Toprak Bilgisi ve Bitki Besleme - Tüm Sorular
Ünite 1
Soru 1
- Kirlilikleri yok eder.
- Su oluşumunu sağlar.
- Gen bankası görevi yapar.
- Arkeolojik değerleri korur.
Seçenekler
A
I ve II
B
II ve III
C
III ve IV
D
I, II ve III
E
I, III ve IV
Açıklama:
Toprak su rejimini düzenler fakat su oluşumunu sağlamak gibi bir işlevi yoktur. Doğru cevap E’dir.
Soru 2
Aşağıdakilerden hangisi toprağın temel özelliklerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Organik ve mineral maddelerden kurulu olmak
B
Su içermek
C
Alkalilik
D
Hava içermek
E
Canlılara barınma ortamı oluşturmak
Açıklama:
Toprağın temel özellikleri arasında organik ve mineral maddelerden kurulu olmak, su ve hava içermek, içinde ve üzerinde yaşayan canlılara beslenme, tutunma ve barınma ortamı oluşturmak konuları yer alır. Bunlardan birinin yokluğu, o ortamı toprak olmaktan çıkarır. Alkalilik toprağın mutlaka sahip olması gereken bir özellik değildir. Doğru cevap C’dir.
Soru 3
- Çoğunlukla altlarındaki jeolojik oluşumlara benzememeleri
- Jeolojik bir hareket olmadıkça düz alanlara yayılmaları
- Suyun durulması sırasında ortaya çıkan tabakalı çökelme
- Yapısının iri tanelerden oluşması
Seçenekler
A
I ve II
B
II ve IV
C
I, II ve III
D
II, III ve IV
E
I, II ve IV
Açıklama:
Alüvyallarda iri taneler yok denecek kadar azdır.Doğru cevap C’dir.
Soru 4
Aşağıdakilerden hangisi toprak oluşturan fiziksel olaylardan biridir?
Seçenekler
A
Yükseltgenme
B
Büzülme-genleşme
C
Bünyeye su alma
D
Hidroliz
E
Karbonatlaşma
Açıklama:
Toprak oluşturan fiziksel olaylar, büzülme-genleşme, donma-çözünme ve mekanik aşındırmalardır. Dolayısıyla, B seçeneği dışında ifade edilen olaylar toprak oluşumu açısından önemli kimyasal olaylardır. Doğru cevap B’dir.
Soru 5
- Genç topraklar yağışın fazla, sıcaklığın yüksek olduğu tropikal bölgelerde yaygındır
- Genç topraklarda yıkanma ve birikme düzeylerine ve derinliklerine bağlı horizonlar zayıftır.
- Genellikle derinleşme fırsatı bulamayan genç toprakların özellikleri üzerinde ana materyalin etkisi ön plândadır.
- Başlangıçta ana materyaldeki yarık ve çatlakların yeterince derin olmaması, toprak oluşturucu etmenlerin derinlere işleyebilmesini engeller.
Seçenekler
A
I ve II
B
I ve III
C
II ve IV
D
I, II ve III
E
II, III ve IV
Açıklama:
Genç topraklar daha çok yağışın az, sıcaklığın düşük olduğu yerlerde bulunur. Doğru cevap E’dir.
Soru 6
Aşağıdakilerden hangisi toprağın niteliğinin gerilemesinin en büyük sebebi olabilir?
Seçenekler
A
İnsanlar
B
Solucanlar
C
Bitki kökleri
D
Algler
E
Nem
Açıklama:
Niteliği gerileyen topraklar için kullanılan arazi bozulması teriminin en genel iki göstergesi erozyon ve sıkışma olup, her iki olayın başlıca nedeni insan etkinlikleridir. Doğru cevap A’dır.
Soru 7
Alüvyal ve kolüvyal topraklar hangi toprak grubuna dahildir?
Seçenekler
A
İntrazonal
B
Kalsimorfik
C
Hidromorfik
D
Azonal
E
Zonal
Açıklama:
Alüvyal ve kolüvyal topraklar, azonal toprak grubuna girer. Doğru cevap D’dir.
Soru 8
Yıkanma ile toprağın aşağılarına taşınan ürünlerin, orada birikmesine ne ad verilir?
Seçenekler
A
Elüviasyon
B
Luvileşme
C
İllüviasyon
D
Podzolizasyon
E
Kalsifikasyon
Açıklama:
İllüviasyon yıkanma ile toprağın aşağılarına taşınan ürünlerin, orada birikmesidir. Doğru cevap C’dir.
Soru 9
I. Derin profil ve bu profil boyunca uzanan kırmızı renk tonları, lateritleşme etkisindeki toprakların belirgin özelliğidir.
II. Lateritleşme buharlaşmanın yağış toplamından fazla olduğu yarı nemli ve yarı kurak ılıman iklimlerde gerçekleşen toprak oluşumu sürecidir.
III. Lateritleşme etkisindeki topraklarda, iklimin elverişliliğine bağlı olarak bitki örtüsü güçlüdür.
Yukarıdakilerden hangisi/hangileri lateritleşmenin özellikleri arasında yer alır?
II. Lateritleşme buharlaşmanın yağış toplamından fazla olduğu yarı nemli ve yarı kurak ılıman iklimlerde gerçekleşen toprak oluşumu sürecidir.
III. Lateritleşme etkisindeki topraklarda, iklimin elverişliliğine bağlı olarak bitki örtüsü güçlüdür.
Yukarıdakilerden hangisi/hangileri lateritleşmenin özellikleri arasında yer alır?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
I ve II
D
I ve III
E
II ve III
Açıklama:
Kireçleşme buharlaşmanın yağış toplamından fazla olduğu yarı nemli ve yarı kurak ılıman iklimlerde, kireç birikiminin egemen olduğu toprak oluşumu sürecidir. Lateritleşme olayı, bol yağışlı, sıcak iklimlerde, her mevsimde yeşil kalabilen geniş yapraklı ağaçların altında gelişir, Derin profil ve bu profil boyunca uzanan kırmızı renk tonları, lateritleşme etkisindeki toprakların belirgin özelliğidir ve Lateritleşme etkisindeki topraklarda, iklimin elverişliliğine bağlı olarak bitki örtüsü güçlüdür. Doğru cevap D’dir.
Soru 10
Aşağıdakilerden hangisine Türkiye’de rastlanmaz?
Seçenekler
A
Gleyleşme
B
Lateritleşme
C
Solonizasyon
D
İllüviasyon
E
Podzolizasyon
Açıklama:
Lateritleşme, tropikal iklim kuşağında rastlanan bir olaydır, ülkemizde lateritleşme etkisinde oluşmuş toprak bulunmaz. Doğru cevap B’dir.
Soru 11
Toprak, bilim dalı olarak, hangi bilimleri birbirine bağlayan bir köprüdür?
Seçenekler
A
Yer bilimleri ve biyoloji bilimleri
B
Fen bilimleri ve toprak bilimleri
C
Coğrafya bilimleri ve fen bilimleri
D
Biyoloji bilimleri ve toprak sanatları
E
Fizik bilimleri ve biyoloji bilimleri
Açıklama:
Toprak, bakış açılarına göre herkes tarafından farklı algılanır. Kayalarla canlıların, su ile havanın buluşma noktası topraktır. Bilim dalı olarak da yer bilimleriyle biyoloji bilimlerini birbirine bağlayan bir köprüdür.
Soru 12
Aşağıdakilerden hangisi toprağın işlevlerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Toprak, tuğla, çimento gibi çok sayıda ürünün hammaddesidir
B
Pekmez, zeytinyağı gibi sıvıların durultulmasında öteden beri toprak kullanılmaktadır
C
Kimi antibiyotiklerin üretilmesinde
D
Arkeolojik değerlerin günümüze ulaşmasında
E
Kayaçların oluşmasında toprağın önemi vardır
Açıklama:
Toprak terimi öncelikle bitkisel üretimi çağrıştırır. Bu doğru, ancak eksik bir yaklaşımdır. Onun işlevleri çoktur:
• Her şeyden önce çeşitli kirlilik yükleri toprak tarafından giderilip, doğaya geri kazandırılır. Toprak, üzerine gelen kirlilik yüklerini süzer, tamponlar, içindeki kimyasal bileşikler ve canlılar aracılığıyla zararsız, hatta çoğunlukla yararlı duruma getirip, yeniden doğanın hizmetine sunar.
• Canlıların varlıklarını sürdürmede bir yanda üremeleri, diğer yanda ise ölen canlıların toprak aracılığıyla doğaya geri çevrilmesi süreçleri yer alır.
• Yağışlarla yeryüzüne ulaşan suların düzenlenmesi konusunda toprak önemli rol oynar. Taşkın dönemlerinde emilip, çatlak ve yarıklardan aşağıdaki jeolojik depolara iletilen sular, daha sonra pınarlar, kaynaklar aracılığıyla yeryüzüne ulaşır. Böylece yağışlı mevsimlerde taşkın, kurak dönemlerde de susuzluk sorunları hafiflemiş olur.
• Toprak, tuğla, çimento gibi çok sayıda ürünün hammaddesidir.
• Pekmez, zeytinyağı gibi sıvıların durultulmasında öteden beri toprak kullanılmaktadır.
• Kimi antibiyotiklerin üretilmesinde,
• Baraj çekirdeklerinin geçirimsiz duruma getirilmesinde,
• Arkeolojik değerlerin günümüze ulaşmasında, iklim değişikliklerinin izlenmesinde toprağın önemli yeri vardır.
• Onun başlıca işlevlerinden biri de, biyoçeşitliliğin korunmasında doğal gen bankası görevi yapmasıdır.
• Her şeyden önce çeşitli kirlilik yükleri toprak tarafından giderilip, doğaya geri kazandırılır. Toprak, üzerine gelen kirlilik yüklerini süzer, tamponlar, içindeki kimyasal bileşikler ve canlılar aracılığıyla zararsız, hatta çoğunlukla yararlı duruma getirip, yeniden doğanın hizmetine sunar.
• Canlıların varlıklarını sürdürmede bir yanda üremeleri, diğer yanda ise ölen canlıların toprak aracılığıyla doğaya geri çevrilmesi süreçleri yer alır.
• Yağışlarla yeryüzüne ulaşan suların düzenlenmesi konusunda toprak önemli rol oynar. Taşkın dönemlerinde emilip, çatlak ve yarıklardan aşağıdaki jeolojik depolara iletilen sular, daha sonra pınarlar, kaynaklar aracılığıyla yeryüzüne ulaşır. Böylece yağışlı mevsimlerde taşkın, kurak dönemlerde de susuzluk sorunları hafiflemiş olur.
• Toprak, tuğla, çimento gibi çok sayıda ürünün hammaddesidir.
• Pekmez, zeytinyağı gibi sıvıların durultulmasında öteden beri toprak kullanılmaktadır.
• Kimi antibiyotiklerin üretilmesinde,
• Baraj çekirdeklerinin geçirimsiz duruma getirilmesinde,
• Arkeolojik değerlerin günümüze ulaşmasında, iklim değişikliklerinin izlenmesinde toprağın önemli yeri vardır.
• Onun başlıca işlevlerinden biri de, biyoçeşitliliğin korunmasında doğal gen bankası görevi yapmasıdır.
Soru 13
Toprak kaç grupta incelenir?
Seçenekler
A
6
B
5
C
4
D
3
E
2
Açıklama:
Toprak, katı maddeler ve boşluklar olarak iki grupta incelenebilir.
Soru 14
Kayaçlar oluşumlarına göre kaç grupta incelenir?
Seçenekler
A
2
B
3
C
4
D
5
E
6
Açıklama:
Çoğu zaman çeşitli minerallerin bir araya gelmesiyle oluşan kaya(ç)lar, oluşumlarına göre üç grupta incelenir.
Soru 15
Doğada ne kadar mineral bulunmaktadır?
Seçenekler
A
2000
B
3000
C
4000
D
5000
E
5500
Açıklama:
Mineral, doğal bir inorganik madde olup, kimyasal bileşim, kristal şekli, renk, özgül ağırlık, sertlik, dilinim yüzeyleri, ışığı yansıtma, soğurma, kırma vb optik özellikleri belirli sınırlar içinde değişir. Doğada 4000 kadar mineral bulunmasına karşın, bunların ancak bir bölümü toprak oluşumu açısından önemlidir.
Soru 16
Aşağıdakilerden hangisi yer kabuğunu şekillendiren iç etmenlerden biri değildir?
Seçenekler
A
Volkan püskürmesi
B
Depremler
C
Yer kabuğunun sıkışması
D
Akarsular
E
Yer kabuğunun kıvrılması
Açıklama:
Yer kabuğunu şekillendiren olaylar, iç etmenler ve dış etmenler olmak üzere ikiye ayrılırlar. Volkan püskürmesi, depremler, yer kabuğunun sıkışma, kıvrılma ve bükülmeleri gibi iç etmenler, dağları ve tepeleri, çukurları, vadileri oluşturur, yani yüzey şekillerinin kıvrımlılığını artırırlar. Akarsular, rüzgârlar, dalgalar gibi dış etmenler ise yer kabuğunu aşındırıcı, yani düzleştirici etkide bulunurlar.
Soru 17
Aşağıdakilerden hangisi yer kabuğunu şekillendiren dış etmenlerden biri değildir?
Seçenekler
A
Akarsular
B
Depremler
C
Dalgalar
D
Rüzgarlar
E
Fırtına ve seller
Açıklama:
Yer kabuğunu şekillendiren olaylar, iç etmenler ve dış etmenler olmak üzere ikiye ayrılırlar. Volkan püskürmesi, depremler, yer kabuğunun sıkışma, kıvrılma ve bükülmeleri gibi iç etmenler, dağları ve tepeleri, çukurları, vadileri oluşturur, yani yüzey şekillerinin kıvrımlılığını artırırlar. Akarsular, rüzgârlar, dalgalar gibi dış etmenler ise yer kabuğunu aşındırıcı, yani düzleştirici etkide bulunurlar.
Soru 18
Toprağın içindeki canlı ve cansız biyolojik varlıkların bütünü ile, bunlardan çeşitli etkinliklerle ortaya çıkan ürünler ne olarak kabul edilebilir?
Seçenekler
A
Organik madde
B
Fiziksel madde
C
Mineral madde
D
Çözelti madde
E
Mikrobik madde
Açıklama:
Toprağın içindeki canlı ve cansız biyolojik varlıkların bütünü ile, bunlardan çeşitli etkinliklerle ortaya çıkan ürünler “organik madde” olarak kabul edilebilir.
Soru 19
Organik madde, kaç başlıkta toplanır?
Seçenekler
A
2
B
3
C
4
D
5
E
6
Açıklama:
Organik madde, kökenine göre hayvansal ürünler, bitkisel ürünler ve mikroorganizmalar olarak üç başlıkta toplanır.
Soru 20
Aşağıdakilerin hangisi Alüvyalların başlıca özelliklerinden biri değildir?
Seçenekler
A
İçinde iri kayaçların olması
B
Uzaklardan taşınıp geldikleri için, çoğu zaman altlarındaki jeolojik oluşumlara benzememeleri
C
Sonradan bir jeolojik hareket olmadıkça düz alanlara yayılmaları
D
Suyun durulması sırasında ortaya çıkan tabakalı çökelme
E
İri tanelerin yok denecek kadar az olması
Açıklama:
Alüvyalların başlıca özellikleri,
• Uzaklardan taşınıp geldikleri için, çoğu zaman altlarındaki jeolojik oluşumlara benzememeleri,
• Sonradan bir jeolojik hareket olmadıkça düz alanlara yayılmaları,
• Suyun durulması sırasında ortaya çıkan tabakalı çökelme ve
• İri tanelerin yok denecek kadar az olmasıdır.
• Uzaklardan taşınıp geldikleri için, çoğu zaman altlarındaki jeolojik oluşumlara benzememeleri,
• Sonradan bir jeolojik hareket olmadıkça düz alanlara yayılmaları,
• Suyun durulması sırasında ortaya çıkan tabakalı çökelme ve
• İri tanelerin yok denecek kadar az olmasıdır.
Soru 21
Aşağıdakilerden hangisi, toprağın temel işlevleri arasında değildir?
Seçenekler
A
Biyoçeşitliliğin korunmasında.
B
Coğrafi şekillerin oluşmasında.
C
Pekmez, zeytinyağı gibi sıvıların durultulmasında.
D
Kimi antibiyotiklerin üretilmesinde.
E
Canlıların varlıklarını sürdürmede.
Açıklama:
• Her şeyden önce çeşitli kirlilik yükleri toprak tarafından giderilip, doğaya geri kazandırılır. Toprak, üzerine gelen kirlilik yüklerini süzer, tamponlar, içindeki kimyasal bileşikler ve canlılar aracılığıyla zararsız, hatta çoğunlukla yararlı duruma getirip, yeniden doğanın hizmetine sunar.
Canlıların varlıklarını sürdürmede bir yanda üremeleri, diğer yanda ise ölen canlıların toprak aracılığıyla doğaya geri çevrilmesi süreçleri yer alır.
Canlıların varlıklarını sürdürmede bir yanda üremeleri, diğer yanda ise ölen canlıların toprak aracılığıyla doğaya geri çevrilmesi süreçleri yer alır.
- Yağışlarla yeryüzüne ulaşan suların düzenlenmesi konusunda toprak önemli rol oynar. Taşkın dönemlerinde emilip, çatlak ve yarıklardan aşağıdaki jeolojik depolara iletilen sular, daha sonra pınarlar, kaynaklar aracılığıyla yeryüzüne ulaşır. Böylece yağışlı mevsimlerde taşkın, kurak dönemlerde de susuzluk sorunları hafiflemiş olur.
- Toprak, tuğla, çimento gibi çok sayıda ürünün hammaddesidir.
- Pekmez, zeytinyağı gibi sıvıların durultulmasında öteden beri toprak kullanılmaktadır.
- Kimi antibiyotiklerin üretilmesinde,
- Baraj çekirdeklerinin geçirimsiz duruma getirilmesinde,
- Arkeolojik değerlerin günümüze ulaşmasında, iklim değişikliklerinin izlenmesinde toprağın önemli yeri vardır.
- Onun başlıca işlevlerinden biri de, biyoçeşitliliğin korunmasında doğal gen bankası görevi yapmasıdır.
Soru 22
Aşağıdakilerden hangisi püskürük kayaçlardan biridir?
Seçenekler
A
Leonardit
B
Linyit
C
Kalker
D
Trakit
E
Mermer
Açıklama:
Granit, bazalt, andezit, trakit, gabro, dasit, diyorit birer püskürük kayaç örneğidir. Bunların ortak özelliği, mutlaka silikat mineralleri içermeleridir.
Soru 23
Aşağıdakilerden hangisi. Başkalaşım kayaç türüdür?
Seçenekler
A
Mermer
B
Kömür
C
Granit
D
Andezit
E
Gabro
Açıklama:
Bir volkanik veya tortul kayacın, sonradan yüksek sıcaklık, yüksek basınç gibi ikinci bir etmenle özellik değiştirmesi sonucu oluşur. Örneğin granit yüksek sıcaklık ve basınçla gnaysa, bazalt ve şeyller (canlı varlıklarla birlikte taşlaşan killer) şistlere, kireçtaşı ise mermere dönüşür.
Soru 24
Aşağıdakilerden hangisi, iç etmenler sonucu oluşmaz?
Seçenekler
A
Vadiler
B
Akarsular
C
Dağlar
D
Tepeler
E
Çukurlar
Açıklama:
Volkan püskürmesi, depremler, yer kabuğunun sıkışma, kıvrılma ve bükülmeleri gibi iç etmenler, dağları ve tepeleri, çukurları, vadileri oluşturur, yani yüzey şekillerinin kıvrımlılığını artırırlar.
Soru 25
Aşağıdakilerden hangisi, toprak çözeltisinde en bol bulunan anyonlardandır?
Seçenekler
A
Ca+2
B
Mg+2
C
CO3-2
D
Na+
E
K+
Açıklama:
Toprak çözeltisinde en bol bulunan ve hemen her yerde rastlanan katyonlar kalsiyum (Ca+2), magnezyum (Mg+2), sodyum (Na+) ve potasyum (K+); anyonlar ise karbonat (CO3-2), bikarbonat (HCO3-), sülfat (SO4-2) ve klorür (Cl-) dür.
Soru 26
Aşağıdakilerden hangisi, kolüvyalların özelliklerinden biridir?
Seçenekler
A
İri tanelerin yok denecek kadar az olması.
B
Altlarındaki jeolojik oluşumlara benzememeleri.
C
Sonradan bir jeolojik hareket olmadıkça düz alanlara yayılmaları.
D
Suyun durulması sırasında ortaya çıkan tabakalı çökelme.
E
Düzlükte daha kalın birikme ve katmanlaşmanın yokluğu.
Açıklama:
Kolüvyalların belirgin özellikleri köşeli, büyüklü küçüklü parçalar, düzlükte daha kalın birikme ve katmanlaşmanın yokluğudur.
Soru 27
Aşağıdakilerden hangisi, genellikle minerali genişletip gevşetir, bozunmaya, ayrışmaya yatkınlığını artırır?
Seçenekler
A
Oksidasyon
B
Redüksiyon
C
Hidrasyon
D
Dissolüsyon
E
Presipitasyon
Açıklama:
Hidrasyon genellikle minerali genişletip gevşetir, bozunmaya, ayrışmaya yatkınlığını artırır.
Soru 28
Topraklar, oluşum evrelerine göre sınıflandırılmaktadır. Yağışın fazla, sıcaklığın yüksek olduğu tropikal bölgelerde yaygın olarak görülen toprak türü hangi sınıfa girmektedir?
Seçenekler
A
Çocuk Topraklar
B
Genç Topraklar
C
Normal Topraklar
D
Yaşlı Topraklar
E
Olgun Topraklar
Açıklama:
Yaşlı topraklar, yağışın fazla, sıcaklığın yüksek olduğu tropikal bölgelerde yaygındır.
Soru 29
Aşağıdakilerden hangisi toprağın özelliklerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Yaşamın temel taşlarındandır
B
Bitkiler için besin, su deposu ve tutunma ortamıdır
C
Mikroplar için barınma ortamıdır
D
Karaların üzerinde ince bir örtüdür
E
Bilim dalı olarak da coğrafya ile biyoloji bilimlerini birbirine bağlayan bir köprüdür
Açıklama:
Bilim dalı olarak da yer bilimleriyle biyoloji bilimlerini birbirine bağlayan bir köprüdür. Coğrafya değil. Doğru cevap E seçeneğidir.
Soru 30
Aşağıdakilerden hangisi toprağın işlevlerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Kirlilik yüklerini süzer
B
Canlıların varlıklarını sürdürmede, üremelerinde ve ölen canlıların toprak aracılığıyla doğaya geri çevrilmesi süreçlerinde yer alır
C
Yeryüzüne ulaşan suların düzenlenmesinde önemli rol oynar
D
Tuğla, çimento gibi çok sayıda ürünün hammaddesidir
E
Biyoçeşitliliğin korunmasında doğal genetik mühendisliği görevi yapar
Açıklama:
Toprağın başlıca işlevlerinden biri de, biyoçeşitliliğin korunmasında doğal gen
bankası görevi yapmasıdır. Genetik mühendisliği değil. Doğru cevap E seçeneğidir.
bankası görevi yapmasıdır. Genetik mühendisliği değil. Doğru cevap E seçeneğidir.
Soru 31
Aşağıdakilerden hangisi toprağın yapıtaşlarından biri değildir?
Seçenekler
A
Katı maddeler
B
Boşluklar
C
İnorganik katılar
D
Organik maddeler
E
Bitki örtüsü
Açıklama:
Diğer tüm seçeneklerdekiler toprağı oluşturan unsurlar iken, bitki örtüsü toprağın üzerindeki bir oluşumdur. Doğru cevap E seçeneğidir.
Soru 32
Toprakların belirli özellikler kazanmasında, yer kabuğu şekilleri son derecede belirleyici
rol oynar. Yer kabuğunu şekillendiren olaylar, iç etmenler ve dış etmenler olmak üzere
ikiye ayrılırlar.
Aşağıdakilerden hangisi bir dış etmendir?
rol oynar. Yer kabuğunu şekillendiren olaylar, iç etmenler ve dış etmenler olmak üzere
ikiye ayrılırlar.
Aşağıdakilerden hangisi bir dış etmendir?
Seçenekler
A
volkan püskürmesi
B
depremler
C
yer kabuğunun sıkışması
D
yer kabuğunun kıvrılması
E
akarsular
Açıklama:
Volkan püskürmesi, depremler, yer kabuğunun sıkışma, kıvrılma
ve bükülmeleri gibi olaylar iç etmenlerdir. Akarsular ise bir dış etmendir. Doğru cevap E seçeneğidir.
ve bükülmeleri gibi olaylar iç etmenlerdir. Akarsular ise bir dış etmendir. Doğru cevap E seçeneğidir.
Soru 33
Yer kabuğunu şekillendiren olaylar, iç etmenler ve dış etmenler olmak üzere
ikiye ayrılırlar. İç etmenler aşağıdakilerden hangisine sebep olmaz?
ikiye ayrılırlar. İç etmenler aşağıdakilerden hangisine sebep olmaz?
Seçenekler
A
dağlar
B
tepeler
C
akarsular
D
çukurlar
E
vadiler
Açıklama:
Volkan püskürmesi, depremler, yer kabuğunun sıkışma, kıvrılma
ve bükülmeleri gibi iç etmenler, dağları ve tepeleri, çukurları, vadileri oluşturur,
yani yüzey şekillerinin kıvrımlılığını artırırlar. Akarsular ise bir dış etmendir. Doğru cevap C seçeneğidir.
ve bükülmeleri gibi iç etmenler, dağları ve tepeleri, çukurları, vadileri oluşturur,
yani yüzey şekillerinin kıvrımlılığını artırırlar. Akarsular ise bir dış etmendir. Doğru cevap C seçeneğidir.
Soru 34
Aşağıdakilerden hangisi, A harfiyle gösterilen üst horizonlarda egemendir?
Seçenekler
A
İllüviasyon (Birikme)
B
Elüviasyon (Yıkanma)
C
Luvileşme (Kil Taşınımı)
D
Podzolizasyon (Podzollaşma)
E
Kalsifikasyon (Kireçleşme)
Açıklama:
Yıkanma olayları, daha çok A harfiyle gösterilen üst horizonlarda egemendir.
Soru 35
Killerin toprak Profili boyunca kimyasal değişikliğe uğramadan suyla aşağılara taşınmasına ne denir?
Seçenekler
A
Kalsifikasyon
B
Elüviasyon
C
Podzolizasyon
D
İllüviasyon
E
Luvileşme
Açıklama:
Bu koşullarda toprak kümeleri parçalanıp, killer serbest kalır. İşte bu killerin toprak profili boyunca kimyasal değişikliğe uğramadan suyla aşağılara taşınmasına luvileşme denir.
Soru 36
Aşağıdakilerden hangisi yer kabuğunu aşındırıcı, yani düzleştirici etkide bulunur?
Seçenekler
A
volkan püskürmesi
B
dalgalar
C
yer kabuğunun sıkışması
D
yer kabuğunun bükülmeleri
E
depremler
Açıklama:
Akarsular, rüzgârlar, dalgalar gibi dış etmenler yer kabuğunu aşındırıcı, yani düzleştirici etkide bulunurlar. Doğru cevap B seçeneğidir.
Soru 37
Aşağıdakilerden hangisi dağları ve tepeleri, çukurları, vadileri oluşturur?
Seçenekler
A
akarsular
B
rüzgârlar
C
dalgalar
D
iç etmenler
E
dış etmenler
Açıklama:
Volkan püskürmesi, depremler, yer kabuğunun sıkışma, kıvrılma
ve bükülmeleri gibi iç etmenler, dağları ve tepeleri, çukurları, vadileri oluşturur,
yani yüzey şekillerinin kıvrımlılığını artırırlar. Doğru cevap D seçeneğidir.
ve bükülmeleri gibi iç etmenler, dağları ve tepeleri, çukurları, vadileri oluşturur,
yani yüzey şekillerinin kıvrımlılığını artırırlar. Doğru cevap D seçeneğidir.
Soru 38
Aşağıdaki boşlukları (_______) doldurunuz.
Sulama suları, iyi nitelikte olsa da, önceden çözdükleri birtakım katıları sürekli
toprağa taşıyarak tuzluluğu artırır. Toprakta bu artan tuzluluğun
zararsız düzeyde tutulması için _______(drenaj = fazla suyun dışarı atılması)
ile birlikte yağışların _______etkileri görev yapar.
Sulama suları, iyi nitelikte olsa da, önceden çözdükleri birtakım katıları sürekli
toprağa taşıyarak tuzluluğu artırır. Toprakta bu artan tuzluluğun
zararsız düzeyde tutulması için _______(drenaj = fazla suyun dışarı atılması)
ile birlikte yağışların _______etkileri görev yapar.
Seçenekler
A
akaçlama, yıkayıcı
B
akçalama, yıkıcı
C
akağaçlama, yıkayıcı
D
açkalama, yıkamacı
E
akçalama, yıkımcı
Açıklama:
Sulama suları, iyi nitelikte olsa da, önceden çözdükleri birtakım katıları sürekli
toprağa taşıyarak tuzluluğu artırır. Bitki kök derinliğini etkileyecek düzeyde
yükselen taban sularında bu etki daha belirgindir. Toprakta bu artan tuzluluğun
zararsız düzeyde tutulması için akaçlama (drenaj = fazla suyun dışarı atılması)
ile birlikte yağışların yıkayıcı etkileri görev yapar. Doğru cevap A seçeneğidir.
toprağa taşıyarak tuzluluğu artırır. Bitki kök derinliğini etkileyecek düzeyde
yükselen taban sularında bu etki daha belirgindir. Toprakta bu artan tuzluluğun
zararsız düzeyde tutulması için akaçlama (drenaj = fazla suyun dışarı atılması)
ile birlikte yağışların yıkayıcı etkileri görev yapar. Doğru cevap A seçeneğidir.
Soru 39
Kayaların ve organik ürünlerin önce ana materyale, oradan da toprağa dönüşmesi,
çok sayıda olayı içinde barındıran bir dinamik
süreçtir. Aşağıdakilerden hangisi bu olaylardan biri değildir?
çok sayıda olayı içinde barındıran bir dinamik
süreçtir. Aşağıdakilerden hangisi bu olaylardan biri değildir?
Seçenekler
A
Fiziksel olaylar
B
Kimyasal olaylar
C
Biyolojik olaylar
D
Zehirlenme
E
Karbonatlaşma
Açıklama:
Toprağın oluşumu çok sayıda fiziksel, kimyasal ve biyolojik olayı içinde barındıran bir dinamik
süreçtir. Zehirlenme bu süreçlerden biri değildir. Doğru cevap D seçeneğidir.
süreçtir. Zehirlenme bu süreçlerden biri değildir. Doğru cevap D seçeneğidir.
Soru 40
Türkiye’de podzollaşma etkisinde oluşan topraklara nerede rastlanır?
Seçenekler
A
Karadeniz Dağlarının kuzeyinde
B
Akdeniz Bölgesi’nde
C
Tropikal iklim kuşağında
D
Güneydoğu Anadolu bölgesinde
E
Ovalarda ve deltalarda
Açıklama:
Türkiye’de podzollaşma etkisinde oluşan topraklara Trakya’da Yıldız Dağlarının kuzeyinden başlayıp, Karadeniz Dağlarının kuzeyi boyunca uzanan arazilerde rastlanır. Çünkü toprağın olgunlaşma süreçlerinden podzollaşmanın ön koşulu, serin ve bol yağışlı iklimdir. Doğru cevap A seçeneğidir.
Soru 41
Bir volkanik veya tortul kayacın, sonradan yüksek sıcaklık, yüksek basınç gibi ikinci bir etmenle özellik değiştirmesi sonucu oluşan kayaç türü aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Metamorf kayaçları
B
Tortul kayaçları
C
Püskürük kayaçlar
D
Sedimenter kayaçlar
E
Volkanik kayaçlar
Açıklama:
Başkalaşım (Metamorf) kayaçları, bir volkanik veya tortul kayacın, sonradan yüksek sıcaklık, yüksek basınç gibi ikinci bir etmenle özellik değiştirmesi sonucu oluşur. Örneğin granit yüksek sıcaklık ve basınçla gnaysa, bazalt ve şeyller (canlı varlıklarla birlikte taşlaşan killer) şistlere, kireçtaşı ise mermere dönüşür. Buna göre doğru cevap A'dır.
Soru 42
Aşağıdakilerden hangisi toprak çözeltisinde en bol bulunan ve hemen her yerde rastlanan katyonlardan birisidir?
Seçenekler
A
Karbonat
B
Sülfat
C
Klorür
D
Bikarbonat
E
Kalsiyum
Açıklama:
Toprak çözeltisinde en bol bulunan ve hemen her yerde rastlanan katyonlar kalsiyum (Ca+2), magnezyum (Mg+2), sodyum (Na+) ve potasyum (K+); anyonlar ise karbonat (CO3-2), bikarbonat (HCO3-), sülfat (SO4-2) ve klorür (Cl-) dür. Kalsiyum dışında şıklarda bulunan mineraller anyon olduğundan doğru cevap E'dir.
Soru 43
Toprak havasındaki oksijen kapsamı düzeyi oranı yüzde kaça indiğinde bitki gelişimi yavaşlamaya başlar?
Seçenekler
A
% 5 (Yüzde Beş)
B
% 10 (Yüzde On)
C
% 15 (Yüzde Onbeş)
D
% 20 (Yüzde Yirmi)
E
% 25 (Yüzde Yirmibeş)
Açıklama:
Organik ürünlerin mikroorganizmalar başta olmak üzere biyokimyasal olaylarla ayrıştırılması dolayısıyla da, toprak havası amonyum, metan, kükürtlü hidrojen, çeşitli alkoller gibi değişik gazlarca zenginleşir. Bu gazların bir bölümü buldukları çatlak ve yarıklardan atmosfere karışır. Toprak havasındaki oksijen kapsamı % 10 düzeyinin altına indiğinde, bitki gelişimi yavaşlamaya başlar. Doğru cevap B'dir.
Soru 44
Aşağıdakilerden hangisi alüvyalların başlıca özelliklerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Sonradan bir jeolojik hareket olmadıkça düz alanlara yayılmaları
B
Suyun durulması sırasında ortaya çıkan tabakalı çökelme
C
Çoğu zaman altlarındaki jeolojik oluşumlara benzememeleri
D
Tarımsal açıdan özel öneme sahip olmaları
E
İri tanelerin bol olması
Açıklama:
Alüvyalların aşınma ve uzaklardan taşınıp gelmeleri iri tanelerin yok denecek kadar az olmasına sebep olmaktadır. Buna göre doğru cevap E'dir.
Soru 45
Aşağıdaki toprağı oluşturan olaylardan hangisi, diğerlerinden farklıdır?
Seçenekler
A
Akarsular taşıdıkları materyalin birbirine sürtmesi sonucu ufalanmalarında etkilidir.
B
Kayaçların bünyesindeki elementer demir kurşuni renkteyken, paslandığında oksitlenir, kırmızımtırak olur.
C
Sarımtırak limonit, kuruduğunda koyu kahve hematite dönüşür.
D
Yosunlar, likenler ve bitki kökleri, zayıf asitler salgılayarak çözünme olaylarına katkı yapar.
E
Sarkıt, dikit ve sütun oluşumuna da etki eden çözünme ve çökelme.
Açıklama:
"Akarsular taşıdıkları materyalin birbirine sürtmesi sonucu ufalanmalarında etkilidir." ifadesi fiziksel bir olaydır. Diğer şıklarda yazılan olaylar kimyasal olaylardır. Bu nedenle doğru cevap A'dır.
Soru 46
Toprak oluşumu sırasında hidrolize uğrayan alkali hidroksitlerin, ortamdaki karbondioksit ile tepkimeye girmesi, hangi olayla açıklanır?
Seçenekler
A
Karbonasyon
B
Dissolüsyon
C
Presipitasyon
D
Hidroliz
E
Redüksiyon
Açıklama:
Toprak oluşumu sırasında hidrolize uğrayan alkali hidroksitler, ortamdaki karbondioksit ile tepkimeye girip, karbonatları oluşturur.
2KOH + CO2 = K2CO3 + H2O ve Ca(OH)2 + CO2 = CaCO3 + H2O
İkinci denklemin solunda yer alan kalsiyum hidroksit sönmüş kireç olarak bilinir ve yapılarda harç, sıva ve badana yapımında kullanılır. Bina bekledikçe, atmosferden alınan karbondioksitle, sönmüş kireç kireçtaşına (CaCO3) dönüşerek sertleşir. Bu tepkimede su açığa çıktığı için, halk buna “yeni bina terler” demektedir. Hemen her zaman, karbonatlaşan mineralin dış etmenlere karşı direnci düşer. Buna göre doğru cevap A'dır.
2KOH + CO2 = K2CO3 + H2O ve Ca(OH)2 + CO2 = CaCO3 + H2O
İkinci denklemin solunda yer alan kalsiyum hidroksit sönmüş kireç olarak bilinir ve yapılarda harç, sıva ve badana yapımında kullanılır. Bina bekledikçe, atmosferden alınan karbondioksitle, sönmüş kireç kireçtaşına (CaCO3) dönüşerek sertleşir. Bu tepkimede su açığa çıktığı için, halk buna “yeni bina terler” demektedir. Hemen her zaman, karbonatlaşan mineralin dış etmenlere karşı direnci düşer. Buna göre doğru cevap A'dır.
Soru 47
Halomorfik topraklar, aşağıdaki durumlardan hangisinde görülür?
Seçenekler
A
Ortam çok kireçliyse
B
Ortam su baskınına sık uğruyorsa
C
Ortamda tuzlar egemense
D
Ortamdaki toprak sürülmüşse
E
Ortamdaki toprak asidik özellikteyse
Açıklama:
Ortam çok kireçliyse kalsimorfik, su baskınına sık uğruyorsa hidromorfik, tuzlar egemense halomorfik topraklar görülür. Doğru cevap C'dir.
Soru 48
Killerin toprak profili boyunca kimyasal değişikliğe uğramadan suyla aşağılara taşınmasına verilen ad, aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Luvileşme
B
İllüviasyon
C
Elüviasyon
D
Podzolizasyon
E
Metamorfoz
Açıklama:
Ana kayadan ayrışma sırasında serbest kalan besin maddeleri azsa ve bitkilerden
sağlanan katyon miktarı yetersizse, yıkanma etkisi dengelenemez. Bu koşullarda
toprak kümeleri parçalanıp, killer serbest kalır. İşte bu killerin toprak profili boyunca kimyasal değişikliğe uğramadan suyla aşağılara taşınmasına luvileşme denir. Doğru cevap A'dır.
sağlanan katyon miktarı yetersizse, yıkanma etkisi dengelenemez. Bu koşullarda
toprak kümeleri parçalanıp, killer serbest kalır. İşte bu killerin toprak profili boyunca kimyasal değişikliğe uğramadan suyla aşağılara taşınmasına luvileşme denir. Doğru cevap A'dır.
Soru 49
Yaşlı topraklar, aşağıdaki durumlardan hangisinde yaygındır?
Seçenekler
A
yağışın fazla, sıcaklığın yüksek olduğu tropikal bölgelerde
B
yağışın az, sıcaklığın düşük olduğu yerlerde
C
yağışın az, az güneş gören yerlerde
D
yağışın fazla, sıcaklığın düşük olduğu bölgelerde.
E
Çöl gibi karasal iklim bulunan bölgelerde
Açıklama:
Yaşlı topraklar, yağışın fazla, sıcaklığın yüksek olduğu tropikal bölgelerde
yaygındır. Düz arazilerde, yani zaman içinde erozyonla toprak kaybı olmuyorsa,
kalınlıkları birkaç metreye ulaşabilir. Horizonlar çok net, çoğu zaman sayıca fazla
ve kalındır. Toprak verim gücünü büyük ölçüde yitirmiştir. Ana materyalde bulunan pek çok bileşik ve ürün yıkanıp ortamdan uzaklaşmış, geriye kalan minerallerin ve elementlerin yüzdeleri artmıştır. Doğru cevap A'dır.
yaygındır. Düz arazilerde, yani zaman içinde erozyonla toprak kaybı olmuyorsa,
kalınlıkları birkaç metreye ulaşabilir. Horizonlar çok net, çoğu zaman sayıca fazla
ve kalındır. Toprak verim gücünü büyük ölçüde yitirmiştir. Ana materyalde bulunan pek çok bileşik ve ürün yıkanıp ortamdan uzaklaşmış, geriye kalan minerallerin ve elementlerin yüzdeleri artmıştır. Doğru cevap A'dır.
Soru 50
Türkiye topraklarının üçte ikiden fazlasının 50 cm den de sığ olmasının sonuçlarından birisi hangisi olabilir?
Seçenekler
A
Verimliliğin fazla olması
B
Mineraller açısından zengin olması
C
Erozyonun fazla olması
D
Suyun yüzeyde az tutulması
E
Organik maddelerin fazla olması
Açıklama:
Toprak, karaların üzerinde ince bir örtüdür. Bitki gelişimi için yeterli toprak derinliği 1-1,5 metre kabul edilmekte olup, bu değer jeolojik katmanların kalınlığı ile karşılaştırıldığında yer kabuğunda zar kadar yer tutmaz. Türkiye topraklarının üçte ikiden fazlasının 50 cm den de sığ olduğu göz önüne alındığında ise, erozyon başta olmak üzere, toprağın dış etkilere karşı ne denli korumasız olduğu daha iyi anlaşılır. Doğru cevap C'dir.
Soru 51
I Mineral Madde
II Güneş
III Su
IV Hava
V Ateş
Hangisi toprağı oluşturan yapı maddelerindendir?
II Güneş
III Su
IV Hava
V Ateş
Hangisi toprağı oluşturan yapı maddelerindendir?
Seçenekler
A
I ve III
B
III ve IV
C
I,III ve IV
D
II,IV ve V
E
I,II ve IV
Açıklama:
Toprak, katılar ve boşluklar olmak üzere iki bölümden oluşur. Katılar, inorganik
taneler ve organik madde olup, boşluklarda da hava ve su bulunur. Doğru cevap C'dir.
taneler ve organik madde olup, boşluklarda da hava ve su bulunur. Doğru cevap C'dir.
Soru 52
Toprakta organik madde kapsamının en fazla olduğu mesafe hangisiolabilir?
Seçenekler
A
0-1 metre
B
1-2 metre
C
2-3 metre
D
3-4 metre
E
4-5 metre
Açıklama:
Toprakta organik madde kapsamının en fazla olduğu alan, hemen her zaman yüzeye en yakın bölümdür. Çünkü köklerin büyük bölümü burada gelişir, üstten düşen organik artıklar da yüzeyde bulunur. Doğru cevap A'dır.
Soru 53
Genellikle minerali genişletip gevşetip, bozunmaya, ayrışmaya yatkınlığını artıran kimyasal olay hangisidir?
Seçenekler
A
Yükseltgenme
B
İndirgenme
C
Çözünme
D
Karbonatlaşma
E
Bünyeye Su Alma
Açıklama:
Hidrasyon (Bünyeye Su Alma), bir mineralin bünyesine su alması olayıdır.Hidrasyon genellikle minerali genişletip gevşetir, bozunmaya, ayrışmaya yatkınlığını artırır. Hidrate mineral suyunu yitirdiğinde, yeniden eski durumuna dönebilir. Doğru cevap E'dir.
Soru 54
Hangisi yaşlı toprakların özelliklerinden birisidir?
Seçenekler
A
Derinliklerine bağlı horizonlar zayıftır
B
Yağışın az, sıcaklığın düşük olduğu yerlerdedirler
C
Toprak profili karakteristik ve belirgindir
D
Kalınlıkları birkaç metreye ulaşabilir
E
Başlangıçta ana materyaldeki çatlakların derin değildir
Açıklama:
Yaşlı topraklar, yağışın fazla, sıcaklığın yüksek olduğu tropikal bölgelerde yaygındır. Düz arazilerde, yani zaman içinde erozyonla toprak kaybı olmuyorsa, kalınlıkları birkaç metreye ulaşabilir. Doğru cevap D'dir.
Soru 55
Toprakların oluşup gelişmesinde en etkili iklim etmenleri nelerdir?
Seçenekler
A
Buhar ve nem
B
Yağış ve sıcaklıktır
C
Rüzgar ve basınç
D
Yoğunluk ve radyasyon
E
Yükselti ve yükseklik
Açıklama:
Toprakların oluşup gelişmesinde en etkili iklim etmenleri yağış ve sıcaklıktır.Yağış, toprakta suyun başlıca kaynağıdır.Sıcaklık da, toprakların oluşup olgunlaşmasında önemlidir. Doğru cevap B'dir.
Soru 56
Killerin toprak profili boyunca kimyasal değişikliğe uğramadan suyla aşağılara taşınmasına ne ad verilir?
Seçenekler
A
Luvileşme
B
Elüviasyon
C
İlüviasyon
D
Podzolizasyon
E
Kalsifikasyon
Açıklama:
Ana kayadan ayrışma sırasında serbest kalan besin maddeleri azsa ve bitkilerden sağlanan katyon miktarı yetersizse, yıkanma etkisi dengelenemez. Bu koşullarda toprak kümeleri parçalanıp, killer serbest kalır. İşte bu killerin toprak profili boyunca kimyasal değişikliğe uğramadan suyla aşağılara taşınmasına luvileşme denir. Doğru cevap A'dır.
Soru 57
Organik katman yüksek verimli olsa da, genellikle verimsiz ve bitki gelişim yelpazeleri sınırlı olan podzol toprakları ülkemizde daha çok hangi bölgelerde rastlanır?
Seçenekler
A
Ege Dağlarının yamaçlarında
B
Orta Anadolu bozkırlarında
C
Karadeniz Dağlarının kuzeyi boyunca
D
Akdeniz Bölgesi boyunca Toroslar'da
E
Güney Doğu Anadolu Bölgesinde
Açıklama:
Üstteki organik katman yüksek verimli olsa da, podzol toprakları genellikle verimsizdir, bitki gelişim yelpazeleri sınırlıdır. Türkiye’de podzollaşma etkisinde oluşan topraklara Trakya’da Yıldız Dağlarının kuzeyinden başlayıp, Karadeniz Dağlarının kuzeyi boyunca uzanan arazilerde rastlanır.Doğru cevap C'dr.
Soru 58
Tuzlu topraklar daha çok hangi bölgemizde bulunur?
Seçenekler
A
Ege
B
Doğu Karadeniz
C
Marmara
D
Batı Kardeniz
E
İç Anadolu
Açıklama:
Tuzlu topraklara, yarı kurak iklimin egemen olduğu İç Anadolu, Doğu Anadolu, Göller Bölgesi, Güneydoğu Anadolu gibi bölgelerimizde sık rastlanır.Doğru cevap e'dir.
Soru 59
Hangisi bir püskürük kayaç örneğidir?
Seçenekler
A
Gnays
B
Bazalt
C
Şist
D
Mermer
E
Kumtaşı
Açıklama:
Granit, bazalt, andezit, trakit, gabro, dasit, diyorit birer püskürük kayaç örneğidir. Doğru cevap B'dir.
Soru 60
Hangisi bir başkalaşım (metamorf) kayaç örneğidir?
Seçenekler
A
Andezit
B
Bazalt
C
Granit
D
Dasit
E
Gnays
Açıklama:
Granit, bazalt, andezit, trakit, gabro, dasit, diyorit birer püskürük kayaç örneğidir. Gnays ise başkalaşım kayaç örneğidir. Doğru cevap E'dir.
Soru 61
Hangisi bir tortul kayaç örneğidir?
Seçenekler
A
Bazalt
B
Mermer
C
Leonardit
D
Granit
E
Gnays
Açıklama:
Leonardit, linyit gibi organik kökenli oluşumlar tortul kayaçlar grubu içinde yer alır. Doğru cevap C'dir.
Soru 62
Toprak havasındaki oksijen kapsamı hangi düzeyinin altına indiğinde bitki gelişimi yavaşlamaya başlar?
Seçenekler
A
%30
B
%25
C
%20
D
%15
E
%10
Açıklama:
Toprak havasındaki oksijen kapsamı % 10 düzeyinin altına indiğinde, bitki gelişimi yavaşlamaya başlar. Doğru cevap E'dir.
Soru 63
Hangisi bir mineralin bünyesine su alması olayıdır?
Seçenekler
A
Oksidasyon
B
Hidrasyon
C
Hidroliz
D
Redüksiyon
E
Karbonasyon
Açıklama:
Hidrasyon, bir mineralin bünyesine su alması olayıdır. Doğru cevap B'dir.
Soru 64
Hangisi toprakta horizonların gözlenmeye başlaması için bellirli bir düzeye ulaşması gereken olaylardan biri değildir?
Seçenekler
A
Ayrışma
B
Birikme
C
Kayma
D
Sentezlenme
E
Taşınma
Açıklama:
Toprakta horizonlar ancak taşınma, birikme, ayrışma, sentezlenme gibi olayların belirli bir düzeye ulaşmasıyla gözlenmeye başlar. Doğru cevap C'dir.
Soru 65
Hangisi daha çok yağışın az, sıcaklığın düşük olduğu yerlerde bulunan toprak türüdür?
Seçenekler
A
Genç toprak
B
Normal toprak
C
Olgun toprak
D
Yaşlı toprak
E
Dingin toprak
Açıklama:
Topraklar, oluşum evrelerine göre genç, olgun ve yaşlı olarak sınıflandırılabilir. Genç topraklar daha çok yağışın az, sıcaklığın düşük olduğu yerlerde bulunur. Doğru cevap A'dır.
Soru 66
Hangisi yağışın fazla, sıcaklığın yüksek olduğu tropikal bölgelerde yaygın olan toprak türüdür?
Seçenekler
A
Genç toprak
B
Normal toprak
C
Olgun toprak
D
Yaşlı toprak
E
Dingin toprak
Açıklama:
Yaşlı topraklar, yağışın fazla, sıcaklığın yüksek olduğu tropikal bölgelerde yaygındır. Doğru cevap D'dir.
Soru 67
Hangisi killerin toprak profili boyunca kimyasal değişikliğe uğramadan suyla aşağılara taşınmasına verilen addır?
Seçenekler
A
Elüviasyon
B
Luvileşme
C
Salinizasyon
D
Kalsifikasyon
E
Podzollaşma
Açıklama:
Ana kayadan ayrışma sırasında serbest kalan besin maddeleri azsa ve bitkilerden sağlanan katyon miktarı yetersizse, yıkanma etkisi dengelenemez. Bu koşullarda toprak kümeleri parçalanıp, killer serbest kalır. İşte bu killerin toprak profili boyunca kimyasal değişikliğe uğramadan suyla aşağılara taşınmasına luvileşme denir. Doğru cevap B'dir.
Soru 68
Hangisi buharlaşmanın yağış toplamından fazla olduğu yarı nemli ve yarı kurak ılıman iklimlerde, kireç birikiminin egemen olduğu toprak oluşumu sürecine verilen addır?
Seçenekler
A
Podzolizasyon
B
Ferratilizasyon
C
Kalsifikasyon
D
Salinizasyon
E
İllüviasyon
Açıklama:
Kalsifikasyon buharlaşmanın yağış toplamından fazla olduğu yarı nemli ve yarı kurak ılıman iklimlerde, kireç birikiminin egemen olduğu toprak oluşumu sürecidir. Doğru cevap C'dir.
Ünite 2
Soru 1
"Toprakta en dinamik katmandır. Güneşin, yağmurun, tozun, rüzgârın, yaprağın ve havanın toprakla buluştuğu horizondur. Burada organik madde kapsamı yüksek, toprakta en dinamik katmandır" Aşağıdaki seçeneklerden hangisi tanıma ait doğru cevaptır?
Seçenekler
A
Organik Toprak
B
Kumlu Toprak
C
B2 Horizonu
D
B3 Horizonu
E
A1 Horizonu
Açıklama:
Örneğin süzek ortamlarda kalın, çok yağışlı ve serin ortamlarda ise incedir. Erozyonun topraktan söküp aldığı ilk materyal bu horizondan olduğu için, şiddetli erozyona uğramış topraklarda hiç kalmadığı sık görülür.
A1 Horizonu Güneşin, yağmurun, tozun, rüzgarın, yaprağın ve havanın toprakla buluştuğu A1Horizonu Toprakta en dinamik katmandır. Burada organik madde kapsamı yüksek ıslanma-kuruma ve ısınma-soğuma süreçleri belirgin, mikrobiyel etkinlikler doruktadır. Toprak oluşturan olayların yüksek hızının yanı sıra sürekli yıkanma ve birikme olayları ile karşı karşıyadır. Aynı zamanda bitki köklerinin en fazla yayıldığı horizondur. Organik maddenin ve iyi havalanmanın sonucu olarak toprağın en koyu renkli horizonu burasıdır. Kalınlığı ortam koşullarına bağlıdır.
A1 Horizonu Güneşin, yağmurun, tozun, rüzgarın, yaprağın ve havanın toprakla buluştuğu A1Horizonu Toprakta en dinamik katmandır. Burada organik madde kapsamı yüksek ıslanma-kuruma ve ısınma-soğuma süreçleri belirgin, mikrobiyel etkinlikler doruktadır. Toprak oluşturan olayların yüksek hızının yanı sıra sürekli yıkanma ve birikme olayları ile karşı karşıyadır. Aynı zamanda bitki köklerinin en fazla yayıldığı horizondur. Organik maddenin ve iyi havalanmanın sonucu olarak toprağın en koyu renkli horizonu burasıdır. Kalınlığı ortam koşullarına bağlıdır.
Soru 2
"Ap horizonu işlenen tarım arazilerine özgüdür. Hangi doğal horizonların karışımı olacağı, tümüyle en derin sürüme bağlıdır. Kimi zaman üretim tekniğinin değişimine bağlı olarak Ap1, Ap2 gibi alt alt horizonlar görülebilir."Aşağıdaki seçeneklerden hangisi Ap horizonunun karşılığıdır?
Seçenekler
A
Pulluk derinliğini gösterir.
B
Masif yapı
C
Blok yapı
D
Levha yapı
E
Küresel (granüler) yapı
Açıklama:
Ap Horizonu
Pulluk derinliğini gösteren Ap horizonu işlenen tarım arazilerine özgüdür. Hangi doğal horizonların karışımı olacağı, tümüyle en derin sürüme bağlıdır. Kimizaman üretim tekniğinin değişimine bağlı olarak Ap1, Ap2 gibi alt alt horizonlar görülebilir. Sürüm derinliğinin altında sert, sıkı bir katman gelişmişse, buna pulluk tabanı denir ve Ad simgesiyle gösterilir.
Pulluk derinliğini gösteren Ap horizonu işlenen tarım arazilerine özgüdür. Hangi doğal horizonların karışımı olacağı, tümüyle en derin sürüme bağlıdır. Kimizaman üretim tekniğinin değişimine bağlı olarak Ap1, Ap2 gibi alt alt horizonlar görülebilir. Sürüm derinliğinin altında sert, sıkı bir katman gelişmişse, buna pulluk tabanı denir ve Ad simgesiyle gösterilir.
Soru 3
"Çoğu toprakta hiç bulunmaz. Birikme ürünleri, ana materyalle karışmış olup, topraktan ana materyale bir geçiş horizonudur. Kimi zaman BC simgesiyle gösterilir" Aşağıdaki seçeneklerden hangisi tanıma ait doğru cevaptır?
Seçenekler
A
B5 Horizonu
B
B21 Horizonu
C
A3 Horizonu
D
B3 Horizonu
E
B1 Horizonu
Açıklama:
B3 Horizonu
Çoğu toprakta hiç bulunmaz. Birikme ürünleri, ana materyalle karışmış olup, topraktan ana materyale bir geçiş horizonudur. Kimi zaman BC simgesiyle gösterilir. A ve B horizonlarının tümüne birden solum adı verilir.
Çoğu toprakta hiç bulunmaz. Birikme ürünleri, ana materyalle karışmış olup, topraktan ana materyale bir geçiş horizonudur. Kimi zaman BC simgesiyle gösterilir. A ve B horizonlarının tümüne birden solum adı verilir.
Soru 4
"En altta, önce ana materyali, zamanla toprağın mineral kısmını oluşturan ana kaya, D veya R simgesi ile gösterilir. Jeolojik kökeni püskürük, tortul ve başkalaşmış olabilir. Herhangi bir horizonlaşma yoktur. Tortul ana kayaçlarda rastlanabilecek katmanlaşmanın toprakla ilgisi olmayıp, tümüyle suda çökelme sırasıyla ilgili bir katmanlaşma söz konusudur" Aşağıdaki seçeneklerden hangisi tanıma ait doğru cevaptır?
Seçenekler
A
O Horizonları
B
Ana Kaya
C
O2 Horizonları
D
B3 Horizonu
E
A2 Horizonu
Açıklama:
Ana Kaya
En altta, önce ana materyali, zamanla toprağın mineral kısmını oluşturan ana
kaya, D veya R simgesi ile gösterilir. Jeolojik kökeni püskürük, tortul ve başkalaşmış olabilir. Herhangi bir horizonlaşma yoktur. Tortul ana kayaçlarda rastlanabilecek katmanlaşmanın toprakla ilgisi olmayıp, tümüyle suda çökelme sırasıyla ilgili bir katmanlaşma söz konusudur. Ana kayanın önemli bir özelliği, mutlaka yerinde oluşmuş olmasıdır. Alüvyal ve kolüvyallarda olduğu üzere taşınarak gittiği yerde toprak oluşturmaya başlayan materyale, kalınlığı ne olursa olsun, ana kaya adı verilmez, ana materyal terimiyle yetinilir.
En altta, önce ana materyali, zamanla toprağın mineral kısmını oluşturan ana
kaya, D veya R simgesi ile gösterilir. Jeolojik kökeni püskürük, tortul ve başkalaşmış olabilir. Herhangi bir horizonlaşma yoktur. Tortul ana kayaçlarda rastlanabilecek katmanlaşmanın toprakla ilgisi olmayıp, tümüyle suda çökelme sırasıyla ilgili bir katmanlaşma söz konusudur. Ana kayanın önemli bir özelliği, mutlaka yerinde oluşmuş olmasıdır. Alüvyal ve kolüvyallarda olduğu üzere taşınarak gittiği yerde toprak oluşturmaya başlayan materyale, kalınlığı ne olursa olsun, ana kaya adı verilmez, ana materyal terimiyle yetinilir.
Soru 5
Toprak taneleri tarımsal amaçlarla iki grup altında toplanır. İskelet adı verilen taş ve çakıllar, 2 mm den büyük çapa sahiptir. Aşağıdaki seçeneklerden hangisi İskelet büyüklüğündeki bu tanelerin olumlu özelliklerinden birisidir?
Seçenekler
A
Kimi toprak canlılarına barınma ortamı oluşturmaz.
B
Toprak yüzeyinin daha çabuk ısınıp soğumasını engeller.
C
Erozyonu kısmen engeller,
D
Toprak kaymalarını tamamen engeller,
E
Sürüm, ekim gibi işlemleri kolaylaştırır.
Açıklama:
Yine de bunlar toprak bünyesine ancak özel durumlarda dâhil edilir.
Toprağın üretkenlik işlevleri üzerinde asıl etkiyi 2 mm’den küçük taneler yapar.
Her ne kadar toprak taneleri hiçbir zaman küresel olmasa da, uygulamada
tane büyüklüklerini çaplarına göre ayırmak kolaylık sağlar.
Toprak taneleri tarımsal amaçlarla iki grup altında toplanır. İskelet adı verilen
taş ve çakıllar, 2 mm den büyük çapa sahiptir. İskelet büyüklüğündeki taneler:
• Sürüm, ekim gibi işlemleri zorlaştırır,
• Erozyonu kısmen engeller,
• Toprak yüzeyinin daha çabuk ısınıp soğumasını sağlar,
• Kimi toprak canlılarına barınma ortamı oluşturur.
Toprağın üretkenlik işlevleri üzerinde asıl etkiyi 2 mm’den küçük taneler yapar.
Her ne kadar toprak taneleri hiçbir zaman küresel olmasa da, uygulamada
tane büyüklüklerini çaplarına göre ayırmak kolaylık sağlar.
Toprak taneleri tarımsal amaçlarla iki grup altında toplanır. İskelet adı verilen
taş ve çakıllar, 2 mm den büyük çapa sahiptir. İskelet büyüklüğündeki taneler:
• Sürüm, ekim gibi işlemleri zorlaştırır,
• Erozyonu kısmen engeller,
• Toprak yüzeyinin daha çabuk ısınıp soğumasını sağlar,
• Kimi toprak canlılarına barınma ortamı oluşturur.
Soru 6
Ağır bünyeli topraklar su geçirimliliği ve havalanma yönünden çoğu zaman sorunludur.Aşağıdaki seçeneklerden hangisi ağır bünyeli toprakların olumsuz yönlerinden birisi değildir?
Seçenekler
A
Çabuk çimlenme
B
Islanınca plastik özellik kazanarak sıkışma,
C
Kesek oluşumu,
D
Kuruyup kerpiçleşme,
E
Kuruyunca çatlayıp profil boyunca derin yarıklar oluşturma
Açıklama:
Kum, mil ve kil oranlarının birbirine yakın olduğu orta bünyeli, tınlı topraklar havalanma, su tutma, su iletkenliği gibi fiziksel açıdan en verimli topraklardır.
Tınlı toprakların bitki besin maddesi kapsamları da, çevrelerindeki
diğer topraklara göre genellikle daha iyi durumdadır. Ağır bünyeli topraklar
su geçirimliliği ve havalanma yönünden çoğu zaman sorunludur. Ayrıca:
• Islanınca plastik özellik kazanarak sıkışma,
• Kesek oluşumu,
• Kuruyup kerpiçleşme,
• Kuruyunca çatlayıp profil boyunca derin yarıklar oluşturma
gibi sorunları olabilmektedir.
Tınlı toprakların bitki besin maddesi kapsamları da, çevrelerindeki
diğer topraklara göre genellikle daha iyi durumdadır. Ağır bünyeli topraklar
su geçirimliliği ve havalanma yönünden çoğu zaman sorunludur. Ayrıca:
• Islanınca plastik özellik kazanarak sıkışma,
• Kesek oluşumu,
• Kuruyup kerpiçleşme,
• Kuruyunca çatlayıp profil boyunca derin yarıklar oluşturma
gibi sorunları olabilmektedir.
Soru 7
Güneşin, yağmurun, tozun, rüzgârın, yaprağın ve havanın toprakla buluştuğu ........................... toprakta en dinamik katmandır. Bırakılan boşluğa uygun ifade aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
A1 horizonu
B
Ap Horizonu
C
A2 Horizonu
D
A3 Horizonu
E
B2 Horizonu
Açıklama:
Güneşin, yağmurun, tozun, rüzgârın, yaprağın ve havanın toprakla buluştuğu A1 horizonu, toprakta en dinamik katmandır.
Soru 8
Çoğu toprakta hiç bulunmayan ve birikme ürünleri, ana materyalle karışmış olup, topraktan ana materyale bir geçiş horizonu aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Ap Horizonu
B
A2 Horizonu
C
A1 Horizonu
D
B2 Horizonu
E
B3 Horizonu
Açıklama:
B3 Horizonu
Çoğu toprakta hiç bulunmaz. Birikme ürünleri, ana materyalle karışmış olup, topraktan ana materyale bir geçiş horizonudur
Çoğu toprakta hiç bulunmaz. Birikme ürünleri, ana materyalle karışmış olup, topraktan ana materyale bir geçiş horizonudur
Soru 9
Türkiye topraklarının yaklaşık % kaçı tın (orta) ve killi tın (orta ağır) bünyelidir.Aşağıdaki seçeneklerden hangisi doğru cevaptır?
Seçenekler
A
% 50
B
% 70
C
% 80
D
% 35
E
% 92
Açıklama:
Topraklar tarımsal amaçla 12 bünye sınıfına ayrılır. En yüksek kum yüzdesine sahip toprağa kumlu, kili diğer tane büyüklüklerinden fazla olan toprağa da killi toprak denir. Diğer sınıflar, tınlı kum, siltli killi tın gibi egemen tane büyüklüğüne göre adlandırılır. Tın terimi toprakta kum, mil ve kil büyüklüğündeki tanelerin birbirine yakın oranda bulunduğu durumlar için kullanılır. Toprak bünyesini belirlemek için çeşitli yöntemler varsa da, ülkemizde ABD bünye üçgeni kullanılır. Bu üçgen, zayıf, yetersiz yönleri bulunsa da, çoğu kez amaca yeterli bilgileri sağlamaktadır.
Türkiye topraklarının yaklaşık % 92’si tın (orta) ve killi tın (orta ağır) bünyelidir.
Türkiye topraklarının yaklaşık % 92’si tın (orta) ve killi tın (orta ağır) bünyelidir.
Soru 10
"Milyonlarca tanenin bir araya gelip tek bir tane oluşturduğu yapı türüne (küresel) yapı denir.Aşağıdaki seçeneklerden hangisi tanıma ait doğru cevaptır?
Seçenekler
A
Granüler Yapı
B
Kil
C
Kum
D
Tın
E
Toprak
Açıklama:
Granüler Yapı
Milyonlarca tanenin bir araya gelip tek bir tane oluşturduğu yapı türüne granüler
(küresel) yapı denir. Oluşan agregatlar da iri taneli organik çubuklar, hayvansal
zamksı salgılar vb gibi çeşitli yollarla birbirine yapışıp daha büyük kümeleşme
gösterirse, bu yapıya furda yapı denir. Granüler yapıda kümeleşmiş tanelerin büyüklüğü yaklaşık bir mercimek kadar iken, furda yapıda fındık büyüklüğüne ulaşabilir. Yani her iki yapı türünün kümeleşmiş taneleri çıplak gözle ayırt edilebilir.
Milyonlarca tanenin bir araya gelip tek bir tane oluşturduğu yapı türüne granüler
(küresel) yapı denir. Oluşan agregatlar da iri taneli organik çubuklar, hayvansal
zamksı salgılar vb gibi çeşitli yollarla birbirine yapışıp daha büyük kümeleşme
gösterirse, bu yapıya furda yapı denir. Granüler yapıda kümeleşmiş tanelerin büyüklüğü yaklaşık bir mercimek kadar iken, furda yapıda fındık büyüklüğüne ulaşabilir. Yani her iki yapı türünün kümeleşmiş taneleri çıplak gözle ayırt edilebilir.
Soru 11
"Önemli miktarlarda toprağı bedenlerinden geçirirken, mineral ve organik ürünleri birbiriyle iyice karıştırır, çeşitli salgılarla yapıştırır ve kalıplaşmış olarak dışarı atar" Aşağıdaki seçeneklerden hangisi toprağı işleyerek faydalı hale getiren canlıyı ifade eder?
Seçenekler
A
Karga
B
Yılan
C
Solucan
D
Fare
E
Yarasa
Açıklama:
Solucanlar, bitki kökleri, örümcekler gibi çok sayıda canlı etkinlikleri de, gerek
kanal açarken taneleri birbirine yaklaştırıp paketleme etkisi yapar, gerekse çeşitli
salgılarla bu taneleri birbirine yapıştırır. Bu konuda en önemli etki solucanlar
tarafından gerçekleştirilir.
Çünkü solucanlar, önemli miktarlarda toprağı bedenlerinden geçirirken, mineral ve organik ürünleri birbiriyle iyice karıştırır, çeşitli salgılarla yapıştırır ve kalıplaşmış olarak dışarı atar.
kanal açarken taneleri birbirine yaklaştırıp paketleme etkisi yapar, gerekse çeşitli
salgılarla bu taneleri birbirine yapıştırır. Bu konuda en önemli etki solucanlar
tarafından gerçekleştirilir.
Çünkü solucanlar, önemli miktarlarda toprağı bedenlerinden geçirirken, mineral ve organik ürünleri birbiriyle iyice karıştırır, çeşitli salgılarla yapıştırır ve kalıplaşmış olarak dışarı atar.
Soru 12
Toprak nemi, birim ağırlık veya birim hacimdeki toprağın içerdiği su miktarıdır. Fırında 105°C de kurutulan toprağın nemi kaç kabul edilir.Aşağıdaki seçeneklerden hangisi doğru cevaptır?
Seçenekler
A
1
B
5
C
4
D
0
E
7
Açıklama:
Toprak nemini belirlemek için, belirli ağırlıkta toprak alınır. Sıcaklığı 105°C
ye ayarlanmış fırına konur. Ağırlığı değişmeyene dek kurutulup yeniden tartılır.
Gravimetrik nem yüzdesi = [(ıslak ağırlık - kuru ağırlık)/kuru ağırlık] x 100
eşitliğinden, toprağın nem kapsamı elde olunur.
Toprağın Nem Kapsamının Belirlenmesi
Toprak nemi, birim ağırlık veya birim hacimdeki toprağın içerdiği su miktarıdır.
Fırında 105°C de kurutulan toprağın nemi sıfır kabul edilir. Buna karşın topraktaki tüm boşlukların su ile dolu olduğu durum, suyla doygunluk (saturasyon) noktası olarak adlandırılır. Topraktaki su miktarı toprağın hacmine oranlanırsa buna hacimsel (volumetrik), toprağın kuru hacim ağırlığına oranlanırsa buna da gravimetrik nem kapsamı denir.
ye ayarlanmış fırına konur. Ağırlığı değişmeyene dek kurutulup yeniden tartılır.
Gravimetrik nem yüzdesi = [(ıslak ağırlık - kuru ağırlık)/kuru ağırlık] x 100
eşitliğinden, toprağın nem kapsamı elde olunur.
Toprağın Nem Kapsamının Belirlenmesi
Toprak nemi, birim ağırlık veya birim hacimdeki toprağın içerdiği su miktarıdır.
Fırında 105°C de kurutulan toprağın nemi sıfır kabul edilir. Buna karşın topraktaki tüm boşlukların su ile dolu olduğu durum, suyla doygunluk (saturasyon) noktası olarak adlandırılır. Topraktaki su miktarı toprağın hacmine oranlanırsa buna hacimsel (volumetrik), toprağın kuru hacim ağırlığına oranlanırsa buna da gravimetrik nem kapsamı denir.
Soru 13
Güneşin, yağmurun, tozun, rüzgârın, yaprağın ve havanın toprakla buluştuğu en dinamik katmana ne ad verilir?
Seçenekler
A
A1 horizonu
B
O horizonu
C
A2 horizonları
D
B horizonları
E
B/C profilli toprak
Açıklama:
Güneşin, yağmurun, tozun, rüzgârın, yaprağın ve havanın toprakla buluştuğu A1
horizonu, toprakta en dinamik katmandır.Doğru cevap ''A'' şıkkıdır.
horizonu, toprakta en dinamik katmandır.Doğru cevap ''A'' şıkkıdır.
Soru 14
Yıkanma olaylarının egemen olduğu horizon hangi simge ile gösterilir?
Seçenekler
A
B1
B
A5
C
A3
D
B2
E
B3
Açıklama:
Yıkanma olaylarının egemen olduğu horizon A3, birikmenin egemen olduğu horizon da B1 simgesi ile gösterilir.
Yıkanma olaylarının egemen olduğu horizon A3 simgesi ile gösterilir.Doğru cevap ''C'' şıkkıdır.
Yıkanma olaylarının egemen olduğu horizon A3 simgesi ile gösterilir.Doğru cevap ''C'' şıkkıdır.
Soru 15
Birikmenin egemen olduğu horizon hangi simge ile gösterilir?
Seçenekler
A
A1
B
B1
C
B2
D
B3
E
B4
Açıklama:
Birikmenin egemen olduğu horizon da B1 simgesi ile gösterilir.Doğru cevap ''B'' şıkkıdır.
Soru 16
Horizon oluşumu söz konusu değilse de, ana kayanın üzerinde belirli kalınlıkta bir
katman vardır. Bu katmanın ana kayadan ayrılmasıyla oluşan katmana ne adı verilir?
katman vardır. Bu katmanın ana kayadan ayrılmasıyla oluşan katmana ne adı verilir?
Seçenekler
A
C horizonu
B
B horizonu
C
A horizonu
D
D horizonu
E
E horizonu
Açıklama:
Horizon oluşumu söz konusu değilse de, ana kayanın üzerinde belirli kalınlıkta bir
katman vardır. Bu katmanın ana kayadan ayrılmasıyla, ona C horizonu adı verilir.Doğru cevap ''A'' şıkkıdır.
katman vardır. Bu katmanın ana kayadan ayrılmasıyla, ona C horizonu adı verilir.Doğru cevap ''A'' şıkkıdır.
Soru 17
Toprağın üretkenlik işlevleri üzerinde asıl etkiyi kaç mm’den küçük taneler yapar?
Seçenekler
A
1 mm’den
B
2 mm’den
C
3 mm’den
D
4 mm’den
E
5 mm’den
Açıklama:
Toprağın üretkenlik işlevleri üzerinde asıl etkiyi 2 mm’den küçük taneler yapar.Doğru cevap ''B'' şıkkıdır.
Soru 18
Türkiye topraklarının yaklaşık yüzde kaçı tın (orta) ve killi tın (orta ağır) bünyelidir?
Seçenekler
A
% 92
B
% 95
C
% 97
D
% 98
E
% 100
Açıklama:
Türkiye topraklarının yaklaşık % 92’si tın (orta) ve killi tın (orta ağır) bünyelidir. Doğru cevap ''A'' şıkkıdır.
Soru 19
Tane büyüklüklerinin yüzde oranlarını bulmak için, eleme ve hidrometre yöntemlerinin karışımı kullanılmakta olup, bu yöntemlere topluca ne ad verilir?
Seçenekler
A
Tartma
B
Eleme
C
ABD bünye üçgeni
D
Hidrometre yöntemi
E
Mekanik analiz
Açıklama:
Tane büyüklüklerinin yüzde oranlarını bulmak için, eleme ve hidrometre yöntemlerinin karışımı kullanılmakta olup, bu yöntemlere topluca mekanik analiz
denir.Doğru cevap ''E'' şıkkıdır.
denir.Doğru cevap ''E'' şıkkıdır.
Soru 20
Toprak tanelerinin çeşitli çimento maddeleriyle bir araya gelmesiyle oluşan kümelere ne ad verilir?
Seçenekler
A
Hif
B
Kök
C
Agregat
D
Kesek
E
Organik toprak
Açıklama:
Toprak tanelerinin çeşitli çimento maddeleriyle bir araya gelmesiyle oluşan kümelere agregat denir.Doğru cevap ''C'' şıkkıdır.
Soru 21
Milyonlarca tanenin bir araya gelip tek bir tane oluşturduğu yapı türüne ne ad verilir?
Seçenekler
A
Tav yapı
B
Sütun Benzeri (Prizmatik) Yapı
C
Levhalı yapı
D
Granüler (küresel) yapı
E
Blok yapı
Açıklama:
Milyonlarca tanenin bir araya gelip tek bir tane oluşturduğu yapı türüne granüler (küresel) yapı denir.Doğru cevap ''D'' şıkkıdır.
Soru 22
Fırında 105°C de kurutulan toprağın nemi kaç olarak kabul edilir?
Seçenekler
A
Sıfır
B
1
C
0.5
D
1
E
1.5
Açıklama:
Fırında 105°C de kurutulan toprağın nemi sıfır kabul edilir.Doğru cevap ''A'' şıkkıdır.
Soru 23
Toprak tanelerinin çeşitli çimento maddeleriyle bir araya gelmesiyle oluşan kümelere ne ad verilir?
Seçenekler
A
Agregat
B
Ped
C
Hif
D
Furda
E
Tın
Açıklama:
Toprak tanelerinin çeşitli çimento maddeleriyle bir araya gelmesiyle oluşan kümelere agregat denir.
Soru 24
Milyonlarca tanenin bir araya gelip tek bir tane oluşturduğu yapı türüne ne ad verilir?
Seçenekler
A
Levhalı yapı
B
Granüler yapı
C
Blok yapı
D
Prizmatik yapı
E
Agregat
Açıklama:
Granüler Yapı
Milyonlarca tanenin bir araya gelip tek bir tane oluşturduğu yapı türüne granüler (küresel) yapı denir.
Milyonlarca tanenin bir araya gelip tek bir tane oluşturduğu yapı türüne granüler (küresel) yapı denir.
Soru 25
Hangi bileşikler, toprağı kırmızı kahve tonlarına boyar?
Seçenekler
A
Potasyum
B
Mangan
C
Demir
D
Kalsiyum
E
Fosfor
Açıklama:
Demir III bileşikleri, toprağı kırmızı kahve tonlarına boyar
Soru 26
Fırında kaç derecede kurutulan toprağın nemi sıfır kabul edilir?
Seçenekler
A
90°C
B
95°C
C
100°C
D
105°C
E
110°C
Açıklama:
Fırında 105°C de kurutulan toprağın nemi sıfır kabul edilir
Soru 27
Düşey ekseni yatay eksenlerine göre fazla olan pedlere sahip yapıya ne denir?
Seçenekler
A
Agregat
B
Granüler yapı
C
Levhalı yapı
D
Blok yapı
E
Sütun benzeri yapı
Açıklama:
Düşey ekseni yatay eksenlerine göre fazla olan pedlere sahip yapıya sütun benzeri yapı denir
Soru 28
Toprağı oluşturan kum, mil ve kilin yüzde miktarlarına, yani toprağın tane büyüklüğü bileşimine ne ad verilir?
Seçenekler
A
Toprak bünyesi
B
Mekanik analiz
C
Organik toprak
D
Granüler yapı
E
Blok yapı
Açıklama:
Toprağı oluşturan kum, mil ve kilin yüzde miktarlarına, yani toprağın tane büyüklüğü bileşimine toprak bünyesi denir.
Soru 29
Toprağın basınç altında şekil değiştirmesi ve basınç kalktıktan sonra bu şeklini koruması özelliği hangi kıvam terimidir?
Seçenekler
A
Akışkanlık
B
Plastiklik
C
Sertlik
D
Dağılganlık
E
Gevşeklik
Açıklama:
Plastiklik, toprağın basınç altında şekil değiştirmesi ve basınç kalktıktan sonra bu şeklini koruması özelliğidir
Soru 30
"Orman başta olmak üzere, kuvvetli bitki örtüsü desteği altında, yeterince kalınlaşıp ayırt edilebilen organik örtü katıdır. Özel bir horizon grubu olup, çoğu toprakta hiç bulunmaz".
Yukarıdaki tanım hangi horizon türüdür?
