Parlamentoca yapılmış bir düzenleme karşısında belirli sayıda
yurttaşın, belirli bir süre içinde bir araya gelerek bu düzenlemenin yürürlüğe girebilmesi
için halkoyuna başvurulmasını istemesi ve bu isteğin uygulanmasını ifade eden kavram halk vetosudur.

Antik Yunan'daki Atina Devleti doğrudan demokrasiye örnek olarak verilebilir.

Halk girişimi yarı doğrudan demokrasilerde halkın belli ölçülerde yasa önerisinde bulunma hakkını ifade eden kavramdır.

Yetkilerin sınırlandırılması, temel hak ve özgürlüklerin güvence altına alınması, çoğunluğun yönetme hakkı, seçme ve seçilme hakkı ve yasal muhalefet klasik demokrasinin ana unsurları arasındadır.

Nispi temsil sisteminde siyasal partiler seçimlerde aldıkları oyları oranınca milletvekili çıkarırlar.

Parlamenter sistemin beşiği İngiltere'dir.

Parlamentoya karşı yürütme gücünü oluşturan hükümetin sorumlu
olduğu Parlamenter sistemdir.

Başkanlık sistemlerinde başkanın yada onun atadığı hükümet üyelerinin yasama organından güvenoyu alma zorunluluğu bulunmamaktadır.

İngiltere'de II. Charles tarafından 1679'da imzalanan ve kişi güvenliğini kapsayan belge Habeas Corpus Act adlı belgedir.

Fransa'da İkinci Cumhuriyet dönemi 1848-1870 yılları arasında yaşanmıştır.

Herodot, MÖ 5. yüzyılda yaşamış Yunan tarihçidir. Bodrum yakınlarında dünyaya gelmiştir. “Tarihin Babası” olarak anılmasını sağlayan Herodot Tarihi’ni kaleme almıştır. Eserinde Yunanlar ile Persler arasında yapılan Pers Savaşlarını anlatmıştır. Verilen üç seçenek de doğrudur.

Bu konsey Atina’yı oluşturan 10 kabile ve 139 yerel birimi temsil edecek şekilde yapılandırılmıştı. Her kabileden kura ile seçilen 50 kişi bir yıllığına Beş Yüzler Konseyi’nde kabilesini temsil ediyordu. Konsey üyelerine toplantı başına para ödenirdi. Konsey haftanın her günü toplanırdı. Bunlar içlerinden bir kişiyi 24 saat görev yapmak üzere seçerlerdi. Verilen üç seçenek de doğrudur.

Temsili demokrasi siyasi partilerin siyasal yaşamda önem kazanmasına olanak sağlamaktadır. Temsili demokrasi iki şekilde uygulanmaktadır. Bunun birinci ve yaygın olan şekline göre seçmenler yasama organının üyelerini seçerek yürütme organını kendi içinden çıkarır ve yürütmeyi ya doğrudan ya da dolaylı olarak denetler. İkinci şekle göre ise; seçmenler sadece yasama organı üyelerini değil aynı zamanda yürütmenin başı olan devlet başkanını da seçer. Amerika’da olduğu gibi. Verilen üç seçenek de doğrudur.

Demokrasi ülkeyi yönetenlerin yönetme yetkisini görünmez soyut güçlerden değil, somut güçlerden yani yönettiği halktan almasını öngören bir sistemdir. Bunun göstergesi ise seçimdir. Doğru cevap D'dir.

Nispi Temsil: (oransal temsil) Bu sistemde partiler oyları oranınca milletvekili çıkarırlar. Nispi temsil sistemi ile değişik fikir ve siyasi görüşler parlamentoya girer. Azınlıkların meclislerde temsili ancak bu sistemle mümkün olur. Bu sistemle ülkedeki parti sayıları çoğalır. Doğru cevap D'dir.

Parlamenter sistemin beşiği İngiltere’dir. Yasama ve yürütme güçleri arasında uyumlu esnek bir güç dağılımının bulunmasıdır. Bu sistemde yürütme iki başlıdır. Bir kısmını kral, cumhurbaşkanı vb. adlarla anılan devlet başkanı, diğer bölümünü de başbakanın şahsında simgeleşen hükümet oluşturur. Verilen üç seçenek de doğrudur.

Başkanlık sistemi katı bir güçler ayrılığına dayanır. Başkan; hem devlet başkanı hem hükümet başkanıdır. O nedenle yürütmeden o sorumludur. Başkan siyasi olarak yasama organına karşı sorumlu olmadığı için ona hesap vermez. Dolayısıyla başkanın ya da onun atadığı hükümetin kongreden güvenoyu alma gibi bir zorunluluğu yoktur. Hükümet üyelerini başkan atadığı
için onlar da başkana karşı sorumludur.

