiyeti
E
Ambalaj
Açıklama:
b şıkkı fiyat; c şıkkı dağıtım, d şıkkı dağıtım, e şıkkı ürün ile ilgilidir. Cevap A şıkkıdır.
Soru 102
Pazara yeni giren X tekstil firmasını pazardan kovmak için diğer işletmelerin ürünlerin satış fiyatlarını geçici bir süre için maliyetin altında tutmaları hangisine örnektir?
Seçenekler
A
Ezici fiyatlandırma
B
Kota koyma
C
Gizli fiyat anlaşması
D
Ayrımcı fiyat uygulaması
E
Ürün güvenliği
Açıklama:
Özellikle monopol piyasalarda pazardaki işletme, yeni giriş teşebbüsleri olması durumunda pazara yeni giren işletmeyi pazardan kovmak amacıyla geçici bir süre için maliyetin altında bir fiyat belirleyebilir. Buna ezici fiyatlandırma denir. Cevap A şıkkıdır.
Soru 103
X buzdolabi üretici firmasının on yıldan fazla kullanılan ürünlerin parçalarını artık üretmeyi bırakıp tüketicileri yeni ürün kullanmaya teşvik etmesi hangisine örnektir?
Seçenekler
A
Planlı ürün eskitme
B
Konumlandırma
C
Ürün güvenliği
D
Ezici fiyatlandırma
E
Ayrımcı fiyatlandırma
Açıklama:
Bir tüketiciye yeni bir ürünü sunabilmek için tüketiciler tarafından zaten kullanılan ürünlerin eskidiği gerekçesiyle terk edilmeye teşvik edilmesi söz konusu olmakta ve buna da planlı ürün eskitme denmektedir. Cevap A şıkkıdır.
Soru 104
IFAC hangi işletme fonksiyonu içinde yer alan bir federasyondur?
Seçenekler
A
Muhasebe
B
İnsan Kaynakları
C
Pazarlama
D
Finans
E
Üretim
Açıklama:
IFAC Uluslararası Muhasebeciler Federasyonudur. Cevap A şıkkıdır.
Soru 105
Hangisi insan kaynakları yönetiminde karşılaşılan etik problemlerden biri değildir?
Seçenekler
A
Nepotizm
B
Mobing
C
Ödenmeyen fazla mesailer
D
Liyakatli davranmak
E
Sigorta masraflarının kısılması
Açıklama:
Diğerleri etik dışı uygulamalardır. Cevap D şıkkıdır.
Soru 106
Hangisi üretimde karşılaşılan etik sorunlardan değildir?
Seçenekler
A
Standartlara uygunluk
B
GDO
C
İş güvenliği
D
Atık
E
Ambalaj
Açıklama:
Ambalaj pazarlama fonksiyonu ile ilgili etik sorunların yaşandığı bir konudur. Cevap E şıkkıdır.
Soru 107
Hangisi pazarlama fonksiyonu ile ilgili etik sorunların yaşandığı konulardan biri değildir?
Seçenekler
A
İsraf
B
Konumlandırma
C
Ürün güvenliği
D
Ambalajlama
E
Planlı ürün eskitme
Açıklama:
A üretimle ilgilidir. Cevap A şıkkıdır.
Soru 108
Pazara sunulan ürünlerin, insan sağlığı ve çevre temizliği bakımından risk taşımaması, ya da olan riskin minimum olması hangi kavramla ifade edilmektedir?
Seçenekler
A
Ürün güvenliği
B
Ürün emniyeti
C
Ürün taklidi
D
Asimetrik bilgi
E
Konumlandırma
Açıklama:
Pazara sunulan ürünlerin, insan sağlığı ve çevre temizliği bakımından risk taşımaması, ya da olan riskin minimum olması ürün güvenliği anlamına gelmektedir. Doğru cevap A seçeneğidir.
Soru 109
Konumlandırma kavramıyla ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi/hangileri söylenebilir?
1. Bir ürün ya da markasının tüketicinin zihninde rakip ürünlere kıyasla yeridir.
2. Konumlandırma marka ile alakalı değildir.
3. Konumlandırma ilk önce tüketicinin zihninde yapılmaktadır.
1. Bir ürün ya da markasının tüketicinin zihninde rakip ürünlere kıyasla yeridir.
2. Konumlandırma marka ile alakalı değildir.
3. Konumlandırma ilk önce tüketicinin zihninde yapılmaktadır.
Seçenekler
A
Yalnız 1
B
Yalnız 2
C
1 ve 2
D
1 ve 3
E
2 ve 3
Açıklama:
Bir ürün ya da markasının tüketicinin zihninde rakip ürünlere kıyasla yeridir. Konumlandırma büyük oranda marka ile yapılmaktadır. Konumlandırma tüketicinin zihninde yapılmaktadır. Doğru cevap D seçeneğidir.
Soru 110
Aşağıdaki kavram/açıklama eşleştirmelerinden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Ürün güvenliği: Bir ürün ya da markasının tüketicinin zihninde rakip ürünlere kıyasla yeri
B
Konumlandırma: Pazara sokulan ürünlerin insan sağlığı ve çevre bakımından risk taşımaması
C
Ambalaj: Üzerinde bulunduğu ürünün, miktar, tür, fiyat, son kullanım tarihi, gibi temel niteliklerini tüketicilere gösteren kağıt ya da başka tür özet bilgi.
D
Etiket: Ürünü, taşımak, korumak ve tanıtmak için kullanılan, cam, kağıt, metal, plastik gibi maddelerden yapılan özel kap.
E
Planlı ürün eskitme: Tüketicilerin satın alarak kullandığı ürünlerin değerini düşürecek yeni ürünleri geliştirme
Açıklama:
Ürün güvenliği pazara sokulan ürünlerin insan sağlığı ve çevre bakımından risk taşımamasıdır. Konumlandırma bir ürün ya da markasının tüketicinin zihninde rakip ürünlere kıyasla yeridir. Ambalaj ürünü, taşımak, korumak ve tanıtmak için kullanılan, cam, kağıt, metal, plastik gibi maddelerden yapılan özel kaptır. Etiket, üzerinde bulunduğu ürünün, miktar, tür, fiyat, son kullanım tarihi, gibi temel niteliklerini tüketicilere gösteren kağıt ya da başka tür özet bilgidir. Planlı ürün eskitme, tüketicilerin satın alarak kullandığı ürünlerin değerini düşürecek yeni ürünleri geliştirmedir. Doğru cevap E seçeneğidir.
Soru 111
Taklide ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi/hangileri doğrudur?
1. Halk dilinde "çakma" olarak nitelendirilen bu ürünlerin pazarı küçüktür.
2. Taklit ürünler, işletmeleri yeniliklerden caydırabilir.
3. Bu ilişkide işletme ve tüketici sorumluluk sahibidir.
1. Halk dilinde "çakma" olarak nitelendirilen bu ürünlerin pazarı küçüktür.
2. Taklit ürünler, işletmeleri yeniliklerden caydırabilir.
3. Bu ilişkide işletme ve tüketici sorumluluk sahibidir.
Seçenekler
A
Yalnız 1
B
1 ve 2
C
2 ve 3
D
Yalnız 2
E
Yalnız 3
Açıklama:
Bir ürünün yasal olarak korunmuş haklarının, izinsiz şekilde kopyalanarak bundan ticari kâr elde edecek şekilde çoğaltmak ve pazara sunmak o ürünün taklidi anlamına gelmektedir. Halk dilinde “çakma” olarak isimlendirilen bu ürünlerin pazarının büyük olması bu konudaki zaafın büyüklüğünün de bir göstergesidir. Burada da işletme ve tüketici olmak üzere iki paydaş sorumluluk sahibidir. Bu durumun uzun vadede orijinal ürünler üreten işletmeleri yeniliklerden caydırma gibi bir etkisi olacağı tahmin edilebilir. Doğru cevap C seçeneğidir.
Soru 112
Fiyatlandırma ile ilgili olarak aşağıdaki yargılardan hangisine varılabilir?
Seçenekler
A
Fiyat tüketiciler için bir rekabet silahıdır.
B
Fiyat pazarlama karmasının bir elemanı değildir.
C
Fiyat konusunda kartelleşme mümkün değildir.
D
Ayrımcı fiyat, rüşvet, hediye, tanıdık olması gibi nedenlerle uygulanmaktadır.
E
Fiyatlandırma tüketici tercihlerini etkilemez.
Açıklama:
Fiyat tüketiciler açısından ürünün değerini göstermektedir. Aynı sektörde faaliyet gösteren işletmeler için ise bir rekabet silahıdır. Fiyat pazarlama karmasının bir elemanı olarak önemli bir etkileri olan bir göstergedir. Aynı mal ve hizmeti sunan işletmeler, yaptıkları gizli fiyat anlaşmaları ile fiyat konusunda kartelleşmeyi sağlamaktadır. Ayrımcı fiyat, rüşvet, hediye, tanıdık olması gibi nedenlerle uygulanmaktadır. Fiyatlandırma ile tüketicinin tercihleri de etkilenmeye çalışılmaktadır. Doğru cevap D seçeneğidir.
Soru 113
Dağıtıma ilişkin olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
Seçenekler
A
Dağıtım, mal ve hizmetlerin üretildikleri yerden tüketicilere ulaşması işlemidir.
B
Tüketici ile üretici arasındaki aracılardan kurulu sistem değişim kanalıdır.
C
Dağıtım işlemi yaparken yardımcı olan kuruluşlara aracılar denmektedir.
D
Güçlü işletmeler üreticilere istediklerini kabul ettirebilmektedir.
E
Kanal yönetiminde güç oluşturma ahlaki sorunları beraberinde getirebilmektedir.
Açıklama:
Tüketici ile üretici arasındaki aracılardan kurulu sistem dağıtım kanalıdır. Doğru cevap B seçeneğidir.
Soru 114
Kimi zaman üreticilere doğrudan ulaşan ve aracıların kâr marjlarının tasarruf edilmesini amaçlayan girişimlerde üreticiler,
bölgede yetkili satıcıları olmasına rağmen nihai tüketicilere ürün satışı yapmaktadır. Bu durum hangi ifadeyle açıklanmaktadır?
bölgede yetkili satıcıları olmasına rağmen nihai tüketicilere ürün satışı yapmaktadır. Bu durum hangi ifadeyle açıklanmaktadır?
Seçenekler
A
Kota koyma
B
Kanal yönetiminde güç oluşturma
C
Bayileri atlama
D
İtme stratejisi
E
Rakipleri kötüleme
Açıklama:
Kimi zaman üreticilere doğrudan ulaşan ve aracıların kâr marjlarının tasarruf edilmesini amaçlayan girişimlerde üreticiler,
bölgede yetkili satıcıları olmasına rağmen nihai tüketicilere ürün satışı yaparak "bayileri atlama" yoluna gidebilmektedir. Doğru cevap C seçeneğidir.
bölgede yetkili satıcıları olmasına rağmen nihai tüketicilere ürün satışı yaparak "bayileri atlama" yoluna gidebilmektedir. Doğru cevap C seçeneğidir.
Soru 115
Reklamlarda ahlaki konulara ilişkin aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi/hangileri doğrudur?
1. Reklam sayısının fazlalığı etik bir sorun değildir.
2. Reklam Özdenetim Kurulu'nu reklamcılar kurmuştur.
3. Reklamın bilinçaltına hitap etmesinde ahlaki bir sorun yoktur.
1. Reklam sayısının fazlalığı etik bir sorun değildir.
2. Reklam Özdenetim Kurulu'nu reklamcılar kurmuştur.
3. Reklamın bilinçaltına hitap etmesinde ahlaki bir sorun yoktur.
Seçenekler
A
Yalnız 1
B
Yalnız 2
C
1 ve 3
D
1 ve 2
E
Yalnız 3
Açıklama:
Reklam sayısının fazlalığı etik bir soruna neden olabilir. Reklam Özdenetim Kurulu'nu reklamcılar kurmuştur. Reklamın bilinçaltına hitap etmesi olumsuz sonuçlar doğurabilir. Bilinçli tüketiciye ulaşması daha uygundur. Doğru cevap B seçeneğidir.
Soru 116
"Pop up"kavramı neyi ifade etmektedir?
Seçenekler
A
Dürüst olmama
B
Kopyalama
C
Çalma
D
Tıklamayı artırıcı ama içeriği boş unsurlar
E
Saldırgan reklamlar
Açıklama:
Pop up kavramı saldırgan reklamları ifade etmek için kullanılmaktadır. Doğru cevap E seçeneğidir.