Yukarıdaki tanım hangi horizon türüdür?
Seçenekler
A
A horizonu
B
B horizonu
C
C horizonu
D
R horizonu
E
O horizonu
Açıklama:
O Horizonları: Orman başta olmak üzere, kuvvetli bitki örtüsü desteği altında, yeterince kalınlaşıp ayırt edilebilen organik örtü katıdır. Özel bir horizon grubu olup, çoğu toprakta hiç bulunmaz. Üstte kaynağı belli, yeni düşmüş, taze organik madde katına O1 veya çerçöp (litter) adından dolayı OL, horizonu denir.
Soru 31
"Toprak taneleri tarımsal amaçlarla iki grup altında toplanır. İskelet adı verilen
taş ve çakıllar, 2 mm den büyük çapa sahiptir".
İskelet büyüklüğündeki tanelerin özellikleri aşağıdakilerden hangisi ya da hangileridir?
I) Erozyona sebep olur.
II) Sürüm, ekim gibi işlemleri zorlaştırır.
III) Toprak yüzeyinin aynı ısıda kalmasını sağlar.
IV) Kimi toprak canlılarına barınma ortamı oluşturur.
V) Toprağa iyi havalanma ve suyu iyi iletme yatkınlığı kazandırır.
taş ve çakıllar, 2 mm den büyük çapa sahiptir".
İskelet büyüklüğündeki tanelerin özellikleri aşağıdakilerden hangisi ya da hangileridir?
I) Erozyona sebep olur.
II) Sürüm, ekim gibi işlemleri zorlaştırır.
III) Toprak yüzeyinin aynı ısıda kalmasını sağlar.
IV) Kimi toprak canlılarına barınma ortamı oluşturur.
V) Toprağa iyi havalanma ve suyu iyi iletme yatkınlığı kazandırır.
Seçenekler
A
Yalnız II
B
III ve IV
C
II ve IV
D
III, IV ve V
E
I, II ve III
Açıklama:
Toprak taneleri tarımsal amaçlarla iki grup altında toplanır. İskelet adı verilen taş ve çakıllar, 2 mm den büyük çapa sahiptir. İskelet büyüklüğündeki taneler:
• Sürüm, ekim gibi işlemleri zorlaştırır,
• Erozyonu kısmen engeller,
• Toprak yüzeyinin daha çabuk ısınıp soğumasını sağlar,
• Kimi toprak canlılarına barınma ortamı oluşturur
• Sürüm, ekim gibi işlemleri zorlaştırır,
• Erozyonu kısmen engeller,
• Toprak yüzeyinin daha çabuk ısınıp soğumasını sağlar,
• Kimi toprak canlılarına barınma ortamı oluşturur
Soru 32
Ağır bünyeli topraklar su geçirimliliği ve havalanma yönünden sorunlu olduğu gibi ortaya çıkan diğer sorunlar aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kesek oluşumu
B
Plastik özelliğini kaybetme
C
Islanıp, ufalanma
D
Islanarak büzüşme
E
Agregatlaşma sürecinin uzaması
Açıklama:
Ağır bünyeli topraklar su geçirimliliği ve havalanma yönünden çoğu zaman sorunludur. Ayrıca:
• Islanınca plastik özellik kazanarak sıkışma,
• Kesek oluşumu,
• Kuruyup kerpiçleşme,
• Kuruyunca çatlayıp profil boyunca derin yarıklar oluşturma gibi sorunları olabilmektedir.
• Islanınca plastik özellik kazanarak sıkışma,
• Kesek oluşumu,
• Kuruyup kerpiçleşme,
• Kuruyunca çatlayıp profil boyunca derin yarıklar oluşturma gibi sorunları olabilmektedir.
Soru 33
Aşağıda verilen tanımlardan hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Gözle görülemeyecek küçüklükteki agregatlara ped denir.
B
Kimi bakteri topluluklarının mantarların ipliksi uzantılı yapılarına hif denir.
C
Kalınlığı fazla, yatay boyutları az olan kümeleşme biçimine levhalı yapı denir.
D
Oluşan agregatlar küçük taneli organik çubuklarla birbirine yapışıp daha küçük kümeleşme gösterirse, bu yapıya furda yapı denir.
E
Yağmur damlacıklarının bir araya gelmesiyle oluşan kümelere agregat denir.
Açıklama:
a. Toprak tanelerinin çeşitli çimento maddeleriyle bir araya gelmesiyle oluşan kümelere agregat, gözle görülebilen büyük agregatlara da ped (sy 34 ve 48).
b. Kimi bakteri topluluklarının mantarların ipliksi uzantılı yapılarına hif denir (sy 234 sözlük).
Aktinomiset adı verilen mikroorganizma grubu başta olmak üzere çeşitli mikroplar, bir arada bulunan toprak tanelerini file gibi saran ve hif adı verilen uzantılarıyla, agregatlaşma sürecinin işlemesini kolaylaştırır (sy 34).
c. Levhalı yapı: Kalınlığı az, yatay boyutları fazla olan kümeleşme biçimidir (sy 36).
d. Oluşan agregatlar da iri taneli organik çubuklar, hayvansal zamksı salgılar vb gibi çeşitli yollarla birbirine yapışıp daha büyük kümeleşme gösterirse, bu yapıya furda yapı denir (sy 35).
e. Milyonlarca toprak taneciğinin çeşitli zamklarla bir araya gelip, kümeler oluşturması ve topraktaki çeşitli zamklarla birbirine bağlanması sonucu, agregat denen yumaklar oluşur (sy 34 ve 45).
Doğru cevap B şıkkıdır.
b. Kimi bakteri topluluklarının mantarların ipliksi uzantılı yapılarına hif denir (sy 234 sözlük).
Aktinomiset adı verilen mikroorganizma grubu başta olmak üzere çeşitli mikroplar, bir arada bulunan toprak tanelerini file gibi saran ve hif adı verilen uzantılarıyla, agregatlaşma sürecinin işlemesini kolaylaştırır (sy 34).
c. Levhalı yapı: Kalınlığı az, yatay boyutları fazla olan kümeleşme biçimidir (sy 36).
d. Oluşan agregatlar da iri taneli organik çubuklar, hayvansal zamksı salgılar vb gibi çeşitli yollarla birbirine yapışıp daha büyük kümeleşme gösterirse, bu yapıya furda yapı denir (sy 35).
e. Milyonlarca toprak taneciğinin çeşitli zamklarla bir araya gelip, kümeler oluşturması ve topraktaki çeşitli zamklarla birbirine bağlanması sonucu, agregat denen yumaklar oluşur (sy 34 ve 45).
Doğru cevap B şıkkıdır.
Soru 34
Toprağın yapısında organik maddenin bulunması aşağıdakilerden hangisini sağlamaktadır?
Seçenekler
A
Çeşitli zamklarla, toprak kümelerini yapıştırıp güçlendirmek
B
Mikroorganizmaların besin desteğini kesmek
C
Kümeleri bozucu etki yapmaktadır
D
Toprak çözeltisinde bulunan katyonları yüzeylerinde tutar
E
İyon tanelerinin bir araya gelmesini,yumaklaşmasını kolaylaştırır
Açıklama:
Toprak yapısında organik madde,
a. Bir araya gelen toprak tanelerini suya dayanıklı agregatlara ve pedlere çevirecek olan mikroorganizmalara besin desteği sağlamak ve
b. Çeşitli zamklarla, toprak kümelerini yapıştırıp güçlendirmek gibi iki önemli görev yapar.
a. Bir araya gelen toprak tanelerini suya dayanıklı agregatlara ve pedlere çevirecek olan mikroorganizmalara besin desteği sağlamak ve
b. Çeşitli zamklarla, toprak kümelerini yapıştırıp güçlendirmek gibi iki önemli görev yapar.
Soru 35
Suda tuz, şeker gibi gerçek çözelti oluşturmamakla birlikte varlığı ancak özel
analizlerle anlaşılabilecek çözeltilere ne ad verilir?
analizlerle anlaşılabilecek çözeltilere ne ad verilir?
Seçenekler
A
Horizon çözelti
B
Hif çözelti
C
Kolloidal çözelti
D
Furda çözelti
E
Granüler çözelti
Açıklama:
Milyonlarca tanenin bir araya gelip tek bir tane oluşturduğu yapı türüne granüler (küresel) yapı denir. Oluşan agregatlar da iri taneli organik çubuklar, hayvansal zamksı salgılar vb gibi çeşitli yollarla birbirine yapışıp daha büyük kümeleşme gösterirse, bu yapıya furda yapı denir.
Aktinomiset adı verilen mikroorganizma grubu başta olmak üzere çeşitli mikroplar, bir arada bulunan toprak tanelerini file gibi saran ve hif adı verilen uzantılarıyla, agregatlaşma sürecinin işlemesini kolaylaştırır.
Ana materyalin yönlere göre fazla değişmeyen özelliklerine karşın, bu olaylar zincirinin doğal sonucu olarak topraklar belirli bir olgunluk düzeyine ulaştığında mutlaka yatay katmanlaşma (horizonlaşma) göstermeye başlar.
Suda tuz, şeker gibi gerçek çözelti oluşturmamakla birlikte varlığı ancak özel
analizlerle anlaşılabilecek çözeltilere kolloidal çözelti denir
Aktinomiset adı verilen mikroorganizma grubu başta olmak üzere çeşitli mikroplar, bir arada bulunan toprak tanelerini file gibi saran ve hif adı verilen uzantılarıyla, agregatlaşma sürecinin işlemesini kolaylaştırır.
Ana materyalin yönlere göre fazla değişmeyen özelliklerine karşın, bu olaylar zincirinin doğal sonucu olarak topraklar belirli bir olgunluk düzeyine ulaştığında mutlaka yatay katmanlaşma (horizonlaşma) göstermeye başlar.
Suda tuz, şeker gibi gerçek çözelti oluşturmamakla birlikte varlığı ancak özel
analizlerle anlaşılabilecek çözeltilere kolloidal çözelti denir
Soru 36
Toprağın kıvam sınırlarını ayırmak üzere, kavramlar geliştirilmiştir. Aşağıdakilerden hangisi bu kavramlardandır?
Seçenekler
A
Sıkışma sınırı-Büzülme sınırı
B
Sıkışma sınırı-Akışkanlık sınırı
C
Plastiklik sınırı-Katılık sınırı
D
Plastiklik sınırı- Akışkanlık sınırı
E
Büzülme sınırı- Katılık sınırı
Açıklama:
Toprağın kıvam sınırlarını ayırmak üzere, üç kavram geliştirilmiştir. Bunlar:
• Büzülme sınırı (limiti),
• Plastiklik sınırı (plastik limit) ve
• Akışkanlık sınırı (likit limit) olarak adlandırılır
• Büzülme sınırı (limiti),
• Plastiklik sınırı (plastik limit) ve
• Akışkanlık sınırı (likit limit) olarak adlandırılır
Soru 37
Bitkilerin suya ihtiyaç duydukları işlevleri aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Bitki besin hammaddelerinin topraktan dışarı atılabilmesi için.
B
Bünyelerindeki besinlerin tutulması ve bitki organları arasında taşınması için.
C
Yatık halde kalabilmeleri için.
D
Yaprak dokularındaki nem tansiyonunun düşmesi için.
E
Buharlaşma kaplarından eksilen su miktarının yerine getirilmesi için.
Açıklama:
Bitkiler,
• Bitki besin hammaddelerinin topraktan alınması,
• Bünyelerindeki besinlerin üretilmesi ve bitki organları arasında taşınması,
• Dik durabilmeleri ve
• Sıcak havalarda terleyebilmeleri gibi işlevler için, sürekli su desteğine gerek duyarlar.
• Bitki besin hammaddelerinin topraktan alınması,
• Bünyelerindeki besinlerin üretilmesi ve bitki organları arasında taşınması,
• Dik durabilmeleri ve
• Sıcak havalarda terleyebilmeleri gibi işlevler için, sürekli su desteğine gerek duyarlar.
Soru 38
Aşağıdakilerden hangisi vadoz zonun tanımıdır?
Seçenekler
A
Uzun süre susuz bırakılan toprakta yetişen bitkiler bir süre sonra solmaya başladığı noktaya denir.
B
Suyu toprakta tutan kuvvetlerle onu derinlere taşıyan kuvvetlerin dengeye geldiği noktaya denir.
C
Köklerin suyu, yarı geçirgen hücre duvarlarından ilettiği yere denir.
D
Suda tuz, şeker gibi gerçek çözelti oluşturmamakla birlikte varlığı ancak özel
analizlerle anlaşılabilecek çözeltilere denir.
analizlerle anlaşılabilecek çözeltilere denir.
E
Toprak yüzeyi ile taban suyu yüzeyi arasında kalan bu nemli bölgeye denir.
Açıklama:
Toprak yüzeyi ile taban suyu yüzeyi arasında kalan bu nemli bölgeye vadoz zon denir. Vadoz zonun sığ olmasıyla, yani yer altı suları yüzeye yaklaştıkça, bitki gereksinmesinin karşılanmasında bu su etkili olmaya başlar. Burada suların topraktaki kılcal tüplerden yükselmesi rol oynamaktadır.
Soru 39
"Toprak yüzeyi ile taban suyu yüzeyi arasında kalan bu nemli bölgeye vadoz zon denir". Vadoz zonun sığ olması aşağıdaki hangi nedenle meydana gelir?
Seçenekler
A
Suların topraktaki kılcal tüplerden yükselmesi
B
Yer altı sularının yüzeye yaklaşması
C
Suyla birlikte çeşitli tuzların yükselebilmesiyle
D
Havalandırma yapılmasıyla
E
Suyun yarı geçirgen hücre duvarlarından geçmesiyle
Açıklama:
Toprak yüzeyi ile taban suyu yüzeyi arasında kalan bu nemli bölgeye vadoz zon denir. Vadoz zonun sığ olmasıyla, yani yer altı suları yüzeye yaklaştıkça, bitki gereksinmesinin karşılanmasında bu su etkili olmaya başlar. Burada suların topraktaki kılcal tüplerden yükselmesi rol oynamaktadır.
Bu olay, sulama gereğini azaltması ve bitkilerin su gereksinimini karşılaması açısından yararlı olabilirse de, kötü havalanma, artan hastalık riskleri, suyla birlikte çeşitli tuzların ve birtakım zehirli bileşiklerin yükselebilmesi gibi nedenlerle çoğu zaman yarardan çok zarar getirir.
Bu olay, sulama gereğini azaltması ve bitkilerin su gereksinimini karşılaması açısından yararlı olabilirse de, kötü havalanma, artan hastalık riskleri, suyla birlikte çeşitli tuzların ve birtakım zehirli bileşiklerin yükselebilmesi gibi nedenlerle çoğu zaman yarardan çok zarar getirir.
Soru 40
Güneşin, yağmurun, tozun, rüzgârın, yaprağın ve havanın toprakla buluştuğu horizon olan, toprakta en dinamik katman aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
A1 Horizonu
B
Ap Horizonu
C
A2 Horizonu
D
A3 horizonu
E
A4 horizonu
Açıklama:
Güneşin, yağmurun, tozun, rüzgârın, yaprağın ve havanın toprakla buluştuğu A1 horizonu, toprakta en dinamik katmandır.
Soru 41
Pulluk derinliğini gösteren, işlenen tarım arazilerine özgü horizon aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
A1
B
A2
C
A3
D
A4
E
Ap
Açıklama:
Pulluk derinliğini gösteren Ap horizonu işlenen tarım arazilerine özgüdür. Hangi doğal horizonların karışımı olacağı, tümüyle en derin sürüme bağlıdır.
Soru 42
A ve B horizonlarının tümüne birden ne ad verilir?
Seçenekler
A
Ana kaya
B
Tekstür
C
Solum
D
Tortul
E
Günye üçgeni
Açıklama:
A ve B horizonlarının tümüne birden solum adı verilir.
Soru 43
ı- D
II- R
III-E
Ana kaya yukarıdaki simgelerden hangisi veya hangileri ile gösterilir?
II- R
III-E
Ana kaya yukarıdaki simgelerden hangisi veya hangileri ile gösterilir?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
I ve II
C
II ve III
D
I ve III
E
I, II ve III
Açıklama:
En altta, önce ana materyali, zamanla toprağın mineral kısmını oluşturan ana kaya, D veya R simgesi ile gösterilir.
Soru 44
Kumca zengin topraklara ne ad verilir?
Seçenekler
A
Kaba bünyeli toprak
B
Milli toprak
C
Killi toprak
D
İnce toprak
E
Ağır toprak
Açıklama:
Kum tanelerine toprakta iri taneler, kumca zengin topraklara da kaba bünyeli veya az su tutmaları ve besin maddesi kapsamlarının düşüklüğünden ötürü hafif topraklar denir.
Soru 45
Varlığı ve özellikleri ancak elektron mikroskobu, X-ışın kırınımı, kızılötesi spektrometresi gibi özel araçlarla anlaşılıp incelenebilen tanelere ne ad verilir?
Seçenekler
A
Mil
B
Kil
C
Humus
D
Kum
E
Kireç
Açıklama:
Kil taneleri, birim alanda milyarlara varan sayılarıyla, toprağın birçok özelliğini belirler. Bunların varlığı ve özellikleri ancak elektron mikroskobu, X-ışın kırınımı, kızılötesi spektrometresi gibi özel araçlarla anlaşılıp incelenebilir, normal mikroskopla görülmezler.
Soru 46
I- Kesek oluşumu
II- Kuruyup kerpiçleşme
III- Islanınca plastik özellik kazanarak sıkışma
Yukarıdakilerden hangisi yada hangileri ağır bünyeli topraklarda yaşanan sorunlardandır?
II- Kuruyup kerpiçleşme
III- Islanınca plastik özellik kazanarak sıkışma
Yukarıdakilerden hangisi yada hangileri ağır bünyeli topraklarda yaşanan sorunlardandır?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
I ve II
C
I ve III
D
II ve III
E
I, II ve III
Açıklama:
Ağır bünyeli topraklar su geçirimliliği ve havalanma yönünden çoğu zaman sorunludur. Ayrıca:
• Islanınca plastik özellik kazanarak sıkışma,
• Kesek oluşumu,
• Kuruyup kerpiçleşme,
• Kuruyunca çatlayıp profil boyunca derin yarıklar oluşturma
gibi sorunları olabilmektedir.
• Islanınca plastik özellik kazanarak sıkışma,
• Kesek oluşumu,
• Kuruyup kerpiçleşme,
• Kuruyunca çatlayıp profil boyunca derin yarıklar oluşturma
gibi sorunları olabilmektedir.
Soru 47
Toprak tanelerinin çeşitli çimento taneleri ile bir araya gelmesi ile oluşan kümelere ne ad verilir?
Seçenekler
A
Strüktür
B
Agregat
C
Ped
D
Hif
E
Furda
Açıklama:
Toprak tanelerinin veya aralarındaki boşlukların diziliş şekline yapı (strüktür) denir. Bu tanım, yağışta veya toprak işlemeyle dağılan kesekleri kapsamaz. Yapı oluşması için, suya dayanıklı kümelerin varlığı gereklidir. Toprak tanelerinin çeşitli çimento maddeleriyle bir araya gelmesiyle oluşan kümelere agregat, gözle görülebilen büyük agregatlara da ped denir
Soru 48
Pedlerin şekli düzgün olmayan, boyutları yaklaşık olarak birbirine eşit olan, geometrik küpe benzeyen yapı hangisidir?
Seçenekler
A
Granüler yapı
B
Levhalı yapı
C
Blok yapı
D
Sütun benzeri yapı
E
Prizmatik yapı
Açıklama:
Pedlerin şekli düzgün olmamakla birlikte, boyutları yaklaşık olarak birbirine eşittir, geometrik küpe benzer. Birikme horizonlarında bulunur. Ancak sık rastlanan bir yapı türü değildir.
Soru 49
Suda tuz, şeker gibi gerçek çözelti oluşturmamakla birlikte varlığı ancak özel analizlerle anlaşılabilecek çözeltilere ne ad verilir?
Seçenekler
A
Derişik çözelti
B
Seyreltik çözelti
C
Doymuş çözelti
D
Kolloidal çözelti
E
İyonik çözelti
Açıklama:
Suda tuz, şeker gibi gerçek çözelti oluşturmamakla birlikte varlığı ancak özel analizlerle anlaşılabilecek çözeltilere kolloidal çözelti, çözeltideki taneciklere kolloidal tane denir.
Soru 50
Aşağıdakilerden hangisi toprağın en dinamik katmanıdır?
Seçenekler
A
B1 Horizonu
B
A2 Horizonu
C
B2 Horizonu
D
B3 Horizonu
E
A1 horizonu
Açıklama:
Güneşin, yağmurun, tozun, rüzgârın, yaprağın ve havanın toprakla buluştuğu A1 horizonu, toprakta en dinamik katmandır. Doğru cevap E'dir.
Soru 51
Kireçleşme etkisindeki topraklarda bulunmayan horizon aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
B1 Horizonu
B
A2 Horizonu
C
B3 Horizonu
D
B2 Horizonu
E
A1 Horizonu
Açıklama:
A2 horizonu kireçleşme etkisindeki topraklarda bulunmayan bu horizon, podzollaşma olayı ile karakteristik özellik kazanmaktadır. Doğru cevap B şıkkıdır.
Soru 52
Organik madde kapsamı yüzde 20’nin üzerinde olan toprak çeşidine verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Killi toprak
B
Hafif toprak
C
Organik toprak
D
Kumlu toprak
E
Ağır toprak
Açıklama:
Organik madde kapsamı yüzde 20’nin üzerinde olan toprak organik toprak olarak adlandırılmaktadır. Doğru cevap C'dir.
Soru 53
Aşağıdakilerden hangisi toprak tanelerinin çeşitli çimento maddeleriyle bir araya gelmesiyle oluşan kümelere verilen isimdir?
Seçenekler
A
Hif
B
Strüktür
C
Furda
D
Agregat
E
Ped
Açıklama:
Toprak tanelerinin çeşitli çimento maddeleriyle bir araya gelmesiyle oluşan kümelere agregat ismi verilmektedir. Doğru cevap D'dir.
Soru 54
Milyonlarca tanenin bir araya gelip tek bir tane oluşturduğu yapı türüne ne ad verilir?
Seçenekler
A
Levhalı
B
Granüler
C
Blok
D
Sütun benzeri
E
Tav
Açıklama:
Milyonlarca tanenin bir araya gelip tek bir tane oluşturduğu yapı türüne granüler (küresel) yapı denir. Doğru cevap B'dir.
Soru 55
Kalınlığı az, yatay boyutları fazla olan kümeleşme biçimi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Levhalı Yapı
B
Furda Yapı
C
Blok Yapı
D
Prizmatik Yapı
E
Granüler Yapı
Açıklama:
Levhalı Yapı Kalınlığı az, yatay boyutları fazla olan kümeleşme biçimidir. Doğru cevap A şıkkıdır.
Soru 56
Toprağı oluşturan kum, mil ve kilin yüzde miktarlarına ve birleşimlerine ne ad verilmektedir?
Seçenekler
A
Hidrometre yöntemi
B
Mil taneleri
C
Toprak bünyesi
D
Mekanik analiz
E
ABD bünye üçgeni
Açıklama:
Toprağı oluşturan kum, mil ve kilin yüzde miktarlarına, yani toprağın tane büyüklüğü bileşimine toprak bünyesi denir. Doğru cevap C'dir.
Soru 57
Aşağıdakilerden hangisi kumca zengin topraklara verilen isimdir?
Seçenekler
A
Milli toprak
B
Ağır toprak
C
Organik toprak
D
İnce toprak
E
Kaba bünyeli toprak
Açıklama:
Kumca zengin topraklara da kaba bünyeli veya az su tutmaları ve besin maddesi kapsamlarının düşüklüğünden ötürü hafif topraklar denir. Doğru cevap E'dir.
Soru 58
Aşağıdakilerden hangisi ülkemizde toprak bünyesini belirlemek için kullanılan yöntemdir?
Seçenekler
A
Hidrometre yöntemi
B
Mekanik analizi yöntemi
C
Fudra yöntemi
D
ABD bünye üçgeni
E
Agregat yöntemi
Açıklama:
Toprak bünyesini belirlemek için çeşitli yöntemler varsa da, ülkemizde ABD bünye üçgeni kullanılmaktadır. Doğru D şıkkıdır.
Ünite 3
Soru 1
- Kil mineralleri, kayaçlardaki minerallerin ayrışması sonucu oluşmuş organik kolloidlerdir.
- Kil minerallerinin büyük bölümü 0,002 mm’den küçük kristalli ve levha şeklindedir.
- Kil levhaları silisyum (Si) levhası ve alüminyum (Al) levhası biçiminde iki levha grubundan oluşur.
- Kil taneleri, gerçek çözeltilerde olduğu gibi iyon veya moleküllerden oluşur.
Seçenekler
A
I ve II
B
II ve III
C
I ve IV
D
I, II ve III
E
II, III ve IV
Açıklama:
Kil mineralleri, kayaçlardaki minerallerin ayrışması sonucu oluşmuş inorganik kolloidlerdir ve kil taneleri, gerçek çözeltilerde olduğu gibi iyon veya moleküllerden oluşmaz. Doğru cevap B’dir.
Soru 2
Aşağıdakilerden hangisi genişleme yeteneği olmayan bir kil tipidir?
Seçenekler
A
İllit
B
Allofan
C
Kaolinit
D
Vermikulit
E
Montmorillonit
Açıklama:
Genişleme yeteneği olmayan tek kil türü, potasyumca zengin illit mineralidir. Doğru cevap A’dır.
Soru 3
Aşağıdakilerden hangisi organik maddenin topraktaki işlevlerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Su ve hava iletkenliği
B
Yapının gelişmesi ve işlemenin kolaylaşması
C
Besin maddelerinin bitkilere hazır durumda tutulması
D
Zehirlere ve asitlik-alkaliliğe karşı tamponluk
E
Killi topraklara karıştırıldığında yapışkanlığı artırması
Açıklama:
Killi topraklara organik madde karıştırılması onların yapışkanlığını azaltır. Doğru cevap E’dir.
Soru 4
- Mikroorganizmalar
- Karbonhidratlar
- Proteinler
- Yağlar
Seçenekler
A
I ve II
B
II ve III
C
I, II ve III
D
I, III ve IV
E
II, III ve IV
Açıklama:
Organik bileşiklerin on binlere varan sayıları onları gruplandırmayı zorlaştırsa da, yapı maddeleri karbonhidratlar, proteinler ve yağlar olarak üç başlık altında toplanabilmektedir. Toprak organik maddesi sürekli değişim halindedir ve mikroorganizmalar bu değişimde etkili olan faktörlerden biridir. Doğru cevap E’dir.
Soru 5
- Toprağın yapısını geliştirmesi
- Su tutma ve su geçirgenliği yeteneğini artırması
- Toprakta plastikliği artırması
- Toprağa anyon değişim yeteneği katması
Seçenekler
A
I ve II
B
II ve III
C
I ve IV
D
II, III ve IV
E
I, II ve IV
Açıklama:
Toprakta organik maddenin varlığıyla plastiklik azalırken esneklik artırmaktadır. Doğru cevap E’dir.
Soru 6
Aşağıdakilerden hangisi nötr reaksiyonlu toprağın pH aralığı olarak kabul edilmektedir?
Seçenekler
A
2,5-3,5 pH
B
4,5-5,5 pH
C
6,5-7,5 pH
D
8,5-9,5 pH
E
9,5-10,5pH
Açıklama:
6,5-7,5 pH aralığına sahip topraklar nötr reaksiyonlu kabul edilir. Doğru cevap C’dir.
Soru 7
Aşağıdakilerden hangisi toprakta gereğinden fazla miktarda bulunan kirecin sebep olacağı etkilerdir biridir?
Seçenekler
A
Zehirli bileşiklerin nötrleştirilmesi
B
Bitki hastalıklarının azalması
C
Bitki besin maddelerinin yarayışlılığının artması
D
Toprakta sert katman oluşması
E
Dezenfeksiyon
Açıklama:
Toprakta gereğinden fazla miktarda bulunan kireç, bitki besin maddelerinin yarayışlılığını sınırlandırır, bitkide madde değişimi bozukluklarına yol açar, toprakta sert katman oluşturabilir ve toprağa büyük hacimlerde verildiğinde, bitkileri şoka sokabilir. Diğer seçeneklerde yer alan ifadeler toprakta uygun miktarda bulunan kirecin etkileridir. Doğru cevap D’dir.
Soru 8
- Kireçleme materyali miktarının belirlenmesinde, toprağın katyon değişim kapasitesi en önemli etmendir.
- Kireçleme materyali miktarının belirlenmesinde, yetiştirilecek ürünün cinsi de önem taşır.
- Katyon değişim kapasitesi düşük olan topraklarda daha fazla kireçleme materyaliyle sonuç alınır.
- Kireçleme materyali kararlaştırılırken en önemli ölçütlerden biri materyalin ulaşılabilirliği ve fiyatı olmalıdır.
Seçenekler
A
I ve II
B
II ve IV
C
I, II ve III
D
I, II ve IV
E
II, III ve IV
Açıklama:
Katyon değişim kapasitesi (bu değer daha çok toprağın kil ve humus kapsamı ile birlikte artar) düşük olan topraklarda daha az kireçleme materyaliyle sonuç alınır. Doğru cevap D’dir.
Soru 9
Aşağıdakilerden hangisi toprak canlılarının toprakta üstlendikleri görevler arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Besin maddeleri döngüsünü yavaşlatmak
B
Besin maddelerini bir formdan bir başkasına çevirmek
C
Topraktaki zehirli bileşikleri parçalamak
D
Bitki hastalıklarına neden olmak
E
Bitki hastalıklarını azaltmak
Açıklama:
Toprak canlıları, besin maddeleri döngüsünü hızlandırmaktadır. Doğru cevap A’dır.
Soru 10
Aşağıdakilerden hangisi, bilinen en yaygın 1:1 kil tipidir?
Seçenekler
A
Vermikulit
B
İllit
C
Montmorillonit
D
Kaolinit
E
Kolloid
Açıklama:
Toprak oluşumunun hızlı olduğu bölgelerde killer de yaşlanarak, önce 1:1 tipine sonra da demir-alüminyum silikatlara dönüşür. Kaolinit, bilinen en yaygın 1:1
tipi kildir. Silisyum ve alüminyum levhalarının arasında kalan boşluklar, aradaki
güçlü hidrojen bağlarından dolayı dar ve katıdır, esnemez. Doğru cevap D'dir.
tipi kildir. Silisyum ve alüminyum levhalarının arasında kalan boşluklar, aradaki
güçlü hidrojen bağlarından dolayı dar ve katıdır, esnemez. Doğru cevap D'dir.
Soru 11
Türkiye topraklarında özel alanlar dışında kil oranı yüksek olup, bunların da önemli bölümü ...... tipi killerdir. Bu ifadede noktalı yere aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?
Seçenekler
A
1:2
B
2:1
C
1:1
D
3:1
E
1:3
Açıklama:
Genç killerin büyük bölümü 2:1 tipi olup, ülkemiz toprakları da bulunduğumuz
ılıman ve yarı kurak coğrafya nedeniyle genellikle gençtir, üstelik killerin önemli
bölümü ortamdan yıkanıp uzaklaşma fırsatı bulamamıştır. Yani Türkiye topraklarında özel alanlar dışında kil oranı yüksek olup, bunların da önemli bölümü 2:1 tipi killerdir. Buna göre doğru cevap B'dir.
ılıman ve yarı kurak coğrafya nedeniyle genellikle gençtir, üstelik killerin önemli
bölümü ortamdan yıkanıp uzaklaşma fırsatı bulamamıştır. Yani Türkiye topraklarında özel alanlar dışında kil oranı yüksek olup, bunların da önemli bölümü 2:1 tipi killerdir. Buna göre doğru cevap B'dir.
Soru 12
Aşağıdakilerden hangisinde, organik maddelerin payı yoktur?
Seçenekler
A
İyi havalanma
B
Bol su tutma
C
Erozyona karşı direnç
D
Zehirlere ve asitlik alkaliliğe karşı tamponluk
E
Alüvyonların taşınması
Açıklama:
•İyi havalanma,
• Bol su tutma,
• Su ve hava iletkenliği,
• Erozyona karşı direnç,
• Yapının gelişmesi ve işlemenin kolaylaşması,
• Besin maddelerinin bitkilere hazır durumda tutulması,
• Zehirlere ve asitlik-alkaliliğe karşı tamponluk
gibi görevlerde organik maddenin payı büyüktür. Buna göre doğru cevap E'dir.
• Bol su tutma,
• Su ve hava iletkenliği,
• Erozyona karşı direnç,
• Yapının gelişmesi ve işlemenin kolaylaşması,
• Besin maddelerinin bitkilere hazır durumda tutulması,
• Zehirlere ve asitlik-alkaliliğe karşı tamponluk
gibi görevlerde organik maddenin payı büyüktür. Buna göre doğru cevap E'dir.
Soru 13
Büyükbaş ve küçükbaş hayvanlar ile, kümes hayvanlarının katı ve sıvı dışkılarına yataklıklarıyla birlikte verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Ahır gübresi
B
Çiftlik gübresi
C
Yapay gübre
D
Doğal gübre
E
Organik gübre
Açıklama:
Ahır gübresi büyükbaş ve küçükbaş hayvanlar ile, kümes hayvanlarının katı ve
sıvı dışkılarına yataklıklarıyla birlikte verilen addır. Çiftlik gübresi terimi ise ahırdaki bu organik gübrelerin yanı sıra mutfak artıkları, dökülen yapraklar, işletme sırasında açığa çıkan posa ve kabuklar gibi diğer organik ürünleri de kapsar, daha geniş bir kavramdır. Buna göre doğru cevap A'dır.
sıvı dışkılarına yataklıklarıyla birlikte verilen addır. Çiftlik gübresi terimi ise ahırdaki bu organik gübrelerin yanı sıra mutfak artıkları, dökülen yapraklar, işletme sırasında açığa çıkan posa ve kabuklar gibi diğer organik ürünleri de kapsar, daha geniş bir kavramdır. Buna göre doğru cevap A'dır.
Soru 14
Aşağıdakilerden hangisi, kompost adı verilen organik gübre içinde yer almaz?
Seçenekler
A
Yapraklar
B
Tezek
C
Posa
D
Meyve
E
Sebze kabukları
Açıklama:
Yapraklar, talaş, posa, meyve, sebze kabukları, biçilmiş çim vb ürünler bir çukura doldurulup çürümeye bırakılır. Başlangıçta ortamın asitliğini gidermek için bir miktar toz kireç serpmek, mikropların daha etkili çalışmasını sağlamak için de azotlu gübre uygulamak daha iyi sonuç sağlar. Yığın arada bir karıştırılarak, yanmaya fırsat verilmez. Kompost denen bu organik gübre, ahır gübresi kadar değerli bir organik madde kaynağı olacaktır. Doğru cevap B'dir.
Soru 15
Aşağıdakilerden hangisi, toprakta uygun düzeydeki kirecin yararlarından biri değildir?
Seçenekler
A
Zehirli bileşiklerin nötrleştirilmesi, yıkanmasının kolaylaşması
B
Bitki besin maddelerinin yarayışlılığının artması
C
Toprak reaksiyonunun düzenlenmesi, asitliğin önlenmesi, tamponluk
D
Bitki hastalıklarının azalması
E
mikroorganizma sayısında azalış
Açıklama:
Uygun düzeydeki kirecin yararları şunlardır:
• Mikrobiyel etkinliklerin düzenlenmesi, mikropların gerek duyacağı besin maddelerinin yarayışlılığı, yararlı mikroorganizma sayısında artış,
• Fiziksel özelliklerin düzenlenmesi, toprak tanelerinin paketlenmesi, çimentolanması, yumak oluşumu vb,
• Zehirli bileşiklerin nötrleştirilmesi, yıkanmasının kolaylaşması,
• Bitki hastalıklarının azalması,
• Bitki besin maddelerinin yarayışlılığının artması,
• Toprak reaksiyonunun düzenlenmesi, asitliğin önlenmesi, tamponluk,
• Dezenfeksiyon.
E şıkkındaki ifadede yararlı mikroorganizma ifadesi kullanılmadığından doğru cevap E'dir.
• Mikrobiyel etkinliklerin düzenlenmesi, mikropların gerek duyacağı besin maddelerinin yarayışlılığı, yararlı mikroorganizma sayısında artış,
• Fiziksel özelliklerin düzenlenmesi, toprak tanelerinin paketlenmesi, çimentolanması, yumak oluşumu vb,
• Zehirli bileşiklerin nötrleştirilmesi, yıkanmasının kolaylaşması,
• Bitki hastalıklarının azalması,
• Bitki besin maddelerinin yarayışlılığının artması,
• Toprak reaksiyonunun düzenlenmesi, asitliğin önlenmesi, tamponluk,
• Dezenfeksiyon.
E şıkkındaki ifadede yararlı mikroorganizma ifadesi kullanılmadığından doğru cevap E'dir.
Soru 16
I. Bitki besin maddelerinin yarayışlılığı sınırlanır.
II. Toprakta sert katman oluşabilir.
III. Bitki hastalıkları azalır.
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri, toprakta kireç fazlalığının sonuçlarındandır?
II. Toprakta sert katman oluşabilir.
III. Bitki hastalıkları azalır.
Yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri, toprakta kireç fazlalığının sonuçlarındandır?
Seçenekler
A
I.
B
I. II.
C
I. II. III.
D
I. III.
E
III.
Açıklama:
Fazla kirecin olası zararları aşağıdaki gibidir:
• Bitki besin maddelerinin yarayışlılığı sınırlanır.
• Bitkilerde madde değişimi (metabolizma) bozuklukları görülebilir. Örneğin kökler tarafından alınan kimi besin maddeleri, toprak üstü organlara
yeterince taşınamaz.
• Toprakta sert katman oluşabilir.
• Toprağa tek seferde büyük miktarda kireç eklenirse, bitkiler şoka girebilir.
• Kireçleme yapılan topraklarda uzun dönemde nitrat kayıplarının artması,
fosforun alınabilirliğinin azalması gibi sorunlar da yaşanabilmektedir.
• Öte yandan çoğu ot öldürücü ilacın etkinliği asit ortamlarda sınırlıdır. Kireçleme ile toprak pH’sının yükseltilmesi, bu ilaçların etkinliğini artırarak,
ürünün zarar görmesine yol açabilir.
Buna göre doğru cevap B'dir.
• Bitki besin maddelerinin yarayışlılığı sınırlanır.
• Bitkilerde madde değişimi (metabolizma) bozuklukları görülebilir. Örneğin kökler tarafından alınan kimi besin maddeleri, toprak üstü organlara
yeterince taşınamaz.
• Toprakta sert katman oluşabilir.
• Toprağa tek seferde büyük miktarda kireç eklenirse, bitkiler şoka girebilir.
• Kireçleme yapılan topraklarda uzun dönemde nitrat kayıplarının artması,
fosforun alınabilirliğinin azalması gibi sorunlar da yaşanabilmektedir.
• Öte yandan çoğu ot öldürücü ilacın etkinliği asit ortamlarda sınırlıdır. Kireçleme ile toprak pH’sının yükseltilmesi, bu ilaçların etkinliğini artırarak,
ürünün zarar görmesine yol açabilir.
Buna göre doğru cevap B'dir.
Soru 17
Baklagil bitkileri için, toprak pH'si aşağıdakilerden hangisi olabilir?
Seçenekler
A
7,0
B
6,5
C
6,7
D
5,0
E
4,8
Açıklama:
Baklagil bitkileri için, toprak pH’sının 6,8’e veya daha üstüne çıkarılması
gerekir. Aksi taktirde, bu bitkiler için yaşamsal önemi olan rhizobium bakterileri
sağlıklı gelişemez. Buna göre doğru cevap A'dır.
gerekir. Aksi taktirde, bu bitkiler için yaşamsal önemi olan rhizobium bakterileri
sağlıklı gelişemez. Buna göre doğru cevap A'dır.
Soru 18
Baklagil bitkilerinin köklerinde yaşayıp, orada mini yumrular oluşturan toprak canlılarına aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Solucanlar
B
Mikoriza mantarları
C
Rhizobium bakterileri
D
Azotobakterler
E
Glomalin
Açıklama:
Azotun başlıca kaynakları organik madde ve azotlu gübrelerdir. Rhizobium bakterileri, baklagil bitkilerinin köklerinde yaşayıp, orada mini yumrular oluşturur. Bu yumrucuklar, bakterilerin havadan bağladıkları azotça zengindir.
Doğru cevap C'dir.
Doğru cevap C'dir.
Soru 19
Bitkilerin yüzde 90 kadarı yaşamını çeşitli mantar gruplarıyla ortak olarak sürdürmektedir. Bu olaya ne ad verilir?
Seçenekler
A
Glomalin
B
Simbiyoz
C
Rhizobium
D
Dormant
E
Kompost
Açıklama:
Son araştırmalara göre bitkilerin yüzde 90 kadarı yaşamını çeşitli mantar gruplarıyla ortak olarak sürdürmekte olup, bu olaya simbiyoz (ortak yaşam) adı verilir. Yine yakın zaman önce, bu mantarların glomalin adı verilen salgılarının kil tanelerini birbirine yapıştırarak agregat oluşumunu sağladıkları, böylece toprağın fiziksel özelliklerini geliştirdiği anlaşılmıştır. Buna göre doğru cevap B'dir.
Soru 20
I. Killer, nemliyken çoğunlukla sert, kuruyken plastiktir
II. Yedi yüz derecenin üzerine ısıtıldıklarında seramikleşmeye uğrarlar
III. Tıpta ve yapı işlerinde kullanılmalarının yanı sıra kağıt ve kozmetik gibi endüstriyel amaçlara da hizmet etmektedirler
Yukarıdaki maddelerden hangisi ya da hangileri killer için söylenebilir?
II. Yedi yüz derecenin üzerine ısıtıldıklarında seramikleşmeye uğrarlar
III. Tıpta ve yapı işlerinde kullanılmalarının yanı sıra kağıt ve kozmetik gibi endüstriyel amaçlara da hizmet etmektedirler
Yukarıdaki maddelerden hangisi ya da hangileri killer için söylenebilir?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
I ve II
D
II ve III
E
I, II, III
Açıklama:
Killer, nemliyken çoğunlukla plastik, kuruyken serttir. Yedi yüz derecenin üzerine ısıtıldıklarında, seramikleşme denen, kalıcı yapısal, kimyasal ve mineralojik değişikliklere uğrarlar. Tıpta ve yapı işlerinde kullanılmalarının yanı sıra;
• Seramik,
• Kâğıt,
• Kozmetik,
• Çimento,
• Endüstriyel filtreleme,
• Tarım ilaçlarının yapımı gibi endüstriyel amaçlara da hizmet etmektedirler
• Seramik,
• Kâğıt,
• Kozmetik,
• Çimento,
• Endüstriyel filtreleme,
• Tarım ilaçlarının yapımı gibi endüstriyel amaçlara da hizmet etmektedirler
Soru 21
Killerin yüzeyindeki eksi yüklerin toplamına ne ad verilir?
Seçenekler
A
Montmorillonit
B
Vermikulit
C
Değişebilir katyon
D
Katyon değiştirme kapasitesi
E
Bazla doygunluk yüzdesi
Açıklama:
Killerin yüzeyindeki eksi yüklerin toplamı katyon değiştirme kapasitesi olarak adlandırılır.
Soru 22
I. Killi topraklara organik madde karıştırılması onların yapışkanlığını azaltır, havalanmasını ve su geçirimliliğini artırır
II. Kumlu topraklar organik madde ile zenginleştirilirse, bitkilerin beslenmesi ve su alması yönünden daha uygun bir ortam elde edilmiş olur
III. kumlu topraklarda organik maddenin ayrışması çok hızlıdır
Organik maddelerin killi ve kumlu topraklarla olan ilişkisi düşünüldüğünde yukarıdaki maddelerden hangisi ya da hangileri doğrudur?
II. Kumlu topraklar organik madde ile zenginleştirilirse, bitkilerin beslenmesi ve su alması yönünden daha uygun bir ortam elde edilmiş olur
III. kumlu topraklarda organik maddenin ayrışması çok hızlıdır
Organik maddelerin killi ve kumlu topraklarla olan ilişkisi düşünüldüğünde yukarıdaki maddelerden hangisi ya da hangileri doğrudur?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
I ve II
D
II ve III
E
I, II, III
Açıklama:
Killi topraklara organik madde karıştırılması onların yapışkanlığını azaltır, havalanmasını ve su geçirimliliğini artırır. Kumlu topraklar organik madde ile zenginleştirilirse, bitkilerin beslenmesi ve su alması yönünden daha uygun bir ortam elde edilmiş olur. Ancak kumlu topraklarda organik madde ile elde edilen başarılar kısa süreli olmaktadır, çünkü bu topraklarda organik maddenin ayrışması çok hızlıdır.
Soru 23
Aşağıdakilerden hangisi topraktaki organik maddenin etkilerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Toprak rengini açması
B
Toprağın yapısını geliştirmesi
C
Su tutma ve su geçirgenliği yeteneğini artırması
D
Plâstikliği azaltması, esnekliği artırması
E
Asit kökleri dolayısıyla, kimi elementleri minerallerden çözüp, bitkilere sunması
Açıklama:
Toprakta organik maddenin etkileri, aşağıdaki gibi sıralanabilir:
• Toprak rengini koyulaştırması,
• Toprağın yapısını geliştirmesi,
• Su tutma ve su geçirgenliği yeteneğini artırması,
• Plâstikliği azaltması, esnekliği artırması,
• Katyon değişim kapasitesini büyük oranda artırması, toprağa anyon değişim yeteneği katması,
• Bitki besin elementlerini değişebilir formda veya kendi bünyesinde tutabilmesi, bitkilerin bunlardan yararlanabilmesi,
• Asit kökleri dolayısıyla, kimi elementleri minerallerden çözüp, bitkilere sunması,
• Organik maddenin toprakta mikroorganizmalar, solucanlar vb canlılar için başlıca besin kaynağı olması, onun toprak oluşumuna ve verimliliğine dolaylı etki yapar.
• Toprak rengini koyulaştırması,
• Toprağın yapısını geliştirmesi,
• Su tutma ve su geçirgenliği yeteneğini artırması,
• Plâstikliği azaltması, esnekliği artırması,
• Katyon değişim kapasitesini büyük oranda artırması, toprağa anyon değişim yeteneği katması,
• Bitki besin elementlerini değişebilir formda veya kendi bünyesinde tutabilmesi, bitkilerin bunlardan yararlanabilmesi,
• Asit kökleri dolayısıyla, kimi elementleri minerallerden çözüp, bitkilere sunması,
• Organik maddenin toprakta mikroorganizmalar, solucanlar vb canlılar için başlıca besin kaynağı olması, onun toprak oluşumuna ve verimliliğine dolaylı etki yapar.
Soru 24
Büyükbaş ve küçükbaş hayvanlar ile kümes hayvanlarının katı ve sıvı dışkılarına yataklıklarıyla
birlikte verilen isim aşağıdakilerden hangisidir?
birlikte verilen isim aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Ahır gübresi
B
Çiftlik gübresi
C
Kızışma
D
Kompost
E
Yeşil gübreleme
Açıklama:
Ahır gübresi büyükbaş ve küçükbaş hayvanlar ile, kümes hayvanlarının katı ve sıvı dışkılarına yataklıklarıyla birlikte verilen addır.
Soru 25
Aşağıdakilerden hangisi kirecin toprağa sağladığı faydalar arasında gösterilemez?
Seçenekler
A
Zehirli bileşiklerin nötrleştirilmesi
B
Bitki hastalıklarının azalması
C
Topraktaki asitliğin artması
D
Bitki besin maddelerinin yarayışlılığının artması
E
Dezenfeksiyon
Açıklama:
Uygun düzeydeki kirecin yararları şunlardır:
• Mikrobiyel etkinliklerin düzenlenmesi, mikropların gerek duyacağı besin maddelerinin yarayışlılığı, yararlı mikroorganizma sayısında artış,
• Fiziksel özelliklerin düzenlenmesi, toprak tanelerinin paketlenmesi, çimentolanması, yumak oluşumu vb,
• Zehirli bileşiklerin nötrleştirilmesi, yıkanmasının kolaylaşması,
• Bitki hastalıklarının azalması,
• Bitki besin maddelerinin yarayışlılığının artması,
• Toprak reaksiyonunun düzenlenmesi, asitliğin önlenmesi, tamponluk,
• Dezenfeksiyon.
• Mikrobiyel etkinliklerin düzenlenmesi, mikropların gerek duyacağı besin maddelerinin yarayışlılığı, yararlı mikroorganizma sayısında artış,
• Fiziksel özelliklerin düzenlenmesi, toprak tanelerinin paketlenmesi, çimentolanması, yumak oluşumu vb,
• Zehirli bileşiklerin nötrleştirilmesi, yıkanmasının kolaylaşması,
• Bitki hastalıklarının azalması,
• Bitki besin maddelerinin yarayışlılığının artması,
• Toprak reaksiyonunun düzenlenmesi, asitliğin önlenmesi, tamponluk,
• Dezenfeksiyon.
Soru 26
I. Toprakta sert katman oluşabilir
II. Bitki besin maddelerinin yarayışlılığı sınırlanır
III. Toprak taneleri paketlenir
IV. Bitkilerde metabolizma bozuklukları görülebilir
Yukarıdaki maddelerden hangileri fazla kirecin toprakta yaratabileceği zararlar arasında yer alır?
II. Bitki besin maddelerinin yarayışlılığı sınırlanır
III. Toprak taneleri paketlenir
IV. Bitkilerde metabolizma bozuklukları görülebilir
Yukarıdaki maddelerden hangileri fazla kirecin toprakta yaratabileceği zararlar arasında yer alır?
Seçenekler
A
I ve II
B
III ve IV
C
I, II, IV
D
II, III, IV
E
I, II, III, IV
Açıklama:
Kireç toprağın yararlı bir bileşeni olmakla birlikte, aşırılığı kimi zararlara da yol açabilir. Fazla kirecin olası zararları aşağıdaki gibidir:
• Bitki besin maddelerinin yarayışlılığı sınırlanır.
• Bitkilerde madde değişimi (metabolizma) bozuklukları görülebilir. Örneğin kökler tarafından alınan kimi besin maddeleri, toprak üstü organlara yeterince taşınamaz.
• Toprakta sert katman oluşabilir.
• Toprağa tek seferde büyük miktarda kireç eklenirse, bitkiler şoka girebilir.
• Kireçleme yapılan topraklarda uzun dönemde nitrat kayıplarının artması, fosforun alınabilirliğinin azalması gibi sorunlar da yaşanabilmektedir.
• Öte yandan çoğu ot öldürücü ilacın etkinliği asit ortamlarda sınırlıdır. Kireçleme ile toprak pH’sının yükseltilmesi, bu ilaçların etkinliğini artırarak, ürünün zarar görmesine yol açabilir.
• Bitki besin maddelerinin yarayışlılığı sınırlanır.
• Bitkilerde madde değişimi (metabolizma) bozuklukları görülebilir. Örneğin kökler tarafından alınan kimi besin maddeleri, toprak üstü organlara yeterince taşınamaz.
• Toprakta sert katman oluşabilir.
• Toprağa tek seferde büyük miktarda kireç eklenirse, bitkiler şoka girebilir.
• Kireçleme yapılan topraklarda uzun dönemde nitrat kayıplarının artması, fosforun alınabilirliğinin azalması gibi sorunlar da yaşanabilmektedir.
• Öte yandan çoğu ot öldürücü ilacın etkinliği asit ortamlarda sınırlıdır. Kireçleme ile toprak pH’sının yükseltilmesi, bu ilaçların etkinliğini artırarak, ürünün zarar görmesine yol açabilir.
Soru 27
I. Ana materyalden toprak oluşmasına yardımcı olmak
II. Besin maddeleri döngüsünü yavaşlatmak
III. Besin maddelerini bir formdan bir başkasına çevirmek
IV. Bitki hastalıklarını azaltmak
Yukarıdaki maddelerden hangileri toprak canlılarının toprakta üstlendikleri görevler arasında yer alır?
II. Besin maddeleri döngüsünü yavaşlatmak
III. Besin maddelerini bir formdan bir başkasına çevirmek
IV. Bitki hastalıklarını azaltmak
Yukarıdaki maddelerden hangileri toprak canlılarının toprakta üstlendikleri görevler arasında yer alır?
Seçenekler
A
I ve II
B
III ve IV
C
I, III, IV
D
I, II, IV
E
I, II, III, IV
Açıklama:
Toprak canlılarının toprakta üstlendikleri görevler aşağıda özetlenmiştir:
• Ana materyalden toprak oluşmasına yardımcı olmak,
• Toprak taneciklerinin agregatlaşmasında görev almak, toprağın işlenmesini, ekilip biçilmesini kolaylaştırmak,
• Besin maddeleri döngüsünü hızlandırmak,
• Besin maddelerini bir formdan bir başkasına çevirmek,
• Bitkilerin topraktan besin maddelerini almasına yardımcı olmak,
• Topraktaki zehirli bileşikleri parçalamak,
• Bitki hastalıklarına neden olmak,
• Bitki hastalıklarını azaltmak,
• Suyun toprağa girişini artırmak veya engellemek
• Ana materyalden toprak oluşmasına yardımcı olmak,
• Toprak taneciklerinin agregatlaşmasında görev almak, toprağın işlenmesini, ekilip biçilmesini kolaylaştırmak,
• Besin maddeleri döngüsünü hızlandırmak,
• Besin maddelerini bir formdan bir başkasına çevirmek,
• Bitkilerin topraktan besin maddelerini almasına yardımcı olmak,
• Topraktaki zehirli bileşikleri parçalamak,
• Bitki hastalıklarına neden olmak,
• Bitki hastalıklarını azaltmak,
• Suyun toprağa girişini artırmak veya engellemek
Soru 28
I. Toprak canlıları bitkisel ve hayvansal canlılar olmak üzere iki grupta toplanabilir
II. Bitkisel canlılar, çoğunlukla güneş enerjisinden yararlanarak mineral maddeleri organik ürünlere çevirebilen ve kendi besinlerini üretebilen varlıklardır
III. Hayvansal canlıların iri yapılı organizmaları fazla suyun dışarı atılmasını ve toprağın derinlerinin daha iyi havalanmasını sağlarlar
Yukarıda verilen toprak canlılıları ile ilgili bilgilerden hangisi ya da hangileri doğrudur?
II. Bitkisel canlılar, çoğunlukla güneş enerjisinden yararlanarak mineral maddeleri organik ürünlere çevirebilen ve kendi besinlerini üretebilen varlıklardır
III. Hayvansal canlıların iri yapılı organizmaları fazla suyun dışarı atılmasını ve toprağın derinlerinin daha iyi havalanmasını sağlarlar
Yukarıda verilen toprak canlılıları ile ilgili bilgilerden hangisi ya da hangileri doğrudur?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
I ve II
D
II ve III
E
I, II, III
Açıklama:
Toprak canlıları bitkisel ve hayvansal canlılar olmak üzere iki grupta toplanabilir. Bitkisel canlılar, çoğunlukla güneş enerjisinden yararlanarak mineral maddeleri organik ürünlere çevirebilen ve kendi besinlerini üretebilen varlıklardır. Bakteriler, aktinomisetler, mantarlar ve algler mikroskobik bitkisel toprak canlılarını oluşturur. Hayvansal toprak canlıları ise, bir hücreliler (protozoa), halkasız ipliksi solucanlar (nematodlar), halkalı solucanlar, böcekler ve büyük hayvanlar olarak sınıflandırılır. Bu grubun nispeten iri yapılı organizmaları olarak solucanlar, karıncalar, örümcekler, kınkanatlılar, termitler, toprak kurtları gibi canlılar, sürekli yeniledikleri kanallar ve tünellerle, toprakta su iletkenliğinin artmasını, fazla suyun dışarı atılmasını ve toprağın derinlerinin daha iyi havalanmasını sağlarlar.
Soru 29
Aşağıdakilerden hangisi topraktaki yararlı canlılar topluluklarını geliştiren uygulamalar arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Toprağa organik madde ekleme
B
Toprağın kurumasını sağlama
C
Toprak işlemeleri azaltma
D
Yüzeyde organik malç oluşturma
E
Tarım ilacı kullanımını sınırlandırma
Açıklama:
Aşağıdaki önlemler, topraktaki yararlı canlılar topluluklarını geliştiren uygulamalardır:
• Toprağa organik madde ekleme,
• Yüzeyde organik malç oluşturma,
• Toprağın kurumasını önleme,
• Toprak işlemeleri azaltma,
• Tarım ilacı kullanımını sınırlandırma, usulüne uygun olarak yürütme,
• Gereksiz yere plastik örtü kullanımından kaçınma
• Toprağa organik madde ekleme,
• Yüzeyde organik malç oluşturma,
• Toprağın kurumasını önleme,
• Toprak işlemeleri azaltma,
• Tarım ilacı kullanımını sınırlandırma, usulüne uygun olarak yürütme,
• Gereksiz yere plastik örtü kullanımından kaçınma
Soru 30
Aşağıdakilerden hangisi killerin kullanım alanlarından biri değildir ?
Seçenekler
A
Seramik
B
Çimento
C
Kozmetik
D
Tarım ilacı yapımı
E
Otomotiv sektörü
Açıklama:
Otomotiv sektörü killerin kullanım alanlarından biri değildir.
Soru 31
Hangisi kile ait bir özellik değildir ?
Seçenekler
A
Kil taneleri, gerçek çözeltilerde olduğu gibi iyon veya moleküllerden oluşmaz
B
Kil minerallerinin büyük bölümü 0,002 mm’den küçük kristalli ve levha şeklindedir
C
Kil levhaları selenyum (Se) levhası ve alüminyum (Al) levhası biçiminde iki levha grubundan oluşur
D
Killer, toprağa başlıca özellikler kazandıran en önemli mineral grubudur
E
Görülmeleri için X-ışın kırınımı, elektron mikroskobu gibi özel aygıtlar gerekir
Açıklama:
Kil levhaları selenyum (Se) levhası ve alüminyum (Al) levhası biçiminde iki levha grubundan oluşmaz.İçinde selenyum değil silisyum bulundurur.
Soru 32
Genişleme yeteneği olmayan tek kil türü hangisidir ?
Seçenekler
A
Kolloit
B
Kaolinit
C
İllit
D
Montmorillonit
E
Vermikulit
Açıklama:
Genişleme yeteneği olmayan tek kil türü, potasyumca zengin illit mineralidir.
Soru 33
Aşağıdakilerden hangisi organik maddelerin toprağa sağladığı faydalardan biri değildir ?
Seçenekler
A
Su ve hava iletkenliği
B
Yapının gelişmesi ve işlemenin kolaylaşması,
C
Kötü koku yayılması
D
İyi havalanma
E
Bol su tutma
Açıklama:
Kötü koku yayılması organik maddelerin toprağa sağladığı faydalardan biri değildir.
Soru 34
Toprakta aşağıdaki koşulların hangisinin elverişli olması organik maddenin ayrışma sürecine olumlu bir etki yapmaz ?
Seçenekler
A
Nem
B
Havalanma
C
Sıcaklık
D
Toprak reaksiyonu
E
Erozyon
Açıklama:
Toprakta Erozyon organik maddenin ayrışma sürecine olumlu bir etki yapmaz.
Soru 35
Toprağa özgü, koyu renkli, ipliksi, suda çözünmeyen ve uzun ömürlü organik bileşikler topluluğunun ismi nedir ?
Seçenekler
A
Kireç
B
Kil
C
Kayaç
D
Humus
E
Fosil
Açıklama:
Toprağa özgü, koyu renkli, ipliksi, suda çözünmeyen ve uzun ömürlü organik bileşikler topluluğunun ismi humustur.
Soru 36
Toprağın tamponluğu ile ilgili hangisi yanlıştır ?
Seçenekler
A
Kumlu topraklarda tamponlama yeteneği düşüktür
B
Kumlu topraklarda tamponlama yeteneği yüksektir
C
Karadeniz Bölgesi toprakları asitliğe yakındır
D
Nötr ve alkali topraklarda kirecin varlığı, dışarıdan gelebilecek asit karışmalarına karşı, kolloidlerden ayrı bir tamponlama daha sağlar.
E
Kil ve humus gibi kolloid kapsamı yüksek olan toprakların tamponlama yeteneği de yüksek olur
Açıklama:
Kumlu topraklarda tamponlama yeteneği yüksektir ifadesi yanlıştır.
Soru 37
Aşağıdakilerden hangisi uygun düzeyde kirecin toprağa faydalarından biri değildir ?
Seçenekler
A
Yararlı mikroorganizma sayısında artış
B
Toprak tanelerinin paketlenmesi
C
Zehirli bileşiklerin nötrleştirilmesi
D
Dezenfeksiyon
E
Humus miktarının azalması
Açıklama:
Humus miktarının azalması uygun düzeyde kirecin toprağa faydalarından biri değildir.
Soru 38
Mikroorganizmaların organik maddeyi parçalayıp, ayrıştırıp mineral maddelere çevirmesiyle birlikte, bitkiler için temel besin maddeleri yeniden alınabilir hale çevrilme sürecine ne ad verilir ?
Seçenekler
A
Sterilizasyon
B
Dezenfeksiyon
C
Mineralizasyon
D
Kemosentez
E
Fotosentez
Açıklama:
Mikroorganizmaların organik maddeyi parçalayıp, ayrıştırıp mineral maddelere çevirmesiyle birlikte, bitkiler için temel besin maddeleri yeniden alınabilir hale çevrilme sürecine mineralizasyon adı verilir.
Soru 39
Hangisi toprak canlılarının toprakta üstlendikleri görevlerden biri değildir ?
Seçenekler
A
Topraktaki zehirli bileşikleri parçalamak
B
Besin maddeleri döngüsünü yavaşlatmak
C
Bitkilerin topraktan besin maddelerini almasına yardımcı olmak
D
Suyun toprağa girişini artırmak veya engellemek
E
Bitki hastalıklarına neden olmak
Açıklama:
Besin maddeleri döngüsünü yavaşlatmak toprak canlılarının toprakta üstlendikleri görevlerden biri değildir.
Soru 40
Aşağıdakilerden hangisi inorganik toprak kolloididir?
Seçenekler
A
Humus
B
Sülfürik Asit
C
Kum
D
Mil
E
Kil
Açıklama:
Kil taneleri, gerçek çözeltilerde olduğu gibi iyon veya moleküllerden oluşmaz. Yine de öyle küçüktürler ki, mikroskopla görülemez, varlıkları katıldıkları olaylarla anlaşılabilir, görülmeleri için X-ışın kırınımı, elektron mikroskobu gibi özel aygıtlar gerekir. Bu minerallere inorganik toprak kolloidi denir.
Soru 41
I. Seramik
II. Kâğıt
III. Kozmetik
IV. Çimento
Yukarıdakilerden hangileri killerin kullanıldığı alanlar arasında yer alır?
II. Kâğıt
III. Kozmetik
IV. Çimento
Yukarıdakilerden hangileri killerin kullanıldığı alanlar arasında yer alır?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
I ve III
C
I, II ve III
D
II, III ve IV
E
I, II, III ve IV
Açıklama:
Killer tıpta ve yapı işlerinde kullanılmalarının yanı sıra;
• Seramik,
• Kâğıt,
• Kozmetik,
• Çimento,
• Endüstriyel filtreleme,
• Tarım ilaçlarının yapımı gibi endüstriyel amaçlara da hizmet etmektedirler.
• Seramik,
• Kâğıt,
• Kozmetik,
• Çimento,
• Endüstriyel filtreleme,
• Tarım ilaçlarının yapımı gibi endüstriyel amaçlara da hizmet etmektedirler.
Soru 42
Genişleme yeteneği olmayan tek kil türü aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?
Seçenekler
A
Kaolin
B
Attapulgit
C
İllit
D
Montmorillonit
E
vermikulit
Açıklama:
Genişleme yeteneği olmayan tek kil türü, potasyumca zengin illit mineralidir.
Soru 43
I. Bol su tutması
II. Erozyona karşı direnç sağlaması
III. Mikroorganizmaların temel besini olması
IV. Bitkilere tutunma ortamı
V. Zehirlere ve asitlik-alkaliliğe karşı tamponluk
Yukarıdakilerden hangileri organik maddenin sağladığı yararlar arasında yer alır?
II. Erozyona karşı direnç sağlaması
III. Mikroorganizmaların temel besini olması
IV. Bitkilere tutunma ortamı
V. Zehirlere ve asitlik-alkaliliğe karşı tamponluk
Yukarıdakilerden hangileri organik maddenin sağladığı yararlar arasında yer alır?
Seçenekler
A
Yalnız II
B
I ve II
C
I, II, III ve IV
D
I, II, III ve V
E
II, III, IV ve IV
Açıklama:
Organik madde mikroorganizmaların temel besini olmasının ve bitkilere
besin kaynağı görevi yapmasının yanı sıra, toprakta fiziksel ve kimyasal olayların
yürümesinde de etkilidir, görevleri ve yararları sayılamayacak kadar çoktur.
• İyi havalanma,
• Bol su tutma,
• Su ve hava iletkenliği,
• Erozyona karşı direnç,
• Yapının gelişmesi ve işlemenin kolaylaşması,
• Besin maddelerinin bitkilere hazır durumda tutulması,
• Zehirlere ve asitlik-alkaliliğe karşı tamponluk
besin kaynağı görevi yapmasının yanı sıra, toprakta fiziksel ve kimyasal olayların
yürümesinde de etkilidir, görevleri ve yararları sayılamayacak kadar çoktur.
• İyi havalanma,
• Bol su tutma,
• Su ve hava iletkenliği,
• Erozyona karşı direnç,
• Yapının gelişmesi ve işlemenin kolaylaşması,
• Besin maddelerinin bitkilere hazır durumda tutulması,
• Zehirlere ve asitlik-alkaliliğe karşı tamponluk
Soru 44
Aşağıdakilerden hangisi toprağın organik maddelerinden biri sayılmaz?
Seçenekler
A
Hayvansal atıklar
B
Ham petrol
C
Kesilen otsu bitki artıkları
D
Mikroskopik canlıların ölüleri
E
Canlı bitki kökleri
Açıklama:
Sık yapılan bir yanlış, her türlü karbonlu bileşiğin toprak organik maddesi olarak
nitelenmesidir. Bu yaklaşımın yanlışlığı birkaç örnekle ortaya konabilir: Ham petrol
bir organik bileşikler topluluğudur, ama toprağın organik maddesi sayılmaz.Benzer biçimde şampuan,
deterjan, deodorant vb pek çok organik bileşik, toprağın
organik maddesine olumlu katkı yapması bir yana, onun niteliklerini geriletir.
nitelenmesidir. Bu yaklaşımın yanlışlığı birkaç örnekle ortaya konabilir: Ham petrol
bir organik bileşikler topluluğudur, ama toprağın organik maddesi sayılmaz.Benzer biçimde şampuan,
deterjan, deodorant vb pek çok organik bileşik, toprağın
organik maddesine olumlu katkı yapması bir yana, onun niteliklerini geriletir.
Soru 45
Toprağa özgü, koyu renkli, ipliksi, suda çözünmeyen ve uzun ömürlü organik bileşikler topluluğuna verilen isim aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Humus
B
Kil
C
Kum
D
Mil
E
Sülfürik asit
Açıklama:
Humus, toprağa özgü, koyu renkli, ipliksi, suda çözünmeyen
ve uzun ömürlü organik bileşikler topluluğudur.
ve uzun ömürlü organik bileşikler topluluğudur.
Soru 46
Toprak çözeltisinde alkaliliğe kaynağı hangi iyonların varlığıdır?
Seçenekler
A
Klorür
B
Oksijen
C
Hidrojen
D
Kalsiyum
E
Hidroksil
Açıklama:
Toprak reaksiyonu, toprağın asitlik veya alkaliliğini gösteren bir terimdir. Sulu
çözeltilerde hidroksil (OH-) ve hidrojen (H+) atomlarının bir bölümü iyon halinde
bulunur. Çözeltide hidroksil iyonlarının fazlalığı alkaliliğe, hidrojen iyonları
ise asitliğe yol açar.
çözeltilerde hidroksil (OH-) ve hidrojen (H+) atomlarının bir bölümü iyon halinde
bulunur. Çözeltide hidroksil iyonlarının fazlalığı alkaliliğe, hidrojen iyonları
ise asitliğe yol açar.
Soru 47
I. Yararlı mikroorganizma sayısında artış
II. Zehirli bileşiklerin nötrleştirilmesi
III. Bitki hastalıklarının azalması
IV. Asitliğin yoğunlaşması
V. Dezenfeksiyon
Yukarıdakilerden hangileri uygun düzeydeki kirecin yararları arasında yer alır?
II. Zehirli bileşiklerin nötrleştirilmesi
III. Bitki hastalıklarının azalması
IV. Asitliğin yoğunlaşması
V. Dezenfeksiyon
Yukarıdakilerden hangileri uygun düzeydeki kirecin yararları arasında yer alır?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
I ve II
C
I, II ve III
D
II, III ve IV
E
I, II, III ve V
Açıklama:
Uygun düzeydeki kirecin yararları şunlardır:
• Mikrobiyel etkinliklerin düzenlenmesi, mikropların gerek duyacağı besin
maddelerinin yarayışlılığı, yararlı mikroorganizma sayısında artış,
• Fiziksel özelliklerin düzenlenmesi, toprak tanelerinin paketlenmesi, çimentolanması,
yumak oluşumu vb,
Tarım topraklarımızın yaklaşık
yüzde 62’si hafif alkali, % 30
kadarı da nötr reaksiyonludur.
Zehirli bileşiklerin nötrleştirilmesi, yıkanmasının kolaylaşması,
• Bitki hastalıklarının azalması,
• Bitki besin maddelerinin yarayışlılığının artması,
• Toprak reaksiyonunun düzenlenmesi, asitliğin önlenmesi, tamponluk,
• Dezenfeksiyon.
• Mikrobiyel etkinliklerin düzenlenmesi, mikropların gerek duyacağı besin
maddelerinin yarayışlılığı, yararlı mikroorganizma sayısında artış,
• Fiziksel özelliklerin düzenlenmesi, toprak tanelerinin paketlenmesi, çimentolanması,
yumak oluşumu vb,
Tarım topraklarımızın yaklaşık
yüzde 62’si hafif alkali, % 30
kadarı da nötr reaksiyonludur.
Zehirli bileşiklerin nötrleştirilmesi, yıkanmasının kolaylaşması,
• Bitki hastalıklarının azalması,
• Bitki besin maddelerinin yarayışlılığının artması,
• Toprak reaksiyonunun düzenlenmesi, asitliğin önlenmesi, tamponluk,
• Dezenfeksiyon.
Soru 48
I. Besin maddeleri döngüsünü hızlandırmak
II. Bitkilerin topraktan besin maddelerini almasına yardımcı olmak
III. Topraktaki zehirli bileşikleri parçalamak
IV. Eğim doğrultusunu değiştirmek
Yukarıdakilerden hangileri toprak canlılarının toprakta üstlendikleri görevler arasında yer alır?
II. Bitkilerin topraktan besin maddelerini almasına yardımcı olmak
III. Topraktaki zehirli bileşikleri parçalamak
IV. Eğim doğrultusunu değiştirmek
Yukarıdakilerden hangileri toprak canlılarının toprakta üstlendikleri görevler arasında yer alır?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
I ve II
C
I, II ve III
D
I, III ve IV
E
II, III ve IV
Açıklama:
Toprak canlılarının toprakta üstlendikleri görevler aşağıda özetlenmiştir:
• Ana materyalden toprak oluşmasına yardımcı olmak,
• Toprak taneciklerinin agregatlaşmasında görev almak, toprağın işlenmesini,
ekilip biçilmesini kolaylaştırmak,
• Besin maddeleri döngüsünü hızlandırmak,
• Besin maddelerini bir formdan bir başkasına çevirmek,
• Bitkilerin topraktan besin maddelerini almasına yardımcı olmak,
• Topraktaki zehirli bileşikleri parçalamak,
• Bitki hastalıklarına neden olmak,
• Bitki hastalıklarını azaltmak,
• Suyun toprağa girişini artırmak veya engellemek.
• Ana materyalden toprak oluşmasına yardımcı olmak,
• Toprak taneciklerinin agregatlaşmasında görev almak, toprağın işlenmesini,
ekilip biçilmesini kolaylaştırmak,
• Besin maddeleri döngüsünü hızlandırmak,
• Besin maddelerini bir formdan bir başkasına çevirmek,
• Bitkilerin topraktan besin maddelerini almasına yardımcı olmak,
• Topraktaki zehirli bileşikleri parçalamak,
• Bitki hastalıklarına neden olmak,
• Bitki hastalıklarını azaltmak,
• Suyun toprağa girişini artırmak veya engellemek.
Soru 49
Aşağıdakilerden hangisi topraktaki solucan sayısını artırabilecek uygulamalar arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Toprak yüzeyinin aşırı ıslanmasının önlenmesi
B
İlaç gibi kimyasalların denetimli kullanımı
C
Toprağa organik ürün desteğinde bulunulması
D
Topraktaki asitliğin artırılması
E
Toprak yüzeyinin aşırı kurumasının önlenmesi
Açıklama:
Toprak yüzeyinin aşırı ıslanmasının, kurumasının ve ısınmasının önlenmesi,
gübre, ilaç gibi kimyasalların denetimli kullanımı, kış soğuklarında koruma,
asitliğin azaltılması toprağa organik ürün desteği, solucan sayısını artırabilecek
uygulamalardır.
gübre, ilaç gibi kimyasalların denetimli kullanımı, kış soğuklarında koruma,
asitliğin azaltılması toprağa organik ürün desteği, solucan sayısını artırabilecek
uygulamalardır.
Soru 50
Aşağıdakilerden hangisi kireç kapsamı düşük toprakların özelliklerinden biridir?
Seçenekler
A
Yararlı mikroorganizma sayısında artış
B
Zehirli bileşiklerin nötrleştirilmesi
C
Bitki hastalıklarının azalması
D
Asitliğin önlenmesi
E
Topraktan uçucu amonyak formunda azot kayıpları artar
Açıklama:
Kireç kapsamı düşük, başka bir deyişle asitliği yüksek olan topraklarda fosfor, molibden gibi bitki besinlerinin alınabilirliği azalır. Nitratlaşma oranı düştüğü için, topraktan uçucu amonyak formunda azot kayıpları artar. Yararlı bakterilerin çalışmaları ve sayıları olağanüstü azalır. Alüminyum ve mangan başta olmak üzere, ağır metal zehirliliği riski yükselir. Birtakım bitki hastalıkları daha kolay gelişir. Böylece, çoğu bitki için yaşanamaz bir ortam söz konusu olur. Bu aşırı asitliğin giderilmesi, yani pH’nın yükseltilmesi, toprağın verimliliğine önemli katkı yapar. Kireç toprağın yararlı bir bileşeni olmakla birlikte, aşırılığı kimi zararlara da yol açabilir.
Soru 51
Kumlu topraklarda toprağın pH değeri 5,5 ise ne kadar kireçtaşı kullanılması gerekir?
Seçenekler
A
0,4 ton/da
B
0,7 ton/da
C
1,0 ton/da
D
1,3 ton/da
E
1,5 ton/da
Açıklama:
Tablo 3.1 incelendiğinde kumlu topraklarda pH değeri 5,5 ise 0,7 ton/da miktarında kireçtaşı kullanılması gerektiği görülmektedir
Soru 52
Aşağıdakilerden hangisi toprak canlılarının toprakta üstlendikleri görevlerden biri değildir?
Seçenekler
A
Suyun toprağa girişini artırmak
B
Bitki hastalıklarını azaltmak
C
Topraktaki zehirli bileşikleri parçalamak
D
Besin maddeleri döngüsünü hızlandırmak
E
Bitkilerin topraktan besin maddelerini almasını zorlaştırmak
Açıklama:
Toprak canlılarının toprakta üstlendikleri görevler aşağıda özetlenmiştir:
- Ana materyalden toprak oluşmasına yardımcı olmak,
- Toprak taneciklerinin agregatlaşmasında görev almak, toprağın işlenmesini, ekilip biçilmesini kolaylaştırmak,
- Besin maddeleri döngüsünü hızlandırmak,
- Besin maddelerini bir formdan bir başkasına çevirmek,
- Bitkilerin topraktan besin maddelerini almasına yardımcı olmak,
- Topraktaki zehirli bileşikleri parçalamak,
- Bitki hastalıklarına neden olmak,
- Bitki hastalıklarını azaltmak,
- Suyun toprağa girişini artırmak veya engellemek.
Soru 53
Aşağıdakilerden hangisi bitkisel toprak canlılarındandır?
Seçenekler
A
Bir hücreliler
B
Aktinomisetler
C
Kınkanatlılar
D
Termitler
E
Toprak kurtları
Açıklama:
Bitkisel canlılar, çoğunlukla güneş enerjisinden yararlanarak mineral maddeleri organik ürünlere çevirebilen ve kendi besinlerini üretebilen varlıklardır. Bakteriler, aktinomisetler, mantarlar ve algler mikroskobik bitkisel toprak canlılarını oluşturur.
Soru 54
Aşağıdakilerden hangisi Azobakterlerin özelliğidir?
Seçenekler
A
Bitki köklerinin salgılarıyla beslenirler.
B
Bitkiden oksijen alırlar.
C
Havalı ortamda serbest yaşarlar.
D
Havadan bağladığı azotu, bitkiye kazandırlar.
E
Çok sıcak ortamlarda yaşarlar.
Açıklama:
Azotobakterler, atmosferdeki azotun bir bölümünü toprağa kazandırabilen bakteri grubudur. Rhizobium bakterileri gibi ortak değil, havalı ortamda serbest yaşarlar.
Doğal toprakta sayıları diğer mikroorganizmalara göre azdır. Havadan bağladıkları azotu, amonyum (NH4 +) bileşikleri olarak toprağa aktarırlar. Toprakta azotun varlığı, ilginç biçimde bunların çalışmasını sınırlandırır. Ilıman iklimde ve nötr ile hafif alkali arası reaksiyona sahip topraklarda sayıları biraz artar. Çok sıcak ortamlarda ve tuzlu veya asit topraklarda yaşayamazlar.