Haklar Dilekçesi, Magna Carta ile verilen hakların bir tekrarından başka bir şey değildi. Özgür İngiliz yurttaşının mal ve can güvenliği kralların keyfi eylemlerine karşı korunacak, mahkeme kararı olmadan bunlar tutuklanamayacak, hapsedilemeyecek, mallarına el konulamayacaktı. Parlamento yasama iktidarına ortak olacaktı. Ne var ki Kral ile anlaşma uzun sürmedi. Kral, kimi parlamento üyelerini tutukladı. Parlamentoyu bir yıl sonra feshetti. Verilen üç seçenek de doğrudur.

II. Charles, tahta çıktığında uzlaşmacı olmaya karar verdi ve parlamentoyla bir anlaşma imzalamadı Bu anlaşmaya göre, Yargıç kararı olmadan kişiler tutuklanmayacak, hapsedilmeyecek, öldürülmeyecekti. Suç işleyenler kısa sürede yargıç karşısına çıkarılacaktı. Son olarak suçlular, işledikleri suça göre tutuksuz yargılanabilecek ya da kefaletle serbest bırakılabilecekti. Verilen seçeneklerden sadece I ve III doğrudur.

Birinci Cumhuriyet Dönemi’nde Fransa’da anayasal düzen benimsenmiştir. Devleti yöneteceklerin anayasal sınırlar içinde kalması kabul edilmiştir. Bireylerin hakları ve özgürlükleri anayasa ile güvence altına alınmıştır. Ulus egemenliği ilkesi yerleşmişti. Egemenliğin ulusa ait olduğunu monarşistler de benimsemişti.

Demokrasi kavramı; MÖ.5.yüzyılda Yunan tarihçisi Herodot tarafından kullanılmıştır.

İngiltere’de 1928’de, Fransa’da 1944’te, İtalya’da 1946’da, İsviçre’de 1971’de kadınlar eşit oy hakkına sahip olmuşlardır.

Halk jürileri yılda 200 kez toplanıyordu. Jüri üyelerinin sayıları ise davanın konusuna göre değişiyordu. Örneğin; değeri 1000 drahmi altında bulunan hukuk davaları 201, daha yukarı olanlar ise 401, 501 kişilik jürilerde görüşülürdü. Büyük siyasi davalara ise daha çok kişiden oluşan jüriler bakıyordu.

Charles de Gaulle (1890-1970) Fransız asker ve siyasetçidir. II. Dünya Savaşı sırasında alınan Alman yenilgisi üzerine Londra’da Özgür Fransa hareketini başlatmıştır. 1944’te Fransa’nın Alman işgalinden kurtulmasının ardından da Fransız Hükümeti’nin başkanlığını üstlenmiştir.

Demokrasi algısı ve uygulanma biçimi yere ve zamana göre farklılıklar göstermiştir. Uygulamadaki farklılık; uygulanan toplumun toplumsal yapısından, kültürel birikiminden ve ihtiyaçlarından kaynaklanmıştır. Klasik demokrasi;
• Parlamenter Sistem,
• Başkanlık Sistemi
• Meclis Hükümeti Sistemi olmak üzere üç şekilde uygulanmıştır.

Kral William geleneksel feodal düzeni benimsemiş, onu kendine özgü eklemlerle sürdürmeyi uygun bulmuş hatta kendisini geleneksel meclis olan Witan Meclisi’ne kral olarak onaylatmıştır.

I. Charles 1628’de Haklar Dilekçesi(Petition of Rights) olarak tarihe geçen belgeyi kabul etti.

Haklar Beyannamesi (Bill of Rights)’ne göre; yasa yapma, vergi koyma yetkisi parlamentoda olacak, kanunsuz vergi alınmayacak, Parlamento üyeleri serbest seçimle seçilecek, Parlamentoda tartışma özgürlüğü olacaktır.

Siyasal partiler 1832’de seçim sisteminde yapılan değişiklikten sonra ortaya çıkacak ve Tory’ler Muhafazakâr Parti’ye, Whigs’ler ise Liberal Parti’ye dönüşecektir.

1 Haziran 1958’de parlamento General de Gaulle’eyi hükümet başkanlığına getirdi ve Ona yeni bir anayasa yapma yetkisi verdi. Hazırlanan Anayasa 28 Eylül 1958’de halk oylamasına sunuldu. Halkın %80’i kabul oyu verdi. Böylece Fransa’da 5.Cumhuriyet dönemi başladı.