Soru 117
TÜRKAK (Türk Akreditasyon Kurumu) kaç yılında kurulmuştur?
Seçenekler
A
2000
B
2001
C
2002
D
2003
E
2004
Açıklama:
Türkiye’de akreditasyon verme yetkisi, 2001 yılında kurulmuş bulunan TÜRKAK (Türk Akreditasyon Kurumu)'a verilmiştir. Doğru cevap B seçeneğidir.
Ünite 8
Soru 1
I. Daha fazla kazanma isteği
II. Bireysel çıkarların her şeyin üstünde tutulması
III. Yoğun rekabet ortamının artması
IV. Duyarsızlık
V. Toplumsal çıkarların gözetilmesi
Yukarıdakilerden hangileri iş hayatında iş ahlakına uygun olmayan olaylarla karşılaşılmasının nedenleri arasındadır?
II. Bireysel çıkarların her şeyin üstünde tutulması
III. Yoğun rekabet ortamının artması
IV. Duyarsızlık
V. Toplumsal çıkarların gözetilmesi
Yukarıdakilerden hangileri iş hayatında iş ahlakına uygun olmayan olaylarla karşılaşılmasının nedenleri arasındadır?
Seçenekler
A
I, II, III, IV
B
I, II, III, V
C
I, II, IV, V
D
II, III, IV, V
E
I, II, III, IV, V
Açıklama:
Günümüzde gerek bireylerin gerekse işletmelerin daha fazla kazanma isteği, bireysel çıkarların her şeyin üstünde tutulması, yoğun rekabet ortamının artması, duyarsızlık gibi nedenlerden dolayı iş hayatında iş ahlakına uygun olmayan birçok olayla karşılaşılmaktadır.
Soru 2
Aşağıdakilerden hangisi bireyde iş ahlakının oluşmasında ailenin yeri ve önemini vurgulamaktadır?
Seçenekler
A
Birey aile içerisinde mesleğiyle ilgili bilgi, beceri ve iş alışkanlıklarını kazanır.
B
Birey aile içerisinde ahlaki açıdan neyin doğru neyin yanlış olduğu ile ilgili eğitim alır.
C
Aile bireyin yaşamını sürdürebileceği bir iş sahibi olmasını sağlar.
D
Aile bireye ahlaki ilkelerin tanımlamasını yapar.
E
Aile bireye iş değerlerini benimsetip, öğretir.
Açıklama:
Aile bireyin kişiliğinin oluşması ve gelişmesinde önemli bir faktördür. Birey hayatının her alanında ahlaki açıdan neyin doğru neyin yanlış olduğu ile ilgili eğitim alır. Bu eğitim ise; bireyin doğuşu ile ve aile aracılığıyla başlar.
Soru 3
Aşağıdakilerden hangisi Milli Eğitim Bakanlığı'nın, 09/03/2010 tarihli genelgesinde eğitim ve öğretim kurumlarında kazandırılması gereken etik davranış ilkelerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Kamu hizmeti bilinci
B
Hizmet standartlarına uyma
C
Amaç ve misyona bağlılık
D
Hediye alma
E
Gerçek dışı beyan
Açıklama:
Milli Eğitim Bakanlığı, 09/03/2010 tarihli genelgesinde eğitim ve öğretim kurumlarında etik davranış ilkelerinin neler olduğunu açıklamıştır. Bu genelgeye göre; görevde kamu hizmeti bilinci, halka hizmet bilinci, hizmet standartlarına uyma, amaç ve misyona bağlılık, dürüstlük ve tarafsızlık, saygınlık ve güven, nezaket ve saygı, yetkili makamlara bildirim, çıkar çatışmasından kaçınma, görev ve yetkilerin menfaat amaçlı kullanılmaması, hediye alma yasağı, kamu malları ve kaynakların kullanımı, savurganlıktan kaçınma, bağlayıcı açıklamalar ve gerçek dışı beyan, bilgi verme saydamlık ve katılımcılık, yöneticilerin hesap verme sorumluluğu, eski kamu görevlileriyle ilişkiler, mal bildiriminde bulunma gibi etiksel davranış ilkeleri belirlenmiştir.
Soru 4
I. Hazırlanacak eğitim programları yöneticiler ve yönetici kadrosu dışında kalanlar için benzer biçimde düzenlenmelidir.
II. Ahlak kuramları karmaşık ve belirsiz durumlarda karar verilmesine yardımcı olurlar.
III. Eğitim boyunca işletmenin ahlaka uygun davranışlarda bulunacağı, ahlak koduna uyulmasında işletmenin kararlı olduğu ve çalışanların etik koduna uyması gerektiği vurgulanmalıdır.
IV. İş ahlakı ile ilgili gerçek hayattan örnek olaylar sunularak soru-cevap şeklinde eğitime önem verilmelidir.
V. Ahlaki problemler her zaman açık değildir ve çelişkiler içerir. Bu nedenle bir durumu izah edebilmek için senaryolar kullanılmalıdır.
Yukarıdakilerden hangileri iş ahlakı ile ilgili eğitim programlarında üzerinde önemle durulması gereken noktalardandır?
II. Ahlak kuramları karmaşık ve belirsiz durumlarda karar verilmesine yardımcı olurlar.
III. Eğitim boyunca işletmenin ahlaka uygun davranışlarda bulunacağı, ahlak koduna uyulmasında işletmenin kararlı olduğu ve çalışanların etik koduna uyması gerektiği vurgulanmalıdır.
IV. İş ahlakı ile ilgili gerçek hayattan örnek olaylar sunularak soru-cevap şeklinde eğitime önem verilmelidir.
V. Ahlaki problemler her zaman açık değildir ve çelişkiler içerir. Bu nedenle bir durumu izah edebilmek için senaryolar kullanılmalıdır.
Yukarıdakilerden hangileri iş ahlakı ile ilgili eğitim programlarında üzerinde önemle durulması gereken noktalardandır?
Seçenekler
A
I, II, III, IV
B
I, II, III, V
C
I, II, IV, V
D
II, III, IV, V
E
I, II, III, IV, V
Açıklama:
İş ahlakı ile ilgili eğitim programlarında üzerinde önemle durulması gereken noktalar;
Hazırlanacak eğitim programları yöneticiler ve yönetici kadrosu dışında kalanlar için farklı biçimde düzenlenmelidir.
Ahlak kuramları karmaşık ve belirsiz durumlarda karar verilmesine yardımcı olurlar.
Eğitim boyunca işletmenin ahlaka uygun davranışlarda bulunacağı, ahlak koduna uyulmasında işletmenin kararlı olduğu ve çalışanların etik koduna uyması gerektiği vurgulanmalıdır.
İş ahlakı ile ilgili gerçek hayattan örnek olaylar sunularak soru-cevap şeklinde eğitime önem verilmelidir.
Ahlaki problemler her zaman açık değildir ve çelişkiler içerir. Bu nedenle bir durumu izah edebilmek için senaryolar kullanılmalıdır.
Hazırlanacak eğitim programları yöneticiler ve yönetici kadrosu dışında kalanlar için farklı biçimde düzenlenmelidir.
Ahlak kuramları karmaşık ve belirsiz durumlarda karar verilmesine yardımcı olurlar.
Eğitim boyunca işletmenin ahlaka uygun davranışlarda bulunacağı, ahlak koduna uyulmasında işletmenin kararlı olduğu ve çalışanların etik koduna uyması gerektiği vurgulanmalıdır.
İş ahlakı ile ilgili gerçek hayattan örnek olaylar sunularak soru-cevap şeklinde eğitime önem verilmelidir.
Ahlaki problemler her zaman açık değildir ve çelişkiler içerir. Bu nedenle bir durumu izah edebilmek için senaryolar kullanılmalıdır.
Soru 5
Etik kodu oluşturmak için birbirini takip eden on üç aşama bulunmaktadır. Aşağıdakilerden hangisi bir etik kodu oluşturmak için öncelikle gerçekleştirilmesi gereken aşamadır?
Seçenekler
A
Kod yazma ekibi oluşturma
B
Onay alma
C
Etik kodu tanımla
D
Etik kodlar tasarlama
E
Kodları sıralama
Açıklama:
Etik kodu oluşturmak için birbirini takip eden on üç aşama bulunmaktadır. Bir etik kodu oluşturmak için öncelikle onay alınmalıdır. Bu onay kod oluşturulacak gruptan veya toplumdan alınabilir.
Soru 6
Bir etik kodu oluşturulurken etik kodun farklı özelliklere cevap verebilir olması gerekmektedir. Aşağıdakilerden hangisi etik kodların uygulanabilirlik özelliğiyle ilişkilidir?
Seçenekler
A
Etik kodların daha belirgin, spesifik ve ikilemlerden kaçınması
B
Yeni çalışmaya başlayanlar tarafından etik kodların daha kolay öğrenilmesi
C
Düşüncelerin herkes tarafından kabul edilebilir bir geçerliliğe sahip olması
D
Etik kodların işletmeye ait ilke, inanç, misyon ve değerleri yansıtması
E
Çalışanların etik kodları farklı alanlarda kullanması
Açıklama:
Bir etik kodu oluşturulurken etik kodun aşağıdaki özelliklere cevap verebilir nitelikte olması gerekmektedir;
- Uygulanabilirliği var mı?
Etik kodun uygulanabilir olması çalışanların bu kodları farklı alanlarda kullanması ile ilgilidir.
Soru 7
Etik kodların bir organizasyonda geliştirme süreci belli aşamalardan oluşmaktadır. Uluslararası değerler oluşturabilmek ve her alanda standartlar belirlemek oldukça zordur. Aşağıdakilerden hangisi etik kodlarda uluslar arası değerler oluşturup standartlar belirlemenin temel amacıdır?
Seçenekler
A
Organizasyonlardaki çalışanların istek ve ihtiyaçlarının daha kolay tespit edilmesi
B
Tüm ülkelerdeki çalışanların dikkate alınması gereksinimi
C
Genel kodların yanı sıra alternatif kodların belirlenmesi gereksinimi
D
Organizasyonların farklı bölümlerinde gerçekleştirilebilecek uygulamaları tespit etmek
E
Organizasyonların farklı bölümlerini tartışma ortamına çekebilmek
Açıklama:
Uluslar arası değerler oluşturabilmek ve her alanda standartlar belirlemek oldukça zordur. Bu aşamanın amacı tüm ülkelerdeki çalışanlar dikkate alınarak uluslararası kodlar oluşturulmaya çalışır.
Soru 8
I. Yolsuzluklar
II. İşletmeler tarafından insan güvenliğine karşı kayıtsızlıklar
III. İşletmeler tarafından çevre güvenliğine karşı kayıtsızlıklar
IV. İşletmeler tarafından insan güvenliğine karşı zararlar
V. İşletmeler tarafından çevre güvenliğine karşı zararlar
Yukarıdaki maddelerden hangileri işletme eğitiminin sorgulanmasını da beraberinde getirmiştir?
II. İşletmeler tarafından insan güvenliğine karşı kayıtsızlıklar
III. İşletmeler tarafından çevre güvenliğine karşı kayıtsızlıklar
IV. İşletmeler tarafından insan güvenliğine karşı zararlar
V. İşletmeler tarafından çevre güvenliğine karşı zararlar
Yukarıdaki maddelerden hangileri işletme eğitiminin sorgulanmasını da beraberinde getirmiştir?
Seçenekler
A
I, II, III, IV
B
I, II, IV, V
C
I, III, IV, V
D
II, III, IV, V
E
I, II, III, IV, V
Açıklama:
Uluslararası işletmecilik alanında 21. yüzyıl başarında meydana gelen yolsuzluklar, skandallar, işletmeler tarafından insan ve çevre güvenliğine karşı kayıtsızlıklar ve zararlar işletme eğitiminin sorgulanmasını da beraberinde getirdi. Çok önemli ve büyük işletmelerin toplumsal sorumluluk açısından büyük eksikliklerinin olması 21. Yüzyılın işletmecilerinin eğitimin eksikliğinin tartışılmasına neden olmuştur.
Soru 9
Aşağıdakilerden hangisi ülkemizde iş ahlakını geliştirmeye yönelik olarak gerçekleştirilmiş uygulamalardan biri değildir?