Doğal toprakta sayıları diğer mikroorganizmalara göre azdır. Havadan bağladıkları azotu, amonyum (NH4 +) bileşikleri olarak toprağa aktarırlar. Toprakta azotun varlığı, ilginç biçimde bunların çalışmasını sınırlandırır. Ilıman iklimde ve nötr ile hafif alkali arası reaksiyona sahip topraklarda sayıları biraz artar. Çok sıcak ortamlarda ve tuzlu veya asit topraklarda yaşayamazlar.
Soru 55
Aşağıdakilerden hangisi killerden kaynaklanan önemli toprak özelliklerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Tamponluk
B
Plastiklik
C
Geçirgenlik
D
Agregat oluşturma
E
Şişme-Büzülme
Açıklama:
Killerden kaynaklanan önemli toprak özellikleri, tamponluk, plastiklik, agregat oluşturma ve şişme-büzülmedir.
Soru 56
Türkiye’de toprağın kireç kapsamı bakımından en düşük olan bölge aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Marmara Bölgesi
B
Karadeniz bölgesi
C
Ege Bölgesi
D
Akdeniz Bölgesi
E
İç Anadolu Bölgesi
Açıklama:
Türkiye’de Karadeniz Bölgesi dışında tüm bölgelerde toprağın kireç kapsamı çoğunlukla yeterli veya yüksektir.
Soru 57
Aşağıdakilerden hangisi 1:1 kil özelliklerinden biridir?
Seçenekler
A
Levhalar birbirine zayıf oksijen bağlarıyla tutturulduğundan esneyebilir.
B
Bu killerin büyük bölümü genişleyebilir özelliktedir.
C
Yüzey alanı hesabına hem kilin dış yüzeyleri, hem de levhalar arasındaki iç yüzeyler dâhil edilir.
D
Genişleme yeteneği olmayan tek kil türü, potasyumca zengin illit mineralidir.
E
Kaolinit, bilinen en yaygın 1:1 tipi kildir.
Açıklama:
Toprak oluşumunun hızlı olduğu bölgelerde killer de yaşlanarak, önce 1:1 tipine sonra da demir-alüminyum silikatlara dönüşür. Kaolinit, bilinen en yaygın 1:1 tipi kildir. Silisyum ve alüminyum levhalarının arasında kalan boşluklar, aradaki güçlü hidrojen bağlarından dolayı dar ve katıdır, esnemez. Bu nedenle 1:1 tipi killerin arasına su molekülü ve diğer iyonlar giremez. Bu killerde yüzey alanından söz edilirken, yalnızca dış yüzeyler göz önüne alınır. Su alınca şişme özellikleri yoktur.
Soru 58
Aşağıdakilerden hangisi organik maddelerin topraktaki etkilerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Toprak rengini açması
B
Toprağın yapısını geliştirmesi
C
Su tutma ve su geçirgenliği yeteneğini artırması
D
Plâstikliği azaltması
E
Esnekliği artırması
Açıklama:
Toprakta organik maddenin etkileri, aşağıdaki gibi sıralanabilir:
- Toprak rengini koyulaştırması,
- Toprağın yapısını geliştirmesi,
- Su tutma ve su geçirgenliği yeteneğini artırması,
- Plâstikliği azaltması, esnekliği artırması,
- Katyon değişim kapasitesini büyük oranda artırması, toprağa anyon değişim yeteneği katması
- Bitki besin elementlerini değişebilir formda veya kendi bünyesinde tutabilmesi, bitkilerin bunlardan yararlanabilmesi,
- Asit kökleri dolayısıyla, kimi elementleri minerallerden çözüp, bitkilere sunması
- Organik maddenin toprakta mikroorganizmalar, solucanlar vb canlılar için başlıca besin kaynağı olması, onun toprak oluşumuna ve verimliliğine dolaylı etki yapar.
Soru 59
pH aralığı aşağıdakilerden hangisi olunca toprak reaksiyonu nötr kabul edilir?
Seçenekler
A
5-6 pH
B
5,5- 6,5 pH
C
6-7 pH
D
6,5- 7,5 pH
E
7-8 pH
Açıklama:
6,5-7,5 pH aralığına sahip topraklar nötr reaksiyonlu kabul edilir.
Soru 60
I. Toprağın en önemli inorganik mineral grubu kuşkusuz killerdir.
II. Kil minerallerinin büyük bölümü 0,002 mm’den küçük kristalli ve levha şeklindedir.
III. Taşkürede en bol bulunan iki element oksijen ve silisyumdur.
IV. Killer, nemliyken çoğunlukla plastik, kuruyken serttir.
Yukarıda verilen bilgilerden hangisi/hangileri doğrudur?
II. Kil minerallerinin büyük bölümü 0,002 mm’den küçük kristalli ve levha şeklindedir.
III. Taşkürede en bol bulunan iki element oksijen ve silisyumdur.
IV. Killer, nemliyken çoğunlukla plastik, kuruyken serttir.
Yukarıda verilen bilgilerden hangisi/hangileri doğrudur?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
I ve II
C
II ve III
D
I, II ve III
E
I, II, III ve IV
Açıklama:
Killer, toprağa başlıca özellikler kazandıran en önemli mineral grubudur. Toprakta hemen hiçbir olay düşünülemez ki, killerin doğrudan veya dolaylı etkisi olmasın. Toprağın en önemli inorganik mineral grubu kuşkusuz killerdir. Bu minerallerin büyük bölümü, kayaçlardaki silikatlı birincil minerallerin önce ayrışıp, sonra
yeni ürünler oluşturmasıyla ortaya çıkmıştır. Kil minerallerinin büyük bölümü
0,002 mm’den küçük kristalli ve levha şeklindedir. Taşkürede en bol bulunan iki
element oksijen ve silisyumdur. Killer, nemliyken çoğunlukla plastik, kuruyken serttir. Doğru cevap E seçeneğidir.
yeni ürünler oluşturmasıyla ortaya çıkmıştır. Kil minerallerinin büyük bölümü
0,002 mm’den küçük kristalli ve levha şeklindedir. Taşkürede en bol bulunan iki
element oksijen ve silisyumdur. Killer, nemliyken çoğunlukla plastik, kuruyken serttir. Doğru cevap E seçeneğidir.
Soru 61
İki silisyum levhasının arasında bir alüminyum levhası varsa, buna ne tipi kil denir?
Seçenekler
A
2:1 tipi
B
2:2 tipi
C
2:3 tipi
D
2:4 tipi
E
2:5 tipi
Açıklama:
İki silisyum levhasının arasında bir alüminyum levhası varsa, buna 2:1 tipi (Si-Al-Si) kil denir. Doğru cevap A seçeneğidir.
Soru 62
Genç killerin büyük bölümü hangi tiptir?
Seçenekler
A
2:1 tipi
B
2:2 tipi
C
2:3 tipi
D
2:4 tipi
E
2:5 tipi
Açıklama:
Genç killerin büyük bölümü 2:1 tipi olup, ülkemiz toprakları da bulunduğumuz
ılıman ve yarı kurak coğrafya nedeniyle genellikle gençtir. Doğru cevap A seçeneğidir.
ılıman ve yarı kurak coğrafya nedeniyle genellikle gençtir. Doğru cevap A seçeneğidir.
Soru 63
Kaolinit, bilinen en yaygın hangi tipi kildir?
Seçenekler
A
1:1
B
1:2
C
1:3
D
1:4
E
1:5
Açıklama:
Kaolinit, bilinen en yaygın 1:1 tipi kildir. Doğru cevap A seçeneğidir.
Soru 64
Aşağıdakilerden hangisi uygun düzeydeki kirecin yararlarından değildir?
Seçenekler
A
Mikrobiyel etkinliklerin düzenlenmesi
B
Fiziksel özelliklerin düzenlenmesi
C
Zehirli bileşiklerin asitleştirilmesi
D
Bitki hastalıklarının azalması
E
Dezenfeksiyon
Açıklama:
Uygun düzeydeki kirecin yararları şunlardır:
• Mikrobiyel etkinliklerin düzenlenmesi, mikropların gerek duyacağı besin
maddelerinin yarayışlılığı, yararlı mikroorganizma sayısında artış,
• Fiziksel özelliklerin düzenlenmesi, toprak tanelerinin paketlenmesi, çimentolanması, yumak oluşumu vb,
• Zehirli bileşiklerin nötrleştirilmesi, yıkanmasının kolaylaşması,
• Bitki hastalıklarının azalması,
• Bitki besin maddelerinin yarayışlılığının artması,
• Toprak reaksiyonunun düzenlenmesi, asitliğin önlenmesi, tamponluk,
• Dezenfeksiyon.
Doğru cevap C seçeneğidir.
• Mikrobiyel etkinliklerin düzenlenmesi, mikropların gerek duyacağı besin
maddelerinin yarayışlılığı, yararlı mikroorganizma sayısında artış,
• Fiziksel özelliklerin düzenlenmesi, toprak tanelerinin paketlenmesi, çimentolanması, yumak oluşumu vb,
• Zehirli bileşiklerin nötrleştirilmesi, yıkanmasının kolaylaşması,
• Bitki hastalıklarının azalması,
• Bitki besin maddelerinin yarayışlılığının artması,
• Toprak reaksiyonunun düzenlenmesi, asitliğin önlenmesi, tamponluk,
• Dezenfeksiyon.
Doğru cevap C seçeneğidir.
Soru 65
Aşağıdakilerden hangisi fazla kirecin olası zararlarındandır?
Seçenekler
A
Toprakta yumuşak katman oluşabilir
B
Toprağa tek seferde az miktarda kireç eklenirse, bitkiler şoka girebilir.
C
Kireçleme yapılan topraklarda uzun dönemde nitrat kayıplarının azalması,
fosforun alınabilirliğinin artması gibi sorunlar da yaşanabilmektedir.
fosforun alınabilirliğinin artması gibi sorunlar da yaşanabilmektedir.
D
Bitkilerde madde değişimi (metabolizma) bozuklukları görülebilir.
E
Kireçleme ile toprak pH’sının düşürülmesi, çoğu ot öldürücü ilacın etkinliğini artırarak, ürünün zarar görmesine yol açabilir.
Açıklama:
Fazla kirecin olası zararları aşağıdaki gibidir:
• Bitki besin maddelerinin yarayışlılığı sınırlanır.
• Bitkilerde madde değişimi (metabolizma) bozuklukları görülebilir. Örneğin kökler tarafından alınan kimi besin maddeleri, toprak üstü organlara
yeterince taşınamaz.
• Toprakta sert katman oluşabilir.
• Toprağa tek seferde büyük miktarda kireç eklenirse, bitkiler şoka girebilir.
• Kireçleme yapılan topraklarda uzun dönemde nitrat kayıplarının artması,
fosforun alınabilirliğinin azalması gibi sorunlar da yaşanabilmektedir.
• Öte yandan çoğu ot öldürücü ilacın etkinliği asit ortamlarda sınırlıdır. Kireçleme ile toprak pH’sının yükseltilmesi, bu ilaçların etkinliğini artırarak,
ürünün zarar görmesine yol açabilir.
Doğru cevap D seçeneğidir.
• Bitki besin maddelerinin yarayışlılığı sınırlanır.
• Bitkilerde madde değişimi (metabolizma) bozuklukları görülebilir. Örneğin kökler tarafından alınan kimi besin maddeleri, toprak üstü organlara
yeterince taşınamaz.
• Toprakta sert katman oluşabilir.
• Toprağa tek seferde büyük miktarda kireç eklenirse, bitkiler şoka girebilir.
• Kireçleme yapılan topraklarda uzun dönemde nitrat kayıplarının artması,
fosforun alınabilirliğinin azalması gibi sorunlar da yaşanabilmektedir.
• Öte yandan çoğu ot öldürücü ilacın etkinliği asit ortamlarda sınırlıdır. Kireçleme ile toprak pH’sının yükseltilmesi, bu ilaçların etkinliğini artırarak,
ürünün zarar görmesine yol açabilir.
Doğru cevap D seçeneğidir.
Soru 66
Kille karışık kirece ne ad verilmektedir?
Seçenekler
A
Tebeşir
B
Marn
C
Sönmüş kireç
D
Kireçtaşı
E
Dolomit
Açıklama:
Marn (kille karışık kireç), tebeşir, kireçtaşı, sönmüş kireç (kalsiyum hidroksit -
özenli kullanılmazsa gözlere ve cilde zarar verebilir), dolomit (kalsiyum, magnezyum karbonat) gibi kalsiyum ve magnezyum içeriği yüksek materyallerden biri
veya birkaçı, asitliği fazla olan toprakların kireçlenmesinde kullanılabilir. Doğru cevap B seçeneğidir.
özenli kullanılmazsa gözlere ve cilde zarar verebilir), dolomit (kalsiyum, magnezyum karbonat) gibi kalsiyum ve magnezyum içeriği yüksek materyallerden biri
veya birkaçı, asitliği fazla olan toprakların kireçlenmesinde kullanılabilir. Doğru cevap B seçeneğidir.
Soru 67
Türkiye’de hangi bölge dışında tüm bölgelerde toprağın kireç kapsamı
çoğunlukla yeterli veya yüksektir?
çoğunlukla yeterli veya yüksektir?
Seçenekler
A
İç Anadolu Bölgesi
B
Marmara Bölgesi
C
Akdeniz Bölgesi
D
Karadeniz Bölgesi
E
Doğu Anadolu Bölgesi
Açıklama:
Türkiye’de Karadeniz Bölgesi dışında tüm bölgelerde toprağın kireç kapsamı
çoğunlukla yeterli veya yüksektir. Doğru cevap D seçeneğidir.
çoğunlukla yeterli veya yüksektir. Doğru cevap D seçeneğidir.
Soru 68
Kirecin katyonları kalsiyum ve magnezyum
tarafından kuruluysa buna ne denir?
tarafından kuruluysa buna ne denir?
Seçenekler
A
Marn
B
Dolomitik kireç
C
Tebeşir
D
Sönmüş kireç
E
Kireçtaşı
Açıklama:
Kirecin katyonları kalsiyum ve magnezyum
tarafından kuruluysa buna dolomitik kireç denir. Doğru cevap B seçeneğidir.
tarafından kuruluysa buna dolomitik kireç denir. Doğru cevap B seçeneğidir.
Soru 69
Aşağıdakilerden hangisi bitkisel toprak canlılarındandır?
Seçenekler
A
Protozoa
B
Nematodlar
C
Böcekler
D
Halkalı solucanlar
E
Aktinomisetler
Açıklama:
Toprak canlıları bitkisel ve hayvansal canlılar olmak üzere iki grupta toplanabilir. Bitkisel canlılar, çoğunlukla güneş enerjisinden yararlanarak mineral maddeleri organik ürünlere çevirebilen ve kendi besinlerini üretebilen varlıklardır.
Bakteriler, aktinomisetler, mantarlar ve algler mikroskobik bitkisel toprak canlılarını oluşturur. Hayvansal toprak canlıları ise, bir hücreliler (protozoa), halkasız
ipliksi solucanlar (nematodlar), halkalı solucanlar, böcekler ve büyük hayvanlar
olarak sınıflandırılır. Doğru cevap E seçeneğidir.
Bakteriler, aktinomisetler, mantarlar ve algler mikroskobik bitkisel toprak canlılarını oluşturur. Hayvansal toprak canlıları ise, bir hücreliler (protozoa), halkasız
ipliksi solucanlar (nematodlar), halkalı solucanlar, böcekler ve büyük hayvanlar
olarak sınıflandırılır. Doğru cevap E seçeneğidir.
Soru 70
Aşağıdakilerden hangisi killerin kullanım alanlarından birisi değildir?
Seçenekler
A
Seramik
B
Kağıt
C
Kozmetik
D
Tekstil
E
Çimento
Açıklama:
Killer, tıpta ve yapı işlerinde kullanılmalarının yanı sıra;
• Seramik,
• Kâğıt,
• Kozmetik,
• Çimento,
• Endüstriyel filtreleme,
• Tarım ilaçlarının yapımı gibi endüstriyel amaçlara da hizmet etmektedirler.
• Seramik,
• Kâğıt,
• Kozmetik,
• Çimento,
• Endüstriyel filtreleme,
• Tarım ilaçlarının yapımı gibi endüstriyel amaçlara da hizmet etmektedirler.
Soru 71
Killerin yüzeyindeki eksi yüklerin toplamına verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Katyon değiştirme kapasitesi
B
Bazla doygunluk yüzdesi
C
Değişebilir katyon
D
Montmorillonit
E
Kaolinit
Açıklama:
Genişleyebilir killer, hem iç yüzeyleri, hem de 1:1 tipi killere göre genellikle daha küçük taneli olmaları nedeniyle yüzeylerinde daha fazla eksik yük taşır, dolayısıyla katyon değiştirme yetenekleri çok yüksektir. Killerin yüzeyindeki eksi yüklerin toplamı katyon değiştirme kapasitesi olarak adlandırılır. Bu kapasite sodyum, potasyum, kalsiyum gibi bazlarca doyurulursa, toprak alkali özellik kazanır.
Soru 72
Aşağıdaki görevlerin hangisinde organik maddenin payı yoktur?
Seçenekler
A
Yapının gelişmesi ve işlemenin kolaylaşması
B
Su ve hava yalıtkanlığı
C
Besin maddelerinin bitkilere hazır durumda tutulması
D
Zehirlere ve asitlik-alkaliliğe karşı tamponluk
E
Bol su tutma
Açıklama:
• İyi havalanma,
• Bol su tutma,
• Su ve hava iletkenliği,
• Erozyona karşı direnç,
• Yapının gelişmesi ve işlemenin kolaylaşması,
• Besin maddelerinin bitkilere hazır durumda tutulması,
• Zehirlere ve asitlik-alkaliliğe karşı tamponluk
gibi görevlerde organik maddenin payı büyüktür.
• Bol su tutma,
• Su ve hava iletkenliği,
• Erozyona karşı direnç,
• Yapının gelişmesi ve işlemenin kolaylaşması,
• Besin maddelerinin bitkilere hazır durumda tutulması,
• Zehirlere ve asitlik-alkaliliğe karşı tamponluk
gibi görevlerde organik maddenin payı büyüktür.
Soru 73
Organik maddenin toprak açısından en önemli ve ayrışmaya karşı en dirençli yapı taşı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kil
B
Kireç
C
Bazalt
D
Humus
E
Magnezyum
Açıklama:
Humus, organik maddenin toprak açısından en önemli ve ayrışmaya karşı en dirençli yapı taşıdır. Humus, toprağa özgü, koyu renkli, ipliksi, suda çözünmeyen ve uzun ömürlü organik bileşikler topluluğudur.
Soru 74
Aşağıdakilerden hangisi organik maddenin topraktaki işlevleri arasında gösterilemez?
Seçenekler
A
Plâstikliği azaltması, esnekliği artırması
B
Toprak rengini açması
C
Asit kökleri dolayısıyla, kimi elementleri minerallerden çözüp, bitkilere
sunması
sunması
D
Katyon değişim kapasitesini büyük oranda artırması
E
Toprağın yapısını geliştirmesi
Açıklama:
Toprakta organik maddenin etkileri, aşağıdaki gibi sıralanabilir:
• Toprak rengini koyulaştırması,
• Toprağın yapısını geliştirmesi,
• Su tutma ve su geçirgenliği yeteneğini artırması,
• Plâstikliği azaltması, esnekliği artırması,
• Katyon değişim kapasitesini büyük oranda artırması, toprağa anyon değişim yeteneği katması,
• Bitki besin elementlerini değişebilir formda veya kendi bünyesinde tutabilmesi, bitkilerin bunlardan yararlanabilmesi,
• Asit kökleri dolayısıyla, kimi elementleri minerallerden çözüp, bitkilere
sunması,
• Organik maddenin toprakta mikroorganizmalar, solucanlar vb canlılar için
başlıca besin kaynağı olması, onun toprak oluşumuna ve verimliliğine dolaylı etki yapar.
• Toprak rengini koyulaştırması,
• Toprağın yapısını geliştirmesi,
• Su tutma ve su geçirgenliği yeteneğini artırması,
• Plâstikliği azaltması, esnekliği artırması,
• Katyon değişim kapasitesini büyük oranda artırması, toprağa anyon değişim yeteneği katması,
• Bitki besin elementlerini değişebilir formda veya kendi bünyesinde tutabilmesi, bitkilerin bunlardan yararlanabilmesi,
• Asit kökleri dolayısıyla, kimi elementleri minerallerden çözüp, bitkilere
sunması,
• Organik maddenin toprakta mikroorganizmalar, solucanlar vb canlılar için
başlıca besin kaynağı olması, onun toprak oluşumuna ve verimliliğine dolaylı etki yapar.
Soru 75
"Yapraklar, talaş, posa, meyve, sebze kabukları, biçilmiş çim vb ürünler bir çukura doldurulup çürümeye bırakılır. Başlangıçta ortamın asitliğini gidermek için bir miktar toz kireç serpmek, mikropların daha etkili çalışmasını sağlamak için de azotlu gübre uygulamak daha iyi sonuç sağlar. Yığın arada bir karıştırılarak, yanmaya fırsat verilmez."
Yukarıda süreci anlatılan işlem aşağıdakilerden hangisidir?
Yukarıda süreci anlatılan işlem aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kızışma
B
Yeşil gübreleme
C
Kompost
D
Çiftlik gübrelemesi
E
Posalama
Açıklama:
Yapraklar, talaş, posa, meyve, sebze kabukları, biçilmiş çim vb ürünler bir çukura doldurulup çürümeye bırakılır. Başlangıçta ortamın asitliğini gidermek için bir miktar toz kireç serpmek, mikropların daha etkili çalışmasını sağlamak için de azotlu gübre uygulamak daha iyi sonuç sağlar. Yığın arada bir karıştırılarak, yanmaya fırsat verilmez. Kompost denen bu organik gübre, ahır
gübresi kadar değerli bir organik madde kaynağı olacaktır.
gübresi kadar değerli bir organik madde kaynağı olacaktır.
Soru 76
Toprak reaksiyonu ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Toprak reaksiyonu, toprağın asitlik veya alkaliliğini gösteren bir terimdir.
B
Sulu çözeltilerde hidroksil (OH-) ve hidrojen (H+) atomlarının bir bölümü iyon halinde bulunur.
C
Çözeltide hidroksil iyonlarının fazlalığı alkaliliğe, hidrojen iyonları ise asitliğe yol açar.
D
Hidroksil ve hidrojen iyonlarının çözeltideki miktarlarının çarpımı her zaman
sabittir.
sabittir.
E
Çözeltilerde asitlik arttıkça pH yükselir, alkalilik arttıkça pH düşer.
Açıklama:
Toprak reaksiyonu, toprağın asitlik veya alkaliliğini gösteren bir terimdir. Sulu
çözeltilerde hidroksil (OH-) ve hidrojen (H+) atomlarının bir bölümü iyon halinde bulunur. Çözeltide hidroksil iyonlarının fazlalığı alkaliliğe, hidrojen iyonları ise asitliğe yol açar. Bu iki iyonun çözeltideki miktarlarının çarpımı her zaman sabittir ve oda sıcaklığında (H+) x (OH-) = 10-14 g/L’dir. Yani bir litre suda iyon halindeki hidrojen ve hidroksil miktarları çarpıldığında, 1/1014 g değeri bulunur. Buna göre çözeltide hidrojen iyonları arttıkça hidroksil iyonları azalacaktır. Örneğin hidrojen iyonlarının derişimi 1/100 000 g/L olduğunda, ortam asit özellik kazanacak ve hidroksil iyonlarının derişimi 1/1000 000 000 g/L olacaktır. Hidrojen iyonunun fazla olduğu asit ortamda bile sıfırların fazlalığı, olayı görmeyi zorlaştırır. Kolaylık için şöyle bir yol geliştirilmiştir: Yukarıdaki örnekte hidrojen derişimi 1/100 000 veya 10-5 g/L’dir. Bu sayının logaritması alınıp eksi işaret atılırsa pH dediğimiz basit 5 sayısıyla karşılaşılır. Öyleyse, çözeltide hidrojen iyonları derişimi arttıkça kesrin paydasındaki sıfırlar azalacağından, pH değeri düşecektir. Çözeltilerde asitlik arttıkça pH düşer, alkalilik arttıkça pH yükselir. Bu değer en kuvvetli asit ortamda 0 olur.
çözeltilerde hidroksil (OH-) ve hidrojen (H+) atomlarının bir bölümü iyon halinde bulunur. Çözeltide hidroksil iyonlarının fazlalığı alkaliliğe, hidrojen iyonları ise asitliğe yol açar. Bu iki iyonun çözeltideki miktarlarının çarpımı her zaman sabittir ve oda sıcaklığında (H+) x (OH-) = 10-14 g/L’dir. Yani bir litre suda iyon halindeki hidrojen ve hidroksil miktarları çarpıldığında, 1/1014 g değeri bulunur. Buna göre çözeltide hidrojen iyonları arttıkça hidroksil iyonları azalacaktır. Örneğin hidrojen iyonlarının derişimi 1/100 000 g/L olduğunda, ortam asit özellik kazanacak ve hidroksil iyonlarının derişimi 1/1000 000 000 g/L olacaktır. Hidrojen iyonunun fazla olduğu asit ortamda bile sıfırların fazlalığı, olayı görmeyi zorlaştırır. Kolaylık için şöyle bir yol geliştirilmiştir: Yukarıdaki örnekte hidrojen derişimi 1/100 000 veya 10-5 g/L’dir. Bu sayının logaritması alınıp eksi işaret atılırsa pH dediğimiz basit 5 sayısıyla karşılaşılır. Öyleyse, çözeltide hidrojen iyonları derişimi arttıkça kesrin paydasındaki sıfırlar azalacağından, pH değeri düşecektir. Çözeltilerde asitlik arttıkça pH düşer, alkalilik arttıkça pH yükselir. Bu değer en kuvvetli asit ortamda 0 olur.
Soru 77
Toprak pH’sı uygulamada çeşitli açılardan önemlidir. Aşağıdakilerden hangisi bu önemli noktalar arasında değildir?
Seçenekler
A
Birtakım bitkiler sağlıklı gelişme için belirli pH aralığına gerek duyar.
B
Toprakta gelişerek bitkiyi hasta eden mikroorganizmaların büyük bölümü,
belirli pH aralığında aşırı gelişir.
belirli pH aralığında aşırı gelişir.
C
Bitkinin toprakta yararlanabileceği azotu bulmak için organik maddenin ayrışması büyük önem taşır. Bu işi yapacak mikroorganizmalar ise ancak belirli pH aralıklarında başarılı olur.
D
Toprak pH’sı, birçok zehirli maddenin yok edilmesini sağlar.
E
Bitkiye sürekli azot desteği için, toprakta pH değerlerinin 6-7 arasında, yani toprak reaksiyonunun hafif asitle nötr arasında olması istenir.
Açıklama:
Toprak pH’sı uygulamada çeşitli açılardan önemlidir. Birtakım bitkiler sağlıklı gelişme için belirli pH aralığına gerek duyar. Toprakta gelişerek bitkiyi hasta eden mikroorganizmaların büyük bölümü, belirli pH aralığında aşırı gelişir. Hastalık yaygınlaşır. Modern tarımda, bu tür hastalıkların önlenmesinde ortamın pH’sını düzenlemek de yer almaktadır. Toprak pH’sının önemli etkilerinden biri de, besin maddelerinin bitkiler için alınabilirliğini doğrudan veya dolaylı olarak düzenlemesidir. Bitkiler, besinlerinin tamamına yakın bölümünü mineral maddelerden sağlar. En önemli bitki besin maddelerinden olan azotun başlıca kaynağı organik maddedir. Yani bitkinin toprakta yararlanabileceği azotu bulmak için organik maddenin ayrışması büyük önem taşır. Bu işi yapacak mikroorganizmalar ise ancak belirli pH aralıklarında başarılı olur. Bitkiye sürekli azot desteği için, toprakta pH değerlerinin 6-7 arasında, yani toprak reaksiyonunun hafif asitle nötr arasında olması istenir.Toprak pH’sı, birçok zehirli maddenin etkisinin artmasına veya azalmasına neden olur. Genellikle asitlik arttıkça bakır, kurşun, alüminyum gibi ağır metaller başta olmak üzere, çözünürlük artar. Böylece ortaya çıkan çözünmüş ürünlerin bir yandan yıkanması, öte yandan bitkilerce alınması kolaylaşmış olur.
Soru 78
Aşağıdakilerden hangisi uygun düzeydeki kirecin faydalar arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Toprak pH’sı, birçok zehirli maddenin etkisinin artmasına veya azalmasına
neden olur. Genellikle asitlik arttıkça bakır, kurşun, alüminyum gibi ağır metaller başta olmak üzere, çözünürlük artar. Böylece ortaya çıkan çözünmüş ürünlerin bir yandan yıkanması, öte yandan bitkilerce alınması kolaylaşmış olur.
neden olur. Genellikle asitlik arttıkça bakır, kurşun, alüminyum gibi ağır metaller başta olmak üzere, çözünürlük artar. Böylece ortaya çıkan çözünmüş ürünlerin bir yandan yıkanması, öte yandan bitkilerce alınması kolaylaşmış olur.
B
Zehirli bileşiklerin nötrleştirilmesi, yıkanmasının kolaylaşması
C
Bitki hastalıklarının azalması
D
Toprak reaksiyonunun düzenlenmesi, asitliğin önlenmesi, tamponluk,
E
Bitki besin maddelerinin yarayışlılığının azalması
Açıklama:
Uygun düzeydeki kirecin yararları şunlardır:
• Mikrobiyel etkinliklerin düzenlenmesi, mikropların gerek duyacağı besin
maddelerinin yarayışlılığı, yararlı mikroorganizma sayısında artış,
• Fiziksel özelliklerin düzenlenmesi, toprak tanelerinin paketlenmesi, çimentolanması, yumak oluşumu vb,
• Zehirli bileşiklerin nötrleştirilmesi, yıkanmasının kolaylaşması,
• Bitki hastalıklarının azalması,
• Bitki besin maddelerinin yarayışlılığının artması,
• Toprak reaksiyonunun düzenlenmesi, asitliğin önlenmesi, tamponluk,
• Dezenfeksiyon.
• Mikrobiyel etkinliklerin düzenlenmesi, mikropların gerek duyacağı besin
maddelerinin yarayışlılığı, yararlı mikroorganizma sayısında artış,
• Fiziksel özelliklerin düzenlenmesi, toprak tanelerinin paketlenmesi, çimentolanması, yumak oluşumu vb,
• Zehirli bileşiklerin nötrleştirilmesi, yıkanmasının kolaylaşması,
• Bitki hastalıklarının azalması,
• Bitki besin maddelerinin yarayışlılığının artması,
• Toprak reaksiyonunun düzenlenmesi, asitliğin önlenmesi, tamponluk,
• Dezenfeksiyon.
Soru 79
Aşağıdakilerden hangisi toprak canlılarının toprakta üstlendikleri görevlerden birisi değildir?
Seçenekler
A
Ana materyalden toprak oluşmasına yardımcı olmak,
B
Besin maddeleri döngüsünü hızlandırmak,
C
Topraktaki zehirli bileşikleri parçalamak,
D
Besin maddelerinin formunu korumak
E
Suyun toprağa girişini artırmak veya engellemek
Açıklama:
Toprak canlılarının toprakta üstlendikleri görevler aşağıda özetlenmiştir:
• Ana materyalden toprak oluşmasına yardımcı olmak,
• Toprak taneciklerinin agregatlaşmasında görev almak, toprağın işlenmesini, ekilip biçilmesini kolaylaştırmak,
• Besin maddeleri döngüsünü hızlandırmak,
• Besin maddelerini bir formdan bir başkasına çevirmek,
• Bitkilerin topraktan besin maddelerini almasına yardımcı olmak,
• Topraktaki zehirli bileşikleri parçalamak,
• Bitki hastalıklarına neden olmak,
• Bitki hastalıklarını azaltmak,
• Suyun toprağa girişini artırmak veya engellemek.
• Ana materyalden toprak oluşmasına yardımcı olmak,
• Toprak taneciklerinin agregatlaşmasında görev almak, toprağın işlenmesini, ekilip biçilmesini kolaylaştırmak,
• Besin maddeleri döngüsünü hızlandırmak,
• Besin maddelerini bir formdan bir başkasına çevirmek,
• Bitkilerin topraktan besin maddelerini almasına yardımcı olmak,
• Topraktaki zehirli bileşikleri parçalamak,
• Bitki hastalıklarına neden olmak,
• Bitki hastalıklarını azaltmak,
• Suyun toprağa girişini artırmak veya engellemek.
Ünite 4
Soru 1
Aşağıdakilerden hangisi toprak özellikleri hangi fiziksel yönden gerilemesi örnek olarak gösterilebilir?
Seçenekler
A
Asitleşme
B
Tuzlulaşma
C
Erozyon
D
Elverişsiz pH
E
Organik maddenin azalması
Açıklama:
Toprak özellikleri, üç ayrı yönden gerileme gösterebilir:
- Fiziksel: (Erozyon, sıkışma vb),
- Kimyasal (Asitleşme, tuzlulaşma vb),
- Biyolojik (Organik madde kapsamının düşmesi, biyolojik etkinliklerin azalması)dır.
Soru 2
Topraktaki tuzluluk sorunundan kuşkulanıldığında, çalışılacak yüzey örneklemesi en fazla hangi aralıkta olmalıdır?
Seçenekler
A
0 - 10 cm
B
2 - 3 cm
C
20 - 40 cm
D
40 - 60 cm
E
0 - 20 cm
Açıklama:
Örnekleme derinliği toprak işleme derinliği olup, çoğu zaman üstteki 20 cm dir. Meyve ağaçlarında, 20-40 cm ve 40-60 cm derinliklerin örneklemeye dâhil edilmesi, sağlıklı sonuçlara varmayı kolaylaştırır. Burada amaç çok önemlidir. Toprakta tuzluluk sorunundan kuşkulanılıyorsa, yüzeyde 2-3 cm aralığında çalışmak gerekebilir. Bu durumda yüzey örneklemesi en fazla 0-10 cm arasında olmalıdır.
Soru 3
Aşağıdaki su örneklerin alınma yöntemlerinin hangisi yerinde yapılır?
Seçenekler
A
Suyun sıcaklığı
B
Petrol kirliliği
C
Ağır metal bulaşması
D
Musluk suyu
E
Suyun Ph’sı
Açıklama:
Suyun pH’sı, sıcaklığı, bulanıklığı, çözünmüş oksijen kapsamı, potansiyel hastalık yapıcı mikrobiyel özellikleri, artık klor derişimi gibi birçok özelliği çok hızlı değişir. Sularda sıcaklık, çözünmüş oksijen kapsamı gibi kimi analizler yerinde yapılır. Petrol kirliliği, ağır metal bulaşması gibi amaçlarla yapılacak örneklemeler alışılmış yöntemlerden farklıdır. Böyle örneklemeler için bir uzmandan yardım alınmalıdır. Su örneği alınacak plâstik veya cam şişe, 1-1,5 litre hacimli ve temiz olmalı ve örnek alınacak suyla birkaç kez çalkalanmalıdır. Durgun sularda kıyıdan birkaç metre içerden, akarsularda olabildiğince orta noktadan örnekleme yapılır. Musluk veya motopomp suyu örneklenirken, önce su birkaç dakika boşa akıtılır. Örnek suyla iyice doldurulup, arada hava boşluğu bırakılmaz, olabildiğince serin tutularak, olabildiğince hızla laboratuvara ulaştırılır.
Soru 4
I. Aşırı hayvan otlatma
II. Orman ve otlakların yok edilmesi
III. Yanlış tarım teknikleri
Yukarıdakilerden hangisi veya hangileri su erozyonunun artmasına neden olan etmenler arasındadır?
II. Orman ve otlakların yok edilmesi
III. Yanlış tarım teknikleri
Yukarıdakilerden hangisi veya hangileri su erozyonunun artmasına neden olan etmenler arasındadır?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
I - II
D
I - III
E
I - II - III
Açıklama:
Su erozyonunun artmasına neden olan etmenlerin başlıcaları,
- Arazilerin yeteneklerine aykırı biçimde kullanılması,
- Aşırı hayvan otlatma,
- Orman ve otlakların yok edilmesi,
- Yanlış tarım teknikleridir.
Soru 5
I. Eğim aşağı ekim
II. Egemen rüzgâr yönüne dik toprak işleme
III. Arazinin düzlenmesi
Yukarıdakilerden hangisi veya hangileri rüzgâr erozyonundan korunma sağlar?
II. Egemen rüzgâr yönüne dik toprak işleme
III. Arazinin düzlenmesi
Yukarıdakilerden hangisi veya hangileri rüzgâr erozyonundan korunma sağlar?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
I - II
D
I - III
E
I - II - III
Açıklama:
Rüzgâr erozyonundan korunmanın etkili yolları:
- Egemen rüzgâr geliş yönlerine sık, uzun boylu bitkilerle veya mekanik duvarlar örerek set çekmek yararlı olur. Bu seddelerin belirli aralıklarla yinelenmesi, rüzgârın hızını azaltarak, zararı azaltmada daha fazla etkinlik sağlar.
- Çabuk boylanan, yüzeyi iyi örten ve uzun sürede toprakta kalan bitkiler, rüzgâr erozyonuna karşı etkili koruma sağlar.
- Toprak işleme ve ekim işlemleri olabildiğince egemen rüzgâr yönüne dik seçilmelidir.
- Yüzeyin olabildiğince nemli tutulması da, rüzgâr erozyonunu sınırlandırıcı önlemler arasındadır.
- Yine de asıl hedef, toprakta kümeleşmeyi ve agregatlaşmayı artırarak, rüzgârın kaldırma ve uçurma gücüne karşı toprağın direncini artırmak olmalıdır.
Soru 6
Yüksek bitkilerin ve mikroorganizmaların salgıladığı çeşitli toksinlerin toprakta birikmesi sonucu oluşan yorgunluk türü aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Besin maddesi eksikliği veya dengesizliği
B
Fitopatolojik nedenler
C
Biyolojik dengenin bozulması
D
Toksin (bitki zehiri) birikmesi
E
Toprağın erozyonu
Açıklama:
Toksin (Bitki Zehiri) Birikmesi Yüksek bitkilerin ve mikroorganizmaların salgıladığı çeşitli toksinlerin toprakta birikmesi sonucu oluşan yorgunluk türüdür. Örneğin aynı araziye üst üste keten ekilirse, linein adı verilen toksin birikir ve bitki gelişimi duraklar. Bu yorgunluktan korunmanın en etkin yolu ekim nöbeti uygulaması olmakla birlikte, sterilizasyon, dezenfeksiyon, solarizasyon gibi yöntemler de uygulanabilir.
Soru 7
Aşağıdakilerden hangisi toprağın sıkışması sonucu oluşan zararlardan biridir?
Seçenekler
A
Yüzeyde kabuk oluşumu
B
Yüzeyde tuz birikmesi
C
Ekim zorluğu
D
Otların daha gür çıkması
E
Bitki yapraklarının koyulaşması
Açıklama:
Sıkışma, aşağıdaki zararlara yol açar:
- Ekim zorluğu,
- Sınırlı hava ve su geçişleri,
- Hastalık artışı, örneğin bezelyede kök çürüklüğü,
- Toprağa suyun girişinin zorlaşması,
- Agregasyonun bozulması,
- Toprakta havasız (anaerobik) ürünlerin oluşması,
- Nitrifikasyonun gerilemesi, azot kayıplarının artmasıdır.
Soru 8
Aşağıdakilerden hangisi üst toprakta görülen sıkışma sorununun belirtilerindendir?
Seçenekler
A
Eğri-büğrü kök sistemleri
B
Toprakta belirgin bir yapının yokluğu
C
Yapı öğelerinin düz, donuk görünüşü
D
Yağıştan veya işlemeden sonra keseklerin kalması
E
Parçalanmaya çalışıldığında sert keseklerin oluşması
Açıklama:
Sıkışma Belirtileri;
Üst toprakta:
Üst toprakta:
- Artan keseklilik,
- Yağıştan veya işlemeden sonra keseklerin kalması,
- Tekerlek izlerinde ve traktör dönüşlerinde göllenmeler,
- Tekerlek izlerinin kaygan görünümü,
- Ürün boşlukları, düzensiz bitki gelişimi ve düzensiz olgunlaşma izleri, toprakta sıkışma sorununun olduğunu gösteren belirtilerdir.
Soru 9
Aşağıdakilerden hangisi toprakta tuzluluğu artıran etmenlerden biridir?
Seçenekler
A
Buharlaşmanın fazla olması
B
Yağışların çok olması
C
Yüzeyin taşlı olması
D
Toprağın iyice kuruması
E
Erozyonun şiddetlenmesi
Açıklama:
Toprakta tuzluluğu artıran başlıca iki etmenden biri yağışların az, buharlaşmanın fazla olması, diğeri ise su çıkışı olmayan çanak şeklinde topografyadır. Kurak ve yarı kurak bölgelerde yağışların % 50-95’inin buharlaşma yoluyla topraktan uzaklaşması, bu bölgelerde toprak yüzeyindeki tuz birikimini yirmi kata varan oranlarda artırabilmektedir.
Soru 10
I. Kirli su sızıntıları
II. Madencilik çalışmaları
III. Su erozyonu
Yukarıdaki etmenlerden hangisi veya hangileri toprakta kirliliğe yol açar?
II. Madencilik çalışmaları
III. Su erozyonu
Yukarıdaki etmenlerden hangisi veya hangileri toprakta kirliliğe yol açar?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
I - II
D
I - III
E
I - II - III
Açıklama:
Toprakta kirliliğe yol açan elementlerin ve bileşiklerin varlığı jeolojik kökenli veya insan etkinliklerine bağlı olabilir. Kirlilik türleri sayılamayacak kadar çok olup, sınıflandırılması zordur. Katı atık boşaltım yerleri, kirli su sızıntıları, petrol çıkarma, taşıma, depolama ve kullanımları sırasında toprağa karışan ham petrol ürünleri, madencilik çalışmaları, tarım ilaçları, kazalardan toprağa karışan çeşitli endüstriyel ürünler veya atıkları, bunların başlıcalarıdır.
Soru 11
Su örneklerinin alınması ile ilgili verilen ifadelerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Sularda yapılacak analizlerde örnekleme ile analiz zamanı arasındaki süre olabildiğince kısa olmalıdır
B
Suyun pH’sı, sıcaklığı, bulanıklığı, çözünmüş oksijen kapsamı, potansiyel hastalık yapıcı mikrobiyel özellikleri, artık klor derişimi gibi birçok özelliği yavaş değişir
C
Sularda sıcaklık, çözünmüş oksijen kapsamı gibi kimi analizler yerinde yapılır
D
Su örneği alınacak plâstik veya cam şişe, 1-1,5 litre hacimli ve temiz olmalı ve örnek alınacak suyla birkaç kez çalkalanmalıdır
E
Musluk veya motopomp suyu örneklenirken, önce su birkaç dakika boşa akıtılır.
Açıklama:
Suyun pH’sı, sıcaklığı, bulanıklığı, çözünmüş oksijen kapsamı, potansiyel hastalık yapıcı mikrobiyel özellikleri, artık klor derişimi gibi birçok özelliği çok hızlı değişir
Soru 12
Aşağıdakilerden hangisi erozyonun, kendisini oluşturan güçlere göre yapılan gruplandırmalar arasında yer alır?
Seçenekler
A
Yerçekimi erozyonu
B
Yüzey erozyonu
C
Parmak erozyonu
D
Akarsu erozyonu
E
Oyuntu erozyonu
Açıklama:
Erozyon, kendisini oluşturan güçlere göre:
• Su erozyonu,
• Rüzgâr erozyonu,
• Yerçekimi erozyonu,
• Buzul erozyonu,
• Dalga erozyonu,
• Çığ erozyonu,
biçiminde gruplandırılabilir
• Su erozyonu,
• Rüzgâr erozyonu,
• Yerçekimi erozyonu,
• Buzul erozyonu,
• Dalga erozyonu,
• Çığ erozyonu,
biçiminde gruplandırılabilir
Soru 13
I. Toprak işleme ve ekim işlemleri olabildiğince egemen rüzgar yönüne dik seçilmelidir.
II. Yüzeyin olabildiğince nemli tutulması, rüzgar erozyonunu sınırlandırıcı önlemler arasındadır.
III. Çabuk boylanan, yüzeyi iyi örten ve uzun sürede toprakta kalan bitkiler, rüzgar erozyonuna karşı etkili koruma sağlar.
Yukarıda verilen bilgilerden hangisi / hangileri rüzgar erozyonundan korunmanın etkili yolları arasında yer alır?
II. Yüzeyin olabildiğince nemli tutulması, rüzgar erozyonunu sınırlandırıcı önlemler arasındadır.
III. Çabuk boylanan, yüzeyi iyi örten ve uzun sürede toprakta kalan bitkiler, rüzgar erozyonuna karşı etkili koruma sağlar.
Yukarıda verilen bilgilerden hangisi / hangileri rüzgar erozyonundan korunmanın etkili yolları arasında yer alır?
Seçenekler
A
Yalnızca II
B
I ve II
C
II ve III
D
I ve III
E
I, II ve III
Açıklama:
Rüzgâr erozyonundan korunmanın etkili yolları:
• Egemen rüzgâr geliş yönlerine sık, uzun boylu bitkilerle veya mekanik duvarlar örerek set çekmek yararlı olur. Bu seddelerin belirli aralıklarla yinelenmesi, rüzgârın hızını azaltarak, zararı azaltmada daha fazla etkinlik sağlar.
• Çabuk boylanan, yüzeyi iyi örten ve uzun sürede toprakta kalan bitkiler, rüzgâr erozyonuna karşı etkili koruma sağlar.
• Toprak işleme ve ekim işlemleri olabildiğince egemen rüzgâr yönüne dik seçilmelidir.
• Yüzeyin olabildiğince nemli tutulması da, rüzgâr erozyonunu sınırlandırıcı önlemler arasındadır.
• Yine de asıl hedef, toprakta kümeleşmeyi ve agregatlaşmayı artırarak, rüzgârın kaldırma ve uçurma gücüne karşı toprağın direncini artırmak olmalıdır.
• Egemen rüzgâr geliş yönlerine sık, uzun boylu bitkilerle veya mekanik duvarlar örerek set çekmek yararlı olur. Bu seddelerin belirli aralıklarla yinelenmesi, rüzgârın hızını azaltarak, zararı azaltmada daha fazla etkinlik sağlar.
• Çabuk boylanan, yüzeyi iyi örten ve uzun sürede toprakta kalan bitkiler, rüzgâr erozyonuna karşı etkili koruma sağlar.
• Toprak işleme ve ekim işlemleri olabildiğince egemen rüzgâr yönüne dik seçilmelidir.
• Yüzeyin olabildiğince nemli tutulması da, rüzgâr erozyonunu sınırlandırıcı önlemler arasındadır.
• Yine de asıl hedef, toprakta kümeleşmeyi ve agregatlaşmayı artırarak, rüzgârın kaldırma ve uçurma gücüne karşı toprağın direncini artırmak olmalıdır.
Soru 14
Kurak ve yarı kurak bölgelerde yağışların % 50-95’inin buharlaşma yoluyla topraktan uzaklaşması, bu bölgelerde toprak yüzeyindeki tuz birikimini kaç kata varan oranlarda artırabilmektedir?
Seçenekler
A
On
B
Yirmi
C
Otuz
D
Kırk
E
Elli
Açıklama:
Kurak ve yarı kurak bölgelerde yağışların % 50-95’inin buharlaşma yoluyla topraktan uzaklaşması, bu bölgelerde
toprak yüzeyindeki tuz birikimini yirmi kata varan oranlarda artırabilmektedir.
toprak yüzeyindeki tuz birikimini yirmi kata varan oranlarda artırabilmektedir.
Soru 15
Bir iyonun, bitkinin başka bir iyondan yararlanmasını engellemesine ne ad verilir?
Seçenekler
A
Fizyolojik kuraklık
B
Ozmoz
C
Yayılma
D
Malç
E
Antagonizm
Açıklama:
Bir iyonun, bitkinin başka bir iyondan yararlanmasını engellemesine antagonizm denir
Soru 16
Bor, toprakta .................. mg/kg düzeyinin üzerine çıktığında bitkiler için zehirli olmaya başlar. Boşluğa aşağıdakilerden hangisinin getirilmesi uygundur?
Seçenekler
A
0,1
B
0,2
C
0,3
D
0,4
E
0,5
Açıklama:
Bor, toprakta 0,5 mg/kg düzeyinin üzerine çıktığında bitkiler için zehirli olmaya başlar.
Soru 17
Aşağıdakilerden hangisi arazi sahibinin su erozyonunu önlemeye yönelik alabileceği önlemler arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Yüzeyi olabildiğince uzun süreli kapatan bitki örtülerine yönelmek, özellikle sağanak mevsiminde toprak yüzeyinin örtülü olmasını sağlamaya çabalamak
B
Toprağın yapısını geriletecek sürüm tekniklerinden kaçınmak
C
Hasat sonrası yüzeyde kalan bitki artıklarını toplamak
D
Toprağın organik madde kapsamını artıracak, agregatlaşmasını geliştirecek önlemler almak
E
Tarla kenar çizgilerini taş duvar, bitkisel çit, sıkıştırılmış toprak tümsek gibi bir yolla belirginleştirmek
Açıklama:
Arazi sahibinin su erozyonunu önlemeye yönelik alabileceği önlemler şunlardır:
• Yüzeyi olabildiğince uzun süreli kapatan bitki örtülerine yönelmek, özellikle sağanak mevsiminde toprak yüzeyinin örtülü olmasını sağlamaya çabalamak,
• Toprak işleme ve ekim-dikim işlemleri başta olmak üzere, tüm çalışmaları eğime dik doğrultuda yapmak, olağanüstü zorunlu durumda eğim aşağı iş
yapılması gerekirse, işlemi aşağıdan yukarı doğru götürerek, akışa dirençli yüzey şekli oluşturmak,
• Toprağın yapısını geriletecek sürüm tekniklerinden kaçınmak, örneğin toprağı unufak eden araçları kullanmamak, çok ıslak veya çok kuru arazide sürüm yapmamak,
• Hasat sonrası yüzeyde kalan bitki artıklarını toplamamak, anız yakmamak,
• Toprağın organik madde kapsamını artıracak, agregatlaşmasını geliştirecek önlemler almak,
• Tarla kenar çizgilerini taş duvar, bitkisel çit, sıkıştırılmış toprak tümsek gibi bir yolla belirginleştirmek,
• Suyun toprağa girişini kolaylaştırıcı önlemler almak, örneğin gözenekliliği ve yüzey pürüzlülüğünü artırmak,
• Yüzey akışlarını azaltmak, ağır tarla trafiğinden kaçınmak, sürüm ve ekim işlemlerinde olabildiğince karık sistemleri oluşturmak,
• Yağmur tanelerinin vuruş etkilerini sınırlandırmak, örneğin yüzeydeki küçük taş ve çakılları korumak, bitki artıklarını yüzeye yaymak.
• Yüzeyi olabildiğince uzun süreli kapatan bitki örtülerine yönelmek, özellikle sağanak mevsiminde toprak yüzeyinin örtülü olmasını sağlamaya çabalamak,
• Toprak işleme ve ekim-dikim işlemleri başta olmak üzere, tüm çalışmaları eğime dik doğrultuda yapmak, olağanüstü zorunlu durumda eğim aşağı iş
yapılması gerekirse, işlemi aşağıdan yukarı doğru götürerek, akışa dirençli yüzey şekli oluşturmak,
• Toprağın yapısını geriletecek sürüm tekniklerinden kaçınmak, örneğin toprağı unufak eden araçları kullanmamak, çok ıslak veya çok kuru arazide sürüm yapmamak,
• Hasat sonrası yüzeyde kalan bitki artıklarını toplamamak, anız yakmamak,
• Toprağın organik madde kapsamını artıracak, agregatlaşmasını geliştirecek önlemler almak,
• Tarla kenar çizgilerini taş duvar, bitkisel çit, sıkıştırılmış toprak tümsek gibi bir yolla belirginleştirmek,
• Suyun toprağa girişini kolaylaştırıcı önlemler almak, örneğin gözenekliliği ve yüzey pürüzlülüğünü artırmak,
• Yüzey akışlarını azaltmak, ağır tarla trafiğinden kaçınmak, sürüm ve ekim işlemlerinde olabildiğince karık sistemleri oluşturmak,
• Yağmur tanelerinin vuruş etkilerini sınırlandırmak, örneğin yüzeydeki küçük taş ve çakılları korumak, bitki artıklarını yüzeye yaymak.
Soru 18
Yazın en sıcak günlerinde, iyice ıslatılan toprağın üzerinin birkaç hafta süreyle plastik örtüyle kaplanıp, toprak sıcaklığının yapay yolla yükseltilmesi ve bu yolla hastalık ve zararlı etmenlerinin yok edilmesi işlemine ne ad verilir?
Seçenekler
A
Solarizasyon
B
Difüzyon
C
Antagonizm
D
Fitoremidasyon
E
Biyoremidasyon
Açıklama:
Yazın en sıcak günlerinde, iyice ıslatılan toprağın üzerinin birkaç hafta süreyle plastik örtüyle kaplanıp, toprak sıcaklığının yapay yolla yükseltilmesi ve bu yolla hastalık ve zararlı etmenlerinin yok edilmesi işlemine SOLARİZASYON denir.
Soru 19
Organik atıkların, mikrobiyel aşılamalarla ve mikrobiyel etkinliklerle parçalanmasına ne ad verilir?
Seçenekler
A
Fitoremidasyon
B
Biyoremidasyon
C
Difüzyon
D
Solarizasyon
E
Nitrifikasyon
Açıklama:
Organik atıkların, mikrobiyel aşılamalarla ve mikrobiyel etkinliklerle parçalanması (biyoremidasyon),
Soru 20
Aşağıdakilerden hangisi toprak özelliklerinin gerileme gösterebildiği yönlerden biridir?
Seçenekler
A
Yükselti
B
Enlem derecesi
C
Su ihtiyacı
D
Ekolojik yapı
E
Kimyasal alan
Açıklama:
Toprak özellikleri, üç ayrı yönden gerileme gösterebilir:
a. Fiziksel: (Erozyon, sıkışma vb),
b. Kimyasal (Asitleşme, tuzlulaşma vb),
c. Biyolojik (Organik madde kapsamının düşmesi, biyolojik etkinliklerin
azalması). Doğru cevap E'dir.
a. Fiziksel: (Erozyon, sıkışma vb),
b. Kimyasal (Asitleşme, tuzlulaşma vb),
c. Biyolojik (Organik madde kapsamının düşmesi, biyolojik etkinliklerin
azalması). Doğru cevap E'dir.
Soru 21
Topraktan örnekleme alma derinliği hakkında aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Örnekleme derinliği toprak işleme derinliğidir.
B
Toprakta tuzluluk sorunundan kuşkulanılıyorsa, bu durumda yüzey örneklemesi en az 80-100 cm arasında olmalıdır.
C
Örnekleme derinliği çoğu zaman üstteki 20 cm dir.
D
Meyve ağaçlarında, 20-40 cm ve 40-60 cm derinlikler örneklemeye dâhil edilmelidir.
E
Akaçlama sistemi kurulacak bir arazide en az 2 m derinliğe değin örnek alınmalıdır.
Açıklama:
Örnekleme derinliği toprak işleme derinliği olup, çoğu zaman üstteki 20 cm dir.
Meyve ağaçlarında, 20-40 cm ve 40-60 cm derinliklerin örneklemeye dâhil edilmesi, sağlıklı sonuçlara varmayı kolaylaştırır. Burada amaç çok önemlidir. Toprakta tuzluluk sorunundan kuşkulanılıyorsa, yüzeyde 2-3 cm aralığında çalışmak gerekebilir. Bu durumda yüzey örneklemesi en fazla 0-10 cm arasında olmalıdır. Buna karşın akaçlama sistemi kurulacak bir arazide en az 2 m derinliğe değin örnek alınıp, toprağın çeşitli derinliklerdeki bünyesi, su geçirgenliği gibi özelliklerinin belirlenmesi gerekir. Doğru cevap B'dir.
Meyve ağaçlarında, 20-40 cm ve 40-60 cm derinliklerin örneklemeye dâhil edilmesi, sağlıklı sonuçlara varmayı kolaylaştırır. Burada amaç çok önemlidir. Toprakta tuzluluk sorunundan kuşkulanılıyorsa, yüzeyde 2-3 cm aralığında çalışmak gerekebilir. Bu durumda yüzey örneklemesi en fazla 0-10 cm arasında olmalıdır. Buna karşın akaçlama sistemi kurulacak bir arazide en az 2 m derinliğe değin örnek alınıp, toprağın çeşitli derinliklerdeki bünyesi, su geçirgenliği gibi özelliklerinin belirlenmesi gerekir. Doğru cevap B'dir.
Soru 22
Aşağıdakilerin hangisinden alınacak toprak örneğinde güvenilir uzaklık en az 10 metre olmalıdır?
Seçenekler
A
Meralar
B
İlaçlama yapılan alan
C
Hayvanların yattığı yer
D
Tarım alanı
E
Kurak alanlar
Açıklama:
• Hayvanların yattığı yerler,
• Harman yerleri, anızın veya yabancı otların biriktirildiği, yakıldığı yerler,
• Arazide tohum, gübre, ilaç vb depolanan, doldurulup boşaltılan yerler,
• Çukur ve tümsekler, böyle yerlerde gerekirse ayrı örnekleme yapılır.
• Yol kıyıları, tarla sınırları, demiryolu kıyıları, su kıyıları, bina yakınları, ormanlar ve meyve bahçeleri dışında ağaç altları. Her biri için güvenilir uzaklık 10 metredir. Doğru cevap C'dir.
• Harman yerleri, anızın veya yabancı otların biriktirildiği, yakıldığı yerler,
• Arazide tohum, gübre, ilaç vb depolanan, doldurulup boşaltılan yerler,
• Çukur ve tümsekler, böyle yerlerde gerekirse ayrı örnekleme yapılır.
• Yol kıyıları, tarla sınırları, demiryolu kıyıları, su kıyıları, bina yakınları, ormanlar ve meyve bahçeleri dışında ağaç altları. Her biri için güvenilir uzaklık 10 metredir. Doğru cevap C'dir.
Soru 23
Arazide örnek alma işleri yapılırken kayıt tutmada kural olarak aşağıdakilerden hangisi kullanılır?
Seçenekler
A
Kurşun kalem
B
Bilgisayar
C
Cep telefonu
D
Harita metot defteri
E
Tükenmez kalem
Açıklama:
Kural olarak arazide yalnızca kurşun kalem ve ajanda türü defter kullanılır, bilgisayar bile yağış, toz, enerjinin bitmesi gibi nedenlerle önerilmez. Doğru cevap A'dır.
Soru 24
İçme sularında örnek nereden alınır?
Seçenekler
A
Kaynaktan
B
İletim hattından
C
Suyu içenlerden
D
Evin içinden
E
Kanalizasyondan
Açıklama:
İçme sularında örnek evin içinden alınır. Doğru cevap D'ir.
Soru 25
Aşağıdakilerden hangisi su erozyonunun artmasına neden olan etmenlerden birisidir?
Seçenekler
A
Aşırı hayvan otlatma
B
Ağaçlandırma çalışması
C
Taraçalama çalışması
D
Rüzgar hızı
E
İklim tipi
Açıklama:
Su erozyonunun artmasına neden olan etmenlerin başlıcaları,
• Arazilerin yeteneklerine aykırı biçimde kullanılması,
• Aşırı hayvan otlatma,
• Orman ve otlakların yok edilmesi,
• Yanlış tarım teknikleridir
• Arazilerin yeteneklerine aykırı biçimde kullanılması,
• Aşırı hayvan otlatma,
• Orman ve otlakların yok edilmesi,
• Yanlış tarım teknikleridir
Soru 26
Aşağıdakilerden hangisi su erozyonunu önleme çalışmalarındandır?
Seçenekler
A
Araziyi eğim yönünde sürmek.
B
Yüzeydeki bitki örtüsünü azaltmak.
C
Suyun akış hızını artırıcı tedbirler almak.
D
Hasat sonrası yüzeyde kalan bitki artıklarını toplamamak.
E
Suyun toprağa girişini önleyici faaliyetlerde bulunmak.
Açıklama:
Arazi sahibinin su erozyonunu önlemeye yönelik alabileceği önlemlerden birisi de Hasat sonrası yüzeyde kalan bitki artıklarını toplamamak, anız yakmamaktır. Doğru cevap D'dir.
Soru 27
Çabuk boylanan, yüzeyi iyi örten uzun süre toprakta kalan bitkiler aşağıdakilerden hangisini önlemede etkili bir yoldur?
Seçenekler
A
Su erozyonu
B
Heyelan
C
Rüzgar erozyonu
D
Toprak yorgunluğu
E
Biyolojik dengenin bozulması
Açıklama:
Çabuk boylanan, yüzeyi iyi örten ve uzun sürede toprakta kalan bitkiler,
rüzgâr erozyonuna karşı etkili koruma sağlar. Doğru cevap C'dir.
rüzgâr erozyonuna karşı etkili koruma sağlar. Doğru cevap C'dir.
Soru 28
Aşağıdakilerden hangisi toprak yorgunluğunun nedenlerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Besin maddesi eksikliği
B
Biyolojik dengenin bozulması
C
Toksin birikmesi
D
Fitopatolojik nedenler
E
Hayvan otlatma
Açıklama:
Toprak yorgunluğun nedenleri dört başlık altında toplanabilir. Bunlar sırasıyla;
Besin Maddesi Eksikliği veya Dengesizliği
Fitopatolojik Nedenler (Geçici Yorgunluk)
Biyolojik Dengenin Bozulması
Toksin (Bitki Zehiri) Birikmesi
Doğru cevap E'dir.
Besin Maddesi Eksikliği veya Dengesizliği
Fitopatolojik Nedenler (Geçici Yorgunluk)
Biyolojik Dengenin Bozulması
Toksin (Bitki Zehiri) Birikmesi
Doğru cevap E'dir.
Soru 29
Tuzluluğun giderilmesinde aşağıdakilerden hangisi uygulanır?
Seçenekler
A
Ağaçlandırma
B
Akaçlama
C
Otlatma
D
Gübreleme
E
Taraçalama
Açıklama:
Toprakta aşırı tuzluluğu gidermenin tek ekonomik yolu, onları yıkayarak ortamdan uzaklaştırmaktır. Bu amaçla, açık dren ve kapalı dren denen iki tür akaçlama sistemi kurulabilir. Doğru cevap B'dir.
Soru 30
Arazide oluşan doğal sorun göstergeleri sıralansa aşağıdakilerden hangisi bunlar arasında yer almaz?
Seçenekler
A
yağış kaynaklı sorunlar
B
sıcaklık kaynaklı sorunlar
C
insan kaynaklı sorunlar
D
elverişsiz pH değeri
E
Solucan, karınca vb toprak canlılarının sayılarının azalması
Açıklama:
Elverişsiz pH değeri, yağış, sıcaklık, rüzgâr gibi iklim koşulları, toprağın verimine doğrudan etki ederken Solucan, karınca vb toprak canlılarının sayılarının azalması,elverişsiz pH değeri,bitkilerde gözlenen besin eksikliği veya zehirlilik belirtileri,azalan verimler,bitki türlerindeki değişimler,pulluk tabanı,sınırlanan kök derinliği,gübrelemeye yeterince karşılık alamama gibi yan faktörlerde verime etkisi olan doğal sorunlardandır.
Soru 31
Toprak özellikleri,aşağıdaki yönlerden hangisinde gerileme göstermez?
Seçenekler
A
Kimyasal ve Biyolojik
B
Fiziksel ve Kimyasal
C
Fiziksel ve Biyolojik
D
Fiziksel,Kimyasal ve Biyolojik
E
Mekanik ve Statik
Açıklama:
Toprak özellikleri, üç ayrı yönden gerileme gösterebilir:
a. Fiziksel: (Erozyon, sıkışma vb),
b. Kimyasal (Asitleşme, tuzlulaşma vb),
c. Biyolojik (Organik madde kapsamının düşmesi, biyolojik etkinliklerin
azalması).
a. Fiziksel: (Erozyon, sıkışma vb),
b. Kimyasal (Asitleşme, tuzlulaşma vb),
c. Biyolojik (Organik madde kapsamının düşmesi, biyolojik etkinliklerin
azalması).
Soru 32
İyi toprak örneği nasıl alınır?
Seçenekler
A
Arazinin başından ve sonunan alınarak karıştırılır.
B
Arazinin 5 cm üzerinden sıyırarak alınır 2 gün serinde bekletilir.
C
Derinlemesine kazılan bir çukurdan 1 metreye inilmeden alınır ve ıslatılır. Kuruyana dek beklenir.
D
Arazide zikzaklar çizilerek bir kovada toplanan en az 6-8 adet alt toprak örneğinin iyice harmanlanması sonucu elde edilir.
E
Arazide yağmur sezonu sonu kireçli kısım süzüldükten sonra 2 farklı yerden elenerek toplanır ve karıştıtılarak dinlendirilir.
Açıklama:
İyi toprak örneği arazide zikzaklar çizilerek bir kovada toplanan en az 6-8 adet alt toprak örneğinin iyice harmanlanması sonucu elde edilir.
Soru 33
Hangisi bitkilerde görülen gelişme bozukluklarından değildir?
Seçenekler
A
Zamansız sararma,
B
Solgunluk,
C
Parlak canlı renkler,
D
Yanma ve kuruma,
E
Lekeler,
Açıklama:
Bitkilerde gelişme bozukluğu görülürse, başka hiçbir ölçüte bakılmaz, hemen örnekleme yapılıp, sorun raporuyla birlikte derhal laboratuvara iletilir. Zamansız sararma, solgunluk, yanma, kuruma, renk bozukluğu, lekeler vb görüntüler, sağlıksız gelişme belirtileridir.
Soru 34
''Örnekleme derinliği toprak işleme derinliği olup, çoğu zaman üstteki ........ dir. ''ifadesi aşağıdakilerden hangisi ölçü ile tamamlanmalıdır?
Seçenekler
A
20 cm
B
2 cm
C
35 mm
D
75 cm
E
Hiçbiri
Açıklama:
Örnekleme derinliği toprak işleme derinliği olup, çoğu zaman üstteki 20 cm dir.
Meyve ağaçlarında, 20-40 cm ve 40-60 cm derinliklerin örneklemeye dâhil edilmesi, sağlıklı sonuçlara varmayı kolaylaştırır.
Meyve ağaçlarında, 20-40 cm ve 40-60 cm derinliklerin örneklemeye dâhil edilmesi, sağlıklı sonuçlara varmayı kolaylaştırır.
Soru 35
Aşağıdakilerden hangisinden alınan toprak örnekleri, arazinin genel özelliklerini yansıtır?
Seçenekler
A
Yol kıyıları, tarla sınırları, demiryolu kıyıları, su kıyıları, bina yakınları, ormanlardan alınan örnekler.
B
Ekim veya dikim işleminden yaklaşık bir ay önce alınan örnekler.
C
Arazide tohum, gübre, ilaç vb depolanan, doldurulup boşaltılan yerlerden alınan örnekler.
D
Harman yerleri, anızın veya yabancı otların biriktirildiği, yakıldığı yerlerden alınan örnekler.
E
Hayvanların yattığı yerlerden alınan örnekler.
Açıklama:
• Hayvanların yattığı yerler,
• Harman yerleri, anızın veya yabancı otların biriktirildiği, yakıldığı yerler,
• Arazide tohum, gübre, ilaç vb depolanan, doldurulup boşaltılan yerler,
• Çukur ve tümsekler, böyle yerlerde gerekirse ayrı örnekleme yapılır.
• Yol kıyıları, tarla sınırları, demiryolu kıyıları, su kıyıları, bina yakınları, ormanlar ve meyve ağaçlarının altından örnek alınması için uygun değildir.
• Harman yerleri, anızın veya yabancı otların biriktirildiği, yakıldığı yerler,
• Arazide tohum, gübre, ilaç vb depolanan, doldurulup boşaltılan yerler,
• Çukur ve tümsekler, böyle yerlerde gerekirse ayrı örnekleme yapılır.
• Yol kıyıları, tarla sınırları, demiryolu kıyıları, su kıyıları, bina yakınları, ormanlar ve meyve ağaçlarının altından örnek alınması için uygun değildir.
Soru 36
Aşağıdaki ifadelerden hangisi doğru değildir?
Seçenekler
A
Su örneği alınacak plâstik veya cam şişe, 1-1,5 litre hacimli ve temiz olmalı ve örnek alınacak suyla birkaç kez çalkalanmalıdır.
B
Sularda sıcaklık, çözünmüş oksijen kapsamı gibi kimi analizler, yerinde yapılır.
C
Suyun çözünmüş oksijen kapsamı, potansiyel hastalık yapıcı mikrobiyel özellikleri çok hızlı değişir bu konuda acele edilmelidir.
D
Sularda yapılacak analizlerde örnekleme ile analiz zamanı arasındaki sürenin hiç bir önemi yoktur.
E
Suyun pH’sı, sıcaklığı, artık klor derişimi gibi özellikleri çok hızlı değişir.
Açıklama:
Sularda yapılacak analizlerde örnekleme ile analiz zamanı arasındaki süre olabildiğince kısa olmalıdır.Su örneği alınacak plâstik veya cam şişe, 1-1,5 litre hacimli ve temiz olmalı ve örnek alınacak suyla birkaç kez çalkalanmalıdır.Suyun pH’sı, sıcaklığı, bulanıklığı, çözünmüş oksijen kapsamı, potansiyel hastalık yapıcı mikrobiyel özellikleri, artık klor derişimi gibi birçok özelliği çok hızlı değişir. Sularda sıcaklık, çözünmüş oksijen kapsamı gibi kimi analizler suyun yerinde yapılır.
Soru 37
Su erozyonunun artmasına neden olan etmenlerden değildir?
Seçenekler
A
Yanlış tarım teknikleridir.
B
Suyun Ph derecesi
C
Arazilerin yeteneklerine aykırı biçimde kullanılması,
D
Aşırı hayvan otlatma,
E
Orman ve otlakların yok edilmesi,
Açıklama:
Su erozyonunun artmasına neden olan etmenlerin başlıcaları,
• Arazilerin yeteneklerine aykırı biçimde kullanılması,
• Aşırı hayvan otlatma,
• Orman ve otlakların yok edilmesi,
• Yanlış tarım teknikleridir.
• Arazilerin yeteneklerine aykırı biçimde kullanılması,
• Aşırı hayvan otlatma,
• Orman ve otlakların yok edilmesi,
• Yanlış tarım teknikleridir.
Soru 38
Su erozyonunun toprakta neden olduğu kayıplar, oluşturduğu yüzey şekillerine göre gruplandırılsa, aşağıdakilerden hangisi sıralanamaz?
Seçenekler
A
Doku Emilim Erozyonu
B
Yağmur Damlası Erozyonu
C
Oyuntu Erozyonu
D
Parmak Erozyonu
E
Tünel Erozyonu
Açıklama:
Su erozyonunun toprakta neden olduğu kayıplar, oluşturduğu yüzey şekillerine göre aşağıdaki gibi gruplandırılmaktadır.
• Yağmur damlası erozyonu
• Yüzey erozyonu
• Parmak erozyonu
• Oyuntu erozyonu
• Akarsu erozyonu
• Tünel erozyonu
• Yağmur damlası erozyonu
• Yüzey erozyonu
• Parmak erozyonu
• Oyuntu erozyonu
• Akarsu erozyonu
• Tünel erozyonu
Soru 39
• Hasat sonrası yüzeyde kalan bitki artıklarını toplamamak, anız yakmamak,
• Toprağın organik madde kapsamını artıracak, agregatlaşmasını geliştirecek
önlemler almak,
• Tarla kenar çizgilerini taş duvar, bitkisel çit, sıkıştırılmış toprak tümsek gibi
bir yolla belirginleştirmek, aşağıdakilerden hangisini sağlamak amacı ile önerilmektedir?
• Toprağın organik madde kapsamını artıracak, agregatlaşmasını geliştirecek
önlemler almak,
• Tarla kenar çizgilerini taş duvar, bitkisel çit, sıkıştırılmış toprak tümsek gibi
bir yolla belirginleştirmek, aşağıdakilerden hangisini sağlamak amacı ile önerilmektedir?
Seçenekler
A
Tahıl ekiminde verimin artmasını sağlamak
B
Sudan sağlıklı tahlil alabilmek
C
Su erozyonunu önlenmek
D
Bitki köklerini derinleştirmek
E
Sağlıklı toprak örneği karması hazırlayabilmek
Açıklama:
Su erozyonuna karşı :
• Suyun toprağa girişini kolaylaştırıcı önlemler almak, örneğin gözenekliliği
ve yüzey pürüzlülüğünü artırmak,
• Hasat sonrası yüzeyde kalan bitki artıklarını toplamamak, anız yakmamak,
• Toprağın organik madde kapsamını artıracak, agregatlaşmasını geliştirecek
önlemler almak,
• Tarla kenar çizgilerini taş duvar, bitkisel çit, sıkıştırılmış toprak tümsek gibi
bir yolla belirginleştirmek vb sayılabilir.
• Suyun toprağa girişini kolaylaştırıcı önlemler almak, örneğin gözenekliliği
ve yüzey pürüzlülüğünü artırmak,
• Hasat sonrası yüzeyde kalan bitki artıklarını toplamamak, anız yakmamak,
• Toprağın organik madde kapsamını artıracak, agregatlaşmasını geliştirecek
önlemler almak,
• Tarla kenar çizgilerini taş duvar, bitkisel çit, sıkıştırılmış toprak tümsek gibi
bir yolla belirginleştirmek vb sayılabilir.
Soru 40
Aşağıdakilerden hangisinde meyve ağaçlarında kaç cm'ye kadar derinliklerin örneklemeye dâhil edilmesi sağlıklı sonuçlara varmayı kolaylaştırır?
Seçenekler
A
20-40 ve 40-60
B
10-30 ve 40-60
C
20-30 ve 40-50
D
10-20 ve 40-60
E
10-20 ve 50-60
Açıklama:
Meyve ağaçlarında, 20-40 cm ve 40-60 cm derinliklerin örneklemeye dâhil edilmesi, sağlıklı sonuçlara varmayı kolaylaştırır.
Soru 41
I) Hayvanların yattığı yerler
II) Harman yerleri, anızın veya yabancı otların biriktirildiği yerler
III) Sulak alanlar ve düzlük araziler
IV) Yol kıyıları, tarla sınırları, demiryolu kıyıları, su kıyıları
V) Meyve bahçeleri ve ormanlar
YUklarıdakilerden hangisi ya da hangi yerlerden alınan toprak örnekleri, arazinin genel özelliklerini yansıtmayacak ve yanlış yorumlara yol açmaktadır?
II) Harman yerleri, anızın veya yabancı otların biriktirildiği yerler
III) Sulak alanlar ve düzlük araziler
IV) Yol kıyıları, tarla sınırları, demiryolu kıyıları, su kıyıları
V) Meyve bahçeleri ve ormanlar
YUklarıdakilerden hangisi ya da hangi yerlerden alınan toprak örnekleri, arazinin genel özelliklerini yansıtmayacak ve yanlış yorumlara yol açmaktadır?
Seçenekler
A
Yalnız II
B
III ve V
C
I, II ve IV
D
I, II ve III
E
IV ve V
Açıklama:
Aşağıdaki yerlerden alınan toprak örnekleri, arazinin genel özelliklerini yansıtmayacak ve yanlış yorumlara yol açabilecektir.
• Hayvanların yattığı yerler,
• Harman yerleri, anızın veya yabancı otların biriktirildiği, yakıldığı yerler,
• Arazide tohum, gübre, ilaç vb depolanan, doldurulup boşaltılan yerler,
• Çukur ve tümsekler, böyle yerlerde gerekirse ayrı örnekleme yapılır.
• Yol kıyıları, tarla sınırları, demiryolu kıyıları, su kıyıları, bina yakınları, ormanlar ve meyve bahçeleri dışında ağaç altları. Her biri için güvenilir uzaklık 10 metredir.
• Hayvanların yattığı yerler,
• Harman yerleri, anızın veya yabancı otların biriktirildiği, yakıldığı yerler,
• Arazide tohum, gübre, ilaç vb depolanan, doldurulup boşaltılan yerler,
• Çukur ve tümsekler, böyle yerlerde gerekirse ayrı örnekleme yapılır.
• Yol kıyıları, tarla sınırları, demiryolu kıyıları, su kıyıları, bina yakınları, ormanlar ve meyve bahçeleri dışında ağaç altları. Her biri için güvenilir uzaklık 10 metredir.
Soru 42
Su erozyonunun toprakta neden olduğu kayıplar, oluşturduğu yüzey şekillerine göre gruplandırılmaktadır.
Aşağıdakilerden hangisi bu grupta yer almaktadır?
Aşağıdakilerden hangisi bu grupta yer almaktadır?
Seçenekler
A
Rüzgar erozyonu
B
Buzul erozyonu
C
Çığ erozyonu
D
Dalga erozyonu
E
Akarsu erozyonu
Açıklama:
Su erozyonunun toprakta neden olduğu kayıplar, oluşturduğu yüzey şekillerine göre gruplandırılmaktadır.
• Yağmur damlası erozyonu
• Yüzey erozyonu
• Parmak erozyonu
• Oyuntu erozyonu
• Akarsu erozyonu
• Tünel erozyonu
• Yağmur damlası erozyonu
• Yüzey erozyonu
• Parmak erozyonu
• Oyuntu erozyonu
• Akarsu erozyonu
• Tünel erozyonu
Soru 43
Aşağıdakilerden hangisi arazi sahibinin su erozyonunu önlemeye yönelik alabileceği önlemlerdendir?
Seçenekler
A
Yüzeyi olabildiğince kısa süreli kapatan bitki örtülerine yönelmek
B
Toprağı ufak parçalayan araçları kullanmak, çok ıslak veya çok kuru arazide sürüm yapmak
C
Hasat sonrası yüzeyde kalan bitki artıklarını toplamak, anız yakmak
D
Toprak işleme ve ekim-dikim işlemleri başta olmak üzere, tüm çalışmaları eğime dik doğrultuda yapmak.
E
Yüzey akışlarını artırmak, tarlayı olabildiğnce sürmek
Açıklama:
Toprak işleme ve ekim-dikim işlemleri başta olmak üzere, tüm çalışmaları eğime dik doğrultuda yapmak, olağanüstü zorunlu durumda eğim aşağı iş yapılması gerekirse, işlemi aşağıdan yukarı doğru götürerek, akışa dirençli yüzey şekli oluşturmak.