İnsanları diğer canlı türlerinden ayıran en önemli özellik aklını ve dilini kullanarak toplu halde yaşamalarıdır. Bunu “aile” ile başlatmışlar, “kabile” yaşantısıyla sürdürmüşler ve en son olarak da devlet haline gelmişlerdir. İlk kez Mezopotamya’da MÖ. 4 binlerde görülmüştür.

Avrupa’da Aydınlanma Dönemi’nin düşünürleriyle birlikte tekrar gündeme getirilmiştir. 17. yüzyılda İngiltere’de ortaya çıkmıştır.

Sistem, yönetime katılma hakkına sahip yurttaşların bir meydanda toplanarak sorunları görüşmesi ve oylarını vermesi esasına dayanır.

Doğru cevap D şıkkıdır.

Fransa'da1944’te De Gaulle’nin girişimiyle çıkarılan bir emirname ile oy verme hakkına kavuşmuşlardır.

Parlamenter sistemin belirgin özelliği ulusal iradenin temsil edildiği yer olan ve seçimle oluşan parlamentoya karşı yürütme gücünü oluşturan hükümetin sorumlu olmasıdır.

Britanya Adası’nda 11. yüzyıla gelinceye değin güçlü yönetimler oluşturulamamıştır. Feodal sistem burada da egemen olmuştur. Ancak Normanların burayı işgal etmesinden sonra güçlü bir siyasal yapı ortaya çıkmaya başlamıştır.

15. yüzyıl ortalarına kadar ne Lordlar ne de Avam Kamarası üyelerinin yasa önerme hakları vardı.

1872’de seçmenleri baskılardan kurtarmak için oyların gizli verilmesi ilkesi benimsendi.

İki dereceli bir seçimle oluşan ve Ulusal Konvansion adı verilen yeni meclis 20 Eylül 1792’de toplandı. 21 Eylül’de krallığı kaldırarak Cumhuriyet’i ilân etti.

Demokrasi; Yunanca Demos (halk) ile Kratos (iktidar) sözcüklerinin bir araya gelmesinden oluşmuş bir kavramdır. Halkın iktidarı, halkın hâkimiyeti anlamına gelmektedir. Doğru cevap C seçeneğidir.

Doğrudan demokrasi, demokrasinin doğduğu dönemde İlkçağın kent devletlerinde uygulanmıştır. Sistem, yönetime katılma hakkına sahip yurttaşların bir meydanda toplanarak sorunları görüşmesi ve oylarını vermesi esasına dayanır. Kent devletinden çıkılarak devletlerin geniş alanlara yayılması ve kapsadığı insan sayısının çoğalması bu uygulamayı olanaksız kılmıştır. Bu uygulamada 20 yaşın üzerinde, mülk sahibi erkekler yurttaş sayılmıştır. Kadınlar, köleler, yabancılar yurttaş sayılmadıkları için yönetime katılma hakları da yoktu. Yurttaş olma özelliğine sahip insanlar belirli yerde toplanarak yasama görevine doğrudan katılıyorlardı. Dolayısıyla yurttaşlar yasal düzenlemeler yanında kamu görevlilerinin belirlenmesinde de aktif rol oynuyorlardı. Yürütme görevini ise kendi aralarından belirledikleri bir grup insan yapıyordu. İlkçağ demokrasilerini en iyi yansıtan yer Atina idi. Doğru cevap B seçeneğidir.

Bu tip demokrasiler, doğrudan demokrasi ile temsili demokrasi arasında bir modeldir. Her iki tipin özelliklerini de içerir. Bunda da özgür, adil ve düzenli seçimler temel unsurdur. Halk kendilerini temsil edeceklere yetki vermektedir. Ancak kimi zaman yurttaşlar söz söyleme, karar verme yetkisini temsilcileri yerine kendisi kullanmaktadır. Bunu da “Halk Oylaması (Referandum)”, “Halk Vetosu” ve “Halk Girişimi” gibi çeşitli adlar altında yapmaktadır. Doğru cevap D seçeneğidir.

Her siyasal sistemin olduğu gibi klasik demokrasinin de ana unsurları vardır. Bu unsurların eksikliği demokrasinin varlık nedenini sakatlamaktadır. Ancak bu unsurların bir anda ortaya çıktığını söylemek de zordur. Zaman içinde bu unsurlar belirginleşmiştir. Bunları şöyle sıralayabiliriz:

• Yetkilerin Sınırlandırılması
• Temel Hak ve Özgürlüklerin Güvence Altına Alınması
• Eşitliğin Sağlanması
• Seçim
• Muhalefet
• Çoğunluğun Yönetme Hakkı

Doğru cevap D seçeneğidir.