Seçenekler
A
İşletme Fakültelerinde ve Enstitülerinde lisans ve lisansüstü eğitim programlarında iş etiği derslerine yer verilmesi
B
Orta Doğu Teknik Üniversitesi’nde Etik Eğitimi Çalıştayı düzenlenmesi
C
İşletmecilik okullarında öncelikli olarak pazarlama ahlakı eğitimlerinin verilmesi
D
Uygulamalı Etik Araştırma Merkezi'nin kurulması
E
İş etiği örnek olay kitabı yazılması konusunda bir komisyon oluşturulması
Açıklama:
Ülkemizde iş ahlakını geliştirmeye yönelik uygulamalar; iş etiği örnek olay kitabı yazılması konusunda bir komisyon oluşturulması, Uygulamalı Etik Araştırma Merkezi'nin kurulması, Orta Doğu Teknik Üniversitesi’nde Etik Eğitimi Çalıştayı düzenlenmesi ve İşletme Fakültelerinde ve Enstitülerinde lisans ve lisansüstü eğitim programlarında iş etiği derslerine yer verilmesidir.
Soru 10
Aşağıdakilerden hangisi etik eğitimi noktasında geleceğe yönelik umut vaadeci bir uygulamadır?
Seçenekler
A
Sosyal toplum dokusunun giderek iyileşmesi
B
Bireylerin meslek yaşamlarında etiğe uygun davranmalarının arzulanması
C
Yüksek öğretim programlarında kapsamlı olarak etik eğitimine yer verilmesi
D
Hemen hemen tüm üniversitelerde etik kurulların oluşturulması
E
İlkokuldan itibaren bireylere etik eğitimi verilmesi
Açıklama:
Son yıllarda gerek özel sektörde, gerekse kamu sektöründe etik farkındalıkta hızlı bir artış söz konusudur. Sektörlerde etik kavramının önem kazanması işletmecilik okullarına da aynı oranda yansıyacaktır. Devlet üniversiteleri ve vakıf üniversiteleri bu anlamda ders programlarını tekrar gözden geçirip etikle ilgili dersleri arttırma ihtiyacı hissedeceklerdir. Gerekirse etikle ilgili dersler “Meslek etiği” ya da “İş Ahlakı” adı altında zorunlu ders niteliğinde olabilir. Üniversitelerin çoğunda bugün etik kurullarının oluşturulması, bunlarla ilgili toplantılar düzenlenmesi de gelecekte etik eğitimi için umut vericidir.
Soru 11
Aşağıdakilerden hangisi toplumun davranış esaslarını benimseme ve toplumsal yapıya uyum sağlayacak insanı oluşturmayı amaçlamaktadır?
Seçenekler
A
etik
B
eğitim
C
öğretim
D
yasal düzenlemeler
E
toplum
Açıklama:
Genel anlamda eğitim; toplumun davranış esaslarını benimseme ve toplumsal yapıya uyum sağlayacak insanı oluşturmayı amaçlamaktadır.
Soru 12
Ahlaki davranış edinmeyi güçlendirme, ahlaki davranışları geliştirme, ahlaki tecrübeyi arttırma gibi davranışlar aşağıdakilerden hangi eğitim ile mümkün olur?
Seçenekler
A
Toplumsal eğitim
B
Din eğitimi
C
Okul eğitimi
D
Etik eğitimi
E
Beden eğitimi
Açıklama:
Etik eğitimi ile şu davranışlar amaçlanmaktadır;
• Etik eğitimi, ahlaki davranış edinmeyi güçlendirir.
• Etik eğitimi, ahlaki davranışları geliştirir.
• Etik eğitimi, ahlaki tecrübeyi arttırır.
• Etik eğitimi, ahlaki davranış edinmeyi güçlendirir.
• Etik eğitimi, ahlaki davranışları geliştirir.
• Etik eğitimi, ahlaki tecrübeyi arttırır.
Soru 13
Aile bireyin kişiliğinin oluşması ve gelişmesinde önemli bir faktördür. Bunun nedeni aile ile birey arasındaki ilişkinin uzun vadeli olması ve karşılıklı etkileşimin genellikle ömür boyu sürmesidir. Kişinin yaşı ilerledikçe aile içinde aşağıdakilerden hangisi meydana gelir?
Seçenekler
A
Aile içindeki statü ve rolleri değişikliğe uğrar.
B
Aile içindeki önemi artar.
C
Ailesinden uzaklaşıp bağımsızlaşır.
D
Aile içindeki sorumlulukları azalır.
E
Ailesine daha bağımlı hale gelir.
Açıklama:
Aile bireyin kişiliğinin oluşması ve gelişmesinde önemli bir faktördür. Bunun nedeni aile ile birey arasındaki ilişkinin uzun vadeli olması ve karşılıklı etkileşimin genellikle ömür boyu sürmesidir. Kişinin yaşı ilerledikçe aile içindeki statü ve rolleri de değişikliğe uğrar.
Soru 14
Aşağıdakilerden hangisi iş ahlakı ile ilgili eğitim programlarında üzerinde önemle durulması gereken noktalardan birisi değildir?
Seçenekler
A
Hazırlanacak eğitim programları yöneticiler ve yönetici kadrosu dışında kalanlar için farklı biçimde düzenlenmelidir.
B
Bir durumu açıklamak için senaryolar kullanılmalıdır çünkü ahlaki problemler her zaman açık değildir ve çelişkiler içerir.
C
Özellikle yönetici kadrolarındaki kişilere ahlak konusunda kuramsal bilgi verilmelidir.
D
İşletmenin ahlaka uygun davranışlarda bulunacağı, ahlak koduna uymada kararlılığı ve çalışanların etik koduna uyması vurgulanmalıdır.
E
İş ahlakı kurallarına uyulmasında ödemelerin zamanında yapılmasının etkili olduğu belirtilmelidir.
Açıklama:
- Hazırlanacak eğitim programları yöneticiler ve yönetici kadrosu dışında kalanlar için farklı biçimde düzenlenmelidir.
- Ahlaki problemler her zaman açık değildir ve çelişkiler içerir. Bu nedenle bir durumu izah edebilmek için senaryolar kullanılmalıdır.
- Ahlak kuramları karmaşık ve belirsiz durumlarda karar verilmesine yardımcı olurlar. Özellikle yönetici kadrolarındaki kişilere ahlak konusunda kuramsal bilgi verilmelidir.
- Eğitim boyunca işletmenin ahlaka uygun davranışlarda bulunacağı, ahlak koduna uyulmasında işletmenin kararlı olduğu ve çalışanların etik koduna uyması gerektiği vurgulanmalıdır.
- İş ahlakı ile ilgili gerçek hayattan örnek olaylar sunularak soru-cevap şeklinde eğitime önem verilmelidir. Bu sayede kişiler alternatifli ve detaylı düşünmeyi daha rahat gerçekleştirebileceklerdir.
Soru 15
Bireylerin davranışlarına yön veren kurallar bütünü olarak ifade edilen kavram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
sosyal bilgiler
B
etik kodlar
C
kişisel farklılıklar
D
ahlaki değerler
E
inançlar
Açıklama:
Etik kodları: Bireylerin davranışlarına yön veren kurallar bütünüdür.
Soru 16
İdeal bir etik davranış kodu bazı özelliklerden oluşur. Aşağıdakilerden hangisi bu özelliklerden birisi değildir?
Seçenekler
A
Hazırlanma ve güncelleştirilme sürecinde toplumun büyük bir kesiminin katılımı sağlanmalıdır.
B
Taslaklarla ilgili yorumlar dikkatli bir biçimde incelenmeli, kamuoyunun talep ve eleştirileri dikkate alınmalıdır.
C
Eğitim; denetim ve yaptırımlar ile desteklenmelidir.
D
Açık ve kapsamlı olmalı, kolayca anlaşılabilir bir dilde yazılmalıdır.
E
Alternatif tarzlar aşamasında genel kodlar yanında alternatif kodlar belirlemeye gidilmelidir.
Açıklama:
İdeal bir etik davranış kodu şu özelliklerden oluşur;
• Hazırlanma ve güncelleştirilme sürecinde toplumun büyük bir kesiminin katılımı sağlanmalıdır.
• Taslaklarla ilgili yorumlar dikkatli bir biçimde incelenmeli, kamuoyunun talep ve eleştirileri dikkate alınmalıdır.
• Eğitim; denetim ve yaptırımlar ile desteklenmelidir.
• Açık ve kapsamlı olmalı, kolayca anlaşılabilir bir dilde yazılmalıdır.
• Ulusal etik davranış kodu, etik konusunda belli bir standardı sağlayacak şekilde düzenlenmelidir.
• Üst düzey ve bazı hassas mevkilerde görev yapan kamu görevlilerine daha katı standartlar getirilmelidir.
• Kamu görevlilerine kılavuzluk edecek ve onları koruyacak kapsamlı bir “yap” ve “yapma”lar listesi olmalıdır.
• Hazırlanma ve güncelleştirilme sürecinde toplumun büyük bir kesiminin katılımı sağlanmalıdır.
• Taslaklarla ilgili yorumlar dikkatli bir biçimde incelenmeli, kamuoyunun talep ve eleştirileri dikkate alınmalıdır.
• Eğitim; denetim ve yaptırımlar ile desteklenmelidir.
• Açık ve kapsamlı olmalı, kolayca anlaşılabilir bir dilde yazılmalıdır.
• Ulusal etik davranış kodu, etik konusunda belli bir standardı sağlayacak şekilde düzenlenmelidir.
• Üst düzey ve bazı hassas mevkilerde görev yapan kamu görevlilerine daha katı standartlar getirilmelidir.
• Kamu görevlilerine kılavuzluk edecek ve onları koruyacak kapsamlı bir “yap” ve “yapma”lar listesi olmalıdır.
Soru 17
Çalışanların, şirket kodlarının, küresel ahlak kodlarının ve iş ahlakının literatür kısmının incelenmesi sonucunda evrensel ahlak standartlarında olması gerekenkavramlar belirlenmiştir. Aşağıdakilerden hangisi bu kavramlardan birisi değildir?
Seçenekler
A
dürüstlük
B
saygı göstermek
C
sorumluluk
D
sosyalleşme
E
insancıl olmak
Açıklama:
Çalışanların, şirket kodlarının, küresel ahlak kodlarının ve iş ahlakının literatür
kısmının incelenmesi sonucunda evrensel ahlak standartlarında olması gereken
kavramlar; dürüstlük, saygı göstermek, sorumluluk, doğruluk, insancıl olmak,
uyulması gereken vatandaşlık kuralları olarak belirlenmiştir.
kısmının incelenmesi sonucunda evrensel ahlak standartlarında olması gereken
kavramlar; dürüstlük, saygı göstermek, sorumluluk, doğruluk, insancıl olmak,
uyulması gereken vatandaşlık kuralları olarak belirlenmiştir.
Soru 18
Uluslararası işletmecilik alanında 21. yüzyıl başlarında meydana gelen yolsuzluklar, skandallar, işletmeler tarafından insan ve çevre güvenliğine karşı kayıtsızlıklar ve zararlar aşağıdakilerden hangisini gerekli hale getirmiştir?
Seçenekler
A
işletme eğitiminin sorgulanmasını
B
mesleğe karşı yerleştirilen güçlü eğilimleri
C
meslek ünü ve kamu güvenini
D
organizasyon üyeleri arasında yaygın amaç duygularını
E
etik kodlar grup rehberliğini
Açıklama:
Uluslararası işletmecilik alanında 21. yüzyıl başlarında meydana gelen yolsuzluklar, skandallar, işletmeler tarafından insan ve çevre güvenliğine karşı kayıtsızlıklar ve zararlar işletme eğitiminin sorgulanmasını da beraberinde getirdi.
Soru 19
Günümüzde eğitim kurumlarının çevresinde meydana gelen en önemli değişikliklerden biri de sosyal toplum dokusundadır. Bu doku bireyleri ortak amaçlarayöneltme ve ortak değerler oluşturmada bütünleştirici bir rol oynar. Sosyaldoku; beklentilerin, ekonomik ve politik değişmelerin etkisiyle ne tür bir değişime uğramıştır?
Seçenekler
A
Bireyler üzerindeki etkisi artmaktadır.
B
Aile yapısını olumsuz etkilemektedir.
C
Bozulmakta ve bütünleştirici etkisini kaybetmektedir.
D
Farklı guruplar arasında farklı algılanmaktadır.
E
Ülke içindeki önemi ve etkisi güçlenmektedir.
Açıklama:
Günümüzde eğitim kurumlarının çevresinde meydana gelen en önemli değişikliklerden biri de sosyal toplum dokusundadır. Bu doku bireyleri ortak amaçlara yöneltme ve ortak değerler oluşturmada bütünleştirici bir rol oynar. Fakat sosyal doku; beklentilerin, ekonomik ve politik değişmelerin etkisiyle giderek bozulmakta ve bütünleştirici etkisini kaybetmektedir.