Soru 44
Aşağıdakilerden hangisi rüzgar erozyonundan korunmanın yollarındandır?
Seçenekler
A
Yüzeyin olabildiğince kuru tutulması da, rüzgâr erozyonunu sınırlandırıcı etkileri vardır.
B
Toprakta kümeleşmeyi ve agregatlaşmayı azaltmak, rüzgârın kaldırma ve uçurma gücüne karşı toprağın direncini artırmak.
C
Egemen rüzgâr geliş yönlerine sık, uzun boylu bitkilerle veya mekanik duvarlar örerek set çekmek.
D
Toprak işleme ve ekim işlemleri olabildiğince egemen rüzgâr yönüne eğik seçilmelidir.
E
Kısa boylu, seyrek ve kısa sürede toprakta kalan bitkiler, rüzgâr erozyonuna karşı etkilidir.
Açıklama:
Egemen rüzgâr geliş yönlerine sık, uzun boylu bitkilerle veya mekanik duvarlar örerek set çekmek.
Soru 45
Aşağıdakilerden hangisi toprağın sıkışması sonucu verdiği zararlardandır?
Seçenekler
A
Toprağa suyun girişinin hızlanması
B
Agregasyonun artması
C
Köklerin güçlenmesi
D
Nitrifikasyonun gerilemesi
E
Hava ve su geçişlerinin artması
Açıklama:
Sıkışma, aşağıdaki zararlara yol açar:
• Ekim zorluğu,
• Sınırlı hava ve su geçişleri,
• Hastalık artışı, örneğin bezelyede kök çürüklüğü,
• Toprağa suyun girişinin zorlaşması,
• Agregasyonun bozulması,
• Toprakta havasız (anaerobik) ürünlerin oluşması,
• Nitrifikasyonun gerilemesi, azot kayıplarının artması.
• Ekim zorluğu,
• Sınırlı hava ve su geçişleri,
• Hastalık artışı, örneğin bezelyede kök çürüklüğü,
• Toprağa suyun girişinin zorlaşması,
• Agregasyonun bozulması,
• Toprakta havasız (anaerobik) ürünlerin oluşması,
• Nitrifikasyonun gerilemesi, azot kayıplarının artması.
Soru 46
Aşağıdakilerden hangisi üst toprağa ait sıkışma belirtileridir?
Seçenekler
A
Parçalanmaya çalışıldığında sert keseklerin oluşması
B
Yağıştan veya işlemeden sonra keseklerin kalması,
C
Yapı öğelerinin düz, donuk görünüşü
D
Eğri-büğrü kök sistemleri
E
İşleme derinliğinin altında sert bölüm
Açıklama:
Sıkışma Belirtileri
Üst toprakta:
• Artan keseklilik,
• Yağıştan veya işlemeden sonra keseklerin kalması,
• Tekerlek izlerinde ve traktör dönüşlerinde göllenmeler,
• Tekerlek izlerinin kaygan görünümü,
• Ürün boşlukları, düzensiz bitki gelişimi ve düzensiz olgunlaşma izleri,
Üst toprakta:
• Artan keseklilik,
• Yağıştan veya işlemeden sonra keseklerin kalması,
• Tekerlek izlerinde ve traktör dönüşlerinde göllenmeler,
• Tekerlek izlerinin kaygan görünümü,
• Ürün boşlukları, düzensiz bitki gelişimi ve düzensiz olgunlaşma izleri,
Soru 47
Aşağıdakilerden hangisi alt toprağa ait sıkışma belirtilerindendir?
Seçenekler
A
Yapı öğelerinin düz, donuk görünüşü
B
Artan keseklilik
C
Yağıştan veya işlemeden sonra keseklerin kalması
D
Tekerlek izlerinin kaygan görünümü
E
Düzensiz bitki gelişimi ve düzensiz olgunlaşma izleri
Açıklama:
Alt toprakta:
Üst toprak bir kürekle alınıp, kenara konduğunda, aşağıdaki belirtiler gözlenir:
• İşleme derinliğinin altında sert bölüm (ancak nemli toprak sıkışmış olsa da
yumuşak kalabilir),
• Parçalanmaya çalışıldığında sert keseklerin oluşması,
• Toprakta belirgin bir yapının yokluğu,
• Yapı öğelerinin düz, donuk görünüşü,
• Eğri-büğrü kök sistemleri
toprakta sıkışma sorununun olduğunu gösteren belirtilerdir.
Üst toprak bir kürekle alınıp, kenara konduğunda, aşağıdaki belirtiler gözlenir:
• İşleme derinliğinin altında sert bölüm (ancak nemli toprak sıkışmış olsa da
yumuşak kalabilir),
• Parçalanmaya çalışıldığında sert keseklerin oluşması,
• Toprakta belirgin bir yapının yokluğu,
• Yapı öğelerinin düz, donuk görünüşü,
• Eğri-büğrü kök sistemleri
toprakta sıkışma sorununun olduğunu gösteren belirtilerdir.
Soru 48
"Toprakta sodyumun büyük bölümü kolloid yüzeylerinde değişebilir formda tutulmaktadır".
Sodyumun kil ve humus yüzeylerinden çözeltiye geçirilebilmesi için gerekli jips miktarının bağlı olduğu etkenler aşağıdakilerden hangisidir?
Sodyumun kil ve humus yüzeylerinden çözeltiye geçirilebilmesi için gerekli jips miktarının bağlı olduğu etkenler aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Nötr reaksiyonuna
B
Anyonunun sülfat gibi zararsız bir iyon olmasına
C
Toprakta kükürdü parçalayacak bakteri varlığına
D
Katyon değişim kapasitesine
E
Uçucu organik bileşiklerin uzaklaştırılmasına
Açıklama:
Sodyumun kil ve humus yüzeylerinden çözeltiye geçirilebilmesi için gerekli
jips miktarı,
• Toprak pH’sı,
• Katyon değişim kapasitesi,
• Değişebilir sodyumun başlangıçtaki ve amaçlanan yüzdeleri,
• Diğer iyonların varlığı
gibi çok sayıda etmene bağlıdır.
jips miktarı,
• Toprak pH’sı,
• Katyon değişim kapasitesi,
• Değişebilir sodyumun başlangıçtaki ve amaçlanan yüzdeleri,
• Diğer iyonların varlığı
gibi çok sayıda etmene bağlıdır.
Soru 49
Aşağıdakilerden hangisi ya da hangileri toprak arıtma tekniklerindendir?
I) Toprakta kükürdü parçalayacak bakterinin sağlanması
II) Kirli toprağın kazınıp, kazındığı yerde bırakılması
III) Radyoaktif atıkların beton bloklarla kaplanıp gömülmesi
IV) Kirli toprağın kazınması ve üzeri metallerle kaplanması
V) Ağır metallerin, bunları bünyesinde biriktirebilen bitkiler tarafından sömürülmesinin sağlanması
I) Toprakta kükürdü parçalayacak bakterinin sağlanması
II) Kirli toprağın kazınıp, kazındığı yerde bırakılması
III) Radyoaktif atıkların beton bloklarla kaplanıp gömülmesi
IV) Kirli toprağın kazınması ve üzeri metallerle kaplanması
V) Ağır metallerin, bunları bünyesinde biriktirebilen bitkiler tarafından sömürülmesinin sağlanması
Seçenekler
A
Yalnız I
B
II ve III
C
III ve V
D
I, II ve IV
E
II, III ve IV
Açıklama:
Uygulanabilecek başlıca toprak arıtma teknikleri şunlardır:
• Kirli toprağın kazınıp başka yere taşınması veya derine gömülmesi,
• Organik atıkların, mikrobiyel aşılamalarla ve mikrobiyel etkinliklerle parçalanması (biyoremidasyon),
• Ağır metallerin, bunları bünyesinde biriktirebilen bitkiler tarafından sömürülmesinin sağlanması (fitoremidasyon),
• Uçucu organik bileşiklerin uzaklaştırılması için toprağa basınçlı hava uygulanması,
• Kirli toprağın üzerinin iyi toprakla kaplanıp, park haline getirilmesi, ağaçlandırılması,
• Radyoaktif atıkların beton bloklarla kaplanıp gömülmesi vb.
• Kirli toprağın kazınıp başka yere taşınması veya derine gömülmesi,
• Organik atıkların, mikrobiyel aşılamalarla ve mikrobiyel etkinliklerle parçalanması (biyoremidasyon),
• Ağır metallerin, bunları bünyesinde biriktirebilen bitkiler tarafından sömürülmesinin sağlanması (fitoremidasyon),
• Uçucu organik bileşiklerin uzaklaştırılması için toprağa basınçlı hava uygulanması,
• Kirli toprağın üzerinin iyi toprakla kaplanıp, park haline getirilmesi, ağaçlandırılması,
• Radyoaktif atıkların beton bloklarla kaplanıp gömülmesi vb.
Soru 50
Yeterince verimli olmadığı düşünülen bir toprakta sorunun niteliği belirlenirken aşağıdakilerden hangisi dikkate alınmaz?
Seçenekler
A
Düşük eğimli arazilerde görülen toprak birikmeleri
B
Kısa süreli sağanaklarla oluşan bulanık su veya çamur akıntıları
C
Killi topraklarda birbirine paralel oyuntular veya kumların üzerinde dalgalar
D
Bitkilerde gözlenen besin eksikliği veya zehirlilik belirtileri
E
Bitki türlerindeki sabitlikler
Açıklama:
Yeterince verimli olmadığı düşünülen bir toprakta yağış, sıcaklık, rüzgâr gibi iklim koşulları yönünden sorun yoksa aşağıdaki ipuçlarından yararlanılarak, sorunun niteliği belirlenebilir.
• Su yolları,
• Oyuntular,
• Sert zeminler ve sert katmanlar,
• Bitki kümelerinin veya eğimli arazilerdeki ağaçların, parmaklıkların veya diğer engellerin çevresinde biriken topraklar,
• Düşük eğimli arazilerde görülen toprak birikmeleri,
• Açığa çıkmış kökler veya ana materyal,
• Kısa süreli sağanaklarla oluşan bulanık su veya çamur akıntıları,
• Akarsularda ve durgun sularda gözlenen sediment birikimi,
• Toz fırtınaları ve bulutları, toprak yüzeyinde kumlu katman görülmesi,
• Killi topraklarda birbirine paralel oyuntular veya kumların üzerinde dalgalar,
• Çıplak ve bitkisiz benekler,
• Suda dağılan toprak tanesi kümeleri,
• Elverişsiz pH değeri,
• Bitkilerde gözlenen besin eksikliği veya zehirlilik belirtileri,
• Azalan verimler,
• Bitki türlerindeki değişimler,
• Pulluk tabanı,
• Sınırlanan kök derinliği,
• Gübrelemeye yeterince karşılık alınamaması,
• Yapı bozulması ve sıkışma,
• Organik maddenin azalması ve toprak renginin daha açık olması,
• Sertleşme, kabuk bağlama ve yüzey akışı olaylarının artması,
• Toprağın normalden hızlı kuruması,
• Solucan, karınca vb toprak canlılarının sayılarının azalması, gözlenmesi gereken toprak özellikleri olarak özetlenebilir.
• Su yolları,
• Oyuntular,
• Sert zeminler ve sert katmanlar,
• Bitki kümelerinin veya eğimli arazilerdeki ağaçların, parmaklıkların veya diğer engellerin çevresinde biriken topraklar,
• Düşük eğimli arazilerde görülen toprak birikmeleri,
• Açığa çıkmış kökler veya ana materyal,
• Kısa süreli sağanaklarla oluşan bulanık su veya çamur akıntıları,
• Akarsularda ve durgun sularda gözlenen sediment birikimi,
• Toz fırtınaları ve bulutları, toprak yüzeyinde kumlu katman görülmesi,
• Killi topraklarda birbirine paralel oyuntular veya kumların üzerinde dalgalar,
• Çıplak ve bitkisiz benekler,
• Suda dağılan toprak tanesi kümeleri,
• Elverişsiz pH değeri,
• Bitkilerde gözlenen besin eksikliği veya zehirlilik belirtileri,
• Azalan verimler,
• Bitki türlerindeki değişimler,
• Pulluk tabanı,
• Sınırlanan kök derinliği,
• Gübrelemeye yeterince karşılık alınamaması,
• Yapı bozulması ve sıkışma,
• Organik maddenin azalması ve toprak renginin daha açık olması,
• Sertleşme, kabuk bağlama ve yüzey akışı olaylarının artması,
• Toprağın normalden hızlı kuruması,
• Solucan, karınca vb toprak canlılarının sayılarının azalması, gözlenmesi gereken toprak özellikleri olarak özetlenebilir.
Soru 51
Aşağıdakilerden hangisi toprak özelliklerinin gerileme gösterme sebepleri arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Fiziksel
B
Kimyasal
C
Biyolojik
D
Ekolojik
E
işletme teknikleri
Açıklama:
Toprak özellikleri, üç ayrı yönden gerileme gösterebilir:
a. Fiziksel: (Erozyon, sıkışma vb),
b. Kimyasal (Asitleşme, tuzlulaşma vb),
c. Biyolojik (Organik madde kapsamının düşmesi, biyolojik etkinliklerin azalması).
Bu bozulmalar, işletme tekniklerinin yanı sıra, iklim özellikleri ve uygulanan teknolojilerle de ilişkili olabilir
a. Fiziksel: (Erozyon, sıkışma vb),
b. Kimyasal (Asitleşme, tuzlulaşma vb),
c. Biyolojik (Organik madde kapsamının düşmesi, biyolojik etkinliklerin azalması).
Bu bozulmalar, işletme tekniklerinin yanı sıra, iklim özellikleri ve uygulanan teknolojilerle de ilişkili olabilir
Soru 52
Örnekleme ile ilgili olarak aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
En sık gerek duyulan örnekleme, topraktaki besin maddeleri eksikliklerinin ve gübre gereksiniminin belirlenmesi amacıyla yapılır
B
Örnekleme çalışmalarının, gübreleme, kireçleme gibi uygulamalardan sonra yapılması gerekir.
C
Laboratuvara ulaşıp dönmesi ve gübre satın alınacaksa zaman kalması için, ekim veya
dikim işleminden yaklaşık bir ay önce alınması uygun olur
dikim işleminden yaklaşık bir ay önce alınması uygun olur
D
Arazi çok ıslak veya donsa, örnekleme yapılmamalıdır.
E
Olanak varsa, arazinin işlemeye elverişli olduğu nem kapsamında örnekleme yapmak en kolay yoldur.
Açıklama:
En sık gerek duyulan örnekleme, topraktaki besin maddeleri eksikliklerinin ve gübre gereksiniminin belirlenmesi amacıyla yapılır. Buna göre, örneğin laboratuvara ulaşıp dönmesi ve gübre satın alınacaksa zaman kalması için, ekim veya dikim işleminden yaklaşık bir ay önce alınması uygun olur. Arazi çok ıslak veya donsa, örnekleme yapılmamalıdır. Çünkü ıslak veya donmuş topraklarda alt örneklerin birbirine karıştırılması çok zor olur. Örnekleme çalışmalarının, gübreleme, kireçleme gibi uygulamalardan önce bitirilmesi gerekir. Olanak varsa, arazinin işlemeye elverişli olduğu nem kapsamında örnekleme yapmak en kolay yoldur.
Soru 53
Örnekleme derinliği ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Örnekleme derinliği toprak işleme derinliği olup, çoğu zaman üstteki 20 cm dir.
B
Meyve ağaçlarında, 20-40 cm ve 40-60 cm derinliklerin örneklemeye dâhil edilmesi, sağlıklı sonuçlara varmayı kolaylaştırır.
C
Toprakta tuzluluk sorunundan kuşkulanılıyorsa, yüzeyde 2-3 cm aralığında çalışmak gerekebilir.
D
Akaçlama sistemi kurulacak bir arazide en az 2 m derinliğe değin örnek alınıp, toprağın çeşitli derinliklerdeki bünyesi, su geçirgenliği gibi özelliklerinin belirlenmesi gerekir.
E
Toprakta tuzluluk sorunundan şüpheleniliyorsa yüzey örneklemesi en az 10-15 cm arasında olmalıdır.
Açıklama:
Örnekleme derinliği toprak işleme derinliği olup, çoğu zaman üstteki 20 cm dir. Meyve ağaçlarında, 20-40 cm ve 40-60 cm derinliklerin örneklemeye dâhil edilmesi, sağlıklı sonuçlara varmayı kolaylaştırır. Burada amaç çok önemlidir. Toprakta tuzluluk sorunundan kuşkulanılıyorsa, yüzeyde 2-3 cm aralığında çalışmak gerekebilir. Bu durumda yüzey örneklemesi en fazla 0-10 cm arasında olmalıdır. Buna karşın akaçlama sistemi kurulacak bir arazide en az 2 m derinliğe değin örnek alınıp, toprağın çeşitli derinliklerdeki bünyesi, su geçirgenliği gibi özelliklerinin belirlenmesi gerekir.
Soru 54
Örnekleme sıklığı ile ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Alınan örneğin ne kadar büyüklükteki bir arazi parçasını temsil edebileceğine, çeşitli formüllerle karar verilir.
B
Arazide gözle görülür renk, eğim, bünye, bitki örtüsü yoğunluğu vb değişim yoksa, her 10 dekarda (100 m x 100 m) bir örnekleme yapılabilir.
C
Çukur ve tümsekler, çevredeki arazilerden daha koyu veya açık renkli toprak, taşlık, çalılık alan vb yerlerden, gerekirse alanın büyüklüğüne bakılmaksızın ayrı örnek alınmalıdır.
D
Bir önceki dönemde farklı bitki yetişen arazi parçalarından, o yıl tekdüze aynı bitki yetiştirilecekse bile ayrı ayrı örnekleme yapılmalıdır.
E
Örneklerin temsil ettiği alanı amaca göre belirlemek, uygulamada kolaylık sağlar.
Açıklama:
Toprak özellikleri kimi zaman birkaç metrelik alan içinde önemli oranda değişebilir. Her bir metrekareden örnek alınamayacağına göre, hata payını azaltmak için, arazide zikzaklar çizilerek ilerlenirken, bir kovaya parça parça toprak alınarak, birkaç yerde yinelenen işlem sonunda karma bir örnek (paçal) elde edilmiş olur. Alınan örneğin ne kadar büyüklükteki bir arazi parçasını temsil edebileceğine, örneği alan karar vermelidir. Arazide gözle görülür renk, eğim, bünye, bitki örtüsü yoğunluğu vb değişim yoksa, her 10 dekarda (100 m x 100 m) bir örnekleme yapılabilir. Çukur ve tümsekler, çevredeki arazilerden daha koyu veya açık renkli toprak, taşlık, çalılık alan vb yerlerden, gerekirse alanın büyüklüğüne bakılmaksızın ayrı örnek alınmalıdır. Bir önceki dönemde farklı bitki yetişen arazi parçalarından, o yıl tekdüze aynı bitki yetiştirilecekse bile ayrı ayrı örnekleme yapılmalıdır. Aynı bitkide gelişme sağlığı yönünden farklılık gözleniyorsa, farklı alanlar yine farklı örneklerle temsil edilmelidir. Örneklerin temsil ettiği alanı amaca göre belirlemek, uygulamada kolaylık sağlar. Örneğin aynı gübrelerle, aynı miktarda gübrelenecek bir alan için ortak örnek yararlı olabilir. Ya da, belirli bir elementin zehirli etkisinin aynı şiddetle görüldüğü bir arazi parçası, tek bir örnekle temsil edilebilir.
Soru 55
Su örneklerinin alınması ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Sularda yapılacak analizlerde örnekleme ile analiz zamanı arasındaki süre olabildiğince kısa olmalıdır
B
Sularda sıcaklık, çözünmüş oksijen kapsamı gibi kimi analizler yerinde yapılır.
C
Su örneği alınacak plâstik veya cam şişe, 1-1,5 litre hacimli ve temiz olmalı ve örnek
alınmadan önce deterjanlı su ile yıkanmalıdır.
alınmadan önce deterjanlı su ile yıkanmalıdır.
D
Durgun sularda kıyıdan birkaç metre içerden, akarsularda olabildiğince orta noktadan örnekleme yapılır.
E
Musluk veya motopomp suyu örneklenirken, önce su birkaç dakika boşa akıtılır.
Açıklama:
Sularda yapılacak analizlerde örnekleme ile analiz zamanı arasındaki süre olabildiğince kısa olmalıdır. Su örneklerinin alınmasından önce en yakın laboratuvarla bağlantı kurulup, tam bir işbirliği sağlanması yararlı olur. Suyun pH’sı, sıcaklığı, bulanıklığı, çözünmüş oksijen kapsamı, potansiyel hastalık yapıcı mikrobiyel özellikleri, artık klor derişimi gibi birçok özelliği çok hızlı değişir. Sularda sıcaklık, çözünmüş oksijen kapsamı gibi kimi analizler yerinde yapılır. Petrol kirliliği, ağır metal bulaşması gibi amaçlarla yapılacak örneklemeler alışılmış yöntemlerden farklıdır. Böyle örneklemeler için bir uzmandan yardım alınmalıdır. Su örneği alınacak plâstik veya cam şişe, 1-1,5 litre hacimli ve temiz olmalı ve örnek alınacak suyla birkaç kez çalkalanmalıdır. Durgun sularda kıyıdan birkaç metre içerden, akarsularda olabildiğince orta noktadan örnekleme yapılır. Musluk veya motopomp suyu örneklenirken, önce su birkaç dakika boşa akıtılır.
Soru 56
Aşağıdakilerden hangisi erozyon türleri arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Kar erozyonu
B
Rüzgar erozyonu
C
Su erozyonu
D
Buzul erozyonu
E
Dalga erozyonu
Açıklama:
Erozyon, kendisini oluşturan güçlere göre:
• Su erozyonu,
• Rüzgâr erozyonu,
• Yerçekimi erozyonu,
• Buzul erozyonu,
• Dalga erozyonu,
• Çığ erozyonu,
biçiminde gruplandırılabilir.
• Su erozyonu,
• Rüzgâr erozyonu,
• Yerçekimi erozyonu,
• Buzul erozyonu,
• Dalga erozyonu,
• Çığ erozyonu,
biçiminde gruplandırılabilir.
Soru 57
Aşağıdakilerden hangisi su erozyonunun artmasına neden olan etmenlerin arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Arazilerin yeteneklerine aykırı biçimde kullanılması
B
Bitki örtüsünün yoğunluğu
C
Aşırı hayvan otlatma
D
Orman ve otlakların yok edilmesi
E
Yanlış tarım teknikleri
Açıklama:
Su erozyonunun artmasına neden olan etmenlerin başlıcaları,
• Arazilerin yeteneklerine aykırı biçimde kullanılması,
• Aşırı hayvan otlatma,
• Orman ve otlakların yok edilmesi,
• Yanlış tarım teknikleridir
• Arazilerin yeteneklerine aykırı biçimde kullanılması,
• Aşırı hayvan otlatma,
• Orman ve otlakların yok edilmesi,
• Yanlış tarım teknikleridir
Soru 58
Aşağıdakilerden hangisi su erozyonunun önlenmesi için alınabilecek önlemler arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Yüzeyi olabildiğince uzun süreli kapatan bitki örtülerine yönelmek, özellikle sağanak mevsiminde toprak yüzeyinin örtülü olmasını sağlamaya çabalamak,
B
Toprağın yapısını geriletecek sürüm tekniklerinden kaçınmak, örneğin toprağı unufak eden araçları kullanmamak, çok ıslak veya çok kuru arazide sürüm yapmamak,
C
Tarla kenar çizgilerini taş duvar, bitkisel çit, sıkıştırılmış toprak tümsek gibi
bir yolla belirginleştirmek,
bir yolla belirginleştirmek,
D
Hasat sonrası yüzeyde kalan bitki artıklarını toplamak, anız yakmak,
E
Yüzey akışlarını azaltmak, ağır tarla trafiğinden kaçınmak, sürüm ve ekim
işlemlerinde olabildiğince karık sistemleri oluşturmak,
işlemlerinde olabildiğince karık sistemleri oluşturmak,
Açıklama:
Arazi sahibinin su erozyonunu önlemeye yönelik alabileceği önlemler şunlardır:
• Yüzeyi olabildiğince uzun süreli kapatan bitki örtülerine yönelmek, özellikle sağanak mevsiminde toprak yüzeyinin örtülü olmasını sağlamaya çabalamak,
• Toprak işleme ve ekim-dikim işlemleri başta olmak üzere, tüm çalışmaları eğime dik doğrultuda yapmak, olağanüstü zorunlu durumda eğim aşağı iş yapılması gerekirse, işlemi aşağıdan yukarı doğru götürerek, akışa dirençli yüzey şekli oluşturmak,
• Toprağın yapısını geriletecek sürüm tekniklerinden kaçınmak, örneğin toprağı unufak eden araçları kullanmamak, çok ıslak veya çok kuru arazide sürüm yapmamak,
• Hasat sonrası yüzeyde kalan bitki artıklarını toplamamak, anız yakmamak,
• Toprağın organik madde kapsamını artıracak, agregatlaşmasını geliştirecek önlemler almak,
• Tarla kenar çizgilerini taş duvar, bitkisel çit, sıkıştırılmış toprak tümsek gibi bir yolla belirginleştirmek,
• Suyun toprağa girişini kolaylaştırıcı önlemler almak, örneğin gözenekliliği ve yüzey pürüzlülüğünü artırmak,
• Yüzey akışlarını azaltmak, ağır tarla trafiğinden kaçınmak, sürüm ve ekim işlemlerinde olabildiğince karık sistemleri oluşturmak,
• Yağmur tanelerinin vuruş etkilerini sınırlandırmak, örneğin yüzeydeki küçük taş ve çakılları korumak, bitki artıklarını yüzeye yaymak.
• Yüzeyi olabildiğince uzun süreli kapatan bitki örtülerine yönelmek, özellikle sağanak mevsiminde toprak yüzeyinin örtülü olmasını sağlamaya çabalamak,
• Toprak işleme ve ekim-dikim işlemleri başta olmak üzere, tüm çalışmaları eğime dik doğrultuda yapmak, olağanüstü zorunlu durumda eğim aşağı iş yapılması gerekirse, işlemi aşağıdan yukarı doğru götürerek, akışa dirençli yüzey şekli oluşturmak,
• Toprağın yapısını geriletecek sürüm tekniklerinden kaçınmak, örneğin toprağı unufak eden araçları kullanmamak, çok ıslak veya çok kuru arazide sürüm yapmamak,
• Hasat sonrası yüzeyde kalan bitki artıklarını toplamamak, anız yakmamak,
• Toprağın organik madde kapsamını artıracak, agregatlaşmasını geliştirecek önlemler almak,
• Tarla kenar çizgilerini taş duvar, bitkisel çit, sıkıştırılmış toprak tümsek gibi bir yolla belirginleştirmek,
• Suyun toprağa girişini kolaylaştırıcı önlemler almak, örneğin gözenekliliği ve yüzey pürüzlülüğünü artırmak,
• Yüzey akışlarını azaltmak, ağır tarla trafiğinden kaçınmak, sürüm ve ekim işlemlerinde olabildiğince karık sistemleri oluşturmak,
• Yağmur tanelerinin vuruş etkilerini sınırlandırmak, örneğin yüzeydeki küçük taş ve çakılları korumak, bitki artıklarını yüzeye yaymak.
Soru 59
Aşağıdakilerden hangisi üst toprakta görülen sıkışma belirtilerdendir?
Seçenekler
A
Ürün boşlukları, düzensiz bitki gelişimi ve düzensiz olgunlaşma izleri,
B
İşleme derinliğinin altında sert bölüm (ancak nemli toprak sıkışmış olsa da
yumuşak kalabilir),
yumuşak kalabilir),
C
Parçalanmaya çalışıldığında sert keseklerin oluşması,
D
Yapı öğelerinin düz, donuk görünüşü,
E
Toprakta belirgin bir yapının yokluğu,
Açıklama:
Üst toprakta sıkışma belirtileri:
• Artan keseklilik,
• Yağıştan veya işlemeden sonra keseklerin kalması,
• Tekerlek izlerinde ve traktör dönüşlerinde göllenmeler,
• Tekerlek izlerinin kaygan görünümü,
• Ürün boşlukları, düzensiz bitki gelişimi ve düzensiz olgunlaşma izleri,
Alt toprakta sıkışma belirtileri:
Üst toprak bir kürekle alınıp, kenara konduğunda, aşağıdaki belirtiler gözlenir:
• İşleme derinliğinin altında sert bölüm (ancak nemli toprak sıkışmış olsa da
yumuşak kalabilir),
• Parçalanmaya çalışıldığında sert keseklerin oluşması,
• Toprakta belirgin bir yapının yokluğu,
• Yapı öğelerinin düz, donuk görünüşü,
• Eğri-büğrü kök sistemleri
toprakta sıkışma sorununun olduğunu gösteren belirtilerdir.
• Artan keseklilik,
• Yağıştan veya işlemeden sonra keseklerin kalması,
• Tekerlek izlerinde ve traktör dönüşlerinde göllenmeler,
• Tekerlek izlerinin kaygan görünümü,
• Ürün boşlukları, düzensiz bitki gelişimi ve düzensiz olgunlaşma izleri,
Alt toprakta sıkışma belirtileri:
Üst toprak bir kürekle alınıp, kenara konduğunda, aşağıdaki belirtiler gözlenir:
• İşleme derinliğinin altında sert bölüm (ancak nemli toprak sıkışmış olsa da
yumuşak kalabilir),
• Parçalanmaya çalışıldığında sert keseklerin oluşması,
• Toprakta belirgin bir yapının yokluğu,
• Yapı öğelerinin düz, donuk görünüşü,
• Eğri-büğrü kök sistemleri
toprakta sıkışma sorununun olduğunu gösteren belirtilerdir.
Ünite 5
Soru 1
Aşağıdakilerden hangisi iyi bir tohum yatağının özelliklerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Köklerin ilerlemesine engel olmalıdır.
B
Suyun toprağa girişine ve yeterli yarayışlı suyun tutulmasına izin vermelidir.
C
Tohumla toprak arasında yeterli dokunma yüzeyi bulunmalıdır.
D
Erozyona dirençli, sağlam, yüksek oranda agregat içermelidir.
E
Yüzeydeki organik artıklar toprağa yeterince karışmış olmalıdır.
Açıklama:
Tohum yatağı, tohumun çimlenebileceği ve sürgünün köklerini geliştirebileceği fiziksel özellikleri taşıyan üst toprak katmanıdır. İyi bir tohum yatağı:
- Suyun toprağa girişine ve yeterli yarayışlı suyun tutulmasına izin vermelidir.
- Yeterince havalanmalı, toprak havasıyla atmosferin gaz alışverişine olanak sağlamalıdır.
- Köklerin ilerlemesine engel olmamalıdır.
- Erozyona dirençli, sağlam, yüksek oranda agregat içermelidir.
- Yüzeydeki organik artıklar toprağa yeterince karışmış olmalıdır.
- Tohumla toprak arasında yeterli dokunma yüzeyi bulunmalıdır.
- Tekdüze ve dolgun çıkış sağlayabilmelidir.
Soru 2
Aşağıdakilerden hangisi toprak işlemenin zararlarından biridir?
Seçenekler
A
Kabartılan toprakta tabandan suyla birlikte kılcal yoldan yükselen tuz miktarının sınırlandırılması.
B
Alttaki nemli toprağın yüzeye çıkarılmasından kaynaklanan su kayıpları artışı.
C
Kılcal sürekliliğin kesilerek, buharlaşma kayıplarının azaltılması.
D
Gübre, ilaç, kireç, jips, toprak düzenleyici gibi girdilerin toprağa karıştırılması.
E
Toprak profilinde sürekliliği bozan, aşırı kumlu, aşırı killi gibi katmanların toprakla karıştırılması.
Açıklama:
Toprak işlemenin zararları şu şekilde sıralanabilir:
- Toprak yapısının zarar görmesi, toprağın fiziksel özelliklerinin gerilemesi,
- Yüzeydeki bitki artıklarının toprağa gömülmesi ve toprağın kabartılıp gevşetilmesi sonucu erozyonun artması,
- Alttaki nemli toprağın yüzeye çıkarılmasından kaynaklanan su kayıpları artışı,
- Üstteki etkin mikrobiyel topluluğun derine gömülmesi sonucu işlevlerinde gerileme.
Soru 3
Aşağıdaki ifadelerden hangisi, toprak işleme araçlarından karıştırarak işleyen araçların bir özelliğidir?
Seçenekler
A
Toprağı erozyona karşı korur, yapıda fazla gerilemeye yol açmaz.
B
Toprak yapısına en az zarar veren araç grubudur.
C
Taşlı, sığ, kumlu veya yüzeyinde yoğun bitki artığı bulunan topraklarda iyi sonuç verir.
D
Toprağın derinlerine anız, kum gibi bir bant yerleştirmek için kullanılır.
E
Alt toprakta pulluk tabanı adı verilen sıkışık katmanın giderilmesi için kullanılır.
Açıklama:
Karıştırarak işleyen araçlar: Taşlı, sığ, kumlu veya yüzeyinde yoğun bitki artığı bulunan topraklarda iyi sonuç verir. Toprak tavdan uzak nem içeriğine sahipse, bu araçlar etkili olabilir. Ancak toprak yapısına en fazla zarar veren, alt toprağın sıkışmasına yol açan ve onu erozyona en açık konuma getiren araçlar bu gruptadır. Diskli pulluk, diskli tırmık, tek sıra disk, keçi ayağı ve döner çapa (rotovatör) bu grubun temsilcileridir. Doğru cevap C'dir.
Soru 4
Sodyum oranının fazla olduğu topraklarda aşağıdaki bitkilerden hangisinin yetiştirilmesi daha uygundur?
Seçenekler
A
Akasya
B
Çilek
C
Çay
D
Pamuk
E
Lahana
Açıklama:
Sodyumun fazla olduğu topraklarda öncelikle pamuk, yonca, arpa, domates veya pancar yetiştiriciliği olanakları değerlendirilmelidir. Doğru cevap D'dir.
Soru 5
Sebze yetiştiriciliği yapılan bahçelerde toprak hazırlığının yapılması için en uygun dönem aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Kış mevsimi süresince
B
Don tehlikesinin kalktığı dönem
C
İlkbahar mevsimi
D
Toprağın en ıslak olduğu dönem
E
Sonbahar mevsimi
Açıklama:
Sebzelerin hemen tamamı tek yıllık bitki olduğu için, her yıl tüm işlemlerin yenilenmesi gerekir. Kışın soğuk geçtiği yerlerde sebze yetiştiriciliği ilkbaharda don tehlikesinin geçmesiyle başlar. Ancak toprak hazırlığının sonbaharda başlatılması yararlı olur. Kıştan önce bellenen veya pullukla işlenen bahçede kışın suyun donması veya don olmayan yerlerde de ıslanan killerin genişlemesi, iri kesekleri parçalar, toprağı ekim veya dikime hazır duruma getirir. Doğru cevap E'dir.
Soru 6
Meyve bahçelerinde meyve ağaçlarını korumak için en uygun arazi tipi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Hafif eğimli arazi
B
Engebeli arazi
C
Dik yamaçlar
D
Eğimsiz düz arazi
E
Kayalık arazi
Açıklama:
Meyve bahçeleri için çoğunlukla reaksiyonu 5,5-6,5 pH arası olan, derin, iyi havalanan, iyi su tutan, profilinde sürekliliğe sahip topraklar en uygundur. Ancak bu özelliklere sık rastlanan taban arazilerde don riski yüksektir. Çünkü donan hava, su gibi eğim aşağı iner ve çukur ve düzlüklerde uzun süre kalarak bitkilere zarar verir. Bu akıştan ve birikmeden meyve ağaçlarını korumak için en uygunu hafif eğimli arazilerdir. Hafif eğim, suyun olası göllenmesinden kaynaklanabilecek kötü havalanma koşullarına karşı da bir önlemdir. Doğru cevap A'dır.
Soru 7
Aşağıda çim ekilecek toprakla ilgili olarak verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Toprak yeterince sıkı olmalıdır.
B
Toprak büyük boşluklar içermelidir.
C
Eğimli alanlarda hazır çim kullanılmalıdır.
D
Toprak sert olmamalıdır.
E
Serin yerlerde ilkbaharda ekim yapılmalıdır.
Açıklama:
Çim ekilecek alan yeterince sıkı olmalı, büyük boşluklar içermemelidir. Ancak sert de olmamalıdır. Başka yerde köklendirilen hazır çim serilebileceği gibi, tohum da ekilebilir. Özellikle eğimli alanlarda hazır çim daha iyidir. Çimin arasındaki yabancı otlar elle ayıklanır. Serin yerlerde ilkbahar, sıcak yerlerde sonbahar ekimi uygundur. Doğru cevap B'dir.
Soru 8
Arazi toplulaştırma projesi uygulanırken aşağıdakilerden hangisine dikkat edilmesi gerekir?
Seçenekler
A
Birleştirilecek toprakların tuz oranının aynı olmasına
B
Birleştirilecek parsellerin miras yoluyla edinilmiş olmasına
C
Tüm parsellerin su iletim ağından yararlanmasına
D
Parsellerin en küçük parsel etrafında toplanmasına
E
Birleştirilecek parsel maliklerinin akraba olmasına
Açıklama:
Arazi toplulaştırma projesi uygulanırken, üreticilerin elindeki dağınık arazi parçaları olabildiğince birbirine yakın nitelikte ve olabildiğince en büyük parselin bünyesinde birleştirilmeye çalışılır. Dikkat edilecek ikinci nokta da, tüm parsellerin başkalarının arazisinden geçmeden, doğrudan yoldan ve su iletim ağından yararlanmasının sağlanmasıdır. Doğru cevap C'dir.
Soru 9
I. Verimli toprak arazileri
II. Engebeli kayalıklar
III. Doğal özelliği bozulmuş çukur araziler
IV. Yüksek eğimli araziler
V. Dere yatakları
Yukarıdakilerden hangileri dolgu materyali depolamak için en elverişli yerler arasındadır?
II. Engebeli kayalıklar
III. Doğal özelliği bozulmuş çukur araziler
IV. Yüksek eğimli araziler
V. Dere yatakları
Yukarıdakilerden hangileri dolgu materyali depolamak için en elverişli yerler arasındadır?
Seçenekler
A
III ve IV
B
II ve V
C
I ve IV
D
II ve III
E
I ve V
Açıklama:
Dolgu materyali için en elverişli yerler aşağıda sıralanmıştır:
- Daha önceden kum, tuğla-kiremit hammaddesi, kireç, kömür vb alınması sonucu doğal özelliği bozulmuş, çukur araziler,
- Önceden kül, inşaat artıkları, molozlar vb doldurulmuş döküm alanları (üzerine bir toprak örtüsü sağlayacak biçimde)
- Engebeli veya pürüzsüz ve düz, çıplak kayalıklar.
Soru 10
I. Toprak yüzeyindeki tuzların yıkanması
II. Damla sulama
III. Araziyi düzlemek
IV. Arazi yüzeyinden akışı artırmak
V. Büyüme düzenleyici kullanmak
Yukarıdakilerden hangileri tuzlu toprakların verimli hale getirilmesi adına yapılması gerekenleri ifade etmektedir?
II. Damla sulama
III. Araziyi düzlemek
IV. Arazi yüzeyinden akışı artırmak
V. Büyüme düzenleyici kullanmak
Yukarıdakilerden hangileri tuzlu toprakların verimli hale getirilmesi adına yapılması gerekenleri ifade etmektedir?
Seçenekler
A
I-IV-V
B
I-III-V
C
II-IV-V
D
I-II-V
E
I-III-IV
Açıklama:
Tuzlu topraklarda kesin çözüm onları yıkayıp ortamdan uzaklaştırmaktır. Ancak yeterli hacimde yıkama suyunun olmayışı, yüksek maliyet, çevresel sorunlar veya çıkış ağzı bulunamaması gibi nedenlerle, tuzların yıkanmasına olanak bulunamayabilir. Tuzlu toprakta verimi olabildiğince korumak üzere yine de alınabilecek kimi önlemler vardır. Toprağı derinlemesine yıkama olanağı yoksa araziyi düzlemek ve yüzeyden akışı artırmak yararlı olabilir. Doğru cevap E'dir.
Soru 11
''En çabuk biçimde zarar görmesine topraktaki bor elementinin fazlalığı yol açar.'' cümlesiyle kastedilen meyve aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Çilek.
B
Elma.
C
Armut.
D
Vişne.
E
Erik.
Açıklama:
Elma. Cevap B'dir.
Soru 12
Bakır noksanlığına karşı daha duyarlıdır cümlesi hangisiyle ilgilidir?
Seçenekler
A
Armut.
B
Erik.
C
Kiraz.
D
Vişne.
E
Elma.
Açıklama:
Kiraz. Cevap C'dir.
Soru 13
Eksikliği en sık görülen bitki besin elementleri azot, demir ve bordur. ' cümlesi hangisiyle ilgilidir?
Seçenekler
A
Üzüm.
B
Çilek.
C
Kiraz.
D
Erik.
E
Vişne.
Açıklama:
Erik. Cevap D'dir.
Soru 14
Sık rastlanan beslenme sorunları, K ve Mg eksikliğidir.' cümlesi hangisiyle ilgilidir?
Seçenekler
A
Erik.
B
Armut.
C
Vişne
D
Kiraz.
E
Üzüm.
Açıklama:
Üzüm. Cevap E'dir.
Soru 15
Akaçlama yetersiz olduğunda kök çürümesi ve mantar hastalıkları baş gösterebilir.' cümlesi hangisiyle ilgilidir?
Seçenekler
A
Üzüm.
B
Çilek.
C
Erik.
D
Vişne.
E
Kiraz.
Açıklama:
Çilek. Cevap B'dir.
Soru 16
Karakteristik özelliği yüksek selüloz oranıdır.' cümlesi hangisiyle ilgilidir?
Seçenekler
A
Şlam.
B
Talaş.
C
Tütün artığı.
D
Ham linyit.
E
Şlempe.
Açıklama:
Talaş. Cevap B'dir.
Soru 17
Piyasada humik asit olarak boy göstermektedir .' cümlesi hangisiyle ilgilidir?
Seçenekler
A
Ham linyit.
B
Şlam.
C
Şlempe.
D
Vermikest.
E
Selüloz.
Açıklama:
Ham linyit. Cevap A'dır.
Soru 18
Ham fosfattan fosforlu gübre üretimi sırasında ortaya çıkan bir üründür.' cümlesi hangisiyle ilgilidir?
Seçenekler
A
Şlempe.
B
Vermikest.
C
Talaş.
D
ÇÖP kompostu.
E
Selüloz atığı.
Açıklama:
Şlempe. Cevap A'dır.
Soru 19
Toprakta organik maddeyi arttırma ve Ph seviyesini düşürme gibi yararları olabilir cümlesi.' hangisiyle ilgilidir?
Seçenekler
A
Şlam.
B
Selüloz atığı.
C
Çay atığı.
D
Talaş.
E
Vermikest.
Açıklama:
Çay atığı. Cevap C'dir.
Soru 20
Seçeneklerden hangisi tohum yatağı hazırlanırken dikkat edilemsi gerek unsurlardan biridir?
Seçenekler
A
Kuur tarıma elverişli olmalı ve suya gereksinimi en az düzeyde olmalıdır.
B
Köklerin yüzeye yakın olarak yatay gelişmesine elverişli olmalıdır.
C
Erozyona dirençli, sağlam, yüksek oranda agregat içermelidir.
D
Tohumun mümkün olduğu kadar derine atılmasına olanak sağlanmalıdır.
E
Fideleme fireleri öngörülebilir olmalı ve gerektiğinde yeniden tohum atmaya elverişli olmalıdır.
Açıklama:
Tohum Yatağı Hazırlığı
Tohum yatağı, tohumun çimlenebileceği ve sürgünün köklerini geliştirebileceği fiziksel özellikleri taşıyan üst toprak katmanıdır. İyi bir tohum yatağı:
• Suyun toprağa girişine ve yeterli yarayışlı suyun tutulmasına izin vermelidir.
• Yeterince havalanmalı, toprak havasıyla atmosferin gaz alışverişine olanak sağlamalıdır.
• Köklerin ilerlemesine engel olmamalıdır.
• Erozyona dirençli, sağlam, yüksek oranda agregat içermelidir.
• Yüzeydeki organik artıklar toprağa yeterince karışmış olmalıdır.
• Tohumla toprak arasında yeterli dokunma yüzeyi bulunmalıdır.
• Tekdüze ve dolgun çıkış sağlayabilmelidir.
Tohum yatağı, tohumun çimlenebileceği ve sürgünün köklerini geliştirebileceği fiziksel özellikleri taşıyan üst toprak katmanıdır. İyi bir tohum yatağı:
• Suyun toprağa girişine ve yeterli yarayışlı suyun tutulmasına izin vermelidir.
• Yeterince havalanmalı, toprak havasıyla atmosferin gaz alışverişine olanak sağlamalıdır.
• Köklerin ilerlemesine engel olmamalıdır.
• Erozyona dirençli, sağlam, yüksek oranda agregat içermelidir.
• Yüzeydeki organik artıklar toprağa yeterince karışmış olmalıdır.
• Tohumla toprak arasında yeterli dokunma yüzeyi bulunmalıdır.
• Tekdüze ve dolgun çıkış sağlayabilmelidir.
Soru 21
Seçeneklerden hangisi toprağı işlemenin hedeflerinden biridir?
Seçenekler
A
Toprak altındaki haşeratın temizlenmesi
B
Toprakta kılcal sürekliliğin sağlanması
C
Topraktaki mineral miktarının artırılması
D
Toprağın yatıştırılması
E
Toprakta suyu tüketen yabancı otların yok edilmesi,
Açıklama:
Toprak işlemenin hedefleri koşullara göre aşağıdaki gibi sıralanabilir. Ancak
her işlemeden bu amaçların tümünün sağlanabileceği sonucu çıkarılmamalıdır.
İşlemenin gereği, yarar ve zararları üzerinde ortam koşulları büyük etki yapar.
• Toprağın kabartılması, su ve hava girişinin kolaylaşması,
• Kabartılan toprakta tabandan suyla birlikte kılcal yoldan yükselen tuz miktarının
sınırlandırılması,
• Artırılan yüzey pürüzlülüğü ile, su ve toprak kayıplarının azaltılması,
• Yüzeydeki kabuk katının kırılması ve çatlakların ortadan kaldırılması, böylece
buharlaşma kayıplarının azaltılıp, genç sürgünlerin yüzeye ulaşmasının
kolaylaştırılması,
• Toprakta suyu tüketen yabancı otların yok edilmesi,
• Kılcal sürekliliğin kesilerek, buharlaşma kayıplarının azaltılması,
• Gübre, ilaç, kireç, jips, toprak düzenleyici gibi girdilerin toprağa karıştırılması,
• Toprakta su ve hava geçişlerini ve köklerin ilerlemesini önleyen katların
kırılması,
• Ürünün özelliğine bağlı tohum ve yatağı oluşturma,
• Toprak profilinde sürekliliği bozan, aşırı kumlu, aşırı killi gibi katmanların
toprakla karıştırılması,
• Üst topraktaki bitki kalıntılarının toprağa karıştırılması sonucu organik
madde ayrışması, bitki besin elementlerinin yararlığının artması.
her işlemeden bu amaçların tümünün sağlanabileceği sonucu çıkarılmamalıdır.
İşlemenin gereği, yarar ve zararları üzerinde ortam koşulları büyük etki yapar.
• Toprağın kabartılması, su ve hava girişinin kolaylaşması,
• Kabartılan toprakta tabandan suyla birlikte kılcal yoldan yükselen tuz miktarının
sınırlandırılması,
• Artırılan yüzey pürüzlülüğü ile, su ve toprak kayıplarının azaltılması,
• Yüzeydeki kabuk katının kırılması ve çatlakların ortadan kaldırılması, böylece
buharlaşma kayıplarının azaltılıp, genç sürgünlerin yüzeye ulaşmasının
kolaylaştırılması,
• Toprakta suyu tüketen yabancı otların yok edilmesi,
• Kılcal sürekliliğin kesilerek, buharlaşma kayıplarının azaltılması,
• Gübre, ilaç, kireç, jips, toprak düzenleyici gibi girdilerin toprağa karıştırılması,
• Toprakta su ve hava geçişlerini ve köklerin ilerlemesini önleyen katların
kırılması,
• Ürünün özelliğine bağlı tohum ve yatağı oluşturma,
• Toprak profilinde sürekliliği bozan, aşırı kumlu, aşırı killi gibi katmanların
toprakla karıştırılması,
• Üst topraktaki bitki kalıntılarının toprağa karıştırılması sonucu organik
madde ayrışması, bitki besin elementlerinin yararlığının artması.
Soru 22
Seçeneklerden hangisi toprağı işlemede alttan yırtarak işleyen araçların etkisiz kaldığı alanlardan biridir?
Seçenekler
A
Bitki artıklarını yüzeyde bırakması
B
Çabuk tohum bağlayıp döken bitkilerin yok edilmesi
C
Toprak yüzeyine malç oluşturulması
D
Yüzeysel sürmenin gerçekleşmesi
E
Toprağı erozyona karşı koruması
Açıklama:
Alttan yırtarak işleyen araçlar: Toprağı altüst etmeden, alttaki belirli bir derinlik
boyunca kabartan ve otların köklerini kesen bir teknik olarak alttan
yırtarak işleme, bitki artıklarını yüzeyde bırakır. Toprağı erozyona karşı
korur, yapıda fazla gerilemeye yol açmaz. Ancak kılçıklı brom gibi çabuk
tohum bağlayıp döken ve ayrıkotu gibi rizomları ile süren bitkilerin yok
edilmesinde sınırlı etkiye sahiptir. Ayrıca bu araçlarla toprak her zaman istenen
derinliğe dek sürülemez. Toprak yüzeyinde malç oluşturmak için bu
araçlar en uygunudur. Kazayağı, kırlangıçkuyruğu, otyolar, graham pulluğu,
Anadolu sabanı ve kültivatör, toprağı alttan yırtarak işleyen araçlardır.
boyunca kabartan ve otların köklerini kesen bir teknik olarak alttan
yırtarak işleme, bitki artıklarını yüzeyde bırakır. Toprağı erozyona karşı
korur, yapıda fazla gerilemeye yol açmaz. Ancak kılçıklı brom gibi çabuk
tohum bağlayıp döken ve ayrıkotu gibi rizomları ile süren bitkilerin yok
edilmesinde sınırlı etkiye sahiptir. Ayrıca bu araçlarla toprak her zaman istenen
derinliğe dek sürülemez. Toprak yüzeyinde malç oluşturmak için bu
araçlar en uygunudur. Kazayağı, kırlangıçkuyruğu, otyolar, graham pulluğu,
Anadolu sabanı ve kültivatör, toprağı alttan yırtarak işleyen araçlardır.
Soru 23
Seçeneklerden hangiis toprak işlemenin temel ilkeleri arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Toprak, olabildiğince az işlenmelidir.
B
Eğimli arazilerde tüm işlemeler eğime paralel yönde yapılmalıdır.
C
Her bir toprak işleme öncekinden daha sığ olmalıdır.
D
Her sürümde farklı işleve sahip araçlar kullanılmalıdır.
E
Toprak her zaman tavında iken sürülmelidir.
Açıklama:
Toprak İşlemenin Temel İlkeleri
1. Toprak, olabildiğince az işlenmelidir. Ancak yüzeyde kabuk oluşumu, otlanma,
ekim zorluğu, tuzların kılcal yolla yükselmesi gibi bir risk varsa,
toprak işleme kaçınılmaz olmaktadır.
2. Toprağın her zaman tavında iken sürülmesi, onun özelliklerini korumak,
az yakıt ve zaman harcamak ve çevreye en az zarar vermek yönünden en
önemli ölçüttür.
3. Eğimli arazilerde tüm işlemeler eğime dik yönde yapılmalıdır. Erozyon riski
yoksa ham toprak bırakmamak üzere, her bir sürüm kendisinden öncesine
dik yönde yürütülür.
4. Alttaki sıkışmış katmanı kırma amacı kural dışı kalsa da, her bir toprak işleme,
öncekinden daha sığ olmalıdır. Bu uygulama, buharlaşma kayıplarını
ve sıkışmayı azaltacaktır.
5. Olanaklar elveriyorsa, her sürümde farklı işleve sahip araçların kullanılması,
toprak özelliklerini korumak yönünden yararlı olabilir.
1. Toprak, olabildiğince az işlenmelidir. Ancak yüzeyde kabuk oluşumu, otlanma,
ekim zorluğu, tuzların kılcal yolla yükselmesi gibi bir risk varsa,
toprak işleme kaçınılmaz olmaktadır.
2. Toprağın her zaman tavında iken sürülmesi, onun özelliklerini korumak,
az yakıt ve zaman harcamak ve çevreye en az zarar vermek yönünden en
önemli ölçüttür.
3. Eğimli arazilerde tüm işlemeler eğime dik yönde yapılmalıdır. Erozyon riski
yoksa ham toprak bırakmamak üzere, her bir sürüm kendisinden öncesine
dik yönde yürütülür.
4. Alttaki sıkışmış katmanı kırma amacı kural dışı kalsa da, her bir toprak işleme,
öncekinden daha sığ olmalıdır. Bu uygulama, buharlaşma kayıplarını
ve sıkışmayı azaltacaktır.
5. Olanaklar elveriyorsa, her sürümde farklı işleve sahip araçların kullanılması,
toprak özelliklerini korumak yönünden yararlı olabilir.
Soru 24
Seçeneklerde verilen bitkilerden hangisi sodyumun fazla olduğu toprakta yetiştirilmesi elverişli olanlar arasında sayılabilir?
Seçenekler
A
Çeltik
B
Darı
C
Ayçiçeği
D
Pancar
E
Buğday
Açıklama:
Kışın sert geçtiği yerler için, soğuğa dayanıklı bitki türlerinden bazıları şunlardır:
İğne yapraklı ağaçlar ve çalılar, akasya, iğde, buğday, kimi elma ve armut
çeşitleri, erik. Sıcaklığın sık sık eksilere düştüğü yerlerde bu bitkilere öncelik verilmesi
önerilir.
Uzun süre yağış almayan yerlerde kuraklığa karşı diğer türlerden daha dayanıklı
bitkiler, iğde, akasya, gladiçya, bir bölüm yem bitkileri, arpa ve buğday olarak
sıralanabilir. Suyun yeterli olmadığı yörelerde öncelikle bu bitkiler yetiştirilmelidir.
Tuz sorununun fazla olduğu topraklarda tuzları ortamdan uzaklaştırma olanağı
yoksa arpa, pancar, kolza, pamuk, domates, lahana, akasya, okaliptüs, iğde,
asma, ayrık, ayçiçeği, darı, çeltik gibi bitkilerin direnme şansı diğer bitkilerden
daha fazladır.
Sodyumun fazla olduğu topraklarda ise öncelikle pamuk, yonca, arpa, domates
veya pancar yetiştiriciliği olanakları değerlendirilmelidir.
Bor fazlalığı, Anadolu topraklarında oldukça yaygındır. Pancar, yonca, glayöl,
ayçiçeği, bakla ve soğan bora dayanıklı bitkiler olarak bilinir.
Yumrulu bitkiler ile, badem, iğde, çilek, kavun, karpuz, patlıcan, asma ve limon
kaba bünyeli toprakları sever. Kil kapsamı fazla olan ince bünyeli topraklarda
ise buğdaygiller, baklagiller, çayır otları, çeltik ve greyfurt sağlıklı gelişir.
İğne yapraklı ağaçlar ve çalılar, akasya, iğde, buğday, kimi elma ve armut
çeşitleri, erik. Sıcaklığın sık sık eksilere düştüğü yerlerde bu bitkilere öncelik verilmesi
önerilir.
Uzun süre yağış almayan yerlerde kuraklığa karşı diğer türlerden daha dayanıklı
bitkiler, iğde, akasya, gladiçya, bir bölüm yem bitkileri, arpa ve buğday olarak
sıralanabilir. Suyun yeterli olmadığı yörelerde öncelikle bu bitkiler yetiştirilmelidir.
Tuz sorununun fazla olduğu topraklarda tuzları ortamdan uzaklaştırma olanağı
yoksa arpa, pancar, kolza, pamuk, domates, lahana, akasya, okaliptüs, iğde,
asma, ayrık, ayçiçeği, darı, çeltik gibi bitkilerin direnme şansı diğer bitkilerden
daha fazladır.
Sodyumun fazla olduğu topraklarda ise öncelikle pamuk, yonca, arpa, domates
veya pancar yetiştiriciliği olanakları değerlendirilmelidir.
Bor fazlalığı, Anadolu topraklarında oldukça yaygındır. Pancar, yonca, glayöl,
ayçiçeği, bakla ve soğan bora dayanıklı bitkiler olarak bilinir.
Yumrulu bitkiler ile, badem, iğde, çilek, kavun, karpuz, patlıcan, asma ve limon
kaba bünyeli toprakları sever. Kil kapsamı fazla olan ince bünyeli topraklarda
ise buğdaygiller, baklagiller, çayır otları, çeltik ve greyfurt sağlıklı gelişir.
Soru 25
Çay, böğürtlen ve açelya gibi bitkiler için en elverişli toprak çeşidi seçeneklerden hangiisnde verilmiştir?
Seçenekler
A
Kaba bünyeli toprak
B
Hafif asitli toprak
C
Bor fazlalığına sahip toprak
D
Sodyum fazlalığına sahip toprak
E
Tuz fazlalığına sahip toprak
Açıklama:
Hafif asit ortamı seven bitkiler arasında çay, böğürtlen ve açelya vardır. Buna
karşın toprak reaksiyonu hafif alkali olsa da, pancar, marul, karnabahar ve üçgül
bundan etkilenmez. Yine de tarımı yapılan birçok kültür bitkisi için en uygun pH
aralığının çok hafif asit ile nötr arasında olduğu unutulmamalıdır.
karşın toprak reaksiyonu hafif alkali olsa da, pancar, marul, karnabahar ve üçgül
bundan etkilenmez. Yine de tarımı yapılan birçok kültür bitkisi için en uygun pH
aralığının çok hafif asit ile nötr arasında olduğu unutulmamalıdır.
Soru 26
Seçeneklerden hangisi tek yönlü tarım uygulamaları sonucu meydana gelen olumsuz durumlardan biridir?
Seçenekler
A
Sert katman oluşumu
B
Toprakta ağır metallerin artması
C
Yer altı sularının kirlenmesi
D
Organik madde kaybı
E
Hastalık ve zararlıların artması
Açıklama:
Tek Yönlü Tarım (Mono Kültür)
Tarımda üst üste aynı bitkinin ekilmesi, bilinen en basit, bir o kadar da yanlış bir
uygulamadır. Tek yönlü tarım adı verilen bu uygulamayla hastalık ve zararlıların
artması, bitki besin elementi döngüsünün sınırlanması, gaz halinde bitki besin
elementleri kaybı, bitki tür ve çeşitlerinin azalması ve değişmesi, erozyon artışı
gibi çok sayıda sorunla karşılaşılır. Tarımcı, olanaklar elverdiğince ekim nöbeti
adı verilen dönüşümlü ürünleri seçmeli, hatta olabildiğince aynı familyanın bitkilerini
üst üste yetiştirmekten de kaçınmalıdır.
Tarımda üst üste aynı bitkinin ekilmesi, bilinen en basit, bir o kadar da yanlış bir
uygulamadır. Tek yönlü tarım adı verilen bu uygulamayla hastalık ve zararlıların
artması, bitki besin elementi döngüsünün sınırlanması, gaz halinde bitki besin
elementleri kaybı, bitki tür ve çeşitlerinin azalması ve değişmesi, erozyon artışı
gibi çok sayıda sorunla karşılaşılır. Tarımcı, olanaklar elverdiğince ekim nöbeti
adı verilen dönüşümlü ürünleri seçmeli, hatta olabildiğince aynı familyanın bitkilerini
üst üste yetiştirmekten de kaçınmalıdır.
Soru 27
Seçeneklerde verilen atıklardan hangisi alkali toprakların iyileştirilmesinde kullanılabilir?
Seçenekler
A
Şlempe
B
Leonardit
C
Talaş
D
Tütün atıkları
E
Döner çamuru
Açıklama:
Çeşitli Atıkların Tarımda Kullanılabilirliği
Evsel, tarımsal, endüstriyel etkinliklerce salınıp, çevresel sorunlara neden olan
çeşitli atıklar tarımda değerlendirilebilir. Ancak atıkların özellik ve kökenleriyle,
kullanım amacının değişkenliği, standart oluşturmaya izin vermez. Aşağıda atıkların
tarımda kullanılabilirliğine ilişkin birkaç örnek verilmiştir.
Talaş ve Yonga
Hayvan yatağı (sonra gübre) olarak kullanılır. Yüzeyde malç oluşturma, yorgun
toprağın geri kazanımı, bitki yetiştirme ortamı, köklendirme ve çimlendirme karışımları,
toprak organik maddesinin artırılması gibi amaçlarla değerlendirilebilir.
Karakteristik özelliği yüksek selüloz oranı olduğundan, bitki besin maddelerince
yoksul, ama uzun ömürlüdür.
Tütün Artıkları
Tütünlerin işlenmesi sırasında açığa çıkan çöpler ve tütün kırıntılarıdır. Bitkilerde
beslenme bozukluklarının giderilmesi, toprağın organik madde kapsamının artırılması
ve yüzeyde malç oluşturma amacıyla kullanılabilir. Yüksek kül oranına
sahiptir.
Döner Çamuru (Şlam)
Şeker pancarının işlenmesi sırasında, ham şerbetin kireç sütü ve karbondioksitle
kireçlenip karbonatlanması ve şerbetten ayrılan çamurun süzülmesiyle elde edilir.
Kireç ve organik madde kapsamları yüksektir. Toprağın fiziksel özelliklerinin
geliştirilmesinin yanı sıra, asit özellikli toprakların kireçlenmesinde kullanılabilir.
Gyttja ve Leonardit (Ham Linyit)
Linyit yataklarının çevresinde, toprakla karışık kömürden oluşur. Leonarditin organik
madde kapsamı daha yüksektir. Toprağın fiziksel ve biyolojik özelliklerinin
geliştirilmesinde kullanılabilir. Son dönemde sıvı leonardit, piyasada humik asit
olarak boy göstermektedir. Bunlar toprağın organik maddesini artırmakla birlikte,
tarımcının alıştığı yaprak, dal çürüntüsü gibi organik ürünler olmayıp, uzun
ömürlü, besin değeri düşük ürünlerdir.
Şlempe (Fosfojips)
Ham fosfattan fosforlu gübre üretimi sırasında açığa çıkan bir üründür. Alkali
toprakların iyileştirilmesi amacıyla kullanılabilir. Bir miktar fosfat içermesi gübre
değeri sağlarsa da, kimi zaman ağır metaller, radyoaktivite gibi olumsuzluklar
görülebilir.
Çöp Kompostu
Evsel çöplerin kompostlaştırılmasıyla elde edilir. Yörelere ve mevsimlere göre bileşiminde
değişiklikler gözlenebilir. Topraklara düzenleyici, yetiştirme ortamı ve
mikrobiyel etkinlikleri artırıcı amaçlarla karıştırılabilir. Ağır metal bulundurma
riski, yüksek tuzluluk ve önlenmesi zor kötü kokusu önemli sakıncalarını oluşturur.
Yerleşim yerlerinin uzağında kurulması zorunlu olan işletmeleri, ek bir ulaşım
harcaması gerektirebilir. Genellikle yaprak, dal, anız vb atıklarla karıştırılarak
ve üzerilerine azotlu gübre eklenerek hazırlanır. Kimi zaman kompostlama sırasında
üzerlerine sıvı kanalizasyon da eklenebilmektedir.
Evsel, tarımsal, endüstriyel etkinliklerce salınıp, çevresel sorunlara neden olan
çeşitli atıklar tarımda değerlendirilebilir. Ancak atıkların özellik ve kökenleriyle,
kullanım amacının değişkenliği, standart oluşturmaya izin vermez. Aşağıda atıkların
tarımda kullanılabilirliğine ilişkin birkaç örnek verilmiştir.
Talaş ve Yonga
Hayvan yatağı (sonra gübre) olarak kullanılır. Yüzeyde malç oluşturma, yorgun
toprağın geri kazanımı, bitki yetiştirme ortamı, köklendirme ve çimlendirme karışımları,
toprak organik maddesinin artırılması gibi amaçlarla değerlendirilebilir.
Karakteristik özelliği yüksek selüloz oranı olduğundan, bitki besin maddelerince
yoksul, ama uzun ömürlüdür.
Tütün Artıkları
Tütünlerin işlenmesi sırasında açığa çıkan çöpler ve tütün kırıntılarıdır. Bitkilerde
beslenme bozukluklarının giderilmesi, toprağın organik madde kapsamının artırılması
ve yüzeyde malç oluşturma amacıyla kullanılabilir. Yüksek kül oranına
sahiptir.
Döner Çamuru (Şlam)
Şeker pancarının işlenmesi sırasında, ham şerbetin kireç sütü ve karbondioksitle
kireçlenip karbonatlanması ve şerbetten ayrılan çamurun süzülmesiyle elde edilir.
Kireç ve organik madde kapsamları yüksektir. Toprağın fiziksel özelliklerinin
geliştirilmesinin yanı sıra, asit özellikli toprakların kireçlenmesinde kullanılabilir.
Gyttja ve Leonardit (Ham Linyit)
Linyit yataklarının çevresinde, toprakla karışık kömürden oluşur. Leonarditin organik
madde kapsamı daha yüksektir. Toprağın fiziksel ve biyolojik özelliklerinin
geliştirilmesinde kullanılabilir. Son dönemde sıvı leonardit, piyasada humik asit
olarak boy göstermektedir. Bunlar toprağın organik maddesini artırmakla birlikte,
tarımcının alıştığı yaprak, dal çürüntüsü gibi organik ürünler olmayıp, uzun
ömürlü, besin değeri düşük ürünlerdir.
Şlempe (Fosfojips)
Ham fosfattan fosforlu gübre üretimi sırasında açığa çıkan bir üründür. Alkali
toprakların iyileştirilmesi amacıyla kullanılabilir. Bir miktar fosfat içermesi gübre
değeri sağlarsa da, kimi zaman ağır metaller, radyoaktivite gibi olumsuzluklar
görülebilir.
Çöp Kompostu
Evsel çöplerin kompostlaştırılmasıyla elde edilir. Yörelere ve mevsimlere göre bileşiminde
değişiklikler gözlenebilir. Topraklara düzenleyici, yetiştirme ortamı ve
mikrobiyel etkinlikleri artırıcı amaçlarla karıştırılabilir. Ağır metal bulundurma
riski, yüksek tuzluluk ve önlenmesi zor kötü kokusu önemli sakıncalarını oluşturur.
Yerleşim yerlerinin uzağında kurulması zorunlu olan işletmeleri, ek bir ulaşım
harcaması gerektirebilir. Genellikle yaprak, dal, anız vb atıklarla karıştırılarak
ve üzerilerine azotlu gübre eklenerek hazırlanır. Kimi zaman kompostlama sırasında
üzerlerine sıvı kanalizasyon da eklenebilmektedir.
Soru 28
Otlakların işlevleriyle ilgili olarak seçeneklerden hangiis söylenebilir?
Seçenekler
A
Bir çok bitki ve canlı için barınma ortamı ve bir gen bankasıdır.
B
Tek tip bitki türlerine sahip olması nedeniyle endemik bitkiler için önemlidir.
C
Sebze tarımı için de çok elverişli ortamlar sağlarlar.
D
Yabani hayatın korunmasında birincil öneme sahiptirler.
E
Endüstriyel tarım için önemli kaynak sağlarlar.
Açıklama:
Otlaklar (meralar), zengin doğal bitki çeşitliliğine sahip arazilerdir. Toprak ve su
varlığını erozyona karşı güçlü bitki örtüsüne sahip otlaklar korur. Bu topraklar
ayrıca hayvanlar için en ucuz ve en sağlıklı kaba yem (ot) kaynağıdır. Otlaklar
aracılığıyla beslenmenin yanı sıra, deri ve yün üretimi de sağlanır.
Otlaktan elde edilen et, süt gibi ürünlerin niteliği diğerlerinden daha yüksektir.
Çünkü hayvanlar kapalı, dar alanlarda beslenirse etlerindeki ve sütlerindeki yağ
asitleri damar tıkayıcı niteliğe bürünür, ayrıca bu yağ asitlerinin antioksidan özelliği
kalmaz. Otlakta yaşayan hayvanların etlerinin daha değerli ve lezzetli olmasında bir diğer önemli etmen de, yapay yemlerin sayıları sınırlı otların ve diğer bileşenlerin
karışımından oluşmasına karşın, otlaklardaki ot çeşitliliğinin ve beslenme
yelpazesinin genişliğidir.
Otlakların diğer bir işlevi, çok sayıda bitki, böcek, sürüngen, kanatlı gibi canlılar
için barınma ortamı ve gen bankası olmasıdır. Kimi zaman yaşamı bir iki ayla
sınırlı otların tohumları, otlakta, bütün bir yılı gelecek yılın elverişli koşullarını
bekleyerek geçirir. Çevreciler, otlakların ekonomik değerinin yerine, çevreyle ilgili
anlamını ön plâna alarak, bu alanlara bozkır adını vermişlerdir.
Üzerinde yeterli çalışma yapılmamış olmasına karşın, otlaklardaki mikroorganizma
çeşitliliğinin diğer ortamlarla karşılaştırılamayacak kadar zengin olduğu
kestirilebilir.
varlığını erozyona karşı güçlü bitki örtüsüne sahip otlaklar korur. Bu topraklar
ayrıca hayvanlar için en ucuz ve en sağlıklı kaba yem (ot) kaynağıdır. Otlaklar
aracılığıyla beslenmenin yanı sıra, deri ve yün üretimi de sağlanır.
Otlaktan elde edilen et, süt gibi ürünlerin niteliği diğerlerinden daha yüksektir.
Çünkü hayvanlar kapalı, dar alanlarda beslenirse etlerindeki ve sütlerindeki yağ
asitleri damar tıkayıcı niteliğe bürünür, ayrıca bu yağ asitlerinin antioksidan özelliği
kalmaz. Otlakta yaşayan hayvanların etlerinin daha değerli ve lezzetli olmasında bir diğer önemli etmen de, yapay yemlerin sayıları sınırlı otların ve diğer bileşenlerin
karışımından oluşmasına karşın, otlaklardaki ot çeşitliliğinin ve beslenme
yelpazesinin genişliğidir.
Otlakların diğer bir işlevi, çok sayıda bitki, böcek, sürüngen, kanatlı gibi canlılar
için barınma ortamı ve gen bankası olmasıdır. Kimi zaman yaşamı bir iki ayla
sınırlı otların tohumları, otlakta, bütün bir yılı gelecek yılın elverişli koşullarını
bekleyerek geçirir. Çevreciler, otlakların ekonomik değerinin yerine, çevreyle ilgili
anlamını ön plâna alarak, bu alanlara bozkır adını vermişlerdir.
Üzerinde yeterli çalışma yapılmamış olmasına karşın, otlaklardaki mikroorganizma
çeşitliliğinin diğer ortamlarla karşılaştırılamayacak kadar zengin olduğu
kestirilebilir.
Soru 29
Azot eksikliğinden en fazla etkilenen meyve seçeneklerden hangisinde verilmiştir?
Seçenekler
A
Elma
B
Armut
C
Üzüm
D
Çİlek
E
Erik
Açıklama:
Orta ve ağır bünyeli toprakları sever. Hafif bünyeli topraklarda dalları kolay kırılır.
Kireçli topraklarda erikte Fe noksanlığı görülebilir. Eksikliği en sık görülen
bitki besin elementleri azot (N), demir ve bordur.
Kireçli topraklarda erikte Fe noksanlığı görülebilir. Eksikliği en sık görülen
bitki besin elementleri azot (N), demir ve bordur.
Soru 30
- Kazayağı
- Kırlangıç kuyruğu
- Otyolar
- Keçi ayağı
- Graham pulluğu
Seçenekler
A
I, II, III, IV
B
I, II, III, V
C
I, II, IV, V
D
I, III, IV, V
E
II, III, IV, V
Açıklama:
Kazayağı, Kırlangıç kuyruğu, Otyolar ve Graham pulluğu alttan yırtarak işleyen toprak işleme araçlarıdır.
Keçi ayağı ise karıştırarak işleyen toprak işleme aracıdır.
Keçi ayağı ise karıştırarak işleyen toprak işleme aracıdır.
Soru 31
Hangi bitki topraktaki bor fazlalığına daha dayanıklıdır?
Seçenekler
A
Pamuk
B
Arpa
C
Patlıcan
D
Lahana
E
Pancar
Açıklama:
Bor fazlalığı, Anadolu topraklarında oldukça yaygındır. Pancar, yonca, glayöl, ayçiçeği, bakla ve soğan bora dayanıklı bitkiler olarak bilinir.
Soru 32
Ekim nöbeti hangi yanlış tarımsal uygulamanın olumsuz sonuçlarını engellemek için uygulanır?
Seçenekler
A
Yanlış sürüm
B
Yanlış gübre kullanımı
C
Tek yönlü tarım
D
Yanlış ilaçlama
E
Aşırı otlatma
Açıklama:
Tarımda üst üste aynı bitkinin ekilmesi, bilinen en basit, bir o kadar da yanlış bir uygulamadır. Tarımcı, olanaklar elverdiğince ekim nöbeti adı verilen dönüşümlü ürünleri seçmeli, hatta olabildiğince aynı familyanın bitkilerini üst üste yetiştirmekten de kaçınmalıdır.
Soru 33
Ham fosfattan fosforlu gübre üretimi sırasında açığa çıkan, alkali toprakların iyileştirilmesi amacıyla kullanılan ürün hangisidir?
Seçenekler
A
Şlempe
B
Leonardit
C
Gyttja
D
Şlam
E
Palper posası
Açıklama:
Şlempe (Fosfojips) ham fosfattan fosforlu gübre üretimi sırasında açığa çıkan bir üründür. Alkali toprakların iyileştirilmesi amacıyla kullanılabilir. Bir miktar fosfat içermesi gübre değeri sağlarsa da, kimi zaman ağır metaller, radyoaktivite gibi olumsuzluklar görülebilir.
Soru 34
Şeker pancarının işlenmesi sırasında şerbetten ayrılan çamurun süzülmesiyle elde edilen ve asit özellikli toprakların kireçlenmesinde kullanılan ürüne ne ad verilir?
Seçenekler
A
Fosfojips
B
Vermikest
C
Leonardit
D
Şlam
E
Vermikompost
Açıklama:
Şlam (Döner Çamuru) şeker pancarının işlenmesi sırasında, ham şerbetin kireç sütü ve karbondioksitle kireçlenip karbonatlanması ve şerbetten ayrılan çamurun süzülmesiyle elde edilir. Kireç ve organik madde kapsamları yüksektir. Toprağın fiziksel özelliklerinin geliştirilmesinin yanı sıra, asit özellikli toprakların kireçlenmesinde kullanılabilir.
Soru 35
Cumhuriyet döneminde yüzölçümü temelinde en fazla arazi kaybı hangisinde yaşanmıştır?
Seçenekler
A
Orman
B
Yaylak
C
Otlak
D
Kışlak
E
Sulu tarım arazisi
Açıklama:
Otlaklarımız Cumhuriyet tarihi boyunca 41 milyon hektardan 13 milyon hektara düşmüştür. Bu düşüşte kısmen ağaçlandırmanın payı varsa da, tarım arazisi kazanma, yollar, toprak örtüsünün erozyonla çıplak kayalığa dönüşümü, yerleşim ve endüstri alanları kurulması, baraj gölleri gibi etmenler daha önemlidir.
Soru 36
Pulluk tabanı katmanı hangi alet ile yok edilir?
Seçenekler
A
Burgu
B
Dipkazan
C
Tapan
D
Tek sıra disk
E
Rotovatör
Açıklama:
Özellikle pullukla hep aynı derinlikte sürülen topraklarda işleme derinliğinin altında oluşan ve köklerin ilerlemesini de engelleyen pulluk tabanı, toprağın üzerinde iken anlaşılmaz. Toprağı pulluk işleme derinliğinin altına dek dikine yırtan dipkazan bu katmanı kırar, ayrıca yüzeydeki organik artıkların bir bölümünün toprağa karışmasını sağlar.
Soru 37
Üzümde en sık görülen hangi besin elementinin eksikliği görülür?
Seçenekler
A
Demir (Fe)
B
Bakır (Cu)
C
Bor (B)
D
Potasyum (K)
E
Azot (N)
Açıklama:
Üzüm orta veya suyu bol hafif bünyeli, kireçli, organik maddece zengin topraklardan hoşlanır. Sık rastlanan beslenme sorunları Potasyum (K) ve Mg eksikliğidir.
Soru 38
- Kazı ve dolgu miktarları en aza indirilmelidir
- Dolgu alanı kazı yerine olabildiğince yakın olmalıdır
- Kazı ve dolgu hacimleri birbirine eşit olmalıdır
- Arazi olabildiğince düz duruma getirilmelidir
- Bitki örtüsü yeniden oluşturulmalıdır
Seçenekler
A
I, II, III, IV
B
I, II, III, V
C
I, II, IV, V
D
I, III, IV, V
E
II, III, IV, V
Açıklama:
Bir tarım arazisinde kazı, dolgu yoluyla arazi düzlemesi planlanırken bitki örtüsü yeniden oluşturmak yerine doğal bitki örtüsünün olabildiğince korunmasına gayret edilmelidir.
Soru 39
Alçıtaşı kapsamı yüksek olan topraklara ne ad verilir?
Seçenekler
A
Humuslu toprak
B
Kireçli toprak
C
Sodyumlu toprak
D
Tuzlu toprak
E
Jipsli toprak
Açıklama:
Alçıtaşı kapsamı yüksek jipsli topraklarda kalsiyum ve sülfat dışındaki pek çok bitki besin elementinin eksikliği ve hemen her zaman organik madde yetersizliği söz konusudur. Jipsli topraklar Kızılırmak yayının içinde ve Konya ovalarında yaygındır.