Demokrasi devleti yönetecek kişilerin yetkilerinin sınırlandırılmasını öngörür. Sınırsız yetkiyle donatılmış yöneticilerin olduğu yerde demokrasiden söz edilemez. Yetkiler genellikle anayasa dediğimiz pozitif hukuk metinlerinde belirlenmiştir. Doğru cevap C seçeneğidir.

Demokrasi özgürlük rejimidir. Demokrasiyi diğer sistemlerden ayıran en temel unsur özgürlüklere verdiği değerdir. Klasik demokrasideki özgürlük yaklaşımı bireyseldir. Haklar ve özgürlükler bireyin doğuştan sahip oldukları vazgeçemeyeceği, devredemeyeceği haklar ve özgürlüklerdir. O nedenle de demokrasideki amaç bireyleri ideal özgürlüğe ulaştırmaktır. Yöneticiler bunun için çaba gösterirler. Doğru cevap A seçeneğidir.

Demokrasi ülkeyi yönetenlerin yönetme yetkisini görünmez soyut güçlerden değil, somut güçlerden yani yönettiği halktan almasını öngören bir sistemdir. Bunun göstergesi ise seçimdir. Seçim, klasik demokrasinin temel dayanağıdır. Halk, iradesini seçim sandıklarında gösterir. Bu nedenle seçme hakkı, seçim özgürlüğü ve seçimin düzgün yapılması klasik demokrasinin önemli göstergeleridir. Doğru cevap A seçeneğidir.

Meclis Hükümeti Sistemi’nde tüm yetki mecliste toplanmıştır. Hükümet üyeleri meclisçe belirlenir. Hükümet üyeleri tek tek meclisçe seçilir ve tek tek ya da toplu olarak meclise karşı sorumludur. Bu nedenle meclis istediği zaman hükümet üyelerinden birini ya da tümünü görevden alabilir. Başbakan yoktur. Meclis, hükümetin aldığı kararların uygulanmasını durdurabilir, değiştirebilir. Bu nedenle hükümet Meclisin çizdiği sınırlar içinde hareket etmek zorundadır. Yürütme ile yasama arasında görüş farklılığı oluştuğunda yürütme yasamaya uymak zorundadır. Yasama hükümeti düşürebilir, ama hükümet meclisi feshedemez. Devlet başkanlığı yoktur. Meclisçe seçilen bir kişi bu görevi yerine getirir. Meclis sürekli çalışma halindedir. Doğru cevap B seçeneğidir.

İngiltere’de bir yandan kralın yetkileri sınırlandırılarak parlamentonun etkinliği artırılırken öte yandan da bireyin temel haklarını güvenceye alacak belgelerin kronolojik sırası aşağıdaki gibidir:

• Haklar Dilekçesi
• Büyük Uyarı
• Kişi Dokunulmazlığının Güvence Altına Alınması
• Haklar Beyannamesi

Doğru cevap A seçeneğidir.

İnsanların doğuştan itibaren insan olmalarından kaynaklanan vaz geçemeyeceği, devredemeyeceği ve paylaşamayacağı hakları ve özgürlükleri vardır. Bunların korunması ve geliştirilmesi devletlerin temel görevidir. Haklar ve özgürlüklerin en iyi korunduğu ve geliştirildiği sistem ise demokrasidir. Demokrasi bireylerden oluşan toplumların iradesine ve ortak akla dayanmaktadır. Toplumların gelişmişlik düzeyi demokrasilerin de düzeyini belirlemiştir. İnsanlık tarihinde insana yaraşır siyasal sistemin demokrasi olduğu artık kabul edilen bir gerçektir. Doğru cevap C seçeneğidir.

Demokrasi kavramı; MÖ.5.yüzyılda Yunan tarihçisi Herodot tarafından kullanılmıştır.

Atina’da yetişkin her erkek Halk meclisinin(Ekklesia) üyesi idi. Kadınlar bunun dışındadır.

KLASİK DEMOKRASİNİN UYGULANMA BİÇİMLERİ Demokrasi algısı ve uygulanma biçimi yere ve zamana göre farklılıklar göstermiştir. Uygulamadaki farklılık; uygulanan toplumun toplumsal yapısından, kültürel birikiminden ve ihtiyaçlarından kaynaklanmıştır. Klasik demokrasi; • Parlamenter Sistem, • Başkanlık Sistemi • Meclis Hükümeti Sistemi olmak üzere üç şekilde uygulanmıştır.