Soru 20
Çocuklar aileden başlayıp, eğitim-öğretim kurumlarıyla devam eden etik eğitiminde toplumla ilgili olarak aşağıdakilerden en çok hangisini öğrenmektedirler?
Seçenekler
A
bireysel olmanın önemini
B
doğru ve yanlışları
C
sosyal bilinci
D
çalışma ahlakını
E
çevrenin üzerimizdeki etkilerini
Açıklama:
Çocuklar aileden başlayıp, eğitim-öğretim kurumlarıyla devam eden etik eğitiminde toplumla ilgili doğru ve yanlışları öğrenirler.
Soru 21
Aşağıdakilerden hangisi etik kodun cevap verebilir nitelikte olduğu sorulardan biri değildir?
Seçenekler
A
Uygulanabilirliği var mı?
B
Yeterince spesifik mi?
C
Kolay yayılabilir mi?
D
Bir geçerliliğe sahip mi?
E
Belli bir hitap ettiği kesim var mı?
Açıklama:
Etik kodların önemini açıklayabileceksiniz.
Bir etik kodu oluşturulurken etik kodun aşağıdaki özelliklere cevap verebilir nitelikte olması gerekmektedir;
1. Uygulanabilirliği var mı? Etik kodun uygulanabilir olması çalışanların bu kodları farklı alanlarda kullanması ile ilgilidir.
2. Yeterince spesifik mi? Etik kodların daha belirgin, spesifik ve ikilemlerden kaçınması gerekmektedir.
3. Kolay yayılabilir mi? Yeni çalışmaya başlayanlar tarafından etik kodların öğrenilmesi daha kolaydır.
4. Bir geçerliliğe sahip mi? Düşüncelerin herkes tarafından kabul edilebilir bir geçerliliğe sahip olması gerekmektedir.
Bir etik kodu oluşturulurken etik kodun aşağıdaki özelliklere cevap verebilir nitelikte olması gerekmektedir;
1. Uygulanabilirliği var mı? Etik kodun uygulanabilir olması çalışanların bu kodları farklı alanlarda kullanması ile ilgilidir.
2. Yeterince spesifik mi? Etik kodların daha belirgin, spesifik ve ikilemlerden kaçınması gerekmektedir.
3. Kolay yayılabilir mi? Yeni çalışmaya başlayanlar tarafından etik kodların öğrenilmesi daha kolaydır.
4. Bir geçerliliğe sahip mi? Düşüncelerin herkes tarafından kabul edilebilir bir geçerliliğe sahip olması gerekmektedir.
Soru 22
Aşağıdakilerden hangisi başarılı bir işletmenin iş ahlakı eğitimini etkili bir araç olarak görme sebeplerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Ahlaki bilinçlenme sağlamak
B
Ahlaki duyarlılığı arttırmak
C
İş ahlakı seminerlerine katılımı zorunlu kılmak
D
Çalışanların çelişkili durumlarda sağlıklı değerlendirme yapmalarını sağlamak
E
Çalışanların çelişkili durumlarda doğru karar vermelerini sağlamak
Açıklama:
İş ahlakı eğitiminde aile, eğitim ve öğretim kurumları ve işletmelerin önemini açıklayabileceksiniz.
Başarılı işletmeler, ahlaki bilinçlenme sağlamak, ahlaki duyarlılığı arttırmak, çalışanların karşı karşıya kaldığı çelişkili durumlarda sağlıklı bir değerlendirme yapıp doğru karar vermeyi sağlamak için, iş ahlakı eğitimini etkili bir araç olarak görmektedirler. İşletmelerde iş ahlakı eğitiminin başından sonuna bütün kademelerinde ahlaki standartların yüksekliğini güvence altına almak, şirket değerlerini çalışanlara iletip benimsetmek, ahlaki ilkelerin tanımlanması gibi amaçlar güdülmektedir.
Başarılı işletmeler, ahlaki bilinçlenme sağlamak, ahlaki duyarlılığı arttırmak, çalışanların karşı karşıya kaldığı çelişkili durumlarda sağlıklı bir değerlendirme yapıp doğru karar vermeyi sağlamak için, iş ahlakı eğitimini etkili bir araç olarak görmektedirler. İşletmelerde iş ahlakı eğitiminin başından sonuna bütün kademelerinde ahlaki standartların yüksekliğini güvence altına almak, şirket değerlerini çalışanlara iletip benimsetmek, ahlaki ilkelerin tanımlanması gibi amaçlar güdülmektedir.
Soru 23
Bireylerin davranışlarına yön veren kurallar bütününe ne ad verilir?
Seçenekler
A
Eğitim
B
Öğretim
C
iş ahlakı
D
Etik kodları
E
Etik eğitimi
Açıklama:
Etik kodu tanımlayabileceksiniz.
Etik kodlar›; ahlaki uyum politikalarını içerir. Bu politikalar, ahlaki standartlar, temel değerler, prensipler, organizasyondaki etiksel uyumu ifade eden cümlelerdir. Bireylerin davranışlarına yön veren kurallar bütünüdür.
Etik kodlar›; ahlaki uyum politikalarını içerir. Bu politikalar, ahlaki standartlar, temel değerler, prensipler, organizasyondaki etiksel uyumu ifade eden cümlelerdir. Bireylerin davranışlarına yön veren kurallar bütünüdür.
Soru 24
Etik konular üzerinde etik çalışmalar yapmak üzere ODTÜ'de kurulan merkezin adı nedir?
Seçenekler
A
Uygulamalı Etik Araştırma Merkezi
B
İş Etiği Merkezi
C
Etik Eğitimi Merkezi
D
Üniversitelerarası Etik Merkezi
E
İş Etiği Yaygın Eğitim Merkezi
Açıklama:
İşletmecilik okullarında günümüzdeki ve gelecekteki etik eğitimini karşılaştırabileceksiniz.
Uygulamalı Etik Araştırma Merkezi
Uygulamalı Etik Araştırma Merkezi
Soru 25
63 fakültenin internet sitelerinden alınan bilgilere göre, içeriğinde etik dersi olan kaç üniversite bulunmaktadır?
Seçenekler
A
18
B
13
C
22
D
29
E
35
Açıklama:
İşletmecilik okullarında günümüzdeki ve gelecekteki etik eğitimini karşılaştırabileceksiniz.
22
22
Soru 26
Aşağıdakilerden hangisi etik kodların büyük bir öneme sahip olmasının nedenlerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Mesleğe karşı yerleştirilen güçlü eğilimler korur
B
Organizasyon üyeleri arasında yaygın amaç duygularını güçlendirir.
C
Etik olmayan davranışlarda bulunma baskısı ile karşılaşan kişilere destek verir.
D
İşe alımlarda işveren ile personel arasındaki iletişimi arttırır.
E
Yaptırımları tanımlar, etik olmayan davranışlardan caydırır
Açıklama:
Etik kodların önemini açıklayabileceksiniz.
İşe alımlarda işveren ile personel arasındaki iletişimi arttırır.
İşe alımlarda işveren ile personel arasındaki iletişimi arttırır.
Soru 27
Milli Eğitim Bakanlığı tarafından hazırlanan, eğitim ve öğretim kurumlarında etik davranış ilkelerinin neler olduğunu açıklayan genelge hangi yıl yayınlanmıştır?
Seçenekler
A
2009
B
2010
C
2008
D
2007
E
2006
Açıklama:
İş ahlakı eğitiminde aile, eğitim ve öğretim kurumları ve işletmelerin önemini açıklayabileceksiniz.
2010
2010
Soru 28
Eğitim kelimesinin eski Türkçedeki karşılığı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Terbiye
B
Ahlak
C
Yenilik
D
Özgüven
E
Zaruriyet
Açıklama:
İş ahlakı eğitiminde aile, eğitim ve öğretim kurumları ve işletmelerin önemini açıklayabileceksiniz.
Terbiye
Terbiye
Soru 29
Aşağıdakilerden hangisi etik kodların geliştirilmesinde ilk olarak gözden geçirilmesi gereken unsurdur?
Seçenekler
A
Yasa ve düzenlemeler
B
İşletmelerin güçlü ve zayıf yönleri
C
Etik sorunlar açısından potansiyel durumlar
D
Değerler
E
Hizmet sunumu
Açıklama:
Etik kodların önemini açıklayabileceksiniz.
Değerler
Değerler
Soru 30
Aşağıdakilerden hangisi bireyin davranışlarına ahlaki anlamda katkıda bulunmak amacıyla verilen bir eğitimdir?
Seçenekler
A
Matematik Eğitimi
B
Etik Eğitimi
C
Finans Eğitimi
D
Ticaret Eğitimi
E
Pazarlama Eğitimi
Açıklama:
İş ahlakı eğitiminde aile, eğitim ve öğretim kurumları ve işletmelerin önemini açıklayabileceksiniz.
Etik Eğitimi
Etik Eğitimi
Soru 31
Aşağıdakilerden hangisi bireylerin davranışlarına yön vererek, kişiliğinin oluşması ve gelişmesinde önemli bir faktör olan, kan bağı, evlilik gibi olaylar neticesinde birlikte oturan iki ya da daha fazla kişinin oluşturduğu küçük sosyal ve toplumsal gruba verilen addır?
Seçenekler
A
Okul
B
Mahalle
C
Aile
D
Ülke
E
Dernek
Açıklama:
İş ahlakı eğitiminde aile, eğitim ve öğretim kurumları ve işletmelerin önemini açıklayabileceksiniz.
Soru 32
Bireye mesleğiyle ilgili bilgi, beceri ve iş alışkanlıklarını kazandıran ve bireyin yeteneklerini çeşitli yönleriyle geliştiren eğitim sürecine ne ad verilir?
Seçenekler
A
Mesleki eğitim
B
Etik Eğitimi
C
Aile Eğitimi
D
Çevre Eğitimi
E
Mali Eğitim
Açıklama:
İş ahlakı eğitiminde aile, eğitim ve öğretim kurumları ve işletmelerin önemini açıklayabileceksiniz.
Mesleki eğitim
Mesleki eğitim
Soru 33
Aşağıdakilerden hangisi iş ahlakı ile ilgili eğitim programlarında üzerinde durulması gereken noktalardan biri değildir?
Seçenekler
A
İşletmenin ahlaka uygun davranışlarda bulunacağı, ahlak koduna uyulmasında işletmenin kararlı olduğu ve çalışanların etik koduna uyması gerektiği vurgulanmalıdır.
B
Gerçek hayattan iş ahlakı ile ilgili örnek olaylar sunularak soru-cevap şeklinde eğitime önem verilmelidir.
C
Eğitim programları yöneticiler ve yönetici kadrosu dışında kalanlar için farklı biçimde hazırlanmalıdır.
D
Yönetici kadrolarındaki kişilere ahlak konusunda kuramsal bilgi verilmelidir.
E
Ahlak konusunda açık olmayan ve çelişkili problemlerde senaryo kullanımından kaçınılmalıdır.
Açıklama:
İş ahlakı eğitiminde aile, eğitim ve öğretim kurumları ve işletmelerin önemini açıklayabileceksiniz.
Ahlak konusunda açık olmayan ve çelişkili problemlerde senaryo kullanımından kaçınılmalıdır.
Ahlak konusunda açık olmayan ve çelişkili problemlerde senaryo kullanımından kaçınılmalıdır.
Soru 34
Bireylerin davranışlarına yön veren ve davranışların minimum özelliklerinin ortaya konulmasını sağlayan kurallar bütünü aşağıdakilerden hangisiyle tanımlanmaktadır?
Seçenekler
A
Etik kodları
B
Organizasyon kuralları
C
Öğretim
D
Mesleki eğitim
E
Teknik eğitim
Açıklama:
Etik kodu tanımlayabileceksiniz.
Etik kodları
Etik kodları
Soru 35
Aşağıdakilerden hangisi etik kodu oluşturmak için gereken aşamalardan biri değildir?
Seçenekler
A
Kodu gözden geçirin
B
Katılımcılardan etik davranış listesi toplayın
C
Seminer ve paneller düzenleyin
D
Bir kod yazma ekibi oluşturun
E
Etik kodlar tasarlayın
Açıklama:
Etik kodu tanımlayabileceksiniz.
Seminer ve paneller düzenleyin
Seminer ve paneller düzenleyin
Soru 36
Aşağıdakilerden hangisi ideal bir etik davranış kodunun özelliklerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Açık ve kapsamlı olmalı, kolayca anlaşılabilir bir dilde yazılmalıdır.