Soru 40
I. Toprakta suyu tüketen yabancı otların yok edilmesi
II. Ürünün özelliğine bağlı tohum ve yatağı oluşturma
III. Toprağın kabartılması, su ve hava girişinin kolaylaşması
IV. Artırılan yüzey pürüzlülüğü ile, su ve toprak kayıplarının azaltılması
Yukarıdakilerden hangileri toprak işlemenin hedeflerindendir?
II. Ürünün özelliğine bağlı tohum ve yatağı oluşturma
III. Toprağın kabartılması, su ve hava girişinin kolaylaşması
IV. Artırılan yüzey pürüzlülüğü ile, su ve toprak kayıplarının azaltılması
Yukarıdakilerden hangileri toprak işlemenin hedeflerindendir?
Seçenekler
A
I ve II
B
II ve III
C
I, II ve IV
D
I, II, III ve IV
E
I, III ve IV
Açıklama:
Toprak işlemenin hedefleri koşullara göre aşağıdaki gibi sıralanabilir. Ancak her işlemeden bu amaçların tümünün sağlanabileceği sonucu çıkarılmamalıdır. İşlemenin gereği, yarar ve zararları üzerinde ortam koşulları büyük etki yapar.
• Toprağın kabartılması, su ve hava girişinin kolaylaşması,
• Kabartılan toprakta tabandan suyla birlikte kılcal yoldan yükselen tuz miktarının sınırlandırılması,
• Artırılan yüzey pürüzlülüğü ile, su ve toprak kayıplarının azaltılması,
• Yüzeydeki kabuk katının kırılması ve çatlakların ortadan kaldırılması, böylece buharlaşma kayıplarının azaltılıp, genç sürgünlerin yüzeye ulaşmasının kolaylaştırılması,
• Toprakta suyu tüketen yabancı otların yok edilmesi,
• Kılcal sürekliliğin kesilerek, buharlaşma kayıplarının azaltılması,
• Gübre, ilaç, kireç, jips, toprak düzenleyici gibi girdilerin toprağa karıştırılması,
• Toprakta su ve hava geçişlerini ve köklerin ilerlemesini önleyen katların kırılması,
• Ürünün özelliğine bağlı tohum ve yatağı oluşturma,
• Toprak profilinde sürekliliği bozan, aşırı kumlu, aşırı killi gibi katmanların toprakla karıştırılması,
• Üst topraktaki bitki kalıntılarının toprağa karıştırılması sonucu organik madde ayrışması, bitki besin elementlerinin yararlığının artması.
• Toprağın kabartılması, su ve hava girişinin kolaylaşması,
• Kabartılan toprakta tabandan suyla birlikte kılcal yoldan yükselen tuz miktarının sınırlandırılması,
• Artırılan yüzey pürüzlülüğü ile, su ve toprak kayıplarının azaltılması,
• Yüzeydeki kabuk katının kırılması ve çatlakların ortadan kaldırılması, böylece buharlaşma kayıplarının azaltılıp, genç sürgünlerin yüzeye ulaşmasının kolaylaştırılması,
• Toprakta suyu tüketen yabancı otların yok edilmesi,
• Kılcal sürekliliğin kesilerek, buharlaşma kayıplarının azaltılması,
• Gübre, ilaç, kireç, jips, toprak düzenleyici gibi girdilerin toprağa karıştırılması,
• Toprakta su ve hava geçişlerini ve köklerin ilerlemesini önleyen katların kırılması,
• Ürünün özelliğine bağlı tohum ve yatağı oluşturma,
• Toprak profilinde sürekliliği bozan, aşırı kumlu, aşırı killi gibi katmanların toprakla karıştırılması,
• Üst topraktaki bitki kalıntılarının toprağa karıştırılması sonucu organik madde ayrışması, bitki besin elementlerinin yararlığının artması.
Soru 41
Aşağıdakilerden hangisi zaman, derinlik, yöntem gibi bir konuda yanlış yapıldığında toprak işlemenin ortaya çıkardığı zararlardan biri değildir?
Seçenekler
A
Toprak yapısının zarar görmesi, toprağın fiziksel özelliklerinin gerilemesi
B
Yüzeydeki bitki artıklarının toprağa gömülmesi ve toprağın kabartılıp gevşetilmesi sonucu erozyonun artması
C
Toprak profilinde sürekliliği bozan, aşırı kumlu, aşırı killi gibi katmanların toprakla karıştırılması
D
Alttaki nemli toprağın yüzeye çıkarılmasından kaynaklanan su kayıpları artışı
E
Üstteki etkin mikrobiyel topluluğun derine gömülmesi sonucu işlevlerinde gerileme
Açıklama:
Özellikle zaman, derinlik, yöntem gibi bir konuda yanlış yapıldığında, toprak işleme çeşitli zararlara yol açabilir. Aşağıda bu zararlardan yaygın olanlarına örnekler verilmektedir:
• Toprak yapısının zarar görmesi, toprağın fiziksel özelliklerinin gerilemesi,
• Yüzeydeki bitki artıklarının toprağa gömülmesi ve toprağın kabartılıp gevşetilmesi sonucu erozyonun artması,
• Alttaki nemli toprağın yüzeye çıkarılmasından kaynaklanan su kayıpları artışı,
• Üstteki etkin mikrobiyel topluluğun derine gömülmesi sonucu işlevlerinde gerileme.
C şıkkındaki madde toprak işlemenin faydalarındandır.
• Toprak yapısının zarar görmesi, toprağın fiziksel özelliklerinin gerilemesi,
• Yüzeydeki bitki artıklarının toprağa gömülmesi ve toprağın kabartılıp gevşetilmesi sonucu erozyonun artması,
• Alttaki nemli toprağın yüzeye çıkarılmasından kaynaklanan su kayıpları artışı,
• Üstteki etkin mikrobiyel topluluğun derine gömülmesi sonucu işlevlerinde gerileme.
C şıkkındaki madde toprak işlemenin faydalarındandır.
Soru 42
Aşağıdakilerden hangisi toprağı toprağı karıştırarak işleyen araçlardandır?
Seçenekler
A
Kazaayağı
B
Otyolar
C
Kültivatör
D
Çizel
E
Diskli Tırmık
Açıklama:
Karıştırarak işleyen araçlar: Taşlı, sığ, kumlu veya yüzeyinde yoğun bitki artığı bulunan topraklarda iyi sonuç verir. Toprak tavdan uzak nem içeriğine sahipse, bu araçlar etkili olabilir. Ancak toprak yapısına en fazla zarar veren, alt toprağın sıkışmasına yol açan ve onu erozyona en açık konuma getiren araçlar bu gruptadır. Diskli pulluk, diskli tırmık, tek sıra disk, keçi ayağı ve döner çapa (rotovatör) bu grubun temsilcileridir.
Soru 43
I. Erozyon, millenme ve kuraklık artışı
II. Endemik bitki türlerinin artması
III. Toprakların fiziksel ve kimyasal verim gücünün düşmesi, biyolojik dengenin bozulması
IV. Hayvansal üretimin gerilemesi
V. Artan taşkın ve sel tehdidi
Yukarıdakilerden hangileri otlakların yok olmasının sonuçlarındandır?
II. Endemik bitki türlerinin artması
III. Toprakların fiziksel ve kimyasal verim gücünün düşmesi, biyolojik dengenin bozulması
IV. Hayvansal üretimin gerilemesi
V. Artan taşkın ve sel tehdidi
Yukarıdakilerden hangileri otlakların yok olmasının sonuçlarındandır?
Seçenekler
A
I, II ve III
B
II, III ve IV
C
III ve V
D
I, III, IV ve V
E
Hepsi
Açıklama:
Otlakların daralması,
• Erozyon, millenme ve kuraklık artışı,
• Yalnızca o ülkede veya yörede gelişen endemik bitki türlerinin yok olması,
• Toprakların fiziksel ve kimyasal verim gücünün düşmesi, biyolojik dengenin bozulması,
• Hayvansal üretimin gerilemesi,
• Artan taşkın ve sel tehdidi ve
tüm bunların sonucu olarak toplumsal huzursuzluğun artması sorunlarını doğurur.
• Erozyon, millenme ve kuraklık artışı,
• Yalnızca o ülkede veya yörede gelişen endemik bitki türlerinin yok olması,
• Toprakların fiziksel ve kimyasal verim gücünün düşmesi, biyolojik dengenin bozulması,
• Hayvansal üretimin gerilemesi,
• Artan taşkın ve sel tehdidi ve
tüm bunların sonucu olarak toplumsal huzursuzluğun artması sorunlarını doğurur.
Soru 44
Orta ve ağır bünyeli toprakları seven, hafif bünyeli topraklarda dalları kolay kırılan, kireçli topraklarda Fe noksanlığı görülebilen, bünyesinde eksikliği en sık görülen bitki besin elementleri azot (N), demir ve bordur olan meyve aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Armut
B
Erik
C
Elma
D
Üzüm
E
Kiraz
Açıklama:
Erik
Orta ve ağır bünyeli toprakları sever. Hafif bünyeli topraklarda dalları kolay kırılır. Kireçli topraklarda erikte Fe noksanlığı görülebilir. Eksikliği en sık görülen bitki besin elementleri azot (N), demir ve bordur.
Orta ve ağır bünyeli toprakları sever. Hafif bünyeli topraklarda dalları kolay kırılır. Kireçli topraklarda erikte Fe noksanlığı görülebilir. Eksikliği en sık görülen bitki besin elementleri azot (N), demir ve bordur.
Soru 45
Aşağıdakilerden hangisi bir tarım arazisinde kazı, dolgu yoluyla arazi düzlemesi plânlanırken, özen gösterilmesi gereken ögelerden biri değildir?
Seçenekler
A
Dolgu alanı kazı yerine olabildiğince uzak olmalıdır
B
İşlemler kültürel ve doğal değerlere zarar vermemelidir
C
Kazı ve dolgu hacimleri birbirine eşit olmalıdır
D
Döküm alanının altında ekonomik değere sahip rezerv bulunmamalıdır
E
Döküm alanı olacak yer için kamulaştırma ve satın alma giderleri olabildiğince az olmalıdır
Açıklama:
Bir tarım arazisinde kazı, dolgu yoluyla arazi düzlemesi plânlanırken, aşağıdaki noktalara özen gösterilmesi gerekir:
• Kazı ve dolgu miktarları en aza indirilmelidir.
• Kazı ve dolgu hacimleri birbirine eşit olmalıdır.
• Etkin bir yüzey ve alan drenajı sağlanmalı, ancak arazi olabildiğince düz duruma getirilmelidir.
• Kazı ve dolgu alanlarında tehlikeli ve engelleyici ögeler ile, çukur, tümsek, aşırı eğim gibi istenmeyen ögelere yer verilmemelidir.
• İşlemler kültürel ve doğal değerlere zarar vermemelidir.
• Dolgu alanı kazı yerine bitişik veya olabildiğince yakın olmalıdır.
• Dolgu alanı çevresinde, döküm, ıslatma, sıkıştırma ve bitkilendirme işlemleri sırasında gerekecek önlemler önceden belirlenmelidir.
• Döküm alanının altında ekonomik değere sahip rezerv bulunmamalıdır.
• Döküm alanına giden taşıma yolu olabildiğince kısa ve uygun eğimde olmalıdır.
• Toprak niteliği, tarımsal kayıpları en aza indirecek düzeyde olmalıdır.
• Doğal bitki örtüsü olabildiğince korunmalıdır.
• Yapılacak depolama, daha sonra kayma (heyelan), su baskını gibi sorunlara neden olmamalı, çevreyi bozmamalıdır.
• Döküm alanı olarak oluşturulacak yer için seçilen alanda kamulaştırma ve satın alma giderleri olabildiğince az olmalıdır.
• Kazı ve dolgu miktarları en aza indirilmelidir.
• Kazı ve dolgu hacimleri birbirine eşit olmalıdır.
• Etkin bir yüzey ve alan drenajı sağlanmalı, ancak arazi olabildiğince düz duruma getirilmelidir.
• Kazı ve dolgu alanlarında tehlikeli ve engelleyici ögeler ile, çukur, tümsek, aşırı eğim gibi istenmeyen ögelere yer verilmemelidir.
• İşlemler kültürel ve doğal değerlere zarar vermemelidir.
• Dolgu alanı kazı yerine bitişik veya olabildiğince yakın olmalıdır.
• Dolgu alanı çevresinde, döküm, ıslatma, sıkıştırma ve bitkilendirme işlemleri sırasında gerekecek önlemler önceden belirlenmelidir.
• Döküm alanının altında ekonomik değere sahip rezerv bulunmamalıdır.
• Döküm alanına giden taşıma yolu olabildiğince kısa ve uygun eğimde olmalıdır.
• Toprak niteliği, tarımsal kayıpları en aza indirecek düzeyde olmalıdır.
• Doğal bitki örtüsü olabildiğince korunmalıdır.
• Yapılacak depolama, daha sonra kayma (heyelan), su baskını gibi sorunlara neden olmamalı, çevreyi bozmamalıdır.
• Döküm alanı olarak oluşturulacak yer için seçilen alanda kamulaştırma ve satın alma giderleri olabildiğince az olmalıdır.
Soru 46
Aşağıdakilerden hangisi dolgu materyalinin geçici olarak depolanabileceği yerlerden biridir?
Seçenekler
A
Taşkın riski olan yerler
B
Dere yatakları, su akış yolları üzeri
C
Engebeli veya pürüzsüz ve düz, çıplak kayalıklar
D
Su erozyonuna duyarlı vadiler, yüksek eğimli araziler
E
Rüzgârın şiddetli estiği boğazlar ve açıklıklar
Açıklama:
Dolgu materyali için en elverişli yerler aşağıda sıralanmıştır:
• Daha önceden kum, tuğla-kiremit hammaddesi, kireç, kömür vb alınması sonucu doğal özelliği bozulmuş, çukur araziler,
• Önceden kül, inşaat artıkları, molozlar vb doldurulmuş döküm alanları (üzerine bir toprak örtüsü sağlayacak biçimde)
• Engebeli veya pürüzsüz ve düz, çıplak kayalıklar.
• Daha önceden kum, tuğla-kiremit hammaddesi, kireç, kömür vb alınması sonucu doğal özelliği bozulmuş, çukur araziler,
• Önceden kül, inşaat artıkları, molozlar vb doldurulmuş döküm alanları (üzerine bir toprak örtüsü sağlayacak biçimde)
• Engebeli veya pürüzsüz ve düz, çıplak kayalıklar.
Soru 47
I. Yüzeyin bir organik malçla kaplanması
II. Toprak işlemeyle kat kat kabartılması
III. Sık sık çapa yapıp, yüzeyde kılcal sürekliliğin kırılması,
IV. Sürekli bitki örtüsü oluşturup gölge etkisi sağlanması
Toprağın kuruması tuz miktarının artmasına mahal vermemek amacı ile toprak nemli tutulmalıdır. Yukarıdakilerden hangileri bu amaca katkı sağlayacak eylemlerdendir?
II. Toprak işlemeyle kat kat kabartılması
III. Sık sık çapa yapıp, yüzeyde kılcal sürekliliğin kırılması,
IV. Sürekli bitki örtüsü oluşturup gölge etkisi sağlanması
Toprağın kuruması tuz miktarının artmasına mahal vermemek amacı ile toprak nemli tutulmalıdır. Yukarıdakilerden hangileri bu amaca katkı sağlayacak eylemlerdendir?
Seçenekler
A
I ve IV
B
II ve III
C
I, II, III
D
I, II, III ve IV
E
I, III ve IV
Açıklama:
Toprak kurudukça ortamdaki su azalıp tuzların miktarı değişmeyeceğinden, çözeltideki tuz yoğunluğu artacaktır. Bu duruma fırsat vermemek üzere, yani zararın azaltılması için toprak sürekli olabildiğince nemli tutulmalıdır. Bununla ilişkili olarak,
• Yüzeyin bir organik malçla kaplanması,
• Toprak işlemeyle kat kat kabartılması,
• Sık sık çapa yapıp, yüzeyde kılcal sürekliliğin kırılması,
• Sürekli bitki örtüsü oluşturup gölge etkisi sağlanması
• Yüzeyin bir organik malçla kaplanması,
• Toprak işlemeyle kat kat kabartılması,
• Sık sık çapa yapıp, yüzeyde kılcal sürekliliğin kırılması,
• Sürekli bitki örtüsü oluşturup gölge etkisi sağlanması
Soru 48
İyi drenajlı, derin, orta bünyeli toprakları seven, kireçli topraklarda Mn noksanlığı görülebilen, ağır bünyeli topraklarda yeterince gelişemeyen, bünyesindeki eksikliğinden en sık etkilendikleri bilinen besin elementleri Mg, Fe ve Cu olan meyveler aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Vişne ve kiraz
B
Erik
C
Elma ve armut
D
Çilek
E
Kavun ve karpuz
Açıklama:
Vişne ve Kiraz
İyi drenajlı, derin, orta bünyeli toprakları sever. Kireçli topraklarda Mn noksanlığı görülebilir. Vişne ve kiraz, ağır bünyeli topraklarda yeterince gelişemez. Eksikliğinden en sık etkilendikleri bilinen besin elementleri Mg, Fe ve Cu olup, kiraz bakır noksanlığına karşı daha duyarlıdır.
İyi drenajlı, derin, orta bünyeli toprakları sever. Kireçli topraklarda Mn noksanlığı görülebilir. Vişne ve kiraz, ağır bünyeli topraklarda yeterince gelişemez. Eksikliğinden en sık etkilendikleri bilinen besin elementleri Mg, Fe ve Cu olup, kiraz bakır noksanlığına karşı daha duyarlıdır.
Soru 49
Meyve bahçelerinde toprak işlemeler hangi aylar arasında yapılmalıdır?
Seçenekler
A
Ocak-mart
B
Temmuz-ağustos
C
Nisan-ağustos
D
Kasım-aralık
E
Eylül-ekim
Açıklama:
Meyve bahçelerinde toprak işlemeler nisan-ağustos ayları arasında otlar geliştikçe veya yüzey kabuk bağladığında düzenli yapılır.
Soru 50
- Suyun toprağa girişine ve yeterli yarayışlı suyun tutulmasına izin vermelidir.
- Yeterince havalanmalıdır.
- Köklerin ilerlemesine engel olmamalıdır.
- Erozyona dirençli, sağlam, yüksek oranda agregat içermelidir.
Seçenekler
A
I ve II
B
II ve III
C
I, II ve IV
D
I, II ve III
E
I, II, III ve IV
Açıklama:
EKİM ÖNCESİ TOPRAK HAZIRLIKLARI
İyi bir tohum yatağı: • Suyun toprağa girişine ve yeterli yarayışlı suyun tutulmasına izin vermelidir. • Yeterince havalanmalı, toprak havasıyla atmosferin gaz alışverişine olanak sağlamalıdır. • Köklerin ilerlemesine engel olmamalıdır. • Erozyona dirençli, sağlam, yüksek oranda agregat içermelidir. • Yüzeydeki organik artıklar toprağa yeterince karışmış olmalıdır. • Tohumla toprak arasında yeterli dokunma yüzeyi bulunmalıdır. • Tekdüze ve dolgun çıkış sağlayabilmelidir.
İyi bir tohum yatağı: • Suyun toprağa girişine ve yeterli yarayışlı suyun tutulmasına izin vermelidir. • Yeterince havalanmalı, toprak havasıyla atmosferin gaz alışverişine olanak sağlamalıdır. • Köklerin ilerlemesine engel olmamalıdır. • Erozyona dirençli, sağlam, yüksek oranda agregat içermelidir. • Yüzeydeki organik artıklar toprağa yeterince karışmış olmalıdır. • Tohumla toprak arasında yeterli dokunma yüzeyi bulunmalıdır. • Tekdüze ve dolgun çıkış sağlayabilmelidir.
Soru 51
Aşağıdakilerden hangisi toprağı işleme hedefleri eşleştirmelerinde doğru olarak verilmiştir?
Seçenekler
A
Toprağın kabartılması ile buharlaşma kayıplarının azaltılması
B
Artırılan yüzey pürüzlülüğü ile genç sürgünlerin yüzeye ulaşmasının kolaylaştırılması
C
Yüzeydeki kabuk katının kırılması ve çatlakların ortadan kaldırılması, böylece buharlaşma kayıplarının azaltılıp, genç sürgünlerin yüzeye ulaşmasının kolaylaştırılması
D
Toprakta yabancı otların yok edilmesi ile tohum yatağının oluşturulması
E
Kılcal sürekliliğin kesilerek, su ve hava girişinin kapatmak
Açıklama:
Toprak İşleme
Toprak işlemenin hedefleri koşullara göre aşağıdaki gibi sıralanabilir. Ancak her işlemeden bu amaçların tümünün sağlanabileceği sonucu çıkarılmamalıdır. İşlemenin gereği, yarar ve zararları üzerinde ortam koşulları büyük etki yapar. • Toprağın kabartılması, su ve hava girişinin kolaylaşması, • Kabartılan toprakta tabandan suyla birlikte kılcal yoldan yükselen tuz miktarının sınırlandırılması, • Artırılan yüzey pürüzlülüğü ile, su ve toprak kayıplarının azaltılması, • Yüzeydeki kabuk katının kırılması ve çatlakların ortadan kaldırılması, böylece buharlaşma kayıplarının azaltılıp, genç sürgünlerin yüzeye ulaşmasının kolaylaştırılması, • Toprakta suyu tüketen yabancı otların yok edilmesi, • Kılcal sürekliliğin kesilerek, buharlaşma kayıplarının azaltılması, • Gübre, ilaç, kireç, jips, toprak düzenleyici gibi girdilerin toprağa karıştırılması, • Toprakta su ve hava geçişlerini ve köklerin ilerlemesini önleyen katların kırılması, • Ürünün özelliğine bağlı tohum ve yatağı oluşturma, • Toprak profilinde sürekliliği bozan, aşırı kumlu, aşırı killi gibi katmanların toprakla karıştırılması, • Üst topraktaki bitki kalıntılarının toprağa karıştırılması sonucu organik madde ayrışması, bitki besin elementlerinin yararlığının artması.
Toprak işlemenin hedefleri koşullara göre aşağıdaki gibi sıralanabilir. Ancak her işlemeden bu amaçların tümünün sağlanabileceği sonucu çıkarılmamalıdır. İşlemenin gereği, yarar ve zararları üzerinde ortam koşulları büyük etki yapar. • Toprağın kabartılması, su ve hava girişinin kolaylaşması, • Kabartılan toprakta tabandan suyla birlikte kılcal yoldan yükselen tuz miktarının sınırlandırılması, • Artırılan yüzey pürüzlülüğü ile, su ve toprak kayıplarının azaltılması, • Yüzeydeki kabuk katının kırılması ve çatlakların ortadan kaldırılması, böylece buharlaşma kayıplarının azaltılıp, genç sürgünlerin yüzeye ulaşmasının kolaylaştırılması, • Toprakta suyu tüketen yabancı otların yok edilmesi, • Kılcal sürekliliğin kesilerek, buharlaşma kayıplarının azaltılması, • Gübre, ilaç, kireç, jips, toprak düzenleyici gibi girdilerin toprağa karıştırılması, • Toprakta su ve hava geçişlerini ve köklerin ilerlemesini önleyen katların kırılması, • Ürünün özelliğine bağlı tohum ve yatağı oluşturma, • Toprak profilinde sürekliliği bozan, aşırı kumlu, aşırı killi gibi katmanların toprakla karıştırılması, • Üst topraktaki bitki kalıntılarının toprağa karıştırılması sonucu organik madde ayrışması, bitki besin elementlerinin yararlığının artması.
Soru 52
Aşağıdakilerden hangisi toprağı devirerek işleyen araçlardandır?
Seçenekler
A
Döner kulaklı pulluk
B
Döner çapa
C
Kazayağı
D
Kırlangıçkuyruğu
E
Otyolar
Açıklama:
Topraktaki İşlevlerine Göre İşleme Araçları
Üst toprağı kabartıp pürüzlü duruma getirerek, havalanmayı ve suyun toprağa giriş oranını artırır. Bu araçlar, toprak yapısına karıştırarak işleyen araçlar kadar zarar vermez. Diskli pulluk dışındaki soklu pulluk, Rus tipi pulluk, döner kulaklı pulluk gibi tüm pulluk türleri bu gruba girer. Kazayağı, kırlangıçkuyruğu, otyolar, graham pulluğu, Anadolu sabanı ve kültivatör, toprağı alttan yırtarak işleyen araçlardır.
Üst toprağı kabartıp pürüzlü duruma getirerek, havalanmayı ve suyun toprağa giriş oranını artırır. Bu araçlar, toprak yapısına karıştırarak işleyen araçlar kadar zarar vermez. Diskli pulluk dışındaki soklu pulluk, Rus tipi pulluk, döner kulaklı pulluk gibi tüm pulluk türleri bu gruba girer. Kazayağı, kırlangıçkuyruğu, otyolar, graham pulluğu, Anadolu sabanı ve kültivatör, toprağı alttan yırtarak işleyen araçlardır.
Soru 53
Aşağıdakilerden hangisi toprağı dikine yırtarak işleyen araçlardandır?
Seçenekler
A
Çizel
B
Döner çapa
C
Kazayağı
D
Kırlangıçkuyruğu
E
Otyolar
Açıklama:
Topraktaki İşlevlerine Göre İşleme Araçları
Yabancı ot denetimi, tohum yatağı hazırlığı ve buharlaşmanın önlenmesi yönünden uygun olmamakla birlikte, özellikle alt toprakta pulluk tabanı adı verilen sıkışık katmanın giderilmesi veya derinlerdeki geçirimsiz bantların yok edilmesi için kullanılırlar. Bu grubun temsilcileri çizel ve dipkazandır.
Yabancı ot denetimi, tohum yatağı hazırlığı ve buharlaşmanın önlenmesi yönünden uygun olmamakla birlikte, özellikle alt toprakta pulluk tabanı adı verilen sıkışık katmanın giderilmesi veya derinlerdeki geçirimsiz bantların yok edilmesi için kullanılırlar. Bu grubun temsilcileri çizel ve dipkazandır.
Soru 54
- Toprak, olabildiğince çok işlenmelidir.
- Toprağın her zaman tavında iken sürülmesi gerekir.
- Alttaki sıkışmış katmanı kırma amacı kural dışı kalsa da, her bir toprak işleme, öncekinden daha sığ olmalıdır.
- Her sürümde tek işleve sahip araçların kullanılması, toprak özelliklerini korumak yönünden yararlı olabilir.
Seçenekler
A
I ve II
B
II ve III
C
I, II ve IV
D
I, II ve III
E
I, II, III ve IV
Açıklama:
Toprak İşlemenin Temel İlkeleri
1. Toprak, olabildiğince az işlenmelidir. Ancak yüzeyde kabuk oluşumu, otlanma, ekim zorluğu, tuzların kılcal yolla yükselmesi gibi bir risk varsa, toprak işleme kaçınılmaz olmaktadır. 2. Toprağın her zaman tavında iken sürülmesi, onun özelliklerini korumak, az yakıt ve zaman harcamak ve çevreye en az zarar vermek yönünden en önemli ölçüttür. 3. Eğimli arazilerde tüm işlemeler eğime dik yönde yapılmalıdır. Erozyon riski yoksa ham toprak bırakmamak üzere, her bir sürüm kendisinden öncesine dik yönde yürütülür. 4. Alttaki sıkışmış katmanı kırma amacı kural dışı kalsa da, her bir toprak işleme, öncekinden daha sığ olmalıdır. Bu uygulama, buharlaşma kayıplarını ve sıkışmayı azaltacaktır. 5. Olanaklar elveriyorsa, her sürümde farklı işleve sahip araçların kullanılması, toprak özelliklerini korumak yönünden yararlı olabilir.
1. Toprak, olabildiğince az işlenmelidir. Ancak yüzeyde kabuk oluşumu, otlanma, ekim zorluğu, tuzların kılcal yolla yükselmesi gibi bir risk varsa, toprak işleme kaçınılmaz olmaktadır. 2. Toprağın her zaman tavında iken sürülmesi, onun özelliklerini korumak, az yakıt ve zaman harcamak ve çevreye en az zarar vermek yönünden en önemli ölçüttür. 3. Eğimli arazilerde tüm işlemeler eğime dik yönde yapılmalıdır. Erozyon riski yoksa ham toprak bırakmamak üzere, her bir sürüm kendisinden öncesine dik yönde yürütülür. 4. Alttaki sıkışmış katmanı kırma amacı kural dışı kalsa da, her bir toprak işleme, öncekinden daha sığ olmalıdır. Bu uygulama, buharlaşma kayıplarını ve sıkışmayı azaltacaktır. 5. Olanaklar elveriyorsa, her sürümde farklı işleve sahip araçların kullanılması, toprak özelliklerini korumak yönünden yararlı olabilir.
Soru 55
Aşağıdakilerden hangisi sodyumun fazla olduğu topraklarda yetiştirilmelidir?
Seçenekler
A
İğde
B
Akasya
C
Pamuk
D
Buğday
E
Erik
Açıklama:
Farklı Ortam Koşullarına Uyumlu Türlerin Seçilmesi
Sodyumun fazla olduğu topraklarda ise öncelikle pamuk, yonca, arpa, domates veya pancar yetiştiriciliği olanakları değerlendirilmelidir. Diğer seçenekler kışın sert geçen yerlerde tercih edilir.
Sodyumun fazla olduğu topraklarda ise öncelikle pamuk, yonca, arpa, domates veya pancar yetiştiriciliği olanakları değerlendirilmelidir. Diğer seçenekler kışın sert geçen yerlerde tercih edilir.
Soru 56
Bitki besin elementleri kaybı, besin elementleri döngüsünün bozulması, gaz halinde besin elementi kaybı gibi sorunlar aşağıdakilerden hangisinin sonucudur?
Seçenekler
A
Yanlış İlaçlama
B
Aşırı Otlatma
C
Yanlış Sürüm
D
Yanlış Gübre Kullanımı
E
Tek Yönlü Tarım
Açıklama:
Farklı Ortam Koşullarına Uyumlu Türlerin Seçilmesi
Otlakların en ciddi sorunlarından biri, kapasitenin üzerindeki hayvan sayısının otlağa yayılmasıdır. Bu yolla bitki besin elementleri kaybı, besin elementleri döngüsünün bozulması, gaz halinde besin elementi kaybı, bitki tür ve çeşitlerinin azalması ve değişmesi, erozyon artışı gibi çok sayıda sorun yaşanmaya başlar.
Otlakların en ciddi sorunlarından biri, kapasitenin üzerindeki hayvan sayısının otlağa yayılmasıdır. Bu yolla bitki besin elementleri kaybı, besin elementleri döngüsünün bozulması, gaz halinde besin elementi kaybı, bitki tür ve çeşitlerinin azalması ve değişmesi, erozyon artışı gibi çok sayıda sorun yaşanmaya başlar.
Soru 57
- Erozyon
- Endemik bitki türlerinin yok olması
- Hayvansal üretimin gerilemesi
- Artan taşkın ve sel tehdidi
Seçenekler
A
I ve II
B
II ve III
C
I, II ve IV
D
I, II ve III
E
I, II, III ve IV
Açıklama:
KULLANIM TÜRLERİNE GÖRE TOPRAK YÖNETİMİ
Otlakların daralması, • Erozyon, millenme ve kuraklık artışı, • Yalnızca o ülkede veya yörede gelişen endemik bitki türlerinin yok olması, • Toprakların fiziksel ve kimyasal verim gücünün düşmesi, biyolojik dengenin bozulması, • Hayvansal üretimin gerilemesi, • Artan taşkın ve sel tehdidi ve tüm bunların sonucu olarak toplumsal huzursuzluğun artması sorunlarını doğurur.
Otlakların daralması, • Erozyon, millenme ve kuraklık artışı, • Yalnızca o ülkede veya yörede gelişen endemik bitki türlerinin yok olması, • Toprakların fiziksel ve kimyasal verim gücünün düşmesi, biyolojik dengenin bozulması, • Hayvansal üretimin gerilemesi, • Artan taşkın ve sel tehdidi ve tüm bunların sonucu olarak toplumsal huzursuzluğun artması sorunlarını doğurur.
Soru 58
- Kazı ve dolgu miktarları en aza indirilmelidir.
- Kazı ve dolgu hacimleri birbirine eşit olmalıdır.
- İşlemler kültürel ve doğal değerlere zarar vermemelidir.
- Dolgu alanı kazı yerine bitişik veya olabildiğince yakın olmalıdır.
Seçenekler
A
I ve II
B
II ve III
C
I, II ve IV
D
I, II ve III
E
I, II, III ve IV
Açıklama:
KAZI-DOLGU İŞLEMLERİ
Kazı ve dolgu miktarları en aza indirilmelidir. • Kazı ve dolgu hacimleri birbirine eşit olmalıdır. • Etkin bir yüzey ve alan drenajı sağlanmalı, ancak arazi olabildiğince düz duruma getirilmelidir. • Kazı ve dolgu alanlarında tehlikeli ve engelleyici ögeler ile, çukur, tümsek, aşırı eğim gibi istenmeyen ögelere yer verilmemelidir. • İşlemler kültürel ve doğal değerlere zarar vermemelidir. • Dolgu alanı kazı yerine bitişik veya olabildiğince yakın olmalıdır. • Dolgu alanı çevresinde, döküm, ıslatma, sıkıştırma ve bitkilendirme işlemleri sırasında gerekecek önlemler önceden belirlenmelidir. • Döküm alanının altında ekonomik değere sahip rezerv bulunmamalıdır. • Döküm alanına giden taşıma yolu olabildiğince kısa ve uygun eğimde olmalıdır. • Toprak niteliği, tarımsal kayıpları en aza indirecek düzeyde olmalıdır. • Doğal bitki örtüsü olabildiğince korunmalıdır. • Yapılacak depolama, daha sonra kayma (heyelan), su baskını gibi sorunlara neden olmamalı, çevreyi bozmamalıdır. • Döküm alanı olarak oluşturulacak
Kazı ve dolgu miktarları en aza indirilmelidir. • Kazı ve dolgu hacimleri birbirine eşit olmalıdır. • Etkin bir yüzey ve alan drenajı sağlanmalı, ancak arazi olabildiğince düz duruma getirilmelidir. • Kazı ve dolgu alanlarında tehlikeli ve engelleyici ögeler ile, çukur, tümsek, aşırı eğim gibi istenmeyen ögelere yer verilmemelidir. • İşlemler kültürel ve doğal değerlere zarar vermemelidir. • Dolgu alanı kazı yerine bitişik veya olabildiğince yakın olmalıdır. • Dolgu alanı çevresinde, döküm, ıslatma, sıkıştırma ve bitkilendirme işlemleri sırasında gerekecek önlemler önceden belirlenmelidir. • Döküm alanının altında ekonomik değere sahip rezerv bulunmamalıdır. • Döküm alanına giden taşıma yolu olabildiğince kısa ve uygun eğimde olmalıdır. • Toprak niteliği, tarımsal kayıpları en aza indirecek düzeyde olmalıdır. • Doğal bitki örtüsü olabildiğince korunmalıdır. • Yapılacak depolama, daha sonra kayma (heyelan), su baskını gibi sorunlara neden olmamalı, çevreyi bozmamalıdır. • Döküm alanı olarak oluşturulacak
Soru 59
- Yüzeyin bir organik malçla kaplanması
- Toprak işlemeyle kat kat kabartılması
- Sık sık çapa yapıp, yüzeyde kılcal sürekliliğin kırılması
- Sürekli bitki örtüsü oluşturup gölge etkisi sağlanması
Seçenekler
A
I ve II
B
II ve III
C
I, II ve IV
D
I, II ve III
E
I, II, III ve IV
Açıklama:
TUZLU TOPRAKLARIN YÖNETİMİ
Toprak kurudukça ortamdaki su azalıp tuzların miktarı değişmeyeceğinden, çözeltideki tuz yoğunluğu artacaktır. Bu duruma fırsat vermemek üzere, yani zararın azaltılması için toprak sürekli olabildiğince nemli tutulmalıdır. Bununla ilişkili olarak, • Yüzeyin bir organik malçla kaplanması, • Toprak işlemeyle kat kat kabartılması, • Sık sık çapa yapıp, yüzeyde kılcal sürekliliğin kırılması, • Sürekli bitki örtüsü oluşturup gölge etkisi sağlanması gibi, yüzeyden buharlaşmayı azaltacak her önlem katkı sağlayabilir.
Toprak kurudukça ortamdaki su azalıp tuzların miktarı değişmeyeceğinden, çözeltideki tuz yoğunluğu artacaktır. Bu duruma fırsat vermemek üzere, yani zararın azaltılması için toprak sürekli olabildiğince nemli tutulmalıdır. Bununla ilişkili olarak, • Yüzeyin bir organik malçla kaplanması, • Toprak işlemeyle kat kat kabartılması, • Sık sık çapa yapıp, yüzeyde kılcal sürekliliğin kırılması, • Sürekli bitki örtüsü oluşturup gölge etkisi sağlanması gibi, yüzeyden buharlaşmayı azaltacak her önlem katkı sağlayabilir.
Soru 60
- Yeterli hacimde yıkama suyunun olmayışı
- Yüksek maliyet
- Çevresel sorunlar
- Çıkış ağzı bulunamaması
Seçenekler
A
I ve II
B
II ve III
C
I ve IV
D
I, II ve IV
E
I, II, III ve IV
Açıklama:
TUZLU TOPRAKLARIN YÖNETİMİ
Tuzlu topraklarda kesin çözüm onları yıkayıp ortamdan uzaklaştırmaktır. Ancak
• Yeterli hacimde yıkama suyunun olmayışı,
• Yüksek maliyet,
• Çevresel sorunlar veya
• Çıkış ağzı bulunamaması
gibi nedenlerle, tuzların yıkanmasına olanak bulunamayabilir.
Tuzlu topraklarda kesin çözüm onları yıkayıp ortamdan uzaklaştırmaktır. Ancak
• Yeterli hacimde yıkama suyunun olmayışı,
• Yüksek maliyet,
• Çevresel sorunlar veya
• Çıkış ağzı bulunamaması
gibi nedenlerle, tuzların yıkanmasına olanak bulunamayabilir.
Ünite 6
Soru 1
Aşağıdakilerden hangisi bitki besleme alanında iyi planlanan, belli bir sistematik içinde takip edilen, verileri düzenli olarak tutulan saksı ve tarla denemelerinin öncüsü olarak kabul edilen ve Helmont'a ait olan görüştür?
Seçenekler
A
Bitkilerin sudan oluştuğu görüşü
B
Bitkilerin besin elementlerini topraktan oldukları gibi aldığı görüşü
C
Karbondioksitin bitkiye köklerden geçtiği görüşü
D
Bitki köklerin sirke asidi çıkardığı görüşü
E
Bitkilerin beslenmelerinde besin elementlerini almaları gerekliliği görüşü
Açıklama:
Helmont bitkilerin sudan oluştuğunu inanıyordu. Helmont bitkilerin sudan oluştuğu sonucuna hatalı olarak varmıştı ancak bitki besleme alanında iyi planlanan, belli bir sistematik içinde takip edilen, verileri düzenli olarak tutulan saksı ve tarla denemelerinin öncüsü olmuş ve ardından gelen bilim insanlarına ışık tutmuştur. Doğru cevap A'dır.
Soru 2
Bitki besleme alanında ilk ölçüme dayalı deneysel çalışmayı yapan araştırmacı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Aristoteles
B
J.B. van Helmont
C
John Woodward
D
Stephan Hales
E
Joseph Priestley
Açıklama:
Bitki besleme alanında ilk ölçüme dayanarak yapılan deneysel çalışmalar Belçika’lı fizikçi J.B. van Helmont'a aittir. Araştırıcı ünlü denemesinde; 90.72 kg kuru toprağı saksıya koyduğunu, suladığını ve ağırlığı 2.27 kg olan söğüt fidanı diktiğini aktarır. Doğru cevap B'dir.
Soru 3
Yağmur, kanal ve nehir suyu gibi değişik su tipleri ile nane yetiştirme deneyi yaparak bitki beslenmesinde mineral maddelerin önemine ortaya koyan araştırmacı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Stephen Hales
B
Jan Ingen-Housz
C
John Woodward
D
Jean Senebier
E
Justus von Liebig
Açıklama:
Bitkilerin beslenmesinde, büyüme ve gelişmesinde mineral maddelerin önemi İngiliz bilim insanı John Woodward tarafından ortaya konmuştur. Woodward, yağmur suyu, Thames Nehri suyu, Hyde Park kanal suyu ve Hyde Park kanal suyu ile +40-45 gr bahçe toprağında 77 gün süre ile nane bitkisi yetiştirmiştir. Doğru cevap C'dir.
Soru 4
Stephan Hales'in yayınlamış olduğu "Bitki Statiği" adlı kitapta aşağıdakilerden hangisine vurgu yapılmıştır?
Seçenekler
A
Bitkilerin sadece su sayesinde ayakta kalabildiklerine
B
Bitkilerin karbondioksit soluduğuna
C
Bitkilerin fotosentez için ışığa ihtiyaç duyduğuna
D
Bitkilerin organik maddelerini yapmasında havanın da yer aldığına
E
Bitkilerin humussuz topraklarda gelişebildiğine
Açıklama:
İngiliz bilim insanı Stephan Hales 1727’de yayınlamış olduğu “Bitki Statiği” adlı kitabında araştırmaları sonucunda, bitkilerin organik maddelerini yapmasında havanın da yer aldığını belirtmesi açısından önemlidir. Doğru cevap D'dir.
Soru 5
Aşağıdakilerden hangisi bitki beslemesi alanında Priestley ve Ingen-Housz tarafından ortaya atılan ve Jean Senebier tarafından genişletilerek ortaya konulan görüştür?
Seçenekler
A
Bitki yapraklarının gelişimi için ışığın önemli olduğu
B
Bitkilerin sudan ibaret olduğu
C
Kimyasal gübrelerin bitki beslemesine katkı sağladığı
D
Bitkilerin humussuz toprakta daha iyi yetiştiği
E
Bitkilerin fotosentez ve solunum yaptığı
Açıklama:
Joseph Priestley nane bitkisi ile yapmış olduğu denemede ortam havasının karbon dioksit ile bozulduğunu fark etmesi bitkilerin “solunum” yaptığı düşüncesini uyandırdı. Jan Ingen-Housz bitkilerin yeşil kısımlarının ışığın varlığında oksijeni, karanlıkta da yalnız karbon dioksiti çıkardıklarına dair verileri ortaya koyarak fotosentez için ışığın gerekliliğini ortaya koyan ve solunumun aydınlatılmasında rol oynayan önemli açıklamalarda bulunmuştur. Ingen-Housz tarafından öne sürülen fotosentez ve solunum ile ilgili bilgiler, zamanın kimya bilgileri ile bağdaşmadığından hemen benimsenemedi. Bu bilgiler İsviçre’li bilim insanı Jean Senebier tarafından genişletilerek bitkilerin yeşil yapraklarında karbondioksitin redüksiyonu ile oksijenin meydana geldiği ortaya konulmuştur. Doğru cevap E'dir.
Soru 6
Bitki besleme ve gübreleme alanında çalışanların uzun süre düşüncelerine yön veren ve Liebig'in görüşünü ifade eden yasa aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Minimum Yasası
B
Gereksinim Yasası
C
Redüksiyon Yasası
D
Organik Kimya Yasası
E
Bitki Besleme yasası
Açıklama:
Liebig “Kimyanın Tarım ve Fizyolojiye Uygulanması” isimli kitabında yer alan “Toprakta tüm öteki bitki besin maddeleri optimum düzeyde bulunsalar bile bunlardan birinin noksanlığı ya da yokluğu halinde topraktan kaldırılan ürün miktarını bu minimumdaki besin maddesi belirler” şeklindeki görüşü sonradan “Minimum Yasası” olarak kabul edilmiştir. Bu yasa bitki besleme ve gübreleme alanında çalışanların uzun süre düşüncelerine yön vermiştir. Doğru cevap A'dır.
Soru 7
Aşağıdakilerden hangisi Lawes ve Gilbert'in kurdukları Ziraat Araştırma İstasyonunda yaptıkları çalışmaların sonucunu ifade etmektedir?
Seçenekler
A
Kimyasal gübreler toprağın verimliliğini azaltmaktadır
B
Gübre kullanımı daha yüksek miktar ve kalitede ürün alımını desteklemektedir.
C
Mineral gübreler kimyasal gübrelere kıyasla daha verimli sonuçlar doğurmaktadır.
D
Baklagil olmayan bitkiler azot olmadan gelişebilir.
E
Nadas topraktaki organik azotu bitki için zararlı forma dönüştürmektedir.
Açıklama:
Lawes ve Gilbert, istasyonunun kuruluşundan 2 yıl sonra deneme sonuçlarını aşağıdaki şekilde özetlediler:
- Bitkiler P ve K’un her ikisine de muhtaçtırlar, fakat bitki külünün içeriği bitki tarafından alınması gereken bitki besinlerinin miktarlarının ölçüsü olamaz.
- Baklagil olmayan bitkilerin toprakta N’a ihtiyaçları vardır. Azot olmayınca, P ve K olsa da bitki gelişemez.
- Toprağın verimi kimyasal gübrelerin yardımıyla yıllarca korunabilir.
- Nadasın faydası topraktaki organik (azotlu organik bileşiklerdeki) azotun bitki için faydalı forma dönüştürmesidir.
Soru 8
Aşağıdakilerden hangisi Knop'un yaptığı deneyler sonucunda, bitkinin büyüme ve gelişmesi için mutlak gerekli besin elementleri arasında yer almamıştır?
Seçenekler
A
Azot
B
Potasyum
C
Çinko
D
Fosfor
E
Kalsiyum
Açıklama:
Knop’un deneyleri sonucunda, bitkinin büyüme ve gelişmesi için mutlak gerekli besin elemetleri olarak N (azot), P (fosfor), K (potasyum), Ca (kalsiyum), Mg (magnezyum), eser miktarda demir. kükürt gösterilmiştir. Doğru cevap C'dir.
Soru 9
Aşağıdakilerden hangisi yeterli ve dengeli gübreleme programlarının hazırlanabilmesi ve başarılı olabilmesi için toprak ile ilgili olarak dikkat edilmesi gereken noktalardan biridir?
Seçenekler
A
Bitkilerin gelişme dönemlerinin göz önünde bulundurulması
B
Gübrelerin suda çözülme oranları ve tuz indeksleri gibi kritik özelliklerinin dikkate alınması
C
Kullanılan ortamlara ait fiziksel ve kimyasal özelliklerin tam olarak bilinmesi ve dikkate alınması
D
Yetersiz organik madde nedeniyle toprağın fiziksel- kimyasal-mikrobiyolojik özelliklerinin olumsuz yönde etkilenmesi
E
Kültürel işlemlere bağlı olarak doğru gübre formlarının seçilmesi
Açıklama:
Yeterli ve dengeli gübreleme programlarının hazırlanabilmesi ve başarılı olabilmesi için toprak ve yetiştirme ortamı koşulları ile ilgili olarak;
- Toprağın ve sulama suyunun reaksiyonuna bağlı olarak, bitki besin maddelerinin alınabilirliği,
- Uygulanan programlardaki aşırı gübreleme ve toprak özellikleri ile ilişkili tuzluluk problemleri,
- Yetersiz organik madde nedeniyle toprağın fiziksel-kimyasal-mikrobiyolojik özelliklerinin olumsuz yönde etkilenmesi,
- Bitki besin maddelerinin yapısal özellikleri ve toprakta bulunan diğer besin maddeleri ile etkileşimlerine bağlı olarak mobiliteleri dikkate alınmadır.
Soru 10
Gübreleme programı uygulanmadan önce karar verilmesi gereken en önemli konu aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Yetiştirilecek ürün için yeterli ışık olup olmadığı
B
Damla sulama tekniğinin kullanılıp kullanılmayacağı
C
Mineral gübre mi yoksa kimyevi gübre mi kullanılacağı
D
Yetiştirilecek bitkinin baklagil cinsinden olup olmadığı
E
Sözü edilen yetiştirme ortamının gerçekten gübrelemeye ihtiyaç duyup duymadığı
Açıklama:
Bitkisel üretimde gübreleme programları yapmadan önce karar verilmesi gerekli en önemli konu, sözü edilen yetiştirme ortamının gerçekten gübrelemeye ihtiyaç duyup duymadığıdır. Doğru cevap E'dir.
Soru 11
Karbondioksitin (CO2) bitkiye köklerden geçtiğini ve köklerin sirke asidi çıkardığına inanan bilim adamı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Jan Baptist van Helmont
B
John Woodward
C
Stephen Hales
D
Justus von Liebig
E
Heinrich Caro
Açıklama:
Helmont bitkilerin sudan oluştuğunu, Liebig karbondioksitin (CO2) bitkiye köklerden geçtiğini ve köklerin sirke asidi çıkardığına inanıyordu ama ikisi de yanılmıştı.
Soru 12
Canlıdan kopan bir parçanın gelişerek yeni bir birey oluşturmasına vegetatif üreme ve bu şekilde bir bitkiden alınan parçanın tekrar yeni bir bitki oluşturana kadar geçen süre ile denenmesine ne ad verilir?
Seçenekler
A
Aşılama
B
Vegetasyon
C
Fermantasyon
D
Hiposentez
E
Fotosentez
Açıklama:
Canlıdan kopan bir parçanın gelişerek yeni bir birey oluşturmasına vegetatif üreme ve bu şekilde bir bitkiden alınan parçanın tekrar yeni bir bitki oluşturana kadar geçen süre ile denenmesine de Vegetasyon Denemesi denir.
Soru 13
Bitkilerin beslenmesinde, büyüme ve gelişmesinde mineral maddelerin önemini ortaya koyan bilim insanı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Jan Baptist van Helmont
B
Stephen Hales
C
Justus von Liebig
D
Heinrich Caro
E
John Woodward
Açıklama:
Bitkilerin beslenmesinde, büyüme ve gelişmesinde mineral maddelerin önemi İngiliz bilim insanı John Woodward (1665-1728) tarafından ortaya konmuştur. Woodward, yağmur suyu, Thames Nehri suyu, Hyde Park kanal suyu ve Hyde Park kanal suyu +40-45 gr bahçe toprağında 77 gün süre ile nane bitkisi yetiştirmiştir.
Soru 14
Belçika’lı fizikçi J.B. van Helmont (1580-1644), bitki besleme alanında yaptığı deneysel çalışmaları hangi bitki üzerinde deney yaparak ortaya çıkarmıştır?
Seçenekler
A
Nane
B
Çam ağacı
C
Söğüt fidanı
D
Armut ağacı
E
Baklagiller
Açıklama:
Bitki besleme alanında ilk ölçüme dayanarak yapılan deneysel çalışmalar Belçika’lı fizikçi J.B. van Helmont (1580-1644)’a aittir. Araştırıcı ünlü denemesinde; 90.72 kg (200 lb) kuru toprağı saksıya koyduğunu, suladığını ve ağırlığı 2.27 kg (5 lb) olan söğüt fidanı diktiğini aktarır.
Soru 15
Bitkilerin yeşil kısımlarının ışığın varlığında oksijeni, karanlıkta da yalnız karbon dioksiti çıkardıklarına dair verileri ortaya koyarak fotosentez için ışığın gerekliliğini ortaya koyan bilim insanı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Jan Ingen-Housz
B
Stephen Hales
C
Justus von Liebig
D
Heinrich Caro
E
John Woodward
Açıklama:
Hollanda’lı bilim insanı Jan Ingen-Housz (1730-1799), bitkilerin yeşil kısımlarının ışığın varlığında oksijeni, karanlıkta da yalnız karbon dioksiti çıkardıklarına dair verileri ortaya koyarak fotosentez için ışığın gerekliliğini ortaya koyan ve solunumun aydınlatılmasında rol oynayan önemli açıklamalarda bulunmuştur.
Soru 16
Aşağıdakilerden hangisi Liebig’e göre bitki için gerekli 10 besin elementi olarak kabul ettiği elementlerden biridir?
Seçenekler
A
Berilyum
B
Flor
C
Magnezyum
D
Bor
E
Brom
Açıklama:
Bitki için gerekli 10 besin elementi olarak karbon (C), hidrojen (H), oksijen (O), azot (N), fosfor (P), potasyum (K), kalsiyum (Ca), magnezyum (Mg), kükürt (S) ve silisyum (Si) olarak özetlemiştir.
Soru 17
1944 yılında yayımlamış olduğu “Bitkilerin inorganik beslenmesi üzerine makaleler” isimli kitabı ile modern modern bitki beslemenin öncülerinden kabul edilen araştırmacı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Alfred Müntz
B
Jean Jaques Theophile Schloesing
C
Hermann Wilfarth
D
Hermann Hellriegel
E
T.C. Hoagland
Açıklama:
T.C. Hoagland ve T.C. Broyer 1936’da bugünde hala kullanılan besin element çözeltisini geliştirerek sonuçlarını yayınlamışlardır. 1944 yılında Hoagland’ın yayınlamış olduğu “Bitkilerin inorganik beslenmesi üzerine makaleler” isimli kitap konu ile ilgili klasik eserler arasında değerlendirilmektedir. Hoagland (1884-1949) çalışmaları ile modern bitki beslemenin öncülerinden kabul edilmektedir.
Soru 18
Aşağıdakilerden hangisi yeterli ve dengeli gübreleme programlarının hazırlanabilmesi ve başarılı olabilmesi için dikkate alınması gereken konulardandır?
I- Bilgilendirme ve uygulamalı gösterim ile üreticilerin bilgilendirilmesi
II- Kültürel işlemlere bağlı olarak doğru gübre formlarının seçilmesi
III- Bitkilerin gelişme dönemlerinin göz önünde bulundurulması
IV- Toprağın ve sulama suyunun reaksiyonuna bağlı olarak, bitki besin maddelerinin alınabilirliği
V- Tahminlenen ürüne ilişkin kaldırılan besin maddesi miktarlarına dikkat edilmesi
I- Bilgilendirme ve uygulamalı gösterim ile üreticilerin bilgilendirilmesi
II- Kültürel işlemlere bağlı olarak doğru gübre formlarının seçilmesi
III- Bitkilerin gelişme dönemlerinin göz önünde bulundurulması
IV- Toprağın ve sulama suyunun reaksiyonuna bağlı olarak, bitki besin maddelerinin alınabilirliği
V- Tahminlenen ürüne ilişkin kaldırılan besin maddesi miktarlarına dikkat edilmesi
Seçenekler
A
I, II, IV, V
B
II, III, IV, V
C
I, III, IV, V
D
I, II, III, IV
E
Hepsi
Açıklama:
Seçeneklerde verilen bütün bilgiler yeterli ve dengeli gübreleme programlarının hazırlanabilmesi ve başarılı olabilmesi için dikkate alınması gereken konulardandır. Doğru yanıt E'dir.
Soru 19
- Tad, kalite ve besin değerlerinin iyileştirilmesi
- Gıda kalite sensörlerinin geliştirilmesi
- Patojen ve bulaşık maddelerin yok edilmesi
Nanoteknoloji kullanılarak tarımsal üretimde yukarıda verilerden hangisini veya hangilerini belirlemek mümkündür?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
I - II
D
I - III
E
I - II - III
Açıklama:
Tarımsal üretimde bu teknoloji kullanılarak:
- Patojen ve bulaşık maddelerin belirlenmesi,
- Nano partiküllerle kaplanan tarımsal ürünlerin üretilmesi,
- Çiftlik hayvanlarının yem rasyonlarında kullanılan nano-partiküllerin patojenleri bünyede zarar yapmadan önce engellemesi,
- Gıda kalite sensörlerinin geliştirilmesi,
- Tad, kalite ve besin değerlerinin iyileştirilmesi,
- Zehir etkisi gösterebilecek maddelerin tarımsal ürünlerden kaldırılması,
- Toprak özelliklerinin iyileştirilerek tarımsal verimliliğin arttırılması,
- İlaç, gübre ve suyun toprakta tutulma veya yıkanmasının sağlanması yönünde çalışmalar ön plana çıkmış durumdadır.
Soru 20
Nanoteknoloji kelimesini ilk defa kullanan ve genel olarak malzemelerin atom atom ya da molekül molekül işlenmesi, ayrılması, birleştirilmesi ve bozulması olarak dile getiren bilim insanı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Heinrich Caro
B
Norio Taniguchi
C
Adolf Frank
D
Fritz Haber
E
Carl Bosch
Açıklama:
Nanoteknoloji: Bir nanometre metrenin milyarda biri, bir milimetrenin milyonda biri kadar bir uzunluktur. Yaklaşık olarak insan saç telinin on binde biri kadar bir kalınlığa eşdeğer kabul edilebilir. Bu uzunluk terimi atom ve moleküllerin içindeki en küçük mesafeleri tanımlamak için de kullanılır. Üç ile beş atom yan yana sıraladığında bu uzunluğa eşit bir uzunluk meydana getirirler. Genel olarak maddeyi atomik veya moleküler seviyede kontrol etme, yönlendirme bilimi olarak ifade edilebilir. Kimi araştırıcılar atomik seviyede mühendislik olarak da tanımlamıştır. Nanoteknoloji kelimesini ilk defa kullanan Tokyo Bilim Üniversitesi’nden Norio Taniguchi olmuştur. 1974’de yayınlanan bir makalede Taniguchi “‘Nanoteknoloji’ genel olarak malzemelerin atom atom ya da molekül işlenmesi, ayrılması, birleştirilmesi ve bozulmasıdır.” olarak dile getirilmiştir.
Soru 21
Aşağıdakilerden hangisi bitki besleme alanında ilk ölçüme dayanarak yapılan deneysel çalışmaları gerçekleştirmiştir?
Seçenekler
A
J.B. van Helmont
B
J. Woodward
C
S. Hales
D
J. Priestley
E
J. Ingen -Housz
Açıklama:
Bitki besleme alanında ilk ölçüme dayanarak yapılan deneysel çalışmalar Belçika’lı fizikçi J.B. van Helmont (1580-1644)’a aittir
Soru 22
Aşağıdakilerden hangisi bitkilerin beslenmesinde, büyüme ve gelişmesinde mineral maddelerin önemini ortaya koyan bilim insanıdır?
Seçenekler
A
J.B. van Helmont
B
J. Woodward
C
J. Hales
D
J. Priestley
E
J. Ingen -Housz
Açıklama:
Bitkilerin beslenmesinde, büyüme ve gelişmesinde mineral maddelerin önemi İngiliz bilim insanı John Woodward (1665-1728) tarafından ortaya konmuştur.
Soru 23
Yayınladığı “Bitki Statiği” adlı kitabında araştırmaları sonucunda, bitkilerin organik maddelerini yapmasında havanın da yer aldığını belirten bilim insanı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
J. Priestley
B
L. J. Gay-Lussac
C
J. B. Lawes
D
J. H. Gilbert
E
S. Hales
Açıklama:
İngiliz bilim insanı Stephan Hales (1677-1761), 1727’de yayınlamış olduğu “Bitki Statiği” adlı kitabında araştırmaları sonucunda, bitkilerin organik maddelerini yapmasında havanın da yer aldığını belirtmesi açısından önemlidir.
Soru 24
Aşağıdakilerden hangisi "Minimum Yasası" ile bitki besleme ve gübreleme alanında çalışanların uzun süre düşüncelerine yön veren bilim insanıdır?
Seçenekler
A
Justus von Liebig
B
Jean Senebier
C
Heinrich Caro
D
Stephen Hales
E
Jan Ingen-Housz
Açıklama:
Liebig “Kimyanın Tarım ve Fizyolojiye Uygulanması” isimli kitabında yer alan “Toprakta tüm öteki bitki besin maddeleri optimum düzeyde bulunsalar bile bunlardan birinin noksanlığı ya da yokluğu halinde topraktan kaldırılan ürün miktarını
bu minimumdaki besin maddesi belirler” şeklindeki görüşü sonradan “Minimum Yasası” olarak kabul edilmiştir.
bu minimumdaki besin maddesi belirler” şeklindeki görüşü sonradan “Minimum Yasası” olarak kabul edilmiştir.
Soru 25
Bitki Besleme Tarihi Öğrenmenin faydalarıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Bitkisel üretimde; en ekonomik girdi kullanımı ile doğaya ve çevreye zarar vermeden istenilen verim ve kalitede yetiştiricilik yapabilmek için bitki beslemenin tarihini öğrenmek, bu alanda çalışmak isteyenlere iki yönlü bir kazanç getirir.
B
Ayrıca unutulmamalıdır ki, herhangi bir bilim alanına ait tarihsel süreç incelenirken zaman içinde ifade edilen düşünce, görüş ve çalışmaların sonuçları bugün bilinen gerçekleri ifade etmeyebilir. Bu nedenle tarih, bilim insanın yaşadığı dönemdeki anlayışını bizlere aktarır. Bilim insanları, bilimsel olarak düşündüklerinde bile, vardıkları sonuçları yanlış algılamaları olasıdır.
C
Bilim insanlarının yaşadığı her dönemde mevcut veriler ışığında bu tür hataları yapmış olması bilimin doğası gereğidir. Ancak yapılan hatalar yepyeni bilimsel sonuçlara ulaşmaya yardımcı olur, yeni bilimsel sonuçlara ulaşabilmek de, o alana ait tarihi süreci okuyarak gerçekleşebilir.
D
Bitki besleme biliminde en son gerçeğe halen ulaşılamasa bile, bilimsel ilerleme ve gelişmeler tüm hızıyla devam etmektedir. Bugün farklı bilim dallarının ortak çalışmaları, teknolojideki baş döndürücü sonuçlar bitki beslemede insan ömründen daha kısa sürede büyük değişikliklerin yaşanmasına neden olmaktadır.
E
Hepsii
Açıklama:
Bitki Besleme Tarihi Öğrenmenin faydalarıyla ilgili A, B, C, D şıklarının hepsi doğrudur.
Soru 26
Tarım hangi dönemde gerçekleşen ilk büyük bilimsel ve teknolojik devrimdir?
Seçenekler
A
Neolitik (cilalı taş) dönemi
B
Eski Taş Çağı (Paleolitik Çağ)
C
Orta Taş Çağı (Mezolitik Çağ)
D
Bakır Çağı (Kalkolitik Çağ)
E
Tunç Çağı
Açıklama:
Bilim dünyasında kabul gören en önemli yaklaşımlardan biri, tarımın insanlık tarihinde uzun ve belirsiz bir süreç olan neolitik (cilalı taş) dönemde gerçekleşen ilk büyük bilimsel ve teknolojik devrim olmasıdır.
Soru 27
I. İnsanları tarımsal üretimin etkisi ile yerleşik hayata mecbur bırakması,
II. İlk mülkiyet ve hukuk kurallarının ortaya konması,
III. Üretim için gözlem ve ölçümlerde ihtiyaç duyulan geometri, astronomi, aritmetik bilimlerinin gelişmesini teşvik etmesi,
IV. Yerleşik hayatta ve tarımsal üretimde inşaat, sulama kanalları, alet ve makinelerin yapılmasını zorunlu kıldığı için teknik ve malzeme bilgisinin geliştirilmesi gibi çalışmalara zemin hazırlamış olması.
Yukarıdakilerden hangisi Tarımın devrim olarak nitelenmesinin esas nedenlerinden biridir?
II. İlk mülkiyet ve hukuk kurallarının ortaya konması,
III. Üretim için gözlem ve ölçümlerde ihtiyaç duyulan geometri, astronomi, aritmetik bilimlerinin gelişmesini teşvik etmesi,
IV. Yerleşik hayatta ve tarımsal üretimde inşaat, sulama kanalları, alet ve makinelerin yapılmasını zorunlu kıldığı için teknik ve malzeme bilgisinin geliştirilmesi gibi çalışmalara zemin hazırlamış olması.
Yukarıdakilerden hangisi Tarımın devrim olarak nitelenmesinin esas nedenlerinden biridir?
Seçenekler
A
Yalnızca I
B
I ve III
C
II ve IV
D
I, II, III, IV
E
I ve IV
Açıklama:
I, II, III, IV şıklarının hepsi Tarımın devrim olarak nitelenmesinin esas nedenlerinden biridir.
Soru 28
Bitki besleme Alanında bugüne kadar yapılan çalışmalarla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Bitki beslemenin de tarihi, ilk ziraatı yapan insanlarla başlar. Bitki besleme, başlangıçta insanların, doğayı anlama çabaları sonucunda elde ettikleri gözlemlerin yorumlarına ait iken, bugün modern teknolojinin desteği ile moleküler hatta nano seviyede yapılan bir bilim dalı haline gelmiştir.
B
Bitkilerin beslenme ve gelişmelerini yalnız düşüncelere dayanarak açıklayan Eski Yunan Uygarlık çağının ünlü filozofu Aristotoles (MÖ 384-322); bitkilerin herhangi bir çaba göstermeden, ihtiyaç duydukları besin elementlerini topraktan ve bitkilerde bulundukları formları ile aldığı kanısındaydı. O, doğada mevcut tüm maddelerin toprak, su, hava ve ateşten oluşan dört “element”ten meydana geldiğine inanıyordu.
C
Bitki besleme alanında ilk ölçüme dayanarak yapılan deneysel çalışmalar Belçika’lı fizikçi J.B. van Helmont (1580-1644)’a aittir. Araştırıcı ünlü denemesinde; 90.72 kg (200 lb) kuru toprağı saksıya koyduğunu, suladığını ve ağırlığı 2.27 kg (5 lb) olan söğüt fidanı diktiğini aktarır. Saksının üstünü toprak kayıplarını engellemek için delikli bir kapak ile kapattığını, bitkiyi sadece yağmur suyu veya (gerekli olduğunda) arı su ile suladığını 5 yılın sonunda toprağın neredeyse aynı ağırlıkta kaldığını sadece 57 g kaybettiğini, söğüt bitkisinin ise 2.27 kg’dan 77 kg’a ulaştığını tespit etmiştir.
D
Araştırıcıya göre; beş yılda kabuk, odun ve kök olarak yaklaşık 75 kg artış gösteren bitkiyi yalnızca su beslemişti. Vardığı sonucun yanlış olmasına rağmen, deneme; çok iyi planlanmış, titizlikle takip edilmiş, tam olarak açıklanmış olmamasına rağmen Aristotoles’in bitki beslenmesi konusundaki düşüncelerini red ediyor olması bakımından önemlidir.
E
Hepsi
Açıklama:
Bitki besleme Alanında Bugüne kadar yapılan çalışmalarla ilgili A, B, C, D şıklarının hepsi doğrudur.
Soru 29
Bitkilerin humussuz topraklarda gelişebileceklerini deneysel olarak ispatlayan Bilim adamı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Stephan Hales
B
Jean B. Boussingault
C
Joseph Priestley
D
Jan Ingen-Housz
E
L.J.Gay-Lussac
Açıklama:
Jean B. Boussingault (1802-1887)’da bitkilerin humussuz topraklarda gelişebileceklerini deneysel olarak ispatlamıştır. Alsas’daki çiftliğinde Saussure’nin doğruluğuna inandığı metotlardan faydalanarak araştırmalar yapmıştır. Nitratlı gübrelerin de amonyaklılar kadar bitkiler için yararlı N’lu gübreler olduklarını ispat etmiştir.
Soru 30
Aşağıdakilerden hangisi Liebig' in kendinden önceki çalışmalar ile kendi ulaştığı sonuçları bir araya getirerek dönemindeki son gelişmeleri özetlediği maddelerden biri değildir?
Seçenekler
A
Bitkiler ihtiyaç duydukları karbon dioksidi (CO2) havadan alır.
B
İhtiyaç duyulan hidrojen (H) ve oksijen (O)’i sudan alır.
C
Alkali elementlerin meydana getirdiği alkaliliğin bitki bünyesinde oluşan metabolik olaylar sonucunda oluşturulan asitle giderilir.
D
Tohumun oluşması için fosfatlara gereksinim vardır.
E
Bitkiler yaprakları ile rastgele her şeyi havadan alırlar ancak işe yaramayanları yine yaprakları ile atarlar.
Açıklama:
A, B ve C şıklarının hepsi Liebig' in kendinden önceki çalışmalar ile kendi ulaştığı sonuçları bir araya getirerek dönemindeki son gelişmeleri özetlediği maddelerden biridir, ancak d seçeneği Liebig' in kendinden önceki çalışmalar ile kendi ulaştığı sonuçları bir araya getirerek dönemindeki son gelişmeleri özetlediği maddelerden biri değildir.
Soru 31
I. Bitkiler P ve K’un her ikisine de muhtaçtırlar, fakat bitki külünün içeriği bitki tarafından alınması gereken bitki besinlerinin miktarlarının ölçüsü olamaz.
II. Baklagil olmayan bitkilerin toprakta N’a ihtiyaçları vardır. Azot olmayınca, P ve K olsa da bitki gelişemez. Atmosferden toprağa yağışlar ile geçen amonyak (NH3) bitkinin N ihtiyacına yetmez.
III.Toprağın verimi kimyasal gübrelerin yardımıyla yıllarca korunabilir.
IV.Nadasın faydası topraktaki organik (azotlu organik bileşiklerdeki) azotun bitki için faydalı forma dönüştürmesidir.
Yukarıdakilerden hangisi Lawes ve Gilbert' in Ziraat Araştırma İstasyonunun kuruluşundan 2 yıl sonraki deneme sonuçlarından biridir?
II. Baklagil olmayan bitkilerin toprakta N’a ihtiyaçları vardır. Azot olmayınca, P ve K olsa da bitki gelişemez. Atmosferden toprağa yağışlar ile geçen amonyak (NH3) bitkinin N ihtiyacına yetmez.
III.Toprağın verimi kimyasal gübrelerin yardımıyla yıllarca korunabilir.
IV.Nadasın faydası topraktaki organik (azotlu organik bileşiklerdeki) azotun bitki için faydalı forma dönüştürmesidir.
Yukarıdakilerden hangisi Lawes ve Gilbert' in Ziraat Araştırma İstasyonunun kuruluşundan 2 yıl sonraki deneme sonuçlarından biridir?
Seçenekler
A
Yalnızca I
B
I ve III
C
I, II, III, IV
D
I, II, IV
E
II ve IV
Açıklama:
I, II, III, IV şıklarının hepsi Lawes ve Gilbert' in Ziraat Araştırma İstasyonunun kuruluşundan 2 yıl sonraki deneme sonuçlarından biridir.
Soru 32
1886 yılında baklagil bitkilerinin köklerindeki nodüllerde yaşayan mikroorganizmaların havanın serbest N’unu kullanarak, bitkinin kullanabileceği forma dönüştürdükleri sonucuna varan bilim adamları aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Hermann Hellriegel (1831-1896) ve HermannWilfarth (1853-1904)
B
Julius von Sachs
C
W. Knop (1817-1901)
D
T.C. Hoagland ve T.C. Broyer
E
Fritz Haber (1868- 1934) ve Carl Bosch (1874-1940)
Açıklama:
Hermann Hellriegel (1831-1896) ve HermannWilfarth (1853-1904) 1886 yılında baklagil bitkilerinin köklerindeki nodüllerde yaşayan mikroorganizmaların havanın serbest N’unu kullanarak, bitkinin kullanabileceği forma dönüştürdükleri sonucuna vardılar.
Soru 33
I. Bitkisel üretimde gübreleme programları yapmadan önce karar verilmesi gerekli en önemli konu, sözü edilen yetiştirme ortamının gerçekten gübrelemeye ihtiyaç duyup duymadığıdır.
II. Özellikle sera topraklarında geçmiş yıllardan gelen yoğun bir gübreleme varsa, damla sulama sistemi kullanılıyorsa ve bu alanda fide dikiminden sonra 15-20 gün yetecek kadar besin maddesi mevcutsa, bu zaman aralığında gübreleme önerilmeyebilir.
III. Ayrıca fidelerin şaşırtılmasından sonra damla sulama ile bitkinin ihtiyaç duyduğu dönemlerde, kök etki alanına yeter miktarda besin maddesi uygulanacağı için özellikle seralarda temel gübrelemenin gerekliliği konusunda iyi düşünmek gerekmektedir.
IV. Ekonomik, çevreye duyarlı, dengeli bir gübreleme programı; birim alana uygulanacak gübre miktarı, bu uygulamada hangi gübrelerin kullanılacağı, ne zaman en uygunlanma yapılacağı, hangi gübrelerin kullanılacağı, hangi gübreleme yönteminin kullanılacağı ve hangi derinliğe uygulanacağı sorunlarına cevaplar vererek istenen verim ve kalitede ürün alınmasını sağlar.
Dengeli Gübreleme ile ilgili yukarıdakilerden hangisi doğrudur?
II. Özellikle sera topraklarında geçmiş yıllardan gelen yoğun bir gübreleme varsa, damla sulama sistemi kullanılıyorsa ve bu alanda fide dikiminden sonra 15-20 gün yetecek kadar besin maddesi mevcutsa, bu zaman aralığında gübreleme önerilmeyebilir.
III. Ayrıca fidelerin şaşırtılmasından sonra damla sulama ile bitkinin ihtiyaç duyduğu dönemlerde, kök etki alanına yeter miktarda besin maddesi uygulanacağı için özellikle seralarda temel gübrelemenin gerekliliği konusunda iyi düşünmek gerekmektedir.
IV. Ekonomik, çevreye duyarlı, dengeli bir gübreleme programı; birim alana uygulanacak gübre miktarı, bu uygulamada hangi gübrelerin kullanılacağı, ne zaman en uygunlanma yapılacağı, hangi gübrelerin kullanılacağı, hangi gübreleme yönteminin kullanılacağı ve hangi derinliğe uygulanacağı sorunlarına cevaplar vererek istenen verim ve kalitede ürün alınmasını sağlar.
Dengeli Gübreleme ile ilgili yukarıdakilerden hangisi doğrudur?
Seçenekler
A
Yalnızca I
B
I, II, III, IV
C
I, IV
D
II, III
E
I, III, IV
Açıklama:
Dengeli Gübreleme ile ilgili I, II, III, IV şıklarının hepsi doğrudur.
Soru 34
Aşağıdakilerden hangisi Bitki beslemede Nanoteknolojinin kullanıldığı alanlardan biridir?
Seçenekler
A
Patojen ve bulaşık maddelerin belirlenmesi.
B
Nano partiküllerle kaplanan tarımsal ürünlerin üretilmesi .
C
Çiftlik hayvanlarının yem rasyonlarında kullanılan nano-partiküllerin patojenleri bünyede zarar yapmadan önce engellemesi.
D
Gıda kalite sensörlerinin geliştirilmesi, Tad, kalite ve besin değerlerinin iyileştirilmesi.
E
Hepsi
Açıklama:
A, B, C, D şıklarının hepsi Bitki beslemede Nanoteknolojinin kullanıldığı alanlardan biridir.
Soru 35
Aşağıdaki bilim insanlarından hangisi bitkilerin beslenmesinde, büyümesinde ve gelişmesinde mineral maddelerin önemli olduğunu ortaya konmuştur?
Seçenekler
A
J.B. van Helmont
B
Jan Ingen-Housz
C
John Woodward
D
Stephan Hales
E
Joseph Priestley
Açıklama:
Bitkilerin beslenmesinde, büyüme ve gelişmesinde mineral maddelerin önemi İngiliz bilim insanı John Woodward (1665-1728) tarafından ortaya konmuştur. Woodward, yağmur suyu, Thames Nehri suyu, Hyde Park kanal suyu ve Hyde Park kanal suyu +40-45 gr bahçe toprağında 77 gün süre ile nane bitkisi yetiştirmiştir. Woodward’ın kendinden önce bildirilen “bitkilerin sudan oluştuğu” sonucunun aksine; toprağın ve içinde mineral maddelerin çözüldüğü su ile sulamanın önemine işaret eden sonuçlara ulaşması bitki besleme açısından önemlidir. Doğru yanıt C'dir.
Soru 36
Aşağıdakilerden hangisi canlıdan kopan bir parçanın gelişerek yeni bir birey oluşturmasını ifade etmektedir?
Seçenekler
A
Bitki statiği
B
Vegetatif üreme
C
Minimum yasası
D
Doğal üreme
E
Moleküler üreme
Açıklama:
Canlıdan kopan bir parçanın gelişerek yeni bir birey oluşturmasına vegetatif üreme ve bu şekilde bir bitkiden alınan parçanın tekrar yeni bir bitki oluşturana kadar geçen süre ile denenmesine de Vegetasyon Denemesi denir.
Soru 37
Aşağıdakilerden hangisi 19. yüzyılda Jean B. Boussingault'ın bitki besleme alanına yaptı katkılardan biridir?
Seçenekler
A
Bitkilerin humussuz topraklarda gelişebileceklerini deneysel olarak ispatlanması
B
Bitkilerin solunum yaptığı düşüncesinin ortaya konulması
C
Bitkilerin organik maddelerini yapmasında havanın da yer aldığının ortaya konulması
D
Bitkilerin yeşil yapraklarında karbondioksitin redüksiyonu ile oksijenin meydana geldiğini ortaya konulması
E
Bitki beslemede kimyasal metotların kullanılması
Açıklama:
Jean B. Boussingault (1802-1887), bitkilerin humussuz topraklarda gelişebileceklerini deneysel olarak ispatlamıştır. Alsas’daki çiftliğinde Saussure’nin doğruluğuna inandığı metotlardan faydalanarak araştırmalar yapmıştır. Nitratlı gübrelerin de amonyaklılar kadar bitkiler için yararlı N’lu gübreler olduklarını ispat etmiştir. Buna karşılık kültür bitkilerinin atmosferin elementel N’dan faydalanamayacakları kanısında olan Boussingault, bitki nöbetleşmesi ile ilgili tarla denemeleri kurmuştur. Tarla denemeleriyle ortaya koyduğu sonuçlar nedeni ile Boussingault’a birçok kişi tarafından “Tarla denemecilerinin babası” ünvanı verilmiştir. Doğru yanıt A'dır.
Soru 38
Aşağıdakilerden hangisi fotosentez için ışığın gerekliliğini ortaya koyan ve solunumun aydınlatılmasında rol oynayan önemli açıklamalarda bulunmuştur?
Seçenekler
A
Joseph Priestley
B
L.J.Gay-Lussac
C
J.B. Lawes
D
Jan Ingen-Housz
E
J.H. Gilbert
Açıklama:
Hollanda’lı bilim insanı Jan Ingen-Housz (1730-1799), bitkilerin yeşil kısımlarının ışığın varlığında oksijeni, karanlıkta da yalnız karbon dioksiti çıkardıklarına dair verileri ortaya koyarak fotosentez için ışığın gerekliliğini ortaya koyan ve solunumun aydınlatılmasında rol oynayan önemli açıklamalarda bulunmuştur. Açıklamalarında bitkilerin yeşil kısımlarından ışığın varlığında dışarıya verilen oksijenin, karanlıkta verilen karbondioksitten daha fazla olduğunu ifade etmiştir. Doğru yanıt D'dir.