Demokrasilerde sınırsız özgürlük yoktur. Özgürlüklerin sınırlarını yasalar belirler. Temel hak ve özgürlüklerin sınırları başta anayasa olmak üzere temel pozitif hukuk metinlerinde belirlenmiştir. Bunları devlete karşı koruyacak önlemler de alınmıştır. Artık çağdaş demokrasi insan haklarını ölçü almaktadır.

Başkanlık sistemi katı bir güçler ayrılığına dayanır. Yasama Gücü; halkoyu ile belirlenen Senato ve Temsilciler Meclisi’nden oluşan iki meclisli bir Kongre’nin elindedir. Yürütme Gücü ise yine halkoyu ile seçilen başkan tarafından yerine getirilir. Başkan; hem devlet başkanı hem hükümet başkanıdır. O nedenle yürütmeden o sorumludur. Başkan siyasi olarak yasama organına karşı sorumlu olmadığı için ona hesap vermez. Dolayısıyla başkanın ya da onun atadığı hükümetin kongreden güvenoyu alma gibi bir zorunluluğu yoktur. Hükümet üyelerini başkan atadığı için onlar da başkana karşı sorumludur. Başkandan alacakları emir ve talimatları yerine getirirler. Yasama organı hükümeti düşüremediği gibi; hükümet de yasamayı feshedemez. Ancak hükümet her istediğini yapma hakkına da sahip değildir. Üst düzey devlet görevlilerini atarken Senatonun onayını alması gerekir. Buna karşılık başkan da Kongreden geçen her yasayı onaylamak zorunda değildir. Veto etme hakkı vardır. Yasama organının toplanmasına ve çalışmasına başkan müdahale edemez. Yasa önerisi parlamento üyelerinin hakkıdır. Doğrudan başkanın yasa önerme hakkı yoktur. Böyle bir isteğini mesajlarıyla, basına verdiği demeçle ortaya koyabilir.

Jean-Jacques Rousseau (1712-1778); Fransız yazar ve düşünür. Yurttaşı, ortak benliği, halkı ve devleti yaratan bir “Toplum Sözleşmesi”nin var olduğunu, toplumdaki her bireyin bu sözleşmeye katılması gerektiğini, devletin iktidara değil, halka ait olduğunu savunmuştur.

Devrim öncesi Fransa’da toplum üç sınıfa bölünmüştü. Soylular, Dua edenler (kilise mensupları) ve üçüncü tabaka. Soyluluk irsi idi. Soylu bir aileden dünyaya gelen soylu sayılıyordu. Kral zaman zaman parayla soyluluk unvanı da verebiliyordu. Gücünü topraktan alan soylular adeta devletin sahipleriydi. Bunlar nüfusun % 2’sini oluşturuyorlardı. Yaklaşık 400.000 kişi kadarlardı. Toplumun en gözde ve en imtiyazlı kesimleri bunlardı. Devletin çeşitli sivil ve askeri üst görevlerinin yanı sıra toprakların da % 25’i bunların elinde idi. Köylüleri çalıştırır, gelirlerin büyük kısmını bunlar alırdı. Vergi bağışıklıkları vardı. Merkezden çevreye doğru gidildikçe soylular arasında da yaşam koşulları ağırlaşıyor, sistemden şikâyet edenlerin arttığı dikkati çekiyordu. Dua edenler ise kilise mensuplarıydı. Nüfusun %1’ini oluşturan bu kesim toprağın da %10’unu ellerinde bulunduruyorlardı. Bunlar da devletin sahipleri olarak görülüyorlardı. O nedenle de ayrıcalıklara sahiplerdi. Vergi vermiyorlardı. Sayıları yaklaşık 130.000’i bulan bu kesim içinde de merkezden taşraya doğru gidildikçe refah seviyesinin düştüğü bu nedenle de sisteme karşı tepkili oldukları görülüyordu. Üçüncü tabaka toplumun % 97’sini oluşturan ve içinde büyük çelişkiler yaşanan bir kesimi kapsıyordu (24 milyon civarında). Bunların içinde köylüler, emek gücünden başka bir şeyi olmayan işçiler, küçük bir atölyesi bulunan zanaatkârlar, ustalar, çıraklar, öğretmenler, avukatlar, doktorlar, fabrikatörler, tüccarlar vb gibi üretim ve hizmet sektörünü elinde tutan kesimler yer alıyordu. Soylular ve dua edenler toprağa bağlı oldukları için giderek yoksullaşırken üçüncü tabaka gün geçtikçe ekonomik bakımdan güçlenmişti. Bunlar üretiyor, vergisini veriyor, fakat verginin nereye, niçin ve nasıl harcandığını soramıyordu. Ekonomik açıdan güçlenen bu kesim zamanla eğitimin de gelişmesiyle bilinçlendi. Aydınlanma felsefecilerinin ortaya attığı düşüncelerden de etkilendiler. ‘Yöneticiler yönetme yetkisini görünmez güçlerden değil yönettiği halktan almalıdır’ düşüncesi bu kesim üzerinde etkili oldu ve onları ihtilale hazırladı.