B
Hazırlanma ve güncelleştirilme sürecinde toplumun sadece küçük ve elit bir kesiminin katılımı sağlanmalı, büyük toplumsal kitlelere açılım gerçekleştirilmemelidir.
C
Üst düzey ve bazı hassas mevkilerde görev yapan kamu görevlilerine daha katı standartlar getirilmelidir.
D
Kamu görevlilerine kılavuzluk edecek ve onları koruyacak kapsamlı bir “yap” ve “yapma”lar listesi olmalıdır .
E
Taslaklarla ilgili yorumlar dikkatli bir biçimde incelenmeli, kamuoyunun talep ve eleştirileri dikkate alınmalıdır.
Açıklama:
Etik kodların önemini açıklayabileceksiniz.
Hazırlanma ve güncelleştirilme sürecinde toplumun sadece küçük ve elit bir kesiminin katılımı sağlanmalı, büyük toplumsal kitlelere açılım gerçekleştirilmemelidir.
Hazırlanma ve güncelleştirilme sürecinde toplumun sadece küçük ve elit bir kesiminin katılımı sağlanmalı, büyük toplumsal kitlelere açılım gerçekleştirilmemelidir.
Soru 37
Aşağıdakilerden hangisi etik kodlarının bir organizasyonda geliştirme süreci aşamalarından biri değildir?
Seçenekler
A
Denetim mekanizmaları
B
Bağlılık
C
Şampiyonlar
D
Farkındalık yaratma
E
Alternatif tarzlar
Açıklama:
Etik kodların önemini açıklayabileceksiniz.
Denetim mekanizmaları
Denetim mekanizmaları
Soru 38
Aşağıdakilerden hangisi etik kodların büyük bir öneme sahip olmasının nedenlerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Kişi orijinal bir durumla karşılaşırsa grup rehberliği sağlar.
B
Etik olmayan davranışlarda bulunma baskısı ile karşılaşan kişilere destek verir.
C
Yaptırımları tanımlar, etik olmayan davranışlardan caydırır.
D
Organizasyon üyeleri arasında yaygın amaç duygularını güçlendirir.
E
Üyeler veya üye olmayanlar arasında ve meslek üyeleri arasında anlaşmazlıklara neden olur.
Açıklama:
Etik kodların önemini açıklayabileceksiniz.
Üyeler veya üye olmayanlar arasında ve meslek üyeleri arasında anlaşmazlıklara neden olur.
Üyeler veya üye olmayanlar arasında ve meslek üyeleri arasında anlaşmazlıklara neden olur.
Soru 39
Batı dünyasında 1960-1970’li yıllarda gelişmeye başlayan iş ahlakı ile ilgili hem iş yaşamındaki hem de akademik anlamdaki çalışmalar ülkemizde hangi dönemden itibaren önem kazanmaya başlamıştır?
Seçenekler
A
1990’li yılların ikinci yarısı
B
1980’li yılların ilk yarısı
C
1990’li yılların ilk yarısı
D
2000’li yılların ilk yarısı
E
1980’li yılların ikinci yarısı
Açıklama:
İşletmecilik okullarında günümüzdeki ve gelecekteki etik eğitimini karşılaştırabileceksiniz.
1990’li yılların ikinci yarısı
1990’li yılların ikinci yarısı
Soru 40
Aşağıdakilerden hangisi işletmelerin iş ahlakı eğitimini etkili bir araç olarak görmelerinin nedenlerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Ahlaki duyarlılığı arttırmak
B
Çelişkili durumlarda sağlıklı değerlendirme yapabilmek
C
Çalışanların iş konusunda uzmanlaşmasını sağlamak
D
Doğru karar vermeyi sağlamak
E
Ahlaki bilinçlenmeyi oluşturmak
Açıklama:
İş ahlakı eğitiminde aile, eğitim ve öğretim kurumları ve işletmelerin önemini açıklayabileceksiniz.
Çalışanların iş konusunda uzmanlaşmasını sağlamak
Çalışanların iş konusunda uzmanlaşmasını sağlamak
Soru 41
Aşağıdakilerden hangisi evrensel ahlak standartlarında yer alan kavramlardan biri değildir?
Seçenekler
A
Dürüstlük
B
Sorumluluk
C
Başarı
D
Doğruluk
E
Saygı göstermek
Açıklama:
İş ahlakı eğitiminde aile, eğitim ve öğretim kurumları ve işletmelerin önemini açıklayabileceksiniz.
Başarı
Başarı
Soru 42
Etik kodlar ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Etik kodlar genel veya özel nitelikte olabilir.
B
Sürekli revizyonun bir parçası olarak karşımıza çıkabilirler.
C
Davranışların minimum özelliklerinin ortaya konulmasıdır.
D
Ahlaki uyum politikalarını içerir.
E
Etik kodlar yazılıdır.
Açıklama:
Etik kodu tanımlayabileceksiniz.
Etik kodlar yazılıdır.
Etik kodlar yazılıdır.
Soru 43
Etik kod oluşturmak için yapılması gereken ilk adım aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Ortak temalar belirlemek
B
Onay almak
C
Kodları sıralamak
D
Kodu gözden geçirmek
E
Kod iletişim stratejisi
Açıklama:
Etik kodu tanımlayabileceksiniz.
Onay almak
Onay almak
Soru 44
Genel anlamıyla, bireyin davranışlarında farklılıklar oluşturabilmeye ne ad verilir?
Seçenekler
A
Eğitim
B
Öğretim
C
Etik eğitimi
D
Değişim
E
Farkındalık yaratma
Açıklama:
İş ahlakı eğitiminde aile, eğitim ve öğretim kurumları ve işletmelerin önemini açıklayabileceksiniz.
Genel anlamıyla, bireyin davranışlarında farklılıklar oluşturabilmeye
Genel anlamıyla, bireyin davranışlarında farklılıklar oluşturabilmeye
Soru 45
Bireyin davranışlarına ahlaki anlamda katkıda bulunmak amacıyla verilen bir eğitime ne ad verilir?
Seçenekler
A
Örgün eğitim
B
Ahlak
C
Etik eğitimi
D
Öğretim
E
Etik kod
Açıklama:
İş ahlakı eğitiminde aile, eğitim ve öğretim kurumları ve işletmelerin önemini açıklayabileceksiniz.
Bireyin davranışlarına ahlaki anlamda katkıda bulunmak amacıyla verilen bir eğitime ETİK EĞİTİMİ adı verilir.
Bireyin davranışlarına ahlaki anlamda katkıda bulunmak amacıyla verilen bir eğitime ETİK EĞİTİMİ adı verilir.
Soru 46
Bireylerin davranışlarına yön veren kurallar bütününe ne ad verilir?
Seçenekler
A
Eğitim
B
Ahlaki eğitim
C
İş eğitimi
D
Öğretim
E
Etik kodlar
Açıklama:
Etik kodu tanımlayabileceksiniz.
Bireylerin davranışlarına yön veren kurallar bütününe ETİK KODLAR adı verilir.
Bireylerin davranışlarına yön veren kurallar bütününe ETİK KODLAR adı verilir.
Soru 47
İş ahlakı ile ilgili eğitim programlarında üzerinde önemle durulması gereken noktalarla ilgili hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Gerçek hayattan örnek olaylar sunularak soru-cevap şeklinde eğitime önem verilmelidir.
B
Ahlaki problemlerin çelişkiler içerdiği durumlarda bu durumu izah edebilmek için senaryolar kullanılmalıdır.
C
Yönetici kadrolarındaki kişilere ahlak konusunda kuramsal bilgi verilmelidir.
D
Çalışanların etik koduna uyması gerektiği vurgulanmalıdır.
E
Hazırlanacak eğitim programları yöneticiler ve yönetici kadrosu dışında kalanlar için aynı standartta düzenlenmelidir.
Açıklama:
İş ahlakı eğitiminde aile, eğitim ve öğretim kurumları ve işletmelerin önemini açıklayabileceksiniz.
Hazırlanacak eğitim programları yöneticiler ve yönetici kadrosu dışında kalanlar için farklı biçimlerde düzenlenmelidir.
Hazırlanacak eğitim programları yöneticiler ve yönetici kadrosu dışında kalanlar için farklı biçimlerde düzenlenmelidir.
Soru 48
Aşağıdakilerden hangisi Milli Eğitim Bakanlığı’nın yayınladığı genelgeye göre eğitim ve öğretim kurumlarında etik davranış ilkelerinden değildir?
Seçenekler
A
Hizmet standartlarına uyma
B
Amaç ve misyona bağlılık
C
Görev ve yetkilerin menfaat amaçlı kullanılmaması
D
Gerektiğinde çıkar çatışmasından kaçınmama
E
Bilgi verme saydamlık ve katılımcılık
Açıklama:
İş ahlakı eğitiminde aile, eğitim ve öğretim kurumları ve işletmelerin önemini açıklayabileceksiniz.
Çıkar çatışmasından kaçınma temel ilkelerden biridir.
Çıkar çatışmasından kaçınma temel ilkelerden biridir.
Soru 49
Aşağıdakilerden hangisi etik kodu önemli yapan nedenlerinden değildir?
Seçenekler
A
Kişi orijinal bir durumla karşılaşırsa etik kodlar grup rehberliği sağlar.
B
Etik kodlar sayesinde meslek ünü ve kamu güvenini artar.
C
Etik kodlar, yaptırımları tanımlar. Etik olmayan davranışlardan caydırır.
D
Etik olmayan davranışlarda bulunma baskısı ile karşılaşan kişilere destek verir.
E
Etik olmayan davranışları cezalandırır.
Açıklama:
Etik kodların önemini açıklayabileceksiniz.
Etik kodların cezalandırma işlevi yoktur.
Etik kodların cezalandırma işlevi yoktur.
Soru 50
Genel kodlar yanında farklı kodların da belirlenmeye çalışıldığı etik kod geliştirme aşaması aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Şampiyonlar
B
Farkındalık yaratma
C
Konuların teşhisi
D
Alternatif tarzlar
E
Bağlılık
Açıklama:
Etik kodu tanımlayabileceksiniz.
Genel kodlar yanında farklı kodların da belirlenmeye çalışıldığı etik kod geliştirme aşaması alternatif tarzlar aşamasıdır.
Genel kodlar yanında farklı kodların da belirlenmeye çalışıldığı etik kod geliştirme aşaması alternatif tarzlar aşamasıdır.
Soru 51
Aşağıdakilerden hangisi ideal etik kodu davranışı özelliklerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Üst düzey ve bazı hassas mevkilerde görev yapan kamu görevlileri dahil edilmemelidir.
B
Hazırlanma ve güncelleştirilme sürecinde toplumun büyük bir kesiminin katılımı sağlanmalıdır.
C
Eğitim; denetim ve yaptırımlar ile desteklenmelidir.
D
Açık ve kapsamlı olmalı, kolayca anlaşılabilir bir dilde yazılmalıdır.
E
Taslaklarla ilgili yorumlar dikkatli bir biçimde incelenmelidir.
Açıklama:
Etik kodu tanımlayabileceksiniz.
Üst düzey ve bazı hassas mevkilerde görev yapan kamu görevlileri ne daha katı standartlar getirilmelidir.
Üst düzey ve bazı hassas mevkilerde görev yapan kamu görevlileri ne daha katı standartlar getirilmelidir.
Soru 52
Soru 10: Etik eğitimi ile ilgili verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
İşletmecilik okulları ve akademik çalışmalar anlamında sayı olarak olarak yeterli düzeye ulaşılamamıştır.
B
İşletmecilik eğitimi veren okullarda ve üniversitelerde etik eğitimi nitelik olarak istenilen boyutta değildir.
C
Öğrencilerin etikle ilgili eğitimi yükseköğretim sırasında almaları daha akılcı ve verimli olacaktır.
D
Son yıllarda gerek özel sektörde, gerekse kamu sektöründe etik farkındalığında hızlı bir artış söz konusudur.
E
Henüz ülkemizde etik araştırma merkezleri bulunmamaktadır.
Açıklama:
İşletmecilik okullarında günümüzdeki ve gelecekteki etik eğitimini karşılaştırabileceksiniz.
Ülkemizde etik araştırma merkezleri kurulmuştur.
Ülkemizde etik araştırma merkezleri kurulmuştur.
Soru 53
Etik kodlarla ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Ahlaki uyum politikalarını içerirLer.
B
İşletmeler 1990’lı yıllarda etik kodlar üzerinde yoğunlaşmaya başlamışlardır.
C
Davranışlara yön verirler.
D
Genel geçerliliğe sahip olmaları gerekmez.