Soru 39
Aşağıdaki hangisi W. Knop'un deneyleri sonucunda, bitkinin büyüme ve gelişmesi için mutlak gerekli besin elementleri arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Kalsiyum
B
Magnezyum
C
Silisyum
D
Fosfor
E
Potasyum
Açıklama:
Knop’un deneyleri sonucunda, bitkinin büyüme ve gelişmesi için mutlak gerekli besin elemetleri olarak azot (N), fosfor (P), potasyum (K), kalsiyum (Ca), magnezyum (Mg), eser miktarda demir (Fe), kükürt (S), gösterilmiştir. Ayrıca oksijen (O), CO2 ve hidrojenin (H) de bitki için mutlaka gerekli olduğu ancak bu elementlerin su ve havadan alınabileceği bildirilmiştir. Doğru yanıt C'dir.
Soru 40
Aşağıdakilerden hangisi yirminci yüzyılda bitki besleme alanındaki gelişmelerden biridir?
Seçenekler
A
Fotosentezin temel prensiplerine ait sonuçların ortaya koyulması
B
Tarım kimyası konusunda önemli çalışmaların yapılması
C
Biyolojik azot tespitinin temel prensiplerini ortaya konulması
D
Tohumun oluşturulmasında fosfatın kullanılması
E
Toprağın fiziksel ve kimyasal özelliklerinin ön plana çıkarılması
Açıklama:
Onsekizinci yüzyılın sonu, Senebier’in fotosentezin temel prensiplerine ait sonuçları ortaya koyması, 19. yüzyılın ortaları büyüme ve gelişme için gerekli bitki besin elementleri ve yeterli seviyelerinin tespit edilmesi, 19. yüzyılın sonu da biyolojik N fiksasyonunun temel prensiplerine ait sonuçların ortaya konulması bakımından çok önemlidir. Yirminci yüzyıl ise toprağın fiziksel ve kimyasal özelliklerinin ön plana çıkarılarak, mikroskobik seviyede çalışmaların ve tarımda nükleer tekniklerin kullanımının başlaması bakımından önem taşımaktadır. Doğru yanıt E'dir.
Soru 41
Aşağıdakilerden hangisi bitkilerin yeşil kısımlarının ışığın varlığında oksijeni, karanlıkta da yalnız karbon dioksiti çıkardıklarına dair verileri ortaya koyarak fotosentez için ışığın gerekliliğini ortaya koyan bilim insanıdır?
Seçenekler
A
J.B. Lawes
B
J.H. Gilbert
C
J.B. Boussingault
D
J. Priestley
E
J. Ingen-Housz
Açıklama:
Hollanda’lı bilim insanı Jan Ingen-Housz (1730-1799), bitkilerin yeşil kısımlarının ışığın varlığında oksijeni, karanlıkta da yalnız karbon dioksiti çıkardıklarına dair verileri ortaya koyarak fotosentez için ışığın gerekliliğini ortaya koyan ve solunumun aydınlatılmasında rol oynayan önemli açıklamalarda bulunmuştur.
Soru 42
I-Üretimde yapılan işlemlerin gerekliliği, nedenleri ve önemi ile daha önce yapılan çalışmalar arasında bağlantı sağlanması II-Alanda çalışacakların tarımsal üretimde yeni ve modern teknikleri kullanabilmesi ve tarımsal üretim hakkında yeni bir anlayış edinebilmesi III- Topraksız tarım, sürdürülebilir tarım, organik tarım ve nano teknojilerin tarımsal uygulamalarının keşfi Yukarıdakilerden hangileri istenilen verim ve kalitede yetiştiricilik yapabilmek için bitki beslemenin tarihini öğrenmenin yararlarıdır?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
I-II ve III
C
I ve II
D
II ve III
E
I ve III
Açıklama:
Bitkisel üretimde; en ekonomik girdi kullanımı ile doğaya ve çevreye zarar vermeden istenilen verim ve kalitede yetiştiricilik yapabilmek için bitki beslemenin tarihini öğrenmek, bu alanda çalışmak isteyenlere iki yönlü bir kazanç getirir. Birincisi, üretimde yapılan işlemlerin gerekliliği, nedenleri ve önemi ile daha önce yapılan çalışmalar arasında bağlantı sağlanmasıdır ki, bu yalnız bitki besleme tarihini okuyarak gerçekleştirilebilir. İkincisi de, bu alanda çalışacakların tarımsal üretimde yeni ve modern teknikleri kullanabilmesi ve tarımsal üretim hakkında yeni bir anlayış edinebilmesidir. Doğru cevap C'dir.
Soru 43
Bitki besleme alanında ölçüme dayanarak yapılan ilk çalışma kim tarafından yapılmıştır?
Seçenekler
A
Aristotoles
B
Liebig
C
Woodward
D
Helmont
E
Hales
Açıklama:
Bitki besleme alanında ilk ölçüme dayanarak yapılan deneysel çalışmalar Belçika’lı fizikçi J.B. van Helmont (1580-1644)’a aittir. Doğru cevap D'dir.
Soru 44
İngiliz bilim insanı John Woodward'ın bitki beslenmesinde önemli görerek vurgu yaptığı konu aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Toprak
B
Su
C
Sirke asidi
D
Karbondioksit
E
Mineral
Açıklama:
Bitkilerin beslenmesinde, büyüme ve gelişmesinde mineral maddelerin önemi İngiliz bilim insanı John Woodward (1665-1728) tarafından ortaya konmuştur. Doğru cevap E'dir.
Soru 45
Nitratlı gübrelerin de amonyaklılar kadar bitkiler için yararlı N’lu gübreler olduklarını ispat eden bilim insanı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
W. Knop
B
J.B. Lawes
C
J.H. Gilbert
D
J.B. Boussingault
E
J. Priestley
Açıklama:
Jean B. Boussingault, nitratlı gübrelerin de amonyaklılar kadar bitkiler için yararlı N’lu gübreler olduklarını ispat etmiştir.
Soru 46
Aşağıdakilerden hangisi bitkilerde su kültürü içerisinde büyüme ve gelişme için gerekli olan besin elementlerini içeren ve daha sonraları kendi adı ile anılan besin çözeltisini geliştirmiştir?
Seçenekler
A
W. Knop
B
J.B. Lawes
C
J.H. Gilbert
D
J.B. Boussingault
E
J. Priestley
Açıklama:
W. Knop (1861) bitkilerde su kültürü içerisinde büyüme ve gelişme için gerekli olan besin elementlerini içeren ve daha sonraları kendi adı ile anılan besin çözeltisini geliştirmiştir.
Soru 47
Aşağıdakilerden hangisi yeterli ve dengeli gübreleme programlarının hazırlanabilmesi ve başarılı olabilmesi için yetiştirme ortamı ile ilgili olarak dikkate alınması gereken bir husustur?
Seçenekler
A
Kültürel işlemlere bağlı olarak doğru gübre formlarının seçilmesi
B
Gübrelerin suda çözülme oranları ve tuz indeksleri gibi kritik özelliklerinin dikkate alınması
C
Bitkilerin gelişme dönemlerinin göz önünde bulundurulması
D
Kullanılan ortamlara ait fiziksel ve kimyasal özelliklerin tam olarak bilinmesi ve dikkate alınması
E
Tahminlenen ürüne ilişkin kaldırılan besin maddesi miktarlarına dikkat edilmesi
Açıklama:
D seçeneği dışındakiler gübre seçimi ve uygulanacak gübreleme yöntemleri ile ilgili olarak dikkate alınması gereken bir hususlardır.
Soru 48
Aşağıdakilerden hangisi bitkisel üretimde gübreleme programları yapmadan önce karar verilmesi gerekli en önemli konudur?
Seçenekler
A
Birim alana uygulanacak gübre miktarı
B
Uygulamada hangi gübrelerin kullanılacağı
C
Yetiştirme ortamının gübrelemeye ihtiyaç duyup duymadığı
D
Hangi gübreleme yönteminin kullanılacağı
E
Hangi gübrelerin kullanılacağı
Açıklama:
Bitkisel üretimde gübreleme programları yapmadan önce karar verilmesi gerekli en önemli konu, sözü edilen yetiştirme ortamının gerçekten gübrelemeye ihtiyaç duyup duymadığıdır.
Soru 49
- Topraktaki yararlı ve zararlı organizmaların yok edilmesinin sağlanması
- Nano partiküllerle kaplanan tarımsal ürünlerin üretilmesi
- Toprak özelliklerinin iyileştirilerek tarımsal verimliliğin arttırılması
- İlaç, gübre ve suyun toprakta tutulma veya yıkanmasının sağlanması
Seçenekler
A
Yalnız II
B
I ve II
C
III ve IV
D
I, II ve IV
E
II, III ve IV
Açıklama:
Tarımsal üretimde bu teknoloji kullanılarak: • Patojen ve bulaşık maddelerin belirlenmesi, • Nano partiküllerle kaplanan tarımsal ürünlerin üretilmesi, • Çiftlik hayvanlarının yem rasyonlarında kullanılan nano-partiküllerin patojenleri bünyede zarar yapmadan önce engellemesi, • Gıda kalite sensörlerinin geliştirilmesi, • Tad, kalite ve besin değerlerinin iyileştirilmesi, • Zehir etkisi gösterebilecek maddelerin tarımsal ürünlerden kaldırılması, • Toprak özelliklerinin iyileştirilerek tarımsal verimliliğin arttırılması, • İlaç, gübre ve suyun toprakta tutulma veya yıkanmasının sağlanması yönünde çalışmalar ön plana çıkmış durumdadır.
Soru 50
Nadasın faydası aşağıdakilerin hangisidir?
Seçenekler
A
Bitki besinlerinin miktarlarını ölçmesi
B
Topraktaki organik azotu bitki için faydalı forma dönüştürmesi
C
Atmosferden toprağa yağışlar ile geçen amonyağı dağıtması
D
Toprağın verimini kimyasal gübrelerin yardımıyla koruması
E
Tohumun oluşması için fosfat üretmesi
Açıklama:
Nadasın faydası topraktaki organik (azotlu organik bileşiklerdeki) azotu bitki için faydalı forma dönüştürmesidir. Doğru cevap B'dir.
Soru 51
Aşağıdakilerden hangisi yeterli ve dengeli gübreleme programlarının hazırlanabilmesi ve başarılı olabilmesi için dikkate alınması gereken temel konulardan değildir?
Seçenekler
A
Toprak koşulları
B
Yetiştirme ortamı koşulları
C
Gübre seçimi ve uygulanacak gübreleme yöntemleri
D
Çalışan personelin eğitimi
E
Gübreleme ile ilgili yeniliklerin takibi
Açıklama:
Personel eğitimi gübreleme yöntemlerinin içerisinde değerlendirilmektedir. ana başlık değildir. Doğru cevap D'dir.
Soru 52
Aşağıdakilerden hangisi bitki yetiştirme ortamı ile ilgili dikkat edilmesi gerekenlerden birisidir?
Seçenekler
A
Tüm iletişim kanalları ile bilgilerdirme çalışmalarının yapılması
B
Kamu ve özel kuruluşlarda konu ile ilgili görev yapan her seviyedeki personelin eğitimi
C
Toprakta mevcut besin elementlerinin dengesizlikleri göz önüne alınması
D
Kültürel işlemlere bağlı olarak doğru gübre formlarının seçilmesi
E
Ortamlara ait fiziksel ve kimyasal özelliklerin tam olarak bilinmesi ve dikkate alınması
Açıklama:
Yetiştirme ortamı ile ilgili olarak kullanılan ortamlara ait fiziksel ve kimyasal özelliklerin tam olarak bilinmesi ve dikkate alınması, uygulanan gübreleme programlarının etkinliği ile yetiştirme ortam özelliklerinin birlikte etkilerinin değerlendirilmesi gereklidir. Doğru cevap E'dir.
Soru 53
Bitki besleme açısından günümüzde ulaşılan son nokta olarak değerlendirilen uygulama hangisidir?
Seçenekler
A
Gübreleme
B
Otomatik Sulama
C
Nanoteknoloji
D
Seracılık
E
Organik Tarım
Açıklama:
Boyut olarak çok küçük ancak etki olarak çok büyük olan nanoteknolojik çalışmaların tarımda kullanım alanı bulması bitki besleme açısından günümüzde ulaşılan son nokta olarak değerlendirilmektedir. Doğru cevap C'dir.
Soru 54
Aşağıdakilerden hangisi tarımda nanoteknolojinin sağladığı faydalardan değildir?
Seçenekler
A
Mineral gübrelerin üretiminin sağlanması
B
Gıda kalite sensörlerinin geliştirilmesi
C
Tad, kalite ve besin değerlerinin iyileştirilmesi
D
Zehir etkisi gösterebilecek maddelerin tarımsal ürünlerden kaldırılması
E
Toprak özelliklerinin iyileştirilerek tarımsal verimliliğin arttırılması
Açıklama:
Mineral gübrelerin üretiminin sağlanması nanoteknoloji sayesinde gelişmemiştir. Doğru cevap A'dır.
Soru 55
Yeterli ve dengeli gübreleme programlarının hazırlanabilmesi ve başarılı olabilmesi için yetiştirme ortamı koşullarında aşağıdakilerden hangisi dikkate alınmalıdır?
Seçenekler
A
Kullanılan ortamlara ait fiziksel ve kimyasal özellikler tam olarak bilinmeli ve dikkate alınmalıdır
B
Toprağın ve sulama suyunun reaksiyonuna bağlı olarak bitki besin maddelerinin alınabilirliği dikkate alınmalıdır
C
Bitkilerin gelişme dönemleri göz önünde bulundurulmalıdır
D
Kültürel işlemlere bağlı olarak doğru gübre formları seçilmelidir
E
Toprakta mevcut besin elementlerinin dengesizlikleri göz önüne alınmalıdır
Açıklama:
Yeterli ve dengeli gübreleme programlarının hazırlanabilmesi ve başarılı olabilmesi için yetiştirme ortamı ile ilgili olarak; a. Kullanılan ortamlara ait fiziksel ve kimyasal özelliklerin tam olarak bilinmesi ve dikkate alınması, b. Uygulanan gübreleme programlarının etkinliği ile yetiştirme ortam özelliklerinin birlikte etkilerinin değerlendirilmesi gereklidir. Doğru yanıt A'dır.
Soru 56
Aşağıdakilerden hangisi J.B. Lawes (1814-1900) ve J.H. Gilbert'ın (1817-1901) İngiltere'de bir Ziraat Araştırma İstasyonunda yaptıkları deneme sonuçlarından biri değildir?
Seçenekler
A
Bitkiler fosfor (P) ve potasyumun (K) her ikisine de muhtaçtırlar
B
Baklagil olmayan bitkilerin toprakta azota ihtiyaçları vardır
C
Toprağın verimi kimyasal gübrelerin yardımıyla yıllarca korunabilir
D
Bitkiler kökleri ile rastgele her şeyi topraktan alırlar ve işe yaramayanları yine kökleri ile atarlar
E
Nadasın faydası topraktaki organik azotu bitki için faydalı forma dönüştürmesidir
Açıklama:
A, B, C ve E seçenekleri Lawes ve Gilbert'ın yapmış oldukları deneme sonuçlarını belirtmektedir. D seçeneğinde ifade edilen sonuç, Justus von Liebig’in (1803-1873) vardığı sonuçtur. Doğru yanıt D'dir.
Soru 57
Bitkisel üretimde gübreleme programları yapmadan önce karar verilmesi gerekli en önemli konu aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Birim alana uygulanacak gübre miktarı
B
Hangi gübreleme yönteminin kullanılacağı
C
Gübrelemenin hangi derinliğe uygulanacağı
D
Hangi gübrenin kullanılacağı
E
Yetiştirme ortamının gübrelemeye ihtiyaç duyup duymadığı
Açıklama:
Bitkisel üretimde gübreleme programları yapmadan önce karar verilmesi gerekli en önemli konu, sözü edilen yetiştirme ortamının gerçekten gübrelemeye ihtiyaç duyup duymadığıdır. Örneğin, analiz sonucuna göre toprakta yeterli miktarda bitki besin elementi mevcutsa, gübreleme programı ile elde edilecek ürün miktarı arasında ekonomik anlamda zarar görünüyorsa, bitki besin maddelerinin alınabilirliği konusunda toprakta problem var ve bu problem çözümlenmemişse yapılacak olan gübreleme programlarının hiçbir etkinliği olamayacaktır. Doğru yanıt E'dir.
Soru 58
Aşağıdakilerden hangisi tarımsal üretimde nanoteknoloji kullanılarak yapılan çalışmalar arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Patojen ve bulaşık maddelerin belirlenmesi
B
Mineral gübrelerin üretilmesi
C
Gıda kalite sensörlerinin geliştirilmesi
D
Tat, kalite ve besin değerlerinin iyileştirilmesi
E
İlaç, gübre ve suyun toprakta tutulma veya yıkanmasının sağlanması
Açıklama:
Tarımsal üretimde bu teknoloji kullanılarak: (1) Patojen ve bulaşık maddelerin belirlenmesi, (2) Nano partiküllerle kaplanan tarımsal ürünlerin üretilmesi, (3) Çiftlik hayvanlarının yem rasyonlarında kullanılan nano-partiküllerin patojenleri bünyede zarar yapmadan önce engellemesi, (4) Gıda kalite sensörlerinin geliştirilmesi, (5) Tat, kalite ve besin değerlerinin iyileştirilmesi, (6) Zehir etkisi gösterebilecek maddelerin tarımsal ürünlerden kaldırılması, (7) Toprak özelliklerinin iyileştirilerek tarımsal verimliliğin arttırılması, (8) İlaç, gübre ve suyun toprakta tutulma veya yıkanmasının sağlanması yönünde çalışmalar ön plana çıkmış durumdadır. Doğru yanıt B'dir.
Soru 59
I- Sağlık
II- Tarım
III- Hayvancılık
IV- Gıda
Hangileri Avrupa Birliği'nin 2008 yılında açıkladığı 7. Çerçeve Program’ında bahsedilen bilgi temelli biyo ekonomi çalışmalarının konularındandır?
II- Tarım
III- Hayvancılık
IV- Gıda
Hangileri Avrupa Birliği'nin 2008 yılında açıkladığı 7. Çerçeve Program’ında bahsedilen bilgi temelli biyo ekonomi çalışmalarının konularındandır?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
II ve III
C
I ve IV
D
II-III ve IV
E
I-II-III ve IV
Açıklama:
Amerika 2002 yılında, Nano ölçekli bilim ve mühendisliğin tarım ve gıda sistemlerinde uygulanması konusunda planlamalarını açıklamıştır. Avrupa Birliği 2008 yılında, açıkladığı 7. Çerçeve Program’ında, bilgi temelli biyo ekonomi çalışmalarının tarım, gıda ve hayvancılık konularında biyo ve nano teknolojiler yoğunluklu uygulamaları olarak göstermiştir. Doğru cevap
Soru 60
Aşağıdaki hangi seçenekte sera topraklarına gübreleme önerilmeme sebeplerinden birisidir?
Seçenekler
A
Damla sulama sistemi kullanılıyorsa
B
Yeterli miktarda bitki besin elementi mevcutsa
C
Bitki besin maddelerinin alınabilirliği konusunda toprakta problem varsa
D
Patojen ve bulaşık maddeler belirlenmişse
E
Yetersiz organik madde tespit edilmişse
Açıklama:
Sera topraklarında geçmiş yıllardan gelen yoğun bir gübreleme varsa, damla sulama sistemi kullanılıyorsa ve bu alanda fide dikiminden sonra 15-20 gün yetecek kadar besin maddesi mevcutsa gübreleme önerilmeyebilir. Doğru cevap A'dır.
Soru 61
Bilim dünyasına göre ilk büyük bilimsel ve teknolojik devrim olarak kabul edilen tarımın gerçekleştiği düşünülen devir aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Cilalı taş devri
B
Demir devri
C
Bakır devri
D
Tunç devri
E
Yontma taş devri
Açıklama:
Bilim dünyasında kabul gören en önemli yaklaşımlardan biri tarımın insanlık tarihinden uzun ve belirsiz bir süreç olarak neolitik ( Cilalı Taş ) dönemde gerçekleşen ilk büyük bilimsel ve teknolojik devrim olmasıdır. Tarımın devrim olarak nitelenmesinin esas nedeni, insanları tarımsal üretimin etkisi ile yerleşik hayata mecbur bırakması ve bu vesile ile ilk mülkiyet ve hukuk kurallarının ortaya konması, üretim için gözlem ve ölçümlerde ihtiyaç duyulan geometri, astronomi, aritmetik bilimlerinin gelişimini teşvik etmesidir. Doğru cevap A'dır.
Soru 62
Bilimsel üretimde verimli ve kaliteli yetiştiricilik yapabilmek için bitki beslemenin tarihini öğrenmek, bu alanda çalışmak isteyenlere kaç yönlü kazanç sağlar?
Seçenekler
A
6
B
5
C
4
D
3
E
2
Açıklama:
Bitkisel üretimde; en ekonomik girdi kullanımı ile doğaya ve çevreye zarar vermeden istenilen verim ve kalitede yetiştiricilik yapabilmek için bitki beslemenin tarihini öğrenmek, bu alanda çalışmak isteyenlere iki yönlü kazanç getirir. Birincisi, üretimde yapılan işlemlerin gerekliliği, nedenleri ve önemi ile daha önce yapılan çalışmalara arasında bağlantı sağlamasıdır ki, bu yalnızca bitki besleme tarihi okuyarak gerçekleştirilebilir. İkincisi de, bu alanda çalışacakların tarımsal üretimde yeni ve modern teknikleri kullanabilmesi ve tarımsal üretim hakkında yeni bir anlayış edinebilmesidir. Doğru cevap E'dir.
Soru 63
Bitki beslenmesinde bu günde kullanılan dengeli gübreleme programlarının hazırlanmasında temel oluşturan araştırmacı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Stephen Hales
B
Jan Baplist Van Helmont
C
John Woodword
D
Justus Van Liebig
E
Heinrich Caro
Açıklama:
Bitki beslenmesinde diğer araştırmacılar gibi Liebig'de bazı noktaları hatalı yorumlamıştı. Ancak başlatmış olduğu çalışmalar bitkilerin beslenmesinde, besin elementlerinin önemini ve gerekliliğini ortaya koymuştur. Ayrıca besin elementlerinin dengeli şekilde verilmesi gerekliliğini ortaya koyarak, bu yönde kullandığımız dengeli gübreleme programlarının hazırlanabilmesine temel oluşturmuştur. Sonuç olarak, bitki besleme biliminde en son gerçeğe halen ulaşamasa bile, bilimsel ilerleme ve gelişmeler tüm hızıyla devam etmektedir. Doğru cevap D'dir.
Soru 64
Bitki beslemede bitkiden alınan parçanın tekrar yeni bir bitki oluşturana kadar geçen süre ile denenmesine ne ad verilir?
Seçenekler
A
Vegetasyon Aktarımı
B
Vegetasyon Denemesi
C
Vegea Denemesi
D
Vegetasyon Belirmesi
E
Vegetasyon Araştırması
Açıklama:
Çalıdan kopan bir parçanın gelişerek yeni bir birey oluşturmasına Vegetatif Üreme ve bu şekilde bir bitkiden alınan parçanın tekrar yeni bir bitki oluşturana kadar geçen süre ile denenmesine de Vegatasyon Denemesi denir. Doğru cevap B'dir.
Soru 65
Bitki beslemesinde büyüme ve gelişmesinde mineral maddelerin önemini ortaya koyan araştırmacı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Jan Baptist Van Helmont
B
H. Cara
C
John Woodward
D
Jean Senebier
E
Stephan Hales
Açıklama:
Bitki beslenmesinde, büyüme ve gelişmesinde mineral maddelerin önemi İngiliz Bilim İnsanı John Woodward tarafından ortaya konmuştur. Woodward'ın kendinden önce bildirilen '' bitkilerin sudan oluştuğu '' sonucunun aksine; toprağın ve içinde mineral maddelerin çözüldüğü su ile sulamanın önemine işaret ederek sonuçlara ulaşmıştır. Bu bitki besleme açısından önemlidir. Sonuçların kısmen açıklanmış olmasına rağmen, Woodward'ın kullanmış olduğu deneme tekniği zamanına kadar yapılmış olanlardan daha üstündü. Doğru cevap C'dir.
Soru 66
Bitki beslemede önemli bir yeri olan '' Organik Kimya '' aşağıdaki y.y.'lardan hangisinde doğmuştur?
Seçenekler
A
21. yy'da
B
20. yy'da
C
19. yy'da
D
18. yy'da
E
17. yy'da
Açıklama:
19. yüzyılda bilimin her alanında gözlenen büyük ilerlemeler, tüm dünyada mevcut bilim akademilerine ilave olarak uzmanlaşmış yeni bilim toplumlarının eklenmesi, sağlanan yeni veriler, bilimsel gelişmelerin belirtisiydi. Bitki ve hayvanlardaki fizyolojik olaylar mikroskobik düzeyde incelenmeye başladı. Bitki beslemede önemli bir yere sahip olan '' Organik Kimya ''da bu yüzyılda doğmuştur.
Doğru cevap c'dir.
Doğru cevap c'dir.
Soru 67
Justus Von Liebig'in kendinden önceki çalışmalardan ulaştığı sonuçları bir araya getirerek kaç ana başlık çıkardığını söyleyebiliriz?
Seçenekler
A
6
B
5
C
4
D
3
E
2
Açıklama:
Justus Von Liebig; bu konuda yapılmış çalışmalardan ulaşılan sonuçları bir araya getirdiğinde 6 ana başlıkta toplamıştır:
1. Bitkiler ihtiyaç duydukları karbon dioksiti ( CO2 ) havada alır.
2. İhtiyaç duyulan hidrojen ( H ) ve oksijen ( O )' i sudan alır.
3. Alkali elementlerin meydana getirdiği alkaliliğin bitki bünyesinde oluşan metabolik olaylar sonucunda oluşturulan asitle giderilir.
4. Tohumun oluşması için fosfatlara gereksinim vardır.
5. Bitkilerin kökleri ile rastgele herşeyi topraktan alırlar ancak işe yaramayalar yine kökleri ile atılır.
6. Bitki için gerekli 10 besin elementi olarak karbon ( C ), hidrojen ( H ), oksijen ( O ), azot ( N ), fosfor ( P ), potasyum ( K ), kalsiyum ( Ca ), magnezyum ( Mg ), kükürt ( S ) ve silisyum ( Si ) olarak özetlenebilir. Doğru cevap A'dir.
1. Bitkiler ihtiyaç duydukları karbon dioksiti ( CO2 ) havada alır.
2. İhtiyaç duyulan hidrojen ( H ) ve oksijen ( O )' i sudan alır.
3. Alkali elementlerin meydana getirdiği alkaliliğin bitki bünyesinde oluşan metabolik olaylar sonucunda oluşturulan asitle giderilir.
4. Tohumun oluşması için fosfatlara gereksinim vardır.
5. Bitkilerin kökleri ile rastgele herşeyi topraktan alırlar ancak işe yaramayalar yine kökleri ile atılır.
6. Bitki için gerekli 10 besin elementi olarak karbon ( C ), hidrojen ( H ), oksijen ( O ), azot ( N ), fosfor ( P ), potasyum ( K ), kalsiyum ( Ca ), magnezyum ( Mg ), kükürt ( S ) ve silisyum ( Si ) olarak özetlenebilir. Doğru cevap A'dir.
Soru 68
J. B. Lawes ve J. H. Gilbert'in İngiltere'de Rothamsted'de kurduğu Ziraat Araştırma İstasyonu'nun kuruluş tarihi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
1838
B
1840
C
1843
D
1850
E
1853
Açıklama:
J. B. Lawes ve J. H. Gilbert 1843 yılında ingiltere Rothamsted'de bir Ziraat Araştırma İstasyonu kurdular. Bundan sonra dünyanın her tarafında aynı içeriklerde Ziraat Araştırma İstasyonları kurulmaya başlandı. Bu araştırma istasyonları Boussingault'un vermiş olduğu prensipleri denemelerinde uyguluyorlardı. Bu istasyonların çalışmalarının esasını bitki ve toprağın kimyasal incelemeleri teşkil ediyordu. Doğru cevap C'dir.
Soru 69
Canlıdan kopan bir parçanın gelişerek yeni bir birey oluşturmasına ................. denir.
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi doğru olarak tamamlar?
Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi doğru olarak tamamlar?
Seçenekler
A
Vegetatif üreme
B
Klon
C
Aşı
D
Generatif üreme
E
Vegetasyon denemesi
Açıklama:
Canlıdan kopan bir parçanın gelişerek yeni bir birey oluşturmasına vegetatif üreme ve bu şekilde bir bitkiden alınan parçanın tekrar yeni bir bitki oluşturana kadar geçen süre ile denenmesine de Vegetasyon Denemesi denir.
Soru 70
Liebig kendinen önceki çalışmalar ile kendi ulaştığı sonuçlara dayanarak tohum oluşması için aşağıdakilerden hangisine ihtiyaç vardır?
Seçenekler
A
Fosfat
B
CO2
C
Hidrojen
D
Oksijen
E
Potasyum
Açıklama:
Liebig kendinen önceki çalışmalar ile kendi ulaştığı sonuçları bir araya getirerek dönemindeki son gelişmeleri aşağıdaki şekilde özetlemiştir:
a. Bitkiler ihtiyaç duydukları karbon dioksidi (CO2) havadan alır,
b. İhtiyaç duyulan hidrojen (H) ve oksijen (O)’i sudan alır,
c. Alkali elementlerin meydana getirdiği alkaliliğin bitki bünyesinde oluşan metabolik olaylar sonucunda oluşturulan asitle giderilir,
d. Tohumun oluşması için fosfatlara gereksinim vardır,
e. Bitkilerin kökleri ile rastgele herşeyi topraktan alırlar ancak işe yaramayanlar yine kökleri ile atılır,
f. Bitki için gerekli 10 besin elementi olarak karbon (C), hidrojen (H), oksijen (O), azot (N), fosfor (P), potasyum (K), kalsiyum (Ca), magnezyum (Mg), kükürt (S) ve silisyum (Si) olarak özetlemiştir.
a. Bitkiler ihtiyaç duydukları karbon dioksidi (CO2) havadan alır,
b. İhtiyaç duyulan hidrojen (H) ve oksijen (O)’i sudan alır,
c. Alkali elementlerin meydana getirdiği alkaliliğin bitki bünyesinde oluşan metabolik olaylar sonucunda oluşturulan asitle giderilir,
d. Tohumun oluşması için fosfatlara gereksinim vardır,
e. Bitkilerin kökleri ile rastgele herşeyi topraktan alırlar ancak işe yaramayanlar yine kökleri ile atılır,
f. Bitki için gerekli 10 besin elementi olarak karbon (C), hidrojen (H), oksijen (O), azot (N), fosfor (P), potasyum (K), kalsiyum (Ca), magnezyum (Mg), kükürt (S) ve silisyum (Si) olarak özetlemiştir.
Soru 71
Makro ve mikro elementlerin çeşitli konsatrasyonlarını deneyerek bitkilerin en iyi gelişme gösterebileceği miktarları belirlemeye çalışan bilim adaı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Julius von Sachs
B
Lawes ve Gilbert
C
W. Knop
D
Jean Jaques Theophile Schloesing
E
Woodward
Açıklama:
Alman botanikçi Julius von Sachs (1832-1897) 1860 yılında bitkilerin beslenmesinde Woodward tarafından kullanılan yöntemi geliştirerek çeşitli besin çözeltileri hazırlamıştır. Makro ve mikro elementlerin çeşitli konsatrasyonlarını deneyerek bitkilerin en iyi gelişme gösterebileceği miktarları belirlemeye çalışmıştır.
Soru 72
Aşağıdaki bitki gruplarından hangisi köklerindeki nodüllerde yaşayan mikroorganizmaların sayesinde havanın serbest azotunu kullanarak bitkinin kullanabileceği forma dönüştürürler?
Seçenekler
A
Baklagiller
B
Tahıllar
C
Sebzeler
D
Meyveler
E
Yem bitkileri
Açıklama:
Hermann Hellriegel (1831-1896) ve HermannWilfarth (1853-1904) 1886 yılında baklagil bitkilerinin köklerindeki nodüllerde yaşayan mikroorganizmaların havanın serbest N’unu kullanarak, bitkinin kullanabileceği forma dönüştürdükleri sonucuna vardılar.
Soru 73
Aşağıdakilerden hangisi toprak asitliği ile iz elementlerin bitki tarafından alınmalarına ait problemlerin çözümlenmesine yönelik çalışmaların başladığı tarihtir?
Seçenekler
A
1924
B
1935
C
1950
D
1970
E
1985
Açıklama:
1924 yılından itibaren toprakların reaksiyonu üzerinde durulmuş ve bitki toprak ilişkilerine dair en önemli konulardan biri olan toprak asitliği ile iz elementlerin bitki tarafından alınmalarına ait problemlerin çözümlenmesine yönelik geniş
çalışmalar yapılmıştır.
çalışmalar yapılmıştır.
Soru 74
Bitkisel üretimde gübreleme programları yapmadan önce karar verilmesi gerekli en önemli konu aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Yetiştirme ortamının gerçekten gübrelemeye ihtiyaç duyup duymadığıdır
B
Ekilecek ürünün cinsidir
C
Su gereksiniminin olup olmamasıdır
D
Kar zarar ilişkisidir
E
Toprak yapısıdır
Açıklama:
Bitkisel üretimde gübreleme programları yapmadan önce karar verilmesi gerekli en önemli konu, sözü edilen yetiştirme ortamının gerçekten gübrelemeye ihtiyaç duyup duymadığıdır.
Soru 75
Aşağıdakilerden hangisi tarımsal üretimde nanoteknoloji kullanılarak yapılan çalışmalardan biri değildir?
Seçenekler
A
Bitkilerin gelişme dönemlerinin göz önünde bulundurulması
B
Nano partiküllerle kaplanan tarımsal ürünlerin üretilmesi
C
Tat, kalite ve besin değerlerinin iyileştirilmesi
D
Toprak özelliklerinin iyileştirilerek tarımsal verimliliğin arttırılması
E
Patojen ve bulaşık maddelerin belirlenmesi
Açıklama:
Tarımsal üretimde bu teknoloji kullanılarak:
• Patojen ve bulaşık maddelerin belirlenmesi,
• Nano partiküllerle kaplanan tarımsal ürünlerin üretilmesi,
• Çiftlik hayvanlarının yem rasyonlarında kullanılan nano-partiküllerin patojenleri bünyede zarar yapmadan önce engellemesi,
• Gıda kalite sensörlerinin geliştirilmesi
• Tad, kalite ve besin değerlerinin iyileştirilmesi,
• Zehir etkisi gösterebilecek maddelerin tarımsal ürünlerden kaldırılması,
• Toprak özelliklerinin iyileştirilerek tarımsal verimliliğin arttırılması,
• İlaç, gübre ve suyun toprakta tutulma veya yıkanmasının sağlanması yönünde çalışmalar ön plana çıkmış durumdadır
• Patojen ve bulaşık maddelerin belirlenmesi,
• Nano partiküllerle kaplanan tarımsal ürünlerin üretilmesi,
• Çiftlik hayvanlarının yem rasyonlarında kullanılan nano-partiküllerin patojenleri bünyede zarar yapmadan önce engellemesi,
• Gıda kalite sensörlerinin geliştirilmesi
• Tad, kalite ve besin değerlerinin iyileştirilmesi,
• Zehir etkisi gösterebilecek maddelerin tarımsal ürünlerden kaldırılması,
• Toprak özelliklerinin iyileştirilerek tarımsal verimliliğin arttırılması,
• İlaç, gübre ve suyun toprakta tutulma veya yıkanmasının sağlanması yönünde çalışmalar ön plana çıkmış durumdadır
Soru 76
Bitkilerin beslenmesinde yeterli ve dengeli gübreleme programlarının hazırlanabilmesi ve bunun başarılı olması için kaç temel konunun dikkate alınması gereklidir?
Seçenekler
A
6
B
5
C
4
D
3
E
2
Açıklama:
Bitkilerin yeterli ve dengeli gübreleme programlarının hazırlanabilmesi ve başarılı olabilmesi için 4 temel konunun dikkate alınması gereklidir:
1. Toprak ve yetiştirme koşullarının gerekleri
2. Yetiştirme ortamının gerekleri
3. Gübre seçimi ve uygulanacak gübreleme yöntemlerinin gerekleri
4. Doğru bir program ve gübreleme için konu ile ilgili çalışanlar sürekli olarak yeniliklerden haberdar etmek. Bu aşamalarda belirtilen noktalar doğru değerlendirildiğinde, yapılacak gübreleme programları ile başarı oranı hızla artacak ve elde edilen verim - kalite dengesi olumlu yönde etkilenecektir. Doğru cevap C'dir.
1. Toprak ve yetiştirme koşullarının gerekleri
2. Yetiştirme ortamının gerekleri
3. Gübre seçimi ve uygulanacak gübreleme yöntemlerinin gerekleri
4. Doğru bir program ve gübreleme için konu ile ilgili çalışanlar sürekli olarak yeniliklerden haberdar etmek. Bu aşamalarda belirtilen noktalar doğru değerlendirildiğinde, yapılacak gübreleme programları ile başarı oranı hızla artacak ve elde edilen verim - kalite dengesi olumlu yönde etkilenecektir. Doğru cevap C'dir.
Soru 77
Kimi araştırmacıların atomik seviyede mühendislik olarak tanımladığı ve günümüzde bitki beslemede de kullanılan teknolojiye ne ad verilir?
Seçenekler
A
Molekül teknoloji
B
Nanoteknoloji
C
Minoteknoloji
D
Nanoteks
E
Biyoteknoloji
Açıklama:
Nanoteknoloji; bir nanometre metrenin milyarda biri, bir milimetrenin milyonda biri kadar bir uzunluktur. Yaklaşık olarak insan saç telinin on binde biri kadar bir kalınlığa eşdeğer kabul edilir. Bu uzunluk terimi atom ve moleküllerin içindeki en küçük mesafeleri tanımlamak için de kullanılır. Üç ile beş atom yan yana sıralandığında bu uzunluğa eşit bir uzunluk meydana getirirler. Genel olarak maddeyi atomik veya moleküler seviyede kontrol etme, yönlendirme bilimi olarak ifade edilebilir. Kimi araştırmacılar atomik seviyede mühendislik olarak da tanımlamıştır. Nanoteknoloji kelimesini ilk defa kullanan Tokyo Bilim Üniversitesinden Norio Taniguchi olmuştur. 1974'de yayınlanan bir makalede Taniguchi '' Nanoteknoloji genel olarak malzemelerin atom atom ya da molekül molekül işlenmesi, ayrılması, birleştirilmesi ve bozulmasıdır'', olarak dile getirilmiştir. Doğru cevap B'dir.
Soru 78
Yeterli ve dengeli gübreleme programlarının hazırlanabilmesi ve başarılı olabilmesi için yetiştirme ortamı ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi gereklidir?
Seçenekler
A
Kullanılan ortamlara ait fiziksel ve kimyasal özelliklerin tam olarak bilinmesi ve dikkate alınmas
B
Uygulanan programlardaki aşırı gübreleme ve toprak özellikleri ile ilişkili tuzluluk problemleri
C
Bitkilerin gelişme dönemlerinin göz önünde bulundurulması
D
Tahminlenen ürüne ilişkin kaldırılan besin maddesi miktarlarına dikkat edilmesi
E
Toprakta mevcut besin elementlerinin dengesizlikleri göz önüne alınması
Açıklama:
Yeterli ve dengeli gübreleme programlarının hazırlanabilmesi ve başarılı olabilmesi için dört temel konunun dikkate alınması gereklidir.
1. Toprak ve yetiştirme ortamı koşulları ile ilgili olarak;
a. Toprağın ve sulama suyunun reaksiyonuna bağlı olarak, bitki besin maddelerinin alınabilirliği,
b. Uygulanan programlardaki aşırı gübreleme ve toprak özellikleri ile ilişkili tuzluluk problemleri,
c. Yetersiz organik madde nedeniyle toprağın fiziksel-kimyasal-mikrobiyolojik özelliklerinin olumsuz yönde etkilenmesi,
d. Bitki besin maddelerinin yapısal özellikleri ve toprakta bulunan diğer
besin maddeleri ile etkileşimlerine bağlı olarak mobiliteleri dikkate alınmadır.
2. Yetiştirme ortamı ile ilgili olarak,
a. Kullanılan ortamlara ait fiziksel ve kimyasal özelliklerin tam olarak bilinmesi ve dikkate alınması,
b. Uygulanan gübreleme programlarının etkinliği ile yetiştirme ortam özelliklerinin birlikte etkilerinin değerlendirilmesi gereklidir.
3. Gübre seçimi ve uygulanacak gübreleme yöntemleri ile ilgili olarak
a. Kültürel işlemlere bağlı olarak doğru gübre formlarının seçilmesi,
b. Gübrelerin suda çözülme oranları ve tuz indeksleri gibi kritik özelliklerinin dikkate alınması,
c. Bitkilerin gelişme dönemlerinin göz önünde bulundurulması,
d. Tahminlenen ürüne ilişkin kaldırılan besin maddesi miktarlarına dikkat edilmesi,
e. Toprakta mevcut besin elementlerinin dengesizlikleri göz önüne alınması şeklinde özetlenebilir.
1. Toprak ve yetiştirme ortamı koşulları ile ilgili olarak;
a. Toprağın ve sulama suyunun reaksiyonuna bağlı olarak, bitki besin maddelerinin alınabilirliği,
b. Uygulanan programlardaki aşırı gübreleme ve toprak özellikleri ile ilişkili tuzluluk problemleri,
c. Yetersiz organik madde nedeniyle toprağın fiziksel-kimyasal-mikrobiyolojik özelliklerinin olumsuz yönde etkilenmesi,
d. Bitki besin maddelerinin yapısal özellikleri ve toprakta bulunan diğer
besin maddeleri ile etkileşimlerine bağlı olarak mobiliteleri dikkate alınmadır.
2. Yetiştirme ortamı ile ilgili olarak,
a. Kullanılan ortamlara ait fiziksel ve kimyasal özelliklerin tam olarak bilinmesi ve dikkate alınması,
b. Uygulanan gübreleme programlarının etkinliği ile yetiştirme ortam özelliklerinin birlikte etkilerinin değerlendirilmesi gereklidir.
3. Gübre seçimi ve uygulanacak gübreleme yöntemleri ile ilgili olarak
a. Kültürel işlemlere bağlı olarak doğru gübre formlarının seçilmesi,
b. Gübrelerin suda çözülme oranları ve tuz indeksleri gibi kritik özelliklerinin dikkate alınması,
c. Bitkilerin gelişme dönemlerinin göz önünde bulundurulması,
d. Tahminlenen ürüne ilişkin kaldırılan besin maddesi miktarlarına dikkat edilmesi,
e. Toprakta mevcut besin elementlerinin dengesizlikleri göz önüne alınması şeklinde özetlenebilir.
Soru 79
Jean Jaques Theophile Schloesing ve Alfred Müntz 1878’de toprakta bulunan nitrat bileşiklerinden amonyak oluşturulmasını aşağıdakilerden hangisinin oluşturduğunu bulmuşlardır?
Seçenekler
A
Mikroorganizmalar
B
Kimyasal reaksiyon
C
Bitki kökleri ile
D
Toprak solucanı
E
Yağmur
Açıklama:
İki bilim insanı Jean Jaques Theophile Schloesing (1824-1919) ve Alfred Müntz 1878’de toprakta bulunan nitrat bileşiklerinden amonyak oluşturulmasının basit bir kimyasal reaksiyon olmayıp bazı mikroorganizmalarca yapıldığını açıkladılar.
Soru 80
Bitkilerin yeşil yapraklarında karbondioksitin redüksiyonu ile oksijenin meydana geldiği ortaya koyan İsviçreli bilim adamı aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Jean Senebier
B
Jean B. Boussingault
C
L.J.Gay-Lussac
D
Jan Ingen-Housz
E
Stephan Hales
Açıklama:
Ingen-Housz tarafından öne sürülen fotosentez ve solunum ile ilgili bilgiler, zamanın kimya bilgileri ile bağdaşmadığından hemen benimsenemedi. Bu bilgiler İsviçre’li bilim insanı Jean Senebier (1742-1809) tarafından genişletilerek bitkilerin yeşil yapraklarında karbondioksitin redüksiyonu ile oksijenin meydana geldiği ortaya konulmuştur.
Ünite 7
Soru 1
Mitscherlich'in logaritmik denklemlerini modifiye(uyarlama) eden aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Liebig
B
Bray
C
Woodward
D
Fried
E
Dean
Açıklama:
Özellikle Mitscherlich’in her gelişim faktörü için saptadığı ve sabit olan tesir değerleri kabul görmemiştir. Tesir değerlerinin bitki çeşidine, ekim yoğunluğuna, ekim sistemine, bitki besin elementlerinin toprakta bulunan miktar ve dağılma durumlarına göre değiştiği üzerinde durulmuştur. Bray dile getirilen bu konulara göre Mitscherlich’in logaritmik denklemlerini modifiye (uyarlama) etmiştir. Günümüzde Bray’in modifiye ettiği logaritmik denklemler kullanılmaktadır.
Soru 2
Esası, topraktan çok fazla miktarda P ve K sömürme gücünde olan genç bitkilerin bu özelliklerinden yararlanılarak topraktaki alınabilir P ve K miktarını belirlemek olan yöntem aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Neubauer Saksı Denemesi Yöntemi
B
Mitscherlich Saksı Denemesi Yöntemi
C
Mitscherlich Tarla Denemesi Yöntemi
D
Bray Saksı Denemesi Yöntemi
E
İzleme Tekniği Yöntemi
Açıklama:
Neubauer Saksı Denemesi Yöntemi; bu yöntemin esası topraktan çok fazla miktarda P ve K sömürme gücünde olan genç bitkilerin bu özelliklerinden yararlanılarak topraktaki alınabilir P ve K miktarını belirlemektir.
Soru 3
Bir bitki besin elementinin bitki tarafından alınırken; topraktan mı ya da gübreden mi alındığının belirlenmesinde kullanılan en iyi yöntem aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Saksı Denemesi Yöntemleri
B
Tarla Denemesi Yöntemleri
C
İzleme Tekniği Yöntemleri
D
Yardımcı Yöntemler
E
Laboratuar Yöntemleri
Açıklama:
İzleme Tekniği Yöntemleri; bir bitki besin elementinin bitki tarafından alınırken; topraktan mı ya da gübreden mi alındığının belirlenmesinde kullanılan en iyi yöntemdir. Ayrıca bitki besin elementlerinin bitkiye alınış hızı, alınma miktarı, bitki bünyesindeki hareketi ve bitkinin hangi bölgesinde biriktiğinin belirlenmesinde de yegane yöntemdir.
Soru 4
Aşağıdakilerden hangisi molekül ya da iyonların belirli katı veya sıvı maddelerin yüzeylerine yapışmasıdır?
Seçenekler
A
Kolloid
B
Oksidasyon
C
Epsomit
D
Adsorbe etmek
E
Dolomit
Açıklama:
Molekül ya da iyonların belirli katı veya sıvı maddelerin yüzeylerine yapışmalarına adsorbe etmek (adsorbsiyon) denir.
Soru 5
Moleküler büyüklüğe yaklaşan ancak bu büyüklüğe ulaşamayan çok küçük parçacıklara ne ad verilir?
Seçenekler
A
Transpirasyon
B
Oksidasyon
C
Epsomit
D
Higroskopi
E
Kolloid
Açıklama:
Moleküler büyüklüğe yaklaşan ancak bu büyüklüğe ulaşamayan çok küçük parçacıklara “kolloid” adı verilir.
Soru 6
Aşağıdakilerden hangisi toprak reaksiyonunun azalmasına veya artmasına neden olan etmenlerden biri değildir?
Seçenekler
A
Tepkime süresi
B
Yıllık yağış miktarı
C
Toprağı meydana getiren materyalin cinsi
D
Ayrışma olayının nitelik ve derecesi
E
Organik maddenin cinsi ve miktarı
Açıklama:
Toprak reaksiyonunun azalmasına veya artmasına neden olan etmenlerin, yıllık yağış miktarı, toprağı meydana getiren materyalin cinsi, ayrışma olayının nitelik ve derecesi, organik maddenin cinsi ve miktarı, yağış sularındaki sızmanın derecesi ile gübreler ve gübreleme olduğu görülür. Bu durumlarda toprakta değişebilir H+ iyonları ile değişebilir bazlar ve özellikle Ca++’ ortamda birikebilir veya azalabilir.
Soru 7
Aşağıdakilerden hangisi bitkisel toprak mikroorganizmaları arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Bakteriler
B
Protozoalar
C
Mantarlar
D
Aktinomisetler
E
Algler
Açıklama:
Toprak mikroorganizmaları bitkisel (mikroflora) ve hayvansal (mikrofauna) orijinli olmak üzere ikiye ayrılmaktadır. Bakteriler, mantarlar, aktinomisetler ve algler bitkisel gruba girer. Protozoalar, nematodlar ve solucanlar ise hayvansal gruba dahildir.
Soru 8
Aşağıdakilerden hangisi topraktan N kaybına neden olan faktörlerden biri değildir?
Seçenekler
A
Bitkiler tarafından alınma suretiyle azot kaybı
B
Yıkanarak azot kaybı
C
Biyolojik azot kaybı
D
Erozyon ile azot kaybı
E
Gaz şeklinde azot kaybı
Açıklama:
Topraktan N kaybına neden olan faktörler şu şekilde açıklanabilinir.
1. Bitkiler tarafından alınma suretiyle azot kaybı,
2. Yıkanarak azot kaybı,
3. Erozyon ile azot kaybı,
4. Gaz şeklinde azot kaybı
1. Bitkiler tarafından alınma suretiyle azot kaybı,
2. Yıkanarak azot kaybı,
3. Erozyon ile azot kaybı,
4. Gaz şeklinde azot kaybı
Soru 9
Aşağıdakilerden hangisi fosfor fiksasyonuna etki eden etmenlerden biri değildir?
Seçenekler
A
Kilin cinsi
B
Tepkime süresi
C
Toprak tepkimesi
D
Donma ve çözünme
E
Organik madde
Açıklama:
Fosfor Fiksasyonuna Etki Eden Etmenler
1. Kilin cinsi,
2. Tepkime süresi,
3. Gübrenin toprağa verilme şekli,
4. Toprak tepkimesi,
5. Toprak sıcaklığı,
6. Organik madde
1. Kilin cinsi,
2. Tepkime süresi,
3. Gübrenin toprağa verilme şekli,
4. Toprak tepkimesi,
5. Toprak sıcaklığı,
6. Organik madde
Soru 10
Aşağıdakilerden hangisi azot tüketimi fazla olan kültür bitkilerindendir?
Seçenekler
A
Yonca
B
Üçgül
C
Çeltik
D
Yazlık sebzeler
E
Kolza
Açıklama:
Ekim nöbeti uygulamalarında: Azot tüketimi fazla olan kültür bitkileri (kolza, mısır, şekerpancarı, patates, pamuk) ile havanın bağımsız N’unun bağlama yeteneği olan baklagiller (fasulye, nohut, mercimek, fiğ, burçak); Derin köklü kültür bitkileri (yonca, üçgül, kolza, şekerpancarı, pamuk vb.) ile yüzeysel köklü bitkiler (tahıllar); Su tüketimi fazla olan kültür bitkileri (çeltik, mısır, pamuk, şekerpancarı, yonca, yazlık sebzeler) ile su tüketimi daha az olan bitkiler (arpa, buğday, baklagiller, patates); Yetiştirme döneminde yavaş gelişen kültür bitkileriyle hızlı gelişme özelliğinde olan bitkiler; Hasattan sonra bitki kalıntısı fazla olan bitkiler
(baklagil yem bitkileri, tahıllar) ile kalıntısı az olan bitkiler (patates, şeker pancarı, soğan) birbirini izleyerek yetiştirilmelidir.
(baklagil yem bitkileri, tahıllar) ile kalıntısı az olan bitkiler (patates, şeker pancarı, soğan) birbirini izleyerek yetiştirilmelidir.
Soru 11
Aşağıdakilerden hangisi toprak verimliliğini etkileyen faktörlerden biri değildir?
Seçenekler
A
Su
B
Sıcaklık
C
Yağış
D
Işık
E
Rüzgar
Açıklama:
Toprak verimliliğini etkileyen çeşitli faktörler bulunmaktadır. Bunlar genel olarak iklim etmenleri ve toprak etmenleri olmak üzere ikiye ayrılmaktadır. İklim etmenleri; yağış miktarı, sıcaklık ve ışıktır. Bir toprağın verimli olabilmesi için bitkilerin gereksinimlerini karşılayacak düzeyde su kapsaması gerekir. Toprakta bulunması gerekli su miktarı ya doğal olarak yağış ile ya da yapay olarak sulama ile sağlanır. Sıcaklık toprakta meydana gelen kimyasal tepkimeler ile mikrobiyal etkinliğin hızını artırarak mineralizasyon olayını teşvik eder. Bu olay ile organik bileşikler, inorganik bileşikler haline dönüşür. Işık’ta önemli gelişim etmenlerin den birisidir. Dolaylı olarak sıcaklık ile ilgilidir ve toprak sıcaklığının artmasına neden olmaktadır.
Soru 12
Aşağıdakilerden hangisi Liebig’in oluşturduğu kanun ile ilgilidir?
Seçenekler
A
Gelişim faktöründe, tarla toprağından elde edilecek ürün miktarı, minimum miktardaki besin elementine bağlıdır.
B
Gelişim faktörü diğerine bağlı olmaksızın ürün miktarını arttırır.
C
Gelişim faktörünün ürün üzerine olan etkisi, en yüksek düzeydeki ürüne
yaklaştıkça azalır.
yaklaştıkça azalır.
D
Gelişim faktörünün üründe sağlayacağı artış, maksimum üründen eksik
olan miktarla orantılıdır.
olan miktarla orantılıdır.
E
Gelişim faktörünün kendine özgü bir etki değeri vardır ve bu değişmez.
Açıklama:
Liebig tarafından ortaya çıkarıldığı için “Liebig Kanunu” denilir ya da "Minimum Kanunu" da denilmektedir. Bu kanuna göre, bir tarla toprağından elde edilecek ürün miktarı, o toprakta en az ya
da minimum miktarda bulunan besin elementine (gelişim faktörü) bağlı olduğunu açıklar.
da minimum miktarda bulunan besin elementine (gelişim faktörü) bağlı olduğunu açıklar.
Soru 13
Minimum kanunu olarak bilinen kanun hangi bilim adamına aittir?
Seçenekler
A
J. Woodward
B
S. Hales
C
E.A Mitscherlich
D
J. von Liebig
E
J. Sachs
Açıklama:
Minimum Kanunu Liebig tarafından ortaya çıkarıldığı için “Liebig Kanunu” da denilmektedir. Bu kanuna göre, bir tarla toprağından elde edilecek ürün miktarı, o toprakta en az ya da minimum miktarda bulunan besin elementine (gelişim faktörü) bağlı olduğunu açıklar. Bir topraktaki besin elementlerinden birisi, örneğin azot (N) miktarı minimum düzeyde ise, gübreleme ile topraktaki diğer besin elementlerinin miktarları ne kadar arttırılırsa artırılsın, elde edilecek ürün miktarında her hangi bir artış sağlanmayacaktır. Bu örnekte ürün, N miktarı ile sınırlıdır.
Soru 14
Az miktar toprak üzerinde çok fazla sayıda bitki yetiştirmeyi amaçlayan yöntem aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Bray’in Modifiye Ettiği Mitscherlich Tarla Denemesi
B
Mitscherlich Saksı Denemesi Yöntemi
C
Neubauer Saksı Denemesi Yöntemi
D
İzleme Tekniği Yöntemleri
E
Laboratuar Yöntemleri
Açıklama:
Neubauer saksı denemesi yönteminin esası topraktan çok fazla miktarda P ve K sömürme gücünde olan genç bitkilerin bu özelliklerinden yararlanılarak topraktaki alınabilir P ve K miktarını belirlemektir. Az miktar toprak üzerinde çok fazla sayıda bitki yetiştirilmektedir. Bitkilerin çok dallı kök sistemi toprak ile sıkı bir temas sağlar ve kısa sürede topraktaki P ve K sömürülür.
Soru 15
20. yy’ın başlarında, gelişim faktörlerinin ürün üzerine olan etkilerini açıklayan bilim adamının adı nedir?
Seçenekler
A
E.A Mitscherlich
B
J. Sachs
C
S. Hales
D
J. Woodward
E
J. von Liebig
Açıklama:
Mitscherlich 20. yy’ın başlarında, gelişim faktörlerinin ürün üzerine olan etkilerini açıklayan Alman bilim adamıdır.
Soru 16
Topraktan çok fazla miktarda P ve K sömürme gücünde olan genç bitkilerin bu özelliklerinden yararlanılarak topraktaki alınabilir P ve K miktarını belirlemek için kullanılan yöntemin adı nedir?
Seçenekler
A
Doku testi
B
Neubauer Saksı Denemesi Yöntemi
C
Mitscherlich Saksı Denemesi Yöntemi
D
İzleme Tekniği Yöntemleri
E
Fried ve Dean denemesi
Açıklama:
Neubauer Saksı Denemesi Yöntemi Bu yöntemin esası topraktan çok fazla miktarda P ve K sömürme gücünde olan genç bitkilerin bu özelliklerinden yararlanılarak topraktaki alınabilir P ve K miktarını belirlemektir. Az miktar toprak üzerinde çok fazla sayıda bitki yetiştirilmektedir. Bitkilerin çok dallı kök sistemi toprak ile sıkı bir temas sağlar ve kısa sürede topraktaki P ve K sömürülür. Bitki analiz edilir. Bu yöntem saf biyolojik bir yöntem olmayıp, hem kimyasal hem de biyolojiktir. Bu nedenle zamanımızda özellikle K için standart bir yöntem olarak kullanılmaktadır. Topraktaki alınabilir K tayini için laboratuvarımızda kullanılan bir kimyasal yöntem her hangi bir nedenle başka bir kimyasal yöntem ile değiştirileceği zaman sonuçların güvenilir olması için standart bir yöntem ile karşılaştırılmalıdır. Neubauer Saksı Denemesi K için bir standart yöntemdir. Bu bağlamda kurulacak bir saksı denemesi ve buradan elde edilecek K sonuçları test edilen yeni kimyasal yöntemlerin sonuçlarını karşılaştırmak amacı ile kullanılabilir. Doğal olarak karşılaştırmalar istatistiki güvenirlikte yapılmalıdır.
Soru 17
Aşağıdakilerden hangisi izleme tekniği yöntemiyle ilgili doğru bilgi içerir?
Seçenekler
A
Bitki besin elementinin varlığını gösterebilen kimyasal ayraçlar uygulanır.
B
Bitkinin besin elementini topraktan mı gübreden mi alındığının belirlenmesinde önemlidir.
C
Toprağa gübreler ile ilave edilen çeşitli besin elementlerinin bitkinin gelişmesi üzerine olan etkisini saptamaya çalışır.
D
Uygun ve dengeli bir gübreleme ile toprak verimliliğini belirlemeye çalışır.
E
Toprağın besin elementlerine olan ihtiyacı ve alınabilecek maksimum ürünü saptar.
Açıklama:
İzleme tekniği yöntemleri, bir bitki besin elementinin bitki tarafından alınırken; topraktan mı ya da gübreden mi alındığının belirlenmesinde kullanılan en iyi yöntemdir. Ayrıca bitki besin elementlerinin bitkiye alınış hızı, alınma miktarı, bitki bünyesindeki hareketi ve bitkinin hangi bölgesinde biriktiğinin belirlenmesinde de yegane yöntemdir.
Soru 18
Organik ve inorganik olmak üzere iki gruba ayrılan toprak kolloidlerinin, toprak verimliliği üzerine yaptığı etkilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Topraktaki bitki besin elementlerini tutarak yıkanmalarına engel olurlar.
B
Toprak çözeltisinde bulunan bitki besin elementlerinin konsantrasyonunu düzenleyerek, bitki gelişmesi üzerine herhangi bir toksik etki yapmamasını sağlarlar.
C
Toprak tepkimesi üzerine tampon etkisi yaparak biyolojik etkinliği arttırırlar.
D
Çok geniş yüzey alanına sahip olan toprak kolloidleri pozitif elektrik yüküne sahiptirler.
E
Toprakta granülleşmeyi sağlayarak, fiziksel özellikler üzerine olumlu etkilerde bulunurlar.
Açıklama:
Kültür topraklarının verim güçleri ile bu toprakların kolloid madde kapsamları arasında yakın bir ilişki bulunmaktadır. Gerçekten toprakta meydana gelen fiziksel ve kimyasal tepkimelerin büyük bölümü kolloid fraksiyonda gerçekleşmektedir. Ayrıca toprakta biyolojik aktiviteyi de birinci derecede toprağın organik kolloid fraksiyonu belirlemektedir. Organik ve inorganik olmak üzere iki gruba ayrılan toprak kolloidlerinin, toprak verimliliği üzerine yaptığı etkileri şu şekilde özetlemek mümkündür: a. Topraktaki bitki besin elementlerini tutarak yıkanmalarına engel olurlar. b. Toprak çözeltisinde bulunan bitki besin elementlerinin konsantrasyonunu düzenleyerek, bitki gelişmesi üzerine herhangi bir toksik etki yapmamasını sağlarlar. c. Toprak tepkimesi üzerine tampon etkisi yaparak biyolojik etkinliği arttırırlar. d. Toprakta granülleşmeyi sağlayarak, fiziksel özellikler üzerine olumlu etkilerde bulunurlar. Bitki besin elementlerinin toprakta tutulması ve zaman içinde bitkilerin gereksinimlerini karşılamak için serbest bırakılması toprak kolloidleri aracılığı ile olmaktadır. Çok geniş yüzey alanına sahip olan toprak kolloidleri negatif elektrik yüküne sahiptir ve positif yüklü iyonları (katyonları) spesifik yüzey aktifliği ile adsorbe eder. (Şekil. 7.2)
Soru 19
Toprak reaksiyonunun toprağın verimliliğine önemli etkisi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Topraktaki bitki besin elementlerini tutarak yıkanmalarına engel olma.
B
Toprağın biyolojik özelliğini meydana getiren toprak mikroorganizmalarının faaliyetlerini sağlama.
C
Toprak çözeltisinde bulunan bitki besin elementlerinin konsantrasyonunu düzenleyerek, bitki gelişmesi üzerine herhangi bir toksik etki yapmamasını sağlama.
D
Toprak tepkimesi üzerine tampon etkisi yaparak biyolojik etkinliği arttırma.
E
Toprakta granülleşmeyi sağlayarak, fiziksel özellikler üzerine olumlu etkilerde bulunma.
Açıklama:
Toprak reaksiyonunun toprağın verimliliği bakımından önemli etkileri vardır. Bunlar, a) toprakta bulunan bitki besin elementlerinin erirliklerini ve böylece bitkilerin bu besin elementlerinden faydalanma derecelerini belirleme b)Toprağın biyolojik özelliğini meydana getiren toprak mikroorganizmalarının faaliyetlerini sağlama
Soru 20
Bitkilerin sudan aldığı besin elementi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Karbon (C)
B
Karbondioksit (CO2)
C
Azot (N)
D
Fosfor (P)
E
Oksijen (O2)
Açıklama:
Bitkiler gereksinim duydukları besin elementlerinden karbonu (C) karbondioksit (CO2) şeklinde havadan, hidrojen (H) ve oksijeni (O2) de sudan, diğer tüm makro ve mikro elementleri ise topraktan alır.
Soru 21
Kumlu topraklarda, kireçli topraklarda ve düşük katyon değişim kapasitesi gösteren killi topraklarda noksanlığı bulunan besin elementi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Bakır
B
Çinko
C
Bor
D
Demir
E
Molibden
Açıklama:
Çinko noksanlığı, kumlu topraklarda, kireçli topraklarda ve düşük katyon değişim kapasitesi gösteren killi topraklarda görülmektedir. Toprak pH’sı yükseldikçe Zn karbonat’ lar ile güç çözünür ve bitki tarafından alınamayan bileşikleri oluşturmaktadır.
Soru 22
Aşağıdakilerden hangisinde yeşil gübrelemeyle ilgili doğru bilgi içermez?
Seçenekler
A
Toprağın su tutma kapasitesini ve havalanmasını arttırır.
B
Genellikle baklagil olan bitkilerin toprağa gömülmesiyle oluşur.
C
Toprakta çürüyerek, toprağı organik maddece zenginleştirir.
D
Toprağın Katyon Değişim Kapasitesi (KDK) artar.
E
Zararlıların kontrolü de gerçekleşir.
Açıklama:
Baklagil olan veya baklagil olmayıp da yeşil aksamı bol olan bazı bitkilerin gelişmelerinin bir döneminde, toprağı düzenlemek amacı ile toprağa gömülmesine Yeşil Gübreleme ve bu maksat için kullanılan bitkilere ise Yeşil Gübre adı verilir. Yeşil gübre bitkileri, toprakta çürüyerek, toprağı organik maddece zenginleştirir. Bunun yanı sıra bünyelerinde bulunan besin elementleri toprağa karıştığı için toprağın kimyasal yapısı da bu uygulamadan olumlu etkilenir. Toprağın Katyon Değişim Kapasitesi (KDK) artar. Yeşil Gübreleme ile erozyon kontrolü, yabancı ot, hastalık ve zararlıların kontrolü de gerçekleştirilmektedir.
Soru 23
Ahır gübresinin içinde hangi besin elementleri yer almaktadır?
Seçenekler
A
Potasyum, Karbon, Bor
B
Azot, Karbon
C
Azot, Fosfor, Potasyum
D
Hidrojen, Oksijen
E
Oksijen, Bakır, Klor
Açıklama:
Ahır gübresi, büyük veya küçükbaş hayvanların sıvı ve katı dışkılarının nitelikli bir altlıkla beraber alınıp, uygun bir ortamda üstü kapalı, sıvı kaybına müsaade etmeyen zeminde ıslatılarak tabakalar halinde sıkıştırılmasıyla olgunlaştırılmış bir organik gübredir. İçeriğinde bulunan N, P ve K gibi bitki besin elementleri sayesinde toprağı besin maddelerince de zenginleştirir.
Soru 24
Toprak verimliliğinin artırılması ve toprağın verim gücünün korunması, sağlıklı, kaliteli ve yüksek ürünün alınması için önemli olan uygulama aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Yeşil Gübreleme
B
Ahır Gübresi
C
Kompost
D
Ekim Nöbeti
E
Kimyasal Gübreleme
Açıklama:
Ekim nöbeti veya münavebe, bir bölgede iklim ve toprak özellikleri dikkate alınarak, en yüksek ve kaliteli üretimi sağlamak için farklı kültür bitkilerinin birbirlerini karşılıklı olarak destekleyebilecek ve tamamlayabilecek şekilde ardı ardına yetiştirilmesine denir. Ekim nöbeti uygulamaları; çevrenin korunması ve biyolojik dengenin sağlanması, toprak verimliliğinin artırılması ve toprağın verim gücünün korunması, sağlıklı, kaliteli ve yüksek ürünün alınması için önemlidir.
Soru 25
Alkalin toprakların pH ları ne ile düşürülebilir?
Seçenekler
A
Kireçleme
B
Kükürtleme
C
Azotlama
D
Ozonlama
E
Sulama
Açıklama:
Asit reaksiyonlu toprakların pH’ları “kireçleme” ile yükseltilebilirken, kireçli alkalin ve alkalin toprakların pH’ları ise “kükürtleme” ile düşürülebilir. Bu işlemler sırasıyla kireç taşı, sönmüş kireç, dolomit ve kükürt bakterilerinin mevcudiyetinde toz kükürt ile yapılabilir.
Soru 26
Asit reaksiyonlu toprakların pH ları ne ile yükseltilebilir?
Seçenekler
A
Kükürtleme
B
Sulama
C
Azotlama
D
Susuz bırakma ile
E
Kireçleme
Açıklama:
Asit reaksiyonlu toprakların pH’ları “kireçleme” ile yükseltilebilirken, kireçli alkalin ve alkalin toprakların pH’ları ise “kükürtleme” ile düşürülebilir.
Soru 27
Mikroorganizmaların toprak verimliliğini arttırmaları ile ilgili olarak hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Organik maddeyi mineralize ederler
B
Biyolojik fiksasyon ile toprağa K kazandırırlar
C
Toprağın mineral bünyesinde gerekli kimyasal değişiklikleri sağlarlar
D
Toprağın fiziksel özelliklerini düzeltirler.
E
Mikroorganizmaların faaliyetleri sonucunda inorganik ve organik asitler yardımıyla erir halde olmayan P’lu bileşikler erir hale geçer.
Açıklama:
Toprakta biyolojik aktiviteyi sağlayan mikroorganizmalar çeşitli şekillerde toprağın verimliliğini sağlarlar.
a. Organik maddeyi mineralize ederler,
b. Biyolojik fiksasyon ile toprağa N kazandırırlar,
c. Toprağın mineral bünyesinde gerekli kimyasal değişiklikleri sağlarlar,
d. Toprağın fiziksel özelliklerini düzeltirler.
Toprağın mineral yapısında kimyasal değişiklikler: Mikroorganizmalar topraktaki mineraller üzerine doğrudan veya dolaylı etkiler yaparlar. Örneğin, mikroorganizmaların faaliyetleri sonucunda inorganik ve organik asitler yardımıyla erir halde olmayan P’lu bileşikler erir hale geçer. Dolayısı ile mikroorganizmalar hem toprak organik maddesinde ve hem de mineral maddesinde kimyasal değişikler yaparak topraktaki alınabilir bitki besin elementlerinin miktarını arttırırlar.
a. Organik maddeyi mineralize ederler,
b. Biyolojik fiksasyon ile toprağa N kazandırırlar,
c. Toprağın mineral bünyesinde gerekli kimyasal değişiklikleri sağlarlar,
d. Toprağın fiziksel özelliklerini düzeltirler.
Toprağın mineral yapısında kimyasal değişiklikler: Mikroorganizmalar topraktaki mineraller üzerine doğrudan veya dolaylı etkiler yaparlar. Örneğin, mikroorganizmaların faaliyetleri sonucunda inorganik ve organik asitler yardımıyla erir halde olmayan P’lu bileşikler erir hale geçer. Dolayısı ile mikroorganizmalar hem toprak organik maddesinde ve hem de mineral maddesinde kimyasal değişikler yaparak topraktaki alınabilir bitki besin elementlerinin miktarını arttırırlar.
Soru 28
Aşağıdaki bitkilerden hangisi havadaki N'u alabilir?
Seçenekler
A
Elma
B
Buğday
C
Şeker pancarı
D
Nohut
E
Marul
Açıklama:
Bitkiler gereksinim duydukları besin elementlerinden karbonu (C) karbondioksit (CO2) şeklinde havadan, hidrojen (H) ve oksijeni (O2) de sudan, diğer tüm makro ve mikro elementleri ise topraktan alır Ancak baklagil bitkileri havadaki N’tan da yararlanabilmektedir.
Soru 29
Demir yer kabuğunun % kaçını oluşturur?
Seçenekler
A
%1
B
%2
C
%3
D
%5
E
%8
Açıklama:
Demir yerkabuğunun % 5’ini oluşturan yaygın metalik elementlerden biridir. Topraklarda Fe primer ve sekonder minerallerde ve ayrıca limonit (Fe2O3.3H2O) gibi sulu oksitlerde ve sülfitlerde de bulunmaktadır.
Soru 30
Her gelişim faktörü diğerine bağlı olmaksızın ürün miktarını arttırır. Her gelişim faktörünün ürün üzerine olan etkisi, en yüksek düzeydeki ürüne yaklaştıkça azalır. Her gelişim faktörünün üründe sağlayacağı artış, maksimum üründen eksik olan miktarla orantılıdır. Her gelişim faktörünün kendine özgü bir etki değeri vardır ve bu etki değeri koşullar ne olursa olsun değişmemektedir. Yukarıdakilerden hangileri Mitscherlich'in, “Gelişim Faktörlerini Etkisi” kanununun önemli esaslarındandır?
Seçenekler
A
I-II-III
B
I-II-IV
C
I-III-IV
D
II-III-IV
E
I-II-III-IV
Açıklama:
Özellikle bitki gelişimi ve besin elementleri arasındaki ilişkiyi incelediği için “Gelişim Faktörlerinin Etkisi” adını da alan bu kanun dört önemli esası kapsamaktadır. Bunlar:
a. Her gelişim faktörü diğerine bağlı olmaksızın ürün miktarını arttırır.
b. Her gelişim faktörünün ürün üzerine olan etkisi, en yüksek düzeydeki ürüne yaklaştıkça azalır.
c. Her gelişim faktörünün üründe sağlayacağı artış, maksimum üründen eksik olan miktarla orantılıdır.
d. Her gelişim faktörünün kendine özgü bir etki değeri vardır ve bu etki değeri koşullar ne olursa olsun değişmemektedir. Doğru cevap E'dir.
a. Her gelişim faktörü diğerine bağlı olmaksızın ürün miktarını arttırır.
b. Her gelişim faktörünün ürün üzerine olan etkisi, en yüksek düzeydeki ürüne yaklaştıkça azalır.
c. Her gelişim faktörünün üründe sağlayacağı artış, maksimum üründen eksik olan miktarla orantılıdır.
d. Her gelişim faktörünün kendine özgü bir etki değeri vardır ve bu etki değeri koşullar ne olursa olsun değişmemektedir. Doğru cevap E'dir.
Soru 31
Aşağıdakilerden hangisi saksı denemeleri ile ilgili olarak söylenemez?
Seçenekler
A
Esas itibariyle tarla denemelerine benzerler.
B
Tarladan alınan belli miktar toprağı içeren saksılarda yapılır.
C
Teknik bakımdan saksı tipi ve büyüklüğü az önemlidir.
D
Çoğu kez kontrollü şartlarda yapılır.
E
Amacı uygun ve dengeli bir gübreleme ile toprak verimliliğini belirlemektir.
Açıklama:
Toprak verimliliğini belirlemede kullanılan saksı denemeleri esas itibariyle tarla denemelerine benzerler. Tarla denemeleri doğal şartlarda parseller halinde yapılırken saksı denemeleri tarladan alınan belli miktar toprağı içeren saksılarda ve çoğu kez kontrollü şartlarda yapılır. Saksı denemelerinin amacı uygun ve dengeli bir gübreleme ile toprak verimliliğini belirlemektir. Teknik bakımdan saksı tipi, büyüklüğü, yapıldığı materyal ve yetiştirilecek bitki önemlidir ve saksılara genelde dile getirilen konularda çalışmış araştırıcıların isimleri verilmiştir. Doğru cevap C'dir.
Soru 32
- Topraktaki bitki besin elementlerini tutarak yıkanmalarına engel olurlar.
- Toprak çözeltisinde bulunan bitki besin elementlerinin konsantrasyonunu düzenleyerek, bitki gelişmesi üzerine herhangi bir toksik etki yapmamasını sağlarlar.
- Toprak tepkimesi üzerine tampon etkisi yaparak biyolojik etkinliği azaltırlar.
- Toprakta granülleşmeyi sağlayarak, fiziksel özellikler üzerine olumlu etkilerde bulunurlar.
Seçenekler
A
I-II-III
B
I-II-IV
C
I-III-IV
D
II-III-IV
E
I-II-III-IV
Açıklama:
Organik ve inorganik olmak üzere iki gruba ayrılan toprak kolloidlerinin, toprak verimliliği üzerine yaptığı etkileri şu şekilde özetlemek mümkündür:
a. Topraktaki bitki besin elementlerini tutarak yıkanmalarına engel olurlar. b. Toprak çözeltisinde bulunan bitki besin elementlerinin konsantrasyonunu düzenleyerek, bitki gelişmesi üzerine herhangi bir toksik etki yapmamasını sağlarlar.
c. Toprak tepkimesi üzerine tampon etkisi yaparak biyolojik etkinliği arttırırlar. d. Toprakta granülleşmeyi sağlayarak, fiziksel özellikler üzerine olumlu etkilerde bulunurlar. Doğru cevap B'dir.
a. Topraktaki bitki besin elementlerini tutarak yıkanmalarına engel olurlar. b. Toprak çözeltisinde bulunan bitki besin elementlerinin konsantrasyonunu düzenleyerek, bitki gelişmesi üzerine herhangi bir toksik etki yapmamasını sağlarlar.
c. Toprak tepkimesi üzerine tampon etkisi yaparak biyolojik etkinliği arttırırlar. d. Toprakta granülleşmeyi sağlayarak, fiziksel özellikler üzerine olumlu etkilerde bulunurlar. Doğru cevap B'dir.
Soru 33
Aşağıdakielrden hangisi bir toprakta kolloidal yüzey üzerinde iyon/katyon değişimini etkileyen etmenler arasında sayılamaz?
Seçenekler
A
Ortamdaki başat iyon konsantrasyonu ya da sayısı
B
İyonun hidratasyon derecesi ya da iyonun etrafındaki su tabakasının kalınlığı
C
İyonun gösterdiği reaksiyon
D
İyonun taşıdığı yükün sayısı
E
İyonun hareket hızı ya da etkinlik derecesi
Açıklama:
Bir toprakta kolloidal yüzey üzerinde iyon/katyon değişimini etkileyen etmenler şunlardır:
a. Ortamdaki başat iyon konsantrasyonu ya da sayısı,
b. İyonun hidratasyon derecesi ya da iyonun etrafındaki su tabakasının kalınlığı, c. İyonun taşıdığı yükün sayısı ve
d. İyonun hareket hızı ya da etkinlik derecesidir. Doğru cevap C'dir.
a. Ortamdaki başat iyon konsantrasyonu ya da sayısı,
b. İyonun hidratasyon derecesi ya da iyonun etrafındaki su tabakasının kalınlığı, c. İyonun taşıdığı yükün sayısı ve
d. İyonun hareket hızı ya da etkinlik derecesidir. Doğru cevap C'dir.