Diğer ülkelerde olduğu gibi Fransa’da da kimi feodal kurumlar ülkenin yönetiminde krala yardımcı oluyordu. Bu kurumların başında Etats Generaux geliyordu. Kral, yılda birkaç kez feodal beylerle toplanarak gerekli gördüğü kararları alırdı. Bu meclisin başlangıçta üyeleri toprak soylularıyla kilise mensuplarının temsilcilerinden oluşuyordu.

Konsüllük yönetimi Fransa'da oluşan yönetim biçimidir.

Maximilien Robespierre; (1758-1794),Fransız İhtilali’nin liderlerinden, hukukçu ve politikacı. Demokrasiyi ve genel oy ilkesini ısrarla savunmuştur.

Demokrasi kavramı; MÖ.5.yüzyılda Yunan tarihçisi Herodot tarafından kullanılmıştır. Doğru cevap D'dir.

İngiltere’de 1928’de, Fransa’da 1944’te, İtalya’da 1946’da, İsviçre’de 1971’de kadınlar eşit oy hakkına sahip olmuşlardır. Türkiye bu ülkelere göre daha geç demokrasiye geçmiş olsa bile 1934’te kadınlara seçme ve seçilme hakkını vererek bu konuda örnek bir ülke olmuştur. Doğru cevap B'dir.

Muhalefet;
Demokrasi tek bir ideolojiye dayanan bir sistem değildir. Demokraside çoğulculuk esastır. Özgürlüklerin sınırlarının en geniş olması nedeniyle demokrasi birbirine karşı düşüncelerin ortaya atılmasına ve bunların örgütlenerek bir biriyle yarışmasına izin vermektedir. Bu nedenle demokraside iktidar ve muhalefet ayrımı en açık bir şekilde kendini gösterir. Doğru cevap E'dir.

Parlamenter sistemin beşiği İngiltere’dir. Oradan başlayarak diğer ülkelere yayılmıştır. Doğru cevap D'dir.

İngiliz kralı çocuk bırakmadan ölünce yerine 1714’te Alman asıllı George I geçti. Yeni kral İngilizce bilmediği için hükümet toplantılarına katılmamaya başladı. Hükümet üyeleri arasında koordinasyonu sağlamak ve alınan kararları krala iletmek üzere hükümet üyelerinden birinin öne çıkmasıyla başbakanlık kurumu oluştu. Doğru cevap A'dır.

Yaşanan iç mücadele toplumu kral yanlıları ve kral karşıtları olmak üzere ikiye bölmüştü. Din ve siyasi özgürlükler yanında ticari özgürlüğü de savunan kral karşıtlarına Whigs’ler dendi. Bunlar gelişerek Liberal Parti’ye dönüştü. Başta Feodal sistemin asli unsuru olan büyük toprak sahipleri ve kilise mensupları olmak üzere kral yanlıları da Tory’ler olarak adlandırıldı. Doğru cevap C'dir.

Üçüncü tabaka toplumun % 97’sini oluşturan ve içinde büyük çelişkiler yaşanan bir kesimi kapsıyordu (24 milyon civarında). Bunların içinde köylüler, emek gücünden başka bir şeyi olmayan işçiler, küçük bir atölyesi bulunan zanaatkârlar, ustalar, çıraklar, öğretmenler, avukatlar, doktorlar, fabrikatörler, tüccarlar vb gibi üretim ve hizmet sektörünü elinde tutan kesimler yer alıyordu. Soylular ve dua edenler toprağa bağlı oldukları için giderek yoksullaşırken üçüncü tabaka gün geçtikçe ekonomik bakımdan güçlenmişti. Doğru cevap E'dir.