E
Uygulanabilirliklerinin olması ve kolay yayılıyor olmaları önemlidir.
Açıklama:
Etik kodu tanımlayabileceksiniz.
Etik kodların herkes tarafından kabul edilebilir bir geçerliliğe sahip olmaları gerekmektedir.
Etik kodların herkes tarafından kabul edilebilir bir geçerliliğe sahip olmaları gerekmektedir.
Soru 54
İş ahlakına yönelik verilen eğitim programlarıyla ilgili olarak aşağıdaki maddelerden hangisi ya da hangileri doğrudur?I. Ahlaki problemleri açıklamak için senaryolar kullanılmalıdır.II. Eğitim programları herkes için aynı düzenlenmelidir.III. Soru- cevap şeklindeki eğitime önem verilmelidir.
Seçenekler
A
I ve II
B
I ve III
C
II ve III
D
Sadece I
E
I, II ve III
Açıklama:
İş ahlakı eğitiminde aile, eğitim ve öğretim kurumları ve işletmelerin önemini açıklayabileceksiniz.
İş ahlakına yönelik verilen eğitim programlarıyla ilgili olarak: I. Ahlaki problemleri açıklamak için senaryolar kullanılmalıdır. III. Soru- cevap şeklindeki eğitime önem verilmelidir. maddeleri doğrudur.
İş ahlakına yönelik verilen eğitim programlarıyla ilgili olarak: I. Ahlaki problemleri açıklamak için senaryolar kullanılmalıdır. III. Soru- cevap şeklindeki eğitime önem verilmelidir. maddeleri doğrudur.
Soru 55
Aşağıdakilerden hangisi etik eğitimin amaçladığı davranışlardan biridir?
Seçenekler
A
Ahlaki tecrübeyi artırması
B
Etik ile ilgili tüm kuramların bilinmesi
C
Etik ve sosyal sorumluluk arasındaki farkların pekiştirilmesi
D
İş dünyasının daha iyi anlaşılması
E
Etik tutarsızlıklar konusunda uzmanlaşılması
Açıklama:
İş ahlakı eğitiminde aile, eğitim ve öğretim kurumları ve işletmelerin önemini açıklayabileceksiniz.
Ahlaki tecrübeyi artırmak etik eğitiminin temel amaçlarından biridir.
Ahlaki tecrübeyi artırmak etik eğitiminin temel amaçlarından biridir.
Soru 56
Bireylerin kişiliğinin oluşmasında ve gelişmesinde en önemli faktör aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Aile
B
İşyeri
C
Eğitim kurumu
D
Staj
E
Yurtdışı deneyim
Açıklama:
İş ahlakı eğitiminde aile, eğitim ve öğretim kurumları ve işletmelerin önemini açıklayabileceksiniz.
Bireylerin kişiliğinin oluşmasında ve gelişmesinde en önemli faktör ailedir.
Bireylerin kişiliğinin oluşmasında ve gelişmesinde en önemli faktör ailedir.
Soru 57
İşletmeler, çalışanlarının karşı karşıya kaldığı çelişkili durumlarda sağlıklı bir değerlendirme yapıp, doğru karar vermelerini sağlamak üzere aşağıdakilerden hangisini etkili bir araç olarak görür?
Seçenekler
A
İş ahlakı eğitimi
B
İşe alıştırma
C
İş başı teknik eğitim
D
Motivasyon
E
Staj
Açıklama:
İş ahlakı eğitiminde aile, eğitim ve öğretim kurumları ve işletmelerin önemini açıklayabileceksiniz.
İşletmeler, çalışanlarının karşı karşıya kaldığı çelişkili durumlarda sağlıklı bir değerlendirme yapıp, doğru karar vermelerini sağlamak üzere iş ahlakı eğitimini etkili bir araç olarak görür.
İşletmeler, çalışanlarının karşı karşıya kaldığı çelişkili durumlarda sağlıklı bir değerlendirme yapıp, doğru karar vermelerini sağlamak üzere iş ahlakı eğitimini etkili bir araç olarak görür.
Soru 58
Aşağıdakilerden hangisi etik kodların oluşturulmasında sorulması gereken sorulardan biri değildir?
Seçenekler
A
Yeterince uzun mu?
B
Uygulanabilirliği var mı?
C
Yeterince spesifik mi?
D
Kolay yayılabilir mi?
E
Bir geçerliliğe sahip mi?
Açıklama:
Etik kodu tanımlayabileceksiniz.
"Yeterince uzun mu?" etik kodların oluşturulmasında sorulması gereken sorulardan biri değildir.
"Yeterince uzun mu?" etik kodların oluşturulmasında sorulması gereken sorulardan biri değildir.
Soru 59
Etik kodların önemi ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Mesleklerin değerlendirilmesinde ve kamu beklentilerinde temel oluşturur.
B
Etik kodlar cezalandırma gereklerini yerine getirir.
C
Orijinal durumlarda grup rehberliği sağlar.
D
Etik olmayan davranışlarda bulunma baskısı ile karşılaşan kişilere destek verir.
E
Meslek ününü ve kamu güvenini artırır.
Açıklama:
Etik kodların önemini açıklayabileceksiniz.
Etik kodlar ceza verme amacını taşımaz.
Etik kodlar ceza verme amacını taşımaz.
Soru 60
Etik kodu oluşturmak için birbirini takip eden kaç aşama bulunmaktadır?
Seçenekler
A
5
B
9
C
10
D
13
E
15
Açıklama:
Etik kodu tanımlayabileceksiniz.
Etik kodu oluşturmak için birbirini takip eden 13 aşama bulunmaktadır
Etik kodu oluşturmak için birbirini takip eden 13 aşama bulunmaktadır
Soru 61
Etik kod oluşturmak için yapılması gereken son adım aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kodları sıralamak
B
Etik kodlar tasarlamak
C
Kodu gözden geçirmek
D
Onay almak
E
Ortak temalar belirlemek
Açıklama:
Etik kodu tanımlayabileceksiniz.
Etik kod oluşturmak için yapılması gereken son adım kodu gözden geçirmektir.
Etik kod oluşturmak için yapılması gereken son adım kodu gözden geçirmektir.
Soru 62
Aşağıdakilerden hangisi etik kodların büyük bir öneme sahip olmasının nedenlerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Etik kodlar kişinin yerine getirdiği görevlerde uzmanlaşmasını sağlar.
B
Kişi orijinal bir durumla karşılaşırsa etik kodlar grup rehberliği sağlar.
C
Etik kodlar yaptırımları tanımlar, etik olmayan davranışlardan caydırır.
D
Etik kodlar mesleğe karşı yerleştirilen güçlü eğilimleri korur.
E
Etik kodlar sayesinde mesleğin ünü ve kamu güveni artar.
Açıklama:
Etik kodların önemini açıklayabileceksiniz.
Etik kodlar kişinin yerine getirdiği görevlerde uzmanlaşmasını sağlama amacına hizmet etmez.
Etik kodlar kişinin yerine getirdiği görevlerde uzmanlaşmasını sağlama amacına hizmet etmez.
Soru 63
Aşağıdakilerden hangisi ideal bir etik kodla ilgili yanlış bir ifadedir?
Seçenekler
A
Eğitim, denetim ve yaptırımlar ile desteklenmelidir.
B
Bir yap ve yapmalar listesi olmamalıdır.
C
Açık kapsamlı ve kolay anlaşılabilir olmalıdır.
D
Taslaklarla ilgili yorumlar dikkatli bir biçimde incelenmelidir.
E
Kamuoyunun talep ve eleştirileri dikkate alınmalıdır.
Açıklama:
Etik kodu tanımlayabileceksiniz.
Etik kodlar kapsamlı bir yap ve yapmalar listesi olmalıdır.
Etik kodlar kapsamlı bir yap ve yapmalar listesi olmalıdır.
Soru 64
Bireyin davranışlarına ahlaki anlamda katkıda bulunmak amacıyla verilen eğitime ne ad verilir?
Seçenekler
A
Etik eğitimi
B
Sosyal eğitim
C
Bilişsel eğitim
D
Psikosomatik eğitim
E
Güdüleme
Açıklama:
İş ahlakı eğitiminde aile, eğitim ve öğretim kurumları ve işletmelerin önemini açıklayabileceksiniz.
Bireyin davranışlarına ahlaki anlamda katkıda bulunmak amacıyla verilen eğitime etik eğitimi adı verilmektedir.
Bireyin davranışlarına ahlaki anlamda katkıda bulunmak amacıyla verilen eğitime etik eğitimi adı verilmektedir.
Soru 65
Bireyin davranışlarına yön veren kurallar bütününe ne ad verilir?
Seçenekler
A
Gelenek görenek
B
Etik kodları
C
Hukuk kuralları
D
Güdüleme
E
Sosyal kontrol kodları
Açıklama:
Etik kodu tanımlayabileceksiniz.
Bireyin davranışlarına yön veren kurallar bütününe etik kodları adı verilmektedir.
Bireyin davranışlarına yön veren kurallar bütününe etik kodları adı verilmektedir.
Soru 66
Bireylerlere ihtiyaç duydukları bilgilerin verilmesine ne ad verilir?
Seçenekler
A
Etik kodlar
B
Eğitim
C
Öğretim
D
Güdüleme
E
Sosyalleşme
Açıklama:
İş ahlakı eğitiminde aile, eğitim ve öğretim kurumları ve işletmelerin önemini açıklayabileceksiniz.
Bireylerlere ihtiyaç duydukları bilgilerin verilmesine öğretim adı verilir.
Bireylerlere ihtiyaç duydukları bilgilerin verilmesine öğretim adı verilir.
Soru 67
Bireyin davranışlarına ahlaki anlamda katkıda bulunmak amacıyla verilen eğitim aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Etik kodları
B
Öğretim
C
Farkındalık yaratma
D
Etik eğitimi
E
Denetim ve yaptırımlar
Açıklama:
İş ahlakı eğitiminde aile, eğitim ve öğretim kurumları ve işletmelerin önemini açıklayabileceksiniz.
Bireyin davranışlarına ahlaki anlamda katkıda bulunmak amacıyla verilen eğitim etik eğitimidir.
Bireyin davranışlarına ahlaki anlamda katkıda bulunmak amacıyla verilen eğitim etik eğitimidir.
Soru 68
Türkiye'de ilk defa İşletmecilik Meslek Etiği Uygulama ve Araştırma Merkezi 2001 yılında hangi üniversitede kurulmuştur?
Seçenekler
A
Ankara Üniversitesi
B
Anadolu Üniversitesi
C
İstanbul Üniversitesi
D
Marmara Üniversitesi
E
Hacettepe Üniversitesi
Açıklama:
İşletmecilik okullarında günümüzdeki ve gelecekteki etik eğitimini karşılaştırabileceksiniz.
Türkiye'de ilk defa İşletmecilik Meslek Etiği Uygulama ve Araştırma Merkezi 2001 yılında Hacettepe Üniversitesi tarafından kurulmuştur.
Türkiye'de ilk defa İşletmecilik Meslek Etiği Uygulama ve Araştırma Merkezi 2001 yılında Hacettepe Üniversitesi tarafından kurulmuştur.
Soru 69
Aşağıdakilerden hangisi bir etik kodu oluştururken sorulması gereken sorulardan birisi değildir?
Seçenekler
A
Farkındalık yaratır mı?
B
Uygulanabilirliği var mı?
C
Kolay yayılabilir mi?
D
Bir geçerliliğe sahip mi?
E
Yeterince spesifik mi?
Açıklama:
Etik kodların önemini açıklayabileceksiniz.
"Farkındalık yaratır mı?" sorusu bir etik kodu oluştururken sorulması gereken sorulardan birisi değildir.
"Farkındalık yaratır mı?" sorusu bir etik kodu oluştururken sorulması gereken sorulardan birisi değildir.
Soru 70
Etik kodlar hangi sıklıkla güncelleştirilmelidir?
Seçenekler
A
Her ay
B
Yılda en az bir defa
C
İki yılda bir defa
D
Dört yılda bir defa
E
On yılda bir defa
Açıklama:
Etik kodların önemini açıklayabileceksiniz.
Etik kodlar yılda en az bir defa güncellenmelidir.
Etik kodlar yılda en az bir defa güncellenmelidir.
Soru 71
Etik kod oluşturma süreci kaç aşamalı bir süreçtir?
Seçenekler
A
10
B
11
C
12
D
13
E
14
Açıklama:
Etik kodu tanımlayabileceksiniz.