Soru 34
Aşağıdakilerden hangisi mikroorganizmaların sayesinde bitkilere faydalı olmayan organik materyallerin, bitkinin alabileceği besin elementleri haline çevrilmesine verilen addır?
Seçenekler
A
Granülasyon
B
Reaksiyon
C
Fiksasyon
D
Mineralizasyon
E
Oksidasyon
Açıklama:
Toprağa karışan her türlü bitkisel ve hayvansal orijinli materyal mikroorganizmalar aracılığı ile parçalanır, ayrışır ve daha basit yapılı inorganik minerallere döner. Dolayısı ile mikroorganizmaların sayesinde bitkilere faydalı olmayan organik materyaller bitkinin alabileceği besin elementleri haline çevrilmiş olurlar. Bu olaya “mineralizasyon” denir ve bakteriler, mantarlar ve aktinomisetler bu işlemde yer alırlar. Doğru cevap D'dir.
Soru 35
Aşağıdakilerden hangisi mikroorganizmaların faaliyetlerini etkileyen toprak faktörleri arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Sıcaklık
B
Toprak suyu
C
Rutubet
D
Havalanma
E
Reaksiyon
Açıklama:
Mikroorganizmaların faaliyetlerini etkileyen toprak faktörleri sırası ile: organik madde, sıcaklık, rutubet, havalanma ve reaksiyondur. Doğru cevap B'dir.
Soru 36
Aşağıdakilerden hangisi toprak havasında gaz halinde ve toprak suyunda ise çözünmüş halde bulunan; azot fiske eden mikroorganizmalarla birlikte (simbiyotik) yaşam sürdüren baklagil bitkileri için önemli olan azot formudur?
Seçenekler
A
Elementel azot (N2)
B
Azot dioksit (NO2)
C
Nitrik oksit (NO)
D
Amonyak (NH3)
E
Nitroz oksit (N2O)
Açıklama:
Elementel azot (N2) formu toprak havasında gaz halinde ve toprak suyunda ise çözünmüş halde bulunur. Elementel N2, azot fiske eden mikroorganizmalarla birlikte (simbiyotik) yaşam sürdüren baklagil bitkileri için önemlidir. Doğru cevap A'dır.
Soru 37
Aşağıdaki toprak türlerinin hangisinde N kaybı daha fazla olmaktadır?
Seçenekler
A
Kumlu toprak
B
Killi toprak
C
Kireçli toprak
D
Humuslu toprak
E
Taşlı toprak
Açıklama:
Yoğun tarım yapılan alanlarda yetiştirilen bitki çeşidi ve ortam koşullarına bağlı olarak ürün ile topraktan yılda 50-250 kg/ha N uzaklaşabilir. İklim ve toprak koşullarına bağlı olarak yağışlar ile topraktan yılda 10-100 kg/ha N yıkanabilir. Genellikle kumlu topraklardan N kaybı daha fazla olmaktadır. Kumlu toprakların su tutma kapasiteleri az olduğu için toprağın alt katmanlarına daha fazla su sızar. Doğru cevap A'dır.
Soru 38
- Kilin cinsi
- Tepkime süresi
- Gübrenin toprağa verilme şekli
- Toprak tepkimesi
Seçenekler
A
I-II-III
B
I-II-IV
C
I-III-IV
D
II-III-IV
E
I-II-III-IV
Açıklama:
Fosfor Fiksasyonuna Etki Eden Etmenler
1. Kilin cinsi,
2. Tepkime süresi,
3. Gübrenin toprağa verilme şekli, 4. Toprak tepkimesi,
5. Toprak sıcaklığı,
6. Organik maddedir. Doğru cevap E'dir.
1. Kilin cinsi,
2. Tepkime süresi,
3. Gübrenin toprağa verilme şekli, 4. Toprak tepkimesi,
5. Toprak sıcaklığı,
6. Organik maddedir. Doğru cevap E'dir.
Soru 39
- Kumlu topraklar
- Humuslu topraklar
- Kireçli topraklar
Seçenekler
A
Yalnız I
B
I-II
C
II-III
D
I-III
E
I-II-III
Açıklama:
Çinko noksanlığı, kumlu topraklarda, kireçli topraklarda ve düşük katyon değişim kapasitesi gösteren killi topraklarda görülmektedir. Doğru cevap D'dir.
Soru 40
I. Bir tarla toprağından elde edilecek ürün miktarı, o toprakta en az ya da minimum miktarda bulunan besin elementine bağlıdır.
II. Bir topraktaki besin elementlerinden birisi minimum düzeyde ise, elde edilecek ürün miktarında bir artış sağlanmayacaktır.
III. Bu kanunun esaslarından biri her gelişim faktörünün diğerine bağlı olmaksızın ürün miktarını arttırmasıdır.
IV. Bu kanun, gelişim faktörlerinin ürün üzerine olan etkilerini açıklayan Alman bilim adamı Mitscherlich'e aittir.
Minimum kanunu ile ilgili yukarıdakilerden hangisi/hangileri doğrudur?
II. Bir topraktaki besin elementlerinden birisi minimum düzeyde ise, elde edilecek ürün miktarında bir artış sağlanmayacaktır.
III. Bu kanunun esaslarından biri her gelişim faktörünün diğerine bağlı olmaksızın ürün miktarını arttırmasıdır.
IV. Bu kanun, gelişim faktörlerinin ürün üzerine olan etkilerini açıklayan Alman bilim adamı Mitscherlich'e aittir.
Minimum kanunu ile ilgili yukarıdakilerden hangisi/hangileri doğrudur?
Seçenekler
A
I ve II
B
II ve IV
C
I, II, IV
D
II, III, IV
E
I, II, III, IV
Açıklama:
Liebig tarafından ortaya çıkarıldığı için “Liebig Kanunu” da denilmektedir. Bu kanuna göre, bir tarla toprağından elde edilecek ürün miktarı, o toprakta en az ya da minimum miktarda bulunan besin elementine (gelişim faktörü) bağlı olduğunu açıklar. Bir topraktaki besin elementlerinden birisi, örneğin azot (N) miktarı minimum düzeyde ise, gübreleme ile topraktaki diğer besin elementlerinin miktarları ne kadar arttırılırsa artırılsın, elde edilecek ürün miktarında her hangi bir artış sağlanmayacaktır. Bu örnekte ürün, N miktarı ile sınırlıdır.
Soru 41
Amacı toprağa gübreler ile ilave edilen çeşitli besin elementlerinin bitkinin gelişmesi üzerine olan etkisini saptamak suretiyle ilgili toprağın verimliliğini belirlemek olan saksı denemesi yöntemi hangisidir?
Seçenekler
A
Bray Saksı Denemesi Yöntemi
B
Neubauer Saksı Denemesi Yöntemi
C
Mitscherlich Saksı Denemesi Yöntemi
D
Liebig Saksı Denemesi Yöntemi
E
Fried Saksı Denemesi Yöntemi
Açıklama:
Mitscherlich Saksı Denemesi Yöntemi: Bu yöntemin amacı toprağa gübreler ile ilave edilen çeşitli besin elementlerinin bitkinin gelişmesi üzerine olan etkisini saptamak suretiyle ilgili toprağın verimliliğini belirlemektir. Mitscherlich’in bizzat kendisinin oluşturduğu “Gelişim Faktörlerinin Etkisi” Kanunundan faydalanarak o toprağın besin elementlerine olan ihtiyacı ve alınabilecek maksimum ürün saptanabilecektir.
Soru 42
Bir bitki besin elementinin bitki tarafından alınırken; topraktan mı ya da gübreden mi alındığının belirlenmesinde kullanılan en iyi yöntem aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Saksı denemesi yöntemi
B
Doku testi yöntemi
C
İzleme tekniği yöntemi
D
Laboratuvar yöntemi
E
Tarla denemesi yöntemi
Açıklama:
İzleme Tekniği Yöntemi: Bir bitki besin elementinin bitki tarafından alınırken; topraktan mı ya da gübreden mi alındığının belirlenmesinde kullanılan en iyi yöntemdir. Ayrıca bitki besin elementlerinin bitkiye alınış hızı, alınma miktarı, bitki bünyesindeki hareketi ve bitkinin hangi bölgesinde biriktiğinin belirlenmesinde de yegane yöntemdir.
Soru 43
I. Ortamdaki başat iyon konsantrasyonu ya da sayısı
II. İyonun hidratasyon derecesi ya da iyonun etrafındaki su tabakasının kalınlığı
III. İyonun taşıdığı yükün sayısı
IV. İyonun hareket hızı ya da etkinlik derecesi
Yukarıdakilerden hangisi/hangileri bir toprakta kolloidal yüzey üzerinde iyon/katyon değişimini etkileyen etmenlerdendir?
II. İyonun hidratasyon derecesi ya da iyonun etrafındaki su tabakasının kalınlığı
III. İyonun taşıdığı yükün sayısı
IV. İyonun hareket hızı ya da etkinlik derecesi
Yukarıdakilerden hangisi/hangileri bir toprakta kolloidal yüzey üzerinde iyon/katyon değişimini etkileyen etmenlerdendir?
Seçenekler
A
I ve II
B
I, II, III
C
I, II, IV
D
II, III, IV
E
I, II, III, IV
Açıklama:
Bir toprakta kolloidal yüzey üzerinde iyon/katyon değişimini etkileyen etmenler şunlardır:
- Ortamdaki başat iyon konsantrasyonu ya da sayısı,
- İyonun hidratasyon derecesi ya da iyonun etrafındaki su tabakasının kalınlığı,
- İyonun taşıdığı yükün sayısı ve
- İyonun hareket hızı ya da etkinlik derecesidir.
Soru 44
I. Toprak havasında gaz halinde ve toprak suyunda ise çözünmüş halde bulunur.
II. Bu formun çoğu protein özelliğindedir.
III. Azot fiske eden mikroorganizmalarla birlikte yaşam sürdüren baklagil bitkileri için önemlidir.
IV. Amonyum, nitrit ve nitrattan meydana gelir.
Elemental azot ile ilgili yukarıdakilerden hangisi/hangileri doğrudur?
II. Bu formun çoğu protein özelliğindedir.
III. Azot fiske eden mikroorganizmalarla birlikte yaşam sürdüren baklagil bitkileri için önemlidir.
IV. Amonyum, nitrit ve nitrattan meydana gelir.
Elemental azot ile ilgili yukarıdakilerden hangisi/hangileri doğrudur?
Seçenekler
A
I ve II
B
I ve III
C
I, II, IV
D
II, III, IV
E
I, II, III, IV
Açıklama:
Elementel azot (N2): Bu N formu toprak havasında gaz halinde ve toprak suyunda ise çözünmüş halde bulunur. Elementel N2, azot fiske eden mikroorganizmalarla birlikte (simbiyotik) yaşam sürdüren baklagil bitkileri için önemlidir.
Soru 45
Protein halinde N kapsayan organik materyallerin toprakta bir grup organizmalar tarafından parçalanması sonucu aşağıdakilerden hangisi oluşur?
Seçenekler
A
Mineralizasyon
B
İmmobilizasyon
C
Aminizasyon
D
Amonifikasyon
E
Nitrifikasyon
Açıklama:
Aminizasyon: Protein halinde N kapsayan organik materyaller toprakta bir grup organizmalar tarafından parçalanır. Bunun sonucunda, amino- N’u açığa çıkar.
Soru 46
Aşağıdakilerden hangisi fosfor fiksasyonuna etki eden etmenlerden değildir?
Seçenekler
A
Kilin cinsi
B
Toprak tepkimesi
C
Tepkime süresi
D
Gübrenin toprağa verilme şekli
E
Donma ve çözünme
Açıklama:
Fosfor Fiksasyonuna Etki Eden Etmenler
- Kilin cinsi,
- Tepkime süresi,
- Gübrenin toprağa verilme şekli,
- Toprak tepkimesi,
- Toprak sıcaklığı,
- Organik madde
Soru 47
Makro elementlerden magnezyum ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
Seçenekler
A
Bol yağışlı yörelerin kaba bünyeli topraklarında yetişen bitkilerde genellikle Mg noksanlığı görülür.
B
Toprağa bitki artıklarından gelen Mg miktarı diğer makro elementlere göre daha fazladır.
C
Toprağın oluştuğu kayaların parçalanıp, içindeki minerallerin açığa çıkıp dağılmalarından oluşur.
D
Topraklarda organik ve inorganik bileşikler halinde bulunur.
E
Bitkilerin tohumları yaprak, sap ve köklerinde önemli miktarlarda Mg vardır.
Açıklama:
Topraklarda Mg
a. Suda çözünebilir halde,
b. Değişebilir halde,
c. Değişik minerallerin bünyesinde bulunur.
Biotit, augit, hornbland ve montmorillonit gibi. Az yağışlı bölgelerde bulunan dolomit, MgCa(CO3)2; magnezit, MgCO3; ve epsomit, MgSO4.7H2O Mg içeren önemli minerallerdir. Bol yağışlı yörelerin kaba bünyeli topraklarında yetişen bitkilerde genellikle Mg noksanlığı görülür.
Toprağa bitki artıklarından gelen Mg miktarı yukarıda sözü edilen diğer makro elementlere göre daha azdır. Ahır gübresiyle de toprağa dikkate değer miktarda Mg verilmektedir. Asit tepkimeli toprakların kireçlemesinde kullanılan materyaller [MgCa(CO3)2 (dolomit)] ile toprağa önemli miktarda Mg verilir.
a. Suda çözünebilir halde,
b. Değişebilir halde,
c. Değişik minerallerin bünyesinde bulunur.
Biotit, augit, hornbland ve montmorillonit gibi. Az yağışlı bölgelerde bulunan dolomit, MgCa(CO3)2; magnezit, MgCO3; ve epsomit, MgSO4.7H2O Mg içeren önemli minerallerdir. Bol yağışlı yörelerin kaba bünyeli topraklarında yetişen bitkilerde genellikle Mg noksanlığı görülür.
Toprağa bitki artıklarından gelen Mg miktarı yukarıda sözü edilen diğer makro elementlere göre daha azdır. Ahır gübresiyle de toprağa dikkate değer miktarda Mg verilmektedir. Asit tepkimeli toprakların kireçlemesinde kullanılan materyaller [MgCa(CO3)2 (dolomit)] ile toprağa önemli miktarda Mg verilir.
Soru 48
I. Azot tüketimi az olan kültür bitkileri
II. Derin köklü kültür bitkileri
III. Su tüketimi fazla olan kültür bitkileri
IV. Yetiştirme döneminde yavaş gelişen kültür bitkileri
Yukarıdakilerden hangisi/hangileri Ekim nöbeti uygulamalarında yetiştirilmesi gereken bitki gruplarındandır?
II. Derin köklü kültür bitkileri
III. Su tüketimi fazla olan kültür bitkileri
IV. Yetiştirme döneminde yavaş gelişen kültür bitkileri
Yukarıdakilerden hangisi/hangileri Ekim nöbeti uygulamalarında yetiştirilmesi gereken bitki gruplarındandır?
Seçenekler
A
I ve II
B
I, II, III
C
I, III, IV
D
II, III, IV
E
I, II, III, IV
Açıklama:
Ekim nöbeti uygulamalarında: Azot tüketimi fazla olan kültür bitkileri (kolza, mısır, şekerpancarı, patates, pamuk) ile havanın bağımsız N’unun bağlama yeteneği olan baklagiller (fasulye, nohut, mercimek, fiğ, burçak); Derin köklü kültür bitkileri (yonca, üçgül, kolza, şekerpancarı, pamuk vb.) ile yüzeysel köklü bitkiler (tahıllar); Su tüketimi fazla olan kültür bitkileri (çeltik, mısır, pamuk, şekerpancarı, yonca, yazlık sebzeler) ile su tüketimi daha az olan bitkiler (arpa, buğday, baklagiller, patates); Yetiştirme döneminde yavaş gelişen kültür bitkileriyle hızlı gelişme özelliğinde olan bitkiler; Hasattan sonra bitki kalıntısı fazla olan bitkiler (baklagil yem bitkileri, tahıllar) ile kalıntısı az olan bitkiler (patates, şeker pancarı, soğan) birbirini izleyerek yetiştirilmelidir.
Ünite 8
Soru 1
Su molekülünde oksijen atomunun iki yanında yer alan hidrojenler, ortalama kaç derece (°) açı yapacak şekilde yerleşerek dipol bir yapı oluşturur?
Seçenekler
A
103°
B
103.5 °
C
104°
D
104.5°
E
105°
Açıklama:
Su molekülünde oksijen atomunun iki yanında yer alan hidrojenlerin 103°- 106° (ortalama 104.5°) açı yapacak şekilde yerleşmesiyle dipol (polar, iki kutuplu) bir yapı oluşmuştur.
Soru 2
Gerçekleşirken dışarıdan ısı formunda enerji alan işlem veya tepkimeye ne ad verilir?
Seçenekler
A
Endotermik
B
Ekzotermik
C
Oksitlenme
D
Ayrışma
E
Birleşme
Açıklama:
Endotermik, gerçekleşirken dışarıdan ısı formunda enerji alan işlem veya tepkimedir. Suyun buharlaşması buna örnektir.
Soru 3
Suyun canlı dokularda yer alan nişasta, protein ve selülozu ıslatması, suyun hangi niteliğini doğrular?
Seçenekler
A
Kohezyon gücü
B
Adhezyon gücü
C
Çözgen özelliği
D
Çekim gücü
E
Özgül ısısı
Açıklama:
Su molekülleri taşıdıkları polar özellik nedeniyle, yabancı moleküllerle sıkı bağlantı kurabilmekte yani adhezyon gücü yüksek bulunmaktadır. Canlı dokularda yer alan nişasta, protein ve selülozu ıslatması bu gücü doğrulayan önemli bir kanıttır.
Soru 4
Osmotik basınçları birbirlerine eşit olan iki çözeltiyi tanımlamak için hangi kavram kullanılır?
Seçenekler
A
Hipertonik
B
Hipotonik
C
İzotonik
D
Plazmoliz
E
Deplazmoliz
Açıklama:
İki çözeltinin osmotik basınçları birbirlerine eşit ise bunlara izotonik çözeltiler denir.
Soru 5
Bitkilerde şişme olgusu ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Şişme, bazı bitki materyallerinin suyla, osmozdan farklı hacim artışı göstermesidir.
B
Şişme esnasında miseller, jel (gel) denilen katıya benzer hale gelirler.
C
Jel yapıdaki kuru bir cisim sıvı ortamda bekletildiğinde, sıvı molekülleri şişmeye yol açar.
D
Şişme, başta yavaşça ortaya çıkar, zamanla hızlanarak artar.
E
Şişen cisim aldığı sıvıyı geri vererek eski haline dönebilir.
Açıklama:
Şişme, başlangıçta hızla ortaya çıkacak, zamanla yavaşlayacak ve duracaktır. Sonradan hızlanması söz konusu değildir.
Soru 6
Bitki kökünde hücrelerin hızla bölünmesiyle kök ucuna doğru büyümenin sağlandığı kısma ne ad verilir?
Seçenekler
A
Meristematik yöre
B
Kök başlığı (kaliptra)
C
Uzama yöresi
D
Olgunlaşma yöresi
E
Primer ksilem
Açıklama:
Genç bir kökün uç kısmından boyuna kesiti incelenirse; en uçta mekanik yıpranmaları engelleyen kök başlığı (kaliptra) görülür. Onun ardında yer alan meristematik yörede hücrelerin hızla bölünmesiyle kök ucuna doğru büyüme sağlanmaktadır.
Soru 7
Bitki besin elementlerinin bitki kökleri tarafından alınabilmeleri için ulaşmaları gereken kökün etki alanına ne ad verilir?
Seçenekler
A
Korteks
B
Merkezi silindir
C
Rizosfer
D
Kasparian şeridi
E
Apikal uç
Açıklama:
Bitki besin elementlerinin bitki kökleri tarafından alınabilmeleri için kökün etki alanına, yani rizosfere ulaşmaları gerekmektedir.
Soru 8
Toprak kollidlerinin yüzeyinde adsorbe edilmiş bulunan besin maddelerinin değinim sonucunda, kök yüzeyi tarafından doğrudan alındığını savunan kuram aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Metabolik Alım Kuramı
B
Absorpsiyon Kuramı
C
Çözelti Kuramı
D
Karbonik Asit Kuramı
E
Kontakt Değişim Kuramı
Açıklama:
Kontakt Değişim Kuramı, toprak kollidlerinin yüzeyinde adsorbe edilmiş bulunan besin maddelerinin değinim sonucunda, kök yüzeyi tarafından doğrudan alındığını savunmaktadır.
Soru 9
I. Işık stresi
II. Gürültü stresi
III. Su stresi
IV. Tuz stresi
V. Sıcaklık stresi
Yukarıdakilerden hangileri, bitkinin besin elementi alımını etkileyen stres türleri arasındadır?
II. Gürültü stresi
III. Su stresi
IV. Tuz stresi
V. Sıcaklık stresi
Yukarıdakilerden hangileri, bitkinin besin elementi alımını etkileyen stres türleri arasındadır?
Seçenekler
A
I, II, III, IV
B
II, III, IV, V
C
I, III, IV, V
D
I, II, III, V
E
I, II, III, IV, V
Açıklama:
Işık, su, tuz ve sıcaklık stresi, bitkinin besin elementi alımını etkileyen stres etmenleri arasındadır. Gürültü bu etmenlerden biri değildir.
Soru 10
İyonların bağımsız olarak hareketini sağlayan protoplazma sisteminin tümüne ne ad verilir?
Seçenekler
A
Apoplast
B
Plazmodezmata
C
Kasparian Şeridi
D
Endodermis
E
Simplast
Açıklama:
İyonların bağımsız olarak hareketini sağlayan protoplazma sisteminin tümüne simplast adı verilmekte, bu yolla aktif taşınma sağlanmaktadır.
Soru 11
Aşağıdakilerden hangisi gerçekleşirken dışarıya ısı formunda enerji salan işlem veya tepkimeye verilen addır?
Seçenekler
A
Plazmoliz
B
Osmoz
C
Hipotonik
D
Ekzotermik
E
Endotermik
Açıklama:
Ekzotermik; gerçekleşirken dışarıya ısı formunda enerji salan işlem veya tepkimedir. Doğru cevap D'dir.
Soru 12
Aşağıdakilerden hangisi farklı iki madde arasında var olan ve bu iki maddenin birbirine tutunmasını sağlayan çekim kuvvetine verilen addır?
Seçenekler
A
Adhezyon
B
Kohezyon
C
Diffüzyon
D
Transpirasyon
E
Hidrofilik
Açıklama:
Adhezyon; Farklı iki madde arasında var olan ve bu iki maddenin birbirine tutunmasını sağlayan çekim kuvvetidir. Su molekülleri taşıdıkları polar özellik nedeniyle, yabancı moleküllerle sıkı bağlantı kurabilmekte yani adhezyon gücü yüksek bulunmaktadır. Doğru cevap A'dır.
Soru 13
- Bitkilerin çeşitli besin elementlerini almasında
- Çeşitli besin elementlerinin bitkide taşınmasında
- Sentezlenmiş çeşitli organik maddelerin gerekli organlara ulaşmasında
Seçenekler
A
Yalnız I
B
I-II
C
I-III
D
II-III
E
I-II-III
Açıklama:
Suyun çözgen özelliği bitkilerin çeşitli besin elementlerini almasında olduğu gibi, bunların bitkide taşınmasında; sentezlenmiş çeşitli organik maddelerin gerekli organlara ulaşmasında önemli role sahiptir. Doğru cevap E'dir.
Soru 14
Aşağıdakilerden hangisi sadece suya geçirgen olan, yani seçici geçirgen bir zarla ayrılmış ortamda, suyun konsantrasyonunun fazla olduğu yönden az olduğu yöne doğru, su potasiyellerini eşitleme eğilimiyle geçişine verilen addır?
Seçenekler
A
Adhezyon
B
Osmoz
C
Aktif taşıma
D
İnteraksiyon
E
Adsorpsiyon
Açıklama:
Diffüzyonun özel hali olan osmoz, bitkilerin yaşamında ayrı bir öneme sahip bulunmaktadır. Bir çözeltide, çözünen madde miktarının artmasıyla, birim hacimde yer alan çözgen miktarına düşen pay azalır. Doğada ve yaşamsal olaylarda çözgen madde çoğunlukla sudur. Sadece suyun geçmesine izin veren seçici geçirgen (yarı geçirgen, semipermeabl) bir zarla ayrılmış ortamın iki yanındaki çözeltilerde çözünmüş madde miktarları farklı oranlarda ise, su konsantrasyonları da farklı olacaktır. Bu koşullarda, seçici geçirgen zarın her iki yanına da geçebilecek özelliğe sahip bulunan su, potansiyellerini eşitlemek eğilimiyle, diffüzyon kurallarına uygun şekilde, su konsantrasyonu yüksek olan taraftan diğer tarafa doğru geçmeye başlayacaktır. Açıklanan bilgilerin ışığında, “Osmoz, sadece suya geçirgen olan, yani seçici geçirgen bir zarla ayrılmış ortamda, suyun konsantrasyonunun fazla olduğu yönden az olduğu yöne doğru, su potasiyellerini eşitleme eğilimiyle geçişidir” şeklinde tanımlanabilmektedir. Doğru cevap B'dir.
Soru 15
Aşağıdakilerden hangisi osmotik basınçları birbirlerine eşit çözeltilere verilen addır?
Seçenekler
A
Hidrofobik çözeltiler
B
Hipertonik çözeltiler
C
Hipotonik çözeltiler
D
İzotonik çözeltiler
E
Hidrofilik çözeltiler
Açıklama:
İki çözeltinin osmotik basınçları birbirlerine eşit ise bunlara izotonik çözeltiler denir. Eğer birbirinden farklıysa, osmotik basıncı yüksek olan hipertonik, düşük olan hipotonik sözcükleriyle isimlendirilir. Doğru cevap D'dir.
Soru 16
Aşağıdakilerden hangisi kökün boyuna büyümesinin meydana geldiği bölgeye verilen addır?
Seçenekler
A
Olgunlaşma (Farklılaşma) Yöresi
B
Kök Başlığı (Kaliptra)
C
Uzama Yöresi (Genişleme)
D
Kök Tüyleri
E
Silindir Merkez
Açıklama:
Genç bir kökün uç kısmından boyuna kesiti incelenirse; en uçta mekanik yıpranmaları engelleyen kök başlığı (kaliptra) görülür. Onun ardında yer alan meristematik yörede hücrelerin hızla bölünmesiyle kök ucuna doğru büyüme sağlanmaktadır. Üzerinde uzama yöresi (genişleme) yer alır. Kökün boyuna büyümesi burada meydana gelir. Doğru cevap C'dir.
Soru 17
- Enzimlerin yapısal bozulması
- Solunumun yavaşlaması
- Membranların geçirgenliğinin azalması
Seçenekler
A
Yalnız I
B
I-II
C
I-III
D
II-III
E
I-II-III
Açıklama:
Sıcaklığın uygun sınırların üstünde ve altında bulunması, hem pasif, hem de aktif besin element alınımını olumsuz etkilemektedir. Yüksek sıcaklıkta enzimlerin yapısal bozulması ve solunumun yavaşlamasıyla aktif alınım, membranların geçirgenliğinin azalmasıyla da pasif alınım güçleşir. Doğru cevap E'dir.
Soru 18
Aşağıdakilerden hangisi tuz stresine rastlanılan bölgeler arasında değildir?
Seçenekler
A
Kurak ve yarı kurak bölgeler
B
Drenaj koşullarının uygun olmadığı sulanabilir araziler
C
Deniz suyunun etkisi altındaki bölgeler
D
Sulama suyu tuzlu sınıfa giren bölgeler
E
Killi topraklı bölgeler
Açıklama:
Kurak ve yarı kurak bölgelerde, drenaj koşullarının uygun olmadığı sulanabilir arazilerde, deniz suyunun etkisi altında ve sulama suyunun tuzlu sınıfa girmesi halinde bitkilerde tuz stresine rastlanmaktadır. Doğru cevap E'dir.
Soru 19
Aşağıdakilerden hangisi iyonların bağımsız olarak hareketini sağlayan protoplazma sisteminin tümüne verilen addır?
Seçenekler
A
Apoplast
B
Plazmodezmata
C
Simplast
D
Ksilem
E
Kasparian Şeridi
Açıklama:
İyonların bağımsız olarak hareketini sağlayan protoplazma sisteminin tümüne simplast adı verilmekte, bu yolla aktif taşınma sağlanmaktadır. Doğru cevap C'dir.
Soru 20
- Floem iletim sistemi
- Kök basıncı
- Ksilem iletim demetleri
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız III
C
I-II
D
II-III
E
I-II-III
Açıklama:
Besin elementlerinin aşağıya doğru taşınmalarında asal rolü floem iletim sistemi oynamaktadır. Bu yönde ksilemin rolü yok denilecek ölçüde azdır. Doğru cevap A'dır.
Soru 21
Yaşayan organizmaların bünyesinde ne kadar su bulunmaktadır?
Seçenekler
A
% 0-35
B
% 15-50
C
% 30-65
D
% 45-80
E
% 60-95
Açıklama:
Yaşayan organizmaların bünyesinde % 60-95 kadar su bulunmaktadır.
Soru 22
Su molekülünde oksijen atomuyla bağ yaparak polar yapı oluşmasını sağlayan hidrojenlerin arasındaki ortalama açı kaç derecedir?
Seçenekler
A
90
B
104,5
C
120
D
132,5
E
145
Açıklama:
Su molekülünde oksijen atomunun iki yanında yer alan hidrojenlerin 103°-106° (ortalama 104.5°) açı yapacak şekilde yerleşmesiyle bir yapı oluşmuştur.
Soru 23
Farklı iki madde arasında var olan ve bu iki maddenin birbirine tutunmasını sağlayan çekim kuvvetine ne ad verilir?
Seçenekler
A
Kohezyon
B
Hipertoni
C
Endotermi
D
Ekzotermi
E
Adhezyon
Açıklama:
Farklı iki madde arasında var olan ve bu iki maddenin birbirine tutunmasını sağlayan çekim kuvvetidir.
Soru 24
Herhangi bir maddeye ait molekül, atom, iyon gibi parçacıkların ortamda dinamik bir denge kuruluncaya dek gelişi güzel hareketlerle, çeşitli yönlere gidip gelerek yayılmaları ve büyük konsantrasyona sahip alandan, küçük konsantrasyona sahip alana geçmelerine ne ad verilir?
Seçenekler
A
Kohezyon
B
Diffüzyon
C
Endotermi
D
Ekzotermi
E
Adhezyon
Açıklama:
Diffüzyon, herhangi bir maddeye ait molekül, atom, iyon gibi parçacıkların ortamda dinamik bir denge kuruluncaya dek gelişi güzel hareketlerle, çeşitli yönlere gidip gelerek yayılmaları ve büyük konsantrasyona sahip alandan, küçük konsantrasyona sahip alana geçmeleridir.
Soru 25
Sadece suya geçirgen olan, yani seçici geçirgen bir zarla ayrılmış ortamda, suyun konsantrasyonunun fazla olduğu yönden az olduğu yöne doğru, su potasiyellerini eşitleme eğilimiyle geçişine verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Diffüzyon
B
Adhezyon
C
Kohezyon
D
Osmoz
E
Hipertoni
Açıklama:
Sadece suya geçirgen olan, yani seçici geçirgen bir zarla ayrılmış ortamda, suyun konsantrasyonunun fazla olduğu yönden az olduğu yöne doğru, su potasiyellerini eşitleme eğilimiyle geçişine osmoz denir.
Soru 26
Canlı bir bitki hücresi hangi tip çözelti içinde bekletilirse birim zamanda hücreye giren ve çıkan su miktarı eşit olacağı için herhangi bir değişiklik gözlenmez?
Seçenekler
A
izotonik
B
hipertonik
C
hipotonik
D
osmotik
E
plazmoliz
Açıklama:
Canlı bir bitki hücresi osmotik basıncı hücre osmotik basıncına eşit olan, yani izotonik çözelti içinde bekletilirse birim zamanda hücreye giren ve çıkan su miktarı eşit olacağı için herhangi bir değişiklik gözlenmez.
Soru 27
Bitkilerde tohum çimlenmesi nasıl başlar?
Seçenekler
A
ikincil (sekonder) köklerin oluşumuyla
B
yan (lateral) köklerin çıkışıyla
C
adventif köklerin oluşumuyla
D
birincil (primer) kök çıkışıyla
E
primer (birincil) floemin oluşumuyla
Açıklama:
Tohumun çimlenmesi birincil (primer) kök çıkışıyla başlar
Soru 28
Genç bir kökün uç kısmından boyuna kesiti incelendiğinde; en uçta mekanik yıpranmaları engelleyen alana verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
primer (birincil) ksilem
B
kök başlığı (kaliptra)
C
primer (birincil) floem
D
merkezi silindir
E
korteks
Açıklama:
Genç bir kökün uç kısmından boyuna kesiti (Şekil 8.4) incelenirse; en uçta mekanik yıpranmaları engelleyen kök başlığı (kaliptra) görülür.
Soru 29
Karasal bitkilerin su ve mineral madde alınımında asal öneme sahip bulunan kök ucu çevresinde bulunan bölgeye verilen ad aşağıdaki şıkların hangisinde doğru olarak verilmiştir?
Seçenekler
A
kambiyum
B
öz (pit)
C
rizosfer
D
perisaykl
E
kasparian şeridi
Açıklama:
Karasal bitkilerin su ve mineral madde alınımında asal öneme sahip bulunan kök ucu çevresinde rizosfer adı verilen ve kökte gerçekleşen metabolizma olayları sonucunda işlevsellik kazanan özel bir yöre bulunmaktadır.
Soru 30
- İç
- Dış
- Aktif
- Pasif
Seçenekler
A
I, II
B
III, IV
C
I, II, IV
D
II, III, IV
E
Hepsi
Açıklama:
Kök yüzeyine gelen besin elementleri daha sonra izleyen iki mekanizmayla bitki yapısına alınarak yani absorbe edilmektedir. Pasif ve aktif absorbsiyon olarak iki çeşitti
Soru 31
"Gerçekleşirken dışarıya ısı formunda enerji salan işlem veya tepkimedir."
Yukarıda tanımı verilen terim aşağıdakilerden hangisidir?
Yukarıda tanımı verilen terim aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Endotermik
B
Ekzotermik
C
Adhezyon
D
Kohezyon
E
Transpirasyon
Açıklama:
Endotermik: Gerçekleşirken dışarıdan ısı formunda enerji alan işlem veya tepkimedir.
Ekzotermik: Gerçekleşirken dışarıya ısı formunda enerji salan işlem veya tepkimedir.
Adhezyon: Farklı iki madde arasında var olan ve bu iki maddenin birbirine tutunmasını sağlayan çekim kuvvetidir.
Kohezyon: Maddenin kendi moleküleri, yani aynı cins moleküller arasındaki çekim gücüdür.
Transpirasyon: Su diffüzyonla buhar olarak bitkiden uzaklaşması
Doğru cevap B'dir.
Ekzotermik: Gerçekleşirken dışarıya ısı formunda enerji salan işlem veya tepkimedir.
Adhezyon: Farklı iki madde arasında var olan ve bu iki maddenin birbirine tutunmasını sağlayan çekim kuvvetidir.
Kohezyon: Maddenin kendi moleküleri, yani aynı cins moleküller arasındaki çekim gücüdür.
Transpirasyon: Su diffüzyonla buhar olarak bitkiden uzaklaşması
Doğru cevap B'dir.
Soru 32
Suyun çözgen özelliği ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Su diğer birçok sıvıya göre daha az maddeyi çözme özelliğindedir.
B
Hidrojen bağlarıyla şekerlerde oksijen atomlarına etki ederek çözünmelerini sağlamaktadır.
C
Alkollerde hidroksil gruplarına (-OH) etki ederek çözünmelerini sağlamaktadır.
D
Amino asitlerde amino gruplarına (-NH2) etki ederek çözünmelerini sağlamaktadır.
E
Suyun çözgen özelliği bitkilerin çeşitli besin elementlerini almasında ve bunların bitkide taşınmasında önemli bir role sahiptir.
Açıklama:
Su diğer birçok sıvıya göre daha fazla maddeyi çözme özelliğindedir. Bu özelliğini negatif yönleriyle çözdüğü maddenin pozitif yüklü, pozitif yönleriyle de negatif yüklü iyonlarını çevreleyerek (Şekil 8.2) ortaya koyar. Diğer yandan, hidrojen bağlarıyla şekerlerde oksijen atomlarına, alkollerde hidroksil gruplarına (-OH), amino asitlerde amino gruplarına (-NH2) etki ederek çözünmelerini sağlamaktadır. Suyun çözgen özelliği bitkilerin çeşitli besin elementlerini almasında olduğu gibi, bunların bitkide taşınmasında; sentezlenmiş çeşitli organik maddelerin gerekli organlara ulaşmasında önemli role sahiptir.
Doğru cevap A'dır.
Doğru cevap A'dır.
Soru 33
I. Diffüzyonda, herhangi bir maddeye ait parçacıklar ortamda dinamik bir denge kuruluncaya dek gelişi güzel hareketlerle yayılırlar.
II. Parçacıklar, büyük konsantrasyona sahip alandan, küçük konsantrasyona sahip alana geçerler.
III.Diffüzyonun gerçekleşmesinde, maddeyi temsil eden molekül atom ve iyon gibi en küçük yapıların sahip bulunduğu enerji rol oynamaktadır.
Diffüzyon ile ilgili yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri söylenebilir?
II. Parçacıklar, büyük konsantrasyona sahip alandan, küçük konsantrasyona sahip alana geçerler.
III.Diffüzyonun gerçekleşmesinde, maddeyi temsil eden molekül atom ve iyon gibi en küçük yapıların sahip bulunduğu enerji rol oynamaktadır.
Diffüzyon ile ilgili yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri söylenebilir?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
Yalnız III
D
I ve III
E
I, II ve III
Açıklama:
Diffüzyon, herhangi bir maddeye ait molekül, atom, iyon gibi parçacıkların ortamda dinamik bir denge kuruluncaya dek gelişi güzel hareketlerle, çeşitli yönlere gidip gelerek yayılmaları ve büyük konsantrasyona sahip alandan, küçük konsantrasyona sahip alana geçmeleridir. Yani, diffüzyonun gerçekleşmesinde, maddeyi temsil eden molekül atom ve iyon gibi en küçük yapıların sahip bulunduğu enerji rol oynamaktadır.
Doğru cevap E'dir.
Doğru cevap E'dir.
Soru 34
I. Su konsantrasyonunun fazla olduğu yönden az olduğu yöne doğru geçer.
II. Bu geçiş su potansiyellerini eşitleme eğilimiyle gerçekleşir.
III. Su geçişi seçici geçirgen bir zarla ayrılmış ortamda gerçekleşir.
IV. Su çözülmüş madde miktarı yüksek, yani su potansiyeli düşük yöne doğru daha az hareket etmektedir.
Osmoz ile ilgili yukarıdakilerden hangileri söylenebilir?
II. Bu geçiş su potansiyellerini eşitleme eğilimiyle gerçekleşir.
III. Su geçişi seçici geçirgen bir zarla ayrılmış ortamda gerçekleşir.
IV. Su çözülmüş madde miktarı yüksek, yani su potansiyeli düşük yöne doğru daha az hareket etmektedir.
Osmoz ile ilgili yukarıdakilerden hangileri söylenebilir?
Seçenekler
A
I ve II
B
II ve III
C
I ve III
D
I, II ve III
E
I, II, III ve IV
Açıklama:
“Osmoz, sadece suya geçirgen olan, yani seçici geçirgen bir zarla ayrılmış ortamda, suyun konsantrasyonunun fazla olduğu yönden az olduğu yöne doğru, su potasiyellerini eşitleme eğilimiyle geçişidir” şeklinde tanımlanabilmektedir. Anlaşıldığı gibi, su çözülmüş madde miktarı yüksek, yani su potansiyeli düşük yöne doğru daha fazla hareket etmektedir.
Doğru cevap D'dir.
Doğru cevap D'dir.
Soru 35
I. Gerçek bir basınç değildir.
II. Çözünmüş madde miktarına bağlı şekilde azalır.
III. Kurak, yarı kurak ve sulu koşullarda yetişen bitkilerde osmotik basınç değerleri ayrımlıdır.
Osmotik basınç ile ilgili yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri doğrudur?
II. Çözünmüş madde miktarına bağlı şekilde azalır.
III. Kurak, yarı kurak ve sulu koşullarda yetişen bitkilerde osmotik basınç değerleri ayrımlıdır.
Osmotik basınç ile ilgili yukarıdakilerden hangisi ya da hangileri doğrudur?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
I ve III
D
II ve III
E
I, II ve III
Açıklama:
Anlaşıldığı gibi, su çözülmüş madde miktarı yüksek, yani su potansiyeli düşük yöne doğru daha fazla hareket etmektedir. Bu da gerçek bir basınç olmayan ve çözünmüş madde miktarına bağlı şekilde artan osmotik basınç kavramını ortaya koyar. Örneğin, tuz yönünden varsıl bir sulama suyu vermek ya da kök çevresine yüksek miktarda gübre uygulamakla bitkinin bünyesine su almak yerine, var olan suyu geriye vermesi gözlenebilmektedir.Aynı bitkinin farklı organlarında olduğu gibi kurak, yarı kurak ve sulu koşullarda yetişen bitkilerde de osmotik basınç değerleri ayrımlıdır.
Doğru cevap C'dir.
Doğru cevap C'dir.
Soru 36
Osmotik basıncı yüksek, su potansiyeli düşük yani hipertonik ortamda bekletilen hücrenin dış ortamla su potansiyellerini eşitleme eğiliminin bir sonucu olarak su kaybettiği ve vakuollerin küçüldüğü, membranın (hücre zarı) hücre duvarından uzaklaştığı görülür. Bu haldeki hücre _________ olmuş hücredir.
Yukarıdaki tanımdaki boşluğa aşağıdaki terimlerden hangisi gelmelidir?
Yukarıdaki tanımdaki boşluğa aşağıdaki terimlerden hangisi gelmelidir?
Seçenekler
A
İzotonik
B
Hipertonik
C
Hipotonik
D
Plazmoliz
E
Deplazmoliz
Açıklama:
İki çözeltinin osmotik basınçları birbir1erine eşit ise bunlara izotonik çözeltiler denir. Eğer birbirinden farklıysa, osmotik basıncı yüksek olan hipertonik, düşük olan hipotonik sözcükleriyle isimlendirilir.
Osmotik basıncı yüksek, su potansiyeli düşük yani hipertonik ortamda bekletilen hücrenin dış ortamla su potansiyellerini eşitleme eğiliminin bir sonucu olarak su kaybettiği ve vakuollerin küçüldüğü, membranın (hücre zarı) hücre duvarından uzaklaştığı görülür. Bu haldeki hücre plazmoliz olmuş hücredir.Plazmolizis’e uğramış bir hücre hipotonik çözelti içinde bekletilirse, aynı prensip gereğince yapısına su alarak eski haline gelebilir. Bu duruma da deplazmoliz adı verilmektedir.
Doğru cevap D'dir.
Osmotik basıncı yüksek, su potansiyeli düşük yani hipertonik ortamda bekletilen hücrenin dış ortamla su potansiyellerini eşitleme eğiliminin bir sonucu olarak su kaybettiği ve vakuollerin küçüldüğü, membranın (hücre zarı) hücre duvarından uzaklaştığı görülür. Bu haldeki hücre plazmoliz olmuş hücredir.Plazmolizis’e uğramış bir hücre hipotonik çözelti içinde bekletilirse, aynı prensip gereğince yapısına su alarak eski haline gelebilir. Bu duruma da deplazmoliz adı verilmektedir.
Doğru cevap D'dir.
Soru 37
Genç bir kökün uç kısmından boyuna kesiti incelenirse en uçta mekanik yıpranmaları engelleyen kısım hangisidir?
Seçenekler
A
Kaliptra
B
Kök tüyleri
C
Primer (birincil) floem
D
Primer (birincil) ksilem
E
Korteks
Açıklama:
Genç bir kökün uç kısmından boyuna kesiti incelenirse; en uçta mekanik yıpranmaları engelleyen kök başlığı (kaliptra) görülür. Onun ardında yer alan meristematik yörede hücrelerin hızla bölünmesiyle kök ucuna doğru büyüme sağlanmaktadır. Üzerinde uzama yöresi (genişleme) yer alır. Kökün boyuna büyümesi burada meydana gelir. Daha yukarıda olgunlaşma (farklılaşma) yöresi dikkati çeker. Anılan yörede epidermis hücrelerinin dışa uzantılarıyla kök tüyleri, içte de primer (birincil) ksilem, primer (birincil) floem, merkezi silindir ve korteks belirmeye başlamıştır. Yan kökler kök tüylerinin belirdiği yerden yukarıda ortaya çıkarlar. Ancak, bazı bitkilerde kök tüyü bulunmamaktadır.
Doğru cevap A'dır.
Doğru cevap A'dır.
Soru 38
"Çeperin belli yerlerinde bir hücreden diğer hücreye uzanarak, bağlantı kurmalarını sağlayan protoplazma iplicikleridir."
Yukarıda tanımı verilen terim aşağıdakilerden hangisidir?
Yukarıda tanımı verilen terim aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Enzim
B
Plazmodezmata
C
Kasparian Şeridi
D
Ektodezmata
E
Transpirasyon
Açıklama:
Plazmodezmata: Çeperin belli yerlerinde bir hücreden diğer hücreye uzanarak, bağlantı kurmalarını sağlayan protoplazma iplicikleridir.
Ektodezmata: Epidermal hücrelerde bulunan ve dış yüzeye doğru uzanan protoplazma iplikçikleri, yani epidermal hücre plazmodezmatasıdır.
Kasparian şeridi : endodermisde hücre duvarlarının kalınlaşması şeklinde gözlenir.
Transpirasyon (Terleme): Bitkinin büyük çoğunluğu gözeneklerden (stoma) olmak üzere buhar halinde su kaybetmesidir.
Enzimler: Canlı organizmalarda gerçekleşen metabolik olaylarla ilgili tepkimelere girerek hızlandıran; ancak, sonunda değişmeden çıkan protein özelliğindeki maddelerdir.
Doğru cevap B'dir.
Ektodezmata: Epidermal hücrelerde bulunan ve dış yüzeye doğru uzanan protoplazma iplikçikleri, yani epidermal hücre plazmodezmatasıdır.
Kasparian şeridi : endodermisde hücre duvarlarının kalınlaşması şeklinde gözlenir.
Transpirasyon (Terleme): Bitkinin büyük çoğunluğu gözeneklerden (stoma) olmak üzere buhar halinde su kaybetmesidir.
Enzimler: Canlı organizmalarda gerçekleşen metabolik olaylarla ilgili tepkimelere girerek hızlandıran; ancak, sonunda değişmeden çıkan protein özelliğindeki maddelerdir.
Doğru cevap B'dir.
Soru 39
I. Bitki Çeşidi
II. Bitkinin Büyüme Dönemi
III. Bitkinin Besin Element İçeriği
IV. Besin Elementlerinin Karşılıklı Etkileşimleri
V. Tepkime (Reaksiyon, pH)
Yukarıdaki etmenlerden hangileri bitki besin maddesi alınımında etkilidir?
II. Bitkinin Büyüme Dönemi
III. Bitkinin Besin Element İçeriği
IV. Besin Elementlerinin Karşılıklı Etkileşimleri
V. Tepkime (Reaksiyon, pH)
Yukarıdaki etmenlerden hangileri bitki besin maddesi alınımında etkilidir?
Seçenekler
A
I ve II
B
II ve III
C
I, II ve III
D
II, III, IV ve V
E
I, II, III, IV ve V
Açıklama:
Bitki Besin Maddesi Alınımında Etkili Etmenler:
- Bitki Çeşidi
- Bitkinin Büyüme Dönemi
- Bitkinin Besin Element İçeriği
- Besin Elementlerinin Karşılıklı Etkileşimleri
- Tepkime (Reaksiyon, pH)
Soru 40
Besin elementleri arasındaki olumlu ve olumsuz etkileşimler ile ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Makro besin elementlerinden azot (N) ve fosfor (P) arasında çoğunlukla birbirini olumlu yönde etkileyen bir eğilim söz konusudur.
B
Azot, diğer önemli bir makro besin elementi olan potasyum (K) ile de sinergistik etki göstermektedir.
C
Fosfor ve K’un arasında olumlu ve olumsuz yönde dikkate değer bir etkileşim söz konusu olmamaktadır.
D
Azot, bitkiye alınım yönünden Fe, Zn, manganla (Mn) antagonistik ; Cu ve molibdenle (Mo) değişen, borla (B) dasinergistik etkileşim içindedir.
E
Potasyumun Zn ve B ile olumlu, Cu ile olumsuz, diğer mikro besin elementleriyle değişen etkileşim içinde bulunduğu gözlenmektedir.
Açıklama:
Makro besin elementlerinden azot (N) ve fosfor (P) arasında çoğunlukla birbirini olumlu yönde etkileyen bir eğilim, yani sinergistik etki söz konusudur. Ancak baklagil bitkileri ve yağlı tohumlarda aksi durumla karşılaşılabilmektedir.
Azot, diğer önemli bir makro besin elementi olan potasyum (K) ile de sinergistik etki göstermektedir. Anılan durum K gereksinimi yüksek bitkilerde daha belirgin şekilde ortaya çıkmaktadır.
Fosfor ve K’un arasında olumlu ve olumsuz yönde dikkate değer bir etkileşim söz konusu olmamaktadır.
Azot, bitkiye alınım yönünden Fe, Zn, manganla (Mn) sinergistik; Cu ve molibdenle (Mo) değişen, borla (B) da antagonistik etkileşim içindedir.
Potasyumun Zn ve B ile olumlu, Cu ile olumsuz, diğer mikro besin elementleriyle değişen etkileşim içinde bulunduğu gözlenmektedir.
Kalsiyum ve Mg, molibden (Mo) dışındaki diğer tüm mikro besin elementleriyle olumsuz, yani antagonistik etkileşim içindedir.
Doğru cevap D'dir.
Azot, diğer önemli bir makro besin elementi olan potasyum (K) ile de sinergistik etki göstermektedir. Anılan durum K gereksinimi yüksek bitkilerde daha belirgin şekilde ortaya çıkmaktadır.
Fosfor ve K’un arasında olumlu ve olumsuz yönde dikkate değer bir etkileşim söz konusu olmamaktadır.
Azot, bitkiye alınım yönünden Fe, Zn, manganla (Mn) sinergistik; Cu ve molibdenle (Mo) değişen, borla (B) da antagonistik etkileşim içindedir.
Potasyumun Zn ve B ile olumlu, Cu ile olumsuz, diğer mikro besin elementleriyle değişen etkileşim içinde bulunduğu gözlenmektedir.
Kalsiyum ve Mg, molibden (Mo) dışındaki diğer tüm mikro besin elementleriyle olumsuz, yani antagonistik etkileşim içindedir.
Doğru cevap D'dir.
Soru 41
Su molekülünde oksijen atomunun iki yanında yer alan hidrojenlerin ortalama kaç derece açı yapacak şekilde yerleşmesiyle dipol bir yapı oluşmuştur?
Seçenekler
A
90°
B
96°
C
104.5°
D
110.6°
E
120.4°
Açıklama:
Su molekülünde oksijen atomunun iki yanında yer alan hidrojenlerin 103°-
106° (ortalama 104.5°) açı yapacak şekilde yerleşmesiyle dipol (polar, iki kutuplu) bir yapı oluşmuştur. Doğru cevap C seçeneğidir.
106° (ortalama 104.5°) açı yapacak şekilde yerleşmesiyle dipol (polar, iki kutuplu) bir yapı oluşmuştur. Doğru cevap C seçeneğidir.
Soru 42
Amonyağın molekül ağırlığı kaçtır?
Seçenekler
A
16
B
17
C
18
D
19
E
20
Açıklama:
Amonyağın molekül ağırlığı 17'dir. Doğru cevap B seçeneğidir.
Soru 43
Hidrojen bağları endotermik bir olay olan buharlaşma sırasında suyun her bir
gramının kaç kalori (cal) gibi yüksek miktarda ısı absorbe etmesine zemin hazırlar?
gramının kaç kalori (cal) gibi yüksek miktarda ısı absorbe etmesine zemin hazırlar?
Seçenekler
A
513 kalori
B
521 kalori
C
539 kalori
D
546 kalori
E
552 kalori
Açıklama:
Hidrojen bağları endotermik bir olay olan buharlaşma sırasında suyun her bir
gramının 539 kalori (cal) gibi yüksek miktarda ısı absorbe etmesine zemin hazırlar. Doğru cevap C seçeneğidir.
gramının 539 kalori (cal) gibi yüksek miktarda ısı absorbe etmesine zemin hazırlar. Doğru cevap C seçeneğidir.
Soru 44
Tohumun çimlenmesi hangi tip kök çıkışıyla başlar?
Seçenekler
A
Birincil (primer) kök
B
İkincil (sekonder) kökler
C
Yan (lateral) kökler
D
Ek kökler
E
Adventif kökler
Açıklama:
Tohumun çimlenmesi birincil (primer) kök çıkışıyla başlar ve bu kök yerçekimi
doğrultusunda, aşağıya doğru gelişir. Henüz toprak üstü organları belirmeden yan
kökler oluşmaya başlar. Bunlara ikincil (sekonder) kökler denir. Daha sonra ikincil
kökler de yan (lateral) kökler vermeye devam ederek kök sistemini oluştururlar.
Bitkinin diğer organlarından da kökler meydana gelebilir, ek kökler ya da adventif kökler adını alan bu oluşumlar, tırmanıcı bitkiler, yer altı gövdeleri (rizomlar), soğan ve yumrular, dal, gövde ve yaprak çeliklerinde gözlenebilmektedir. Doğru cevap A seçeneğidir.
doğrultusunda, aşağıya doğru gelişir. Henüz toprak üstü organları belirmeden yan
kökler oluşmaya başlar. Bunlara ikincil (sekonder) kökler denir. Daha sonra ikincil
kökler de yan (lateral) kökler vermeye devam ederek kök sistemini oluştururlar.
Bitkinin diğer organlarından da kökler meydana gelebilir, ek kökler ya da adventif kökler adını alan bu oluşumlar, tırmanıcı bitkiler, yer altı gövdeleri (rizomlar), soğan ve yumrular, dal, gövde ve yaprak çeliklerinde gözlenebilmektedir. Doğru cevap A seçeneğidir.
Soru 45
Genç bir kökün uç kısmından boyuna kesiti incelenirse; en uçta mekanik yıpranmaları engelleyen hangi kısım görülür?
Seçenekler
A
Primer (birincil) ksilem
B
Kök başlığı (kaliptra)
C
Primer (birincil) floem
D
Merkezi silindir
E
Korteks
Açıklama:
Genç bir kökün uç kısmından boyuna kesiti incelenirse; en uçta mekanik yıpranmaları engelleyen kök başlığı (kaliptra) görülür. Doğru cevap B seçeneğidir.
Soru 46
Zamanla floem dokusunun iç, ksilem dokusunun da dışında oluşmaya başlayan hangi yapı enine büyümeyi sağlar?
Seçenekler
A
Rizosfer
B
Kambiyum
C
Kök başlığı
D
Kök tüyleri
E
Merkezi silindir (stele)
Açıklama:
Zamanla floem dokusunun iç, ksilem dokusunun da dışında oluşmaya başlayan kambiyum enine büyümeyi sağlar. Doğru cevap B seçeneğidir.
Soru 47
I. Toprak canlıları ve köklerin solunum sonucunda ortama verdikleri CO2 suyla karbonik asidi oluşturur.
II. Karbonik asit de hidrojen ve bikarbonat iyonlarına ayrılır.
III. Hidrojen iyonu toprak kolloid yüzeylerinde adsorbe edilmiş bulunan katyonlarla yer değiştirebilir.
Yukarıda verilen bilgilerden hangisi/hangileri doğrudur?
II. Karbonik asit de hidrojen ve bikarbonat iyonlarına ayrılır.
III. Hidrojen iyonu toprak kolloid yüzeylerinde adsorbe edilmiş bulunan katyonlarla yer değiştirebilir.
Yukarıda verilen bilgilerden hangisi/hangileri doğrudur?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız III
C
I ve II
D
II ve III
E
I, II ve III
Açıklama:
Toprak canlıları ve köklerin solunum sonucunda ortama verdikleri CO2 suyla karbonik asidi oluşturur.
Karbonik asit de hidrojen ve bikarbonat iyonlarına ayrılır.
Hidrojen iyonu toprak kolloid yüzeylerinde adsorbe edilmiş bulunan katyonlarla yer değiştirebilir.
Doğru cevap E seçeneğidir.
Karbonik asit de hidrojen ve bikarbonat iyonlarına ayrılır.
Hidrojen iyonu toprak kolloid yüzeylerinde adsorbe edilmiş bulunan katyonlarla yer değiştirebilir.
Doğru cevap E seçeneğidir.
Soru 48
I. Metabolizma olayları sonucunda dış yüzeye verilen OH- ve H+ iyonları ortamdaki besin elementleriyle yer değiştirerek, onların alınma şansını yükseltirler.
II. İyonların giriş çıkışına izin veren bağımsız yörede bazıları dışarıya çıkamamakta yani fikse edilmekte (tutulmakta) ve bunların taşıdığı elektriksel
yükler, serbest girip çıkabilen karşıt yüklü diğer iyonların birikmesine neden olmaktadır.
III. Bağımsız yöreye giren iyonların burada çökmeleri halinde dışarıya çıkma
olasılıkları ortadan kalkmaktadır.
IV. Suyun bitkide aşağıdan yukarıya doğru oluşturduğu hareket, beraberinde
taşınan iyonların da bitkinin serbest yöresine beklenenden daha fazla alınmasına zemin hazırlamaktadır.
Yukarıda verilen bilgilerden hangileri doğrudur?
II. İyonların giriş çıkışına izin veren bağımsız yörede bazıları dışarıya çıkamamakta yani fikse edilmekte (tutulmakta) ve bunların taşıdığı elektriksel
yükler, serbest girip çıkabilen karşıt yüklü diğer iyonların birikmesine neden olmaktadır.
III. Bağımsız yöreye giren iyonların burada çökmeleri halinde dışarıya çıkma
olasılıkları ortadan kalkmaktadır.
IV. Suyun bitkide aşağıdan yukarıya doğru oluşturduğu hareket, beraberinde
taşınan iyonların da bitkinin serbest yöresine beklenenden daha fazla alınmasına zemin hazırlamaktadır.
Yukarıda verilen bilgilerden hangileri doğrudur?
Seçenekler
A
I ve II
B
II ve III
C
I, II ve III
D
II, III ve IV
E
I, II, III ve IV
Açıklama:
• Metabolizma olayları sonucunda dış yüzeye verilen OH- ve H+ iyonları ortamdaki besin elementleriyle yer değiştirerek, onların alınma şansını yükseltirler (iyon değişimi ya da iyon alışverişi).
• İyonların giriş çıkışına izin veren bağımsız yörede bazıları dışarıya çıkamamakta yani fikse edilmekte (tutulmakta) ve bunların taşıdığı elektriksel
yükler, serbest girip çıkabilen karşıt yüklü diğer iyonların birikmesine neden olmaktadır (Donnan Dengesi).
• Bağımsız yöreye giren iyonların burada çökmeleri halinde dışarıya çıkma
olasılıkları ortadan kalkmaktadır (İyon Birikimi).
• Suyun bitkide aşağıdan yukarıya doğru oluşturduğu hareket, beraberinde
taşınan iyonların da bitkinin serbest yöresine beklenenden daha fazla alınmasına zemin hazırlamaktadır (Kitle Akımıyla İyon Alınımı).
Doğru cevap E seçeneğidir.
• İyonların giriş çıkışına izin veren bağımsız yörede bazıları dışarıya çıkamamakta yani fikse edilmekte (tutulmakta) ve bunların taşıdığı elektriksel
yükler, serbest girip çıkabilen karşıt yüklü diğer iyonların birikmesine neden olmaktadır (Donnan Dengesi).
• Bağımsız yöreye giren iyonların burada çökmeleri halinde dışarıya çıkma
olasılıkları ortadan kalkmaktadır (İyon Birikimi).
• Suyun bitkide aşağıdan yukarıya doğru oluşturduğu hareket, beraberinde
taşınan iyonların da bitkinin serbest yöresine beklenenden daha fazla alınmasına zemin hazırlamaktadır (Kitle Akımıyla İyon Alınımı).
Doğru cevap E seçeneğidir.
Soru 49
I. Çok fazla sayıda bitki türü 45°C’nin üzerinde yaşamını sürdürebilmektedir.
II. Tohumlar çok az su içerdikleri için düşük sıcaklığa uzun süre dayanabilirler.
III. Düşük sıcaklıklarda anyonların katyonlara göre daha az miktarlarda
absorplandığı gözlenmektedir.
Yukarıda verilen bilgilerden hangisi/hangileri doğrudur?
II. Tohumlar çok az su içerdikleri için düşük sıcaklığa uzun süre dayanabilirler.
III. Düşük sıcaklıklarda anyonların katyonlara göre daha az miktarlarda
absorplandığı gözlenmektedir.
Yukarıda verilen bilgilerden hangisi/hangileri doğrudur?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız III
C
I ve II
D
II ve III
E
I, II ve III
Açıklama:
Çok az sayıda bitki türü 45°C’nin üzerinde yaşamını sürdürebilmektedir.
Sıcaklık alınan anyon ve katyonların oranları üzerinde de etkili
olmaktadır. Düşük sıcaklıklarda anyonların katyonlara göre daha az miktarlarda
absorplandığı gözlenmektedir.
Tohumlar çok az su içerdikleri için düşük sıcaklığa uzun süre dayanabilirler.
Doğru cevap D seçeneğidir.
Sıcaklık alınan anyon ve katyonların oranları üzerinde de etkili
olmaktadır. Düşük sıcaklıklarda anyonların katyonlara göre daha az miktarlarda
absorplandığı gözlenmektedir.
Tohumlar çok az su içerdikleri için düşük sıcaklığa uzun süre dayanabilirler.
Doğru cevap D seçeneğidir.
Soru 50
I. Kasparian şeridi endodermisde hücre duvarlarının kalınlaşması şeklinde
gözlenir.
II. İyonların bağımsız olarak hareketini sağlayan
protoplazma sisteminin tümüne simplast adı verilmektedir.
III. Endodermisden içeriye doğru pasif alınım yolu Kasparian Şeridi engeliyle karşılaşır.
IV. Besin elementlerinin kök tarafından alınmasından sonra ksilem iletim demetlerine ulaşması gerekmektedir.
Yukarıda verilen bilgilerden hangileri doğrudur?
gözlenir.
II. İyonların bağımsız olarak hareketini sağlayan
protoplazma sisteminin tümüne simplast adı verilmektedir.
III. Endodermisden içeriye doğru pasif alınım yolu Kasparian Şeridi engeliyle karşılaşır.
IV. Besin elementlerinin kök tarafından alınmasından sonra ksilem iletim demetlerine ulaşması gerekmektedir.
Yukarıda verilen bilgilerden hangileri doğrudur?
Seçenekler
A
I ve II
B
II ve III
C
I, II ve III
D
II, III ve IV
E
I, II, III ve IV
Açıklama:
Besin elementlerinin kök tarafından alınmasından sonra ksilem iletim demetlerine ulaşması gerekmektedir. Korteksten endodermise kadar hücre çeperleri ve
hücrelerarası boşlukların oluşturduğu apoplast adı verilen bağımsız yöreler ve
hücreler arasında bağlantı sağlayan plazmodezmata (protoplazma iplikcikleri)
aracılığıyla ilerleyebilmektedirler. İyonların bağımsız olarak hareketini sağlayan
protoplazma sisteminin tümüne simplast adı verilmekte, bu yolla aktif taşınma
sağlanmaktadır (Şekil 8. 9). Apoplast yolunda ise besin elementleri pasif, yani diffüzyon ve kitle akımı gibi olayların sağladığı güçle ilerlemektedir. Ancak, endodermisden içeriye doğru pasif alınım yolu Kasparian Şeridi engeliyle karşılaşır.
Bu yapı seçici ve tek yönlü bir alınıma izin vermekte, alınan besin elementleri
geriye dönememektedir.
Kasparian şeridi endodermisde hücre duvarlarının kalınlaşması şeklinde
gözlenir.
Doğru cevap E seçeneğidir.
hücrelerarası boşlukların oluşturduğu apoplast adı verilen bağımsız yöreler ve
hücreler arasında bağlantı sağlayan plazmodezmata (protoplazma iplikcikleri)
aracılığıyla ilerleyebilmektedirler. İyonların bağımsız olarak hareketini sağlayan
protoplazma sisteminin tümüne simplast adı verilmekte, bu yolla aktif taşınma
sağlanmaktadır (Şekil 8. 9). Apoplast yolunda ise besin elementleri pasif, yani diffüzyon ve kitle akımı gibi olayların sağladığı güçle ilerlemektedir. Ancak, endodermisden içeriye doğru pasif alınım yolu Kasparian Şeridi engeliyle karşılaşır.
Bu yapı seçici ve tek yönlü bir alınıma izin vermekte, alınan besin elementleri
geriye dönememektedir.
Kasparian şeridi endodermisde hücre duvarlarının kalınlaşması şeklinde
gözlenir.
Doğru cevap E seçeneğidir.
Ünite 9
Soru 1
Aşağıdakilerden hangisi toprak yüzeyine bırakıldığında özellikle kireçli topraklarda ve hava sıcaklığının arttığı dönemlerde, gaz halinde atmosfere karışarak kaybolur?
Seçenekler
A
Nitrat (NO3-)
B
Amonyum (NH4+)
C
Hidrojen (H)
D
Kükürt (S)
E
Fosfor (P)
Açıklama:
NH4+ toprak yüzeyinde bırakıldığında özellikle kireçli topraklarda ve hava sıcaklığının arttığı dönemlerde, gaz halinde atmosfere karışarak kaybolur.
Soru 2
Hangi element, hangi formda alınırsa alınsın, bitki bünyesinde amino grubu şekline dönüşmekte ve amino asitler de proteinleri oluşturarak protoplazmanın yapısında rol oynamaktadır?
Seçenekler
A
Oksijen (O)
B
Kalsiyum (Ca)
C
Magnezyum (Mg)
D
Azot (N)
E
Kükürt (S)
Açıklama:
Azot, bitkiler tarafından hangi formda alınırsa alınsın, bitki bünyesinde NH2- (amino grubu) şekline dönüşmekte ve amino asitlerde proteinleri oluşturarak protoplazmanın yapısında rol oynamaktadır.
Soru 3
Azot eksikliğinde aşağıdakilerden hangisi meydana gelmez?
Seçenekler
A
Klorofil yapısının bozulur
B
Bitki gelişiminin durur
C
Yaprakların sararır
D
Yaprakların normalden daha küçük gelişir
E
Bitki kökü çürür
Açıklama:
Azot elementi klorofilin yapısında bulunması nedeniyle koyu yeşil renk oluşumunu sağlamaktadır. Eksikliğinde klorofil yapısının bozulması, bitki gelişiminin durması ve yaprakların sararmasına neden olmaktadır. Noksanlığı özellikle çiçeklenme öncesi (vegetatif) gelişme dönemi üzerine olumsuz etki yaparak bitkinin zayıf gelişmesine neden olur, yapraklar normal büyüklüklerini alamazlar ve renkleri de, noksanlığın derecesine bağlı olarak, açık yeşil ya da sarıya döner.
Soru 4
Bitkilerin P (fosfor) alımı aşağıdaki seçeneklerden hangisine bağlı değildir?
Seçenekler
A
Topraklardaki formlarına
B
Bitkinin çeşidine
C
Bitkinin katyon absorbisyon özelliğine
D
Toprağın yapısına
E
Kök tüylerinin uzunluğuna
Açıklama:
Bitkilerin P alımı topraklardaki formlarına, bitki çeşidine, bitkinin katyon absorbsiyon özelliğine, kök gelişmesine, kök tüylerinin uzunluğuna, kimi bitkilerin beslenme durumuna, rizosfer pH’sına bağlıdır.
Soru 5
Aşağıdaki elementlerden hangisi havadan alınmaktadır?
Seçenekler
A
karbon
B
kükürt
C
sodyum
D
kalsiyum
E
magnezyum
Açıklama:
Bitki bünyesindeki içerikleri yüksek miktarlarda olan makro elementler karbon (C), hidrojen (H), oksijen (O), azot (N), fosfor (P), potasyum (K), kalsiyum (Ca), magnezyum (Mg), kükürt (S) ve sodyum (Na)’dur. Adı geçen elementlerden C, H, O havadan alındığı için bu bölümde incelenmemiştir. Ağırlıklı olarak kökler yoluyla alınan ve gerekli hallerde gübrelemeyle bitkilere uygulanan mutlak gerekli makro elementler ele alınacaktır.
Bu nedenle doğru yanıt A'dır.
Bu nedenle doğru yanıt A'dır.
Soru 6
Amonyum, hava sıcaklığının arttığı dönemlerde özellikle hangi tür toprakta havaya karışıp kaybolur?
Seçenekler
A
kumlu
B
humuslu
C
kireçli
D
milli
E
taşlı
Açıklama:
Azot bitkiler tarafından nitrat (NO3-) ve amonyum (NH4+) iyonları şeklinde alınır. Amonyum N’u, NO3- N’unda olduğu gibi yağışlarla yıkanmaz. Ancak, NH4+ toprak yüzeyinde bırakıldığında özellikle kireçli topraklarda ve hava sıcaklığının arttığı dönemlerde, gaz halinde atmosfere karışarak kaybolur.
Bu nedenle doğru yanıt C'dir.
Bu nedenle doğru yanıt C'dir.
Soru 7
Eksikliğinde bitkinin klorofil yapısının bozulması, bitki gelişiminin durması ve yaprakların sararmasına neden olan bitki besin elementi hangisidir?
Seçenekler
A
fosfor
B
azot
C
potasyum
D
kükürt
E
sodyum
Açıklama:
Bitkilerde yaprakların gelişimi, protein üretimi ve fotosentez gibi işlevlerde mutlaka gerekli olan N (azot), bitki bünyesinde proteinin yapı taşları olan amino asitlere dönüştürülür. Amino asitler protoplazma oluşumunda kullanılır. Biotin, tiamin, niasin ve riboflavin gibi vitaminlerin de temel ögeleridir. Bitki tarafından yeterli miktarda alınan N, klorofilin yapısında bulunması nedeniyle koyu yeşil renk oluşumunu sağlamaktadır. Eksikliğinde klorofil yapısının bozulması, bitki gelişiminin durması ve yaprakların sararmasına neden olmaktadır.
Bu nedenle doğru yanıt B'dir.
Bu nedenle doğru yanıt B'dir.
Soru 8
Aşağıdaki besin elementleri içerisinde bitkilerde diğerlerine oranla daha az bulunan element hangisidir?
Seçenekler
A
azot
B
kalsiyum
C
fosfor
D
magnezyum
E
potasyum
Açıklama:
Bitkilerde P (fosfor); N (azot), K (potasyum), Ca (kalsiyum) ve Mg’a (magnezyum) oranla daha az miktarda bulunur. Vejetatif gelişme dönemlerinde bitkilerin optimum P içerikleri kuru madde ilkesine göre % 0,3-0,5 arasında değişirken, bu değerin %1,0’in üzerine çıkması durumunda zehirlenme belirtileri görülebilir. Fosforun önemli kısmı gelişmenin erken dönemlerinde alınır.
Bu nedenle doğru yanıt C'dir.
Bu nedenle doğru yanıt C'dir.
Soru 9
Bitkide hiç bir kimyasal bileşime girmeyen ve organik şekilde bağlanmayan makro besin elementi hangisidir?
Seçenekler
A
Azot
B
fosfor
C
kalsiyum
D
kükürt
E
potasyum
Açıklama:
Bitki dokularında K (potasyum) çok önemli fizyolojik ve biyokimyasal işlevlere sahip bir element olup, N, P ve birçok besin elementlerinden farklı olarak bitkide hiç bir kimyasal bileşime girmez ve organik şekilde bağlanmaz. Bu nedenle gelişme dönemi sonunda K bitkiden yitebileceği gibi az da olsa köklerden toprağa aktarılır.
Bu nedenle doğru yanıt E'dir.
Bu nedenle doğru yanıt E'dir.
Soru 10
Bitkilerde su dengesi üzerinde oldukça önemli bir işlevi bulunan besin elementi hangisidir?
Seçenekler
A
azot
B
kükürt
C
magnezyum
D
potasyum
E
fosfor
Açıklama:
Potasyum bitkilerin hastalık ve zararlılara karşı direncini arttırmakta, parazitlerin gelişimi ve zararını azaltabilmektedir. Bitkide tuz-su oranını dengelemek, enzim aktivitesini arttırmak, stoma hareketlerini düzenlemek, fotosentez hızını yükseltmek gibi çok önemli işlevleri vardır. Bitkilerde su dengesi üzerinde olağanüstü öneme sahiptir. Gelişme ortamında var olan K bitkinin daha fazla su almasını ve bünyesinde tutmasını sağlamaktadır. Yetersizliğinde dokulardaki su miktarı eksilmekte, buna paralel olarak hücre ve bitkinin büyüme oranı da azalmaktadır.
Bu nedenle doğru yanıt D'dir.
Bu nedenle doğru yanıt D'dir.
Soru 11
Diğer makro besin elementlerinden farklı olarak, bitki dokularında hücre duvarlarında görülen makro besin elementi hangisidir?
Seçenekler
A
kalsiyum
B
kükürt
C
azot
D
fosfor
E
potasyum
Açıklama:
Kalsiyumun büyük bölümü bitki dokularında, diğer makro besin elementlerinden farklı olarak hücre duvarlarında yer almaktadır. Buralarda pektatlar halinde bulunan Ca, hücre duvarının şeklini almasını, güçlenmesini ve sertleşmesini sağlamaktadır.
Bu nedenle doğru yanıt A'dır.
Bu nedenle doğru yanıt A'dır.
Soru 12
Bitkilerde P(fosfor) diğer elementlere oranla daha az miktarda bulunur. Vejetatif gelişme dönemlerinde bitkilerin optimum P içerikleri kuru madde ilkesine göre % 0,3-0,5 arasında değişirken, bu değerin belli bir yüzdenin üzerine çıkması durumunda zehirlenme belirtileri görülebilir. Bahsi geçen oran aşağıdaki şıkların hangisinde doğru olarak verilmiştir?
Seçenekler
A
% 0,60
B
% 0.75
C
% 0,90
D
% 1,00
E
% 1,25
Açıklama:
Bitkilerde P; N, K, Ca ve Mg’a oranla daha az miktarda bulunur. Vejetatif gelişme dönemlerinde bitkilerin optimum P içerikleri kuru madde ilkesine göre % 0,3-0,5 arasında değişirken, bu değerin %1,0’in üzerine çıkması durumunda zehirlenme belirtileri görülebilir.
Soru 13
Bitkilerde her elementin eksikliğinin karakteristik belirtileri gözlemlenir. Aşağıdaki şıklarda verilen elementlerden hangisinin eksikliği, bitkilerin yaşlı (alt) yapraklarda morumsu kırmızı renk oluşumuna, genç yaprakların normalden daha küçük kalmasına, yaprak kenarlarında kıvrılmaların ve zamanından önce dökülmelerin görülmesine, köklerde zayıflamaya, cansızlığa ve emici tüylerin yeterince oluşmamasına, sürgünlerde kısalmaya, incelmeye ve ipliksi gelişmeye, boğum aralarında daralmaya ve raf ömründe kısalmaya neden olur?
Seçenekler
A
Oksijen (O)Magnezyum (Mg)
B
Magnezyum (Mg)
C
Fosfor (F)
D
Azot (N)
E
Kalsiyum (Ca)
Açıklama:
Fosfor noksanlığının en tipik belirtisi yaşlı (alt) yapraklarda morumsu kırmızı renk oluşumudur.
Soru 14
I- Bitkilerin hastalık ve zararlılara karşı direncini arttırır
II- Parazitlerin gelişimi ve zararını azaltır
III- Bitkide tuz-su oranını dengeler
IV- Hücre bölünmesi ve yeni hücre oluşumunu sağlar
Potasyum, yukarıda verilen bilgilerden hangi ya da hangilerini bitkilerde gerçekleştirir?
II- Parazitlerin gelişimi ve zararını azaltır
III- Bitkide tuz-su oranını dengeler
IV- Hücre bölünmesi ve yeni hücre oluşumunu sağlar
Potasyum, yukarıda verilen bilgilerden hangi ya da hangilerini bitkilerde gerçekleştirir?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız III
C
I ve II
D
I, II ve III
E
Hepsi
Açıklama:
Potasyum bitkilerin hastalık ve zararlılara karşı direncini arttırmakta, parazitlerin gelişimi ve zararını azaltabilmektedir. Bitkide tuz-su oranını dengelemek, enzim aktivitesini arttırmak, stoma hareketlerini düzenlemek, fotosentez hızını yükseltmek gibi çok önemli işlevleri vardır. Hücre bölünmesi ve hücre oluşumu ise fosforun görevleri arasında yer alır.
Soru 15
Aşağıdakilerden hangisi bitkilerde haraketsiz (immobil) bir elementtir?
Seçenekler
A
Kalsiyum (Ca)
B
Magnezyum (Mg)
C
Fosfor (F)
D
Oksijen (O)
E
Potasyum (K)
Açıklama:
Kalsiyumun bitkilerde genç yapraklara, meyvelere ve büyüme uçlarına taşınması büyük oranda odun boruları (ksilem) tarafından gerçekleşmekte; soymuk (floem) borularının Ca taşınmasında rolü yok denecek kadar az olmaktadır. Bu nedenle Ca; bitkilerde haraketsiz (immobil) bir elementtir
Soru 16
Aşağıdakilerden hangisi Magnezyum (Mg) noksanlığına daha duyarlıdır?
Seçenekler
A
Kereviz
B
Marul
C
Ispanak
D
Mısır
E
Pırasa
Açıklama:
Magnezyum noksanlığına duyarlık yönünden marul, karnabahar, lahana, havuç, soğan, bezelye ilk sıralarda yer almakta; kereviz, ıspanak, pırasa, mısır, fasulye Mg noksanlığına az duyarlı bitkiler olarak sıralanmaktadır.