14 Temmuz’da monarşinin simgesi olan Bastil tutukevini basarak tutukluları serbest bıraktılar. Böylece ihtilâli başlattılar. Paris’in yönetimini ele aldılar. Kurucu Meclis 4-5 Ağustos’ta ayrıcalıkları kaldırdığını belirterek feodal sisteme son verdi. 26 Ağustos 1789’da da İnsan ve Yurttaş Hakları Beyannamesi’ni yayınlayarak çağdaş demokrasinin dayanaklarını ortaya koydu. Doğru cevap A'dır.

Konvansiyon 1795’te yeni bir anayasa yaptı. Yeni anayasaya göre yürütme yetkisi Direktuvar (Directoire) adı verilen 5 kişilik bir heyete bırakılmıştı. Yasama yetkisi ise biri 150 kişiden oluşan “İhtiyarlar”, diğeri 500 kişiden oluşan “Beş Yüzler” adı verilen iki
meclise verildi. Doğru cevap E'dir.

Klasik demokrasi;
• Parlamenter Sistem,
• Başkanlık Sistemi
• Meclis Hükümeti Sistemi olmak üzere üç şekilde uygulanmıştır. Doğru cevap B'dir.

İlk kez Mezopotamya’da MÖ. 4 binlerde görülen devlet, kısa sürede diğer coğrafyalara da yayılmıştır.

Devletlerin ilk tanıştıkları yönetim kuşkusuz Monarşik yönetimlerdir. Bu yönetim biçimi uzun sürmüştür. Ancak insanoğlu hep daha iyi yönetimin arayışı içinde olmuştur.

Demokrasi kavramı; MÖ.5.yüzyılda Yunan tarihçisi Herodot tarafından kullanılmıştır.

İnsanları diğer canlı türlerinden ayıran en önemli özellik aklını ve dilini kullanarak toplu halde yaşamalarıdır. Bunu “aile” ile başlatmışlar, “kabile” yaşantısıyla sürdürmüşler ve en son olarak da devlet haline gelmişlerdir. İlk kez Mezopotamya’da MÖ. 4 binlerde görülen devlet, kısa sürede diğer coğrafyalara da yayılmıştır. Doğru cevap A'dır.

Demokrasi kavramı; MÖ.5.yüzyılda Yunan tarihçisi Herodot tarafından kullanılmıştır. Doğru cevap D'dir.

Aristotales MÖ. 4. yüzyılda yaşamış Antik Yunan filozofudur. Platonun öğrencisidir. Batı düşüncesinin en önemli filozoflarındandır. Fizik, gökbilim, mantık, siyaset, biyoloji, zooloji ve felsefe gibi pek çok konuda eser vermiştir.

Demokrasi; Yunanca Demos (halk) ile Kratos (iktidar) sözcüklerinin bir araya
gelmesinden oluşmuş bir kavramdır.

Demokrasi; Yunanca Demos (halk) ile Kratos (iktidar) sözcüklerinin bir araya
gelmesinden oluşmuş bir kavramdır. Halkın iktidarı, halkın hâkimiyeti anlamına
gelmektedir

Demokrasi çeşitli dönemlerde çeşitli şekillerde tanımlanmış ise de en yaygın tanımını Amerika Birleşik Devletleri Başkanı Abraham Lincoln yapmıştır. Buna göre demokrasi, halkın, halk tarafından halk için yönetilmesidir.

İlkçağ demokrasilerini en iyi yansıtan yer Atina idi. Doğru cevap A'dır.

Soru kökünde halk vetosu hakkında bilgi verilmiştir.

Atina’da yargı işlevi yurttaşlarca seçilen jüri üyelerince yerine getirilirdi. Jüri üyeleri her yılın başında kura ile belirlenirdi. Her kabileden eşit jüri üyesi alınırdı. Jüri üyesi olabilmek için; yurttaş haklarına sahip olmak, mali sorumluluklarını yerine getirmiş bulunmak ve 30 yaşından büyük olmak gerekiyordu. Doğru cevap B'dir.

Yarı doğrudan demokraside, doğrudan demokrasi ile temsili demokrasi arasında bir modeldir. Her iki tipin özelliklerini de içerir. Bunda da özgür, adil ve düzenli seçimler temel unsurdur. Halk kendilerini temsil edeceklere yetki vermektedir. Ancak kimi zaman yurttaşlar söz söyleme, karar verme yetkisini temsilcileri yerine kendisi kullanmaktadır. Bunu da “Halk Oylaması (Referandum)”, “Halk Vetosu” ve “Halk Girişimi” gibi çeşitli adlar altında yapmaktadır. Doğru cevap C'dir.