Etik kod oluşturma süreci onüç aşamalı bir süreçtir
Etik kod oluşturma süreci onüç aşamalı bir süreçtir
Soru 72
İşletmeler için yazılı etik kodlar hangi tarihlerde oluşturulmaya başlanmıştır?
Seçenekler
A
1960'lı yıllarda
B
1970'li yıllarda
C
1980'li yıllarda
D
1990'lı yıllarda
E
2000'li yıllarda
Açıklama:
Etik kodların önemini açıklayabileceksiniz.
İşletmeler için yazılı etik kodlar 1990'lı yıllarda oluşturulmaya başlanmıştır.
İşletmeler için yazılı etik kodlar 1990'lı yıllarda oluşturulmaya başlanmıştır.
Soru 73
Eğitim, insanı doğumundan ölümüne kadar etkileyen ve bir şekle sokmaya çalışan bir süreçtir. Etik ise insanın ne yapmalıyım? Nasıl yapmalıyım? Sorularına vermeye çalıştığı yanıttır.Yukarıdaki açıklama aşağıdakilerden hangisine yanıt oluşturur?
Seçenekler
A
Etiğin insan hayatındaki önemi nedir?
B
Etik ile eğitim arasındaki zorunlu ilişki hangi temele dayanır?
C
Eğitimin daha iyi hale gelebilmesi için neler yapılabilir?
D
Eğitimli bireylerin etik değerlerinin daha gelişmiş olması nasıl açıklanır?
E
Eğitim ile etik arasındaki temel farklılık nedir?
Açıklama:
İş ahlakı eğitiminde aile, eğitim ve öğretim kurumları ve işletmelerin önemini açıklayabileceksiniz.
Bireyin doğumdan ölüme kadar aldığı bir eğitim vardır ve bu eğitimin sonucu olarak da kişinin yapısı oluşur. Birey, bu eğitim sayesinde bazı etik değerler oluşturur ve bu etik değerlerin temeli de "ne yapmalıyım?" ve "nasıl yapmalıyım?" sorularına dayanır. Bu sebeple "eğitim ve etik kodlar arasındaki ilişki hangi temele dayanır?" şeklinde yöneltilen bir soru, yanıtını bulmuş olur.
Bireyin doğumdan ölüme kadar aldığı bir eğitim vardır ve bu eğitimin sonucu olarak da kişinin yapısı oluşur. Birey, bu eğitim sayesinde bazı etik değerler oluşturur ve bu etik değerlerin temeli de "ne yapmalıyım?" ve "nasıl yapmalıyım?" sorularına dayanır. Bu sebeple "eğitim ve etik kodlar arasındaki ilişki hangi temele dayanır?" şeklinde yöneltilen bir soru, yanıtını bulmuş olur.
Soru 74
Birey, ahlak eğitiminin ilk basamağına aileden gördükleriyle tırmanır. Aile, bireyin kişiliğinin oluşması ve gelişmesi için en önemli faktördür.Ailenin, bireyin edindiği ahlak eğitimindeki yerinin bu denli önemli olmasının nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Ailenin bireyin her kararında yanında bulunması
B
Bireyin ailesine verdiği değer oranı doğrultusunda gelişkinlik göstermesi
C
Ailenin etik eğitimi sırasında bireye söz hakkı tanımaması
D
Bireyin aileden ayrılmasının toplumsal riskler taşıması
E
Aile ile birey arasındaki ilişkinin uzun vadeli olması ve karşılıklı etkileşimin genellikle ömür boyu sürmesi
Açıklama:
Etik kodu tanımlayabileceksiniz.
Aile ile birey arasındaki ilişki, bireyin ilk edindiği bilgi görgü ve tecrübelerin tamamının, bireyin yaşamının ilk dönemlerine aile dışında bir yerden etkilenmemesi durumuyla başlar ve bu ilişki, yer yer azalarak fakat bir ömür boyu sürer. Aile ile bireyin bu karşılıklı etkileşimi genellikle bireyin tüm yaşamı boyunca sürmesinden dolayı ailenin bireyin ahlak eğitimi sürecindeki yeri oldukça büyük bir yere sahiptir.
Aile ile birey arasındaki ilişki, bireyin ilk edindiği bilgi görgü ve tecrübelerin tamamının, bireyin yaşamının ilk dönemlerine aile dışında bir yerden etkilenmemesi durumuyla başlar ve bu ilişki, yer yer azalarak fakat bir ömür boyu sürer. Aile ile bireyin bu karşılıklı etkileşimi genellikle bireyin tüm yaşamı boyunca sürmesinden dolayı ailenin bireyin ahlak eğitimi sürecindeki yeri oldukça büyük bir yere sahiptir.
Soru 75
Günümüzde gerek bireylerin gerekse işletmelerin daha fazla kazanç sağlamayı amaçlamaları, bireysel çıkarların her şeyin üstünde tutulması, yoğun rekabet ortamının artması, duyarsızlık gibi konular aşağıdakilerden hangisine, hangi temel gerekçeye bağlı olarak neden olurlar?
Seçenekler
A
Aile içi uyumsuzluklara-Sağlık
B
İş yaşamındaki mutsuzluklara-Eğitim
C
İş hayatında iş ahlakına uygun olmayan davranışlara-Ekonomik
D
Aile ve iş yaşamı arasında denge kuramamaya-Yaşam tarzı
E
İş yaşamının sona ermesine-Kültürel
Açıklama:
İş ahlakı eğitiminde aile, eğitim ve öğretim kurumları ve işletmelerin önemini açıklayabileceksiniz.
Ekonomi, iş yaşamında karşılaşılabilecek en önemli ve büyük paya sahip faktördür. Hem işletmeler ve bu işletmelerin sahipleri, hem de bireyler sahip olduklarından daha fazlasını arzu ederler ve bu sebeple duyarsızlaşarak meydana gelen rekabet ortamına ayak uydurmaya gayret ederlerse, ekonomiye dayalı salt kazanç amaçlı bir yola girmiş olurlar ki bu da onları iş hayatında uygun olmayan davranışlara sevk eder.
Ekonomi, iş yaşamında karşılaşılabilecek en önemli ve büyük paya sahip faktördür. Hem işletmeler ve bu işletmelerin sahipleri, hem de bireyler sahip olduklarından daha fazlasını arzu ederler ve bu sebeple duyarsızlaşarak meydana gelen rekabet ortamına ayak uydurmaya gayret ederlerse, ekonomiye dayalı salt kazanç amaçlı bir yola girmiş olurlar ki bu da onları iş hayatında uygun olmayan davranışlara sevk eder.
Soru 76
Aşağıdakilerden hangisi, etik kodların önemini gösteren nedenlerden değildir?
Seçenekler
A
Etik kodlar sayesinde meslek ünü ve kamu güveni artar.
B
Etik kodlar, etik olmayan davranışlarda bulunma baskısı ile karşılaşan kişilere destek verir.
C
Etik kodlar işletmelerin karlılığında temel oluşturur.
D
Etik kodlar yaptırımları tanımlar, etik olmayan davranışlardan caydırır.
E
Etik kodlar, etik olmayan davranışlarda bulunma baskısı ile karşılaşan kişilere destek verir.
Açıklama:
Etik kodu tanımlayabileceksiniz.
Etik kodlar işletmelerin karlılığını artırmaya dolaylı olarak katkıda bulunsa da, karlılığa temel oluşturma amacına hizmet etmezler.
Etik kodlar işletmelerin karlılığını artırmaya dolaylı olarak katkıda bulunsa da, karlılığa temel oluşturma amacına hizmet etmezler.
Soru 77
Aşağıdakilerden hangisi etik kod oluşturma sürecinin bir aşaması değildir?
Seçenekler
A
Kod yazma ekibi oluşturulması
B
Etik sorunlar listesi toplanması
C
Etik davranış listesi toplanması
D
Kodların sıralanması
E
Ticaret odasından "Etik Kod Oluşturma Yetki Belgesi" alınması.
Açıklama:
Etik kodu tanımlayabileceksiniz.
Ticaret odasından "Etik Kod Oluşturma Yetki Belgesi" alınması etik kod oluşturma sürecinin bir aşaması değildir.
Ticaret odasından "Etik Kod Oluşturma Yetki Belgesi" alınması etik kod oluşturma sürecinin bir aşaması değildir.
Soru 78
Bir etik kodun aşağıdaki özelliklerden hangisine sahip olması gerekmez?
Seçenekler
A
Sayısal olması
B
Uygulanabilir olması
C
Belirgin (spesifik) olması
D
Kolay yayılabilir olması
E
Geçerliliğe sahip olması
Açıklama:
Etik kodu tanımlayabileceksiniz.
Bir etik kodun sayısal olması gerekmez.
Bir etik kodun sayısal olması gerekmez.
Soru 79
Bir ülkede yüksek öğretim öğrencilerinin önemli bir kesiminin etik ve dürüst olmayan davranışları onayladığı gözlenmiştir. Bu gözlemden hangi sonuç çıkarılamaz?
Seçenekler
A
Toplum yapısı bozulabilir.
B
Toplumda istenmeyen olaylarda artışlar olabilir.
C
Etik eğitimi gereksizdir.
D
Etik eğitimi yetersizdir.
E
Kamu kaynaklarının kullanımında usulsüzlükler artabilir.
Açıklama:
İşletmecilik okullarında günümüzdeki ve gelecekteki etik eğitimini karşılaştırabileceksiniz.
Bir ülkede yüksek öğretim öğrencilerinin önemli bir kesiminin etik ve dürüst olmayan davranışları onayladığının gözlenmiş olması etik eğitiminin gereksiz olduğunu göstermez.
Bir ülkede yüksek öğretim öğrencilerinin önemli bir kesiminin etik ve dürüst olmayan davranışları onayladığının gözlenmiş olması etik eğitiminin gereksiz olduğunu göstermez.
Soru 80
Aşağıdakilerden hangisi doğru değildir?
Seçenekler
A
Eğitim bireylerin ihtiyaç duydukları bilgilerin verilmesidir.
B
Ahlaki eğitimin temeli ailede alınır.
C
Şirket değerlerini çalışanlara iletip benimsetmek, işletmelerde, iş ahlakı eğitiminin bir amacıdır.
D
Eğitim kelimesinin eski Türkçe karşılığı "terbiye" dir.
E
İşletmeler, iş ahlakı eğitimini uygulanabilir hale getirmek için kodlar oluştururlar.
Açıklama:
İş ahlakı eğitiminde aile, eğitim ve öğretim kurumları ve işletmelerin önemini açıklayabileceksiniz.
Eğitim, bireyin davranışlarında farklılıklar oluşturabilmektir; bireylerin ihtiyaç duydukları bilgilerin verilmesi olarak tanımlanamaz.
Eğitim, bireyin davranışlarında farklılıklar oluşturabilmektir; bireylerin ihtiyaç duydukları bilgilerin verilmesi olarak tanımlanamaz.
Soru 81
Aşağıdaki ifadelerden hangisi etik kodların önemli olmasının nedenleri arasında değildir?
Seçenekler
A
Kişi orijinal bir durumla karşılaşırsa etik kodlar grup rehberliği sağlar.
B
Etik kodlar sayesinde meslek uzmanlığı artar.
C
Etik kodlar mesleğe karşı yerleştirilen güçlü eğilimleri korur.
D
Etik kodlar yaptırımları tanımlar.
E
Etik kodlar etik olmayan davranışlardan caydırır.
Açıklama:
Etik kodların önemini açıklayabileceksiniz.
Etik kodlar meslek uzmanlığını artırmayı amaçlamaz.
Etik kodlar meslek uzmanlığını artırmayı amaçlamaz.
Soru 82
I-Pazarlıklarda etik II-Yerel toplumla ilişkiler III-Başkalarının özel bilgilerinin kullanımı IV-Etik çevre yönetimi V-rakiplerle ilişkilerYukarıdaki eğitim konuları aşağıda verilen seçeneklerden hangisi ile ilgilidir?
Seçenekler
A
Etik kodların gelişimi
B
İş ahlakı
C
İşletmelerde eğitim
D
İşletmelerde sosyal sorumluluk
E
İşletmelerde yönetim
Açıklama:
İş ahlakı eğitiminde aile, eğitim ve öğretim kurumları ve işletmelerin önemini açıklayabileceksiniz.
I-Pazarlıklarda etik II-Yerel toplumla ilişkiler III-Başkalarının özel bilgilerinin kullanımı IV-Etik çevre yönetimi V-rakiplerle ilişkiler iş ahlakı ile ilişkilidir.