Soru 17
Bitkiler Na (sodyum) alımlarına göre kaç grup altında toplanmıştır?
Seçenekler
A
2
B
3
C
4
D
5
E
6
Açıklama:
Bitkiler Na alımlarına göre 4 grup altında toplanmıştır. Bunlar; yüksek, orta, az, çok az.
Soru 18
Bitkiye yeşil renk veren klorofil moleküllerinde merkez atomu olarak yer alması en büyük görevi olan besin elementi hangisidir?
Seçenekler
A
kalsiyum
B
fosfat
C
sülfür
D
potasyum
E
magnezyum
Açıklama:
Magnezyum elementinin en önemli görevi bitkiye yeşil renk veren klorofil moleküllerinde merkez atomu olarak yer almasıdır. Fotosentezde görev alan klorofil pigmentleri bitkilerin en önemli enerji kazanma yoludur.
Bu nedenle doğru yanıt E'dir.
Bu nedenle doğru yanıt E'dir.
Soru 19
Hangi besin elementinin eksikliği bitkilerde ışığa karşı bir hassasiyet geliştirmektedir?
Seçenekler
A
azot
B
kükürt
C
sülfür
D
magnezyum
E
sodyum
Açıklama:
Magnezyum eksikliği gösteren bitkiler ışığa karşı hassastırlar. Kloroz ve nekroz belirtileri ışığın yoğunluğuna bağlı olarak açığa çıkarlar.
Bu nedenle doğru yanıt D'dir.
Bu nedenle doğru yanıt D'dir.
Soru 20
İçeriğinde uçucu koku salan bileşikleri bulunan ve bitkilerin yapısına katılarak karakteristik tat ve kokusunun oluşmasını sağlayan besin elementi nedir?
Seçenekler
A
azot
B
sodyum
C
kükürt
D
fosfor
E
potasyum
Açıklama:
Kükürt, uçucu koku salan bileşikleri ile hardal, soğan, sarımsak gibi bitkilerin yapısına katılarak karakteristik tat ve kokusunun oluşmasını sağlar. Bitkilerde inorganik S ise sülfatlar şeklindedir ve bazı bitkilerde toplam S’ün % 65’i sülfatlardan oluşmaktadır.
Bu nedenle doğru yanıt C'dir.
Bu nedenle doğru yanıt C'dir.
Soru 21
Aşağıdakilerden hangisi bitki bünyesindeki içerikleri yüksek miktarlarda olan makro elementler arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Karbon
B
Kalsiyum
C
Kükürt
D
Magnezyum
E
Çinko
Açıklama:
Bitki bünyesindeki içerikleri yüksek miktarlarda olan makro elementler karbon (C), hidrojen (H), oksijen (O), azot (N), fosfor (P), potasyum (K), kalsiyum (Ca), magnezyum (Mg), kükürt (S) ve sodyum (Na)’dur.
Soru 22
Bitkilerde Azot noksanlığıyla ilgili verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Özellikle çiçeklenme öncesi gelişme döneminde olumsuz etki yaparak bitkinin zayıf gelişmesine neden olur.
B
Yapraklar normal büyüklüklerini alamazlar ve renkleri de, noksanlığın derecesine bağlı olarak, açık yeşil ya da sarıya döner.
C
Noksanlık belirtileri öncelikle genç yapraklarda ortaya çıkar, noksanlığın
devamı halinde ise bu belirtiler yaşlı yapraklarda da görülür.
devamı halinde ise bu belirtiler yaşlı yapraklarda da görülür.
D
Noksanlığın şiddetine göre bitki boyunda kısalma gözlenirken, genç yapraklar küçük ve dar olur.
E
Azot noksanlığı tohum, çiçek, meyve oluşumunun azalmasına yol açar.
Açıklama:
Noksanlık belirtileri öncelikle yaşlı yapraklarda ortaya çıkar, noksanlığın
devamı halinde ise bu belirtiler genç yapraklarda da görülür.
devamı halinde ise bu belirtiler genç yapraklarda da görülür.
Soru 23
Bitkilerin P alımı __________ ve ______________ sıcaklık koşullarında azalmakta, noksanlık oksijen yokluğunun arttığı sıkışmış topraklarda da
görülmekte, belirtiler ___________ ve ____________ artmasıyla kaybolmaktadır.
Yukarıdaki boşlukları tamamlayan ifadeler sırasıyla aşağıdakilerden hangisinde verilmektedir?
görülmekte, belirtiler ___________ ve ____________ artmasıyla kaybolmaktadır.
Yukarıdaki boşlukları tamamlayan ifadeler sırasıyla aşağıdakilerden hangisinde verilmektedir?
Seçenekler
A
don ve düşük/ soğukluk ve yağışın
B
kuraklık ve düşük/ sıcaklık ve nemin
C
sıcaklık ve yüksek/ yağış ve nemin
D
kuraklık ve yüksek/ sıcaklık ve yağışın
E
sıcaklık ve düşük/ yağış ve sıcaklığın
Açıklama:
Asit topraklarda görülen P noksanlığı kireçleme ile kaybolmaktadır. Bitkilerin P alımı kuraklık ve düşük sıcaklık koşullarında azalmakta, noksanlık oksijen yokluğunun arttığı sıkışmış topraklarda da
görülmekte, belirtiler sıcaklık ve nemin artmasıyla kaybolmaktadır.
görülmekte, belirtiler sıcaklık ve nemin artmasıyla kaybolmaktadır.
Soru 24
Bitkilerde potasyum noksanlık belirtileri önce hangi yapraklarda dikkati çeker?
Seçenekler
A
Genç yapraklarda
B
Yaşlı yapraklarda
C
Üst yapraklarda
D
Alt yapraklarda
E
Yeni çıkan filizlerde
Açıklama:
Bitkide hareketli bir besin elementi olduğundan, yani yaşlı yapraklardan genç yapraklara taşınabildiğinden noksanlık belirtileri önce alt yapraklarda dikkati çeker.
Soru 25
- Azot (N)
- Fosfor (P)
- Kalsiyum (Ca)
- Kükürt (S)
- Magnezyum (Mg)
- Potasyum (K)
Yukarıdakilerden hangileri temel besin elementleri olarak sınıflandırılırlar?
Seçenekler
A
I, II, III
B
II, III, V
C
I, IV, V
D
II, III, IV
E
I, II, VI
Açıklama:
Azot (N), Fosfor (P) ve Potasyum (K); birincil makro besin elementleri ya da temel besin elementleri olarak değerlendirilirler.
Soru 26
Azot (N) noksanlığında ortaya çıkan kloroz (sarılık) yapraklarda nasıl görülür?
Seçenekler
A
Yaşlı yaprakların damar aralarında
B
Yaprağın her tarafında tekdüze olarak
C
Genç yaprakların damar aralarında
D
Yaşlı yaprakların uçlarında V şeklinde
E
Genç yaprakların uçlarında ve kenarlarında
Açıklama:
Azot (N) noksanlığı nedeniyle ortaya çıkan ortaya çıkan kloroz (sarılık) belirtisi diğer birçok besin element noksanlıklarının neden olduğu belirtilerden farklı olarak yaprağın her tarafında tekdüze görülmektedir
Soru 27
Azot noksanlık belirtileri öncelikle hangi yapraklarda görülür?
Seçenekler
A
Yaşlı yapraklar
B
Sürgün ortası yapraklar
C
Genç yapraklar
D
Aynı yıl sürgünlerindeki orta yapraklar
E
Üstten iki yaprak
Açıklama:
Azot noksanlık belirtileri öncelikle yaşlı yapraklarda ortaya çıkar. Yaşlı yaprakların zarar görmelerinin nedeni, anılan besin elementinin bitki bünyesinde kolaylıkla hareket edebilmesi ve yaşlı organlardan genç, gelişmekte olan organlara taşınabilmesidir.
Soru 28
Hangisi bitkilerde daha az miktarda bulunur?
Seçenekler
A
Azot (N)
B
Potasyum (K)
C
Fosfor (P)
D
Kalsiyum (Ca)
E
Magnezyum (Mg)
Açıklama:
Bitkilerde P; N, K, Ca ve Mg’a oranla daha az miktarda bulunur. Vejetatif gelişme dönemlerinde bitkilerin optimum P içerikleri kuru madde ilkesine göre % 0,3-0,5 arasında değişirken, bu değerin %1,0’in üzerine çıkması durumunda zehirlenme belirtileri görülebilir
Soru 29
Fosfor noksanlığı bitkiye en çok hangi evrede zarar verir?
Seçenekler
A
Gelişme dönemi ortası
B
Vejetatif dönemde
C
Çiçeklenme döneminde
D
Meyve tutumu dönemi
E
Gelişmenin ilk döneminde
Açıklama:
Fosfor noksanlığı bitkinin en çok generatif (çiçeklenme dönemi) evrede zarar görmesine neden olur.
Soru 30
Potasyum noksanlığı bitkilerde önce hangi yapraklarda görülür?
Seçenekler
A
Sürgün ortası yapraklar
B
Aynı yıl sürgünlerindeki orta yapraklar
C
Üst yapraklar
D
Genç yapraklar
E
Alt yapraklar
Açıklama:
Potasyum bitkide hareketli bir besin elementi olduğundan, yani yaşlı yapraklardan genç yapraklara taşınabildiğinden noksanlık belirtileri önce alt yapraklarda dikkati çeker.
Soru 31
Hücre duvarının şeklini almasını, güçlenmesini ve sertleşmesini sağlayan besin elementi hangisidir?
Seçenekler
A
Fosfor (P)
B
Potasyum (K)
C
Kalsiyum (Ca)
D
Magnezyum (Mg)
E
Kükürt (S)
Açıklama:
Kalsiyumun büyük bölümü bitki dokularında, diğer makro besin elementlerinden farklı olarak hücre duvarlarında yer almaktadır. Buralarda pektatlar halinde bulunan Kalsiyum (Ca), hücre duvarının şeklini almasını, güçlenmesini ve sertleşmesini sağlamaktadır.
Soru 32
Hangi bitki Magnezyum (Mg) noksanlığına diğerlerine göre daha çok duyarlıdır?
Seçenekler
A
Havuç
B
Kereviz
C
Ispanak
D
Pırasa
E
Fasulye
Açıklama:
Kereviz, ıspanak, pırasa, fasulye; Magnezyum (Mg) noksanlığına az duyarlı bitkiler olarak sıralanmaktadır. Havuç ise Magnezyum (Mg) noksanlığına en duyarlı bitkilerdendir.
Soru 33
Yaprak epidermal hücreleri arasında yer alan, bitkide gaz alış verişlerini sağlayan, açılıp kapanma özelliğindeki yapılara ne ad verilir?
Seçenekler
A
Lentisel
B
Stoma
C
İnternod
D
Koful
E
Anterozoit
Açıklama:
Stoma (Gözenek); yaprak epidermal hücreleri arasında yer alan, bitkide gaz alış verişlerini sağlayan, açılıp kapanma özelliğindeki yapılardır. Stoma (bekçi) hücreleri ve stoma boşluğundan oluşmuşlardır.
Soru 34
Aşağıdaki bitkilerden Sodyum (Na) slımı en yüksek olanı hangisidir?
Seçenekler
A
Mısır
B
Çavdar
C
Arpa
D
Ispanak
E
Keten
Açıklama:
Bitkiler Sodyum (Na) tepkileri yönünden Natrofilik ve Natrofobik olmak üzere ikiye ayrılmaktadır. Natrofilik bitkiler Na seven bitkiler olup bu elementi kolaylıkla alırlar ve bitki organları arasında uniform şekilde dağıtırlar. Ispanak Sodyum (Na) alımı yüksek bir bitkidir. Mısır ve çavdar çok az, arpa ve keten ise az Sodyum (Na) alımına sahip bitkilerdir.
Soru 35
Bitki gereksinimine göre gruplandırılmış olan ikincil makro besin elementleri aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Azot-Fosfor-Potasyum
B
Kalsiyum-Magnezyum-Kükürt
C
Karbon-Hidrojen-Oksijen
D
Kükürt-Sodyum
E
Hidrojen-Magnezyum
Açıklama:
Bitki bünyesindeki içerikleri yüksek miktarlarda olan makro elementler karbon (C), hidrojen (H), oksijen (O), azot (N), fosfor (P), potasyum (K), kalsiyum (Ca), magnezyum (Mg), kükürt (S) ve sodyum (Na)’dur. Adı geçen elementlerden C, H, O havadan alınmaktadır. Bitki besin elementleri kendi aralarında bitkinin gereksinimi dikkate alınarak gruplandırılabilmektedir. Bunlardan N, P, K birincil makro besin elementleri ya da temel besin elementleri; Ca, Mg, S de ikincil makro besin elementleri ya da yardımcı besin elementleri şeklinde değerlendirilir.
Soru 36
"Azot, bitkiler tarafından hangi formda alınırsa alınsın, bitki bünyesinde ...... şekline dönüşmektedir." Cümlesindeki boşluğa aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?
Seçenekler
A
NO3-
B
O
C
NH4+
D
N
E
NH2-
Açıklama:
Azot, bitkiler tarafından hangi formda alınırsa alınsın, bitki bünyesinde NH2 - (amino grubu) şekline dönüşmekte ve amino asitlerde proteinleri oluşturarak protoplazmanın yapısında rol oynamaktadır. Böylece N tüm canlılarda temel yapı maddesi görevi üstlenmiştir.
Soru 37
Bitkilerdeki klorofil noksanlığı aşağıdakilerden hangisinin zeminini hazırlar?
Seçenekler
A
Fotosentezin azalması.
B
Gelişme süresinin uzaması.
C
Çiçek açmanın gecikmesi.
D
Genç yaprakların hızla büyümesi.
E
Meyve oluşumunun hızlanması.
Açıklama:
Klorofil noksanlığı bitkide fotosentezin azalmasına zemin hazırlar. Bu durumda bitki zamanından önce çiçek açar ve gelişme süresi kısalır. Noksanlığın şiddetine göre bitki boyunda kısalma gözlenirken, genç yapraklar küçük ve dar olur. Azot noksanlığı tohum, çiçek, meyve oluşumunun azalmasına yol açar.
Soru 38
Bitkilerde en uygun fosfor içerikleri kuru madde ilkesine göre % 0,3-0,5 arasında değişkenlik gösterebilir. Bu değerin kaça çıkması durumunda zehirlenme belirtileri görülür?
Seçenekler
A
% 0,6
B
% 0,7
C
% 0,8
D
% 0,9
E
% 1,0
Açıklama:
Vejetatif gelişme dönemlerinde bitkilerin optimum P içerikleri kuru madde ilkesine göre % 0,3-0,5 arasında değişirken, bu değerin %1,0’in üzerine çıkması durumunda zehirlenme belirtileri görülebilir.
Soru 39
Fosfor noksanlığının yaşlı yapraklarda görülen en tipik belirtisi aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Yaprak kenarlarının kıvrılması.
B
Yaprakların zamanından önce dökülmesi.
C
Yaprakların sararması.
D
Morumsu kırmızı renk oluşumu.
E
Köklerde zayıflama.
Açıklama:
Fosfor noksanlığının en tipik belirtisi yaşlı (alt) yapraklarda morumsu kırmızı renk oluşumudur. Genç yapraklar normalden daha küçük kalmakta, yaprak kenarlarında kıvrılmalar ve zamanından önce dökülmeler görülmektedir. Köklerde zayıflama, cansızlık ve emici tüylerin yeterince oluşmaması, sürgünlerde kısalma, incelme ve ipliksi gelişme, boğum aralarında daralma, raf ömründe kısalmalara sebep olmaktadır.
Soru 40
Potasyum aşağıdakilerden hangisi için gerekli bir elementtir?
Seçenekler
A
Enzim aktiviteleri
B
Hızlı büyüme
C
Uzun süre çiçek açma
D
Su ihtiyacını giderme
E
Bitki çeşitliliğini artırmak
Açıklama:
Potasyum, tüm canlı organizmalarda ve çoğunlukla enzim aktiviteleri için gerekli bir elementtir. Bu nedenle yetersiz bulunduğu bitkilerde önemli kimyasal değişimler ortaya çıkar. Potasyum bitkilerin hastalık ve zararlılara karşı direncini arttırmakta, parazitlerin gelişimi ve zararını azaltabilmektedir.
Soru 41
"Toprak çözeltisinde bulunan Ca, _____________ kök uçları tarafından alınmaktadır. Bu nedenle yeni köklerin oluşmasını engelleyen ____________sıcaklık, ________________havalanma gibi etmenler Ca alımını güçleştirmektedir."
Yukarıdaki bilgiyi tamamlayan doğru ifadeler sırasıyla aşağıdakilerden hangisinde verilmiştir?
Yukarıdaki bilgiyi tamamlayan doğru ifadeler sırasıyla aşağıdakilerden hangisinde verilmiştir?
Seçenekler
A
genç- düşük- yetersiz
B
genç- yüksek- nemsiz
C
yaşlı- düşük- yetersiz
D
yaşlı- yüksek-yetersiz
E
genç- düşük- nemsiz
Açıklama:
Toprak çözeltisinde bulunan Ca, genç kök uçları tarafından alınmaktadır. Bu nedenle yeni köklerin oluşmasını engelleyen düşük sıcaklık, yetersiz havalanma gibi etmenler Ca alımını güçleştirmektedir.
Soru 42
Elmalarda siyah noktalı ve pütürlü bir görünüm, kerevizde meyve
içi kararması, domates ve biberde meyve çiçek burnunda çürümeler, hangi noksanlığının belirtileridir?
içi kararması, domates ve biberde meyve çiçek burnunda çürümeler, hangi noksanlığının belirtileridir?
Seçenekler
A
Kalsiyum Noksanlığı
B
Potasyum Noksanlığı
C
Azot Noksanlığı
D
Fosfor Noksanlığı
E
Magnezyum Noksanlığı
Açıklama:
Elmalarda siyah noktalı (acı benek) ve pütürlü bir görünüm, kerevizde meyve içi kararması, domates ve biberde meyve çiçek burnunda çürümeler, Ca noksanlığının meyvelerde gözlenen belirtileridir.
Soru 43
Aşağıdaki bitkilerden hangisi Magnezyum noksanlığına duyarlık yönünden ilk sıralarda yer alır?
Seçenekler
A
Kereviz
B
Ispanak
C
Pırasa
D
Fasulye
E
Marul
Açıklama:
Magnezyum noksanlığına duyarlık yönünden marul, karnabahar, lahana, havuç, soğan, bezelye ilk sıralarda yer almakta; kereviz, ıspanak, pırasa, mısır, fasulye Mg noksanlığına az duyarlı bitkiler olarak sıralanmaktadır.
Soru 44
Bitkilerde Magnezyumun metabolik işlevleri ile ilgili verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?
Seçenekler
A
Bitkilerin toplam Mg içeriklerinin % 70’inden fazlası inorganik ve organik anyonlara bağlanmış durumdadırlar.
B
Magnezyum eksikliği gösteren bitkiler ışığa karşı hassastırlar.
C
Magnezyum elementinin en önemli görevi bitkiye yeşil renk veren klorofil moleküllerinde merkez atomu olarak yer almasıdır.
D
Yaprak hücrelerinde bulunan Mg’un en az % 35’i kloroplastlardadır.
E
Klorofil pigmentlerinin yapısında bulunmasının yanı sıra, bazı enerji üretim tepkimesi enzimlerinin de yapısında aktivatör olarak yer almaktadır.
Açıklama:
Yaprak hücrelerinde bulunan Mg’un en az % 25’i kloroplastlardadır.
Soru 45
Yaprak epidermal hücreleri arasında yer alan, bitkide gaz alış verişlerini sağlayan, açılıp kapanma özelliğindeki yapılara ne ad verilir?
Seçenekler
A
Boğum
B
Stoma
C
Natrofilik
D
Natrofobik
E
Vejetatif
Açıklama:
Yaprak epidermal hücreleri arasında yer alan, bitkide gaz alış verişlerini sağlayan, açılıp kapanma özelliğindeki yapılara Stoma denir.
Soru 46
Aşağıdaki bitkilerden hangisi Na alımları yüksek grup arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Hayvan pancarı
B
Şeker pancarı
C
Yemeklik pancar
D
Ispanak
E
Soya fasulyesi
Açıklama:
Soya fasulyesi Na alımı en az grup arasında yer alır.
Soru 47
Kalsiyumun bitkilerde genç yapraklara, meyvelere ve büyüme uçlarına taşınması aşağıdakilerden hangisi tarafından gerçekleştirilmektedir?
Seçenekler
A
Hücre zarı
B
Soymuk boruları
C
Odun boruları
D
Hücre vokuolleri
E
Sitoplazma
Açıklama:
Kalsiyumun bitkilerde genç yapraklara, meyvelere ve büyüme uçlarına taşınması büyük oranda odun boruları (ksilem) tarafından gerçekleşmekte; soymuk (floem) borularının Ca taşınmasında rolü yok denecek kadar az olmaktadır. Bu nedenle Ca; bitkilerde haraketsiz (immobil) bir elementtir.
Soru 48
Aşağıdakilerden hangisi magnezyum noksanlığına az duyarlı bitkilerden biri değildir?
Seçenekler
A
Kereviz
B
Ispanak
C
Pırasa
D
Mısır
E
Marul
Açıklama:
Magnezyum noksanlığına duyarlık yönünden marul, karnabahar, lahana, havuç, soğan, bezelye ilk sıralarda yer almakta; kereviz, ıspanak, pırasa, mısır, fasulye Mg noksanlığına az duyarlı bitkiler olarak sıralanmaktadır.
Soru 49
Aşağıdakilerden hangisi S taşıyıcıları olarak anılan bitkilerden biridir?
Seçenekler
A
Şalgam
B
Buğday
C
Hıyar
D
Erik
E
Elma
Açıklama:
Bitkilerde kükürt % 0,1-0,5 arasında bulunur. Bazı bitkilerin S içerikleri Ca, P ve Mg içeriklerinden daha yüksektir. Lahana, şalgam, hardal gibi bitkilerde çok yüksek miktarlarda olup, bu bitkiler S taşıyıcıları olarak da tanımlanmaktadırlar.
Soru 50
Aşağıdakilerden hangisi yüksek sodyum alımı yapabilen bir bitki değildir?
Seçenekler
A
Ispanak
B
Şeker pancarı
C
Hayvan pancarı
D
Soya fasulyesi
E
Yemeklik pancar
Açıklama:
Bitkiler Na alımlarına göre 4 grup altında toplanmıştır.
Yüksek: Hayvan pancarı, şeker pancarı, ıspanak, yemeklik pancar.
Orta: Lahana, hindistan cevizi, pamuk, acı bakla, yulaf.
Az: Arpa, keten, darı, kolza, buğday.
Çok az: Kaplıca buğdayı, mısır, çavdar, soya fasulyesi.
Yüksek: Hayvan pancarı, şeker pancarı, ıspanak, yemeklik pancar.
Orta: Lahana, hindistan cevizi, pamuk, acı bakla, yulaf.
Az: Arpa, keten, darı, kolza, buğday.
Çok az: Kaplıca buğdayı, mısır, çavdar, soya fasulyesi.
Soru 51
"Bitkilerin Na gereksinimleri kimyasal gübrelerle ve ahır gübresiyle olduğu kadar ............ ile de karşılanabilir." Cümlesindeki boşluğa aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?
Seçenekler
A
Dolomit
B
Bitkisel ve hayvansal kökenli atıklar
C
Kalsiyum nitrat gübresi
D
Yanmış kireç
E
Sönmüş kireç
Açıklama:
Bitkilerin Na gereksinimleri kimyasal gübrelerle ve ahır gübresiyle olduğu kadar bitkisel ve hayvansal kökenli atıklarla da karşılanabilir. Tın bünyeli topraklarda yetiştirilen natrofilik bitkiler için N-P-K’lu gübrelere ek olarak 75-100 kg Na ha-1 ve kumlu topraklarda ise 150 kg Na ha-1 uygulanması önerilmiştir.
Soru 52
Aşağıdakilerden hangisi birincil makro elementlerdendir?
Seçenekler
A
N
B
Ca
C
H
D
Mg
E
S
Açıklama:
BİTKİ GELİŞİMİNDE MUTLAKA GEREKLİ MAKRO BİTKİ BESİN ELEMENTLERİ
N, P, K birincil makro besin elementleri ya da temel besin elementleri; Ca, Mg, S de ikincil makro besin elementleri ya da yardımcı besin elementleri şeklinde değerlendirilir.
N, P, K birincil makro besin elementleri ya da temel besin elementleri; Ca, Mg, S de ikincil makro besin elementleri ya da yardımcı besin elementleri şeklinde değerlendirilir.
Soru 53
- Biotin
- Tiamin
- Niasin
- Riboflavin
Seçenekler
A
I ve II
B
I ve III
C
II ve IV
D
I, II ve III
E
I, II, III ve IV
Açıklama:
BİTKİ GELİŞİMİNDE AZOTUN ÖNEMİ VE ETKİSİ
Biotin, tiamin, niasin ve riboflavin gibi vitaminlerin de temel ögeleridir.
Biotin, tiamin, niasin ve riboflavin gibi vitaminlerin de temel ögeleridir.
Soru 54
Aşağıdakilerden hangisi azot eksikliğinde bitkilerde meydana gelen değişikliktir?
Seçenekler
A
Kuruluk
B
Sarılık
C
Solgunluk
D
Kırılganlık
E
Yassılık
Açıklama:
BİTKİ GELİŞİMİNDE AZOTUN ÖNEMİ VE ETKİSİ
Yapraklarda ortaya çıkan kloroz (sarılık) belirtisi diğer birçok besin element noksanlıklarının neden olduğu belirtilerden farklı olarak yaprağın her tarafında tekdüze görülmektedir.
Yapraklarda ortaya çıkan kloroz (sarılık) belirtisi diğer birçok besin element noksanlıklarının neden olduğu belirtilerden farklı olarak yaprağın her tarafında tekdüze görülmektedir.
Soru 55
- Bitki çeşidi
- Bitkinin katyon absorbsiyon özelliği
- Kök gelişmesi
- Topraklardaki formları
Seçenekler
A
I ve II
B
I ve III
C
II ve IV
D
I, II ve III
E
I, II, III ve IV
Açıklama:
BİTKİ GELİŞİMİNDE FOSFORUN ÖNEMİ VE ETKİSİ
Bitkilerin P alımı topraklardaki formlarına, bitki çeşidine, bitkinin katyon absorbsiyon özelliğine, kök gelişmesine, kök tüylerinin uzunluğuna, kimi bitkilerin beslenme durumuna, rizosfer pH’sına bağlıdır. Uygun gelişme koşullarında daha fazla bulunmaları nedeniyle H2PO4 - iyonu halinde alınmalarına daha fazla rastlanır.
Bitkilerin P alımı topraklardaki formlarına, bitki çeşidine, bitkinin katyon absorbsiyon özelliğine, kök gelişmesine, kök tüylerinin uzunluğuna, kimi bitkilerin beslenme durumuna, rizosfer pH’sına bağlıdır. Uygun gelişme koşullarında daha fazla bulunmaları nedeniyle H2PO4 - iyonu halinde alınmalarına daha fazla rastlanır.
Soru 56
- Bitkinin fotosentezi
- Gen aktarımı (DNA)
- Hücre bölünmesi
- Meyve oluşumu
Seçenekler
A
I ve II
B
I ve III
C
II ve IV
D
I, II ve III
E
I, II, III ve IV
Açıklama:
BİTKİ GELİŞİMİNDE FOSFORUN ÖNEMİ VE ETKİSİ
Fosfor, bitkinin fotosentez, solunum, enerji transferi (ATP), gen aktarımı (DNA), şeker ve nişasta gibi maddelerin taşınması ve depolanması, çiçek ve meyve oluşumu, ilk kök oluşumu ve gelişimi, hücre bölünmesi ve yeni hücre oluşumu; karbonhidratların, hormon, protein ve enerjiye dönüştüğü birçok olayda etkilidir. Meristem dokularının büyümesini düzenlemektedir. Tohum oluşumunda etkilidir ve bitkinin diğer bölümlerine göre tohumdaki içeriği yüksektir.
Fosfor, bitkinin fotosentez, solunum, enerji transferi (ATP), gen aktarımı (DNA), şeker ve nişasta gibi maddelerin taşınması ve depolanması, çiçek ve meyve oluşumu, ilk kök oluşumu ve gelişimi, hücre bölünmesi ve yeni hücre oluşumu; karbonhidratların, hormon, protein ve enerjiye dönüştüğü birçok olayda etkilidir. Meristem dokularının büyümesini düzenlemektedir. Tohum oluşumunda etkilidir ve bitkinin diğer bölümlerine göre tohumdaki içeriği yüksektir.
Soru 57
Aşağıdakilerden hangisi bitkilerde fosfor eksikliğini gidermek için kullanılan gübrelerdendir?
Seçenekler
A
Monoamonyumfosfat
B
Amonyumnitrat
C
Kalsiyum nitrat
D
Potasyum permanganat
E
Tiyazolfosfat
Açıklama:
BİTKİ GELİŞİMİNDE FOSFORUN ÖNEMİ VE ETKİSİ
Fosfor noksanlığının giderilmesinde genellikle triple süper fosfat (TSP, %43 P2O5), monoamonyumfosfat (MAP, %48 P2O5), diamonyumfosfat (DAP, %46 P2O5) gübreleri kullanılmaktadır.
Fosfor noksanlığının giderilmesinde genellikle triple süper fosfat (TSP, %43 P2O5), monoamonyumfosfat (MAP, %48 P2O5), diamonyumfosfat (DAP, %46 P2O5) gübreleri kullanılmaktadır.
Soru 58
Aşağıdakilerden hangisi bitkinin potasyum almasını etkileyen faktörlerdendir?
Seçenekler
A
Toprak sıcaklığı
B
Topraklardaki formları
C
Bitkinin katyon absorbsiyon özelliği
D
Kök gelişmesi
E
Element kaynağı
Açıklama:
BİTKİ GELİŞİMİNDE POTASYUMUN ÖNEMİ VE ETKİSİ
Potasyumun bitkiler tarafından alımı bitkisel etmenler, toprak etmenleri, toprağın su içeriği, katyon değişim kapasitesi, diğer bitki besin elementleri, toprak havalanması, toprak sıcaklığı, toprak pH’sına bağlı olarak değişim gösterir.
Potasyumun bitkiler tarafından alımı bitkisel etmenler, toprak etmenleri, toprağın su içeriği, katyon değişim kapasitesi, diğer bitki besin elementleri, toprak havalanması, toprak sıcaklığı, toprak pH’sına bağlı olarak değişim gösterir.
Soru 59
- Karbonhidrat metabolizması bozulur.
- Yaprak ve sapların dışa yakın hücrelerinin yapısında, selüloz miktarı azalır.
- Zayıf sap ve gövde oluşumu meydana gelir.
- Bitkilerin hastalık ve zararlılara karşı dayanıklılığının azalmasına neden olur.
Seçenekler
A
I ve II
B
I ve III
C
II ve IV
D
I, II ve III
E
I, II, III ve IV
Açıklama:
BİTKİ GELİŞİMİNDE POTASYUMUN ÖNEMİ VE ETKİSİ
Bitkide potasyum noksanlığı durumunda karbonhidrat metabolizması bozulur, yaprak ve sapların dışa yakın hücrelerinin yapısında, selüloz ve lignin miktarı ile kütikula tabakası incelirken, zayıf sap ve gövde oluşumu bitkilerin hastalık ve zararlılara karşı dayanıklılığının azalmasına yol açar.
Bitkide potasyum noksanlığı durumunda karbonhidrat metabolizması bozulur, yaprak ve sapların dışa yakın hücrelerinin yapısında, selüloz ve lignin miktarı ile kütikula tabakası incelirken, zayıf sap ve gövde oluşumu bitkilerin hastalık ve zararlılara karşı dayanıklılığının azalmasına yol açar.
Soru 60
Aşağıdakilerden hangisi elmalarda siyah noktalı ve pütürlü bir görünümün meydana gelmesi hangi element eksikliğinde görülebilir?
Seçenekler
A
Ca
B
K
C
Mg
D
N
E
Na
Açıklama:
BİTKİ GELİŞİMİNDE KALSİYUMUN ÖNEMİ VE ETKİSİ
Elmalarda siyah noktalı (acı benek) ve pütürlü bir görünüm, kerevizde meyve içi kararması, domates ve biberde meyve çiçek burnunda çürümeler, Ca noksanlığının meyvelerde gözlenen belirtileridir.
Elmalarda siyah noktalı (acı benek) ve pütürlü bir görünüm, kerevizde meyve içi kararması, domates ve biberde meyve çiçek burnunda çürümeler, Ca noksanlığının meyvelerde gözlenen belirtileridir.
Soru 61
Aşağıdakilerden hangisi bitkilerde yer alan klorofilin merkez elementidir?
Seçenekler
A
Ca
B
K
C
Mg
D
N
E
Na
Açıklama:
BİTKİ GELİŞİMİNDE MAGNEZYUMUN ÖNEMİ VE ETKİSİ
Magnezyum elementinin en önemli görevi bitkiye yeşil renk veren klorofil moleküllerinde merkez atomu olarak yer almasıdır.
Magnezyum elementinin en önemli görevi bitkiye yeşil renk veren klorofil moleküllerinde merkez atomu olarak yer almasıdır.
Ünite 10
Soru 1
Aşağıdakilerden hangisi toprakta bulunan ve mikro bitki besin elementleri olarak isimlendirilenlerin arasındadır?
Seçenekler
A
Bor (B)
B
Klor (Cl)
C
Kobalt (Co)
D
Selenyum (Se)
E
Nikel (Ni)
Açıklama:
Son yüzyılda kaliteli ve yüksek verim arayışlarındaki artış ile birlikte gelişen teknoloji, bitkilerin az miktarda da olsa diğer bazı besin elementlerine ihtiyaç duyduğunu ortaya çıkarmıştır. Sözü edilen bu besin elementlerinin bitkiler tarafından alınımlarının düşük olduğu saptanmış ancak eksiklikleri halinde bitkilerde ve bu bitkiler ile beslenen canlılarda optimum gelişimin engellendiği, verim ve kalite parametrelerinde azalmanın gözlendiği belirlenmiştir. Mutlaka gerekli “iz elementler” veya “mikro bitki besin elementleri” olarak isimlendirilen bu elementler demir (Fe), mangan (Mn), bor (B), çinko (Zn), bakır (Cu) ve molibden (Mo)’dir.
Soru 2
I. Toprak tepkimesi
II. Toprak sıcaklığı
III. Bitkinin yaşı
Yukarıdakilerden hangisi veya hangileri bitkilerin demir (Fe) kapsamları üzerine etki yapmaktadır?
II. Toprak sıcaklığı
III. Bitkinin yaşı
Yukarıdakilerden hangisi veya hangileri bitkilerin demir (Fe) kapsamları üzerine etki yapmaktadır?
Seçenekler
A
Yalnız I
B
Yalnız II
C
I - II
D
I - III
E
I - II - III
Açıklama:
Bitkilerin demir kapsamları üzerine;
a. Toprak tepkimesi
b. Toprağın kireç içeriği
c. Toprak sıcaklığı
d. Bitkinin türü
e. Bitkinin yaşı
f. Toprak çözeltisindeki ağır metallerin cins ve miktarı
g. Topraktaki P kapsamı etki yapmaktadır.
a. Toprak tepkimesi
b. Toprağın kireç içeriği
c. Toprak sıcaklığı
d. Bitkinin türü
e. Bitkinin yaşı
f. Toprak çözeltisindeki ağır metallerin cins ve miktarı
g. Topraktaki P kapsamı etki yapmaktadır.
Soru 3
Aşağıdaki bitki çeşitlerinden hangisinin yeşil gövdesine bakılarak Fe miktarı hesaplanır?
Seçenekler
A
Mısır
B
Pamuk
C
Şeker Pancarı
D
Tütün
E
Lahana
Açıklama:
Şıklardan verilen bitkilerin Fe içeriklerinin ölçülme yerleri aşağıdaki gibidir (Çizelge 10.2);
Doğru cevap B’dir.
| Bitki Çeşidi | Bitki Organı |
| Mısır | Toprak üstü organları |
| Pamuk | Yeşil gövde |
| Şeker Pancarı | Yaprak |
| Tütün | Gelişimi yeni tamamlamış yaprak |
| Lahana | Sarılmış yaprak |
Soru 4
Bitkilerin kökleri ile toprak çözeltisi arasında yoğun etkileşimlerin ve reaksiyonların olduğu alana ne ad verilir?
Seçenekler
A
İmmobil
B
İmmobil
C
Rizosfer
D
Kileyt
E
İnteraksiyon
Açıklama:
Rizosfer: Bitkilerin kökleri ile toprak çözeltisi arasında yoğun etkileşimlerin ve reaksiyonların olduğu alana denir.
Soru 5
Aşağıdakilerden hangisi bitkilerin Zn alımını azaltan etmenlerden biridir?
Seçenekler
A
Fosfor noksanlığı
B
Demir noksanlığı
C
Kök büyümesi ve yüzey genişliği
D
Rizosfer pH'sında artış
E
Bikarbonat noksanlığı
Açıklama:
Bitkilerde Zn alınımını olumsuz yönde etkileyen bitki etmeni; Rizosfer pH'sında artıştır.
Soru 6
Aşağıdakilerden hangisi Mn’ın topraktan alınabilirliğini etkilemektedir?
Seçenekler
A
Toprak pH’sı
B
Kök büyümesi
C
Fosfor noksanlığı
D
Bikarbonat fazlalığı
E
Toprak sıcaklığı
Açıklama:
Mangan’ın topraktaki toplam miktarı kadar alınabilir haldeki miktarı da önemlidir. Değişebilir Mn+2, suda çözünebilir Mn+2, organik bağlı suda çözünür Mn ile çeşitli oksit formları gibi. Toprak pH’sı, indirgenme-yükseltgenme ve kompleks oluşturma Mn’ın alınabilirliğini etkilemektedir.
Soru 7
Bitkilerin Cu içeriklerindeki miktar hangi değerlere çıktığında toksisite etkisi gösterebilmektedir?
Seçenekler
A
5-15 mg kg-1
B
15-30 mg kg-1
C
30-45 mg kg-1
D
45-60 mg kg-1
E
60-75 mg kg-1
Açıklama:
Bitkilerin Cu içeriklerinin Fe, Mn ve Zn içeriklerine göre daha az olduğu bilinmektedir. Bakır alınımı üzerine bitkisel faktörler, toprakların N, P ve Zn içerikleri ile bazı toprak özellikleri (toprak sıcaklığı, tuzluluk, pH vb.) etkilidir. Bitkilerin Cu içerikleri 5-15 mg kg-1 arasında değişmekle birlikte bu miktar 15-30 mg kg-1 üzerine çıktığında toksisite etkisi olabilmektedir.
Soru 8
Aşağıdakilerden hangisi Cu içeren gübrelerden biridir?
Seçenekler
A
CuO
B
Cu2O
C
Cu2(OH)3Cl
D
CuSO4
E
CuBr
Açıklama:
Bakır noksanlığında organik ve kimyasal gübreler kullanılabilmektedir. Ancak kökeni ne olursa olsun toksik etki oluşturmayacak düzeylerde uygulanmasına dikkat edilmelidir. İnorganik kaynak olarak suda çözünürlüğü yüksek, ucuz ve kolay bulunabilir olan CuSO4 kullanılabilir. Uygulanacak Cu miktarı bitkiye, toprak özelliklerine, Cu kaynağına ve uygulama şekline göre değişmektedir.
Soru 9
Havanın emme kuvveti yardımı ile suyun yapraklardan dışarıya verilmesi olayına ne ad verilir?
Seçenekler
A
İmmobil
B
Fitosiderofor
C
Rizosfer
D
Kileyt
E
Transpirasyon
Açıklama:
Transpirasyon: Havanın emme kuvveti yardımı ile suyun yapraklardan dışarıya verilmesi olayına denir. Terleme olarakta bilinmektedir. Toprakta bulunan B, kök etki alanına difüzyon ve kitle akımı ile ulaşmakta, köke girişi ise genellikle H3BO3 formunda, aktif ve pasif absorbsiyon ile gerçekleşmektedir. Bitki içerisindeki hareketinin sınırlı olması nedeni ile genellikle immobil olarak tanımlanan B, bitkinin transpirasyon oranına bağlı olarak tepe organlarda birikmektedir.
Soru 10
Mo’in noksanlığında bitkilerde hangi belirtiler meydana gelir?
Seçenekler
A
Genç yaprakların kalınlaşması
B
Yaprakların koyu yeşil renge dönüşmesi
C
Polen taneciklerinin küçülmesi
D
Yaprak kenarlarında büzülmeler meydana gelmesi
E
Yaprakların beyaza dönük renge dönüşmesi
Açıklama:
Polen oluşumu, polen çapı ve çimlenme gücü üzerine de etkili olan Mo’in noksanlığında bitkilerde polen tanelerinin küçük olduğu, invertaz enzim aktivitesinin azaldığı ve nişasta içermedikleri saptanmıştır. Molibden noksanlığında nitrat asimilasyonu gerilediği için ortaya çıkan belirtiler N noksanlığına benzerdir. Önce yaşlı yapraklar sararır. Yapraklar daha küçüktür ve kenarları içe doğru kıvrıktır, yaprak yüzeyleri ise kahverengi nekrozlarla kaplıdır. Bitkilerde bodur büyümenin yanında yapraklarda solgunluk, çiçeklenme ve kök gelişiminde azalma görülmektedir.
Soru 11
Son yüzyılda kaliteli ve yüksek verim arayışlarındaki artış ile birlikte gelişen teknoloji, bitkilerin az miktarda da olsa diğer bazı besin elementlerine ihtiyaç duyduğunu ortaya çıkarmıştır. Bu besin elementlerinin bitkiler tarafından alınımlarının düşük olduğu saptanmış ancak eksiklikleri halinde bitkilerde ve bu bitkiler ile beslenen canlılarda optimum gelişimin engellendiği, verim ve kalite parametrelerinde azalmanın gözlendiği belirlenmiştir.
Bu elementler hangisi ile ifade edilmektedir?
Bu elementler hangisi ile ifade edilmektedir?
Seçenekler
A
Mutlaka gerekli "iz elementler" veya mikro bitki besin elementleri
B
Şelatlar
C
Fitosiderofor elementler
D
Kileytler
E
İnmobil elementler
Açıklama:
Mutlaka gerekli “iz elementler” veya “mikro bitki besin elementleri” olarak isimlendirilen bu elementler demir (Fe), mangan (Mn), bor (B), çinko (Zn), bakır (Cu) ve molibden (Mo)’dir. Mikro elementler, iz elementler olarak da ifade edilebilir. Doğru cevap için önemli olan, bu birçok mikro/iz elementlerden "mutlaka gerekli olanlar" anahtar kelimedir. Doğru cevap A seçeneğidir.
Soru 12
Aşağıdakilerden hangisi mutlaka gerekli “iz elementler” veya “mikro bitki besin elementleri” olarak isimlendirilen elementlerden biri değildir?
Seçenekler
A
demir (Fe)
B
mangan (Mn)
C
çinko (Zn)
D
molibden (Mo)
E
selenyum (Se)
Açıklama:
Mutlaka gerekli “iz elementler” veya “mikro bitki besin elementleri” olarak isimlendirilen bu elementler demir (Fe), mangan (Mn), bor (B), çinko (Zn), bakır (Cu) ve molibden (Mo)’dir. Doğru cevap E seçeneğidir.
Soru 13
Aşağıdakilerden hangisi mutlaka gerekli “iz elementler” veya “mikro bitki besin elementleri” olarak isimlendirilen bu elementlerden biri değildir?
Seçenekler
A
bor (B)
B
çinko (Zn)
C
bakır (Cu)
D
molibden (Mo)
E
nikel (Ni)
Açıklama:
Mutlaka gerekli “iz elementler” veya “mikro bitki besin elementleri” olarak isimlendirilen bu elementler demir (Fe), mangan (Mn), bor (B), çinko (Zn), bakır (Cu) ve molibden (Mo)’dir.
Soru 14
Aşağıdakilerden hangisi mutlaka gerekli iz elementlerden biridir?
Seçenekler
A
klor (Cl)
B
mangan (Mn)
C
nikel (Ni)
D
kobalt (Co)
E
nikel (Ni)
Açıklama:
Doğru cevap B seçeneğidir.
Soru 15
Aşağıdakilerden hangisi diğer önemli besin elementlerinden biri değildir?
Seçenekler
A
klor (Cl)
B
kobalt (Co)
C
bakır (Cu)
D
selenyum (Se)
E
nikel (Ni)
Açıklama:
Diğer bazı önemli iz elementler klor (Cl), kobalt (Co), selenyum (Se) ve nikel (Ni) olarak belirlenmiştir. Doğru cevap C seçeneğidir.
Soru 16
Aşağıdakilerden hangisi mikro besin elementlerinin alınabilirliği üzerindeki etkilerden biri değildir?
Seçenekler
A
toprak sıcaklığı
B
toprak pH’sı
C
nem miktarı
D
primer mineraller
E
topraktaki organik maddeler
Açıklama:
Mikro besin elementlerinin alınabilirliği üzerinde, toprak sıcaklığı, pH’sı, nem
miktarı gibi fiziksel özelliklerin etkisi olduğu gibi toprak çözeltisi içerisinde bulunan
organik maddeler ile çözünebilir ve çözünemez komplekslerin oluşumuna
yol açan bazı kimyasal reaksiyonların etkisi de büyüktür. Primer mineraller bu etmenlerden biri değildir. Doğru cevap D seçeneğidir.
miktarı gibi fiziksel özelliklerin etkisi olduğu gibi toprak çözeltisi içerisinde bulunan
organik maddeler ile çözünebilir ve çözünemez komplekslerin oluşumuna
yol açan bazı kimyasal reaksiyonların etkisi de büyüktür. Primer mineraller bu etmenlerden biri değildir. Doğru cevap D seçeneğidir.
Soru 17
Aşağıdakilerden hangisi demir (Fe) elementinin bitki üzerindeki etkilerinden biridir?
Seçenekler
A
klorofil oluşumunda çok önemli görevlere sahiptir
B
Düşük toprak sıcaklığı ile kök büyümesini olumsuz yönde etkiler
C
Yüksek toprak sıcaklığı Fe alımının düşmesine neden olmaktadır
D
Toprakta fazla miktarda P’un bulunması Fe alımını engeller
E
Yaşlı yapraklardan genç yapraklara Fe taşınması mümkün olamaz
Açıklama:
Demir (Fe) klorofilin yapısında bulunmasa da klorofil oluşumunda çok önemli görevlere sahiptir. Diğer seçenekler ise Fe alımındaki unsurlardır. Doğru cevap A seçeneğidir.
Soru 18
Aşağıdakilerden hangisi demir (Fe) eksikliğinde yapılması gereken en başarılı uygulamadır?
Seçenekler
A
İnorganik Fe bileşiklerinin toprağa vermek
B
sentetik şelatlı Fe gübreleri toprağa veya yapraklara uygulamak
C
Demir eksikliği fark edilen yaşlı dalları budamak
D
Demir eksikliği fark edilen genç dalları budamak
E
Fe preparatlarının toprağa veya yapraklara uygulamak
Açıklama:
Bitkilerde Fe noksanlığının giderilmesi amacıyla kullanılan inorganik Fe bileşiklerinin
toprağa verilmesi ile beklenen etki pek görülememektedir. Genelde Fe
preparatlarının bitkilere püskürtülerek yapraktan gübreleme veya sulama sularına
karıştırılarak uygulanması tercih edilmektedir. Hatta sentetik şelatlı Fe gübrelerinin
(Fe-EDTA, Fe-EDDHA vb.) toprağa veya yapraklara uygulanması halinde çok
iyi sonuçlar alındığı da bilinmektedir. Doğru cevap B seçeneğidir.
toprağa verilmesi ile beklenen etki pek görülememektedir. Genelde Fe
preparatlarının bitkilere püskürtülerek yapraktan gübreleme veya sulama sularına
karıştırılarak uygulanması tercih edilmektedir. Hatta sentetik şelatlı Fe gübrelerinin
(Fe-EDTA, Fe-EDDHA vb.) toprağa veya yapraklara uygulanması halinde çok
iyi sonuçlar alındığı da bilinmektedir. Doğru cevap B seçeneğidir.
Soru 19
Yana doğru bükülüp orak şeklinde yaprak oluşumu hangi element eksikliğinde gözlenmektedir?
Seçenekler
A
demir (Fe)
B
çinko (Zn)
C
klor (Cl)
D
selenyum (Se)
E
nikel (Ni)
Açıklama:
Çinko noksanlığına bağlı olarak oksin metabolizmasında meydana gelen bozulma ve indol asetik asit (İAA) oluşumundaki azalma nedeniyle bitkilerde bodur büyüme ve küçük yaprak oluşumu meydana gelmektedir. Çinko noksanlığında, orak şeklinde yaprak oluşumuna da rastlanmaktadır. Orak şeklindeki yapraklar aşağı ya da yukarı doğru değil, genellikle yana doğru bükülmektedir. Doğru cevap B seçeneğidir.
Soru 20
Mutlaka gerekli mikro bitki besin elementi immobil olduğunda noksanlık belirtileri öncelikle nerede görülür?
Seçenekler
A
genç yapraklarında
B
orta yapraklarında
C
yaşlı yapraklarında
D
gövdesinde
E
köklerinde
Açıklama:
Bakır, Demir gibi bitki besin elementleri immobil olduğu için noksanlık belirtileri öncelikle bitkinin genç
yapraklarında başlamaktadır. Doğru cevap A seçeneğidir.
yapraklarında başlamaktadır. Doğru cevap A seçeneğidir.
Soru 21
Demir (Fe) elementinin alınım formlarının bitki kuru maddesindeki miktarı kaç mg/kg’dır?
Seçenekler
A
6-60
B
50-250
C
5-20
D
25-150
E
0.05-0.2
Açıklama:
Bitkilerde gerekli olan “iz elementler” veya “mikro besin elementleri” demir (Fe), mangan (Mn), bor (B), çinko (Zn), bakır (Cu) ve molibden (Mo)’dir. Bu elementlerden demir (Fe)’in alınım formları bitki kuru maddesinde 50-250 mg/kg aralığında olması gerekmektedir. Doğru cevap B seçeneğidir.
Soru 22
Demir (Fe) gibi metaller ile birleşince immobil hale geçseler bile suda çözünebilen organik bileşenlere ne denilmektedir?
Seçenekler
A
Klorofil
B
Fitosiderofor
C
Kileyt
D
Rizosfer
E
Transpirasyon
Açıklama:
Kileyt Yunanca kerpeten anlamına gelen kelimeden türemiştir. Demir bitki kökleri tarafından iyonik formda (Fe+2, Fe+3) absorbe edilebildiği gibi karmaşık organik tuzlar (şelat/kileyt) şeklinde de alınabilmektedir. Kileytler organik bileşiklerdir ve Fe gibi metaller ile birleşince immobil hale geçseler bile suda çözünebilirlikleri kaybolmaz. Doğru cevap C seçeneğidir.
Soru 23
Bitkilerin demir kapsamının az olmasına hangisi etki yapmamaktadır?
Seçenekler
A
Toprakta az miktarda P bulunması
B
Toprakta fazla miktarda Mn bulunması
C
Toprakta fazla miktarda Cu bulunması
D
Toprakta yeterince K bulunmaması
E
Toprakta yeterince Ca bulunmaması
Açıklama:
Toprakta fazla miktarda P’un bulunması Fe alımını engellerken, aynı şekilde Mn, Cu, Zn ve ağır metallerin fazla miktarda bulunması da bitkilerin Fe absorbsiyonunu olumsuz olarak etkilemektedir. Ortamda yeterince K ve Ca’un bulunmaması halinde de bitkiler Fe’den yeterince yararlanamamaktadır. Doğru cevap A seçeneğidir.
Soru 24
Kayısının demir (Fe) örneklemesi ne zamandır?
Seçenekler
A
Çiçeklenme sonu
B
Haziran - Temmuz
C
Temmuz - Ağustos
D
Çiçeklenme ortası
E
Gelişme dönemi ortası
Açıklama:
Farklı bitkilerin Fe içeriklerinin değerlendirilmesi ve sınır değerleri farklılık gösterebilir. Buna göre pamuğun örnekleme zamanı çiçeklenme sonu, şeker pancarının Haziran - Temmuz, domatesin çiçeklenme ortası ve patatesin gelişme dönemi ortasıyken kayısının örnekleme zamanı Temmuz - Ağustos aylarında gerçekleştirilmektedir. Doğru cevap C seçeneğidir.
Soru 25
Bitkilerin kökleri ile toprak çözeltisi arasında reaksiyonların olduğu alana ne denilmektedir?
Seçenekler
A
Klorofil
B
Fitosiderofor
C
Kileyt
D
Rizosfer
E
Transpirasyon
Açıklama:
Bitkilerin kökleri ile toprak çözeltisi arasında yoğun etkileşimlerin ve reaksiyonların olduğu alana denir. Bitkilerin kök yapısı, kök değinim yüzeyi Zn alımında çok etkili olduğu gibi rizosfer koşulları da dikkate alınmalıdır. Doğru cevap D seçeneğidir.
Soru 26
Çinko (Zn) bitkilerin en fazla hangi bölümünde birikir?
Seçenekler
A
Çiçek
B
Kök
C
Sap
D
Yaprak
E
Taç
Açıklama:
Kültür bitkilerinin Zn kapsamları genellikle kuru madde ilkesine göre 15-200 mg kg-1 arasında değişmektedir. Bitkilerin farklı organlarında birikebilen Zn’un en fazla kökte bulunduğu da bilinmektedir.
Soru 27
Limon bitkisinin çinko (Zn) örneklemesi bitkinin hangi bölümünden yapılmaktadır?
Seçenekler
A
Toprak üstü organları
B
Yeşil gövde
C
Tepe sürgünü yanındaki bileşik yaprak
D
Sarılmış yaprak
E
Meyvesiz yaprak
Açıklama:
Çinko (Zn) örneklemesi bitkilerin farklı bölümlerinden yapılabilmektedir. Mısırın örneklemesi toprak üstü organlarından, pamuğun yeşil gövdesinden, domatesin tepe sürgünü yanındaki bileşil yapraklarından ve lahananın sarılmış yapraklarından yapılırken limonun Zn örneklemesi meyvesiz yapraklarından yapılmaktadır. Doğru cevap E seçeneğidir.
Soru 28
Mangan (Mn)’lı gübreler arasında en yüksek kullanılanı hangisidir?
Seçenekler
A
MnO
B
MnSO4
C
MnCl2
D
Mn frit
E
Mn kileyt
Açıklama:
Bitkilerde Mn noksanlığının giderilmesi için piyasalarımızda inorganik ve organik Mn içeren bileşikler mevcuttur. Mangan’lı gübreler içerisinde en fazla MnSO4 kullanılmaktadır. Ayrıca MnO, MnCl2, Mn frit ve Mn kileytler de sık tüketilen Mn içerikli gübreler arasında bulunmaktadır. Doğru cevap B seçeneğidir.
Soru 29
Hangi bitki bakırı (Cu) en fazla tolere edebilir?
Seçenekler
A
Elma
B
Kiraz
C
Limon
D
Tütün
E
Ispanak
Açıklama:
Elma ve kiraz en fazla 50 mg/kg Cu tolere edebilirken bu değer tütün için 60, ıspanak içinse 25’tir. Limon en fazla Cu tolere edebilen bitkilerdendir ve 100 mg/kg Cu tolere edebilir. Doğru cevap C seçeneğidir.
Soru 30
Klor (Cl) hangisi ile iletim borularına taşınır?
Seçenekler
A
Simplast
B
Transpirasyon
C
Lignin
D
Rizosfer
E
Kloroplast
Açıklama:
Bir bitkinin protoplastları, plazmodezmlerle müşterek bir yapı oluşturur. Buna simplast denir. Klor bitki kökleri ile alındıktan sonra simplast ile iletim borularına taşınır. Doğru cevap A seçeneğidir.
Soru 31
Aşağıdakilerden hangisi bitkilerin metabolik süreçlerinde ve enzim faaliyetlerinde görev alan diğer bazı önemli iz elementlerden değildir?
Seçenekler
A
Bor
B
Klor
C
Kobalt
D
Selenyum
E
Nikel
Açıklama:
Süregelen çalışmalarda, bitkilerin metabolik süreçlerinde ve enzim faaliyetlerinde
görev alan diğer bazı önemli iz elementler de bulunmuştur. Bunlardan bazıları
klor (Cl), kobalt (Co), selenyum (Se) ve nikel (Ni) olarak belirlenmiştir. Buna göre doğru cevap A'dır.
görev alan diğer bazı önemli iz elementler de bulunmuştur. Bunlardan bazıları
klor (Cl), kobalt (Co), selenyum (Se) ve nikel (Ni) olarak belirlenmiştir. Buna göre doğru cevap A'dır.
Soru 32
Bitkilerin demir kapsamları üzerine aşağıdakilerden hangisi etki yapmamaktadır?
Seçenekler
A
Toprağın kireç içeriği
B
Toprak sıcaklığı
C
Bitkinin yaşı
D
Toprak çözeltisindeki ağır metallerin cinsi
E
Topraktaki solucan miktarı
Açıklama:
Bitkilerin demir kapsamları üzerine;
a. Toprak tepkimesi
b. Toprağın kireç içeriği
c. Toprak sıcaklığı
d. Bitkinin türü
e. Bitkinin yaşı
f. Toprak çözeltisindeki ağır metallerin cins ve miktarı
g. Topraktaki P kapsamı etki yapmaktadır.
Buna göre doğru cevap E'dir.
a. Toprak tepkimesi
b. Toprağın kireç içeriği
c. Toprak sıcaklığı
d. Bitkinin türü
e. Bitkinin yaşı
f. Toprak çözeltisindeki ağır metallerin cins ve miktarı
g. Topraktaki P kapsamı etki yapmaktadır.
Buna göre doğru cevap E'dir.
Soru 33
Bodur büyüme, genç yaprakların kıvrılıp ölmesi, genç yapraklarda solma aşağıdaki elementlerden hangisinin noksanlığın en tipik belirtilerindendir?
Seçenekler
A
Bakır
B
Demir
C
Çinko
D
Mangan
E
Altın
Açıklama:
Bakır elementi immobil olduğu için noksanlık belirtileri öncelikle bitkinin genç
yapraklarında başlamaktadır. Bodur büyüme, genç yaprakların kıvrılıp ölmesi, genç yapraklarda solma noksanlığın en tipik belirtilerindendir. Yapraklarda solma Cu noksanlığına bağlı olarak ksilem iletim borularında yeterli lignifikasyonun oluşamamasından ve hücre duvarında ortaya çıkan hassasiyetten ortaya çıkmaktadır. Doğru cevap A'dır.
yapraklarında başlamaktadır. Bodur büyüme, genç yaprakların kıvrılıp ölmesi, genç yapraklarda solma noksanlığın en tipik belirtilerindendir. Yapraklarda solma Cu noksanlığına bağlı olarak ksilem iletim borularında yeterli lignifikasyonun oluşamamasından ve hücre duvarında ortaya çıkan hassasiyetten ortaya çıkmaktadır. Doğru cevap A'dır.
Soru 34
Mikro bitki besin elementleri içerisinde metal olmayan tek element aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Azot
B
Hidrojen
C
Klor
D
Bor
E
Altın
Açıklama:
Bor elementi bitkilerin normal gelişimi için gerekli olan sekiz mikro elementten
biridir. Mikro bitki besin elementleri içerisinde metal olmayan tek elementtir.
Bor, 20. yüzyılın başlarında bitkiler için vazgeçilmez bir element olarak tanımlanmaya başlanmıştır. Doğru cevap D'dir.
biridir. Mikro bitki besin elementleri içerisinde metal olmayan tek elementtir.
Bor, 20. yüzyılın başlarında bitkiler için vazgeçilmez bir element olarak tanımlanmaya başlanmıştır. Doğru cevap D'dir.
Soru 35
Aşağıdaki elementlerden hangisinin ortamda bulunması, bitkilerin bor alımına etki etmektedir?
Seçenekler
A
Ca
B
Fe
C
Hg
D
Cu
E
F
Açıklama:
Ortamda bulunan N, K ve Ca elementleri ile bitkilerin B alımı arasında da önemli ilişkiler saptanmıştır. Bunların dışında toprak tekstürü, toprak rutubeti ve ışık intensitesinin bitkiye yarayışlı B içeriğine etki eden etmenler arasında olduğu bilinmektedir. Doğru cevap A'dır.
Soru 36
Kobalt aşağıdaki hangi bitki türlerinin üzerinde bulunan bakterilerin büyümelerinde etkili rol oynamaktadır?
Seçenekler
A
Baklagil
B
Çiçekli
C
Tahıllar
D
Otsular
E
İğne yapraklılar
Açıklama:
Kobalt baklagil bitkileri üzerinde ortak yaşam bulan Rhizobiyum bakterilerinin büyümeleri ve daha fazla N2 fikse etmeleri için önemlidir. B12 vitamini ve
koenzim kobalamin üzerine de olumlu etkiye sahip olduğu bilinmektedir. Buna göre doğru cevap A'dır
koenzim kobalamin üzerine de olumlu etkiye sahip olduğu bilinmektedir. Buna göre doğru cevap A'dır
Soru 37
Aşağıdakilerden hangisi, toprakta bulunan ve bitkiler tarafından alımının faydalı olduğu mikroelementlerden birisi değildir?
Seçenekler
A
Mangan
B
Molibden
C
Alüminyum
D
Bakır
E
Çinko
Açıklama:
Mutlaka gerekli “iz elementler” veya “mikro bitki besin elementleri” olarak isimlendirilen bu elementler demir (Fe), mangan (Mn), bor (B), çinko (Zn), bakır (Cu) ve molibden (Mo)’dir. Süregelen çalışmalarda, bitkilerin metabolik süreçlerinde ve enzim faaliyetlerinde görev alan diğer bazı önemli iz elementler de bulunmuştur. Bunlardan bazıları klor (Cl), kobalt (Co), selenyum (Se) ve nikel (Ni) olarak belirlenmiştir. Doğru cevap C'dir.
Soru 38
Aşağıdaki elementlerden hangisinin azlığı bitkilerin Fe(Demir) elementinden yeterince yararlanamamasına sebep olmaktadır?
Seçenekler
A
Ca
B
Mn
C
P
D
Cu
E
Zn
Açıklama:
Toprakta fazla miktarda P’un bulunması Fe alımını engellerken, aynı şekilde Mn, Cu, Zn ve ağır metallerin fazla miktarda bulunması da bitkilerin Fe absorbsiyonunu olumsuz olarak etkilemektedir. Ortamda yeterince K ve Ca’un bulunmaması halinde de bitkiler Fe’den yeterince yararlanamamaktadır. Buna göre doğru cevap A'dır.
Soru 39
Aşağıdaki bitkilerden hangisinde yapraklarındaki Fe içeriği maksimum olduğu düzeyleri bakımından diğerlerinden daha fazladır?
Seçenekler
A
Ispanak
B
Patates
C
Lahana
D
Domates
E
Kayısı
Açıklama:
Kayısıdaki Fe içeriği, Temmuz Ağustos döneminde 70 ile 150 (mg kg-1) olduğundan doğru cevap E'dir.
Soru 40
Buğdaygil bitkilerinin toprak çözeltisi içerisindeki Fe+3 ile kileyt oluşturmak için kökleriyle salgıladıkları maddeye ne ad verilmektedir?
Seçenekler
A
Fitosiderofor
B
Şelat
C
Rizosfer
D
Kloroplast
E
Simplast
Açıklama:
Arpa, yulaf, buğday, çeltik gibi bazı buğdaygil bitkileri ise Strateji II olarak isimlendirilen mekanizmaya sahiptir. Bu mekanizmada buğdaygil bitkilerinin kökleriyle salgıladıkları fitosiderofor adı verilen madde, toprak çözeltisi içerisindeki Fe+3 ile kileyt oluşturur. Kileytten ayrılan ve indirgenen demir, Fe+2 şeklinde bitki kök hücreleri tarafından alınabilir forma dönüşmektedir. Mugineik ve avenik asitler gibi protein olmayan amino asit formundaki yapılara fitosiderofor denir.
Soru 41
Aşağıdakilerden hangisi, bitkilerde bulunan mutlaka gerekli iz elementler arasında yer almamaktadır?
Seçenekler
A
Demir
B
Azot
C
Bakır
D
Selenyum
E
Nikel
Açıklama:
Mutlaka gerekli “iz elementler” veya “mikro bitki besin elementleri” olarak isimlendirilen bu elementler demir (Fe), mangan (Mn), bor (B), çinko (Zn), bakır (Cu) ve molibden (Mo)’dir. Süregelen çalışmalarda, bitkilerin metabolik süreçlerinde ve enzim faaliyetlerinde görev alan diğer bazı önemli iz elementler de bulunmuştur. Bunlardan bazıları klor (Cl), kobalt (Co), selenyum (Se) ve nikel (Ni) olarak belirlenmiştir.
Soru 42
Aşağıdakilerden hangisi, bitkilerde çinko alımını olumlu yönde etkileyen toprak etmenlerinden biridir?
Seçenekler
A
Kök büyümesi
B
Rizosfer pH'sında artış
C
Kileyt oluşturucular
D
Düşük toprak sıcaklığı
E
Fosfor içerinde artış
Açıklama:
Bitkilerde çinko alımını olumlu yönde etkileyen toprak etmenleri şunlardır: kileyt oluşturucular;yüksek mikrobiyolojik aktivite.
Soru 43
Aşağıdakilerden hangisi, Zn elementinin bitkilerde gösterdiği metabolik işlevlerden biridir?
Seçenekler
A
Düşük molekül ağırlığına sahip organik bileşikler ve proteinlerle kompleks oluşturur.
B
Bitkilerin su içeriğini düzenler.
C
Kloroplastik proteinin oluşumunda yer alarak klorofilin oluşumunda etkili olur.
D
Karbonhidrat, protein ve oksin metabolizmasında rol alır.
E
Pek çok yaşamsal enzimin aktivite edilmesinden sorumludur.
Açıklama:
Tüm canlılar için hayati öneme sahip olan Zn elementi, bitkilerde de çok çeşitli metabolik işlevlere katılmaktadır. Karbonhidrat, protein ve oksin metabolizmasında rol aldığı gibi pek çok enzimin yapısında yer almakta ve aktive etmektedir. Yüksek bitkilerde alkol dehidrogenaz, CuZn-süperoksit dismütaz, karbonik anhidraz, RNA polimeraz, alkalin fosfataz, fosfolipaz ve karboksipeptidaz gibi pek çok enzimin yapısında mevcuttur. Ayrıca Zn elementi biomembranlarda bulunan sülfühidril ve fosfolipid gruplarına bağlanarak lipidlerin ve proteinlerin oksidadif zararlanmaya karşı korunmasını sağlamaktadır. Toksik etkili olan oksijen radikallerinin çıkışını da kontrol altına almaktadır. Çinko noksanlığında, bitkilerin klorofil içerikleri çok azalmakta ve mezofil ile destek yapı hücrelerinin kloroplastlarında anomolilere neden olmaktadır. Ayrıca sakkaroz ve nişasta sentetaz enzim aktivitesinde de azalmalar görülmektedir.
Soru 44
Hangisi bitkilerde görülen Mn noksanlık belirtilerinden biridir?
Seçenekler
A
Orak şeklinde yaprak oluşumu
B
Klorofilin oluşamaması nedeniyle yaprakların beyaza dönük renk alması
C
Bitkilerin çalılaşmış bir görünüm alması
D
Genç yaprakların kalınlaşıp koyu yeşil renge dönüşmesi
E
Çiçeklenmenin gecikmesi
Açıklama:
Manganın aynı zamanda bitkilerin su içeriğini de düzenlediği bilinmektedir. Yeterli Mn’a sahip bitkiler daha az suya ihtiyaç duymaktadır. Mangan noksanlığında hastalıklara karşı hassasiyet gözlenirken çiçeklenmenin de geciktiği bilinmektedir. Bitkilerde büyüme geriliği, bodur büyüme, genç yapraklarda damarlar arası parçalı sararmalar en çok görülen noksanlık belirtileri arasında yer almaktadır.
Soru 45
Diğer mikro bitki besin elementlerine göre organik maddeye daha güçlü bir şekilde bağlanan element hangisidir?
Seçenekler
A
Cu
B
Fe
C
Zn
D
Mn
E
B
Açıklama:
Bakır diğer mikro bitki besin elementlerine göre organik maddeye daha güçlü bir şekilde bağlanır ve Cu-organik kompleksleri topraktaki Cu hareketinin ve alınabilirliğinin sağlanmasında çok önemli bir yere sahiptir. Bitkiler Cu elementini doğal ve yapay organik bileşikler şeklinde alabildikleri gibi yapraklar ile Cu tuzları ve kompleks yapılarını da alabilirler. Bitkiler tarafından Cu+2 formunda alınabilir olan Cu elementi kök üzerinde kontak değişim yoluyla tutulabilir.
Soru 46
Aşağıdakilerden hangisi, bitkilerde Cu’ın metabolik işlevleri arasında yer almaz?
Seçenekler
A
Canlı yaşamı için temel olan bazı metabolik işlevlerin gerçekleştirilmesinde görevli enzimlerin yapısında bulunur.
B
Bitkilerin su içeriğini düzenler.
C
Karbonhidrat, N ve lipid metabolizması üzerine etkilidir.
D
Düşük molekül ağırlığına sahip organik bileşikler ve proteinlerle kompleks oluşturur.
E
Tohum ve meyve gibi çeşitli oluşumlardaki etkiler.
Açıklama:
Bitkilerde Cu’ın metabolik işlevleri şunlardır;
a. Canlı yaşamı için temel olan bazı metabolik işlevlerin gerçekleştirilmesinde görevli enzimlerin yapısında bulunur. (plastosiyanin, superoksit dismutaz, sitokrom oksidaz, askorbat oksidaz, fenol oksidaz vb)
b. Karbonhidrat, N ve lipid metabolizması üzerine etkilidir.
c. Düşük molekül ağırlığına sahip organik bileşikler ve proteinlerle kompleks
oluşturur.
d. Tohum ve meyve gibi çeşitli oluşumlardaki etkiler.
a. Canlı yaşamı için temel olan bazı metabolik işlevlerin gerçekleştirilmesinde görevli enzimlerin yapısında bulunur. (plastosiyanin, superoksit dismutaz, sitokrom oksidaz, askorbat oksidaz, fenol oksidaz vb)
b. Karbonhidrat, N ve lipid metabolizması üzerine etkilidir.
c. Düşük molekül ağırlığına sahip organik bileşikler ve proteinlerle kompleks
oluşturur.
d. Tohum ve meyve gibi çeşitli oluşumlardaki etkiler.
Soru 47
Mikro bitki besin elementleri içerisinde metal olmayan element hangisidir?
Seçenekler
A
Cu
B
Fe
C
B
D
Mn
E
Zn
Açıklama:
Bor elementi bitkilerin normal gelişimi için gerekli olan sekiz mikro elementten biridir. Mikro bitki besin elementleri içerisinde metal olmayan tek elementtir. Bor, 20. yüzyılın başlarında bitkiler için vazgeçilmez bir element olarak tanımlanmaya başlanmıştır.
Soru 48
Çok şiddetli eksiklik durumlarında yaprak ayasının oluşmaması ve yaprak orta damarının kırbaç görünümünü alması olarak adlandırılan kırbaç kuyruk noksanlığı hangi mikro bitki besin elementinin eksikliği sonucu ortaya çıkar?
Seçenekler
A
B
B
Mn
C
Fe
D
Mo
E
Zn
Açıklama:
Bitkilerin nitrat ile beslenmesi ile ilişkili olarak ortaya çıkan Mo noksanlığının etkisi hem büyümeye hem de bitkinin askorbik asit ve klorofil içerikleri üzerine olmaktadır. Böyle durumlarda yapraklarda “kırbaç kuyruk” adı verilen noksanlık belirtileri görülür. Noksanlığın çok şiddetli durumlarında ortaya çıkan bu belirtide yaprak ayası oluşamaz ve yaprak orta damarı kırbaç görünümünü almaktadır.
Soru 49
Hangisi Cl alımı üzerinde etkili değildir?
Seçenekler
A
pH değeri
B
Ortam ışığı
C
Mmetabolik önleyiciler
D
Ortam sıcaklığı
E
Kök yapısı
Açıklama:
Önemli bir diğer element olan klorun (Cl) bitkiler için temel besin elementlerinden biri olduğu 1980’li yıllarda ortaya çıkmıştır. Bitki kökleri ve topraküstü organları ile Cl- iyonu formunda alınmaktadır. Ortam sıcaklığının, metabolik önleyicilerin, ışığın ve pH’nın Cl alımı üzerinde etkili olduğu bilinmektedir. Klor bitki kökleri ile alındıktan sonra simplast ile iletim borularına taşınır.
Soru 50
Fe gibi metaller ile birleşince immobil hale geçseler bile suda çözünebilirlikleri kaybolmayan organik tuzlara ne ad verilir?
Seçenekler
A
Kileytler
B
Proton
C
Aminoasit
D
Kloroz
E
Rizosfer
Açıklama:
Kileytler organik bileşiklerdir ve Fe gibi metaller ile birleşince immobil hale geçseler bile suda çözünebilirlikleri kaybolmaz.
Soru 51
Aşağıdakilerden hangisi klorofilin yapısında bulunmasa da klorofil oluşumunda çok önemli görevlere sahip olan iz elementlerden birisidir?
Seçenekler
A
Mn
B
Fe
C
Z
D
Bn
E
Se
Açıklama:
Bitkilerde Fe metabolik yönden önemini ve fizyolojik etkinliklerini yükseltgenme- indirgenme tepkimeleriyle göstermektedir. Klorofilin yapısında bulunmasa da klorofil oluşumunda çok önemli görevlere sahiptir.
Soru 52
Mugineik ve avenik asitler gibi protein olmayan amino asit formundaki yapılara ne ad verilir?
Seçenekler
A
Şelat
B
Kileyt
C
Fitosiderofor
D
iron
E
inefficient
Açıklama:
Fitosiderofor: Mugineik ve avenik asitler gibi protein olmayan amino asit formundaki yapılara denir.
Soru 53
Bazı bitkilerin kireçli-alkalin reaksiyon gösteren topraklarda yetişmesine rağmen kirecin alınımını engellediği iz element aşağıdakilerden hangisidir?
Seçenekler
A
Cu
B
Z
C
Mn
D
Fe
E
Mo
Açıklama:
Bazı bitkiler kireçli-alkalin reaksiyon gösteren topraklarda Fe’i absorbe etme özelliği göstermesine rağmen kireç Fe alınımını engellemektedir.
Soru 54
Bitkilerin kökleri ile toprak çözeltisi arasında yoğun etkileşimlerin ve reaksiyonların olduğu alana ne denir?
Seçenekler
A
Atmosfer
B
Katosfer
C
İmmobil
D
Kloroz
E
Rizosfer
Açıklama:
Rizosfer: Bitkilerin kökleri ile toprak çözeltisi arasında yoğun etkileşimlerin ve reaksiyonların olduğu alana denir.
Soru 55
Aşağıdaki durumların hangisinde bitkilerin klorofil içerikleri çok azalmakta ve mezofil ile destek yapı hücrelerinin kloroplastlarında anomolilere neden olmaktadır?
Seçenekler
A
Çinko noksanlığında
B
Demir eksikliğinde
C
Alkalin fazlalığında
D
Polimeraz eksikliğinde
E
Kireç yoğunluğunda
Açıklama:
Çinko noksanlığında, bitkilerin klorofil içerikleri çok azalmakta ve mezofil ile destek yapı hücrelerinin kloroplastlarında
anomolilere neden olmaktadır.
anomolilere neden olmaktadır.
Soru 56
Çinko noksanlığına bağlı olarak oksin metabolizmasında meydana gelen bozulma ve indol asetik asit (İAA) oluşumundaki azalma nedeniyle bitkilerde nasıl bir sonuç ortaya çıkmaktadır?
Seçenekler
A
Büyük yaprak
B
Bodur büyüme
C
Çok uzama
D
Koyu renk yapraklar
E
Kalın gövde
Açıklama:
Çinko noksanlığına bağlı olarak oksin metabolizmasında meydana gelen bozulma ve indol asetik asit (İAA) oluşumundaki azalma nedeniyle bitkilerde bodur büyüme ve küçük yaprak oluşumu meydana gelmektedir.
Soru 57
Organik yapılı, kireçli alkalin ve kumlu bünyeli topraklar ile drenajı kötü olan alanlarda aşağıdakilerin hangisinin noksanlığına çok rastlanmaktadır?
Seçenekler
A
Nad
B
Ca
C
Mn
D
Cu
E
Fe
Açıklama:
Organik yapılı, kireçli alkalin ve kumlu bünyeli topraklar ile drenajı kötü olan alanlarda Mn noksanlığına çok rastlanmaktadır.
Soru 58
Aşağıdaki elementlerin hangisinin noksanlığı olduğu zaman meyve ağaçlarında uç tomurcukların gelişimi azalır, yapraklar küçülür ve “rozet” şeklini alır, meyvelerde ise çatlamalar ve erken dökülmelere rastlanır?
Seçenekler
A
Bor
B
Su
C
Demir
D
Bakır
E
Çinko
Açıklama:
Meyve ağaçlarında Cu (Bakır) noksanlığı olduğu zaman uç tomurcukların gelişimi azalır, yapraklar küçülür ve “rozet” şeklini alır, meyvelerde ise çatlamalar ve erken dökülmelere rastlanmaktadır
Soru 59
Aşağıdakilerden hangisi Bor'un bitkiler üzerindeki etkili ve önemli görevlerinden biri değildir?
Seçenekler
A
Solunumda
B
Duvar strüktürünün oluşumu
C
Karbonhidrat metabolizması
D
Hücre duvarı sentezi
E
Şekerlerin atılması
Açıklama:
Bor bitkilerde, şekerlerin taşınmasında, hücre duvarı sentezinde ve duvar strüktürünün oluşumunda, karbonhidrat metabolizmasında, RNA, fenol ve IAA metabolizmasında, solunumda, lignifikasyonda ve biyolojik membranların yapısal
ve fonksiyonel özellikleri üzerinde önemli ve etkin görevler üstlenmiştir.
ve fonksiyonel özellikleri üzerinde önemli ve etkin görevler üstlenmiştir.