Rızaya dayalı yönetim; egemenliği ulus ya da halk adına kullanacak kişilerin serbest, düzgün, adil bir seçimle belirlenmesine dayanmaktadır. Seçim bu sistemin ana unsuru olduğu için seçim işlemine büyük önem verilir. Bu sistemde kısıtlılar dışında tüm yurttaşların seçime katılması, siyasal eşitliğin sağlanması öngörülür. Genel seçime dayanmayan temsili sistemlerin demokratik olduğunu söylemek zordur. Doğru cevap E'dir.

Fransa'da 1792-1848 dönemi Birinci Cumhuriyet Dönemi olarak adlandırılmaktadır.

Yöneten kişinin tüm yetkileri kendinde toplaması klasik demokrasinin unsurları arasında yer alamaz. Doğru cevap E'dir.

22. sayfadaki bilgilere göre sorunun doğru cevabı D seçeneğidir.

Seçim, yönetenlerin yönetme yetkisini görünmez soyut güçlerden değil, somut güçlerden yani yönettiği halktan almasını öngören sistemdir. Doğru cevap D'dir.

Parlementer sistem klasik demokrasinin uygulama biçimleri içerisinde yer alır. Doğru cevap B'dir.

Parlamenter sistemin beşiği İngiltere’dir. Oradan başlayarak diğer ülkelere yayılmıştır. Aşağıda açıkladığımız üzere uzun süren fakat uzlaşmayla oluşan geleneklere dayalı bir gelişme çizgisi izlemiştir. Parlamenter sistem parlamentoların olduğu bir sistem değildir. Parlamento demokratik sistemlerin temel taşıdır. Doğru cevap B'dir.

İlk kez Mezopotamya’da MÖ. 4 binlerde görülen devlet, kısa sürede diğer coğrafyalara da yayılmıştır.

Demokrasi çeşitli dönemlerde çeşitli şekillerde tanımlanmış ise de en yaygın tanımını Amerika Birleşik Devletleri Başkanı Abraham Lincoln yapmıştır. Buna göre demokrasi,
halkın, halk tarafından halk için yönetilmesidir.

I. James’in ölümü üzerine tahta çıkan I. Charles da (1625-1649) oluşmuş bulunan kuralları hiçe saydı. Parlamentonun onayı olmadan vergi koymak istemesi bu
kez parlamentonun tepkisine yol açtı. Fransa ile girdiği savaşın kötü gidişi de bu
tepkiyi tetikledi. Kral tepkileri önleyebilmek için birkaç kez parlamentoyu kapattı
ise de parlamento her açılışında eski kararında direndi. Bunun üzerine Kral parlamento ile anlaşmak zorunda kaldı ve 1628’de Haklar Dilekçesi(Petition of Rights)
olarak tarihe geçen belgeyi kabul etti.

Bundan yararlanan parlamento 1689’da Haklar Beyannamesi’ni krala imzalattı.

Kurucu Meclis bu bildiriden sonra da çalışmalarını sürdürdü ve Fransa’nın ilk
anayasasını yaptı (1791).

Üçüncü Cumhuriyet Dönemi (1870-1946)

Son derece geniş yetkilerine karşın Louis Napolyon, cumhurbaşkanlığı ile
yetinmedi. O imparator olmak istiyordu. Bunun için halkın oyuna başvurdu.
7.800.000 kişi Napolyon’un imparator olması için oy kullandı. O da 2 Aralık
1852’de, III. Napolyon olarak imparatorluğunu ilân etti. Böylece Fransa’da yeniden geriye dönüş süreci başlamış oldu.

1 Haziran 1958’de parlamento General de Gaulle’eyi hükümet başkanlığına getirdi ve Ona yeni bir anayasa yapma yetkisi verdi. Hazırlanan Anayasa 28 Eylül
1958’de halk oylamasına sunuldu. Halkın %80’i kabul oyu verdi. Böylece Fransa’da
5.Cumhuriyet dönemi başladı.

XVIII. Louis ölünce yerine devrim karşıtı kardeşi X. Charles geçti. Louis’in
dengeli politikasını bir kenara iterek mutlak monarşiyi yeniden inşa etmeye kalktı.

Napolyon, I. Napolyon
unvanını aldı. Savaşların iyi gitmemesi Napolyon’un Elbe adasına sürülmesi üzerine Fransa’da yeniden krallığa dönüldü.
Monarşiye Dönüş
XVI. Louis’in kardeşi XVIII. Louis adıyla Fransa tahtına oturdu.