I-Pazarlıklarda etik II-Yerel toplumla ilişkiler III-Başkalarının özel bilgilerinin kullanımı IV-Etik çevre yönetimi V-rakiplerle ilişkiler iş ahlakı ile ilişkilidir.
Soru 83
I. Etik kodu tanımlamak
II. Ortak temalar belirlemek
III. Kod yazma ekibi oluşturmak
IV. İlgili paydaşlardan etik sorunlar listesi toplamak
V. Katılımcılardan etik davranış listesi toplamak
VI. Sürekli revizyonun parçası olmak
VII. Etik kodların niteliklerini belirlemek
Etik kod oluşturma sürecinde "onay alma" ve "etik kodların tasarlanması" aşamaları dikkate alındığında yukarıdaki aşamalardan hangileri doğru biçimde aşamalar içinde yer almamaktadır ?
II. Ortak temalar belirlemek
III. Kod yazma ekibi oluşturmak
IV. İlgili paydaşlardan etik sorunlar listesi toplamak
V. Katılımcılardan etik davranış listesi toplamak
VI. Sürekli revizyonun parçası olmak
VII. Etik kodların niteliklerini belirlemek
Etik kod oluşturma sürecinde "onay alma" ve "etik kodların tasarlanması" aşamaları dikkate alındığında yukarıdaki aşamalardan hangileri doğru biçimde aşamalar içinde yer almamaktadır ?
Seçenekler
A
I, II
B
II, III
C
III, V
D
VI, VII
E
IV, III
Açıklama:
Etik kodların önemini açıklayabileceksiniz.
VI. Sürekli revizyonun parçası olmak ve
VII. Etik kodların niteliğini belirlemek
Etik kod oluşturma süreci içinde yer almaz.
VI. Sürekli revizyonun parçası olmak ve
VII. Etik kodların niteliğini belirlemek
Etik kod oluşturma süreci içinde yer almaz.
Soru 84
Aşağıdakilerden hangisi ideal bir etik davranış kodu özelliği değildir?
Seçenekler
A
Eğitim; denetim ve yaptırımlarla desteklenmelidir.
B
Toplumun büyük bir kesiminin katılımı sağlanmalıdır.
C
Ulusal etik davranış kodu belli bir standardı sağlamalıdır.
D
Kolayca anlaşılabilir bir dilde yazılmalıdır.
E
Kamu görevlilerine kılavuzluk edecek bir "yapma”lar listesi olmalıdır.
Açıklama:
Etik kodların önemini açıklayabileceksiniz.
Kamu görevlilerine kılavuzluk edecek ve onları koruyacak bir yap" ve "yapma”lar listesi olmalıdır.
Kamu görevlilerine kılavuzluk edecek ve onları koruyacak bir yap" ve "yapma”lar listesi olmalıdır.
Soru 85
Aşağıdakilerden hangisi ülkemizdeki işletmecilik okullarındaki etik eğitimi konusunun doğru bir değerlendirmesidir?
Seçenekler
A
İşletmecilik okullarındaki etik derslerinin sayısı yeterli durumdadır.
B
İşletmecilik okullarındaki etik derslerinin içeriği yeterli düzeydedir.
C
Etik kurulları oluşturulmaktadır.
D
Etikle ilgili çalıştaylar düzenlenmemektedir.
E
Özel ve kamu sektöründe etik farkındalık oluşmuş durumdadır.
Açıklama:
İşletmecilik okullarında günümüzdeki ve gelecekteki etik eğitimini karşılaştırabileceksiniz.
Etik kurulları oluşturulmaktadır.
Etik kurulları oluşturulmaktadır.
Soru 86
Ahlakın gerçek değerine ulaşabilmesi için aşağıdaki ahlak anlayışlarından hangileri olmazsa olmaz nitelik taşır?
Seçenekler
A
Kişisel ahlak-Toplumsal ahlak-Aile ahlakı
B
İş ahlakı-Kişisel ahlak-Aile ahlakı
C
Sorumluluk ahlakı-Aile ahlakı-Toplumsal ahlak
D
Arkadaşlık ahlakı-Kişisel ahlak-Aile ahlakı
E
Cinsiyet ahlakı-Toplumsal ahlak-Kişisel ahlak
Açıklama:
İş ahlakı eğitiminde aile, eğitim ve öğretim kurumları ve işletmelerin önemini açıklayabileceksiniz.
Birey, doğumu ile beraber ilk ahlaki eğitim modeline ailede ulaşmış olur ve bu karşılıklı etkileşim, söz konusu aile olduğu için de bir ömür boyu sürer. Yetişkinliğe adım attığı dönemlerde ise bireysel ahlak anlayışını oturtmaya çalışır.Hem aileden aldığı değerler temeli, hem de bunun ardından bireysel olarak yer eden ahlaki anlayışa, toplumsal ahlak anlayışı eşlik eder ve bu üçlü, etik değerler açısından olmazsa olmaz nitelik taşır.
Birey, doğumu ile beraber ilk ahlaki eğitim modeline ailede ulaşmış olur ve bu karşılıklı etkileşim, söz konusu aile olduğu için de bir ömür boyu sürer. Yetişkinliğe adım attığı dönemlerde ise bireysel ahlak anlayışını oturtmaya çalışır.Hem aileden aldığı değerler temeli, hem de bunun ardından bireysel olarak yer eden ahlaki anlayışa, toplumsal ahlak anlayışı eşlik eder ve bu üçlü, etik değerler açısından olmazsa olmaz nitelik taşır.
Soru 87
Uygulanabilirliği var mı? Yeterince spesifik mi? Kolay yayılabilir mi? Bir geçerliliğe sahip mi? Yukarıdaki sorular aşağıdakilerden hangisini karşılamaktadır?
Seçenekler
A
Birey toplumsal etik kurallara uyarken bu sorulara yanıt aramalıdır
B
Kişinin aileden aldığı etik eğitimi bu sorulara verilen yanıtlarla değer kazanmaktadır
C
İş ahlakına uygun davranış modeli bu sorulara verilecek yanıtlarla ortaya çıkmaktadır
D
Etik kodu oluşturulurken bu sorulara yanıt aranmalıdır
E
Bireysel etik değerler oluşturulurken bu sorulara yanıt aranmalıdır
Açıklama:
Etik kodu tanımlayabileceksiniz.
Bir etik kodu oluşturulurken etik kodun uygulanabilir olması çalışanların bu kodları farklı alanlarda kullanabilmeleri açısından önemlidir ve uygulanabilirlik bu bakımdan önemlidir. Etik kodların daha belirgin, spesifik olması ve ikilemlerden kaçınması gerekmektedir. Yeni çalışmaya başlayanlar tarafından etik kodların öğrenilmesi daha kolaydır. Bu, kolay yayılabilir mi sorusunu karşılar ve son olarak da düşüncelerin herkes tarafından kabul edilebilir bir geçerliliğe sahip olması gerekiliği de bir geçerliliğe sahip mi sorusunun karşılığıdır.
Bir etik kodu oluşturulurken etik kodun uygulanabilir olması çalışanların bu kodları farklı alanlarda kullanabilmeleri açısından önemlidir ve uygulanabilirlik bu bakımdan önemlidir. Etik kodların daha belirgin, spesifik olması ve ikilemlerden kaçınması gerekmektedir. Yeni çalışmaya başlayanlar tarafından etik kodların öğrenilmesi daha kolaydır. Bu, kolay yayılabilir mi sorusunu karşılar ve son olarak da düşüncelerin herkes tarafından kabul edilebilir bir geçerliliğe sahip olması gerekiliği de bir geçerliliğe sahip mi sorusunun karşılığıdır.
Soru 88
"Onay almak, bir kod yazma ekibi oluşturmak, ilgili paydaşlardan etik sorunlar listesi toplamak, bir etik kodu tanımlamak, katılımcılardan etik davranış listesi toplamak, ortak temalar belirlemek, etik kodlar tasarlamak, diğer kodlarla karşılaştırmak ve gerekli değişiklikleri yapmak, diğer gruplarla karşılaştırmak, kodları sıralamak, kodları gözden geçirmek, kod iletişim stratejisi belirlemek, kodu gözden geçirmek" şeklinde yapılan bir sıralama aşağıdakilerden hangisine aittir?
Seçenekler
A
Bireysel ahlakın gelişim sürecine
B
Eğitim öğretim işletmelerinde uyulması gereken kurallara
C
Etik kodu oluşturmak için birbirini takip eden aşamalara
D
İdeal bir etik davranış modeli için izlenmesi gereken yola
E
İşletmelerdeki kar oranının artmasına yerine getirilmesi gereken durumlara
Açıklama:
Etik kodu tanımlayabileceksiniz.
Toplamda on üç maddeden oluşan bu sıralama, etik kodu oluşturulurken göz önünde bulundurulması gereken bir bütündür.
Toplamda on üç maddeden oluşan bu sıralama, etik kodu oluşturulurken göz önünde bulundurulması gereken bir bütündür.
Soru 89
Aşağıdakilerden hangisi ideal bir etik davranış kodunda bulunması gereken özelliklerden birisidir?
Seçenekler
A
Kapalı ve herkesin anlayamayacağı tarafları olmalı
B
Toplumun özellikle bir kesiminin katılımı sağlanmalı
C
Belli herhangi bir standart belirlenmeden düzenlenmeli
D
Özellikle kamu görevlileri için yap ya da yapma şeklinde bir liste hazırlanmamalıdır
E
Açık ve kapsamlı olmalı, kolayca anlaşılabilir bir dilde yazılmalıdır
Açıklama:
Etik kodu tanımlayabileceksiniz.
İdeal bir etik davranış kodunda öncelikle hazırlanma ve güncelleştirilme sürecinde toplumun büyük bir kesiminin katılımı sağlanmalıdır. Taslaklarla ilgili yorumlar dikkatli bir biçimde incelenmeli, kamuoyunun talep ve eleştirileri dikkate alınmalıdır. Bunların yanında ulusal etik davranış kodu, etik konusunda belli bir standardı sağlayacak şekilde düzenlenmelidir. Üst düzey ve bazı hassas mevkilerde görev yapan kamu görevlilerine daha katı standartlar getirilmelidir. Kamu görevlilerine kılavuzluk edecek ve onları koruyacak kapsamlı bir “yap” ve “yapma”lar listesi olmalıdır. Son olarak da açık kapsamlı olmalı ve kolayca anlaşılabilir bir dilde yazılmalıdır. Tüm bunlar, ideal bir etik davranış kodunda bulunması gereken özellikleri içerir.
İdeal bir etik davranış kodunda öncelikle hazırlanma ve güncelleştirilme sürecinde toplumun büyük bir kesiminin katılımı sağlanmalıdır. Taslaklarla ilgili yorumlar dikkatli bir biçimde incelenmeli, kamuoyunun talep ve eleştirileri dikkate alınmalıdır. Bunların yanında ulusal etik davranış kodu, etik konusunda belli bir standardı sağlayacak şekilde düzenlenmelidir. Üst düzey ve bazı hassas mevkilerde görev yapan kamu görevlilerine daha katı standartlar getirilmelidir. Kamu görevlilerine kılavuzluk edecek ve onları koruyacak kapsamlı bir “yap” ve “yapma”lar listesi olmalıdır. Son olarak da açık kapsamlı olmalı ve kolayca anlaşılabilir bir dilde yazılmalıdır. Tüm bunlar, ideal bir etik davranış kodunda bulunması gereken özellikleri içerir.
Soru 90
Çalışanların, şirket kodlarının, küresel ahlak kodlarının ve iş ahlakının literatür kısmının incelenmesi sonucunda evrensel ahlak standartları kapsamında bulunması gereken kavramlar, aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?
Seçenekler
A
Nesnellik-gözlemcilik-çözüme yönelik hamlelerde bulunma-sevgi
B
Dürüstlük-saygı-sorumluluk-doğruluk-insancıl olmak
C
Kar amacı gütme-yalan söylememe-bireysel hakların korunmasını isteme
D
Gösterişten uzak bir yaşam sürdürme-öznel olma-hedefe yönelme
E
Birey olma bilincini geliştirme-doğaya sahip çıkma-hayvan haklarını savunma
Açıklama:
Etik kodu tanımlayabileceksiniz.
Soruda sözü edilen kavramlar dürüstlük, saygı göstermek, sorumluluk, doğruluk, insancıl olmak ve uyulması gereken vatandaşlık kuralları olarak belirlenmiştir.
Soruda sözü edilen kavramlar dürüstlük, saygı göstermek, sorumluluk, doğruluk, insancıl olmak ve uyulması gereken vatandaşlık kuralları olarak belirlenmiştir.